Постсоветистонда ислом: этникдан сиёсийликками? - UzAnalytics\nИслом жамиятимизнинг ажралмас маданий қисмига айланиб қолди. Бунинг муаммолари жиҳати ҳам, имконияти ҳам мавжуд. “Илмий ислом” деб аталган” шонли анъаналаримизни эсга олиб, тараққиёт ва маънавият симбиозини кўрсата оламизми? Агар ислом дини сиёсатнинг бир бўлагига айланса, бу давлатларимизга манфаатли бўладими ёки инқирозга олиб келадими?\n«ПостСоветистон» лойиҳасининг “Анъаналар ва модерн” деб номланган мавсумида ушбу ўта чигал мавзу бу масаладан яхши хабари бор экспертлар –таниқли тадқиқотчилар ва докторлик илмий даражасига эга олимлар: фалсафа бўйича доктор, Қирғизистоннинг АУЦА (Марказий осиёдаги Америка университети) профессори Эмил Насритдинов ва қозоғистонлик мустақил тадқиқотчи Ғалим Жусипбек иштирокида муҳокама қилинади.\nШундай қилиб, биринчи меҳмонимиз, қирғизистонлик эксперт, антрополог, Марказий Осиёдаги Америка университети доценти, дин амалларини бажариб келаётган мусулмон Эмил Насритдиновдир. У ҳам диний радикаллашувни, ҳам дин билан маънавиятни маданий тоифалар сифатида ўрганган.\nДин чиндан ҳам ҳаётимизга кириб, мустаҳкам ўрнашиб қолди. Эҳтимол у Совет Иттифоқи тарқаб кетишидан олдин кириб бўлган, чунки ҳатто СССР даврида ҳам одамлар унчалик кўз-кўз қилмай диний амалларни бажариб юрган, деб ўйлайман. Бироқ СССР инқирозга юз тутгандан бери эътиқод қилувчи ва дин амалларини бажарувчи мусулмонлар динамикасига қарасак, улар кўпайиб борганини кўрамизми ёки бу қандайдир сифатида тренд – тамойил ноаниқми?\nШубҳасиз. Бу ерда тўғридан-тўғри боғлиқлик бор, яъни ўзини мусулмон деб атаётган кишилар сони барқарор ошиб бормоқда. Улар ўзини мусулмон деб аташдан ташқари дин амалларини ҳам бажаришга ўтмоқда. Буни барча жиҳатлар: намоз ўқиётган кишилар, масжидга қатнаётган кишилар ва рўза тутаётган кишилар сонида кўриш мумкин. Яъниким, буларнинг барчаси нафақат шахсий амалиёт, балки маданият ва социумнинг бир бўлагига айланиб бормоқда. Масалан, буни турли жиҳатларда кўриш мумкин. Дейлик, яқинда умр йўлдошим тарафдан қариндошлар одамлар бир-бирини янги йил билан табриклаши тавсия этилмаётганини гапириб қолишди, чунки у мусулмонларнинг байрами эмас. Ваҳолонки, илгари ҳамма бир-бирини ҳар йили шу байрам билан табриклаб келган. Ҳа, янги йил билан табриклаш, рўза тутиш, ифтор қилиш сингари майда-чуйда кўринган нарсалар тобора кўзга ташланмоқда. Ҳозир масжидга, жума намози ва ҳайит намозига бораётган кишилар сонига қараб ҳам буни визуал тарзда кузатиш мумкин. Боз устига, умуман олганда, одамлар у ёки бу тарзда мусулмонча кийина бошлади, энди бунга ҳеч ким эътибор қилаётгани ҳам, ҳайратланаётгани ҳам йўқ.\nБуни ўзликни излаш, аввало ўз-ўзини таниб олиш деб айтиш мумкинми? СССР тарқаб кетгандан сўнг ўзимизга тавсиф, қандайдир ўзлик излаяпмиз.\nҲа, кўпчилик айнан шундай қилмоқда, яъни кўп одамлар динга мана шу излам (поиск) орқали келмоқда. Кўпчилик ҳаётда бошидан кечираётган қийинчилик сабаб динга юз бурмоқда. Кўпчилик қандайдир зарарли одатларга қарши курашиш орқали динга келмоқда. Лекин аксарият одамлар учун бу қайсидир маънода тренднинг бир қисми, холос. Масжидга қатнайдиган кишилар орасида рўза тутадиган кишилар сони ортиб боргани сари бу бошқаларга ҳам қизиқ туюла бошлайди. Энди бу ҳатто урфга ҳам айланди.\nЖуда кўп одамлар диндор ва дин амалларини бажарувчи кишилар сони ортиб боргани сари дунёвийлигимизни йўқотиб қўямиз, деб қўрқади. Диннинг сиёсатга, бошқарувга ва ҳокимиятга кириб бориши хатари қанчалик асосли?\nАлбатта, бу осон савол эмас. Дин амалларини бажараётган мусулмонлар нуқтаи назаридан, албатта, бундай қаттиқ қўрқув йўқ. Бу дин билан сиёсатнинг алоқасига, намоз ўқийдиган киши ҳокимият тепасига чиқиши яхши, қабилидаги бир оз утилитар – манфаат нуқтаи назаридан ёки ҳатто жўн қарашдир. Ҳамма бало шундаки, бизда ислом дини узоқ йиллар давомида сиёсат ва ижтимоий ҳаётдан ажратилган эди ва биз ислом дини ижтимоий ҳаётнинг бир қисми бўлган ва у билан бирга ривожланган кўплаб мусулмон мамлакатларидан орқада қолиб кетдик. Яъниким, бугунги кунда ислом динининг сиёсат, ижтимоий ҳаёт ва маданиятдаги ролини тушунишимиз жуда жўн ҳолатда. Шунинг учун дин амалларини бажарувчи мусулмонларнинг тушунчаси жуда содда: агар диндор киши намоз ўқиса, ахлоқий тиргаклари бақувват бўлса, ҳокимиятга эришади ва бу яхши. Унинг сиёсат ва иқтисодиёт масалаларини қанчалик яхши тушуниши – энди бошқа масала. Бу ҳолатда қўрқишнинг кераги йўқ, чунки конституциянинг оёғини осмондан қилиб, мавжуд тиргакларни бутунлай алмаштира оладиган қандайдир кучли исломий база йўқ, яъни сиёсий ўзгаришглардан қўрқиш керак эмас.\nДунёвий ҳаёт кечираётган аҳолига назар солинса, умуман, уларнинг ислом дини борасидаги қўрқуви, асосан, ОАВ ўйлаб топган ва шакллантирган қўрқув билан ҳамда аҳолининг дунёвий қисми билан дин ўртасидаги ўзаро муносабатларда реал ва амалий тажрибанинг мутлақо йўқлиги билан боғлиқ, яъни биз аҳолининг бир хил ўтмиш, сиёсат, иқтисодиёт ва ҳк.га бир хил қарашларга эга иккита бир хил гуруҳи ҳақида гапиряпмиз. Фақат бировлар намоз ўқийди, бошқалари эса ўқимайди. Ҳатто қандайдир исломий партиялар ҳокимиятга келган тақдирда ҳам улар бошқа партиялар қилаётганидан кескин даражада фарқ қиладиган бирор иш қилишига кўзим етмайди. Менинг тушунчам бўйича ушбу дискурс ва ислом дини жамият ҳаётини юқоридан, яъни ҳокимиятга келгандан сўнг ўзгартириб юбориши мумкинлигига оид қўрқувлар жиддий нарса эмас. Ислом дини аслида ҳаётни кундалик бажариладиган амаллар, зарарли одатлар, ижтимоийлашув ва ахлоқ борасида ўзгартириши мумкин. 10 йил олдин соат 10 – 11 ларда Совет кўчасидан ўтиш ҳозиргидай хавфсиз эмас эди. Дин жамият ҳаётига кўрсатган ижобий таъсирни, уни хавфсизроқ, хотиржамроқ қилганини, спиртли ичимликлар ичишни камайтиргани ва ҳк.ни рад этиб бўлмайди, яъни чиндан ҳам қандайдир ўзгаришлар рўй бераётган бўлса, бу тепадан пастга қараб эмас, пастдан юқорига қараб амалга ошмоқда. Эҳтимол 10 – 20 йилдан сўнг дунё ва мамлакатга ислом дини нуқтаи назаридан қарайдиган қандайдир жиддий исломий сиёсатчилар ҳақида гапириш мумкин бўлар, бироқ ҳозирги кунда бундай сиёсатчилар йўқ, фақат у ёки бу тарафга мансуб кишиларнинг хомхаёли бор, холос. Яна шуниси ажабланарлики, улар ҳам, булар ҳам ҳеч нарсани тушунмайди.\nЯқинда биз Марказий Осиёда бўлмаса ҳам, камида Қирғизистонда доминант – устун динни тамсил этган киши Чубак ҳожини йўқотдик. Дафн маросими телевизор орқали олиб кўрсатилганда, отам у киши билан видолашишга келган кишилар сонига қараб, фақат, қўрқиб кетяпман, деб айтгани ёдимда. Унинг фикрича, бу – жуда катта сиёсий куч ва у бизни қаерга олиб боришини билмаслигимиздан одам юрагига ваҳима тушади. Бир тарафдан, Рим папаси қанчадан-қанча одамларни йиғаётганидан ҳеч ким буни, улкан сиёсий куч, деб қўрқмайди. Лекин негадир Марказий Осиёда бундай қўрқув барибир бор. Бу қўрқув нима билан боғлиқ?\nЭнг аввало, бундай қўрқув катта авлод вакиллари юрагида мавжуд эканини кўришимиз зарур. Ва буни ўша кишиларнинг ўтмиши, улар тарбияси ҳамда бутун ҳаёти Совет ҳукуматининг динга қарши, исломга қарши кучли тарғиботи таъсирида бўлгани билан осонгина тушунтириб берса бўлади. Болалигидан, кичик ёшлигидан бошлабоқ бундай тарғибот улар миясига қуйилгани ҳисобга олинса, бундай қўрқувнинг илдизи қаерда экани ойдинлашади. Яъниким, Совет Иттифоқи ҳар доим, айниқса, сўнгги йилларда ислом динини, айниқса, Афғонистон ва ҳк. тимсолида душман ҳисоблаётган эди. Яъниким, ўша тимсоллар тарбия билан мияга чуқур сингиб кетган, айниқса, катта авлод онгидан мана шу тимсолларни илдизи билан қўпориб ташлаш жуда қийин. Улар миянинг туб-тубларига сингиб кетган ва одамларнинг дунёқарашига қаттиқ таъсир кўрсатмоқда. Назаримда, бу – авлодлар ўртасидаги биринчи навбатдаги тафовут. Аммо шу билан бирга ёш йигит-қизларнинг кўпчилиги ҳам ислом динига, қўрқув деб бўлмас-ку, лекин ишончсизлик билан қараётганини ҳам кўриб турибмиз. Бу ўринда бошқа бир чеккага чиқиш бор, чунки ислом дини кўпинча жоҳиллик, ўқимаганлик, саводсизлик ва ҳк. билан боғланмоқда. Бу ўринда биз дунёвий ва шаҳар ёшлари билан ўртада зиддият борлигини кўрамиз. Шу ўринда бутунлай бошқа дискурс пайдо бўляпти: шаҳар ва қишлоқ маданияти масаласи. Бу ерда таъсир кучини йўқотиш, қарор топган одатий ҳаёт тарзидан айрилиш қўрқуви бор. Лекин у, назаримда, катта авлод қўрқувидай кучли эмас. Бу ерда бир-бирини иқи суймаслик ва ҳк. бор.\nМен булар барчасини табиий жараёнлар деб биламан. Бу – ҳар қандай жамият ривожланиш динамикасининг нормал қисми. Агар бундай ўзгаришлар рўй бермаганда, турғунлик юз бериб, жамият ривожлана олмай қолар эди. Айтмоқчиманки, ушбу тажриба орттирила боргани сари Қирғизистондаги вазият Марказий Осиё мамлакатларининг бошқа мамлакатларига қараганда, яхшиланаверади. Устунлигимиз шундаки, бизда дунёвий ва диний жамиятнинг бирга ривожланиш имконияти бор. Бизда мулоқот мавжуд. Ҳа, қайсидир ўринда у нормаллик чегарасидан чиқиб кетаётир, қайсидир ўринда депутатлар, дин арбоблари, қандайдир дунёвий арбоблар ўртасидаги шахсий ҳақоратларга айланиб кетмоқда. Лекин бундай мулоқот зарур. Ушбу далиллар, яъни ушбу баҳслар, бир-бирини айблаш ҳоллари бирор янги нарсага ўсиб чиқиш учун керак бўлади.\nИлгари арабларни мактаб қурмаяпти, деб тез-тез айблашгани эсингиздами? Масжидлар қуриб ташлаяпти, яхшиси, мактаблар билан шифохоналар қурса бўлар эди, деган. Ўша айбловлардан сўнг араблар мактаблар қура бошлади. Ҳозир араблар жуда кўп мактаблар қуряпти, эҳтиёжманд оилаларга ёрдам бериш мақсадида бутун бошли қўрғонлар барпо қиляпти ва ҳк. Энди ўша дискурслар эшитилмай қолди, яъни бунақа айбловлар тобора камайиб кетяпти. Кўряпмизки, мана шундай мулоқотлар орқали ўша 2 та гуруҳ бир-бирини тушуна бошлаяпти. Ёки ҳеч бўлмаганда, бир-бирининг гапларини эшита бошлаяпти.\nШахсий кузатувларимга кўра, аҳолининг дунёвий, мусулмон ва христиан қисмлари ўртасидаги мана шу ишқаланишлар тобора камайиб боряпти. Бу бизда мулоқот имконияти борлиги шарофати билан юз беряпти.\nКейинги меҳмонимиз қозоғистонлик эксперт ва мустақил тадқиқотчи Ғалим Жусипбекдир, у фанлараро тадқиқот билан шуғулланади, улар сирасига инклюзивлик, дин, идентитет ва инсон ҳуқуқи киради.\nБарчамиз дин ҳар доим ҳаётимиз билан чамбарчас боғлангани ва онгимизнинг қандайдир маънавий-ахлоқий негизи бўлиб келганини тушунамиз. Лекин биз Қозоғистон ёки Марказий Осиёдаги диндор кишининг ўрта статистик портретига қарамоқчи бўлсак, кўз ўнгимизда ким гавдаланган бўлар эди?\nБиринчидан, жамиятнинг турган туриши – мураккаб ҳодиса. Боз устига, сўнгги йилларда жамият янада мураккаблашди (глобаллашувга анча-мунча очиқ бўлган 2 та мамлакат: Қозоғистон билан Қирғизистонни оладиган бўлсак, улар 90-йиллар бошидан бошлаб очиқ эди). Жамият мураккаблашди. Мустақилликнинг дастлабки йилларида катта авлод – пенсиядагилар назарда тутилмоқда – ислом динининг муайян амалларини бажарган бўлса, энди улар қаторига ёшлар ҳам тортилди. Бироқ 90-йилларда айнан ёшлар ўртасида ислом динига қизиқиш кучайиб кетган эди. Ҳозирги вақтда ўрта статистик диндорнинг бундай профили мавжуд эмас, деб айтса бўлади. Ҳам шаҳар, ҳам қишлоқ аҳолиси, ёшлар – қишлоқ ва шаҳар ёшлари, яқинда у ёки бу ерга кўчиб борган кишилар, қишлоқлардан шаҳарларга кўчиб ўтган маҳаллий мигрантлар – ушбу барча қатламлар диний тикланиш жараёнида иштирок этмоқда ва албатта ҳар кимнинг диндорликка оид ўз қараши бор.\nМуайян профил, прототип ёки ўрта статистик диндор ватандош ҳақида гапириб бўлмаганидек, диндорликнинг муайян андазаси борлиги ҳақида иддао қилиш ҳам ножоиздир.\nОдамлар, айниқса, ёшлар орасида, “Менинг эътиқодим бор, лекин муайян дин амалларини бажармайман”, дегувчилар қатлами пайдо бўлди. Буни ноёб ҳодиса деб ҳам айтиш мумкин. У инглиз тилида мана бундай жаранглайди: “believing, but not belonging” (“ишонаман, лекин мансуб эмасман”). Одам эътиқод қилади, лекин сунний ёки шиий ислом сингари бирорта институционаллашган гуруҳга мансуб эмас. Бунга ислом динининг мотуридийлик, ҳанафийлик мактабларини ҳам мисол қилиб келтириш мумкин. У [одам] шундай дейди: “Мен Худога ишонаман. Менинг эътиқодим бор, лекин мени ҳеч бир гуруҳга қўша олмайсиз”. Яъниким, ушбу феномен Қозоғистонда мавжуд. Мен ёшлар орасида шунақа йигитларни кўрдим. Ривожланган мамлакатларда бор нарсалар бизга ҳам кириб кела бошлади. Бу мавжуд манзарани янада мураккаблаштирмоқда. Шундай қилиб, диндор ким ўзи?\nЛекин барибир асосий кўпчилик анъанавий ислом тарафдорлари эмасми? Ёки ислом дини билан тангричилик ёки бошқа бирор диннинг қоришмаси мавжудми? Масалан, менинг ота-онам бир вақтда намоз ҳам ўқиши ва ёвуз руҳларни ҳайдаш учун уй хоналарига кириб, исириқ тутатиши ҳам мумкин.\nАнъанавий ислом нимрасман рухсат этилган ислом дини сифатида мавжуд, яъни анъанавий эмас деб саналадиган барча гуруҳлар шубҳа ва нишон остига олинганлар қаторидадир. Албатта, улар ривожлана олмайди. Ҳар ҳолда шу пайтгача унинг объектив сабаблари бор эди, чунки улар орасида муайян деструктив – бузмакор ғояларни ваъз айтиб тарғиб қилувчи ва экстремистик деб аталадиган гуруҳлар бор эди. Лекин давлат сиёсати рухсат этгани нуқтаи назаридан анъанавий гуруҳлар ёки анъанавий ислом дини устун мавқени эгаллагани билан боғлиқ вазият қизиқ. У [анъанавий ислом] инклюзивлик муаммоси, замонавий жамият қуриш муаммоси сингари кўплаб муаммоларни ҳал қила олмади. Муаммолар ҳал бўлмай қолиб кетди. Ҳатто “анъанавий ислом барча муаммоларимизни ҳал қилади”, қабилидаги мантра (афсун, дуо) дин нуқтаи назаридан керагидан ортиқ некбин эди. Ушбу ретрадиционализация диний тикланиш жараёни билан бирга кечмоқда.\nУмуман олганда, ретрадиционализация нимани англатади? Анъаналар тикланишиними ёки анъаналарни қайтадан кашф қилиш ва дин тикланишиними? У нима дегани? Марказий Осиё мамлакатлари айрим ватандошлари учун бу ўзига хос десоветизация – совет тутимларидан воз кечишдир, яъни улар қайсидир тарзда советларнинг унчалик ҳам яхши бўлмаган ўтмишини итқитиб ташлашни, ўз илдизларига қайтишни истайди. Улар наздида анъаналарни тиклаш, анъанавий динни тиклаш совет тутимларидан воз кечиш, мустамлака асоратларидан қутулиш, ўзининг йўқотилган “мен”ига эришиш бўлиб туюлади. Бу – гўё масаланинг бир томони, бироқ тушунарли ва қайсидир маънода табиий жараён, чунки Совет Иттифоқи демократик давлат бўлмагани аниқ. Тоталитар сиёсат жон-жаҳд билан амалга оширилган даврлар бўлди. Ўша давлат одамларни, ўзгача фикрловчиларни қатағон қилди. Дарвоқе, ислом дини ҳам ижтимоий ҳаётнинг энг кўп қатағон қилинган ҳодисаларидан бири бўлган эди. Нафақат дин, хусусан, ислом ҳам. Шунинг учун Совет Иттифоқи инқирозга юз тутгандан сўнг одамлар ислом динини қайта тиклай бошлагани табиий ҳол, чунки у СССР даврида ижтимоий ҳаётнинг энг кўп таъқибга учраган ҳодисаси бўлган эди. Бу – масаланинг бир тарафи.\nИккинчидан, шуни қайд этиш лозимки, Марказий Осиёнинг барча мамлакатларида айрим ижтимоий концептларни – тушунчаларни англамаслик (инглиз тилида – confusion, misconseption) ҳолатлари мавжуд. Мен, биринчидан, миллий давлат, иккинчидан, миллат ва миллият (нация и национальность) тушунчаларини таъкидлаб кўрсатмоқчиман. Ушбу концепцияларни тушунмаслик сабаб кўплаб муаммолар келиб чиқаётганини кўришимиз мумкин, чунки бизда мана бу ҳодиса юз берди: этнослар автоматик тарзда миллатларга айланиб кетди. Оқибатда миллий давлат – узр, очиқча айтаман – муайян этнос давлатига дўниб қолди. Лекин бу – қаттиқ адашиш. Рўй берган нарса очиқ сталинча ва советча миллий қурилиш сиёсати эди. Этнослар, айниқса, йирик этнослар миллиятга тенглаб қўйилди, ҳамма миллиятга айланди. Муайян этноснинг, этник мансубликнинг асосий мезони тил бўлиб қолди. Шу сабаб миямизда ҳамма нарса аралаш-қуралаш бўлиб кетади. Ҳатто зиёлиларимиз ҳам биринчи навбатда мана шу тушунмовчилик домига тушиб қолган, яъни Марказий Осиё зиёлиларининг аксарият қисми Сталин ва Совет концепцияси қаричи билан фикрлайди: этник мансублик миллатга тенг, миллат эса тил билан белгиланади. Яъниким, СССР даврида ислом тўлиқ йўқ қилинган эмас, муайян даражада унга тоқат қилинган – унга рухсат этилган эди. Ушбу рухсат этиш анъаналар, миллий анъаналар, шартли қилиб айтганда, “этник анъаналар” даражасида бўлган.\nКўз ўнгимизда мана бундай манзара ҳосил бўлади: этнос = миллат, ислом = бизнинг этник – замонавий тушунчамиздаги – миллий дин. Булар барчаси инглиз тилида “nation state” – “миллий давлат” деб аталадиган замонавий давлатни тушунишимиз ўша тушунмовчиликлар оқибатида (ҳатто қайсидир маънода концепцияни алмаштириш, яъни концепция субституцияси рўй берди) замонавий Қозоғистон, Қирғизистон ва Ўзбекистонни қозоқ мусулмонлари, қирғиз мусулмонлари ва ўзбек мусулмонлари деб тасаввур қилишимизга сабаб бўлади. Лекин моҳиятан миллий давлат “сиёсий бирлик” маъносини англатадиган замонавий феномендир. У – ватандошлар бирлиги. У иттифоқ ҳам, муайян элатларга мансуб ёки диндошларнинг – муайян дин вакилларининг уюшмаси ҳам эмас. У муайян сиёсий, иқтисодий ва ижтимоий мақсадлари бор ватандошлар қурган сиёсий иттифоқдир. Айтмоқчиманки, муаммолар илдизи миллий қурилиш борасидаги совет сиёсатига бориб тақалади.\nКелинг, Қозоғистон ва Қирғизистоннинг ўрта статистик ватандошини олиб ундай сўраймиз: “Миллат нима дегани?” У жавоб беради: “Қозоқлар – миллат, қирғизлар – миллат, руслар – миллат”. Кўриб турганингиздек, мана шу тушунмовчилик, миядаги аралаш-қуралаш нарсалар, Марказий Осиёдаги диний тикланий, исломий тикланиш шунга олиб келадики, диндорлар ўзи билмаган ҳолда давлат сиёсатига дахл қилади. Улар шундай дейди: “Биз – мусулмонлар, ислом мамлакатимиз. Нега? Чунки биз қозоқлармиз, мусулмонлармиз. Қозоғистон – қозоқлар мамлакати”. Бу – примордиал – бирламчи миллатчилик. Бу – эскирган тушунча, у XXI аср шароитида нафақат эскирган, қолаверса, хавфли ҳамдир, чунки замонавий давлат муайян этноснинг давлати эмас. Шунга кўра, бирламчи миллатчилик боши берк кўчага олиб кириб қўяди. Ушбу жараёнда диннинг тикланиши мусулмонларни ўзлари истамаган ва англамаган ҳолда давлат ҳокимиятига дахл қилиш воситасига айлантириб қўймоқда, чунки улар миллат давлатни, боя айтганимдай, этник мансубликка тенг қилиб қўяди. Этник мансублик нима дегани? Улар мусулмон бўлиши керак бўлган қозоқлар ва қирғизлардир. Бошқача бўлиши мумкин эмас.\nАсли фаластинлик америкалик олим Эдвард Саид деган киши бўлган. Унинг, исломлар – кўп, деган учқур ибораси бўлгучи эди. Гарчи кўпчилик мусулмонлар уни ўзиники деб билса-да, асли келиб чиқишига кўра христиан оиласидан бўлган. Кўплаб мусулмонлар уни ўз одами деб билган. Лекин ўзи умрининг охирига қадар, христиан оиласида туғилганини, араб христиани эканини айтиб юрган. Мана ўша учқур ибораси[нинг тўлиқ варианти]: ислом кўп нарсалардан иборат, исломлар – кўп. Назаримда, ислом динига мана шу призма орқали ёндашиш керак. Менимча, кўп нарса, биринчидан, жамиятнинг ўзига, социумга боғлиқ. Иккинчидан, муайян ресурсларни диннинг ўзидан, ислом динидан қидириб топиш лозим бўлади. Агар биринчи масала бўйича социумга мутлақ эмас, муайян таҳлил орқали ёндашадиган бўлсак – айрим олимлар мана шу таҳлилни маъқул деб билади ва унда мана бу нарса айтилади: агар жамият моҳиятан инклюзив ва демократик бўлса, маълум вақтдан кейин у ривожлана бошлайди. Бунга жуда кўп мусулмонлар кўчиб ўтган Ғарб мамлакатлари ёрқин мисол бўла олади. Одамларнинг фикрини ўрганиш билан шуғулланадиган Pew Research агентлиги бор – жуда катта ташкилот. Улар кўп йиллар давомида мусулмонларнинг у ёки бу масалаларга оид қарашини талқин қилиш бўйича тадқиқотлар ўтказган. Pew Research тадқиқотига кўра, ривожланган Ғарб мамлакатларида яшайдиган мусулмонлар қуйидагиларга тоқатлилик, инклюзив муносабатда бўлади: биринчидан, жинсий майли бошқа камсонли жамоатларга; бу диндорлар (нафақат мусулмонлар, балки барча диндорлар) учун энг муҳим кўрсаткичдир; иккинчидан, улар камсонли диний жамоатлар ва аёлларнинг тенгҳуқуқлилиги масаласига тоқат қилиб қарайди. Булар энг муҳим кўрсаткичлардир.\nМасаланинг бошқа томони ҳам бор – булар жамиятнинг ўзи тоқатсиз бўлган мамлакатларда яшайдиган мусулмонлардир, ўша мамлакатларда – Миср, Эрон, Покистонда – тоқатсиз эксклюзив (бу ўринда ўз қавмидан бошқани тан олмаслик) қарашлар кўзга ташланади, шунга кўра, ўша жамиятларда жинсий майли бошқа ва диний камсонли жамоатларга нисбатан, аёлларнинг гендер тенглигини қабул қилиш масаласидаги тоқатлилик ва инклюзивлик кўрсаткичлари жуда паст.\nШу ўриндаги таҳлил жуда қизиқ. Жамият диндорликка таъсир кўрсатади. Жамият қанчалик тоқатли ва инклюзив бўлса, диндор кишиларнинг ислом ва бошқа динларнинг инклюзив талқинларига талаб шунча кўп бўлади. Назаримда, биринчидан, жамият ўзгариши керак. У демократроқ бўла бориши, инсон ҳақлари қадриятларга кўпроқ содиқ бўлиши лозим, шунда орадан муайян вақт ўтгандан кейин диний талқинлар бўлади, бу – менинг некбин вариантим, менинг некбин сценарийим бўйича жамият шу йўналишда ривожланиб бориши даркор. Иккинчидан, бу диннинг ўзига тегишли – биз исломни, биринчидан яхлит дин деб ўйламаслигимиз керак, у яхлит дин эмас, боя айтиб ўтганимдай, исломлар кўп ва энг қизиғи, ислом тарихида нафақат диний бағрикенглик, ҳатто диний жиҳатдан ҳамма нарсани қамраб олиш нормал ҳолат ҳисобланган даврлар бўлган. Бу ислом дунёсининг гуллаб-яшнаган ва Шарқ ренессанси деб аталган даври эди. Ўша даврда ал-Форобий, Хоразмий, Беруний, Ибн Рушд каби буюк шахслар яшаб, ижод қилган. Бу ислом динининг олтин даври бўлган. У нафақат исломий бағрикенглик, қолаверса, кенг қамровли ислом самимияти даври эди. Ҳатто бемалол айтиш мумкинки, мабодо ал-Форобий бизнинг даврда пайдо бўлиб қолганда борми – аслида пайдо бўлиши ҳам даргумон – кўп омиллар ҳисобга олинса, у Миср ёки Эронда қамоққа тиқилиши, ҳатто қатл этилиши мумкин эди.\nШартли равишда “Ислом ренессанси” деб аталадиган ўша даврни оладиган бўлсак, ўша даврда яшаган мусулмон ҳозирги мусулмонларнинг фикрлашидан даҳшатга тушган бўлар эди. Мен айнан шундай манзарани тасаввур қилдим, чунки олтин аср ёки Мусулмон ренессанси деб аталаётган даврда мусулмон олимлари қадимги Ҳиндистон, Ассирия, Сурия, кўҳна Юнонистон, антик давр олимлари асарларини ўқиш, таржима қилиш ва қайсидир ўринларда улар асарларини мослаштиришдан қўрқмаган. Ўша даврда ўзаро ўқиб-ўрганиш жараёни бўлган, яъни мусулмонлар қандайдир янгиликлар олиб кириш баробарида ўша пайтлар ўзлари табиий йўл билан бўйсундирган халқлар ва жамиятлардан ҳам ўрганган. Бу жуда қизиқ тажриба алмашиш бўлган. Ҳар қандай дин, хусусан, исломнинг асосий саволлари мана булардир: дин нима? Ислом дини нима дегани? Диндор киши кими? Мусулмон ким? Ахлоқ нима дегани? Имом ким? Булар – асосий ва фундаментал саволлар. Ислом концептологиясини олиб қарасак, бошқа ҳар қандай динда бўлгани каби исломда ҳам булар асосий ва фундаментал саволлардир.\nЎша даврда яшаб ўтган кўплаб олимлар фикрича, ушбу асосий саволлар вақти-вақти билан қайта кўриб чиқилиши керак. Дейлик, маълум вақт ўтгандан кейин олимлар бу саволларга янгидан жавоб излаши керак бўлади. Ислом нима дегани? Мусулмон киши ким? Лекин биз ҳозир нимани кўряпмиз? Кўраётганимиз, эшитаётганимиз догматик жавоблар. Ўз вақтида бундай саволларга жавоб топиш билан “калом” деб аталган илм шуғулланган. Уни [ҳозирги тилга] таржима қиладиган бўлсак, “диалектик илоҳиётшунослик” деган маънони англатади.\nКалом илми рационалистик усуллардан фойдаланган. Ушбу фан динамик фан сифатида мавжуд бўлмай қолгандан сўнг ислом динининг, исломий интеллектуал ва маънавий тафаккурнинг турғунлик жараёни бошланди. Айрим олимлар турғунлик XI асрда, тахминан 1000 йил олдин бошланган деса, бошқалари 500 йил олдин бошланган эди, деб айтади. Лекин гап бунда эмас. Турғунлик жараёни қачон бошлангани ҳақида кўп баҳслашиш мумкин, ушбу мавзуни тадқиқ қилган деярли барча олимлар бир нарсани қайта-қайта тилга олади: ақлни ишлатиш рационализми йўқотила бошлади, у таъқибга учрайдиган бўлди ва ислом олами сўниб, таназзулга юз тутиб, оқибатда турғун бўла борди. Ушбу турғунлик, ҳатто қайсидир маънода калом илмининг ҳалокати – бунга ёрқин мисол. У асрлар давомида қайсидир мадрасаларда ўқитилган бўлиши мумкин, лекин бу қотиб қолган калом илми эди. Ўша мадрасаларда муайян догматик меъёрлар ёдлатилган. Ўша догмалар ўз вақтида қандай ишлаб чиқилган эди? Улар догма эмас, ўта нормал масалалар ва принциплар бўлган ва муҳокама ҳам қилинган. Афсуски, бунга чек қўйилди. Ақлнинг сўниши ва ислом дунёси мусулмонларининг рационализмдан чекиниши ҳозир сиз билан биз эга бўлиб турган ҳолатга олиб келди. Ҳозир бизда, афсуски, турғунлик ҳукмрон. Ҳатто бугунги анъаначи мусулмонлар фойдаланаётган китоблар камида 150 йил олдин ёзилган. Энг янги деганлари шу. Улар – туркча, усмонлилар даври китоблари. Фақиҳ Ибн Обиддин нисбатан тараққийпарвар олим бўлган. Қолган классик асрлар X, XI ва XII асрларда ёзилган, яъни ислом оламининг билимлар сандиғида камида 150 йил, кўпи билан эса 1000 – 1100 йил, 800 – 900 йил олдин ёзилган асарлар бор, яъни тафаккур турғунлиги даври ҳаммасидан ортиқ. Яъниким, мен юқорида қайд этиб ўтган ислом нима дегани, мусулмон киши ким, ахлоқ нима дегани қабилидаги саволларни энди қандай талқин қилишимиз қотиб қолган ҳолатда турибди. Энди XXI асрни тасаввур қилинг – ислом дини албатта яхлит эмас, мен бу ерда анъанавий, консерватив талқинларни назарда тутяпман – дин бунақа саволларга жавоб беришга қодир эмас. Ва бу ҳол айни пайтда жуда кўп муаммоларни келтириб чиқаради, чунки қўлимизда объектив ҳужжатлар бор. Улар “Инсон ҳақлари тўғрисидаги умумжаҳон декларацияси”дан тортиб, “Бола ҳақлари тўғрисида”ги конценциягача бўлган инсон ҳақлари тўғрисидаги ҳужжатлардир. Улар барчаси объектив, улар барчаси норматив тарзида мавжуд. Исломнинг муайян талқинларини оламиз: улар ўзаро зид келади. Хўш, шунда нима қилиш керак? Дилемма пайдо бўлади: нима қилиш керак? Кўплаб консерватив мусулмонлар, анъаначилар ушбу дилеммани осон ҳал қилади. Улар шундай дейди: “Ота-боболаримизнинг [васиятларига] амал қиламиз, мумтоз уламога эргашамиз”. Лекин кечириб қўясиз, бунақа йўл тутиладиган энг яқин давр XIX аср бўлган эди.\nСиз ислом ва инсон ҳақлари деган масалани кўтардингиз. Ушбу мавзуда мақола ҳам ёзиб, унда clash of rights (ҳақлар тўқнашуви) тушунчасини тилга олиб ўтгансиз. Ушбу феномен нима ҳақда (урғу нимага бериляпти)?\nClash of rights тушунчасининг маъноси шуки, диндор киши айтади: “Бу – менинг ҳаққим. Мен ўзим истаган нарсага эътиқод қилишни истайман”. У ҳақ, бу – унинг ҳаққи, унинг виждон эркинлигига бўлган ҳаққи. Бироқ сиз билан биз ҳозир интеллектуал ва маънавий турғунликни бошдан кечираётганимиз сабабли бу одам кўпинча модерндан олдинги давр, XIX , XX, XVII, ва XVIII аср фатволари, талқинлари билан иш кўриши мумкин. Ва мана шу виждон эркинлиги ҳуқуқи, эътиқод эркинлиги ҳуқуқи инсоннинг бошқа ҳақлари билан тўқнашувига олиб келиши мумкин ва бу рўй бермоқда ҳам. Бу – аёлларнинг гендер тенглиги масаласи. Келинг, бир киши қиз тарбиялаяпти, деб тасаввур қилайлик. У қизига шундай дейди: “Сен мана буларни қилишинг керак. Сен бирор касбга ўқимаслигинг керак. Сен эрингнинг гапига қулоқ соладиган завжа бўлишинг, ишлаб, бирор мавқега эга бўлишни ўйламаслигинг лозим”. Лекин ўша одам модерндан олдинги талқинлар билан иш кўрмоқда, унинг қизи эса алоҳида индивид сифатида отасининг мулки эмас – буни ҳам тан олиш керак. Унинг ривожланишга ҳаққи бор. Ва биз бу ерда clash of rights – ҳақлар тўқнашувига гувоҳ бўляпмиз. Отанинг ўз дини амрларига бўйсунишга ҳаққи бор, бошқа тарафдан эса – улар ҳозирча бирга яшаётган бўлса – қиз боланинг индивид сифатида ривожланиш ҳуқуқини ҳам кўряпмиз.\nБир қиз ҳаётини бошқа бир касбга бағишламоқчи эканини айтиб келган, ота-онаси эса уни узоқ вақт тушунмаган. Ниҳоят, қиз уларни ишонтиришга муваффақ бўлади. Ҳозир у ўзи истаган мутахассисликка ўқияпти. Шунга гувоҳ бўлиб турибмиз, мақоламизда ана шу мавзуни – clash of rights феноменини, ҳақлар тўқнашувини кўтармоқчи эдик. Агар биз анъанавий ислом демодерн даврида шаклланганини ҳисобга олсак, бу мутлақо қонуний экани ойдинлашади. Ва бу – мутлақо қонуний. Мен бу ерда вазиятдан тез орада чиқиш йўлини кўраётганим йўқ. Бу ўринда барчамиз: дин арбоблари, ижтимоий ва гуманитар фанлар олимлари, ҳуқуқшунослар бирга ўтириб, вазиятга ечим топишимиз керак. Лекин бу фақат Қозоғистон билан Қирғизистоннинг иши эмас. Бу – глобал муаммо. Биз буни Европада ҳам кўряпмиз. Таассуфки, мусулмонлар яшаётган анклавларда ҳамма нарса бўлиши мумкин. Аммо бу мамлакатларда бошқа параллел феномен ҳам бор: жамият тоқатли ва инклюзив бўлгани сабабли мусулмонлар исломни талқин қилишда инклюзивроқ талқинларни топишга интилади. Шу иш билан шуғулланаётган олимлар ҳам бор. Масалан, мен Адис Дударияни (Adis Duderija) мисол қилиб келтиришим мумкин. У – австралиялик мусулмон олим. Холид Абу Ал-Фатл [Khaled Abou El Fadl] – асли келиб чиқиши кувайтлик бўлган америкалик олим. Уларнинг сайтлари бор. Дарвоқе, улар, биринчидан, инсон ҳақлари, инсон ҳақлари универсаллиги, бола ҳақлари, аёллар ҳақлари тўлиқ қабул қилинишини ёқлайди. Буни ўзлари учун абсолют деб билади. Улар бу масалада ҳеч қандай қўшимча шарт қўймайди. Худди ўзлари учун Қуръонни абсолют деб билгандай. Шартли қилиб айтганда – абсолют. Улар наздида универсал принциплар ёки инсон ҳақлари қадриятлари бошқачадир, шартли қилиб айтганда, абсолютдир. Бу демократик мамлакатларда юз бераётган қизиқарли ва қонуний жараёндир. Ҳозирча ўзимизнинг мамлакатларда буни кўрганим йўқ. Балки қаердадир бундай жараён кечаётгандир. Айтганча, Россияда ҳам айрим олимлар бор. Улар сирасига Тауфиқ Иброҳимовни киритиш мумкин. Унинг ажойиб мақолалари бор. Яна Дамир Муҳитдиновни ҳам санаб ўтса бўлади. Унинг сўнгги мақолаларидан бири ислом феминизми олимларга бағишланган. Шунақаси ҳам бўлар экан [кулади]. Ислом феминизми – жуда қизиқ феномен. Бу оксюморон эмас, жуда нормал феномен.\nИслом феминизми. Тўғриси, мен бу иборани биринчи марта эшитяпман, лекин сиз мени жуда қизиқтириб қўйдингиз. Менимча, барча дин амалларини бажарувчи мусулмонлар ушбу концепт билан танишиб қўйса, фойдадан холи бўлмайди. Сизга сўнгги саволлардан бирини бераман. Сиз жамият қанчалик тоқатли бўлса, ислом дини ҳам шунчалик тоқатли бўлади, деган бир қонуниятни эслаб ўтдингиз. Энг тоқатли жамият – қандайдир Европа жамияти ва энг тоқатсиз жамият, деган иккита экстрим – бир-бирига мутлақо тескари тушунчаларни мисол тариқасида олсак, Марказий Осиё мамлакатларимизнинг ушбу экстримлар оралиғидаги ўрни қандай бўлади? Қайси ўринни эгаллаймиз? Яна 20 йилдан сўнг ўрнимиз қандай бўлади?\nТарбия ва таълимнинг гуманистик моделларини зудлик билан ривожлантириш зарур. Боланинг миясига шафқатсизликка, қаттиққўлликка сиғинишни тиқиштириш, қўпол ва душман дунё манзарасини жойлаш моделидан воз кечиш зарур. Дарвоқе, мен яна бир қизиқ феноменни таъкидлаб ўтмоқчиман, у “ижтимой назорат” деб аталади. Сиз дин ботиний олам феномени бўлиши керак, деб айтиб ўтдингиз. Моҳиятан олиб қараганда, тўғри. Кўп одамлар эътиқодни қабул қилади, динга кўнгил эҳтиёжи сифатида эргашади. Улар диндан қандай яшаш ва нима учун яшашда ҳаёт мазмунини топади. Лекин шу ўринда қизиқ бир жиҳат бор: айрим ҳолларда дин ижтимоий назоратнинг механизми – воситаси ҳам бўлиши мумкин, бўляпти ҳам. Мен буни ҳозирги замоннинг энг салбий феноменларидан бири деб айтган бўлар эдим, чунки диний ижтимоий назорат сиёсий назоратга ўтиб кетиши ҳам ҳеч гап эмас.\nИжтимоий назорат қаердан пайдо бўлади? Бу жамиятнинг ўзида бор. Масалан, ўзимизнинг қозоқ ёки қирғиз жамиятимизни олиб кўрайик. Ҳа, бу – ота-она назорати, улар фарзанди нима еб, нима ичаётганини назорат қилади. Майли, болаликда спиртли ичимликлар ичиш масаласи ўз-ўзидан тушунарли. Ота-онанинг фарзандларини спиртли ичимликлар ичишдан ва бошқа зарарли одатлардан тийиш ҳуқуқи ҳам, мажбурияти ҳам бор. Лекин фарзанди ким билан дўстлашаётгани, қайси ўқув юртига кираётгани, қайси кийимни кияётганини ҳам назорат қилади. Бу жамиятимизда ижтимоий назорат феномени мавжудлигини кўрсатади. Улар фарзандлари кимга уйланаётгани ёки турмушга чиқаётганини ҳам назорат қилади. Яъниким, бу жамиятда диний тикланиш ўз-ўзидан ижтимоий назоратга олиб боради. Кўряпмизки, бу ўринда социум билан дин бир-бирига чамбарчас боғлиқ, яъни ижтимоий назорат мавжуд бирор жамият бўлса, диний тикланиш – диний омил, эртами-кечми, ижтимоий назорат учун диндан фойдаланишга олиб келади. Бу пировардида сиёсий назоратга сабаб бўлиши мумкин.\n Бу ерда бир оз англашилмовчилик бўлган. Ҳанафийлик мактаб эмас, мазҳаб.\n Абсолют (фалсафада) – барча мавжуд нарсаларнинг абадий ва ўзгармайдиган бош асоси.\n Оксюморон (французча) – бир-бирига зид келувчи тушунчаларнинг образли бирикуви.


