Оператив ҳисоб - Хисоб жараёниннг умумий тафсилоти. 1 Хисоб тўғрисида тушунча ва тарихий ривожланиш\nНазвание Хисоб жараёниннг умумий тафсилоти. 1 Хисоб тўғрисида тушунча ва тарихий ривожланиш\nОператив хисоби : Бу хисоб ёрдамида амалга ошириладиган муомалаларни маълум бир белгиланган вақт давомида кузитиш ишлари амалга оширилади. Бу хисобни ўзига хос хусусияти шундаки, биринчидан уни ўтказиш муддати корхона раҳбари томонидан белгиланиши мумкун. Иккинчидан муълумотларни бевосита алоқа воситалари ёрдамида олиш, учинчидан уларни расмилаштиришда тасдиқланган хужжатлар тизимидан фойдаланмаслик мумкун. Бундан ташқари оператив хисоб маълумотларига асосланиб баланс тузиш: имконияти йўқ. Оператив хисоб маълумотлардан кўпроқ бошқариш бўғинида, ишлаб чиқаришни ташкил қилишда, режа топшириқларини бир меъёрда бажарилишини назорат қилишда фойдаланилади.\nОператив хисоб маълумотларининг яна бир хусусияти шундаки, улар тегишли хисобот шаклларида ифода қилинмайди, бошқа хисоб ишларига асос қилиб олинмайди. Оператив хисобни бошқа хисоб турларидан фарқи шундаки, махсус танлаб олинган ва мақсадга йўналтирилган ҳўжалик муомалаларини бошқаришда, ҳолатини ўрганишда ишлатилади.\nАйрим иқтисодий адабиётларда бу хисоб турини оператив-техника хисоб тури деб ҳам атайдилар.Лекин хисобни бундай аташга салбий фикр бериш билан бирга айтиш лозимки, оператив хисобни ташкил қилиш учун асос қилиб вақт бирлиги олинади .\nСтатистик хисоб . Бу хисоб ҳалқ хўжалигининг турли тармоқларида кенг ишлатилмоқда. Статистик хисобнинг ўзига хос хусусияти шундаки, бу хисоб турида амалга оширилган кузатиш тўлиқ амалга оширилади. Кўпроқ бу хисоб турида турли хўжалик жараёнларини ўрганиш ташкил қилади. Статистик хисоб ёрдамида амалга оширилган хўжалик муомалаларини гуруҳлаш ёки соҳосининг иқтисодий –иштимоий ўзгаришларни хисобга олиш учун асос яратади.\nСтатистик хисобни ташкил қилишда, юритишда кўпроқ бир турли хўжалик муоммоларига алоҳида эътибор берилади. Хисоб натижасини умумлаштириш асосан тасдиқланган хужжатлар ёрдамида амалга оширилади.\nМисол учун, «Меҳнат ҳақида хисобот» шаклини олайлик. Бу хисобот шакли асосан статистик хисобот ҳисобланади. Ундан жами ходимлар сони, уларга сарф қилинган иш ҳақи билан боғлиқ ҳаражатлар манбалари, ҳисобот даврида ишчиларга берилган мукофатлар турлари бўйича кўрсатилади.\nСтатистик хисобда акс эттирилган маълумотлар турли ўлчов бирликларида кўрсатилиши мумкин. Бу хисобнинг ўзига хос хухусиятларидан яна бир хисобот шакллари, уни тузиш ва топшириш давлат оргенлари томонидан ишлаб чиқилади ва тартибга солинади. Хисоб кўрсаткичларни умумлаштиришда оператив ва бухгалтерия хисоби маълумотларидан фойдаланилади .\nБухгалтерия хисоби . Хар бир хўжалик юритувчи субъект ўз фаолиятини рўйхатдан ўтган, тасдиқланган Низом асосида олиб бориш учун жавобгардир. Ўз навбатида мулкни тўлиқлиги, жойланиши ва ташкил топишни ўз назоратига олади. Бу вазифани бажарилиши биринчидан, мулк эгасини тегишли маблағлар ўрганиш учун асос яратади.\nХўжалик юритувчи субъектлар фаолиятида маблағларни бир турдан иккинчи бир турга ўтиши, уларга бўлган эҳтиёжга қондирилишини доимий назорати талаб қилинади.\nЮқоридаги вазифаларни бажаришда мулкдор шундай хисоб тизимини талаб қиладики, у хисоб тури биринчидан, маблағлар ҳаракати тўғрисида мулкдорга ўз вақтида етарли маълумот бериш, иккинчидан хўжалик операцияларни мунтазам равишда тўғрилигини назорат қилиш, учунчидан маҳсулот таннархини аниқлаш имкониятини яратилиши зарур. Бу хисоб тури бўлиб бухгалтерия хисоби ҳисобланади.\nБухгалтерия хисобининг бошқа хисоб турларидан фарқи шундаки, бу хисоб турини ташкил қилиш, бевосита давлат томонидан назорат қилинади, корхона ва ташкилотларда узликсиз фаолият кўрсатади.\nБухгалтерия хисоби кўрсаткичлари ёрдамида корхона амалга оширилган хўжалик операциялари тартибга солинади. Корхона маблағларининг ҳаракати бухгалтерия хисоби счётларида икки ёқлама ёзув билан олиб борилади.\nБухгалетерия хисобининг бошқа турларидан фарқи шундаки, ундаги маълумотлар оператив, статистик хисоб кўрсатикичларини ифодалашда ҳам ишлатилиши мумкун.\nБухгалтерия хисоби маълумотлари узлуксиз тарзда олиб борилиши билан бирга амалга оширилган хўжалик жараёнларини ўрганиб бориш имкониятини яратади ва белгиланган муддатларда ҳисобот тузиш имкониятини беради.\nБухгалтерия хисобидан бошқа хисоб турларидан кузатиш жараёнида фақат бешта ўлчов бирлигидан, бир турли маблағлар ҳаракатидан фойдаланилади. Бухгалтерия хисобидан эса вақт турли ўлчов бирликларида хисоб – китоб қилинади.\nБухгалтерии хисобини юритишини ташкил қилиш асосан икки манбаага: яъни бу тўғрисида қабул қилинган қонун ва йўриқномаларга асосланса, иккичиси моддий жавобгарлик тамойилига бевосита боғлиқдир. Бухгалтерия хисоби бўйича қўлланилаётган адабиётларда бу тамойилига эътибор берилмаган. Хатто моддий жавобгарлик тамойилига бевосита боғлиқдир. Бугалтерия хисоби бўйича қўлланилаётган адабиётларда бу тамойилга эътибор берилмаган. Хатто моддий жавобгарлик тамойилини бухгалтерия хисоби усули сифатида кўрсатилмаган.\nБухгалтерия хисоби ишлатиладиган моддий жавобгарлик тамойилининг ўзига хос хусусияти шундаки, унда товар-моддий бойликларининг тўлиқлиги ҳам натурал ўлчов бирликларида, ҳам пул ўлчов бирликларида умумлаштирилиб, натижаларини аниқлаш имкониятини яраталади.\nБухгалтерия хисоби натурал ва пул ўлчов бирликлари ўзаро боғланган ҳолда қўлланилади.\nБухгалтерия хисоби ёрдамида корхона ва ташкилотларда амалга оширилган хўжалик операциялари тартибга солинади ва хўжалик юритувчи субъектга амалга оширлиган хўжалик операциялари таъсиридаги мулкни ўзгариш тўғрисидаги маълумот берилади. Бухгалтерия хисобини бошқа хисоб турларидан фарқини аниқлашда унга қўйиладиган талабларга алоҳида эътибор бериш лозимдир.\nХисоб кўрсаткичлари билан режа кўрсатикичлари ўртасидаги ўзаро боғлиқлиги таъминлаш бухгалтерия хисобига қўйилган талаблардан биридир. Чунки бухгалтерия хисобига белгиланган режа топшириқларни бажариши кўрсатилади ва назорат қилинади. Бухгалтерия хисоби кўрсатикичлари бир-бири билан таққослангандагина ҳисоб даврида эришилган ютуқ ва камчиликлар аниқланиб, камчиликларни бартараф қилиш чора–тадбирлари ишлаб чиқилади. Бухгалтерия хисобида мулкнинг тўлиқлиги, ундан самарали фойдалиниш йўллари белгиланади.\nБухгалтерия хисоби аниқ ва тушунарли бўлиш керак. Ўзбекистон Республикаси қабул қилинган «Бухгалтия хисоби тўғрисида»ги қонуннинг 2-моддасида бухглатерия хисобининг мақсади ва вазифаси тўлиқ кўрсатилган. Бугалтерия хисобининг мақсади фойдаланувчиларни ўз вақти тўлиқ ҳамда аниқ молиявий ва бошқа бухгалтерия ахбороти билан таъминлашдир. Демак, бухгалтерия хисоби маълумотларни тўғри кўрсатилиши қонун билан мухофаза қилингандир.\nБухгалтерия хисоби кўрсаткичларни равшан ва оммабоплиги хисоб малумотларидан фақат бухгалтерия ходимлари ёки мулк эгасига тушинарли бўлибгина эмас, балки ҳаммага тушунарли бўлиши, уни оммабоп бўлишига алоҳида эътибор бериш талаб қилинади, Бухгалтерия малумотларини тушунарли, оммабоп бўлишида хисоб ишларини бажарувчилардан алоҳида иш маданиятини ошириш, юқори малакали ходимларни топиш каби ишларни бажариш талаб килинади.\n^ 2.2 Бухгалтерия хисобининг мазмуни.\nЎзбекистон Республикасида қабул қилинган “Корхоналар тўғрисида”ги қонуннинг 33-моддасида “Корхона ўз иши натижаларининг оператив бухгалтерия хисобини амалга оширади, статистика хисоботи олиб боради” деб белгиланган. Бу вазифани қонунда белгиланган талабларга мос равишда олиб борилишини таъминлаш биринчи навбатда бухгалтерия ходимларининг таркибий қисимига, салоҳияти, билим даражасига ва албатта бош бухгалтер томонидан олиб борилаётган хисобни ташкил қилиш услубига, корхонада ишлаб чиқилган хисоб сиёсатига корхонадаги шаклланган хисоб сиёсати биринчидан амалдаги қонун ва йўриқномаларга мос келиши билан, иккинчидан эса ишлаб чиқариш хусусиятларни ўзида ифодалаш билан боғланган бўлиши керак.\nБухгалтерия аппаратини тўғри шакллантириш хисоб ишларини ўз вақтида сифатли олиб боришини таъминлаш билан бирга бухгалтерия хисобига оид қонун ва йўриқномаларни амалиётда қўлланилишини таъминлайди.\nБухгалтерия аппаратини ходимларнинг иш фаолиятини тўғри ташкил қилишда хисоб ишларини режалаштиришга алоҳида аҳамият беришда раҳбар ва бош бухгалтердан тегишли маъсулиятни талаб қилади. Бухгалтерия хисобини ташкил қилиш бўйича ишлаб чиқилган режада қуйдагиларга эътибор бериш мақсадга мувофиқдир.\nҲужжатлаштириш ва ҳужжатлар айланишини тартибга солиш;\nИнвентаризация ўтказиш муддатларига риоя қилиш.\nХўжалик операцияларини амалдаги счётлар режа асосида ташкил қилиш;\nҲисобот тузиш ва текшириш муддатларига риоя қилиш;\nБухгалтерия аппаратини ташкил қилиш, унинг тузилишини шакллантириш биринчидан тариқ хусусиятини ўз ичига олса, иккинчидан мулкий муносабатларни намоён этиши керак, учинчидан эса мулкни, яъни товар-моддий бойликларни тўлиқлигини таъминлашда ўз ҳиссасини қўшиши керак.\nЎзбекистон Республикасида амалга оширилаётган иқтисодий ислохатларни ҳаётга тадбиқ қилишни бухгалтерия хисобида унинг ташкилий тузилишида ҳам тегишли ўзгаришларни келиб чиқишига олиб келди. Турли мулкчилик шаклларида фаолият юритаётган ҳўжалик юритувчи суъбектлар бухгалтерия аппаратини ташкил қилишга турлича ёндошмоқдалар.Бундай ҳолат уларда бухгалтерия хисобини ташкил қилишда, аппаратни шакллантиришда, хисоб ишларини комъпютерлаштиришда ўзиниг салбий томонини кўрсатмоқда.80-йиллар хисоб ишларини марказлаштириш даври хисобланган бўлса, ҳозирги кунда ундан қайтиш кузатилмоқда.Чунки кичик бизнес ва тадбиркорликни ривожлантириш даврида бухгалтерия хисобини, унинг ташкилий тузилишини аниқлашда бухгалтерия аппарати ходимларга марказлаштириш мақсадга мувофиқ деб хисоблаймиз.\nБунинг учун марказлаштирилган юқори малакали бухгалтерлардан ташкил топган бухгалтерия фирмаларини ташкил қилиш иқтисодий самара бериш билан бирга бухгалтерияда олиб бориладиган иқтисодий маълумотларни компъютерлаштириш имконини беради, хисоб-китоб ишларини сифатли бўлишини таъминлайди.\nМарказлаштирилган бухгалтерия аппаратини ташкил қилиш секторлар асосида олиб боришни таъминлайди . Ҳар бир сектордан бухгалтерия ходими ўзига бириктирилган хўжалик операцияларини хисоб–китобини олиб боради.\nМисол учун, “материаллар хисоби” сектор фақат материаллар ҳаракатини хисоб–китоби билан шуғилланмоқда ва бу тўғрисида ҳисобот даврини бошига материаллар счёти бўйича етарли маълумотни бош бухгалтерга етказиб беради .\nБухгалтерия аппарати ходимлари иш фаолияти “Бухгалтерия тўғрисида”ги қонуннинг 6-моддасида белгиланган . Бухгалтерия хисобининг асосий қоидалари қуйидагилардир:\nБухгалтерия хисобини иккиёқлама ёзув усулида юритиш;\nХўжалик операцияларни, активлар ва пассивларнинг пулда баҳоланиши;\nОлдиндан кўра билишлик (эхтиёткорлик).\nАктивлар ва мажбуриятларнинг ҳақиқий баҳолашини каби қоидаларига амал қилиш кўрсатилгандир. Бухгалтерия аппаратини тўғри ташкил қилиш Ўзбекистон Республикаси Молия Вазирлиги томонидан белгиланган ҳисобот шаклларини ўз вақтида сифатли тузиш ва топшириш имкониятларини беради. Ишлаб чиқариш билан боғлиқ қўшма кархоналарнинг хўжалик фаолиятидан келиб чиққан ҳолда ҳамда уларда ташкил қилинган бухгалтерия аппаратини тузилишини таҳлил қилиб, қуйидаги тартибда бухгалтерия аппаратининг тузилишини тавсия этишни лозим деб ҳисоблаймиз(чизма1):\n^ Бухгалтерия аппаратининг ташкилий тузилиш.\nБ ош бухгалтер\nХисоб–китоб молиявий ҳолат бўлими\nБухгалтерия маълумотларига умумлаштириш бўлими\nМеҳнат иш хақи бўлими\nТайёр махсулот хисоби бўлими\nАсосий воситалар инвентарлар хисоби бўлими\nИшлаб чиқариш материаллар бўлими\nТавсия қилинаётган бухгалтерия аппаратининг ижобий томони, биринчидан хисоб ишларида техник воситалардан унумли фойдаланиш бўлса, иккинчидан бухгалтерия хисоби ва ҳисоботи маълумотларни тезкорлигини ва аниқлигини оширишдир, учинчидан эса бухгалтерия аппарати ходимларининг меҳнат унумдорлигини оширишдир.\nРеспубликамизда амалга оширилаётган иқтисодий ислохатларни ҳаётга тадбиқ қилиши ҳар бир соҳада, шу жумладан, бухгалтерия хисоби ҳолатини давр талабига мос келишни тақазо қилмоқда.\nБ у борада республикамизда амалга оширилган чора–тадбирлар ўзининг иқтисодий самарасини уни халқаро андозаларга мослаштириш, халқаро хисоб меъёрлари билан боғланганлигида деб ҳисоблаш мақсадга мувофиқдир. Республикамизда бухгалтерия хисоби миллий андозалари ишлаб чиқилди ва хаётга тидбиқ қилинмоқда.\nХ озирги кунда хўжалик юритувчи субъектлар фаолияти мураккаблашиб, бошқарув тизимини соддалаштиришда бухгалтерия хисоби ва иқтисодий таҳлил натижаларга таянган ҳолда иш олиб боришни тақозо қилмоқда. Демак, бухгалтерия хисобини ташкил қилишда уни давр талабига мослаштиришда айрим муаммолар мавжуд ва улар бизнинг назаримизда қуйдагилардан иборат.\nМалакали бухгалтерни тайёрлаш;\nБухгалтерия ҳисоботи шаклларини қайта кўриб чиқиш;\nБухгалтерия хисобини ташкил қилишда техник воситаларидан кенг фойдаланиш;\nБухгалтерия хисоби фирмаларини ташкил қилиш;\nБиринчи муаммо бу малакали бухгалтерия ходимларини тайёрлаш, бўлиб, республикамизда қабул қилинган “Қадрлар тайёрлаш миллий дастури асосида ташкил қилинган бухгалтерларни тайёрлашнинг икки босқич модели яратилган.\nБиринчи босқичда бакалавриант таълим йўланишида бухгалтерлар тайёрлаш, иккинчиси эса магистратура йўналишида кадрлар тайёрлашни талаб этади. Шу нарсага алоҳида эътибор бериш керакки, юқорида таълим йўналишлари орасида ҚҲ коллежларида ҳам бухгалтерия хисоби бўйича кадрлар тайёрланмоқда.\nКасб – хунар коллежларида бухгалтерия хисоби бўйича мутахасислар тайёрлаш ўқув режаларидаги бугунги ҳолатини қайта кўриб чиқиш мақсадга мувофиқдир. Чунки бу бухгалтерия хисобини ташкил қилишда ўзининг салбий оқибатларни кўрсатмоқда. Ҳозирда ЭСДМ да бухгалтерия тайёрлаш жараёнида ҳам бухгалтерия хисобини ташкил қилишда ҳам ўзаро боғлиқлик сезиляпти. Мисол, учун Россияда бухгалтерларни тайёрлаш асосан тўрт йўналишда олиб борилмоқда:\n^ Биринчи даражадаги оддий бухгалтер. Бу тоифадаги бухгалтер фақат бирламчи хужжатлар билан, яъни бир турдаги хўжалик операцияларини амалга оширишни ўзлаштирган ходим ҳисобланади.\n^ Иккинчи даражали техник бухгалтер. Даражадаги бухгалтер бирламчи хисоб ишларини юритишда фаолит олиб боради. Бевосита корхона фаолияти бўйича амалга оширган хўжалик операцияларнинг биринчи бажариши учун маъсул деб ҳисобланади, бухгалтер мансабида ишлай олиш даражасига эга.\n^ Учунчи даражали бухгалтер – иқтисодчи. Бу даражадаги ходим бош бухгалтер ёки унинг ёрдамчиси (муовини) лавозимига ишлай олиши мумкун, тегишли хисоб ва ҳисобот хужжаларига имзо қўйиш хуқуқига эга.\n^ Тўртинчи даражали бухгалтер – аудитор. Бу даражалаги ходим ҳам бухгалтер бўлиб, ҳам аудиторлик лавозимида ишлаши ва хужжатларга тўлиқ имзо қўйиш хуқуқига эга бош бухгалтер лавозимида ишлаш мумкун.\nЮқоридагилардан муълумки, РФда бухгалтерларни тайёрлаш тўртта даражада олиб борилса, Ўзбекистон республикасида уч даражада олиб борилмоқда.\nБиринчи даражадаги бухгалтер – бу, КХКни битириб чиққан мутахасислардир.\nИккинчи даражадаги бухгалтер – бу, бакалавр даражасига эга бўлган бухгалтер.\nУчунчи даражадаги бухгалтер – бу, магистратура босқичида таълим олган бухгалтерлардир.\nАгар ҳар иккала давлатда бухгалтер тайёрлаш тизимини таҳлил қилар экансиз, ҳар иккаласида ҳам бухгалтер – экспертлари ҳолати улардан фойдаланиш ҳолати кўрсатилмаган.\nБугунги шароитда корхоналарда шаклланган турли мулкчилик ҳолати бухгалтер–эксперт хизматидан фойдаланишга талабни ортиб боришни кўрсатмоқда. Мулкни нодавлатлаштириш, иқтисодий ислохатларни самараси деб хисобланиб, бугунги кунда кичик бизнес ва тадбирорлик Фаолияти билан шуғулланувчи ишбилармонлар малакали мутахассисга, яъни бухгалтерга муҳтожлигини хисобга олсак, кадрлар билан таъминланиш дараражасини пасайгаганини айтиш мумкун. Кичик бизнес ва тадбиркорлик билан шуғулланувчи фирма ва кичик корхоналари учун малакали бухгалтер фирмаларни жойларда ташкил қилишни мақсадга мувофиқ деб ҳисоблаймиз. Бухгалтерия фирмаларга жалб қилинган ходимлар билан боғлиқ ҳаражатлар фирмага аъзо бўлган тадбиркорлик субъектлар томонидан яъни фирма билан хўжалик юритувчи субъектлар ўртасида тузилган шартномалар тартибга солинади.\nТомонлар ўртасида тузилган шартномада ҳар икки томоннинг шартномада мажбуриятларни амалдаги қонун ва низомларга мос келган ҳолда амалга оширилади. Ўз навбатида бухгалтерия фирмаларининг низомини ишлаб чиқиш ва амалиётга жорий қилишини, хисоб ишларини сифатли олиб борилишини таъминланса, бухгалтерия аппарати тизимида ҳам тегишли ижобий ўзгаришларни олиб келади.\nРеспубликамизда “Бухгалтерия хисоби тўғрисида”ги қонуннини қабул қилиниши хисоб ишларини қонун асосида ташкил қилинишини таъминлашга қаратилгандир. Қонуннинг иккинчи моддасида бухгалтерия хисобини мақсади ёритилган бўлиб, иккинчи моддасида бухгалтерия хисобини мақсади фойдаланувчиларни ўз вақтида тўлиқ ҳамда аниқ молиявий ва бошқа бухгалтер ахбороти билан таъминлашдир. Бухгалтерия хисоби ёрдамида корхона ва ташкилотларни мулкий муносабатлари, тегишли маблағларни тўлиқлигини назорат қилинади. Бухгалтерия хисоби ёрдамида корхона ўртасидаги ўзаро хисоб-китобларни белгиланган муддатларда бажарилиши тартибга солинади. Бухгалтерия хисобини тўғри юритиш ҳужжатлар ёрдамида амалга оширилади. “Бухгалтерия хисоби тўғрисидаги”қонуннинг 9-моддасида “Ҳужжат операцияларининг бухгалтерия хисоби ҳужжатлари ва уларни ўтказишга доир фармойишлар асос бўлади” деб таъкидланган.\n“Бошланғич хисоб хужжатлари хўжалик операциялари амалга оширилаётган вақтида ёки операциялар амалга ошириб бўлгандан кейин тузилади” деб белгиланган.\nКорхона бош бухгалтери маҳсулотини сотишга чиқарилишини бевосита назорат қилиб бориши, ўзаро хисоб-китобларни белгиланган муддатларда бажарилишини таъминлаши керак. Бош бухгалтер пул маблағларидан тўғри фойдаланишни назорат қилиш хуқуқига эга лекин, банкдаги чек орқали пул олиш уни сарфлаш ҳуқуқига эга эмас.\nБухгалтерия аппаратидаги ходимлар бевосита бош бухгалтерга иш фаолияти бўйича бўйсунадилар. Корхонадаги пул маблағлари, товар-моддий бойликлар ҳаракатини, тасдиқловчи ҳужжатларни, имзолайди. Агар юқоридаги ҳужжаталарда бош бухгалтернинг имзоси бўлмаса бундай хужжатлар қонуний деб ҳисобланмайди.\nЎзбекистон Республакисида қабул қилинган “Бухгалтерия хисоби тўғрисида”ги қонуннинг 8-моддасида “Пул, товар ва бошқа моддий бойликларни қабул қилиш ва бериш учун асос бўлиб хизмат қиладиган ҳужжатлар, корхона муассаса ва ташкилотнинг кредит ва хисоб-китоб мажбуриятлар ҳужжатлари, шунингдек бухгалтерия хисоблари ва баланслари раҳбар томонидан ёки у белгилайдиган шахслар томонидан имзоланади.\nРаҳбар имзолаш ҳуқуқига эга бўлган шахсларнинг иккита рўйхатини тасдиқлайди. Биринчи рўйхатга раҳбарлик вазифаларини амалга ошурувчи шахслар, иккинчиси бухгалтерия хисоби ва молиявий бошқариш вазифаларни амалга ошурувчи шахслар киради. Ушбу модданинг иккинчи қисмида кўрсатилган шахсларнинг имзоси бўлмаган ҳужжатлар хиқиқий хисобланмайди”деб кўсатилган.\nКорхона бош бухгалтери иқтисодий ислохталарни амалиётга жорий қилишини таъминлашда, ҳаражатларни камайтиришда, ҳисоб ишларини тежамкорлик асосида ташкил қилишга, алохида аҳамият бериши керак.бош бухгалтер биринчи навбатда хисоб-китоб ишларини тўғри ташкил қилинишига моддий жавобгарлик тамойилларини бажарилишига, пул маблағларидан самарали фойдаланишни узлуксиз назоратини олиб бориш керак.\nБош бухгалтер ўз иш фаолиятида амалдаги қонун ва йўриқномаларга амал қилган ҳолда бевосита асосий фаолият олиб бориши мақсадга мувофиқдир.\nКорхона ва ташкилотларнинг хўжалик фаолияти асосан икки кўрсаткичда, яъни бухгалтерия хисоби ва ҳисобот кўрсаткичларида ифода этилади. Бош бухгалтер хисоби ва ҳисоботи кўрсаткичларида ўзаро боғлиқлигини, уларни таҳлил қилиш имкониятларини хўжалик фаолияти билан, бошқа назорат турлари билан боғланган ҳолда ташкил қилинишини назорат қилади. Корхона бош бухгалтери ҳисоб ишларини ташкил қилишда, унинг илғор усулларини жорий қилишда, корхона раҳбарларига тегишли маслаҳат бериди. Бош бухгалтери корхона амалга оширилган хўжалик операцияларини хужжатлар билан расмийлаштирилишига, белгилаган талабларга жавоб беришини таъминлашда жавобгардир. Ўз навбатида бош бухгалтер ўзаро хисоб-китобларни, яъни ички ва ташқи хисоб – китобларни ўз вақтида сифатли бажарилиши назорат қилади.\nМаълумки корхона ва ташкилотлардаги товар–моддий бойликлар тегишли жавобгар шахслар зиммасида бўлиб, улар ўз зиммасидаги товар – моддий бойликлар бўйича бухгалтерияга ҳисобот топширадилар.\nБош бухгалтер корхонада моддий жавобгарлик ҳолатини тўғри ташкил қилинганлиги, товар-моддий бойликларини ҳар бир жавобгар шахс бўйича тўлиқлигини назорат қилиш билан бирга бу тўғрисида тузилган шартномаларни тўғрилигини назорат қилади. Бош бухгалтер хом ашё ва материалларнинг сарфланиши уларни белгиланган меъёрларга мос келишини аниқлайди. Товар–моддий бойликларни ўз вақтида қабул қилинишини таъминлайди. Корхона ва ташкилотлар фаолиятидаги иш ҳақи, ходимлар штаб бирлиги, уларга иш ҳақи хисоблашиб, иш ҳақи фондидан фойдаланиш имкониятларини назорат қилиб боради.\nБозор иқтисодиёти ҳар бир ташкилотни ўз маблағларидан тўғри фойдалинишни талаб қилади. Шу мақсадда бош бухгалтер корхона бўйича дебиторлик ва кредиторлик қарзлари ҳолатини таҳлил қилган ҳолда уларни ўз вақтида ундириб олиш чора тадбирларни ишлаб чиқади ва лозим бўлса ундириб бериш учун хўжалик судларига тегишли ҳужжатларни расмийлаштиради.\nБош бухгалтер корхона хўжалик фаолиятини бошқаришда, рентабеллик даражасини оширишда унимсиз ҳаражатларни камайтириш омилларини аниқлайди.\nБошкарув функциялари ва принциплари. Режа: Бошкарув умумий функциялари\nБошкариш – ташкилотнинг максадларини шакллантириш ва уларга эришиш учун зарур булган режалаштириш, ташкил этиш, рагбатлантириш, назорат...\n1. /интеграл хисоб.DOC\n1. /Операцион хисоб.doc\n1. /дифференциал хисоб (математика).doc


