Ёқубжон Хўжамбердиев. Қайта қуриш ва адабий жараён (1989) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотҚайта қуриш даври матбуотиЁқубжон Хўжамбердиев. Қайта қуриш ва адабий жараён (1989)\nЎзбекистон ССР Ёзувчилар союзи правлениесининг пленуми ҳақида ҳисобот\nГазетанинг ўтган сонида хабар қилганимиздек, шу йилнинг 12 апрель куни Тошкентда Ўзбекистон ССР Ёзувчилар союзи правлениесининг «Қайта қуриш ва Ўзбекистонда ҳозирги адабий жараён» муаммоларига бағишланган пленуми бўлиб ўтди.\nПленумда Ўзбекистон КП Марказий Комитетининг секретари М. Ҳ. Холмуҳамедов нутқ сўзлади.\nЯқин-яқинларда ҳам кишилар йиғинларга расмий зарурат учунгина, худди «бўйнидан бойлагандай», чапак чалиш учунгина келишар эдилар. Мажлисларда бўладиган гапларни улар олдиндан билишар, йил бошида ёзилган битта нутқ йил охиригача бўладиган йиғинларда такрорлаш учун кифоя қиларди. Қайта куриш кишилар зиммасидаги расмий заруратни ҳам, бўйнидаги арқонни ҳам олиб ташлади.\nЭндиликда, одамларнинг ўзлари мажлис қидиришмоқда… Бундай мажлисларда айтилаётган гапларнинг янгилиги, фикрларнинг кескинлиги, мунозаралар, баҳсларнинг оташинлиги кишининг хаёлини чархлайди, ўйлантиради. Баъзан бир томонлама, эҳтирослар оғушидаги гап-сўзлардан ҳам дунёнинг аччиқ-чучугини тушуниб етган одам ўзича маъқул хулоса чиқариб олади.\nБугунги йиғинларга бўлган интилиш шунчаки ҳавас эмас, ҳаётий заруратдир Ҳаётнинг ўзи кишиларни ўйлашга, ҳаракат қилишга, воқеа-ҳодисалдрдан мантиқ излашга мажбур этмоқда. Ўзбекистон ССР Ёзувчилар союзи правлениесининг навбатдаги пленуми жуда қизғин баҳслар, ўткир мунозаралар асосида бошлангани ҳам ёзувчилар ушбу пленумни жуда интиқлик билан кутишганидан далолат берди.\nПленумни Ўзбекистон ССР Ёзувчилар союзи правлениесининг биринчи котиби Одил Ёқубов қисқача кириш сўзи билан очди.\n— Бугун биз бу ерга республикамизда, умуман, Иттифоқда кечаётган қайта қуриш, демократиялаш, ошкораликнинг адабий жараёнга таъсири хусусида очиқ ойдин гаплашиб олиш учун тўпландик, — деди О. Ёқубов. — Ўйлайманки, мазкур пленум, бу ерда бўладиган гаплар ҳозирги адабий жараённи янада жонлантириш, республика ҳаётидаги мавжуд муаммоларни ҳал этишга ёрдам беради.\nПленум кун тартибига иккита муҳим масала қўйилган. Уларнинг биринчиси қайта қуриш ва Ўзбекистонда ҳозирги адабий жараён, иккинчиси ташкилий масала. Куни кеча Ўзбекистон Компартияси Марказий Комитетида республика ёзувчилари вакиллари билан учрашув бўлиб ўтганлигини сизлар биласизлар. Бундай учрашувлар кейинги йилларда анъана бўлиб қолди. Учрашувда жуда муҳим, жиддий масалалар хусусида гап кетди. Учрашувни Ўзбекистон Компартияси Марказий Комктетининг биринчи секретари Р. Нишонов олиб борди. Ёзувчилар республикамиз ижтимоий-иқтисодий ҳаётидаги етилган муаммолар ҳақида очиқ-ойдин гапиришди. Адабий ҳаётимизга оид бир қатор масалалар хусусида ҳам келишиб олинди. Хусусан, «Ёзувчи» нашриётини ташкил этиш, адабиёт газетамизнинг ҳажмини ошириш, ёзувчиларнинг турмуш шароитларини яхшилаш каби масалалар ҳақида ҳам гап борди. Марказий Комитет бу масалаларни ўрганиш учун ташкилотларга топшириқлар берди.