Beruniy tumani hokimligi | “Ёшлар куни”\n30-июн “Ёшлар куни”ни кенг нишонлаш бўйича Ўзбекистон ёшлар иттифоқи Беруний туман Кенгаши томонидан амалга оширилган ишлар.\nБу йил Ўзбекистонда иккинчи марта 30 июнь — Ёшлар куни нишонланади. 2017 йил 30 июнь куни «Камолот» Ёшлар ижтимоий ҳаракатининг IV қурултойида нутқ сўзлаган Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев ушбу санани мамлакатда Ёшлар куни сифатида нишонлаш ташаббусини илгари сурган эди. 26 августда эса «Ўзбекистон Республикаси ёшлари кунини белгилаш тўғрисида»ги қонун матбуотда эълон қилинди ва кучга кирди. Мана, орадан қарийб икки йил ўтди. Ҳар йилгидек ананага аййланган “Ёшлар куни”дак кўплаб тадбирлар, концертлар, спорт мусобақалари, танловлар, учрашувларни ўтказилди.\nТуманимаизда бу кун ўзгача шукуҳ билан бошланди Беруний педагигока коллежида спортнинг “Аримлестинг мусобақаси” ўтказилиб мусобақага 50 нафардан ортиқ ёшларимиз куч синашди ва ҳолиб иштирокчиларимиз совғалар ва дипломлар билан тақдирландилар.\nЁшлар марказида “Биз бағри кенг Ўзбекистон фарзандларимиз” шиори остида турли миллат вакилларининг миллий рақс саънати фестивали ташкил қилиниб бунда қозоқ, туркман, рус, кореис, испан ва дунё рақсларини ўз ичига олган рақслар ўтказилди.\nКейинги тадбиримиз ёшлар марказининг конференциялар залида “Хоким ва ёшлар” мавзусида ёшлар билан учрашув ўтказилди. Учрашувда Беруний тумани ҳокими А.Сапарбаев “Ёшлар куни” муносабати билан ёшларни табриклаб ўтди. Шунингдек, тумандаги иқтидорли ёшлар ва ўтказилган тадбирларда фаол қатнашган ёшларни тақдирлади ҳамда Ўзбекистон ёшлар иттифоқи Беруний туман Кенгаши томонидан ижтимоий-химояга мухтож кам таъминланган оила фарзандлари 2 дона велосипед совға қилинди.\nШимом ОФЙ худудидан 30 июн “Ёшлар куни” муносабати билан тумандаги 3 нафар ёш оилаларга “Ёшлар уй”лари топширилди.\nБеруний амфитеартда “Ёшлар ойлиги” ва 30-июн “Ёшлар куни” муносабати билан “Ёшлар – келажак бунёдкори!” шиори остида гала-концерт ўтказилди. Концертга 1200 нафардан ортиқ ёшлар жалб қилинди.\nМустақиллик майдонида “Ёшлар ойлиги” ва 30-июн “Ёшлар куни” муносабати билан “Ёшлар – келажак бунёдкори!” шиори остида гала-концерт ўтказилди. Концертга 800 нафардан ортиқ ёшлар жалб қилинди.\n“Ёшлар ойлиги” ва “Гиёхвандликка қарши курашиш ойлиги” ҳамда “26-июн – Ҳалқаро гиёхвандликка қарши курашиш куни” муносабати билан Ўзбекистон ёшлар иттифоқи Беруний туман Кенгаши томонидан 31 та маънавий-маърифий тадбирлар, спорт мусобақалари, кўрик-танловлар ташкил этилиб, 5823 нафар ёшлар қамраб олинди.


