Валинеъматини сотган Элбоши. Кунаев ўлими ортида Назарбоевнинг қўли борми? | Qalampir.uz\nБу қизиқ\t16 Январь 18:38 80115\n1993 йил 22 август Олма-ота вилояти Алаколь тумани “Оқши” қишлоғи. 1964 йилдан 1986 йилгача Қозоғистон Марказий Компартиясининг биринчи котиби лавозимида ишлаган ва халқнинг меҳрини қозонган Динмухамед Кунаев юрак хуружи оқибатида вафот этди.\n25 август, Кунаевни сўнгги манзилга кузатиш куни. У билан видолашишга тўпланганларнинг кўзи йўлда. Кўпчиликни бир савол ўйлантиради: Назарбоев келармикин?!\nДафн маросимига кўплаб давлат арбоблари келди. Аммо Назарбоевдан дарак бўлмади. Тобут кўтарилди, Кунаев Олма-отадаги “Алматы Кенсай” қабристонига дафн этилди.\nҚозоғистон тарихида ўчмас из қолдирган, таъбир жоиз бўлса қозоқларнинг Шароф Рашидови дея эътироф этилган Динмухамед Кунаев ва Қозоғистонни 30 йил бошқарган, ўзига ҳайкал қўйган, оқибатда ҳайкали халқнинг нафратидан қўпорилган Назарбоевни нима боғлаган? Нима айирган?\nКунаев ва Назарбоев танишуви\n1969 йил Қозоғистон Марказий Компартиясининг биринчи котиби Динмухамед Кунаев Қозоғистоннинг Қарағанда вилоятига ташриф буюрди. Кунаев заводни кўздан кечириб, ишчилар билан суҳбатлашди. Суҳбат давомида бир инженернинг сўзлари унга кучли таъсир қилди. Бу ёш инженер Нурсултон Назарбоев эди. Кунаев кўзи порлаб турган бу шижоатли йигитни Қарағанда металлургия комбинатининг партком котиби этиб тайинлашни тавсия қилди.\nКунаевнинг этагидан тутган Назарбоевга омад кулиб боқишни бошлади. Марказий Компартиясининг биринчи котиби билан илк учрашувдаёқ карьерасининг олтин пиллапоясини хатлаган Назарбоев орадан 8 йил ўтиб, 1977 йилда Қарағанда вилоят партия қўмитасининг котиби лавозимига тайинланди.\nБир куни Кунаев навбатдаги Қарағанда сафари вақтида 37 яшар Назарбоевни ўзи билан бирга Каркаралинск шаҳрига таклиф қилди. Сафар чоғида Кунаев Назарбоев билан яқиндан танишди. У вилоят партия қўмитаси котибининг фикр-мулоҳазаларини ва шижоатини мақтаб, уни Қозоғистон Компартияси Марказий Қўмитасининг саноат бўйича котиби лавозимига тавсия қилди. Шундан сўнг, Назарбоев Кунаевнинг энг ишонган одамига айланди. Тез орада Назарбоев Олма-отага кўчиб ўтди. Кунаевнинг оила аъзолари ҳам у билан тезда тил топишди. Ҳатто, Кунаевнинг рафиқаси Зуҳра Шариповна Назарбоевга оналарча меҳр қўйиб, уни “ўғлим” деб атади.\n1979 йилда Назарбоев Кунаевнинг таклифи ва албатта, қўллаб-қувватлаши билан Қозоғистон Компартияси Марказий Қўмитасининг котиби бўлди.\nКунаев даврининг интиҳоси\n1985 йилда Михаил Сергеевич Горбачёв Совет Иттифоқи Коммунистик партиясининг Бош котиби этиб тайинланди. Ҳокимиятга келган Горбачёв бутун Иттифоқ бўйлаб “қайта қуриш” деб номланган сиёсатини илгари сурди. Шу билан бирга, у қариб қолган партия раҳбарларини нафақага чиқариб, уларнинг ўрнига ёш, унга сўзсиз итоат этадиган ёшларни олиб келишни мақсад қилган эди. Сабаби кўплаб Республика раҳбарларининг ёши катта бўлиб, улар Горбачёвнинг сўзини писанд қилмасди. Кунаев ҳам шундай раҳбарлардан бири эди. Бироқ у осонликча таслим бўлишни истамади. Тарихий маълумотларга кўра, Москва Кунаевни имкон қадар тезроқ нафақага чиқармоқчи бўлган. Кремлдаги айрим кучлар эса Назарбоевни қўллаб-қувватлай бошлаган.\nШундан сўнг, Назарбоев Горбачёвдан ўз устозини ўйиндан чиқариш бўйича топшириқ олди. Мукофот ҳам каттагина эди. Горбачёв унга Қозоғистон Коммунистик партияси Марказий Қўмитасининг биринчи котиби лавозимини таклиф қилди. Назарбоев кўнгилчан одам, йўқ деёлмади.\n1986 йилнинг февраль ойида Қозоғистон Коммунистик партиясининг XVI қурултойида Назарбоев устози Кунаевни кескин танқид қилди. Бундан ташқари, бўлажак Президент ҳеч кимни менсимади. Кунаевнинг нафақат ўзи, балки унинг яқинлари ҳам аяб ўтирилмади. Қозоғистон ССР Фанлар академиясини бошқарган Кунаевнинг укасини ахлоқсиз хатти-ҳаракатларда ва спиртли ичимлик исътемол қилишда айблади. Шунингдек, Кунаев гўёки этник қозоқ эмаслигини таъкидлади. Унинг сўзларига кўра, бундай одам Республикани бошқаришга ҳақсиз эди. Кўп ўтмай, 1986 йил Кунаев ўз лавозимини тарк этди. У “ўғли”нинг қилмишидан ҳайратга тушди, лекин унга омад тилади.\nКунаевнинг ўрнига Ульяновск вилоят партия қўмитасининг биринчи котиби Геннадий Васильевич Колбин тайинланди. Горбачёв устозига ҳиёнат қилган шогирдга найранг қилди. 1989 йил 9 январь куни иккинчи котиб лавозимига Нурсултон Назарбоев тайинланди. Бундан ғазабланган Назарбоев орзусига етиш мақсадида турли усуллардан фойдаланди.\nЎзига рус миллатига мансуб раҳбар тайинланганидан маҳаллий қозоқлар норози бўлди. Қозоқ бўлмаган сиёсатчининг энг юқори лавозимга тайинланиши узоқ вақтдан бери тўпланиб келаётган кескинликни авж олиши учун етарли эди. 1986 йилнинг декабрь ойида Олма-отада митинглар бошланди. Бошқа тарафдан бунда Назарбоевнинг ҳам қўли бор эди. Бу намойишлардан қўрқиб қетган Москва Қозоғистон ССРга қозоқ раҳбарни тайинлашдан бошқа чораси қолмаганини тушуниб етди. Бироқ номзодлар унчалик кўп эмасди. Тўғрироғи, эплай оладиган, устоз кўрган номзод.\n1989 йил 22 июнь куни Назарбоев Геннадий Колбин ўрнига Республика раҳбари этиб тайинланди.\nИнсон – ўз номи билан унутгувчи. Бугун сиз унутасиз, эртага сизни унутишади. Исми нурларга тўлган Назарбоев ҳам мансаб ва шуҳрат шаробидан тотдию бу машваратга, тўкин дастурхонга етаклаб олиб келган устозини унутди.\nНазарбоев аслида Горбачёвнинг қўғирчоғи\nБир кам эллик арафасида Қозоғистон СССР бошқарувини қўлга олган Назарбоев айрим ислоҳотларни илгари сурди. 90-йилларга келганда Совет Иттифоқининг парчаланиб кетиши аниқ бўлди. Бироқ Назарбоев ўз валийнеъматидан ажралишни истамади. У Қозоғистоннинг тўлиқ суверен давлат бўлишдан кўра, СССР қучоғидаги автоном Республика бўлишини хоҳлади. Қолаверса, Назарбоев яхши воситачи эди. У Горбачёв ва Ельцин ўртасидаги келишмовчилик тугунини ечишга ёрдам берди.\n1991 йил 19-21 август кунлари Москвада юз берган тўнтариш Назарбоевнинг умидларини ер билан битта қилди. Чунки тўнтаришдан сўнг СССР қулаши аниқ бўлди. Шундан кейин айёр Назарбоев мустақиллик эълон қилинишидан олдинроқ Қозоғистонда Президентлик сайловини ўтказиб, мамлакат раҳбарига айланди. 1991 йил 16 декабрь куни Қозоғистон ўз мустақиллигини эълон қилди. 26 декабрь куни Кремль биносидаги Совет Иттифоқининг қизил байроғи туширилди.\nЎша вақтда нафақага чиққан Динмухамед Кунаев қозоқ халқи орасида жуда катта обрўга эга эди. Бу эса Назарбоевнинг ғашига тегарди. Ахир ким ҳам ҳокимиятни бошқаси билан бўлишишни истайди?! Қолаверса, бугун Қозоғистон халқини қийнаган икки бошлилик сиёсати бундан 30 йил аввал ҳам илтифот билан қабул қилинмасди.\nЮқорида Назарбоев ҳокимиятда ўрнини мустаҳкамлаб боргани сари устозини унутганини айтгандик. Энди у нафақат унутди, балки бошқаларга ҳам унуттириш сиёсатининг қамчисини тутди.\nТарих гувоҳ, Кунаев тирик, кимнинг кимлигини билгувчилар бор. Шундай бўлса-да ўз шогирдидан панд еган устоз ўтган воқеаларни қаламга олди ва ёш авлодга ёзиб қолдирди. Кунаев ўзининг “Сталиндан Горбачёвгача” деб номланган китобида Нурсултон Назарбоевни қаттиқ танқид қилди.\n1992 йилда Олма-отада нашр этилган “Менинг вақтимда” китобида Динмухамед Кунаев Назарбоев фаолиятига баҳо берар экан, шундай ёзади:\n“Бу ўртоқ, албатта, “халқ” учун, тўғрироғи Совет Иттифоқи Коммунистик партияси (СИКП – КПСС) учун ишлаган. Мана биз қанчалик жасур ва мустақилмиз дейди. Аслида у партия патриархи Горбачёвнинг қўғирчоғи”.\nНуроний жамғармаси раиси Шароф Убайдуллаев “Ozodlik Radiosi”га берган интервьюсида Назарбоев ва Кунаев ўртасидаги муносабат ҳақида шундай дейди:\n“1992 йилнинг ноябрь ойида ўртоқ Кунаев Тошкентга келганида, биз катта конференция ўтказдик. Йиғилишда бир журналист Кунаевга “сиз ўртоқ Назарбоевга қандай қарайсиз” деб савол берди. Шунда ўртоқ Кунаев “мен палон йилда Қарағандага борсам, бир чаққон инженер йигит юрган экан. Мен унинг сўзларидан илҳомланиб, уни партком қилиб тайинладим. Орадан бир мунча вақт ўтиб яна борсам, янада илдамлашиб кетган экан. Уни Қарағанда вилоят партия қўмитасининг котиби лавозимига кўтардим . Хуллас, мен уни беш мартта ердан осмонга кўтардим. Вақти келганда мен Назарбоевни ўзимга ворис деб билдим. Лекин мен ишдан кетганимдан сўнг, ўртоқ Назарбоевни бир марта кўрдим. Ўшанда менинг аёлим вафот этган эди. У Қозоғистон Компартиясининг марказий комитетининг аъзолари билан уйимга келди. Шундан кейин мен Назарбоени кўрганим йўқ”, деб жавоб берди”.