(Боши ўтган сонда) Йўлчи Муҳаммадиев.\nРаҳмат, кўриб турганингиздек...Ҳайронга ўхшайсиз?-сўради Йўлдош.\nТунов куни туманингиз солиқ идорасидан Бобораҳим Ризаев деган ходими бориб, сизни “ишдан бўшаб, қамалиб кетди, агар сиз ҳам Маҳкамовга берган нарсаларингизни тан олсангиз, сизниям қамашади” деб роса ваҳима қилди. Шунинг аниғини билай-чи деб келган эдим. Терговга ҳам чақиртиришибди,- деди Искандар Йўлдошнинг ёнига ўтирар экан. - Одам шу даражада ҳам виждонсиз, ёлғончи бўладими?\nПарво қилманг, дўстим, ҳозиргина сиз айтган солиқчи мени ишдан бўшатиб, қамоққа тиқтириш учун бировларнинг қўлида қўғирчоқ бўлиб юрибди. Менинг устимдан шикоят ёзганлар билан оғиз-бурун ўпишиб юрибди,-деди Йўлдош нафратини яширолмай.\nАслида, бундай тазйиқнинг бирор сабаби бўлиши керак. Ҳокимнинг кўзи қаёқда? Газетасининг аҳволи билан қизиқмайдими?\nҲокимнинг ўзи бошлади бу ўйинни, дўстим. Менга рўй-рост “ишдан бўшашга ариза ёз”деди. Мен кўнмадим.\nСабаб? Нега ишдан кетишингиз керак?\nСайловда ҳокимнинг номзодига ва у танлаган номзодларга қарши ишлаган эмишман, шунинг учун.\nЭҳ!... қачон бу сайловларда адолат бўлади-я? - деб жаҳл билан ўрнидан турди Искандар,- бизда ҳам шу аҳвол. Дўстим, бардам бўлинг, бўш келманг!\nКейинги кунларда Бобораҳим Ризаев билан Зарифа Хўжаева ўзининг шахсий дўконида музқаймоқ еб, чақ-чақлашиб ўтирганларини Йўлдош бир неча марта кўриб ўтди. Эркакларни аврашда бу аёлга тенг келадиган йўқ деб ҳисоблайди Йўлдош. Ўзининг маишати, ғаразли йўлида эрига. Болаларига хиёнат қилиб, бегона эркакларнинг тўшакларига киришдан ҳам ҳазар қилмайдиган бу аёл Ризаевни ҳам домига илинтирган эди.\nБир ҳафта ичида терговчи Донаев Йўлдошни бир неча маротаба хонасига чақиртирди. У Маҳкамовдан у-бу нарсаларни сўраб, суриштирар, аммо, мақсадини очиқ ойдин айтмас эди. Донаев “қўшни туман босмахонасига берилган олти тонна буғдойни “бермаганмиз” деб айтсангиз, оладиган жазонгиз енгил бўлади” деб бот-бот тасдиқлади. Бир куни Йўлдошни босмахона директори билан юзма-юз қилишди. Йўлдош буғдойни “берганман” деса, директор “буғдойни олмаганман” деб такрорлайверди. Муҳаррирни у билан тил бириктиришда, хизмат мавқеини суистеъмол қилишда айблаш учун асос қидиришда давом этарди терговчи. Аммо унга қўйилаётган айблар ўз исботини топмаётганлиги боис, тергов жараёни чўзилгандан-чўзилиб бораётганди. Шу сабабли прократура олдида икки йўл бор эди. Биринчиси: муҳаррирга қўйилаётган айблар ўз тасдиғини топмаганлиги учун жиноят ишини тугатиш. Иккинчидан: Нима қилиб бўлса ҳам ҳокимнинг илтимосини йўлда қолдирмай, “мендан кетгунча, эгасига етгунча” қабилида иш тутиб, туя гўшти еган бу жиноий ишни судга ошириш. Прократура иккинчи йўлни танлади. Ахир, ҳокимнинг илтимосини ерда қолдириб бўлармиди? Энди нима қилиб бўлса ҳам бу жиноий ишни пуфакдек шишириб, судга ошириш керак. У ёғи бир гап бўлар. Шундай қилсагина прокурор зиммасидаги “масъулият” дан қутилади.\n“Судга тушдинг – ўтга тушдинг” деганларидек, минг ҳақ бўлган тақдирда ҳам судга пора бермасанг, ишинг битмайди деган одамлар орасидаги миш-мишлар Йўлдошнинг хотирасига ўрнашиб кетган эди, энди эса худди шу мақолга ўзининг иши тушди. Муҳаррирда эса, ҳеч вақо йўқ.\nҲар қандай шароитда ҳам Маҳкамов жазосини олади. Яна бир нечта туҳмат ва бўҳтонлар уюштирилса, кейин уларнинг исканжасидан чиқиб бўпти. Донаев шулар ҳақида ўйлар экан, “лоп” этиб, миясига ажойиб фикр келди. Бундан ўзи ҳам қувониб кетди. Маҳкамовнинг бўйнига “солиқларни яширди” деган айбни ҳам илдирамиз. Ҳисоб-китобни қаердан ҳам тушинсин у газетчи. Ана шунда жиноий иш янаям пухта бўлади.\nЭртаси кун ёзилган айблов хулосасига “муҳаррир беш йил давомида солиқларни яшириб келган” деган янги айб ҳам қўшилди. Турган гапки, рақамлар чала-чулпа, у ер бу ердан нотўғри ҳисобланиб олинди. Бу ишни терговчи шу қадар иштиёқ билан бажардики, ўзи тўқиб ташлаган туҳматга ўзи ишониб кўнгли тинчиди. Чунки бунақа ишларни бажаравериб, устаси фаранглардан бўлиб етишганди у. Ҳозирга қадар қоғоз қоралаб, қанчадан-қанча одамларнинг бахтига, умрига зомин бўлган бўлса, уларнинг аксарияти “тахмон”дан олиниб, йўқ жойдан яратилган бўлса ҳам, ҳеч қачон суддан қайтган эмас. Ҳеч бир шубҳа йўқки, муҳаррир Маҳкамовга қўйиладиган айбларни ҳам бирор киши инкор эта олмайди. У бечора бўлса, “адолат бор, ҳақиқат эгилади, букилади, лекин, синмайди” деб, умидвор бўлиб ишониб юрибди. Адолат – пул, бели синмаган жарақ-жарақ банкнотлар эканлигига ишонармиди бу оти улуғ журналист.\nПулсиз бир иш қилиб бўларканми? Донаев ҳар бир нарсани, ишни пул билан ўлчайди, ўладиган одамдан ҳам пул таъма қилишдан тап тортмайдиганлар тоифасидан эди у. Бу йўлда ҳар қандай разилликдан қайтмасди.\nПрокурор Нормурод Жалилов бугун ишга кайфияти бузилиб келди. Бунинг сабаби бор эди. Муҳаррирнинг устидан ёзилган шикоят хати бошига битган бало бўлди. Эрталабданоқ, уни вилоят ҳокими чақиртирди. “Янги ҳаёт” газетасининг муҳаррири устидан ёзилган шикоятни “босди-босди” қилиб юрган эмишсан, билиб қўй, агар шу ишни охирига етказмасанг, ўзинг ишдан кетасан... Битта-яримта “демократ” сайловчиларга ибрат бўлсин у, шундагина, кейинги сайловларимиз тинч ўтади...” Ҳоким ҳузуридан бўшашиб чиққан Нормурод Жалилов бу гапни вилоят ҳокимига ким етказганини дарров фаҳмлади. Бу туман ҳокими Расул Раҳимовнинг иши. У Рахимов вилоят ҳокимининг уринбосари билан ош-қатиқлигини яхши билади. Бу имкондан фойдаланиб, эркаланган туман ҳокими Расул Раҳимович ҳеч иккиланмай ноқонуний ишларга ҳам тап тортмай қўл урар, бир икки марта огоҳлантириб қўйганида ҳам парво қилмаганди. Шу сабаб ораларидан қора мушук ўтиб қолган эди. У проокурордан ўч олиш учун тубан, эркакларга хос бўлмаган усулни , чақимчилик қидиришни танлаган эди. Ҳоким бўлганига бир йил тўлмасдан туман ташкилотлари раҳбарларининг саксон фоизини алмаштирди. Шу операциянинг ўзидан ҳоким қанча маблағ жамғарганлигини прокурор тугул, оддий халқ ҳам яхши билиб турибди. Энди келиб-келиб шу журналист билан суришиб ўтирса-я? Ҳоким деган одам сермулоҳаза, оғир табиатли, узоқни кўзлаб иш юритадиган киши бўлмайдими? Бу киши бўлса, ўринбосари Қаюм Ҳайдаровнинг чизиғидан чиқмайди.Қайси раҳбар алмаштириладиган бўлса, ўртада Қаюм Ҳайдаров воситачи бўлади. Барча уни “ҳокимнинг думи” дейди. Кимга мансаб керак бўлса, аввал Ҳайдаров билан учрашади. У айёрликда тулкига дарс беради. Кадрларни алмаштиришда энг катта манфаатдор одам Ҳайдаров. Ҳолким олаётган пораларнинг камида учдан бирини воситачи олаётганини прокурор яхши билади. Ҳокимнинг айни пайтда босар-тусарини билмай қолиши ҳам чўнтагининг борган сари ҳаром пуллар билан қаппайиб бораётганидадир. - Нима қилсам экан, агар муҳаррирни айблаб беролмасам, ўзим ишдан кетишим керак. Айблай десам, бир бечорага ноҳақлик қилган бўламан. Унинг тўғрисидаги тўпланган фактлар исботини топмаяпти.\nАммо, ўзининг ҳам энди оғзи ошга етганда ишидан ажралиш осон эмас. Ҳали ёш бўлса, келажакда қанча орзулари бор. Вилоят ҳокими ўз сўзини ўтказмай қўймайди. Юқоридаги раҳбарларига айтиб, ишидан ишкал топиб бўшатиб юбориши ҳеч гап эмас. Ундан кўра муҳаррирни наридан бери айблаб берай-чи, балким, судда ютиб чиқар. Ҳар қалай ўз зиммамдан соқит қилган бўламан. Ана шундагина менга гап тегмайди.\nЎйлай-ўйлай прокурор айблов фикрини эълон қилишга қарор қилди. Бу ишни терговчиси Рустам Донаев қойилмақом бажаради. Котибадан Донаевни чақиришни сўради. Орадан бир зум ўтар-ўтмас, қаршисида Донаев пайдо бўлди. “Хуш хизмат?- дегандек, прокурорга ялтоқлик билан тикилди.\nРустам ака, редакциядан тушган шикоят хати нима бўлди? Айблов хулосаси ёзилса бўладими? - деб сўради прокурор қўлидаги сигаретасини тортаркан.\nАгар, айбловни ёз десангиз, шу ондаёқ бошлайман, - деди у ёзиб бўлганлигини яшириб, - Бояги шикоятчи аёллар ҳам ҳар куни келавериб, жонга тегиб кетди. Тезроқ тугаллаб, судга оширганимиз маъқул – деди Донаев чарчагандек уф тортиб.\nУндай бўлса, ҳозирдан ишга киришайлик. Бу масала билан вилоят ҳокими ҳам қизиқяпти. Шундай қилингки, сих ҳам, кабоб ҳам куймасин. Боринг, сизга рухсат.\nДонаев прокурорнинг хонасидан оғзи қулоғида бўлиб чиқди. Сабаби, куни кеча ҳоким мовуни Ҳайдаров келиб, муҳаррирнинг устидан ёзилган шикоятни бир ёқлик қилиш, агар шу ишни судга оширишга эришса, терговчининг ўзига нақд беш юз минг сўм тегишини айтган эди. Мана ҳозир прокурорнинг ўзи айблов хулосасини ёзинг деди. Бу Донаевнинг чўнтагига беш юз минг сўм тушди дегани. “ў, қандингни ур, Донаев!” деб, хурсанд ҳолда, қўлларини бир-бирига ишқалаб, айблов хулосасини якунлашга киришди терговчи.\n“Айбланувчи Маҳкамов Йўлдош” - 1953 йилда туғилган. Миллати ўзбек, муқаддам судланмаган. “Бўстон” маҳалласида яшайди. Қарамоғида тўрт нафар вояга етмаган фарзанди бор. “Фидокорлар” партиясининг аъзоси. Туман “Янги ҳаёт” газетасининг муҳаррири вазифасида ишлайди. Эҳтиёт чораси сифатида гаров қўлланилиб, очиқда юрибди.\nАйбланувчи Маҳкамов Йўлдош 1991 йилдан буён газета муҳаррири вазифасида ишлаб келиб, 1995 йилда туман ҳокимининг қарорига асосан “Гулбоғ” жамоа хўжалиги ҳудудидан таҳририятга ажратиб берилган 4 гектар ер майдонидан ўз шахсий манфаатлари йўлида фойдаланиб келган. Хизмат вазифасини суистеъмол қилиб, бир гуруҳ шахслар билан жиноий тил бириктириб олган, паст ва ғаразли мақсадда бойлик орттириш учун давлат ташкилоти мулкини ўзлаштириб келган...\nАйбномани зўр ҳафсала билан ёзиб тугатгач, Донаев қадрдони, ҳоким муовини Ҳайдаровга қўнғироқ қилди. Янгилик борлигини, кечқурун албатта учрашишлари лозимлигини эслатди. Унинг фикру, зикри ўринбосардан ундирилиши керак бўлган беш юз минг сўмда эди. Пулни ундирмагунча бир зум ҳам нафси ором топмайди унинг.\nТерговчи ўзи зўр илҳом билан ёзган айбномани қайта ўқир экан, солиқ масаласига келганда бир зум ўйланиб қолди. Редакциянинг барча фаолияти беш йил мобайнида режа асосида меъёрий тафтиш қилиб келинган, барчасининг тасдиқловчи ҳужжатлари, далолатномалари бор. Тафтишлар жараёни давомида солиқни яшириш ҳолатлари бўлганлиги ҳақида айтилмаган. Аммо, айбномада муҳаррир беш йил давомида уч юз олти минг сўм миқдордаги турли солиқларни яшириб келган деб ёзилди. Бу сохталикни суд билиб қолармикин? Агар, суд қайтадан тафтиш ўтказиб, солиқларни ҳам қайтадан текшириб, ҳисобласа, муҳаррирнинг солиқни яширмаганлиги маълум бўлиб қолади. Лекин, бундай бўлмайди, ишнинг шу даражада чуқурлашишига йўл қўймайди ҳоким. Аввал пулни ундириб олайин, кейин бир гап бўлар, ўз қолипига тушиб кетар.\nЎша куни кечқурун терговчи билан ҳоким ўринбосари шаҳарда учрашишди. Донаевнинг квартираси бор эди бу ерда. Ҳайдаров қадрдонидан янгиликни эшитиб, кўнгли жойига тушди. Айтилган суммани муҳаррирнинг иши судда ҳал бўлгандан сўнг муҳайё қилишга ваъда берди.\nСизга пул ваъда қилганимни ҳоким билмайди, дўстим, билса чатоқ бўлади. Қўйнидан тўкилса, қўнжига дегандек, янги муҳаррир берган сармоядан сизга ажратаман-да , ҳокимнинг кўммаси йўғ-у, хар бир терговчига улашадиган. Донаевга қадрдонининг ушбу шаъмаси анча малол келди, лекин, енгар ҳаққига кулиб,- бизга қаердан олганингизнинг фарқи йўқ, ваъдангизда турсангиз бўлди. Улар алламаҳалгача кайфу-сафо қилишди. Ҳайдаров томонидан чақирилган икки жонон шу кеч эрталабгача хизматда бўлишди...\nДонаев эрта тонгда туманга етиб келди. Прократура биносига кириб, жойига ўтирар экан, биринчи навбатда Йўлдошга телефон қилиб ҳузурига чақирди.\n- Ўзингизга адвокат олинг, Маҳкамов,-деди Донаев ҳозиргина кириб келиб, қаршисида ўтирган Йўлдошга қараб. -Ишингизни судга оширяпмиз.\nНима? Мен судда кўриладиган жиноят қилибмидимки... Ахир, шикоятдаги ҳамма фактлар ғирт туҳматдан иборатку, тасдиғини топмади-ку,-деди муҳаррир энсаси қотиб.\nТуҳматми, ростми, буни суд аниқлайди. Агар ҳақ бўлсангиз, судда оқланиб чиқасиз. Мана, мени айтди дерсиз. Донаев доғули кўзларини Маҳкамовга қадаркан кўнглида “қани сенинг оқланганингни бир кўрай-чи” деб қўйди.\nҲимоячи олмасам бўлмайдими?\nЙўлдош бу ердан чиқиб, қўшни бинода жойлашган адвокатурага бориб, Шариф деган йигит билан учрашди. У ҳимоячини яхши танир, кўча-куйда салом-алик қилиб туришарди.\nМен розиман, аммо, аввал кассага 20 минг сўм тўлашингиз керак,-деди адвокат.\nҲа, ҳозир бўлса, ҳозир-да. Тўлашингиз биланоқ ишни бошлаймиз. Қўлимизда ордер бўлмаса суд ишига аралашолмаймиз.\nМайли, бир соатлардан кейин келаман.\nЙўлдош адвокатлар хонасидан чиқиб, пул қидириб кетди. Бир дўкончи дўстидан қарз олди. Беш-ўн куннинг ичида қайтараман деб ваъда берди. У ордер учун пулни тўлагач, иккаласи терговчининг хонаси томонга юришди.\nДонаев адвокат йигит билан қуюқ сўрашди. У муҳаррирга дастлабки тергов жараёнида ҳимоячи олиши кераклигини яна бор тушунтирган киши бўлиб, Шарифнинг жиноят ишида Маҳкамовга ҳимоячи бўлиб қатнашишини маъқуллади. Ёзув машинкасида 30 варақ ҳажмда ёзилган айбномани Маҳкамовнинг қўлига берди. Танишиб чиқиб, имзо қўйинг, деди Донаев қўлидаги чекиб бўлинган сигарета қолдиғини деразадан улоқтириб.\nҲа, Йўлдош ака, ўқиб чиқинг, эътирозингиз бўлса, айтасиз,-деди адвокат ҳам.\nАйбнома билан танишар экан Йўлдошнинг борган сари асаби бузилаверди. Мени ашаддий жиноятчига айлантириб қўйибсизлар-ку? Ҳаммаси тўқиб чиқарилган туҳмат, бўҳтон, буни қандай, нима учун судга оширасиз? Айбловни ўқиб чиққунча Йўлдошнинг бўлари бўлди. Шундай бўлса-да, ўзини йўқотмасликка ҳаракат қилиб деди:\nДонаев, бу айбномангизга имзо чекишдан бош тортаман, ахир сохталик ҳам эви билан-да.\nБоягина ўзингизга айтдим-ку, ёлғон бўлса ҳаммасини судда исботлайсиз. Бу сизнинг ишингиз, шундайми, Шарифжон ? Донаев тилёғламалик билан адвокатга юзланди.\nАгар эътирозингиз бўлса, ҳозир ҳам айтаверинг, менинг вазифам сизни ҳимоя қилиш,-деди Шариф унинг ёнини олган бўлиб.\nБиринчидан, ўша пайтда босмахонамиз таъмирланаётганлиги туфайли газетамизнинг бир неча сонларини чоп этиб беришларини сўраб, қўшни туман босмахонасининг директори билан шартнома тузганмиз. Эвазига уларга буғдой берганмиз. Бу қонуний равишда ҳужжатлаштирилган. Нима учун бу ерда барча айб менга қўйилган? Улар хизмат ҳаққига олган бўғдойни кирим қилишмаган бўлса, менда нима айб? Солиқларни яширган деган фактлар ҳам ёлғон. Бизда солиқни яшириш ҳолатлари умуман бўлмаган. Гапларимга ишонмасангиз, вилоятдан тафтишчи чақириб, қайта текширишсин. Ана унда рақамларнинг бари осмондан олингани маълум бўлади. Адвокат, бунга нима дейсиз?\nИшнинг бундай тескари кетишини кутмаган терговчи:\nШарифжон, сизни бир минутга мумкинми?-деб хонадан ташқарига чорлади оқловчини. Хиёл вақт ўтмай иккаласи яна қайтиб киришди.\nЙўлдош ака, ҳозир билдирган эътирозингизни судда айтсангиз ҳам бўлади. “Қолган гапларни судда айтаман” деб ёзинг-да имзони қўйиб бераверинг,-деди ҳимоячи чўзиб ўтирманг дегандек шама қилиб.\nЙўлдош бир зум ўйланиб қолди. Адвокат бир нарсани биларки, шундай деяпти. Дарҳақиқат, эътирозларимни судда ҳам билдиришим мумкин-ку деб ўйлади-ю, айбномага имзо чекиб юборди.\nЎша куниёқ, туман газетасининг муҳарририга қўйилган айблов хулосаси прокурор томонидан тасдиқланиб, зудлик билан судга ошрилди.\nЖиноят ишлари бўйича суд раиси Толиб Қосимов муҳаррир устидан тўпланган жиноий иш материалларини истамайгина кўздан кечира бошлади. Бу ишнинг буюртма эканлигини, шошилиб, пала-партиш тайёрланганидан қози хабардор эди. Журналист билан ҳоким ўртасидаги зиддият ва унинг сабабларидан воқиф эди. Айнан, ҳокимнинг кўрсатмаси, қолаверса тазйиқи билан муҳаррирнинг устидан жиноий иш очилганлиги туманда шов-шув гап бўлмоқда. Шундай бўлгач, бу иш катта-катта маш-машаларга сабаб бўлиши мумкин. Қолаверса, Олий Мажлис депутати Жасур Исмоилов ҳам ишончли вакилининг тақдирига томоша қилиб ўтирмайди. Суднинг ишини ҳижжалаб ўрганади. Бир ёқда ҳоким “тезлаштиринглар” деб оёқ тираб турган бўлса, устига устак, прократура ҳам “компетенциямизга доир иш бўлгандан кейин қараб ўтирмаймиз” деб уларни ишонтиришга ҳаракат қилади. Энг қулайи бу ишни олмаслик керак. Бунинг учун унда асос ҳам бор. Маҳкамов – суд маслаҳатчиси. Шу сабабли мен бу ишни кўролмайман” деб вилоятдагилар билан келишади. Ана шунда олам гулистон, бу ғалвадан қутилади, қўяди.\nЭртаси куни Қосимов бошлиқлари билан гаплашиб, Маҳкамовнинг жиноий иши ҳужжатларини вилоят судига топшириб келгач, эркин нафас олди. "Хайрият-эй" деб ҳозиргина дамланган хушбўй чойдан ичишга чоғланаётган бир палла эшикдан Донаевнинг қораси кўринди.\nСалом, Толибжон, қалайсиз? Биз юборган ишни олдингизми?-деди у жилмайган ҳолда,-ўқиб ҳам чиққандирсиз?\nТўлиқ ўқиб чиқдим. Рустам ака, лекин, бу ишни иш юритувимга қабул қилмасликка қарор қилдим.\nНималар деяпсиз, нега энди қабул қилмас экансиз?\nҚозининг бу гапи терговчининг бояги кайфиятини учириб юборди.\n- Сабаб нима?\n- Сабаби шуки, Рустам ака, иш мужмал, тамомила охирига етказилмаган. Кўп фактлар баҳсли, асосланмаган. Бировга шунча айбни дабдурустдан қўйиб юбориш инсофдан бўлмайди, қолаверса, Маҳкамов туман судининг маслаҳатчиси, уни тергов қилишга биз ҳақли эмасмиз, шунинг учун вилоятга топшириб келдим. - деди Қосимов чойини ҳўпларкан.\n-Энди, ука, бизга ҳам осон эмас, катталар буйруқ бергандан кейин нима ҳам қилардик. Қолаверса, бу иш билан вилоят ҳокими ҳам шуғулланяпти, иложимиз қанча.\n-Нима бўлган тақдирда ҳам қонундан чиқмаслик керак. Айбсиз бир одамни жазолаш адолатдан эмас.\n-Ҳай, майли, бу ёғини қўйиб турайликчи, билмайсизми, бу ишни энди қайси туман суди кўраркан?-деди Донаев қозининг сўзини бўлиб.\n-Билмадим, бу ишни мен ўзимдан соқит қилдим. Қайси суд кўришини вилоятдагилар ҳал қилади. Мана, мени айтди дейсиз, бу иш жуда чўзилиб, орқага кўп сурилади деб қози “сурилади” сўзига алоҳида урғу берди.\nДонаев эса, “у ёғи билан сенинг нима ишинг бор?” дегандек, ўрнидан турди-да.\n-Яхши иш қилмабсиз вилоятга топшириб бу ишни, деди-ю, тезда хонани тарк этди.\nҚосимовнинг муҳаррир ишини вилоят судига топшириб келганлиги Донаевни хавотирга солиб қўйди. Миясида пишитиб юрган режасини чиппакка чиқарди. У бу ишни катталар назоратида бўлганлиги учун осонгина битади деб ўйлаган эди. Аммо, бундай бўлмади. Иш муаллақ осилиб қолди. Энди нима бўлса ҳам бу ишни таниш судяга ўтказишнинг иложини топиш лозим. У оёғи куйган товуқдек, елиб-югуриб, вилоят судидагилар билан тил топишди ва ишни ўзига таниш қўшни туман судига оширилишига эришди. Танланган судя ўзи билан бирга ўқиган, бирга ишлаган Норқул Тошпўлатов эди. Унинг қаттиққўллигини, пулга жуда ўчлигини Донаев яхши биларди, шу боис бу ишни ўзининг фойдасига ҳал бўлишига ишонди. Тошпўлатов билан учрашиш мақсадида эртаси куниёқ, қўшни туманга йўл олди.\n-Э, э, Донаев, қайси шамол учирди, келинг,- деди Тошпўлатов худди энг яқин кишисини кўпдан бери кўрмагандай у билан қучоқлашиб кўришаркан.\n-Бу ёқларга йўлим тушиб, сизни кўриб кетмасам бўлмас дедим. Бирга ишлаган қадрдоним бўлгич эди деб, биз томонларга ўтиб, бирров йўқламайсиз ҳам.\nУлар ярим соатлар чамаси у ёқ-бу ёқдан суҳбатлашиб ўтиришди. Донаев бу ерга келишининг сабабини қозига батафсил тушунтирди. Маҳкамов ўзини халқпарвар кўрсатиб, “ёзувчи”лиги билан туман раҳбарларининг ишига ҳалақит бераётгани, таъмагирлиги, айниқса, сайловларда одамларнинг фикрини заҳарлаб, ҳокимиятга қарши ташвиқот қилганлиги, барча ижроия ва ҳуқуқ органлари уни тизимдан четлатиш, жиноий ҳаракатлари учун жазолаш хулосасига келганлигини шу қадар ишонч билан сўзладики, қози унинг сўзларига чиппа-чин ишонди. Йўлдош Маҳкамовга қандай қилиб бўлса ҳам жазо берилишини, бир иложини қилиб, “судга келишдан бош тортди” деган баҳона билан ҳибсга олиб, Катақўрғон қамоқхонасига жўнатиб юборилса, судланувчи у ердаги аҳволни, азобини кўриб ҳовуридан тушиб қолишини ва унга нисбатан қандай жазо берилса, ўшанда тақдирига тан бериб кетавериши мумкинлигини эслатди. Шу режаларни амалга ошириб берса, қозининг ҳаққи токчада нақд турганини қайд қилиб ўтди. Донаевнинг ваъдаси Тошпўлатовга ёғдек ёқиб тушди.\n-Бу ёғини ўзимизга қўйиб беринг, ҳамиша катталарга ёқадиган иш қилганмиз, - деди қози ва маслакдошининг кўнглини тўқ, кайфиятини чоғ қилиб жўнатиб юборди. Кейин эса, уч юз саҳифадан иборат “Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 167-моддаси, 3-қисми, “а”, “б”, “в” бандлари; 205-моддасининг 2-қисми “в” банди; 184-моддаси 2-қисми “а”, “б” бандлари; 209-моддасининг 2-қисми “а” банди; 228-моддасининг 2-қисми “б” бандлари билан айланиб, судга берилган Маҳкамов Йўлдош ва бошқаларга нисбатан қўзғатилган № 53-сонли жиноий иши” деб ёзилган жилдни кўлига олиб кўздан кечиришга тушди. У тўпланган материаллар билан танишаркан, Донаевнинг хавотирга тушиб, ҳузурига бежиз келмаганлигини англаб етди. Бу айбнома билан Маҳкамовга жиддий жазо бериш қийин. Бу камчилик ва нуқсонлар маъмурий тартибда кўриб чиқилса ҳам бўларди. Демак, Донаев ҳокимлардан қаттиқ топшириқ олган, ўзининг тақдири ҳам шу ишга боғлиқ шекилли, оёғини қўлига олиб, югуриб юрибди. Ваъда бердим, бўйнимга олдим, демак, энди мен шу кемадаман, нима бўлса ҳам бу топшириқни бажариш керак. Тошпулатов бор фикратини қистаб, қайси йўл билан бўлса ҳам, бир имкон топиб, Маҳкамовни ҳибсга олиш режасини туза бошлади.\nБошига устма-уст тушаётган туҳмат тошлари, уни ёмон отлиқ қилиб, пешонасига “суд ҳукми билан” деган тамғани босиб, қаматиб юборишга қилинаётган уринишлар Йўлдошнинг соғлигига ўз таъсирини ўтказа бошлади. Кейинги кунларда боши тез-тез оғриб, қон босими кўтарилиб кетадиган бўлди. Шифокорга учраган эди “бу қадар баланд қон босими билан қандай ишлаябсиз, шифохонада ётиб даволанишингиз керак” деб роса койиди. Бу аҳволда касалхонада хотиржам ётиб бўлармиди. У бир неча кун поликлиникага қатнаб, муолажалар олиб юрди. Қатнаб даволанганлари фойда бермагач, шифохонада ётишга мажбур бўлди. Бир ҳафта ўтгач, бироз ўзига келди. Шанба куни бўлганлиги учун докторлардан рухсат сўраб уйига борди. Оила аъзолари билан овқатланиб бўлгач, телевизор томошо қилишди. Кеч соат ўнлар чамаси дарвоза қаттиқ тақиллади. “Бемаҳалда ким бўлди экан” дея хотини Барнохон ўрнидан туриб ҳовлига чиқди.\nОрадан саноқли дақиқалар ўтиб, аёлининг ким биландир шанғиллашиб уришаётганлиги қулоғига чалинди. Ҳайрон бўлиб ташқарига чиқса, участка нозири Холиқ Ҳамидов уч-тўртта қуролланган милиция ходимлари билан дарича ёнида туришарди.\n-Нима гап, Холиқ?,- деди Йўлдош участка нозирига қараб, - бирор воқеа юз бердими, қурол билан келибсизлар? Тинчликми ишқилиб?\n-Сизни начальник чақиряпти, ҳозир биз билан ҳузурига боришингиз керак, - участка нозири овозига жиддий тус бериб.\n-Нега чақираркан, ахир, мен касалхонада даволаняпман, ҳозиргина духтирдан жавоб олиб, ҳаммом қилгани келгандим.\n-Бормасангиз бўлмайди, ҳозироқ олиб келинглар!, - деб бизларни юборди.\n-Бўпти, мен бир енгиллашиб олай, ёки, бунга ҳам қўймайсизларми, деб пичинг қилганича Йўлдош ҳожатхона томонга юрди.\nИкки нафар милиция ходими унга эргашди.\n-Эй, оғайнилар, ахир, мен одам ўлдирганим йўқ-ку, ёки бирор жойни ўмардимми? Қочиб кетади деб ўйлаяпсизми? Бунчалик бўлмайди-да одам деган.\nАёли Барно участка нозири билан тортишар, бу адолатсизликларнинг ортида кимлар турганлигини айтиб, уларни қарғарди.\nЙўлдошни тўрт-беш нафар қуролланган милиция ходимлари махсус “Дамас” автомашинасига ўтқазиб, туман ички ишлар бўлимига олиб боришди. “Товба”,- дерди Йўлдош ўзига-ўзи, мен бир ашаддий террорчи бўлганимда-ку, майлийди, бу ишлари ўринли бўларди. Нима учун энди булар менга бунчалик эҳтиёт чоралари қўллашяпти?\nБўлимга келишгач, уни тўппа-тўғри Ички Ишлар Бўлими бошлиғининг биринчи ўринбосари Ҳошим Номозовнинг хонасига олиб киришди. Номозов Йўлдош билан саломлашгач, қўлидаги бир парча қоғозни унга кўрсатди:\n-Йўлдош ака, суддан қочиб юрган экансиз, шунинг учун, қўшни туман суди эҳтиёт чорасини ўзгартириб, қамоққа олиш тўғрисида ажрим чиқарган. Шунга асосланиб биз сизни ҳозир ҳибсга олишга мажбурмиз. Ишонмасангиз, мана ўқинг, - деб қўлидаги ажримни унга узатди.\nЙўлдош варақдаги ёзувларни ўқиди. Унда айбланувчи Маҳкамов Йўлдош судга боришдан бош тортиб, қочиб юрганлиги учун зудлик билан ҳибсга олиниб, мажбурий тартибда суд мажлисига келтирилиши ёзилганди. Шунингдек, ҳибсга олиш учун ҳеч қандай баҳона, сабаб бўлмаслиги ўқтирилган.\n- Мен касалхонада даволаняпман-ку. - эътироз билдирди Йўлдош қўлидаги варақни Номозовга узатаркан.\n-Тўғри, лекин, мана ўзингиз ўқиб кўрдингиз ҳеч қандай баҳона рўкач қилинмасин дейилган. Энди, ака, биздан хафа бўлмайсиз. Биз буйруқни бажаришга мажбур шахсмиз. Сизни ҳибсга олмасам бўлмайди.\nЙўлдош индамади. Буларга ҳам осон тутиб бўлмайди. Суднинг ажримини бажаришлари шарт. Кўп ўтмай уни ички ишлар бўлими ҳибсхонасига олиб киришди. Ҳибсхона жуда тор, икки киши аранг сиғади, “крават”лар икки қават қўйилиб, тўрт маҳбусга мўлжалланган. Хонага уннаб қолган бадбўй ҳидга чидаб бўлмасди. Хона бурчагига махбуслар ҳожати учун махсус идиш қўйилган. Ёнидаги ўринда кимдир деворга ўгрилиб ётибди. Ҳалиги одам ўрнидан туриб ўтирди, бир пас хаёлга чўмиб, сўнг таниш исмни эшитиб бошини кўтарди. Бир муддат ҳайратдан анграйиб турди-да, сўнг:\n-Э, Йўлдош ака, сизмисиз, бу... ерга сизни... нима учун, - деб тутилиб-тутилиб сўраша кетди.\n-Йўлдош уни дарров таниди. Кўп йиллар маиший-хизмат комбинатига директорлик қилган Яхшибой исмли йигит эди у.\n-Ўзим ҳам нима учун олиб келишганини билмайман,- жавоб қилди Йўлдош пастак “карават”га ўтирар экан.\n-Ўзингиз нима сабабдан бу ерларда...?\n-Хабарингиз бордир-ов, ташкилотимизда ёзишма бўлиб, текшир-текшир давом этаяпти. Терговчи билан айтишиб қолганим учун қамоққа олишди. Шу пайтгача Каттақўрғон турмасида эдим, тергов қилгани чақиришган.\n-Бўйнингизда камомадингиз бормиди?\n-Терговчи қасддан 40 минг сўмни бўйнимга илдириб ўтирибди, аммо, исботлай олгани йўқ.\n-Исботлай олмаган бўлса, нега қамоққа олишди?\n-Айтдим-ку, терговчи билан айтишиб қолдим деб. Номард 150 минг сўм берсанг, қутилиб чиқасан деяпти. Ахир, шунча пулни қаердан оламан десам, бу мени қизиқтирмайди дейди.\n-Бўйнингизга айбни қўя олишмасаям қамоққа олишдими?- деди Йўлдош унга раҳми келиб.\n-Эй, ака, сиз буларни билмайсиз-да, мен илгари ҳам туҳматга учраб, уч йил ётиб келганман у ёқда. Булар учун айбсиз одамни айбдор қилиш, одам улдирганни бегуноҳ деб оқлаш ҳеч гап эмас. Пулингиз бўлса бўлди булар қонунни истаганча ўзлаштиради. Айбдорлигингиз исботланган тақдирда ҳам оғзига катта пул билан урсангиз, ҳар қандай жазодан юз фоиз гарантия, қутилиб қоласиз. Пулингиз бўлмаса, ҳаммаси бекор, қамаласиз, вассалом. Яхшибой “ана шунақа гаплар” дегандай бош чайқаб, хўрсиниб қўйди.\nЙўлдош Яхшибой билан анча маҳалгача суҳбатлашиб ўтирди. Суҳбат чоғида у Каттақўрғон ҳибсхонасида бир ярим ой ётганлигини, у ердаги шарт-шароитларнинг оғирлигини батафсил ҳикоя қилиб берди. Мобода, Йўлдошни ҳам Каттақўрғонга жўнатиб юборадиган бўлса, у ерда ўзини қандай тутиш кераклигини, нималарга эътибор беришу, нимларни кўрса ҳам, кўрмасликка олиши лозимлигини уқтирди.”Наҳотки мени ҳам Каттақўрғон қамоқхонасига жўнатиб юборишса, деб боши қотди унинг. Қани бу ерда адолат? Туҳмату, бўҳтонларга ишониб, инсонни шу қадар таҳқирлашадими? ”\nУшбу суҳбатда Йўлдошни даҳшатга солган гап Яхшибойнинг терговчиси ҳам Донаев эканлиги бўлди.\n-Мени ҳам Донаев тергов қилди,- деб юборди охири сабри тугаб Йўлдош,- нахотки, у сиздан шунча пора олди? Пора олиб, сўнг яна қамоққа тиқдими?\n-Унга фарқи йўқ, ака, қочгандан ҳам олади, қувгандан ҳам..., сизгаям қийин..., ўрнингиз кимгадир керак бўпти-ёв, чунки у “заказной” ишлайди, менинг ўрнимни ҳам бошқага пуллашди. Миллий хавфсизлик, Суд, Мелиса, Прокурорнинг тили битта. Донаевнинг жиноятларига бу икки томон тугул, учинчи томон ҳам ҳеч нарса деёлмайди.\nЙўлдошнинг жим қотганини кўриб, у яна уқтирди.\n-...Учинчи томон – ҳукумат демоқчиман...\nЙўлдошнинг миясига ярақ этиб бир фикр урилди.”Қаерларда юрибсан, ҳой, тўртинчи томон... тўртинчи ҳокимият?! Тўртинчи ҳокимман деб кўкрагингга урасан-у, мана шу сартарошнинг оддий формуласини тушунмасанг, ечолмасанг. Ўзингнинг бошингни ўзинг қўриқлай олмасанг-у, бошқаларни қандай ҳимоя қиласан? ” Мана сенга мавзу, мана сенинг ва ўқувчингнинг аҳволи.\nЙўлдош Яхшибойнинг олдида ўзини мутлақ гуноҳкордек ҳис қилди, бўғзига тиқилган нидони қайтариб, унсиз ютинди, бошқа бирор сўз айтмади.\nЯхшибой хамхонасига, худди, боришини билгандек, Каттақўрғон ҳабсхонасини таърифлаб берган экан. Орадан бирор соат вақт ўтгач, бояги таниш мелиционер келиб уни эртага Каттақўрғонга олиб кетишларини маълум қилди. У тун бўйи мижжа қоқмай чиқди. Хонада ҳаво етишмас, бадбўй, қўланса ҳиддан нафас олиш қийин эди. Ички енгил кийимда бўлсалар ҳам жикка терга ботдилар. Бу ерга тушдингизми, айбингиз исботлангани, ёки, исботланмаганидан қатъий назар маҳбуссиз. Сизга жиноятчи сифатида қарашади ва шунга яраша муомала қилишади. Ҳаёт қизиқ-да, ўйлади Йўлдош, кечагина таҳририятга келиб, “ака, мақола чиқариб беринг” деб ялиниб, ёлвориб, битта жумлани эплаб ёзолмаган милиционерлар ва бошқалар ҳам бугун ўзларини, худди, ғирт бегоналардек, танимаганга олишяпти. Одамларнинг бунчалик тез ўзгариб қолишини у ҳеч хаёлига келтирмаган экан.\nЭртаси куни Йўлдошни туман ички ишлар бўлимининг маҳбусларни ташийдиган махсус машинасида Каттақўрғон шаҳридаги 7-сон ҳибсхонасига олиб келишди. Хотини Барнохоннинг ҳар қанча уриниши, “юқорига арз қиламан” деб хархаша қилишлари, бақир-чақирлари бефойда кетди, эри билан учрашишга рухсат бериш тугул, кўлидаги тугунчасини ҳам олишмади. Йўл-йўлакай Йўлдошнинг қулоғида хотинининг овози қайта-қайта янгради. Барно табиатан қайсар, тўғри сўз, болалари, оиласи учун жонини бергудек, фидойи аёл. Гарчи, олий маълумотли бўлмаса ҳам, эри билан ҳар куни суҳбатлашиб, баъзи масалаларда баҳслашавериб, у ҳам ажабтовур журналистга айланиб қолганди. Эрининг журналист бўлганидан чин маънода фахрланар, ҳатто, кўпчилик давраларда атайлаб, очиқчасига мақтаниб қўярди. Бирга яшаб, ҳар кун ёнида юрганида ҳам Йўлдошнинг хотини қатъий бир фикрга келса уни қайтариши, тинчлантириши мушкул бўларди. Адолатсизликка Йўлдошдан ҳам баттар тоқатсиз эди у. Энди у нима қилади? Қамалиб кетсам, тўрт нафар ёш бола билан қандай кун кўради? Қайси эшикка бориб ҳақиқат сўрайди? Барнодан бошқа мен учун куюнадиган, югурадиган инсон борми ўзи? Йўлдош шу лаҳзада ўзидан ҳам баттар Барнога қийин бўлганини юрагининг ҳар бир томир уришида ҳис этди. Шу бугунга қадар, ота-онасидан сўнгги ёлғиз меҳрибони – жуфти ҳалоли Барно бўлганлигини тан олди ва ўзи ҳам бир умр унга суяниб яшаётганлигини илк бор кўзларига келган бир томчи ёш тасдиқлади.\nМахсус хизмат машинасининг бир силкиниб, ҳибсхона ҳовлисида тўхташи Йўлдошнинг ҳамгин хаёлларини тўздириб, ҳушёр торттирди. Қабулхонада барча маҳбуслар қаторида уни ҳам бир зумда ечинтириб, оғзи, қулоқ, бурун ва ҳатто таносил аъзоларигача обдон текширувдан ўтказиб, бир ҳужрага жойлаштиришди. У хонанинг ҳам биқиқ ва сассиқ ҳавосидан нафаси бўғилди. Хонада йигирма чоғли турли ёшдаги маҳбуслар “крават”ларда ялпайиб ётишар, айримлари карта ўйнаш билан вақтни ўтказишар эди.Йўлдош хонага кириши билан уч-тўрттаси уни қуршаб олиб, саволга тутишди:\n-Қайси модда билан олиб келишди?\n-Ўҳ-ҳў... Катталарданман денг.\n-Олдин ҳам судланганмисиз?\n-Бизни алдаманг, бу хонада фақат икки, камида бир марта қамалиб чиқанлар сақланади.\n-Алдаганим йўқ, рост.