\nШундан кейин мажлис раиси республика Ёзувчилар союзи правлениесининг секретарлари Е. Березиков ва А. Орипов ижодий ишга ўтиш учун ариза берганликларини, бўлиб ўтган секретариат уларнинг аризаларини кўриб чиқишни племумга ҳавола этганлигини, пленум ана шу ўртоқлар ўрнига янги секретарлар сайлаши лозимлигини айтди. Ташкилий масала юзасидан мунозарали фикрлар билдирилди. Шу муносабат билан сўзга чиққан Исфандиёр, М. Қўшжонов, С. Азимов, Б. Бойқобилов, X. Тўхтабоев, Н. Худойберганов, Н. Қиличев, А. Аъзам ва бошқалар секретарликка номзодлар, Ёзувчилар союзи правлениеси секретариатининг фаолияти, кун тартибига қўйилган масалаларнмнг актуаллиги, масалаларни муҳокама этишда қизишмасдан, ҳар бир нарсани ўз номи билан атаб фикр юритиш лозимлиги хусусида фикр юритдилар. Секретарликка номзодлари қўйилган ёзувчилардан Хайриддин Султонов ва Михаил Гребенюк ўз номзодларини қайтариб олишди. Шундай қилиб узоқ баҳслар ва мунозаралардан сўнг қолган тўртта номзод орасидан Ёзувчилар Тоҳир Малик ва Николай Гацунаев яширин равишда берилган кўпчилик овоз билан Ўзбекистон ССР Ёзувчилар союзи правлениесининг котиблигига сайландилар.\nПленум кун тартибндаги иккинчи масала юзасидаи республика Ёзувчилар союзи правлениесининг биринчи котиби Одил Ёқубов маъруза қилди.\n— Кейинги, Ёзувчилар союзининг пленумлари оралиғидаги йил мамлакатнинг иқтисодий ҳаётида ҳам, совет кишиларининг ижтимоий онгида ҳам катта ўзгаришлар даври бўлди, — деб таъкидлади маърузачи. — Жамият ҳаётидаги ўзгаришлар, қайта қуриш жараёнлари албатта ёзувчилар фаолиятида, союзимиз фаолиятида ҳам ўз аксини топди. Бизда ҳам янгиланиш томонига силжиш бўлди. Бироқ, қайта қуриш бизда силлиқ, камчиликлардан холи, ортиқча эҳтиросларсиз, айрим хатоларсиз кечяпти, деб айтсак нотўғри бўлур эди. Янглишишларнинг сабаблари нимада? Хусусан, мен ҳар ҳолда асосийси бўлмаса-да, лекин кўп нарсани англатувчи сабаблардан бирини — турғунлик даврида жуда узоқ сукут сақлаганимизда кўраман. Ҳаммамиз бўлмасак-да, лекин жуда кўпчилигимиз ўзимизни муросасоз тутдик. Баъзиларимиз эса «катта бошлиқлар» нимани айтишни буюришса, ўшани шунчаки такрорладик, холос. Қайта қуриш ва ошкоралик ёзувчиларни уйқудан уйғотган сарин сабо бўлди. Уйғониб қарасак, республика ачинарли ва қайғули аҳволга тушиб қолган экан. Дехқонларимизнинг оғир меҳнатдан ҳолдан тойганини кўрдик. Барбод бўлган иқтисодий ҳаётни яширувчи сохталикни, ўлка табиатига таҳдид солиб турган хавфни англадик. Кўрган кечирганларимиздан дахшатга тушдик. Кўпчилигимиз ёлғон шиорларга ишониб, қанчалик алданганимизни тушуниб етдик. Буларнинг ҳаммаси, баъзан, ёзувчиларнинг охирини ўйлаб кўрмай фикр айтишга ва ҳаракатлар қилишга ундади. Масалаларга чуқур ўйлаб ва асосли ёндашиш ҳам баъзан ортиқча шовқин-сурон боис эҳтирослар тўлқинига чўкиб кетаётгани, баҳсларнинг шунчаки ур-тўқмоққа айланиб қолаётгани ҳақида бизнинг номимизга билдирилаётган тўғри танқидни қабул қилишимиз керак. Бундай ҳол етилган муаммоларни осойишталик билан ва чуқур ўйлаб ҳал этилишига ёрдам бермаслигини биз яхши тушунамиз. Бироқ, шуни айтмоқчиманки, ёзувчиларнинг узоқ уйқудан уйғонганлигининг ўзи — қувончли ҳодиса. Бу — уларнинг инқилобий қайта қуриш жангчиларининг шубҳасиз, олдинги сафларида туришига ёрдам берувчи жараёндир.