\nКунаевнинг ўлимида Назарбоевнинг қўли борми?\nМустақил Қозоғистон Президенти бўлган Назарбоев ўзига дарҳол янги “ота” топиб олди. У Россия Президенти Борис Ельциннинг этагидан тутди. Ельцин ислоҳотларидан нусха кўчириб, Қозоғистонда амалга оширди.\nМустақилликнинг илк йилларида кўплаб фабрикалар ёпилди, ишсизлик ва инфляция кучайди, аҳолининг турмуш даражаси пасайди. Халқнинг аҳволи оғирлашганини кўрган Кунаев жимгина кўз юмиб тура оламди. У Назарбоевни яна танқид қилди.\nНазарбоев ҳокимиятда узоқ вақт қолишни мақсад қилганди. Бироқ бунга собиқ раҳбар Кунаев тўсиқ эди. 1993 йил 22 август куни Динмухамед Кунаев вафот этди. Унинг вафотидан кейин Назарбоев эркин қушга айланди. 1993 йилнинг ноябрь ойида Қозоғистон парламенти тарқатиб юборилди. Биринчи Конституция бекор қилинди. Хуллас, Назарбоев якка ҳукмронлик учун ўзига шароит яратди. У Ғарбдан катта миқдорда қарз олди. 1994 йилда мамлакатда оммавий хусусийлаштириш бошланди. 1996 йилда Назарбоев ўн минг квадрат километр ерни Хитойга сотди. Айрим сиёсатчилар “Кунаевнинг ўлимида Назарбоевнинг қўли бор”, деган фикрни илгари суришди. Сабаби Кунаев доим Назарбоевни танқид қилган. Бу эса мамлакат ичидаги жамоатчилик кайфиятига таъсир қилиши мумкин эди.\nДинмухамед Кунаев 22 йил давомида давлат бошқарувида бўлди. Нурсултон Назарбоев эса 30 йил ҳукмронлик қилиб, ўзи учун ҳайкаллар ўрнатди. Кунаев қозоқ халқи учун ҳақиқий лидер сифатида тарихда қолди.Назарбоев ўрнатган ҳайкаллар эса тириклидаёқ таги билан қўпорилиб, иккига бўлиб ташланди. Тез орада мамлакатни уни номидан тозалаш ёинки, қоралаш сиёсати бошланса ҳам не ажаб.\n19 Май 11:12 47377\n18 Май 22:13 30772\n17 Май 22:31 30217\n18 Май 16:28 26595\n17 Май 12:46 24134


Аёл – бу она, суюкли рафиқа, жамиятимиз учун керакли шахс. Шундай экан унинг жамиятда тутган ўрни ва нуфузи беқиёс. Юртимизда уларни нафақат байрамлар арафасида балки ҳар куни қилган меҳнатларини қадирлаш муносибдир. Айниқса темир йўл тизимида оғир меҳнатда елкама-елка ишлаб келаётган барча аёллар бу каби мукофот ва эътирофга лойиқ.\nЖамиятнинг барча корхона ва ташкилотлари қатори “Қўнғирот минтақавий темир йўл узели” унитар корхонаси ҳамда Ҳудудий касаба уюшма қўмитаси томонидан 8-март Халқаро хотин-қизлар куни муносабати билан фаоллар залида байрами тадбири бўлиб ўтди. Сўзга чиққанлар байрам сабабчиларини самимий муборакбод этиб эсталик совғаларини топширдилар.


Ўзбекистон Энергетика вазирлиги Афғонистонда портлатиб юборилган электр узатиш линиялари борасида изоҳ берди — Sof.uz\nЎзбекистон Энергетика вазирлиги Афғонистонда портлатиб юборилган электр узатиш линиялари борасида изоҳ берди\n16.09 16:48 172 Ўзбекистон\nАфғонистон шимолидаги Боғлон вилоятида жойлашган электр узатиш тармоқ устунларида юз берган теракт оқибатида мамлакатнинг 11 вилояти электр таъминоти тизимида узилиш юз берди, дея хабар бермоқда ToloNews.\nНашр маълумотларига кўра, ҳужум натижасида Афғонистон пойтахти Кобул ва мамлакатнинг 11 вилояти электр энергиясиз қолган. Жангарилар Тожикистондан келаётган юқори вольтли электр узатиш линиясининг учта устунини портлатишгани айтилади. Шунингдек, Ўзбекистондан электр энергияси етказиб бериладиган электр узатиш линиясининг битта устуни вайрон бўлган.\nЎз навбатида, Энергетика вазирлиги ҳузуридаги «Ўзбекистон миллий электр тармоқлари» корхонаси Афғонистонда электр энергиясини сотиб олувчилардан электр узатиш линиялари портлатиб юборилганини тасдиқловчи маълумот олмаган. Бу ҳақда корхона Kun.uz’га хабар қилди.\nҚайд этилишича, амалдаги шартнома бўйича Афғонистон Ислом Республикаси Ўзбекистондан узлуксиз электр энергиясини (кунига тахминан 1,5 миллион кВт/соат) олмоқда.\nЭлектр узатиш линиялари, хусусан, электр узатиш устунларини таъмирлаш ва тиклаш ҳар бир мамлакат томонидан мустақил равишда амалга оширилади.\n«Агар бирон сабабга кўра электр таъминоти тўхтаган бўлса, биз бу афғон истеъмолчилари Тожикистон Республикасидан сотиб оладиган электр энергияси линияси орқали содир бўлган бўлиши мумкин, деб тахмин қиламиз. Агар бу тахмин рост бўлса, тожик ва афғон мутахассислари электр узатиш линияларини қачон ва қандай қилиб қайта тиклашларини билмаймиз», - дейилади «Ўзбекистон миллий электр тармоқлари» изоҳида.\nАфғонистон электр энергияси\n25.02 01:33 15412\n24.02 12:37 6431\n24.02 14:38 5216\n24.02 14:59 4976\n25.02 11:01 2995\nКоронавирус хавфи туфайли Тожикистон Афғонистон билан чегара назоратини кучайтирди\n25.02 21:06 186 Жаҳон\nЎзбекистон коронавирус сабабли Афғонистон билан чегарасини ёпиши мумкин\n24.02 16:12 633 Ўзбекистон\nЎзбекистон иқтисодий ёрдам кўрсатишда бошқа давлатлар учун намуна — Ашраф Ғани\n16.02 13:00 565\n15.02 14:52 568 Жамият


Италия соҳилбўйи қўриқлаш хизмати 1350 муҳожирни қутқариб қолди\nЕвропага Италия соҳиллари орқали ўтмоқчи бўлган 1350 муҳожир Ўрта ер денгизида қутқариб қолинди, деб хабар бермоқда Италия соҳилбўйи хизмати.\nИталия соҳилбўйи қўриқлаш хизмати Сицилия бўғозида фалокатга учровчи муҳожирларга ёрдам бериш бўйича халқаро саъй-ҳаракатларни мувофиқлаштиради. Бироқ муҳожирларни қутқариш кўпинча қутқарув кемаларининг Европа соҳилларига ўтиб олмоқчи бўлган муҳожирлар томонидан ишғол қилиниши эслатади.\nҚутқарилган одамлар Сицилия ва Тунис ўртасидаги 160 км лик бўғозни 5 та шиширилган сол, 6 та ёғоч қайиқ ва баржада кечиб ўтмоқчи бўлишган. Қутқарувчилар кемалардан бирида бир жасадни аниқлашган.\nЁрдам буксир, савдо кемалари, Италия ва бир қатор ноҳукумат ташкилотларининг кемалари иштирокида амалга оширилган.\nМарт ойи охирида африкалик муҳожирлар учун "Европага дарча" ҳисобланувчи Ливия Италия ва Европа Иттифоқидан муҳожирларнинг Европага ноқонуний ўтишига қарши кураш учун 800 млн евролик ёрдам сўраган. Ушбу пулларга радарлар, вертолётлар, йўлтанламас машиналар, катер ва уяли телефонлар сотиб олиш режалаштирилган.\nЕвропа Иттифоқининг Frontex агентлиги маълумотларига кўра, 2016 йилда Италияга Ўрта ер денгизи орқали 180 мингдан кўпроқ муҳожир келган, улар асосан африкаликлар ҳисобланади. 2016 йилда ҳалок бўлган ва йўқолган муҳожирлар сони 5 мингдан кўпроқни ташкил қилган.\nФевралда Италия ва Ливия ноқонуний миграцияга қарши кураш бўйича келишув тузган. Келишув доирасида Италия Ливия соҳилбўйи қўриқлаш хизмати учун 90 нафар ходим тайёрлаб берган. Яқин орада Ливияга Италияда таъмирлашда бўлган 10 та катер қайтарилади.\nИталия муҳожирлар Тунис Сицилия


Хадис,Сахих хадислар,Бухорий "."\n«Албатта, умматим қиёмат куни таҳоратнинг асаридан пешоналари оппоқ ва оёқ-қўлларидан нур таралиб турган ҳолларида чақирилурлар. Бас, сиздан ким ўз пешонасидаги қашқасини узайтиришга қодир бўлса, шуни қилсин», дедилар».\nБухорий, Муслим, Термизий , Насаий ривояти.\n«Сизларни Аллоҳ хатоларни ўчирадиган, даражаларни кўтарадиган нарсага далолат қилайми?» дедилар. Улар:\n«Албатта, Эй, Аллоҳнинг Расули», дейишди.\n«Қийинчиликларга қарамай таҳоратни яхшилаб қилиш, масжидларга қадамни кўпайтириш ва намоздан сўнг, намозни интизор бўлиб кутиш. Ана ўша, сиз учун «муробит»ликдир», дедилар».\n«Вақтики, мусулмон ёки мўмин банда таҳорат қилса, бас, у юзини ювганда ўша сув ёки ўша сувнинг охирги қатраси ила унинг икки кўзининг назари орқали қилган хатолари юзидан тўкилади. Вақтики, икки қўлини ювса, ўша сув ёки ўша сувнинг охирги қатраси ила унинг икки қўли билан қилган хатолари тўкилади. Вақтики, икки оёғини ювса, ўша сув ёки ўша сувнинг охирги қатраси ила икки оёғи билан юриб қилган хатолари тўкилади. Шундоқ қилиб, у гуноҳлардан пок бўлиб чиқади», дедилар».\nЯна ўша кишидан ривоят қилинади.\n«У киши розияллоҳу анҳу, мен ўз халилим соллаллоҳу алайҳи васалламнинг:\n«Мўминнинг безаги таҳорат суви етган жойгача етади», деганларини эшитдим». деди.\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам бир идишда сув келтиришни сўрадилар. Унча катта бўлмаган кенг оғизли қадаҳда сув келтирилди. Унда озгина сув бор эди. У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам панжаларини унинг ичига солдилар. Анас розияллоҳу анҳу айтдиларки «Мен Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг панжалари орасидан сув отилиб чиқишига қараб турар эдим. (Ўша сувдан) таҳорат қилганларни чамалаб кўрсам, етмиш билан саксоннинг орасида эдилар».