Пайғамбаримиз Муҳаммад соллоллоҳу алайҳи ва саллам\nWritten by Абу Муслим Dec 06, 2016 - 1167 Views\nМуҳаммад соллоллоҳу алайҳи ва саллам Исломни фақат арабларга олиб келдими ёки бутун инсониятга?\n1. Муҳаммад соллоллоҳу алайҳи ва саллам илк бор одамларга даъват билан мурожаат қилганларида, шундай деган эдилар: “Мен Аллоҳ тарафидан бутун инсониятга, жумладан, сизларга ҳам пайғамбар этиб юборилдим”. Демак, бу илоҳий даъват аввал бошдан айтилганидек, бутун инсониятга келди. Муҳаммад соллоллоҳу алайҳи ва саллам ҳеч қачон бу дин фақат арабларнинг ўзларигагина келди деб айтмаганлар. Муҳаммад соллоллоҳу алайҳи ва саллам бир ҳадисларида дейди: “Ҳар бир пайғамбар ўз қавмига юборилди, мен эса бутун инсониятга юборилдим” (Бухорий ривояти).\n2. Қуръони каримни ўқиган ҳар бир киши унинг бутун инсониятга юборилганлигини ҳамда барча-барчани Аллоҳнинг динига иймон келтиришга чақирганлигини тушунади. Муҳаммад соллоллоҳу алайҳи ва саллам Мадинага ҳижрат қилишларидан олдин Маккада нозил бўлган оятларда бутун инсониятга қаратилган бу чақириқ куннинг ёруғидек аниқдир. Мисол учун, Анбиё суранинг 107 оятида шундай дейилади: “Дарҳақиқат Биз сизни барча оламларга фақат раҳмат қилиб юбордик”.\nФотиҳа сурасида эса: “Оламларнинг Роббиси, Раҳмон ва Раҳим Аллоҳга ҳамду сано бўлсин”, деб келади. Буларнинг барчаси ҳижратдан олдин Муҳаммад соллоллоҳу алайҳи ва салламга ваҳий бўлган.\n3. Юқорида келтирилган далил-ҳужжатлардан биз пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва саллам замон шароитларидан келиб чиққан ҳолда ўз режаларини ўзгартирган деган даъволарнинг асоссиз эканлигини кўрамиз. Бу ерда ҳам мантиқий, ҳам муътадил бўлган қонуннинг тадрижий ривожланиши мавжуддир. Ҳар қандай инсон учун ўз хулқ-атвори, ўзини тутиши, маънавиятини, одатларини ўзгартириши ҳеч қандай иложсиздир. Ёки бир кечада характери, хулқи, чуқур илдиз отган одатларидан воз кечиб юбориши жуда-жуда қийиндир. Ислом дини инсонларнинг онгларида ва юракларида Аллоҳга бўлган иймоннинг қарор топиши билан бошланди. Бу эса одамлар ҳаёт йўлининг босқичма-босқич ўзгаришига асос бўлиши учун бир мустаҳкам пойдевор эди. Қулчиликка барҳам бериш, судхўрлик, ичувчиликни секинлик билан таъқиқлаш каби кўплаб диний қонун-қоидаларга етакловчи бир сиёсат эди. Ҳақиқатда, Макка даври иймон қарор топган ва тасдиқланган бир давр бўлди. Шунга асосан кейинги қонун ва қоидалар Мадина даврида юзага келди.\nПайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва салламнинг кўп никоҳлиларига сабаблар нима эди?\n1. Муҳаммад соллоллоҳу алайҳи ва саллам Ҳадича онамизга уйланганларида 25 ёшда эдилар. Ул зотнинг илк завжаи мутоҳҳаралари бўлиб, Расулуллоҳдан 15 ёш катта эдилар. Ҳадича розияллоҳу анҳо унгача икки маротаба турмуш қурган эдилар. Ҳадича онамиз Раусуллоҳнинг никоҳларида 28 йил умр кўрдилар ва вафот этдилар. Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи ва саллам ҳам Ҳадича онамиз вафотларига қадар бошқа ҳеч ким билан турмуш қурмадилар. Ҳадича онамизни Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи ва саллам ўз хотираларида кўп тутганлари ва ҳатто кейинги завжаи мутоҳҳараларининг орасида рашк қўзғалишига сабаб бўлгани китобларда келтирилади.\n2. Нубувватдан олдин ҳам, кейин ҳам Муҳаммад соллоллоҳу алайҳи ва салламнинг табиати, хулқ-атвори ҳамда ҳаёт йўли у зотнинг ҳеч қандай шаҳватпараст ёки ҳиссиётларга берилмаганликларини исботлаб туради. Қандоқ қилиб 50 ёшдан ошган инсон тўсатдан ўзгариб, шаҳват қулига айланиб қолади? Ахир бу ишни ёшлик чоғларида, ҳамма шароитлар мавжуд бўлганда қилса бўларди-ку! Аксинча, Муҳаммад соллоллоҳу алайҳи ва саллам хулқлари гўзалликда машҳур бўлиб, уйланганлари орасидан фақат бокира бўлгани бу Абу Бакр розияллоҳу анҳунинг қизлари Оиша онамиз эди, розияллоҳу анҳо. Ул зот кўпинча бева аёлларга инсонийлик сабаблари ёки диний рукнларни адо этиш учун уйланганлар.\n3. Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи ва саллам Замъа қизи Савдо онамизга уйланганликларини эсланг. Бу аёл на гўзал эди, на бой-бадавлат ва на насабли эди. Муҳаммад соллоллоҳу алайҳи ва саллам бу аёлга уйланганларида 50 ёшдан ошган эдилар. Савдо онамизга уйланишларидан мурод Аллоҳ йўлида шаҳид кетган саҳобийнинг оиласини қарамоғига олиш, ёрдам бериб туриш эди. Абу Бакрнинг қизи Оиша розияллоҳу анҳо ҳамда Умар розияллоҳу анҳунинг қизи Ҳафсага уйланганларида сўнгги вақтларда улар билан ўзларининг ҳамда икки асҳобнинг ўрталаридаги ришталарни янада мустаҳкамлаш эди.\n4. Умму Салама онамизга келадиган бўлсак, бу аёл Уҳуд жангида шаҳид бўлган саҳобийнинг беваси эди. Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи ва саллам Умму Саламага таклиф билдирганида, ўзининг ёши ўтиб қолганлигидан ҳижолат чекиб, таклифни қабул қилишга ожиз эканлигини айтишга ҳаракат қилган эди. Лекин Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи ва саллам Умму Саламани юпатиб, инсонийлик юзасидан турмуш қурдилар.\n5. Исломдан юз ўгириб, насроний бўлган эри билан Ҳабашистонга кўчиб ўтган Абу Суфённинг қизи Умму Ҳабиба онамизни эри ҳеч нарсасиз ташлаб кетади. Шунда Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи ва саллам Ҳабашистон подшоҳи Нажошийга хат ёзиб, унда Маккадаги даҳрий қавмининг таъқибига учраган ва ўзга юртда ўзини ўз она юртидан узоқлашиб кетган ҳис қилган Рамлаҳга ёрдам бериб ортга қайтаришни сўраганлар. Бу билан Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи ва саллам унинг Маккадаги таъсири кучли отасини Исломга нисбатан мойиллигига умид қилганлар.\n6. Бани Мустлақ жангида аср тушганлар орасида ал-Ҳариснинг қизи Жаваиййага уйланган эдилар. Унинг отаси қабиланинг етакчиси ва раҳбари бўлиб, Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи ва саллам унга уйланганларидан сўнг уни озод қилди ва шу орқали мусулмонлардан асирга тушганларни ҳам озод қилишни сўрадилар.\n7. Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва саллам Бану Қурайза яҳудийлари қабиласи бошлиғининг қизи бўлмиш Сафиййага ҳам уйланган эдилар. Бу аёлга ўз ортига, яъни қабиласига қайтиб кетиш рухсати берилган эди ёки Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва салламга турмушга чиқиб, шу ерда эркин қолиш имконияти берилган эди. Сафиййа эса иккинчи имкониятни афзал билди ва Пайғамбаримиз соллоллоҳу алайҳи ва салламга турмушга чиқдилар.\n8. Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва саллам Жаҳшнинг қизи Зайнабга уйланишдан кўзланган мақсад диний қоидани қарор топтириш эди. Зайнаб олдин Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва салламнинг асранди ўғиллари Зайд ибн Собитга турмушга чиққан эди. Уларнинг турмуши узоққа чўзилмай ажрашишди. Ўша вақтда ўз асранди ўғлининг ажрашган хотини билан турмуш қуриш араблар орасида мумкин эмас эди. Шу қоидани бартараф этиш Аллоҳ Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва салламни Зайнабга уйланишини буюрган эди. Қуръонда бу масалада қуйидаги оят келади:\n“Бас, қачонки Зайд ундан (яъни Зайнабдан) ҳожатини адо қилгач (яъни уни талоқ қилгач), Биз сизни унга уйлантирдик. Токи муминларга асранди болалари ўз хотинларидан хожатларини адо қилишгач (яъни уларни талоқ қилишгач) уларнинг (хотинларига уйланишларида танглик бўлмасликлари учун (шундай) қилдик). Ва Аллоҳнинг амри иродаси қилингувчи бўлди” (Аҳзоб сураси, 37).\nПайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва саллам ҳадислари ривоят қилинаркан, уларнинг саҳиҳлигига исбот нима?\nБаъзи ғарб шарқшунослари Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва саллам ҳадисларининг аслийлигига шубҳа қилганлар. Мисол учун, Голдзихер ва шу кабилар бу ҳадисларни мусулмонлар Исломнинг аввалида ўйлаб топганлар дейди. Бу даъволарнинг барчасига қуйидаги жавоблар берилади:\n1. Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳадислари Исломда Қуръондан кейинги ўринда турувчи иккинчи манба ҳисобланади. Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва саллам ўзларига тушган ҳар бир ваҳийни одамларга етказиб беришга, шу жумладан Қуръон оятлари маъноларини ҳам етказишга буюрилган эдилар. Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва салламнинг Қуръон борасидаги изоҳлари, хулқлари, ҳаракатлари ҳамда маслаҳатларининг барчаси ҳадисларда муҳим жиҳатлар ҳисобланади. Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва саллам ўзларининг машҳур видолашув ваъзларида ҳадис-суннатларга содиқ қолишнинг зарурлигига ишора қилиб шундай деганлар: “Мен ўзимдан сўнг сизларга иккита нарсани қолдириб кетаяпман. Агар сизлар уларга содиқ қолсангиз, ҳеч қачон адашиб кетмайсизлар. Улар Аллоҳнинг китоби Қуръон ҳамда менинг суннатимдир.”\n2. Инкор этиб бўлмайдики, Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва салламнинг номларидан кўплаб ёлғондан тўқилган ҳадислар ва ривоятлар мавжуд. Лекин Ислом олимлари доимо бундан хабардор бўлиб борганлар ҳамда Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва салламнинг номларидан деб айтилган нақлларни текшириб чиққанлар. Қуръоннинг ўзи ҳар қандай омилни одилона кўриб чиқишнинг жуда муҳим усулини кўрсатган:\n“Эй мўминлар, агар сизларга бир фосиқ кимса бирон хабар келтирса, сизлар (ҳақиқий аҳволни) билмаган ҳолингизда бирон қавмга мусибат етказиб қўйиб, қилган ишларингизга афсус-надомат чекиб қолмасликларингиз учун (у фосиқ кимса олиб келган хабарни) аниқлаб текшириб кўринглар” (Нисо сураси, 96).\nҲадисларни нақл қилувчининг шахси, хулқ-атвори ўша ҳадиснинг аслийлигини баҳолашда жуда муҳим омил ҳисобланган. Бу қоида бўйича ҳадис илмини эгаллаган мутахассисларга мурожаат қилинса, ёрдам беради. Мазкур танқидий усул фанларни тадқиқ қилишда ҳам муваффақиятларга етаклади.\n3. Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва саллам ҳадислари муҳимлигининг натижаси ўлароқ, мусулмон олимлари саҳиҳ ҳадисларни тасдиқлаш ҳамда тўқималарини рад қилиб фош қилиш йўлида имкони борича ҳаракат қилиб келмоқдалар. Ҳатто улар Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва саллам ҳадисларини ўрганишнинг янги тармоқларини жорий қилдилар. Ушбу янги усуллар Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва саллам ҳадисларини нақл қилувчиларнинг ишончлилиги, хулқ-атворини ҳар томонлама ўрганишга чорловчи ва баҳс юритувчи ҳамда ҳаттотлик санъати илмини ўз ичига олган. Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва саллам одамларни шундай тўқима ҳадислар пайдо бўлишидан огоҳлантириб, деганларки: “Кимки менинг номимдан ёлғон гапирса, унинг жойи жаҳаннамдадир.”\n4. Ўзининг ҳаётини Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва саллам ҳадисларини ўрганишга бағишлаган олимлардан бири Имом Бухорийдир. Бу зот 500 мингдан ортиқ ҳадисларни йиғиб, диққат билан текшириб, сермашаққат ила ўрганиб чиққан. Жуда ҳушёрлик ва юксак илмий услуб билан ўрганиб чиққач, шубҳали ҳадисларни йўқ қилди. Натижада, шулардан 9 минг ҳадисни саҳиҳ дея эътироф этди.\n5. Ҳадисларнинг саҳиҳлиги борасида мусулмон олимлари томонидан ишлаб чиқилган мазкур сермашаққат қоидага асосан қуйидаги муаллифларнинг олтита китоб тан олинган: Бухорий, Муслим, Насаий, Абу Довуд, Термизий ва ибн Можа. Булардан ташқари, тўқима ҳадисларни кўрсатиб берувчи ва рад қилувчи кўплаб китоблар мавжуд.\nПайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва саллам ҳадисларида бирор тафавут мавжудми?\nПайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва саллам ҳадисларининг аслийлигига нисбатан энг катта қаршиликлардан бири бу тафовутлар бор деган даъводир.\n1. Қуръон мусулмонларни Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва саллам келтирган барча нарсаларга эргашишга, айтганларини бажаришга ҳамда у кишини мукаммал бир инсон сифатида кўришга чақиради. Бу қуйидаги Қуръон оятида келтирилган: “Кимки пайғамбарга итоат этса, демак Аллоҳга итоат этибди. Кимки юз ўгирса (унинг сизга зарари йўқдир. Зеро) Биз сизни уларнинг устига қўриқчи қилиб юборганимиз йўқ” (Нисо сураси, 80).\n“Пайғамбар ўзи сизларга ато этган нарсани олинглар, у зот сизларни қайтарган нарсадан қайтинглар ва Аллоҳдан қўрқинглар! Албатта Аллоҳнинг жазоси қаттиқдир” (Хашр сураси, 7).\nПайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳадислари ул зотнинг бизларга буюрган амрлари ҳамда қайтариқларидан иборат. Шунинг учун Исломда ҳадисларнинг мавқаи баланд. Агар биз уларга бепарво бўлсак, Қуръонга буйинсунмаслик бўлади.\n2. Бундан кўп асрлар олдин мусулмон олимлари томонидан ишлаб чиқилган қоидалардан сўнг тўқима ҳадислардан саҳиҳ ҳадисларни ажратиб олиш мураккаб бўлмай қолди. Биз ҳадисларга диққатли бўлишимиз талаб қилинади. Агар бирор ҳадисга шубҳа қилинган тақдирда уламоларга мурожаат қилинса, унинг саҳиҳ ёки саҳиҳмаслигига аниқлик киритилади.\n3. Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва саллам ҳадислари Қуръонни тафсир қилишда, уни тушунишда энг муҳим ва аниқ изоҳлар бўлиб ҳисобланади. Шундай экан, ўзимизча тушунишимиз эвазига ул зотнинг изоҳларидан қандоқ қилиб воз кечамиз? Мусулмонлар ҳар кунлик намозини Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва саллам ҳадисларида кўрсатилганидек адо этишади. Намоз тартиби Қуръонда келтирилмаган бўлсада, ҳадисларда шу ва шунга ўхшаш кўплаб масалалар ёритиб берилган.\n4. Исломдан олдин келган илоҳий динларнинг ёзувлари Пайғамбар соллоллоҳу алайҳи ва саллам ҳадислари сингари усул ва услубда ёзилган эди. Яҳудий ва насороларнинг бирортаси шу кунга қадар ўша ёзувлар маълум диний анъаналардаги тафовутлар ҳамда баъзи воқеликларга нисбатан саҳиҳликнинг ноқислик даражаси кўплиги туфайли рад этилишини талаб қилиб чиқмади. Бу каби масалалар диққат билан ўрганилиши керак, бир-бирига тўғри келмайдиган нақлларга тегишли бўлган саҳиҳ далиллар аниқланиши керак. Бу усул мусулмон олимлари томонидан асрлар олдин ўрнатилган услубдир.\nМуҳаммад соллоллоҳу алайҳи ва саллам,\nMore in this category: « Ўлганлар нимани орзу қилишади? Муташабиҳат »


