МЕҲР-ОҚИБАТ, ҲИММАТ ВА САХОВАТ АЙЁМИ - Ўзбекистон овози газетаси\nМЕҲР-ОҚИБАТ, ҲИММАТ ВА САХОВАТ АЙЁМИ\nМустақиллик йилларида мамлакатимизнинг Биринчи Президенти Ислом Каримов раҳнамолигида маънавиятни юксалтириш, умрбоқий анъана ва қадриятлар, урф-одатларни тиклаш ва ривожлантиришга алоҳида эътибор қаратилди. Жумладан, ислом дини қадриятларини тиклаш, ислом маданиятининг эзгу ғояларини кенг тарғиб этиш йўлида амалга оширилган улкан ишлар маънавий юксалишнинг муҳим йўналишларидан бирига айланди.\nТаъкидлаш жоиз, бу борадаги эзгу саъй-ҳаракатлар Ислом Каримов ташаббуси билан ҳали собиқ мустабид тузум ҳукмронлиги давридаёқ бошланган эди. Хусусан, 1991 йил 20 июнда Президентимизнинг «Диний байрам — Қурбон ҳайитини дам олиш куни деб эълон қилиш ҳақида»ги фармони эълон қилингани ҳам бунинг ёрқин далилидир. Ушбу ҳужжатга биноан Қурбон ҳайити юртимизда ҳар йили кенг нишонланади.\nМамлакатимизда фуқаролар учун виждон ва эътиқод эркинлиги Конституция ва қонунлар билан мустаҳкамланган. Бош қомусимизнинг 31-моддасида ҳамма учун виждон эркинлиги кафолатланиши, ҳар бир инсон хоҳлаган динга эътиқод қилиш ёки ҳеч қайси динга эътиқод қилмаслик ҳуқуқига эга экани белгиланган. Конституциямизнинг ушбу моддаси мамлакатимизда демократик давлат ва фуқаролик жамияти барпо этиш, эркин ва фаровон ҳаёт қуриш йўлидаги муҳим тамойил бўлиб, айни пайтда жамиятнинг барча аъзолари ўртасида тотувлик ва диний эркинликни таъминлашга хизмат қилмоқда.\nИнсоният тамаддуни бешикларидан бири сифатида эътироф этилган диёримиздан етишиб чиққан Имом Бухорий, Имом Термизий, Бурҳониддин Марғиноний, Имом Мотуридий, Абдулхолиқ Ғиждувоний, Баҳоуддин Нақшбанд, Хожа Аҳрор Валий каби буюк алломаларнинг қутлуғ номи ва бебаҳо мероси қайта тикланди. 2007 йилда Таълим, фан ва маданият масалалари бўйича ислом ташкилоти (ISESCO) томонидан Тошкент шаҳри ислом маданияти пойтахти деб эълон қилиниши Юртбошимиз раҳнамолигида халқимизнинг ислом дини ривожига қўшган ҳиссасининг юксак халқаро эътирофи бўлди.\nМамлакатимизда диний эътиқод эркинлигининг таъминлангани, жумладан, ислом илмини ўқитишга ихтисослашган бир қатор таълим муассасаларининг фаолият юритиши бой тарихий ва маънавий меросимизни улуғлаш йўлида улкан қадамлар ташланганидан далолатдир. Буюк Йўлбошчимиз ташаббуси билан ташкил этилган Тошкент ислом университети каби олий таълим муассасалари, бир қатор ўрта махсус билим юртларида ёшларнинг диний ва дунёвий илмларни эгаллашига ҳар томонлама шароит яратилган.\nМамлакатимизда ислом динининг барча арконларини, жумладан, муборак ҳаж сафарини адо этиш учун кенг имкониятлар яратилган. Истиқлол йилларида юз мингдан ортиқ юртдошимиз ҳаж зиёратини адо этишга муяссар бўлди. Бу йил ҳам беш мингдан зиёд юртдошимиз муборак ҳаж зиёратини амалга ошириш учун Саудия Арабистонига жўнаб кетди. Улар зиёратни тўла-тўкис амалга ошириши учун барча шарт-шароит муҳайё қилинган. Ҳожиларимизга турар жой, тиббий хизмат кўрсатиш борасида барча зарур чоралар кўрилган.\nЎзбекистон Республикаси Президенти вазифасини бажарувчи Ш.Мирзиёевнинг шу йил 9 сентябрда қабул қилинган «Қурбон ҳайитини нишонлаш тўғрисида»ги қарорига мувофиқ 12 сентябрь куни юртимизда ушбу муборак айём кенг нишонланади. Меҳр-мурувват, ўзаро ёрдам, саховат каби эзгу амаллар бажариладиган Қурбон ҳайитини кўтаринки руҳда нишонлаш учун барча чора-тадбирлар кўрилмоқда.\n— Мамлакатимизда мўмин-мусулмонларга диний қадрият ва амалларни бажариши учун барча шароит яратилган, — дейди Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси ўринбосари Абдулазиз Мансур. — Масжидларимиз обод бўлиб бормоқда. Юртдошларимиз хотиржамликда ўз ибодатларини адо этиб келмоқда. Буларнинг ҳаммаси мустақиллигимиз шарофати, Биринчи Президентимизнинг миллий-диний қадриятларимиз ривожига қаратган улкан эътибори натижасидир.\nҲайит байрами кишиларни бир-бирига меҳр-оқибатли бўлишга чақириш билан бирга, ўзаро иззат-ҳурмат, саховат кўрсатишга ундайди. Байрамда ота-онаси, яқинларининг, шунингдек, кексалар, беморлар, ногиронлар, етимлар ҳолидан хабар олиш энг яхши амаллардандир.\nМеҳрибонлик, Мурувват ва Саховат уйларига моддий ёрдамлар кўрсатилмоқда. Бундай хайрли амаллар юртдошларимиз ўртасида меҳр-мурувват ришталарининг янада мустаҳкамланишига хизмат қилмоқда.\n— Ҳайит байрамини кўтаринки руҳда нишонлашга катта тайёргарлик кўрмоқдамиз, — дейди пойтахтимизнинг Бектемир туманидаги «Миришкор» маҳалла фуқаролар йиғини раиси Рустам Ҳошимов. — Жойларда меҳр-мурувват ва хайр-саховат тадбирлари амалга оширилмоқда. Ногирон, ёрдамга муҳтож кишилар, уруш ва меҳнат фахрийлари ҳолидан хабар олиниб, уларга моддий ва маънавий ёрдам кўрсатилмоқда. Нуронийларимиз бош бўлиб, кенг жамоатчилик иштирокида масжидлар, муқаддас қадамжолар, зиёратгоҳ ва қабристонлар тартибга келтирилмоқда.\nЮртдошларимиз байрамни тинч ва осойишта ўтказиши учун барча техник ва хавфсизлик чоралари кўрилган. Ҳайит намози ўқиладиган масжидларнинг техник ҳолатини мос равишда ташкил этиш, ёнғин хавфсизлигини таъминлаш, йўл ҳаракати қоидаларига риоя қилган ҳолда аҳолига транспорт хизмати кўрсатиш тадбирлари амалга оширилмоқда.\nТинчлик-хотиржамлик, меҳр-оқибат, катталарга ҳурмат, кичикларга иззат, ҳиммат ва саховат каби анъаналар юртимизда мустаҳкам қарор топган. Мана шундай фараҳбахш кунларда ҳар биримизнинг қалбимизда шукроналик ва шодумонлик туйғуси жўш уриши шубҳасиз. Шу маънода, муборак Қурбон ҳайитининг мамлакатимизда кенг нишонланиши тинчлик ва осойишталикнинг, қўлга киритаётган бемисл ютуқларимизнинг шукронасидир.


Ўзбек сенаторлари тамаки ва спиртли ичимликлар тарғиботини таъқиқламоқчи\nЎзбекистонлик депутатлар мамлакат аҳолисининг 50 фоиздан кўпроғини ташкил қилган ёшларни саломатлик учун зарарли бўлган маҳсулотлар истеъмоли тарғиботидан халос қилмоқчилар. Бу ҳақда хабар қилган маҳаллий ахборот агентликлари ёзишича, ўзбекистонликлар бу ташаббусни фаоллик билан қўллаяптилар.\n12.uz сайтининг қайд этишича, “Реклама тўғрисида”ги қонунга ўзгартиш ва тўлиқлашлар киритиш ҳақидаги” Ўзбекистон Республикаси қонуни мамлакат аҳолисининг аҳлоқи қадриятларига зид келмайди, шунинг учун ҳам бу қадам ўзбекистонликлар қўлловига эга бўлди.\nЎзбекистон парламентининг юқори палатасига киритилган бу қонунчилик ташаббуси тамаки ва алкоголли ичимликлар рекламасининг ҳар қандай шаклига таъқиқ жорий қилиш билан бирга бу каби реклама берувчилар, реклама ишлаб чиқарувчилар ва тарқатувчиларнинг жавобгарликка тортилишини ҳам кўзда тутади. Бунинг учун Ўзбекистон Республикаси маъмурий жавобгарлик ҳақидаги кодексининг 1781-моддасига (“Реклама тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик”) ўзгартиш ва тўлиқлашлар киритиш назарда тутилган.\nМаълум бўлишича, ўзбек депутатлари бу қарорга келишдан олдин бошқа мамлакатлар тажрибасини диққат билан ўрганганлар.\nБугунги кунда Европа мамлакатларининг кўпида тамаки маҳсулотлари ва спиртли ичимликлар рекламасини таъқиқламоқда. Бундай қонун лойиҳаси ҳозирда россиялик депутатлар томонидан ҳам қизғин муҳокама қилинмоқда.


Иордания телевидениеси орқали ироқлик аëлнинг ўтган ҳафта Аммонда юз берган портлашларга алоқаси борлигини тан олаëтгани ҳақида тасвирлар кўрсатилди\n04 март 2021, Тошкент вақти: 03:03\nСожида Ришавининг айтишича¸ у ва унинг турмуш ўртоғи Аммондаги учта хашаматли меҳмонхоналардан бирига террор ҳаракатини амалга ошириш учун борган. Сожиданинг эри ўзига боғланган портловчи мосламани кучга киритиши натижасида ҳалок бўлган. Бироқ Сожидага боғланган портловчи мослама ишламаган. Озодлик мухбири Рон Синивотс тайëрлаган лавҳа мазмуни билан Самандар таништиради.\nАммондаги меҳмонхоналардан бирини портлатишга уринган¸ аммо Иордания полицияси томонидан қўлга олинган ҳудкуш аëл ва унинг террор ҳаракатига қандай тайëргарлик кўргани Иордания телевидениеси орқали ҳавола этилди.\nИордания телевидениесига берган интервюсида Ал Ришавий унинг эри Али Хусейн Шимерий Аммондаги учта меҳмонхонада портлашни амалга оширган уч нафар ҳудкушдан бири эканлигини таъкидлади. Ришавий террор ҳаракатини амалга ошириш мақсадида турмуш ўртоғи билан Ироқнинг Рамади шаҳридан Аммонга келганини айтди:\n“5 ноябр куни турмуш ўртоғим билан Али Хусайн ва Сожида Абдул Қодир номига ëзилган қалбаки Ироқ паспорт ëрдамида Аммонга боришни келишиб олдик. Бизни олиб кетиш учун оқ машина келди. Машинада ҳайдовчи ва яна бошқа киши бор эди. Биз Иорданияга кирдик. Эрим бизни у ердан олиб келди ва ҳамма нарсани у ташкиллаштирди”¸ - деди ҳудкуш аëл.\nАл Ришавийнинг қай аҳволда қилмишларини тан олгани аниқ эмас.\nСожида Ришавий Ал Қойданинг Ироқдаги бўлими етакчиси Абу Мусаб аз Зарқавийнинг яқин одами бўлмиш¸ АҚШ ҳарбийлари томонидан Фалужжада ўлдирилган Самир Ришавийнинг синглисидир. Сожида турмуш ўртоғининг ўзига боғланган мосламани кучга киритиб ¸ уни портлатгани гувоҳи бўлганини¸ аммо ундаги мослама кучга кирмай қолгани ва унинг натижасида омон қолганини айтади:\n“Иорданияда бир квартирани ижарага олдик. Бизда иккита шаҳидлар камари бор эди. Бирисини хўжайиним менга кийдирди¸ иккинчисини эса ўзи тақди. Сўнг¸ у менга камарни қандай қилиб ишга солишни¸ қандай қилиб тўғри фойдаланишни ва қайси симларни бир-бири билан боғлашни ўргатди. Шундан кейин бир машинани ижрага олиб¸ 9 ноябр куни Аммондаги Radisson мехмонхонасига бордик. Биз меҳмонхона ичига кирдик. Эрим унинг бир бурчагига йўл олди¸ мен эса¸ бошқа бурчагига. Меҳмонхонада тўй бўлаëтган эди. У ерда аëллар ва болалар бор эди. Эрим портлашни амалга оширди. Мен ҳам мендаги портловчи мосламани ишга солмоқчи эдим¸ аммо у ишламади. Сўнгра мен чиқиб кетдим. Одамлар меҳмонхонадан чиқишни бошлади ва мен ҳам улар билан меҳмонхонани тарк этдим”¸ - деди Сожида Ришавий.\nМазкур портлашлар учун масъулиятни Ал Қойда ўз зиммасига олди. Интернет орқали қилган баëнотида гуруҳ Иорданиядаги портлашлар эр-хотин ва икки нафар эркак иштирокида амалга оширилганини маълум қилган эди.\nАммо журналистларга берган интервюсида Иордания қироли Абдуллоҳ Ал Қойда тўртинчи ҳудкуш Сожида Ришавийнинг ўлими борасида хатога йўл қўйганини айтди:\n“Менга разведка хизмати мазкур портлашларга алоқадор¸ 4чи ҳудкуш бомбачига айланиши мумкин бўлган аëл қўлга олинганини маълум қилишди. Аз Зарқавий томонидан ўзини портлатиш учун Ироқдан юборилган аëл уни амалга оширмади. Ундаги камар ишламаган ва у Radisson меҳмонхонасини тарк этган. У эри билан бирга эди¸ ва Худога шукурлар бўлсинки¸ портловчи мосламани ишга сололмаган. Ҳозирда у ҳибсда сақланмоқда”¸ - деди Иордания қироли Абдуллоҳ.\nАбдуллоҳ келажакда амалга оширилиши мумкин бўлган террор ҳаракатини олдини олиш учун халқаро ҳамкорликни кучайтириш лозимлигини гапиради:\n“Иорданияда юз берган фожеалар дунëнинг турли бурчакларида рўй берган. Осиëдан Россия бўйлаб¸ мусулмон мамлакатларидан тортиб араб давлатларигача¸ Европадан Америкагача қайд этилди. Бу бизни янада яқинроқ қиладиган феномендир¸ сабаби бу каби экстремистик ҳаракатларни олдини олиш учун биз бирлашишимиз керак”¸ - деди Абдуллоҳ.\nЎтган ҳафта юз берган портлашларга ҳамдардлик билдириб¸ иорданияликлар намойиш ўтказди. Минглаб одамлар портлашларни қоралади.\nЯкшанба куни ўтган тинч норозилик намойишига қора кийим кийиб олган аëл етакчилик қилди. Жумана Твал ана шундайлардан бири эди:\n“Ушбу намойишдан мақсад¸ иорданияликлар учун биз террорга қарши эканлигимизни бутун дунëга кўрсатиш учун имкониятдир. Шунингдек¸ ушбу намойишдан мақсад биз мотамда яшаëтганимиз ва Аммон учун қайғураëтганимизни кўрсатишдир”¸ - деди намойиш иштирокчиси.