\n«Бирортангиз зинҳор оқмай турадиган сувга сиймасин. Сўнгра унда ғусл қилади», дедилар».\nБир ривоятда: «Сўнгра ундан таҳорат қилади» ва яна бошқа бир ривоятда: «Оқмас сувга сийишдан қайтардилар», дейилган экан.\nБухорий, Муслим, Термизий , Насаий , Абу Довуд ривояти.\n«У киши: «Мен Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга «фарақ» деб аталадиган мис идишдан ғусл қилар эдим», деганлар.\nЯна бир ривоятда: «Икковимиз ҳам жунуб эдик», дейилган.\n«У киши: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг замонларида эркак ва аёллар - ҳамма бир идишдан таҳорат қилар эди. Унга қўлимизни солиб олар эдик», дедилар».\nБухорий, Насаий , Абу Довуд ривояти.\n«У киши айтадиларки:\n«Бемор бўлиб, ҳушсиз ётганимда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам мени кўргани келдилар. Бас, таҳорат қилдилар ҳамда таҳорат сувларидан менга септилар ва мен ҳушимга келдим. Сўнгра:\n«Эй, Аллоҳнинг Расули, мерос кимга тегади? Менинг меросим «калола»га қолмоқда», дедим. Шунда мерос ояти нозил бўлди».\nБухорий, Муслим, Насаий ривояти.\n«Маймунанинг озод қилган чўрисига садақадан берилган қўйнинг ўлигини кўрдилар ва:\n«Бунинг терисидан манфаатлансангиз-чи!» деди- лар. Улар:\n«Бу ҳаром ўлган», дейишди.\n«Уни емоқ ҳаромдир», дедилар».\n«Вақтики, сизлардан бирортангизнинг идишини ит яласа, ундаги нарсани тўкиб юборсин. Сўнгра у (идиш)ни етти марта ювсин», дедилар».\nБошқа бир ривоятда: у(ювиш)лардан биринчиси ёки у(ювиш)лардан биттаси тупроқ билан бўлсин.\nЯна бошқа ривоятда: еттинчиси тупроқ билан бўлсин, дейилган.\nАсмаа розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади, у киши айтадиларки:\n«Бир аёл Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига келиб:\n«Биздан бирларимизнинг кийимига ҳайзнинг қонидан тегиб қолади. Уни қандоқ қилиш керак?»деди.\n«Уни ишқайди, сўнгра сув билан ишқалайди, кейин эса сув билан ювади, ана шундан кейин унда намоз ўқийверади», дедилар».\n«Бир аъробий туриб бориб, масжидга сийди. Бас, одамлар уни зажр қилдилар. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам уларга:\n«Уни ўз ҳолига қўйинглар ва сийдиги устига бир челак сув қуйинглар. Албатта, сиз енгиллаштирувчи этиб юборилгансизлар, қийинлаштирувчи этиб эмас», дедилар».\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам икки қабр ёнидан ўтдилар ва:\n«Албатта, икковлари азобланмоқдалар. Икковлари катта нарсада азобланмаяптилар. Улардан бири сийдигидан сақланмас эди. Бошқаси бўлса, чақимчилик қилиб юрар эди» , дедилар. Сўнгра бир ҳўл шохни олиб, иккига айирдилар ва ҳар бир қабрга биттадан суқиб қўйдилар. Одамлар:\n«Эй, Аллоҳнинг Расули, буни нима учун қилдингиз?» дейишди.\n«Шоядки, булар қуригунча икковларидан (азоб) енгиллатилса», дедилар».\n«У киши ўзининг ҳали таом емаган жажжи ўғлини Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга олиб келди. У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам уни қўйниларига ўтқаздилар. Бола у зотнинг кийимларига сийиб юборди. Бас, у зот сув чақирдилар ва унинг устига септилар, ювмадилар».\nБухорий, Муслим, Термизий , Насаий , Абу Довуд:\n«Сув сепишдан зиёда иш қилмадилар», дейилган.\n«Қиз боланинг сийдигини ювилади. Таом емайдиган ўғил боланинг сийдигига (сув) сепилади», дедилар».\n«Кўп мазийлик одам эдим. Қизларининг истиҳоласи учун Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан сўрашга уялар эдим. Бас, ал-Миқдод ибн ал-Асвадга буюрдим. У Онҳазрат соллаллоҳу алайҳи васалламдан сўради.\n«Закарини ювади ва таҳорат қилади», дедилар».\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам қазои ҳожат қиладиган жойга келдилар ва менга учта тош олиб келишимни амр қилдилар. Бас, мен иккита тош топдим ва учинчисини ахтариб топа олмадим. Сўнгра бир тезак олиб, уни у зотга келтирдим. Бас, У зот икки тошни олдилар ва тезакни отиб юбордилар ва: «бу-чиқинди», дедилар».\n«Мен жунублик асарини Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг кийимларидан ювиб қўяр эдим. У зот намозга кийимларидаги сувнинг хўли билан чиқар эдилар», дедилар».\nМуслим, Термизий , Насаий , Абу Довуд:\nЯна ўша кишидан ривоят қилинади, у киши:\n«Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг кийимларидан манийни яхшилаб уқалаб ташлар эдим. У зот ўша кийимда намоз ўқир эдилар», дедилар».\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан ёғга тушган сичқон ҳақида сўралди. У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам:\n«Уни ва атрофидаги(ёғ)ни олиб ташланг-да, ёғингизни еяверинг», дедилар».\nБухорий, Термизий , Насаий , Абу Довуд:\n«Вақтики, сичқон ёғга тушса, агар у қотган бўлса, у(сичқон)ни ва атрофидаги(ёғ)ни олиб ташланг. Агар у суюқ бўлса, бас унга яқинлашманг», дедилар».\n«Қачонки, бирортангизнинг идишига пашша тушиб қолса, унинг, ҳаммасини суюқликка ботирсин, сўнгра ташлаб юборсин. Чунки, унинг икки қанотининг бирида шифо, бошқасида дард бор», дедилар».\nТермизий , Абу Довуд, Молик:\nАбу Довуд ҳам ривоят қилиб:\n«ва албатта, у (пашша) дард бор қаноти ила сақланади», жумласини зиёда келтирган.\n«Бир аёл Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг хотинлари Умму Саламага савол ила келиб:\n«Эй, Аллоҳнинг Расули, бизнинг масжидга борадиган йўлимиз сассиқ. Бас, ёмғирда қолсак қандоқ қиламиз?» деди. У зот:\n«Ўшандан кейин ундан покроқ йўл йўқми?» дедилар. Мен:\n«Бор», дедим. У Зот:\n«Ана ўша, буниси билан суришиб кетади», дедилар».\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам қачонки, халога кирсалар: «Аллоҳумма аъузу бика минал хубуси вал хабаиси» - («Эй, бор Худоё, сендан эркак ва урғочи ифлослар (шайтонлар)дан паноҳ тилайман)», дер эдилар».\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам таҳорат ушатаётганларида бир киши яқинларидан ўтаётиб салом берган эди, алик олмадилар».\n«Қачонки, бирортангиз қозои ҳожатга борса, қиблага юзланмасин ва унга ортини ҳам ўгирмасин. Шарққа ёки ғарбга қаранглар», дедилар».\n«Ҳафсанинг уйи устига баъзи иш билан чиққан эдим. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қиблага орқа қилиб, Шомга қараб қазои ҳожат қилаётганларини кўрдим».\n«иккита ғишт устида ўтириб», дейилган.\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам бир қавмнинг ахлатхонасига келиб, тик туриб сийдилар. Сўнгра сув чақирдилар. Мен у кишига сув олиб келдим. Таҳорат қилдилар».\nАбу Қатода розияллоҳу анҳу дан ривоят қилинади:\n«Қачонки, бирортангиз сийса, закарини ўнг қўли билан ушламасин, ўнг қўли билан истинжо қилмасин, идиш ичига нафас олмасин», дедилар».\n«Қачон Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам қазои ҳожатга чиқсалар, мен ва бир бола икковимиз ўзимиз билан сувли мешчани олиб келар эдик. Бас, у зот сув ила истинжо қилар эдилар», деди».\nМуслим келтирган ривоятнинг лафзи:\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам халога кирсалар, мен ва мен тенги бир бола мешчада сув ва асочани олиб борар эдик. Сув билан истинжо қилар эдилар», деб келган.\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳожатларига чиқувдилар, ортларидан бордим. Одатда у киши ортларига қарамас эдилар. У кишига яқинлашувдим:\n«Менга тошлардан олиб кел, улар билан истинжо қиламан, (ёки шунга ўхшашроқ, гап айтдилар) суяк ёки тезак олиб келма», дедилар. Кийимимнинг этагига тош солиб келтириб, ёнларига қўйдим ва ўгирилиб кетдим. У киши қазои ҳожат қилиб бўлиб, уларни ишлатдилар».\n«Ким таҳорат қилса, бурнига олган сувни чиқариб ташласин, ким тош ила истинжо қилса, тоқ қилсин», дедилар».\nУ (Абу Довуд) келтирган ривоятда:\n«Ким сурма қўйса, тоқ сурсин. Ким шундай қилса, яхши. Ким қилмаса, танглик (гуноҳ) йўқ. Ким тош ила истинжо қилса, тоқ қилсин. Ким шундоқ қилса, яхши. Ким қилмаса танглик (гуноҳ) йўқ. Ким (таом) еб тиши орасида қолганини ковлаб чиқарса, тупириб ташласин, тили билан чиқарганини ютаверсин. Ким шундоқ қилса, яхши. Ким қилмаса, танглик (гуноҳ) йўқ. Ким қазои ҳожатга борса, ўзини тўссин, ҳеч нарса тополмай қум тўплашдан бошқа иложи бўлмаса, шуни ҳам қилсин. Ўша (тўпланган қум)ни орқасида қолдирсин. Чунки шайтон одам боласининг мақъадини ўйнайди. Ким шундай қилса, яхши. Ким қилмаса, танглик (гуноҳ) йўқ», дейилган.\nПайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам:\nБухорий, Муслим, Термизий , Абу Довуд ривояти.\n«Овозсиз чиққан ел ёки овоз билан чиққан ел?», дедини зиёда қилган.