Антуан де Сент-Экзюпери: Абадият сари парвоз - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Илм ва фанАдабиётАнтуан де Сент-Экзюпери: Абадият сари парвоз\n“Ҳар қандай касб улуғворлиги, аввало, инсонларни бирлаштира олишида намоён бўлади, деб ёзган эди ўзида икки ноёб истеъдод – ёзувчилик ва учувчиликни мужассам этган машҳур француз ёзувчиси Антуан де Сент-Экзюпери. Асарларида асл инсоний туйғулар — олижаноблик, эзгуликни куйлаган, “Кичик шаҳзода ҳақида эртак”, “Одамлар сайёраси, “Жанубий почта”, “Ҳарбий учувчи”, “Гаровдаги кишига мактуб” каби ажойиб китоблар муаллифи, юраги жўшқин туйғулар билан ёнган учувчи сўнгги парвозидан қайтмайди… Антуан Сент-Экзюперининг ижоди, ҳаёт йўли ҳар бир авлод ўқувчисини қизиқтириб келади. Қуйида эътиборингизга ҳавола этилаётган мақолада иродали, истеъдодли, ҳаётсевар, романтик адиб ҳақида ҳикоя қилинади.\n(Луижи Бакколо, “Стория иллюстрата” журналидан олинди, Милан)\n1900 йилнинг 29 июнида Франциянинг Лион шаҳрида ўғил дунёга келади. Беланчаги узра ҳозир бўлган фаришталар унинг ғайритабиий қисматини башорат қиладилар. Фаришталар яна унинг парвозларга иштиёқи кучли бўлишини ҳам илова қиладилар…\nЭртакларни севган ва ўзи ҳам кичик шаҳзода ҳақида ажойиб эртакни ҳикоя қилган Антуан Сент-Экзюпери ўзининг бахтиёр болалиги ҳақида баҳс этганида шодон кечмишини меҳрибон фаришта туҳфаси дея фахрланиши бежиз эмасди. Гарчанд Антуан тўрт ёшлигида отаси вафот этган бўлса-да, болалиги бахтиёр кечди. Ўрта ер денгизи соҳилидаги Ла-Моль ва Амберьёга яқин Сен-Морис қалъаларида бола қувноқ ва ҳар бир нарсага қизиқувчан бўлиб ўсди. Антуан рангтасвир ва шеъриятга эрта ихлос қўйди. Бироқ у ҳаммасидан ҳам саргузаштлар ва ҳар хил механизмларни яхши кўрди, ҳаттоки елканли велосипедни ҳам ихтиро қилди. Албатта, бу велосипеднинг қаноти йўқ, у уча олмас эди.\nФазо билан илк учрашув\nАнтуан меҳрибон бўлиб вояга етди. Опаси Симона, укасининг инидан тушиб кетган полапон қушларни қандай парвариш қилганини, сичқончаларга ғамхўрлигини хотирлайди. “Оила, табиат оғушида, — деб ёзади Симона, — кўҳна уй, боғдаги дарахтлар, ойдин кечалар Тониони нозиктабиат, олижаноб қалб эгаси бўлиб улғайишига замин бўлди”.\nСимона ўзининг машҳур укаси ҳақида батафсил ҳикоя қилади. Симонанинг ҳикоялари орасида айниқса бир воқеа диққатга сазовор. Бир куни Антуан уйга: “У ўлди! Ўлиб қолди!” дея бақирганча кириб келади. Маълум бўлишича, у акаси Франсуа билан мотор “ихтиро” қиладилар. Бир пайт ана шу “ихтиро” портлаб кетади. Портлаган мотор парчаси Франсуанинг пешонасига тегиб, яралайди. Мотор, елканли велосипед Сент-Экзюперининг ҳаётга чанқоқлигидан, қондош биродари учун азоб чекиши, қайғуриши, олижаноблиги, таъсирчанлиги ва катта қалбидан далолат беради.\n1909 йилга келиб ана шу беташвиш, сокин манзара ўзгаради. Антуан энди беташвиш болалиги билан хайрлашишига тўғри келади: уни Ле-Манедаги Нотр-Дам де Сен-Круа иезуитлар коллежига ўқишга жўнатадилар. Бола ўзини тенгқурлари орасида бегона ҳис қилди. У оламда иккита сайёра борлигини, бири ўзига ва ҳаммага тегишлилиги, назокат, қаҳрамонлик, эртак, шеърият ва орзу-хаёллар ҳукм сурган иккинчиси бўлса, — фақат ёлғиз ўзигагина тегишили эканини эрта англаб етади. Антуан коллежда ортиқча қунт-иштиёқсиз ўқийди, ахир унинг учун яшамоқ – аста-аста туғилмоқ демак эди. Ўша вақтдаги барча мактаб ўқувчилари сингари у ҳам шеърлар ёзар, имтиҳонларни танбеҳларсиз, лекин мақтовларсиз топширарди. Елканли велосипеди унинг эсидан чиқмаган эди. 1912 йил Антуан илк бора фазо билан рўбарў келди (ўша даврда таниқли бўлган француз авиатори Ведрин уни Амберьё узра самога олиб чиқади). Антуан бошқа тарбияланувчилардан тартибсизликка нисбатан ғалати иштиёқи билан ажралиб турарди. Масалан, йиғиштириб қўйилган тўшак унинг ғашини келтирарди. “Батартиблик, — деб опаси Симона,- унинг ҳаёт тугалланишини англатарди”.\nБолаликнинг ишончли қалъасидан ажралган Сент-Экзюпери ўзида мулоқотга, дўстликка кучли эҳтиёж сезарди. “Дўстлик, — деб ёзади у кейинроқ, — инсон енгил нафас олиши мумкин бўлган тоғ чўққиси демакдир”. Шундай бўладики, унинг ҳаётда бари яқин дўстларидан жудо бўлиш, айрилиш азобини тортишига тўғри келади. 1917 йилда биринчи марта жудолик алами кўксини тилка-пора қилиб юборади. Болаликда сичқончаларни бирга парвариш қилган, биргаликда мотор кашф этган акаси Франсуа ҳаётининг сўнгги дақиқаларигача мардона тура олади ва худди Антуандан ўз ожизлиги учун авф сўрагандай дейди:” Қўрқма, мен унга халақит қилолмаяпман, ахир бу менинг вужудим, руҳим эмас”. Ака-укалар руҳ қудратига катта аҳамият берардилар: бадан – қул, гарчанд қул баъзида ўз хўжасига исён кўтариб турса-да, руҳ – эга…\nСент-Экзюпери коллежни тугатгач, денгизчи бўлиш ниятида, ўзини синаб кўради, бироқ омади чопмайди. Сўнгра кутилмаганда яқинларини ҳайратда қолдириб, Париждаги нафис санъат мактабининг архитектура бўлимига ўқишга киради. 1921 йилда бирдан ҳарбий хизмат муддатининг кечиктирилишини ихтиёрий тарзда рад этади ва авиацияда хизмат қилишга рухсат беришларини сўрайди . Уни Страсбург қароргоҳида жойлаштирилган авиаполкка тайинлашади. Ва ниҳоят Сент-Экзюперига ҳақиқий самолет беришади, у ҳарбий учувчи бўлади. Буржадаги 34-авиаполкда хизмат қилаётганида дастлабки ҳалокат рўй беради. Э-ҳе, у яна неча-неча ҳалокатларга дуч келади-ю… Ҳаттоки фаромушхотир учувчи Сент-Экзюпери ҳақида афсона ҳам пайдо бўлади. Бироқ дўстларининг гувоҳлик беришларича, Сент-Экс (полкдошлари уни шундай деб атардилар) довюрак, шартта ўзини хатарга урадиган таваккалчи бўлган “Агарда у кичкина айб қилган бўлса, -дейди Сент-Экзюперининг сўнгги командири, — ҳавода чалғиб, адашгани учун эмас, балки унга ерда ҳаддан ортиқ батафсил тушунтиришганлари учун хаёли бўлиниб, хатога йўл қўярди”.\nСент-Экзюпери ғалати учувчи эди. У ҳарбий хизматни, уставга биноан интизомга риоя қилишни ёқтирмасди. Антуан шунчаки учишни яхши кўрар, хавфли топшириқларга бажонидил рози бўларди. Умуман, у одамларни жуда яхши кўрарди. Учувчилик касби унга одамлар билан руҳан бирга бўлишдай ноёб имкониятни берганди.\nНиҳоят ҳарбий хизмат ҳам тугайди, иш излашга тўғри келади. Сент-Экзюпери оиласи аслзодалар наслидан бўлса-да, унчалик бой эмасди. Отаси бир умр суғурта аганти вазифасида ишлаган эди. 1923 йилдан бошлаб Сент-Экзюперининг кейинги ҳаёти – авиация билан мажбуран хайрлашиш ва яна унга қувонч билан қайтиб келишдан иборат бўлди. Черепица заводида хизматчи, 1924 йилда механик, сўнгра юк автомобилларини сотиш бўйича “Сорэр” фирмасининг савдо агенти, 1926 йилда ”Латекоэр” компаниясининг почта йўналишида фуқаролик учувчиси ва бошловчи ёзувчи (Сент-Экзюперининг илк ҳикояси “Учувчи” 1926 йилда “Навир д’Аржан” журналида босилган).\nСент-Экзюпери 1927-29 йилларда Кап-Жуби аэродромига раҳбарлик қилади (Шимолий Африка). Ўша ерда биринчи “Жанубий почта” романини яратиш ғояси туғилди. Роман 1929 йилда нашр этилади ва тез орада довруқ қозонади. Сўнгра у Аргентинада, “Аэропоста-Аргентина” компаниясининг почта йўналишида хизмат қилади.\nБу иш Сент-Экзюперига ёқиб тушади: кутилмаганда кишиларга номаълум, ширин умидларни элтади. Одамларнинг истак-хоҳишлари йўлида тун оғушида юксакларда парвоз этади. Кишиларга хизмат қилиш – мана, Сент-Экзюперининг ҳаётий ақидаси. Ажойиб “мулоқот”га киришиш имконияти. Тунги парвозлар жозибаси. “Мен тунги парвозлар шоҳлигида яшаяпман, — деб ёзади у. – Худди ибодатхонадан паноҳ топганим сингари тун кириб келишини ҳис қиламан ва ўзим ана шу манзара ичида ғарқ бўламан…”\n1930 йил Сент –Экзюперига омадли келади. Анд тоғларида фалокатга учраган дўсти, машҳур учувчи Анри Гийоме омон қолади. Сент-Экзюпери беш кун мобайнида тоғлар узра хавф-хатар билан олишиб, парвоз қилади, Гийоме эса ҳамиша ўзини-ўзи енгиб, пастга, одамлар томон интилади. У қайсарлик билан ўзига-ўзи: “Агар тўхтаб қолсам, аблаҳ бўлайин!”-дея таъкидлаганича пастга энади. Гийоме шу тариқа ҳалокатдан қутулиб чиқади ва омон қолади. Дўстини илк бора Сент-Экзюпери қарши олади ва Гийоменинг ана шу сўзларини “Одамлар сайёраси” асарида келтиради: “Худо ҳаққи, менинг ўрнимда ҳайвон ҳам бунга чидаш беролмасди”. Йигит дегани ана шундай довюрак ва иродали бўлиши керак, деб ҳисоблаган ёзувчи.\nКўкда учган ва китоблар ёзган ёзувчи\nУнинг дўстларига нисбатан меҳр, фахр-ифтихор лиммо-лим юрагида аёлларга ҳам жой бор эди. Ўша 1930 йилда Антуан “хаёл қудратидан яралган ажойиб хилқат” – Консуэло Санчин билан танишади. Консуэло унга турмушга чиқади. Аёл соҳибжамол эди, буни оилавий альбомда сарғайиб кетган суратлар тасдиқлайди. Бироқ Сент-Экзюперини самодан ерга тушириш на Консулонинг, на меҳрибон онасининг ва на опа-сингилларининг қўлларидан келади.\n1931 йил ёзувчининг иккинчи романи “Тунги парвоз” нашрдан чиқади. Роман “Фемина” адабий мукофоти билан тақдирланади. Ушбу роман Сент-Экзюперига шон-шуҳрат дарвозасини очиб беради. Лекин Сент-Экзюпери шуҳратга ўч эмас, унга интилмасди. Парвозлар унинг жону дили, ҳаёти эди. Фуқаролик авиациясининг толмас тарғиботчиси, синовчи-учувчи, рекордчи – гарчанд бу борада омадлари мўл бўлмаса-да, бу унинг ҳаёт йўли эди. Сент-Экзюпери 1935 йилда Париж-Сайгон йўналиши бўйича узоқ масофада рекорд қўйишга ҳаракат қилади (ўшанда бу масофани учиб ўтиш учун нақ 87 соат вақт кетарди), бироқ, афсуски, унинг самолети Ливия саҳролари устида ҳалокатга учрайди. Шунда у механик Прево билан бирга худди Гийоме Анд тоғларида қилгани сингари тўғри карвон йўли томон – одамларга пешвоз юрадилар. Унинг учун ўз жасурлигини ва одамлар бирдамлигини синаб кўриш ҳам азобли, ҳам тотли эди. Бироқ авиакомпаниядагилар бундай ўзбошимча учувчининг бундай хатти-ҳаракатларидан бошлари кўкка етмасди. Албатта, авиакомпаниянинг амалий мақсадлари ҳамда Сент-Экзюперининг романтик, шоирона истак-майлларини сира уйғунлаштириб бўлмас эди. У ўзига-ўзи ва стихияларга кўкрак бериб, дадил пешвоз бороркан, у барибир қалбан ўша Сен-Морис қалъасидаги кичик хаёлпараст, иезуитлар коллежининг қулоқсиз талабаси бўлиб қолган эди.\n1936 йил. Испанияда фуқаролар уруши кетаётган эди. Сент-Экзюпери Парижда чиқадиган “Энтрансижан” ва “Пари-Суар” газеталарининг мухбири сифатида фронтга жўнайди. Сиёсатдан йироқ ёзувчи кўз олдида рўй бераётган воқеаларнинг тагига етишга, фашистларни фош этишга ҳаракат қилади. У бир вақтнинг ўзида авиация техникасида ўз билимларини такомиллаштиради ва янги самолетларни синаб кўради.\nУ нима учун учар эди? Зеро тез-тез муҳтож бўлиб турса-да, пул учун учармиди? Ёки шуҳрат орттириш учунми? Йўқ, ахир ҳамма уни малакали учувчи ҳамда машҳур ёзувчи деб биларди. Афтидан, Сент-Экзюперини кўкда парвоз қилишга қизғин эҳтирос, эҳтимол, биздан ҳам кўра фақат ўзигагина тушунарли бўлган ҳиссиёт етаклаган бўлса ажаб эмас: ёзувчи ҳаётни севар, наздида парвозлар том маънода унинг бутун ҳаётини ўзида ифода этарди. У ўлимдан чўчимас, ажал билан ўйнашар, ўлим замиридан болалик сайёрасини изларди.\nЙўқ, Сент-Экзюпери парвозлардан на шон-шуҳрат, на пул-бойлик излади. У1938 йилда Нью-Йоркдан – Оловли Ерга учишни ният қилди. Ёзувчининг биографи Марсель Мижонинг айтишича, ҳамма дўстлари уни бу фикридан қайтаришга уринадилар, ахир ўша пайтлар бу ғирт анахронизм, мантиққа тўғри келмайдиган мақсад эди. “Пан-Америкэн эйруэйз” авиакомпаниясининг мунтазам рейсларини масофаси анчайин узун эди. Бироқ Сент-Экзюпери ўз сўзида туриб олади. Бироқ яна унинг омади келмайди, самолети Веракрусдаги (Гватемала) аэродромда аранг ҳавога кўтарилиб, ҳалокатга учрайди. Учувчи саккиз кунгача ҳушига келмайди.\nСент-Экзюпери ана шу ҳалокатлар аро ёзишда давом этади. У бу борада, ижодда омадсизлик, ҳалокат нималигини билмайди. 1939 йилда нашрда чиққан “Одамлар сайёраси” асари Франция академиясининг роман учун белгиланган катта мукофотига сазовор бўлади.\nЭзгулик ҳимояси учун\nЎша йил Европада яна уруш аланга олади. Сент-Экзюпери урушни ёмон кўрарди. Шундай бўлса-да, у “бари ўзи учун қадрли бўлган нарсаларни ҳимоя қилиш”га аҳд қилади. Таниқли адабиётшунос Жан Жиродо Сент-Экзюперининг ҳаётини сақлаб қолиш учун унга ҳарбий тарғибот идорасидан иш таклиф этади. Ёзувчи-учувчининг жавоби қатъий бўлади: “ Мен урушдан кейин бемалол ейман, деб мураббо асраб ўтирадиган донолар тоифасига кирмайман”.\nБироқ унинг учишга қайтиш тўғрисидаги қувончи кўпга чўзилмайди, ҳафсаласи пир бўлади. Сент-Экзюперини парвозлар учун яроқсиз деб топишади ва уни узоқ разведка авиақисмига, Шампандаги 2/33 гуруҳига ишга тайинлашади. У барибир ахири парвоз этиш ҳуқуқини қўлга киритади. Ахир у тажрибали, кўплардан кўра жасурроқ эди-да. Лекин шуни унутмаслик керакки, бу вақтга келиб, Сент-Экзюперининг саломатлиги жиддий оқсаётган эди. Шу ўринда бир нарсани қайд этиш жоиз: бошқалардан кўра унинг ҳаёти қаҳрамонлик фалсафасига йўғрилган эди.\n1940 йилда Аррасга қилинган разведка-қидирув парвозидан сўнг, Сент-Экзюперининг номи Франция Ҳарбий ҳаво кучлари буйруғида қайд қилинади, ушбу буйруққа бионан у орден билан тақдирланиши керак бўлади. Бироқ бу иш амалга ошмайди, орадан бир неча ой ўтиб, француз армияси таназзулга юз тутади. Армиянинг мағлубиятидан Сент-Экзюпери бутунлай ўзини йўқотади. У ўша кунлари самодан ерга қараб, “мессершмиттлар”дан қўрқув ичида немис колонналарига йўл бўшатган қариялар, аёллар ва болаларга қарата ўқ узаётган аскарларни кўради, — шунда болаликдан буён қалбидан жой олган бари гўзал туйғулар, қаҳрамонлик хаёллари ҳар томонга тўзиб кетади. “ Тун мен учун, — деб ёзади у, — улуғвор қиёфасини йўқотди. Бу манзара энди шунчаки телба-тескари тартибсизликдан бошқа нарса бўлмай қолди”.\n2/33 гуруҳи Жазойирга ўтказилади. Сент-Экзюпери ҳарбий хизматдан озод бўлгач, Францияга қайтади. Сўнгра истило қилинган ватанидан АҚШга жўнайди. У ерда “Ҳарбий учувчи” ва “Гаровдаги кишига мактублар” деган ажойиб қиссаларини битади.\nЎша Франция учун машъум йилларда Сент-Экзюпери ҳарбий довулга рўбарў келган аксарият адабиёт аҳли сингари аввалига ўз мўлжалини йўқотиб қўяди. Петэн Францияси билан де Голл Франциясидан бировини танлаш керак эди. Сент-Экзюпери гарчанд кўп томонлама де Голл тарафдори бўлмаса-да, “курашаётган Франция”ни танлайди, негаки у ҳақиқий воқеликдан кўра одамларни ва ўз қарашларини кўпроқ яхши кўрарди.\n1943 йилда Сент-Экзюпери авиацияга қайтишга қарор қилади. Бу ният унинг саломатлиги ва ёшида ўз жонига ўзи қасд қилиш билан баравар эди. Барибир у нима қилиб бўлмасин, ўз мақсадига эришади. Ахири Американинг 7-армиясига қўшиб берилган “ўз”ининг узоққа разведка қилиш-қидирув 2/33 гуруҳи сафига тушишга муваффақ бўлади. У июлдаёқ Марсга (Тунис) етиб келади, иккита разведка қилувчи парвозни амалга оширади. Лекин у иккинчи парвози пайти (31 июль) қўниш пайти хатога йўл қўяди. Сент-Экзюпери 35 ёшгача бўлган учувчиларгагина учишга рухсат этилган Америка тезучар “лайтнинг”да учарди. Ўшанда унинг ёши 43 да эди. 31 июлда юз берган воқеа “кекса ва ишончсиз” учувчини парвозлардан четлатиш учун баҳона бўлади Сент-Экзюперини захирага ўтказишади.\nАфтидан, унинг учун уруш тугаганга ўхшарди. У Жазойирга жўнайди, жаҳон адабиётига дурдона бўлиб кирган, ажойиб “Кичик шаҳзода ҳақида эртак” асарини давом эттиради, яна ўзи “ижодимнинг чўққиси бўлади” деб айтган, аммо уни тугата олмаган “Ҳарбий истеҳком” асари устида ишлай бошлайди. У жанговар дўстларидан олисда яшашга қийналмоқда эди. Учувчи дўстларига яқинлашиш умидида француз ҳарбий қўмондонлигидаги эски танишларини ишга солади.\nСент-Экзюпери ерда яшай олмай, самодан ўзига ўлим излаган деган афсона шу тариқа пайдо бўлган эди. Ҳақиқатан, панада иш битиришни, таниш-билишчиликни хуш кўрмайдиган ёзувчи кутилмаганда нима қилиб бўлса ҳам ҳаракатдаги армияга ишга ўтишга интилади. У бирдан ўзининг графлик насли, унвонини эслаб қолади. Америка генерали Икерсни чинакамига таъқиб қилишга ўтади, ҳатто бутун ҳафтани уни кутиб, қабулхонасида ўтказади. Жанговар постда жон бериш хаёли уни фазога қайтишга бор кучи билан жалб этганмикин, деган фикр ҳам пайдо бўлади беихтиёр кишида. Ахир у сўнгги мактубларидан бирида шундай ёзган-да: “Нақ тўрт марта ҳалок бўлаёздим, энди менга барибир”.\nЛекин бор ҳақиқат анча мураккаброқ, балки оддийроқ бўлса ажаб эмас. “Ажалим яқин”, деган фикр, афтидан, уни таъқиб қилганга ўхшайди. Бироқ биз мактуб ва асарларидан таниган, билганимиз Сент-Экзюпери унга интилмаган бўлиши мумкин эмасди. Адиб ҳаётни жуда севарди, лекин ўша лаҳзада яшаш маъносини айнан душманга қарши жангда кўрганга ўхшайди.\nСент-Экзюперига атиги беш марта учишга рухсат берилади. У бунга яна уч марта учишни сўраб олади. Нима учун ҳеч ким уни тўхтатишга уринмайди? Нима учун қўмондонлик унга шундай осонгина пешвоз чиқади? Командир ва Сент-Экзюперининг мухлиси Гавуаль тўққизинчи парвозга ўйламасдан розилик бергани учун то умри охирига қадар ўзини кечиролмайди. Афтидан, ҳеч ким Сент-Экзюеперига, унинг темир иродасига қарши боролмаган кўринади.\nНима бўлмасин, қўмондонлик ўзи билмаган ҳолда Сент-Экзюпери ҳалокатига сабабчи бўлади. У 1944 йилнинг 31 июлида эрталаб соат 8.30 да Корсика аэродромидан ўзининг тўққизинчи ва сўнгги парвози учун отланади. Учувчига берилган буйруқ қуйидаги мазмунда эди: “Лиондан шарқ томонни аэросуратга тушириш”. Сент-Экзюпери болалиги кечган шаҳар узра “лайтнинг”да 10 минг баландликда соатига 600 километр тезлик билан уча бошлайди. Пастда қадрдон ерлар қалқиб туради: Сен-Морис қалъаси, хуррам ва беташвиш болалги кечган кўҳна истироҳат боғи… Сент-Экзюпери ўтмишга қайтади…\nУ кўкда парвоз қилар, дўстлари кўнгилларида эса турли хаёллар бир-бири билан курашарди. Сўнгра улар бир овоздан бир нарсани, Сент-Экзюперини қайтиб келмаслигини олдиндан кўнгиллари сезганини айтадилар. Яқиндагина Гавуаль уни учиш фикридан қайтаришга уринган эди. Сент-Экзюпери, унга, биринчиси ё тўққизинчисими, барибир парвозда йўқ бўлиш қисматимга ёзилган, деб жавоб берган. Кейин у Гавуалга қўлёзмалар солинган жуздонни беради ва буни бир одамга топширишини илтимос қилади. “Сиздан илтимос қиламан. Агар бажаролмасангиз…” – Сент-Экзюпери гапини тугатолмайди, ёшга тўлган кўзларини яшириш учун тескари бурилади.\nУ кўкка кўтарилгач, лейтенант Дарье, аккумуляторларга қўшимча қувват бериш учун генераторни текширишни унутгани эсига тушади. Ҳеч ким Сент-Экзюпери душманнинг қирувчи самолетига дуч келиши мумкинлигини ўйламайди. 10 минг метр баландликдаги “лайтнинг”га етиб бўлмасди. Дўстлари Сент-Экзюперининг осмонга кўтарилган заҳоти кислородни қўйиш одати борлигини билардилар. У 44 ёшда, юраги ҳам ёшлик пайтларидагидай эмасди. Агар кислород етмай қолса ёки нотекис узатилса, учувчи бундай баландликда ҳушини йўқотиши турган гап. Шунингдек, ҳамма Сент-Экзюпери бундан олдинги топшириқдан битта моторда қайтгани, бунинг устига-устак, мўлжални йўқотиб, Генуя устига келиб қолганини эслаб қоладилар. Ўшанда душман учувчилари унинг машинасини ўзларининг ўқув самолетлари деб ўйлаганлари учун ҳам уриб туширмагандилар.\nОрадан тўрт соат ўтади. Сент-Экзюпери қайтмайди. Радиолокацион станцияга қўнғироқ қилишади, жавоб кўнгилсиз бўлади. Соат 14.30 га келиб учувчининг ёқилғиси тугаганлиги аён бўлади. Сент-Экзюпери энди ортига қайтиб келолмас эди. Бироқ дўстлар анчагача умид қилиб кутадилар. Чунки осмонда душман самолетлари қайд қилинмаган эди (урушдан кейин, ўлжа қилиб олинган ҳужжатларни таҳлил қилиш пайтида 1944 йил 31 июль куни Германия ҳарбий ҳаво кучлари фронтнинг бу участкасида бўлмаганлиги аён бўлади), эҳтимол Сент-Экс Франция ва Швейцариянинг қаеригадир қўнгандир?\nУнинг самолети парчаларини ҳам топмайдилар. Сент-Экзюпери худди афсонавий ярим маъбуд сингари самода ном-нишонсиз ғойиб бўлган эди. Унинг ҳалокати сири ҳозирга қадар тўла, аниқ-равшан очилмади. Ёзувчи ҳақида китоб ёзган, Сент-Экзюперининг дўсти Жюль Руа бир вазиятни таъкидлаб ўтади. Ёзувчи ғайришуурий ҳолда ўзини-ўзи ҳалок этиши мумкин эмас эди, чунки учувчилар парвоз чоғида ҳеч қачон бундай йўл тутмайдилар. Яна инсоннинг асосий фазилати – ор-номус деб билган Сент-Эксюперидай чапдаст ва жасур учувчи асло бундай қилмаган бўларди.\n← Аввалги Аввалги Маъсума Аҳмедова. Тақдир (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Маъсума Аҳмедова. Оноре де Бальзак ижодининг уч қирраси