\nБизнинг назаримизда, ижодий зиёлиларнинг эндиликда тўла ростгўйликка интилаётганлари тушунарли. Улар, айтайлик, пахта яккаҳокимлиги, аёлларнинг оғир меҳнати, ўн йиллар мобайнида майиб этиб келинган ўзбек болаларининг аҳволи каби мураккаб, фожиали ҳодисалар ҳақида ҳақиқатни гапиришга уринмоқдалар. Ҳа, кўпчилик зийрак ёзувчилар тўпланиб қолган бу қийинчиликларни бир-икки йилнинг ичида бартараф этиб бўлмаслигини тушунишмоқда. Бунинг учун йиллар, кўп йиллик катта меҳнат, жамиятнинг барча ахлоқий ва маънавий кучларини жалб этиш зарур бўлади. Бироқ, бунга ўхшаш барча, «оғриқ»ларимиз ҳақида сукут сақлашнинг наинки иложи йўқ, балки, бундай йўл тутиш ахлоқсизлик бўлур эди. Баъзан шундай фикрларни ҳам эшитиб турибмиз: «Марказий журналлар ва адабий нашрларда айтилаётган фикрларга тақлид қилиш нимага керак? Биз, ахир, ювош-мўмин, меҳнаткаш халқмиз, бизга эҳтиросга берилиш ҳам, масалан, тилимизга давлат тили мақоми бериладими ёки йўқми, деганга ўхшаш баҳслар, тарихга, она халқимизнинг ўтмишини теран ўрганишга оид мунозаралар керак эмас. Буларнинг барчаси ўз-ўзидан бўлади». Бундай гапларни асосан марказий матбуотни ўқимайдиган, ошкоралик ва қайта қуриш туфайли ҳаётимизда юз бераётган янгиликларни кузатиб бормайдиган кишилар айтишмоқда. Биз Совет Социалистик Рвспубликаларининг ажралмас бир қисми бўлган ҳолда бу ерда кўзимизни юмиб, қулоғимизга пахта тиқиб ўтира олмаймиз ва бунга ҳаққимиз ҳам йўқ. Мамлакатда юз бераётган барча нарсалар биз истаймизми, йўқми, қатъий назар, қалбларимизда, онгимизда ўз акс-садосини топади. Тўғри партиявий йўлни ушлаш, Қорабоғда бўлган воқеаларга ўхшаш ҳодисалар юз беришига йўл қўймаслик масаласи бошқа гап. Бироқ, бу нарсага республика ҳаёти ҳақида рост гапни айтаётган ва айтишга ҳаракат қилаётган адабиёт ва санъат намояндаларининг танобини тортиб қўйиш республика матбуотимизда, айниқса, бу соҳада машҳур бўлган «Ташкентская правда» газетаси қилаётганидек, уларга турли ёрлиқлар ёпиштириш билан эришмаслик керак. Биз ўз номимизга билдирилаётган танқидий фикрларни зийраклик билан эшитамиз. Бироқ, биз, турғунлик йилларининг оғир оқибатларини, ундан кейинги дастлабки йилларда айрим раҳбарларнинг ҳаммаёқни бадастур кўриш, адабиёт намояндаларидан ҳаётимизнинг барча соҳаларидаги буюк ғалабалар хусусида — фақат ҳамду саноларни эшитиш ҳақидаги орзуларини унутмаслигимиз керак. Абдуллаевачилик даврида ўшандай вазият, фақат бошқача рангларда тўла намоён бўлди. Маданиятга нисбатан яна декретлаштириш усули қўлланилди. Мажлисларда ўзбек тилида сўзлашни тақиқлашга, тарихий ўтмишга, халқнинг урф-одатларига нисбатан ўчиришга ҳаракат қилинди. Қадимги халқ меъморларининг ижоди миллатчилик сифатида талқин этилди. Йўқ, партиямиз ошкоралик ва демократиянинг буюк шиорларини бу учун эълон қилмаган.