Суғурта агенти касби - "Ингосстрах" суғурта компанияси, Ўзбекистонда суғурта, ИНГО Узбекистан\nБош саҳифа / Суғурта агенти касби\nИдеал иш қандай бўлиши лозим?\nБиринчи навбатда у қизиқ бўлиши, юқори даромад келтириши ва кўп вақт олмаслиги лозим.\nУшбу дақиқада миллионлаб одамлар айнан шундай ишни қидирмоқдалар, резюмелар юбормоқдалар, суҳбатга келмоқдалар.\nСиз талабасиз, кундузги бўлимда ўқийсиз ва тезда ота-онангиздан моддий жиҳатдан мустақил бўлиш учун ишлаб пул топиш йўлларини қидирмоқдасиз?\nБалки фарзандингиз улғайгандир, сизда ўз карьерангиз билан шуғулланиш учун вақт топилди, ва сиз тез-тез бўш иш жойлари сайтига кирадиган бўлиб қолгандирсиз?\nСизга ўз ишингиз ёқади, лекин сиз қўшимча ойлик маош олишни истарсиз?\nЁки ота-онангиз, нафақага чиқсада, фаол ижтимоий ҳаётни давом эттиришни истар ва қўшимча вазифадаги ишларни қидираётгандир?\nСизни қўшимча ишни ёки янги даромад манбаини қидиришга нима мажбур қилганлигини биз биламиз. Ҳотиржам бўлинг, сиз суғурта агенти бўлиш ҳақидаги қарорни қабул қилганингиздан сўнг, сизда ўз муваффақият тарихи бошланади!\nСуғурта компаниясидаги иш – бу сизнинг истагингиз ва имкониятингиз билан чегараланган бўш вақтингиздаги иш ва чекланмаган қўшимча иш ҳақи.\nНима учун суғурта?\nСиз ўз карьерангизни суғуртада бошлашга қарор қилдингизми?\nАжойиб танлов! Чунки суғурта агенти бўлиб ишлаганда сиз нафақат энг динамик ривожланаётган иқтисодиёт тармоғининг бирига қўшиласиз, балки одамларга келажакка ишончни берасиз.\nНима учун суғурта агенти?\nОдамларнинг фаровонлиги доимо ўсиб боради, одамлар тез-тез хорижга дам олиш учун чиқади, автомобил сотиб олади, ипотека кредитларини расмийлаштиради. Барча эришилган нарсаларни сақлаб қолиш учун одамлар молиявий кафолатларни олиш учун суғурта компанияларига мурожаат қилишади. Бир қатор дунё тадқиқотларига асосан, аҳолининг деярли 60% суғуртага ойлик даромадининг тахминан 10% ни сарфлайди ва 80%дан ортиқ мижозлар суғурта полисларини агентлар орқали сотиб олади.\nИстеъмолчи барча суғурта масалалари шахсан суғурта вакили томонидан ҳал қилинишини ҳоҳлайди. Шундай қилиб, суғурта агенти, бир томондан, суғуртачининг расмий вакили, иккинчи томондан эса – мижознинг ишончи ва талабларининг ифодачиси ҳисобланади.\nЎз телефон дафтарчангизни олинг. Ўз дўстларингиз ва танишларингизга телефон қилинг. Қариндошингиз автомобиль сотиб олдими, қўшнингиз хорижга дам олиш учун кетаяптими, дўстларингиз эса ипотека кредитини олаяптими? Яқин одамларингиз сизнинг биринчи мижозларингиз бўлсин! Сиз уларнинг оилавий суғуртачиси айланинг.\nБугунги кунда суғурта агенти – бу нафақат полислар сотувчиси. Бу турли касб эгаларининг психологияси, ижтимоий аҳволи, миллати ҳақида барча нарсаларни биладиган одам. Замонавий мижоз қачон уни қизиқтира олишингизни кутади. Бу ерда агентларга суғурта бу “ишончли” эртанинг кафолати эканлигига биринчи бўлиб ишонтиришга улгурадиган ўзининг барча жозибасини ишга солишга тўғри келади.\nСуғурта агентининг ишида қандай хусусиятлар бўлиши лозим?\nСизнинг асосий ишингиз – одамлар билан ишлаш, шунинг учун муҳими – ҳар бир одамга алоҳида ёндошув топиш. Бўлиши мумкинки, мижоз суғуртанинг у ёки бу тури бўйича етарли маълумотга эга эмас, шунинг учун тез-тез барча икир-чикиригача тушунтириб беришга тўғри келади. Ҳамманинг ҳам “суғурта” нима эканлигини аниқ тасаввур қила олмаганлиги сабабли тушунмовчиликлар юзага келади. Суғурта агенти суғурта предмети, барча суғурта турларининг қоидалари ва шартларини яхши билиши, асосий иқтисодий ҳуқуқий билимларга эга бўлиши, ҳисоб-китоб ҳужжатларини юритишни билиши лозим. Сўнгги пайтларда жуда кўплаб суғурта агентлари пайдо бўлганлиги сабабли, мижозлар қидиришда қийинчиликлар юзага келади. Суғурта полисини сотиш бозорида жуда катта рақобат мавжуд. Бу касбнинг яна бир ўзига хослигидир. Ҳар бир ходим ўзининг шахсий мижозлар базасини ишлаб чиқиши лозим. Қанчалик кўп мижоз бўлса, шунча кўп пул ишлайсиз.\nИнсон қандай шахсий сифатларга эга бўлиши лозим?\nБиринчидан, мулоқотга кириша оладиган ва ишга ижобий ёндошадиган. Лекин асосийси – бу ҳоҳиш-истак. Ишлаш истаги ва бунинг натижасида пул топиш. Хотирада тутиш керакки, агент нафақат тайёр суғуртани сотади, балки керакли ҳужжатларни тўғри расмийлаштиради. Бу ҳам маълум билимларни талаб қилади. Барча одамлар ҳар ҳил бўлганлиги сабабли, ҳар қандай ҳолатларга тайёр бўлиш лозим. Ҳеч қачон мижоз билан учрашувга кечикмаслик керак. Суғуртачи ўзини тутиб олган, тартибли бўлиши, ишонтира олиши лозим. Умуман олганда, мослашиш ва касбнинг спецификасини тушуниш учун бир йил ишлаш етарлидир.\nСуғурта агентида қандай қийинчиликлар юзага келиши мумкин?\nМижоз уйига ёки иш жойига келишини илтимос қилиши мумкин. Унга ёқиш учун айрим ҳолларда, ҳаттоки ўзингизга зиён етсада, Суғурталанган шахсга тўлиғича мослашиш керак бўлади. Кўп ҳолларда суғурта агентларда эркин график бўлади. Эҳтимол, айнан шу кўп одамларни ушбу касбга жалб этади. Улар асосий иш ва суғурта агентини бирга олиб бориш мумкин деб ўйлайди, лекин бу унчалик тўғри эмас. Бу бизнесда яхшигина даромад олиш учун унга тўлиғича ўзини бағишлаш керак. Суғурта агентини оёқлари боқади!


11.06.2019 19:58 0 2655\nЖиноят ишлари бўйича Ромитан туман судида босқинчиликка оид жиноят иши кўриб чиқилди. Эътиборлиси, босқинчи бегона бўлиб чиқмади: у жабрланувчнинг синфдоши экан!\n...Ш.Яхшиев синфдоши А.Тиллаевнинг Қоракўл туманидаги «Шер сахий» бозорида савдо фаолияти билан шуғулланишини яхши билган, албатта. Эртаю кеч бозорда бўлган одамнинг кундузи уйида хотинидан бошқа киши бўлмаслиги эҳтимоли катта. Шунга қарамай, Ш.Яхшиев яна бир карра «разведка» қилиб, тахмини тўғри эканига батамом амин бўлди. Буёғига аниқ ҳаракат қилса — кўз очиб юмгунча яхшигина бойлик эгасига айланади.\nУ 2019 йилнинг 1 февраль куни А.Тиллаевнинг уйига девор ошиб ўтганда вақт пешинга етмаганди. Оқ рангли аёллар рўмолидан ўзига ниқоб ясаб, бармоқ излари қолмаслиги учун қўлқоп кийиб, ичкарига киргани ҳамоно хонадон бекасига дуч келди. Вақтни бой бермай аёлга ҳужум қилиб, биқинига ошхона пичоғини тираркан, худди кинолардагидек шарт қўйди: мол керакми ёки жон?\nЖон ширин, аёл босқинчининг талабига бўйсиниб, аввалига қўл ва қулоғидаги, сўнг ётоқхона жавонидаги бошқа тилла тақинчоқларини тутқазди. Нақд пул чиқмади. Аёлни уриб-тепибди ҳамки, натижа йўқ: бори шу экан. Босқинчи жами олти миллион сўмдан кўпроқ қийматдаги тақинчоқларни қўлга киритгач, «мелисага хабар қилса, ўзига ёмон бўлишини» айтиб, жуфтакни ростлади. Кетар чоғи «Артел» русумли қўл телефонини ҳам кўздан қочирмади.\nШ.Яхшиевнинг таҳдидига қарамай, ўша куниёқ тегишли органларга хабар берилди. Кўп ўтмай босқинчи ашёвий далиллар билан қўлга олинди. Бу ёғи энди суд...\n...Жиноят ишлари бўйича Ромитан туман суди раиси У.Бозоровнинг «Xabar.uz»га маълум қилишича, Ш.Яхшиев Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 164-моддаси 3-қисми «в» банди билан айбдор деб топилиб, 10 йил озодликдан маҳрум этилди.\nОлти миллион сўмдан сал кўпроқ зарарга шунча жазоми?\n— Бўлмаса-чи? — деди суд раиси. — Ўғрилик билан босқинчилик жиноятлари ўртасида фарқ катта. Шу сабаб тайинланган жазодан ажабланманг, ҳаммаси қонун доирасида...


Бугундан ўқувчилар учун телевизион дарслар намойиши бошланди - zarnews.uz\nХалқ таълими вазирлиги Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси билан ҳамкорликда бугун, 30 мартдан учта телеканалда телевизион дарслар намойиш этишни бошлади.\nUzdigital TV МЧЖ абонентлари 1-4 синфлар учун телевизион дарсларни National Geography Wild каналида, 5-8 синфлар учун Eurosport каналида ва 9-11 синфлари учун эса «Охота ва рыбалка» каналида тамоша қилишлари мумкин.\nКабель телевидение ҳамда IP-телевидение абонентларида эса телевизион дарслар бошқа телеканаллар ўрнига намойиш этилиши мумкин.\nШунингдек, видеодарслар Ер сунъий йўлдоши орқали узоқ ва бориш қийин аҳоли пунктларида ўрнатилган кам қувватли телеузаткичлар орқали қўшимча каналлар шаклида 4 та телевизион канал орқали очиқ ҳолда бепул асосда тарқатилиши ташкиллаштирилди.\nАгар абонентларда савол ёки муаммолар юзага келса, улар телевидение хизматларини тақдим этувчи компанияларга мурожаат этиши мумкин.\nХалқ таълими вазирлиги ҳар ҳафта телевизион дарслар эфир вақти ҳақидаги маълумотларни ўзининг расмий сайти (www.uzedu.uz) ва ижтимоий тармоқларидаги саҳифаларида эълон қилиб боради.\nАҳоли учун қулайлик яратиш мақсадида Халқ таълими вазирлиги видеодарсларни интернет тармоғида жойлаштириб борилади. Жумладан, видеодарслар қуйидаги манбаларда жойлаштириб борилади:\nTASIX тармоғидан ташқарида\nИрода Умарова ва Дадахон Муҳаммадиев дуэти\nАбдулла Арипов чегара можароси бўйича Қирғизистон ҳукумати вакили билан учрашади\nФутбол тўпи ток ишлаб чиқаради\nГигант сайёралар: Сатурн\nМутолаа: Серкаев сим қоқди (ҳажвия)\nЙТҲ коронавирус АҚШ карантини қоидалари Хитой Норозилик намойишлари чартер рейс Самарқанд Қирғизистон Пайариқ Булунғур Россия


"Медуза" толибларни домига тортмоқда\nНАТО етакчилигидаги халқаро кучлар Афғонистон жанубида кенг кўламли “Медуза” операциясини амалга оширмоқда. 2 сентябрдан буён ўтказилаётган операция натижасида шу кунгача толибларнинг юзлаб жангариси йўқ қилинди.\n“Медуза” операцияси, асосан, толиблар жангарилари анча фаоллашиб, террор ҳужумлари тез-тез уюштираётган Қандаҳор, Хилманд ва унга қўшни вилоятларда ўтказилмоқда.\nАфғонистон полицияси душанбага ўтар кечаси Хилманд вилоятида содир бўлган отишмада толибларнинг 16 жангариси ва уч полициячи нобуд бўлганини билдирди. Ғармшер туманида рўй берган тўқнашувда эса 10 жангари яраланди. Қандаҳор вилоятида НАТОга қарашли самолётлар янглиш уюштирган ҳаво ҳужуми оқибатида канадалик бир аскар ҳалок бўлди, бир неча ҳарбий яраланди.\nНАТО етакчилигидаги халқаро кучлар қўмондони генерал-лейтенант Дэвид Ричардс тўқнашувлар давомида толибларнинг юзлаб жангариси ўлдирилганини тасдиқлади.\n“Толибларнинг 200 дан ортиқ жангариси ўлдирилгани тўғрисидаги маълумот тўғрилигига ишонаман. Жуда кўп жангари ўлдирилгани, албатта, ачинарли ҳол. Чунки кўплаб одам ҳаётдан бевақт кўз юмишини ҳеч ким хоҳламайди. Жанглар давомида Афғонистон полиция кучлари бир неча жангарини асир олди”, - деди НАТО кучлари қўмондони.\nГенерал Қандаҳор шаҳридан 35 километр нарида жойлашган Панжвайида ўтказилган ҳарбий амалиёт пайтида 80 жангари асир олинганини маълум қилди. Ҳарбий амалиётларда НАТО етакчилигидаги халқаро кучлар жуда оз талофат кўрди.\n“Кечаги тўқнашувларда халқаро тинчликпарвар кучларнинг тўрт аскари нобуд бўлди. Хабарингиз бор, яна бир ҳарбий 4 сентябрь куни бахтсиз ҳодиса туфайли ҳалок бўлди. Ҳозирча бошқа талофатлар ҳақида маълумот олганимиз йўқ”, – деди Д.Ричардс.\n4 сентябрь куни Покистон Ташқи ишлар вазирлиги президент Парвез Мушарраф Афғонистон раҳбари Ҳомид Карзай билан учрашиш учун яқин фурсатда Кобулга бориши ҳақидаги маълумотни тасдиқлади. Аммо вазирлик президент 5 сентябрда Кобулга бормаслигини аниқлигини билдирди.\nП.Мушарраф ва Ҳ.Карзай терроризмга қарши кураш ва икки мамлакат учун муҳим бўлган бошқа масалаларни ҳам муҳокама қилиши кутилмоқда.


Чорва молларини парваришлаш бўйича тавсиялар - Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги\nИккинчи муҳим шартларидан бири - зарур гигиеник парваришлашдир. Бу ҳайвоннинг тирик вазнини сақлаб қолишда ўз ифодасини топади - улар ўртача семизликни сақлаб қолади.\nМолхона қуришда меъёрларга риоя қилиш лозим. Сигирлар учун оғилхона узунлиги 160-200 см, кенглиги 130-150 см. дан кам бўлмаслиги керак. Охур пастроқ бўлади - моллар бўйнини эгиб, аммо чўзилмасдан озиқланиши керак. Охурни, яхшиси тўғри бурчакли эмас, овалсимон қилиб, яъни тепа томони 80 см, пастини 50 см. дан кам бўлмаган кенгликда қуриш мақсадга мувофиқдир. Унинг ҳажми бир маротабалик озуқа сиғадиган бўлиб қолмасин, бўрдоқига боқилаётган молларнинг суви олдида бўлгани маьқул.\nТуёқ касаллиги. Касалликнинг келиб чиқишига сабаб - туёқнинг шикастланиши, туёқлар орасидаги терининг ёрилиши ёки шилиниши каби ҳолларда, шу жойга бактериялар тушиб зарарлайди ва касаллик келиб чиқади.