МАТБААЧИЛИК ИШЛАБ ЧИҚАРИШИ ХОДИМЛАРИ УЧУН МЕҲНАТНИ МУҲОФАЗА ҚИЛИШ ҚОИДАЛАРИНИ ТАСДИҚЛАШ ҲАҚИДА\n[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2009 йил 24 ноябрда 2048-сон билан давлат рўйхатидан ўтказилди]\nЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2000 йил 12 июлдаги 267-сон қарори билан тасдиқланган «Меҳнатни муҳофаза қилишга доир қоида ва нормаларни қайта кўриб чиқиш, ишлаб чиқиш ва жорий этиш Дастури» ижросини таъминлаш мақсадида буюраман:\nМатбаачилик ишлаб чиқариши ходимлари учун меҳнатни муҳофаза қилиш қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.\nМазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида давлат рўйхатига олинган кундан бошлаб ўн кун ўтгандан кейин кучга киради.\nВазир в.б. А.Хаитов\n2009 йил 28 октябрь,\nЎзбекистон Республикаси Меҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш вазирининг 2009 йил 28 октябрдаги 64-Б-сонли буйруғига\nМатбаачилик ишлаб чиқариши ходимлари учун меҳнатни муҳофаза қилиш\nМазкур Қоидалар Ўзбекистон Республикасининг «Меҳнатни муҳофаза қилиш тўғрисида»ги Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1993 й., 5-сон, 223-модда) мувофиқ матбаачилик ишлаб чиқариши ходимлари учун меҳнатни муҳофаза қилиш тартибини белгилайди.\nМазкур Қоидалар матбаачилик ишлаб чиқариш ташкилотларига (бундан кейинги ўринларда ташкилотлар деб юритилади) тааллуқлидир.\nМазкур Қоидалар ишлаб чиқариш биноларини ва иншоотларини лойиҳалаш, қуриш ва қайта қуришда, цехларни техник жиҳозлаш ва қайта жиҳозлашда, технологик жараёнлар ҳамда ускуналардан фойдаланишда ҳисобга олиниши лозим.\nМазкур Қоидалар техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талаблари бажарилиши шарт эканлигини истисно этмайди.\nТашкилотларда меҳнатни муҳофаза қилишга доир қонунлар ва бошқа меъёрий ҳужжатларга риоя этилиши устидан давлат назорати бунга махсус ваколат берилган давлат органлари томонидан, жамоатчилик назорати эса меҳнат жамоалари ва касаба уюшмаси ташкилотлари томонидан сайланадиган меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича вакиллар томонидан амалга оширилади.\nХавфсизлик бўйича умумий талаблар\nТашкилотларда меҳнатни муҳофаза қилиш борасидаги ишларни ташкил қилиш Меҳнат муҳофазаси бўйича ишларни ташкил қилиш тўғрисидаги намунавий низомга (рўйхат рақами 273, 1996 йил 14 август) мувофиқ амалга оширилиши лозим.\nМеҳнат муҳофазаси бўйича ишларни ташкил қилиш тўғрисидаги намунавий низомга (рўйхат рақами 273, 1996 йил 14 август) мувофиқ ташкилотларда меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича ички назоратнинг асосий турлари қуйидагилар ҳисобланади:\nишлаб чиқаришдаги бахтсиз ҳодисаларни ўз вақтида амалдаги қонунчилик асосида ўрганиб чиқилиши;\nТашкилотларда қуйидаги асосий ҳужжатлар ишлаб чиқилади (тасдиқланади) ва юритилади:\nЎзбекистон Республикаси «Меҳнатни муҳофаза қилиш тўғрисида»ги Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1993 йил, 5-сон, 223-модда) 14-моддасига мувофиқ ходимлар сони 50 ва ундан ортиқни ташкил қилувчи ташкилотларда махсус тайёргарликдан ўтган шахслар орасида меҳнатни муҳофаза қилиш хизмати ташкил қилинади. Ишловчилар сони 50 дан кам бўлган ташкилотларда меҳнатни муҳофаза қилиш функцияларини бажариш раҳбарлардан бирининг зиммасига юклатилади. Меҳнатни муҳофаза қилиш хизмати вазифаларига ташкилотда меҳнатни муҳофаза қилиш ва хавфсизлик техникаси бўйича барча ишларни мувофиқлаштириш ва ушбу ишлар ўз вақтида бажарилишини назорат қилиш киради.\nМеҳнатни муҳофаза қилиш хизматининг мутахассислари лавозим йўриқномасига биноан уларнинг мажбуриятлари жумласига киритилмаган бошқа ишларни бажаришга жалб қилиниши мумкин эмас.\nТашкилотларда меҳнат фаолияти билан боғлиқ равишда содир бўлган бахтсиз ҳодисалар ва бошқа жароҳатланишларни ўрганиш ва ҳисобини юритиш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1997 йил 6 июндаги 286-сонли қарори билан тасдиқланган Ишлаб чиқаришда содир бўлган бахтсиз ҳодисалар ва бошқа жароҳатланишларни ўрганиш ва ҳисобини юритиш тўғрисидаги низомга мувофиқ амалга оширилиши лозим.\n2-§. Ходимларга йўл-йўриқ бериш, ўқитиш ва уларнинг билимларини синовдан ўтказиш ишларини ташкил этиш\nТашкилотларнинг барча ходимлари, шу жумладан раҳбарлари ўз касблари ва иш турлари бўйича белгиланган тартибда ўқишлари, йўл-йўриқлар олишлари ҳамда билимлари синовдан ўтказилиши керак.\nБевосита ишлаб чиқаришда ишларни ташкиллаштириш ва бажариш билан боғлиқ ходимлар, раҳбарлар, муҳандис-техник ходимларнинг меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича билимларини синовдан ўтказиш Меҳнат муҳофазаси бўйича ўқишларни ташкил қилиш ва билимларни синаш ҳақидаги намунавий низомга (рўйхат рақами 272, 1996 йил 14 август) мувофиқ амалга оширилиши лозим.\nИшларни технологик регламент бўйича хавфсиз юритиш йўриқномалари Меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича йўриқномаларни ишлаб чиқиш тўғрисидаги низомга (рўйхат рақами 870, 2000 йил 7 январь) мувофиқ ишлаб чиқилади ва ишловчилар ҳамда иш жойларини шу йўриқномалар билан таъминлаш ташкилот раҳбарияти зиммасига юклатилади.\nХодимлар хавфли ва зарарли ишлаб чиқариш омиллари, уларнинг тавсифи, юзага келиш манбалари, ишчиларга таъсир қилиш хусусиятлари ва саломатлик учун хавфлилик даражаси ва келгусидаги оқибатлари тўғрисида тўлиқ маълумотга эга бўлиши лозим.\nИш жойларидаги ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёнининг хавфли ҳамда зарарли омиллари тўғрисидаги маълумотлар ишлаб чиқариш муҳитининг физик, кимёвий, радиологик, микробиологик ва микроиқлим ўлчови натижалари, шунингдек меҳнатнинг оғирлиги иш жойларини меҳнат шароитлари бўйича аттестация қилиш орқали тасдиқланиши лозим.\nҲар битта ташкилот ёки алоҳида ишлаб чиқариш хавфли ва зарарли меҳнат шароитларига эга бўлган касблар, иш ўринлари ва ҳудудларининг Санитария қоидалари ва меъёрларига мувофиқ зарарлилик ва хавфлилик синфи кўрсатилган рўйхатига ҳамда ишлаб чиқариш омилларининг зарарлилик ва хавфлилик кўрсаткичлари, меҳнат жараёнининг оғирлик кўрсаткичлари бўйича меҳнат шароитларининг амалдаги гигиеник таснифига эга бўлиши лозим.\nТашкилотлар ходимларига хавфли ва зарарли ишлаб чиқариш омилларининг қуйидаги гуруҳлари таъсир этиши мумкин:\nҳаракатланувчи машиналар ва механизмлар;\nиш зонасининг ҳавосидаги миқдори юқори бўлган чанг ва газ;\nускуналар ва материалларнинг ҳарорати юқори бўлган юзаси;\nиш жойидаги даражаси юқори бўлган шовқин;\nюқори даражали тебранма;\nодам бадани орқали уланиши содир бўлиши мумкин бўлган электр занжиридаги даражаси хавфли бўлган кучланиш;\nюқори даражали статик электр;\nтабиий ёруғлик мавжуд эмаслиги;\nсезги органларининг ҳаддан ташқари кучланиши;\nЯнги зарарли моддалар пайдо бўлишига ёки хавфли ва зарарли омиллар йўқолишига олиб келадиган технологик жараёнлар ўзгаришларида ёки янги ишлаб чиқариш ускуналарини жорий қилишда рўйхатларга тегишли ўзгартиришлар киритилиши лозим.\nТашкилотларда касбига кўра танлов ўтказилиши лозим бўлган касблар ва мутахассисликлар рўйхати бўлиши лозим.\nТашкилот мутахассислари, ишлаб чиқариш участкаларининг раҳбарлари тегишли маълумотга ва иш тажрибасига эга бўлиши лозим.\nБосим остида ишловчи ускуналар ва хавфи юқори бўлган бошқа ишларда хизмат кўрсатувчи ходимлар махсус курсларда тайёргарликдан ўтган ва тегишли гувоҳномага эга бўлиши шарт.\nХавфли ишларга тегишли касбий маълумотга эга бўлмаган шахсларни қабул қилиш ман этилади.\n«Ўн саккиз ёшга тўлмаган шахслар меҳнатидан фойдаланиш тақиқланган меҳнат шароити ноқулай бўлган ишлар рўйхати»га (рўйхат рақами 1990, 2009 йил 29 июль) мувофиқ 18 ёшга тўлмаган шахслар зарарли ва ноқулай меҳнат шароити мавжуд ишларга қабул қилинмаслиги лозим.\n«Аёллар меҳнатидан фойдаланиш қисман ёки тўлиқ тақиқланган ноқулай меҳнат шароитига эга ишлар рўйхати»га (рўйхат рақами 865, 2000 йил 5 январь) мувофиқ аёллар зарарли ва ноқулай меҳнат шароитига эга бўлган ишларга қабул қилинмайди.\nТашкилотларда зарарли ишлаб чиқариш омилларининг таъсирини камайтириш ёки уларни бартараф этиш учун жамоа ва якка тартибдаги ҳимоя воситалари қўлланилиши лозим.\nЖамоавий ҳимоя қилиш воситалари жумласига қуйидагилар киради:\nТашкилотлар ходимлари белгиланган меъёрларда якка тартибдаги ҳимоя воситалари билан таъминланиши лозим.\nЯкка тартибдаги ҳимоя воситалари қуйидаги турларга бўлинади:\nТашкилот маъмурияти, ишчи ва хизматчиларни махсус кийим, пойабзал ва бошқа якка тартибда ҳимояланиш воситалари билан Нашриёт, матбаа ва китоб савдоси ходимлари учун махсус кийим, махсус пойабзал ва бошқа якка тартибда ҳимояланиш воситаларини бепул беришнинг намунавий меъёрларига (рўйхат рақами 1926, 2009 йил 18 март) мувофиқ таъминлаши шарт.\n6-§. Ходимларнинг ишлаб чиқариш жараёнида иштирок этишига рухсат бериш\nТашкилот ходимлари ишни бажаришнинг хавфсиз усулларига ўқитилиб, олинган билимлари Меҳнат муҳофазаси бўйича ўқишларни ташкил қилиш ва билимларни синаш тўғрисидаги намунавий низомга (рўйхат рақами 272, 1996 йил 14 август) мувофиқ синовдан ўтказилгандан сўнг ишлаб чиқариш жараёнида иштирок этишга рухсат этилиши лозим.\nАёллар меҳнатидан фойдаланиш қисман ёки тўлиқ тақиқланган ноқулай меҳнат шароитига эга ишлар рўйхатига (рўйхат рақами 865, 2000 йил 5 январь) мувофиқ аёллар зарарли ва ноқулай меҳнат шароитига эга ишларга қабул қилинмаслиги лозим.\nТашкилот маъмурияти (ёки иш берувчи) касаба уюшмаси қўмитаси ва ваколатли соғлиқни сақлаш органлари билан биргаликда ҳар йили даврий тиббий кўрикдан ўтиши лозим бўлган ходимларнинг рўйхатини тузиши ҳамда ходимларнинг кўрикка келишини таъминлаши лозим.\nТашкилотларда ходимларнинг саломатлигини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2000 йил 6 июндаги 300-сонли «Ходимларни ишга қабул қилишда дастлабки ва даврий тиббий кўрикдан ўтказиш тизимини такомиллаштириш тўғрисида»ги (рўйхат рақами 937, 2000 йил 23 июнь) буйруғи асосида амалга оширилиши лозим.\nТиббий кўрикдан ўтишдан ёки тиббий комиссияларнинг текширувлар натижасида берган тавсияларини бажаришдан бўйин товлаган ходимларни маъмурият ишга қўймасликка ҳақлидир.\nСоғлиғи ҳолатига кўра енгилроқ ёки ноқулай ишлаб чиқариш омилларининг таъсиридан ҳоли бўлган ишга ўтказишга муҳтож ходимларни иш берувчи, уларнинг розилиги билан, тиббий хулосага мувофиқ вақтинча ёки муддатини чекламай, ана шундай ишларга ўтказиши шарт.\nТиббий кўриклар ташкилотнинг тиббий-санитария қисмлари ва поликлиникалари, улар мавжуд бўлмаган ҳолда даволаш-профилактика муассасаси томонидан ўтказилиши лозим. Тиббий кўриклар даволаш-соғломлаштириш тадбирлари белгиланган текшириш далолатномаси билан якунланиши лозим.\nТашкилот маъмурияти (ёки иш берувчи) ва касаба уюшмаси қўмитаси тиббий кўрик далолатномаси билан танишиб чиқиши, иш берувчи эса далолатномада кўзда тутилган барча тадбирлар ва кўрсатмаларни бажариши лозим.\nДаврий тиббий кўриклар ўз вақтида, сифатли ўтказилиши ва уларнинг натижаларига кўра тавсиялар бажарилиши учун жавобгарлик ташкилотнинг маъмурияти зиммасига юкланади.\n39.Ходимларни соғлиғи туфайли уларга рухсат этилмаган ишларда ишлатиш тақиқланади.\n8-§. Ташкилотларнинг ишлаб чиқариш бинолари ва хоналарига қўйиладиган талаблар\nИшлаб чиқариш бинолари ҚМҚ 2.09.02 «Ишлаб чиқариш бинолари» талабларига мувофиқ бўлиши лозим.\n41.Ўтиш, чиқиш йўллари, коридор, тамбур, нарвонлар турли жисмлар ва асбоб-ускуналар билан тўсиб қўйилишига рухсат этилмайди. Эвакуация чиқиш йўлларининг барча эшиклари бинодан чиқиш йўналиши бўйича очилиши лозим.\nПоллар текис, ёриқларсиз, тешикларсиз ва шишиб чиққан жойлари бўлмаслиги, ҚМҚ 2.03.13 «Поллар» талабларига мувофиқ бажарилган бўлиши лозим.\nБошқариш пультлари зарарли ва портлаш хавфи бўлган буғ, газ ва чанглар ажралиб, шунингдек юқори тебранишга эга бўлган технологик асбоб-ускуналар ўрнатилган ишлаб чиқариш хоналарида жойлаштирилиши мумкин эмас.\nШамоллатиш ва иситиш ҚМҚ 2.04.05-97 «Иситиш, шамоллатиш ва кондиционерлаш» талабига мувофиқ бўлиши лозим.\nБино ва иншоотларнинг ишлаб чиқариш хоналарида ҳаводаги зарарли моддалар миқдори СанҚваМ 0046-95 «Гигиеник нормативлар. Иш ҳудуди ҳавосида зарарли моддаларнинг рухсат этилган энг кўп миқдорлари» талабларига мувофиқ бўлиши лозим.\nЎтиш жойларида (галереяларда, зиналар майдончаларида ва шунга ўхшаш) жойлашган иситиш жиҳозлари (қувурлар, регистрлар ва шунга ўхшашлар), рухсат этилган ўтиш йўлкаларини энини камайтирмаслиги керак.\nИшчи жойларида ҳаво ҳарорати йилнинг совуқ даврида енгил жисмоний ишларда 21°С, ўрта оғир ишларда 17°С ва оғир ишларда 16°С дан паст бўлмаслиги керак.\nХодимларни исиниши учун хоналарда ҳаво ҳарорати 22°С дан кам бўлмаслиги керак.\nБиноларда жойлашган ишчи майдонларидан, ходимларни исиниш хоналаригача бўлган масофа 75 м, ташкилот майдонидаги ишчи жойларидан 150 м дан кўп бўлмаслиги керак.\nСув билан таъминлаш ва канализация тизими ҚМҚ 2.04.01-98 «Биноларни ички сув қувури ва канализацияси» талабларига мос келиши керак.\nТашкилотни ишлаб чиқариш оқова сувлари, ташқи канализацияга етиб келгунча зарарли моддалардан тозаланиши керак.\nТозаланган сувда зарарли моддалар таркиби санитар нормаларига асосан чегараланган концентрациясидан ошиб кетиши керак эмас.\nИшлаб чиқариш эҳтиёжлари учун бериладиган сувнинг сифати технологик талабларга мос бўлиши керак.\nИчимлик сувидан фойдаланиш учун сув қувурига уланган фавворачалар бўлиши керак. Сув қувурлари йўқ бўлганда бакларда қайнатилган сув бўлиши лозим.\nИш жойидан сув ичиш қурилмасигача бўлган масофа 75 м дан ошмаслиги керак.\nИчимлик сувининг ҳарорати 8оС дан 20°С гача бўлиши керак.\nТашкилот ҳудудидаги ҳожатхоналар иссиқ ва канализацияланган бўлиши лозим.\nТашкилотда канализация тизими йўқ бўлганда Давлат санитар назорати органлари билан келишилган ҳолда ташкилотда ер қатламини ифлослантирмасликка ва ишлаб чиқариш канализациясига душхоналардан ва юз-қўл ювгичлардан сув оқмайдиган қурилмали ахлат ўраларига рухсат этилади.\nТашкилот майдонида, ишлаб чиқариш ва ёрдамчи бинолар ва хоналарда табиий ва сунъий ёритишлар ҚМҚ 2.01.05-98 «Табиий ва сунъий ёритиш» талабларига мувофиқ бўлиши керак.\nЁритиш ускуналарини ўрнатишда қандилларнинг турлари, лампаларнинг қуввати ва уларнинг жойлашиши тасдиқланган лойиҳага мос бўлиши керак.\nИшлаб чиқариш цехларидаги, хом ашё омборлари ва юк тушириш-ортиш майдонларидаги технологик ускуналар умумийга қўшимча равишда кўчма ёритиш мосламалари билан таъминланган бўлиши керак.\nАвария ёритиш тармоқларига электр энергия истеъмолчиларини улаш тақиқланади. Авария ёритишларини созлиги камида чоракда бир марта текширилиши лозим.\nЁруғ тушувчи ойналарни йилда икки мартадан кам бўлмаган ҳолда тозалаш лозим.\nЁруғлик тушадиган дераза ва эшикларни бегона предметлар (ускуна, тайёр маҳсулот ва бошқалар) билан тўсиб қўйилишига рухсат этилмайди.\nЮқори хавфли хоналарда кучланиши 36 В дан юқори бўлмаган кўчма электр ёритқичлар ишлатилиши керак.\nЎта хавфли хоналарда, хоналардан ташқари, ҳамда ускуналар ва иншоотлар (бункерлар, қудуқлар, буғлантириш камералари, туннеллар ва бошқалар)ни ёритиш учун кўчма электр ёритқичларни кучланиши 12 В дан ошмаслиги керак. Барча кўчма ёритқичларни металл ҳимояланиш тўри ҳамда шиша қалпоғи бўлиши керак.\n12-§. Маиший ва қўшимча хоналарга, уларнинг сони, ҳолати ва жойлашувига қўйиладиган талаблар\nҲар бир ташкилотда ҚМҚ 2.09.12-98 «Ташкилотларнинг маъмурий ва маиший хоналари» қоидалари талаблари ва мазкур Қоидаларга мувофиқ санитария-маиший ва қўшимча хоналар бўлиши лозим.\nМаиший ва қўшимча хоналарни (биноларни) лойиҳалаш ҳамда қуриш уларни ишлаб чиқариш объектлари билан бир пайтда ишга тушириш зарурлигини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим.\nМаиший хоналар имкон қадар иш жойларига яқин жойлаштирилиши зарур.\nМахсус кийим-кечак ва баданнинг катта даражада ифлосланишини юзага келтирадиган муҳитдаги иш участкаларида ишловчи ходимлар учун махсус маиший хоналар жиҳозланиши лозим.\nУй ва иш кийимлари сақланадиган гардероблар, ҳожатхоналар, ювиниш ва чўмилиш хоналари эркаклар ва аёллар учун алоҳида бўлиши лозим.\nКийим алмаштириш хоналари, душхоналарнинг ўлчамлари, душ сеткалари, оёқ ванналари, бет-қўл ювгичлари, истеъмол сув таъминоти қурилмалари, ҳожатхоналар ва бошқа шу каби қурилмаларнинг сони, кўпчиликни ташкил этадиган сменада ишловчиларнинг сони ҳисобга олинган ҳолда белгиланиши лозим.\nДушхоналар ва ҳожатхоналардаги тарновлар, каналлар, траплар, писсуарлар ва унитазлар мунтазам равишда тозаланиши, ювилиши ва дезинфекция қилиниши лозим. Ҳожатхоналарнинг поллари қуруқ ҳолда сақланиши лозим.\nҲар бир ювиниш жиҳози иссиқ ва совуқ сув келадиган қувурларга уланган бўлиши лозим.\nЮвиниш хоналарида электр қуритгичлар, кўзгу, кийим илгичлар, суюқ совун учун идишлар ва қаттиқ совун солгичлар кўзда тутилиши лозим.\nМахсус кийимни ювиш учун ташкилотларда кир ювиш хоналари бўлиши лозим.\nОвқатланиш пунктлари умумий овқатланиш ташкилотлари учун белгиланган санитария қоидалари талабларига жавоб бериши лозим.\n13- §. Ташкилот майдонларига бўлган хавфсизлик талаблари\nТашкилот майдонлари ва биноларни жойлашуви СанМваҚ II-89-80 «Саноат корхоналарини бош плани» талабларига мос бўлиши керак.\nТашкилотда транспорт воситаларини ва пиёдаларни ташкилот ҳудудида ҳаракатланиш чизмаси ишлаб чиқилган ва тасдиқланган бўлиши лозим. Транспорт воситалари ва ташкилот ҳудудида пиёдаларнинг ҳаракати чизмаси ташкилотга кириш ва чиқиш, ҳамда иш участкалари ва цехларнинг кўринарли жойларига осиб қўйилиши керак.\nТашкилотда автойўллар ёки пиёда йўлкалари билан туташган ички ташкилот темир йўллари учрашган жойларда автойўллар ва пиёдалар учун ўтиш йўллари бўлиши лозим.\nТашкилот майдонлари кўкаламзорлаштирилган ва сув қуйиш қувурлари тармоқлари билан таъминланган бўлиши керак. Қурилиш майдонида ишчилар учун дам олиш жойлари бўлиши лозим.\nСутканинг қоронғу вақтларида ҳудудларнинг ёритилиши «Табиий ва сунъий ёритиш» ҚМҚ 2.01.05-98 талабларига жавоб бериши керак.\nТашкилот майдонидаги ўтиш жойлари мустаҳкам ёпқичлар, сувлар оқиб кетадиган иншоотлар билан жиҳозлангани бўлиши керак.\nЙилнинг ёз вақтида йўлкалар ва ўтиш жойларига сув сепилган, қишда қордан тозаланиб, қум сепилган бўлиши керак.\n14-§. Хом ашё, материаллар ва тайёр маҳсулотлар омборхоналарига қўйиладиган талаблар\nБарча омборлар учун ташкилот маъмурияти томонидан материалларни хавфсиз сақлаш қўлланмаси ишлаб чиқилиши ва тасдиқланиши керак.\nОчиқ омбордаги майдон юзасидан сувларни ва жала сувларини четга чиқарилиши таъминланган бўлиши керак.\nҚиш пайтида омборхона жойлашган майдонда қор, музлардан тозаланган ва қум, кул ёки шлак сепилган бўлиши керак.\nТахламлар ва стеллажлар орасидаги йўлкаларнинг эни 1 м дан кам бўлмаслиги керак. Омборда транспорт воситасидан фойдаланилганда йўлкаларга қўшимча ўтиш йўлларининг эни 3 м дан кам бўлмаслиги кўрсатилиши керак. Тахламлар қатори ва транспорт воситаси ўлчамлари оралиқ эни 1,5 м дан кам бўлмаслиги керак.\nОмборларни умумий ёритиш ҚМҚ 2.01.05-98 «Табиий ва сунъий ёритиш» талабларига жавоб бериши лозим.\nТахлаш учун омборлар ва майдонлардаги юкларни юклаш, юк тушириш ва бошқа жойга кўчириш жараёнлари механизациялаштирилган бўлиши керак.\nХом ашё, ёқилғи, материаллар ва тайёр маҳсулотларни электр тармоқлари остига ва кран йўлларига тахлаш тақиқланади.\nIII. Ишлаб чиқариш жараёнларига қўйиладиган талаблар\n1- §. Ишлаб чиқариш жараёнига қўйиладиган умумий талаблар\nТашкилотлар ўз тузилмасига кўра ҳарф териш, фотомеханик ва тезкор матбаа цехларини ўз ичига олади.\nТашкилотнинг ҳарф териш цехида:\nкомпьютерда ҳарф териш, фотоусулда териш ва суратларни кўринадиган қилиш машиналари;\nҳарф теришни дастурлаштириш аппаратлари;\nфотоқолипларни монтаж қилиш;\nмусаҳҳиҳлар участкалари жойлаштирилади.\nФотоусулда ва компьютерда ҳарф териладиган ЭҲМ, ҳарф теришни дастурлаш машиналари, фотоқолипларни монтаж қилиш участкалари ва лабораторияларининг ҳар бири алоҳида хоналарда жойлаштирилиши лозим.\nҲарф теришни дастурлаш ва бошқа машиналарда меҳнатни ташкил қилишда тартибга солинган меҳнат ва дам олиш режими ҳисобга олиниши керак.\nҲарф теришни дастурлаш машиналар хоналари, ЭҲМ машина залларини товушютгич материаллар билан қоплаш, мазкур участкалар ходимларини шовқиндан ҳимояловчи воситалар билан таъминлаш керак.\nДераза ўринларида табиий ёруғликнинг тўғри тушишидан сақланиш учун қуёш нуридан ҳимоялайдиган дарпардалар осиб қўйилиши керак.\nФотоқолипни монтаж қилиш участкалари умумий сунъий ёритилганда бир текис ёруғлик шифтдан ёйилиб қайтиши керак.\nШахсий компьютер экрани ҳарф терувчининг кўзи нормал тушадиган чизиққа перпендикуляр текисликда мослаштирилади. Шахсий компьютернинг клавиатурали пульти ва экрани бир-биридан ажралган ва ҳар бир ҳарф терувчининг индивидуал хусусиятидан келиб чиққан ҳолда қулай жойда ўрнатилиши керак.\nАлоҳида фотомеханик ишлаб чиқариш хоналарида:\nфотоқолип монтажи асосларини тозалаш;\nкимёвий моддалар омборчаси;\nкумушни қайта тиклаш участкалари жойлаштирилиши керак.\nСуратни кўринадиган қилувчи машиналар қуйидаги талабларга жавоб бериши керак:\nэритма ва конденсатларнинг электр-шкаф, машина сирти ва цех хоналарига тўкилиб кетишига йўл қўймаслиги;\nқуритиш бўлинмасидаги электриситиш қурилмалари тўсилган бўлиши;\nмашина конструкцияси тортиб олувчи вентиляция тизимига улаш учун маҳаллий сўриб олувчи қурилмаларни назарда тутиши;\nмашина материалда ҳосил бўладиган статик электр токини қайтариш ёки зарарсизлантириш қурилмалари билан жиҳозланган бўлиши;\nмашиналарда эритмалар айланиши ёки вентиляциянинг ўчирилган ҳолатида электр иситгичга кучланиш узатилишига йўл қўймайдиган тўсиқлар ўрнатилиши назарда тутилган бўлиши керак.\nРетушь участкаларидаги деразалар ўрни қуёш нурини тўсувчи дарпардалар билан жиҳозланиши кўзда тутилиши зарур.\nРетушь пульти ишчининг кўзини қўшимча ёруғлик қамаштиришидан сақловчи ён тўсиқларга эга бўлиши керак.\nҚуритиш учун қўлланиладиган стол усти шамоллатгич парраклари тўсиққа эга бўлиши керак.\nИшлаб чиқариш хоналарида кимёвий моддалар, спиртлар, эфир мойи, фото-тасма бир смена эҳтиёжидан ошмайдиган миқдорда ва идишда, таркиби тўғрисидаги ёзувлари бўлган ҳолда сақлашга рухсат этилади. Кимёвий моддалар қулфланадиган металл қутилар ёки қопқоқли қутиларда сақланиши лозим.\nЖорий ишларга мўлжалланган фототасмаларни, шунингдек тайёр фотоқолипларни (негативлар, диапозитивлар, ва уларнинг монтажини) сақлаш учун металл қутилар, сейфлар ёки шкаф-жавонлар кўзда тутилган бўлиши лозим.\nХар куни смена тугагандан сўнг фототасма чиқиндиларини иш хоналаридан чиқариб ташлаш зарур.\nХизмат кўрсатувчи ходимлар ёйсимон фонарлар, симоб-кварцли ва инерт газли лампалар билан ишлашда ёритгич фильтрли ҳимоя кўзойнагини тақишлари шарт.\nМонтаж қиладиган столлар уларнинг иш зонасига ҳар қайси томондан ёндашиши учун камида 1 м, ишланмайдиган зонасига камида 0,6 м масофа қолдириб ўрнатилиши керак.\nФото ва нусха кўчириш ускуналари, босма қолипларга ишлов бериш ванналари (столлар, фотоқоғоз ювиладиган ванначалар) ёритиш мосламалари ва маҳаллий ҳаво сўрувчи қурилма билан жиҳозланиши лозим.\nТезкор матбаанинг алоҳида хоналарида:\nҳарф териш-ёзиш машиналари ва автоматлар;\nмакетлаштириш, ёруғлик воситасида нусха кўчириш;\nбосма қолипларни тайёрлаш;\nсифатни назорат қилиш;\nмусаҳҳиҳлик участкалари ва омборхона жойлашиши зарур.\nҲарф териш-ёзиш машиналари, нусха кўчириш столлари дераза олдида уларга ёруғлик ён томондан тушиб турадиган тарзда жойлаштирилиши керак. Столлар орасидан ўтиш жойлари 1м. дан кам бўлмаслиги лозим.\nЭлектрография ва ёруғлик воситасида нусха кўчириш аппаратлари, шунингдек тезкор матбаа бўлимининг бошқа ускуналари, уларга ҳар тарафлама қулай ёндашиш мумкин бўладиган тарзда ўрнатилиши зарур.\nУскуналарни жойлаштирилишидаги энг кам масофа:\nмашиналар орасидаги 1,5 м;\nдевор, устунлар яқинидаги иш зонасида 1,2 м;\nишлашда фойдаланилмайдиган зона 1,0 м бўлиши керак.\nМатбаа ташкилотларида таҳририятлар хоналарини товушютгич материаллар билан қоплаш зарур.\nИш столлари бир-биридан камида 0,8 м масофада жойлаштирилиш; стол қаторлари орасидаги масофа 1,5 м дан кам бўлмаслиги керак.\n2- §. Электр хавфсизлигига талаблар\nИстеъмолчиларнинг янгидан қуриладиган ва таъмирланадиган барча электр қурилмалари «Электр қурилмалар тузилиши қоидалари (ЭҚТҚ)»га мувофиқ бажарилиши керак.\nМазкур талаблар истеъмолчиларнинг ишлаб турган электр қурилмалари ва улар жойлашадиган бино ва иншоотларга ҳам тааллуқли.\nТашкилотларда электр қурилмаларидан фойдаланиш Истеъмолчиларнинг электр қурилмаларини техник эксплуатация қилиш қоидаларига (рўйхат рақами 1383, 2004 йил 9 июль) ва Истеъмолчиларнинг электр қурилмаларини эксплуатация қилишда хавфсизлик техникаси қоидалари талабларига (рўйхат рақами 1614, 2006 йил 18 август) мувофиқ амалга оширилиши лозим.\nИшлаб турган электр қурилмаларга хизмат кўрсатиш ва улардан фойдаланиш, уларда электр токини тезкор узиш, таъмир, монтаж ёки созлаш ишлари ҳамда синовларни ташкил этиш ва бажариш махсус тайёрланган, тиббий кўрикдан ўтган электротехник ходимлар томонидан амалга оширилиши лозим.\nМазкур Қоидалар талабларининг электротехник ходимлари томонидан бажарилиши учун масъулиятни нашриёт раҳбарияти томонидан ўрнатилган тартибда тасдиқланган лавозим йўриқномалари ва низомлари белгилайди.\nҲар бир матбаа ташкилотида раҳбарият буйруғи билан энергохизмат муҳандис-техник ходимлари таркибидан электр хўжалигининг умумий ҳолати ва мазкур Қоидалар талабларининг бажарилишига жавоб берадиган масъул шахс тайинланиши керак.\nТашкилотда бош энергетик лавозими мавжуд бўлса, мазкур ташкилотда электр хўжалигига жавоб бериш учун масъулият шу шахсга юклатилади. Электр хўжалик учун жавобгар шахс (меҳнат таътили, касаллик, хизмат сафари туфайли) узоқ вақт бўлмаганида, унинг вазифасини ижро этиш раҳбар буйруғи билан раҳбарнинг ўринбосарига ёки энергохизмат бўйича билими текширувдан ўтган бошқа шахсга юклатилиши лозим.\nЭлектр хўжалик учун масъул шахс:\nа) электр қурилмалардан ишончли фойдаланиш ва уларнинг хавфсиз ишлашини;\nб) электр ускуналар, аппаратуралар ва тармоқларнинг режали-огоҳлантириш таъмири ва профилактик синовларини ташкил этиш ва ўз вақтида ўтказишни:\nв) энергохизмат ходимлари ўқувини, уларга йўл-йўриқ берилишини ва билими мунтазам текширилишини;\nг) ҳимоя воситалари ва ёнғинга қарши асбоб-анжомлар мавжудлигини ва ўз вақтида текширилишини;\nд) электр қурилмалар ишидаги авариялар ва яроқсиз ҳолатларнинг, шунингдек электр токидан шикастланиш билан боғлиқ бахтсиз ҳодисаларнинг ўз вақтида текширилишини;\nе) техник ҳужжатлар юритилишини, зарур йўриқнома ва низомлар ишлаб чиқилишини таъминлаши лозим.\nМустақил ишга тайинлангунга қадар ёки электр қурилмаларидан қайта фойдаланиш вақтида, шунингдек электро техник ходим сифатида ишда 1 йилдан ортиқ танаффус бўлганда, ходим янги иш жойида ишлаб чиқариш таълимини ўтиб, кейин билими малака комиссияси текширувидан ўтказилиши ва унга белгиланган тартибда электр хавфсизлиги бўйича тегишли малака берилиши керак.\nТашкилотларда фойдаланиладиган электр ускуналар, электр тармоқлар, электр асбоблар ва қўл электр машиналари белгиланган муддатларда синовдан ўтказилиши керак.\nТаъмирдан сўнг қайта ишга тушириладиган ускуна белгиланган тартибда синовдан ўтказилиши керак.\nТақсимлаш қурилмаларининг кабель каналларини зарурат туғилганда олинадиган, ёнмайдиган плиталар билан ёпиш ва тоза сақлаш керак.\nАппаратларнинг ток ўтказадиган қисмлари бехосдан тегиб кетишдан ҳимояланган бўлиши керак.\nТақсимлаш қурилмаларининг ташқи эшикларида уларнинг номи кўрсатилиши лозим.\nТақсимловчи қурилма деворлари оч тусга бўялиши, уларнинг олди ва орқа томонларига алоҳида огоҳлантириш вазифасини кўрсатувчи аниқ ёзувлар туширилиши керак.\nТақсимловчи қурилма 3 ойда камида бир марта кўрикдан ўтказилиши ва чанг, ахлатлардан тозаланиб турилиши керак.\nИстеъмолчилар электр ускуналарининг ерга уланадиган қурилмалари бўлиши керак.\nОчиқ ҳолатда ётқизилган ерга уланувчи симлар бир-биридан фарқланиб турувчи рангда бўлиши керак.\nЕрга уланувчи қурилманинг қаршилик қиймати ЭҚТҚ талабларида белгиланган даражада сақлаб турилиши ва амалдаги меъёрлар асосида кучланишини таъминлаш мақсадида мунтазам синовдан ўтказилиши керак.\nХавфлилик даражаси юқори ва ўта хавфли хоналарда ишлаш вақтида кучланиши 42 В дан баланд бўлмаган қўл электр ёритгичларидан фойдаланиш ва ўта ноқулай шароитларда ишлашда кучланиш 12 В дан баланд бўлмаган қўл электр ёритгичлари қўлланилиши керак.\nБино, ишлаб чиқариш, маиший-хўжалик хоналари, омборлар, шунингдек муҳандислик иншоотлари, электр хўжалигида ёнғин хавфсизлиги бўйича жавобгарлик ташкилот раҳбари буйруғига биноан тегишли хизматлар раҳбарлари ёки бошқа мансабдор шахслар зиммасига юклатилади.\nТашкилот бинолари, маиший-хўжалик хоналари, муҳандислик иншоотлари учун ёнғин хавфсизлиги қоидалари талаблари асосида ёнғиннинг олдини олиш бўйича йўл-йўриқлар ишлаб чиқилиши зарур.\nЙўл-йўриқларда қуйидаги масалалар:\nҳудуд, иншоот ва биноларни тарк этиш йўлларини сақлаш тартиби;\nёнувчи маҳсулотлар ва материалларни сақлаш, йиғиш ва ташкилот биносидан олиб чиқиш тартиби;\nназорат-ўлчов асбоблари (манометр, термометр ва бошқалар)нинг чегаравий қийматлари;\nёнғин вақтида ишчи ва хизматчиларнинг вазифалари ва ҳаракати ёритилиши керак.\nМаъмурий бинонинг барча хоналари, ишлаб чиқариш, омборхона ва ёрдамчи биноларнинг кўринарли жойларида ёнғиндан сақланишнинг асосий қоидалари ва ўт ўчириш хизматининг телефон рақамлари ёзилган эслатма ёзувлари бўлиши керак.\nТашкилот ҳудудлари ҳамиша саранжом-саришта, озода тутилиши, мунтазам равишда қуриган ўт-ўлан, шох-шабба, барглардан ҳамда ишлаб чиқариш чиқиндилари ва бошқа ёнувчи материаллардан тозаланиб турилиши керак. Енгил ёнувчи чиқиндилар алоҳида ажратилган майдончадаги қутиларга йиғилиши ва муассаса ҳудудидан ўз вақтида олиб чиқиб кетилиши шарт.\nБинолар, ишлаб чиқариш, маиший-хўжалик хоналари, йўлаклар ва омборхоналар бирламчи ўт ўчириш воситалари ҳамда ёнғиндан хабар бериш техник воситалари билан тўлиқ жиҳозланган бўлиши лозим.\nАрхив, омборхона, ҳаво алмаштириш ускуналари ўрнатилган хоналар, хўжалик ва ёнғин насослари хоналарини эшиклари ёнғинга чидамли қилиб ишланган бўлиши керак.\nЁнғин насослари двигателлари ҳамда ёнғиндан хабар бериш автоматика тизими мосламаларига электр токи трансформатор подстанцияларидан алоҳида тортилган сим орқали келтирилиши лозим.\nТашкилотларнинг ёнғин насослари двигателлари ҳамда ёнғинни ўчириш тизими мосламаларининг ёқилиши автоматлашган тарзда ҳаво алмаштириш ва совутиш тизимларининг ўчирилиши билан боғлиқ равишда амалга оширилиши зарур.\nТашкилот биноларининг ҳар бир қаватида ёнғин содир бўлганида, ходимларни кўчириш чизмаси ўрнатилиши шарт. Чизмада хоналар, йўлаклар, бирламчи ёнғинни ўчириш воситалари, телефон жойлашуви, ходимларни фавқулодда ҳолатда захира чиқиш йўлларидан ҳаракат қилиш йўналишлари кўрсатилиши керак.\nЗахира чиқиш йўлларида, қаватларда, зинапоя ва ўтиш жойларида навбатчи ёритиш чироқлари ўрнатилиши лозим.\nЗахира чиқиш эшиклари ташқари томонга очилиши керак.\nБинонинг ҳар бир қаватидан эвакуация чиқиш жойлари сони иккитадан кам бўлмаслиги шарт.\nБино, иншоотларда қуйидагилар тақиқланади:\nертўлада ёнувчи суюқликлар, газ сиғимлари, портлаш хавфи бўлган молларни сақлаш;\nчордоқларда, техник қаватларда, венткамералар ва бошқа техник хоналарда ускуналарни ва бошқа асбобларни сақлаш;\nзахира чиқиш йўллари деворларига, шифт ва полларига енгил ёнувчи материаллар билан ишлов бериш, бўяш, шунингдек зинапоялар ва улар олдидаги холларга ёнувчи қурилиш материалларидан ишлов бериш, ёғоч панеллар билан безаш, турли қўшимча хизмат хоналарини қуриш;\nхоналардаги электр иситкич асбоблар, компьютер ва ёрдамчи асбоб-ускуналарни электр тармоғига уланган ҳолда қолдириш;\nэлектр ускуна ва жиҳозлардан фойдаланишдан аввал уларни ишлаб чиқарган ташкилот томонидан берилган тавсия ва йўриқномада келтирилган фойдаланиш қоидалари билан танишиб чиқмасдан ишлатиш;\nТашкилот ҳудудида пайвандлаш ёки ёнғин чиқадиган бир марталик бошқа ишлар бўйича ёнғин хавфсизлиги чораларини таъминлаш, ушбу ишлар олиб бориладиган иш жойи раҳбарининг зиммасига юклатилиши лозим.\nПайвандлаш ва олов билан олиб бориладиган ишларни бажариш учун бир марталик рухсатнома жорий иш кунига берилади. Ишлар бир неча кун давом эттириладиган бўлса, иш жойи маъмурият томонидан қайта текширувдан ўтказилгандан сўнг, ушбу рухсатнома муддати узайтирилади.\nПайвандлаш ва олов билан олиб бориладиган ишларга ёнғин хавфсизлиги бўйича билимлари тегишли тартибда синалган ва бир марталик рухсатномага эга бўлган шахслар қўйилади.\nТашкилотларда ички гидрант тармоғи жойлардаги сув тармоғига уланган бўлиб, сув қувурларига ўрнатилган ёнғин жўмраклари, енг ва дастаклар махсус ёнғин қутилари ичида жойлаштирилади. Енг ва дастак ёнғин жўмрагига улаб қўйилган бўлиши керак.\nЁнғин жўмракларининг ишга яроқлилиги ҳар 6 ойда жўмракларидан сув чиқариб, у неча метр масофага отилиб чиқиши текшириб кўрилиши ва далолатнома асосида расмийлаштирилиши лозим.\nГидрант қутиларига жўмракларининг белгиси, қутининг тартиб рақами ва яқинда жойлашган ўт ўчириш қисми телефон рақамлари ёзиб қўйилиши зарур.\nГидрант тармоғи ўтказилмаган ёки ўтказилган тақдирда ҳам сув босими етарли бўлмаган жойларда, яъни ҳар қаватга тўғри келадиган сув босими 1,5 атм дан кам бўлган ҳолатларда, бино яқинида сув ҳавзаси бўлиши ва у сувни босим остида бинонинг юқори қаватларига етказиб бериш мосламаси — мотопомпа ёки электр насос билан жиҳозланган бўлиши лозим.\nЁнғин жиҳозларидан хўжалик мақсадларида фойдаланиш қатъиян ман этилади.\nЁнғинга қарши сув ҳавзалари доимо соз ҳолатда бўлиши, ичидаги сув ҳажми ёнғинни ўчириш учун етарли бўлиши керак. Сув ҳавзаларининг ишга яроқлилиги йилига камида икки маротаба, баҳор ва куз мавсумларида текширилиши лозим.\nТашкилот бинолари, хоналари амалдаги меъёр талаблари асосида бирламчи ўт ўчириш воситалари билан таъминланган бўлиши керак.\nБино қаватларида ўрнатилган ўт ўчиргичлар бир турда бўлиши, уларда асосий кўрсаткичлар ҳамда фойдаланиш қоидалари битилган ёрлиқ бўлиши керак.\nҲар 10 кунда биноларда ўрнатилган ўт ўчиргичлар қўйилган тамғалар, манометр кўрсаткичлари рухсат этилган чегаравий қийматдан тушиб кетмаганлиги кўздан кечирилиши зарур.\nКарбонат ангидрид гази асосидаги ОУ русумли ўт ўчиргичларни ҳаддан ташқари қизиб кетишдан ва қуёш нурлари тушишдан сақлаш керак.\nЎт ўчиргич баллонларининг юқори босимга чидамлилиги ҳар беш йилда текширувдан ўтказилиши лозим. Агар ўт ўчиргичларни қайта текширувдан ўтказиш муддати баллон сиртига ўйиб ёзилган муддатдан ўтиб кетса ёки унга қўйилган тамға (пломба) бузилган бўлса, ўт ўчиргичлар алмаштирилиши зарур.\nКўпикли ўт ўчиргичларнинг кимёвий таркиби ҳар йили камида бир маротаба текширилиши лозим.\nКўпикли ўт ўчиргичлар қишки мавсумда (ҳаво ҳарорати 10° С даражадан паст бўлганда) иситилган хоналарга олиб кирилиши ва ўт ўчиргич олинган жойга ўт ўчиргич қўйилган хонанинг тартиб рақами осиб қўйилиши лозим.\nIV.Ишлаб чиқариш ускунасига қўйилган талаблар\nБарча қўзғалмас ускуналар, агрегат ва дастгоҳлар ишлаб чиқарган завод кўрсатмасига биноан мустаҳкам асосларга ва пойдеворларга ўрнатилиши лозим.\nБарча айланувчи ва ҳаракатланувчи қисмлар (валларнинг чиқиб турган учлари, ҳаракат узатувчи тасмалар ва бошқалар) тўсилган бўлиши керак.\nТўсиқлар мустаҳкам, енгил, ишончли равишда маҳкамланган бўлиши ва қисиб қолувчи тирқишлари, кесиб олувчи ва ўткир бурчаклари бўлмаслиги керак.\nОғирлиги 5 кг дан ортиқ бўлган тўсиқлар ушлаш учун қулай дастакларга эга бўлиши керак.\nЎзидан чангли ҳаво чиқарувчи ишлаб чиқариш ускуналари зичлаб беркитилиши ва чанг ҳавони сўриш мосламалари билан таъминланган бўлиши керак.\nЯнги ўрнатилган ёки капитал созлашдан чиққан ускуналарни хавфсизлик техникаси муҳандиси иштирокида далолатнома тузилгандан кейин ишлатишга рухсат берилиши лозим.\nМашинани созлаш, тозалаш, мойлаш ва камчиликларини бартараф қилиш билан боғлиқ бўлган барча ишларни бажариш электр таъминотидан узиб қўйилган, бутунлай ҳаракатдан тўхтаган ва огоҳлантирувчи белги осиб қўйилган ҳолатда бажарилиши лозим. Машинани юргазиш белгини осиб қўйган шахс томонидан амалга оширилиши керак.\nТўсиқларнинг ва ҳимояловчи мосламаларнинг ҳамда асбобларнинг созлиги цех (бўлинма) раҳбарияти томонидан мунтазам текшириб турилиши керак.\nМонтаж ва демонтаж вақтида қўлланадиган тагликлар ва кўтариш механизмлари иш бошлашдан аввал синаб кўрилиши керак.\nИшлаб чиқариш ускуналаридан фойдаланишда:\nИшлаб чиқариш ускунасини тозалаш ишлари махсус асбоблар ёрдамида (шётка, қирғич, илмоқ ва бошқалар) амалга оширилиши лозим. Ишлаб турган ускунада тозалаш ва йиғиштириш ишларини бажариш тақиқланади.\nУскуна ишлаб турган вақтда унинг ҳаракатланувчи қисмларини қўлда мойлаш тақиқланади.\nТаъмирлаш ишларини бажаришда меҳнат хавфсизлиги талаблари\nТашкилот ҳудудида ишлаб чиқаришни (цех) ёки цехда қурилма, агрегат, айрим асбоб-ускуналарни таъмирлашга тўхтатиш учун ташкилот (цех) бўйича буйруқ (фармойиш) чиқарилиши лозим. Буйруқда пудратчилардан бевосита иш раҳбари, шунингдек кўрсатилган ишларга ускуналар ва объектни тўлиқ тайёрлаш, ишларни хавфсиз амалга ошириш ва пудратчилар ёки буюртмачининг таъмирлаш хизмати билан тезкор алоқалар учун жавобгар шахслар ҳамда тегишли чора-тадбирлар белгиланади.\nБарча ускуналарда ташкилот бош муҳандиси тасдиқлаган жадвал бўйича белгиланган муддатларда режали таъмирлаш ишлари ўтказилади.\nТаъмирлаш ишларида банд бўлган пудратчининг барча ходимлари таъмирлаш ишлари бошланишидан олдин, ушбу цехда ишларни хавфсиз олиб бориш учун ходимлар хавфсизлик техникаси бўйича кириш йўриқномасидан ўтказилиши лозим. Йўриқномадан ўтказиш ишлари буюртмачи томонидан амалга оширилади.\nРежалаштирилган ишларни бажаришдан олдин меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича йўриқномадан ўтказиш ишлари пудратчи ташкилот томонидан ўтказилиши лозим.\nПудратчи ишлаётган ҳудудда буюртмачи томонидан зарарли ва ёниш хавфи бўлган моддаларни пайдо бўлишига йўл қўймайдиган меъёрий санитария-гигиеник шароитлар яратилиши керак.\nАсбоб-ускуна ва коммуникацияларда таъмирлаш ишларини амалга оширишдан олдин, қуйидагилар бажарилиши лозим:\nБаландликдаги ишларда фақат таянч ёки резинали қопламалар билан таъминланган соз нарвонлардан фойдаланиш лозим.\nТашкилот ҳудудида қазиш ишларини бажаришда буюртмачи пудратчига наряд-рухсатнома билан бирга тегишли цех ва хизматлар билан келишилган рухсатномани ёзма тарзда топшириши керак.\nПудратчининг эҳтиёжлари учун электр энергияни улаш, шунингдек иш тугаганидан кейин узиш, цех бошлиғининг рухсати бўйича буюртмачининг бош энергетик хизмати томонидан бажарилади.\nТаъмирлаш ишлари тугалланганидан сўнг асбоб-ускуна ва коммуникацияларни қабул қилиш далолатномаси икки томонлама имзоланиб, ушбу асбоб-ускуна ва коммуникацияларни ишга тушириш ҳақида фармойиш чиққандан сўнг, фойдаланишга қабул қилиниши лозим.\nБажариладиган иш хусусиятига мувофиқ соз асбоб ва мосламалар жамламаси билан таъминланиши лозим.\nАсбоб ва мосламалар ҳолати бир ойда бир мартадан кам бўлмаган даврда текширилиши лозим.\nТехник хизмат кўрсатиш, даврий ва капитал таъмир бўйича ишларни бажариш тартибида, ишлаб чиқарувчи завод тасдиқлаган таъмирлаш ва фойдаланиш ҳужжатида белгиланган зарур иш ҳажмини кўрсатиш лозим.\nТехнологик ускуна таъмирлангандан сўнг синовдан ўтказилиши ва ишлатиб кўрилиши зарур.\nИшлатиб кўриш учун механизмларни ёқишдан олдин, уларни тармоқлари тўғри йиғилганлигига, бегона жисмлар йўқлигига, ҳаво узатиш пневматик тизими тўғри уланганлиги ва мустаҳкам қотирилганлигига ишонч ҳосил қилиш лозим.\nАгрегатни ҳаракатлантирувчи электродвигателларни ёқишдан олдин, йирик аралов ва фуговал дастгоҳ вентилятори патрубкаларини кўздан кечириш лозим.\nСинов ва ишлатиб кўриш даврида таъмирланган тармоқ ва агрегатларни барча йиғиш дефекти, электродвигател ва тармоқ подшипникларини қизиш даражаси, мой оқиши бартараф қилиниши керак.\nУскуна йиғилгандан ёки таъмирлангандан сўнг фойдаланиш учун ёқишдан олдин қуйидагиларни бажариш зарур:\nж) ускунани бўш ҳаракатда ва иш юклови остида синаш.\nУскунани таъмирдан сўнг фойдаланишга яроқлилиги, қабул қилувчи комиссия томонидан далолатнома билан расмийлаштирилиши лозим.\nТашкилотларни (цехларни) лойиҳалаштиришда, қуришда (монтаж қилишда) мазкур Қоидаларга амал қилиш учун жавобгарлик тегишли ишларни бажарувчи ташкилотлар зиммасига юклатилади.\nМансабдор шахслар меҳнатни муҳофаза қилиш қоидаларига риоя қилмаганликлари учун қонун ҳужжатларига мувофиқ белгиланган тартибда жавобгарликка тортиладилар.\nМазкур Қоидалар Ўзбекистон Республикаси Давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси, Ички ишлар вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Ўзбекистон Касаба уюшмалари Федерацияси кенгаши, «Саноатконтехназорат» давлат инспекцияси ва «Ўздавэнергоназорат» давлат инспекцияси билан келишилган.\nМатбуот ва ахборот агентлиги Бош директори Б. АЛИМОВ\n2009 йил 7 октябрь\n«Саноатконтехназорат» давлат инспекцияси бошлиғи И. ХОЛМАТОВ\n(Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2009 й., 48-сон, 517-модда)