Сотиладиган нарсанинг шартлари ҳақида (1-қисм)\n«Албатта, Аллоҳ ва Унинг Расули ароқни, ўлимтикни, чўчқани ва санамларни сотишни ҳаром қилдилар»,\n– Нархни ҳаддан ташқари ошириб юбормаслик ҳам мусулмон савдогарнинг юксак одобидир.\nМусулмон савдогар одоблари (1-қисм)\n– Савдо одобларидан бири ниятни яхшилаш ва Аллоҳ таолони зикр қилишдир.\nШариатда «таварруқ савдоси» деган молиявий муомаланинг ҳукми ҳам баён қилинган. Бу каби савдони бизда «реализацияга мол олиш» дейишга одатланилган.\n– Тожир савдо молини мақташ учун ёлғон гапириш ҳаром эканини зинҳор унутмаслиги зарур. Шунингдек, ваъдага вафо қилмай, сўнг ёлғон гапириш, нарсаларнинг баҳосини баён қилишда ёлғон ишлатиш ҳам ҳаромдир.\nАллоҳ таоло бандалар учун Ерни бўйсундириб, уни хокисор ва сокин қилди. Қаттиқ силкиниб устидаги махлуқотларни ҳалок қилмаслиги учун тоғлар билан мустаҳкамлаб қўйди. Ердан сув чиқариб, анҳор, дарё ва денгизларни яратди.\nҚарз беришнинг савоби\nПайғамбаримиз (сав) марҳамат қиладилар: “Бирор нарсани қарзга бериш, уни садақа қилишдан кўра яхшироқдир”.\nБундоқ шубҳалар айниқса ҳалол билан ҳаромнинг арашалиб кетишидан келиб чиқади. Мисол учун бир дона ҳаром ўлган ҳайвон гўшти, битта ёки ўнта ҳалол йўл билан сўйилган ҳайвонларнинг гўштига аралашиб кетса ҳамма гўшт шубҳали бўлиб қолади.\n«Рибо» луғатда зиёда маъносини англатади. Шариатда эса молни молга алмаштиришда эвазсиз ортиқча мол олишга айтилади. Рибо (судхўрлик) бечораларнинг ночорлигидан фойдаланиб, уларнинг меҳнати эвазига бойлик орттиришдан иборатдир.\nИбн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Бир киши Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга ўзининг савдо-сотиқда алданиб қолишини зикр қилди. Шунда у зот: «Қачон савдо қиладиган бўлсанг, алдаш йўқ, дегин», дедилар». Учовлари ва Насаий ривоят қилган.\nОиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади. «Улар: «Эй, Аллоҳнинг Расули, жоҳилиятга яқин бўлган қавмлар бизга гўштлар келтирурлар. Уларга Аллоҳнинг исми айтилганми ёки айтилмаганми билмаймиз, уларни ейяверайликми?»