\nАббод ибн Тамийм розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n«Токи, овоз эшитмагунча ёки елни топмагунича намозини бузмайди», дедилар».\n«Қачонки, бирортангиз қорнида бирор нарсани топса, унга ундан бир нарса чиқдими, йўқми аниқ бўлмай қолса, Токи, овозни эшитмагунича ёки елни топмагунича масжиддан чиқмасин», деганлар».\nБухорий, Муслим, Абу Довуд ривояти.\n«Бирортангиз уйқусидан уйғонса, қўлини уч марта ювмасдан туриб, уни идишга солмасин. Чунки бирортангиз қўли қаерда турганини билмайди ёки қўли қаерда айланганини билмайди», дедилар».\nБухорий, Термизий , Абу Довуд, Молик:\n«Таҳорати йўқнинг-намози йўқ. «Бисмиллоҳ»ни зикр қилмаган одамнинг таҳорати йўқ», дедилар».\n«Мисвок оғизни покловчи ва Роббни рози қилув- чидир», дедилар».\nБухорий, Насаий , Шофеъий ривояти.\n«Ўн нарса фитратдан (соф табиатдан)дир; Мўй- лабни қисқартириш, соқолни ўстириш, мисвок, бурунга сув олиб тозалаш, тирноқларни олиш, бўғинларнинг бужмайган жойларини ювиш, қўлтиқ (туки)ни юлиш, қовуқ (туки)ни қириш, истинжо қилиш ва Мисъаб, ўнинчисини унутдим, оғизни чайиш бўлса керак», деди».\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам бир соъдан беш муддгача (бўлган сув) билан ғусл қилар эдилар ва бир мудд билан таҳорат қилар эдилар».\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам икки ратл сув сиғадиган идишдан таҳорат қилар эдилар ва бир соъ ила ғусл қилар эдилар».\nАбу Довуд ривоят қилганлар ва:\n«Аҳмад ибн Ҳанбал: «Бир соъ беш ратл ва учдан бир ратл бўлади», деганлар», деганлар.\nУсмон розияллоҳу анҳунинг озод қилган қуллари Ҳумрон розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n«У киши қуйидагиларни айтганлар:\n«Усмон таҳоратга сув чақирди ва таҳорат қилди: Икки қўлини уч марта ювди. Сўнгра оғзини чайқади ва бурнига сув олиб тозалади. Кейин юзини уч марта ювди. Сўнгра ўнг қўлини чиғаноғи билан уч марта ювди. Кейин чап қўлини ҳам шунга ўхшатиб ювди. Сўнгра бошига масҳ тортди. Кейин ўнг оёғини тўпиқлари билан уч марта ювди. Сўнгра чап оёғини ҳам шунга ўхшатиб ювди. Кейин:\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни менинг ушбу таҳоратимга ўхшатиб таҳорат қилганларини кўрдим», деди ва «Ким менинг ушбу таҳоратимга ўхшатиб таҳорат қилса ва туриб бориб икки ракъат намоз ўқисаю, унда бирор нарсани кўнглидан ўтказмаса, ўтган гуноҳлари мағфират қилинади», деб қўшиб қўйди».\n«Бас, уч сиқим сув билан уч мартадан оғзини чайқади, бурнига сув олди ва бурнидан сувни чи- қарди» дейилган.\n«Ва бошига уч марта масҳ тортди», дейилган.\nУндан ҳам бошқа бир ривоятда:\n«Бас, бошига масҳ тортди. Икки қўлини олдинга орқага олиб бориб келди. Бошининг олд қисмидан бошлаб уларни орқасига олиб борди. Кейин яна бошлаган жойига қайтариб келди», дейилган.\nАбдуллоҳ ибн Зайд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам таҳорат қилиб, икки марта-икки мартадан (ювдилар)».\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам (аъзоларини) бир марта-бир марта (ювиб) таҳорат қилдилар».\nНасаий , Абу Довуд, Аҳмад:\nБир аъробий Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига таҳорат ҳақида сўраб келди. Бас унга уч марта-уч мартадан кўрсатдилар. Сўнгра:\n«Таҳорат мана шундоқ, ким бундан зиёда қилса, батаҳқиқ ёмон қилибди, ҳаддан ошибди ва зулм қилибди», дедилар».\nАл-Муғийра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам таҳорат қилдилар. Бас, бошларининг олд қисмига, саллаларига ва икки махсиларига масҳ тортдилар».\n«Таҳоратни яхшилаб қилинглар, мен Абул Қосим соллаллоҳу алайҳи васалламнинг «Ароқийбларга дўзахда ҳалокат бўлсин!», деганларини эшитганман», дедилар».\n«Тавонларга дўзахда ҳалокат бўлсин», дейилган.\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳар намозга таҳорат қилар эдилар», деди. Мен:\n«Сизлар қандоқ қиласизлар?» дедим. У:\n«Бизнинг биримизга, модомики кетмаган бўлса бир таҳорат кифоя қилур», деди».\nал-Муғийра ибн Шўъба розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳожатга чиққан эдилар. Ал-Муғийра орқаларидан идишда сув олиб бориб, ҳожатларидан фориғ бўлганларидан кейин қуйиб турди. Бас, у зот таҳорат қилдилар ва икки махсиларига масҳ тортдилар».\n«Эй, Аллоҳнинг Расули, унутдингизми?» дедим.\n«Тек қўй, уларни икки пок оёғимга кийганман», дедилар ва уларга масҳ тортдилар».\n«Қачонки, у (эр) у(хотин)нинг тўрт мучаси (қўл-оёғи) орасига ўтирса ва унга яқинлик қилса, батаҳқиқ, ғусл вожиб бўлади», дедилар».\nБухорий, Муслим, Насаий , Абу Довуд:\n«Хатна қилинган жой хатна қилинган жойга тегса», деганлар.\n«Умму Сулайм Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига келди ва:\n«Эй, Аллоҳнинг Расули, албатта, Аллоҳ ҳақдан ҳаё қилмайди. Аёл киши эҳтилом бўлса, ғусл қиладими?» деди.\n«Ҳа, вақтики сувни кўрса» дедилар.\nБас, Умму Салама:\n«Эй, Аллоҳнинг Расули, аёл киши ҳам эҳтилом бўладими?» деди.\n«Қўлгинанг қурисин, бўлмаса, боласи унга нимадан ўхшар эди», дедилар».\n«Эркак кишининг манийси қуюқ ва оқ, аёл кишининг манийси суюқ ва сарғиш бўлади. Улардан қайси бириники устун келса ёки олдин бўлса, ўхшашлик ўшандан бўлади», деган жумлани зиёда қилган.\nЯна ўша киши (Муслим) қилган ривоятда:\n«Қачон аёлнинг суви эркакнинг сувидан устун келса, бола тоғаларига ўхшайди. Қачон эркакнинг суви аёлнинг сувидан устун бўлса, бола амакиларига ўхшайди», дейилган.\n«Қачон икковлари жам бўлсалар ва эркакнинг манийси аёлнинг манийсидан устун келса, Аллоҳнинг изни ила ўғил бола кўрадилар. Қачонки, аёлнинг манийси эркакнинг манийсидан устун келса, Аллоҳнинг изни ила қиз бола кўрадилар».\nУмму Ҳонеъ бинти Абу Толиб розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади:\n«Фатҳ куни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига борсам ғусл қилаётган эканлар. Фотима эса у кишини тўсиб турар эди. Бас, у зот:\n«Ким бу?» дедилар.\n«Мен, Умму Ҳонеъман», дедим.\n«Мен Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга бир идишдан ғусл қилар эдим».\n«Фарақ» дейиладиган қадаҳда қўлларимиз аралашиб кетар эди», дейилган.\nУчинчи бир ривоятда:\n«Жунубликдан», деган сўз зиёда қилинган.\nЖарҳад розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузуримизга ўтирдилар. Соним очиқ эди. У зот:\n«Сон аврат эканлигини билмайсанми?» дедилар».\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам учун ғусл қилгани сув қўйдим. Бас, у зот икки қўлларини икки ёки уч марта ювдилар. Кейин чап қўлларига сув қуйиб туриб, жинсий аъзоларини ювдилар. Сўнгра қўлларини ерга суртдилар. Кейин оғизларини чайқадилар, бурунларига сув олдилар, юзлари ва икки билакларини ювдилар. Сўнгра жасадларига сув қўйдилар. Кейин бошқа жойга ўтиб икки оёқларини ювдилар».\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қачон жунубликдан ғусл қилсалар, аввал икки қўлларини ювишдан бошлар эдилар. Сўнгра ўнг қўллари билан чап қўлларига сув қуйиб, фаржларини ювар эдилар. Кейин эса намозга қиладиган таҳоратларини бажарар эдилар. Сўнгра сувни олиб, панжаларини сочлари остига киритар эдилар. Токи, сув яхши етганига ишонганларидан кейин бошлари устидан уч ҳовуч сув қуяр эдилар. Кейин қолган жасадларига сув қуяр ва охири оёқларини ювар эдилар».\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам пок- лансалар, покланишларида ҳам, тарансалар, таранашларида ҳам ва кавуш кийсалар, кавуш кийишларида ҳам доимо ўнгдан бошлашни жуда яхши кўрар эдилар».\n«Бир марта Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам менга Мадинанинг йўлларидан бирида йўлиқиб қолдилар. Мен жунуб эдим, беркиниб олдим».\n(Билдирмай четландим). Бориб ғусл қилиб келдим. У зот:\n«Жунуб эдим, сиз билан нопок ҳолимда ўтиришни ёқтирмадим» дедим. У зот:\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам қачон жунуб бўлсалар-у, емоқ ёки ухлашни ирода қилсалар, намозга таҳорат қилганларидек таҳорат қилар эдилар».\nОишадан «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам жунубликдан қандоқ ғусл қилар эдилар, ухлашдан олдин ғусл қилар эдиларми ёки ғусл қилишдан олдин ухлар эдиларми?» деб сўралди. Мен:\n«Бунинг барчасини қилар эдилар. Гоҳида ғусл қилиб, сўнг ухлар эдилар. Гоҳида таҳорат қилиб ухлар эдилар. Ишда кенглик қилиб қўйган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин», дедим».\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам бир кечада аёлларини айланиб чиқар эдилар. Ўша кунларда у зотнинг тўққиз хотинлари бор эди».