АҚШнинг Россиядан 3 миллиардга тенг гипертовуш қолоқлиги - 17.12.2021, Sputnik Ўзбекистон\nАҚШнинг Россиядан 3 миллиардга тенг гипертовуш қолоқлиги\nПентагон учун вазиятнинг драматиклиги шунда-ки, россиянинг бир неча баробар кам маблағ харажатлари билан ишлаб чиқилган гипертовуш ракеталари 2016 йилдан буён... 17.12.2021, Sputnik Ўзбекистон\nАҚШ юқори технологияли қурол-аслаҳа ишлаб чиқаришда дунёда етакчилигини йўқотмоқда. Гипертовушли ракеталар ишлаб чиқаришда муваффақиятсизликлар Пентагонни хавотирлантирмоқда. Big Stick diplomacy яъни "катта тўқмоқ" дипломатияси ўтмишда қолмоқда. Вашингтон Москва ва Пекиндан ортда қолмоқда.АҚШ ҳарбий бюджети 778 млрд. долларга етди. Шундан 3 миллиарди фақат гипертовуш тезлигида учадиган ракета яратиш учун яратилган. 2022 йилда америка ушбу мақсал йўлида яна 3,8 миллиард доллар харажат қилишни режалаштирган. Ушбу маблағ бутун бошли Европа Иттифоқининг мудофаа ташаббуси харажатларига тенг (4 млрд доллар).Пентагон ҳисоб-китобига кўра, ҳарбий денгиз кучлари учун гипертовушли ракета ишлаб чиқариш учун 5 йилда якунланади. Парвоз узоқлиги 2700 км бўлган ракета 2024 йилда тайёр бўлади ва Ер шарининг исталган нуқтасида “танланган муҳим нишонларга” “бир соат ичида” зарба бера олади. Ҳақиқатда эса америкалик қурол ишлаб чиқарувчилар ракетанинг дастлабки тезлашиш муаммосини ҳам ҳал қила олишгани йўқ. Гипертовуш тезлигида учиш эса – удан ҳам катта технологик муаммодир.Ҳаво ҳарбий кучлари томонидан қўлланиладиган гипертовуш ракетасини AGM-183A (ARRW) АҚШда 2022 йилнинг кузида қуролли кучлар томонидан қабул қилиш режалаштирилган эди. Лекин ҳозирча синалаётган прототиплар, қанча пул сарфланмасин, тезлашишни истамаяпти.AGM-183 ракетасининг 2021 йилнинг апрел ва июль ойларида бўлиб ўтган синовлари муваффақиятсизлик билан якунланди.Пентагоннинг қуруқлик қўшинлари узоққа (3000км) зарба берувчи мобил гипертовушли ракета тизими LRHW (Long Range Hypersonic Weapon)ни 2023 йилдан сўнг олиши керак, лекин ҳозирча фақат тезлашиш мосламаларининг муваффақиятсиз синовлари ўтказилди холос.АҚШ Мудофаа вазирлигининг Истиқболли изланишлар дастури бошқармаси сентябрь ойида HAWC (Hypersonic Air-breathing Weapon Concept) ракетаси прототипининг муваффақиятли синови ҳақида жуда қисқа маълумот тарқатган эди. Жойи ва вақти кўрсатилмаган тажриба синови давомида прототип ракета тезлиги 5 Махга етгани айтилган. Лекин мутахассислар ушбу натижани ишонқирамай қабул қилишди.Плазма ҳароратиАмериканинг гипертовушли лойиҳаларини амалга ошириш жиддий технологик ва муҳандислик муаммоларига дуч келмоқда. Улар орасида материаллар ва иссиқлик билан боғлиқ муаммолар ҳам бор. Гипертовуш тезлигигача тезлашгандан сўнг атмосферада манёврли парвозлар бошланади. Ушбу парвоз юқори ҳароратли плазма булути ичида бўлиб ўтади. Ушбу плазма ракета корпусини ёқиб юбориши мумкин, жумаладан унда ўрнатилган ҳар қандай антенна ва ахборот олиш мосламаларини ҳам. Ана шундай шароитда гипертовушли ракетанинг электрон қисми унинг нишонга тўғри етиб бориши, манёврларини таъминлаши керак. Бу эса материалшунослик, двигателлар қуриш, электроника ва аэродинамика соҳасида улкан билимлар талаб этади ва кашфиётлар учун имкон яратади.Мисол учун, Аляска осмонида бўлиб ўтган Х-43А америка гипуртовушли ракетаси парвоздан 7 сони ўтиб 6500 км/соат тезликда атмосферада ёниб кетди. Россиянинг "Циркон"лари эса ёнмайди.Пентагон учун вазиятнинг яна бир ачинарли томни шундаки, Россиянинг бир неча баравар кам бюджет харажатлари ҳисобига ишлаб чиқилган гипертовушли ракеталари 2016 йилдан буён муваффақиятли парвозлар амалга ошириб келмоқда. "Цирконлар" серияли ишлаб чиқарилмоқда.Гипертовушли "Авангард" ракетаси эса 28 Мах тезликкача тезлашиши мумкин, "Кинжал" ва "Циркон"лар - 10 махгача. Хитойнинг DF-17 ракетаси ҳам 10махгача тезлашиши мумкин.Россиянинг ҳаво-космик кучлари 2022 йилда гипертовушли қуролларнинг истиқболли намуналарини жанговар навбатчиликка қабул қилади. Бу билан Россия АҚШдан ўзининг технологик устунлигини оширади. Бу вақтда АҚШ гипертовуш дастури ғалати тенденция намойиш қилмоқда – режали “кўзбўямачилик”.Кортленд шаҳрида (Алабама штати) Lockheed Martin компаниясининг гипертовуш ракеталар ишлаб чиқарувчи заводи пайдо бўлди, лекин шу кунга қадар у ҳали бирорта ракетани синовдан ўтказгани йўқ. Корхонада 2022 йил охирига қадар АҚШ ҲҲКлари учун 12 та гипертовушли (мавжуд бўлмаган) ракеталар AGM-183A ARRW ишлаб чиқариш режалаштирилган. Компьютер ёрдамида чизилган реклама тасвирларида гопертовушли ракеталар "металлда"ги маҳсулотлардан жиддий фарқ қилади.Шу вақтда Россия ҳаво мудофааси кучлари гипертовушли ракета зарбаларини қайтаришни ўрганмоқда. Ана шундай туркумли биринчи ўқув-машқлари октябрь ойининг охирида бўлиб ўтди.Астрахан вилоятида жойлашган Ашулук полигонида юқори тезликда ҳаракатланувчи нишонларга қарши жанговар ўт очиш машлари бўлиб ўтди. Ушбу мақсадлар учун Россиянинг С-300, С-350, С-400, С-500 русумли ҳаво-мудофаа мажмуалари бор.Етакчилар пойгасиАҚШ ва НАТО уларнинг барча ҳаво мудофаа тизими ҳамда денгиз авиаташувчи гуруҳларини йўққа чиқарадиган Россиянинг “Авангард”, "Циркон" ва "Кинжал" ракеталари намойиш қилинганидан сўнг АҚШ ҳали ўзига келмасдан туриб, Хитой ҳам ўзининг гипертовушли қуролини намойиш қилди.Пекин реклама роликлари намойиш қилмаган бўлса-да, Америка ОАВлари айтишига кўра ракета “физика қонунларини енгиб ўтган”. Ядровий каллаклар ташиш имконига эга бўлган "Чанчжэн" учиш аппарати яқинда Жанубий Хитой денгизи устида ўтказилган синовларда Ер шарини айланиб ўтиб нишондан бироз четлади. Узоқлиги 40 минг км (экватор узунлиги) бўлган парвоз учун бу ажойиб натижа. Америка разведкаси бунга – “улар буни қандай амалга оширганини биз мутлақ тушунмадик” деб изоҳ беришди. АҚШ бирлашган қўмондонлик штаблари бошлиғи Марк Милли Хитойракеталари Америка ҳаво мудофаа тизимини енгиб ўтиши мумкинлигини маълум қилишди. Пентагон бундай технологиялардан қандай ҳимояланишни билмайди ва Пекиннинг янги ҳарбий имкониятларида ўта хавотирда. Ўз навбатида Хитойнинг АҚШдаги элчихонаси вакили Лю Пэнъюй “Хитой ҳарбий сиёсати аслида ҳимоя мақсадларни кўзлаганини” айтиб ўтди.Бироз олдин Россия Қуролли кучлари сафига қабул қилинган “Авангард” фантастик блоки дунёдаги гипертовуш қуроллари пойгасида Россияни биринчи ўринга чиқарган эди. Британиянинг The Telegraph нашри ушбу қуролнинг ҳарбий қўлланиш тактикасини тасвирлаб берди. Уралда 26 декабрь куни учирилган ташувчи-ракета очиқ коинотга чиқмасдан, стратосферада жанговар каллакни зарба бериш нуқтасига етказиб қўйган. Жанговар каллак двигател ишлатмаган ҳолда зиг-заг шаклидаги траектория бўйлаб ҳаракатланиб Сибир устида 7000 км парвоз қилган ва Камчаткада жойлашган нишонга аниқ зарба берди.Шу ерда бир нарсани аниқ айтиб ўтиш керак: Россия ва Хитой Ер шаридаги қўшнилар билан ҳарбий тўқнашувга киришишдан мутлақ манфаатдор эмас. Гипертовуш қуроллар эса – коллектив Ғарбнинг ўйловсиз агрессиясидан ўз ҳудудларини ҳимоя қилиш мақсадида яратилган. Москва ва Пекин ўзларининг юқори технологияли ҳарбий қувватни суиистеъмол қилаётгани ёки бирор кимга таҳдид солаётгани йўқ.Ҳарбий шарҳловчи Александр Хроленкнинг Telegram каналига обуна бўлинг.\nақш, россия, гипертовуш, гипертовуш қурол\n© Foto : US Air ForceПервый полет B-52 Stratofortress, оснащенного прототипом гиперзвуковой ракеты AGM-183A\nПентагон учун вазиятнинг драматиклиги шунда-ки, россиянинг бир неча баробар кам маблағ харажатлари билан ишлаб чиқилган гипертовуш ракеталари 2016 йилдан буён муваффақиятли учмоқда, "Циркон"лар ҳозир серияли ишлаб чиқарилмоқда.\nАҚШ юқори технологияли қурол-аслаҳа ишлаб чиқаришда дунёда етакчилигини йўқотмоқда. Гипертовушли ракеталар ишлаб чиқаришда муваффақиятсизликлар Пентагонни хавотирлантирмоқда. Big Stick diplomacy яъни "катта тўқмоқ" дипломатияси ўтмишда қолмоқда. Вашингтон Москва ва Пекиндан ортда қолмоқда.\nАҚШ ҳарбий бюджети 778 млрд. долларга етди. Шундан 3 миллиарди фақат гипертовуш тезлигида учадиган ракета яратиш учун яратилган. 2022 йилда америка ушбу мақсал йўлида яна 3,8 миллиард доллар харажат қилишни режалаштирган. Ушбу маблағ бутун бошли Европа Иттифоқининг мудофаа ташаббуси харажатларига тенг (4 млрд доллар).\nПентагон ҳисоб-китобига кўра, ҳарбий денгиз кучлари учун гипертовушли ракета ишлаб чиқариш учун 5 йилда якунланади. Парвоз узоқлиги 2700 км бўлган ракета 2024 йилда тайёр бўлади ва Ер шарининг исталган нуқтасида “танланган муҳим нишонларга” “бир соат ичида” зарба бера олади. Ҳақиқатда эса америкалик қурол ишлаб чиқарувчилар ракетанинг дастлабки тезлашиш муаммосини ҳам ҳал қила олишгани йўқ. Гипертовуш тезлигида учиш эса – удан ҳам катта технологик муаммодир.\n12 Декабр 2021, 22:20\nҲаво ҳарбий кучлари томонидан қўлланиладиган гипертовуш ракетасини AGM-183A (ARRW) АҚШда 2022 йилнинг кузида қуролли кучлар томонидан қабул қилиш режалаштирилган эди. Лекин ҳозирча синалаётган прототиплар, қанча пул сарфланмасин, тезлашишни истамаяпти.\nAGM-183 ракетасининг 2021 йилнинг апрел ва июль ойларида бўлиб ўтган синовлари муваффақиятсизлик билан якунланди.\nПентагоннинг қуруқлик қўшинлари узоққа (3000км) зарба берувчи мобил гипертовушли ракета тизими LRHW (Long Range Hypersonic Weapon)ни 2023 йилдан сўнг олиши керак, лекин ҳозирча фақат тезлашиш мосламаларининг муваффақиятсиз синовлари ўтказилди холос.\nАҚШ Мудофаа вазирлигининг Истиқболли изланишлар дастури бошқармаси сентябрь ойида HAWC (Hypersonic Air-breathing Weapon Concept) ракетаси прототипининг муваффақиятли синови ҳақида жуда қисқа маълумот тарқатган эди. Жойи ва вақти кўрсатилмаган тажриба синови давомида прототип ракета тезлиги 5 Махга етгани айтилган. Лекин мутахассислар ушбу натижани ишонқирамай қабул қилишди.\nАмериканинг гипертовушли лойиҳаларини амалга ошириш жиддий технологик ва муҳандислик муаммоларига дуч келмоқда. Улар орасида материаллар ва иссиқлик билан боғлиқ муаммолар ҳам бор. Гипертовуш тезлигигача тезлашгандан сўнг атмосферада манёврли парвозлар бошланади. Ушбу парвоз юқори ҳароратли плазма булути ичида бўлиб ўтади. Ушбу плазма ракета корпусини ёқиб юбориши мумкин, жумаладан унда ўрнатилган ҳар қандай антенна ва ахборот олиш мосламаларини ҳам. Ана шундай шароитда гипертовушли ракетанинг электрон қисми унинг нишонга тўғри етиб бориши, манёврларини таъминлаши керак. Бу эса материалшунослик, двигателлар қуриш, электроника ва аэродинамика соҳасида улкан билимлар талаб этади ва кашфиётлар учун имкон яратади.\nМисол учун, Аляска осмонида бўлиб ўтган Х-43А америка гипуртовушли ракетаси парвоздан 7 сони ўтиб 6500 км/соат тезликда атмосферада ёниб кетди. Россиянинг "Циркон"лари эса ёнмайди.\nПентагон учун вазиятнинг яна бир ачинарли томни шундаки, Россиянинг бир неча баравар кам бюджет харажатлари ҳисобига ишлаб чиқилган гипертовушли ракеталари 2016 йилдан буён муваффақиятли парвозлар амалга ошириб келмоқда. "Цирконлар" серияли ишлаб чиқарилмоқда.\nГипертовушли "Авангард" ракетаси эса 28 Мах тезликкача тезлашиши мумкин, "Кинжал" ва "Циркон"лар - 10 махгача. Хитойнинг DF-17 ракетаси ҳам 10махгача тезлашиши мумкин.\nРоссиянинг ҳаво-космик кучлари 2022 йилда гипертовушли қуролларнинг истиқболли намуналарини жанговар навбатчиликка қабул қилади. Бу билан Россия АҚШдан ўзининг технологик устунлигини оширади. Бу вақтда АҚШ гипертовуш дастури ғалати тенденция намойиш қилмоқда – режали “кўзбўямачилик”.\nКортленд шаҳрида (Алабама штати) Lockheed Martin компаниясининг гипертовуш ракеталар ишлаб чиқарувчи заводи пайдо бўлди, лекин шу кунга қадар у ҳали бирорта ракетани синовдан ўтказгани йўқ. Корхонада 2022 йил охирига қадар АҚШ ҲҲКлари учун 12 та гипертовушли (мавжуд бўлмаган) ракеталар AGM-183A ARRW ишлаб чиқариш режалаштирилган. Компьютер ёрдамида чизилган реклама тасвирларида гопертовушли ракеталар "металлда"ги маҳсулотлардан жиддий фарқ қилади.\nШу вақтда Россия ҳаво мудофааси кучлари гипертовушли ракета зарбаларини қайтаришни ўрганмоқда. Ана шундай туркумли биринчи ўқув-машқлари октябрь ойининг охирида бўлиб ўтди.\nАстрахан вилоятида жойлашган Ашулук полигонида юқори тезликда ҳаракатланувчи нишонларга қарши жанговар ўт очиш машлари бўлиб ўтди. Ушбу мақсадлар учун Россиянинг С-300, С-350, С-400, С-500 русумли ҳаво-мудофаа мажмуалари бор.\nАҚШ ва НАТО уларнинг барча ҳаво мудофаа тизими ҳамда денгиз авиаташувчи гуруҳларини йўққа чиқарадиган Россиянинг “Авангард”, "Циркон" ва "Кинжал" ракеталари намойиш қилинганидан сўнг АҚШ ҳали ўзига келмасдан туриб, Хитой ҳам ўзининг гипертовушли қуролини намойиш қилди.\nПекин реклама роликлари намойиш қилмаган бўлса-да, Америка ОАВлари айтишига кўра ракета “физика қонунларини енгиб ўтган”. Ядровий каллаклар ташиш имконига эга бўлган "Чанчжэн" учиш аппарати яқинда Жанубий Хитой денгизи устида ўтказилган синовларда Ер шарини айланиб ўтиб нишондан бироз четлади. Узоқлиги 40 минг км (экватор узунлиги) бўлган парвоз учун бу ажойиб натижа.\nАмерика разведкаси бунга – “улар буни қандай амалга оширганини биз мутлақ тушунмадик” деб изоҳ беришди. АҚШ бирлашган қўмондонлик штаблари бошлиғи Марк Милли Хитойракеталари Америка ҳаво мудофаа тизимини енгиб ўтиши мумкинлигини маълум қилишди. Пентагон бундай технологиялардан қандай ҳимояланишни билмайди ва Пекиннинг янги ҳарбий имкониятларида ўта хавотирда. Ўз навбатида Хитойнинг АҚШдаги элчихонаси вакили Лю Пэнъюй “Хитой ҳарбий сиёсати аслида ҳимоя мақсадларни кўзлаганини” айтиб ўтди.\nБироз олдин Россия Қуролли кучлари сафига қабул қилинган “Авангард” фантастик блоки дунёдаги гипертовуш қуроллари пойгасида Россияни биринчи ўринга чиқарган эди. Британиянинг The Telegraph нашри ушбу қуролнинг ҳарбий қўлланиш тактикасини тасвирлаб берди. Уралда 26 декабрь куни учирилган ташувчи-ракета очиқ коинотга чиқмасдан, стратосферада жанговар каллакни зарба бериш нуқтасига етказиб қўйган. Жанговар каллак двигател ишлатмаган ҳолда зиг-заг шаклидаги траектория бўйлаб ҳаракатланиб Сибир устида 7000 км парвоз қилган ва Камчаткада жойлашган нишонга аниқ зарба берди.\nШу ерда бир нарсани аниқ айтиб ўтиш керак: Россия ва Хитой Ер шаридаги қўшнилар билан ҳарбий тўқнашувга киришишдан мутлақ манфаатдор эмас. Гипертовуш қуроллар эса – коллектив Ғарбнинг ўйловсиз агрессиясидан ўз ҳудудларини ҳимоя қилиш мақсадида яратилган. Москва ва Пекин ўзларининг юқори технологияли ҳарбий қувватни суиистеъмол қилаётгани ёки бирор кимга таҳдид солаётгани йўқ.\nҲарбий шарҳловчи Александр Хроленкнинг Telegram каналига обуна бўлинг.