Parabolic Sar индикатори: тавсифи, созланиши ва қўлланиши\nParabolic SAR индикатори — "SAR параболик тизими" техник индикатори тренд бозорларини таҳлил қилиш учун ишлаб чиқилган. Индикатор нарх графигига қўйилади ва агар бозорда "айиқлар" (Down Trend) устунлик қилса, нархдан юқорида жойлашади ва агар "буқалар" (Up Trend) устунлик қилса, нархдан пастда жойлашади.\nАгар нарх Parabolic SAR чизиғи орқали ўтса, у ҳолда индикатор ўз ҳаракати векторини ўзгартиради ва бунда индикаторнинг кейинги қийматлари нархнинг бошқа томонида жойлашади. Бунда ҳисоб боши сифатида ўтган давр учун минимал ва максимал нарх хизмат қилади. Индикаторнинг бурилиши тренднинг тугаганидан ва флет бошланганидан далолат беради.\nМазкур индикатор бозордан чиқиш пайтларини максимал аниқликда белгилашга имкон беради. Нархнинг индикатор чизиғидан пастга тушиб кетиши узун позицияларининг ёпилиши тўғрисида сигнал беради, нархнинг индикатор чизиғидан юқорига кўтарилиши эса қисқа позицияларни ёпиш кераклигидан далолат беради. Кўпинча сирпанувчи тўхташ (trailing stop) чизиғи сифатида иштирок этади.\nПараболик индикаторининг қиймати агар узун позиция очиқ бўлса, нарх қаёққа беришидан қатъиназар доим орта бошлайди. Индикатор чизиғининг кўчиши ўлчами нарх ҳаракати катталигига ҳам боғлиқ бўлади.\nУзун позициялар учун:\nҚисқа позициялар учун:\nSAR (i - 1) — аввалги бардаги Parabolic SAR индикаторининг қиймати;\nACCELERATION — тезланиш омили;\nHIGH (i - 1) — аввалги давр учун максимал нарх;\nLOW (i - 1) — аввалги нарх учун минимал нарх.\nАгар жорий бар нархи буқа бозорида аввалгисидан юқори бўлса ва аксинча бўлса, у ҳолда индикаторнинг қиймати ортади. Бунда тезланиш омили (ACCELERATION) икки карра ортади, бу эса Parabolic SAR ва нархнинг қинлашувини вужудга келтиради. Бошқача айтганда, нарх қанчалик тез кўтарилса ёки пасайса, индикатор нархга шунчалик тех яқинлашади.\n← Индикаторлар рўйхатига қайтиш →\nИндикаторлар рўйхатига қайтиш


Қаҳрамон МИРЗАЕВ: Тадбиркорлик субъектларини тузишга имконият мавжуд, бироқ уни тугатиш...\nМамлакатимизда тадбиркорликни ривожлантиришга катта эътибор берилиб, бюрократик тўсиқлар олиб ташланмоқда, соҳадаги камчиликларга ечим топилмоқда. Яратилган шароитлар туфайли ҳозирда тадбиркорлик субъектларини ташкил қилиш учун бир неча соат кифоя қилмоқда.\nЯна бир масала борки, бу ҳам бўлса, турли сабаблар туфайли тадбиркорлик субъекти фаолиятини тўхтатишига тўғри келади. Энди тадбиркор сифатида давлат рўйхатидан ўтиш бир масала-ю, фаолиятни тўхтатиш яна бир масала. Бошқача айтганда, қонунчиликда тадбиркорлик субъектларини тузишга имконият мавжуд, бироқ уни тугатиш механизмлари ниҳоятда мураккаб, қийин ва жуда кўп вақт талаб қиладиган жараёндир. Бунинг учун анча-мунча бюрократик тўсиқларга дуч келишни қўя турайлик, маълум бир вақтдан сўнг фаолиятни қайта бошлаш учун яна ҳамма ҳаракатни бошидан бошлаш лозим. Тадбиркорликка қўл уришга қарор қилган минглаб фуқаролар рўйхатдан ўтмай фаолият юритишни афзал кўраётгани ҳам шунда.\nОлий Мажлис Қонунчилик палатасида иккинчи ўқишда кўриб чиқилган “Тадбиркорлик субъектларини тугатиш тартиби такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги қонун лойиҳаси айни муаммоларни бартараф этиш мақсадида ишлаб чиқилган. Ундаги нормалар тадбиркорлик субъектлари фаолиятини тугатиш жараёнларининг тартиб-таомилларини янада соддалаштириш, унинг шаффофлигини оширишга қаратилган.\nҚонун лойиҳаси билан Фуқаролик ва Солиқ кодексларига ҳамда “Тадбиркорлик фаолияти эркинлигининг кафолатлари тўғрисида”ги, “Фермер хўжалиги тўғрисида”ги, “Хусусий корхона тўғрисида”ги, “Масъулияти чекланган ҳамда қўшимча масъулиятли жамиятлар тўғрисида”ги, “Акциядорлик жамиятлари ва акциядорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида”ги қонунларга тегишли ўзгартиш ва қўшимчалар киритилмоқда.\nМазкур қонун лойиҳасига кўра, тадбиркорлик субъектларини тугатишни тартибга солувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга молия-хўжалик фаолиятини амалга оширмаётган деб ҳисоблаш учун асос бўладиган муддат тўққиз ойни ташкил этиши белгиланмоқда. Яъни, эндиликда тадбиркорлик субъекти шунча муддат фаолият юритмаса, бу уни тугатиш учун асос бўлиб хизмат қилади. Илгари бу муддат уч ойдан олти ойгача этиб белгиланган эди. Тўққиз ойлик муддат эса мавсумий фаолият билан шуғулланадиган тадбиркорлик субъектларига анча енгиллик яратади.\nШу билан бир қаторда, лойиҳада молия-хўжалик фаолиятини амалга оширмаётган корхоналар давлат солиқ хизмати органининг тақдимномасига асосан, рўйхатдан ўтказувчи орган томонидан тадбиркорлик субъектларининг ягона давлат реестридан уч йил муддатга ҳаракатсиз режимга ўтказилиши кўрсатилмоқда. Ҳаракатсиз режимга ўтказилган корхоналар фаолияти уч йил давомида тикланмаган тақдирда рўйхатдан ўтказувчи орган уларни тадбиркорлик субъектларининг ягона давлат реестридан чиқариб юборади.\nИлгари қонунчиликка асосан тугатиш корхонанинг ўзи томонидан ихтиёрий равишда ёки суднинг қарорига кўра амалга оширилар эди. Ушбу қонуннинг қабул қилиниши билан энди учинчи институтга яъни рўйхатга олувчи идорага тугатиш ваколати ҳам берилмоқда. Бунинг энг афзал томони ҳаракатсиз режимга ўтказилган тадбиркорлик субъекти уч йил ичида рўйхатдан ўтказувчи органга мурожаат этса, унинг фаолияти қайта тикланади. Бу эса, тадбиркорларимизга анча қулайлик яратади. Улар қайтадан янги корхона ташкил этиши шарт эмас. Бундан ташқари, қонун лойиҳаси билан тадбиркорлик субъектлари давлат рўйхатидан ўтказилган пайтдан эътиборан бир йил ичида устав фонди таъсис ҳужжатларида назарда тутилган миқдорда шакллантирилмаган тақдирда уларнинг фаолиятини тугатишни назарда тутувчи норма чиқариб ташланмоқда.\nБир сўз билан айтганда, ушбу қонуннинг қабул қилиниши тадбиркорлик субъектларига яратилаётган шарт-шароитларнинг мантиқий давоми бўлади десак муболаға бўлмайди.\nКўришлар сони: 1042