\n«Аёлларини бир ғусл ила айланиб чиқар эдилар», дейилган.\n«Мен Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга бир идишдан икковимиз ҳам жунуб ҳолимизда ғусл қилар эдик. У зот менга амр этар эдилар, мен иштон кияр эдим ва мени қучоқлар эдилар. Ўшанда мен ҳайз кўрган ҳолимда бўлар эдим. Эътикоф ўтирганларида бошларини чиқарар эдилар, мен ҳайзли ҳолимда уни ювиб қўяр эдим».\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ўз хотинларини ҳайзли пайтларида иштон устидан қучоқлар эдилар».\nБухорий, Муслим, Насаий :\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам мен билан бирга ётар эдилар. Мен ҳайзли бўлсам, орамизда кийим бўлар эди».\nУмму Атийя розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади:\nУ киши Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга байъат қилган эдилар:\n«Покизаликдан кейинги кулранг ва сарғиш (суюқлик)ни ҳеч нарса ҳисобламас эдик», деди».\n«Асмаа Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан ҳайзнинг ғусли ҳақида сўради. У зот:\n«Сиздан бирингиз сув ва сидрини олади. Сўнгра яхшилаб тозаланади. Кейин бошига сув қуяди ва Токи, бошининг ҳамма жойига етгунча қаттиқ ишқайди. Сўнгра устидан сув қуяди. Кейин мискланган пахтани олади ва у билан покланади», дедилар. Асмаа:\n«У билан қандоқ покланади?» деди. У зот:\n«Субҳаналлоҳ! У билан покланасан-да!» дедилар.\n«Қоннинг ўрнига қўясан», деди.\nБухорий, Муслим, Насаий , Абу Довуд, Молик:\n«Мискланган пахтани олиб, у билан покланасан» деб уч марта айтдилар ва уялиб, юзларини ўгириб олдилар. Бас, Оиша:\n«Ансорийларнинг аёллари қандоқ ҳам яхши аёллар. Уларни ҳаё динда фақиҳ бўлишларидан ман қилмас эди», деди».\nАёллар Оишага ичига пахта солинган тувакни юбордилар. Унда сарғиш рангли қон асари бор эди. У (Оиша) :\n«То оқ нарсани кўрмагунингизча шошилманглар», деди. У бу билан ҳайздан тамоман пок бўлишни ирода қилган эди».\nМуоза розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади:\n«У киши айтадики, Оиша розияллоҳу анҳодан:\n«Нимага ҳайз кўрган аёл рўзанинг қазосини тутади-ю, намознинг қазосини ўқимайди?» деб сўрадим.\n«Нима, сен Ҳарурийямисан?!» деди.\n«Мен Ҳарурийя эмасман, лекин сўраяпман», дедим.\n«Ўша нарса бизда ҳам бўлар эди. Бас, рўзанинг қазосини тутишга амр қилинар эдик, намознинг қазосини ўқишга амр қилинмас эдик», деди».\n«Фотима бинти Абу Ҳубайш Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан:\n«Мен истеҳоза бўламан, пок бўлмайман. Намозни қўяманми?» деб сўради. У зот:\n«Йўқ! Албатта, у томир узилганидандир. Ҳайз эмас. Лекин сен одатда ҳайз кўрадиган кунларнинг миқдорида намозни қўй. Сўнгра ғусл қилиб, намозни ўқийвер», дедилар».\nТермизий , Абу Довуд:\n«Қачонки, ҳайз келса, намозни қўй. Қачонки, у (кунлар) ўтиб кетса, ўзингдан қонни ювиб, намозни ўқийвер», дедилар».\n«Нариги вақт келгунча, ҳар намозга таҳорат қил», дедилар»ни зиёда қилди.\n«У аёлга етган нарса (дард) етгунча одати бўйича ҳар ойда ҳайз кўрадиган кунлари ва кечалари саноғига қарасин. Ҳар ойдан ўша миқдорича намозни тарк қилсин. Қачон ўшани ўтказса, ғусл қилсин ва бир кийим ила муҳофаза қилиб, намозини ўқисин», дейилган.\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам билан У зотнинг завжаларидан бир аёл эътикоф ўтирди. У (аёл) сарғиш ва қизғиш (қон) кўрар эди. Гоҳида у намоз ўқиётганда остига тоғора қўйиб қўяр эдик», дедилар».\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга у зотнинг сафарларидан бирига чиқдик. Байдаа ёки Зотул Жайшда эканимизда мунчоғим узилиб кетди. Уни ахтариш учун Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам туриб қолдилар. У киши билан бирга одамлар ҳам туриб қолишди. Уларнинг сувлари йўқ эди. Одамлар Абу Бакрнинг олдига бориб:\n«Оишанинг нима қилганини кўрмайсанми?! Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни ва У киши билан бирга одамларни ҳам тутиб қолди-ку! Одамлар сув бор жойда ҳам эмаслар, ўзлари билан сувлари ҳам йўқ», дедилар. Абу Бакр келганида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам сонимга бошларини қўйиб, ухлаб қолган эдилар. Бас, у (Абу Бакр) менга:\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни ва одамларни тутиб қолдинг. Улар сув бор жойда ҳам эмаслар, улар билан сувлари ҳам йўқ», деди.\nАбу Бакр мени итоб қилиб, Аллоҳ нима дейишини хоҳлаган бўлса, ўшани деди ва қўли билан биқинимга турта бошлади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам сонимга бошларини қўйиб ётганларигина мени қимирлашдан ман қилар эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам ухлаб туриб, сувсиз бўлиб қолдилар. Бас, шунда Аллоҳ таяммум оятини нозил қилди. «Бас, пок тупроқ ила таяммум қилинглар», деди. Усайд ибн Ҳузайр (у нақиблардан бири эди):\n«Эй, Оли Абу Бакр, бу сизнинг биринчи баракангиз эмас», деди. Оиша айтадики:\n«Сўнг мен минган туяни турғизган эдик. Мунчоғимни ўшанинг тагидан топдик».\n«У киши Асмаадан мунчоқ қарз олган экан, йўқолиб қолибди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ўз саҳобаларидан (баъзи) одамларни уни излаш учун юборибдилар. Бас, намоз вақти бўлиб қолиб, таҳоратсиз намоз ўқибдилар. Сўнгра келиб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга бу ҳақда шикоят қилибдилар. Ана шунда таяммум ояти нозил бўлибди. Усайд ибн Ҳузайр (Оишага):\n«Аллоҳ сени яхшилик ила мукофотласин. Бас, Аллоҳга қасамки, қачон сенга ўзинг ёқтирмайдиган бир иш етса, албатта, ундан Аллоҳ сен учун ва мусулмонлар учун бир яхшилик чиқаради», деди».\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам одамлар билан намоз ўқимай, ажраб четда турган бир одамни кўриб қолдилар ва:\n«Эй, Фалончи, одамлар билан намоз ўқишингдан сени нима ман қилди?» дедилар.\n«Сен учун пок тупроқ бор. У кифоя қилур», дедилар».\nБухорий, Насаий ривояти.\n«Зотус Салосил ғазотида совуқ кечада эҳтилом бўлиб қолдим. Ғусл қилсам ҳалок бўламан, деб қўрқиб таяммум қилдим. Сўнгра шерикларимга Бомдод намозини ўқиб бердим. Улар буни Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламга зикр қилдилар. У зот:\n«Эй, Амр, жунуб бўлиб туриб шерикларингга намозга ўтдингми?» дедилар. Мен ўзимни ғусл қилишдан ман қилган нарсанинг хабарини у кишига бердим ва:\nУмар ибн Хаттобнинг ҳузурига бир одам келиб:\n«Мен жунуб бўлдим ва сув топа олмадим», деди.\nБас, Аммор ибн Ясир Умар ибн Хаттобга:\n«Эслайсанми, мен билан сен икковимиз сафарда бўлган эдик. Сен намоз ўқимаган эдинг. Мен эса тупроққа ағанаб, сўнгра намоз ўқидим. Кейин эса буни Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламга зикр қилдим. Бас, у зот:\n«Албатта, сенга мана бундоқ қилмоғинг кифоя қилар эди», деб, ерга икки кафтларини уриб, уларга пуфлаб туриб, сўнгра улар билан юзларига ва икки кафтларига масҳ тортган эдилар», деди».\nАбу Жуҳайм розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам Беъри Жамал томондан юриб келдилар. Бас, у зотга бир киши йўлиқиб салом берди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам унга алик қайтармадилар-да, девор томон бориб, юзларига ва икки қўлларига масҳ тортганларидан кейин, унга алик қайтардилар».\nБухорий, Муслим, Термизий , Насаий , Абу Довуд, Шофеъий:\n«Юзларига ва икки билакларига масҳ тортдилар», дейилган.\n«У киши Журуфдан қайтиб келаётиб Мирбадга етганларида таяммум қилдилар. Юзларига ва икки қўлларига масҳ тортдилар ва Аср намозини ўқидилар. Сўнгра Мадинага кирдилар. Қуёш кўтарилиб турар эди. Намозни қайта ўқимадилар.»\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламга Исро кечасида эллик вақт намоз фарз қилинди. Сўнгра қисқар- тирилиб, беш вақтга келтирилди. Кейин эса:\n«Эй Муҳаммад, албатта, Менинг ҳузуримда гап ўзгарилмас. Албатта, сенга ушбу бештада элликтанинг (ажри) бор», деб нидо қилинди».\nТолҳа ибн Убайдуллоҳ розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига аҳли Нажддан бир одам келди. Унинг сочлари тўзиган, овозининг ғўлдираётгани эшитилар эди-ю, нима деяётганини фаҳмлаб бўлмас эди. Яқин келувди, қарасак, у Ислом ҳақида сўраётган экан. Бас, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:\n«Бир кеча-ю бир кундузда беш вақт намоз», дедилар.\n«Менинг бўйнимда ундан бошқаси ҳам борми?» деди.\n«Йўқ. Магар ўз ихтиёринг бўлса», дедилар.\n«Рамозон рўзасини тутишлик», дедилар.\nВа Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам унга закотни зикр қилдилар.\nБас, ўша одам:\n«Аллоҳга қасамки, мана шундан зиёда ҳам, кам ҳам қилмайман» дея орқага қайтди.