07:48 22 Феврал 2018\n12:05 19.06.2017 (Янгиланган 12:07 19.06.2017) Ҳавола олиш\nTOШКЕНТ, 19 июн — Sputnik. Ушбу кунга қадар Адлия вазири ўринбосари сифатида фаолият юритган Қаршиев Ҳамдам Ўзбекистон Республикаси ИИВ Транспортда жамоат хавфсизлигини таъминлаш бошқармаси бошлиғи лавозимига тайинланди, деб хабар қилмоқда UzNews нашри “Постда” газетаси хабарига асосан.\nЭслатиб ўтамиз, 2016 йилнинг сентябр ойида Қаршиев Президент фармони билан Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирининг ўринбосари — Суд қарорларини ижро этиш, судлар фаолиятини моддий-техника жиҳатдан ва молиявий таъминлаш департаменти раҳбари лавозимига тайинланган эди.\nҚаршиев Ҳамдам Алиқулович – 1970 йилнинг 29 сентябрь санасида Қашқадарё вилоятининг Шаҳрисабз туманида туғилган. Маълумоти — олий. 1997 йилда Тошкент давлат юридик институтини тамомлаган. Меҳнат фаолиятини 1987 йилда Қашқадарё вилоятининг Шаҳрисабз туманида бошлаган.\nҚаршиев 2009 йилда Тошкент шаҳар Яккасарой тумани ИИБ раҳбари ўринбосари — Тергов бўлими бошлиғи, 2013-2016 йилларда Қашқадарё вилояти ИИБ раҳбари ўринбосари — Тергов бошқармаси бошлиғи лавозимларида ишлаган.\n2015 йил 27 августида Ҳамдам Қаршиев президент фармонига биноан “Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган юрист” фахрий унвони билан тақдирланган.