“8-март Халқаро хотин-қизлар куни” байрами кенг нишонланмоқда.\nНуробод туманида “8-март Халқаро хотин-қизлар куни” муносабати билан “Аёлини асраган, улуғлаган халқ буюкдир” шиори остида туманда истиқомат қилаётган кам таъминланган хотин-қизлар учун байрам тадбирлари ўтказилди.\nБатафсил “8-март Халқаро хотин-қизлар куни” байрами кенг нишонланмоқда.\n"Ёш қутқарувчи" мусобақасининг туман босқичи ўтказилди.\nНуробод туманидаги касб-ҳунар коллежлари ўқувчилари ўртасида "Ёш қутқарувчи" мусобақасининг туман босқичи бўлиб ўтди.\nБатафсил "Ёш қутқарувчи" мусобақасининг туман босқичи ўтказилди.\nТумандаги 18-сон мусиқа ва санъат мактаби биносида “Меҳнат ярмаркаси” ташкил этилди.\nНуробод тумани 18-сон мусиқа ва санъат мактаби биносида “Жахолатга қарши маърифат” мавзусида умумпрофилактик тадбир, фуқаролар олдида турган муаммоларни ўрганиш, уларни бартараф этишга қаратилган учрашув ҳамда бўш иш ўринлари “Меҳнат ярмаркаси” ташкил этилди.\nБатафсил Тумандаги 18-сон мусиқа ва санъат мактаби биносида “Меҳнат ярмаркаси” ташкил этилди.\nСамарқанд давлат медицина институти тарғибот гуруҳи Нуробод туманида йиғилиш ўтказди.\n28/02/2019 - 21:42\n2019 йил 27 феврал куни туман ҳокимлиги катта мажлислар залида Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 18 декабрдаги “Юқумли бўлмаган касалликлар профилактикаси, соғлом турмуш тарзини қўллаб-қувватлаш, тўғри овқатланиш тамойилларини ва жисмоний фаолликни ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-4063-сонли қарори бўйича тарғибот гуруҳи иштирокида йиғилиш ўтказилди.\nБатафсил Самарқанд давлат медицина институти тарғибот гуруҳи Нуробод туманида йиғилиш ўтказди.\nСардорлар Кенгаши аъзоларининг фаолиятини қўллаб-қувватлаш, ижодий ва интеллектуал, етакчилик ва ташаббускорлик қобилиятлари, эришган ютуқлари ва тажрибаларини оммалаштириш мақсадида “Энг намунали Сардорлар Кенгаши” танловининг туман босқичи ўтказилди.\nБарча фермер хўжаликлари диққатига!


Тошкент-Душанбе парвози яна қолдирилди – TÜRKİSTANDER\nHome > Uncategorized > Тошкент-Душанбе парвози яна қолдирилди\n4 апрель куни парвоз қилиши керак бўлган Тошкент-Душанбе учоғи йўловчи камлиги сабаб бекор қилинди. Бу ҳақда Би-би-сига “Ўзбекистон ҳаво йўллари” авиа ширкати матбуот котиби маълум қилди.\n“Етарли йўловчи йиғилмади. Қанча одам чипта олгани ҳақида маълумот йўқ, лекин керакли йўловчи юкланмади. Чипталар яхши сотилмади. Чипта олганларнинг пули авиакассаларимиз орқали қайтариб берилади”, – дейди “Ўзбекистон ҳаво йўллари” матбуот котиби Феруза Қурбонова.\n“Қатновга ўрта магистральда учадиган Airbus самолётлари қўйилган. Унда камида 100 дан тошиқ пасажир бўлиши керак. Бу энг кичкина самолётимиз. Ил у ерга учолмайди. Душанбе ўрта магистраль ҳисобланади”, дейди Феруза Қурбонова.\nРейс амалга ошмаганига қарамасдан Душанбе шаҳрида “Ўзбекистон ҳаво йўллари” ширкатининг расмий ваколатхонаси очилиш маросими бўлиб ўтган.\n“Қоронғу хонада қора мушукни излаш керак эмас. Бу масалани сиёсишлаштирманг”, – деган у.\nЎзбек элчиси бир томонга учиш чипта нархлари – 145 доллар қиммат эканлигини ҳам айтган. Унга кўра, Тошкент-Душанбе-Тошкент рейси нафақат бизнесмен ва амалдорларга, юалки оддий одамлар учун ҳам бўлиши керак.\n“Ўзбекистон ҳаво йўллари” авиа компанияси матбуот котиби Феруза Қурбонова Би-би-си билан суҳбатда нархлар ҳаводан олинмаслигини айтди.\n“Бизда таърифларни белгилайдиган департамент бор. Улар ҳамма нарсани ҳисобга олиб чипталарнинг нархини қўяди. Бунақа баланд нарх ўз-ўзидан қўйилмайди”, – деди у.\nШу йилнинг 20 феврал куни Тожикистоннинг “Сомон Эйр” авиаширкатининг илк учоғи Ўзбекистон пойтахтига парвоз қилиши эълон қилинган, йўловчиларга чипталар сотилган, бироқ парвоз амалга ошмаган эди.\nБунинг сабаби Ўзбекистон ва Тожикистон тарафи парвозга боғлиқ техник жиҳатлар пухта йўлга қўйилмагани, бунга масъул бўлган “Сомон Эйр”нинг масъул раҳбари ишдан бўшатилгани хабар қилинди.


Жаҳондаги энг биринчи космик ракета муаллифларидан бири вафот этди\n26 феврал 2021, Тошкент вақти: 14:59\nБлагов лойиҳалаштирган "Мир" орбитал станцияси.\nЖаҳондаги биринчи космик кема бўлган “Восток” ракетасини лойиҳалаштирган Виктор Благов 84 ёшида вафот этди. Бу ҳақда космик кемаларни ишлаб чиқарувчи “Энергия” корпорацияси 8 апрель куни хабар берди.\nЖаҳоннинг биринчи фазогири Юрий Гагарин 1961 йилнинг 12 апрелида инсоният тарихида илк бора “Восток” ракетасида коинотга учган эди.\nБлагов бундан ташқари фазогирлар томонидан бошқариладиган “Восток” ва “Восход” кемаларини лойиҳалашда ҳам иштирок этган. У “Салют” ва “Мир” орбитал станцияларини коинотга учириш гуруҳига раҳбарлик қилган. Сўнгги йилларда Благов АҚШ коинот агентлиги – NASA билан ҳамкорликда амалга оширилаётган лойиҳаларда иштирок этаётган эди.\nВиктор Благов "Энергия" корпорациясида 1959 йилдан бери ишлаб келган. У Давлат мукофотига сазовор бўлган, “Россияда хизмат кўрсатган машинасоз” унвонига эга. Благов СССР ва Россиянинг кўплаб орден ва медалларига ҳам сазовор бўлган.


АҚШ расмийлари 11 сентябр воқеалари юзасидан кўрсатма бера бошладилар\n04 март 2021, Тошкент вақти: 16:46\nАҚШдаги 2001 йил 11 сентябр кунги террор ҳужумлари олдини олиш мумкин эдими? Агар мумкин бўлса нега унинг олди олинмади? АҚШнинг қайси маъмурияти бу ерда хатога йўл қўйган - ҳозирги Буш маъмуриятими ёки олдинги, Клинтон ҳукуматими? Кўплаб мубохасаларга сабаб бўлаётган мана шу саволларга аниқлик киритиш учун бир неча ой аввал АҚШда махсус мустақил комиссия тузилган эди. Сешанба куни эса айни комиссия дастлабки эшитувларни ўтказди. Унда АҚШнинг ҳам ҳозирги ҳам аввалги маъмуриятида ташқи сиёсат, хавфсизлик ва мудофаа масалаларига масъул бўлган расмийлар кўрсатма бердилар.\nКомиссиянинг дастлабки хулосаларига кўра, 11 сентябр ҳужумларида ҳар икки маъмурият, яъни ҳозирги Жорж Буш маъмурияти ва олдинги Билл Клинтон маъмуриятидан хато ўтган. Яъни, ҳар икки маъмурият Америкадаги 3000 киши ўлимига сабаб бўлган террор ҳужумларидан аввал Усама бин Ладин ва унинг Ал-Қаида тармоғига қарши зарурий чораларни кўрмаган.\nШундай бўлса-да, сешанба кунги комиссия эшитувларида ҳозир бўлган АҚШнинг ҳар икки маъмурияти расмийлари ҳам ўзларини ҳимоя қилишга ҳаракат қилди. Жумладан, АҚШ Давлат Котиби Колин Пауэлл Американинг ҳозирги маъмурияти Оқ уйга келган илк кезлариданоқ "Ал-Қаида" солаётган хавфни англаган холда уни яксон этиш дастурини ишлаб чиқишга киришганини таъкидлади: "Ҳозирги маъмурият хокимиятга келиши билан терроризмнинг Қўшма Штатлар ва унинг манфаатлари ҳамда жаҳондаги иттифоқчиларига солаётган хавфини чуқур идрок этди ва биз бу борада дархол ишга киришдик. Президент бу масала устивор эканини очиқ айтди. Терроризмга қарши курашувчи ҳукумат тузилмалари, муассаса ва ташкилотлар ўз фаолиятини давом эттирдилар", - деди Пауэлл.\nПрезидент Клинтон даврида Давлат котиби лавозимида ишлаган Мэдлин Олбрайт ҳам ўзи ишлаган маъмуриятни оқлашга ҳаракат қилди. Олбрайт Клинтон даврида террорчиликка қарши кураш устивор масала бўлганини таъкидлади ва айбни ҳозирги маъмуриятга ағдаришга ҳаракат қилди. "Клинтон даврида ишлаб чиқилган кўплаб сиёсий режалар давом эттирилмади. Шуни чуқур қайғу билан айтишим керакки, ҳозирги маъмурият биз бошлаган Шимолий Корея бўладими ёки Болкон, бу ишларни четга суриб қўйди ва буни кузатиш биз учун оғир эди", - деди Олбрайт.\nМасалани ўрганиб чиққан мустақил комиссиянинг сешанба куни эълон этган иккита айри хулосаларига кўра, хато шундан иборатки АҚШнинг ҳар икки маъмурият ҳам Ал-Қаидага қарши курашда ҳарбий чоралар ўрнига дипломатия йўлини танлаган. Масалан, хулосада айтилишича, Клинтон маъмурияти Ал-Қаида етакчиси Усама бин Ладенни йўқ қилиш ёки қўлга олишнинг кўплаб фурсатларни бой берган. Шунингдек, Буш маъмуриятига нисбатан ҳам айбловлар бор комиссия хулосасида. Унда айтилишича, Буш маъмурияти 2001 йил 11 сентябр куни Ню Йоркдаги Жаҳон Савдо Маркази минораларига учқичлар бориб урилгунга қадар АҚШ бундай кўламли террор ҳужумлари олдини олиш режасини ишлаб чиқмаган.\nАҚШнинг Небраска штати собиқ сенатори Боб Керри эса ҳар икки маъмурият ҳам Ал-Қаиданинг тўқсонинчи йиллар оҳирларида Америкага қарашли иншоотларга қилган қатор ҳужумларига жавобан тегишли чора кўрмаганини таъкидлади. "Улар, яъни террорчилар, Саудия Арабистонидаги Хобар минорасида учувчиларимизни ўлдиришди. Шарқий Африкадаги муассасаларимизга, Яманда ҳарбий кемамиз денгизчиларига ҳужум қилишди. Мен тушунмадим ва ҳозир ҳам тушунмаяпман, нимага ўша пайтда ҳарбийларимизга устунлик берилмади", - деди собиқ Сенатор.\nКлинтон даврида АҚШ Мудофаа вазири лавозимида ишлаган Уилям Коэн кўрсатмасига кўра, 1998-1999 йилларда Усама бин Ладинни ракета зарбалари билан йўқ қилишнинг камида уч имконияти бўлган. Аммо, Коэнга кўра, разведка маълумотларидаги ноаниқликлар, қолаверса ортиқча қон тўкилишлар эхтимоли боис ракета ҳужумларидан воз кечилган ўша пайтда. Лекин, комиссия олдида кўрсатма берган АҚШнинг ҳозирги Мудофаа Вазири Доналд Рамсфелд Усама бин Ладин ўша пайтда йўқ қилинган тақдирда ҳам 11 сентябр фожиалари олди олинмас эди, деган фикрни билдирди.


Руслан Чагаев Майк Шеппардни нокаут билан енгди\nПрофессионал бокснинг WBA таснифида энг оғир вазн тоифасида собиқ жаҳон чемпиони Руслан Чагаев америкалик боксчи Майк Шеппардни биринчи раундаёқ нокаут қилди. Жанг Германия пойтахти Берлиндаги Universal Hall аренасида 22 март куни уюштирилаётган бокс кечаси доирасида бўлиб ўтди.\nЎзбекистонлик Руслан Чагаева америкалик боксчи Майк Шеппард ўртасида 10 раунд давом этиши керак бўлган жанг 1 раунднинг иккинчи дақиқасидаёқ нокаут билан якун топди.\nБу Руслан Чагаевнинг 2011 йил август ойида жаҳон чемпионлиги камарини россиялик рақиби Александр Поветкинга ютқазиб қўйиши ортидан қозонган тўртинчи ғалабасидир.\nРуслан Чагаев бир неча ойдан буён янги америкалик мураббийси Шугар Ҳилл қўл остида Американинг Детройт шаҳрида шуғулланиб келади.\nРуслан сўнгги жангини ўтган йил 1 сентябр куни Германиянинг Оберхаузен шаҳрида ўтказган ва немис боксчиси Вернер Крайскоттни ҳам техник нокаут билан мағлубиятга учратганди.\nЎзбекистонлик боксчи бу йил кўпроқ жанг ўтказиб, шу йил охирида ўз вазнида жаҳон чемпионлиги камарига биринчи даъвогар мақоми учун рингга тушиш ниятида эканини билдирганди.\nРуслан ўтган йил август ойида 10 йилдан буён шуғулланиб келган Германиянинг Хамбург шаҳридаги Universum Box-Promotion клуби билан шартномасини бузган ва охирги жангини эркин агент мақомида ўтказганди.\nРуслан Чагаев профессионал боксда шу пайтга қадар жами 34 та жанг ўтказган, шундан 31 тасида ғолиб чиққан.