ҚАНДАЙ ПАРҲЕЗ СИЗГА МУНОСИБ? | Суғдиёна биринчи аёллар электрон журнали\nҚАНДАЙ ПАРҲЕЗ СИЗГА МУНОСИБ?\nПарҳезингиз ўзингиз учун ҳам ёқимли ва хавфсиз бўлишини истасангиз, бир неча қоидаларни назардан қочирманг:\nТанангизни тонусда ушлаб туринг. Бунинг учун бир неча кунлаб спорт залида шуғулланиш шарт эмас, истаган жисмоний фаоллик организмга фойда келтиради. Масалан, рақс, велосипедда учиш, кечги сайр, ўзингизга ёқадиган бирор жисмоний тарбия усулларини танлашингиз мумкин.\nТез-тез (ҳар 3-3,5 соатда), аммо кам-камдан енг, организмингиз ортиқча ёғлардан халос бўла боради. Аксинча, организмни умуман оч қолдирсангиз, тана сувсизлана бошлайди. Шунинг учун парҳез тутмоқчи бўлсангиз, газланган ичимликлар, ширин, унли, углеводга бой (гўшт) таомларнинг порцияларини камайтиринг.\nСув ичинг. Кунлик меъёр — 1,5-2 л. Агар кунига камида 5 марта озиқлансангиз, ҳар таом истеъмоли пайтида 1 стакандан ва овқатланишлар орасида яна 1 стакандан сув ичинг.\n«Бириктирувчи тўқима»ларни қабул қилинг! Клетчатка организмнинг ўзига хос «тозаловчиси» бўлиб, озишда энг кўп қатнашадиган тўқимадир. У мевалар, сабзавотлар ва йирик тортилган ундан қилинган нон таркибида бўлади. Шунингдек, клетчаткани дорихоналарда ҳам сотишади. Кунига 35 гр. истеъмол қилиш керак.\nПарҳез айнан сизга мос тушганини қуйидагилар орқали аниқлашингиз мумкин:\nочлик ҳисси вақти-вақти билан пайдо бўлиб, озроқ овқат ейиш билан ўтиб кетса;\nишчанлигингиз ортса, кайфиятингиз кўтарилса, қувватингизга қувват қўшилса; мабодо ҳадеб овқат егингиз келаверса, жиззаки бўлиб қолсангиз, дармонсизлик, лоҳаслик қийнаса, демак, танланган парҳез сизга тўғри келмайди.\nМустақил равишда парҳез тутиш айниқса, қанд касали, гипертония, ишемик хасталиклар, семиришнинг 3-даражаси ташхиси қўйилган беморларга қатъиян ман этилади.\nПарҳез тутиш бўйича тавсиялар\nШиринликларни яхши кўрасиз;\nҳар овқатланганда кўп еб қўясиз;\nоилавий ўтиришлар жону дилингиз;\nмаҳсулотларнинг калорияси билан қизиқмайсиз;\nётоқда шунчаки ётишни яхши кўрасиз;\nфитнес билан умуман шуғулланмайсиз.\nОвқатланишга чегара қўйиш сизда қаттиқ стрессни келтириб чиқариши мумкин. Шунинг учун таомномангизни бироз ўзгартиринг. Ёғли овқатлардан тийилинг, ширин ва унли маҳсулотлар ойда 2-3 кг. йўқотишга ёрдам беради. Кўпроқ сайр қилинг, тонгги бадантарбия билан шуғулланинг. Аста-секин янги турмуш тарзига кўникасиз. Шунда ўзингизга энг ёққан парҳезга риоя қилишингиз осонлашади.\nУ ёки бу парҳезни тутиб кўргансиз;\nкўп емасликка ҳаракат қиласиз;\nфитнес-клуб ёки бассейнга бориб турасиз;\nдоимий равишда вазнингизни ўлчайсиз;\nфаол дам олишни ёқтирасиз;\nбир неча кун аввал ҳафталик ё ойлик таомномани тузасиз;\nодатда кечаси овқатланмайсиз.\nСиз иродали аёлсиз, чиройли қоматга эга бўлиш сиз учун қийинчилик туғдирмайди. Ўз иш графигингизга эътибор беринг-чи: сиз ё тушки овқатланиш вақтини ўтказиб юборасиз, ё кўп таом еб қўясиз. Озиқ-овқат сотиб олишда диққатли бўлинг: ёрлиқларини ўқиб, таркибидаги оқсил, углевод ва қувватини албатта ҳисобланг.\nСиз ҳамиша қоматингизни назорат қиласиз;\nҳозирги ҳолатингиздан тўлиқ розисиз;\nтўкин-сочин дастурхонларни хушламайсиз;\nсуякларингиз ва кўкрак қафасингиз ингичка;\nкунига 4-5 марта, кам-камдан овқат тановвул қиласиз;\nсузиш ва фитнесни ёқтирасиз.\nСиз соғлом турмуш тарзини олиб борасиз, вазнингиз ҳам узоқ йиллар давомида ўзгармас бўлиб қолади. Аммо ёш ўтиши билан сизда ортиқча килограммлар муаммоси пайдо бўлиши эҳтимоли бор. Ўшанда асло тушкунликка тушмай, тезгина бу муаммони бартараф этасиз. Бунинг учун вақти-вақти билан озиш учун парҳез қилинадиган кунлар ўтказиб туришингиз керак.