Ипотека-банк халқаро облигацияларини йирик хорижий инвесторларга сотди — Review.uz\nИпотека-банк халқаро облигацияларини йирик хорижий инвесторларга сотди\nИпотека-банкнинг халқаро облигациялари буюртмалари ҳажми 1 соат ичида 300 млн. долларни ташкил этди. Савдо жараёнида буюртмалар ҳажми 500 млн. АҚШ долларидан ошиб, эмитент учун бошланғич фоиз ставкасини туширилди.\nИпотека-банк томонидан жорий йилнинг 12 ноябрь куни 300 млн. АҚШ доллари миқдорида 5 йиллик халқаро облигациялар чиқарилди ва бу орқали банк халқаро капитал бозорининг иштирокчисига айланди, деб хабар бермоқда Ипотека-банк матбуот хизмати.\nЖорий йилнинг 10-11 ноябрь кунлари бўлиб ўтган роуд-шоу тадбири доирасида АҚШ, Европа, Россия Федерацияси ҳамда Осиё мамлакатларида фаолият олиб бораётган 70 дан ортиқ етук халқаро инвесторлар иштирокида глобал аудиоконференция (Global Investor Call) ўтказилди.\n2020 йил 12 ноябрда инвесторларнинг таклифлари асосида молиявий консультантларнинг тавсияларига кўра, Ипотека-банкнинг халқаро облигацияларининг бошланғич фоиз ставкаси 5.625% этиб белгиланди ва Лондон вақти билан соат 09:00 да буюртмалар китоби очиқ деб эълон қилинди.\nБуюртмалар ҳажми 1 соат ичида 300 млн. долларни ташкил этиб, режа қилинган эмиссия ҳажми тўлиқ қопланди. Савдо жараёнида буюртмалар ҳажми 500 млн. АҚШ долларидан ошиб, эмитент учун бошланғич фоиз ставкасини тушириш имкониятини берди.\nЛондон вақти билан 15:00 да якуний фоиз ставкаси ва купон қарийб 0,125% бирликка туширилиб, 5,5% этиб белгиланди. Халқаро облигациялар Буюк Британия (27%), Швейцария (22%), Германия (18%), АҚШ (11%) ва бошқа бир қатор Европа ва Осиё (22%) давлатларининг инвесторлари орасида тақсимланди.\nIFC Ипотека-банкга 35 млн. AҚШ доллари эквивалентида миллий валютадаги заём бермоқда


- Раздел «вопросы к психологу» предназначен для предоставления однократной консультации специалиста-психолога в форме открытой консультации;\n- При обращении рекомендуется указывать пол, возраст, регион проживания\n- Формулировка вопроса предполагает краткое описание ситуации с указанием её ключевых особенностей и наличие конкретного запроса к специалисту;\n- Вопросы, содержащие нецензурные выражения, сленг, персональные данные, обращения к третьим лицам, контактную информацию, а также не соответствующие тематике рубрики, не допускаются к публикации.\n19 Сентября 2017 , 08:00\nАссалому алайкум! Аварияда одамлар шокка тушиб қолади, уларни бу ҳолатдан тезда чиқариб олишни қандай усули бор? Жавоб учун раҳмат! Яна бир саволим шуки ўликдан қўрқмаслик учун нима қилиш керак?\n19 Сентября 2017 , 08:14\nАссалому алейкум Аббос!\nСиз, аварияда одамлар шокка тушиб қолганда, уларни бу ҳолатдан тезда чиқариб олишни қандай усуллари бор ва ўликдан қўрқмаслик учун нима қилиш керак деган савволарга жавоб сўрадингиз. Сизга, ушбу йўналишда қисқача маълумот ва муҳим тавсиялар.\nШок одам ҳаётига хавф солувчи ҳолат бўлиб, у турли оғир жароҳатланишдан сўнг инсон физиологиясига таъсир кўрсатади. Агар Сиз ёки бирон-бир киши бахтсиз ходиса оқибатида травматик шок олган бўлса, унда зудлик билан шифокорга мурожаат қилиш даркор. Травматик шокни бошдан кечириб, хушини ёқотмаган кишида асаб ва руҳий зўриқишни кузатиш мумкин. Атроф муҳитга нисабатан ҳулқ атвори ўзгаради. Безовталикни ҳис этиши, яқин кишиларга нисбатан ғазаб туйғуси кузатилиши мумкин. Иштаха бузилиши, ошқозон бузилиши, нафас олишнинг қийинлашиши ва шу каби ҳолатлар нерв фаолияти билан боғлиқ ўзгаришлар кузатилади.Травматик шок ҳолатидаги белгилар:\nТана рангини ўзгариши (оқариб кетиши), совуқ тер босиши;\nЮрак пулсининг тезлашиши, нафас олишнинг нормал ҳолатидан ўзгариши (юзалашиши);\nКучсизлик, буҳузурлик, ғазаблари тўлқинланиши ёки аксинча сусайиши;\nҚарашлари ғамгин, бир нуқтага тикилиб қолиши ёки жуда секинлик билан бошқа ерларга қарашиши.\nБундай ҳолтар айниқса, юрак хасталигини бошидан ўтказганларда хавфлидир.\nШифокор ёрдами келгунига қадар қуйидагиларни бажаришингиз мумкин:\nАгар қон кетиши кузатилса имкон даражада тўхтатишга урунинг;\nАтрофда содир бўлаётган воқеани жароҳат олган инсон онгли равишда англай олаётган бўлса, унда уни тинчлантиришга ҳаракат қилинг;\nКўрпа ёки адёл билан баданини ўраб иситинг (хаттоки ёз кунларида ҳам бундай ҳолатда бадан совуқ қотади);\nТепага қаратиб ётқазинг (агар бош жароҳати олмаган бўлса);\nИссиқ ширин чой ичиринг;\nТана жароҳати олганда қон кетишини жгут орқали тўхтатиш, очиқ жароҳат жойларни бинт билан ўраш лозим;\nНафас олишига ёрдам беринг;\nСиқилиб қолган кийимларини бўшатинг;\nВазиятни доим назорат қилиб боринг.\nЎликлардан нима учун қўрқамиз?\nКўпчилик инсонлар ўлган одамни кўрганида ноқулайлик ёки қўрқув сезади. Бу, инсон организмни ҳимоя қиладиган ноодатий ҳолатга нормал реакция. Фақатгина шифокор ва одам жасадини кўп кўрадиган касб эгалари учун бу одатий ҳолат хисобланади. Бошқа касб эгалари эса, фақатгина яқин инсонларидан жудо бўлишгандагина бу туйғуни бошдан кечиришади. Шунинг учун ҳам кўпинча уларда ўликдан қўрқув ҳисси пайдо бўлади. Яъни, психологияда бундай турдаги қўрқув “некрофобия” деб аталади. Инсон нимага бу ҳолат қўрқувни келтираётганини тушуна олмайди. Чунки, онгимизда ўликлар ҳеч қандай физиологик зиён етказмасликни биламиз. Қўрқув пайтида англанмаган ҳолатда уша ердан қочиб кетишни истайди.\nКўпчилик ўзига савол беради, нима учун ўликдан қўрқаман? Бунинг сабаблар кўп бўлиши мумкин, ва кўпинча некрофобия кучли эмоциялар билан боғлиқ бўлиб, булар: ёқимсиз қўрқув туйғуси, ўликнинг ташқи кўриниши билан боғлиқ қўрқув хисси, паранормал қўрқув, яъни, ҳар хил экстрасенс ва фол очувчи телекўрсатувлар натижасида руҳнинг кўриниши, одамлар орасида юриши ва уларнинг тирик одамларга зиён етказиши мумкин бўлган афсоналарга ишониш оқибатида юзага келади.\nЯна бир факт - инсонлар ўзи тушунмаган ва билмаган нарсалардан қўрқиши. Чунки, ўлим хақ ва бу инсонни доим ташвишга солади.\nҚандай қилиб қўрқувни енгиш мумкин?\nҲеч қайси инсон ўликлардан қўрқмайман деб мардларча айта олмайди. Агар шундай бўлса, у ўзидаги қўрқувни енга олади.\nАгар ўликларни кўргандаги ҳолатингизда ваҳима босса, унда қуйидаги маслаҳатларимизга эътибор қаратинг:\nВахимали китобларни ўқиманг ва шунга ўхшаш телекўрсатувларни кўрманг;\nСуҳбат чоғида ўлим ҳақида гаплашмасликка ҳаракат қилинг;\nЗарурат туғилганда мозорларга бориб туринг. У ерда руҳларнинг яшаш жойи эмас, балким яқин кишиларимизнинг (қариндошларнинг) сокин ётган жойи деб қабул қилинг. Сиз эса у ерга уларни ёд олишга келганингизни унутманг.\nЁмон ҳаёлларга берилганда бошқа бир ишга чалғишга ҳаракат қилинг. Мисол учун: комедия фильмини кўринг. Уйдаги чироқларни ёқип қўйинг. Қизиқарли китобларни ўқинг ёки кўчага яқин кишингиз билан сайирга чиқинг.\nПсихолог ёрдами. Психолог сизга айнан нима учун ўликлардан қўрқиб қолганингизни аниқлашга ҳамда барҳам беришга ёрдам беради.\nМуаммони англаб уни енгиб ўтишга жасорат топа олсангиз ўзингизга осон бўлади.\n“Ҳа мен қўрқаман ўлиқдан, лекин буни нима ёмон томони бор” деб ўзингизни англаб олинг. Донишмандлар “Ўликлардан эмас, тирикдан қўрқгин” деб айтишган.\nВафот этган инсон сизга хеч қандай зиён етказа олмайди, чунки бу инсон физиологик мавжуд эмас. Ўликлар тўғрисида камроқ ўйлашга ҳаракат қилинг. Ўлим ҳақ, ҳар бир инсоннинг ниҳояси шу билан тугайди. Аммо ҳаётда то тирик эканмиз, завқланиб онгли равишда борлиқни ҳис этиб яшаш даркор.\nҲурмат билан, А.Рахимов


Ота фарзандига берадиган энг яхши ҳадя – тарбия | Qalampir.uz\nОта фарзандига берадиган энг яхши ҳадя – тарбия\nЖамият\t01 Май 19:03 3972\nБисмиллаҳир роҳманир роҳийм. Aллоҳ таолога ҳамду санолар, пайғамбаримиз Муҳаммад (с.а.в.) га салоту дурудлар бўлсин. Aссалому алайкум ва раҳматуллоҳу ва барокатуҳ.\nAзизлар, бугунги суҳбатимиз фарзандларга ота-онанинг таълими ҳақида бўлади. Ҳар бир ота ўз оиласининг раҳбаридир. Ҳаттоки Қуръони Каримда ҳам эркаклар аёлларнинг устидан раҳбар эканликлари айтилган. Aммо буни нотўғри маънода тушунмаслик керак. Яъни, раҳбар деганда ўз аёли ва болаларига хоҳлаганча тақиқ қўйиб, уларни истаганча тасарруф қилиши назарда тутилмайди. Раҳбарлик дегани шу оиланинг масъулиятини ҳис қилишдир. Бу масъулиятнинг энг муҳим томони фарзандлар тарбияси ва таълимидир.\nAллоҳ таоло Қуръони Каримда “Эй, иймон келтирганлар! Ўзингизни ҳам, аҳлингизни ҳам дўзах оташидан сақланг”, дея марҳамат қилади. Ота оиладаги раҳбар ўлароқ ўз аҳлини, яъни аёли ва фарзандларини дўзах оловига бошловчи ёмон амаллардан тийилишга ундаши лозим. Уламоларимиз айтишганки, оила қурилганда агар аёлнинг диний билимлари етарли бўлмаса, унга диний таълим бериш эрнинг зиммасига тушади. Хоҳ ўзи ўргатсин, хоҳ устоз ёлласин. Ушбу диний таълим “фарз” ва “вожиб”лардан иборат. Шунингдек, фарзандларга диний таълим бериш ҳақида гапирадиган бўлсак, ушбу таълим ҳам диний, ҳам дунёвий бўлиши керак. Пайғамбаримиз Муҳаммад (с.а.в.) “Ҳар бирингиз қўл остингиздагиларга мутасаддидирсиз”, деганлар. Эркак киши ўз аҳлига, яъни аёли ва фарзандларига масъул ва мутасадди ҳисобланади.\nБугунги кунда эса баъзи эркаклар фарзандлари ва аёлига бефарқ бўлиб бормоқда. Оила раҳбари бўла туриб, оиланинг юкини аёлига юклаб қўйишмоқда. Бунинг натижасида эса айрим аёллар оиланинг моддий таъминотини қилиш учун чет давлатларга ишлаш учун чиқиб кетишмоқда. Бу эса шаръий жиҳатдан хатодир. Шунингдек, мусулмон эркак аёлига нисбатан рашкли бўлишга буюрилган. Рашксиз эркак эса динда қораланди. Рашк бирор эркак ўз аёлининг шаръий жиҳатдан нотўғри ҳаракатларига қаршилик қилишидир. Шаръий жиҳатдан нотўғри ҳаракатлар бу– аёлнинг авратлари очиқ-сочиқ ҳолда кийиниши, номаҳрамлар олдида бемалол, тортинмасдан гапириши ва яна шу каби ҳолатлардир. Бу аввало Aллоҳ таолонинг ғазабини келтиргани учун эр бундан аёлини ҳимоя қилиши керак.\nКўпчилик эркаклар фарзандлар таълими ва тарбияси билан аёл киши шуғулланиши керак деб ҳисоблашади ва бу масалани аёл кишига ташлаб қўйишади. Ота фарзандларига таълим бериши керак. Ҳадисларда “Отанинг ўз фарзандига берадиган энг яхши ҳадяси бу– тарбиядир”, дея марҳамат қилинган. Бизга баъзи оналар турмуш ўртоғи ишдан қайтганидан кейин фарзандларига умуман эътибор қаратмаслигини, ишдан келиши билан чарчаганлигини айтиб хонасига кириб кетишини ёзишган. На аёлига қарайди, на болаларига. Ишдан чарчаб келгандир, аммо бироз ором олгандан кейин фарзандлари тарбияси билан шуғулланиши керак. Ҳеч бўлмаганда бир кунда битта оятнинг мазмунини тушунтириб бериши лозим. Фарзандларига дин аҳкомларидан таълим берсин, пайғамбаримиз Муҳаммад (с.а.в.) нинг шахсиятларини танитсин.\nФарзанд тарбиясига келадиган бўлсак, унда отанинг ўрни алоҳида. Она отанинг ўрнини боса олмайди. Чунки фарзанд кўпроқ онага хархаша қилади, унга эркалигини кўрсатади. Aммо отанинг олдида ўзини тияди. Aгарда ота фарзанд тарбиясини тўлалигича она зиммасига ташлаб қўйса, бола хулқ-атворида нуқсонлар пайдо бўлади. Она ҳам фарзанд тарбиясига масъулдир. Уларга тарбия бераётган онанинг, аввало ўзининг ҳам тарбияси ва одоби ҳавас қиладиган даражада бўлиши лозим. Одамлар орасида аёл ўқимаслиги керак деган тушунча бор. Aёл ўқимаса, билимли бўлмаса, келажакда она бўлганида ундай илмсиз аёл ўз фарзандига қандай қилиб тарбия бериши мумкин?!\nБаъзи оилаларда ота-она ва фарзанд ўртасида келишмовчиликлар бўлмоқда. Бунга сабаб эса ота-оналарнинг ўзлари айтган гапига ўзлари амал қилмаслигидир. Масалан, телефонни кўп ўйнамаслигини айтишади-да, лекин ўзлари ўрнак бўлишмайди. Ота-она фарзандлар учун ўрнак бўлиши керак. Вассалому алайкум ва раҳматуллоҳу ва барокатуҳ.\n17 Октябрь 13:51 37872\n17 Октябрь 11:44 34499\n17 Октябрь 17:29 24490\n18 Октябрь 17:40 22190