\nЎзбекистон Ёзувчилар союзи мавжуд хатоликлар ва «чиқимнинг ўсишига» қарамай, кейинги йилларда ўз миссияси — халқ оммасининг ўй ва умид-орзуларини акс эттириш даражасига аста-секин кўтарилмоқда. Қайта қуришнинг ҳаётбахш шабадаси ёзувчиларни ўткир, ростгўй, жасоратли асарлар яратишга, гражданлик жасоратини намоён этувчи ҳаракатларга даъват этмоқда. Республика ёзувчилари долзарб муаммолар хусусида бор овозлари билан гапиришмаяпти, деган мишмишлар емирилмоқда. Ёзувчилар союзимиз ўз қобиғига ўралган, алоҳида, ички масалаларини ҳал қилиш билан ўралашиб қолган ташкилотдан қайта қуришнинг ҳақиқий жанговар марказига айланиб қолди.\nЁзувчилар жамият ҳаётининг барча соҳаларига тобора чуқурроқ кириб боришга, жамоат арбоблари, олимлар, мутахассислар, маданият соҳасининг барча ижодий ходимлари билан бирлашишга интилмоқдалар.\nЎзбекистон Компартияси Марказий Комитетида яқинда бўлиб ўтган учрашувда бизга нисбатан жиддий танқид 6илан бир қаторда Ёзувчиларнинг экологик муаммолар, айниқса, Орол ва Бўстонлиқ бўйича чиқишлари, бу масалаларга жамоатчилик эътиборини қаратганликлари тўғри ва ўз вақтида қарорлар қабул қилишга ёрдам берганини эшитиш бизни хушнуд этди. Оролни асраш бўйича комитет худди шу ёзуачилар ташкилотида туғилди. Камтарлик бўлмасада, айтиш керакки, КПСС Марказий Комитети ва СССР Министрлар Соввтининг Орол муаммоси бўйича махсус қарор қабул қилишида бизнинг ёзувчиларимизнинг ҳам ҳиссалари бор. Денгизимизни асраш учун курашаётган Тўлапберган Қайипберганов, Пирмат Шермуҳамедов, Ўрозбой Абдураҳмонов, Сарвар Азимов, Акромжон Аминов ва бошқалар сафида Сергей Татур, Юрий Ковалев, Константин Волков, Владимир Ковалев каби рус ёзувчиларининг ҳам борлиги бизни қувонтиради.\nРеспублика ёзувчилари Ўзбекистон тарихидаги, адабиётимиз тарихидаги «оқ доғларни» йўқотишда актив иштирок этмоқдалар. Ёзувчиларимиз Сталин репрессиялари қурбонларига ёдгорлик тиклаш ишига қўшилдилар. 20—30-йиллар адабиёти вакиллари ижодий меросини ўрганиш бўйича катта ишлар қилинди. Чўлпон, Фитрат, Элбек, Усмон Носир, Сулаймон, Боту ва бошқаларнинг асарлари халққа қайтарилмоқда. Ошкоралик, аввало, ростгўйлик ва жасоратдир. Инқилобий қайта қуришга даъват этган партия «зарарли таъсирлардан» ҳеч қачон қўрқмайди. Чўлпоннинг «Шарқ юлдузи» журналида чоп этилган «Кеча ва кундуз» романи адабиётимиз маънавий хазинасига қўшилган сезиларли ҳиссадир.\nЖанговар ва тезкор адабий жанр – публицистикамиз ривожида муҳим силжишлар бўлди. Темур Пўлатов, Мурод Муҳаммад Дўст, Норбой Худойбергановнинг марказий матбуотдаги чиқишлари умумиттифоқ жамоатчилиги эътиборини жалб этди. Таниқли шоир Шукрулло ўзининг ёрқин асарларида салбий ҳодисаларнинг, тарихдаги «оқ доғ»ларнинг илдизларини чуқур тадқиқ этмоқда. Публицистларимиз ҳозирда жуда кенг миқёсли мавзуларда қалам тебратишмоқда. Маъруф Жалил, Аҳмад Аъзам ва Хуршид Дўстмуҳамедов — заҳарли кимёвий моддаларнинг атроф-муҳитга таъсири ҳақида, Муҳаммад Солиҳ ва Зоҳир Аълам пахта яккаҳокимлиги проблемаси ҳақида, Мурод Абдуллаев Сариосиё фожиаси тўғрисида, Исфандиёр, Ҳабибулло Олимжонов, Шомурод Сиддиқов ҳуқуқ масалалари хусусида, Озод Шарафиддинов, Дадахон Нурий, Юрий Ковалев, Ортиқбой Абдуллаев Бўстонлиқ муаммолари ҳақида, Ёқубжон Хўжамбердиев республикада соғлиқни сақлашнинг аҳволи, болалар ўлимини камайтириш