Россиядаги "Мигрантлар қамоқхонаси"да сақланаётган ўзбекистонликлар қандай яшамоқда? — Minbar\n13 sen 10:37 7 daqiqada o'qiysiz Maqolalar\nРоссияда миграция қонунларини бузган муҳожирлар "спецприёмник" - "Мигрантлар қамоқхонаси"да сақланади. Ҳаммаси ҳам эмас. Рейдлар чоғида қўлга олиниб, суд орқали депортацияга ҳукм қилинганлари.\nҚонунбузар муҳожирлар бу ерда Россия ҳукумати томонидан уларни ватанга қайтариб юбориш учун ажратиладиган маблағни кутишади.\nРоссия эса ҳар ойда ўз қонунларини менсимаган минглаб меҳнат муҳожирлари учун катта маблағ ажратишни истамайди.\nБунинг устига, бегона юртга ишлашга келган муҳожирларнинг кўпчилиги ҳатто паспортларига эътиборсиз бўлишган: амал қилиш муддати ўтиб кетган, сохта муҳрлар билан тўлдиришган ёки паспортнинг ўзи йўқ (йўқолган ва атай бекитилган).\nЎзбекистоннинг Россиядаги консулликларида муҳожирларнинг шахсини тасдиқловчи ҳужжатнинг берилиши ҳам бир муаммо.\nЭлектрон хат-хабарлар оммалашган замонда фуқаронинг кимлигини ҳужжат билан исботлаш узоқ муддатларга чўзилади.\nАсосан шу икки сабаб натижасида қонунбузар муҳожирлар бу ерда бир неча ойлаб қолиб кетишларига тўғри келади.\nБи-би-си Ўзбек хизмати Москвадаги ҳуқуқ ҳимоячилари билан бирга бир неча "спецприёмник" - чет эл фуқароларини вақтинчалик сақлаб туриш марказларида бўлди.\nСақлаш марказларининг барчаси шаҳарлардан четда, кимсасиз ҳудудларда махсус қурилган, сим тўрлар билан ўралган, деразалари панжарали, полиция томонидан қўриқланадиган, кириш-чиқиш қаттиқ назорат қилинадиган биноларда жойлашган. Бир сўз билан айтганда, қамоқхона.\n- Миграция қонунларини бузганлиги учун фуқароларни жиноятчилар сингари сақланиши қанчалик тўғри? Уларнинг жамият учун қандай хавфи бор?, - деб сўрадик ҳуқуқ ҳимоячиларидан.\n- Бу жазонинг бир тури. Дейлик, алимент тўламаган оталарнинг ҳам жамиятга хавфи йўқ, аммо озодликдан маҳрум қилиниши мумкин, - изоҳлайди юрист Ботиржон Шерматов.\nРоссия неча йилларки ноқонуний миграцияга қарши курашмоқда. Аммо таҳлилчиларга кўра, бу борадаги қонунлар мукаммал эмас.\n"Телефон берилмаслигига ўзлари айбдор"\n"Мигрантлар қамоқхонаси"да аҳвол қанақа? Муҳожирларни сақлаш марказларида камида бир ойдан 7-8 ойгача тақдирини кутиб ётган муҳожирлар қандай "сақланаяпти"?\nБарча ҳудудларда ўхшаш вазият: муҳбус муҳожирлар шароитдан нолишади.\n- Овқатларини еб бўлмайди. Ҳожатхона камера ичида. Хоналар зах, одамлар касал - дейишади мигрантлар.\nУларнинг шикоятлари бўйича марказларнинг раҳбариятларига мурожаат қилдик, жавоблар ҳам ўхшаш: "бу ер санаторий эмас".\nМосква вилоятининг Сахарова қишлоғида жойлашган марказ раҳбари ҳар бир маҳбуснинг кунлик эҳтиёжи учун маълум миқдор белгиланганини тушунтирди.\n- Бир кунда бир кишининг овқати учун тегишли пул ажратилади. Сифат бўйича эътирозларга ўрин йўқ, ошхонамиз ҳамма вақт санэпидстанция назоратида, - деди Алексей Лагода,\nМуҳожирлар телефонга рухсат берилмаслигини билдиришди.\n- Умуман бермаймиз эмас, ҳафтада бир-икки кун бир неча соат фойдаланишларига рухсат берамиз. Бу тартибни жорий қилишимизга мигрантларнинг ўзлари сабабчи бўлишган, - тушунтирди раҳбар.\nРаҳбарга кўра, муҳожирлар кун бўйи бекор ётганидан телефонлардан турли мақсадларда фойдаланишган.\n- Тасаввур қиляпсизларми, ҳеч қандай ёнғин чиққани йўқ, марказга ўт ўчириш машинаси келди. Нима бўлди, деб суриштирсак, мигрантлар зерикканларидан шу томошани уюштиришибди. Бир кун "Тез ёрдам" чақиришади, бир кун ўт ўчириш машинасини, бир кун газ идорасини. 01, 02, 03, 04, шу кабиларга ёлғон қўнғироқлар билан ҳар хил ташкилотларни нечча марта овора қилишди. Бу битта мисол, бошқа вазиятлар ҳам кўп. Охири, телефондан фойдаланишга чегара қўйишга мажбур бўлдик, - гапириб берди марказ раҳбари Алексей Лагода.\n"Калтакланаётганини исботлаш қийин"\nҲар учрашувда маҳбус муҳожирлар марказ ходимлари томонидан уларга нисбатан куч ишлатишлар бўлаётганини гапиришди. Гарчи раҳбарият буни қатъий рад этса-да, мигрантлар билан суҳбатлар асносида бу шикоятлар асоссиз эмаслигини билдик. Улар ҳатто камерага гапиришга қўрқишди.\n- Овқатлар ёки шароитларни айтсак, бизни дўппослашади, - деди бир муҳожир. Яна бири эса, уларни кўргани келувчиларга ҳам шикоят қилингудек бўлса, "ўч"олинишини гапирди.\n- Ўтган гал келганингизда шароитларни гапирган болани атай жўнатишмаяпти. У қатори тушганларнинг бари кетди, у бола қолиб кетаяпти, - дейди маҳбус мигрант.\nМуҳожирлар бирин-кетин дардини айта бошлаганини кўрган полиция ходими бизга яқинлашиб "кўп гаплашманглар, юртдошларингизга қийин бўлади", деди ҳазил аралаш. Бу оҳангда таҳдидга ишора борлигини муҳожирлар ҳам сезди ва аста биздан узоқлашди. "Кўрдингизми?!", деди бир йигитча кетиши олдидан.\nҲуқуқ ҳимоячилари ҳам марказда муҳожирларга нисбатан куч ишлатишлар қўлланилаётганидан хабардорлиги, аммо исботлаш мушкул бўлаётганини таъкидлашди.\n"Уч ака-ука шу ердамиз"\nБу ерга ҳамманинг келтирилиш тарихи бир хил: рейдлар. Аммо ораларида ҳар хил тақдирли инсонлар. Масалан, Комилжон уч ака-ука Туладаги спецприёмникда ойлаб қолишаётганини айтади.\n- Ижара уйимизда рейд ўтказилиб, ҳаммамизни шу ерга олиб келишди. Паспортимизда чегарага чиқиб-кириш учун урилган сохта муҳр бор эди. Ҳозир уч ака-ука шу ердамиз. Ҳар ой уйга 500 долларча пул юборардик, тўхтаб қолган. Қари ота-онамиз, ҳаммамизнинг бола-чақамиз, тирикчилигимиз бор. Менинг уйда ёш болам бор. Депортация қилсаям майли, кетишга билетни ҳам ўзимиз оламиз, фақат тезроқ бизни қўйиб юборишса, деймиз, - дейди Комилжон.\nБаъзи тутқун муҳожирлар айбсиз келтирилганини айтади. Аммо суриштирувларимиз уларни миграция қонунларини яхши билмаслигидан ўзларини айбсиз ҳисоблаётгани маълум бўлади.\nТутқун муҳожирларнинг энг катта қисми ўзбекистонликлар. Улар орасида аёллар ҳам бор. Биз суҳбатлашган аёллар ҳужжатсиз ишлагани боис келтирилганини инкор қилишмади, уйга қайтариш жараёни жуда секин кечаётганидан нолишди.\n"Йўқлаш фойда бераяпти"\nКейинги йилларда ҳуқуқшунослар, диаспоралар вакиллари, фаоллар, элчихона ва миграция агентлиги вакиллари марказларда сақланаётган муҳожирларнинг ҳолидан хабар олгани боришмоқда.\nБу ташрифларнинг қонунбузар муҳожирлар учун қандай фойдаси бор?\n- Аввало, уларга зарур дори-дармон, кийим-кечак, озиқ-овқат маҳсулотлари етказилаяпти. Ҳатто уларнинг кун бўйи бекорлигини ҳисобга олиб, турли фойдали китоблар, шахмат-шашка каби ўйин жиҳозлари олиб бораяпмиз. Йўқлаб борганимизнинг ўзида марказ раҳбариятининг муҳожирларимизга бўлган муносабатини оз бўлса-да ўзгартираяпти. Ҳар ҳолда, бу фуқаролар ҳимоясиз ё назоратсиз эмас, деган маънодаги ижобий таъсири бор. Қолаверса, консуллик ва миграция агентлиги кўмагида бу ерда ойлаб қолаётган муҳожирларнинг ватанга қайтишлари тезлаштирилмоқда, - дейди юрист Ботиржон Шерматов.\nҲуқуқшунос тутқун муҳожирларни йўқлаб туриш тадбирларида Тожикистон элчихонаси ёрдам бериб келаётганини таъкидлади.\n"Билетга қарз беришса, ишлаб тўлардик"\n"Мигрантлар қамоқхонаси"нинг тутқунлари асосан 18-40 ёшли эркаклар. Улар оғир шароитларда ойлаб кўра, қарзга бўлса ҳам билет олиб уйга қайтишга рози эканликларини айтишди.\n- Ўзбекистон бизга билетга қарз бериб турса, бу ерда бекор ётгандан уйга бориб ишлаб тўлардик, - дейди бухороча шевада гапирган йигит.\nРоссия парламенти бу ишга лаёқатли тутқунлардан ҳам унумли фойдаланиш учун бир неча бор қонун лойиҳасини таклиф қилди, аммо ҳукумат ҳозирча бу вазиятга бирон бир ўзгартириш киритиш ниятида эмас.\nЎзбекистон томони эса ўтган йилдан бери шундай марказларда сақланаётган фуқароларини ватанга қайтаришни йўлга қўя бошлаган. Шу кунгача Миграция агентлигининг Москвадаги ваколатхонаси ва консулликлар кўмагида 2000 нафардан зиёд ўзбекистонлик оиласи бағрига қайтарилди.\nБироқ Россияда ноқонуний ишлашни танлаётган муҳожирлар бор экан, бу муаммо ҳали ўз ечимини топиши қийин. Миграция қонунлари қаттиқлашгани сари ўзбекистонликлар хужжатсиз ва ёки сохта хужжатлар билан юришни танлашмоқда.\nЎзбекистон ва Россия ўртасидаги ҳамкорлик келишувларида ўзбекистонлик меҳнат муҳожирларни иш билан таъминлаш, унинг ҳуқуқлари ҳимояси, уларни оғир вазиятларда ватанга қайтариш ва ёки жасадларини қайтариш бўйича сўз борган ва уларнинг амалий ишлари кўринаяпти.\nАммо меҳнат муҳожирлари ўзбек ҳукуматидан ўзлари учун энг катта муаммо бўлаётган "регистрация" ва "патент" борасида енгилликлар бўлишга эришилишни кутишмоқда.\nO‘zbekiston Rossiya mehnat migrantlari mehnat muhojiri migratsiya\n29 avg 13:31 6 daqiqada o'qiysiz\nMehnat migrantlariga kredit, uy va sug‘urta bilan yordamlashiladi\n22 avg 09:23 1 daqiqada o'qiysiz\n20 avg 18:38 1 daqiqada o'qiysiz


Бошқарувнинг маъмурий усуллари - Мавзу. Менежментни назарий ва амалий ривожланиш шароитлари Менежментнинг тарихий...\nБошқарувнинг маъмурий усуллари қуйидагиларни ўз ичига олади:\nмамлакат ва минтақанинг қонунчилик ҳужжатлари тизими;\nташкилотнинг меъёрий ва услубий (қўллаш учун мажбурий ) ҳужжатлари тизими;\nоператив бошқарув тизими(ҳукмронлик тизими).\nМамлакат ва маълум минтақанинг қонунчилик ҳужжатлари тизимига республика ва минтақавий идоралар томонидан тегишли худудларда мажбурий қўллаш учун тасдиқланган қонунлар, фармонлар, қарорлар, стандартлар, қоидалар ва бошқа ҳужжатлар киради. Уларнинг тартиби, тузилиш ва мазмуни белгилашда бошқарувнинг илмий , назарий ва амалий\nжиҳатлари ҳисобга олиниши керак.\nКорхона меъёрий ва услубий ҳужжатлари тизими ўз ичига стандартлар, услубиётлар, қоидалар, йўриқномалар ва худди шундай узоқ вақт фойдаланадиган ҳужжатлар, ҳамда корхона раҳбарияти томонидан тасдиқланган буйруқлар, фармойишлар, кўрсатмаларни олади. Ушбу ҳужжатлар аниқ ташкилот менежменти барча тизимчаларининг таркиби,\nмазмуни ва ўзаро алоқаларини тартибга солишлари керак.\nОператив бошқарув тизим ҳам муҳим аҳамиятга эга. Раҳбариятнинг ўз ҳокимиятини амалга оширишнинг тўртта усули мавжуд, улар ундан тўлиқ фойдаланишдан то ундан тўлиқ воз кечишгача бўлган диапазонда бўлади. Гап фармойишлар, оммалаштириш, бошқарувда иштирок этиш, ваколатлар ва жавобгарликларни топшириш ҳақида кетмоқда.


Қўқон бозоридаги савдогарларнинг дўкон ва расталари¸ эгалари огоҳлантирилмай туриб¸ бузиб ташланган.\nҚўқонлик 73 нафар тадбиркор Ўзбекистон раҳбарларига мактуб йўллаб, ноқонуний равишда мол-мулкидан, иш жойидан, даромад манбаидан маҳрум бўлганликларини ёзиб, агар ҳақ-ҳуқуқлари қонун йўли билан ҳимоя қилинмаса, президент девони олдида очлик эълон қилишларини билдиришган.\n- Тадбиркорларни ўйлайдиган одам бўлмаса. Ëзмаган жойимиз қолмади. Агар шу ëзган хатларимизга эътибор бермасалар¸ биз очлик эълон қилиб президентгача етказамиз, дейди қўқонлик тадбиркорлардан бири.\nМаълум бўлишича, ҳукумат қарорига мувофиқ, 2008 йилнинг май ойида Қўқон шаҳридаги “Деҳқон бозори” қайта қурилиб, у ерда ободонлаштириш ишлари бошланган.\nУшбу бозорда тадбиркорлик қилиб келган қўқонлик бир шахснинг Озодликка айтишича, бозордаги ободонлаштириш ишлари бошланиши оқибатида 134 нафар тадбиркор бир қанча миллион сўм турадиган мол-мулкидан ажралиб қолган.\n- Олди мулкдоримизнинг жойи салкам 2000 метр квадратдан. Бундайроқлари 45-50 метр квадратли хусусий дўкон. Ана шу хусусий дўконларни огоҳлантирмасдан¸ эгасининг розичилигисиз бир бало компания бўлди-ю, шаҳар ташкилотларига буйруқ бериб бузишни бошлади. Дўконларни ер билан яксон қилиб, бузиб ташлади. Ҳозирги кунга келиб янги дўконларни қурди. Қуриб бўлгандан кейин бизга¸ яъни 134 нафар мулкдорга “имтиëзли тарзда оласизлар”, деди. Бизга худди шу дўконни 44 миллиондан тавсия қилаяпти. Ўзи икки йилдан бери ишламасак¸ қайси маблаққа қандай қилиб оламиз, дейди қўқонлик тадбиркор.\nИсми ошкор бўлишини истамаган қўқонлик ушбу тадбиркор ўз ҳақ-ҳуқуқларини талаб қилиб Қўқон шаҳар ҳокимлигини судга ҳам берган.\n- Қўқон шаҳар туманлараро фуқаролик судига берганман шаҳар ҳокимлигини. Ҳозир мен мулкимни баҳолатдим. 74 миллионга баҳолаб беришди. Моддий зарар¸ бой берилган фойда 6¸5 миллион бўлди 21 ойга. Шу ишсиз ўтирган давримга, дейди қўқонлик тадбиркор.\nНавбатдаги суҳбатдошимиз ҳам қўқонлик тадбиркорлардан бири бўлиб, у ҳам бозордаги қайта қуриш ишлари оқибатида тахминан 50 миллион сўмлик мулкидан ажралганини айтади.\n- Менинг ҳам дўконим бор эди. Эгаллаб турган ер майдони 32 метр квадрат эди. Ҳозирги кунда 50-60 миллион сўмга баҳоланди. Деҳқон бозоридаги дўконни бузишда менга ҳеч нарса таклиф қилишмади. “Ўрнига ижарага савдо дўкони ажратилади”, дейишди. Бунга рози бўлмаганмиз. Таклиф қилинаëтган дўкон лизинг асосида сотиб олиш таклиф қилинаяпти.\nОзодлик: Бу ерда сизга берилаëтган имтиëз лизинг бўлаяпти, шунақами?\n- Лизинг ҳам катта миқдордаги процент ҳисобида, дейди қўқонлик тадбиркор.\nТадбиркорлар ўз ҳақ-ҳуқуқларини талаб қилиб, турли давлат ташкилотларига мурожаат қилганликларини, бироқ бирор бир ижобий натижа бўлмаётганлигидан нолишади.\n- Мана, ҳозир 21 ойга кетаяпти - ëзмаган инстанция¸ жой қолмади. Омбудсменга¸ республика бош прокуратурасига¸ миллий хавфсизлик қўмитасига ëздик. 73 кишининг имзоси билан бормаган давлат корхонаси¸ давлат идораси қолмади. Қандай қилиб бу одамлар ўз халқини шундай аҳволга солиб қўйиб¸ панжа орасидан қараб туради? Президентимизнинг сиëсатига мутлақо қарши эмасман. Лекин мана шу сиëсатнинг орқасидан фойдаланаëтган¸ ўзининг манфаатини кўзлайдиган айрим шахслар бор. Шу шахсларнинг қўлига тушиб қолдида бозоримиз. Натижада бу ердаги 134 нафар мулкдорнинг мулкини тортиб олиб қўйишди, дейди қўқонлик тадбиркор.\nҚўқон шаҳар ҳокимлиги мутасаддиси Назрулло Аҳмедов Озодлик билан суҳбатда шу кунларда дўконлари бузилган тадбиркорлар учун тўланадиган товон пуллари масаласи ҳал бўлиш арафасида эканлигини билдирди.\n- Компенсация бўйича ҳокимнинг (Қўқон шаҳар ҳокими назарда тутилмоқда – таҳр.) қарорлари бор. Ҳокимнинг қарори билан комиссия тузилган. Комиссиянинг раиси ҳоким ўринбосари Нурматов. Бу масала бўйича йиғилиш бўлиб¸ мулк қўмитаси¸ керакли ташкилотларнинг ҳаммаси йиғилиб¸ демак¸ республика “Алоқа” банкидан ҳам одамлар жалб қилинган. Мулк қўмитасидан Ҳайдаров қатнашган. Компенсация бўйича шаҳар ҳокимининг буйруғи билан вилоят ҳокимлигига хат чиққан. Ҳал қилиш масаласини улар кўриб чиқади, дейди Назрулло Аҳмедов.\nҚўқонлик тадбиркорларнинг Ўзбекистон президенти ва тегишли идоралар раҳбарларига йўллаган аризасида уларнинг илтимослари инобатга олинмаган тақдирда очлик акциясини қачон бошлашлари кўрсатилмаган.