06:49 / 08.09.2016\nАҚШнинг Шимолий Дакота судьяси АҚШ президенти лавозимига Яшиллар партиясидан номзод Жилл Стайннинг ҳибсга олинишига ордер берди, деб хабар бермоқда Associated Press ахборот агентлиги.\nСтайн Dakota Access қувури қурилишига норозилик билдириш тадбирида қурилиш техникасига пуркагич билан бўёқ сепганликда айбланмоқда.\nИш материалларига кўра, Стайн "безорилик" ва "бировнинг мулкига зиён етказиш" моддалари бўйича айбланмоқда. Худди шундай айбловлар унинг шериги Ажам Баракка ҳам қўйилган.\nЭколог фаоллар Стайнни норозилик жойида ёзув қолдириш учун чақиртиришганди. У бўёқ билан бульдозер чўмичида "Мен бу позицияга розиман" деган ёзув қолдирган.\nБу ерда яшовчи сиу қабиласи ҳиндулари тўрт штат орқали ўтувчи қувурнинг қурилишини тўхтатишга ҳаракат қилмоқда. Қабила сардорлари қувур муқаддас жойларни таҳқирлайди ва сувни ифлослантиради, деб ҳисобламоқдалар.\n2012 йил 16 отябрда Стайн Демократик партиядан иккинчи муддатга номзодини қўйган АҚШ президенти Барак Обама ва унинг рақиби Митт Ромнининг дебатларига киришга уринишда ҳибсга олинганди.\nАҚШда навбатдаги президентлик сайловлари 8 ноябрда ўтади. АҚШ президенти лавозимига асосий номзодлар Дональд Трамп ва Хиллари Клинтон ҳисобланмоқда. Улардан ташқари, сайлов кампаниясида Стайн ва Гэри Жонсон ҳам иштирок этмоқда.\nАҚШ президенти лавозимига номзод\n08:40 / 15.09.2016


Эврил Турон: нега Тошкентда ўзбекча атамалар кам? « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nЭврил Турон: нега Тошкентда ўзбекча атамалар кам?\n24 April 2014 - 8:09\nТил миллатнинг: Жони, Юраги, Қон томирларидир.\nБосқинчиларнинг зулм, зуғумлари остида Она тилимиз узун-узун замонлар камситилди, иккинчи даражали тил ҳолига туширилди. Атайлаб, Қасддан.\nЎзбекда: “Оққан дарё оқади” деган гап бор. Бу асрлар синовларидан ўтган гап. Ниҳоят зўр тўсиқ, қийинчиликларни енгдик… она тилимиз – давлатимиз тили бўлди.\nБилган одамга бу…\nБунинг қадрига етишимиз керак.\nБуни адроқлашимиз керак.\nБуни асрашимиз керак.\nЛекин биз бунга амал қилаяпмизми?\nАмал қилишни инглиз, фаранг, ўрис, олмон, испан, жапўн, чинлардан ўрганишимиз керак. Уларнинг юртларида фақат ва фақат ўз тиллари ҳукмрон. Ҳамма – ҳамма ишлари тугал ва тугал, ўз тилларида олиб борилади. Бирон бошқа миллат тилларини аралаштирмайди. Мамлакатларининг ҳар бири ерида ўз ёзувлари, ўз атамалари…\nМустақил давлатнинг том маънода мустақиллилигини шундан ҳам билса бўлади. Мустақилликнинг энг асосий белгиси:\nОна сути билан йўғрилган–ўз она тилидир.\nТангрига шукр, биз мустақилмиз.\nБироқ ҳамон она ватанимизда ажнабий тиллар, хусусан ўрис тили ўз ҳукмронлигини ўтказиб келаётгандай. Бунга қарши ҳар ҳолда, оммавий–ахборот воситаларимиз жон куйдиришаётгандай кўринади.\nАммо натижа қани?.\nБизнингча, бунга юқоридан чек қўйиш керак. Бутунлай!. Кескин!.\nШунда она тилимиз Ер юзи бўйлаб кенг қанот ёзади.\nЎзбекистонимизнинг ҳамма шаҳарлари, айниқса, Тошкент ажнабий атамаларга ғарқ. Масалан:\nСупер маркет Карзинка,\nСупер маркет Мега планет,\nСупер маркет Смарт,\nКафе У Аркадий,\nКафе у Влада,\nКафе Лесная Полянка,\nКафе Тизикова дача,\nСупер маркет Макро,\nЮз-юзлаб номлар… юз–юзлаб атамалар шундай: ажнабийча. Бу кечирилмас ҳол. Ўз Ватанини, ўз халқини юрагидан севадиган инсон буни ҳазм қилолмайди. Асло–асло ҳазм қилолмайди.\nТошкент–Ўзбекистон пойтахти. Чет элларда келган меҳмонлар:\n“Ўзбекнинг ўз атамалари йўқ экан-да” деб кулишмайдими?.\nНом берувчи хокимиятлар қаерга қараб туришибди? Уларга давлат бежиз маош бераяптими?. Идораларида ҳам ишлар русча юритилади. Буни қандай тушинса бўлади?.\nЎз тилини билмаслик, севмаслик: Фожеа,\nБундай иллатлардан қутилиш вақти:\nНаҳотки, биз ўз тилимизни севмаймиз?.\nНаҳот, биз ўз элимизни севмаймиз?.\nНаҳот, биз ўз юртимизни севмаймиз?.\nСевсак, тилимиздан эмас, дилимиздан севсак, бу иллатларга чек қўйишимиз керак. Бутунлай!. Кескин!.\nБизнинг тилимиз–Алишер Навоий тили, Амир Темур тили, Бобур тили, Беруний тили, Хоразимий тили.