Бугун халқаро ахборот ҳимояси куни - Terabayt.Uz\n1988 йилда АҚШ компьютер жиҳозлари Уюшмаси 30 ноябрни халқаро ахборот ҳимояси куни (Computer Security Day) деб эълон қилган.\nБу кунни эълон қилишдан мақсад барча компьютер фойдаланувчиларига ахборотни муҳофаза қилиш чорасини кўриш, шунингдек ахборот технологиялари қурилмалари ишлаб чиқарувчиларга хавфсизлик масалаларини эслатиб туришдир.\n1988 йилда компьютерларда “чувалчанг” (червь) номли вирус эпидемияси авж олган. Шундан сўнг мутахассислар ахборот хавфсизлигини таъминлаш устида жиддий бош қотира бошлаган. Шу кундан бошлаб компьютер жиҳозлари Уюшмаси ахборот муҳофазаси йўлида конференция ва фойдали тадбирлар ташкиллаштириб келади.\nБу тадбирларда вируслар етказган зарар миқдори ҳам айтиб ўтилади. Масалан, 2000 йилда тарқаган “I loveyou” вируси Шимолий Американинг ўзига бир миллиард доллар зарар келтирган.\n#“I loveyou” вируси #ахборот ҳимояси куни #вирус #ҳимоя


Маршал, аллома Алихонтўра Соғуний «Темур тузуклари» таржимони - Hidoyat.uz\nАсосий саҳифа Мақолалар Маршал, аллома Алихонтўра Соғуний «Темур тузуклари» таржимони\nЧоп этилди May 18, 2019 Маршал, аллома Алихонтўра Соғуний «Темур тузуклари» таржимониda fikr bildirishni o'chirish\nМамлакатимиз раҳбари ўтган йилнинг кузида Қуролли Кучлар академиясида бўлиб ўтган йиғилишда ҳарбий қурилиш соҳасида амалга оширилаётган кенг кўламли ишлар ҳақида тўхталар экан, аскарлар, ҳарбий хизматчилар юртимизнинг шонли тарихини, она заминимизда яшаб ўтган буюк қаҳрамонлар, саркарда ва қўмондонлар ҳаёти ва жасоратини чуқур билиши, улар билан ғурурланиши лозимлигини таъкидлаб, аскарлар Ҳарбий қасамёд қабул қилишдан олдин, албатта, Ўзбекистон тарихи ва «Темур тузуклари»дан синов топшириши кераклигини қайд этган эди. Бундай эътибордан сўнг «Тузуклар» ҳарбий хизматчилар ўртасида янада кенгроқ оммалашди.\nҲар гал шу асарни варақлаганимда қуйидагиларни айрича ҳаяжон билан такрорлайман: «…Амирлар, сипоҳсолорлар, баҳодирлар билан иттифоқ бўлиб, уларнинг мардлигу мардонаворлигига таяниб, шамшир зарби билан йигирма етти подшоҳнинг тахтини эгалладим. Эрон, Турон, Рум, Мағриб, Шом, Миср, Ироқи араб, Ироқи ажам, Мозандарон, Гилон, Ширвон, Озарбайжон, Форс, Хуросон, Жета Дашти, Дашти Қипчоқ, Хоразм, Хўтан, Кобулистон, Бохтарзамин, Ҳиндистон мамлакатларига подшоҳ бўлиб, ҳукм сурдим.\nСалтанат тўнини кийгач, ўз тўшагимда роҳатда ухлаш ҳузур-ҳаловатидан воз кечдим. Ўн икки ёшимдан жаҳонгашталик қисматим бўлди, ранжу меҳнатлар тортдим. Ҳар хил тадбирлар қўлладим, (ғаним) фавжларини синдирдим. Амирлар ва аскарларнинг исёнларини кўрдим, улардан аччиқ сўзлар эшитдим. Лекин сабру бардош билан ўзимни эшитмаган, кўрмаганга солиб, уларни тинчитдим. Қилич кўтариб жанг майдонига отилдим ва вилоятлар, мамлакатларни бўйсундириб, дунёда ном чиқардим». Сўзлар, сўзлар… ҳар бири қатидан Буюк Жангчининг, буюк ҳукмдорнинг матонати, донишмандлиги бўй кўрсатади. Етти иқлимга ёйилган салтанатнинг улуғвор маҳобати акс этади.\nБугун Амир Темур Кўрагоннинг «Темур тузуклари» асари ҳар бир Ватан ҳимоячисининг жавонидаги жавоҳирга айланган. Асли бу қимматли асар миллатнинг бебаҳо маданий ёдгорликларидан бири. Китобнинг илк саҳифаларида форсча матндан Алихонтўра Соғуний ва Ҳабибулло Кароматов таржимаси деган ёзувга кўзингиз тушган, албатта. Ҳа, ҳа, бу ўша Алихонтўра Соғуний! Сизу бизнинг севимли асаримиз «Туркистон қайғуси» муаллифи. Ўтган асрнинг олтмишинчи йилларида донишманд алломанинг «Темур тузуклари»ни ўзбек тилига таржима қилиши ўзбек ўқувчилари учун беқиёс туҳфа бўлди. Бу адабий олам учун ҳам чинакам воқеа эди. Совет тузумида бундай ишга қўл уриш жасорат эди.\nҚуйида асарнинг қай тариқа миллатимизга қайтарилгани, унинг таржимаси, чоп этишда кўрсатилган фидокорликлар ҳақида ҳурматли адибимиз Ёқубжон Хўжамбердиевнинг «Соғуний» Маноқибидан олинган парчаларни эътиборингизга ҳавола этамиз.\nАлихонтўра Соғунийнинг жасорати жасоратлиларни кашф қилди. Буни адиб Ёқубжон Хўжамбердиев шундай ёзадилар: «Бу жасорат совет ҳокимиятининг айни забтига олган, инсон ҳуқуқлари камситилиши, оддий меҳнаткашга бераётган бир бурда нони учун унинг бутун куч-қувватини, устларидан бутифослар сочиб, соғлиғини сўриб олаётган даврига тўғри келди. Яна шуни ҳам эътибордан соқит қилмаслик керакки, ўша пайтда Соғуний жасоратига ҳамоҳанг яна бир қур довюрак инсонлар юз кўрсатдики, уларни унутиб бўлмайди. Бу жасорат ва довюраклик 1967 йилда Амир Темур Кўрагоннинг «Темур тузуклари» асарининг «Гулистон» журналида чоп этилишида ўзини намоён қилди…\n«Гулистон» журналининг 1967 йил 1-сонида «Темур тузуклари» чоп этилгач, нафақат таҳририят, биринчи навбатда Ўзбекистон Компартияси Марказий қўмитаси ходимлари ўз ҳаловатларини йўқотдилар. …Уруш кўрган, турмушнинг жуда кўп аччиқ-чучукларини татиб, охирида ҳақиқат йўлида фидо бўлишдан бошқа ҳамма нарса икки пулга қиммат эканига иқрор бўлган ҳарбий ёзувчи, журналнинг бош муҳаррири Иброҳим Раҳим ҳам дастлаб бу тўс-тўполондан ўзини йўқотаёзди. Ахир юз йилдан ортиқ давр мобайнида «босқинчи», «золим», «каллалардан минора ясаган қонхўр» дея тавсиф бериб келинган одамни бир кунда оқлашнинг ўзи бўладими?! Аммо Иброҳим ака тезда ўзини ўнглаб олди ва жамоани ҳам жипслашишга даъват этди».\nАзиз Ватан ҳимоячилари, бугун сиз ҳаётингизнинг дастуриламалига айлантиришни ихтиёр этганингиз бу асар осонликча она тилимизда дунё юзини кўргани йўқ. Довюрак журналист Рустам Раҳмон (охиратлари обод бўлсин) Алихонтўра Соғунийнинг хонадонларида, сандал устида, эски ўзбек ёзувимизга ўгирилган асарни кирилл алифбосига кўчирганлар. Соғуний мазкур асарни аввал ҳам таржима қилиб, йўқотганлар. Шу сабабли таржимани яна йўқотиш хавфидан чўчиб, кўз олдиларида «ўрус ҳарфига» кўчириб олинишига рози бўлганлар.\nҲурматли ўқувчиларимиз Алихонтўра Соғуний ёки «Темур тузуклари» таржимаси тарихи ҳақида кўпроқ билишни истасалар «Соғуний» асарини тавсия қиламиз. Асл мақсадимиздан чекинмаган ҳолда қуйида мазкур китобдан олинган «Таржимондан» деган қисмини эътиборингизга ҳавола қилаяпмиз.\nманба: «Ватанпарвар» газетаси\nРамазон рўзаси – Аллоҳнинг фарзи


18:55 06.11.2020 (Янгиланган 19:04 06.11.2020)\nБутунжаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти бутун дунё бўйлаб ҳукуматларни янги пандемияга тайёргарлик кўришга чақирди.\nТОШКЕНТ, 6 ноя — Sputnik. Бутунжаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти бутун дунё бўйлаб ҳукуматларни янги пандемияга тайёргарлик кўришга чақирди.\nБутунжаҳон соғлиқни сақлаш ассамблеясининг 73-йиллик сессияси олдидан БССТ веб-сайтида тегишли хабар эълон қилинди.\n"Ўтган йили биз фавқулодда вазиятларга тайёрлиги нуқтаи назаридан мустаҳкам инфратузилма <…> га эга мамлакатлар SARC-CoV-2 вирусини олдини олиш ва назорат қилиш учун тезкор ҳаракатларни амалга оширганликларини кўрдик", - дейилган хабарда.\nБССТ маълумотларига кўра, дунё бўйлаб коронавирус инфекциясининг 48,1 миллиондан ортиқ ҳолатлари қайд этилган. Пандемия 1,23 миллиондан ортиқ одамнинг ҳаётига зомин бўлди.


Рамазон гуноҳлардан тийилиш ойи — KUKALDOSH.UZ\n20.05.2019 / - Мақолалар, Тавсия\nРамазон гуноҳлардан тийилиш ойи\nРамазон ойи жуда ҳам фазилатли ойдир. Бу ойда бошқа ойларда топилмайдиган кўплаб хусусиятлар бор. Шунга кўра, бу ойни Қуръон, тақво, ибодат, меҳр-оқибат, бедорлик ва шу каби бошқа номлар билан қўшиб зикр қилсак бўлади. Бу ойнинг хусусиятларидан яна бири, Рамазон – гуноҳлардан тийилиш ойидир. Бу ҳақида ҳам Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ўз ҳадиси шарифларида баён қилганлар:\nعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: » مَنْ لَمْ يَدَعْ قَوْلَ الزُّورِ وَالْعَمَلَ بِهِ فَلَيْسَ لِلَّهِ حَاجَةٌ فِي أَنْ يَدَعَ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُ«. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ.\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ким ёлғон сўзни ва унга амал қилишни тарк қилмаса, унинг таоми ва ичимлигини тарк қилишига Аллоҳнинг эҳтиёжи йўқ”, дедилар”. Бухорий ривоят қилган.\nМусулмон киши ҳар доим гуноҳ қилишдан, жумладан тил орқали бўладиган, ёлғон, бўҳтон, ғийбат, чақимчилик каби гуноҳларни содир қилишдан сақланиши лозим. Бу ҳақида шариатимизда турли хил кўрсатмалар ворид бўлган. Пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг ушбу ҳадисларида рўза тутган одамнинг ёлғон гапиришдан сақланишига тарғиб қилишлари, бу рўзадор учун яна ҳам таъкидлаш учундир. Уламоларимиз, ҳадисда зикр қилинган “ёлғон сўз” нинг остига ғийбат, бўҳтон, чақимчилик, сўкиш, ҳақорат каби тил орқали содир бўладиган гуноҳлар ҳам киради, дейишган. “Унга амал қилиш” деганда шариатга хилоф бўлган барча гуноҳ ишлар тушунилади.\nعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:» إِذَا كَانَ يَوْمُ صَوْمِ أَحَدِكُمْ فَلَا يَرْفُثْ يَوْمَئِذٍ وَلَا يَصْخَبْ فَإِنْ سَابَّهُ أَحَدٌ أَوْ قَاتَلَهُ أَحَدٌ فَلْيَقُلْ: إِنِّي امْرُؤٌ صَائِمٌ«. رَوَاهُ أَحْمَدُ.\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Сизлардан бирингизнинг рўза куни бўлса, шу кунда беҳаё сўзларни гапирмасин ва бақир-чақир қилмасин. Агар биров у билан сўкишмоқчи ёки уришмоқчи бўлса, “мен рўзадор кишиман”, деб айтсин”, дедилар”. Аҳмад ривоят қилган.\nМана бу ҳадиси шарифда ҳам рўза тутган киши ҳар хил бемаъни сўзларни гапириши ва бақир-чақир қилиб одамларга азият беришидан қайтариляпти. Шунингдек, бошқа киши томонидан унга шу каби гуноҳ ишлар содир бўлса ҳам, бунга сабр қилиб, рўзадор эканини эслатиб қўйиши тавсия қилинмоқда. Бундан кўринадики, рўзадор киши ҳар қандай ҳолатда бўлса ҳам гуноҳ қилишдан ўзини асраши лозим экан.\nБошқа бир ҳадиси шарифда шундай дейилган:\nعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : »كَمْ مِنْ صَائِمٍ لَيْسَ لَهُ مِنْ صِيَامِهِ إِلَّا الْجُوعُ وَكَمْ مِنْ قَائِمٍ لَيْسَ لَهُ مِنْ قِيَامِهِ إِلَّا السَّهَرُ«. رَوَاهُ أَحْمَدُ.\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Қанчадан қанча рўзадорлар борки, уларга рўзасидан очликдан бошқа нарса бўлмайди. Қанчадан қанча тунларда ибодатга қоим бўладиганлар борки, уларга уйқусизлигидан бошқа нарса бўлмайди”, дедилар”. Аҳмад ривоят қилган.\nҲар бир киши рўза тутар экан, бу рўзаси Аллоҳнинг ҳузурида қабул бўлишини ва эвазига кўплаб ажрлар олишини умид қилади. Бунинг учун нафақат еб-ичишдан тийилиш, балки, гуноҳ ишлардан ҳам ўзини сақлаши лозим бўлади. Рўза тутиб олиб, гуноҳларни қилаверадиган бўлса, фақатгина оч ва ташна бўлганидан бошқа нарса бўлмас экан. Лекин, минг афсуслар бўлсинки, инсонлар орасида шундай кишилар ҳам бор. Рўзадор бўлган ҳолида ғийбат, чақимчилик, ёлғон гапириш каби гуноҳлар билан машғул бўлади ёки бошқаларга азият беришда давом этади. Имом Тийбий раҳимаҳуллоҳ: “Рўзадор киши савоб умидида рўза тутмаса ёки ёлғон, бўҳтон, ғийбат каби гуноҳ ишлардан тийилмаса, унга очлик ва ташналикдан бошқа нарса ҳосил бўлмайди. Рўза зиммасидан соқит бўлсада, ҳеч қандай савобга эга бўлмайди”, деб айтган. Шунинг учун рўза тутаётган барча киши ўзини ислоҳ қилиши, гуноҳлардан сақланиши лозим.\nАллоҳ таоло барчамизнинг тутаётган рўзамизни даргоҳида қабул қилсин. Гуноҳлардан тийилишимизни барчамизга насиб айласин.\nИнсонларни сўкувчини Аллоҳ суймайди\nЖаъфар ас-Содиқнинг ҳузурида зиндиқнинг исломни қабул қилиши\nМақталиши ва ёмонланиши ҳолатларга боғлиқ ишлар