Истеъмолчи ҳуқуқи “мўъжизавий” шифо ҳақиқатми ёки?.. - Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш Агентлиги\nCOVID-19 пандемияси даврида фармацевтика маҳсулотлари, хусусан турли хил БФҚ (биологик фаол қўшимчалар) маҳсулотларини ишлаб чиқариш ва сотиш кескин ошиб бормоқда. БФҚларни шифокор тавсиясисиз ҳамда рекламаларда кўриб қолиб, шунчаки олиб ичаверишимиз тўғрими? Бу ҳақда тўлиқ маълумот олиш мақсадида Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш агентлиги бош мутахассиси Ахрор Аҳмедовга мурожаат қилдик.\nБФҚ (биологик фаол қўшимчалар) – бу озиқ-овқат хомашёсини қайта ишлаш йўли билан ёки сунъий усулда ҳосил қилинган ҳамда бевосита овқат билан бирга истеъмол қилиш ёки озиқ-овқат маҳсулотлари таркибига қўшишга мўлжалланган табиий ёхуд табиийга айнан ўхшайдиган биологик фаол моддаларнинг концентратларидир. БФҚ озиқ-овқатга тегишли бўлиб, улар дори воситаси ҳисобланмайди.\n450 ДАН ОРТИҚ МУРОЖААТЧИГА 33 МЛН. СЎМДАН ОРТИҚ МАБЛАҒ ҚАЙТАРИЛДИ\nИстеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш агентлигига таркиби “мўъжизавий” шифобахш хусусиятларга эга бўлган биологик фаол қўшимчалар рекламаси бўйича мурожаатларнинг келиб тушиши давом этмоқда. Жорий йилнинг ўтган даврида Агентлик томонидан фуқароларнинг460 тадан ортиқ мурожааткўриб чиқилди. Шунингдек, Агентлик томонидан ўтказилган мониторинг давомида биологик фаол қўшимчаларни сотиш соҳасида реклама қонунчилигини бузиш билан боғлиқ 495 дан ортиқ ҳолат аниқланди. Харид қилинган маҳсулотга 33 млн. 700 минг сўмдан ортиқ маблағ Агентлик кўмагида истеъмолчиларга қайтарилди. Кўп нарсаларни ваъда берувчи турли БФҚнинг ёрқин реклама роликлари инсонларда ишонч уйғотмоқда. Бугунги кунда бундай рекламалар нафақат телеканалларда, балки интернетдаги кўплаб ижтимоий тармоқларни ҳам қамраб олган. БФҚларнинг “ажойиб восита”, “остеоартрит ва бўғим оғриқларига стоп деб айтинг”, “бўғимлардаги оғриқ дарҳол йўқолиб тоғай ўз ҳолига қайтади”, “оғриқ қолдирувчи таъсирни таъминлайди” ва бошқа шу каби иборалар мавжуд бўлган реклама роликларини томоша қилиш жараёнида инсонларда бу туйғулар пайдо бўлиши табиий.\nЎзбекистон Республикаси “Реклама тўғрисида”ги Қонуннинг 13-моддасига асосан, ноаниқлиги, икки хил маънони англатиши, бўрттириб юбориши, яшириб кетиши оқибатида реклама истеъмолчиларни чалғитувчи ёки чалғитиши, унга зарар ва маънавий зарар етказиши мумкин бўлган нотўғри рекламалар берилиши тақиқланади. Реклама тўғрисидаги қонун ҳужжатларига кўра, реклама фаол қўшимчаларини доривор маҳсулот сифатида жойлаштиришга, шунингдек, маҳсулотнинг айрим сифатларини бўрттириб кўрсатишга йўл қўйилмайди.\n“РЕКЛАМАНИ ЖОЙЛАШТИРИШ ТЎҒРИСИДАГИ НИЗОМ”га мувофиқ биологик фаол озиқ-овқат қўшилмаларини реклама қилишда:\nа) улар дори-дармон воситалари эканлиги ва (ёки) даволаш хоссаларига эгалиги тўғрисида тасаввурни ҳосил қилмаслиги;\nб) кишиларни шифо топганлиги, уларни қўллаш натижасида беморларнинг аҳволи яхшиланганлиги аниқ ҳолатларини далил қилиб келтирмаслиги;\nв) уларни қўллаганлиги муносабати билан жисмоний шахсларнинг билдирган миннатдорчиликларини ўз ичига олмаслиги;\nг) соғлом овқатланишдан бош тортишга ундамаслиги;\nд) тадқиқотлар, давлат рўйхатидан ўтказилганлиги тўғрисида далилларга хавола қилиш, шунингдек бошқа тадқиқотларнинг натижаларидан уларни қўллашга очиқдан-очиқ тавсия шаклида фойдаланиш йўли билан уларнинг афзалликлари тўғрисида тасаввурни ҳосил қилмаслиги керак.\nҲурматли истеъмолчилар, ўзбошимчалик билан даволанманг, БФҚни қабул қилишдан олдин албатта шифокор билан маслаҳатлашинг.\nCategories: Тарғибот тадбирлари, Янгиликлар 14.01.2022


МСКнинг Талант Мамитов бўйича қарори бекор қилинди | ҚИРҒИЗИСТОН ЯНГИЛИКЛАРИ\nМСКнинг Талант Мамитов бўйича қарори бекор қилинди\nБишкекнинг Маъмурий суди 28-октябрда «Ынтымак» партиясининг даъво аризасини қаноатлантирди, унга кўра, МСКнинг Талант Мамитовни номзод қатори рўйхатга олишдан бош тортиш қарори бекор қилинди. Бу ҳақда суднинг матбуот хизмати маълум қилди.\nБироқ Бишкекнинг маъмурий судининг бу қароридан МСК Олий судга мурожаат қилса бўлади.\nМақола эълон қилинишида МСКнинг юридика бўлимидан «Клооп»нинг мухбирига суд қарорини олишмаганини билдиришди.\n24-октябрда Марказий сайлов комиссияси Жогорку Кенешнинг раиси Талант Мамитовни парламент сайловига номзод сифатида рўйхатга олишдан бош тортган эди.\nУ «Ынтымак» партиясидан номзод. МСК уни рўйхатга олмагани парламентнинг спикерлик хизматини топширмагани сабаб бўлганини билдирган. Қонунга мувофиқ, сайловга отланган давлат ходимлари ташвиқот вақтида лавозимини топшириши керак эди. Бироқ у топширган эмас.\nБу орада «Ынтымак» партияси МСК бундай қарорни “процессуал меъёрларни қўпол бузиш билан” қабул қилганини билдирган. Партиядан маълум қилишларича, Мамитов депутатликка номзодини қўйгани сабаб спикерлик ваколатларини вице-спикер Аида Касималиевага ўтказиб берган. Партиядан ваколати вице-спикерга ўтгани ҳақида ёзма билдирув МСКга «ўз вақтида, йиғингача» келган деб ишонтиришмоқда.\nШунингдек, «Ынтымак»дан «амалдаги қонун Жогорку Кенеш раисига ваколатларини тўхтатмай туриб сайловга қатнашишга имкон беришини, сабаби спикер МСКнинг раиси комиссия аъзоларининг орасидан сайлангани каби депутатларнинг орасидан сайланади деб таъкидлашди».\nЖогорку Кенеш депутатларини сайлаш 2021-йилнинг 28-ноябрига белгиланган. Янги қонунга кўра, парламентнинг янги чақирилишига 90 депутат келади. Халқ вакиллари 5 йиллик муддатга сайланади.\nПарламент сайлови аралаш система билан ўтади. 54 депутат партия рўйхатида, 36 депутат бир мандатли округдан ўзини-ўзи кўрсатган номзодлардан сайланади.\nАввалги мақолаМСК Алмазбек Баатирбеков ва Равшан Жээнбековнинг номзодини рўйхатга олди\nНавбатдаги мақолаМосквага авиабилетлар арзонлади, аммо қувонишга эрта. Нима учун?


Германия карантин чораларини юмшатишга қарор қилди – Газета.uz\n16 апрель 2020, 11:34 Коронавирус Жаҳон\nГермания канцлери Ангела Меркель келгуси ҳафтадан карантин чоралари қисман олиб ташланишини маълум қилди. У Берлинда мамлакатнинг барча федерал ерлари раҳбарлари билан учрашувда бу ҳақда эълон қилди, дея хабар берди РКБ Bloomberg ахборотига таянган ҳолда.\nҲозирча майдони 800 квадрат метрдан ошмайдиган дўконлар, китоб дўконлари ва велосипед дўконларининг очилишига рухсат берилади. 4 майдан бошлаб мактабларда ўқиш қайта тикланиши, сартарошхоналар ҳам ўз ишини бошлаши кутилмоқда.\nАнгела Меркел одатий ҳаётга тўлиқ қайтиш учун бир неча ҳафта ёки ойлар кутилиши мумкинлигини маълум қилди. Ресторанлар, барлар, кинотеатрлар, меҳмонхоналар ва фитнесс клублари ёпиқ қолади, черков хизматлари тақиқланади. Томошабинлар иштирокидаги оммавий тадбирлар ва футбол ўйинлари қайта тикланиши август ойи охиригача бошланмайди.\nГерманияликлардан ҳали ҳам ижтимоий масофани сақлаб туриш талаб қилинади. Шунингдек, дўконларда ва жамоат транспортида тиббий ниқоб кийиш тавсия этилмоқда.\nГермания коронавирус билан касалланганлар энг кўп тасдиқланган давлатлар бешлигига киради — 16 апрель куни эрталаб бу кўрсаткич 134,7 минг кишини ташкил қилди. Шу билан бирга, коронавирус билан боғлиқ бўлган асоратлардан ўлим ҳоллари бу ерда Европанинг бошқа мамлакатларига ва АҚШга қараганда пастроқ — 3800 тадан кўпроқ.


ҚОРИННИ ЙЎҚОТИШ УЧУН ФОЙДАЛИ ТАНОВУЛ! | Суғдиёна биринчи аёллар электрон журнали\nУшбу маҳсулот таркибида холестеринни парчаловчи лецитин моддасидан ташқари, 30 фоизгача оқсил бўлиб, бемалол гўшт билан тенглаша олади. Демакки, хафтада 2 марта қўзиқоринли таом, егуликлар тайёрлаб, тана вазнини меъёрда сақлаш мумкин. ОРТИҚЧА ЁҒЛАРГА ҚАРШИ ЛАВЛАГИ\nҲом ёки қайнатиб пиширилган қизил лавлаги тана вазнини меъёрда сақлашни истаганлар учун ноёб топилма. Кунора тушлик ёки кечки овқатга лавлагидан салат ёки таом тайёрлаб истеъмол қилинса, моддалар алмашинувиÂ яхшиланиб, қонда қанд ва холестерин миқдори камаяди. ЕНГИЛ ТАНОВУЛ УЧУН ЕРЁНҒОҚ\nДиетологлар тавсиясига кўра, нонушта ва тушлик ўртасида енгил тамадди қилиб олиш мумкин. Бунда иштаҳани қулфлаш ва очлик ҳиссини бартараф этиш учун ерёнғоқни танланг. Бор-йўғи 100 гр ерёнғоқ ейсиз-у, 560 ккал фойда топасиз. Ана шу бир сиқимининг ўзиёқ организмда моддалар алмашинувини 11 фоизга фаоллаштиради. ОЛМА ВА НОК\nБу икки мева пектинга бой бўлиб, очлик ҳиссини тезда бартараф этади. Тушликдан сўнг, бироз очиққандай бўлсангиз, битта олма ёки нок истеъмол қилинг. Кечқурун енгил тамадди қилишни ихтиёр этсангиз, олма ва нокдан тайёрланган салат еб олинг. НОНУШТАГА СУЛИ ЁРМАСИ\nМеъёридан ортиқ қайнатилмай пиширилган сули ёрмали бўтқа қоринни тўқ тутади. Шу билан бирга қонда глюкоза миқдорини меъёрлаштириб, ортиқча калориялардан сақлайди. Кунора ёки ҳафтада 3 кун сули ёрмасидан бўтқа истеъмол қилсангиз, ортиқча ёғлар қорин соҳасига ҳужум қилмайди. ОРГАНИЗМНИ ТОЗАЛОВЧИ ЗАЙТУН ЁҒИ\nКечки тановул учун сабзавотли салат тайёрлаган бўлсангиз, уни 1-2 ошÂ қошиқ зайтун ёғи билан аралаштириб олинг. Мазкур маҳсулот организм учун жуда фойдали бўлиб, ортиқча ёғларниÂ парчалашда асқотади. Шунингдек, бел айланасида ортиқча қатлам ҳосил бўлмаслигини таъминлайди. ИККИ ДОНА ТУХУМ\nЭрталаб 2 дона қайнатилган тухум истеъмол қилиб, бошқа ҳеч нарса еманг. Тухумдаги оқсил мушак массасини чиниқтириб, қорин терисининг таранглашувини таъминлайди. БИР СИҚИМ МАЙМУНЖОН\nС витаминига мўллиги боис организм ҳужайларини ёғ безларидан ҳалос этади. Атиги бир сиқим маймунжон бир кунлик бадантарбиянинг ўрнини босиши мумкин. БИР, ИККИ, УЧ...\nТўғри овқатланиш билан бирга, албатта, жисмоний машқларни ҳам ёдда тутинг. Эрталаб 10 дақиқа енгил бадантарбия умумий қон айланишини яхшилаб, ортиқча ёғларни ҳаракатга келтиради. Шундан сўнг енгил тамадди қилсангиз, тана вазнингиз меъёрида бўлади.Â Â Twitter НравитсяSocButtons v1.5


Технология 00:53 / 10.02.2018 14276\nGeneral Motors, Wuling Automobile ва Хитойнинг энг йирик давлат автомобилсозлик компанияси SAIC Motor Corporation’нинг қўшма корхонаси SAIC-GM-Wuling икки ўриндиқли, ҳамёнбоп Baojun E100 электромобилини яратди. Бу машинанинг нархи ҳудудий имтиёзлар қийматига боғлиқ ҳолда 5,6 минг доллардан 9,3 минг долларгача туради.\nУшбу машина Хитойда энг арзон электромобиль бўлишга даъвогарлик қилмоқда.\nBaojun E100 кичик ўлчамли машина бўлиб, узунлиги 2,4 метр, эни 1,5 метр ва баландлиги 1,6 метрни ташкил қилади. У 29 кВт ли электродвигатель билан жиҳозланган ва бир қувватланишда 155 км масофа босиб ўта олади.\nМодел зарарли чиқинди чиқармайдиган автомобиллар рағбатлантириладиган ҳудудларда айниқса оммалашди. Ўтган йил у илк бор Лючжоу шаҳрида тақдим қилинган. Машинанинг бу ердаги нархи барча имтиёзлар ҳисобга олинган ҳолда 5,6 минг долларни ташкил қилган. Машинанинг нархи пастлиги сабабли 5 ой ичида ундан 11446 дона сотилган.\nКомпания машинани Гуанси вилоятидаги яна бир нечта шаҳарда сотувга чиқаришини эълон қилган. Бу ерда унинг нархи 7,2 мингдан 9,3 минг долларгача туради. Машина фақатгина Хитойда сотилади.\n22:39 / 18.07.2018 169489\n23:01 / 13.07.2018 101306