19:10 / 05 февраль 4054 pdf Ўқиш режими + -\nУлар келин тарафни талон-торож қилишнинг барча услубларини ўзлаштириб, тўйни, уй анжомларини, ҳатто куёвга ички кийим, дастрўмолгача «импортний» бўлиши кераклигини келин тарафнинг бўйнига осиб бўлишибди. Агар келин тараф қўлга сув қуядиган офтобани эсдан чиқарса ҳам, балога қоладиган бўлибди.\nҲақиқатда ҳозирги бўлар-бўлмасга хотинини «қўйиб юбораётган» эрлар, келинини ҳайдаётган қайнона ва қайноталар келинга унинг турар жойини ва кундалик ҳаёт кечириш манбасини маҳр қилиб берганларида ҳамда рўзғорга ишлатиладиган барча асбоб-анжомлар билан таъминлаб қўйганларида ва улар келиннинг мулкига айланганини, энди уларни қайтариб ололмасликларини билганларида эди, келинни ҳайдашдан олдин обдон бир ўйлаб кўришлари аниқ эди. Янги келин олиш учун яна аввалгича нарса сарф қилиш лозимлигини ўйлаб, бўлар-бўлмасга оилаларни бузишга журъат қила олмас эдилар.\nҲар бир инсон ушбу айтилган гапларни ўйлаб кўриши керак. Оиланинг сепи, мебели, чойшаби ва мол-дунёсининг эмас, бахту саодатининг ташвишини қилиш керак. Оилада саводсиз қайноналарнинг истаги эмас, шариатнинг кўрсатмалари устун бўлиши лозим.\nБу масалани ҳал қилишда, тўғри йўлга солишда ҳаммамиз қўлимиздан келганини қилишимиз лозим. Ана шунда оилаларимиз мустаҳкам бўлади, кишиларимизнинг ҳаёти бахтли, саодатли бўлади, иншааллоҳ.\nБобомурод 21:18 / 07 февраль\nИкром 13:54 / 07 февраль\nШайх Мухаммад Содик Мухаммад Юсуф хазратларидан Аллоҳ рози болсин. Мен совчиликка боришдан бошлаб никох туйигача эркаклар бош-кош булишлари керак деган фикрдаман.\nПарвиз 10:16 / 06 февраль\nАссалому алайкум! Биз ёш уйланаётган йигитлархам шу холатларни бартараф килишга харакат килишимиз керак. Ота оналаримизга " Отажон Онажон шу уйнинг анжомларини узимиз олиб келиб куйсак, келин томон хохлаганини олиб келсин бу уларнинг мурувати, хохлаганини олиб келсин. " деган таклифлар килсак. Агар бунга бир икки киши амал килаолса бошкалар хам бунга эргашиб кетади. Чунки халкимизнинг табиати шунакарок, бири нима килса ушанга эргашаверади. Факат биз узимизни чин мумин деб билганлар озгина урнак булсак булгани.\n16:40 / 05 февраль 1644\n07:00 / 06 февраль 597\n1315 15:10 / 29 май\n2225 13:32 / 17.11.2018\n1332 12:00 / 24 июнь


Фленокс | medu.uz - Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Фленокс\nПрепаратнинг савдо номи: Фленокс\nТаъсир этувчи модда (ХПН): эноксапарин натрий\n10000 анти-Ха ХБ, бу 100 мг эноксапарин натрийга эквивалент;\n2000 анти-Ха ХБ/0,2 мл, бу 20 мг эноксапарин натрийга эквивалент;\n4000 анти-Ха ХБ/0,4 мл, бу 40 мг эноксапарин натрийга эквивалент;\n6000 анти-Ха ХБ/0,6 мл, бу 60 мг эноксапарин натрийга эквивалент;\n8000 анти-Ха ХБ/0,8 мл, бу 80 мг эноксапарин натрийга эквивалент;\nёрдамчи моддалар:инъекция учун сув.\nТаърифи: тиниқ рангсиз ёки оч-сариқ рангли суюқлик.\nФармакотерапевтик гуруҳи. Антитромботик восита. Гепарин гуруҳи. Эноксапаринлар.\nАТХ коди: В01АВ05.\nЭноксапарин – бу, стандарт гепариннинг антитромботик ва антикоагулянт фаолликлари бўлинган қуйимолекуляр гепариндир (ПМГ). У анти-IIа, ва антитромбин фаолликка қараганда юқорироқ анти-Ха фаолликка эга (эноксапаринлар учун нисбат 3,6 ни ташкил қилади).\nЭноксапариннинг профилактик дозалари қўлланганида фҚТВ га (фаоллаштирилган қисман тромбопластин вақти) аҳамиятли таъсирга эга эмас\nПрепаратнинг даволовчи дозалари қўлланганида фҚТВ узайган бўлиши ва максимал фаолликнинг назоратли вақти 1,5-2,2 марта юқори бўлиши мумкин. Бу пролонгация (узайиши) қолдиқ антитромбин фаолликни акс эттиради.\nКейинчалик коронар ангиопластика ўтказиладиган беморларда, шунингдек бу муолажа ўтказилмайдиган беморларда тромболитик восита билан мажмуада ST сегментини кўтарилиши билан кечувчи ўткир миокард инфарктини даволаш.\nЙирик кўп марказли клиник тадқиқотларда ST сегментини кўтарилиши билан кечувчи ўткир миокард инфаркти бўлган 20479 беморларда, улар фибринолитик даволашни олганларидан кейин, 3000 анти-Ха ХБ эноксапаринни болюсли равишда вена ичига инъекция кўринишида олиш, унинг кетидан дарҳол 100 анти-Ха ХБ/кг тери остига юборилган, кейин ҳар 12 соатда 100 анти-Ха ХБ/кг тери остига инъекциялар ўтказилган ёки фаолланган қисман тромбопластин вақтининг кўрсатгичига қараб, тузатиш киритилган дозада кейинги доимий инфузия билан 60 ХБ/кг (максимум 4000 ХБ/кг) болюсли инъекция кўринишида фракцияланмаган гепаринни вена ичига юбориш учун, гуруҳларга рандомизация қилиниб тақсимланган. Эноксапарин тери остига инъекциялари стационардан чиққунигача ёки кўпи билан 8 кун (75% ҳолатда камида 6 кун) ўтказилган. Гепарин олган беморларнинг ярмига препарат камида 48 соат юборилган (89,5% ҳолларда ≥36 соат). Ҳамма беморлар шунингдек ацетилсалицил кислотасини камида 30 кун давомида олганлар. ≥75 ёшли беморлар учун эноксапариннинг дозасига тузатиш киритилган: Бошланғич болюсли вена ичига инъекциясиз 0,75 мг/кг (75 анти-Ха ХБ/кг) тери остига инъекция кўринишида ҳар 12 соатда юборилган.\nТадқиқотлар давомида 4716 (23%) беморларда ниқобланган текширилаётган препаратларни қўллаш билан антитромботик даволаш фонида, коронар ангиопластика ўтказилган. Агар эноксапариннинг охирги тери остига инъекцияси вақтидан, то баллонни шиширишгача 8 соатдан камроқ ўтган бўлса, беморлар қўшимча доза қабул қилмаганлар, ёки агар эноксапариннинг охирги тери остига инъекцияси вақтидан то баллонни шиширишгача 8 соатдан кўпроқ ўтган бўлса, 0,3 мг/кг (30 анти-Ха ХБ/кг) дозада эноксапаринни болюсли вена ичига инъекциясини қабул қилганлар.\nЭноксапарин бирламчи охирги нуқталарга тўғри келадиган патологик ҳолатлар тез-тезлигини аҳамиятли пасайтириш имкониятини берган, у миокард инфарктининг қайталанишини ва харқандай сабаб бўйича ўлимни ўз ичига олган, мажмуавий охирги нуқта, улар тадқиқотга киритилгандан кейинги кузатиш даврининг 30-кунлик даври давомида кузатилган: фракцияланмаган гепарин гуруҳидаги 12% билан солиштирилганда, эноксапарин гуруҳида 9,9% бўлган (нисбий хавфнинг пасайиши 17%) (р˂0,001) миокард инфарктини қайталаниш тез-тезлиги. Эноксапарин гуруҳида аҳамиятли паст бўлган (5% билан солиштирганда 3,4%, р≤0,001, нисбий хавфни пасайиши – 31%). Ўлим эноксапарин гуруҳида паст бўлган, бироқ гуруҳлар орасидаги хавф статистик жиҳатдан ишончли бўлмаган (7,5% билан солиштирилганда 6,9%, р=0,11).\nБирламчи охирги нуқта кўрсатгичи нуқтаи назардан, эноксапариннинг афзаллиги кичик гуруҳдан қатъий назар, сўзсиз бўлган (ёш, жинс, миокард инфарктини жойлашиши, анамнездаги диабет ёки миокард инфаркти, буюрилган тромболитикнинг тури ва биринчи клиник белгиларини пайдо бўлиши ва даволашни бошлаш орасидаги вақт оралиғи).\nТадқиқотларга киритилгандан кейин 30-кунлик даврда коронар ангиопластикани ўтказган пациентларда ҳам (хавфга нисбатан 13,9%, 23% билан солиштирилганда 10,8%), коронар ангиопластика ўтказилмаган беморларда ҳам (хавфга нисбатан 11,4%, 15% билан солиштирилганда 9,7%), самарадорликнинг бирламчи мезони нуқтаи назардан фракцияланмаган гепарин билан солиштирилганда Эноксаприн аҳамиятли афзалликни намойиш қилган.\nКатта қон кетишлар пайдо бўлишини тез-тезлиги 30-нчи кунгача гепарин (1,4%) гуруҳи билан солиштирилганда эноксапарин (2,1%) гуруҳида ишончли юқори бўлган. Меъда-ичакдан қон кетишлар тез-тезлиги гепарин (0,1%) гуруҳига қараганда эноксапарин (0,5%) гуруҳида юқори бўлган, шу вақтнинг ўзида бош мия ички қон қуйилишларнинг тез-тезлиги иккала гуруҳда бир хил бўлган (гепариндаги 0,7% билан солиштирилганда эноксапарин ҳолида 0,8%).\nМажмуавий мезонлар тахлили ёрдамида клиник фойдаси аниқланган эноксапариннинг фракцияланмаган гепарин устидан статистик аҳамиятли афзаллигини (р≤0,0001) кўрсатди: мажмуавий мезонлар учун нисбий хавфни эноксапарин фойдасига 14% га пасайиши (12,8% билан солиштирилганда 11%), улар 30-нчи кунгача ўлим билан якунланишни, миокард инфарктини қайталанишини ва оғир қон кетишини (TIMI мезонлар) ўз ичига олади, ва 17% (12,2% билан солиштирганда 10,1%) мажмуавий мезонлар учун, улар 30-нчи кунгача ўлим билан якунланишни, миокард инфарктини қайталанишини ва бош мия ички қон кетишини ўз ичига олади.\nПрепаратнинг фармакокинетик параметрлари тавсия этилган дозалар доирасида вақт давомида қон плазмасида анти-Ха ва анти-IIа нинг ўзгаришлари бўйича баҳоланади..\nБиокираолишлиги. Эноксапарин тери остига юборилганида тез ва деярли тўлиқ (деярли 100%а) сўрилади. Қон плазмасидаги максимал фаоллиги юборилганидан кейинги 3-нчи ва 4-нчи соатлар орасида кузатилади.\nБу максимал фаоллик (анти-Ха ХБ да ифодаланган) 0,18±0,04 (2000 анти-Ха ХБ юборилганидан кейин), 0,43±0,11 (4000 анти-Ха ХБ юборилганидан кейин) ва 1,01±0,14 (10000 анти-Ха ХБ юборилганидан кейин) ни ташкил қилади.\nБолюсли вена ичига инъекция 30 мг (0,3 мл; 3000 анти-Ха ХБ) ҳар 12 соатда кейинги\n1 мг/кг (100 анти-Ха ХБ/кг) дан тери остига юборишлар, антифактор Ха концентрациясини биринчи максимал даражасига, бу 1,16 ХБ/мл (n=16) ни ташкил қилади, ва фармакокинетик эгри чизиқ ости майдони кўрсатгичини, бу мувозанат даражасининг 88% га тўғри келади, эришишга олиб келади. Мувозанат ҳолатига даволашнинг иккинчи кунида эришилади.\nТавсия этилган дозалар доирасида эноксапариннинг фармакокинетикаси тўғри пропорционалдир. Алоҳида пациентда ва пациентлар орасидаги кўрсатгичлардаги фарқлар умуман аҳамиятсиздир. Соғлом кўнгилликларга суткада бир марта 40 мг (0,4 мл; 4000 анти-Ха ХБ) тери остига такрорий юборилганидан кейин мувозанат ҳолатига 2-нчи куни эришилган, бунда эноксапариннинг ўртача фаоллиги, бир марта юборилганда кузатилганидан деярли 15% га юқори бўлган. Бир марталик дозалар юборилганида эноксапариннинг фаоллигининг турғун даражаларини етарлича олдиндан айтиш мумкин. 1 мг/кг (100 анти-Ха ХБ/кг) суткада икки марта такроран тери остига юборилганидан кейин мувозанат ҳолатига 3-нчи ва 4-нчи кунлар орасидаги даврда эришилган, бунда ўртача AUC бир марта юборилганда кузатилгандагидан 65% га бқори бўлган, максимал ва минимал анти-Ха фаоллик эса, мувофиқ равишда 1,2 ва 0,52 анти-Ха ХБ/мл ни ташкил қилган. Эноксапарин натрий фармакокинетикасининг кўрсатгичлари билан мувофиқ, мувозанат ҳолатига эришишдаги бу фарқни, шунингдек терапевтик дозалар диапазони учун ҳам кутиш мумкин.\nТери остига юборилганидан кейин плазмадаги анти-Ха фаоллик, анти-IIа фаолликка нисбатан деярли 10 марта паст бўлган. Ўртача максимал анти-Ха фаоллик тери остига юборилганидан кейин тахминан 3-4 соат ўтгач кузатилади, 1 мг/кг (100 анти-Ха ХБ/кг) суткада икки марта такроран тери остига юборилганидан кейин 0,13 анти-Ха ХБ/мл га етади.\nТақсимланиши. Эноксапарин натрийнинг анти-Ха фаоллик бўйича тақсимланиш ҳажми тахминан 5 л ни ташкил қилади ва айланаётган қон ҳажмига деярли жавоб беради.\nМетаболизми. Эноксапариннинг метаболизми асосан жигарда (десульфатизация ва деполимеризация йўли билан) юз беради.\nЧиқарилиши. Тери остига юборилганидан кейин қуйимолекуляр гепаринларда анти-Ха бўйича ярим чиқарилиш даври фракцияланмаган гепаринлардаги бу кўрсатгичлар билан солиштирганда давомлироқдир.\nЭноксапариннинг элиминацияси – монофазали, бунда тери остига бир марта юборилганидан кейин тахминат 4 соатни ва такрорий дозалар юборилганида деярли 7 соатни ташкил қилади. Қуйимолекуляр гепаринлар учун қон плазмасида анти-Ха фаолликка нисбатан, анти-IIа фаолликни тезроқ пасайиши характерлидир.\nЭноксапарин ва унинг метаболитлари сийдик билан (тўйинмаган механизм), шунингдек сафро билан чиқарилади.\nАнти-Ха фаоллиги бўлган моддаларнинг буйрак клиренси юборилган дозанинг 10% ни, фаол ва нофаол метаболитларининг умумий буйрак экскрецияси – дозанинг 40% ни ташкил қилади.\nЮқори хавф гуруҳлари\nКекса ёшли пациентлар. Бу ёш гуруҳида буйрак фаолиятини физиологик пасайиши кузатилиши туфайли, элиминацияси секинроқ кечади. Бу профилактик даволашда дозалашга ёки юбориш тартибига таъсир қилмайди.\n75 ёшдан ошган пациентларда қуйимолекуляр гепарин препаратлари билан даволашни бошлашдан олдин Кокрофт формуласи ёрдамида буйрак фаолиятини мунтазам назорат қилиш жуда мухимдир.\nЕнгил ва ўртача буйрак етишмовчилиги (креатинин клиренси ≥30 мл/мин) бўлган пациентлар. Айрим ҳолларда, агар эноксапарин даволовчи дозаларда қўлланса, дозани ошириб юбориш мумкинлигини истисно қилиш мақсадида, анти-Ха фаолликнинг мониторингини ўтказиш фойдали бўлиши мумкин.\nЎртача ва юқори тромбоген хавф билан бирга кечувчи хирургик аралашувларда веноз тромбоэмболияни олдини олиш;\nЎткир терапевтик касалликлар туфайли ётоқ ҳолатида бўлган пациентларда чуқур веналар тромбозини олдини олиш: MYHA таснифи бўйича III ва IV синфи юрак етишмовчилиги, ўткир нафас етишмовчилиги, веноз тромбоэмболиянинг хеч бўлмаганда, яъни бир хавф омили мавжуд бўлган ҳолатда ўткир инфекцион ёки ревматик касаллик;\nГемодиализ ўтказиш вақтида қон айланишининг экстракорпорал контурида тромб ҳосил бўлишини олдини олиш (муолажа ўртача тахминан 4 соатгача давом этади);\nЧуқур веналарнинг диагностика қилинган тромбозини даволаш, у ўпка артериясининг тромбоэмболияси билан бирга кечади ёки бирга кечмайди, ва ўпка артериясининг тромбоэмболиясидан ташқари оғир клиник симптомларга эга бўлмайди, у тромбоэмболик воситалар билан даволашни ёки хирургик аралашувни талаб қилади;\nНисбатан стенокардияни ва Q тишисиз ўткир миокард инфарктини ацетилсалицил кислотаси билан мажмуада даволаш;\nST сегментини кўтарилиши/элевацияси бўлган ўткир миокард инфарктини кейинчалик коронар ангиопластикани қўллаш мумкин бўлган беморларда, шунингдек ушбу муолажа ўтказилмайдиган беморларда тромболитик воситалар билан мажмуада даволаш учун қўлланади.\n1 мг (0,01 мл) энокспарин натрий тахминан 100 бирлик анти-Ха ХБ фаолликка тўғри келади. Фленоксни қуйидаги ҳоллардан ташқари ҳолларда профилактик ва даволовчи қўллаш учун тери остига юбориш керак:\nгемодиализ амалиётида препаратни антикоагуляция учун қўллаш;\nST сегментининг элевацияси билан кечувчи вена ичига болюсли юбориш лозим бўлган миокард инфаркти бўлган пациентларни даволаш.