МИБ изоҳ берди: «Бундай ижро ҳужжати Бюрога келиб тушмаган...» - xabar.uz\nМИБ изоҳ берди: «Бундай ижро ҳужжати...\n04.07.2019 12:08 0 2454\nИкки кун аввал сайтимизда «Бошқарма бошлиғининг буйруғи «теппа»миди?» сарлавҳали мақола чоп этилиб, унда Андижон вилояти Избоскан туманидаги 11-мактаб собиқ директори Ш. Рустамованинг бошига тушган кўргуликлар баён қилинган эди. Шунингдек, мақолада Ш. Рустамовага нисбатан қўлланилган процессуал мажбурлов чораси суд томонидан бекор қилинган бўлса-да, унинг ишга тикланиш масаласи туман ХТБ мудираси (эндиликда собиқ) сабаб чўзилиб кетганига урғуланиб, бу жараёнда Мажбурий ижро бюроси ходимлари қуввати сезилмаётгани ҳам қистириб ўтилганди.\nМақола юзасидан Бош прокуратура ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси матбуот хизмати тезкор муносабат билдирди. МИБ матбуот хизмати вакилининг билдиришча, Бюронинг Избоскан туман бўлимида Ш. Рустамова ишга тикланиши юзасидан ижро ҳужжати йўқ, бу ҳақда суд ҳужжати келиб тушмаган.\nМИБнинг изоҳидан сўнг «Xabar.uz» қўшимча суриштирув ўтказди. Аниқландики, суд ҳукмига кўра Ш.Рустамова дастлабки терговда эълон қилган Жиноят кодексининг иккита моддаси билан оқлангани рост, битта модда билан айбдор деб топилган. Ўша айблов юзасидан эса юқори босқич судига мурожаат этиш ҳуқуқи тушунтирилган.