\n«Агар гапида содиқ бўлса, ютди», дедилар».\nБухорий, Муслим, Насаий , Абу Довуд ривояти.\n«Айтингларчи, агар бирингизнинг эшиги олдида анҳор бўлса, у ўшанда ҳар куни беш марта ювиниб турса, унинг киридан бирор нарса қоладими?» дедилар.\n«Унинг киридан бир нарса қолмайди», дейишди.\n«Ана шунга ўхшаб, Аллоҳ беш вақт намоз ила хатоларни ювади», дедилар».\n«Ичингизда кечаси бир хил фаришталар, кундузи бир хил фаришталар алмашиб турадилар. Улар Бамдод намозида ва Аср намозида жамланиб турадилар. Сўнгра, ичингизда тунаганлар кўтариладилар. Бас, Роббилари улардан Ўзи билиб турса ҳам:\n«Бандаларимни қай ҳолда тарк қилдингиз?» деб сўрайди. Улар:\n«Уларни намоз ўқиётган ҳолларида тарк қилдик. Улар ҳузурига борганимизда ҳам намоз ўқиётган эканлар», дейшади», дедилар».\n«Беш вақт намоз ва Жумадан Жумагача ўз ораларидаги (гуноҳ)ларга каффаротдирлар. Мадомики, катта гуноҳлар қилинмаган бўлса?!» дедилар.\n«Бир одам бир аёлни ўпиб олди. Бас, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларига келиб хабар берди. Аллоҳ: «Намозни наҳорнинг икки тарафида ва кечанинг бир қисмида адо эт. Албатта, яхшиликлар ёмонликларни кетказур», оятини нозил қилди.\nСўнгра ҳалиги одам:\n«Эй, Аллоҳнинг Расули. Бу менинг ўзимгами?» деди.\n«Барчага, менинг умматимнинг ҳаммасига», дедилар».\nБухорий, Муслим, Термизий , Абу Довуд:\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан:\n«Аллоҳга қайси амал маҳбубброқ?» деб сўрадим.\n«Ўз вақтида ўқилган намоз», дедилар у зот.\n«Сўнгра қайсиниси?» дедим.\n«Аллоҳнинг йўлида жиҳод қилиш», дедилар.\n«Буларнинг менинг ўзимга айтдилар, агар зиёда сўраганимда, зиёда айтар эдилар», деди».\n«Кишининг аҳлидаги, молидаги, боласидаги ва қўшнисидаги фитнасини намоз, рўза, садақа, амр ва наҳий ўчиради», дедилар».\nЖарир ибн Абдулоҳ розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга эдик. Кечаси ойга назар солдиларда:\n«Албатта, сизлар Роббингизни мана шу ойни кўргандек кўрурсизлар. Унинг кўришда қийинчиликка учрамассиз. Бас, агар қуёш чиқиши ва ботишидан олдин намоз ўқишдан қолмасликка қодир бўлсангиз. Шуни қилинг, дедиларда «Қуёш чиқишидан олдин ва ботишидан олдин Роббингга ҳамд ила тасбиҳ» айт оятини ўқидилар».\n«Ким Аср намозини ўтказиб юборса, гўёки, аҳлини ва молини йўқотибди», дедилар».\nАбул Малийҳ розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n«Бурайда розияллоҳу анҳу билан ғазотда бирга бўлдик. Кун булутли эди. У киши:\n«Аср намозини тарк қилса, амали беҳуда кетади», деганлар», деди».\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Аҳзоб куни:\n«Бизни Ўрта намоз - Аср намозидан машғул қилдилар! Аллоҳ уларнинг уйларини-ю қабрларини оловга тўлдирсин!» дедилар. Сўнгра уни Шом билан Хуфтоннинг ўртасида ўқиб олдилар».\nАбу Масъуд ал-Бадрий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n«Жиброил тушиб менга имом бўлди. Бас, у билан намоз ўқидим, сўнгра у билан намоз ўқидим, сўнгра у билан намоз ўқидим, сўнгра у билан намоз ўқидим, сўнгра у билан намоз ўқидим, деб бормоқлари билан бешта намозни ҳисоб қилдилар».\n«Сўнгра мана шунга амр қилиндим», дедилар» деган зиёда бор».\nЖобир розияллоҳу анҳудан Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг намозлари (вақти) ҳақида сўралди.\nБас, У киши:\n«У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам Пешинни қуёш қиздирган пайтда, Асрни қуёш тирик турганда, Шомни қуёш ботганда, Хуфтонни одамлар кўп бўлса эртароқ, оз бўлса, кечроқ, Бамдодни тонг қоронғусида ўқир эдилар», деди».\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Бамдод намозини ўқиганларидан кейин, аёллар муртларига ўралиб чиқиб кетишар, қоронғуликдан танилмас эдилар».\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам Бамдод намозини биздан биримиз ёнидаги одамни танийдиган ҳолда бўлганида ўқир эдилар. Унда олтмиш олтидан юз оятгача қироат қилар эдилар».\nБухорий, Муслим, Насаий , Абу Довуд ривояти. кейинги сахифа...


Пентагон Афғонистон армиясида 30 минг «ўлик жон» борлигини гумон қилди - Дунё - PressNews.uz\nБош Саҳифа / Дунё / Пентагон Афғонистон армиясида 30 минг «ўлик жон» борлигини гумон қилди\nПентагон Афғонистон армиясида 30 минг «ўлик жон» борлигини гумон қилди\nҚўшилди: 20 январ 2017 14:00\nАҚШ мудофаа вазирлиги Афғонистон армиясида 30 минг «ўлик жон» борлигини гумон қилди ва уларни Кобулдан мазкур ҳарбийлар мавжудлигини тасдиқловчи далиллар олингунча, тўлов рўйхатларидан чиқариб ташлади. Бу ҳақда АҚШ қуролли кучлари генерал-майори Ричард Кейзер маълум қилди, дея хабар беради«ТАСС».\nГенерал сўзларига кўра, бундай чора ҳар ойда америкалик солиқ тўловчилар ҳисобидан Афғонистон армияси ва хавфсизлик кучларини таъминлаш учун ажратилаётган 13 миллион долларга яқин маблағ тежалишига имкон яратади. Пентагон турли сабабларни рўкач қилиб хизматга чиқмаётган ёки армия сафида қоғоздагина мавжуд бўлиб турган ҳарбий хизматчиларга маош тўлаш ниятида эмас.\nАфғон армияси шахсий таркибининг текширилиши Пентагон томонидан ўтказилаётган мамлакатда коррупцияга қарши кураш кампанияси доирасида бошланди. Шунингдек, АҚШнинг мамлакатни тиклаш бўйича махсус бош инспектори идорасининг афғон ҳарбий хизматчилари душманларга қурол-яроғ ва ҳарбий техника сотиш ҳолатлари ҳам мавжудлигини билдирди.


Қурилиш материаллари ишлаб чиқариш бўйича 65 турдаги амалий-услубий қўлланма яратилди - Ishonch.uz\nБош саҳифа Ўзбекистон Қурилиш материаллари ишлаб чиқариш бўйича 65 турдаги амалий-услубий қўлланма яратилди\nБугун пойтахтимиздаги «Wyndham Tashkent» меҳмонхонасида Ўзсаноатқурилишбанк бошчилигида чоп этилган 65 турдаги амалий-услубий қўлланмалар тақдимоти бўлиб ўтди.\nЎзсаноатқурилишбанк,Ўзбекистон Республикаси Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, “ЎзқурилишматериалЛИТИ” илмий-тадқиқот ва инжиниринг маркази ҳамкорлигида ташкил этилган тақдимот маросимида тадбиркорлар, тадқиқотчилар ҳамда оммавий ахборот воситалари вакиллари иштирок этди.\nУшбу қўлланмаларнинг яратилиши давомида ҳар бир қурилиш материалининг алоҳида хусусиятлари, хоссалари, бунёдкорлик соҳасидаги аҳамияти ва бошқа жиҳатлари чуқур таҳлил қилинган. Қурилиш материаллари ишлаб чиқаришда зарур бўладиган хомашё турлари, миқдори, сифати ва меъёрий ўлчамлари, мавжуд хом ашё заҳиралари ҳақида маълумотлар тўпланган. Ишлаб чиқариш технологиялари ва уларнинг хавфсизлиги, ўлчов воситалари ва уларнинг самарадорлик кўрсаткичлари, экологик меъёрлар ва санитария қоидалари ҳақида батафсил тўхталинган.Тадбиркорликни рўйхатдан ўтказиш ҳамда тижорат банкларидан кредит олиш тартиблари аниқ ва содда тилда баён этилган.\n– Темир бетон қурилиш маҳсулоти ишлаб чиқариш билан шуғулланамиз, – дейди “DSK бинокор” МЧЖнинг бош иқтисодчиси Исмоил Юнусов. – Бугун тақдимоти бўлиб ўтган 65 та ўқув қўлланмалар ичида бизнинг йўналишимизга мос темир бетон маҳсулотлари ишлаб чиқариш йўналишида ҳам қўлланма тайёрланибди. Бундай қўлланмалар юртимизда жуда кам, аммо ниҳоятда зарур эди. Шу жиҳатдан тадбиркорликни бошламоқчи бўлганларга бу қўлланма катта ёрдам беради. Биз каби қурилиш бозорида мустаҳкам ўрнини топишга интилаётган корхоналар учун эса янада сифатли маҳсулот ишлаб чиқаришга туртки бўлади. Умуман, соҳада мунтазам дунё тажрибасини, янгиликларини мунтазам ўрганиш, кузатиб бориш муҳим роль ўйнайди ва келгусида бундай қўлланмаларни ҳам янада бойитиш, кўпайтириш керак, деб ҳисоблайман.\n“Ўзсаноатқурилишматериаллари” уюшмаси фаолияти сўнгги йилларда анчайин жонланди. Шу кунларда уюшма биносида алоҳида замонавий лаборатория ҳамда ўқув маркази ташкил этиш ишлари ҳам жадал давом этмоқда. Тез кунларда фаолият бошлайдиган ўқув маркази тадбиркорлар учун яна бир қулайлик бўлиб хизмат қилади.\nЎзсаноатқурилишбанк ва “ЎзқурилишматериалЛИТИ” илмий тадқиқот ва инжиниринг маркази ҳамкорлигида чоп этилган қурилиш материаллари бўйича амалий-услубий қўлланмалар тўплами тақдимоти эса республикамизнинг барча ҳудудларида давом эттирилади.\nАввалги саҳифаСерқирра ижодкор эди\nКейинги мақолаТасвирий мва амалий саъат изчил ривожланмоқда