\nФленоксни мушак ичига юборишга рухсат берилмайди. Препарат фақат катта пациентларда қўллаш учун тавсия этилган.\nТери остига юбориш техникаси. Ишлаб чиқарувчи томонидан тўлдирилган шприцлар бевосита ишлатишга тайёр. Зарурати бўлганида Фленокс препаратининг дозасига пациентнинг тана вазнига қараб, тузатиш киритиши мумкин. Бунинг учун зарурати бўлганида инъекцияни ўтказиш олдидан шприцдан препаратнинг ортиқча миқдорини йўқотиш керак. Агар препаратнигнг ортиқча миқдорини йўқотишнинг зарурати бўлмаса, препаратни йўқотилишидан сақланиш учун, инъекция олдидан шприцдан ҳаво пуфакчаларини йўқотиш керак эмас.\nФленокс препаратининг тери остига инъекциясини пациент ётган ҳолатда бўлганида бажарган маъқул. Препаратни тери ости ёғ тўқимасига қорин бўшлиғининг олдинги ён ёки орқа ён юзасига, навбат билан чап ва ўнг ёнга, ҳар бир инъекция учун турли жойларни ишлатиб, юбориш керак. Игнани катта ва кўрсаткич бармоқлар ёрдамида ҳосил қилинган тери бурмасининг қалинлигига, унга бурчак остида эмас балки бутун узунлиги бўйлаб вертикал, киритиш керак. Тери бурмасини инъекцияни тўлиқ бажариш вақти давомида тутиб туриш керак. Юборгандан кейин инъекция жойини ишқалаш керак эмас.\nST сегментни кўтарилиши бўлган ўткир миокард инфарктини даволаш учун Фленокс препаратини вена ичига (болюсли) юбориш/қўллаш техникаси.\nДаволаш вена ичига болюсли инъекциядан бошланади, шундан кейин дарҳол тери остига инъекция ўтказилади. Вена ичига болюс ўтказиш учун ишлаб чиқарувчи томонидан тўлдирилган Фленокс препарати бўлган даражаланган шприцдан, у 40 мг (0,4 мл; 4000 анти-Ха ХБ), 60 мг(0,6 мл; 6000 анти-Ха ХБ) ёки 80 мг (0,8 мл; 8000 анти-Ха ХБ), шприцда 30 мг доза (0,3 мл; 3000 анти-Ха ХБ) қолиши учун, препаратнинг ортиқча миқдорини йўқотиш керак.\nФленокс препаратининг бу дозаси эритмани вена ичига юбориш учун тизими найига юборилади. Бошқа дори воситалари билан препаратни аралаштиришга ёки бир вақтда юборишга йўл қўйилмайди. Бошқа дори воситаларининг қолдиқларини йўқотиш учун, ва демак, Фленокс препарати билан уларни аралашишини олдини олиш учун, Фленокс препаратини вена ичига болюсли инъекциясини ўтказиш олдидан ва ундан кейин тизимни етарли миқдордаги 0,9% ли натрий хлориди эритмаси ёки 5% ли глюкоза эритмаси билан ювиш керак. Фленоксни 0,9% ли натрий хлориди эритмаси ёки 5% ли глюкоза эртимаси билан хавфсиз юбориш мумкин.\nСтационар шароитларида Фленокс препаратини қуйидагилар учун ишлатиш мумкин:\nтери остига инъекция учун 1 мг/кг (100 анти-Ха ХБ/кг) дозани олиш, уни вена ичига болюсли инъекция кетидан ўтказиш керак, кейинги 1 мг/кг (100 анти-Ха ХБ/кг) дозаларни эса ҳар 12 соатда тери остига юбориш керак.\nкейинчалик коронар ангиопластика ўтказиладиган беморларга вена ичига болюсли юбориш учун 0,3 мг/кг (30 анти-Ха ХБ/кг) дозани олиш учун қўлланади.\nБутун даволаш даври давомида тромбоцитлар сонини мунтазам назорат қилиш керак, чунки гепарин-индукцияланган тромбоцитопения (ГИТ)ни пайдо бўлиши хавфи бор.\nЎртача ва юқори тромбоген хавф билан кечувчи хирургик аралашувларда веноз тромбоэмболияни олдини олиш.\nУмумий қоида сифатида, бу тавсиялар умумий анестезия остида ўтказиладиган хирургик муолажаларга тааллуқлидир.\nСпинал ва эпидурал анестезия ўтказилган ҳолларда операция олдидан эноксапаринни юборишдан фойдани ва спинал гематоманинг ривожланишини юқори хавфини баҳолаш керак (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг).\nЮбориш схемаси. Фленокс препарати суткада 1 марта тери остига юборилади.\nДоза. Дозани аниқ пациент эга бўлган хавфни баҳолаш ва хирургик аралашувнинг тури асосида аниқлаш керак.\nТромб ҳосил бўлишининг ўрача хавфи билан бирга кечувчи хирургик операциялар.\nТромб ҳосил бўлишининг ўртача хавфи билан бирга кечувчи операциялар вақтида, ва тромб ҳосил бўлишининг юқори хавфига эга бўлмаган пациентларда, самарали профилактика Фленокс препаратининг 20 мг (0,2 мл; 2000 анти-Ха ХБ) дозасини ҳар куни юбориш билан таъминланади. Текширилган дозалаш тартиби, операциядан 2 соат олдин биринчи дозани юборишни кўзда тутади.\nТромб ҳосил бўлишининг юқори хавфи билан бирга кечувчи хирургик операциялар.\nЧаноқ-сон ва тизза бўғимларидаги операциялар.\nФленокс препаратининг дозаси 40 мг (0,4 мл; 4000 анти-Ха ХБ) суткада бир мартани ташкил қилади.\nТекширилган дозалаш тартиби 4000 анти-Ха ХБ (тўлиқ доза) биринчи инъекцияни операциядан 12 соат олдин ёки 2000 анти-Ха ХБ (ярим доза) биринчи инъекцияни операциядан 2 соат олдин юборишни кўзда тутади.\nАгар хирургик аралашувнинг тури (айниқса онкологик операцияларда) ва/ёки пациентнинг анамнези (агар у веноз тромбоэмболия ҳолини ўтказган бўлса) билан боғлиқ бўлган веноз тромбоэмболиянинг юқори хавфи мавжуд бўлса, чаноқ-сон, тизза бўғимларидаги операциялардаги каби, хавфи юқори бўлган ортопедик операцияларда қўлланганидек профилактик дозаларни юбориш керак.\nПМГ билан даволашни пациент тўла ва фаол харакатлана олмагунича, оёқларига оддий компрессион эластик боғловларни қўйиш билан бирга давом эттириш керак:\nкатта оператив аралашувларда ПМГ билан даволаш, пациентда веноз тромбоэмболия хавфи мавжуд экан, 10 кундан камроқ давом эттирилиши керак (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг);\nтизза бўғимидаги операциядан кейин 4-5 ҳафта давомида 4000 анти-Ха ХБ/сутка дозада эноксапарин билан профилактик даволашнинг терапевтик фойдаси аниқланган;\nагар даволашнинг тавсия этилган давомийлигидан кейин пациентда хали ҳам веноз тромбоэмболия хавфи бўлса, профилактик терапияни давом эттириш, хусусан перорал антикоагулянтларни юбориш имкониятини кўриб чиқиш керак.\nҚуйимолекуляр гепаринлар ёки перорал антикоагулянтлар билан давомли даволашнинг клиник фойдаси текширилмаганлигини таъкидлаш керак.\nЎткир терапевтик касалликлар туфайли ётоқ ҳолати тартибида бўлган пациентларда чуқур веналар тромбозини олдини олиш.\nФленокс препаратининг тавсия этилган дозаси тери остига суткада 1 марта 40 мг (0,4 мл; 4000 анти-Ха ХБ) ни ташкил қилади. Фленокс камида 6 кун буюрилади, даволаш давомийлиги – 14 кундан кўп эмас. Агар веноз тромбоэмболия пайдо бўлиши хавфи хали ҳам сақланиб турса, перорал антикоагулянтларни қўллаш билан давомли профилактик даволашни ўтказиш керак.\nГемодиализ ўтказиш вақтида қон айланишининг экстракорпорал контурида тромб ҳосил бўлишини олдини олиш.\nПрепарат қон томир ичига юборилади (артерия ички катетери ёки диализли контур).\nГемодиализнинг такрорий сеансларини қабул қилаётган беморлар учун, қоннинг тозаланишини экстраренал тизимида қон ивишини олдини олиш, сеанс бошида артерия ички катетерга ёки диализ контурига 100 анти-Ха ХБ/кг бошланғич дозани юбориш билан таъминланади.\nБу доза қон томир ичига бир марталик болюсли инъекция кўринишида юборилади. Бу дозанинг антикоагулянт самараси одатда, 4 соат ёки камроқ давом этувчи гемодиализ сеансини ўтказиш учун етарли бўлади. Унга кейин пациентнинг жавобини аҳамиятли шахсий ўзгаришларини ҳисоби билан, тузатиш киритилиши мумкин.\nМаксимал тавсия этилган доза 100 анти-Ха ХБ/кг ни ташкил қилади.\nҚон кетишининг юқори хавф гуруҳига мансуб бўлган гемодиализдаги пациентлар учун (айниқса пре- ва постоперацион даврдаги диализда) ёки фаол қон кетишида, диализ сеанслари вақтида 50 анти-Ха ХБ/кг дозани (қон томирига икки ёқлама кириш йўли ) ёки 75 анти-Ха ХБ/кг (қон томирига битта кириш йўли роқали) дозани қўллаш мумкин.\nЎпка артериясининг тромбоэмболияси билан кечувчи ёки бирга кечмайдиган ва оғир клиник симптомларга эга бўлмаган чуқур веналарнинг диагностика қилинган тромбозини даволаш.\nЧуқур веналар тромбозини юз беришига ҳар қандай гумонини дарҳол мувофиқ текшириш усуллари ёрдамида тасдиқлаш керак.\nФленокс тери остига суткада 2 марта 100 анти-Ха ХБ/кг дозада ҳар 12 соатда буюрилади.\nТана вазни 100 кг дан ортиқ ва 40 кг дан кам пациентларда ПМГ дозалари ўрганилмаган. ПМГ тана вазни 100 кг дан ортиқ пациентларда кам самаралироқ бўлиши мумкин ва тана вазни 40 кг дан кам пациентларда қон кетишлари юз беришининг юқори хавфига олиб келиши мумкин.\nШунинг учун бу пациентларнинг клиник ҳолатини синчиклаб назорат қилиш керак.\nЧуқур веналар тромбозини даволаш давомийлиги.\nҚуйимолекуляр гепаринни қўллаш билан даволашда, агар қарши кўрсатмалар бўлмаса перорал антикоагулянтларни қабул қилишга иложи борича тезроқ ўтиш керак. ПМГ билан даволаш давомийлиги, мувозанат ҳолатига қийин эришиладиган ҳоллардан ташқари, перорал антикоагулянтлар билан мувозанат ҳолатига эришиш учун керак бўлган вақтни ҳам қўшиб, 10 кундан ошмаслиги керак. Шунинг учун перорал антикоагулянтлар билан даволашни иложи борича эрта бошлаш керак.\nНостабил стенокардия ва Q тишисиз миокард инфарктини даволаш.\nФлекнокс препаратининг тавсия этилган бир марталик дозаси 1 мг/кг (100 анти-Ха ХБ/кг) ни ташкил қилади тери остига ҳар 12 соатда юборилади; бир вақтда ацетилсалицил кислотаси перорал буюрилади (тавсия этилган дозалари: 75 дан 325 мг гача перорал бошланғич 160 мг юклама дозадан кейин).\nДаволаш давомийлиги – энг камида 2-8 сутка, пациентнинг ҳолати клиник барқарорлашгунича давом эттирилади.\nКейинчалик коронар ангиопластика ўтказиладиган беморларда, шунингдек бу муолажа ўтказилмайдиган беморларда тромбопластик восита билан мажмуада ST сегментининг кўтарилиши бўлган ўткир миокард инфарктини даволаш.\nФленокс препаратини бошланғич вена ичига болюсли инъекцияси 30 мг (0,3 мл;\n3000 анти-Ха ХБ) дозада ўтказилади. Шундан кейин тери остига 15 минут давомида\n1 мг/кг (100 анти-Ха ХБ/кг), сўнгра ҳар 12 соатда юборилади (биринчи иккита тери остига инъекциялар учун максимал йиғинди доза 10000 анти-Ха ХБ ни ташкил қилади).\nФленокс препаратининг биринчи дозасини тромболитик даволаш бошланганидан кейин ҳар қандай вақтда 15 минут олдин ёки 30 минут ўтгач юбориш керак.\nДаволашнинг тавсия этилган давомийлиги 8 кунни ташкил қилади ёки, агар госпитализация 8 кундан камроқ давом этса, пациент стационардан чиқарилгунича давом этади.\nЁндош даволаш: симптомлар пайдо бўлганидан кейин ацетилсалицил кислотасини қабул қилишни иложи борича тезроқ бошлаш ва агар бошқача кўрсатилмаган бўлса, камида 30 кун давомида кунига 75-325 мг дозада давом эттириш керак.\nКоронар ангиопластика ўтказилаётган беморлар:\nагар Фленокс препаратини охирги тери остига юбориш вақтида баллонни шиширишгача 8 соатдан камроқ ўтган бўлса, препаратни қўшимча юбориш талаб қилинмайди;\nагар Фленокс препаратини охирги тери остига юбориш вақтида баллонни шиширишгача 8 соатдан кўпроқ ўтган бўлса, 0,3 мг/кг (30 анти-Ха ХБ/кг) Фленокс препаратини вена ичига болюсли инъекциясини ўтказиш керак. Инъекцион юбориладиган ҳажмларнинг аниқлигини таъминлаш учун, препаратни 300 анти-Ха ХБ/мл гача (0,3 мл (3000 анти-Ха ХБ) 10 мл эритувчида (0,9% ли натрий хлориди эритмаси ёки 5% ли глюкоза эритмаси) суюлтириш тавсия этилади (жадвалга қаранг).\nКоронар ангиопластика ўтказилаётган беморлар учун суюлтириш амалга оширилаётганда инъекцион юбориш учун керакли ҳажмлар\nкг Керакли доза,\nанти-Ха ХБ 300 ХБ/мг гача суюлтирилганда (яъни 0,3 мл (3000 анти-Ха ХБ) 10 мл эритувчида суюлтирилган Фленокс препарати)) инъекцион юбориш учун керак ҳажм, мл\n50 1500 5,0\n60 1800 6,0\n70 2100 7,0\n80 2400 8,0\n90 2700 9,0\nST сегментининг кўтарилиши билан ўткир миокард инфаркти бўйича даволашда бўлган, пациентларда, 75 ёшдан бошлаб бошланғич вена ичига болюсли инъекция ўтказилмайди. Ҳар 12 соатда уларга тери остига 0,785 мг/кг (75 анти-Ха ХБ/кг) юбориш керак (фақат биринчи икки инъекциялар учун йиғинди доза 75 мг ни (7500 анти-Ха ХБ) ташкил қилади.\nАҳамиятли геморрагик асоратларнинг ҳолатлари қайд этилган, улардан баъзилари ўлим билан якунланган. Бош мия ички ва ретроперитонеал қон қуйилишлари кузатилган. Шунигдек гематома, инъекция жойидан бошқа жойларда экхимоз, жарохатнинг гематомаси, бурундан қон кетиши ва меъда-ичак қон кетиши каби геморрагик асоратлар (қон кетишлар) ҳам қайд этилган.\nГеморрагик кўринишлар асосан қуйидагича билан боғлиқ бўлган:\n– йўлдош хавф омиллари билан боғлиқ: қон кетишларга мойиллик ва дори воситаларининг маълум мажмуалари боғлиқ органик шикастланишлар (“Қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар” ва “Дориларнинг ўзаро таъсири” бўлимларига қаранг), ёш, буйрак етишмовчилиги, паст тана вазни;\n– терапевтик тавсияларга риоя қилмаслик билан боғлиқ: хусусан даволаш давомийлиги ва тана вазнига мувофиқ дозага тузатиш киритилишига тааллуқли ҳолатлар (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг).\nСпинал анестезия, анальгезия ёки эпидурал анестезия вақтида қуйимолекуляр гепарин юборилганидан кейин спинал гематома ҳоллари қайд этилган.