ИИББ раҳбарининг айтишича, «Жиноятчиликнинг 50 фоизга тушиши — Мирзиёвнинг сиёсати» экан – mulkdor.com\nJanuary 18 2019, 05:01 ЖамиятЖиноятСиёсатЎзбекистонЯнгиликлар\nСўнгги икки йилда Ўзбекистонда жиноятчилик даражасининг кескин пасайгани — президент Шавкат Мирзиёев сиёсати натижасидир. Бу ҳақда Тошкент ИИББ бошлиғи Рустам Жўраев сешанба куни бўлиб ўтган брифингда айтган.\nУнинг сўзларига кўра, 2017 йилда Тошкентдаги 9 та маҳаллада бирорта ҳам жиноят содир этилмаган бўлса, 2018 йилда бу рақам 70 тага етди. Талончиликлар сони 51 фоизга (245 тадан 120 тага), босқинчилик — 53 фоизга (136−64), ўғирлик — 52 фоизга (1969 − 947), фирибгарлик — 46,5 фоизга (2420 − 1296) камайган (республика бўйича статистика).\nБошлиқ Рустам Жўраев ахбороти қай даража тўғри ёки нотўғри буниси бизга қоронғу. Бироқ Шавкат Мирзиёев сиёсати дейишликка ҳалибери эрта эмасмикан. Майли Пезидентни сиёсати туфайли жиноятчилик фоизи тушди ҳам дейлик. Бироқ Мирзиёев даврида миграциянинг сони камайиш ўрнига кўпайиши, аҳолини қашшоқлашиши камаймасдан яна да қашшоқлар сонини кўпайишига ҳам Мирзиёевнинг сиёсати айбдорми?\nЎзбекистонда Рустам Жўраев ва бошқа амалпараст ва унвонпарастлар сўнги кунларда Мирзиёевни мақташ сиёсатини бошлаб юбордилар бу эса мамлакатни Каримов давридаги жарликка яна олиб келишидан дарак беради.\nРауф Парфи туғилган куннинг 70 йиллигига ЁКИ БИР МИШ-МИШНИ “ҲАҚИҚАТГА”ГА АЙЛАНТИРГАНИМ ХАҚИДА Бўлган воқеа 1964-65 йиллар эди. Рауф Парфи шеъри билан ...\nЖамиятDecember 5 2014, 04:12