ЎзА - 2 минг 300 дан ортиқ мурожаатнинг 1 минг 596 таси тўлиқ қаноатлантирилган\n14.11.2017 18:20 Чоп этиш версияси\nХалқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йилида амалга оширилаётган кенг кўламли чора-тадбирлардан аҳоли мамнун.\nХоразм вилоятида жорий йил куз-қиш даврида иқтисодиёт тармоқлари ва ижтимоий муассасаларнинг барқарор ишлашини таъминлаш ҳамда мавсум давомида истеъмолчиларга ичимлик суви, табиий газ, электр энергиясини узлуксиз етказиб беришга алоҳида эътибор қаратилмоқда.\nЎзбекистон Республикаси Президенти девонининг Фуқаролар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари билан ишлашни назорат қилиш ва мувофиқлаштириш хизмати, Ҳисоб палатаси, Вазирлар Маҳкамаси масъул ходимлари, тегишли вазирлик ва идоралар мутасаддиларидан иборат Республика ишчи гуруҳи томонидан Хоразм вилоятида жисмоний ва юридик шахсларнинг Ўзбекистон Республикаси Президентининг Виртуал ва Халқ қабулхоналарига келиб тушган мурожаатлари бўйича сайёр қабуллар ўтказилиб, давлатимиз раҳбарининг 2017 йил 22 июндаги "Республика иқтисодиёти тармоқлари ва ижтимоий соҳаларини 2017/2018 йиллар куз-қиш даврида барқарор ишлашга комплекс тайёрлашни таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида"ги қарорининг жойлардаги ижроси ўрганилди.\nВилоятнинг барча шаҳар ва қишлоқлари, айниқса, олис аҳоли пунктларида куз-қиш мавсумига қай даражада тайёргарлик кўрилгани, ичимлик суви, газ, электр энергияси, кўмир, озиқ-овқат захираси билан нечоғли таъминланганига алоҳида эътибор қаратилди.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг Виртуал ва Халқ қабулхоналарига шу кунга қадар ҳудуд аҳолисидан мазкур йўналишда 2 минг 300 дан ортиқ мурожаат келиб тушган. Уларнинг 1 минг 596 таси тўлиқ қаноатлантирилган.\nВилоятда табиий газдан оқилона фойдаланиш, жойларда истеъмолчилар томонидан ностандарт газ ускуналари ишлатилишининг олдини олиш ва газ босими тушиб кетиш ҳолатларини бартараф қилиш бўйича кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Айниқса, табиий газга уланмаган 120 мингга яқин хонадонга қиш мавсумида 17,3 минг тонна суюлтирилган газ, 145 минг газ баллони ажратилган. Суюлтирилган газни истеъмолчиларга етказиб бериш учун 50 дан ортиқ махсус машиналар хизмат қилмоқда.\n– Маҳалламизда табиий газ тармоғи бир неча йил олдин узилган, – дейди Шовот туманидаги Махтумқули номидаги маҳаллада истиқомат қилувчи Боғдагул Ортиқова. – Шу пайтгача ўчоқда ўтин ёқиб, овқат пиширардик. Мана бу йилдан Президентимиз ташаббуси билан суюлтирилган газ баллонлари тарқатилмоқда. Тўлов баҳоси ҳам арзон ва қулай. Оиламиз катталиги боис иккита газ баллонига шартнома қилганман. Биринчисининг гази тугамасданоқ иккинчисини олиб келишади.\nИшчи гуруҳи томонидан кўмирга эҳтиёжманд аҳолининг таъминланганлик даражаси ўрганилганда, 10 ноябрь кунига қадар режадаги 62 минг тонна ўрнига 23,8 минг тонна етказиб берилгани аниқланди. Шунингдек, етказиб берилган муқобил ёқилғи сифатининг яхши эмаслиги кўпчилик фуқароларнинг эътирозига сабаб бўлган. Ушбу камчиликлар тегишли мутасаддилар иштирокида ўрганилиб, 3 кун ичида 2 минг 800 тонна кўмир етказиб берилди.\nЎрганишлар давомида аҳоли хонадонлари, ижтимоий-иқтисодий тармоқларнинг куз-қиш мавсумида электр энергияси билан узлуксиз таъминланишига ҳам алоҳида эътибор қаратилди. Вилоятда 4 минг 6 трансформатор пункти мавжуд. Кейинги 7 йил давомида вилоятда 52 янги аҳоли массиви барпо этилиб, электр тармоғига уланган хонадонлар сони 58 мингга кўпайган. Уларни сифатли электр билан таъминлаш учун 238,4 километр тармоқ қуриш ва 65 трансформатор пункти ўрнатиш зарурати вужудга келган. Ушбу заруратни бартараф этиш мақсадида 3 кун давомида Янгиариқ, Қўшкўпир, Боғот, Хонқа ва Гурлан туманларида 3 янги трансформатор пункти ўрнатилди, 6 таси реконструкция қилиниб, 19 таси таъмирланди. Яна ўрнатилиши лозим бўлган трансформатор пунктларининг рўйхати, молиялаштириш манбалари ва уларнинг жадваллари ишлаб чиқилди.\n– Маҳалламизда 120 хонадон бор, – дейди Гурлан туманидаги Деҳқонобод маҳалласи фаоли Қ.Хидирбоев. – Аммо, ҳудудимиздаги трансформатор пункти 60 хонадонга мўлжалланган. Ҳар йили куз-қиш мавсумида электр таъминотидаги узилишлар одамларга қийинчилик туғдирарди. Бугун маҳалламизга келган ишчи гуруҳи мазкур ҳолатни ўрганиб, тегишли идораларни жалб қилди. Натижада 250 хонадонга мўлжалланган янги трансформатор ўрнатилди.\nХоразм вилоятида ҳам 2017-2018 йиллар қиш-баҳор ойлари учун асосий турдаги қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари захираси яратилган. Мавсум давомида аҳолининг қишлоқ хўжалиги маҳсулотларига бўлган эҳтиёжини қондириш, бозорда нарх-наво барқарорлигини таъминлаш бўйича кўрилаётган чора-тадбирлар натижасида тайёрлов корхоналари, бозор уюшмалари, фермер хўжаликлари ва бошқа ташкилотлар томонидан 13 минг тоннадан зиёд мева-сабзавот махсус омборларга жамланди. Қолган маҳсулотлар жорий йилнинг 1 декабрига қадар жадвал асосида жамғарилиши режалаштирилган. Ўрганиш давомида жойларда аҳоли эҳтиёжига қараб 28 минг қопдан ортиқ ун ва 93 тоннадан зиёд ўсимлик ёғи белгиланган нархларда аҳолига тарқатилди.\n– Ҳар йили куз-қиш мавсумида истеъмол учун зарур бўлган ун, ёғ ва бошқа маҳсулотлар нархи кўтарилиб кетарди, – дейди Ҳазорасп тумани Янгиобод маҳалласида яшовчи Дилором Султонова. – Мана, бу йил маҳалламизда ташкил этилган улгуржи савдо шохобчаси туфайли ун, ёғ, совун каби зарурий маҳсулотларни арзон нархда сотиб олмоқдамиз. Ҳар ҳафта ташкил этилаётган қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ярмаркаларида сотувга қўйилган маҳсулотлар бозордагига нисбатан анча арзон.\nМуаммоларнинг жойида ҳал этилиши туфайли 52 тоннага яқин чиқинди махсус жойларга олиб чиқиб ташланди. Иситиш тизимида камчиликлари аниқланган 15 умумтаълим мактаби, 5 мактабгача таълим муассасаси, 12 қишлоқ врачлик пунктида таъмирлаш ишлари амалга оширилди.\nУч кун давомида вилоятнинг чекка қишлоқларидаги 7 мингдан зиёд аҳоли патронаж тиббий кўрикдан ўтказилди.\nИжтимоий ҳимоя – кўнгил малҳами. Кам таъминланган, ногирон ва ижтимоий ҳимояга муҳтож 300 га яқин оилага ёрдам тариқасида чорва моллари, парранда, озиқ-овқат маҳсулотлари, маиший техника воситалари ва уй-рўзғор буюмлари тарқатилди.\n– Эрим оламдан ўтгач, уч фарзандим билан қийналиб қолдим, – дейди Гурлан туманидаги Қангли маҳалласида яшовчи Муқаддас Ўрозбоева. – Албатта, қариндош-уруғ, маҳалла-кўй қўлидан келганча ёрдам беради. Бугун, мана, бир гуруҳ раҳбарлар хонадонимизга келиб ҳолимдан хабар олди. Оиламга ҳомийлик қилиб, бир бош сигир беришди. Бундан айниқса, фарзандларим жуда хурсанд. Бундай хайрли ишларнинг бошида турган Президентимиздан миннатдормиз.\nУрганч шаҳрида махсус ишчи гуруҳ томонидан ўтказилган ўрганишлар якунига бағишланган йиғилишда бу каби тадбирлар ҳудудлардаги мавжуд камчиликларни бартараф этиш, аҳолига кўрсатилаётган хизматлар сифатини янада ошириш, хонадонлар ва корхоналарнинг қиш мавсумини муаммосиз ўтказишини таъминлашга хизмат қилиши таъкидланди.