Ҳар йили баҳор келиши билан бутун олам янгиланади, табиат уйқудан уйғонади, инсон вужудида эса жўшқинлик ва ғайрат кучаяди, айниқса, ёшлар ўзида руҳий тетикликни ҳис этади. Шу боис кўкламда, хусусан, Наврўз арафасида улар орасида жуда кўп миллий ўйинлар ўтказилади. Аҳамиятли томони шундаки, бундай ўйинлар узоқ қишлоқлар, маҳаллалардаги ёшлар билан ишлаш, ўқувчиларнинг баҳорги таътил кунларини мазмунли ташкил этиш имконини беради. Беғубор онларни хотирага муҳрлайдиган бундай ҳолатларни ҳар бир инсон ўз бошидан кечирган.\nЧироқчи туманида ҳам азалий анъаналар яхши сақланиб қолган. Қир-адирларда бўлиб ўтадиган миллий спорт беллашувларига чор-атрофдан ёш-яланглар келади. Давранинг тўрида ўтирган нуронийлар эса болалик пайтларини эслашади.\n— Кўп асрлик тарихга эга миллий ўйинларимиз ўзининг жозибаси, ранго-ранглиги, ақлий, ахлоқий, жисмоний, эстетик ва руҳий тарбиядаги ўрни билан беқиёс аҳамиятга эга, — дейди Қарши давлат университети доценти, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган ёшлар мураббийси Абдиолим Эргашев. — Лекин ўйинлар ҳеч вақт эрмак бўлмаган, балки кишининг болалигидан ўсиб-улғайгунича энг муҳим тарбия воситаси ҳисобланган.\nМустабид тузум даврида бундай ўйинлар миллатнинг тарихи, удумлари, урф-одатлари, орзу-умидлари акс этгани боис тақиқланган. Боғча, мактабларда “Ошиқ”, “Кес-кес”, “Тиқма таёқ”, “Чиллак”, “Ланка” ўйнаган ўқувчилар жазоланарди.\nҲолбуки, “Ошиқ” ўйинида мерганлик, аниқ нишонга олиш, “Чиллак”да тезлик, “Ланка”да чаққонлик тобланади. Болалар доимо шўх, ижодкор, ўзига хос сезгир бўлишади. Шу боис улар масалан, ошиқ ўрнига ёнғоқ ва тошдан фойдаланишган. Ўқитувчилар эса мажбурий 50 метрдан 1000 метргача югуриш усулларини жорий этиб, шунчаки дарс ўтилди қабилида иш тутишган. Бошқача айтганда, ўтган асрнинг 60 — 80-йилларида ўйинларгина эмас, ҳатто ўйинчоқлар ҳам мафкурага бўйсундирилди. Ўғил болалар учун автомат, милтиқ, танк, қизларга сочи кесилган, яримяланғоч, калта -кийимли, ранги сариқ қўғирчоқлар ишлаб чиқариш оммалашди. Жисмоний тарбия дарсларига биронта ҳам миллий ўйин киритилмади. Аммо чуқурроқ назар ташласак, миллий ўйинларнинг ҳар бири соғлом, жасур, оилапарвар ва юртсевар, меҳр-оқибатли фарзандларни камолга етказиш воситаси эди.\n— Бошқаларга ўрнак сифатида кўрсатадиган миллий анъаналаримиз, миллий ўйинларимиз бор, — дейди Чироқчи туманидаги 168-умумтаълим мактаби директори Сайфулла Қўшоқов. — Масалан, ЮНЕСКО томонидан “Ланка” ўзбек миллий ўйини сифатида Жаҳон болалар ўйини рўйхатидан ўрин олди. Миллий халқ ўйинлари мактаб дастурига киритилган. Жисмоний тарбия дарсларида ўндан ортиқ халқ ўйинлари алоҳида мавзу сифатида ўқитилади. Чунки улар ёшларни халқимизнинг қадимий анъаналарига садоқат руҳида тарбиялашда ҳам муҳим аҳамият касб этади. Мақсад халқ ўйинларини оммалаштириш, бу беллашувлар замирида мужассамлашган ўзаро ҳурмат, самимийлик, мардлик туйғуларини намоён қилишдан иборатдир.\n— Миллий ўйинлар бўйича минтақавий ва республика фестиваллари ўтказилаётганлиги янада қувонарли, — дейди “Камолот” ёшлар ижтимоий ҳаракати вилоят кенгаши раҳбари Фурқат Норматов. — Бу эса ёшларимизни Ватанга, миллий анъана ва қадриятларимизга, маънавий меросимизга садоқат руҳида тарбиялашга хизмат қилиши, шубҳасиз.\nШуни алоҳида таъкидлаш жоизки, миллий қадриятларимизнинг тикланиши туфайли Наврўз умумхалқ байрами ўзининг теран моҳияти ва чуқур фалсафаси, яшариш ва янгиланиш палласи, шарқона янги йилнинг дебочаси сифатида ҳаётимизда алоҳида ўрин эгаллади. Наврўз билан боғлиқ тадбирлар, кураш, кўпкари, пойга каби кўплаб халқ ўйинлари, фольклор асарлари, расм-русумлар, урф-одатлар, қадриятлар ҳам қайта бўй кўрсатди. Бинобарин, “2015 йилги Наврўз умумхалқ байрамига тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш тўғрисида”ги қарорда ушбу миллий байрамнинг маънавий ҳаётимиздаги ўрни ва таъсири, инсоннинг табиат билан ҳамоҳанг бўлиб яшаши инобатга олиниб, жойларда ўтадиган тадбирларда урф-одат, анъана ҳамда қадриятларимизнинг моҳияти ва аҳамиятини кенг ёритишга ўрин бериш алоҳида қайд этилган.\nЗеро, Наврўзда инсон ва олам яхлитлиги тараннум этилиб, табиат ҳақида қўшиқлар куйланади, лапарлар, ўланлар, миллий ўйинлар ижро этилади, шифобахш баҳорий таомлар тортилиб, ўйин-кулгу қилинади, кексалар, кам таъминланган оилалар ҳолидан хабар олинади. Буларнинг барчаси жамиятимизда меҳр-оқибат, дўстлик ва ўзаро ҳамжиҳатлик муҳитини янада мустаҳкамлашга хизмат қилиши билан, айниқса, эътиборлидир.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Юксак эътибор ва масъулият\tДилларга кўчган ободлик »


ШҲТ 20 йилда нималарга эришди? - BBC News O'zbek\nШҲТ 20 йилда нималарга эришди?\nТошкентда 23-24 июн кунлари Шанхай Ҳамкорлик Ташкилотнинг юбилей саммити режаланган.\nШанхай Ҳамкорлик Ташкилоти деярли 20 йиллик тарихга эга.\n1996 йили дастлаб "Шанхай бешлиги", дея ном олган сиёсий, иқтисодий ва ҳарбий ҳамкорликни назарда тутувчи гуруҳ Хитой, Қозоғистон, Қирғизистон, Россия ва Тожикистон ўртасида тузилганди.\n2001 йили Ўзбекистоннинг гуруҳга кириши билан Шанхай Ҳамкорлик ташкилоти, дея номи ўзгартирилди.\nҲиндистон ва Покистон кузатувчи давлат сифатида қабул қилинган.\nТашкилот ўзининг 20 йиллик тарихида нималарга эришган? Минтақадаги ўрни не қадар ва кузатувчи давлатларни ташкилотга нималар жалб этмоқда.\nСингапур Миллий Университетидан тадқиқотчи Амитенду Палитнинг Би-би-си билан суҳбатда айтишича, Шанхай Ҳамкорлик Ташкилоти уникал ташкилот.\nАмитенду Палит: Бу ташкилотга аъзо давлатларнинг биронтаси, Россиядан ташқари, бирон йирик, қудратли бошқа ташкилот аъзоси эмас. Ҳиндистон, Хитой ва Россиядан ташқари давлатларни оладиган бўлсак, жаҳоннинг ҳар томонлама, мутлақ қудратли бўлган мамлакатларидан эмаслар. Лекин улар қудратли давлатлар билан бирга бир ташкилотда бўлишга қарши эмаслар. Уларнинг ташқи сиёсат стратегиялари ана шу бир интилиш асосида ишлаб чиқилган. Шунинг учун Шанхай Ҳамкорлик Ташкилоти улар учун бунга эришиш йўлида, яъни ҳозирда мавжуд бўлган мавқеъларидан қудратлироқ мавқеъга эришиш йўлида, умумий бир потенциал билан ишлашга имкон яратади. Иккинчидан, бу мамлакатлар иқтисодлари анчайин йирик ва кенг қамровли. Улардан баъзиларининг ҳарбий ва мудофаа салоҳиятлари ҳам анча қудратли. Бундан ташқари, улар жаҳоннинг анчайин муаммоли бўлган минтақасида қўшни бўлган мамлакатлардир. Бу минтақа сиёсий, стратегик, жуғрофий, этник жиҳатдан муаммоларга юз тутиб келадиган минтақа. Ана шулардан келиб чиқиб бу ташкилот, минтақавий назардан қаралса, анчайин мисли кўрилмагандир. Агарда улар ҳақиқатан ҳам биргаликда ишлашга муваффақ бўлсалар, анча қудратли ташкилотга айланиши мумкин, лекин ҳозирга қадар бунга эришилганича йўқ.\nБи-би-си: Бундан ташқари, ҳозирча ташкилот ўзининг асосий вазифаси сифатида терроризмга қарши курашни танлагандек, яъни ҳарбий ҳамкорлик. Бошқа турдаги ҳамкорлик, дейлик, иқтисодий ҳамкорлик каби соҳаларни анча оқсамоқда, шундайми?\nАмитенду Палит: Ҳатто хавфсизлик соҳасида ҳам ташкилот узоқ муддатни кўзловчи, аниқ бир кун тартибини ишлаб чиқа олди, деб ўйламайман. Иқтисодий ҳамкорлик масаласига келсак. Келинг бу соҳада бир қадар муваффақиятли ҳамкорликка эришган минтақавий ташкилотларга назар ташлайлик. Масалан, Оврўпо Иттифоқи, Жанубий Осиё Давлатлари Иттифоқи ва хатто Шимолий Америка озод савдо уюшмаси каби ташкилотлар. Уларга аъзо давлатлар орасида сиёсий қарама-қаршиликлар мавжудлигини кўришимиз мумкин. Лекин шунга қарамай, улар биргаликда ишлашга муваффақ бўлган мамлакатлардир. Чунки улар умумий иқтисодий мақсадга эга эдилар. Ана шу умумий иқтисодий мақсад уларга сиёсий қарама-қаршиликларини енгиб ўтишга ёрдам берган. Ана шу нарса уларнинг ташкилот сифатида муваффақиятли бўлишларига олиб келган.\nБи-би-си: Шанхай Ҳамкорлик ташкилоти аъзолари ана шундай умумий иқтисодий мақсадга эгаларми?\nАмитенду Палит: Йўқ, менимча Шанхай Ҳамкорлик ташкилоти бу каби гуруҳ даражасида биргаликда фикрлаш даражасига чиқа олганлари йўқ. Лекин дастлаб бу ҳақда гаплар бўлганди. Масалан, энергия соҳасидаги битим борасида. Аммо биз иқтисодий ҳамкорлик ҳақида гапирганимизда, асосан улар ўртасидаги савдо-сотиқ, сармоялар ва умумий иқтисодий дастурни ишлаб чиқиш қобилиятини назарда тутамиз. Улар ҳамма аъзо давлатлар учун жозибадор ва фойдали бўлган иқтисодий дастурни ишлаб чиқишлари керак. Ана шунда ҳаммалари ўз имкониятларини бир саватга ташлаб, ўша дастурни илгари силжитишга ҳаракат қилган бўлардилар. Лекин ҳозирга қадар бу мамлакатлар бир гуруҳ сифатида фикр юритиш қобилиятини намойиш қилганлари йўқ.\nБи-би-си: Аъзо мамлакатлар ўртасида ҳануз кенг қамровли инфратузилманинг мавжуд эмаслиги, сиз айтаётган самарали иқтисодий ҳамкорликни юритиш йўлида тўсиқ бўлаётган омиллардан бири, шундай эмасми?\nАмитенду Палит: Биласизми, улар умумий бир иқтисодий мақсадни ишлаб чиққан тақдиргина бу каби инфратузилмалар муҳимлигини англаб етадилар. Бу инфратузилма уларнинг нафақат ташқи жаҳон билан, балки ўзаро ҳам яқинроқ боғлаб, иқтисодий манфаат келтиради. Бу инфратузилма маҳсулотларни бир ердан бошқа ерга ташиш, одамларнинг қатновини енгиллаштириш ва яна кўплаб нарсаларнинг ҳаракатига ёрдам беради. Шунингдек, иқтисодий имкониятларни туғдиради. Мана қаранг, бу ташкилотга ҳозирга қадар улкан иқтисодий салоҳиятга эга Хитой, Ҳиндистон, Россия каби давлатлар кирган. Улар жаҳоннинг йирик йигирматалиги қаторидаги давлатлардир. Бундан ташқари, Покистон ва яна қатор давлатлар каби иқтисодий салоҳиятга эга ва қудратли иқтисодга айланиши мумкин бўлган давлатлар бор. Шунинг учун фикримча, улар айнан иқтисодий кун тартибини ишлаб чиқишга кўпроқ аҳамият беришлари керак.


Саддам Ҳусайн ўғиллари ўлими учун қасосга чорламоқда\n03 март 2021, Тошкент вақти: 22:18\n“Ироқ собиқ диктатори Саддам Ҳусайн бўйнига ташланган сиртмоқ тобора торайиб бормоқда!” АҚШ раҳбарлари ҳар куни шу каби баëнотни қайта-қайта такрорлаëтган бир кезда, ўзини Саддам Ҳусайн деб тақдим этган шахснинг ироқликлар ва араб дунëсига яна бир мурожаати пайдо бўлди. Сешанба куни ал-Арабия телевидениеси тақдим этган аудиоëзувда нотиқ, ўғиллари Удай ва Қусай, 14 яшар невараси Мустафо ўлими учун мотамда эканини айтади, уларни Оллоҳ йўлидаги шаҳидлар деб атайди.\nСаддам Ҳусайн: “Эй Ироқ халқи, мен чуқур мотамда қардошларингиз Удай, Қусай ва Мустафо ибн Қусайнинг ўлдирилганини билдираман. Улар дўстларни шод, душманни эса ҳасаднок қилиб, Ум Римаҳ, Мосулдаги жиҳодда Оллоҳ хоҳиши билан ҳақиқий мусулмонлар каби жон бердилар.“\nҚуръони Карим оятлари билан бошланиб, бутун мурожаат давомида ҳам асосан муқаддас суралардан парчалар келтирилган мурожаатдаги овоз имомларга хос босиқлик билан Удай ва Қусай ўлими тафсилотларини тасвирлаб беради.\nСаддам Ҳусайн: “Улар душман билан олти соат давом этган шиддатли жангдан сўнг жон бердилар. Душман улар ўтирган уйга учқичлардан ҳужум қилишга ўтмагунича, Удай ва Қусайни ўлдира олмади. Улар Оллоҳ йўлида урушдилар. Оллоҳ уларни шаҳидликка олиб, бизни сийлади. Энди Оллоҳдан уларни ҳам бошқа шаҳидлар қаторида ўз марҳаматига олишни сўраймиз.”\n“Биз Оллоҳ, она ватан Ироқ, халқ ва миллат йўлидаги жиҳодга жонимиз, молимиз, фарзандларимизни тикдик. Агар Саддам Ҳусайннинг икки эмас, юз ўғли бўлганида ҳам, уларни Удай ва Қусай каби жиҳод йўлида қурбон қилган бўларди”, - деб давом этади мурожаатдаги нотиқ.\nҲозирча гапнинг ўртасида узоқ сукут сақлаб, Ироқ ва араб дунëсини ўз ерини босқинчилардан озод қилиш учун жиҳодга даъват этган бу мурожаат эгаси Саддам Ҳусайн эканини биров инкор ҳам этгани, тасдиқлагани ҳам йўқ. Аммо уни эшитган аксарият ироқликлар овознинг Саддамники эканига ишонишларини айтмоқдалар.\nИроқни америкаликлар ишғол қилганидан бери Саддам Ҳусайн номи остида пайдо бўлган тўртинчи аудиомурожаат билан айни куни, АҚШ қўшинлари ҳам Саддам Ҳусайнни овлаш жараëнини кучайтириб юбордилар.\nСешанба тунда, чоршанба эрта саҳарда Саддам туғилган Тикрит шаҳрида ўтказилган оммавий рейдлар давомида 175 дан ошиқ одам ҳибсга олинди. Улар орасида Саддам тан қўриқчилари деб тахмин қилинаëтган уч шахс ҳам бор. Бундан ташқари, ўказилган 60 дан ошиқ рейд давомида Америка ҳарбийлари Саддамга хайрихоҳ ва садоқатли деб шубҳа этилган қишлоқ ва фермалардаги уйларни бирма-бир элакдан ўтказдилар.\nАйни пайтда, АҚШ қўшинлари Ироқдаги энг қудратли қабила бошлиқларидан бири ҳисобланган Эмир Рабия Муҳаммад ал-Ҳабибнинг Бағдоддаги уйига ҳам бостириб кириб, Саддам Ҳусайнни қидирдилар. Чоршанба куни мазкур босқинга норозилик тариқасида Ироқдаги 200 га яқин қабила бошлиқлари ал-Ҳабиб уйи олдига йиғилдилар.\nЎз уйи олдида тўпланганларга Саддамнинг қаерда эканини билмаслигини таъкидлай туриб, ал-Ҳабиб, уни Ислом ақидаларига хилоф бўлса-да, очиқчасига америкаликлар хўрлигига чап бериш мақсадида, ўз жонига қасд қилишга ундади.\nАл-Ҳабиб: ”Мен Саддам Ҳусайн ўз жонига қасд қилса қиладики, америкаликларга таслим бўлмайди, деб ишонаман. Мен унинг ўз-ўзини хўрлик ва ҳақоратга мубтало қилмасдан, умрига ўз қўли билан чек қўйишига ишонаман.”\nСаддам Ҳусайннинг ўликми-тирик, тез кунлар ичида қўлга тушажагини таъкидлаëтган АҚШ қўмондонлари, бошига 25 миллион доллар тикилган Саддамнинг қаердалиги ҳақида маълумот олиб келаëтганлар сони Удай ва Қусай ўлдирилганидан сўнг кўпайганини айтмоқдалар.