Даима Рахманбекованинг кўргазмаси\n18 март куни Тасвирий санъат галереясида, Великобритания, Россия, Бельгия, Франция ва бошқа давлатларда ўзининг экспозициялари билаш машҳур рассом Даима Рахманбекова-Варданян илк бор ишларини ўзининг юрти Ўзбекистонда тақдим этди.\nДаима кўп йиллар давомида Францияда яшаган ва ижод қилган, унинг ишлари европа маданий жамаотчилигига тақдим этилган.\n«Рақс сири» - янги ишлар тўплами айнан шундай номланади. Рақс ва мусиқали қалб қиёфалари – ушбу экспозициянинг асосий мавзуси. Галереянинг тўртта залларида намойиш этилган картиналарнинг барча кахрамонлари ё рақсга шай, ё рақс ҳаракатида тутиб олинган.\nДаима, ўзбек рассомчилигининг устаси Усто Мўминнинг ишларига бўлган муҳаббатини ҳеч қачон яширмаган. Мана шу янги ишлар серияси, айнан рассомга бўлган ўзига ҳос таъзим сифатида тақдим этилган. Усто Мўмин томонидан амалга оширилган маюс кўзлар қиёфаларини, Даиманинг ишларида ҳам топиш мумкин.\nДаима ўз қаҳрамонларини ажойиб ёрқин, рангли либосларга кийинтирган: фуксия ранги мовий ранг билан, қизғиш-жигар ранг сариқ ранг билан, оқ эса газета қирқимлари билан уйғунлашган.\nТасвирлар қайсидур пайтда тўхтаб қолган рақс динамикасини етказиб беради, худди медитацияга ўтаётгандек.\nДаимани қўллаб-қувватлаш учун маданият ва санъат арбоблари кўргазманинг очилишига ташриф буюришди, улар орасида унинг турмуш ўртоғи машҳур Максим Варданян, таниқли ўзбек рассоми Бобур Исмаилов ва 5+1 ижодий жамоанинг аъзолари, дизайнерлар Мархамат Умарова ва Пахлавон Турдиев, флорист Рубен Саакян, заргар Улуғбек Холмуродов ва бошқаларни кўриш мумкин эди.\nКўргазма 17 апрелга қадар давом этади ва Myday кўргазмага ташриф буюришни тавсия этади.\nНашр санаси: 28-03-2016


Hikvision компанияси президенти билан учрашув бўлиб ўтди – «Ўзбекистон телекоммуникация тармоқларини бошқариш Республика маркази» давлат унитар корхонаси\n9 октабр куни “Hangzhou Hikvision Technology Co., Ltd” компанияси президенти Янгжон Ху билан учрашув боўлиб ўтди. Унда Ўзбекистонда “Хавфсиз шаҳар” лойиҳасини амалга оширишда ушбу хорижий компаниянинг иштирок этиш имкониятлари муҳокама қилинди.\nУчрашувда томонлар лойиҳа билан боғлиқ масалаларни биргаликда ўрганишга келишиб олдилар. Бу эса “Хавфсиз шаҳар” лойиҳасини амалга оширишда консептуал ёндашувларни аниқлашда фойдали бўлиши мумкин.\nHikvision компанияси “Хавфсиз шаҳар” лойиҳаларини амалга ошириш ва видеокузатув тизимлари соҳасидаги технологияларни жорий қилишда катта тажрибага эга. Бунга Сеул, Шанхай, Ню-Ёрк, Украина, Белорус ва Цингапурдаги 100 мингдан ортиқ IP-камерадан иборат “Хавфсиз шаҳарлар”ни мисол келтириш мумкин. Hikvision маҳсулотлари жаҳоннинг 150 дан ортиқ мамлакатларида муваффақиятли қўлланилмоқда.\n← Эски янгиликлар Вазир “Веон Гроуп” бош амалий директори Шелл Мортен Ёнсен билан учрашди «Ўзбектелеком» АК шаҳарлараро алоқа учун ягона тарифлаш тизими йўлга қўйилганлигини эълон қилади Сўнгги янгиликлар →


Ўзбекистонда зарарли одатларга қарши кун ўтказилди...\n22.06.2019 15:10 0 1963\nБугун, 22 июнь куни, мамлакатимиз бўйлаб «Зарарли одатлар – умр кушандаси» шиори остида оммавий тадбирлар ўтказилди. Жумладан, пойтахтимиздаги Ашхобод сайилгоҳида ташкил этилган аҳоли иштирокидаги 5 километрга фаол юриш тадбирнинг кўтаринки руҳда ўтишини таъминлади. Бу ҳақда Соғлиқни сақлаш вазирлиги жамоатчилик билан алоқалар бўлими хабар берди.\nМаълумки, зарарли одатлар юқумли бўлмаган касалликлар келиб чиқишининг асосий сабабларидан бири бўлиб, шахсни ўзини инсон сифатида тан олишга ёки соғлиғига бевосита эътиборли бўлишига тўсқинлик қилади. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг маълумотларига кўра, ҳар йили алкоголь ва тамаки маҳсулотлари тахминан 3,5 ва 5 миллион кишининг умрига зомин бўлаяпти. Бу кўрсаткични автоҳалокат ёки саратоннинг баъзи турлари билан қиёслаш мумкин.\nЗарарли одатлар ишемик юрак касаллиги, ўпка саратони, сурункали бронхит ва амфизем, септик ошқозон яраси ва бошқа кўплаб касалликларни ривожланишини тезлаштириши исботланган. Афсуски, дунёда эркакларнинг 50 фоизи ва аёлларнинг эса 25 фоизи сигарет чекмоқда ва чекиш ҳар ўндан бирининг ўлимига сабаб бўлаяпти. Уларнинг сигарет чекмайдиганларга нисбатан миёкард инфарктидан вафот этиши 5 баравар юқори. Ҳар бир сигарет чекиш умр кўришни 5 – 15 дақиқагача қисқартирмоқда.\nЖССТ маълумотларига кўра, йилига киши бошига 8 литр спиртли ичимлик истеъмол қилиш ҳар қандай миллат генофондига жиддий таҳдид солувчи чегара ҳисобланади.Спиртли ичимликлар одатда гиёҳванд моддалар ва турли заҳарлар каби дастлаб ҳаяжонлантиради, кейин эса парализацияловчи таъсир кўрсатади.Алколголь маҳсулотларини тез-тез истеъмол қилиш турли органлар фаолияти бузилишига олиб келади.\nЗарарли одатларни бартараф этишда меъёридаги парҳез, жисмоний машқ ва турли спорт ўйинлари, тўғри меҳнат фаолияти ва дам олиш тартиби муҳим аҳамиятга эга. Конфуций таъкидлаганидек, “Бугунги кунда зарарли одатларни енгиб ўтиш эртага қараганда осонроқдир”.\nҚорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳрида ташкил этилган мазкур оммавий саломатлик тадбирларида Соғлиқни сақлаш вазирлиги, республика ихтисослаштирилган илмий-амалий тиббиёт марказлари, ҳудудлардаги тиббиёт муассасалари ходимлари, ҳамкорлик ташкилотлари вакиллари ҳамда юртимиз санъат усталари фаол иштирок этишди.\nСоғлиқни сақлаш вазирлиги зарарли одатлар\nЖамият 06/01, 18:00\nМаслаҳат 22/12, 21:41\nМутахассис коронавирус юқиш хавфини оширувчи зарарли одатларни маълум қилди\nЖамият 03/11, 23:32


ТЕСТОСТЕРОН МИҚДОРИНИ ОШИРУВЧИ 5 МАХСУЛОТ.\nТестостерон – эркакларнинг асосий жинсий гормони хисобланиб, инсон танасидаги кўплаб жараёнларда иштирок этади. Тестостерон жинсий алоқага, мушакларнинг кўпайиши ва сақланишига, суяк зичлигига, соч ўсиши тезлигига, ёғлар алмашинувига, хотирага ва стресс холатида руҳий мувозанатни сақлаш қобилиятига таъсир қилади.\nТестостеронни хосил бўлишида рух микроэлементи ва Д витамини мухим роль ўйнайди. Бир қатор махсулотлар борки, тестостерон мувозанатини сақлашда қатнашади. Улар қуйидагилар:\nИстеъмол учун тайёрланган устрицанинг 100 грамми таркибида бошқа махсулотлардагига қараганда кўп миқдорда рух микроэлементи мавжуд.\nТанани эркин радикаллардан ҳимоя қилиш орқали занжабил тестостерон йўқотилишини секинлаштиради. Масалан, кичик бир тадқиқот шуни кўрсатдики, уч ой давомида кунда овқатида қўшимча занжабил истеъмол қилган эркакларда гормонлар миқдори ўртача 17,7% га ўсган. Экспериментда бепушт эркаклар иштирок этишди. Олимлар занжабил илдизини сперматозоидлар харакатчанлигини ошириш орқали сперма сифатини яхшилайди деган фикрни илгари суришди.\n3. Баргли сабзавотлар\nКарам ва исмалоқ каби баргли сабзавотларда магний микроэлементи жуда кўп бўлиб, у хам тестостерон мувозанатини сақлашда муҳим бир элемент хисобланади. Кичик бир тадқиқотда тўрт ҳафта давомида ушбу минерал билан биоқўшимчалар қабул қилиш тестостерон миқдорини оширганлигини кўрсатди. Экспериментдаги кўнгиллилар: камҳаракат турмуш тарзини олиб борадиган одамлар ва спортчилар иштирок этган бўлиб, охиргиларида тестостерон сезиларли даражада ортди.\nҚадимги дунёда анор унумдорлик ва жинсий кувватнинг рамзларидан бири бўлган. Ушбу мева полифенолларга бой бўлиб, улар антиоксидант таъсирга эга ва организмда тестостерон миқдорини бошқаришда ёрдам беради.\n5. Зайтун мойи\nУшбу махсулот хам антиоксидантларга жуда бой бўлиб, уни истеъмол қилиш, соғлом эркакларда тестостерон миқдорини ошишига сабаб бўлади.\nФеврал 23, 2021 10818 1 Рукн ЭНДОКРИНОЛОГИЯ\nТЕСТОСТЕРОН МИҚДОРИНИ ҚАНДАЙ КЎТАРИШ МУМКИН...\nСен 10, 2017 3608\nДек 15, 2017 2127\nАвг 22, 2017 39543\nАвг 21, 2017 20032