"БИЗ КОРРУПЦИЯГА ҚАРШИМИЗ!" | Fayzbog.uz\nҲозир ҳаммаси бошланган нуқтага қайтамиз. Йигирма икки йил олдин онам мени дунёга келтириш учун шифохонага борганларида, шифокорлар онамни яхши жойга жойлаштиришлари учун дадам уларга пул берган эканлар. Мен туғилгач, жуда инжиқ чақалоқ бўлганман шекилли, дадам ҳамшираларни ҳам рози қилганлар. Шифохонадан чиқаётганларида шифокорларни, ҳамшираю, доя аёлни, ҳатто қоровул амакини ҳам “қуруқ“ қолдиришмаган.\nЙиллар ўтди. Боғчада опаларимнинг энг севимли ўқувчиси эдим, ҳозир ўйлаб қарасам улар ҳам менинг давримда анча яйрашган.\nЙиллар ўтди. Жуда бижжилоқ қиз бўлганман, шекилли, ота-онам олти ёшдан мактабга берсак эплар дея, мактабга беришга қарор қилишган. Эрта бориш учун нима қилиш керак? Албатта, тест топшириш керак! Шу ҳам муаммоми? Ахир, бувам маорифда ишласалар, тестни олиб, шартта ёдлаганман-қўйганман. Қарабсизки, мен ўқувчиман-да!\nЙиллар ўтди. Мактабда саккизинчи синфлар эдим чамаси, шеърият бўйича танлов эълон қилинди. Бу мен каби эндигина атак-чечак қилаётган “ижодкорча“ учун ўзини кўрсатишнинг энг яхши фурсати эди. Финалга икки киши қолдик. Бири мен, иккинчиси “Зулфия“ олиш учун ўзини ҳар ўққа-чўққа урадиган синфдошим! Биласизми, ўша танловда мен ютдим, аммо қайта шеър ёзмадим ва барча ёзганларимни ёқиб юбордим. Чунки ўқитувчим менга аслида менинг шунчаки омадим келганини, бу ўрин уники бўлиши керак бўлганини айтдилар. Мен аҳмоқ, мен шунчаки омадим билан ғалаба қозонибман, мендан ижодкор чиқмас экан, — дея баридан кечибман. Қаердан билай ўша устозим синфдошимга репетиторлик қилишини?!\nЙиллар ўтди. Мактабни тамомлаб, коллежда ўқий бошладим. Энди олдимда университетга тайёрланиш ўйи турарди. Қизиқ, репетитор ҳам бирдан топилиб қолди. Энди мен коллеж дарсларга кам борар, фақат тарих ўқир, журналга эса бирор киши мени “йўқ“ деб белгила олмасди, аҳир кураторим репетиторим-ку!\nКейинроқ кураторим менга инглиз тилидан ҳам репетитор топиб бердилар. Мундоқ суриштирсам, улар кураторимнинг рафиқалари эканлар, тўғри тушундим, оилавий буджет битта ахир!\nЙиллар ўтди. Коллежни битиришимга ҳам саноқли кунлар қолганди, диплом иши ёзишга ақл қаерда дейсиз?! Яна кураторим бор-ку, дедим. Олтмиш мингни бердиму, дипломни олдим-қўйдим, ҳа айтганча, бир имтиҳонда ўн беш минг сўмдан йиғишганида бермаганим учун тўрт тушиб қолиб, қизил диплом ола олмадим, эссиз, бира тўла етмиш беш мингни бериб қўйганимда қизил диплом нақ эдия?!\nЙиллар ўтди. Университетга топшириш учун пойтахтга отланар эканман, опам:\n-Икки уч минг олиб олдингми? Пульсиз ижодий ҳал бўлармиди? — дедилар.\nИчимда ҳадик билан имтиҳонга кирар эканман, ҳеч ким мендан пул сўрамади. Тасаввур қиляпсизми? Бутун бошли ижодий имтиҳондан энг юқори бални олиб чиқаману, кимдир менга шипшитмади, нимадир сўрамади, ҳатто менга эътибор қилиб қарамади ҳам.\nМана биринчи курсни ҳам битирдик, ҳамон ҳаёлимда бир савол:\n-Домлалар ростдан ҳам пул олмасмикан?!\nАҳир биздан бирон марта нимадир сўрашмади, бошқача қарашмади, чеккага тортиб, имо қилишмади!\nҚизиқ-а? Пул олмаса ҳам бир дард экан.\nБиз ҳамиша коррупцияга қаршимиз, — деймиз, аммо туғилмасимиздан олдин қон-қонимизга сингиб кетган иллатни шу бир “қаршимиз“ сўзи билан йўқ қилиши имкони борми? Коррупция бузилиш, айниш дегани, ахир жамиятимизни ўзимиз, ўз қўлимиз билан бузмаяпмизми?\nНега кимдир бировга пора бергани ёки мана шу жиноят билан қўлга тушганини эшитсак, қарғинишни биламизу, аммо ўзимиз ишимиз тезроқ битиши учун бировга тавозе қилаётганимизда , “пахта“ қўяётганимизда бу гуноҳ ёки жиноят экани ҳақида ўйлаб кўрмаймиз?! Тарих хайрлашмайди, аксинча кўришгунча, — дейди, хўш тарихдаги каби буюкларимиз билан қачон учрашамиз?\nҚизиқ,сизни тафтиш қилмоқчи бўляпману, аммо бироз аввал ўз “коррупция“ларимни санаётган эдим. Дунёни ўзгартирмоқчимисиз? Унда буни ўзингиздан бошланг. Зеро, БУЮК бўлиш ҳам, БУ-ЮК бўлиш ҳам ўз қўлингизда! Тома-тома кўл бўлур! Биз Коррупцияга қаршимиз!\nП/с : аслида мен билан содир бўлган воқелар барчамиз билан содир бўлган, менинг ҳақиқатим барчамизнинг ҳақиқатимиздир!


Марказий банк: йил якунигача айирбошлаш курси динамикасида кескин ўзгаришларни кутилмайди Ўзбекистон янгиликлари\nМарказий банк: йил якунигача айирбошлаш курси динамикасида кескин ўзгаришларни кутилмайди\n10 October 2019, 17:47\nУзбекистан, Ташкент – ЯН Batafsil.uz.Batafsil.uz мухбири хабар беришича, Марказий банк йил якунигача айирбошлаш курси динамикасида кескин ўзгаришларни кутмаяпти.\nМарказий банк маълумотларига кўра, ички валюта бозорида талаб ва таклиф динамикасидан келиб чиққан ҳолда, 2019 йилнинг 9 ойи давомида миллий валютанинг хорижий валютага нисбатан айирбошлаш курси 13 фоизга пасайган. Шу даврда айирбошлаш курсининг долларга нисбатан минимал ва максимал қиймати январь ойида 8334 сўмни, сентябрь ойида 9457 сўмни ташкил этган.\n“Агуст ойида янги бозор шароитлари асосида айирбошлаш курсини шакллантириш борасида олиб борилган тадбирлар натижасида сентябрдан октябрга қадар айирбошлаш курси динамикаси барқарор ҳолда сақланиб келди. Ҳозирги макроиқтисодий вазият ва ҳамроҳ бўлувчи омиллардан келиб чиққан ҳолда айирбошлаш курси динамикасида жорий йилнинг якунигача кескин ўзгаришлар кутилмаяпти”, - деб айтилмоқда Марказий банк берган маълумотда.\n2019 йилнинг 9 ойида валюта бозорида юридик ва жисмоний шахслар валюта операцияларининг умумий ҳажми 24.3 миллиард долларни ташкил этган. Бу кўрсаткич ўтган йилнинг шу даврига (18.3 миллиард доллар) нисбатан 1.3 баробар ошган.


Ортиқхўжаев Тошкентда "Яшил ташаббус" пиар-акцияси доирасида кўчат тарқатмоқда (ВИДЕО)\n25 феврал 2021, Тошкент вақти: 19:07\nТошкент шаҳар ҳокими Жаҳонгир Ортиқхўжаев 9 март куни "Яшил ташаббус" акциясини бошлаб берди. Шаҳар ҳокимлиги матбуот хизматининг хабар қилишича, 25 мартгача давом этадиган акция доирасида шаҳарнинг турли бурчидаги кўча ва хиёбонларига ҳокимият тарқатаётган 400 минг туп эман, каштан ва бошқа мевали дарахт ҳамда сурия атиргули, магнолия каби бута кўчати экилиши айтилди.\nШаҳарнинг турли ҳудудларида кўчатларни тарқатадиган махсус шохобчалар ташкил қилинди ва шаҳарликлар, ўзи эккан кўчатга ўз номини ёзиб қолдириш имкони билан акцияга жалб қилинмоқда.\nРасмий хабарда айтилишича, 2 мингдан ортиқ кўнгилли ҳашарчи ва бюджет ташкилотлари ишчиси тадбирга чақирилган.\nШанба кунидан бошланган тадбир, ижтимоий тармоқ фойдаланувчилари орасида, шаҳар ҳокими Жаҳонгир Ортиқхўжаевнинг пиар-кампанияси сифатида қарши олинмоқда.\nЗеро, тадбир учун махсус лого чизилган ва лого ёпиштирилган махсус траспорт воситалари ҳамда кийимлар, очилиш маросими учун эса карнай-сурнайлар ҳозирланган.\nБундан ташқари, шаҳар ҳокимлигининг Facebook тармоғига ушбу акция учун махсус басталанган қўшиқ ва куйлар остидаги видеоклиплар жойлаштирилди.\nОртиқхўжаевнинг тадбирига санъаткор, жамоат арбоблари ва бошқа фаоллар ҳам қўшилиб, кўчат экаётгани акс этган видеоларини ижтимоий тармоқларда тарқатмоқда.\nАммо, сўнгги йилларда пойтахтда кўп йиллик дарахтларнинг кесилиши, кўп қаватли турар-жой ёки бошқа биноларнинг бузилишини тилга олган айрим ижтимоий тармоқ фойдаланувчилари тадбирни эътироз билан қарши олмоқда.\nУларнинг асосий эътирози, шаҳарнинг кўп йиллик чинор ва каштанлари кесиб ташланган майдонларига нинабаргли дарахт кўчатлари экилаётганига қаратилган.\nАйни пайтда, шаҳар ҳокимининг Gazeta.uz нашрига интервью берган ёшлар сиёсати, ижтимоий ривожлантириш ва маънавий-маърифий ишлар бўйича ўринбосари Элбек Шукуров бу акциянинг бир марталик эмаслиги, келгусида махсус кўчатхоналар ташкил этилишини айтган.\nБундан ташқари, тез орада шаҳар ҳокимлиги дарахтларни ноқонуний кесилиши олдини олиш учун, фуқаролар мурожаатларини қабул қилиб оладиган махсус телефон рақамини ишга туширишни ваъда қилмоқда.