\nБу ножўя реакциялар турли даражали неврологик ўзгаришларни ва доимий фалажни чақирган (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг).\nТери остига юборилганидан кейин инъекция юборилган жойда гематома ҳосил бўлиши мумкин. Инъекция жойида оғриқ, бошқа реакциялар, инъекция жойида таъсирланиш, шишини хам қўшиб, ўта юқори сезувчанлик, яллиғланиш ва тугунлар ҳосил бўлиш ҳоллари қайд этилган. Агар инъекция ўтказишнинг тавсия этилган техникасига риоя қилинмаса ёки уни ўтказиш учун тўғри келмайдиган восита қўлланса, бу хавф ошади. Иъекция жойидаги яллиғланиш тугунлари, бир неча кундан кейин ўтиб кетади, яллиғланиш оқибатида пайдо бўлишлари мумкин. Лекин бу даволашни тўхтатишни талаб қилмайди.\nТромбоцитопения қайд қилинган. Унинг икки тури мавжуд:\nI тур, яъни энг тарқалган ҳоллари, одатда ўртача даражали (тромбоцитларнинг миқдори 100000/мм3 дан кўпроқ), эрта босқичларда (5-нчи кунгача) пайдо бўлади ва даволашни тўхтатишни талаб қилмайди;\nII тур, яъни иммуноаллергик тромбоцитопениянинг тез-тез бўлмаган оғир ҳоллари – тромбоз билан гепарин-индукциялаган тромбоцитопения (ГИТ); айрим ҳолларда тромбоз аъзолар инфаркти ёки оёқ-қўлларнинг ишемияси билан асоратланган. Унинг тарқалганлиги кам текширилган (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг).\nТромбоцитлар даражаси симптомсиз ва қайтувчи ошиши мумкин.\nГепаринларни қўллашда терининг некрозини ҳоллари қайд этилган. Улардан олдин пурпура ёки инфильтрацияланган ва оғриқли эритематоз доғлар пайдо бўлиши мумкин. Бундай ҳолларда даволашни дарҳол тўхтатиш керак.\nТизимли аллергик реакциялар (анафилактик/анафилактоид реакциялар) ёки тери томонидан реакциялар (эшакеми, қичишиш, эритема, буллез тошмалар) кўринишлари пайдо бўлган, улар маълум ҳолларда даволашни тўхтатишга олиб келишлари мумкин бўлган.\nФракцияланмаган гепариндаги каби, даволаш муддати узайтирилганида остеопороз ривожланиши истисно қилинмайди.\nФракцияланмаган гепаринлар гипоальдостеронизм чақиришлари мумкин, у калийнинг плазмадаги даражасини ошишига олиб келади. Клиник аҳамиятли гиперкалиемия, айниқса сурункали буйрак етишмовчилиги ва қандли диабети бўлган пациентларда пайдо бўлиши мумкин.\nТрансаминазалар даражасини қисқа муддати ошиши.\nГиперкалиемия ривожланишини бир неча ҳоллари хақида хабар берилган.\nТерининг юқори сезувчанлиги билан боғлиқ бўлган васкулит ҳоллари кузатилган.\nГиперэозинофилия алоҳида ёки тери реакциялари билан бир вақтда кузатилган, у даволашни тўхтатилишига олиб келган.\n8000 анти-Ха ХБ/0,8 мл, бу 80 мг эноксапарин натрийга эквивалент дозалар учун.\nБу дори воситасини қуйидаги ҳолларда қўллаш мумкин эмас:\nэноксапаринга, гепаринга ёки унинг ҳосилаларига, шу жумладан бошқа қуйимолекуляр гепаринларга (ПМГ) юқори сезувчанлик;\nанамнезда фракцияланмаган ёки қуйимолекуляр гепаринни қўллаш оқибатидаги II тур оғир гепарин томонидан индукцияланган тромбоцитопениянинг (ГИТ) мавжудлиги (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг);\nгемостазни бузилиши билан боғлиқ бўлган геморрагик кўринишлар ёки қон кетишига мойиллик (бу қарши кўрсатма учун истисно диссеминацияланган қон томир ички қон ивиши миндроми бўлиши мумкин, агар у гепарин билан даволаш билан боғлиқ бўлмаса (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг);\nқон кетишига мойиллиги бўлган аъзоларнинг органик шикастланишлари;\nклиник аҳамиятли фаол қон кетиши;\nмеъда ва ўн икки бармоқ ичакнинг фаол яраси;\nгепаринни профилактика учун эмас, балки даволаш учун қабул қилаётган беморларда, режали хирургик аралашувларда махаллий-регионар анестезия қўлланмайди.\n4000 анти-Ха ХБ/0,4 мл, бу 40 мг эноксапарин натрийга эквивалент дозалар учун\nБу дори воситаси қуйидаги ҳолларда умуман тавсия этилмайди:\nоғир буйрак етишмовчилиги (Кокрофт-Голт формуласи бўйича креатинин клиренси минутига 30 мл, “Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг);\nмия ичига қон қуйилганидан кейинги биринчи 24 соатлар.\nБундан ташқари, бу препаратни профилактик дозаларда 65 ёшдан катта пациентларга қуйидаги дори воситалари билан мажмуада буюрмаган маъқул (“Дориларнинг ўзаро таъсири” бўлимига қаранг):\nАцетилсалицил кислотаси оғриқни қолдирувчи, иситмани туширувчи ва яллиғланишга қарши дозаларда.\nНостероид яллиғланишга қарши воситалар (НЯҚВ) (тизимли қўллаш).\nДекстран 40 (парентерал қўллаш).\nмия ичига қон қуйилиши;\nмувофиқ маълумотлар бўлмаганлиги туфайли, препаратни оғир буйрак етишмовчилиги (Кокрофт формуласи бўйича ҳисобланган креатинин клиренси минутига 30 мл) бўлган беморларда қўллаш мумкин эмас, диализда бўлган пациентлар бундан мустаснодир. Оғир буйрак етишмовчилиги бўлган беморларга фракцияланмаган гепарин буюриш керак.\nКокрофт формуласи бўйича ҳисобни ўтказиш учун беморнинг тана вазнини ўлчаш бўйича охирги маълумотлар бўлиши керак (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг).\n(Қуйи Молекуляр Гепарин) билан даволашда бўлган беморларда спинал ёки эпидурал анестезияни қўллаш мумкин эмас.\nПрепаратни қуйидаги ҳолларда қўллаш тавсия этилмайди:\nхушни йўқотиш ёки усиз кечувчи бош миянинг ўткир катта соҳаси инсульти. Агар инсульт эмболия оқибатида юз берган бўлса, инсультдан кейин биринчи 72 соатда эноксапаринни қўллаш мумкин эмас; бош мия инфарктининг сабабидан, шикастланишнинг катталигидан ёки клиник кўринишларининг оғирлигидан қатъий назар, ПМГ нинг даволовчи дозаларининг самарадорлиги халигача аниқланмаган;\nўткир инфекцион эндокардит (эмболия оқибатидаги юракнинг айрим касалликларидан ташқари);\nенгил ёки ўртача оғирлик даражасидаги буйрак етишмовчилиги (креатинин клиренси минутига 30-60 мл).\nБундан ташқари, бу препаратни қуйидаги воситалар билан мажмуада буюриш умуман тавсия этилмайди (“Дориларнинг ўзаро таъсири” бўлимига қаранг):\nАйрим дори воситалари ёки терапевтик синфлар гиперкалиемияни ривожланишига ёрдам беришлари мумкин: калий тузлари, калий тежовчи диуретиклар, ангиотензинга айлантирувчи фермент ингибиторлари, ангиотензин II ингибиторлари, ностероид яллиғланишга қарши воситалар, гепаринлар (қуйимолекуляр ёки фракцияланмаган гепаринлар), циклоспорин ва такролимус, триметоприм.\nГиперкалиемияни ривожланиши у билан боғлиқ бўлган хавф омилларига боғлиқ бўлиши мумкин.\nАгар юқорида кўрсатилган дори воситалари бир вақтда қўлланса, уни юз бериш хавфи ошади.\nКекса ёшли беморлар (65 ёшдан катта).\nАцетилсалицил кислотаси билан оғриқни қолдирувчи, иситмани туширувчи ва яллиғланишга қарши дозаларда (аналогия бўйича бошқа салицилатлар ҳам): қон кетишини юз беришини юқори хавфи (салицилатлар томонидан тромбоцитлар фаолиятини сусайтирилиши ва овқат хазм қилиш йўллари шиллиқ қаватини шикастланиши). Салицилатларга мансуб бўлмаган иситмани туширувчи, оғриқни қолдирувчи воситаларни (масалан, парацетамолни) қўллаш керак.\nНостероид яллиғланишга қарши воситалар билан, шу жумладан кеторолак билан (тизимли қўллаш): қон кетишининг юқори хавфи (НЯҚВ томонидан тромбоцитлар фаолиятини сусайтирилиши ва овқат хазм қилиш йўллари шиллиқ қаватини шикастланиши). Агар бир вақтда қўллашдан сақланишнинг иложи бўлмаса, синчков клиник кузатув ўтказиш керак.\nДекстран 40 (парентерал қўллаш) билан: қон кетишини юз беришини юқори хавфи (декстран 40 томонидан тромбоцитлар фаолиятини сусайтирилиши).\nЭҳтиёткорлик чораларини талаб қилувчи мажмуалар.\nПерорал антикоагулянтлар билан: антикоагулянт самарани кучайиши. Гепарин перорал антикоагулянтга алмаштирилганида клиник кузатувни кучайтириш керак.\nҲисобга олиш лозим бўлган мажмуалар.\nТромбоцитлар агрегациясининг ингибиторлари билан (ацетилсалицил кислотадан бошқа воситалар оғриқни қолдирувчи, иситмани туширувчи ва яллиғланишга қарши дозаларда; НЯҚВ): абсиксимаб, ацетилсалицил кислотаси антиагрегант дозаларда кардиологик ва неврологик кўрсатмаларда, берапрост, клопидогрель, эптифибатид, илопрост, тиклопидин, тирофибан: қон кетиши пайдо бўлишининг юқори хавфи.\n65 ёшгача бўлган пациентлар.\nГемостазнинг турли фазаларига таъсир қилувчи дори воситаларини мажмуавий қўллаш, қон кетиши хавфини оширади. Шундай қилиб, беморнинг ёшидан қатъий назар клиник манзарани доимий мониторингини ўтказиш ва зарурати бўлганида, ПМГ нинг профилактик дозалари перорал антикоагулянтлар, тромбоцитлар агрегациясининг ингибиторлари (абсиксимаб, НЯҚВ, ҳар қандай дозада ацетилсалицил кислотаси, клопидогрель, тизимли глюкокортикостероидлар, эптифибатид, илопрост, тиклопидан, тирофибан) ва тромболитик воситалар билан бир вақтда буюрилганида лаборатория таҳлилини ўтказиш керак.\nНомутаносиблик. Бошқа дори воситалари билан аралаштирилмасин.\nПрепаратни мушак ичига юбориш рухсат этилмайди.\nҚуйимолекуляр гепаринлар ўзаро бир-бирининг ўрнига қўлланиладиган препаратлар ҳисобланмайди, чунки улар молекуляр массаси, Ха омилига қарши фаолликнинг солиштирма қийматлари, дозаси билан фарқ қилади.\nҚуйимолекуляр гепарин препаратларининг ҳар бири учун тавсия этилган аниқ қўллаш усулларига эътибор бериш ва амал қилиш керак.\nҚўллашдаги эҳтиёткорлик чоралари\nАнтикоагулянтлар билан даволашда бўлгани каби, қон кетиши юз бериши мумкин (“Ножўя таъсирлари” бўлимига қаранг). Қон кетиши юз берган ҳолларда унинг сабабини аниқлаш ва мувофиқ даволашни бошлаш керак.\nҚуйимолекуляр гепарин билан даволашни бошлашдан олдин, хусусан 75 ёшдан катта беморларда, Кокрофт формуласи ёрдамида креатинин клиренсини аниқлаш йўли билан буйрак фаолиятини ва тана вазнини ўлчаш юзасидан охирги кўрсатгичларини баҳолаш, жуда мухимдир.\nЭркак пациентларда: креатинин клиренси = (140 – ёш) х тана вазни/0,814 х зардоб креатинини, бунда ёш йилларда, тана вазни – кг да, зардоб креатинини эса – мкмоль/л да ифодаланади.\nПациентлар учун бу формула олинган натижани 0,85 га кўпайтириш йўли билан мувофиқлаштирилган бўлиши керак.\nАгар зардоб креатинини мг/мл да ифодаланса, олинган қийматни 8,8 коэффициентга кўпайтириш керак.\nПМГ ни даволавчи дозаларда ташхис қилинган оғир буйрак етишмовчилигида (креатинин клиренси тахминан минутига 30 мл бўлганида) қўллаш мумкин эмас (“Қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар” бўлимига қаранг).\nАльдостерон секрециясини сусайиши.\nГепарин, айниқса қандли диабети, олдиндан мавжуд бўлган метаболик ацидози, қон плазмасида калийнинг юқори даражаси бўлган сурункали буйрак етишмовчилиги, пациентларда, шунингдек калий препаратларини қабул қилаётган пациентларда буйрак усти безлари томонидан альдостеронни секрециясини сусайтириши мумкин. Гиперкалиемия хавфи даволаш давомийлиги ошгани сайин ошади, лекин одатда қайтувчан бўлади. Бу асоратнинг юқори хавфи бўлган пациентларда қон плазмасидаги калийнинг даражасини гепарин билан даволишни бошлашдан олдин ўлчаш керак ва кейинчалик, айниқса агар даволаш 7 кундан кўпроққа узайтирилса, мунтазам назорат қилиш керак.\nТромбоцитлар сонини назорат қилиш.\nГепарин томонидан индукцияланган тромбоцитопения (ГИТ).\nЖиддий, баъзида тромбоген иммун келиб чиқишга эга бўлган – II тур ГИТ гепарин-индукцияланган тромбоцитопенияни (у шунингдек фракцияланмаган гепарин қўлланганида ва камроқ – ПМГ қўлланганида кузатилган) юз бериш хавфи бор (“Ножўя таъсирлари” бўлимига қаранг).\nБундай хавф мавжудлиги туфайли, терапевтик кўрсатмалар ва қўлланаётган дозадан қатъий назар, тромбоцитларнинг сонини аниқлаш керак.\nТромбоцитлар сонини аниқлашни препаратни юборишдан олдин ёки даволаш бошланганидан кейин 24 соатдан кеч бўлмаган вақтда, сўнгра эса – даволашнинг бутун даври давомида ҳафтада икки марта аниқлаш керак.\nАгар айрим ўзига ҳос ҳолларда узоқ муддатли даволашнинг зарурати тасдиқланган бўлса (масалан, тизза бўғимидаги операцияда, хавф гуруҳи аёлларида ҳомиладорликнинг иккинчи ва учинчи уч ойликлари давомида (“Ҳомиладорлик ёки эмизиш даврида қўлланиши” бўлимига қаранг), даволашнинг биринчи ойи давомида ҳафтада 2 марта (хавфнинг энг юқори даврида) ва даволаш тўхтатилгунича ҳафтада 1 марта тромбоцитлар сонини таҳлилини ўтказиш керак.\nАгар тромбоцитлар сони 150 000/мм3 дан ошмаса ва/ёки қоннинг олдинги таҳлилига нисбатан тромбоцитлар сонини 30-50% га камайиши кузатилса, ГИТ пайдо бўлишини гумон қилиш мумкин. ГИТ Гепарин билан даволаш бошланганидан кейин асосан 5 дан 21-нчи кунлари ( кўпроқ тахминан 10-нчи куни пайдо бўлади) ривожланади.\nЛекин анамнезида гепарин томонидан индукцияланган тромбоцитопенияси бўлган пациентларда бу асорат анча олдин ҳам пайдо бўлиши мумкин. Бир-бир ҳолатлар даволашнинг 21-нчи кунидан кейин хам кузатилган. Бундай анамнези бўлган пациентларни даволашни бошлашдан олдин синчиклаб сўров ўтказиб аниқлашга харакат қилиш керак.\nБундан ташқари, гепарин такрор қўлланганида қайталаниш пайдо бўлишини хавфи кўп йиллар давомида, баъзида умрбод қолиши кузатилади (“Қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар” бўлимига қаранг).