Шоирнинг руҳи тутқунликни тан олмайди\nЮсуф Жума ўғли билан пахтазорда.\n“Озодлик”даги адабиёт радиожурналининг бу галги сони исёнкор ўзбек шоири, айни пайтда икки ўғли билан бирга ҳибсда сақланаётган Юсуф Жума шеърияти ҳақида бўлади.\nУ бир неча йилдан буён амалдаги ҳукуматга қарши оила аъзолари билан бирга исён қилиб келади. Ўзбекистонда ўтаётган ҳар бир жараён шоир изтироблари билан йўғрилиб, оқ қоғозга тушади. Бу шеърлар мамлакат доирасидан чиқиб бутун дунёга ёйилди.\nҚора халқнинг йўқдир нони,\nБоласининг шакари йўқ.\nАфсус, бундан юрт султони\nКаримовнинг хабари йўқ.\nТўралари нафсга навкар,\nҲақ деган бир навкари йўқ.\nШоҳга қийин, шоҳ бехабар\nБу тупроқнинг ўт олмаган,\nБир қишлоқ, бир шаҳари йўқ.\nБир курси йўқ ит олмаган,\nНаҳот тутмас улус тузи,\nНаҳот кўкнинг сарвари йўқ?\nШоҳ шоҳликка сайлар ўзин,\nЭртакларни ўқинг такрор,\nМустабиддай аждари йўқ.\nАндижонни ëқди тождор,\nЗулм комрон, ҳурлик нотом,\nКўкда юртдек саҳари йўқ.\nЭлга қирғин солди Ислом,\nЎтган йилнинг охирида қамоққа олинган Юсуф Жума ҳукумат мансабдорларини ҳакорат қилганлик ва ҳукумат вакилларига қаршилик кўрсатганликда айбланмоқда. 8 апрель куни шоир ва ўғли устидан суд жараёни бошланди.\nХўш, шоир ёзган қайси шеърлар расмийлар жиғига тегди? Нега шоир унга келаётган хавфни билиб турса ҳам ўз шаштидан қайтмади, исёнда давом этди? Нега шоир ўз оила аъзолари ҳаётини ҳам хавф остига қўйди? Бу ҳақда унинг дўстлари, адабиётшунослар ва оила аъзолари нима демоқда?\n“Юсуф Жума ўзбек адабиëтида ҳали ҳам тоталитар режимга қарши ўз имконлари остида курашаëтган энг нодир ва кам сонли шоирларнинг биттаси. Ҳатто у қамалгандан кейин ундай бир шоир Ўзбекистонда қолмади, деса ҳам бўлади. Юсуф Жумани мен шоир сифатида 20 йилдан бери биламан. Шоир сифатида ўз касбига ҳеч қачон хиëнат қилмаган. Ҳар доим тўғри сўзни айтишга интилган. Доимо ватани, миллатини ўйлаган жонкуяр шоирларимиздан бири. Ҳозирги режим лаганбардорларининг, ялтоқларининг фонида Юсуф Жума, шак-шубҳасиз, ўзбек интеллигенцияси ичидаги қаҳрамон, десак ҳеч муболаға бўлмайди”- дейди шоир Муҳаммад Солиҳ.\nФилология фанлари номзоди Абдулла Абдураззоқ Юсуф Жуманинг исёни Ўзбекистонда барибир қамоқ билан ниҳоясига етишини билганини айтади.\n“Бу бўлаëтган ишларни унинг юраги кўтара олмади. Қамоқда қанчалик қийин бўлаëтганини билмадим-ку, лекин бу ëқда фитна-фасод ичида, ҳар қадамда хоинлар бор ерда юриш, ватан учун курашса, унинг оëқ-қўлини боғлаб ташлайдиганлар шу қадар кўплигини кўриб юриш унга ниҳоятда оғир бўлди. Бунинг шундай натижа билан тугаши менга аëн эди. Лекин қачон ва қай шаклда бўлиши аëн эмас эди. Менинг ҳавас қиладиган тарафим - булар бутун оила билан бир тан, бир жон бўлиб разолатга қарши исëнда бўлди. У ўзи исëнкор шоир бўлиб туғилган. Жуда кўп шоирларнинг ижодини кўрсангиз олдиндан ўз тақдирининг башорати кўринади”,- деди А.Абдураззоқ.\nШоира Гулчеҳра Нуруллаева фикрича, ўзбек адабиётида ноҳақликка, адолатсизликка қарши оиласи билан бирга курашган бошқа шоир бўлмаса керак:\n“Бунақа жасоратли, ноҳақлик билан тикка туриб олишадиган, ўз жонини, оиласи тинчлигини, бир неча фарзандлари ҳаëтини ўртага қўйиб курашган шоирни ҳали ўзбек адабиëти билмаса керак. Юсуф Жума шундай бир буюк шоирки, мен уни буюк, деб айтишдан ҳеч иккиланмайман. Унинг шеърларидай равон, сокин, курашчан бир шеъриятни ҳали мен ўзбек адабиëтидан қидириб топишим қийин бўлса керак, деб ўйлайман”.\nЎзининг қамалишидан бир неча кун олдин “Озодлик” билан суҳбатда Юсуф Жума ўз норозилик ҳаракатлари ҳақида қуйидагиларни айтганди:\n“Участка нозиридан тортиб Каримовгача очиқдан-очиқ курашяпмиз ва уларнинг жиноятларини Интернетда ва бошқа жойларда фош қиляпмиз. Пикетлар ўтказяпмиз. Биздан ўч олиш Каримовнинг топшириғи билан бўлган. Биз бугун Қоракўл тумани прокуратурасини пикет қилдик. Ҳозир пикетни тамомлаб кетяпмиз. Бугун биз “Диктатор Каримов, истеъфо бер! Кет!” ва “Бухородаги амалдорлар кетсин”, деб пикет ўтказдик. Пикетда ўзим ва 3 ўғлим қатнашди. Бир ўғлим қамалган. Оила билан таъқибдамиз. Ҳаммамизга жиноят иши очилган. Ҳозир вазият шундай”.\nАдабиётшуносларнинг айтишича, Юсуф Жума Андижон воқеаларидан кейин Ўзбекистон ичкарисида туриб бу воқеага муносабат билдирган ва бу ҳақда ўнлаб шеърлар ёзган шоирлардан саноқлисидир.\nОëқ яланг, оч эди Андижон болалари,\nНон ўрнига ўқ еди Андижон болалари.\nМаржон-маржон шашқатор кўзимнинг жолалари,\nЮрагимдан тўкилган Андижон болалари\nУлар шодликка эмас, қонларга чўмилдилар,\nУлар тобутга эмас, жарларга кўмилдилар.\nБошоқлардек ўрилди Андижон болалари,\nТурналардек қирилди Андижон болалари.\nКўк, золимни йиқмасанг сендадир нолалари\nСени йиқар қасоскор Андижон болалари.\nТопталди юраклари хоинларнинг отидан\nРуҳлари кетиб қолди Мирзо Бобур ортидан.\nШоир Муҳаммад Солиҳ Юсуф Жума Ўзбекистон ҳукумати томонидан таъқибга учраган ўнлаб ўзбек шоирларидан бири эканини айтади.\nУнинг фикрича, бу ҳолатга жим қараб туриш ўзбек зиёлилари учун маънавий жиноят.\n“Афсуски, шундай шоир устидан бугун суд бўлаëтгани ва бу суд бўлмасдан олдин катта шовқин-сурон билан қамалгани ва унинг атрофидаги бутун гап-сўзлар, бутун шов-шувлар ўзбек интеллегенциясини, ўзбек зиëлиларини уйғотмади. Ўзбек зиëлилари худди кар ва соқов каби бу жараëнни кузатиб ўтирибди. Албатта, ҳамма нарсанинг жавоби бор. Шоир устидан бўлаëтган зўравонликларнинг ҳам жавоби бор”,- дейди Муҳаммад Солиҳ.\nАдабиётшунос Абдулла Абдураззоқ эса Юсуф Жума, энг аввало, ўзбек жамияти ичидаги хоинларнинг қурбони бўлди, деб билади.\n“Каримов ҳақиқатдан ҳам бутун Ўзбекистонни ана шу хоинлар, сотқинлар, ичимиздагилар, ўзимиздан чиққан жигарларимиз ҳисобига ушлаб турибди. Лекин бу ўз-ўзидан бўлиб қолгани йўқ. Қамоқдаги сиëсат ҳам, очиқ жамиятдаги сиëсат ҳам одамларни тобе қилишга, муте қилишга ва ҳар қадамда ўзининг агентлари орқали ҳар нарсадан хабардор бўлишга эришяпти. 3 тадан биттаси айтганингизни етказадиган сотқин”,- дейди адабиётшунос.\nУнинг сўзларига кўра, бугун Оқсарой эшигида боши ерга теккунча хизмат қилаётган сарой шоирларидан фарқли ўлароқ, Юсуф Жума неча марта қамалса ҳам, неча марта таъқибу тазйиқларга учраса ҳам ҳақ сўзни айтишдан қайтмади.\nАбдулла Абдураззоқ ўзбекистонлик зиёлиларга мурожаат қилиб бундай дейди:\nЭй, ўзбекнинг зиëлилари,\nТуҳмат бўлди сафдошингизга.\nНечун жимсиз, нечун сукунат,\nҲайрон қолдим бардошингизга.\nЮсуф Жума исёни унинг оиласига ҳам кўп йўқотишлар олиб келди. Ўғли Машраб тўрт йилга қамалди. Яна бир ўғли Бобур ҳам ўзи билан бирга судга тортилган. Хотини ва яна уч ўғли мамлакатдан ташқарига чиқиб кетди. Умр йўлдоши Гулнора опа эса эри шундай одам эканидан афсусланмаслигини, у шу билан уларнинг қалбига ҳам чироқ ёққанини, бошқа одамларни ҳам уйғонишга ва адолат учун курашишга даъват этганини гапиради.\nЮсуф Жума аëли Гулнора опа ва фарзандлари билан.\n“Молдек бир жойда боғланиб яшаб ўтиш ҳам умр дейилади. Курашадиган ҳалол одам бўлиб яшаб ўтиш ҳам умр дейилади. Худога шукур, мен бу билан фахрланаман. Ҳеч қачон афсусланмаганман ва афсусланмайман ҳам. Иккита фарзандим билан мана Юсуф акам ëтибдилар. Худога шукур, жонлари соғ экан. Шунинг учун Аллоҳ таолога минг маротаба шукурлар айтаман. Илоҳим ўзи ва болаларимизнинг умрларини берсин. Чиқиб қолишар Худо хоҳласа”,- дейди Гулнора опа.\nАбдулла Абдураззоқ эса шоирни қамаб бўлмайди, чунки унинг руҳи озод, дейди:\n“Шоирнинг руҳини барибир тутқун қилиб бўлмайди. Уни қамаганлар, уни қамоқда ушлаб турганлар, унга азоб бераëтганлар аслида тутқунда. Чунки улар кўнглидаги, дилидаги гапни Юсуф Жумадай эркин ҳеч қачон, ҳеч қаерда айта олмайди”.


Бишкекда микроавтобус ҳайдовчиларининг иш ташлаши давом этмоқда\nБишкекдаги микроавтобус ҳайдовчилари йўл ҳақини 10 сомдан 15 сомгача оширишни талаб қилишда давом этмоқда ва иш жойига боришдан бош тортмоқда.\n3 июнь куни бўлиб ўтган йиғилишда депутатлар Вазирлар Маҳкамаси ва Бишкек мериясини маршрут такси ҳайдовчиларининг иш ташлаш масаласини тезроқ ҳал қилишни талаб қилдилар. Уларнинг сўзларига кўра пойтахтда транспорт инқирози юзага келган.\nДепутат Ирина Карамушкина шаҳар аҳолисига консолидация учун миннатдорчилик билдириб, одамлар ҳам 2020 йил ёзида коронавирус эпидемиясининг авжига чиққан пайтларида бир-бирига фаол ёрдам беришганини эслади. Шу билан бирга, у Бишкек мериясини аҳолининг долзарб муаммоларини тезда ҳал қила олмаслиги учун танқид қилди.\n«Ҳокимиятнинг ўзлари билан йўловчи олиб кетиш ҳақидаги мурожаати ... Менимча, бу пойтахт ҳаёти учун масъул ваколатли орган сифатида шаҳар ҳокимиятининг фияскосини таъкидлайди. Ваколатли органлар штатда эмас, дарҳол қарор қабул қилмайди. Ҳозирда фуқаролар ўз манфаатлари ҳақида озгина аҳамият беришганидан ғазабланмоқдалар», деди у.\n3 июнь куни Бишкекда маршрут такси ҳайдовчиларининг иш ташлаши давом этди ва жамоат транспортида йўл ҳақини оширишни талаб қилди. Бир кун олдин мерия тарифларни кўтариш бўйича лойиҳа фақат шаҳар кенгашига кўриб чиқилиши учун тақдим этилаётгани, шунинг учун бу масалани сентябрь ойида ҳал қилиш мумкинлигини айтди.\nШунингдек, шаҳар ҳокимлиги автоулов эгаларини саёҳатчиларни тарбиялашга чақирди ва такси ҳайдовчиларидан йўл кира нархини ошириб юбормасликни сўради.\nМикроавтобуслар Бишкекдаги жамоат транспортининг асосий шакли ҳисобланади.