“Экстремистик ғояларни инкор қилишда шаръий далиллар” (учинчи қисм) — Исломобод\nСиз шуердасиз Бош саҳифа → “Экстремистик ғояларни инкор қилишда шаръий далиллар” (учинчи қисм)\nМусулмонларнинг мусулмон бўлмаганлар билан ҳамжиҳат бўлиб яшашида набавий суннатнинг тутган ўрни\nИслом жамияти ҳар икки диёнат вакиллари орасида, уларни диний ва этник зиддиятларидан қатъи назар, ўзаро тенглик ва эъиқод эркинлиги бўлмиш мустаҳкам асосни барпо қилди. Жамият азолари орасида зарур бўладиган умумманфаат ва муштарак мақсадларни жорий қилди.\nБуларга амалий мисол қилиб Расулулоҳ соллалоҳу алайҳи васалламнинг, ҳатто ғайридин бўлса-да, қушнини ҳурмат қилиш ва уларга яхшилик улашишга қаратилган кўрсатмаларини келтириш мумкин.\nМазкур амалий дастур қуйидаги давр босқичларига бўлинади;\nМаккаи Мукаррама давридаги амалиёт.\nБу вақтдаги вазиятда оз сонли мусулмонларни сабр-бардош билан ҳамжиҳатликда яшаш даври бўлди.\nМусулмоларни Ҳабашистон диёрида (Эфиопия) муҳожирликда яшаган даври.\nБу вақтда ерлик аҳоли ва муҳожир саҳобалар ўзаро садоқат ва ҳамкорликда яшадилар.\nМадина ҳаётни дастлабки даври.\nБу вақтга келиб янги шакилланган ислом жамиятида барча жабҳаларда шаффофлик ва фаол ҳамкорлик даври бошланди.\nМадина ҳаётини кейинги даври.\nБу вақтга келиб жамиятда тўлақонли ислоҳотлар ва ижтимоий адолат ўрнатиш даври бошланди.\n1. Маккаи мукаррама амалиёти даври\nАввало Расулуллоҳ соллалоҳу алайҳи васалламнинг пайғамбарликдан авалги ҳаётларини ҳам синчиклаб ўргансак, ўша пайт Қурайш мушриклари бошқарувида бўлган Макка шаҳри Ислом дини даъватининг бешиги бўлганига гувоҳи бўламиз. Ўша пайтдаги мавжуд мафкуравий ва ижтимоий вазиятда одамлар орасида бутпарастлик ва ичкиликбозлик кенг тарқалган, қабилалар орасида зўравонлик, ахлоқсизлик иллатлари урчиган бир пайт эди. Боз устига у вақт меъёрларига биноан кучлилар жамиятдаги заиф табақалар устидан тўлақонли ҳукумрон бўлиб, уларни молиявий ҳақларига ҳам тажовуз қилар, хужайинлар қўли остидаги қул ва чўриларига шафқатсизларча муносабатда бўлиб, уларни инсоний ҳуқуқларидан ҳам маҳрум қилар эди.\nАраб ўзини ажамдан ортиқ деб билган, оқ танли қора танлидан устун кўрилган вазият эди. Шунинг учун ҳам мазкур шароитда — Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ва у зотнинг издошлари ҳаёти пайғамбарликдан олдин ва кейин, қандай бўлган эди? – деган ҳақли савол пайдо бўлади.\n1. Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васаллам рисолатдан аввал ҳам қавми билан ижтимоий фаол ва дўстона тарзда яшар эдилар. Эзгулик ва яхшиликларда улар билан ҳамкорлик қилар, бағрикенглик тамойилларини жорий қилардилар.\nБу олий ҳақиқатни у зотнинг аёллари Хадича онамиз ҳам таъкидлаганлар.\nРасулулоҳ саллалоҳу алайҳи васаллам ўзларига нимадир бўлаётгани ва ваҳий нозил бўлаётганини у зотга айтганларида Хадича онамиз: – Йўқ, йўқ! Бу башорат. Аллоҳга қасамки Аллоҳ сизни зинҳор маҳзун қилмас. Қасамки сиз силаи раҳм қиласиз, ростгўй аминсиз, одамларни оғирини кўтарасиз, йўқсилларга ёрдам берасиз ҳамда заифларни ҳимоя қилиб адолатлиларни қувватлайсиз, – дедилар.\n2. Пайғамбар саллалоҳу алайҳи васалламга ҳали рисолат келмай туриб жиянлари Али розияллоҳу анҳуни тарбия қилиб бериш учун ўз қарамоғига олдилар. Бу иш сайидимиз Али розияллоҳу анҳу учун улкан неъмат эканида шубҳа йўқдир. У пайтда Макка шаҳрида иқтисодий танглик жорий бўлиб, Абу Толибнинг оиласи ҳам қийналиб қолган эди. Шунда Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васаллам амакиси Аббосга – Эй Аббос вазият қанчалар танглигини билиб турибсиз. Биласзки биродарингиз абу Толибни оиласи катта. Унга ёрдам бериш учун оиласидан бир кишини сиз олинг, бир кишини эса тарбия қилиб бериш мақсадида мен оламан- дедилар. Иккиавлон абу Толибга ушбу таклифни билдиргач абу Толиб рози бўлди. Аббос жияни Жаъфарни, Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васаллам эса Алий р.а.ни ўз қаркамоғига олдилар.\n3. Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васаллам қавми билан рисолатдан олдин қандай яшаган бўлсалар, ваҳий бошлангаидан кейин ҳам шундай яшадилар. У зотнинг даъватларини эшитиб иймонга келган дастлабки саҳобалар авлоди ҳам унгача қилиб юрган ишларни тарк қилмади. Улар узаро жорий бўлган савдоларни ҳам сайру саёҳатларини ҳам аввалгидек давом этирдилар.\n4. Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васаллам нинг ўзлари ҳам кабадан четланмадилар. Балки у ерга боришда давом этар, рисолатдан аввал ҳам кейин ҳам кабаи муаззамада ёлғиз Аллоҳ Таъолога сиғинар эдилар. У ердаги мавжуд ширк Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васалламни Каъбага боғланишдан тўсмас эди.\n5. Исломнинг дастлабки Макка давридаги босқичида мусулмонларга нисбатан тажоввузлар кўпайиб кетишига қарамасдан, улар бошқалар билан ўзаро тинч-тотув яшаш концепциясини гўзал ифодасини курсаттилар . Ҳолбуки у вақтта оз сонли саҳобалар Қурайш мушриклари томонидан турли азиятларга дуч келаётган эди. Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васаллам уларни, токи Аллоҳ Таъол бир нажот йўлини кўрсатмагунича сабр ва матонатли бўлишга чақирар эдилар.\n6. Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васаллам рисолатдан аввал ҳам қурайш қабилалари билан бирга сулҳ битмларида иштирок этар, мазлумларга кўмак беришда аҳдлашар эдилар. Кунларнинг бирида барча Қурайиш қабила раислари Абдуллоҳ ибни Жадъонниннг ҳовлисида бир кенгашга йиғилдилар. Чунки унинг ёши катта ва қавмининг нуфузли одами эди. У ерга Бану Ҳошим, Бану, Муттолиб, Асад ибни Абдул Узза, Зуҳрат ибни Килоб, Таййим ибни Муроҳ каби қабила раислари йиғилдилар. Йиғилганларнинг барчаси Макка шаҳрида бирорта мазлум одам бўлмаслиги, агар бўлса ҳам ҳаммалари уни ҳимоя қилиши, уни топталган ҳуқуқини қайтариб бериши битимини имзоладилар.\nРасулулоҳ саллалоҳу алайҳи васаллам мазку битим ҳақида шундай дейдилар; “Абдулоҳ ибни Жадъонни ҳовлисидаги кенгашда иширок эттим. У битим мен учун қизил туядан-да суюкли бўлди. Агар Исломда ҳам шунга чақирилсам қабул қилар эдим”\n2. Ҳабашистон диёридаги муҳожирлик даври\nРасулулоҳ саллалоҳу алайҳи васалламни ўзгалар билан ўзаро дахлдорлик ва ҳамжиҳатликда яшаш борасидаги иккинчи амалий кўрсатмаларига, мазкур давр очиқ мисол бўлади. Зеро бу иш Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васаллам дан аввал ўтган жуда кўп пайғамбарларни суннатларига тадбийқан амалга оширилган эди. Қуръони Карим Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васалламга бир қанча собиқ пайғамбарлар ҳаётини қиссалаб, уларга мушрик ва кофирлар томонидан етаётган тазйиқ ва тажовузларадан нажот топишида мазкур ишни муносиб восита ўлароқ баён қилди. Ўша пайтда Ҳабашистон диёри, асло завол топмайдиган барча эзгулик даъватчилари, зулм исканжасида қолиб унга юзланган ҳар бир муҳожир учун чинакам ҳимоя ва адолат тимсоли бўлди. Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васаллам шунинг учун ҳам саҳобаи киромларни у ерга ҳижрат қилишга ундадилар ва изн бердилар. Мазкур ҳижрат Исломдаги дастлабки ҳижрат бўлиб, шу йўл билан дин ва иймон ҳимояси мақсад қилинган. Улар 11 эркак ва 14 аёл кишидан иборат бўлиб, денгиз йўли орқали ҳабаш диёрига етиб олдилар. Бу воқеа рисолатнинг 5-йили, ражаб ойида амалга оширилди.\nҲабаш ҳукмдори Нажоший мусулмонларни дўстона кутиб олди. Уларни дин ва этиқод эркинликларини кафолатлаб, жамиятда хавфсиз яшашларини таминлади.\nБу борада абу Умайянинг қизи Умму Саламадан қуйидаги ҳадис ворид бўлди:\n“Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васалламнинг асҳобларига кофирлар томонидан азиятлар етиб, уларга Макка шаҳри торлик қила бошлади. Улар динида фитна ва балоларга учрадилар. Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васаллам гарчи амаки ва қабиласи томонидан ҳимояда бўлсалар-да асҳобларидан тазйиқларни даф қилолмас эдилар. Шунда Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васаллам асҳобларига” “Ҳабаш ҳукмдори адолатли бўлиб, унинг ҳузурида ҳеч кимга зулм қилинмайди. Аллоҳ Таоло сизларга бирор нажот йўлини кўрсатгунга қадар у ерга боринг ва уша ерда яшаб туринглар”, деган кўрсатмани бердилар. Биз кичик гуруҳларга бўлиниб у ерга йўл олдик ва барчамиз у ерда йиғилдик. Яхши ер ва яхши қўшнига эришдик. Барча зулмлардан нажот топиб, динимизда хотиржам бўлдик”.\nПайғамбар Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васаллам билан ҳукмдор Нажоший ўрталарида ёзишмалар бўлиб ўтди. Саҳобалардан Амр ибни Зомирий Расулуллоҳнинг муборак мактубларини Нажошийга етказганида у мактубни кўзига суртди, тахтдан ерга тушиб ўтирди-да саҳобалар кўз ўнгида Исломни қабул қилди. Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васалламнинг мактубларига жавоб ёзиб ҳадялар билан жунатди. Ҳукмдор Нажоший вафот этганида Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васаллам унинг ҳақига ғоиб жаноза намозини ўқидилар.\nЖаъфар ибни Абу Толиб билан Нажоший ўртасида бўлиб ўтган суҳбат илмий манбаларда кенг ёритилган. Ушбу суҳбат барча замон ва маконлардаги мусулмонлар учун, уларни яхши кўриб ўзига яқин олган ғайридинлар билан қандай муомалада бўлиш ва уларга қандай маданият кўрсатиш борасида таълим ва дастурдир.\nҲа, бугунги айрим мутаасиб мусулмонларнинг айни масалада тутган йўли бутунлай унга хилофдир. Бугунги кунимизда улар ғайридин жамиятларга бориб у ер аҳолиси ва ҳукуматларидан ҳимоя топиб тинч осуда яшаяптилар. Аммо, айримлари Ислом ва мусулмонларга нисбатан ерлик аҳолининг нафрат ва адоватини қўзғатмоқда.\nМаълум бўлишича, Нажоший ҳузурида яшаб турган мусулмонлар унинг душманларига қарши урушларда иштирок этар эдилар. Сарахсийнинг “Мабсут” китобида (10 ж. 166 с) шундай дейилади:\n“Агар мусулмонлардан бир жамоат дорул ҳарбда (шаръий ҳукмлар жорий бўлмаган жамият) яшаса, у ерга бошқа бир қавм уруш бошласа, улар билан бирга яшаётган мусулмонлар ана шу ҳамжамиятларига қўшилиб уруш бошлаган қавмга қарши курашмоғи ҳалол эмас. Чунки уруш жонни хатарга қўйишдир. Бу иш фақат Аллоҳ Таолони номи ва динини юксалтириш учунгина жоиздир. Бу урушда эса мазкур маъно кўринмайди. Билъакс, бу уруш аҳли ширкларни қувватламоқ бўлур. Чунки бу дорул ҳарбда яшаётган мусулмонлар устидан аҳли ширкнинг ҳукми ғолибдур. Аммо у ерда яшаётган мўминлар урушда қатнашмасалар, мамлакат эгалари томонидан уларни динига , жонига ва молу-мулкига хатарлар юзланса, ушбу хатарларни ўзларидан даф қилиш ва мўмин биродарларининг ҳимояси учун ерликлар билан бирлашиб уларнинг душманларига қарши курашмоқ ҳалол бўлур. Яъни бу уруш ширкни қувватламоқ учун эмас, мусулмонлардан зарарни даф қилиш учун бўлур”\nМазкур масалада асососий далил Жаъфарнинг ҳадиси ҳисобланади. Чунки у Нажоший билан бирга унинг душманларига қарши курашди. Жаъфар розияллоҳу анҳу бу ишни ўзи ва ҳамроҳларига хавф-хатар етмаслиги учун қилган эди. Чунки у бошчилигида ҳабаш ерига келган мусулмонлар Нажошийнинг қўллаб-қувватлаши билан хавфсиз яшаётган эдилар. Бундан маълум бўлишича бу каби иш тутиш шаръан жоиздир.\nВақт ўтиб жаноби Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васаллам Мадинаи Мунавварага ҳижрат қилганларида ҳам, айрим саҳобалар Ҳабашистонда қолишни истадилар. Зеро дастлабки муҳожирлар Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васалламнинг кўрсатмалари билан у ерга келганларида Нажоший томони уларни қўллаб қувватлаган , улар эса Қурайшликлар зулмидан бутунлай халос бўлган эди. Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васаллам Мадинага келганларида, Ҳабашистондаги муҳожирлардан 40 киши у ерга қайтиб келди. Маълумотларда кўрсатилишича, 50 ёки 60га яқин одам Ҳабашистон ерида яшаб қолди.\nҲабашистон муҳожирлиги даври воқеаси орқали Расулулоҳ саллалоҳу алайҳи васалламнинг саҳобалари ғайридинлар жамиятида бўлса-да, улар билан тинч-тотув яшаш борасида умматга чинакам намуна бўлдилар. Чуни биз бу иш орқали барча замон ва маконларда ҳам Расулулоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг муборак суннатларини маҳкам ушлаш малакасини ўргандик. Ҳамда, кишилик жамиятида инсон ҳаётини ҳар томонлама енгиллаштириш, бошқа биродарлари билан тинчлик ва ўзаро ишончда яшашнинг амалий ифодасини кўрдик. Мазкур усул мусулмонларни, яшаб турган жамиятидан ажралмай, ҳатто зарур бўлса бирлашиб унинг бир қисмига айланишга, гарчи улар ғайридин бўлсалар-да ўзаро маданий алоқалар боғлашга, ундайдиган кучли далилдир.\nТаржимон: Тоҳир Ваҳидов.\nСохта салафийлар мусулмонларни кабира (катта) гуноҳ сабабли ҳам диндан чиқишини эълон қилмоқдалар. Ҳанафий мазҳабида:


Тошкентни қайта қуриш бўйича ўн бир мулоҳаза - Daryo\n09:45, 07.05.2019 173546\n«Дарё» колумнисти Евгений Скляревский пойтахтни ободонлаштириш масаласида ўз фикрлари билан ўртоқлашишда давом этади.\nКимдан сўраманг, ҳамма City ҳақида гапирмоқда. Ижтимоий тармоқларда асосий гап кимнинг City’си яхшироқ бўлиб қолди.\nТошкент аҳли бузилишлар, қайта қуришлар, қурилишлар, Тошкент ҳокими билан учрашувлардан саросимага тушди, ҳамманинг тилида достон бўлган 45 ва 78-уйларни билиб олди. Тошкентга тўсатдан ёпирилиб келган қурилишлар акс садосини кўриб чиқамиз.\n1) Бу аслида керакми? Керак. Барча ижтимоий тармоқлар ва мессенжерлардаги гап-сўзлар тошкентликларнинг бирор нарсани ўзгартиришни истамасликлари ҳақида бормоқда. Бекорга! Тошкент пойтахтку. Шаҳарда бирорта ҳам Тошкентнинг тимсоли бўла оладиган иншоот йўқ. Энг яхши бинолар — Тарих музейи (собиқ Ленин музейи) ва Панорама кинотеатри ярим аср аввал қурилган. Қўшимча қилиб «Тошкент» ва «Ўзбекистон» меҳмонхоналарини айтиш мумкин. Кейинги 30 йил мобайнида Анжуманлар саройи ва Миллий кутубхонадан бошқа тузукроқ бино қурилгани йўқ. Тошкентга янги, чиройли бинолар керак.\nҚушбегидаги (Текстилдаги стадион ёнида) «Ўзбекистоннинг 25 йиллиги» кинотеатрининг бузилиши ҳақидаги хабарга «Оҳ, мен у ерда 1967 йилда у ерда ‘Фантомас’ни кўрган эдим, тарзидаги шарҳлар ёғилиб кетди. Хўш, нима қилиш керак? Бу вайронани сизнинг ёқимли хотираларингиз сақланиб қолиши учунгина келажакка қолдириш керакми?\nЁки «Ўзбекэнерго» биноси бузилишга ҳукм қилингач, «мен у ерда амалиёт ўтаганман» қабилидаги изоҳлар оқими тинимсиз келиб турди. Келинг, очиқчасига тан олайлик, бино архитектуранинг нодир дурдонаси эмас, унинг ўрнига марказни безайдиган, чиройли бино қад ростлагани яхшироқ. Хулоса қилиб айтганда, биз тарихий жойлар ва иншоотларга зарар етмаган ҳолда янгиланишлар бўлиши тарафдоримиз.\n2) «Ҳовлиси бор уйлар ҳақида». Бунга ҳам қаршиман. Ҳовлиси бор уйда яшашни истайсизми, шаҳардан ташқарида яшанг. Шаҳарда кўп қаватли уйлар бўлиши керак. «Ўзимизнинг уйлар» сабабли шаҳар асоссиз равишда қисмларга бўлиниб, кенгайиб кетмоқда. Эсимда, талабалик давримда Юнусободдан Талабалар шаҳарчасига боргунча икки марта — марказгача ва марказдан манзилимга етгунча узундан узоқ маҳалларларни кесиб ўтишга тўғри келган. «Бир қаватли» шаҳарнинг кенгайиб бориши транспортга ортиқча юкланиш туғдиради ва шаҳарнинг қишлоқдан асосий афзаллиги — муассасалар, офислар, банклар ва бошқа идораларнинг марказлашувидан маҳрум қилади. Шаҳар маркази бир қаватли бўлса, Чилонзор, Юнусобод, Қорақамиш, Қўйлиқ, Қорасув мавзе ва даҳаларнинг юз минглаб аҳолиси кўп қаватли уйларда яшаётгани мутаносиблик келтириб чиқаради. Албатта, ҳамма узумзори, фаввораси ёки ёзги ошхонаси бўлган ҳовлида яшагиси келади. Лекин шаҳар нима учун майдонининг кенгайиб кетишидан қийналиши керак? Агар марказ кўп қаватли бинолардан ташкил топган бўлса, бу шаҳарсозлик борасида мантиқан тўғри ҳисобланади;\n3) Энг оғриқли учинчи мулоҳаза бу бузилаётган уйларга товон пули тўлови масаласидир. Шаҳар ҳаяжонга келган, ҳамма аниқликнинг йўқлиги туфайли бузилишга тушиши мумкин бўлган ер-мулкидан қўряпти. Гоҳ у, гоҳ бу кўчанинг бузилиши тўғрисидаги миш-мишларга жавобан яшовчиларнинг хавотири тартибсиз тарзда интернетга кўчмоқда. Facebook’даги «Ташкент снос» гуруҳи (13301 аъзо) ва Telegram’даги «Бузилиш масалалари» (1281 қатнашчи) хабарлар оқими кўплигидан қизигандан қизиган. Аҳолининг фаоллиги (айниқса Мирзо Улуғбек шоҳкўчасидаги уйлар бузилишларнинг бошланиши ҳақидаги овозалар тарқалгач) бежавоб қолмади. Шаҳар ҳокими аҳоли билан учрашувда «яшовчиларнинг розилигисиз бузилишлар бўлмайди, ҳар бир кишининг манфаатлари ҳисобга олинган ҳолда битим тузилади. Ҳеч кимнинг мол-мулки аввалгидек шунчаки бузиб ташланмайди», деб ваъда берди.\nОдамлар шундай саросимада кимга ёки нимага таяниш мумкинлиги борасида умидга эга бўлди. Бизда қонунлар мавжуд. Масалан, 2006 йил 29 майдаги «Фуқаролар ва юридик шахсларга давлат ва жамоат эҳтиёжи учун ер участкаларини олиниши муносабати билан товон тўлаш қоидаларини тасдиқлаш тўғрисидаги» Вазирлар Маҳкамасининг 97 сонли қарорида бу жараён ҳақида тартиб белгиланган. Қарорга кўра, турар жой (квартиранинг) бузилиши кўчмас мулкнинг қиймати бозор баҳосида тўлиқ амалга оширилгандан кейин ёки тарафларнинг келишувига мувофиқ бузилаётган турар жой ўрнига мулк эгасига турар жой бинолари ажратилгандан кейингина амалга оширилиши мумкин. Шу билан бирга, мулк эгасига ер участкаси олиниши муносабати билан етказилган зарар тўлиқ қопланиши зарур. Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Уй-жой кодекси 71-моддасида фуқароларга бошқа турар жой бериш билан ҳам кўчирилади қоидаси ҳам амал қилади. Хусусий мулкни ҳимоя қилиш борасидаги бир қатор ҳаволалар ҳам мавжуд. Гап шундаки, ОАВ ва блогерлар (прокуратура органлари ҳам) қонунлар бажарилишини назорат қилиши керак. Ҳокимият ҳам уй-жой берилишида қонунчилик тарафдори. Қонунларни қўллаш амалиёти осон ва тез бўладиган иш эмас. Москва ва Олмаота ҳам бу жараёндан ўтган ва бизда ҳам, умид қиламизки, аста-секин бу изга тушиб кетади. Афсуски, бу жараён қатнашчиларининг соғлиғи ва асаблари эвазига боради.\nБу мақоланинг мақсади товон тўлови масаласининг тўлиқ шарҳини бериш эмас, лекин қуйидагиларни эътиборда тутиш мақсадга мувофиқ:\n- агар уйингиз бузиладиган бўлса, товон тўлашни сўраб ариза ёзишни унутманг;\n- уй бузилиши борасида баҳсашиш, тортишиш мумкин;\n- бузиш сабоқлари: давлат ва жамоат эҳтиёжлари учун ер участкасининг олиниши билан етказилган зарарни қоплаш тўғрисида ариза;\n4) Тўртинчи мулоҳаза режа ҳақида бўлади. Тошкентни ривожлантиришнинг бош режаси йўқлиги ҳақида кўп марта гапирилди. 60 йилларда режа бор эди. Балки кейин ҳам бўлгандир, лекин етти қават сандиқнинг ичида. Табиийки, шаҳарнинг турли туманларида кутилмаган бузилиш ва қурилиш ташаббуслари ажабланиш ҳиссини уйғотади. Аниқлик, шаффофлик ва олдиндан огоҳлантиришларнинг бўлишини хоҳлар эдик. Ниҳоят, бу истагимиз амалга ошди. Ҳоким шаҳардаги барча бузилишлар ва қайта қуришлар бўйича ташаббус шаҳарнинг бош режаси тасдиқлангунига қадар тўхтатилишини ваъда қилди. Ҳокимнинг ваъдасига кўра, Тошкент шаҳрининг бош режаси апрель ойи охирига қадар 3D шаклида тайёр бўлади. Уни яратиш устида Хитой, Туркия ва Буюк Британия компаниялари ишламоқда. Барча Тошкент осмонида паст учаётган вертолётни кўрган бўлса-да, май ойи ҳам кирди, аммо на бош режадан, на концепциядан дарак йўқ. Энди май ойи охирида Тошкент бош режасини кўрсатишни ваъда қилишмоқда.\nУмид ва ишончга тўла кўнглимиз алалоқибат концепция қабул қилинишига, эълон қилинишига ва унда албатта бузилиш режага киритилган жойлар муддатлари кўрсатилишига умид қилмоқда;\n5) Мулоҳазанинг бешинчиси тарихий руҳни сақлаб қолиш борасида. Ҳокимият қошидаги жамоатчилик кенгаши шаҳарни ривожлантириш концепцияси яратиш зарурлигини, бузилишлар вақтида ватандошларнинг ҳуқуқларига риоя қилинишини ва тарихий биноларнинг сақлаб қолинишини таъкидлашди. Баёнотда айтилишича «шаҳарнинг қиёфаси ўзгаришларга учраётганлиги ва илғор технологик янгиликларни жорий қилишга интилишда шаҳарликлар учун қадрли, айниқса туризм соҳаси бутун мамлакат учун ривожланишнинг ҳал қилувчи соҳаси қилиб белгиланиши шароитида пойтахт меҳмонлари учун жозибали бўлган Тошкентнинг ноёб қиёфасини йўқотмаслик муҳимдир». Етакчи урбанистларнинг фикрича, шаҳарга ноёбликни фақатгина бизнес марказларнинг катталиги ва сонигина эмас, аксинча, маданий, тарихий ва меъморий қадриятларнинг мавжудлиги ҳам беради. Зудлик билан давлат кадастридаги маданий мерос объектлари, иншоотлар ва биноларнинг тўлиқ рўйхати тузилишини ва эълон қилинишини таклиф этамиз. Бу рўйхат тузилгунига қадар эса Ўзбекистон пойтахтидаги шундай иншоотларнинг бузилишига мораторий жорий қилиниши имконияти кўриб чиқилиши керак. Қолаверса, жамоатчилик кенгаши фақат баёнот билангина чекланмай, ташаббус кўрсатди ва кенгашнинг фикрича тарихий аҳамиятга эга бўлган 100 бинонинг рўйхатини эълон қилди. Шунгдек, тошкентликларга бу бинони тўлдириб боришни таклиф қилди. Маълумотлар «Тошкентда сақлаб қолиниши керак бўлган 100 иморат» мақоласига ёзилган шарҳларда тўплаб борилади;\n6) Инвестициялар тўғрисида. Қурилиш ишлари устав капиталида озгина маблағи бўлган номаълум компанияларга ишониб топширилгани ҳақида кўпгина мақолалар пайдо бўлди. Назаримизда, буни «ковлаштириш» керак эмас, асосийси улар инвестисия киритяпти, компания ва сармояларнинг келиб чиқиши ҳеч кимни ташвишлантирмаслиги керак (агар қонун бузилишлари мавжуд бўлса, бу муҳофаза қилувчи органлар иши). Кўп гапириладиган яна бир хавотир мавжуд: бу компаниялар шаҳарни битмаган иморатлар ва қарзлар билан қолдириб, ярим манзилда ташлаб қочмайдими? Бундан шаҳар қанчалик кафолатланган? Оммавий бузилиш қурилиш ишларини бошлашдан олдин ҳеч бўлмаганда бир City’ни охиригача битказиб олиш яхши бўлар эди;\n7) Еттинчи мулоҳаза эскирган уй-жойлар ҳақида. Турар жойларнинг эскиргани баҳонасида бузилиши шаҳарликлар оммавий эксплуатация қилишнинг норматив муддатлари билан қизиқишига олиб келди. Мана ижтимоий тармоқлардан нималар топилди:\n- Урушдан олдинги сталинкалар — 125 йил, норматив бузилиш вақти — 2050–2070 йиллар;\n- Урушдан кейинг сталинкалар — 150 йил, норматив бузилиш муддати — 2095–2105 йиллар;\n- Хрушчёвкалар — 50 йил, норматив бузулиш муддати — 2005–2015 йиллар;\n- Ғиштли беш қават уйлар — 100 йил, норматив бузилиш муддати — 2050–2075 йиллар;\n- Панелли ва блокли 9–16 қаватли бинолар — 100 йил, норматив бузилиш муддати — 2055–2080 йиллар;\n- Ҳозирги замон ғиштли ва монолит уйлари — 125–150 йил;\n- Ҳозирги панелли уйлар — 100–120 йил;\n- Ҳозирги блокли уйлар — 100 йил.\nБу ерда ҳам қарама-қарши фикрлар кўп. Ишчилар шаҳарчасининг урушдан кейин қурилган икки қаватли уйлардан янги уйга кўчиб чиққанидан хурсанд. Бошқа томондан, ярим асрлик «хрушчёвкалар» бутун, мустаҳкам ва уларни нураган деб бузиш диққат билан ўрганишни талаб этади, аммо баҳоналар асосланмаган ва шунчаки ерни эгаллаб олишга қаратилган. Умуман олганда, катта майдонни эгаллаб ётган бир қаватли уйлар турганда кўп қаватли уйларни бузиш бемаъниликдир. Тарихий қимматга эга, туристларни чорловчи биноларни реставрация қилиш ўрнига уларни эски деб баҳолаш узоқни кўра олмасликдир.\n8) Мулоҳаза 45-уй ҳақида. Барчамиз кўп воқеалар содир бўлаётган сериал ортидан диққат билан кузатмоқдамиз.\nЯхши жиҳатлари: истиқомат қилаётганлар зўрлик билан кўчирилгани йўқ, улар билан қурувчи ўртасидаги муносабатларни суд белгилайди. Иккинчидан, уй ҳарқалай маданий мерос объекти деб тан олинди, озгина расмиятчиликлар бица, масала ҳал, аммо мармар тахта ўрнатиб қўйишди. Учинчидан, уй истиқоматчилари В. Зоманов бошчилигида бузишга қарши бирлашди ва, давлат тили билан айтганда, «маданий майдон» яратди, подездларни яхшилади, турли тадбирлар ўтказмоқда.\nЁмон жиҳати: суд қандайдир ғалати. Мажлислар ўтказиладиган жой тўхтовсиз ўзгартирилмоқда. Суд иштирокчиларига жой етишмайди ёки уларни киргизишмайди. Кейин тўсатдан жойлар ҳамма учун етарли эканини айтишади ва журналистларни ҳам суд залига чақиришади. Бундай тартибсиз жараён адолатли ўтадиган, обрўли судга ҳеч ярашмайди. Суд бўладиган сана ўзгартирилган, яна кутяпмиз;\n9) Ерга хусусий мулкчилик ҳақида. Барчага маълумки, 1 июлдан бошлаб Ўзбекистонда ерга хусусий мулкчилик ҳуқуқи пайдо бўлади. Бу хабар маҳаллий аҳоли ўртасида алғов-далғов фикрларнинг урчишига ва баҳсларга сабаб бўлди. Ким қандай ва қанча ер олади? Участкаси борлар уларга эгалик қилиш ҳуқуқини оладими? Кўп қаватли уйларнинг истиқоматчиларичи? Улар қандай ерга эга бўлиши мумкин? Бу ҳуқуқ уларнинг квартирасига татбиқ қилинадими? Ер қандай шартлар эвазига қурувчиларга берилади? Бу саволлар ҳуқуқий саводсизлик ортидан келиб чиқиб, аҳолини ваҳимага солмоқда. Ҳуқуқшунослар бу борада тушунтириш беришини истар эдик. Лекин, назаримизда, уларда ҳам ер қандай баҳоланиши, ким ерга эгалик ҳуқуқига эгалик қилиши мумкинлиги, бу ҳуқуқ бузилишлардан қай даражада ҳимоя қила олиши борасида ҳали аниқ бир тасаввурга эга эмас. Кутамиз;\n10) Туризм борасида. Туризм ҳақидаги мулоҳаза илгари ТТЗда экспортга кетадиган тракторлар учун кўзда тутилган операцияларни эслатади. Ўзимизга мўлжалланганлар учун «бизга бўлаверади» қабилида иш тутилиб, махсус ишлов берилмас эди. Қизиғо, Wi-Fi ҳудудлар, ҳожатхоналар, автотураргоҳлар ҳақида туризм ривожлана бошлагач ўйлай бошлашди. Адолат ҳаққи-ҳурмати айтиш керакки, Тошкентнинг одам кўп жойларида Wi-Fi ҳудудлари кўпая бошлади, замонавий ҳожатхоналар қурилди. Эски шаҳарни сақлаб қолиш ҳақида кўп ёзилди, аммо Ислом тамаддуни маркази ва Сузук ота комплексини қуриш баҳонасида эски маҳаллалар бузиб ташланди, эски маҳаллалар ўрнида савдо комплекси қурилади. Яқинда Себзордаги маҳалла бузиб ташланди, ўрнида ҳеч нарса қурилгани йўқ. «Тошкент марказидаги маҳаллаларни бузмаслик, аксинча, сақлаб қолиш ва эҳтиётлаш керак» номли мақолада яхши далиллар келтирилган.\nАйтгандай, бу ҳам бир ғоя: эски шаҳарда Форобийдан Қорасаройгача тегилмай қолган жойда бор-йўғи илгаригидек биргина нормал ҳолатдаги чойхона қолган. Бу ахир ички ва ташқи туристлар учун жуда муҳимку!\n11) Эски даҳалардаги қурилишлар ҳақида. Кўпинча турар жой уйлари орасидаги майдончаларда янги уйлар қурилаётганига кўзимиз тушади. Бу яқин атрофда жойлашган уйларнинг электр газ сув таъминоти тизимига юклама қўшиб, зўриқиб ишлашига олиб келади ва бу ҳақда кўп марта муҳокамалар ҳам бўлган. Бундай қурилишлар аҳоли турар жойларини қуриш режалаштириш нормаларини ва санитария-гигиена қоидаларини бузишини кўпчилик билмаса керак. Бу хил ҳужжатларда уйлар атрофидаги бўшлиқ, болалар майдончалрининг ҳажми (уч хил ёшдаги болалар учун уч хил майдонча), хўжалик майдонлари: кир қуритиш учун, уй буюмларини тозалаш учун, чиқинди йиғувчи машиналар учун, боғлар, хиёбон ва бошқалар учун регламент белгилаб берилган. Ким санитария-гигиена низомларини бузиб, қурилишга рухсат берди? Ким бунинг учун жавоб бериши керак? Биз билмаймиз, эҳтимол билолмасмиз ҳам. Лекин ўзгаришлар яқин. Бизни мавжуд бўлган қоғоздаги кадастр тизми ва кўчмас мулкни рўйхатга олишни электрон ҳукуматнинг таркибий қисми бўлган веб-технологиялар ва геоахборотлаштиришни қўллаш кутмоқда. Нима учундир блокчейн ҳақида ва санитария нормалари бузилиши билан боғлиқ қурилишлар учун рухсат олиб бўлмаслигини таъминловчи ҳамма учун очиқ тизим ҳақида гапирмай қўйишди. Лекин умид ҳар қачонгидай яшайверади.\nМақоланинг мақсади оғриқ жойларни оғритиш эмас, балки ҳокимият қонунларга таяниб саволларга жавоб бериш, ўзини ижобий томондан кўрсатишига ёрдам берадиган таянч нуқталарни кўрсатишдир. Кўрганимиздек, мауммолар кўп, лекин улар ривожланиш ва ўсиш муаммолари, уларнинг чиройли тарзда ҳал қилиниши ва Тошкентни замонавий қиёфага эга бўлишига умид қиламиз.\n22:20, 19.06.2020 400015\n20:55, 14.06.2020 175447\n23:48, 05.06.2020 246144\n21:35 Бугун 230\nЎзбекистон терма жамоаси Темур Кападзе қўл остидаги Ўзбекистон U-19 устидан иродали ғалабани қўлга киритди\n21:25 Бугун 6394\n21:11 Бугун 7281\n20:56 Бугун 12457\n00:18, 05.08.2020 137631\n23:58, 05.08.2020 130409\n23:41, 05.08.2020 126319\n22:37, 04.08.2020 122858


Тошкентда метро қурилишига қарийб 355 миллион доллар ажратилади\n29 Noyabr 18:20 Иқтисодиёт\nБЮДЖЕТ ВАЗИРЛАР МАҲКАМАСИ КРЕДИТ МЕТРО ТОШКЕНТ ХИТОЙ\nЎзбекистон Вазирлар Маҳкамасининг қабул қилинган қарорига кўра, Тошкент шаҳрида метро қурилади. Лойиҳа деярли 355 миллион долларга тушади.\nВазирлар Маҳкамасининг “Тошкент шаҳрида метрополитеннинг ер усти линияларини қуриш лойиҳасининг техник-иқтисодий асосларини тасдиқлаш тўғрисида”ги қарори қабул қилинди.\nЛойиҳа Президентнинг “Тошкент шаҳрида айлана ер усти метро линиясини қуриш” лойиҳасини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорига мувофиқ амалга оширилмоқда, деб ёзади Норма.\n· Давлат бюджети маблағлари – 208,398 млн доллар;\nЎзбекистоннинг истеъмол савати қанча туради\n· Тикланиш ва тараққиёт жамғармаси маблағлари – 108,390 млн.доллар;\n· Хитой Халқ Республикаси Эксимбанкининг кредити – 500 миллион доллар;\n· Давлат улуши – 37,076 миллион доллар.\nЛойиҳа бўйича капитал қўйилмалар ҳажми 317,288 миллион долларни ташкил этиб, улар машина, асбоб-ускуналар ва қурилиш-монтаж ишларини сотиб олишга йуналтирилади.\nХитой Эксимбанкининг кредити 20 йил муддатга, беш йиллик имтиёзли давр билан берилди. Тикланиш ва тараққиёт жамғармаси кредити – тўрт йиллик имтиёзли давр билан 15 йилга.