Шомуродовга Туркиянинг гранд жамоаси қизиқиш билдирмоқда\nТуркиянинг "Галатасарой" клуби ҳужум чизиғини кучайтириш мақсадида футболчи қидирмоқда. Жамоа янги бош мураббийи Ўкан Бурук ўз эътиборини ўзбекистонлик форвард Элдор Шомуродовга қаратди. Бу ҳақда Туркиянинг "Ҳурриет" нашри хабар тарқатди.\nМанбага кўра, истанбулликлар "Рома" футболчисини ижарага олишга уриниб кўришади.\n"Галатасарой" Туркия чемпионатининг ўтган мавсумида 13-поғонани эгаллаб, еврокубоклардан четда қолди.\nЭслатиб ўтамиз, "Рома" ўтган йилнинг ёзида Элдорни 18 миллион евро эвазига "Женоа"дан сотиб олганди. У якунланган мавсумда барча мусобақалар доирасида 40та ўйинда иштирок этиб, 5 гол ва 6 ассист муаллифига айланди.\nКиритилди: 13:17 22.06.2022. Ўқилди: 2447 марта. Фикрлар сони: 2 та.\nНеймар АПЛ клублари нишонида бўлиб турибди\nМуроджон Аҳмадалиев навбатдаги жангини ҳам муддатидан аввал якунлади\nУзимизни чемпионатга якинлашяпди бир икки йилга бормайди бу туришда.\nXa bu reting tushvotti dgani\nМактабларда таълим бераётган ўқитувчиларнинг 90,1 % и...


Воспитание детей, Духовность и Просветительство\nУшбу китоб ўз даврида қўлма-қўл бўлиб кетган. Унда бувининг набира-қизига, шу орқали унинг дугоналарига ҳаёт сабоқлари - муҳаббат, вафо, бурч ва садоқат, ҳалоллик, тўғрилик хусусидаги ўгитлари ўз аксини топган. Шу билан бирга эгриликнинг оқибатлари, оиладаги келинлик вазифалари, фарзанд тарбиясидаги нозик жиҳатлар баён этилади. Китоб мутолааси балоғат ёшидаги ҳар қандай қиз қалбидаги яширин сўроқларга, юрак тубида асраган, кимдандир сўрашга ийманаётган саволларга жавоб бўлади. Мазкур туҳфа турмуш қуриш арафасида турган қизларимизга, ёш келинларимизга мустаҳкам оила бекаси бўлишларида ҳисса қўшади, деган умиддамиз.


Шавкат Мирзиёев: “Ислом молияси хизматларини жорий қилиш вақти келди”. Саводхонлик, сифатли хизмат — асосий омиллар / Ислом молияси\nHome ЯнгиликларФикр-мулоҳаза\tШавкат Мирзиёев: “Ислом молияси хизматларини жорий қилиш вақти келди”. Саводхонлик, сифатли хизмат — асосий омиллар\n30.12.2020 1288 views\nБугун, 2020 йилнинг 29 декабр куни тарихий аҳамиятга эга бўлган воқеа юз берди дейиш мумкин. Давлатимиз раҳбари ўзининг Олий Мажлисга қилган мурожаатида, “Ўзбекистонда ислом молиявий хизматларини жорий этиш бўйича ҳуқуқий базани яратиш вақти-соати келди. Бунга Ислом тараққиёт банки ва бошқа халқаро молия ташкилотлари экспертлари жалб этилади”, – деди.\nУшбу мурожаат натижаси ўлароқ 2021 йилда бизнинг мамлакатимизда ҳам ислом молия тизимининг “юраги” уришни бошлайди деб умид қиламиз.\nМаълумки, Ислом тараққиёт банки ва унинг таркибига кирувчи молия ташкилотлари Ўзбекистоннинг бир қанча маҳаллий тижорат банкларида ислом молия дарчалари очиш устида иш олиб бормоқдалар. Президентнинг бугунги мурожаати ана шу жараёнларни ҳам тезлашиб кетишига туртки беради деб ўйлаймиз.\nШу билан бирга, бу йўналишдаги асосий ишлар ислом молия тизими бўйича қонунчилик жорий қилингандан кейин бошланади десак тўғри бўлса керак. Чунки агар ислом молия тизими яшаб кетишни, ривожланишни истаса, йиллар давомида фаолият юритиб келаётган анъанавий молия тизими билан мижозларга хизмат кўрсатиш сифати, маҳсулотларнинг турлари ва нархлари, янги IT ва молия технологияларини татбиқ қилиш бўйича рақобат қилиши керак бўлади. Агар аҳоли ва тадбиркорларнигина эмас, балки банк-молия тизими мутахассисларининг ҳам ислом молияси бўйича билим ва тушунчалари етарли даражада эмаслигини инобатга оладиган бўлсак саводхонликни ошириш йўналишда кўплаб ишларни амалга ошириш кераклигини англашимиз мумкин.\nИслом қимматбаҳо қоғози бўлган сукукнинг ҳам жуда катта миқдордаги маблағларни жалб қилиш имкониятлари бор. Буни ислом молияси соҳасидаги мутахассислар ишонч билан таъкидлаб келмоқдалар. Бу имкониятлардан бугунги кунгача умуман фойдаланилмаган бўлсада (буни афсус билан қайд этишга мажбурмиз), яқин ойлар ичида чиқарилиши режалаштирилган яшил сукук бу йўналишга ҳам туртки бериши шубҳасиз.\nАгар ҳаммаси яхши бўлса, яъни нафақат ислом молиясини жорий қилиш учун қонунчилик асослари яратилса, балки барча йўналишлар бўйича қўллаб-қувватланса ва тарғиб қилинса, қисқа муддатларда Ўзбекистон ислом молияси бўйича минтақада етакчи давлатга айланиши мумкин.\nAsia Alliance Bank халқаро ислом молия ташкилотлари билан...\nИслом молияси бўйича нуфузли халқаро ташкилот Ўзбекистон билан...