масалалари тўғрисида ёзишмоқда. Мирза Кенжабоев ва Шодмонбек Отабоев маданият ва тил муаммоларига эътиборни қаратишмоқда. Садриддин Салимов, Неъмат Аминов, Мухтор Комилов тарихий ёдгорликларни асраш ҳақида қалам тебратишмоқда. Республикамиздаги кекса рус ёзувчиларидан бири Сергей Бринский меҳнат ресурслари, халқ ҳунармандчилигини ривожлантириш, кооператив ҳаракат мавзулари устида ишламоқда. Бироқ публицистларимиз олдида, ҳали катта вазифалар турибди. Ўзбекистон ҳали-ҳозирча фожиавий «рекордлар»га эга экан, болалар ўлими, атроф-муҳитнинг ифлослиги, турмуш даражасининг пастлиги жиҳатидан «биринчилар» сафида қолар экан, хотиржам бўлмаслик лозим.\nУзоқ йиллар дунё юзини кўрмай ётган асарлар: Т. Қайипбергановнинг кўп планли «Кўз қорачиғи» романи, Т. Пўлатовнинг «Тарозий тошбақаси» ва «Денгиз кўчманчилари» асарлари чоп этилди. Саид Аҳмаднинг «Жимжитлик» деб номланган янги романида турғунлик йилларидаги салбий ҳодисалар даври манзаралари акс этади. Мурод Муҳаммад Дўстнинг «Лолазор», Сергей Татурнинг «Вилоят», Нурали Қобулнинг «Унутилган соҳиллар», Олег Сидельниковнинг «Асрнинг таланиши» романларида маъмурий-буйруқбозлик услубининг емирилиши масалалари тадқиқ этилади. Омон Мухторнинг «Эгилган бош» ва Раул Мирҳайдаровнинг «Пиёда сайрлар» романлари уюшган жиноятчиликларни фош этишга бағишланган. Мирмуҳсин «Япроқлар ва илдизлар» романининг янги, тўлдирилган нусхасини нашр этди. Шукур Холмирзаев ўзининг «Йўловчи» романида Совет ҳокимиятини тиклаш йилларидаги ижтимоий жараёнларни ҳар томонлама англашга ҳаракат қилади. Ўткир Ҳошимовнинг «Икки эшик ораси» ва Борис Боксернинг «Муқаддас қоровул» романларида Улуғ Ватан уруши мавзусига янгича қараш ўз аксини топган. Эмил Амитнинг «Сўнгги имконият» романида қримтатар халқининг тақдири ҳақида ростгўйлик билан ҳикоя қилинади. Ражаббой Ота Туркнинг «Нур Дарвозаси» қиссасида ҳозирги ўзбек қишлоғининг оғир ҳаёти тасвирланади. Учқун Назаров ўзининг «Чаён йили» романини Сталин репрессиялари фожиаларига бағишлаган. В. Александровнинг «Болаликнинг кўчалари» қиссаси ҳам шу мавзуда. Саъдулла Сиёевнинг «Аваз» ва Евгений Березиковнинг «Қизил Бухоро» тарихий романлари ўқувчининг мулкига айланди. Пиримқул Қодиров ўзининг янги «Авлодлар довони» романида кенг миқёсдаги тарихий полотно яратишда давом этади. Турли халқларнинг ўзаро чуқур маданий алоқалари ҳақида ҳикоя қилади. Бу асарга интернационализм ғояси чуқур сингдирилган. Жаҳондаги инсонпарвар кишиларнинг бир-бирларини тушунишларига хизмат қилади.\nУразақ Бекбаулов, Шовдирбой Сеитов, Абдулла Содиқов, Кенжабой Алламберганов, Мамбетали Каипов ва бошқа кўплаб қорақалпоқ ёзувчилари самарали ижод қилишмоқда. Ёш ёзувчи Ойгул Маматова ўзбек мактабларидаги проблемалар ҳақида ҳикоя қилувчи қизиқарли романини Ёзувчилар союзига муҳокама учун топширди. Шукур Холмирзаев, Неъмат Аминов, Зоҳир Аълам, Ғаффор Ҳотамов, Хайриддин Султонов, Мамадали Маҳмудов, Эркин Аъзамов, Тоғай Мурод, Станислав Кулиш, Николай Гацунаев, Ибраим Паши, Леонид Шорохов, Юрий Слашинин ва бошқа кўплаб ёзувчиларимиз, деди нотиқ, кейинги йилларда замонавий ўткир, ёрқин асарлар яратдилар. Эркин Самандаров, Муҳаммад Али, Ўктам Ҳакимали янги романларига нуқта қўйишди. Шоир Барот Бойқобилов бўлиб ўтган холис ва жиддий муҳокамадан кейин Навоий ҳақидаги шеърий романини охирига етказмоқда.