Қуръон оятларининг бизгача етиб келган тиловати | Najot.org\nҚуръон оятларининг бизгача етиб келган тиловати\n23.12.2019 Нажот 0 коментариев Мусҳаф,мутавотир,оят\nБикр Шомий (بكر الشامي)нинг Қуръон оятларининг бизгача етиб келган тиловати билан бизгача етиб келган расми ўртасидаги фарқ хусусида берган саволига жавоб\nМен тушуна олмаяпман, менга шу гапни шарҳлаб берсангиз. Уламоларнинг сўзларига мурожаат қилсам ноаниқлик йўқолмаяпти:\nИбн Шиҳоб айтади: Хорижа ибн Зайд Зайд ибн Собитдан хабар беришича, Зайд ибн Собит айтади: Мусҳафни кўчираётганимизда Аҳзоб сурасидан бир оятни йўқотиб қўйдим. Мен Росулуллоҳ ﷺ уни ўқиганини эшитган эдим. Уни излаб, Хузайма ибн Собит ансорийда топдик. У:\n«Мўминлар орасида ўзлари Аллоҳга берган аҳду паймонларига содиқ бўлган кишилар бордир» [Аҳзоб 23]\nМен тушунолмаган нарса шуки, Хузайма ибн Собит битта бўлиши ва мутавотир даражасига етмаганига қарамай, саҳобалар ундан қандай қабул қилишди. Агар унинг гувоҳлиги икки кишининг гувоҳлигига ўтади деб қабул қилганимизда ҳам, мутавотир даражага етмайди-ку.\nХурматли шайхимиз Аллоҳ сизни ўз марҳаматига сазовор қилсин.\nВа алайкум ассалом ва роҳматуллоҳи ва барокатуҳ\nСизга Қуръон оятларининг Росулуллоҳ ﷺ томонидан бизга етиб келган тиловати билан у кишининг қўли остида ёзилган Қуръон нусхаси ўртасида гўё фарқ бордек кўринган. Аммо оятларнинг тиловати бир тўп саҳобаларнинг Росулуллоҳ ﷺдан мутавотир йўл билан нақл қилиши орқали бизгача етиб келган. У бизга мутавотир йўл билан етиб келганидек, Аллоҳнинг изни ва тавфиқи билан қиёматгача сақланади. Чунки Аллоҳ Таоло:\n«Албатта бу эслатмани (яъни Қуръонни) Биз Ўзимиз нозил қилдик ва шубҳасиз, Ўзимиз уни сақлагувчимиз» [Ҳижр 9]\nАммо оятлар расми (лафзларининг ёзилиши шакли)га келсак, саҳобалар оятларни ёдлаган кишилардан эмас, балки уларнинг Росулуллоҳ ﷺ ҳузурида ёзилганларини ёзишга ижмоъ қилишган. Уларга саҳобалар томонидан ёзилган саҳифаларни жамлаш кифоя қилган. Лекин улар ҳар бир саҳифа Росулуллоҳ ﷺ ҳузурида ёзилганига иккита гувоҳ бўлиши шарт деб билишган ва мана шу нарсага зўр бериб ҳаракат қилишган.\nБу Аллоҳ Таоло томонидан ўзининг буюк ва ҳеч қайси томонидан бирон ҳужжат келиб уни ботил қила олмайдиган китобини сақлаш учун бўлган тавфиқдир (ёрдамдир).\n«Унга олдидан ҳам, ортидан ҳам (ҳеч қандай) ботил-ноҳақлик келмас (яъни Қуръони Каримнинг ҳеч қайси томонидан бирон китоб ё ҳужжат келиб, уни ботил қила олмас, чунки у) ҳикмат ва ҳамду-сано эгаси томонидан нозил қилингандир» [Фуссилат 42]\nБу масалани сизга қуйидагича баён қилиб берамиз:\nБиринчи: Қуръонни жамлаш мавзуси:\nБиз Исломий шахсия китобининг биринчи қисми, «Қуръонни жамлаш» бўлимида Қуръон қандай жамлангани ҳақида батафсил айтиб ўтганмиз. Шунингдек Тайсирул вусул илал усул китобининг «Қуръоннинг нозил бўлиши ва ёзилиши», ҳамда «Қуръонни жамлаш» номли бўлимларида ҳам айтганмиз. Савол берувчи масаланинг тафсилоти ва у ҳақдаги тафсилий далилларни билиш учун ўша икки китобга мурожаат қилиши мумкин… Ҳозир мен сизга китобимизда келган айрим нарсаларни айтиб ўтаман. Токи, бу сизга масалани Аллоҳнинг изни ила ўз йўналишида тушунишингиз учун ёрдам берсин:\n1 – Сизга «Тайсирул вусул илал усул» китобидан Қуръоннинг жамланиши бўлимини келтираман:\n(… Абу Бакр розияллоҳу анҳу муртадлар уруши туфайли Қуръонни ёд олган саҳобаларнинг катта қисми шаҳид бўлиб кетганидан қўрқдилар. Чунки улар оятларни суралардаги тартиби билан ёдлаган эдилар. Шунинг учун Абу Бакр розияллоҳу анҳу ёзилган оятларни Росулуллоҳ ﷺ белгилаганидек ҳар бир сурадаги оятларни ўрнига қўйиб жамлашни буюрдилар. Росулуллоҳ ҳузурида ёзилгани тасдиқланганидан кейин ҳар бир суранинг оятлари ёзилган бўлаклар жамланди. Ҳар бир ёзилган бўлакларнинг Росулуллоҳ ﷺ ҳузурида ёзилганига иккитадан саҳобанинг гувоҳлиги талаб қилинди. Улар ёзилган оятлар ёдланган оятларга мос келишига кифояланмадилар. Ҳолбуки, ҳар бир оят саҳобаларнинг мутавотир даражасига етган жамоаси томонидан ёд олинганини билар эдилар. Шунинг учун Тавба сурасининг охирги оятини фақат Хузайма ёзгани ва уни Росулуллоҳ ﷺ ҳузурида ёзилганига ундан бошқаси гувоҳ бўлмаганини билишгач, Росулуллоҳ ﷺнинг Хузайманинг гувоҳлиги икки кишининг гувоҳлигига ўтади деган ҳадисига асосан оятни тавба сурасига қўшишга келишишди. Шундан кейин Хузайма гувоҳ бўлган ушбу оятни Тавба сурасига қўшишди. Ҳолбуки, улар ушбу оятни қатъий шаклда ёддан билишар эди. Бу иш саҳобаларнинг ўта эҳтиёткор бўлганликларининг белгисидир. Чунки улар Қуръонни ҳофизлардан ёзиб олишни эмас, балки Росулуллоҳ ﷺ ҳузурида ёзилган саҳифаларни жамлашни истаган эдилар.\nШунинг учун Абу Бакр Сиддиқнинг жамлаши оятлар ёзилган бўлакларни жамлаш ва уларнинг суралардаги тартибини Росулуллоҳ ﷺ белгилаганидек келтириш бўлган. Бошқача айтганда, ҳар бир суранинг ояти ёзилган бўлакни битта ўринда биридан кейин иккинчиси қўйилди ва Қуръон сураларининг барчаси шу тарзда жамланди). Иқтибос тугади.\n2 – Абу Бакр оятлар ёзилган бўлакларни Росулуллоҳ ﷺ ҳузурида ёзилганидек жамлагандан кейин нима қилгани ҳақида Исломий шахсия китобининг биринчи қисмидан иқтибос келтираман:\n(… Шунинг учун Абу Бакрнинг Қуръонни жамлаш ҳақидаги буйруғи уни битта мусҳаф ҳолатига келтириш буйруғи эмас эди. Балки у Росулуллоҳ ﷺ ҳузурида ёзилган саҳифаларни бир жойга жамлаш ва уларни иккита гувоҳ гувоҳлигида тасдиқлаш ҳақида буйруқ қилган эди… Ушбу саҳифалар Абу Бакр ҳаётлигида унинг ҳузурида ва Умар ҳаётлигида унинг ҳузурида сақланди. Сўнг Умарнинг васиятига кўра, мўминлар онаси ва унинг қизи Ҳафсанинг ҳузурида сақланди…\nБу Абу Бакрнинг Қуръонни жамлаши ҳақидаги гаплар эди. Аммо Усмон розияллоҳу анҳунинг Қуръонни жамлаши масаласига келсак, Усмон розияллоҳу анҳу ўз халифалигининг иккинчи ёки учинчи йили, бошқача айтганда ҳижратнинг йигирма бешинчи йилида Ҳузайфа ибн Ямон Мадинага, Усмоннинг олдига келди. Ўша пайтда Шом аҳли Арманистон ва Озарбайжонни фатҳ қилишда Ироқ аҳли билан биргаликда ғазотда қиларди. Ҳузайфа розияллоҳу анҳу уларнинг Қуръон ўқишдаги ихтилофидан ташвишланар эди. Ҳузайфа Усмон розияллоҳу анҳуга: эй мўминлар амири, мана бу уммат яҳудий ва насоролардек китобда ихтилоф қилишларидан илгари огоҳ бўлинг, деди. Усмон розияллоҳу анҳу Ҳафса розияллоҳу анҳога одам юбориб, Қуръон саҳифаларини юборишини ва улардан нусха кўчириб олиб, қайтариб беришларини айтди. Ҳафса розияллоҳу анҳо саҳифаларни Усмон розияллоҳу анҳуга юборди. Усмон розияллоҳу анҳу Зайд ибн Собит, Абдуллоҳ ибн Зубайр, Саид ибн Ос ва Абдурраҳмон ибн Ҳорис ибн Ҳишомларга Қуръон саҳифаларидан нусха кўчиришни буюрди… Улар саҳифалардан нусха кўчириб бўлишгач, Усмон уни Ҳафсага қайтариб берди. Сўнгра нусха қилиб кўчирилган мусҳафларни минтақаларга жўнатди ва ундан бошқа Қуръон саҳифаларини ёқиб юборишга буюрди. Усмон нусха кўчиртирган мусҳафлар сони еттита эди. Усмон уларни Макка, Шом, Яман, Баҳрайн, Басра ва Кўфага юборди, биттасини Мадинада олиб қолди.\nШунинг учун Усмоннинг қилган иши Қуръонни жамлаш эмас, балки Росулуллоҳдан нақл қилинган Қуръондан нусха кўчириш бўлган эди. Усмон мўминлар онаси Ҳафса олдида сақланаётган нусхадан еттита нусха кўчирди холос. Шунингдек, одамларни мана шу нусха асосида жамлади ва ундан бошқа нусхаларни тақиқлади. Кўчирилган нусхалар ваҳий нозил бўлаётган пайтда Росулуллоҳ ﷺ ҳузурида ёзилган саҳифалардаги ёзувларнинг ҳамда Абу Бакр розияллоҳу анҳу жамлаган нусхаларнинг айнан ўзидир. Кейин мусулмонлар худди шу нусхалардан нусха кўчира бошладилар. Усмон нусха кўчиртирган мусҳафдан бошқаси қолмаган. Нашриётлар пайдо бўлганидан кейин ҳам худди шу нусхадан нашр қилина бошлади…).\n3 – Кўриб турганингиздек, масала саҳобалар Росулуллоҳ ﷺдан қатъий ва мутавотир йўл билан нақл қилган Қуръон тиловатини нақл қилиш бўлган эмас. Балки Росулуллоҳ ﷺ ҳузурида ёзилган нарсани нақл қилиш бўлган… Шунинг учун мусҳаф асосланган мана шу расми (лафзларининг ёзилиш шакли) тавқифийдир. Ўша расм (лафзларининг ёзилиш шакли)ни ушлаш вожибдир, ундан бошқа расм асосида мусҳаф ёзиш эса ҳаромдир. Ундан бошқасига ўтиш мутлақо мумкин эмас… Қуръоннинг Усмоний расми (лафзларининг ёзилиш шакли)ни маҳкам ушлаш вожиб деган гап мусҳаф ёзиш ишига хосдир. Аммо Қуръонни иқтибос келтириш учун ёзиш, ўргатиш учун доскага ёзиш ёки бундан бошқа шаръий мақсадларда ёзиш жоиздир. Масалан мусҳафда الربوا шаклида ёзилган сўзни таълим мақсадида الربا шаклида ёзишингиз жоиздир. Чунки Росулуллоҳ ﷺ фақат мусҳаф қандай ёзилиши шартлигини айтганлар ва саҳобалар ҳам шунинг устида ижмо қилишган. Бу борада бошқасини қиёслаб бўлмайди, чунки у иллатланмаган тавқифий ишдир, унда қиёс ишламайди.\nИккинчидан: Сиз сўраётган ҳадисга келсак, уни Бухорий қуйидаги тарзда чиқарган:\n(4604 – Иброҳим ибн Шиҳобдан келтиришича Анас ибн Молик айтади: Ҳузайфа ибн Ямон Усмоннинг олдига келди, ўша пайтда Ҳузайфа Ироқ ва Шом аҳли билан бирга Арманистон ва Озарбайжонни фатҳ қилиш учун олиб борилаётган жангда қатнашаётган эди. Ҳузайфа уларнинг қироатдаги ихтилофларидан қўрқди. У Усмонга: Эй мўминлар амири яҳудий ва насронийлар ихтилоф қилишганидек бу Уммат Қуръон борасида ихтилоф қилишидан олдин бирор чорасини кўринг, деди. Шунда Усмон Ҳафсага Қуръон саҳифаларини юбориши ҳақида элчи юборди. Шунингдек, саҳифалардан бир неча мусҳаф кўчириб олгандан кейин қайтариб беришини айтди. Ҳафса саҳифаларни Усмонга юборгач, Усмон Зайд ибн Собит, Абдуллоҳ ибн Зубайр, Саид ибн Ос ва Абдурраҳмон ибн Ҳорис ибн Ҳишомларга улардан нусха кўчиришни буюрди. Усмон уч қурайшликка айтдики: Агар сизлар Зайд ибн Собит билан Қуръондан бирор нарсада келишолмасангиз, уни Қурайш тилида ёзинг, чунки у Қурайш тилида нозил бўлган. Сўнг улар шундай қилишди ва саҳифалардан бир неча мусҳаф кўчиришди. Шунда Усмон саҳифаларни Ҳафсага қайтариб, кўчирилган мусҳафларни турли томонларга юборди. Шунингдек бундан бошқа саҳифа ва мусҳафларни ёқиб юборишга буюрди.\nИбн Шиҳоб айтади: Менга Хорижа ибн Зайд ибн Собитнинг хабар қилишича, у Зайд ибн Собитнинг шундай деб айтаётганини эшитган экан: Мусҳафларни кўчираётиб, Аҳзоб сурасидан бир оятни йўқотиб қўйдим. Мен Росулуллоҳ ﷺнинг уни ўқиганини эшитган эдим. Сўнг уни Хузайма ибн Собит Ансорийдан топдик. У\nояти эди. Биз уни мусҳафда Аҳзоб сурасига қўшиб ёздик.\nАён бўладики, ушбу ҳадис Усмон розияллоҳу анҳу давридаги мусҳафлар кўчирилиши (яъни нусха олиш) ҳодисасини баён қиляпти. Унда Зайд ибн Собит ва яна уч киши Абу Бакр даврида жамланган ва Ҳафса розияллоҳу анҳо уйида сақланаётган саҳифалардан нусха олиши ҳодисаси баён қилиняпти. Бошқача айтганда, ҳадис Росулуллоҳ ﷺ даврида ёзилган саҳифалардан нусха кўчириш ҳақида ҳамда ўша саҳифаларда ёзилган тарзда мусҳаф кўчириш ҳақида баён қиляпти. Бу эса, мутавотир бўлиши зарур эмас, балки саҳиҳ бўлиши етарлидир. Лекин саҳобалар бу ишга жиддий эътибор билан ёндашиб ёзишда иккита гувоҳ бўлиши лозим деб топишди… Аммо Қуръон тиловатига келсак, бир тўп саҳобалар уни Росулуллоҳ ﷺдан нақл қилишган.\nАллоҳнинг изни билан саволингизнинг жавоби ёрқин бўлди. Аллоҳ ўзи ўз китобини сақловчидир.\nУчинчидан: Ёрқинлаштиришга муҳтож бўлган иккита масала қолди:\nБиринчиси ёзилган ҳолатда топилмаган, лекин Хузаймада бўлган оятлар қайси оятлар?\nИккинчиси бу оятлар Хузаймада бўлганми ёки унинг отасидами?\nУшбу саволларга жавоб бериш учун Аллоҳдан тавфиқ сўраган ҳолда шундай деймиз:\n1 – Оятларга алоқадор биринчи масалага келсак, Бухорий бу ҳақда 4311 ва 4604 рақамлари остида икки ривоятни чиқарган, улар қуйидагича:\nБиринчи: (4311. Абу Ямон Шуайбдан, у эса Зуҳрийдан, у Ибн Саббоқдан хабар беришича Зайд ибн Собит Ансорий розияллоҳу анҳу (У Пайғамбаримиз даврида ваҳий ёзадиган кишилардан бири эди) айтадики: Абу Бакр Ямома жангида ўлганлар хусусида маълумот олиш учун менга чопар юборди, борсам ҳузурида Умар ҳам бор экан. Абу Бакр шундай деди: Умар менга келиб, Ямомада жуда кўпчилик ўлди, бундай жойларда Қуръон қориларидан кўпчилиги ўлиб кетишидан қўрқяпман, бу аҳволда уларнинг кўпчилигидан ажраб қоламиз, шунинг учун Қуръонни жамлаш лозим, деяпти. Мен Умарга Росулуллоҳ ﷺ қилмаган ишни қандай қиламан десам, Умар – Аллоҳга қасамки, бу яхши иш деб такрорлайверганидан Аллоҳ уни қалбимга солди. Шунинг учун Умар айтаётган фикрни тўғри деб топдим деди.\nЗайд ибн Собит айтади: Умар унинг ёнида гапирмай жим ўтирар эди. Абу Бакр менга, сен ақлли йигитсан, сени ёлғон гапирадиган ва унутиб қўядиган йигит деб билмаймиз, шунинг учун Қуръонни яхшилаб ўрганиб, уни жамла, деди. Аллоҳга қасамки, агар менга бир тоғни ўрнидан жилдириб бер деганларида Қуръонни жамлашга буюрганидан кўра енгилроқ бўлар эди. Мен уларга: Қандай қилиб Росулуллоҳ ﷺ қилмаган ишни қиляпсизлар? – деган эдим, Абу Бакр: Аллоҳга қасамки, бу яхши иш, деди. Аллоҳга қасамки, мен бу ишни бир неча марта қайтардим, лекин Аллоҳ Таоло уни Абу Бакр ва Умарнинг қалбига солганидек менинг ҳам қалбимга солди. Шунда турдим, Қуръонни текширдим ҳамда уни қоғоз ва суяк бўлаклари, хурмо шохлари ва ёд олган кишилардан жамлай бошладим. Тавба сурасидаги икки оятни фақат Хузайма ансорийдангина топдим, бошқасида йўқ эди. У мана бу\n«(Эй инсонлар), ахир сизларга ўзларингиздан бўлган, сизларнинг кулфат-машаққат чекишингиздан қийналувчи, сизларнинг (тўғри йўл — ҳақ динга келишингизга) ҳарис-ташна бўлган бир пайғамбар келди-ку!» [Тавба 128]\nоятидан бошланиб, бароа сурасининг охиригача эди. Жамланган Қуръон Абу Бакр ҳузурида қолди, у вафот этгач Умар ҳузурида қолди ва унинг вафотидан кейин қизи Ҳафсада қолди…). Бу ҳадиснинг матнидир, у Абу Бакр даврини баён қиляпти. Аён бўлишича Хузаймадан топилган ёзилган саҳифалар тавба сурасининг икки ояти, яъни\n«(Эй инсонлар), ахир сизларга ўзларингиздан бўлган, сизларнинг кулфат-машаққат чекишингиздан қийналувчи, сизларнинг (тўғри йўл — ҳақ динга келишингизга) ҳарис – ташна бўлган бир пайғамбар келди-ку!» [Тавба 128]\nоятидан бошланиб, суранинг охиригача бўлган.\nИккинчи: 4604. Бу ҳадис шундай ривоят қилинган: Мусо Иброҳимдан, у ибн Шиҳобдан, у Анас ибн Моликдан хабар беришича Ҳузайфа ибн Ямон Усмоннинг ҳузурига келди. Ўшанда Ҳузайфа Ироқ ва Шом аҳли билан бирга Арманистон ва Озарбайжонни фатҳ қилиш учун олиб борилаётган жангда қатнашаётган эди. Ҳузайфа уларнинг қироатдаги ихтилофидан ташвишга тушиб, Усмонга: Эй мўминлар амири, бу уммат яҳудий ва насронийлар каби ихтилоф қилишдан олдин, уларга бирор чора кўринг, деди. Шунда Усмон Ҳафсага чопар юбориб, Қуръон саҳифаларини юбориши ва улардан нусха кўчириб олиб, яна қайтариши ҳақида айтди. Ҳафса уларни юборгач, Усмон Зайд ибн Собит, Абдуллоҳ ибн Зубайр, Саид ибн Ос ва Абдурраҳмон ибн Ҳорис ибн Ҳишомларга улардан нусха кўчиришни буюрди. Улар нусха кўчириб бўлишгач, Усмон ушбу уч қурайшликка: Агар сизлар Зайд ибн Собит билан Қуръондан бирор нарсада келишолмай қолсангиз уни Қурайш тилида ёзинг. Чунки у Қурайш тилида нозил бўлган деди. Улар шундай қилишди ва саҳифаларни мусҳафларга кўчириб бўлишгач, Усмон саҳифаларни Ҳафсага қайтариб юборди. Сўнг кўчирилган мусҳафларни турли жойларга юбориб, улардан бошқа саҳифа ва мусҳафларни ёқиб юборишга буюрди.\nИбн Шиҳоб айтади: Менга Хорижа ибн Зайд ибн Собит Зайд ибн Собитнинг шундай деб айтганини хабар берган: Мусҳаф кўчираётганимизда Аҳзоб сурасидан бир оятни йўқотиб қўйдим. Мен у оятни Росулуллоҳ ﷺ ўқиганини эшитган эдим. Сўнг уни Хузайма ибн Собит ансорийда топдик, у\nояти эди. Биз уни мусҳафдаги сурасига қўшиб қўйдик. Бу ҳадиснинг матни, кўриниб турибдики, Усмон розияллоҳу анҳу даврида бўлган ҳамда Хузаймадан топишган ёзилган саҳифалар Аҳзоб сурасининг\nАгар Бухорий чиқарган ва санадлари саҳиҳ бўлган ушбу икки 4311 ва 4604 ҳадисларга назар ташлайдиган бўлсак, қуйидагилар аён бўлади:\nа) Биринчидан шуни баён қиламизки, бу икки ҳадис оятларнинг мутавотирлиги ҳақида эмас. Иккала ривоятда ҳам мавзу ёдланган нарсани мутавотирлиги ҳақида эмас, балки ёзиш ҳақидадир. Чунки ҳар бир оят Росулуллоҳ ﷺдан бир гуруҳ саҳобалар томонидан ёдлаб олинган. Саҳобалар ўша Росулуллоҳ ﷺ ҳузурида ёзилган нарсани нақл қилишни хоҳлашди. Улар Қуръонни ҳофизлардан ёзиб олишни хоҳламадилар, чунки бунда уларнинг ҳарфлари турлича бўлиб кетар эди. Балки улар Азиз Ҳаким Аллоҳдан тавфиқ сўраб Қуръонни Росулуллоҳ ﷺ ҳузурида қандай ёзилган бўлса, ўша тарзда ёзишни хоҳладилар. Зеро, Аллоҳ Таоло:\nдеган. Шунинг учун фақат Усмон розияллоҳу анҳунинг мусҳафига мос мусҳаф чоп этиш жоиз, деган шаръий ҳукм истинбот қилинган.\nб) Ёзилган саҳифаларни жамлаш саҳиҳ далилларда келганидек, Абу Бакр даврида бўлган. Ёзилган саҳифага иккита гувоҳ келтириш ҳақидаги далил ҳам саҳиҳдир… Аммо Усмон розияллоҳу анҳу даврида Абу Бакр даврида жамланган ва Ҳафса розияллоҳу анҳонинг ҳузурида сақланаётган саҳифалардан нусха кўчириш бўлди. Усмон Зайд ва яна уч кишини ўша саҳифалардан нусха кўчиришга буюрди…\nУсмон розияллоҳу анҳу даврида ёзилган саҳифалар йўқолиб қолиши мумкин эмас. Балки бу Абу Бакр даврида саҳифаларни жамлаётганда бўлган. Яъни у Тавба сурасининг охирги икки\n«(Эй инсонлар), ахир сизларга ўзларингиздан бўлган, сизларнинг кулфат-машаққат чекишингиздан қийналувчи, сизларнинг (тўғри йўл — ҳақ динга келишингизга) ҳарис – ташна бўлган ва барча мўминларга марҳаматли, меҳрибон бўлган бир пайғамбар келди-ку! Ана энди ҳам юз ўгирсалар, у ҳолда айтинг: «Менга Аллоҳнинг Ўзи етарлидир! Ҳеч қандай илоҳ йўқ, фақат Унинг Ўзи бордир! (Мен Унинг) Ўзига суяндим. У зот улуғ арш соҳибидир» [Тавба 128-129]\nоятлари бўлган. Бу саҳифалар Усмон розияллоҳу анҳу даврида йўқолиб қолиши мумкин эмас. Чунки саҳифаларни жамлаш Усмоннинг даврида, яъни нусха кўчирилаётган даврда эмас, балки Абу Бакр даврида бўлган… Шунинг учун Бухорийнинг 4604 сонли ҳадиси дироятан инкор қилинади. Яъни (Ибн Шиҳоб айтади: Менга Хорижа ибн Зайд ибни Собит Зайд ибн Собитнинг шундай деб айтганини хабар берган: Мусҳаф кўчираётганимизда Аҳзоб сурасидан бир оятни йўқотиб қўйдим. Мен у оятни Росулуллоҳ ﷺ ўқиганини эшитган эдим. Сўнг уни Хузайма ибн Собит ансорийда топдик, у\nояти эди. Биз уни мусҳафдаги сурасига қўшиб қўйдик).\n2 – Иккинчи масала, яъни Тавба сурасининг икки ояти бошқаларда топилмай фақат унда топилган саҳоба Хузайма эдими? ёки Абу Хузайма эдими? деган саволнинг жавоби қуйидагичадир:\n– Бухорий иккита ривоятни, яъни (4311 ва 4603 сонли) ривоятларни чиқарган…\nАммо юқорида айтиб ўтилган 4311 сонли ҳадисда: (Сўнгра турдимда Қуръонни текширдим ва уни саҳифа ва суяк бўлаклари, хурмо шохлари ва ҳофизлардан йиғдим. Тавба сурасининг икки оятини фақат Хузайма ансорийда топдим, бошқасида топмадим. Улар\nоятидан бошланиб, бароа сурасининг охиригача эди.\n– 4603 сонли ҳадисда шундай келади: Мусо ибн Исмоил Иброҳим ибн Саъддан, у эса, Убай ибн Саббоқдан ривоят қилишича, Зайд ибн Собит Ансорий розияллоҳу анҳу (У Пайғамбаримиз ﷺ даврида ваҳий ёзадиган кишилардан эди) айтадики: Абу Бакр Ямома жангида ўлганлар хусусида маълумот олиш учун менга чопар юборди, борсам ҳузурида Умар ҳам бор экан. Абу Бакр шундай деди: Умар менга келиб, Ямомада жуда кўпчилик ўлди, бундай жойларда Қуръон қориларидан кўпчилиги ўлиб кетишидан қўрқяпман, бу аҳволда уларнинг кўпчилигидан ажраб қоламиз, шунинг учун Қуръонни жамлаш лозим, деяпти. Мен Умарга Росулуллоҳ ﷺ қилмаган ишни қандай қиламан десам, Умар – Аллоҳга қасамки, бу яхши иш деб такрорлайверганидан Аллоҳ уни қалбимга солди. Шунинг учун Умар айтаётган фикрни тўғри деб топдим, деди. Зайд ибн Собит айтади: Умар унинг ёнида гапирмай жим ўтирар эди. Абу Бакр менга, сен ақлли йигитсан, сени ёлғон гапирадиган ва унутиб қўядиган йигит деб билмаймиз, шунинг учун Қуръонни яхшилаб ўрганиб, уни жамла, деди. Аллоҳга қасамки, агар менга бир тоғни ўрнидан жилдириб бер деганларида Қуръонни жамлашга буюрганидан кўра енгилроқ бўлар эди. Мен уларга: Қандай қилиб Росулуллоҳ ﷺ қилмаган ишни қиляпсизлар? – деган эдим, Абу Бакр: Аллоҳга қасамки, бу яхши иш деди. Аллоҳга қасамки, мен бу ишни бир неча марта қайтардим, лекин Аллоҳ Таоло уни Абу Бакр ва Умарнинг қалбига солганидек менинг ҳам қалбимга солди. Шунда турдим, Қуръонни текширдим ҳамда уни хурмо шохлари ва пўстлоғи ва ёд олган кишилардан жамлай бошладим. Тавба сурасидаги икки оятни фақат Абу Хузайма ансорийдангина топдим бошқасида йўқ эди. У мана бу\n«(Эй инсонлар), ахир сизларга ўзларингиздан бўлган, сизларнинг кулфат-машаққат чекишингиздан қийналувчи, сизларнинг (тўғри йўл — ҳақ динга келишингизга) ҳарис – ташна бўлган бир пайғамбар келди-ку!» [Тавба 128-129]\nоятидан бошланиб, бароа сурасининг охиригача эди. Жамланган Қуръон Абу Бакр ҳузурида қолди, у вафот этгач Умар ҳузурида қолди ва унинг вафотидан кейин қизи Ҳафсада қолди…).\nКўриниб турибдики, ҳадисда (Қуръонни текширдим, ва уни хурмо шохлари, пўстлоғи ва ҳофизлардан йиғдим. Тавба сурасининг\nдеган оятларини эса, то бароа сурасининг охиригача фақат Абу Хузайма ансорийдан топдим ва бошқасидан топмадим) дейилган.\nИкки ҳадисни синчиклаб ўрганадиган бўлсак, шу нарса аён бўладики, саҳобанинг исми Абу Хузайма эмас, Хузайма ибн Собит ансорий бўлган. Бунга далил, Абу Бакр мазкур саҳифаларни Росулуллоҳ ﷺ ҳузурида ёзилганига иккита гувоҳни шарт қилди. Шунда Зайд ҳар бир ёзилган оятга икки кишини гувоҳ қилди, фақат Тавба сурасининг охирги икки оятини бир ривоятда Хузаймада, бошқа ривоятда Абу Хузаймада топди. Бу ерда асосий нарса саҳифанинг ишончлиги борасида бўлган. Шундай экан, саҳифа топилган кишининг гувоҳлиги икки кишининг гувоҳлигига ўтиши керак. Аксинча, Абу Бакр шарт қилганидек саҳифага ишонилмаган бўлар эди.\nРосулуллоҳ ﷺ гувоҳлиги икки кишининг гувоҳлигига тенг деб айтган саҳоба Хузайма ибн Собитдир, бу ҳақда саҳиҳ ривоят бор. Бу ҳадис мана шу ҳолат, яъни ёзилган саҳифаларни жамлаш ҳолатига мосдир. Ўз китобини тиловат ва расм (ёзма шаклни) сақлаган азиз ва ҳаким зотни барча шериклардан поклаймиз. Хузайманинг ҳадиси қуйидагича:\nИмом Аҳмад ўзининг Муснадида, Абу довуд ўз Сунанида шундай чиқаришган, лафз Имом Аҳмадники: (Абу Ямон Шуайбдан, у Зуҳрийдан, у эса Умора ибн Хузайма ансорийдан ривоят қилишича унинг амакиси (У Росулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан бўлган) айтади: Пайғамбаримиз ﷺ бир аъробийдан от сотиб олди. Набий ﷺ отни пулини бериш учун ундан уйгача уни олиб бориб беришини сўрадилар. Росулуллоҳ ﷺ йўлда юришини тезлаштирдилар, аъробий эса секин юрди. Йўлда кишилар Росулуллоҳ ﷺ унинг отини сотиб олганини билмасдан, отни савдолаша бошлашди. Ҳатто уларнинг баъзиси отга Росулуллоҳ ﷺ сотиб олган баҳодан ҳам баланд баҳо айтишди. Шунда аъробий Росулуллоҳ ﷺга отни сотиб олсанг сотиб ол, йўқса уни сотиб юбораман деди. Росулуллоҳ ﷺ аъробийнинг нидосини эшитгач: Ахир мен сендан уни сотиб олган эдим-ку деди. Шунда аъробий: Аллоҳга қасамки, мен уни сенга сотмадим деди. Росулуллоҳ ﷺ эса: Мен уни сендан сотиб олдим, дедилар. Шунда одамлар Пайғамбар ﷺ ва аъробийга сукут сақлашди, аммо иккиси сўзини такрорлашар эди. Шунда аъробий Пайғамбар ﷺга мусулмонлардан мен сенга от сотганимга гувоҳ бўладиган бирортасини келтир деди. Одамлар эса, ҳолингга вой бўлсин, Ахир Пайғамбар ﷺ фақат ҳақиқатни гапиради дейишди. Шунда Хузайма келди ҳамда Росулуллоҳ ﷺ ва аъробийнинг мурожаатларини эшитди. Аъробий: Мен сенга отни сотганим ҳақида гувоҳ келтир деган эди, Хузайма: Мен сенинг Росулуллоҳ ﷺга отни сотганинга гувоҳман деди. Шунда Росулуллоҳ ﷺ Хузаймага нимага гувоҳлик берасан деган эди, у Эй Аллоҳнинг Росули сизнинг тўғрилигингизга деди. Росулуллоҳ ﷺ Хузайманинг гувоҳлигини икки кишининг гувоҳлиги ўрнида қабул қилди). Ушбу ҳадисни Ҳоким ўзининг Мустадракида икки саҳиҳдан чиқарган ва (… Бу исноди саҳиҳ ҳадис бўлиб, кишилари икки шайх иттифоқи билан ишончлидир деган).\nШундай қилиб, Тавба сурасининг икки ояти ёзилган саҳифалар ундан бошқасида топилмаган саҳоба Абу Хузайма эмас, балки Хузайма экани исботланди. Чунки оят гувоҳлиги икки кишининг гувоҳлигига тенг келадиган кишига таяниб олинган эди. Бу сифат Абу Хузаймага эмас, балки Хузаймага мос келади… Кўриниб турибдики ровийлар Абу Хузайма ва Хузайма ўртасида иккиланишган, бундай ҳолат баъзида рўй бериши мумкин… Нима бўлганда ҳам юқорида айтиб ўтганимиздек, у Хузайма ибн Собит бўлган.\nСиз берган саволнинг жавоби мана шудир… Шунингдек, бошқа савол берувчиларнинг жавоби ҳам мана шу… Аллоҳ энг яхши билгувчи ва ҳаким зотдир.\n12 робиул-аввал 1441ҳ\n9 ноябр 2019м\n← «Қазони фақат дуо қайтаради» ҳадисини қандай тушунса бўлади?\nЛукашенко: Россия билан иттифоқ қурганимиздан буён… ҳамма нарса пастга қараб кетяпти →\nСербияда карантинга қарши норозилик намойишлари бўлиб ўтмоқда\nТрамп Хитойнинг TikTok иловасини АҚШда ишлашини тақиқламоқчи\nФҚБ раҳбари: Хитой АҚШ учун энг катта хавф\nТрампнинг жияни ўз китобида президент сирларини ошкор қилди\nЖССТ тез орада Хитойга ўз мутахассисларини жўнатади\nСлуцкий: «Ким-ки Россия-Беларусь муносабатларига низо солишга ҳаракат қилса, албатта ютқазади”\nЭксперт: Россияда инқирознинг энг оғир босқичига кириб келяпмиз\nبِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ Саволга жавоб «Қазони фақат дуо қайтаради»...