Жиззахдаги 100 миллион долларлик инвестиция можароси: Лойиҳа амалга ошишига нималар тўсиқ бўлмоқда?\nЖиззах шаҳридаги 35 гектар майдонни эгаллаган Ўрда боғига 100 миллион АҚШ доллари миқдорида инвестиция киритиб, уни жаҳоннинг энг яхши боғларидан қолишмайдиган мажмуага айлантириш кўзда тутилган эди. Чунки, президент Шавкат Мирзиёев ўтган йили Жиззах вилоятига ташриф буюрганида бу боғни замонавий масканга айлантириш бўйича аниқ топшириқлар берган. Мазкур боғга инвестиция киритиш масаласидан Чехиянинг Ўзбекистондаги элчиси Яраслав Сиро ҳам хабардор. Шунча эътибор бўлгани ҳолда, лойиҳа салкам бир йилдан бери «туя гўшти еяпти». Нега?!\nБир қараганда ҳаммаси жуда оддий: Президентнинг 2018 йил 30-31 март кунлари Жиззах вилоятига ташрифи чоғида Дўстлик туманида ўтказилган йиғилишда Ўзбекистон Ёшлар иттифоқи раиси, Маданият вазири, Жиззах вилояти ҳокими билан биргаликда бир ой муддатда Жиззах шаҳридаги «Ўрда» экологик маданият ва истироҳат боғини миллий анъаналар ва илғор хорижий тажриба асосида реконструкция қилиш ва жиҳозлаш бўйича Вазирлар Маҳкамасига қарор лойиҳасини тайёрлаш ва киритиш бўйича тегишли вазифа ва топшириқлар берилган.\nХудди шу мақсадда Жиззахдаги «Luxe Shedevr Garden» МЧЖ раҳбари Элёр Зокиров ташаббускор сифатида чехиялик инвесторлар билан музокара ўтказиб, Ўрда боғини Европа стандарти асосида миллийлик билан уйғунлашган ҳолда энг чиройли боғлардан бирига айлантиришни ният қилади.\nЎзбекистон Ёшлар Иттифоқи Марказий Кенгаши раиси Қаҳрамон Қуронбоев имзоси билан вилоят ҳокимлигига хат юборилиб, ёш тадбиркор «Luxe Shedevr Garden» МЧЖ раҳбари Элёр Зокировга расман ишонч билдирилади ва қарор лойиҳасини Вазирлар Маҳкамасига киритишда амалий ёрдам сўралади.\nПрезидент топшириғи асосида юқоридаги истироҳат боғи барпо этиш билан бирга 150 кишилик иш ўрни яратиш кўзда тутилган. Энг муҳими, Чехия Республикасининг «AO I.K.S group A.S» компанияси бу лойиҳа учун 100 миллион АҚШ доллари миқдорида инвестиция киритмоқчи.\nШу тахлит вилоят ҳокимининг 2018 йил 25 майда «Жиззах шаҳрида замонавий маданият ва истироҳат боғини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 401-сонли қарори билан боғ «Luxe Shedevr Garden» МЧЖга ижарага берилади.\nАна шу қарорнинг бир нечта банди тадбиркорни қониқтирмайди.\n«Одатда бундай йирик лойиҳалар учун ер 50 йилгача бўлган муддатда ижарага берилади. Чунки катта маблағ сарфлангач, уни қайтариш ҳам керак. Ҳокимлик қарори 1-бандида эса бу муддат 30 йил деб кўрсатилган. Бу эса бизга маъқул эмас. Чунки 49 йилга мўлжалланган қатор лойиҳалардан кўпчилигимиз хабардормиз. 50 йилгача бўлган муддат қонунчилигимизга ҳам тўғри келади. Оддийгина мисол: ер майдони кичкина бўлишига қарамасдан Жиззах шаҳар И.Каримов кўчасидаги «Бухоро ширин» МЧЖга тегишли бўлган болалар паркига 49 йилга қарор чиқариб берилган. Кейинги эътирозимиз эса, қарорда яна шундай банд борки, у ҳам иш бошлашга тўсиқ бўлиб турибди. Ҳужжатнинг 5-бандида «Бир йил давомида инвестор ўз мажбуриятини, яъни лойиҳа-смета ҳужжатларини ишлаб чиқиб, қурилиш ва реконструкция ишларини 50 фоизгача бажармаса, ер майдони, бино ва иншоотлари қайтариб олиниши ва инвестициялар қайтарилмаслиги белгиланган», дейди тадбиркор Э.Зокиров.\nЯъни, нақ 100 миллион долларлик лойиҳада кўзда тутилган қурилиш ва реконструкция ишларининг ярмини бир йилда тугатиш назарда тутилмоқда. Тадбиркор эса шундай улкан лойиҳадаги қурилиш ишларини бундай қисқа вақтда амалга ошириш имконсиз, деб ҳисоблайди.\n«Қисқа вақтда ёки «байрамдан байрамгача» амалга ошириладиган бундай қурилишларни ёки сифатсиз ёки хўжакўрсингагина қилиш мумкин», дейди тадбиркор.\nНима қилиш керак? Тадбиркор ана шу шартларни бажармаса юқорида айтилганидек, инвестициялар қайтарилмайди.\nЛойиҳани бугунгача ана шу икки банд тўхтатиб турибди. Шу иккита бандни ўзгартиришни сўраб тадбиркор вилоят ҳокимлигига бир неча марта илтимос қилган.\n«Бир йилдан буён ушбу қарорнинг тегишли бандлари ўзгартириб берилиши тўғрисида бир неча бор амалий ёрдам сўраб мурожаат қилдик. Лекин бугунги кунгача мурожаатларимиз асоссиз ва қонунга хилоф равишда жавобсиз қолдирилмоқда», дейди у.\nХуллас, мурожаатларга жавоб кутиб салкам бир йил ўтгач, 2019 йил 10 апрелда вилоят ҳокимининг юқоридаги 401-сонли қарори Жиззах вилояти прокуратураси протести билан бекор қилинади. Нималар бўлаётганидан бехабар инвестор эса ҳалиям ўз ишини бошлаш учун тегишли қарорни кутмоқда. Ўз навбатида Жиззах вилояти ҳокимлиги тадбиркорнинг ўтган шунча вақт мобайнида бирор ишни амалга оширмаганини пеш қилиб келмоқда (Қарордаги асосий муаммо ҳал этилмасдан туриб!).\nАна шу тарзда шунча вақт давомида тадбиркор ўз ишини бошлай олмай келмоқда. Бунинг сабабини аниқлаш мақсадида ижодий жамоамиз билан Жиззах шаҳрида вилоят ҳокимининг инвестиция масалалари бўйича ўринбосари, Жиззах шаҳар ҳокими, унинг инвестиция масалалари бўйича ўринбосари ва консультантидан иборат мутасаддилар гуруҳи иштирокида суҳбат ўтказдик.\nҲокимнинг 401-сонли қароридаги тадбиркорни норози қилган иккита банд (ижара муддатини 49 йилга ўзгартириш ва 50 фоиз қурилиш реконструкция ишларига 3 йил муддат бериш) ҳамда керакли қарорни ололмаётгани хусусида изоҳ сўрадик. Расмийлар эса яна ўша баҳонани рўкач қилишди: «ўтган вақт давомида бирор иш қилинмаган».\n«Юқоридаги қарорнинг 5.1 ва 5.2-бандига асосан тадбиркор ўз маблағлари ҳисобидан ва тижорат банкининг имтиёзли кредитларини жалб қилган ҳолда икки йил давомида камида 10 миллион АҚШ доллари миқдорида инвестиция маблағини киритиш мажбурияти ўз хоҳиши ва 2018 йил 23 майдаги 13-сонли таклифига асосан юклатилган. Бироқ белгиланган ишлар амалга оширилмаган», дейди вилоят ҳокимлиги консультанти.\nМутасаддиларга яна бир бор тадбиркор қарорнинг икки бандидан норози экани, гап ана шу масала бўйича мурожаатларга ҳалигача жавоб ололмаётгани ҳақда кетаётганини яна бир бор эслатишга мажбур бўлдик ва янада ҳайратланарли жавоб олдик: «Тадбиркор бу масалада ёзма мурожаат қилган эмас!».\nТадбиркорнинг қўлида ҳокимлик ходимлари қўл қўйиб қабул қилиб олган мурожаатлари турибди. Шунча вақтдан бери иш бошлолмагани сабабини ҳам шу билан изоҳламоқда. Мутасаддилар шу жойда ҳеч иккиланмасдан, киприк ҳам қоқмасдан «ЙЎҚ, ТАДБИРКОР БИЗГА ЁЗМА МУРОЖААТ ҚИЛГАН ЭМАС», деб жавоб берганига қойил қолмасликнинг иложи йўқ. Тадбиркор мурожаат қилавериб, жавоб ололмагач, Жиззах вилоят прокуратурасига ҳам худди шу масала — вилоят ҳокимлиги унинг мурожаатларига жавоб бермаётгани юзасидан мурожаат қилиб, ёрдам сўраган. Тадбиркорнинг айтишича, прокуратура ҳам унинг бу хатига жавоб бермаган.\nПрезидент Фармонида бу муаммо бўйича нима дейилган эди?\nЖиззах вилоят ва шаҳри ҳокимликлари вакиллари билан давом этган ярим соатлик суҳбатимиз давомида ҳам битта саволга аниқ жавоб ололмадик: Нима сабабдан тадбиркорга йирик лойиҳа учун ер тадбиркор сўраганидек, 49 йилга эмас, 30 йилга бериляпти. Ҳокимлик буни тадбиркорнинг ўзи лойиҳасида сўраган, деган гапни ҳам айтмоқда, аммо бирорта асос йўқ. Тадбиркор эса «қандай қилиб, ўзимга қарши чиқаман», дейди. Ниҳоят ҳокимлик вакилларига Президент фармонини эслатишимизга тўғри келди.\n2018 йил 1 августда «Ўзбекистон Республикасида инвестиция муҳитини тубдан яхшилаш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Президент Фармони имзоланган. Ана шу ҳужжатнинг 4-бандида аниқ қилиб қуйидагича ёзиб қўйилган:\n«2018 йил 1 октябрдан инвестиция фаолиятини амалга ошириш учун ер участкаларини беришнинг қуйидаги янги механизмлари жорий этилсин:\nқишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган ер участкасини 50 йилгача муддатга, лекин аризада кўрсатилганидан кам бўлмаган муддатга инвестиция лойиҳаларини амалга ошириш учун узоқ муддатли ижарага бериш».\nЭътибор беринг, 50 йилгача муддатда, лекин аризада кўрсатилганидан кам бўлмаган муддатда! Тадбиркор эса бир йилдан бери ўзи истаган муддат бўйича қарор ололмай ҳалак.\nФармон юзасидан эса вилоят ҳокимлиги вакили «Сиз постановлениеларни суриб қўйсангиз ҳам бўлади. Ер кодекси Конституциядан кейинги ҳужжат, унда белгилаб қўйилган. Ер кодексининг 36-моддасида айтилганки: «Бутун ер участкасига ёки унинг бир қисмига эгалик қилиш қуйидаги ҳолларда бекор қилинади: ер участкасидан ихтиёрий воз кечилганда, ер участкаси берилган муддат тугаганда, юридик шахс тугатилганда».\nҚатор қонун ҳужжатлари мисол келтириляпти-ю ижара муддати яна ечим топмаяпти. Консультантнинг фикрича, унга ернинг 30 йилга берилиши ўзининг лойиҳасига асосланиб берилган. Бу лойиҳа Ер кодексига асосланиб, тегишли комиссия билан биргаликда ишлаб чиқилган.\nХўп, унда қани тадбиркорнинг 30 деб кўрсатилган лойиҳаси? Агар шундай бўлса тадбиркор бир йилдан бери нимадан норози? Қани мантиқ? Наҳотки, битта қарор бўйича тадбиркорнинг бир йилдан бери қилаётган мурожаатларига ҳеч ким жавоб беришни истамайди? Таъбир жоиз бўлса, шаҳар марказидаги 35 гектарлик майдонни «йирик инвестиция киритаман», деган тадбиркорга ҳокимлик нима сабабдан беришни истамаяпти? Муаммо нимада? Ҳали тегишлича ҳужжатлаштириб бермасдан туриб, «тадбиркор ҳеч иш қилмаяпти», дейиш қайси мантиққа тўғри келади?\nШаҳар ҳокими Акбар Шукуров ўзининг бир саволини мақолага қўшишимизни сўради. «Мен шаҳарга инвестиция киритилишидан манфаатдорман, белимни боғлаб хизмат қиламан агар шундай инвестор бўлса. Энди асосий саволим, қани ўша инвестор?! Қани унинг бизнес-битими, бугун ҳам кўриб чиқишга тайёрман. Ким тўғрисида гаплашаётганингизни билмаяпман. Йўқ у!»\nТадбиркорнинг қўлида эса Чехия Республикасининг «A.O.I.K.group a.s» компанияси билан 100 миллион АҚШ доллари миқдоридаги инвестиция шартномаси бор. Шартнома ва ҳамкорлар томонидан берилган, нотариал идора томонидан белгиланган тартибда тасдиқланган ишончнома ҳам. Уч томонлама шартнома ҳам. Қолаверса, «Ўрда боғи» режаси чехиялик инвестор билан амалга оширилаётган илк лойиҳа ҳам эмас. Жиззахда «A.O.I.K.groupA.S» компанияси билан жами 305 миллион АҚШ доллари миқдоридаги лойиҳалар бўйича музокаралар олиб борилмоқда. Хусусан, Фориш ва Зомин туманларида тоза ичимлик суви, чиқиндиларни қайта ишлаш каби бир неча лойиҳаларни ҳам айнан ана шу инвесторлар амалга ошириши кўзда тутилган. Бу лойиҳалар билан Чехия Республикасининг Ўзбекистондаги мухтор элчиси жаноб Яраслав Сиро ҳам хабардор. Жорий йилда элчининг Жиззахга ташрифи оммавий ахборот воситаларда кенг ёритилганди.\nХўп, имзоланган барча ҳужжатларни ҳокимлик кўрмай қолибди, ҳам дейлик. Агар тегишли ҳамкорлик юзасидан тегишли ҳужжатлар бўлмаса, инвестор йўқ бўлса, ёхуд лойиҳа жиддий эмас бўлса, Чехия Республикасининг Ўзбекистондаги энг юқори мартабали расмий кишиси биз айтган тадбиркор «Luxe Shedevr Garden» МЧЖ раҳбари офисида нимани муҳокама қилмоқда?\nБуям майли, Жиззах вилояти ҳокимлиги тадбиркор бир йилдан бери кутаётган биргина ҳужжатни имзолаб берса нима кетарди?! Ундан кейин, шартлар бажарилмаса қарорни бекор қилиш мумкин эди-ку? Қандай қилиб тадбиркор сўраган ҳужжатни бермасдан туриб, «ҳеч иш қилинмади», деган гапни қайта-қайта айтиш мумкин?\n«Ўрда» боғи муаммоси Kun.uz сайтида олдин ҳам ёритилган. Муаммони омма эътиборига ҳавола этиб бугун хароб бўлиб ётган боғ бўйича ижобий ишлар бошланишига умид қилгандик. Вилоят ҳокимлиги томонидан эса тадбиркор сўраган биттагина қарорни бериш «Ўрда» боғи ўгай эмас, ўқувчини чалғитманг» сарлавҳали раддия билан кифояланди. Янаям ачинарлиси, раддияда бу сафар ҳам шу гап: «Тадбиркор нега шу вақтгача бирор иш қилмади?»\nКечирасиз-у, тадбиркор ҳали ҳам ўзи истаган, ИШЛАРНИ БОШЛАШГА ИЗН БЕРУВЧИ ҚОНУНИЙ ҚАРОР чиқишини кутиб ўтирганини жиззахлик раҳбарларга, мутасаддиларга, раддия ёзувчи журналистларга қайси тилда, қандай тушунтириш керак ўзи?!\nАна шу қарорга эга бўлиб ишни бошлаш учун бугун тадбиркор тўпламаган ҳужжат қолмаган-ку? Раддиядаги, тадбиркорнинг уч томонлама шартномаси йўқлиги ҳақдаги ёлғон маълумот ва бошқа жиҳатларга тўхталиб ўтирмадик.\nРаддияда вилоят ҳокимлиги чехиялик инвестор Карел Шмак томонидан юборилган хатни илова қилган.\nХатда шундай ёзувлар бор: «Ҳақиқатан ҳам «АО I.K.S group A.S» компанияси Жиззахдаги «Luxe Shedevr Garden» МЧЖ билан «Ўрда» экологик боғи бўйича шартнома имзолаган. Бироқ бизнинг ҳамкорларимиз шартномадаги мажбуриятларини бажармагани учун биз келишувни бир томонлама бекор қилганмиз».\nЎзбекистондаги тадбиркорнинг нима сабабдан ўз мажбуриятини бажаролмаганини, бунга ким тўсқинлик қилгани бўйича ҳам ортиқча изоҳга ҳожат бўлмаса керак.\nДарвоқе, чехиялик инвестор Карел Шмакнинг юқоридаги хатида «Бизнинг «АО I.K.S group A.S» компаниямиз айни вақтда Жиззах вилоят ҳокимлиги кўмагида вилоят ҳудудида бир қанча лойиҳаларни муваффақиятли амалга оширмоқда», деган жумла ҳам бор. Демак, бу хатни бизга юборишдан олдин, «Қани инвестор, қани инвестор», деяётган ҳокимлик мутасаддиларига ҳам яхшилаб ўқитиб олиш керак, бизнингча. Бошқа бир қатор лойиҳалар ҳам шу инвестор билан амалга ошириляпти-ку?\nЭнг ёмони эса, бир йил давомида ҳокимликдан битта керакли қарорни ололмаган тадбиркор инвестор олдида ҳам юзи шувут бўлиб қолмоқда. Тадбиркор бўлаётган воқеаларни инвесторга қандай тушунтиришга ҳам ҳайрон. Инвестор эса лойиҳанинг чўзилиб кетганидан норози албатта.\nМақола тайёр бўлиш арафасида Жиззах шаҳар ҳокимлиги чехиялик инвестор Карел Шмак томонидан юборилган иккита хатни таҳририятга юборди. Хатда инвестор жиззахлик тадбиркор Э.Зокиров номига берилган ишончнома бекор қилингани, вилоят ҳокимлиги томонидан ҳеч қандай қаршиликка дуч келмагани, ҳокимликнинг 401-қарорини кўрмаганини маълум қилган. Инвестор бу каби ноаниқликлар кейинги лойиҳаларга зарари етиши мумкинлигидан хавотир билдирган ва вилоят ҳокимлигидан вазиятни яхши тарафга ўзгартиришни илтимос қилган. Иккинчи хатда ҳам юқоридаги қарорнинг бандларидан хабари йўқлигини айтаркан, инвестор яна қолган лойиҳалар тақдиридан хавотир билдиради. Вилоят ҳокимлигига миннатдорчилигини билдириб, эътирози йўқлигини қўшимча қилади.\nТадбиркор инвесторнинг ишончини йўқотмоқда. Энди ана шу икки хат юборилишидан олдин айнан Карел Шмак билан бўлиб ўтган суҳбатга эътибор қаратинг.\nKun.uz мухбири «АО I.K.S group A.S» компанияси бошқаруви раиси Карель Шмак билан телефон орқали суҳбат уюштирди.\n— Жаноб Шмак, авваламбор сизни Жиззахнинг қадимий «Ўрда» боғини жаҳон стандартлари даражасидаги бир хиёбонга айлантирмоқчи бўлганингиз ўзи биз учун катта шараф. Рухсат берсангиз, айнан шу боғ билан боғлиқ саволлар билан мурожаат қилсак.\n— Албатта, марҳамат жавоб бераман.\n— Жаноб Карел, айтингчи сиз «Luxe Shedevr Garden» МЧЖ раҳбари Элёр Зокировни ўзингизнинг ҳамкорингиз, деб биласизми? У билан келишув шартномаларини бекор қилмаганмисиз?\n— Биз тузган шартнома ўз кучида. Шартномани бекор қилмаганмиз. Элёр Зокиров бизнинг ҳамкоримиз. «Ўрда» боғи билан боғлиқ саволингизга шундай жавоб бераман: биз лойиҳани амалга ошира олмаяпмиз. Ҳеч бир ишни бошламадик. Негалигини ўзимиз ҳам тўлиқ англаб етганимиз йўқ. Шуни айта оламанки, ижара шартномасига имзо қўйилмаган. Бизга берилган ваъда бажарилмади. Инвестиция ва маданият вазирликлари томонидан берилган ваъда бажарилмади (Фикримизча, бу ерда вилоятдаги бошқармалар назарда тутилаяпти — таҳр.) Ҳужжатлар тўлиқ эмас. Муаммо нимадалигини ҳамкоримиз Элёр Зокировнинг ўзи билади. Биз унга бизнинг номимиздан расман қарор чиқариши ва фикр билдириши учун ўз ишончномамизни берганмиз. Яна бир бор таъкидлаб айтаман: бизнинг шартномамиз ўз кучида ва уни бекор қилмаганмиз.\n— Сизга ва ҳамкорингизга нима тўсиқ бўлганини биласизми?\n— Нега иш бошланмаётганини тўғриси билмайман. Биз томондан иш бошланмаётганига сабаб эса бизга ҳеч ким тўлиқ ҳужжатларни тақдим этолмаяпти. Яна бир бор айтаман «Ўрда» экологик боғини ижарага олиш тўғрисидаги шартнома йўқ. Айнан шу ижара борасидаги муаммони ҳеч ким ҳал қилиб беролмаяпти. Элёр Зокиров ҳам шу муаммони деб иш бошлай олмади.\n— Сиз шу лойиҳани амалга ошириш учун неча марта Жиззахга келдингиз? Кимлар билан учрашдингиз? Учрашув натижалари қандай бўлди?\n— Мен Жиззах шаҳрида уч ярим ойдан зиёд вақт давомида меҳмон бўлдим. Лойиҳаларимиз амалга ошиши учун. Охирги марта жорий йилнинг 17 май куни ҳам Жиззахда эдим. Айни дамда биз ҳамкоримиз Элёр Зокиров билан нафақат «Ўрда» боғи лойиҳаси устида балки бошқа бир неча, масалан, тоза ичимлик суви ва чиқиндини қайта ишлаш лойиҳалари устида ҳам иш олиб боряпмиз. Шартномаларни тузганмиз. Ҳадемай бу лойиҳалар ишга тушади. Жиззах вилоятининг Зомин ва Фориш туманларида иш бошлаймиз. Айни дамда Зомин туманида чиқиндиларни қайта ишлаш бўйича лойиҳамиз бошланиш арафасида.\n— Лойиҳани амалга ошмаслигида Жиззах вилоят ва шаҳар ҳокимлиги тадбиркор Элёр Зокировни айблаяпти. Сиз бу борада қандай фикрдасиз?\n— Мен шуни дадил айта оламанки у бизга ҳам маънан ҳам руҳан кўмакчи бўлган кишилардан бири. Бизга жуда кўп ёрдами теккан. Афсус, қандай сабабларга кўра бу лойиҳа амалга ошмагани менга қоронғи. Лекин мен у биз билан ишлашини хоҳлардим. Жуда кўп ҳаракат қилди, буни тан олиш керак. Тўғрисини айтсам, у ердаги вазиятни ҳали ҳам тушунмаяпмиз. Биз ишламоқчимиз. Қолган лойиҳаларимиз ишга тушишини истардик. Ҳаммаси яхши бўлишидан умид қиламан. Лекин «Ўрда» боғи тўғрисида аниқ бир фикр айтолмайман.\n— Сиз Жиззах вилоятида инвестицион вазият яхши деб айта оласизми? Инвесторларга нималар тўсиқ бўляпти ёки қандай ёрдам бериляпти? Бир сўз билан айтганда, давлат идоралари вакиллари инвесторнинг барча саволларига жавоб бера оладиган салоҳият ва билимга эгами?\n— (Кулади) Инвесторларга жуда кўп нарса халақит беради. Мен ўзимдан мисол қилиб оладиган бўлсам, тўғри, биз ҳамма нарсалар ҳақида келишиб олдик. Буни рад этмайман. Лекин, вақт масаласи... аъло деб айтолмайман. Ҳужжатлар, расмий ишлар жуда чўзилиб кетди. Бизда бундай эмас. Агар Чехияда бирор ишни бошламоқчи бўлсангиз иш жуда тез ва осон битади. Масалан, бугун ҳужжатларни расмийлаштириб шартномага келишсак, эртагаёқ иш бошлашимиз мумкин. Ўзбекистонда эса ортиқча расмиятчиликлар бор. Қоғозбозлик деймизми, жуда кўп ҳужжатлар расмийлаштирилишими, хуллас булар чарчатади. Ҳатто Президент администрациясидан тортиб Ташқи ишлар вазирлигидан бир неча ҳужжатларни тайёрлашимизга қарамай барибир натижа бўлмади.\n— Сиз қандай бўлишини истардингиз?\n— Режаларимиз кўп. 10 кундан кейин яна шаҳрингизга ташриф буюрамиз. Айнан бошқа лойиҳаларимиз бўйича яна музокараларимизни давом эттирамиз. Бу борада келишувларимиз бор.\nИнвесторнинг кейинги ҳаракатига нима сабаб бўлгани бизга қоронғи. Ҳар ҳолда унинг яна бир нечта лойиҳалари айнан Жиззахда амалга оширилади. Мана шу мулоқотлардан сўнг эса бир йилдан бери ҳужжатлар тахт бўлишини кутаётган объект — «Ўрда» боғи шу кеча кундузда бошқа талабгорларга тарқатиб бериладиганга ўхшайди. Ҳар ҳолда вилоят масъуллари шу мазмундаги эълон чиқаришди.\nРостдан ҳам бу лойиҳа бўйича ноаниқликлар кўпга ўхшайди. Бизнингча, бу ерда нималар бўлаётганини тегишли идоралар ўрганиб, сўнгги сўзни айтишлари керак.