Янги ўқув йилидан бошлаб ОТМда ўқитиш бўйича шартномалар электрон шаклда тузилади - Халқ сўзи\nЯнги ўқув йилидан бошлаб ОТМда ўқитиш бўйича шартномалар электрон шаклда тузилади\n14:59 15 Сентябр 2021 Жамият\n“Шартномавий муносабатларни тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Президент фармони (ПФ–6313-сон, 14.09.2021 й.) қабул қилинди. Бу ҳақда "Ҳуқуқий ахборот" канали хабар берди.\nФармонга кўра, 2021 йил 1 декабрдан қуйидагилар бекор қилинади:\n- банкларга етказилган маҳсулот учун тўловларни учинчи шахслар ҳисобидан қабул қилишга қўйилган тақиқ;\n- давлат улуши 50 фоиз ва ундан юқори бўлган хўжалик юритувчи субъектларнинг маҳсулотларни етказиб бериш тўғрисида тузиладиган шартномаларида тўловни олдиндан белгилашга доир талаб;\n- қишлоқ хўжалиги ва чорвачилик маҳсулотлари етиштирувчилари ва тайёрлов ташкилотлари ўртасида тузиладиган шартномаларда мажбурий равишда авансни белгилашга доир талаб.\nЖисмоний шахсларга қарз шартномаларини нотариал тасдиқлаш орқали чет эл валютасида ўзаро қарз бериш ва қайтариб олишга рухсат берилади.\n➖ суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этишда мол-мулкни реализация қилиш бўйича электрон онлайн аукционда сотувга қўйилган мол-мулк уни сотишдан тушган пул маблағлари ҳисобидан аукцион ғолибига қарзларсиз ва тақиқлардан ечилган ҳолда топширилади;\n➖ шартнома тарафи иккинчи тарафдан шартнома мажбуриятларини бажаришни қабул қилганда, уни кейинчалик ҳақиқий эмас деб топишни талаб қилишга ҳақли эмас;\n➖ давлат харидлари билан боғлиқ тузиладиган шартномаларда мажбурий равишда коррупцияга қарши қўшимча шартлар белгиланади;\n➖ тадбиркорлар солиқ ва божхона тўловлари бўйича қарздорликни тўламаганда, солиқ ёки божхона органлари банкка қарздорликка тенг пулни музлатиб қўйиш ва уни 30 кундан сўнг ундириш тўғрисида фармойиш юборади ва бу ҳақда тўловчини хабардор қилади;\n➖ коммунал, энергия, алоқа хизматлари, йўловчи ва юкларни ташишга оид табиий монополиялар ишлаб чиққан шартномалар монополияга қарши курашиш органи билан келишилади.\nФармонга кўра, электрон савдо майдончалари орқали маҳсулотлар олди-сотди қилинганда ва бошқа битимлар тузишда эскроу тизими жорий этилади.\n2022/2023 ўқув йилидан ОТМда ўқитиш бўйича шартномалар электрон шаклда тузилади.\nФармонга кўра шунингдек:\n- хўжалик юритувчи субъектлар томонидан шартномалар тузишда қўллаш учун тавсиявий характерга эга бўлган коррупцияга қарши қўшимча шартлар ишлаб чиқилади;\n- шартномалар намуналари “yurxizmat.uz” махсус ахборот порталига жойлаштирилади.\nБош прокуратура аҳолига мурожаат билан чиқди\nЎзбекистонда илк бор Бизнес-омбудсманлар халқаро форуми ташкил этилади\nСамарқандда учта уй ёниб кетди


Путин Россия МДҲ давлатларига коронавирусга қарши курашда қандай ёрдам берганини маълум қилди | Qalampir.uz\nПутин Россия МДҲ давлатларига коронавирусга қарши курашда қандай ёрдам берганини маълум қилди\nЖамият\t19 Декабрь 2020 00:21 5131\nЎзбекистон раислигида Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлигига аъзо мамлакатлар ҳамкорлиги пандемияга қарамай, барча йўналишларда ривожланишда давом этди. Бу ҳақда Россия Федерацияси Президенти Владимир Путин МДҲ Давлат раҳбарлари кенгашининг видеоанжуман шаклидаги саммитида айтиб ўтди.\n“МДҲга аъзо давлатлар ҳамкорлиги жорий йилда умуман олганда барча йўналишлар бўйича ривожланишда давом этди. Бугунги давлат Раҳбарлари Кенгаши сессиясида тасдиқлаш учун тайёрланган битимларнинг йирик тўплами буларнинг далили сифатида хизмат қилади. Бунинг учун ўзбек дўстларимизга яна бир бор миннатдорчилик исҳор этмоқчиман”, деган Путин.\nПутин саммитда Россиянинг МДҲ давлатларига коронавирусга қарши кураш учун кўрсатган ёрдамларини ҳам эслатиб ўтди. Жумладан, РФ ташкилотдаги шерикларига умумий ҳисобда 1 млн 300 минг экспресс тест ва реагентлар етказиб берган. Бу мамлакат хорижий давлатларга кўрсатган ёрдамининг 52 фоизини ташкил қилади.\nРФ Президенти россиялик мутахассислар коронавирусга қарши курашда амалий ёрдам кўрсатиш учун Озарбайжон, Арманистон, Қозоғистон, Тожикистон, Молдова ва Ўзбекистонга юборилганини ҳам қайд этган.\nТаъкидлаш керакки, бугунги саммитда ташкилотга аъзо давлатлар МДҲни янада ривожлантиришнинг узоқ муддатга мўлжалланган концепциясини янгиладилар ва уни амалга ошириш бўйича асосий чора-тадбирлар режасини тасдиқладилар.\nЯнги концепцияга кўра, МДҲнинг устувор йўналиши сифатида иқтисодий ҳамкорлик белгиланган. Ҳужжатга мувофиқ, гуманитар соҳадаги ҳамкорлик, хавфсизлик, жиноятчиликка ва янги таҳдидларга қарши курашиш МДҲ фаолиятининг қўшимча устувор йўналишлари сифатида кўрсатилган.\nЭслатиб ўтамиз, саммитда Шавкат Мирзиёев, мигрантлар, авиқатновлар, чегараларни очиш ва ўзаро савдони "жонлантириш" бўйича таклифлар билдирди. Шунингдек, Ўзбекистон Президенти Афғонистон масаласини ҳам эслатиб ўтди.\n22 Январь 14:58 75300\n21 Январь 12:47 53680\n21 Январь 10:34 41275\n22 Январь 19:27 39643\n22 Январь 21:54 39181


Японияда юз берган кучли зилзила оқибатида 9 киши ҳалок бўлди\nЖамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари Японияда юз берган кучли зилзила оқибатида 9 киши ҳалок бўлди\t10:26, 15 апрель 2016\t14 апрель, пайшанба куни Японияда кучли зилзила юз берди. Бу ҳақда “Lenta.ru” хабар бермоқда. Зилзила магнитудаси 6,4 баллни ташкил этган. Сўнг у яна икки марта, беш ва олти балли магнитудада такрорланган. Зилзила оқибатида Япониядаги Масики қишлоғи энг кўп талофот кўрган. Ер ости силкинишлари оқибатида ҳалок бўлганлар тўққиз кишини ташкил этди. Камида 780 киши турли даражадаги тан жароҳатлари олган. уйлар бузилиб, вайронага айланган. Ўн минглаб одамлар уйларини ташлаб кетишга мажбур бўлган. Қутқарув ишларига 350 нафар ҳарбий хизматчилар жалб этилган. Маълумотларга кўра, қутқарувчилар вайроналар тагидан саккиз ойлик чақалоқни қутқариб олишган.\n“РИА Новости”нинг хабар беришича, зилзила юз берганидан сўнг олти соат ўтгач, қурқарувчиларга вайроналар тагида саккиз ойлик бола қолиб кетгани ҳақида хабар етиб келади. Улар уй харобалари остида йиғлаётган боланинг овозини эшитади. Вайроналарни эҳтиёткорлик билан олиш учун махсус техника жалб қилинади. Болакайнинг ҳаёти учун 50 нафар қутқарувчилар ҳаракат қилди. Тахминан бир соатдан сўнг болани қутқариб олишди. Бахтли тасодиф туфайли чақалоқнинг саломатлигига жиддий зарар етмаган.


Арда Туран 16 та учрашувга дисквалификация қилинди | Ўзбекистон ва жахон янгиликлари\nАрда Туран 16 та учрашувга дисквалификация қилинди\nСпорт 11 май 9:45 294\nТуркиянинг «Истанбул Башакшехир» клуби ярим ҳимоячиси Арда Турон 16 ўйинга дисквалифиция қилинди. Бунга унинг мамлакат чемпионати 32-тур доирасида «Сивасспор» га қарши учрашувда (1:1) ҳакамга қилган ножоиз ҳаракатлари учун жиддий жазоланди, деб ёзади«Sports.ru».\nУчрашувнинг 70-дақиқасида майдонга тушган Турон қўшимча дақиқаларда қанот ҳакамини туртгани ва бош ҳакамга билдирган эътирози учун қизил карточка олган эди. Турон лайнсменга ҳужум қилгани учун 10, бош ҳакамни ҳақорат қилгани учун 3 ва унга таҳдид қилгани учун яна уч ўйинга четлатилди.\nФутболчи, шунингдек, 39 минг лира (9 200 доллар) миқдорида жаримага ҳам тортилган.


Божхона аудитини ташкил этиш ва ўтказиш тартиби очиқланди\n08:27 / 31.08.2020\nТоварлар чиқариб юборилгандан кейин ташқи иқтисодий фаолият иштирокчиси фаолиятини баҳолаш ҳамда уларнинг товарлар ва транспорт воситалари чиқариб юборилгандан кейинги ҳисобини текширишни назарда тутувчи божхона аудитини амалга оширишни тартибга солиш режалаштирилган.\nВазирлар Маҳкамасининг “Божхона аудитини ташкил этиш ва ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида”ги қарори лойиҳаси эълон қилинди.\nБожхона аудитини ташкил этиш ва ўтказиш тартиби тўғрисидаги низом тасдиқланади.\n2021 йил 1 мартгача Давлат солиқ қўмитаси билан ҳамкорликда божхона аудитини амалга оширишда ўзаро ҳамкорлик меморандуми имзолайди;\n2021 йил 1 сентябргача божхона аудитини амалга оширишни янада такомиллаштириш бўйича таклифлар киритади;\nушбу қарорнинг моҳияти ва аҳамияти оммавий ахборот воситаларида, шунингдек, ташқи иқтисодий фаолият иштирокчилари орасида кенг ёритилиши таъминлайди;\nманфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни икки ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштиради.\nБожхона аудитини ташкил этиш ва ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга кўра, божхона аудитининг мақсади:\nташқи савдони ривожлантириш ва товарларни тегишли божхона режимига чиқаришни тезлаштириш;\nбожхона тўловларининг тўғри ҳисобланганлиги ва ундирилганлигини таъминлаш;\nваколатли шахснинг божхона тўғрисидаги қонун ҳужжатларига риоя қилинишини ўрганиш;\nхавфни бошқариш соҳасидаги божхона органлари фаолияти самарадорлигини ошириш;\nташқи иқтисодий фаолият қатнашчиларини рағбатлантириш;\nбожхона тўғрисидаги қонун ҳужжатларига оид ҳуқуқбузарликлар профилактикасини амалга оширишдан иборат.\nБожхона аудити мақсадларидан келиб чиқиб, у қуйидаги вазифаларни қамраб олади:\nтоварларни муайян божхона режимига жойлаштиришнинг қонунийлигини;\nбожхона декларациясида кўрсатилган маълумотларни тасдиқловчи ҳужжатларда кўрсатилган маълумотларга мослигини;\nбожхона юк декларациясида расмийлаштирилган товарларнинг Ўзбекистон Республикаси ТИФ ТН кодига мувофиқ тўғри таснифланганлигини;\nмаълум қилинган божхона қийматининг ҳаққонийлигини;\nбожхона тўловларининг тўғри ҳисобланганлиги ва ундирилганлигини;\nтоварларга нисбатан преференцияларни тўғри қўлланилганлигини ва божхона тўловларининг тўлиқ тўланганлигини;\nбожхона тўловлари бўйича имтиёзлар тўғри қўлланилганлигини ҳамда фойдаланиши чекланган товарларни ишлатилганлиги ёки улардан мақсадли фойдаланганлигини;\nшартли чиқариб юборилган товарларни белгиланган тартибдаги чекловларига риоя этилишини;\nваколатли иқтисодий операторлар реестрига кириш шартларига риоя этилишини;\nтовар ва транспорт воситалари сақланадиган жойларга чиққан ҳолда улар бўйича амалга оширилган операцияларнинг қонунийлигини ўрганиш;\nЎзбекистон Республикасининг божхона соҳасидаги қонун ҳужжатларида белгиланган тақиқ ва чекловларга риоя қилинишини текширишдан иборат.\nБожхона аудити ваколатли шахсларини танлаш божхона органларининг ахборот дастурлари маълумотлари таҳлили, божхона органларининг таркибий тузилмалари, бошқа ташкилот ҳамда идоралардан келиб тушган ахборот ва маълумотлар, шунингдек хавф кўрсаткичларидан келиб чиққан ҳолда амалга оширилади.\nБожхона аудити учун танланган мазкур ваколатли шахсларнинг ташқи иқтисодий фаолиятига маълумотлари мониторинг қилиш натижаларига кўра қайта танлаб олиниши мумкин.\nБожхона аудити қуйидаги ваколатли шахсларга нисбатан ўтказилади:\n3) божхона омбори бўлмаган жойларда товарларни божхона назоратида сақлаётган шахс;\n4) божхона омборлари, бож олинмайдиган савдо дўконлари ва эркин омбор эгалари;\n5) товарларга нисбатан улар чиқариб юборилганидан кейин уларни қабул қилувчи ва (ёки) сотиб олувчилар;\n6) ваколатли иқтисодий оператор;\n7) товарлар чиқариб юборилгандан сўнг товарлар бўйича тузилган ташқи иқтисодий фаолият шартномасида бевосита ёки билвосита иштирок этган шахслар;\n8) ваколатли шахснинг ўрнига барча молиявий ва ҳуқуқий мажбуриятларни ўз зиммасига олган шахслар.\nБожхона аудитини амалга ошириш жараёнида зарурат бўлганда махсус билим ва кўникмаларга эга, манфаатдорлиги бўлмаган мутахассис жалб қилиниши мумкин.\nТоварлар чиқариб юборилганидан кейинги божхона назорати ҳамда божхона тўловларини қўшимча ҳисоблаш товарларнинг божхона назорати остида бўлиши тугаган пайтдан эътиборан уч йил давомида амалга оширилиши мумкин.\nВаколатли шахснинг айнан бир товарига нисбатан такрорий божхона аудити ўтказилишига йўл қўйилмайди.\nБожхона аудити мақсадларидан келиб чиқиб божхона аудити камерал ва сайёр шаклда ўтказилиши мумкин.\nБожхона аудитини ўтказиш кўрсатилган кетма-кетликда амалга оширилади.\nНизомда белгиланган тартибда ўтказилган божхона аудити натижаси бўйича божхона органлари томонидан тегишли далолатнома расмийлаштирилади ва қарор қабул қилинади ҳамда BOJXONA AUDITI автоматлаштирилган ахборот тизимида қайд этиб борилади.\n15:20 / 26.02.2021\nБожхоначилар қарийб 1,7 кг гиёҳвандлик воситаларини ички аъзоларига яширган шахсларни қўлга олишди\n«Жартепа» чегара божхона пости талабалар учун очилди\n«Mercedes Benz»даги 722 миллион сўмлик найранг иш бермади — божхона хабарлари