Никоҳнинг омадли шартлари\nНикоҳ—муқаддас ришта. У қанчалар мустаҳкам бўлса, оила ҳам шунча бахтли ва фаровон бўлади. Оилалар бахти—жамият бахти. Икки инсоннинг ўзаро ҳамкор, ҳамфикр ва бир-бирига елкадош бўлиши ана шу муқаддас риштанинг мустаҳкамлигини таъминлайди. Уламолар бу борада қуйидаги қоидаларни қайд этганлар:\n1. Тақводор бўлинг. Аллоҳни таниш, тақводор бўлиш У кўрсатган йўлдан юришдир. Бундай эру хотин ҳам ана шу муҳим ва асл қоидалар асосида ҳаёт кечиришга интилади. Тақводорлик хатоларга йўл қўймасликка, жабрлардан йироқ бўлиш ва бахт, демакдир.\n2. Жаҳлни жиловланг. Кўпинча ёшлар қизиққон бўлади, ҳиссиётга берилади ва шу боис, кўп хато қилади. Чунки жаҳл чиқса, ақл кетади. Ақлсизлик ҳолатдаги ҳеч бир қарор яхши бўлмаслиги табиий. Шу сабабдан жаҳл чиққан пайтда ўзини боса олиш, хатога йўл қўймаслик оқил кишининг иши. Расулуллоҳ (с.а.в.) бир куни саҳобаларидан: “Сизлар қандай кишини паҳлавон биласизлар”, деб сўрадилар. Улар: “Ҳеч бир киши унга ғолиб келмаганини”, дедилар. У зот алайҳиссалом: “Йўқ, паҳлавон ғазабланганда ўзини тута оладиган кишидир”, дедилар.\n3. Бахслашманг, тортишманг. Бахслар ва турфа хил фикрлар оилани парчалайди. Бахсда ким ҳақ бўлган тақдирда ҳам у бундан ҳеч нарса ютмайди. Муносабатлар ҳам шу билан яхшиланиб қолмайди. Абу Умома розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: «Ким ноҳақ бўлатуриб баҳс-мунозарани тарк этса, унинг учун жаннат чеккасида бир уй бино қилинади, кимки ҳақ бўла туриб тарк этса, унинг учун жаннатнинг ўртасига (қаср) бино қилинади. Кимнинг хулқи гўзал бўлса, унинг учун жаннатнинг энг олий жойига (қаср) бино қилинади» (Абу Довуд, Термизий ривояти).\n4. Ҳеч қачон бир-бирингизга баланд овозда гапирманг. Бундай услубдаги сухбат эр-хотинни бир-биридан узоқлаштиради. Бақираётган одам овози босиқ ва хотиржам овоздан кўра ёмон эшитилади, тушуниш ҳам қийин. Зеро, бу ҳақда Қуръони каримда: “Юришингда мўътадил бўл ва овозингни пасайтир. Чунки овозларнинг энг ёмони эшакнинг овозидир”, дейилган. (Луқмон сураси, 19-оят). Шундай экан, ҳар қандай вазиятда муаммони вазминлик ва паст овозда ҳал этиш жоиздир.\n5. Танқидни муҳаббат ила қилинг! Икки олам сарвари айтганларидек, “Мўмин мўминнинг кўзгусидир”. Танқидни енгил йўсинда, ҳудди маслаҳат оҳангида қилинг-ки, ортиқча эътирозга, тушунмовчиликка ўрин қолмасин!\n6. Ўтмишдаги хатоларини эслатманг! Турмуш ўртоғингизнинг эски хатоларини ёдига солиб, муҳокама қилманг. Бу билан ҳеч нимага эриша олмайсиз. Чунки ўтмиш энди ортга қайтмайди. Бугунги ва эртанги кун ҳақида ўйланг. Бундан ташқари инсоннинг хатоларини ҳадеб эслатавериш унда “мен ёмонман” деган фикрнинг шаклланишига олиб келади. Бундай фикрли инсон билан эса рисоладаги бахтли турмушни қуриш қийин.\n7. Ҳеч қачон турмуш ўртоғингизни камситманг! Исломда эрнинг ўз хотинидан ва ўз навбатида, хотиннинг эридан ҳақлари бор. Никоҳда ҳамма ўзи учун деган тушунча йўқ. Истаклар, қизиқишлар ва талаб-эхтиёжлар умумийдир. Бир-бирини тушуниш, қўллаб-қувватлаш оилага мудом тинчлик ва бахт тортиқ қилади.\n8. Ҳар куни ҳеч бўлмаганда бир бор миннатдорлик билдириб туринг. Миннатдор бўлиш—сизнинг турмуш ўртоғингизни қадрлашингизни англатади. Пайғамбар саллоллоҳу алайҳи васаллам: “Одамларга ташаккур қилмаган, Аллоҳга шукр қилмайди”, деган (Термизий). Миннатдорлик жуфтингизда нафақат ўзига, балки сизга бўлган ишончини ҳам орттиради.\n9. Хатоларни тан ола билинг. Бордию сиз турмуш ўртоғингиз билан муносабатда бирор бир хатога йўл қўйган бўлсангиз, уни тан олиш ва кечирим сўрашга доим тайёр туринг. Аллоҳнинг расули (саллоллоҳу алайҳи васаллам) айтдики, ҳамма одам ҳам хато қилади, аммо уларнинг энг яхшилари кечирим сўрашга интилади.


Хави “Барса”га энг кўп соврин ютган юлдузни қайтарди\n14 ноября, 2021, 11:07\nТеги:Дани Алвес | Барселона\nХави қария ўйинчини чақирди\n“Барселона” бош мураббийи Хави жамоага 38 ёшли ҳимоячи Дани Алвесни қайтарди, деб хабар бермоқда Sport нашри.\nБразилиялик футболчи охирги жамоаси “Сан-Паулу”ни тарк этиб ишсиз юрганди. Дани Алвес илгани 2008-2016 йиллар давомида каталонияликлар шарафини ҳимоя қилган. Хави билан бирга ўйнаган футболчи жами 391 та учрашувда қатнашиб, 21 та гол урган ва жамоадошларига 101 марта голли пас оширган.\nДани Алвес ёши катталигига қарамай, мунтазам майдонга тушишни мақсад қилган. Бу орқали тажрибали футболчи 2022 йили Қатарда бўладиган жаҳон чемпионатида қатнашиш учун Бразилия терма жамоасидан чақирув олишга эришмоқчи.\nДани Алвес фаолияти давомида жами 46 та совринни қўлга киритган ва бу кўрсаткич бўйича жаҳон рекордчиси ҳисобланади. Шу совринларнинг тенг ярми – 23 тасига “Барселона”да ўйнаган саккиз йил давомида эришган.


“Ўттиз йил таом ҳозирлаб ундан ўзим ҳеч истеъмол қилмаганман” – oliymahad.uz\n“Ўттиз йил таом ҳозирлаб ундан ўзим ҳеч истеъмол қилмаганман”\nОдам фарзандини илм ва амал билан фазилатли қилган Аллоҳ субҳанаҳу ва таолога беадад ҳамду саноларимиз бўлсин. Энг яхши муаллим бўлиб юборилган саййидимиз Муҳаммад мустафо соллаллоҳу алайҳи ва салламга беҳисоб салавоту дурудларимиз бўлсин. Илм ўчоғи ва маърифат булоғи бўлган пайғамбаримизнинг оила аъзолари, саҳобаи киромлари ва уларга эргашганлардан Аллоҳ таоло рози бўлсин.\nУстозлар фазилати ва уларни ҳурмат қилиш ҳақида сўз юритар эканмиз, аввало, суҳбатимизни Абдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадис билан бошлаймиз. Пайғамбаримиз соллалоҳу алайҳи ва саллам марҳамат қиладилар: “Аллоҳ таоло мени муаллим қилиб юборди”. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам бу ҳадиси шарифлари билан инсон зоти қўлга киритиши мумкин бўлган касбларнинг энг буюги, шарафлиси, савоби улуғи ҳамда қиёмат кунигача ажри бардавом бориб турадигани муаллимлик эканига ишора қилмоқдалар.\nДарҳақиқат, бу соҳа вакиллари жамиятимизга сув ва ҳаводек зарурдир. Бу муҳтарам зотларни бамисоли ўз нурини атрофга сочаётган қуёшга ўхшатсак бўлади. Қуёшнинг нуридан барча мавжудот фойдаланганидек уларнинг маърифат зиёларидан бутун башарият манфаатланади. Оламни қуёшсиз тасаввур қилиб бўлмаганидек жамиятни ҳам бу улуғ зотларсиз тасаввур қилиб бўлмайди. Бу сўзимизга ҳазрат Абдураҳмон Жомийнинг қуйидаги байтлари яққол мисол бўлади.\nЧунки устозлар, муаллимлар ва мураббийлар жамиятни маънавият, маърифат, илму фан, одобу ахлоқ ва бошқа барча эзгуликлардан хабардор қилиб турадилар.\nШунинг учун биз шогирдлар бу улуғ зотларнинг қадрларини билиб, хизматларида доимо камарбаста бўлишимиз лозимдир. Аждодларимиз устозларини қай даражада ҳурмат ва эҳтиром қилиб, хизматларида ихлос билан камарбаста бўлганларини қуйидаги воқеалардан билишимиз мумкин.\nИмомлар раиси деган унвонга сазовор бўлган, ўз замонаси қозиси Фахриддин Арсабандийдан сиз бу қадар обрў ва эътиборга қандай эришгансиз, деб сўралганда, мен устозим Абу Зайд ад-Дабусийга 30 йил таом ҳозирлаб ундан ўзим ҳеч истеъмол қилмаганман. Сабаби агар тановул қилсам ўзимни ҳам ўйлаб таом тайёрлаган бўлиб қоламан, бунда эса хизмат мукаммал бўлмай қолиши эҳтимоли бор, деб жавоб берганлар.\nҲақиқатан биз толиби илмлар устозларимизга бунданда юксакроқ хизмат қилишни ўз вазифамиз деб билишимиз керак.\nХалифа Ҳорун ар-Рашид ўғилларини имом Асмаийга илм ва одоб ўргатиш учун шогирд қилиб бердилар. Кунлардан бир куни Ҳорун ар-Рашид ўғилларидан хабар олай деб борсалар имом Асмаий таҳорат қилиб оёғларини ювяптилар, ўғиллари эса оёғларига сув қуйиб турибди. Шунда халифа бир оз маломат қилгандек бўлиб: “Мен ўғлимни шунинг учун юборганмидим,” – дедилар. Имом Асмаий бу сўзни эшитиб ҳайрон бўлиб турганларида, халифа сўзини давом эттириб: “Нимага ўғлимга бир қўлингда сув қуйиб, бошқа қўлингда оёғимни юв демадингиз? Ахир мен сизга илм билан биргаликда одоб ҳам ўргатинг деган эдимку?!” – дедилар.\nЭътибор берайлик, юқоридаги икки воқеада биз шогирдларга нақадар гўзал ибратлар бор. Баъзи шогирдлар устозларини бир-икки хизматини бажариб, гўё ўзини устозга хизмат қилаётган шогирддек ҳис қилади ва устоздан илм олиш асносида арзимаган хизмати билан устозни ҳаққини адо қилаётгандек ўзини тутади. Баъзилари эса устоз бир ишдан кейин мабодо иккинчи ишни буюрса малолланиб пешонасини буруштиради, гўё устози кўп хизмат буюриб юборятгандек.\nБиз бу шогирдларга ҳазрати Али розияллоҳу анҳунинг сўзларини ҳам эслатмоқчимиз: ”Менга илмдан бир ҳарф ўргатган зотнинг қулиман, хоҳласа сотиб юборсин”. Ҳазрати Али розияллоҳу анҳуда устозларга нисбатан шу қадар ихлос ва ҳурмат борлиги учун пайғамбаримиз томонларидан ҳам “илмлар дарвозаси” деган унвонни олдилар ва саҳобаи киромлар ораларида энг кўзга кўринганлардан бўлдилар.\nБиз шогирдларчи? Келажакда буюк зотлар, шайхлар, унвон соҳиблари ва ҳоказо мартабаларни ният қиламиз. Ҳўп, мазкур мартабага ҳақиқатан етган зотлардаги ихлос, ҳурмат, эҳтиром, устозни улуғлаш, хизматларни чин кўнгилдан қилиш ва ҳоказо яхши хислатлар бизда ҳам бормикин?! Агар бўлса айни муддаодир. Акс ҳолда ўзимизга этибор берайлик.\nЯна Аллоҳ барча шогирдларнинг оталарини Хорун ар-Рашидга ўхшаган оталардан қилсин. Хорин ар-Рашид ўғиллари устозининг оёғига сув қуйиб бераётганига қониқмадилар, балки ўғилларини устознинг оёғини ювишини талаб қилдилар. Чунки бу зот устозларнинг мартабалари нақадар буюклигини билар эдиларда. Агар фарзандларини устозга берган ота-оналарда Хорун ар-Рашиддек ихлос бўлганда, фарзандлари ўзлари кўзлаганданда зиёда мартаба ва мақомларга кўтарилар эди. Баъзи вақтларда устозлар мактабда, коллежда ва бошқа ўқув даргоҳларида шогирдларига озгина қаттиқроқ танбеҳ берсалар, афсуски, ота-оналар устозларни олдига бориб ўз фарзандларида айб йўқдек устозларга қаттиқ гаплар гапирадилар. Бу ота-оналарнинг фарзанларидан келажакда нимани кутиш мумкин?!\nХулоса ўрнида шуни айтаманки, устозлар бизни икки дунёда саодатли бўлишимиз қайғусини қилиб, бу борада кўп тер тўкадилар. Биз шогирлар эса устозлар нақадар буюк ва юксак зотлар эканликларини қалбдан ҳис қилишимиз керак. Умримизни охиригача уларнинг оёғларига йиқилиб, қулдек хизмат қилсак ҳам зиммамиздаги қарзимизни адо қилолмаймиз. Ва яна бу зотларнинг дуолари, назарлари ва буларга қилинган хизматлар бизни етук шахслар бўлиб етишимизга сабаб бўлишини унутмаслигимиз даркор. Агар юқоридаги воқеалардан ва улуғларнинг сўзларидан етарли хулоса чиқармас эканмиз, жамиятда ўзимизга муносиб ўрнимизни топа олмаймиз. Аллоҳ таоло барчамизга аввало ўзининг розилиги ва барча устозларимизнинг розиликларини насиб этсин. Яратган эгам устозларимизни ўз паноҳида асраб, уларни икки дунё саодати ва битмас- туганмас ажр мукофотлар билан мукофотласин. Омин.\nЖаҳон ичра меҳру мунаввар мударрисдир,\nМадори дин, чароғи масжиду минбар мударрисдир,\nШариат баҳридан чиққан улуғ гавҳар мударрисдир,\nҒуборин сурма қил фарзанди пайғамбар мударрисдир.\n(Мисра муаллифи Мухлис Намангоний)\nМониторинг ва ички назорат бўлими ходими\n188000cookie-check“Ўттиз йил таом ҳозирлаб ундан ўзим ҳеч истеъмол қилмаганман”no\nОлдингиКаъба ичида туғилган зотКейингиСОХТА ЗАРГАР АЙБИНИ СОФ ОЛТИНГА ТЎНКАМАНГ!


Иньестанинг «Барселона»даги энг муҳим онлари\nКиритилган сана: 2018-05-21 07:57\nАндрес Иньеста якшанба куни бўлиб ўтган сўнгги турда ўзининг «Барселона» либосидаги сўнгги ўйинини ўтказди. Шу фурсатдан фойдаланиб, Гоал нашри Андрес Иньестанинг клубдаги фаолияти давомидаги энг муҳим лаҳзаларни яна бир бор эслаб ўтди.\nВан Гал қўли остидаги дебют баҳс\nАндрес Иньеста «Барселона» либосидаги илк профессионал учрашувини кейинчалик 4 бора ютиб олган Чемпионлар Лигаси мусобақасида ўтказганди. 2002-03-йилги мавсумда Луи Ван Гал қўли остида ярим ҳимоячи «Брюгге»га қарши дебют учрашувини ўтказди. Ўйинда тўлиқ 90 дақиқа ўйнаган Иньестанинг илк учрашуви Рикелменинг голи эвазига кичик ғалаба билан якун топганди.\nПариждаги Чемпионлар Лигаси соврини\nИнеста бир неча марта 2006-йилги «Арсенал»га қарши Чемпионлар Лигаси финал учрашуви футболчилик фаолиятидаги энг қийин лаҳзалардан бири бўлганини таъкидлаб ўтган. «Мени қоним қайнаганди», дея тан олганди Иньеста кейинчалик. Битта гол фарқи билан ҳисобда ортда қолаётган «Барса» Иньеста захирадан майдонга туширилгач, ўйин жараёни ўзгариб кетди ва каталонияликлар 2-1 ҳисобидаги ғалаба билан финални якунлаган эди. “Агар у майдонга тушмаганида, «Барса» ушбу совриндан битта кам ютган бўларди” дея ўз фикрини билдирди Самюел Это'о.\n«Стемфорд Бридж»даги «Иньестазо»\nИньеста нафақат сермаҳсул тўпурар, балки энг муҳим голларни киритиши билан ҳам машҳурдир. Бунда кўпчиликнинг ҳаёлига аввало 2008-09-йилги Чемпионлар Лигаси ярим финали келса керак. «Барселона» мусобақани тарк этиши аниқлашиб бораётган паллаларда Иньеста каталонияликларга «қайта ҳаёт бағишлаган эди.» Кейинчалик мавсумни ажойиб требл билан якунлаган клуб совринларида айнан Иньестанинг улкан ҳиссаси ҳам бор.\n5-0 ҳисобида тугаган «Эл Классико»даги мастер-класс\nИньестанинг энг эсда қоларли лаҳзалари «Эл Классико»ларга тўғри келади. Бахтга қарши, у 2010-йилнинг ноябрьидаги «Эл Классико»да «Реал Мадрид» дарвозасини ишғол қила олмаган бўлсада, Пеп Гвардиола бошчилигида азалий рақибларини барча жабҳаларда ер тишлатган эди. Иньеста Хави ва Бускетс билан бирга майдоннинг марказида мастер-класс ўтказиб берганди.\n«Ла Масия» билан бирга голли узатмалар ҳет-триги\n«Леванте» Инестанинг фаолиятида муҳим аҳамият касб этади. Ярим ҳимоячи «Барса» таркибидаги илк голини айнан Валенсия шаҳри вакили дарвозасига урганди. «Барса» либосида сўнгги сафар учрашувини ҳам айнан «Леванте»га қарши ўтган ҳафта ўтказди. Аммо 2012-йилда каталонияликлар Тито Виланова қўли остида «Леванте»ни 4-0 ҳисобида доғда қолдирди. Ўйинни кўп қисмини «Ла Масия» тарбияланувчилари ташкил этган беллашувда Инеста уч ...