МОХИ ТАДҚИҚОТЧИСИ:ЎЗБЕКИСТОН ВА ҚИРҒИЗИСТОН ЯҚИН ҚЎШНИ МАМЛАКАТЛАР СИФАТИДА, КЎП ЙИЛЛИК ЯГОНА ТАРИХ, ЎХШАШ МАДАНИЯТ, МУШТАРАК ТИЛ ВА МАЪНАВИЙ ҚАДРИЯТЛАР УЙҒУНЛИГИ КАБИ ЖИҲАТЛАР БИЛАН БИР-БИРИГА ЧАМБАРЧАС БОҒЛАНГАН\nКЕЛАЖАККА ДАХЛДОР ДАСТУР САЙЛОВЧИЛАР ИШОНЧИНИ ОҚЛАЙМИЗ! МАЪНАВИЙ-МАЪРИФИЙ ЮКСАЛИШ СТРАТЕГИЯСИ ХАЛҚ ДЕМОКРАТИК ПАРТИЯСИ: CАЙЛОВЧИЛАР БИЛАН ЮЗМА-ЮЗ ГЛОБАЛ ИҚЛИМ ЎЗГАРИШЛАРИ БУХОРО ВИЛОЯТИ ЭКОТИЗИМИГА ҚАНДАЙ ТАЪСИР КЎРСАТМОҚДА? ЎЗБЕКИСТОНДА ЁШЛАРГА ОИД СИЁСАТ: ИНСОН КАПИТАЛИ УСТУВОР МАҚСАД AZIZ VATANDOSHLAR! MEN QO‘QONGA BORAMAN”: II XALQARO HUNARMANDCHILIK FESTIVALI QO‘QONDA BO‘LIB O‘TADI МУШТАРАК ДУНЁДА ПРАГМАТИК СИЁСАТ АДОЛАТНИ ҲАЁТИ МЕЗОНИГА АЙЛАНТИРГАН ОЛИМ\nҚирғизистон билан дўстона ва яқин қўшничилик муносабатларини янада жадал ривожлантириш Ўзбекистон ташқи сиёсатининг устувор йўналишларидан бири бўлиб қолмоқда, деди Марказий Осиё халқаро институти (МОХИ) етакчи тадқиқотчиси Рамзиддин Ғуломов «Дунё» ахборот агентлигига берган интервьюсида.\n- Аввало шуни таъкидлашни истардимки, Ўзбекистон ва Қирғизистон яқин қўшни мамлакатлар сифатида кўп йиллик ягона тарих, ўхшаш маданият, муштарак тил ва маънавий қадриятлар уйғунлиги каби алоқадор жиҳатлари билан бир-бирига чамбарчас боғланган, - деди эксперт. - Барчамизга маълумки, азал-азалдан мамлакатимиз халқлари ўртасида яқин биродарлик алоқаларини ривожлантиришда ўзаро ҳамоҳанглик касб этувчи маданий-маънавий қадриятлар ва анъаналар мавжуд.\nЎзбекистон ва Қирғизистон ўртасида дипломатия алоқалари 1993 йил февралда ўрнатилган. Ҳозирги кунда икки давлат қонунчилик базаси таркибида 200 дан ортиқ ҳужжат мавжуд бўлса, улардан «Ўзбекистон Республикаси ва Қирғизистон Республикаси ўртасидаги абадий дўстлик тўғрисидаги шартнома» ҳамда Ўзбекистон ва Қирғизистон ўртасида стратегик шериклик, дўстлик, яхши қўшничилик ва ишончни мустаҳкамлаш тўғрисидаги декларациянинг имзолангани муҳим аҳамият касб этади.\nЎзбекистон ва Қирғизистон ўртасидаги икки томонлама алоқаларнинг турли даврларига қарамай, мамлакатларимиз етакчилари томонидан мустаҳкам алоқалар ва кўп асрлик биродарлик ришталарига таянилган ҳолда нафақат ўзаро ҳурмат муҳити сақланиб қолинди, балки яқинда ўзаро муносабатлар сифат жиҳатдан янги босқичга кўтарилди.\nАйни пайтда Қирғизистон ва Ўзбекистон Президентларининг сиёсий иродаси туфайли мамлакатларимиз кўпгина долзарб масалаларни ҳал этишга, ўзаро ҳамкорлик алоқаларининг ижобий ўсиш суръатига эришди.\nШу билан бирга, икки давлат ўртасидаги мунтазам учрашувлар, шунингдек, БМТ, МДҲ, ШҲТ,ИҲТ, Туркий тилли давлатлар ҳамкорлик кенгаши ва бошқа қатор халқаро тузилмалардаги иштироки ўзаро муносабатларнинг юқори даражасини намоён этади.\n- Қирғизистон Президенти Садир Жапаровнинг яқинда Ўзбекистонга буюрган ташрифи натижаларини қандай баҳолайсиз?\n- Икки давлат етакчилари — Шавкат Мирзиёев Мирзиёев ва Садир Жапаровнинг учрашуви Ўзбекистон-Қирғизистон муносабатларнинг янада мустаҳкамланишида муҳим сиёсий ҳодиса бўлди.\nШуни таъкидлаш жоизки, икки давлат раҳбарлари ўртасида ўтган очиқ, конструктив ва дўстона музокаралар чоғида томонлар икки томонлама ҳамкорликнинг барча жабҳаларини, жумладан, сув ресурслари ва энергетикадан фойдаланиш, чегараларни делимитация ва демаркация қилиш, иқтисодий ҳамкорлик ва транспорт-логистика масалалари бўйича музокара ўтказдилар. Бундан ташқари, давлатларимиз раҳбарлари минтақавий ва халқаро кун тартибидаги долзарб масалалар юзасидан ҳам ўзаро фикр алмашдилар.\nПрезидентлар ўзбек-қирғиз муносабатларини дўстлик, яхши қўшничилик, ўзаро ишонч ва стратегик шериклик руҳида мустаҳкамлашга келишиб олдилар. Шунингдек, икки мамлакатнинг ўзаро манфаатларини инобатга олган ҳолда, томонлар савдо-иқтисодий соҳадаги ҳамкорлик алоқаларини янада ривожлантиришларини таъкидладилар. Бундай алоқалар равнақида Ҳамкорлик бўйича Ўзбекистон ва Қирғизистон ҳукуматлараро комиссиясининг ўрни ва аҳамияти катта эканлиги қайд этилди.\nИкки давлат ўртасидаги саноат кооперациясини кенгайтириш ва чуқурлаштириш мақсадида амалий чора-тадбирлар режаси тасдиқланган бўлиб, бунинг учун умумий қиймати 550 миллион АҚШ долларига тенг 60 та лойиҳани амалга ошириш кўзда тутилган. Улар орасида Ўзбекистон-Қирғизистон тараққиёт жамғармаси маблағи 50 миллион доллар экани маълум қилинган бўлса, кейинчалик бу рақамни 200 миллион долларга етказиш режалаштирилган.\nШуни таъкидлашни истардимки, давлатларимиз раҳбарлари томонидан устувор масала сифатида Ўзбекистон ва Қирғизистон давлат чегарасини делимитация ва демаркация қилиш яқин ойлар ичида якунланиши юзасидан келишувга эришилди. Яқин кунлар ичида тегишли ташкилотлар саъй-ҳаракатлари билан бу келишувлар ижроси таъминланишига умид билдирамиз.\nУмумий ҳисобда музокаралар якунлари бўйича жами 22 та ҳужжат имзоланган бўлса, улар орасида икки томонлама ҳамкорликнинг барча йўналишларини ўз ичига олган Президентларнинг Қўшма баёноти муҳим ўрин эгаллайди.\nИшонч билан айта оламанки, эришилган келишувлар натижадорлиги ўзбек-қирғиз ҳамкорлик алоқаларини юқори поғонага кўтаришга туртки беради.\n- Савдо-иқтисодий алоқалар, икки мамлакат савдо айланмаси ҳажмини оширишга доир имкониятлар ва режалар ҳақидаги фикрларингизни билишни истар эдик?\n- Икки давлат ўртасидаги савдо-иқтисодий соҳадаги ҳамкорлик масаласига тўхталадиган бўлсак, мамлакатларимизда мавжуд имкониятлардан тўлақонли фойданилгани йўқлигини айтишни истардим.\nШундай бўлса-да, йилдан-йилга савдо айланмаси ҳажмининг ортаётгани ва ўзаро иқтисодий таъсирнинг доираси кенгайиб бораётгани бу соҳада фойдаланишимиз мумкин бўлган юқори иқтисодий салоҳиятни амалда қўллашга кенг имкониятларни очади.\nСўнгги вақтларда икки томонлама савдо айланмаси анча ўсди. Хусусан, 2016 йилдан буён ўзаро савдо айланмаси ҳажми 5 баробарга ошиб, 2020 йилнинг якунида 903 миллион долларга етди.\nҚирғизистон раҳбарининг Тошкентга ташрифи чоғида «Яшнобод» технопарки ҳудудида ўзбек-қирғиз бизнес-форуми ва икки давлат ўртасида Ишбилармонлик кенгашининг биринчи йиғилиши ўтказилиши ҳам ғоят фойдали бўлди. Бизнес форум давомида томонлар ўртасида ўзаро ҳамкорликни кенгайтиришга қаратилган, умумий қиймати қарийб 130 миллион долларлик инвестиция ва савдо шартномалари имзоланди. Янги ўсиш нуқталарини топиш орқали томонлар яқин йиллар ичида савдо айланмасини икки баробарга ошириб, 2 миллард долларга етказиш имконияти мавжудлигини таъкидлашди.\nЎйлайманки, давлатлараро транспорт йўлакларини ривожлантириш, жумладан, «Ўзбекистон-Қирғизистон-Хитой» темир йўли, «Тошкент-Андижон-Ўш-Иркиштом-Қашқар» мультимодал йўлагини барпо этиш орқали иқтисодий ҳамкорлик алоқалари янада ривожланади.\n- Анъанага кўра, Ўзбекистон-Қирғизистон муносабатларининг муҳим қисми маданий-гуманитар соҳадаги ҳамкорлик саналади. Бу борадаги ҳамкорликни ривожлантиришнинг бугунги ҳолати ва истиқболлари ҳақидаги фикрларингизни ўртоқлашсангиз.\n- Жудаям тўғри. Бугунги кунда маданий-гуманитар соҳадаги халқаро дипломатик муносабатлар турли давлатлар халқлари ўртасида ўзаро англашув муҳитини мустаҳкамлашда муҳим ўрин тутади. Сўнгги йилларда мамлакатларимиз ўртасида мунтазам равишда маданият кунлари, фестиваллар ва\nШуни таъкидлаш жоизки, давлатларимиз раҳбарлари ўртасидаги музокаралар давомида томонлар 2021-2023 йилларга мўлжалланган «Маданият ва санъат соҳасида ҳамкорлик тўғрисида»ги шартномани амалга ошириш доирасида қўшма тадбирлар режасини тасдиқлади.кўплаб маданий тадбирлар нишонланиб келинмоқда. 2018 йил юртимизда буюк қирғиз адиби Чингиз Айтматов таваллудининг 90 йиллик юбилейи кенг миқёсда нишонлангани фикримизнинг яққол тасдиғидир.\nШунингдек, таълим соҳасидаги ўзаро ҳамкорлик алоқалари изчил ривожланиб бормоқда. 2017-2020 йиллар оралиғида Ўзбекистон олий таълим муассасаларида таҳсил олаётган қирғиз ёшларининг сафи 14 бараварга ошган бўлса, Қирғизистон университетларидаги ўзбек талаба ёшлари сони 7 баравар кўпаяётгани қувонарли ҳолдир.\nАйни пайтда, бу соҳа доирасидаги ўзаро ҳамкорликни ривожлантириш учун улкан салоҳиятларга эгамиз. Шунингдек, келгусида университетлараро алоқаларни мустаҳкамлаш, икки давлат таълим муассасалари ўртасида шартномалар ва меморандумлар имзоланишига кўмаклашиш зарур.\nШу ўринда таъкидлаш жоиз бўладики, Ўзбекистон Қирғизистонга COVID-19 касаллигига қарши курашда биринчилардан бўлиб беғараз ёрдам қўлини чўзди. 2020 йил декабрда ушбу тиббий ёрдам ҳисобидан Бишкек, Боткен ва Чуй вилоятларида инфекция билан зарарланган беморлар учун учта модулли шифохона барпо этилди. Бундан ташқари, шу мақсадда кўплаб тиббиёт жиҳозлари ва тиббий воситалар ҳам жўнатилди.\nХулоса ўрнида шуни ишонч билан айтиш мумкинки, Қирғизистон билан ўзаро манфаатли ўзаро ҳамкорлик алоқаларини барча йўналишларда янада ривожлантириш Ўзбекистон ташқи сиёсатининг устувор йўналишларидан бири саналади. Биз бирдамликдаги саъй-ҳаракатлар билан олдимизга қўйган олийжаноб мақсадлар - стратегик шерикликни янада ривожлантириш ва мустаҳкамлашга эришишимизга аминман.


Қозоғистон президенти Шавкат Мирзиёевга ҳамдардлик билдирди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nҚозоғистон президенти Нурсултон Назарбоев Шавкат Мирзиёевга Қозоғистоннинг Ақтўбе вилоятида автобуснинг ёниб кетиши оқибатида Ўзбекистон фуқароларининг фожиали равишда ҳалок бўлгани юзасидан ҳамдардлик телеграммасини йўллади. Бу ҳақда Қозоғистон президенти Матбуот хизмати хабар бермоқда\n“Оғир қайғуга ҳамдардман, Қозоғистон халқи ва ўз номимдан ҳалок бўлганларнинг оиласи ва яқинларига ҳамдардлигимни етказишингизни сўрайман. Жабрланганларнинг тезроқ соғайиб, ўз оиласига қайтишини тилайман”, дейилган телеграммада.\nБугун, 18 январь куни маҳаллий вақт билан соат 10:30 да Қозоғистоннинг Ақтўбе вилоятида Самара – Чимкент йўлида йўловчи автобуси ёниб кетди. Бу автобусда 55 йўловчи ва икки ҳайдовчи бўлган. Фожиада фақат 5 киши тирик қолган. Оммавий ахборот воситаларида ҳалок бўлганларнинг барчаси ўзбекистонликлар экани айтилмоқда. Ҳозирча марҳумларнинг шахси аниқланмади.


МУСТАҚИЛЛИК МАЙДОНИДА - Ўзбекистон овози газетаси\nПойтахтимизда катта-ю кичикнинг қувончини ошираётган, янги йил томошалари қизғин давом этмоқда. Анъанага кўра, Мустақиллик майдонига катта арча ўрнатилган. Эртакмонанд безатилган майдонда энг кичкинтойларнинг шўх-шодон кулгуси янграйди.\nБайрам шодиёналарини юксак савияда ўтказиш мақсадида Маданият ва спорт ишлари вазирлиги, «Ўзбекнаво» эстрада ҳамда «Ўзбектеатр» ижодий-ишлаб чиқариш бирлашмалари, Тошкент шаҳар ҳокимлиги ва бошқа ташкилотлар томонидан махсус дастур ишлаб чиқилди. Бош майдондаги турли аттракционлар, арғимчоғу мўъжаз ўйингоҳлар болажонлар ихтиёрида. Бу ерда улар учун турли ўйинчоқлар, ширинликлар, байрам совғалари савдоси ташкил этилган.\nОрзумурод ҚУДРАТОВ, меҳнат фахрийси, ўиждувон туманидан:\n— Мен янги йилни пойтахтда кутиб олишни орзу қилардим. Яратганга шукр, ниятларим ижобат бўлди. Майдонга набираларимни олиб келдим. Уларга бугунги тантаналар жуда ёқди. Қорбобо ва Қорқиз, турли эртак қаҳрамонлари иштирокидаги томошаларни ўзим ҳам завқ билан кўрдим. Бу байрам болажонларимиз хотирасида бир умр сақланиб қолади.\n— Арча ёнида Қорбобо ва Қорқиз ҳамда Насриддин Афанди ва Шум бола билан суратга тушдим, — дейди Пахтаобод туманидаги 2-умумтаълим мактаби ўқувчиси Фаррух Эргашев. — Уларга ёд олган шеърларимдан айтиб бердим. Топишмоқлар жавобини тез топганим учун совға ҳам олдим.\n— Бу ерга кеча ҳам келгандик, — дейди Деҳқонобод туманидаги 36-умумтаълим мактаби ўқувчиси Ҳулкар Худойбердиева. — Ойимга яна олиб боринг дедим. Бугун болалар кечагидан кўп келибди. Катта саҳна олдида ўйнадим. Кечқурунга бориб майдон янада чиройли бўлар экан...


БМТ: "Боко Ҳарам" туфайли Камерун, Нигерия, Нигер ва Чадда 7,1 миллион киши очликка маҳкум\nЧад кўли атрофидаги ҳудудларда "Боко Ҳарам" радикал гуруҳи фаолияти оқибатида гуманитар инқироз юзага келган. Бу ҳақда БМТ бош котибининг гуманитар масалалар бўйича ўринбосари Стивен О’Брайен маълум қилди.\nУнинг сўзларига кўра, Камерун, Нигерия, Нигер ва Чадда 7,1 миллион киши очликка маҳкум.\n"Хавфсизлик соҳасидаги инқироздан ташқари, озиқ-овқат етишмовчилиги ҳам оғир ҳолатда. 3 йил олдин Чад кўли атрофидаги ҳудудда 3 миллион киши очлик хавфи остида эди. БМТ ва ҳамкорлари зарур чораларни кўришига қарамасдан ҳозирги кунда бундайлар сони 7,1 миллионга етган", дея ҳисобот берган у ташкилотнинг Хавфсизлик Кенгаши йиғилиши вақтидаги чиқишида.\nУнинг хабар қилишича, Африканинг бу 4 мамлакатида 11 миллионга яқини киши турли гуманитар ёрдамларга муҳтож. Кўчирилиши лозим бўлган кишилар сони 2,4 миллион, шундан 1,5 миллиони болалардир.\nО’Брайеннинг айтишича, 2017 йилда бу минтақада гуманитар амалиётлар учун харажатлар 1,5 миллиард долларни талаб этади ва бу ўтган йилгидан икки баробар кўп.\nБМТ бош котибининг ҳарбий масалалар бўйича ёрдамчиси Тайе-Брукнинг сўзларига кўра, "Боко Ҳарам"га қарши бир неча бор ҳарбий амалиётлар ўтказилган бўлсада, бу гуруҳ минтақага жиддий хавф солишда давом этмоқда. Унинг сўзларига кўра, 2016 йилнинг октябрида экстремистлар тактикани ўзгартиришди ва тинч аҳолига эмас, ҳарбийлар ва ҳарбий объектларга ҳужумлар уюштиришга ўтди. Гуруҳ раҳбарларидан бири Абу Мусаб ал-Барнавий ўз тарафдорларини диндошлари мусулмонларни эмас, бошқа динлар вакилларини ўлдиришга чақирган.\nНигерия Боко Ҳарам Чад


Ҳуснинисо Аҳмедова (1959-2017) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологияси Ҳуснинисо Аҳмедова (1959-2017)\nРубрика: Ҳуснинисо Аҳмедова (1959-2017)\nҲуснинисо Аҳмедова 1959 йил 12 февралда Тожикистоннинг Суғд вилояти (собиқ Ленинобод) Ғончи туманидаги Иторчи қишлоғида зиёли оиласида туғилган.\n1977-82 йилларда Тошкент Давлат Университети (ҳозирги Ўзбекистон Миллий Университети) журналистика факултетида таҳсил олган. Таҳсилни тугатгач, Суғд вилояти телевидение ва радиокомитетида, «Қадрият» газетасида журналистик фаолият юритган.\n«Ўзга ҳовли ҳавоси», «Тахайюл» китоблари нашр этилган. «Чангда қолган гул» қиссаси ва қатор ҳикоялари Ўзбекистоннинг «Шарқ юлдузи», «Саодат», «Санам», журналларида, Тожикистон даврий нашрларида, хусусан, «Суғд ҳақиқати», «Қадрият» газеталарида, «Нафосат», «Суғд юлдузи» журналида чоп этилган. Шунингдек «Қадр», «Орзулардан очилган чечак», «Нафис сўз шайдолари», «Ширу шакар» каби коллектив тўпламларга унинг бир қатор ҳикоялари киритилган.\n“Оҳ, Нафиса! Бу исмни сенга ким қўйган ёки ўзинг унга мослашиб улғайганмисан? Овозинг ҳам нафис, бармоқларинг худди чиннигулнинг япроқларига ўхшайди, лабларинг…” Нафиса ижирғанди, шакаргуфтор сўзларни бошқа эслагиси келмади. Ёнгинасига узун қизил автобус келиб тўхтади. Шоҳбекат радиокарнайидан “Анжан афтобуси 42-плошадкадан жўнийди”, давоми…\nҲуснинисо Аҳмедова. Лайлакқор, азизим…(ҳикоя)\nЯнвар ойидаги қуруқ об-ҳаво феврал киришида ҳам ўзгармади. Янги йилни ички бир дилгирлик билан қорсиз кутиб олсак ҳам, кўнглимизда ҳали икки ой қиш фасли бор-ку, деган умид йўқ эмасди. Қишнинг сўнгги ойи қисқа бўлгани учунми, кунлар ҳам бир тутамдек туюларди. давоми…\n– Ҳий-й, шўрима, кап-катта хотинни ҳўнгиллашини-и-и. Ҳе, осонакан-да бировнинг бир парча оқини олиб, эшигини очиб қайтиш. Бир кирган жойингга тўрт-беш бош урасан, бориб келавериб калиш йиртасан. Завчилик – қулчилик, балам, асти ёш тўкма, сани балангаям атагани бордир…Моҳира хола қаттиқ-қуриқ гаплар давоми…


Юраги соғлом қабила - AUZ.UZ\nЮраги соғлом қабила\nАмерикалик мутахассислар олиб борилган чуқур тадқиқотлар сўнг дунёда энг соғлом юрак Боливияда яшовчи Tsimane қабиласига тегишли эканлигини маълум қилишди.\n705 нафар боливияликни обдон текширувдан ўтказган олимлар уларнинг 85 фоизига юрак хасталиклари хавф солмайди , деган хулосага келишди. РИА-Новости хабарида айтилишича, бунинг асосий боиси қабила аҳлининг ўзига хос соғлом турмуш тарзида ва емишларида экан.\nТаъкидланишича, қабила одамлари алкоголли ичимликларни, тамакини мутлақо билишмайди ва ҳар куни тинмай яёв юришади. Уларнинг кунлик емиши углеводга бой фойдали озиқлар - гуруч, маккажўхори, банан ва ёнғоқдан иборат.