ИнтерФУТБОЛ :: Кевин Кураньи: «Энг муҳими – футбол тирик»\nКевин Кураньи: «Энг муҳими – футбол тирик»\nКевин Кураньи Россияга қайтди. Аниқроғи, «Афсоналар кубоги» турнирида Германия терма жамоаси сардори бўлди. Албатта, унинг ташрифидан унумли фойдаланган россиялик журналистлар қисқача интервью уюштиришди.\n— Бу мусобақада иштирок этишингиз профессионал фаолиятингизни якунлаётганингиздан далолатми?\n— Ҳозирча бир қарорга келмадим. Бир-икки ойдан сўнг аниқ бир тўхтамга келсам керак. Ҳозирча таклифлар бор. Масалан, Хитойдан. Лекин оилам билан маслаҳатлашган ҳолда у ерга бормасликка қарор қилдим.\n— Ўзингиз ҳал қилдингизми ёки оилангизми?\n— Оилам десам тўғрироқ бўлади. Рафиқамни тушунса бўлади. У ҳеч қаерга кетишни истамайди. Ахир Германияга қайтганимизга энди бир ярим йил бўлди. Эндигина қайта мослашдик. Болалар мактабга боришяпти. Ҳаммаёқ тинч.\n— Ҳозирги кунда Хитой клублари учун 10-15 миллион доллар миқдорида маош бериш ҳеч нима бўлмай қолди.\n— Анчадан бери футбол ўйнайман ва оддий ҳаёт кечириш учун керагича маблағ тўпладим деб ўйлайман. Тўғри, футболчининг фаолияти узоқ давом этмайди. Масалан, оддий инсонлар бир жойда 50 йил ишлашлари мумкин. Бизники эса 15 йил давом этади. Албатта, инсон пули янада кўп бўлишини истайди. Лекин ҳаммасидан оила муҳимлигини унутмаслик лозим.\n— 28 ёшингизда бундеслига клубидан Москванинг «Динамо»сига ўтгансиз. Бу трансфернинг Хитойникидан фарқи нимада?\n— Албатта, 35 ёшда эмасдим. Ўшанда ҳамма катта маош учун бу жамоага ўтди деб ўйлаган. Аслида эса мен ажойиб мегаполисга келганман. «Динамо» еврокубокларда ўйнарди, ўз олдига юқори мақсадларни қўярди ва кучли футболчиларни харид қиларди. Ўшанда «Динамо» жиддий лойиҳа эди. Шу боис ҳам қароримдан умуман афсусланмайман.\n— Ҳозир бу лойиҳа бузилиб кетяпти.\n— Биламан. Клуб стадионидан ҳам маҳрум бўлай деди.\n— Сиз машҳур футболчилардан бирисиз. Ҳаммаси шундай якунланиши мумкинлигини сезганмисиз?\n— Тўғрисини айтсам, йўқ. Футболчилар ўзларини майдонда кўрсатишади ва ташқарида бўлаётган воқеаларга унчалик ҳам эътибор бермайдилар. Умуман олганда, «Динамо» базасида шароитлар ажойиб эди. Маошларимиз ўз вақтида тўланарди. Мен кетганимдан кейин вазият ўзгариб кетди. Лекин жуда ачиндим. «Динамо»ни бошқача яхши кўрардим.\n— Клубнинг «Торпедо» сингари йўқ бўлиб кетмаслигига ишонасизми?\n— Шундай бўлмаслигига умид қиламан. Лекин ҳар нарса бўлиши мумкин. Борди-ю «Динамо» йўқолиб кетадиган бўлса, Россия бой тарихга эга клубдан маҳрум бўлади.\n— Ўйинларга мухлислар ташрифи борган сари камайиб кетмоқда.\n- Лекин жамоанинг ҳақиқий фанатлари доим биргалар.\n— Россия чемпионатида ким пешқадамлик қилаётганини биласизми?\n— Ҳа, «Спартак». Уларнинг анча ҳимоявий футбол намойиш қилаётганлари, бу эса натижа бераётганини ҳам айтишим мумкин. Бу жамоанинг натижаларидан хурсандман. У ерда дўстларим ўйнашади. Масалан, Квинси. У билан тез-тез мулоқот қилиб тураман. Яна Зе билан танишман.\n— Квинсининг «Ливерпул»га ўтиши мумкинлиги ҳақида хабарлар тарқаганди. Сизнингча, бу ҳақиқатга қанчалик яқин?\n— У ҳар қандай жамоада ўйнай олиш имкониятига эга.\n— Смоловнинг ўсишига ажабландингизми?\n— Йўқ. Бу ерга келганимдаёқ унинг кучли футболчи эканига амин бўлганман. Фақатгина футболга муносабатини ўзгартирса бўлгани эди. Федя шу ишни қилди ва анча кучайди. Буни ўзи ҳам тан олади.\n— Нима учун Кокорин ўса олмаяпти?\n— У ҳақда эрта гапира бошлашди. Шу боис ҳам ундан кўп нарса кутишади. Кутиш эса футболчи учун катта босим юклайди. Умид қиламанки, Саша бу босимни енгиб ўтади.\n— Гекдениз Карадениз рус футболчиларини танқид қилишда давом этмоқда. Унинг айтишича, бу ерда иқтидорлар кўп экан. Лекин кам ишлашаркан ва футболга бўлган муносабатлари ёмон экан.\n— Ҳар кимнинг ўз фикри бор. Кимнидир биринчи катта маош ақлдан оздиради. Шундан сўнг у ўйин ҳақида ўйламай қўяди. Бошқалар эса ўз устларида ишлашда давом этишади.\n— Россияда сизни ҳайрон қолдирган нарса нима?\n— Қизил майдон. Бу сизлар учун оддий бўлиши мумкин. Лекин мен учун ўзгача архитектура.\n— Умуман олганда, ёмон майдонлар, клублар ўртасидаги молиявий фарқ ҳақида гапиришингизни кутгандик.\n— Бу ҳамма жойда бор нарса. Масалан, Германияда «Бавария» ва «Боруссия» «Дармштадт» ёки «Фрайбург»дан анча бой.\n— Лекин Германияда клублар ўз араваларини ўзлари тортишади. Россияда эса барчаси бюджет пулларига боғлиқ.\n— Бу ҳам бир йўл. Энг муҳими - футбол тирик.


Ҳаммаси бир кунда тугайди – Сурхон тонги\nБош саҳифа / Жамият / Ҳаммаси бир кунда тугайди\nАвгуст 18, 2017\tЖамият Изоҳ қолдириш 500 Кўрилди\nОлий ўқув юртига ўқишга кириш учун камида 3-4 фанни пухта ўзлаштириш керак. Лекин, шундай имкониятлар ҳам борки, тест синовларидан ўтмай туриб ҳам айрим ўқув юртларига ўқишга кириш мумкин. Бунинг учун мукофотингиз бўлиши керак худди Зулфияхоним қизларидек.\nБу мукофотга совриндор бўлган сурхондарёлик қизларнинг аксарияти мукофот олгандан сўнг, негадир тадбирларда, оммавий ахборот воситаларида кўринмай қолади. Бунга сабаб нима? Ёки бу — фақат бир йиллик эътиборни тақдим этадиган мукофотми, ё университетга киргунча бўлган ҳаракатлар изчиллиги? Воҳамизда “пичоққа илинган” асосан адабиёт йўналишида совриндор бўлган қизларнинг бор-йўғи еттитаси ҳақида маълумот топа олдим, холос. Лекин, уларнинг кўпчилиги ҳозир нима билан бандлиги хусусида гап-сўз йўқ. Биргина 2011 йилги ғолиба Дилрабо Норқулова номи тез-тез такрорланиб тураркан.\nБироқ, Гулниса Сайдалиева, Севара Норбоева, Вероника Володина каби қизлар ҳақида, уларнинг айни пайтда нима билан машғул эканлиги ҳақида гапириш мушкул. Ҳаттоки, сўнгги йиллардаги воҳа “Зулфиячи”лари ҳам танаффус эълон қилгандек. Жумладан, Лутфия Баратова, Нилуфар Юсуповалар ҳақида фақатгина 2014 йилги матбуот саҳифалари сўзлайди. Бугунги ютуқлари хусусида эса жимжитлик ҳукмрон.\nМанзура Сайфиддинованинг ижоди қандай экан?! “Зулфия”ни қўлга киритгач, китоб чиқардими?! Менимча, у ҳам мақсадига етган ҳамтақдир қизлар сингари “таътил”га чиққан. Манзура суҳбатларининг бирида “Зулфия” номидаги давлат мукофотига тақдим этган китобларидан уялишини таъкидлади. Мукофот унга масъулият юклаганини айтиб ўтди (ҳатто муаллифи уяладиган китоблар давлат миқёсида тан олингани ҳам қизиқ туюлади. Бундайин уялтирадиган китоблар сони камида учта эканини ҳисобга олсак, кўпчилик ер ёрилсаю ерга кирмасам, деган бўларди). Ўтган йилда ғолибликни қўлга киритган Комила Шойимова ҳам айни чоғларда ўқишга тайёргарлик кўрмоқда. Тўғрироғи, адабиёт йўналиши бўйича мукофотга лойиқ кўрилган қаҳрамонимиз замон талаби, дея бошқа соҳада ўқишни ният қилган.\nМанзура Сайфиддинова-ку журналистикани танлади ва қайсидир маънода ижод билан банд. Бироқ, Комилага ижоднинг ёнбошидаги соҳа нима бераркан? Ё у ҳам китобларидан уялиб, адабиётдан воз кечдими? Гапнинг хонаси келганда айтиш жоизки, уларсиз ҳам Сурхон адабиёти оқсаб қолмайди. Эътибордан бебаҳра бўлса ҳам “кўринмай гуллаб юраверади”…\nМукофот янги зафарларга туртки, асос бўлиши керак. Эҳтимол, улар давомий музаффар одимлар билан келажак томон кетаётгандир. Фақат уларнинг оқсаётганини ОАВ пайқамаётгандир. Шундай десак, унда энг тезкор ишлайдиган интернет тармоғи Дилрабо Норқулова ва унинг фаолияти хақида тўхталган энг сўнгги гапни бор-йўғи бир ой аввал айтганди. Демак, ойда, йилда бўлса-да кўриниш бермоқда. 5 йил муддат ўтаётган бўлса ҳам унинг изланишлари, фаолияти давом этмоқда. Бошқаларда-чи?!\nДемак, Дилрабо масъулиятни ҳис этган, у “Зулфия”гача қилган ҳаракати билан тўхтаб қолмаган, бугун ҳам қотиб қолмай изланмоқда…\nБарча “Зулфиячи” қизлар номи тарих зарварақларига муҳрланган қатъиятли аёл Зулфияхоним сингари умрбод эл эътиборида бўлиш қисматини тилаб, уларнинг бунга муносиб бўлишларини истардим. Таҳлиллар шуни кўрсатадики, китоб нашриётларига мурожаат қилувчиларнинг аксарият қисмини ушбу мукофотга даъвогарлик қиладиганлар ташкил этаркан. Мукофотга даъвогарлик қилиш ёшидан ўтгач эса, нашриётдан қўлини ювиб қўлтиғига уришади-да, ноҳақликка учраганидан “адолат йўқ” дея жар солишни бошлайди.\nҲақли савол туғилади, — йилига учталаб китоб чиқарган қиз нега бугун уч йил ўтса-да, китоб нари турсин, матбуотда шеър чоп этмайди? Танловларда жанжал қилиб, қучоқ-қучоқ тавсиянома, диплом, сертификат кўтарган “қоғозбозлик билан шуғулланган” ота-онаси ҳам, ҳар қадамида ҳамроҳ бўлган қизлар бугун жим. Негаки, пул мукофоти, осонгина, имтиҳонсиз олий ўқув юртига кириш имкони ва ташвишлардан қутқазган Зулфияхоним номидаги Давлат мукофоти уларда бор… Заҳматли йўл эса шу ерда тугаган. Изланишлар ҳам. Афсус!\nОлдинги Рақамли телевидениедан фойдаланинг!\nКейинги Ёшлар ишли бўлди\nФеврал 13, 2018\t6,658\nМай 15, 2018\t2,820\nФеврал 27, 2017\t2,598


Англия премьер-лигаси «Челси»ни америкалик инвесторларга сотишга розилик берди – Kommers.uz\nБитимни якунлаш учун ҳали Буюк Британия ҳукумати махсус лицензия бериши ва сотувнинг якуний босқичларидан ўтиш керак бўлади.\nАнглия премьер-лигаси бошқаруви Лондоннинг «Челси» клубини сотишга розилик берди. Бу ҳақда лига сайтидаги хабарда айтилади.\nҚайд этилишича, битимни якунлаш учун ҳали Буюк Британия ҳукумати махсус лицензия бериши ва сотувнинг якуний босқичларидан ўтиш керак бўлади.\nАмерикалик миллиардер Тодд Боэли (Forbes Real-Time маълумотларига кўра, бойлиги 4,5 миллиард доллар) бошчилигидаги инвесторлар гуруҳи россиялик миллиардер Роман Абрамовичга тегишли бўлган Англиянинг «Челси» футбол клубини сотиб олиш бўйича келишувга эришган.\nХаридорлар клубдаги улушлар учун 2,5 миллиард фунт стерлинг (3,1 миллиард доллар) тўлайди. Бу пул кейинчалик хайрияга ўтказиш учун музлатилган ҳисоб рақамига ўтказилади.\nЯна 1,75 миллиард фунт стерлинг (2,17 миллиард доллар) билан янги хўжайинлар клуб ривожига сармоя киритади. Келишувдан сўнг битим май ойи охиригача ёпилиши мумкин. Клубнинг сотилишини Буюк Британия ҳукумати, Англия Премьер-лигаси эса янги хўжайин ва жамоа раҳбариятини маъқуллаши кутилаётганди.\nАввалроқ Буюк Британиянинг энг бой одамларидан бири Жим Рэтклифф Роман Абрамовичдан 5,3 миллиард долларга «Челси» футбол клубини сотиб олишни таклиф қилганди. Агар келишув амалга ошганида, бу спорт жамоасининг тарихдаги энг қиммат хариди бўлар эди.\nЭслатиб ўтамиз, Абрамович Буюк Британия унга нисбатан санкциялар киритгач, «Челси»ни сотувга қўйишга мажбур бўлди. Миллиардер клубга қарийб 20 йил эгалик қилган.\nАбрамович хайрия жамғармаси ташкил этишга ва жамоани сотишдан тушган соф даромадни унга йўналтиришга ваъда берди. Ҳозирда клубни жамоанинг хайрия жамғармаси васийлари бошқаради.


15 июл 2020, Тошкент вақти: 23:56\nҚашқадарё вилояти Нишон тумани ҳокими Асрор Жўраев 19 октябрь куни эрталаб 8-мактабнинг маънавият бўйича директор ўринбосари, 36 яшар Шуҳрат Шоймардоновни фермерларнинг олдида дўппослади. Ўринбосар хотинининг номида бўлган фермер хўжалиги кам пахта топширгани учун ҳокимдан калтак еди. Воқеага гувоҳ фермерлар туман ҳокимининг сўконғич ва уронғич эканлигини айтди.\nНишон тумани ҳокими томонидан калтаклангани тўғрисида Озодликка хабар берган ўқитувчи Шуҳрат Шоймардоновнинг айтишича, воқеа 19 октябрь куни эрталаб, Балхияк қишлоғида содир бўлган:\n- Ҳоким эрталаб барча фермерларни Балхияк қишлоғига йиғди. Режани бажаролмаётган фермерларни бирма-бир чақириб, сўка бошлади. Мен орқароқда турган эдим. Бир пайт “ҳей маънавиятчи к...т, бери кел”, деб мени чақирди. Олдига бордим. Боришим билан қорнимга бир мушт солди. Оғриқнинг зарбидан энкайиб қолган эдим, жағимга бир мушт туширди. Кўз олдим қоронғилашиб, гандираклаб йиқилдим. Кейин мана печать, мана еринг, менга бундай ҳақорат ва калтаклар керак эмас, дедимда, чиқиб кетдим. Бу биринчиси эмас, ўтган чоршанба куни ҳам йиғилишда ҳокимдан тепки еган эдим, деди ўқитувчи.\nШуҳрат Шоймардоновнинг айтишича, у икки йил бурун туманнинг аввалги ҳокими тавсияси билан хотинининг номига 38 гектар ер олиб, “Аббос Шуҳратович” номли фермер хўжалиги ташкил қилган эди:\n- Ерни эски ҳокимимиз берган эди. Унинг беш гектари - шўр ер. Шундай бўлса ҳам ўтган йили режани 96 фоиз қилиб бажарган эдим. Бу йил эса об-ҳаво ёмон келиб, бир мени эмас, кўпчиликнинг пахтаси яхши бўлмади. Ҳозир зўрға 55 фоиз қилдим. Лекин, ҳоким нима сабабдан пахта яхши бўлганини сўрамайди, топиб берасан, дейди тамом. Топиб беролмаганни уриб, сўкади, деди фермер.\nШуҳрат Шоймардоновнинг калтакланишига гувоҳ бўлган, Озодликка микрофонсиз гапирган бошқа бир фермер, режани бажаролмаётган аксар фермерлар ҳоким Асрор Жўраевдан мунтазам калтак еяётганини айтди:\n“Ҳокимнинг оғзи ҳам жуда ёмон, сассиқ. Топган гапи, “кўтанингни чиқараман”, “кўтингни йиртаман”, дейди. Шуҳрат домлани бошқа фермерларнинг олдида калтаклаб, шарманда қилгани ёмон бўлди. Энди бу гап тарқаб кетди. Домла ўқувчилари олдида мулзам бўладиган бўлди. Ўтган чоршанба кунги йиғилишда эса ҳоким ўндан ортиқ фермерни урган, кетига тепган эди. Жумладан, мен ҳам калтак еганман”, деди фермер.\nУнинг айтишича, ҳокимнинг безорилиги ҳақида ҳеч кимга арз қилиб бўлмайди:\n“Халқимизда онангни қози урса, дардингни кимга айтасан, деган мақол бор. Ҳоким бизни урганда милиция бошлиғи ҳам, прокурор ҳам бирга бўлади. Томоша қилиб ўтиради, улар. Яна кимга шикоят қилиш мумкин? Бош вазирнинг виртуал қабулхонасига бўлаётган ишларни ёзиб юбордик. Ягона умидимиз шундан”, деди фермер.\nОзодлик бу воқеаларга муносабат олиш учун Нишон тумани ҳокими Асрор Жўраев билан боғланди.\nҲоким фермерларнинг шикоятлари ҳақидаги саволимизни обдон эшитгач, бир оғиз ҳам жавоб бермай алоқани узди. Асрор Жўраев билан қайта боғланишнинг имкони бўлмади.\nНишон туманининг ҳокими Асрор Жўраев жорий йилнинг 10 июлида бўлиб ўтган туман фаоллари йиғини пайтида 53 яшар Музаффар Чоршанбиевни "синглингни...," деб ҳақорат қилган ва ҳақоратланган кичик раҳбар айни куни касалхонага тушиб, юрак хуружидан жон таслим қилган эди.\nАсрор Жўраев Қашқадарё вилоятининг Яккабоғ тумани ҳокими бўлиб ишлаган пайтда ҳам муштумзўрлиги ва сўконғичлиги билан ном чиқарган эди.\nЖумладан, Яккабоғ тумани ҳокими бўлиб ишлаган Асрор Жўраев 2014 йилнинг 18-19 октябрь кунлари кечаси ўтказилган йиғилишларда оз пахта топширган фермер ва теримга кам ўқитувчи чиқарган бир неча мактаб директорини калтаклаган эди.\nOzodNazar: Фарғона ҳокимининг кетмон чопиш бўйича “мастер-классини” икки маҳаллий блогер шарҳлади\nПрезидент шарафига исми қўйилган эгизакларга "совға" берилмади