Шота Арвеладзе: "Охирги 20 дақиқада жамоалар кейинги ўйинни ўйлай бошлашди" - Zamin.uz\nОЧЛ 4-тури доирасида "Пахтакор" жамоаси "Ал Ҳилол" билан нурсиз дурангга имзо чекди. Учрашувдан кейинги матбуот анжуманида Шота Арвеладзе қуйидаги фикрларни айтиб ўтди.\n- Икки турли бўлимларга гувоҳ бўлдик. Биринчи бўлим кўпроқ кутилганидек кечди, жамоалар яхши ҳаракат қилишди. Вазиятлар яратишга уриндик. Рақиб тўпни назорат қилиш, тўғри ўйнашга интилди. Шогирдларимга биринчи бўлим учун миннатдорчилик билдираман. Иккинчи бўлимда ҳар икки жамоа ўйинчилари оғирроқ оёқ билан ўйнашди.\nУч кунда ўйин режимида бу оддий ҳолат. Футболчилар кўп таваккал қилишни исташмади. Қисқа муддатли турнирларда очкони қўлга киритиш, кейинги ўйин ҳақида ўйлаш рўй беради. Йигитларни икки яхши ўйин билан табриклайман. Тўп ва суръатни назорат қилдик, аммо баъзида тажовузкорлик етишмади. Зарбалар бериш, тўпни узатишлар етишмай қолди. Жамоамга кейинги икки ўйинда ишонаман.\nСюрпризларни кузатмадик. Биз назарда тутган ҳолатларни рақиб ҳам эътиборга олди. Биринчи бўлимда анча очиқ ўйин кечди. Иккинчи бўлимнинг охирги 20 дақиқасида ҳамма очко ва кейинги ўйин тўғрисида ўйлай бошлади. “Замин” янгиликларини “Инстаграм”да кузатиб боринг\nШота Арвеладзе сафардаги биринчи ғалабадан хурсанд\n9-09-2017, 22:37, Спорт


ЎзА - Партия халқ олдига аниқ вазифа ва муаммолар ечими билан чиқиши керак\nПартия халқ олдига аниқ вазифа ва муаммолар ечими билан чиқиши керак\nБу фикр Ўзбекистон “Адолат” социал-демократик партиясининг Бухоро шаҳрида партиянинг Сайловолди дастури лойиҳаси муҳокамасига бағишлаб ўтказилган йиғилишда таъкидланди.\nПартия Бухоро вилояти кенгаши томонидан ташкил этилган мазкур тадбирда фаоллар, сиёсий партия томонидан сайланган депутатлар, экспертлар, бошланғич партия ташкилотлари раислари ва оммавий ахборот воситалари вакиллари иштирок этди.\nЙиғилишда жорий йил декабрь ойида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисига ва халқ депутатлари маҳаллий Кенгашларига бўлиб ўтадиган сайловлар мамлакат сиёсий ҳаётида муҳим аҳамиятга эгалиги, улар айни пайтда партия учун катта синов эканлиги таъкидланди. Шундан келиб чиқиб, сиёсий партия ўз дастурий ҳужжатини тараққиётга, ҳар қандай соҳада адолат устувор бўлишига, одамларни ташвишлантираётган муаммолар ечимига хизмат қиладиган аниқ таклифлар билан шакллантирди.\nТадбирда партиянинг Сайловолди дастури билан танишган қатнашчилар унда аввало, суд-ҳуқуқ тизимида энг муҳим вазифалар ўз ифодасини топганлигини эътироф этди. Шу билан бирга, жамиятда ва ҳар бир инсон учун адолатни таъминлашда суд-ҳуқуқи тизимини такомиллаштириб бориш, оилани мустаҳкамлаш, тергов соҳасида ягона марказлашган тизимни яратиш зарурлиги таъкидланди.\n– Биз сайловолди дастурини шакллантириш учун тақдим этган қатор таклифлар инобатга олингани жуда эътиборли, – дейди вилоят адлия бошқармаси Когон шаҳар бўлимининг раҳбари Исматуллоҳ Исматов. – Аммо у янада ҳаётий бўлиши, шу куннинг долзарб масалаларини қамраб олиши керак. Суд-ҳуқуқ тизимида катта ислоҳотлар амалга оширилди. Шулардан бири Судларнинг мустақиллиги таъминланиши бўлди. Бироқ шу ўринда бир таклиф бор. Бизнингча, Ўзбекистон Республикасининг “Судлар тўғрисида”ги Қонунининг 4-моддасида Судьяларнинг мустақиллиги баҳолаш мезонларига мувофиқ белгиланиши қайд этилиши лозим.\nБугунги кунда тиббий хизмат сифатини яхшилаш долзарб масала. Бу партиянинг Сайловолди ҳужжатида ҳам акс этган. Йиғилишда ана шу жиҳат таъкидланган ҳолда, соҳа қонунчилигини такомиллаштириш, оилавий поликлиникаларда иш шароитларини янада яхшилаш, умумий амалиёт шифокори мақомини ошириш, ҚВПларда репродуктив саломатликни мустаҳкамлаш йўналишида қизлар билан ишлаш тизимини самарали йўлга қўйиш, мактабларда стоматолог врач хизматини тўғри ташкил этиш зарурлигига эътибор қаратилди.\nДастур муҳокамасида, айниқса, мактабгача таълим тизимига жиддий эътибор қаратиш, жумладан, унда чет тилларини ўргатиш бўйича педагог кадр штат бирлигини ажратиш ҳамда мактабдан ташқари таълимни ривожлантириш юзасидан қатор таклифлар билдирилди.\nШунингдек, хотин-қизлар масаласи ҳам диққат марказида бўлди. Иштирокчилар дастурда баъзи оилаларда учрайдиган зўравонликнинг олдини олишга қаратилган фикрлар ўз ифодасини топиши зарурлигини таъкидлади. Аёлларга ва болаларга нисбатан куч ишлатиш каби салбий ҳолатларга чек қўйилишини қонунийлаштиришни янада мустаҳкамлаш борасида таклифлар илгари сурилди. Бундан ташқари, Сайловолди дастурини ихчамлаштириш, матнларни танқидий таҳрир қилиш, фикрларни оммабоп ва аниқ ифодалаш зарурлиги таъкидланди.\nБаҳс мунозара, тортишувларга бой бўлган йиғилишда билдирилган амалий фикр-мулоҳазалар ва таклифлар Сайловолди дастури лойиҳасини такомиллаштиришда муҳим аҳамиятга эгалиги қайд этилди


Ҳукумат террорчининг эсини киритиш учун масжиддан ёрдам сўради\nҚозоғистонда XIV Бутунжаҳон Ислом иқтисодий форумини қабул қилади\nСаудия Арабистони ва БААнинг пуллари «ливияликлар ва яманликларни ўлдирмоқда»\nБМТ: Фаластинликларга $30 млн ёрдам ажратилади\nТуркия Ўзбекистон соғлиқни сақлаш тизимига кўмак беради\nБрунейда $ 7.5 миллионга иккита янги масжид қурилади\nТуркияда масжидларни зилзиладан ҳимоялаш чоралари кўрилмоқда\nБошқирдистон: Қаттиқ тартибли колонияда маҳбуслар учун намозхона очилди\nДушанба, 28 Ноябр 2016 12:26\n(70 та овоз берилган)\nАксар уламолар бу фитнадан қочиб қутулишди, айримлари эса таъриз – сўз ўйини қилиб қутулишга мажбур бўлишди.\nАммо ўша даврнинг уламолари орасида тоғ каби букилмайдиган, даъвосидан тонмайдиган, атрофида лак-лак шогирдлари унинг бир оғиз гапи учун жонини беришга тайёр турган зотлар ҳам мавжуд бўлиб, уларнинг энг забардасти шубҳасиз Аҳмад ибн Ҳанбал розияллоҳу анҳу эди. Фитначилар Маъмунга шу зотни “синдириш” кераклигини, шунда бошқалар хам Имом Аҳмадга эргашишини айтишди. Энг оғир синов Имом Аҳмаднинг бошига келди. Уни шогирдлари олдида “Қуръонни махлуқ дейсан!” дея қаттиқ исканжага олишди. Қийноқлар ва зиндондаги ҳаёти шу алфозда йигирма саккиз ой давом этди. Бу муддат ичида Маъмун ўзидан кейингиларга бу ишнинг охирига етказишларини васият қилиб ўтиб кетди. Ундан кейинги Мўътасим давридаги қийноқлар ҳам Имомнинг иродасини бука олмади. Кейин Восиқ келди, унинг даврида қийноқлар камайган эсада, аммо Имомнинг халқ орасига аралашуви ман қилинди. Имом Аҳмад бу даврда узлатда яшади. Бир фурсат ўтиб Восиқ ҳам ўлди. Ундан кейин Мутаваккил халифа бўлди. Унинг даври суннат уламолари учун уйғониш замони бўлди. Ибн Жавзий ўзининг “Маноқибу Имом Аҳмад ибн Ҳанбал” номли китобида Мутаваккил борасида сўз юритиб айтади:\n- Мутаваккил бидъат оловларини ўчирди ва суннат фонусларни қайтадан ёриштирди!\nБидъат аҳли томонидан бино қилинган давлат бир Имомнинг бардоши олдида тиз чўкди ва қулади. Имом ибн Аҳмад розияллоҳу анҳудаги бу сабот динига бўлган ғайрати, Росулуллоҳ соллолоҳу алайҳи васалламдан мерос олган илмига вафоси, виждонидаги ҳамияти... ва яна бир ўғрининг насиҳати туфайли юзага чиққан эди.\nИмомнинг ўғли ўзининг санади билан ривоят қилади:\n- Отам ҳар доим “Аллоҳ таоло Абу Ҳайсамни Ўз раҳматига олсин!” дерди. Бир куни ундан Абу Ҳайсам кимлигини сўрадим. Шунда у шундай деди:\n- Мен зиндонда Абу Ҳайсам билан бирга ётганман. У машҳур ўғри эди. Ҳатто унинг исми Халифа девонида алоҳида қайд билан турарди. Бир куни қаттиқ калтаклангач мени зиндонга ташлаб кетишди. Ўзим билан ўзим овора бўлиб, инграб ётгандим олдимга бир киши яқинлашди ва:\n- Сизни ҳам уришдими? – деди.\n- Ҳа! – дедим оғриқдан зирқираган баданимни қимирлатишга мажолим йўқ ҳолда.\n- Бу ҳол менга жуда таниш. Мен машҳур ўғрибоши Абу Ҳайсам бўламан. Мени қилган жиноятимни бўйнимга қўйиш учун саккиз минг дарра уришган. Лекин мен бу калтакларга сабр қилдим ва айбимни бўйнимга олмадим. Мен бу ишни ботил йўл устида қилдим. Аммо сиз ҳақ устидасиз, шундай экан сиз мендан кўра сабрлироқ бўлишингиз керак. Чунки мен шайтон йўлида ботил ишим учун собит туриб берганман. Сиз эса Аллоҳ йўлида, динингиз учун собит туриб беринг! Ахир ҳақ учун туриб бериш ботил учун туриб беришдан кўра афзал эмасми?! – деди Абу Ҳайсам.\nКейинроқ қачон калтакланганимда оғриқ зарби жонимдан ўтиб кетса шу ўғрининг гапини эслардим ва:\n- Эй Аҳмад, сен ҳақ йўлдасан, сабр қил! Ахир бир ўғричалик бардошинг йўқми?! Одамлар ботил устида сабр қиляптилар, сен ҳақ устида сабр қила олмайсанми!? – дея ўзимга ўзим танбеҳ берардим. Шу билан бардошим ошиб, калтакнинг зарби сезилмай қоларди. Мен ўша оғир кунларда унинг шу гапидан руҳланганман! Аллоҳ таоло Абу Ҳайсамни Ўз раҳматига олган бўлсин!...\nИмом Аҳмад шу тарзда ҳақ устида тоғдек собит туриб берди ва ботил тизим ушбу сабот олдида таслим бўлди. Аллоҳ таоло Имомнинг ушбу бардошини, жасорати ва фидокорлигини Аҳли Сунна вал Жамоанинг маслаги бардавом қолиши учун сабаб қилди. Зотан ушбу Имом сабр қилмаганида бидъат аҳли суннат аҳлининг маслагини тамоман йўқотиш учун бел боғлаган, бунинг уддасидан чиқиш учун астойдил киришган эди.\nҲақ таоло забардаст уламолари орқали бидъат аҳлининг белини синдиришни ирода қилди!\n• Аллоҳ таоло барча фидоий уламоларимизни, хусусан ушбу улуғ Имомни Ўз раҳматига олган бўлсин!\n• Дини учун яшаган, дини учун ташвиш қилган, дини учун машаққат чеккан, жон берган барча иймон аҳлини юксак мақомлари ила сийласин!\n• Бизларни ҳам ўша зотларга эргаштирсин!\n• Ўз обрўсидан кўра динининг обрўсини устун қўядиган, ҳақ йўлда сабот билан тура оладиган зумралардан бўлишимизни насиб этсин!\n• Зотан бу уммат ана шундай зотларнинг фидокорликлари сабабли барҳаётдир!\n• Динини ўйин қилиб олган, ўзининг шахсий марази ва омадсизлиги учун мусулмонлардан ўч олишга уриниб камситадиган, масхара қиладиган, Ислом шиорлари устидан куладиган енгилтакларга Аллоҳ таоло Ўзи етарли муомаласини қилсин!\n• Зотан бу уммат мана шундай мараз галадан асосий зарарларни кўрди!\nСалоту саломларимиз Муҳаммад алайҳис саломга бўлсин!\nАллоҳим! Қадамларимизни Сенга йўлиққунимизга қадар ҳақ устида собит қил!\nОмин! Омин! Омин!\nЎзбекистон-Тожикистон ўртасида поезд қатнови тикланди\nҚозонда кичкина қорилар танлови бўлади\nТуркия Албаниядаги масжидларни таъмирламоқда\nБМТ инсонпарварлик ёрдами Шарқий Ғутага киритилмади\nУшбу бўлимдаги бошқа мақолалар: « Умайр ибн Ваҳб розияллоҳу анҳу Уч тоғ воқеаси »