"Қўқон-1912": Назорат учрашувлардаги рақиблар маълум - Спорт UZ - Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017\nАввал хабар бериб ўтганимиздек, Тошкентдаги сўнгги йиғинда жамоамиз тўртта назорат учрашувини ўтказишни режалаштирганди. Ўйинлар ўтказиладиган саналар ва рақиблар номи маълум бўлди. 12 февраль куни биринчи назорат учрашуви Жиззахнинг “Сўғдиёна” клубига қарши бўлиб ўтади. Даврон Файзиев жамоаси билан январь ойида ўтказилган йиғинда ҳам ўртоқлик учрашуви ўтказилган эди. Унда жиззахликлар 2:1 ҳисобида ғалаба қозонишганди. Иккинчи назорат баҳси 15 февраль куни бўлиб ўтади. Шу куни вакилларимизга Фарғонанинг “Нефтчи” жамоаси рақиблик қилади. 18 февраль куни эса Навоийнинг “Қизилқум” жамоасига қарши майдонга тушиш режалаштирилган. Ниҳоят йиғиннинг сўнгги куни – 21 ферваль санасида “Олмалиқ” клуби билан назорат синов ўйинини ўтказамиз. Барча учрашувларда Муроджон Исмоилов шогирдларига омад тилаб қоламиз. - деб хабар бермоқда Stadion.uz нашри.


Адлия вазирлиги олийгоҳга пулли асосда тест топшириш қарорини Конституцияга зид деб ҳисобламоқда\n15 январ 2021, Тошкент вақти: 23:41\nТест топшириш учун келган абитуриентлар.\nАдлия вазирлиги олийгоҳларга кириш тестини имтиҳон топширилаётган йили эмас, балки ундан аввалги йилларда мактабларни битирган битирувчилардан тўлов эвазига асосан қабул қилиш тўғрисидаги президент қарори лойиҳасини қайта кўриб чиқишни талаб қилмоқда. Бу ҳақда маҳаллий матбуот 18 апрель куни маълум қилди.\nВазирликнинг бу борадаги хулосасида “Ўзбекистон Конституциясининг 41-моддасига мувофиқ, ҳар ким таълим олиш ҳуқуқига эга. Таълим олиш ҳуқуқи ҳар бир фуқаронинг моддий ва жисмоний имкониятидан қатъи назар, таълим олиши учун бир хил имконият берилишини кўзда тутади”, деб таъкидланади.\nЎзбекистон Республикаси норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар муҳокамаси порталида 15 февраль куни муҳокамага қўйилган қарор лойиҳасида тест синови топшириш учун энг кам иш ҳақининг бир баробарига тенг миқдорда йиғим олиш назарда тутилган. Бугунги кунда энг кам иш ҳақининг бир баробари 202 730 сўмга тенгдир.\nҚарор лойиҳасида тўлиқ давлат таъминотидаги етим болалар, I ва II гуруҳ ногиронлари бу йиғимдан озод қилиниши айтилади.


Финални Наманган шаҳридаги катта экранда кўришни истовчилар диққатига! / CHAMPIONAT.asia\n16:19 Осиё Кубоги-2019. Жанубий Корея - Қатар учрашувини Равшан Эрматов бошқаради 0 15:41"Локомотив" БААнинг Дубай шаҳридаги йиғинларни якунлади 8 15:22Филипе Луис: "Месси "Олтин тўп"га муносиб эмас деган инсон футбол ҳақида ҳеч нарсани билмайди" 23 15:08Ўзбек спортчиси афсонавий Мэйвезер билан шуғулланмоқда ВИДЕО 1 15:04Карикатура: Азар ҳамон "Реал" учун ўйнаш фикридан қайтмаяпти 8 14:50Эмилиано Саланинг сўнгги овозли хати. У барчасини билган ВИДЕО 12 14:48Қидирув жамоаси Сала ўтирган самолёт қолдиқларини топди 7 14:29Назорат ўйини. "Сурхон" Суперлига клубини мағлуб этди, Шерзод Каримовдан илк гол 26 14:22Спортчилар ижтимоий тармоқларда 15 14:12Роналду Аллегри билан баҳсда мағлуб бўлди 21 13:15Арвеладзедан кутилмаган юриш ёхуд "Пахтакор"нинг трансфер кампанияси ҳақида 108 13:05АГМК Дубайга етиб борди ФОТО 21 12:57Станкович "Қўқон-1912"га келди 7 12:35Осиё Кубоги-2019. Равшан Эрматов эртага видео ассистент рефери бўлади 21 12:22"Навбаҳор" икки легионерга жавоб берди 18\nФинални Наманган шаҳридаги катта экранда кўришни истовчилар диққатига!\nТеглар : Ўзбекистон U-23Наманган\nЭртага Равшан Ҳайдаров бошчилигидаги Ўзбекистон терма жамоаси Хитойда ўтаётган Осиё чемпионати финалида Вьетнам термаси билан баҳс олиб боради.\nМазкур ўйинни юртдошларимиз қизиқиш билан кутишаётганлиги бор гап. Мухлисларнинг талаб истакларидан келиб чиққан ҳолда жойларда финал учрашувини катта экранда намойиш этиш борасида ишлар амалга оширилмоқда.\nНаманган вилоят футбол федерацияси ва “Навбаҳор” мухлислар клуби ишқибозларга қулайлик яратишга қарор қилишди. Яъни учрашувни байрамона руҳда ўтказиш ва терма жамоамизни қўллаб қувватлашларини таъминлаш учун Вьетнам – Ўзбекистон учрашуви катта экранда намойиш қилинади. Финал баҳсини катта экранда томоша қилишни хоҳловчилар эртага Наманган шаҳрида жойлашган Маданият ва аҳоли дам олиш масканига (аввалги Тўқимачилар саройи) таклиф этамиз.\nМўлжал 5-кичик тумандаги “Яшил бозор” рўпарасида. Учрашув соат 13:00 да бошланади.\nБундан ташқари финал учрашуви Тошкент шаҳрида ҳам катта экранда намойиш этилади.