Олимлар “Қиёмат” музлиги беш йилда қулашини тахмин қилди | Qalampir.uz\nОлимлар “Қиёмат” музлиги беш йилда қулашини тахмин қилди\nБу қизиқ\t16 Декабрь 2021 10:58 52578\nҒарбий Антарктидада жойлашган Туэйтс музлиги яқин келажакда ўз барқарорлигини йўқотиши ва беш йил ичида қулаб тушиши мумкин. Бу ҳақда Орегон штати университети олимлари маълум қилди.\nТахминларга кўра, “Қиёмат” музлигининг тўлиқ қулаши глобал денгиз сатҳининг хавфли 0,6 метрга кўтарилишига олиб келиши мумкин. Тадқиқотчилар ўз хулосаларини Америка Геофизика жамияти конференциясида тақдим этган.\nШарқий муз шельфи Туэйтс музлигининг учдан бир қисмини қўллаб-қувватлайди ва унинг қулаши қуруқлик қисмининг денгизга сирғалиб кетишига олиб келади ва натижада денгиз сатҳининг кўтарилишидаги ҳиссасини 25 фоизга оширади. Яқинда ўтказилган тадқиқотлар шуни кўрсатганки, саёз сув тубида шельф қисми тобора заифлашиб бормоқда.\nSentinel-1 сунъий йўлдошидан олинган тасвирлар ёриқларнинг қуруқлик қисмидан муз шельфининг марказига йилига икки километр тезликда тарқалишини кўрсатган. Сунъий йўлдошлар, георадарлар ва GPS ўлчовларидан олинган янги маълумотлар шуни кўрсатганки, агар бу ёриқлар музлик тубида денгиз тубига тегиб турган жойда жойлашган ёриқлар билан кесишса, Шарқий муз шельфи қисқа вақт ичида — атиги беш йилда қулаб тушади.\nХулосаларга кўра, ҳалокатли жараён жуда яқин келажакда қайтариб бўлмайдиган бўлиб қолади.\nТуэйтс музлиги “Қиёмат” музлиги деб аталади, чунки у Антарктидадаги энг тез ҳаракатланувчи музлик бўлиб, аллақачон денгиз сатҳининг тўрт фоизга кўтарилишига ҳисса қўшмоқда. Глобал исиш туфайли Антарктидани ўраб турган сув ҳароратининг ошиши нафақат музликнинг Жанубий океанга тўлиқ қулашига олиб келиши, балки бошқа кўплаб музликларни ҳам беқарорлаштириши мумкин, деб ишонилади.\n25 Январь 11:32 61659\n25 Январь 16:31 45555\n26 Январь 11:40 37733\n26 Январь 21:45 33679


ФАҚАТ ПРОФЕССИОНАЛ ДЕПУТАТЛАР ХАЛҚИМИЗНИНГ ТАЛАБИГА МУНОСИБ ЖАВОБ БЕРА ОЛАДИ - Ўзбекистон овози газетаси\nФАҚАТ ПРОФЕССИОНАЛ ДЕПУТАТЛАР ХАЛҚИМИЗНИНГ ТАЛАБИГА МУНОСИБ ЖАВОБ БЕРА ОЛАДИ\nЖаҳон тажрибаси шуни тасдиқлайдики, кучли парламентни шакллантирмасдан туриб, том маънодаги демократияга эришиб бўлмайди. Мамлакатимизда кучли парламентни қарор топтириш учун эса бир қатор долзарб масалаларни ҳал қилиш талаб этилмоқда. Бу борадаги асосий масалалар Олий Мажлис Қонунчилик Палатаси ва Сенатининг қўшма мажлисида алоҳида таъкидлаб ўтилди. Парламент палаталари бу вазифаларни амалга ошириш чора-тадбирларини белгилаш бўйича қўшма қарор қабул қилди.\nЎзХДП фракциясининг парламентдаги дастлабки йиғилиши бўлиб ўтди. Унда парламент палаталарининг қўшма мажлисида билдирилган танқидий-таҳлилий фикр-мулоҳазалар яна бир бор ўрганиб чиқилди. Фракция фаолияти устувор йўналишларининг асосларини белгилашга доир таклифлар, хулосалар билдирилди.\nЙиғилишда, аввало, мамлакатимизда кўппартиявийликни ривожлантириш асосида парламент ислоҳотлари изчил амалга оширилаётгани, давлат бошқарувини ташкил этишда сиёсий партияларнинг ўрни, ваколатлари кенгайиб бораётгани таъкидланди.\nДарҳақиқат, сўнгги 10 йил мобайнида мамлакатимизда икки палатали парламент шаклланди, палаталар ўртасидаги ваколатлар мутаносиб тақсимланди, шу билан бирга, сиёсий партиялар фракциялари, депутатлар ваколатлари ва мақоми янада кенгайди. Муҳими, бу қонун ижодкорлиги, қонунларни ҳаётга самарали татбиқ этиш ва жамиятда адолат тамойиллари устувор бўлишида муҳим аҳамият касб этмоқда.\nГап шу ҳақда кетганда бир масалани алоҳида қайд этиш ўринли бўлади, назаримизда. 2008 йилнинг 1 январидан мамлакатимизда «Давлат бошқарувини янгилаш ва янада демократлаштириш ҳамда мамлакатни модернизация қилишда сиёсий партияларнинг ролини кучайтириш тўғрисида»ги Конституциявий Қонун кучга кирди. Эътиборлиси, мазкур Қонуннинг қабул қилиниши билан сиёсий партиялар фракцияларига янада катта ҳуқуқ берилди, қонун ижодкорлиги жараёнида уларнинг ваколати кенгайди.\nБу борадаги ислоҳотлар шу билан тўхтаб қолгани йўқ. Масалан, давлатимиз раҳбари ташаббуси билан Мамлакатимизда демократик ислоҳотларни янада чуқурлаштириш ва фуқаролик жамиятини ривожлантириш концепцияси илгари сурилди. Унда ифода этилган ғояларнинг рўёбга чиқиши давлат бошқарувини демократлаштиришда, сиёсий партияларнинг таъсир кучини оширишда ўзига хос янги, айтиш мумкинки, туб бурилиш даврини бошлаб берди. Бундан ташқари, ўтган давр мобайнида Қонунчилик палатасининг Регламентига киритилган ўзгартишлар парламентдаги қонунчилик фаолияти сифатини оширишда сиёсий партиялар фракцияларига янада катта ваколатлар берди. Мухтасар қилиб айтганда, бугунги кунга келиб сиёсий партиялар фракциялари профессионал асосда фаолият юритиши, ўз фикри, позициясини билдириши, ҳимоя қилиши учун етарли имкониятга эга бўлди.\nБироқ шунга қарамай, парламентда фракциялар, қолаверса, депутатларнинг берилган имконият ҳамда ваколатлардан фойдаланиш самарадорлиги кўнгилдагидек, деб бўлмайди. Давлатимиз раҳбари Олий Мажлис Қонунчилик палатаси ва Сенатининг қўшма мажлисидаги маърузасида бу масалани ҳар томонлама чуқур таҳлил қилиб, парламент олдида турган ўта муҳим вазифаларни кўрсатиб берди. Мамлакатимизда профессионал парламент ислоҳотларини кейинги босқичга кўтаришда бу вазифаларни ҳал этиш долзарб аҳамият касб этади.\nФракция аъзолари парламент палаталарининг қўшма мажлисида таъкидланган ҳар бир масалани чуқур таҳлил қилишга, керакли хулосалар чиқаришга алоҳида эътибор қаратди.\nЙиғилишни фракция раҳбари Ҳотамжон Кетмонов олиб борди ва маъруза қилди:\n— Қўшма мажлисда парламент фаолиятини замонавий талабларни инобатга олган ҳолда тубдан яхшилаш, қонун ижодкорлиги ва қонунчилик фаолияти сифатини ошириш борасида олдимизда турган энг муҳим вазифаларга эътибор қаратилди. Хусусан, Президентимиз депутатларнинг профессионал даражасини мунтазам ошириб бориш Олий Мажлиснинг келгуси беш йилдаги бутун фаолияти давомида энг муҳим йўналишга айланиши даркор, дея таъкидлаб ўтди. Ҳар биримиз бу масаланинг мазмун-моҳиятини чуқур тушуниб олишимиз зарур бўлади.\nЧунки давр ўзгариб, олдимизга янгидан-янги талаблар қўйилмоқда. Кечаги кун билан бугунги шароитни таққослаб бўлмайди. Ҳозирги парламент депутати ўз ишига профессионаллик нуқтаи назаридан ёндашиши керак. Бунинг учун мавжуд тажрибаларни ўрганиш, уларни замон талабидан келиб чиқиб, янада кучайтириш лозим. Қонун лойиҳаларини муҳокама қилиш жараёнида таклифларни илгари суриш билан чекланиб қолмаслик, амалдаги қонунларнинг жамият ҳаётидаги аҳамияти, таъсирини мунтазам ўрганиб бориш, ижро ҳокимияти фаолияти устидан изчил назорат ўрнатиш, парламент сўрови институтидан самарали фойдаланиш зарур.\nБиз бир нарсани ҳеч қачон ёддан чиқармаслигимиз керак. Бизнинг зиммамизда маълум бир ҳудуд доирасида эмас, балки мамлакат миқёсидаги масалаларни ўрганиш ва ҳал этиш, қонунлар сифатини оширишдек улкан масъулият турибди. Демак, шунга яраша фракциямизнинг ҳар бир аъзосидан чуқур билим, тинимсиз меҳнат ва фаоллик, энг асосийси, ишга халқ вакили, деган ишончга муносиб бўлиб ёндашиш талаб этилади.\n— Қонунлар пухта ва пишиқ, мукаммал бўлса, ижроси изчил таъминланса, бундан давлат ва жамият фақат манфаат кўради. Бунда асосий масъулият, албатта, парламент депутати зиммасига тушади. Чунки Қонунчилик палатаси депутати қонунларнинг ҳаётимиздаги таъсирчанлигини ошириш, жамиятдаги муаммоларни аниқлаб, уларнинг ҳуқуқий ечимларини топишда масъул бўлиши керак.\nҚўшма мажлисда бу борада нималарга эътибор беришимиз кераклиги, демократик ислоҳотларни чуқурлаштириш ва фуқаролик жамиятини ривожлантиришда парламент депутатининг вазифалари аниқ айтиб ўтилди. Хусусан, алоҳида қайд этилдики, қонун лойиҳаларини муҳокама қилиш ва уларни қабул қилиш жараёнида биз, аввало, мазкур қонунга реал ҳаётда қай даражада эҳтиёж борлиги ва у қанчалик самарали ишлашини ўрганиб чиқишимиз керак.\nҲақиқатан ҳам, қабул қилинаётган қонунларнинг фуқароларимиз ҳаёт тарзига нечоғлик ижобий таъсир этаётгани, яна қандай ҳуқуқий масалаларга талаб борлигини доимий равишда ўрганиб боришимиз керак. Фракция ёки қўмита йиғилишида муҳокама этилаётган қонун лойиҳасига таклиф киритиш билан вазифамни адо этдим, деган қараш мутлақо нотўғри, деб ўйлайман. Биз сайловчиларнинг, халқимизнинг талабига муносиб жавоб бериш учун Қонунчилик палатасида ўтказилаётган йиғилишларда ўз фикр-мулоҳазаларимизни баён қилиш билан чекланмаслигимиз керак, аксинча қонунлар ижроси, уларнинг халқ манфаатига уйғунлигини таҳлил этиб боришимиз, парламент назоратини изчил йўлга қўйишимиз зарур. Шунда қонун лойиҳасини муҳокама қилиш пайтида айтилаётган таклифлар юзаки ва бир томонлама бўлиб қолмайди.\nОдамларнинг турмуш фаровонлиги, ҳудудларнинг ижтимоий-иқтисодий тараққиёти, аввало, қонун устуворлиги билан белгиланади. Биз бугун юртимизда демократик давлат, фуқаролик жамияти қураётган эканмиз, албатта, қонунларимиз сифатини оширишга жиддий киришишимиз керак. Бунинг учун қонунлар мазмун-моҳияти бўйича аҳоли билан юзма-юз мулоқотлар уюштириш, одамларнинг бу борадаги фикрларини ўрганиш, шу асосда фракциялараро баҳс-мунозараларни чуқурлаштириш зарур, деб ҳисоблайман.\n— Албатта, юқорида таъкидланганидек, олдимизда турган муҳим вазифалардан бири — парламент назоратини кучайтириш ҳисобланади. Қўшма мажлисда ҳам депутатларнинг сайловчилар билан ишлашини тубдан яхшилаш, палаталар фаолиятига парламент назоратининг замонавий усулларини татбиқ қилиш кераклигига алоҳида тўхталиб ўтилди.\nПарламент назорати самарадорлигини таъминлашда асосий масъулият сиёсий партиялар фракциялари зиммасига юкланади. Аҳамиятли жиҳати, парламент назоратини амалга ошириш қонунларни ҳаётга тўла-тўкис жорий этиш, ижтимоий-иқтисодий дастурларнинг вақтида, самарали бажарилишини таъминлашга хизмат қилади. Қолаверса, жойларда ечимини кутаётган муаммоларни ўрганиш, давлат идоралари ва мансабдор шахсларнинг фаолиятини кузатиб бориш, қонунчилик ташаббуслари сифатини ошириш имконини беради. Шундай экан, бугун ҳар бир депутат зиммасидаги масъулиятни чуқур англаши, фракция ишини мутлақо янгича асосда, замонавий усулларда ташкил этиши зарур.\nПарламент назоратини самарали олиб бориш учун партия бошланғич ташкилотлари, маҳаллий кенгашлар ва партия гуруҳлари билан мустаҳкам алоқа ўрнатишимиз керак. Шу орқали қонун ҳужжатларининг жойларда қандай бажарилаётганини ўрганиш, одамлар қандай муаммоларга дуч келаётгани, қандай қонунларга эҳтиёж борлиги ҳақида таклиф ва тавсиялар олиш имкони бўлади.\nШунингдек, электорат манфаати ифода этилган қонун лойиҳаларини муҳокама қилиш пайтида партия фаоллари, тегишли вазирлик ҳамда идоралар вакиллари иштирокини янада кенгайтириш зарур, деб ҳисоблайман. Бу жараёнда маҳаллий Кенгашлар депутатларининг фикр-мулоҳазаларини ҳам чуқур ўрганиш лозим. Бу қабул қилинаётган қонунларда аҳоли манфаати тўлақонли акс этишига хизмат қилади.\nЙиғилишда билдирилган фикр-мулоҳазалар асосидаги фракция таклифлари парламент Қонунчилик палатасида тузилган ишчи гуруҳига тақдим этиладиган бўлди.


Китобчада ўтмиш футболи ҳақида сўз боради. Бундан бир неча ўн йиллар аввал бўлиб ўтган жаҳон чемпионатлари, Европа биринчиликлари, уларнинг қаҳрамонлари, тарихга киришга арзигулик воқеалари, шунингдек, 20-аср футболига оид қизиқарли маълумотлар, хотиралар ундан ўрин олган.\nЎтмишга қараб иш тутмоқ хайрлидир, деган экан доно халқимиз.\nБугунги шиддатли, жозибадор, чуқур тактикага асосланган, ақл бовар қилмас жаҳон футболи шу вақтга қадар қандай йўлни босиб ўтди? Унинг ривожланишида кимлар муҳим ўрин эгаллади? Футболнинг тараққий этиш жараёнига қайси омиллар таъсир кўрсатди? Бундай саволлар футболга бефарқ бўлмаган инсонларнинг хаёлидан ўтган бўлса, ажаб эмас.


Рамазон ҳайити 6 июль куни нишонланади | NORMA.UZ\nРамазон ҳайити 6 июль куни нишонланади\nПрезидент Ислом Каримов 1 июль куни “Рамазон ҳайитини нишонлаш тўғрисида”ги Қарорни имзолади.\nҲужжатда қайд қилинганидек, Ўзбекистон мусулмонлари идорасининг қарорини эътиборга олиб, бу йил Рамазон ҳайитининг биринчи куни 6 июль чоршанба кунига тўғри келди. Бу кун дам олиш куни деб белгиланди ва мамлакатимизда байрам сифатида кенг нишонланади.\nҚарорда муборак Рамазон ҳайитининг ўзбек халқининг маънавий ҳаётидаги, миллий-диний анъаналаримизни асраб-авайлашдаги ўрни ва аҳамияти қайд қилинди. Бу эзгулик, шукроналик, меҳр-оқибат байрамидир.\nРеспублика “Нуроний”, “Маҳалла” жамғармалари ва бошқа мутасадди идоралар, жамоат ташкилотларига Рамазон ҳайитини тартибли ва юқори даражада, халқимизнинг миллий қадриятларига мос равишда ўтказиш учун тегишли тадбирларни амалга ошириш топширилди.