Муфтий лавозимига сайлов бўладими? | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\n8961 20:10 23.08.2021\nМаълумки, марҳум муфтий Усмонхон Алимов ҳазратларининг вафотлари юртимиз мусулмонлари учун қаттиқ зарба бўлди. Аллоҳ у зотнинг қилган эзгу ишларини ўзларига ҳамроҳ этган бўлсин.\nШу билан бирга ижтимоий тармоқларда Ўзбекистон мусулмонлари идорасига ким раҳбар бўлиши ҳақида турли хил гап-сўзлар, ҳатто айрим тармоқ фойдаланувчиларининг гумонлари ҳам тарқалиб кетди.\nШу сабабли мазкур масалага аниқлик киритиш учун диний идора масъулларига муфтий лавозимига сайлов бўлиш-бўлмаслиги ҳамда кимларнинг номзоди қўйилаётгани ҳақида савол билан мурожаат қилдик.\nДиний идора матбуот хизмати вакили Комилжон Бурҳоновга ушбу масала юзасидан мурожаат қилганимизда, у киши саволни телеграмдан бериш кераклигини айтди. Саволни ёзиб юборсак-да, кун бўйи жавобдан дарак бўлмади.\nИдора раҳбарлари деярли бир овозда диний идора раҳбарлиги масаласи ҳали кўтарилмагани, бу масала уламолар кенгаши қарори билан ҳал бўлишини айтишди.\nДиний идора ишлари юртимиз мусулмонларига тааллуқли ишлардир. Шунинг учун шу каби масалаларни махфийликда сақламасдан вақтида жавоб бериб турилса, омма ичида ҳам бемаъни миш-мишлар тарқалишининг олди олинар эди.\nмуфтий Ўзбекистон мусулмонлари идораси\n3652 18:24 19.10.2021\n2026 10:35 15.09.2021\n3685 14:16 14.09.2021\n3691 11:00 07.09.2021


ФВВ ижтимоий тармоқлардаги хабарлар ортидан “куни кеча” кучли шамол бўлганини тасдиқлади\n23 октябр 2021, Тошкент вақти: 23:08\n2018 ва 2019 йилларда ҳам Ўзбекистон ҳудудларида қум бўронлари юз берган эди.\nЎзбекистоннинг Жиззах ва Навоий вилоятида “куни кеча 18-23 м/с тезликда кучли шамол эс”ганини Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ижтимоий тармоқларда бу тўғрисидаги хабарлар тарқала бошлагани ортидан тасдиқлади.\nРасман билдирилишича, кучли шамол оқибатида Жиззах шаҳри Олмазор маҳалласида жойлашган 1-кўп қаватли уйнинг 300 кв. метр майдондаги томёпмаси қулаб тушди. Ҳодисада, шу уй олдида бўлган “Лаcетти” ва “Cобалт” русумли автомобилларга техник зарар етган.\nБундан ташқари Навоий вилояти Учқудуқ тумани Йўлчилар ОФЙ, Дўстлик МФЙ, Айтим МФЙ ҳудудида жойлашган кўп қаватли уйларда ҳам шундай ҳолатлар кузатилган.\nВазирликнинг маълум қилишича, мазкур ҳодисаларда одамлар жабрланмаган. Шамол оқибатларини бартараф этиш мақсадида2 та махсус техника ва 16 нафар қутқарувчи жалб этилган.\nИжтимоий тармоқларда 2 июнь куни Наманганда, 1 июнь куни Қарши-Самарқанд йўлида, 31 май куни Бухорода ва 29 май куни Тошкент шаҳрида кучли шамол ва қум бўронлари бўлгани ҳақидаги видеолар тарқалди.\nТармоқларда билдирилишича, 2 июнь куни соат 14:30 да Наманган шаҳрида “булутости шамоллари ҳавонинг ўта қуруқлиги боис кучсиз чанг бўронларини келтириб чиқарган”.


Афғонистон мудофаа вазири ва бош штаб бошлиғи ишдан кетди\n13:07 / 24.04.2017\nАфғонистон мудофаа вазири Абдулла Хон Ҳабибий ва қуруқликдаги қўшинлар штаби бошлиғи Кадам Шох Шаҳим истеъфога чиқди. Бу ҳолат “Толибон” радикал ҳаракати жангарилари мамлакат шимолида жойлашган ҳарбий базага ҳужум қилишганидан сўнг юз берди. Ҳужум оқибатида 150дан ортиқ киши ҳалок бўлди, деб хабар бермоқда мамлакат президенти котибияти.\n"Мудофаа вазири Абдулла Ҳабибий ва қуруқликдаги қўшинлар штаби бошлиғи Кадам Шох Шаҳим ўз лавозимларини тарк этишди, бундай қарор дарҳол кучга кирди", - дейилади президент котибиятининг Twitter’даги расмий саҳифасида жойлаштирилган баёнотда.\nАввалроқ Пажвак агентлиги ўтган жумада афғон армияси либосида бўлган жангарилар Балх вилоятидаги ҳарбий база ҳудудига бостириб киришгани ҳақида хабар берганди. Ҳужум учун масъулиятни “Толибон” ҳаракати ўз зиммасига олди. Wall Street Journal газетасининг афғон амалдорларига асосан хабар беришича, ҳужум оқибатида камида 170 киши ҳалок бўлган.


Озод Шарафиддинов вафот этди\n03 июл 2022, Тошкент вақти: 11:02\nЗикрилло Ишонч Таниқли мунаққид, таржимон ва адабиётшунос олим Озод Шарафиддинов 4 октябрь куни 76 ёшида вафот этди. У анча вақтдан буён оғир касал бўлишига қарамай, умрининг охиригача ижоддан тўхтамади.\nЎтган асрнинг 50-йилларига адабиёт оламига кириб келган О.Шарафиддинов юзлаб илмий, публицистик мақолалар, 30 дан ортиқ катта-кичик асарлар муаллифи эди. “Жаҳон адабиёти” журналига раҳбарлик қилиб, дунёга машҳур ёзувчиларнинг сара асарларини ўзбек китобхонларига етказишга улкан меҳнати сингди.\nО.Шарафиддинов кўплаб адабиётшунос олимлар, фан номзодлари, фан докторларини етиштиришда катта ҳисса қўшган.\nЁзувчи Ўткир Ҳошимовнинг сўзларига кўра, О.Шарафиддиновни деярли ҳамма ёзувчи ва шоирларнинг устози, деса хато бўлмайди. У ҳамма асарга ҳалол баҳо берарди, ҳаётда ҳақгўй эди.\n“60-йилларда Тошкент давлат университетида ўқиб юрганимизда баъзи домлалар Абдулла Қодирийни, Чўлпонни халқ душмани сифатида тилга олган пайтларда Озод ака Чўлпоннинг шеърларини ёддан ўқиб берарди”, - деди Ў.Ҳошимов.\nТанқидчи, адабиётшунос Умарали Норматов О.Шарафиддинов билан узоқ йиллар бирга ишлаган.\n“Озод ака олмиш йиллик адабий фаолиятини миллат учун, миллат озодлиги учун, маданият равнақи учун фидо этди, - деди У.Норматов. - У шахс сифатида, миллат учун курашган сиймо сифатида ёдимизда қолади”.\nМарҳум олимнинг шогирди адабиётшунос Абдуғафур Расуловнинг айтишича, О.Шарафиддинов расман 30 та олим тайёрлаган бўлса-да, унинг шогирдлари минглаб топилади.\n“Озод акага расман қаҳрамонлик унвони берилган. Аслида у ўз табиати билан қаҳрамон одам эди. Қилган ҳаракати, ишлари билан қаҳрамон, буюк инсон эди”, - деди А.Расулов\nТурколог Бахтиёр Исабеков Озод Шарафиддиновни ўзи кўрган, ҳамсуҳбат олимлар орасида буюклардан бири бўлганини таъкидлади.\n“Озод акада қизиқ хусусият бор эди. Совет даврида коммунистик партияга содиқлик принципидан келиб чиқиб, адабиётдаги ўз қарашларини бемалол айта олар, коммунистик нуқтаи назардан қабул қилдира олганди. У катта олим сифатида ўзининг шу пайтгача қилган ишлари айнан миллийликка жавоб бера олмаслигини биринчилар қатори англаб етди”, - деди Б.Исабеков.\nОзод Шарафиддинов Тошкентдаги “Чиғатой” қабристонига дафн этилди.


Ўзбекистон Хитойга яна газ сотаётгани маълум бўлди - xabar.uz\nЎзбекистон Хитойга яна газ сотаётгани маълум...\n25.05.2022 09:19 0 2130\nЎзбекистон Хитойга газ экспортини қайта тиклаган. Мамлакат ичида газга талаб ортиб кетгани учун четга сотиш тўхтатилганди.\nҲозирча ҳукумат бу ҳақда хабар бермаган, аммо Хитойдаги маълумотларга кўра, Тошкент Туркманистондан бошланиб, Ўзбекистон ва Қозоғистондан ўтувчи Марказий Осиё — Хитой қувури орқали газ экспортини қайта йўлга қўйган.\nХитой божхона бош бошқармасига асосланиб тарқатилган хабарларга кўра, 2022 йил бошидан бери Ўзбекистон Хитойга 132,8 млн. долларлик газ сотган. Қанча ҳажмда газ сотилгани очиқланмаган. Бу орада Туркманистон 2,87 млрд. доллар, Қозоғистон эса 270,6 млн. долларлик экспортни амалга оширган.\nЎзбекистон ва Қозоғистон ички талаб ортгани сабабли яқин орада газ экспортини тўхтатишларини эълон қилган. Тошкент экспортни 2025 йилда, Қозоғистон эса 2024 йил охирида тўхтатмоқчи.\nЭслатиб ўтамиз, аввалроқ газ ва ток нархлари ошиши ҳақида хабарлар чиққанди, Молия вазирлиги буни инкор қилмаганди.\nЎзбекистон Хитой газ


Асилбек Амонов: “Ҳеч бўлмаса Яманни ютишимиз шарт” » Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017\nАсилбек Амонов: “Ҳеч бўлмаса Яманни ютишимиз шарт”\nКомментариев: 0 Просмотров: 315 Дата: 18-01-2016, 12:31 Қатарда бўлиб ўтаётган 23-ёшгача бўлган футболчилар ўртасида бўлиб ўтаётган Осиё чемпионатида иштирок этаётган “Қўқон-1912” жамоасининг дарвозабони Асилбек Амонов билан мусобақа таассуротлари ҳақида суҳбатлашдик. – Асилбек сиз бундай йирик турнирларда олдин ҳам қатнашгансиз. Қатардаги таассуротларингиз қандай ? – Мен қатнашган мусобақалар билан солиштирганда Қатардаги чемпионатда ташкилотчилик, футболчиларга яратилган шароитлар аъло даражада десам муболаға бўлмайди. Мен бундай шароитларни, бундай муҳитни ҳеч қаерда кўрмаганман. Стадионлар, кийиниш хоналари, майдонни сифати ҳаммаси аъло баҳога лойиқ. – Иккита ўйинда жамоамизга нима етишмади деб ўйлайсиз ? – Кореяга қарши биринчи ўйинимизда хакамнинг ғалати қарорлари болаларни руҳиятини издан чиқарди. Қачонки 10 киши бўлиб қолганимиздан кейин йигитлар ўзларига келишди. Қолаверса, корейслар бизни роса яхши ўрганишган экан. Ироқ билан ўйинда эса биз ўзимизнинг хатоларимиз эвазига ўйинни бой бердик. Тўғриси мусобақани бунча эрта тугатишимизни мен умуман хаёлимга ҳам келтирмаган эдим. Энди ҳеч бўлмаса Яманни ютишимиз шарт. – Сизни нимага майдонда кўрмаяпмиз? – Бу саволни яхшиси мураббийларимиздан сўрсангиз бўларди. Чунки кимни майдонга тушириш мураббийни иши. Лекин мен доим тайёр бўлиб турибман. Мусобақага келган барча 23 футболчи ўйинга тайёр туришибди. -Бу йил “Қўқон-1912” жамоасига келган янги мураббийдан нималар кутяпсиз? – Мурод ака жуда яхши инсон, ўз ишининг устаси. Ўйламанки, биз Мурод Исмоилов бошчилигида мухлисларимизни хурсанд қиламиз. Ўзим хам бу йил жамоамизнинг асосий таркибига киришга ҳаракат қиламан. Лекин бу осон иш эмас, сабаби бизда жуда тажрибали дарвозабонлар бор. Қўқонда ўринбосарлар жамоасининг ўйинлари хам қизиқарли бўлади. Чунки ўринбосарлар ўйинига хам жуда кўп мухлислар келишади. Биз эса уларни стадиондан хурсанд ҳолда қайтишларига харакат қиламиз. Акрамжон Мамадалиев сухбатлашди.


Икки буйраги ишдан чиққан Гулзина жамоатчилик ёрдамига мухтож · Ынтымак Media\nҲайрли инсонларнинг ёрдами Гулзина Таалайбек қизининг ҳаётини сақлаб қолади. У июнь ойидан буён буйрак касаллиги билан азият чекади. Сўнги икки ойда икки буйрагининг фаолияти ночорлаб, соғлиги кескин пасайиб кетди.\n22 ёшдаги Гулзина 2 йилдан буён Россияда ишлаб юрган. Июнь ойида тана ҳарорати кўтарилиб, касалхонага ётқизилган. Шифокорлар буйрак касаллиги деб ташхис қўйишиб, мазкур дарт бир йил аввал бошланганини айтишган.\nҚирғизистонга келиб яна 10 кун даволанган. Аммо натижа бўлмаган. Икки буйрагининг фаолияти кескин пасайиб кетгани боис гемодиализ олишга ўтди.\nШифокорлар Туркия, Қозоғистон давлатларида буйрак алмаштиришнинг имкони борлигини айтишган. Аммо унга камида 20 минг доллар атрофида пул керак. Шу боис касаллиги билан олишаётган Гулзина ҳайрли кишилардан ёрдам сўрайди.\nБоғланиш учун рақамлар: 0778 97 03 69\nОлти нафар қирғизистонлик экстремизм гумони билан Москвада қўлга олинди\nШевченконинг навбатдаги рақиби Жоан Калдервуд бўлади\nЭлектр ходимлари пора олаётган вақтда қўлга тушишди\nҚорасувда масжид куйиб кетди ВИДЕО 20.02.2020