Куни кеча АҚШ президенти Жорж Буш ва турмуш ўртоғи Лора Буш ўтган йилдаги солиӄлар учун 207 минг доллар тўлади.\n06 март 2021, Тошкент вақти: 05:21\nПрезидентнинг солиӄлар ва даромадлар ҳаӄидаги бу маълумотни Оӄ уй ҳаммага билдирди.\nЎтган йили Буш оиласи 784 минг доллар ишлаган, шундан 400 минг доллари президентнинг маоши ҳисобланади.\nСолиӄ хужжатларига кўра, Жорж ва Лора Бушлар черковга ҳамда яна бошӄа ҳайрия ташкилотларига 77 минг доллар сарфлашган.\nВице-президент Дик Чейни ўтган йили 1 миллион 300 минг долларга ишлаган ва солиӄ идорасига 393 минг доллар тўлаган.


Товарларни (хизматларни) бепул беришда, бундан шундай бериш иқтисодий жиҳатдан ўзини оқлайдиган ҳоллар мустасно, ҚҚС ушбу товарларнинг (хизматларнинг) бозор қийматидан келиб чиққан ҳолда ҳисоблаб чиқарилади. Ушбу қийматни қандай аниқлаш ва қандай ҳолларда бепул бериш иқтисодий жиҳатдан ўзини оқлайдиган ҳисобланиши ҳақида Молия вазирлигининг билвосита солиқлар ва божхона тўловлари методологияси бўлими бошлиғи Баҳодир БОЙҚОБИЛОВ buxgalter.uz учун махсус сўзлаб берди:\n– Товарларни бепул бериш (хизматлар кўрсатиш) – бу ҚҚСни ҳисоблаб чиқариш мақсадида реализация қилиш бўйича айланмадир. Бундан товарларни шундай бериш, хизматлар кўрсатиш иқтисодий жиҳатдан ўзини оқлайдиган ҳоллар мустасно (СК 239-м. 1-қ. 2-б., 2-қ. 2-б.).\nБепул бериш қуйидаги шартлардан ҳеч бўлмаганда бирига риоя этилганда иқтисодий жиҳатдан ўзини оқлайди деб эътироф этилади:\n1) даромад олишга қаратилган фаолиятни амалга ошириш мақсадида ишлаб чиқарилган бўлса;\n3) қонун ҳужжатларининг қоидаларидан келиб чиқса (СК 239-м. 3-қ.).\nМИСОЛ. Иқтисодий жиҳатдан ўзини оқлайдиган товарларни бепул бериш\nҚҚС тўловчиси бўлган савдо корхонаси реклама мақсадида харидорларга ўз товарларининг намуналарини ва ўзининг логотипи туширилган ёдгорликларни (футболкалар, ручкалар, пакетлар) бепул тарқатади. Бу корхонанинг товарларига мижозлар эътиборини жалб қилиш, мавжудларини сақлаш ва янги мижозларни топиш учун амалга оширилади.\nБундай бериш – иқтисодий жиҳатдан ўзини оқлайди, сабаби у даромад олишга қаратилган фаолиятни юритиш мақсадида амалга оширилиб, у бундай фаолиятни сақлаш ва ривожлантириш учун зарурдир. Бинобарин, мазкур вазиятда ҚҚС солиш объекти юзага келмайди.\nКорхонанинг солиқ агенти сифатидаги харажатлари солиқ тўловчилар – реклама кампанияси доирасида товарлар ва ёдгорликларни олувчиларнинг даромади ҳисобланмайди (СК 369-м. 2-қ. 14-б.).\nИқтисодий жиҳатдан ўзини оқлаш шартларига жавоб бермайдиган товарларни (хизматларни) бепул беришда ҚҚС бўйича солиқ базаси ушбу товарларнинг (хизматларнинг) бозор қийматидан келиб чиққан ҳолда аниқланади (СК 248-м. 3-қ. 2-б.).\nҚҚС бўйича солиқ базасини товарларнинг (хизматларнинг) бозор қийматидан келиб чиқиб аниқлаш тартиби махсус Низом (14.08.2020 йилдаги 489-сон ВМҚга 3-илова) билан белгиланади.\nБепул бериладиган товарларнинг (хизматларнинг) бозор нархи қандай аниқланади?\nТоварларнинг (хизматларнинг) бозор қиймати – товарларнинг (хизматларнинг) эҳтимолга энг яқин ва адолатли қиймати, шу жумладан, ваколатли органлар, баҳолаш ташкилотлари томонидан аниқланадиган ва (ёки) белгиланган, товарлар (хизматлар) бозорида реализация қилиниши (кўрсатилиши) мумкин бўлган қиймат. Уни аниқлашда қуйидаги маълумотлардан фойдаланиш мумкин:\n● ўзининг нархга доир маълумотлари (прайс-варақлар);\n● ахборот-нарх агентликлари маълумотлари;\n● ОАВдан олинган маълумотлар;\n● биржа хабарлари;\n● Давлат божхона қўмитаси томонидан эълон қилинадиган ёки сўровга кўра тақдим этиладиган ташқи савдонинг божхона статистикаси;\n● қонун ҳужжатларида белгиланган ҳолларда нархларни белгилаш учун нормативларни ўрнатадиган ваколатли органларнинг маълумотлари (Низомнинг 6-б.).\nАгар товарларнинг (хизматларнинг) бозор қиймати кўрсатиб ўтилган манбаларда турлича бўлса, солиқ солиш мақсадларида уларнинг ўртача қиймати инобатга олинади.\nМИСОЛ-1. Бепул беришда бозор қийматини аниқлаш\nҚҚС тўловчиси бўлган савдо корхонаси бошқа корхонага товар туркумини бепул беради. Уни сотиб олиш қиймати воситачининг хизматларини инобатга олган ҳолда ҚҚСсиз 12 000 минг сўмни ташкил этади. Реализация қилиш қиймати корхонанинг прайс-варақларига асосан – 18 000 минг сўм ҚҚСсиз.\nУшбу операция бўйича ҳисобланган ҚҚС 2 700 минг сўмни (18 000 х 15%) ташкил этади.\nМИСОЛ-2. Бепул беришда бозор қийматини аниқлаш\nҚҚС тўловчиси бўлган корхона бошқа корхонага бепул фойдаланиш учун омбор биносини беради. Бундай бериш реализация қилиш бўйича айланма деб эътироф этилиши боис, корхона хизматнинг бозор қийматини аниқлаши ва ундан ҚҚС ҳисоблаши керак.\nКорхона бинони ижарага тижорат асосида бермайди. ОАВдан олинган маълумотларга биноан ушбу туманда шунга ўхшаш бинони ижарага беришнинг ўртача қиймати ойига 600 минг сўмга тенг.\nҚҚС бўйича солиқ базаси акциз солиғини (акциз тўланадиган товарлар, хизматлар учун) ҳисобга олиб, унга ҚҚСни киритмаган ҳолда, битим тарафлари томонидан қўлланилган нархдан (тарифдан) келиб чиққан ҳолда реализация қилинадиган товарларнинг (хизматларнинг) қиймати сифатида аниқланади (СК 248-м. 1-қ.).\nБитим нархи берилаётган товарларнинг (хизматларнинг) бозор қийматига тўғри келиши лозимлиги боис, корхона 78,3 минг сўм (600 : 115 х 15) миқдорида ҚҚС ҳисоблаши зарур.\nТоварларнинг (хизматларнинг) бозор қийматини кўрсатилган манбалар бўйича аниқлашнинг имконияти бўлмаган тақдирда, баҳоловчи ташкилот жалб қилинади ёхуд харажатларни индексациялаш усулидан фойдаланилади (Низомнинг 7-б.).\nТоварларни (хизматларни) олувчида ҳадя қилувчи томонидан ҳисобланган ҚҚС ҳисобга олинмайди (СК 267-м. 1-қ. 6-б.). Олувчи қуйидагиларни олишда ҚҚС тўлаши шарт бўлган ҳоллар бундан мустасно:\n● товарларни импорт қилишда;\n● ЎзР солиқ органларида солиқ тўловчи сифатида ҳисобга олинмаган чет эллик шахсдан Ўзбекистон реализация қилиш жойи ҳисобланадиган товарларни (хизматларни) олишда.\nУшбу ҳолларда тўланган ҚҚСни ҳисобга олиш мумкин.\nАгар солиқ органлари бепул беришда ҚҚС товарларнинг (хизматларнинг) бозор қийматидан анча паст ёки юқори бўлган нархдан келиб чиққан ҳолда ҳисобланганлигини аниқлашса, улар ҚҚС бўйича солиқ базасига худди у бозор қийматидан келиб чиққан ҳолда ҳисобланган каби тузатиш киритишга ҳақли.\nСолиқ органларининг солиқ базасига тузатиш киритиш тўғрисидаги қарори солиқнинг камайтирилганлиги ёки тўлиқ тўланмаганлиги учун молиявий санкцияларга олиб келмайди (СК 223, 224-м.). Бунда солиқ текширувлари натижаларига биноан қўшимча ҳисобланган солиқлар фойда солиғи ҳисоб-китобида чегирилмайдиган харажатлар ҳисобланади (СК 317-м. 12-б.).


Балоғат ва мукаллафлик » O'zbekiston musulmonlar idorasi Qashqadaryo viloyati vakilligi rasmiy sayti\nnasafziyo.uz » Kirilcha » Фиқҳ » Балоғат ва мукаллафлик\nБалоғат ва мукаллафлик\nKirilcha / Фиқҳ 17-дек-2019, 16:15 0 55\n“Балоғат” сўзи луғатда “бориш”, “етиш” маъносини англатади. Бола балоғатга етди, деганда эҳтилом ёшига етиб, мукаллаф бўлиши назарда тутилади (изоҳ: мукаллаф бўлиш шаръий буйруқларни бажариш, қайтариқлардан тийилиш ёшига етишдир).\nИнсонда болалик даври тугаб, шаръий буйруқ ва қайтариқларни бажариш лозим бўлиши балоғатга етиш саналади.\nБола (ўғил бўлсин, қиз бўлсин) балоғатга етганининг бир қанча белгилар бор. Жумладан:\n1. Эҳтилом. Бола тушида жинсий алоқани кўриб, маний чиқариб юбориши “эҳтилом” дейилади.\n2. Қовуқ остидан тук чиқиши. Яъни бола жинсий аъзоси атрофида туклар чиқса, балоғатга етган ҳисобланади.\nҚиз бола ҳайз кўра бошлаши билан балоғат ёшига етган бўлади. Ҳайз кўриши қиз бола балоғатга етганининг асосий белгисидир. Шунингдек, қўлтиқ остидан тук чиқиши, овоз йўғонлашиши, мўйлаб ўсиши, қиз болалар кўкраги бўртиб чиқиши ҳам балоғат аломатларидандир.\nБола балоғатга етганини аниқлаш учун юқоридаги белгиларга қаралади. Агар мазкур аломатлар кўринмаса, унда ёш билан аниқланади.\nАбу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳ наздида ўғил бола ўн саккиз ёшга, қиз бола ўн етти ёшга тўлганида балоғатга етган бўлади.\nАбу Юсуф ва Муҳаммадга кўра, ўғил бўлсин, қиз бўлсин, ўн беш ёшга тўлганидан кейин балоғатга етган саналади.\nҲанафий мазҳаби уламоларига кўра, ўғил бола қамарий ҳисобда ўн икки, қиз бола тўққиз ёшга тўлмалгунича балоғатга етган деб ҳукм чиқарилмайди. Яъни қиз бола тўққиз ёшидан, ўғил бола ўн икки ёшидан кейин балоғатга ета бошлайди. Бу ҳолат ҳар кимда турлича бўлиши мумкин (“Ал-мавсуатул фиқҳия ал-кувайтия”).\nБола балоғатга етганидан кейин мукаллаф ҳисобланади. Энди унинг зиммасига шаръий буйруқларни бажариш, қайтариқлардан тийилиш юкланади, қилган ишига ўзи жавобгар бўлади, номаи аъмолига савоблари ҳам, гуноҳлари ҳам ёзилади.\nБу масалада бир қанча ривоятлар келтирилган.\nАбу Саид Худрий розияллоҳу анҳу Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилади: “Жума куни ғусл қилиш балоғатга етган ҳар бир (банда)га вожибдир” (Бухорий, Муслим, Абу Довуд ривояти).\nБола эҳтилом кўрса, вояга етган бўлади. Балоғатга етган ҳар бир банда жума куни ғусл қилиши яхшидир. Жумҳур уламолар бу бобда келган бошқа ривоятларни ҳам ўрганиб чиқиб: “Жума куни ғусл қилиш вожиб эмас, мустаҳабдир”, дейишган.\nОиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинишича, Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай деганлар: “Аллоҳ ҳайз кўриш ёшига етган аёлнинг намозини химорсиз қабул қилмайди” (Абу Довуд, Ибн Можа, Аҳмад ривояти. Ҳадис санади ҳасан).\nХимор аёлнинг бошини, бўйнини ёпадиган, елкаларига, орқасига тушиб турадиган ёпинчиқдир.\nҲадисга кўра, ҳайз ёшига етган аёл намозда авратини беркитиши шарт. Шунингдек, ҳайз кўриш қиз бола балоғатга етганидан дарак беради. Аёл балоғатга етса (намоздами, намоздан ташқаридами), юзи, икки кафти, икки қадамидан бошқа барча тана аъзоларини номаҳрамлардан беркитиши вожибдир (Бадриддин Айний Ҳанафий, “Шарҳу сунани аби довуд”).\nОиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Уч (тоифа)дан қалам кўтарилган. (Булар:) Ухлаётган одамдан то тургунича, ақл-ҳушини йўқотгандан то тузалгунича, ёш боладан то катта бўлгунича”, деганлар (Абу Довуд, Термизий, Аҳмад ривояти. Ҳадис санади саҳиҳ).\nБу ердаги “қалам кўтарилиши” мукаллаф эмасликни билдиради. Яъни ухлаб ётган одам, мажнун, ёш бола қилган ёки тарк этган ишига масъул эмас. Қачон уйқудан уйғонса, ақл-ҳуши жойига келса, ёш бола балоғатга етса, шунда қилмишига гуноҳ ёзилади, шариат талаб этган амалларни бажариши вожиб бўлади.\nЁш бола балоғатга етганидан кейин (агар оқил, яъни ақл-ҳуши жойида бўлса,) фарз, вожиб амалларни бажариши (масалан, кунда беш маҳал намоз ўқиши, рамазон ойи рўзасини тутиши, ҳаж қилиш), ҳаром ишлардан сақланиши шарт. Балоғатга етса, қилган савобли амаллари ҳам, гуноҳлари ҳам ўзининг номаи аъмолига ёзилади, содир этган ишига ўзи жавоб беради, унга нисбатан шаръий жазо қўлланиши мумкин. Унгача мукаллаф эмас. Балоғатга етмасидан аввал ҳам бирон ножўя иш қилиб қўйса, адаб бериш мақсадида енгил тарзда тергаб қўйилади.\nБола балоғатга етмасидан аввал уни солиҳ амалларга ундаш, ҳаром ишлардан тийилишга чақириш, “Лаа илааҳа иллаллоҳ” калимаси айтишни, турли дуоларни, зикрларни ўргатиш, Қуръон ёдлатиш мумкин. Шунда бола ёшлигидан исломий одоб-ахлоқни ўрганади, ибодатларни бажаришга, ёмон ишлардан сақланишга кўникма ҳосил қилади.\nЗиёвуддин Раҳимнинг “Ислом ақидаси” китобидан.


Владимир Путин АҚШдаги супермаркетда ҳибсга олинди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n31-08-2016 | 15:58\nZAMIN.UZ / Дунё / 31 Август 2016 года3 303\nФлоридадаги Уэст-Палм-Бич шаҳрида жойлашган Publix супермаркетида Владимир Путин исмли шахс қўлга олинди. Бу ҳақда “NBC News”га асосланиб “Qalampir.uz” хабар берди. Маълумотларга кўра, 48 ёшли Владимир Путин исмли бу шахс супермаркетга ноқонуний равишда кирган. Шу билан бирга савдо мажмуаси вакилларига бақирган, жанжал кўтарган ва бинони тарк этишдан бош тортган. Воқеа жойига етиб келган полиция уни ҳибсга олган. Полициянинг айтишича, у сентябрь ойида суд олдида қилмиши учун жавоб беради. Айни вақтда Владимир Путиндан руҳий таҳлил натижаларини топшириш, полициядан эса унинг исми ҳақиқатан ҳам шундай экани ёки бунинг ёлғонлигини аниқлаш талаб этилмоқда.\nЎқишни тавсия қиламиз Путин Словенияга ташриф буюрди