Мозор – Охират Қўноқларидан биринчисидир « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nМозор – Охират Қўноқларидан биринчисидир\n28 July 2017 - 9:00\nКофир қул эса, бу дунёдан айрилар экан, ёнига қора юзли бир нечта малак инади. Уларнинг қўлларида ўткир қилдан тўқилган тўрва бўлади. Малаклар кофирнинг қаршисига келиб, ўтиришади. Улардан кейин ўлим малаги келади ва шундай дейди: “Эй, чиркин руҳ! Оллоҳнинг нафрат ва ғазабига қараб йўлга чиқ!”.\nБу жумлалар айтиб бўлинмасданоқ, кофирнинг вужуд органлари парча-парча бўлиб, худди ҳўл юнгдан чўғ бўлган темир сих тортиб чиқарилган каби, руҳи чиқади. Бу онда кофирнинг томирлари ва сингирлари чўрт узилади. Ва ўлим малаги кофирнинг руҳини қўлига олади.\nҚора юзли малаклар уни Азроилнинг қўлидан олиб, қил тўрвага солишади. Шу онда атрофга ўлакса ҳиди каби қўланса бир ҳид ёйилади. Кейин малаклар у руҳни кўкка олиб чиқаркан, йўлда учраган бир малак гуруҳи “бу чиркин руҳ кимники?”, деб сўрашади. Руҳни ташиган малаклар кофир қулни энг хунук номлар билан танитади ва “Бу фалон ўғли фалондир”, деб жавоб беришади.\nМалаклар дунё самосига тушганида, кўк дарвозасининг очилишини сўрайдилар, аммо дарвоза очилмайди. Зотан, Оллоҳу Таоло шундай буюргандир: “Шубҳасиз, бизнинг оятларимизни ёлғон деб, улардан кибр ила юз ўгирган кимсаларга самонинг эшиклари очилмас. Туя игнанинг тешигидан ўтмагунча, улар жаннатга киролмайдилар. Биз мужримларни (осийларни) ана шундай жазолаймиз” (“Аъроф” сураси, 40).\nБу орада Оллоҳ малакларга “унинг ёзувини (дафтарини) Сижжинга қайд этинглар”, дея амр этади. Бу амрдан сўнгра малаклар кофирнинг руҳини пастга улоқтирадилар. Ҳолбуки, Оллоҳу Таоло шундай буюради:\n“Кимки Оллоҳга ширк келтирса, бас, у худди кўкдан қулаб тушгану, ваҳший қуш уни илиб олган каби ёки шамол йироқларга учириб кетган кабидир” (“Ҳаж” сураси, 31).\nМалакларни улоқтиргани бу руҳ эски вужудига қайтиб киради. Шу пайт ёнига малаклар келиб, “Роббинг ким?”, деб сўрайдилар. Кофир қул “Оҳ, билмайман!”, дейди. Малаклар “Дининг нима?”, деб сўрайдилар. Кофир қул “Оҳ, билмайман!”, деб жавоб беради. “Сизларга элчи юборилган шу одам ҳақида нима дейсан”, деб сўрайдилар. Кофир қул эса яна “Оҳ, билмайман!”, деб жавоб беради.\nШунда бир сас келади. “Қулим ёлғон сўйлади. Унинг тагига бир жаҳаннам тўшаги тўшанг, қабрини эшигини ҳам жаҳаннам тарафга очингки, жаҳаннамнинг бўғувчи иссиғи ва заҳарли ҳавоси уни қамраб олсин”.\nШунда қабр кофирни сиқа бошлайди. Суяклари бир-бирининг ичига киради. Бу орада чиркин юзли, бад қилиқли, вужудидан қўланса ҳид тарқаётган бир одам келиб, ақлингга келган энг даҳшатли нарсаларнинг бошингга тушажагидан хабар беришга келдим”, дейди.\nКофир ундан “Сен кимсан?”, деб сўрайди. Хунук юзли одам “Мен сен ишлаган қабиҳ амалман”, дейди. Буни кўрган кофир “Роббим, омон, Қиёмат қўпмасин, Қиёмат қўпмасин!дея фарёд этар”.\nБилдирилишича, Абдуллоҳ бин Умар (Оллоҳ ундан рози бўлсин) шундай деган:\n-Мўмин қул мозорга қўйилганда қабри етмиш тирсак узунлигида кенгаяди. Ва унинг устига райҳонлар сочилади, унга ипак либослар кийдирилади. Агар дунёда экан, бир оз Қуръон ўқиган бўлса, бунинг ойдинлиги унга етар. Агар ҳеч Қуръон ўқимаган бўлса, қуёш каби бир порлоқ нур билан қабри ойдинлатади.\nУнинг қабрдаги ҳаёти янги келин ҳаёти каби бўлади. Ҳузурли уйқусидан уни фақат оила аъзолари ичидан энг суюкли бўлганлари уйғотади.\nУйқудан уйғонганда, худди уйқудан қонмаган каби махмур уйғонадилар.\nКофирларнинг қабри эса шу қадар тор бўладики, қовирға суяклари қорнига санчилади. Устига туянинг бўйни йўғонлигидаги илонлар тушади. Бу илонлар унинг этини суякларигача кемирадилар, еб битирадилар.\nКейин кофирнинг ёнига кўр, сағир ва тилсиз азоб малаклари келади. Улар қўлларидаги темир тўқмоқлар билан кофирни калтаклай бошлайдилар. Улар калтаклар экан, кофирнинг фарёдини эшитмайдилар – ачинмаслик учун, ўзларини кўрмайдилар – раҳм қилмаслик учун!\nЯна устига ҳар тонгда оташ қўри сепилади”.\nҚабр азобидан қутилишни истаган киши шу тўрт нарсага амал қилиб, шу тўрт нарсадан қочиши керак:\n1.Оралиқсиз беш вақт намоз қилмоқ\n2.Тез-тез садақа бермоқ\n3.Кўп Қуръон ўқимоқ\n4.Кўп зикр этмоқ\nБулар инсоннинг қабри кенг ва ёруғ бўлишини таъминлайди.\nҚочиши керак бўлган тўрт нарса шулар:\n2.Омонатга қарши хиёнат\n3.Гап ташиш ва ғийбат\n4.Устига сийдик теккизмоқ.\nҲолбуки, Пайғамбаримиз (с.а.в.)нинг шундай дегани ривоят этилгандир:\n“Сийдикдан тозаланинг. Чунки қабр азобининг муҳим сабабларидан бири сийдикдан булғанишдир”\nЯна ривоятга кўра, Пайғамбаримиз (с.а.в.) шундай деган:\n“Оллоҳ сиздаги шу тўрт нарсани ёмон кўради:\n1.Намоз қилаётганда кераксиз ҳаракатлар қилганни\n2.Паришонхотир ва жиддиятсизлик билан Қуръони Карим ўқиганни\n3.Рўза тутган ҳолда рўза тутган кишига ярашмаган қилиқлар қилганни\nАйтилишига кўра, Муҳаммад бин Саммок бир кун мозористонга қараб шундай деди: Бу мозорларнинг сассизлиги сизни алдамасин. Уларнинг ичида жуда кўп дардлилар ётибди. Мозорларнинг бир хил баландликда бўлиши ҳам сизни алдамасин. Ичида ётганларнинг ҳоли шу қадар фарқлики!”.\nСўфиёний Саврий шундай дейди:\n“Ким қабрни тез-тез эсласа, у ерга келганда қабрни бир жаннат боғчаси каби кўради. Кимки, қабрни эсламаса, у қабрни жаҳаннам чуқури сифатида кўражак”.\nАйтилишига кўра, ҳазрати Али (Оллоҳ ундан рози бўлсин) бир хутбасида жамоатга шундай деган: “Эй, Оллоҳнинг қуллари! Ўлимни асло унутмангиз. Ундан қутилиш йўқ. Агар унинг қаршисига чиқмоқчи бўлсангиз, сизни ушлайди. Ундан қочсангиз, сизни қувиб етади. У сизнинг ёзувингиздир. Шошилинг ва ундан қутулинг. Чунки орқангиздан қувалаётган биттаси бор. Бу қувалаётган мозордир. Ҳей! Мозор ёки бир жаннат боғчаси ёки бир жаҳаннам қудуғидир. Ҳей! Мозор ҳар кун уч марта шундай нидо қилади: “Мен қоронғулик уясиман. Мен ваҳшат уясиман. Мен ўргимчак уясиман”, дейди у.\nҲей! У куннинг эртасида янада машаққатлироқ бир КУН бор. У кун ёшлар кекса бўлар, кексалар – сархуш! Яна у КУН эмизикли оналар чақалоқларини эсдан чиқарарлар, ҳомила хотинлар эса қўрқувдан ҳомилаларини тушуражаклар! Инсонларни сархуш каби кўрасан, аммо улар сархуш эмаслар. Оллоҳнинг азоби шу қадар оғирдир!\nҲей! У КУНнинг нариёғида жаҳаннам бор. Унинг ҳарорати жуда юксак, қудуғи жуда чуқур. Унинг зебу-зийнатлари темир ҳалқа, суви эса йирингдир. У ерда Оллоҳнинг раҳмати йўқдир!\nҲазрати Алининг бу сўзларидан кейин жамоат ҳўнгир-ҳўнгир йиғлай бошлади.\nҲазрати Али сўзларини шундай тугатди:\n“У КУНнинг нариёғида Жаннат ҳам бор. Жаннат кўклар билан ер юзининг ўлчови каби кенгликдадир, тақво соҳиблари учун ҳозирлангандир. Оллоҳ бизни аччиқ азобдан қўрисин, бизларни ва сизларни неъмат юрти бўлган Жаннатга қўндирсин!”.\nБилдирилишига кўра, Усайд бин Абдураҳмон шундай деган: “Менга айтдиларки, ўлган қул тобутини ташиётганларга “тезроқ мени мозоримга етказинг”, дейди. У мозорга қўйилганда эса, тупроқ тилга кириб, ўликка шундай дейди: “Сени устимда юрганингда севардим, энди янада кўп севаман!”.\nТобутга қўйилган кофир эса, тобутини ташиётганларга “Мени орқага қайтаринг!”, дея ёлворади. Мозорга қўйилганда эса, тупроқ тилга кириб, “Сен устимга кирганингда ҳам нафрат қилардим, энди баттар нафрат қиламан!” дейди.\nАйтилишига кўра, Ҳазрати Усмон бин Аффон (Оллоҳ ундан рози бўлсин) бир мозор бошида тўхтаб, йиғлай бошлади. Ёнидагилар унга “Сен ҳатто жаннат ва жаҳаннамни эслаганингда ҳам йиғламасдинг, бу мозорни кўриб нега йиғладинг?”, деб сўрашди.\nПайғамбаримиз (с.а.в.) шундай деганди: “Мозор – Охират Қўноқларидан биринчисидир. Агар инсон бу қўноқдан муваффақиятли ўтса, ундан кейингиси осон бўлади. Борди-ю бу қўноқдан яхши ўтолмаса, давомли қийин бўлади”, – деди Усмон бин Аффон.


«Рўзаларни тутиб, даволаниб ётибдилар» — Отабек Умаровнинг соғлиғи ҳақида маълумот берилди – Газета.uz\nФото: Отабек Умаров / Instagram\nСпортчи Мурод Хонтўраев президентнинг куёви Отабек Умаров ҳақидаги турли хабарларга ишонмасликни ва ҳозирда унинг саломатлиги яхши эканлигини айтди. «Кайфиятлари зўр. Лечение олиб, Рамазонни ўтказиб келадилар», — деди у.\nLotinchada 21 апрель 2021, 13:11 Жамият\nАралаш яккакураш спорт тури бўйича жаҳон чемпиони Мурод Хонтўраев президентнинг куёви Отабек Умаров ҳақида маълумот берди.\n«Отабек акам билан ҳар куни гаплашаман. Кайфиятлари зўр. Яқин кунларда келадилар. Ҳеч қанақа интернетдаги ғалати гапларга ишонгманглар. Кўринишлари, ҳаммаси зўр», — деди у.\nМурод Хонтўраев Отабек Умаровнинг жароҳатлари ҳақидаги гапларга муносабат билдирди.\n«Ҳеч қанақа бошларига, қўлларига [шикаст етмаган]. Оёқлари озгина „травма“ бўлган. Кимдир айтади, юрадиган, юрмайдиган… Жудаям „характери“ кучли одам. Бугун туриш керак бўлса, бугун туриб келадилар. Лечение олиб, Рамазонни ўтказиб келадилар. Кеча гаплашдим, рўзаларни тутиб даволаниб ётибдилар», — дейди Мурод Хонтўраев.\nЭслатиб ўтамиз, оммавий ахборот воситаларида президентнинг куёви Отабек Умаров февраль ойида мотоциклда ЙТҲга учрагани ҳақидаги маълумотни тасдиқловчи хабар пайдо бўлган эди ва у Жанубий Кореяда даволанаётгани айтилганди.\n21 апрель 2021, 18:58\nТезрок согайсин! Кареани каерида эканлар ака


Косон тумани ҳокими журналист ва блогерлар учун ташкил қилинган брифинг чоғида тумандаги 23-мактаб ҳақида сўз очиб, “Мактабни бориб кўрганимда, ҳайратда қолгандим. Деворлари яроқсиз ҳолда, қулаб тушадигандек тасаввур уйғотарди. Суриштирсам, муассаса биноси 1935 йилда қурилган ва шундан бери тўлиқ таъмирланмаган экан. Шундан сўнг вазирликлар, тегишли идораларга ҳолатни маълум қилдик”, дея таъкидлаганди.\nЭътиборлиси, бир неча кун олдин мактабда қурилиш ишлари якунланиб, 3 қаватли замонавий бино фойдаланишга топширилибди. Ҳокимликка кўра, қайта қурилган муассаса учун 3 миллиард 400 миллион сўм маблағ сарфланган.\nЯнги бинода 20 ўқув хонаси, 2 та ўқув-лаборатория хонаси, 6 та фан кабинети, ўқитувчилар хонаси ва 6 та ёрдамчи хоналар мавжуд. Таълим даргоҳида 510 нафар ўқувчига 52 педагог сабоқ бермоқда.\nКуни кеча тумандаги Нартичуқур маҳалласида эса кутубхона очилди. Таъмирлашга 10 миллион сўмга яқин маблағ сарфланган ва фонди учун 32 миллион сўмлик мингта китоб келтирилган мазкур кутубхона, айтилишича, Хотин-қизларнинг муаммоларини ўрганиш ва ҳал этиш, уларни моддий ва маънавий қўллаб-қувватлашга қаратилган манзилли чора-тадбирлар дастури тегишли банди ижросини таъминлаш мақсадида ташкил этилган.