\nГИТ пайдо бўлишининг ҳамма ҳоллари шошилинч ҳолат ҳисобланади, ва мутахассис билан маслахатлашишини талаб қилади.\nТромбоцитлар сонини ҳар қандай анча камайиши (дастлабки кўрсаткичлар билан солиштирганда 30-50% га), хатто агар кўрсаткич критик даражага етмаган бўлма ҳам, огохлантирувчи сигнал бўлиб ҳисобланади. Агар тромбоцитлар сонини пасайиши кузатилса, унда хамма ҳолларда қуйидаги чоралар кўрилиши керак:\nтасдиғини олиш учун тромбоцитлар сонини дарҳол такроран санаб чиқиш керак;\nагар олинган натижалар тромбоцитлар сонини камайишини тасдиқласа ёки ҳатто, уни ошишини кўрсатса, агар бунинг аниқ сабаби аниқланмаган бўлса, гепарин билан даволаш тўхтатилади.\nТромбоцитлар агрегацияси юзасидан in vitro тестни ва иммунологик текширишни ўтказиш учун, қон наьмунасини цитрат эритмаси бўлган пробиркага солиш керак. Лекин бундай шароитларда дарҳол кўриш керак бўлган чоралар, тромбоцитлар агрегациясига in vitro тести ва иммунологик текшириш натижаларига асосланмайди, уларни ўтказишда қийинчиликлар пайдо бўлади, чунки фақат бирнеча ихтисослашган лабораториялар мавжуд, улар тестни ўтказишлари мумкин, уларнинг натижаларини эса, асосан, фақат бирнеча соат ўтгач олиш мумкин. Лекин бу текширишлар зарур, чунки бундай асоратларни аниқлашга ёрдам бериши мумкин, ёки гепарин билан даволаш давом эттирилганида тромбоз пайдо бўлишини хавфи жуда юқори бўлади;\n3)ГИТ билан боғлиқ бўлган тромбоэмболик асоратларни олдини олиш ёки даволаш.\nАгар антикоагулянт даволашни давом эттириш жуда муҳим бўлса, гепаринни бошқа кимёвий гуруҳга мансуб антитромботик воситага, масалан, ҳар бир пациент учун шахсий даволовчи ва профилактик дозаларда буюрилувчи натрий данапарид ёки гирудин билан алмаштириш керак.\nПерорал антикоагулянтларга ўтиш фақат тромбоцитлар сони нормага қайтганидан кейин ўтказилиши мумкин, чунки перорал антикоагулянтлар қўлланганида тромбозни кечишини ёмонлашиши хавфи бор.\nГепаринни перорал антикоагулянтларга алмаштириш\nЖадалроқ клиник мониторинг ва лаборатория текширишларни (халқаро нормаллаштирилган нисбат (ХНН) орқали ифодаланган протромбин вақти ўтказиш ёки перорал антикоагулянтлар чақирган самараларни назорат қилиш керак.\nПерорал антикоагулянт ўз таъсирининг максимумига эришгунича маълум вақт оралиғи борлиги туфайли, гепаринни доимий дозада юборишни, ХНН икки кетма-кет бажарилган таҳлилларда керакли терапевтик доираларда қолиши учун қанча керак бўлса шунча вақт давом эттириш керак.\nАнтифактор-Ха фаоллигини мониторинги.\nПМГ самарадорлигини кўрсатган кўпчилик клиник тадқиқотлар, беморнинг тана вазнига қараб ҳисобланган дозаларни қўллаш билан ва лаборатория кўрсатгичларини махсус мониторингисиз ўтказилган, шунинг учун ПМГ самарадорлигини баҳолаш учун лаборатор текширишларини ўтказишнинг фойдаси хали аниқланмаган. Лекин анти-Ха фаолликнинг мониторинги маълум клиник вазиятларда қон кетиши пайдо бўлиш хавфини камайтириш учун фойдали бўлиши мумкин, улар кўпроқ дозани ошириб юборилиши хавфи билан боғлиқдир.\nБу вазиятлар кўпроқ ПМГ қўллашга даволовчи кўрсатмаларга тааллуқли ва қуйидагилари бўлган пациентларга юбориладиган дозалар туфайли юз беради:\nенгил ва ўртача буйрак етишмовчилиги (Кокрофт формуласи бўйича ҳисобланган креатинин клиренси тахминан минутига 30-60 мл). ПМГ асосан сийдик билан чиқарилиши туфайли, стандарт фракцияланмаган гепариндан фарқли равишда, ҳар қандай буйрак етишмовчилигида нисбий дозани ошириб юборилиши рўй бериши мумкин. Оғир буйрак етишмовчилиги ПМГ ни даволовчи дозаларда қўллашга қарши кўрсатма бўлиб ҳисобланади (“Қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар” бўлимига қаранг).\nтана вазнини нормадан анча оғиши (тананинг жуда кичик вазни ва хатто кахексия, семизлик);\nномаълум этиологияли қон кетишлари.\nБундан фарқли равишда, лаборатория кўрсаткичларининг мониторинги терапевтик дозалар қўлланганида, агар ПМГ терапевтик тавсияларга мувофиқ (хусусан, даволаш давомийлиги бўйича) қўлланганда ёки гемодиализ ўтказишда тавсия этилмайди.\nПрепарат такрорий юборилганида гепариннинг мумкин бўлган кумуляциясини аниқлаш учун, зарурати бўлган ҳолларда препаратнинг энг юқори фаоллиги вақтида (бор бўлган маълумотларга асосланиб), яъни агар дори воситаси тери остига инъекциялар кўринишида суткада 2 марта юборилса, учинчи инъекциядан кейин тахминан 4 соат ўтгач қон олишни ўтказиш тавсия этилади.\nҚонда гепариннинг даражаларини аниқлаш мақсадида, масалан, ҳар 2 ёки 3 кунда ўтказилганда, анти-Ха фаоллигини такрорий текширишларини ўтказиш масаласини, олдинги текширишларнинг натижаларига қараб, шахсий равишда ҳал қилиш керак. Шунингдек ПМГ дозасига тузатиш киритиш имконияти масаласини хам кўриш керак.\nКузатилаётган анти-Ха фаоллик, ПМГ тури ва дозалаш тартибига боғлиқ.\nМавжуд бўлган маълумотларга асосланган хабарлар бўйича, ўртача қиймат (±стандарт оғиш), инъекцияга 100 анти-Ха ХБ/кг дозада суткада икки марта эноксапариннинг 7-нчи инъекциясидан кейин 4 соат ўтгач кузатилган ва 1,2±0,17 анти-Ха ХБ/мл ни ташкил қилган.\nБу ўртача қиймат анти-Ха фаолликни ўрганиш хромоген (амидолитик) усул билан ўтказилган клиник тадқиқотлар вақтида ҳисобланган.\nФаоллаштирилган қисман тромбопластин вақтини (ФҚТВ) назорати.\nАйрим ПМГ лар ФҚТВ кўрсаткичини ўртача ошишини чақиради. Бу тестнинг клиник қиймати аниқланмаганлиги туфайли, уни ҳисобига олиб доволаш мониторингини ўтказишга зарурат йўқ.\nПМГ лар билан профилактик даволаш олаётган пациентларда спинал/эпидурал анестезия.\nБошқа антикоагулянтлар каби, ПМГ ҳам спинал/эпидурал анестезия вақтида қўлланганида кам ҳолларда орқа миянинг гематомаси ва давомли ёки доимий фалажни юз беришига олиб келиши мумкин.\nСпинал гематоманинг хавфи, спинал анестезияга нисбатан, катетер қўллаш билан ўтказилган эпидуралда юқори бўлади.\nБу кам учрайдиган кўринишларнинг хавфи эпидурал катетерларни операциядан кейин давомли ишлатилганда ошиши мумкин.\nАгар шифокор эпидурал/спинал анестезия ўтказиш фонида антикоагулянтларни буюриш хақида қарор қабул қилса, ўта хушёрликка риоя қилиш ва орқа миянинг ўрта йўли бўйлаб оғриқ, сезги ва харакат фаолиятини бузилиши (оёқларни увишиши ёки кучсизлиги), ичак ва/ёки қовуқ дисфункцияси каби неврологик бузилишларнинг ҳар қандай белгилари ва симптомларини аниқлаш учун тез-тез назоратни алмалга ошириш керак. Пациентларни юқорида санаб ўтилган белгилар ва симптомлардан биронтаси уларда пайдо бўлса, дарҳол ўз шифокорларига хабар беришлари кераклиги хақида огохлантириш керак. Агар спинал гемотоманинг белгилари ёки симптомлари гумон қилинаётган бўлса, шошилинч диагностик ва даволаш чораларини, шу жумладан орқа миянинг декомпрессияси бўйича аралашувларни бошлаш керак.\nАгар операциядан олдинги ПМГ билан даволаш зарур бўлса (узоқ вақт ётоқ ҳолатида бўлган пациентлар, травма) ва агар махаллий/регионал спинал анестезия синчиклаб баҳоланган бўлса, операция олдидан ПМГ инъекциясини қабул қилгин пациентларда бундай анестезия, гепарин инъекцияси ва спинал анестезия орасида камида 12 соат ўтиши шарти билан ўтказилиши мумкин.\nОрқа мия гематомаси хавфини ёдда тутиб, пациентнинг неврологик статусини синчиклаб мониторинг қилиш тавсия этилади.\nДеярли барча пациентларда ПМГ лар билан профилактик даволашни, неврологик статусни назорати билан анестезиядан ёки катетер олиб ташланганидан кейин 6-8 соат ўтгач бошлаш мумкин.\nАйниқса гемостаз тизимига таъсир қилиши мумкин бўлган бошқа препаратлар (хусусан ностероид яллиғланишга қарши воситалар, ацетилсалицил кислотаси) билан бир вақтда даволашда эхтиёткор бўлиш керак.\nМаълум хавф билан бирга кечувчи вазиятлар.\nҚуйидаги ҳолларда даволашни ўтказишда назоратни ошириш керак:\nмеъда-ичак йўлларининг яра касаллиги ёки қон кетиши пайдо бўлишининг эхтимоли билан кечувчи ҳар қандай бошқа органик шикастланиши;\nқон томир хориоретинал касалликлари;\nбош ва/ёки орқа миядаги хирургик аралашувлардан кейин;\nбел (люмбал) пункция, чунки орқа миядаги ички қон кетишининг хавфи бор, агар иложи бўлса, пункция ўтказишни қолдириш керак;\nгемостазга таъсир қилувчи бошқа дориларни бир вақтда қабул қилиш (“Дориларнинг ўзаро таъсири” бўлимига қаранг).\nГарчи турли қуйимолекуляр гепаринларнинг барча концентрациялари анти-Ха фаолликнинг халқаро бирликларида ифодалансада, уларнинг самарадорлиги фақат уларнинг анти-Ха фаоллиги билангина боғлиқ эмас. ПМГ нинг дозалашни бир тартибини бошқасига алмаштириш хавфли бўлиши мумкин, чунки ҳар бир тартиб махсус клиник синовларда синалган. Шунинг учун ҳар бир препаратни қўллаш учун катта эхтиёткорлик ва йўриқномага риоя қилиш керак.\nҚон кетишлари хавфи.\nТавсия этилган дозалаш тартибларига (дозалаш ва даволаш давомийлигига) риоя қилиш керак.\nБу тавсияларга риоя қилмаслик, пайдо бўлишига, айниқса юқори хавф гуруҳи пациентларида (кекса ёшли пациентлар, буйрак етишмовчилиги бўлган пациентлар) қон кетишларини олиб келиши мумкин.\nЖиддий қон кетиши кузатилган ҳолатлар:\nкекса ёшли пациентларда, хусусан буйрак фаолиятини ёшга боғлиқ ёмонлашиши оқибатида;\nбуйрак етишмовчилиги бўлган пациентларда;\nагар тана вазни 40 кг дан паст бўлса;\nагар даволаш тавсия этилган 10 кунни ташкил қилувчи даволаш муддатидан кўпроқ ўтказилса;\nтерапевтик тавсиялар бажарилмаганида, хусусан даволаш давомийлиги ва тана вазнини ҳисоби билан даволаш дозаларига тузатиш киритиш юзасидан;\nбошқа дорилар бир вақтда қабул қилинганида (“Дориларнинг ўзаро таъсири” бўлимига қаранг).\nҲар қандай бошқа антикоагулянтлар каби, эноксапариннинг инъекциясини, гемостазнинг бузилиши, анамнезда пептик ярани мавжудлиги, яқинда ўтказилган ишемик инсульт, назорат қилинмайдиган артериал гипертензия, диабетик ретинопатия, яқинда ўтказилган нейрохирургик ёки офтальмологик хирургик аралашувлар каби қон кетишини юз бериш эҳтимоли юқори бўлган ҳолатларда эхтиёткорлик билан қўллаш керак.\nҲар қандай ҳолатда кекса ёшли пациентларнинг ва/ёки буйрак етишмовчилиги бўлган беморларнинг ҳолатини, шунингдек агар даволаш 10 кундан ортиқ давом этса, синчиклаб назорат қилиш керак.\nПрепаратнинг кумуляциясини аниқлаш учун анти-Ха фаолликни аниқлаш юзасидан тахлил айрим ҳолларда фойдали бўлиши мумкин (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг).\nГепарин томонидан индукцияланган тромбоцитопения (ГИТ)ни пайдо бўлиши хавфи.\nАгар ПМГ олаётган (даволовчи ёки профилактик дозаларда) пациентларда тромбоэмболик асоратлар юз берса:\nдаволаш ўтказилаётган тромбозни кечишини ёмонлашиши;\nўпка артериясининг тромбоэмболияси;\nоёқларнинг ўткир эмболияси;\nёки хатто миокард инфаркти ёки ишемик инсульт кузатилиши мумкин\nДоимо ГИТни юз бериш эҳтимолини ёдда тутиш ва дарҳол тромбоцитлар сонини аниқлаш керак (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг).\nКоронар артерияларнинг реваскуляризацияси муолажалари.\nНостабил стенокардия, Q тишисиз миокард инфаркти ёки ST сегментини кўтарилиши билан кечувчи ўткир миокард инфарктини даволаш мақсадида коронар артерияларнинг ангиопластикаси ўтказиладиган пациентларда қон кетиши ривожланиши хавфини чеклаш учун, эноксапаринни юборишлар орасидаги тавсия этилган вақт оралиғига қатъий амал қилиш керак. Коронар артериялар ангиопластикаси ўтказилганидан кейин инъекция жойида гемостазга эришиш жуда мухим аҳамиятга эга. Қон томирни бекитишнинг махсус воситаларини (гемостатик мосламани) қўлланган ҳолда, дарҳол ўтказувчини олиб ташлаш керак. Қўл билан компрессия амалга оширилган ҳолларда ўтказувчини эмоксапаринни тери остига/вена ичига охирги юборишдан кейин 6 соат ўтгач олиб ташлаш керак.\nЭноксапаринни қўллаш ёрдамида даволаш давом эттирилганида навбатдаги инъекцияни ўтказувчи олиб ташланганидан кейин камида 6-8 соат ўтгач амалга ошишириш керак. Терини функция қилинган жойини қон кетиши ёки гематоманинг ҳар қандай белгилари мавжудлиги юзасидан кузатиш керак.\nСунъий материаллардан тайёрланган юракнинг механик клапанлари бўлган пациентлар.\nСунъий материаллардан юракнинг механик клапанлари бўлган пациентларда тромбоэмболик асоратларни олдини олиш учун эноксапаринни қўллаш текширилмаган. Лекин тромбоэмболик асоратларни олдини олиш мақсадида эноксапарин қабул қилаётган юракнинг протезланган клапанлари бўлган пациентларда, алоҳида ҳолларда тромбоз ҳоллари кузатилган.\nТромбоэмболик асоратлар хавфини пасайтириш мақсадида суткада икки марта 100 анти-Ха дозада эноксапарин қабул қилаётган, юракнинг механик сунъий клапанлари бўлган ҳомиладор аёллар иштирокида ўтказилган клиник тадқиқотларда, 8 аёлдан 2-нафарида тромбоз ривожланган, у клапаннинг обструкциясига ва она ва боланинг ўлимига олиб келган. Шунингдек пострегистрацион назорати даврида, тромбоэмболик асоратларни олдини олиш мақсадида эноксапарин қабул қилган юракнинг протезланган клапанлари бўлган ҳомиладор аёлларда тромбознинг якка ҳоллари хақида хабар берилган. Шундай қилиб, бу пациентларда тромбоэмболик асоратларнинг хавфи юқори бўлиши мумкин.