UFF.uz'да Hala Madrid!нинг «Қироллик клуби»: Ўтмиш, бугун ва келажак номли блоги\n«Қироллик клуби»: Ўтмиш, бугун ва келажак\nКардиффдаги фантастик кеча ёхуд «Реал» – ЕЧЛ ғолиби\nКардиффдаги фантастик кеча ҳам ортда қолди. Барчангизни ушбу ажойиб ғалаба билан табриклаб қоламан. Ҳа, «Реал»нинг мутлоқ ғалабасига фақат энг ашаддий мухлислар ишонишганди. «Мадрид» барча тахмин, статистика, башорат ва иримларни четга суриб ташлади ва кетма-кет иккинчи мартта ЕЧЛ ғолиблигини қўлга киритди. «Реал» бу ишни уддалади, Зидан буни эплади ва биз ушбу натижага лойиқ эдик.\nҚизиқарли фактлар, рақамлар ва рекордлар\nЗинедин Зидан шогирдлари ЕЧЛ тарихида илк бор кетма-кет икки мартта чемпионликни қўлга киритдилар;\nКриштиано Роналду ўз фаолиятидаги 600-голни нишонлади;\n«Реал» - ЕЧЛда 500 та гол урган илк жамоа;\nКико Касилья ҳакамнинг электрон таблосни эсдаликка олиб қўйди;\nКриштиано Роналду – ЕЧЛнинг ушбу мавсумдаги энг яхши тўпурари;\nКаземиро – Whoscored.com талқини бўйича учрашувнинг энг яхши ўйинчиси;\n«Ювентус»га қарши кечган ўйин Гарет Бейл учун «Реал» либосидаги 150-си бўлди;\nЗидан ва Буффон 11 йилдан сўнг яна финалда учрашдилар;\n«Реал» ушбу мавсумдаги барча ўйинларда гол уришга еришди;\nСэр Алекс Фергюсон учрашувнинг энг яхши ўйинчиси Криштиано Роналдуга мукофотни топширди;\n«Реал» ўз тарихида илк бор бир мавсумда тўртта совринни қўлга киритди (ЕЧЛ, Ла Лига, УЕФА Суперкубоги, Клублар ўртасидаги ЖЧ);\n«Реал» 12-мартта Европанинг энг нуфузли мусобоқаси совринини қўлга киритди\nБиз ушбу финални узоқ кутдик. Кўпчилик «Ювентус»га мухлислик қилмади, аксинча «Реал»га қарши бўлди. Ҳар доимгидек. Зидан замонавий футболдаги уддалаб бўлмас вазифани бажарди ва танқидчиларга муносиб жавоб қайтарди. Бу қийин ўйин бўлди, янада аниқроғи қийин тайм бўлди. Илк 45 дақиқалик тенг курашлар остида кечган бўлса, иккинчи бўлимда «Реал» барчасини тез ҳал қилиб қўя қолди. Жамоа характер кўрсатди ва охирида бунинг учун тақдирланди.\nЎтган йили кўпчилик «Зидан ҳеч нарса қилмади, олдинги мураббийларнинг меҳнати билан ютуқларга эришди» дея, мутаҳассиснинг иқтидорини шубҳа остига олишганди. Асосий деталлар сифатида «Реал»нинг ЕЧЛдаги кучсизроқ бўлган рақиблари тилга олинган эди. Бу йил «Мадрид» «Бавария»ни, ўтган йилги финалчи «Атлетико»ни ва икки йил олдингаҳи финалчи «Ювентус»ни мағлуб этди. Эътибор беринг: «Бавария» чорак финалнинг битта ўйинида «Реал»дан тўртта гол қабул қилиб олди, ярим финалда «Атлетико» - учта ва финалда «Юве» - тўртта.\nҲа, кечаги финалда «Реал» бир тану, бир жон бўлиб ҳаракат қилди ва ҳақли равишда Европанинг энг кучли жамоасига айланди. Кеча ишғол қилиб бўлмас «Турин қалъаси» ер билан битта қилинди.\nМадридчилар! Ушбу кундан завқ олинг! Ушбу онлардан завқ олинг! Бугун сиз бунга ҳақлисиз. Бугун – бизнинг кун. Ўз танловингиздан ғурурланинг!\nЗавқли онлардан парча\nМухлислар ўйинни нафақат Кардиффда, балки ўзимизнинг стадион «Сантьяго Бернабеу»да ҳам кузатиб боришди\nАлбатта бундай ғалабаларни оила билан нишонлаш ўзгача завқли\nМората ва Марселонинг ўғли\nБу кеча «Олтин тўп» масаласига ҳам ойдинлик киритгандек...\nКечанинг энг маъюс суръати\nHALA MADRID!!! VAMOS REAL!!!\tКиритилган сана: 2017-06-05 04:42. Ўқилди: 1031 марта.\nКардиффдаги фантастик кеча ёхуд «Реал» – ЕЧЛ ғолиби Киритилган сана: 05.06.2017\nБодо Иллгнер: «Реал»га Де Хеа керак эмас, «Мадрид» Навасга ишониши керак Киритилган сана: 31.05.2017\nБиз буни беш йил кутдик ёхуд «Реал» – Испания чемпиони Киритилган сана: 22.05.2017\n«Реал Мадрид» ҳақида сиз билган ва билмаган 23 қизиқарли факт Киритилган сана: 18.05.2017\n«Атлетико» – «Реал Мадрид». «Атлетико»нинг «камбек» қила олмаслигини исботловчи еттита сабаб Киритилган сана: 09.05.2017\n«Гранада» – «Реал»: Учрашувга оид қизиқарли маълумотлар Киритилган сана: 07.05.2017\n«Реал» – «Атлетико». Таҳлил, статистика ва хулоса Киритилган сана: 04.05.2017\n«Реал» – бу «Реал» ёхуд мадридликларнинг ўзига хос характери ҳақида Киритилган сана: 25.04.2017\n«Реал» – «Бавария». Таҳлил, статистика ва хулоса Киритилган сана: 19.04.2017\nМюнхен имтиҳони Киритилган сана: 18.04.2017\nЗидан «Спортинг» Хихонга қарши ўйин қайдномасига киритилган футболчилар рўйҳатини эълон қилди Киритилган сана: 15.04.2017\n«Бавария» – «Реал Мадрид». Учрашувга оид статистика ва қизиқарли фактлар Киритилган сана: 13.04.2017\n«Реал» – «Атлетико». Ўйиндан кейинги фикрлар Киритилган сана: 09.04.2017\n«Реал»! Мадрид дербисига тайёр Киритилган сана: 07.04.2017\n«Леганес» – «Реал Мадрид». Ўйиндан кейинги фикрлар Киритилган сана: 06.04.2017\n«Реал»ни «даҳшатли апрель» кутиб турибди! Киритилган сана: 02.04.2017\nFutbol o'yinlari haqida Фарҳод Норбўтаев\nФутбол сен учун ва сен билан Аброр Имомхўжаев


Тошкент шаҳрида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 5-10 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 6-8 даража илиқ, кундузи 24-26 даража иссиқ бўлади.\nҚорақалпоғистон Республикаси ва Хоразм вилоятида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шарқий шамол йўналишини ўзгартириб, ғарбдан 7-12 м/с тезликда эсади, баъзи жойларда 17-22 м/с гача кучайиши мумкин. Ҳарорат кечаси 2-7 даража, кундузи 17-22 даража илиқ бўлади.\nБухоро ва Навоий вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шарқий шамол йўналишини ўзгартириб, ғарбдан 7-12 м/с тезликда эсади, баъзи жойларда 17-22 м/с гача кучайиши мумкин. Ҳарорат кечаси 5-10 даража илиқ, кундузи 22-27 даража иссиқ бўлади.\nТошкент, Самарқанд, Жиззах ва Сирдарё вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади, баъзи жойларда 15-20 м/с гача кучайиши мумкин. Ҳарорат кечаси 4-9 даража илиқ, кундузи 22-27 даража иссиқ бўлади.\nҚашқадарё ва Сурхондарё вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади, баъзи жойларда 15-20 м/с гача кучайиши мумкин. Ҳарорат кечаси 5-10 даража илиқ, кундузи 23-28 даража иссиқ бўлади.\nАндижон, Наманган ва Фарғона вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 5-10 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 3-8 даража, кундузи 17-22 даража илиқ бўлади.\nРеспубликанинг тоғли ҳудудларида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 2-7 даража, кундузи 13-18 даража илиқ бўлади. “Замин” янгиликларини “Инстаграм”да кузатиб боринг


АҚШ коронавирус хавфи сабабли Эронни америкалик маҳбусларни озод қилишга чақирди\nАҚШ инсорпапварлик нуқтайи назаридан Эрон ҳукуматини коронавирус тарқалиши сабабли ўз турмаларида ноқонуний ушлаб турилган америкалик фуқароларни озод қилишга чақирди.\nБунга АҚШ давлат котиби Майкл Помпео ўз баёнотида чақирган.\n“АҚШ Эронни инсонпарварлик нуқтайи назаридан Эронда ноқонуний ушлаб турилган америкаликларни дарҳол озод қилишга чақиради. Уларнинг тобора ёмонлашиб бораётган шароитларда ушлаб турилиши инсонийлик мезонларига зиддир. АҚШ америкаликлар ўлими учун жавобгарликни Эрон тузумига юклайди. Бунга жавобимиз қатъий бўлади”, деб айтилган Помпеонинг баёнотида.\nАҚШ давлат котибининг таъкидлашича, Эрон турмаларида коронавирус тарқалгани ҳақидаги хабарлар чуқур хавотир уйғотади ва барча америкаликларнинг тўлиқ ва дарҳол озод қилинишини талаб қилади. “Эрон тузуми коронавирус эпидемияси сабабли яқинда 70 минг маҳбусни озод қилди ва шу билан афв эта олиши ҳамда раҳм-шафқат кўрсатиша олишини намойиш қилди. Бироқ у бир неча америкаликни бесабаб ва ҳеч қандай асоссиз ноқонуний ушлаб турибди”, деб қўшимча қилган Помпео.\nАҚШ давлат котибининг таъкидлашича, Эронга коронавирус эпидемияси ортида гуманитар ёрдам беришни ўйлаётган ҳар қандай давлат Эрон томонидан ҳам инсонпарвар ҳаракат кўрсатилиши – ноқонуний ушлаб турилган икки фуқароликка эга шахслар ва хорижликларнинг озод қилинишини кутиб қолади.\nРуҳоний АҚШ санкцияларининг бекор қилиниши ядровий келишувни сақлаб қолишнинг ягона йўли эканлигини айтди


Погба яқинларини муҳим янгиликдан бохабар қилди\n"Манчестер Юнайтед" ярим ҳимоячиси Поль Погба клуб билан амалдаги шартномасини узайтириш қарорига келди.\nL’Équipe нашри тарқатган хабарга қараганда, 28 ёшли франциялик футболчи ўз яқинларини бу ҳақда огоҳлантирган. Ўз навбатида, Погбанинг яқинлари МЮ Полни премьер-лиганинг энг кўп маош олувчи футболчиларидан бирига айлантиришига умид қилмоқда.\nПоль Погба жорий мавсум “Манчестер Юнайтед” сафида жами 9 та ўйинда майдонга тушди ва ўз ҳисобига 7 та голли узатма ёздириб қўйди. Унинг клуб билан амалдаги шартномаси мавсум охирида ўз ниҳоясига етади.\n“Реал” Погба билан келиша олмади\n"Қизил иблислар"да "B" режа бор


27 октябрь, 2020, 17:22\nМураббий натижадан норози.\nСoca-Cola Суперлиганинг 21-туридан ўрин олган “Андижон” – “Қизилқум” учрашувидан (0:0) кейин ўтказилган матбуот анжуманида мезбонлар бош мураббийи Бахтиёр Ҳамидуллаев иштирок этиб, ўйин ҳақидаги фикрлари билан ўртоқлашди:\n- Бугун жуда оғир ўйин кечди. Ушбу беллашувда қанақасига бўлса ҳам ютишимиз шарт эди. Ҳали ҳам ўтган турдаги йирик ҳисобдаги мағлубиятнинг таъсири футболчиларда билиниб турди. Шу сабабли бугун гол уриш учун деярли имкониятга ҳам эга бўла олмадик. “Бунёдкор”га қарши баҳсни ҳисобга олмаганда, ундан аввалги учрашувлардаги ҳаракатларини кўрсата олишмади.\n- Бугун ғалаба қозониш учун жамоанинг кучи ва ҳаракати етмади. Шуни инобатга олганда, бугунги дурангдан қониқдингизми?\n- Йўқ. Бу чемпионатимиздаги охирги уй ўйинимиз эди. Шунинг учун албатта ғалаба қозонишимиз шарт эди. Афсусуки, ўйинчиларимизда ғалабага бўлган иштиёқ ва шижоатни кўрмадим.\n- Майдон марказида ўйин яхши чиқмаётганига нима сабаб деб ўйлайсиз?\n- Ўртада Абдуллоҳ Олимовни ҳам кўряпмиз. Лекин у ҳали жароҳатидан тўлиқ соғаймаган. Дониёр Абдуманнопов эса белидан жароҳат олганди ва у ҳам сафдан чиқди. Ўтган турда эса иккинчи дарвозабонимиз ҳам жароҳат олди. Мавсум охирида ҳамма нарса тўпланиб, жароҳатлар келиб чиқадиган пайт келди. Марказда ва ҳужумда ҳеч нима ўхшамади. Фақат дарвозабон билан ҳимоя чизиғи вакиллари ҳақиқатга яқинроқ ўйнади. Қолган футболчилардан норозиман.\n- Охирги тўртта ўйиннинг марказлашган ҳолда ўтиши мумкинлигини инобатга олсак, жамоанинг Суперлигада қолиш учун курашаётган бир пайтда бу сизга қўшимча муаммолар туғдирадими?\n- Менга ҳозирданоқ қўшимча муаммолар туғдирди. Қўрқмасдан айтаман, энди кейинги учрашувдан иложи борича ёшларни майдонга тушираман. Бунақа футболчилар эса менга керак эмас!\n"Пахтакор" икки дақиқада иккита гол уриб чемпионатни ғалаба билан якунлади


Черногорияда вируснинг иккинчи тўлқини бошланди - Hidoyat.uz\nАсосий саҳифа Янгиликлар Дунё янгиликлари Черногорияда вируснинг иккинчи тўлқини бошланди\nЧоп этилди Iyun 20, 2020 Черногорияда вируснинг иккинчи тўлқини бошландиda fikr bildirishni o'chirish\nЧерногория сайёҳлик мавсумини бошлашга улгурмади: коронавируснинг иккинчи тўлқини бошланди. Айни дамда ҳар куни вирус юқтирганлар сони ошмоқда.\nМамлакат соғлиқни сақлаш институтининг маълумотларига кўра, сўнгги бир кун ичида 18 киши коронавирусга чалинган.\nТаъкидланишича, иккита бемор қўшни Босния ва Герцеговинадан келган. Давлатлар ўртасидаги чегара яна ёпилди. Шунингдек, Aлбания ва Сербиядан ҳам вирусга чалинган фуқаролар келгани маълум бўлди.\nЭслатиб ўтамиз, 18 июндан Черногорияда карантин қоидалари кучайтирилди. Олдинроқ ҳукумат мамлакатда коронавирус тугаганини эълон қилганди, аммо энди иккинчи тўлқинга дуч келди.