Трамп ишлаб чиқаришини хорижга кўчираётган компанияларга таҳдид қилди\n11:15 / 02.12.2016\nАҚШнинг янги президенти этиб сайланган Дональд Трамп АҚШ компаниялари хорижда бизнес юритиш учун мамлакатни ўзлари учун "ҳеч қандай асоратларсиз" тарк эта олмасликларига ваъда бермоқда.\n"Компаниялар АҚШни ўзлари учун асоратларсиз тарк эта олмайдилар. Бу бўлмайди. Биз бундан жуда кўп йўқотмоқдамиз!" деб айтди Трамп Индианаполисдаги нутқида.\n"Улар (компаниялар) шуни билишлари керак-ки, биринчидан, биз улар билан яхши муомалада бўламиз, иккинчидан эса, агар улар бизнесларини хорижга ўтказсалар бунинг асоратлари бўлади. Жумладан, чегарада катта солиқлар бўлади", деб айтди Трамп АҚШдан ташқарида ишлаб чиқарилган маҳсулотлар учун солинадиган солиқларни назарда тутиб.\nУнинг айтишича, АҚШда ишлаб чиқаришни сақлаб қолиш учун ҳукумат солиқни 35 фоиздан, эҳтимол, 15 фоизгача туширади ҳамда тартибга солиш чораларини камайтиради. Трамп бу ҳақда сайловолди кампанияси вақтида айтганди.\nТрамп Индиана штатига 1 декарбда келди, бу ерда аввалроқ Carrier компаниясида кондиционерлар ишлаб чиқарилишининг штатда сақлаб қолиниши айтилганди. Трамп буни фаол қўллаб-қувватлаган.\nШтатда ишлаб чиқаришни сақлаб қолиш америкаликлар учун мингдан кўпроқ иш ўрнини сақлаб қолади. Бундан аввал компания ишлаб чиқаришини Мексикага кўчирмоқчи бўлганди, бироқ Трамп жамоаси, жумладан вице-президент Майк Пенс билан музокаралардан кейин ўз қарорини қайта кўриб чиққан ва АҚШни тарк этмасликка қарор қилган. Бунинг ўрнига компания яқин 10 йил учун 7 млн доллар миқдорида бир қатор солиқ имтиёзлари олади.\nАҚШда иш ўринларини сақлаб қолиш ва ишлаб чиқаришнинг хорижга кўчирилишининг олдини олиш Трампнинг сайловолди кампаниясининг бош мавзуларидан бири бўлган. Трамп АҚШга иш ўринларини қайтариш учун Транстинч океан савдо келишувидан воз кечмоқчи ва АҚШ иқтисодиёти учун анча муҳимроқ бўлган Шимолий Америка эркин савдо келишувини қайта қўриб чиқмоқчи. Бироқ Трамп танқидчилари АҚШ ривожланаётган давлатлардаги маошлар билан рақобат қила олмаслигини айтмоқдалар.\nДональд Трамп АҚШ ишлаб чиқариш хориж


10:32, 16.05.2020 // 94254\nОхирги пайтларда коронавирус махсус лабораторияларда сунъий яратилгани ва унинг назоратдан чиқиб кетгани туфайли ялпи пандемия келиб чиққани ҳақида гап-сўзлар кўпайди. Ҳатто расмий шахслар тарафидан ҳам Ғарб давлатлари разведкаси COVID-19 Хитой лабораторияларида яратилгани ҳақидаги ахборотни аниқлагани тўғрисида гаплар айтилди. Улар Хитойни фактларни яширишда ва далилларни йўқ қилишда айбламоқда. Дональд Трамп эса Хитой маъмурияти ва ЖССТ раҳбариятини жавобгарликка тортиш керак деган талабни ҳам қўйди. Хўш, аслида нималар бўляпти? Айбдор ким ўзи? «Дарё» Маsh нашри эълон қилган мавзуга оид мақолани тақдим этади.\nМайнинг дастлабки кунларида Австралиянинг The Saturday Telegraph нашрида қизиқ бир хабар эълон қилинди. Унда айтилишича, нашр ихтиёрида ҳажми 15 саҳифалик қандайдир доклад бор эди. Доклад муаллифи «Беш кўз» деб номланган ташкилот бўлиб, у ўзида беш мамлакат – Австралия, Канада, Янги Зеландия, Буюк Британия ва АҚШ ҳарбий кучларини бирлаштиради. Ўша докладда қайд этилишича, Хитой ҳукумати коронавируснинг хатари ҳақида нафақат олдиндан билган, балки била туриб унинг кўлами ҳақидаги маълумотларни атайин яширган ва далилларни йўқ қилган.\nАвстралияда ўша доклад босмадан чиқиши билан АҚШ давлат котиби Майкл Помпео коронавирус лабораторияда яратилганини тасдиқловчи кўплаб далиллар мавжудлиги ҳақидаги баёнот билан чиқди. Шунингдек, у Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) раҳбариятини алмаштириш керак, деб ҳам айтди. Гап шундаки, ЖССТнинг Хитойга ҳаддан зиёд хайрихоҳлиги туфайли Америка ҳукумати бу ташкилотга нисбатан анчадан буён эътирозлар билдириб келади. Пандемия эса бу борадаги зиддиятни янада ошириб юборди.\nАхборот манбалари эса бу борада кимга ишонишни ҳам билмаяпти. Ғарб давлатлари разведкаси маълумотлари бир-бирига зид келмоқда. АҚШ Хитойга ишонмаяпти, ЖССТ эса АҚШга, Хитой эса умуман ҳеч кимга ишонмаяпти ва шифокорларни коронавирус манбайини текшириш ишларига рухсат бермаяпти. Хўш, кимга ишониш керак?\n«Беш кўз» докладида нима ҳақида ёзилган?\nАввалдан айтиб ўтамизки, ҳеч қанақа докладни ҳеч ким ўз кўзи билан кўргани йўқ.Очиқ манбалардан уни топа олмайсиз. Австралиядаги бир газетага у қандайдир тарзда келиб қолган ва газета эса сиздирилган ушбу докладнинг қисқача моҳиятини эълон қилган. Шунга қарамай унга қизиқиш катта.\nУханда вирусология институти мавжуд. Ушбу институт таркибида Ши Чженли исмли аёл раҳбарлик қиладиган «Инфекцион касалликлар манбайи маркази» номли марказ ҳам бор. Ва ушбу институтда айнан кўршапалакларда учрайдиган SARS туридаги вируслар тадқиқ қилинган (коронавируснинг илмий номи SARS-CoV-2). Шу жумладан, тадқиқотларда Ухандаги ғорларда яшайдиган кўршапалаклар ўрганилган. Шу сабабли ҳам Ши Чженлини batwoman («кўршапалак аёл») дейишади.\nУханда ушбу ёқимсиз мавжудотларни тадқиқ қилиш билан анчадан буён, нолинчи йиллар ўрталаридан бери шуғулланишади. Боз устига Австралиядаги илмий даргоҳлар хитойликлар билан ҳамкорлик қилиб келган ва Ши Чженли 2006 йилда Австралияда уч ой истиқомат қилиб, илмий фаолият олиб борган. Унинг яқин ҳамкасби Пенг Жу эса ўз докторлик диссертациясини айнан Австралияда ҳимоя қилган. Австралиянинг ушбу соҳада фаолият юритувчи CSIRО федерал агентлиги Хитой билан бу борада ҳануз ҳамкорлик қиляптими, йўқми деган савол очиқ қолган, улар изоҳ беришдан бош тортган.\n2013 йилда Ши Чженли бошчилигидаги илмий гуруҳ Ухань провинциясида яшовчи кўршапалакларда учрайдиган коронавирус намуналарини олишга муваффақ бўлди. Ўша коронавирус намунаси ҳозирги пандемия сабабчиси бўлган COVID-19 вируси билан 96,2 фоизга бир хилдир.\n2019 йил мартида эса Ши Чженли ва унинг ҳамкасблари ҳаммуаллифлигида «Ухань кўршапалакларидаги вируслар» номли илмий мақола эълон қилинди. Ўша мақоланинг кириш қисмида муаллифлар «Келажакдаги эҳтимолий вирус ўчоқлари ва вируснинг бир турдаги жонзотдан бошқасига ўтиши потенциалини прогноз қилиш мақсад қилинган» деб қайд этди. Пандемиядан бир йил муқаддам ушбу илмий гуруҳ «Келажакда пайдо бўладиган SARS ва MERS сингари коронавируслар эпидемиясининг манбайи кўршапалаклар бўлиши эҳтимоли катта, шунингдек, эпидемиянинг дастлабки ўчоғи Хитой бўлиши эҳтимоли жуда юқори», деб ёзган эди.\n2015 йил мартида эса ушбу илмий гуруҳнинг АҚШдаги Шимолий Каролина университети олимлари билан биргаликдаги тадқиқоти натижалари ҳам илмий мақола кўринишида чоп этилди. Ўшанда ҳам муаллифлар SARS вируслари одамга кемирувчилардан ва аксинча ўтиши мумкинлиги ва ҳозирги кунгача ушбу вирусга қарши даво чораси йўқ экани ҳақида ёзиб қолдирди.\nҲозирги вазият ҳақида-чи? The Saturday Telegraph нашрининг ёзишича, коронавирус инфекцияси тарқала бошлаши билан Хитой касаллик ҳақидаги маълумотларни яшира бошлади. Айтилишича, вируснинг лабораторияда сақланаётган генетик намуналари олиб қўйилди ва йўқ қилиб юборилди; вирусни тадқиқ қилиш билан шуғулланган олимлар ҳам йўқолиб қола бошлади (масалан, Хаун Ян Линг исмли олимни ҳамон топа олишмаяпти); Хитой ҳукумати январь ойидаёқ компанияларга тест ўтказишни тақиқлади ва тайёр тестлар эса йўқ қилиб ташланди. Интернетдаги «Ухань пневмонияси», «денгиз ҳайвонлари бозори» сингари қидирув сўровлари эса чекланди. Полиция «провинциядаги сирли пневмония ҳақида гап тарқатгани учун» саккиз нафар фуқарони ҳибсга олди.\nХўш, шундай доклад ҳақиқатан ҳам мавжудлигига ишонса бўладими?\nThe Saturday Telegraph ёзган маълумотларнинг маълум қисмини очиқ манбалардан топиб текшириб кўриш мумкин. Масалан, Ши Чженли исмли олима ҳақиқатан ҳам бор, у кўп марта ОАВда чиқишлар қилган, интервьюлар берган, илмий нашрларда унинг муаллифлигидаги мақолалар ҳақиқатан ҳам мавжуд.\nЛекин The Saturday Telegraph нашрида ўша доклад ҳақида мақола ёзган муаллифларнинг ўзидан бошқа ҳеч ким бундай докладни кўрмаган. The Guardian нашри эса «Беш кўз» ташкилоти мутасаддиларининг бундай докладдан бехабар экани, уни инкор қилишгани ҳақидаги раддияни ҳам босиб чиқарди.\nЖаҳон илмий доиралари эса вирус табиий равишда келиб чиққанига ишонмоқда. Ухань институти билан ҳамкорлик олиб борган америкалик олимлар ҳам вирус табиий равишда келиб чиққанига шубҳа қилишаётгани йўқ. Ва ҳатто АҚШ разведкаси ҳам «коронавирусни одам яратмаган» дея тасдиқламоқда. Бироқ Хитой ҳукуматининг хатти-ҳаракатлари борасида гап очилганда бундай якдиллик йўққа чиқмоқда. Бундай пайтда кўпчилик вазият шубҳали туюлмоқда, деган фикрни айтяпти.\nДональд Трамп ўзининг ҳар бир баёнотида коронавирусни коронавирус деб эмас, балки «Ухань вируси» деб атамоқда. Ва у Хитойни айблашда давом этяпти. У ҳаттоки ушбу таърифни «Катта бешлик» мамлакатлари резолюциясига ҳам киритишга чоғланиб кўрди. Лекин «Катта бешлик»даги бошқа мамлакатлар бунга кўнмади.\nЯқиндагина ўтказилган брифингда эса АҚШ президенти вирус айнан Ухань лабораториясида яратилганига ишониш учун ўзида жиддий асослар борлигини маълум қилди ва ЖССТ Хитой учун пиар хизматчиси сингари вазифа бажараётганини айтди. «Бунинг учун ЖССТ раҳбарияти уялиши керак», деб ҳам таъкидлади.\nFox News канали Ухань институти ходимларини «нолинчи рақамли беморлар» деб атади. Штатларнинг Ички хавфсизлик департаменти разведкаси эса Хитой эпидемия бошланишидан аввал ўзи экспортга чиқараётган тиббий буюмлар ҳажмини онгли равишда қисқартириб, аксинча хориждан тиббий маҳсулотлар импортини оширганига диққат қаратди. Бу орқали Ички хавфсизлик департаменти разведкаси Хитойни эпидемия хатари ҳақида бошқаларга индамай, ўзи тайёргарлик олиб борган деб айблади. Шунга қарамай, разведка пандемия бўйича энг катта жавобгарлик барибир ЖССТ бўйнига тушишини таъкидлади.\nНега Хитой ва ЖССТ бунчалик ўзаро яқин?\nЯқинда АҚШ ЖССТни молиялаштиришни тўхтатди, қўшимчасига давлат котиби Помпео томонидан ЖССТ раҳбариятини алмаштириш керак, деган фикр янгради. Бу борадаги АҚШнинг тутган позицияси туфайли «Катта йигирмалик» давлатларининг режалаштирилган видеосаммити барбод бўлди. Америка ҳукумати ЖССТдан 190 минг нафар одам ўлимига сабаб бўлган ўз ҳаракатларини (уларнинг таъбири билан айтганда, «ҳаракатсизлигини») изоҳлашни ва бу борада алоҳида ҳисобот беришни талаб қиляпти. Хитой эса ЖССТни жавобгарликка тортиш ҳақидаги таклифнинг ўзини кўриб чиқишдан ҳам қатъий бош тортмоқда.\nНега шундай? Халқаро журналистлар ЖССТ ва Хитой анчадан буён бу қадар ўзаро яқин муносабатда эканига эътибор қаратмоқда. Хитой барча жабҳада, жумладан, жаҳон бўйлаб соғлиқни сақлаш борасида ҳам етакчи бўлиш ҳақида орзу қилади. Бу борада эса Хитой ҳукумати ўзи учун ЖССТ тимсолидаги ажойиб ҳамкор топган. Бу коронавирус билан ҳам боғлиқ эмас, балки анча аввалроқ бошланган яқин ҳамкорликдир. Шунчаки, пандемия туфайли ушбу вазиятнинг ёқимсиз жиҳатлари юзага чиқиб қолди.\nМасалан, Хитой кўп йиллардан бери ЖССТни молиялаштириш борасидаги ўз улушини муттасил ошириб келмоқда. Ҳозирда ЖССТни молиялаштирадиган давлатлар ичида Хитой ўтказадиган маблағ ҳажми бўйича иккинчи ўринда туради. Башанг кийинган шифокорлар (ЖССТ айтилмоқда) эса бунга лаббай деб жавоб беряпти. Хусусан, эпидемия энди ёйила бошлаган дастлабки уч ҳафта мобайнида уларни ҳам мамлакатга яқин йўлатишмаган бўлса-да, барибир ЖССТнинг раҳбарлари ҳар сафар ўз интервьюларини Хитойни мадҳ қилиш билан бошлади. Хитой ОАВлари эса ўз лавҳаларида ЖССТ раҳбарларининг ушбу риторикасидан катта мамнуният билан фойдаланиб келмоқда.\nИш шунгача етиб боряптики, ЖССТ Хитойни баъзи сиёсий масалаларда ҳам қўллаб юбормоқда. Масалан, ғарб ОАВларида тайванлик журналистнинг ЖССТ вакили билан интервьюси кенг тарқалиб кетди. Хитой эса Тайван мустақиллигини тан олмаган. Шунга кўра, ўша интервьюда ЖССТ таркибидаги Тайваннинг ҳиссаси ва дахлдорлиги ҳақидаги масалаларда гап очилганда, ЖССТ вакили шунчаки индамай тураверди.\nШу сабабли ҳам Америка Хитойнинг ЖССТни беғараз қўллаб-қувватлаётганига ишонмайди. Бошқа тарафдан қараганда бу фикр билан АҚШ ўзи ёлғизланиб ҳам қолмоқда. Чунки бошқа мамлакатлар раҳбарлари томонидан ҳали Хитой—ЖССТ муносабатларига нисбатан эътирозлар янграмади. АҚШнинг ичкарисида эса кўпчилик Трампнинг ўзини айбламоқда. АҚШда президент сайловларига оз қолди. Эҳтимол, Трамп шу тахлит катта гапириш орқали ўзига сиёсий очко йиғишга уринаётгандир?\nУнда ким айбдор?\nАфсуски, буни биз ҳали билолмаймиз. Ахборот маконидаги телба-тескари гап-сўзлар бир-бирига зид келмоқда. Сиздириш кетидан яна сиздиришлар рўй беряпти, ҳукуматлар бир-бирига қарши ихтилофга бориб қоляпти. Хитой эса максимал даражада ёпиқ мамлакатдир.\nХитойга саволлар бисёр. Агар вирус кўршапалакдан одамга юқиши мумкинлиги ҳақидаги маълумот уларда пандемиядан бир неча йил аввал ҳам бўлган бўлса, унда нега шунчалик кеч ишга киришилди? Нега Хитой узоқ вақт мобайнида ЖССТни текширувларга яқинлаштирмади? Йўқолиб қолган шифокорлар-чи?\nҲозирча бу саволларнинг бирортасига жавоб йўқ. Лекин исбот-далиллар ҳам мавжуд эмас. Демак, мамлакат ва унинг раҳбариятини айблашга асос йўқ.\n02:33 Кеча // 172208\n00:17 Кеча // 123400\n14:18 Кеча // 91325\n18:32 Кеча // 88413\n12:08 Кеча // 79179