\nКекса ёшли пациентларда қон кетишлари.\nКекса одамларда профилактик дозалар диапозони чегараларида қон кетишларга юқори мойиллик кузатилмайди. Кекса ёшли пациентлар (айниқса 80 ёшдан катта пациентлар), терапевтик дозалар доирасида қон кетишлар билан боғлиқ бўлган асоратлар пайдо бўлишининг юқори хавф гуруҳида бўлишлари мумкин. ST сегменти элевацияси билан ифодаланган ўткир миокард инфарктини даволашда қон кетиши кўринишларининг ошиши 65 дан 75 ёшлигача бўлган пациентларда аниқланган, бу пациентлар қон кетишининг алоҳида хавф гуруҳида бўлишлари мумкинлигини кўрсатади. Синчков клиник мониторинг тавсия этилади.\nБуйрак етишмовчилиги бўлган пациентлар эноксапариннинг ошган таъсири остида бўлади, бу қон кетиши хавфини оширади. Оғир буйрак етишмовчилиги бўлган пациентларда (креатинин клиренчи ≤30 мл/мин) эноксапариннинг таъсирини аҳамиятли ошиши туфайли, дозаларнинг терапевтик ва профилактик доирасида дозага тузатиш киритиш тавсия этилади. Гарчи буйрак етишмовчилигининг ўртача (креатинин клиренси минутига 30-50 мл) ва енгил (креатинин клиренси минутига50-80 мл) даражасида дозага тузатиш киритиш бўйича тавсиялар бўлмасада, синчков клиник мониторингни амалга ошириш тавсия этилади. ST сегментининг элевацияси бўлган миокард инфарктини даволашда эркаклар ва аёллар учун креатинин даражаси мувофиқ 220 ва 175 мкмоль/л бўлган пациентларда маълумотлар чекланган.\nТана вазни кам пациентлар.\nТана вазни кам (≤45 кг) бўлган аёллар ва тана вазни кам (≤57 кг) бўлган эркакларда профилактик дозалар доирасида эноксапариннинг ошган таъсири аниқланган, бу қон кетишлар пайдо бўлишини юқори хавфига олиб клиши мумкин. Шундай қилиб, бу пациентларни синчиклаб мониторингини ўтказиш тавсия этилади.\nХавфни боҳолаш ва клиник мониторинг қон кетишининг потенциал хавфини энг яхши предикторлари ҳисобланади. Одатда анти-Ха фаолликни оддий мониторингини зарурати йўқ. Шунга қарамай, анти-Ха фаолликни ПМГ олаётган, шунингдек қон кетишларнинг юқори хавфига эга бўлган пациентларда (масалан, буйрак етишмовчилиги бўлган пациентларда, кекса ёшли пациентларда ва тана вазнининг чегара қийматларида бўлган пациентларда) ёки фаол қон кетишида кўриш мумкин.\nВеноз тромбоэмболияни олдини олиш учун ишлатиладиган дозаларда эноксапарин натрий на қон кетиши вақтига ва қон ивишининг умумий тахлилига, на тромбоцитлар агрегациясига ёки фибриногенни тромбоцитлар билан боғланишига аҳамиятли таъсир қилмаган. Юқори дозаларда ФҚТВ (фаоллашган қисман тромбопластин вақти) ва ФИВ (фаоллашган ивиш вақти) нинг ошиши юз бериши мумкин. ФҚТВ ва ФИВ нинг ошиши эноксапарин натрийнинг ошган антитромботик фаоллиги билан тўғри пропорционал мос келмайди ва шундай қилиб, эноксапарин натрийнинг фаоллигини мониторинги учун тўғри келувчи ва ишончли ҳисобланмайди.\n2000 анти-Ха ХБ/0,2 мл, бу 20 мг эноксапаринга эквивалент;\n4000 анти-Ха ХБ/0,4 мл, бу 40 мг эноксапаринга эквивалент дозалар учун\n1 уч ойлигида профилактик даволаш.\nБугунги кунда эноксапарин ҳомиладорликнинг I уч ойлиги давомида профилактик қўлланганида унинг мумкин бўлган тератоген ёки фетотоксик самараларини баҳолашга асос бўлиши мумкин бўлган клиник маълумотлар етарли эмас.\nШунинг учун эноксапаринни ҳомиладорликнинг I уч ойлиги давомида ҳомиладорларга профилактик усул сифатида буюриш маъқул эмас.\nАгар эпидурал анестезия режалаштирилса, гепарин билан профилактик даволашни, агар бунинг иложи бўлса, анестезиядан камида 12 соат олдин тўхтатиш керак.\nII ва III уч ойликларда профилактик даволаш.\nХозирги вақтда ҳомиладорлдикнинг II ва III уч ойликларида эноксапаринни клиник қўллашнинг мавжуд бўлган маълумотларнинг чекланган миқдорини ҳисобга олиб, профилактик дозаларда эноксапариннинг ҳар қандай тератоген ёки фетотоксик самаралари номаълум. Лекин, бундай шароитларда унинг таъсирини баҳолаш учун, қўшимча текширишлар ўтказилиши керак.\nШунинг учун ҳомиладорликнинг II ва III уч ойликларида эноксапарин билан профилактик даволаш мумкинлигини фақат заруратга қараб кўриб чиқиш керак.\nАгар эпидурал анестезия режалаштирилса, гепарин билан профилактик даволашни анестезиядан камида 12 соат олдин тўхтатиш керак.\n6000 анти-Ха ХБ/0,6 мл, бу 60 мгэноксапаринга эквивалент;\n8000 анти-Ха ХБ/0,8 мл, бу 80 мгэноксапаринга эквивалент дозалар учун\nҲомиладорлик даврида эноксаприн даволовчи дозаларда юборилганида уни мумкин бўлган ривожланиш нуқсонларини чақириши ёки фетотоксик таъсир кўрсатиш хусусиятини аниқлаш учун хозирги вақтда мавжуд бўлган клиник маълумотлар етарли эмас, шунинг учун олдини олиш чораси сифатида ҳомиладорлик даврида эноксапариннинг даволовчи дозаларини қўллаш тавсия этилмайди.\nПМГ препаратлари билан даволанаётган беморларда хеч қандай ҳолатда ҳам спинал ёки эпидурал анестезияни ўтказиш мумкин эмас.\nЯнги туғилган чақалоқларда меъда-ичак йўлларидан сўрилиши деярли мумкин эмаслиги туфайли, бола эмизувчи аёлларни эмоксапарин билан даволашга қарши кўрсатмалар йўқ.\nМувофиқ маълумотлар бўлмаганлиги туфайли, ПМГ ни педиатрия амалиётида қўллаш тавсия этилмайди.\nПрепаратни қабул қилиш автотранспорт воситасини бошқариш ва механизмлар билан ишлаш қобилиятига таъсир қилмайди. Лекин мумкин бўлган ножўя реакцияларини ҳисобга олиб, эҳтиёткорликка риоя қилиш керак (“Ножўя таъсирлари” бўлимига қаранг).\nҚуйимолекуляр гепариннинг катта дозалари тери остига юборилганида тасодифан дозани ошириб юборилиши геморрагик асоратларга олиб келиши мумкин.\nҚон кетиши ҳолларидан айрим беморлар учун, қуйидаги омилларни ҳисобга олиб, протамин сульфатини қўллаш мумкин:\nпротаминнинг самарадорлиги фракцияланмаган гепариннинг дозаси ошириб юборилганида қайд қилинган самарадорликка қараганда анча паст;\nножўя реакциялари туфайли (хусусан анафилактик шок билан), протамин сульфати учун хавф/фойда нисбатини синчиклаб баҳолаш керак.\nГепаринни нейтраллаш протаминни (сульфат ёки гидрохлорид) секин вена ичига юбориш ёрдамида амалга оширилади.\nПротаминнинг керакли дозаси қуйидагиларга боғлиқ:\nгепариннинг юборилган дозасига (протаминнинг 100 гепаринга қарши бирлиги қуйимолекуляр гепариннинг 100 анти-Ха ХБ фаоллигини нейтраллайди), агар эноксапарин натрий юборилган вақтдан 8 соатдан ортиқ ўтмаган бўлса;\nгепарин юборилган моментдан ўтган вақтга;\nагар эноксапарин натрий юборилган вақтдан 8 соатдан кўпроқ ўтган бўлса ёки протаминнинг иккинчи дозасига зарурат бўлса, 100 анти-Ха ХБ эноксапарин натрийга протаминнинг 50 гепаринга қарши бирлиги инфузиямини юбориш мумкин;\nагар эноксапарин натрий инъекциясидан 12 соатдан кўпроқ ўтган бўлса, протаминни юборишнинг зарурати йўқ.\nБу тавсиялар такрорий дозаларни олаётган буйрак фаолияти нормал бўлган беморларга тааллуқлидир.\nЛекин анти-Ха фаолликни бутунлай нейтраллаш мумкин эмас. Хусусан, қуйимолекуляр гепариннинг сўрилиш хусусиятлари туфайли, нейтралланиш вақтинчалик характерга эга бўлиши мумкин ва натижада протаминнин умумий ҳисобланган дозасини 34 соат давомида юбориш учун бир неча инъекцияларга (2-4) тақсимлашнинг зарурати пайдо бўлиши мумкин.\nҚуйимолекуляр гепарин меъдага тушганидан кейин, дори воситасини меъда ва ичакдан аҳамиятсиз сўрилиши туфайли, хатто катта миқдорларда юборилганда ҳам (бундай ҳоллар қайл этилмаган) оғир асоратларнинг эхтимоли кам.\n0,2 мл, 0,4 мл, 0,6 мл ёки 0,8 мл дан шприцда.\n1 шприцдан блистерда. 1,2 ва 10 блистердан (фаоллиги 2000 анти-Ха ХБ, 4000 анти-Ха ХБ, 6000 анти-Ха ХБ препарат билан) ва 1 ва 2 блистердан (8000 анти-Ха ХБ препарат билан) қутига жойланган.\n2 шприцдан блистерда. 1 ва 5 блистерлар (фаоллиги 2000 анти-Ха ХБ, 4000 анти-Ха ХБ, 6000 анти-Ха ХБ препарат билан) ва 1 блистердан (8000 анти-Ха ХБ препарат билан) қутига жойланган.\nОригинал ўрамида, 25оС дан юқори бўлмаган ҳароратда сақлансин. Музлатилмасин.


Ўлган тожик маҳбусларининг яқинлари уларнинг нондан заҳарланганига ишонмаяпти\n31 октябр 2020, Тошкент вақти: 06:58\nДушанбе ғарбида жойлашган Боғалак қишлоғи. Бу ерда қариндошлари 42 яшар Валижон Одинаевни дафн қилди.\nАйниган нон еб ўлгани хабар қилинган 14 нафар тожик маҳбусидан айримларининг қариндошлари уларнинг тана аъзолари моматалоқ бўлиб кетгани ва синганини кўргач, расмий баёнотга шубҳа билан қараяпти.\nВоқеанинг расмий талқинига кўра, заҳарланиш ҳокимият идоралари 128 нафар маҳбусни Тожикистон шимолидаги Сўғд вилоятидан бир неча уловда Душанбе ва мамлакат жанубидаги бошқа жойларга кўчираётган пайт юз берган.\nПрокурорларнинг айтишича, бир маҳбус уч буханка нонни 16 нафар маҳбусга бўлиб берган. Бунинг оқибатида улар заҳарланиб, бир неча соат ичида ўлган. Нон еганлардан фақат икки киши тирик қолган.\n− Ўғлимнинг бурни синган экан, юзидан кимлигини таниб бўлмайди, − деди Саодат Солеҳова 9 июлда Озодлик радиосига. Қўшимча қилишича, у 34 яшар фарзанди Некқадам Солеҳовнинг танасида ўласи қилиб калтакланганининг бошқа изларини ҳам кўрган.\nТожик прокурорларига кўра, Некқадам 7 июль куни қамоқхона автомобилида озиқ-овқатдан заҳарланиб ўлганлардан биридир.\nСолеҳова Душанбе чеккасидаги Варзоб қишлоғида экстремизм айблови билан 13 йиллик қамоқ жазосини ўтаётиб ўлган ўғлини 8 июлда дафн қилди.\nСолеҳов билан бирга ўлган бошқа тожикистонлик маҳбуслар янги қамоққа кўчирилаётган бўлган. Уларнинг шошилинч дафн маросимини маҳалла қўмиталари ва хавфсизлик хизмати вакиллари кузатиб турган.\nБаъзи қариндошларнинг Озодлик журналистларига хабар қилишича, ҳокимият идоралари уларга дафн маросимидан чеккароқ туришни буюрган.\nАйрим оила аъзолари ўлган қариндошларининг танасида калтаклаш изларини кўрган ва бу ҳол ҳокимият идораларининг улар қандай ўлгани хусусида берган тушунтиришига шубҳа уйғотмоқда.\nБир дафн маросимида қатнашиш учун қамоқдан вақтинча чиқарилган маҳбуснинг онаси ўғлининг танасида “кўкармаган жойнинг ўзи қолмагани”ни айтди.\nШошилинч кўмиш тадбирлари\nДушанбе ғарбида жойлашган Боғалак қишлоғида қариндошлари 42 яшар Валижон Одинаевни дафн қилди, у экстремизм айбловлари билан қамалган эди.\nОдинаевнинг оила аъзолари журналистлар билан гаплашишдан бош тортди. Ҳокимият идоралари уларга ОАВ вакиллари билан гаплашмасликни тайинлагани маълум бўлди. Аммо исмини айтишни истамаган бир қариндошининг фикрича, майитнинг юзи моматалоқ бўлиб кетган, бошининг орқа тарафида “худди болға билан урилгандай” яра ҳам бўлган.\nОилага майит кечаси соат 1 ларда келтириб берилган. Ўша қариндошнинг билдиришича, “фуқаро кийимидаги бир неча амалдор” дафн этиш билан боғлиқ турли маросимларда қатнашган ва оиладан Одинаевни тезроқ кўмишни талаб қилган.\nБоғалак қишлоғига 8 июлдаги дафн маросимини ёритиш учун борган Озодлик журналистларига у ердан кетиш буюрилган.\nДушанбе шаҳридаги Гулбутта маҳалласида Ҳасан Абдураҳмонов 22 яшар ўғли Абдураҳмонни дафн қилди. У чет эл террорчилик ташкилотига аъзо бўлишга уринганликда айбланиб, 12 йилга кесилган эди.\nАбдураҳмонов 8 июль эрталаб бир неча полиция ходими ўғлининг жасадини олиб келганини, бироқ оила аъзоларига уни кўздан кечиришга рухсат бермаганини маълум қилди. Отага қисқа дафн маросимини ўтказишга мажбурланишдан олдин майитни “фақат 5 дақиқа” кўришга рухсат берилган. Отага ўғлининг жасадини кўздан кечириш учун вақт берилмаган бўлса-да, у ўлимга овқатдан заҳарланиш сабаб бўлганига ишонмади.\nОзодлик радиоси Тожикистоннинг Жазони ижро этиш бошқармаси ва бошқа давлат идораларига маҳбусларнинг ўлимига оид изоҳ сўраб мурожаат қилди, аммо жавоб ола билмади. Ички ишлар вазирлиги матбуот котиби Умаржон Имомали ҳеч бир ўлган маҳбуснинг қариндоши шикоят билан мурожаат қилмаганини билдирди.\nБошқа ўлим ҳолатлари\nТожикистон ҳукумати шубҳали ўлим топган маҳбусларнинг рўйхатини эълон қилди. Ўлганларнинг ёши ва қаердан экани очиқланди, бироқ улар қайси айбловлар билан кесилгани ҳақида маълумот берилмади.\nБош прокуратура одамлар ўлими билан боғлиқ ҳолатлар юзасидан тергов ўтказмоқда, чунки бир йил ичида Тожикистон қамоқхоналарида икки марта кўп одамлар ўлими билан боғлиқ фожиа юз берган эди.\n19 майда Душанбедан 15 километр шарқда жойлашган Ваҳдат туманидаги қаттиқ қўриқланадиган қамоқхонада рўй берган исён оқибатида 3 нафар қамоқхона қўриқчиси, 29 маҳбус, жумладан, бир неча мухолифат аъзоси ҳалок бўлган эди.\nЎтган йил ноябрида Хўжанд шаҳридаги қаттиқ қўриқланадиган қамоқхонада тартибсизликлар рўй берган эди. Расмийларга кўра, ўша исён вақтида 21 нафар маҳбуснинг ёстиғи қуриди. Ҳукумат қамоқхоналардаги иккала исёнда ҳам "Ислом давлати" экстремистик ташкилотини айблаб чиқди.\n"Ислом давлати" Хўжанд қамоқхонасидаги исённи унинг аскари уюштирганини айтади