Божхона бошқармаси “Ишонч телефон”ига 11 ойда аҳолидан 78 та мурожаат тушди - zarnews.uz\nТизимда мавжуд муаммо ва камчиликлар, йўл қўйилаётган хатоликларнинг олдини олишда, тадбиркорлар ҳуқуқ ва манфаатларининг таъминланишида, таклиф ва тавсияларни ўрганишда “Ишонч телефон”лари муҳим аҳамият касб этяпти. Зеро, “Ишонч телефон”лари халқ билан мулоқотнинг таъсирчан ва самарали усулларидан бири эканини таъкидлаш лозим.\nЖорий йилнинг 11 ой давомида Самарқанд вилояти божхона бошқармасининг (66)233-63-00 рақамли “Ишонч телефон”ига 78 та мурожаат келиб тушди.\nШунингдек, Давлат божхона қўмитасининг 1108 рақамли “Ишонч телефон”и орқали эса вилоят бошқармаси фаолияти юзасидан жами 23 та мурожаат келиб тушган. Шундан 12 таси жисмоний шахслардан билдирилган бўлса, 11 таси юридик шахсларга тегишлидир.\nХўш, “Ишонч телефон”ларига келиб тушаётган мурожаатларда қандай масалалар ўз аксини топмоқда? Масалан, 21 нафар фуқаро божхона расмийлаштируви бўйича, 14 нафари эса имтиёз бериш тўғрисида мурожаат этган.\nЎтган давр мобайнида 4 маротаба бошқарманинг “Ишонч телефонига” бевосита ходимларнинг хатти-ҳаракати юзасидан мурожаат қилинган.\nМазкур мурожаатлар юзасидан текширув ўтказилганда, божхона ходимларининг ноқонуний хатти-ҳаракат содир этганлиги ўз тасдиғини топмаган.\nҲурматли фуқаролар! Сизнинг вилоят божхона бошқармаси “Ишонч телефони” (66-233-63-00) орқали келиб тушган мурожаатларингиз жавобсиз қолдирилмайди.\nТеглар: божхона ишонч телефони


22 январ 2019, Тошкент вақти: 15:41\nЯККАБОҒ. “Қашқадарё вилояти Яккабоғ туманидан ёзмоқдамиз. Ислом Каримов мамлакатга бош бўлган даврда туманимизнинг Қўтанбой, Маданият ва Жар Қирғиз қишлоқларига темир қувур орқали газ етказиб бериладиган бўлди. Қишлоқ одамлари қўрасидаги охирги қўй-молини сотиб бўлса-да, қувур сотиб олди, ҳашар йўли билан кўчаларга етказди. Ўша йиллари Қашқадарё вилояти ҳокими раҳматли Нуриддин Зайниев эди. У киши ишдан олиниб ўрнига Зафар Рўзиев тайинланди. Янги ҳокимнинг буйруғи билан газ лойиҳаси ҳам тўхтатилди. Қишлоқ аҳли яна тезак ва ўтин ёқишга ўтди.\nЎша кезларда мутасаддилар томонидан газга мўлжалланган диаметри 150 миллиметрли қувурлар ўзлаштириб юборилди. 12 километрли қувурнинг қиймати 1,5 миллиард сўмдан ошиқ эди! Хўш, халқ мулки саналган қувурларни ким ўзлаштирди? Ушбу талон-торож ва қонунбузарлик ҳолатини Бош прокуратура ва ДХХ текшириб, айбдорларни жазолашлари ва бу ҳақда оммавий ахборот воситаларида хабар беришларини сўраймиз”.\n(Бу хабар Озодликка 14 октябрь куни юборилган)


Солиқнинг ортиқча тўланган суммаларини ҳисобга олиш\nСолиқнинг ортиқча тўланган суммаларини қайтариш\nСолиқ тўловчи томонидан ортиқча тўланган ёки ундан ортиқча ундирилган солиқ суммаси солиқ тўловчининг қарзи бўлмаган тақдирда шу солиқ тўловчига қайтарилиши ёхуд ушбу солиқ бўйича келгуси тўловлар ҳисобига ҳисобга олиниши лозим.\nАгар жисмоний шахс солиқ тўловини ортиқча тўлаган бўлса, у қуйидаги ҳуқуқларга эга:\nбошқа солиқ тўловлари бўйича мавжуд қарздорликни тўлашга йўналтириш (ортиқча тўланган суммаларини ҳисобга олиш);\nортиқча тўланган суммани қайтаришни талаб қилиш.\nОртиқча тўланган сумма қуйидаги кетма-кетликда ҳисобга олиниши керак:\nмазкур солиқ турининг пеняси бўйича қарз ҳисобига;\nбошқа солиқлар ва уларнинг пенялари бўйича қарзни узиш ҳисобига;\nсолиққа оид ҳуқуқбузарликлар учун жарималарни тўлаш ҳисобига.\nСолиқ бўйича қарзини қоплаш ҳисобига солиқ тўловчи томонидан ортиқча тўланган суммани ҳисобга олиш солиқ органлари томонидан мустақил равишда амалга оширилади.\nОртиқча тўланган солиқ суммасини солиқ қарзини қоплаш ҳисобига ҳисобга олиш тўғрисидаги қарор солиқ органи томонидан солиқнинг ортиқча тўланганлиги факти аниқлаган кундан эътиборан ёки агар солиқ органи ва солиқ тўловчи томонидан у тўлаган солиқларни биргаликда ўзаро солиштириш ўтказилган бўлса, бундай биргаликдаги солиштириш далолатномаси солиқ органи ва солиқ тўловчи томонидан имзоланган кундан эътиборан ёхуд суднинг тегишли қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан ўн кун ичида қабул қилинади.\nОртиқча ундирилган солиқ суммаларини ҳисобга олиш ёки қайтариш тўғрисида солиқ органига ариза солиқ тўловчи томонидан ундан солиқ ортиқча ундирилгани факти ўзига маълум бўлган кундан ёки суд қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан беш йил ичида берилиши мумкин.\nСолиқ тўловчининг бошқа солиқлардан қарздорлиги мавжуд бўлмаганда ортиқча тўланган солиқ суммалари қайтарилади.\nОртиқча ундирилган солиқ суммаси солиқ органи томонидан ариза қабул қилинган кундан эътиборан\n15 кун ичида, унга ҳисобланган фоизлар билан бирга қайтарилиши лозим.\nАриза бериш учун солиқ тўловчи солиқ инспекциясига шахсан ташриф буюриши ёки электрон солиқ хизматлари портали орқали амалга ошириши мумкин.\nСолиқ органи ортиқча тўланган солиқ суммасини ҳисобга олишни ёки қайтаришни рад этиш тўғрисидаги қабул қилинган қарор ҳақида солиқ тўловчига бундай қарор қабул қилинган кундан эътиборан 3 кун ичида хабар қилиши шарт.


"ВКонтакте" ФСБ сўровини рад этди\n21 январ 2021, Тошкент вақти: 17:36\nРоссиянинг интернетдаги "ВКонтакте" ижтимоий тармоғи мухолиф гуруҳларнинг чақириқларини сайтдан олиб ташлаш борасидаги Федерал хавфсзлик ҳизматининг ёзма сўровини рад этди.\nСайт раҳбари Павел Дуров мухолифатнинг бешта гуруҳи блок қилиниши сўралган ФСБнинг ёзма сўровини Twitterдаги микроблогида чоп этди.\n"ВКонтакте" матбуот вакили Владислав Цыплухинга кўра, улар Федерал хавфсзлик ҳизмати расмийларига уларнинг талабини бажара олмасликлари ҳақида билдирганлар.\nРоссиядаги Дума сайловлари билан боғлиқ норозилик намойишлари Интернетдаги ижтимоий тармоқлар орқали мувофиқлаштирилмоқда.\nРоссиядаги ВКонтакте тармоғида минглаб одам шанба кунги тадбирга чиқажагини билдирган.


“Шўртан” ўзининг илк ғалабасига эришадими ёки “Навбаҳор” Тошкентда очко ола биладими? - ЎЙИНЛАР АНОНСИ » Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017\n“Шўртан” ўзининг илк ғалабасига эришадими ёки “Навбаҳор” Тошкентда очко ола биладими? - ЎЙИНЛАР АНОНСИ\nКомментариев: 0 Просмотров: 172 Дата: 7-05-2016, 12:45 Футбол бўйича Ўзбекистон чемпионатининг 8-турига бугун старт берилади. Унда 3та ўйин бўлиб ўтиши кўзда тутилган. Улар “Пахтакор” – “Навбаҳор”, “Шўртан” – “Сўғдиёна” ва “Бухоро” – “Металлург”. Шунингдек эртага 4 беллашув бўлиб ўтади ва душанба куни сўнгги басҳ билан 8-турга якун ясалади. Бугун кўпчиликни 2та савол қизиқтиради. Бири “Шўртан” ўз майдонида ғалаба қозона оладими? Мураббийлар штаби ўзгарган “Навбаҳор” эса Тошкентдан очко олиб қайтадими? Қуйида бугун майдонга тушадиган жамоаларнинг имкониятлари борасида тўхталиб ўтдик. “Пахтакор” – “Навбаҳор” Бугун “Пахтакор” ўзидан 5 очко кам жамғарган “Навбаҳор”ни қабул қилади. Ушбу учрашув “шерлар” ва “лочинлар” учун ҳам бирдек аҳамиятли. Чунки ОЧЛ-2016 баҳсларидан чиқиб кетган Нўъмон Ҳасанов шогирдлари бор эътиборларини ички чемпионатга қаратишган. Наманганликлар эса мураббий алмашганидан сўнг ижобий натижаларга кўз тикишмоқда. Бунинг учун улар навбатдаги ўйинларда ғалаба қозониш учун астойдил ҳаракат қилишлари аниқ. Қолаверса, мухлислар ишончини оқлаш ҳам талаб этилади. “Навбаҳор”нинг сўнгги турдаги натижалари эса томошабинларни умуман қониқтирмагани аниқ. Шундай экан бугун “Пахтакор” стадионида ҳақиқий жангнинг гувоҳи бўлишимиз ҳақиқатга яқинроқ. Имкониятлардан келиб чиқиб шуни айтишимиз мумкинки, бугун майдон эгалари 3, меҳмонлар 1 очоко учун курашишлари аниқроқ. SPORTS.uz тахмини 60% - 40% “Шўртан” – “Сўғдиёна” Бу мавсум “Шўртан” мухлислари жамоадан нимани кутишни ҳам билмай қолишди. Клубнинг натижалари томошабинларни ранжитаётгани кундек равшан. Ғузорликлар 7 ўйиндирки, ғалаба нима эканлигини билмай келишмоқда. Хатто Олий Лига дебютанти “Обод” ҳам улардан бир поғона юқорида. “Сўғдиёна” бир қараса, 3 очкони қўлга киритади. Баъзида осон баҳсларда имкониятни бой бериб қўяди. Бир сўз билан айтганда, уларга барқарорлик етишмаяпти. Агар барқарорлик бўлганда, балки улар ҳам кейинги мавсум ОЧЛда ўзларини синаб кўрган бўлишармиди? Лекин асосийси, жиззахликлар турнир жадвалининг қоқ марказидан ўрин олишган. Бу дегани жамоа ҳозирча беҳавотир ўринда бормоқда. “Сўғдиёна”нинг ишлари айни пайтда “беш”. Мавсум охиригача шундай давом этса, жиззахликлар ўтган йилги плей-офф ўйинини бу мавсумда кўришмайди. SPORTS.uz тахмини 40% - 60% “Бухоро” – “Металлург” Бу мавсум ўз ўйинлари орқали “Бухоро” мухлисларини анча қувонтирмоқда. Томошабинлар эса саломга яраша алик деганларидек, стадиони тўлдириб ўтиришмоқда. Томошабинлар “Бухоро”нинг сафардаги учрашувларни ҳам иложи борича ўтказиб юбормасликка ҳаракат қилишмоқда. Эътиборлиси, “Бухоро”нинг бугунги рақиби ҳисобланган “Металлург” турнир жадвалининг 4-поғонасида боряпти. Бу эса ҳар икки клуб учун 3 очко жуда муҳим эканлигини билдиради. Бухорода соат 19:00да бошланадиган учрашув “Пахтакор” мутасаддиларининг диққат марказида туриши аниқ. Агар қайсидир жамоа мағлубиятга учраса, “шерлар” ундан олдинга ўтиб олади. Шунинг учун бушгунги баҳслар кўп жиҳатдан бир-бирига боғлиқ. SPORTS.uz тахмини 55% - 45% Бир сўз билан айтганда, Олий Лига ўзининг қизғин палласига кириб бормоқда. Биз эса шунчаки, томоша қилиб, футболдан баҳра олишимиз қолди холос. Қуйида бугун бўлиб ўтдиган учрашувларнинг бошланиш вақтлари билан танишишингиз мумкин. “Пахтакор” – “Навбаҳор” 18:00 “Шўртан” – “Сўғдиёна” 18:00 “Бухоро” – “Металлург” 19:00 - деб хабар бермоқда Stadion.uz нашри.


«mGovAward» — бу Ўзбекистон Республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги ва IT-Парк томонидан Бирлашган Aраб ...\nбўлган мобил иловаларни ишлаб чиқиш бўйича талабалар ўртасида «mGovAward» танловининг йўл шоуси якунланди. IT-Парк вакиллари республикамизнинг ... кадрларни рағбатлантириш эди», дейилади IT-Парк хабарида. «mGovAward» республика кўрик-танловига аризалар қабул қилиш ҳали ҳам давом ...\nтомонидан эълон қилинган энг яхши давлат мобил иловаси танлови — «mGovAward» тарғиботига бағишланган учрашув ташкил этилди. Фото: Қорақалпоғистон ... Қорақалпоғистон ҳукумат портали Таъкидланганидек, «mGovAward» Ўзбекистон университетлари талабаларининг инновацион потенциалидан ...\nсўнг энг яхши давлат мобил иловасини ишлаб чиқиш бўйича «mGovAward» танловининг мақсади, мазмун-моҳияти, танлов шартлари ва бошқалар ...\nва Наманганга борди. Талабалар билан учрашувларда асосий мавзу «mGovAward» танлови бўлди. Учрашув ўтказилган ОТМлар: Андижон давлат ... ортиқ талабалар билан учрашиб, суҳбатлар ўтказди. Таъкидланишича, «mGovAward» танловига ихтисослашган ОТМлар талабалардан ташқари, педагогика, ...\nUZBEKISTAN» АКТ ҳафталиги доирасида «Ўзэкспомарказ» МКК АЖда «mGovAward» конференцияси бўлиб ўтгани ҳақида хабар бергандик. Конференцияда ...\nUZBEKISTAN» АКТ ҳафталиги доирасида «Ўзэкспомарказ» МКК АЖда «mGovAward» конференцияси бошланмоқда. Унда Ўзбекистон Республикаси ахборот ... Ўзбекистонда давлат мобиль иловаларини ишлаб чиқиш бўйича биринчи «mGovAward» республика танлови ўтказилишини эълон қилинади. Конференцияда ...\nделегацияси энг яхши давлат мобиль иловаларини ишлаб чиқиш бўйича «mGovAward» танловини бошлаш юзасидан музокара ўтказиш мақсадида «IT-Park»га ... Ибрагимов ва бошқа вакиллар иштирок этдилар. Музокара давомида «mGovAward» республика танловини бошлаб берадиган ICTWEEK 2019 доирасида ...\nЎзбекистонда давлат мобиль иловаларини ишлаб чиқиш бўйича биринчи «mGovAward» республика танлови ўтказилишини эълон қилади. Талабалар 5 йўналишда ... қабул қилиш 26 сентябрь куни АКТ ҳафталиги вақтида бошланади! «mGovAward» танловида иштирокчилар Ўзбекистондаги мавжуд муаммолардан бирини ...


Меркель: Германия БМТ Хавфсизлик кенгашининг доимий аъзоси бўлишни истайди\n15:13 / 27.09.2015\nГермания канцлери Ангела Меркель 26 сентябрь куни БМТ Хавфсизлик Кенгаши таркибини ислоҳ қилиш таклифи билан чиқди.\nУнинг фикрига кўра, кенгаш таркибини ўзгартириш орқали унинг таъсирчанлигига эришиш мумкин бўлади.\n"Бизга янги ишлаш услублари ва муаммоларни ҳал қилишда янгича ёндашувлар керак", деди Меркель хоним БМТнинг 70-сессияси доирасида Бразилия, Ҳиндистон ва Япония давлатлари вакиллари билан учрашув чоғида.\n"Айни вақтда Хавфсизлик кенгашининг ҳозирги фаолиятидан норозилигини билдирган томонлар тўрттани ташкил қилади. Лекин Германия, Бразилия, Ҳиндистон ва Япониядан ташқари бошқа мамлкаталар ҳам кенгашнинг ишидан рози эмас. Биз БМТнинг Хавфсизлик Кенгаши 21 асрга мос бўлиши керак, деб биламиз", деб қўшимча қилди у.\nМаълумот учун, БМТ Хавфсизлик Кенгашига 15 аъзо киради, шундан 5та давлат вакиллари доимий аъзолар ҳисобланишади (АҚШ, Россия, Хитой, Буюк Британия ва Франция). Доимий аъзоларнинг ҳар бири вето ҳуқуқи ва Хавфсизлик кенгашининг исталган қарорини бекор қилиш имконига эга ҳисобланади.\nГермания ва Япония БМТ ХК таркибида АҚШдан кейинги 2 ва 3-ўринда турувчи донорлар ҳисобланишади. Улар ўзларини ХКнинг доимий аъзоси бўлиш учун муносиблар сифатида доимий равишда ўзларининг шу истакларини билдириб келишмоқда. 2004 йилда бу икки давлатга Ҳиндистон ва Бразилия ҳам қўшилган ва кенгаш ичида "Тўртлар гуруҳи" (G4) пайдо бўлганди.\n2014 йилда махсус гуруҳ тузилган ва бу гуруҳ БМТнинг ХК таркиби бўйича сўровнома ва тадқиқотлар ўтказиб, изланишлар олиб бормоқда. Охирги марта БМТ ХК таркибида 1963 йилда ўзгариш бўлган, ўша йили аъзолар сони 11тадан 15тага оширилганди.


@zarafshonbotга қайта мурожаат: Янгиқишлоқнинг эски дарди - zarnews.uz\n@zarafshonbotга қайта мурожаат: Янгиқишлоқнинг эски дарди\nШу йилнинг 4 февраль куни @zarafshonbotга йўл муаммоси билан мурожаат қилган эдик. Масала ҳалигача ечим топмади.\nҚишлоғимиздаги 3 километрлик кўчага шағал ётқизилмаган эди. Шу сабаб бу кўча ёзда чанг, ёғингарчиликда лой. Бу ҳолат қишлоққа тез ёрдам машинасининг кириб-чиқишида, аҳолининг қабристонга боришида, ўқувчиларнинг мактабга қатнашида муаммо бўляпти.\nПрезидентимиз масъулларга “маҳаллабай” ўрганиш, қишлоқ кўчаларини обод қилиш топшириғини берганини эшитиб, “Энди масалага ечим топилади”, деб хурсанд бўлган эдик. Тўғри, техника келди, 1,5 километр йўл таъмирланди. Йўлни таъмирлаймиз, деб йиғиб турган пулимиздан 2 миллион сўмга яқини техника хизмати учун берилди. Бундан ташқари, 500 литр ёқилғидан ҳам ёрдам қилдик. Лекин январь ойида бошланган иш чалалигича, қабристонга борадиган 1,5 километр йўлимиз эскилигича қолди.\nҚўшработ тумани Навкат маҳалласи.