\nТаниқли носирларимизнинг шу куннинг долзарб масалаларига, турғунлик ва шахсга сиғиниш даврига бағишланган бундай катта миқёсдаги асарлари ҳар жиҳатдан эътиборга лойиқ. Бу асарларнинг бутуниттифоқ китобхонига етиб боришини таъминлаш ҳам бизнинг бурчимиз. Айни пайтда, деб таъкидлади маърузачи, агар биз бу асарларнинг камчиликларини ҳам кўрсатиб ўтмасак, адолатсизлик бўлур эди. Назаримизда, кўпгина янги романларимиз учун республикада юз берган салбий ҳодисаларнинг барча зиддиятлари ва бир хил бўлмаган сабабларини чуқур тадқиқ этиш етишмайди. Айниқса, гап салбий қаҳрамонларни тасвирлаш масаласига бориб тақалар экан, айрим романларимиз бир қолипга тушиб қолгандай туюлади. Фақат бир «қора ранг» ёрдамида ёзилгандек таассурот қолдиради. Уларда образларнинг серқирралиги, ўша йиллар, айтиш керакки, бугунгн кун манзараларини яратишда ҳам ранг-баранглик, кенг қўламлилик етишмайди.\nБугунги кун шеърияти учун публицистик руҳ, ўткир ижтимоийлик хосдир, деб таъкидлади нотиқ. Шукрулло, Эркин Воҳидов, Омон Матжон, Жамол Камол, Ҳалима Худойбердиева, Рауф Парфи, Ойдин Ҳожиева, Гулчеҳра Нуруллаева, Маъруф Жалил, Миразиз Аъзам, Чўлпон Эргаш, Муҳаммад Солиҳ, Усмон Азимов, Хуршид Даврон, Собит Мадалиев, Шавкат Раҳмон, Абдулла Шер, Муҳаммад Али, Мирза Кенжабоев, Азим Суюн, Александр Файнберг, Владимир Лешченко, Йўлдош Эшбек, Тожиддин Сейтжонов, Тўлибой Қобулов, Тиловберган Жумамуродов, Пирлепес Тлаганов, Эргаш Муҳаммад, Шамси Аппазов ва бошқа кўплаб шоирларнинг янги асарларига гражданлик туйғуси сингдирилган. Шоирларнинг мазкур авлодини янги тўлқин, ҳаётга, шеъриятнинг халқ ҳаётида тутган аҳамиятига нисбатан ўз қарашлари билан адабиётга кириб келган авлод дейиш мумкин.\nДостончиликда ҳам маълум ютуқлар қўлга киритилгани сезилади. Азим Суюннинг «Сарбадорлар» тарихий достони бугунги кунимизнинг инқилобий руҳи билан ҳамоҳанг. Қутлибека Раҳимбоеванинг «Қишнинг сўнгги кунлари» достони қишлоқ аёлининг тақдири ҳақида ростгўйлик билан ҳикоя қилади. Ибройим Юсуповнинг «Булбул уяси» ва Сирожиддин Саидовнинг «Тўполондарё билан видолашув» достонларида табиат муҳофазаси масалалари ўткир қўйилади. Катта ва адабиётга энди кириб келаётган янги авлод вакилларининг овозлари ҳамоҳанг бўлиб бормоқда. Масалан катта авлод вакиллари Рамз Бобожон ва Асқад Мухторнинг достон-монологлари ҳамда ёш шоир Равшан Файзнинг «Уйқудаги одам» достони ахлоқий масалаларга бағишланган. Абдулла Орипов бюрократияга қарши қаратилган янги «Ранжком» драматик достонини яратди. Муҳаммад Юсуфнинг «Ёшлик» журналида чоп этилган, шахсга сиғиниш даврига бағишланган «Қора қуёш» достони китобхонлар назарига тушди. Қримтатар шоири Шокир Салимов қайта қуриш мавзуида достон яратди. Бугунги Ўзбекистон шоирлари, қайси миллатга, қайси авлодга мансуб бўлишмасин, уларни бир нарса, аччиқ, лекин шифобахш ҳақиқатга интилиш бирлаштиради.\nДраматургиямизда ҳам тубдан қайта қуриш шароитида айрим сифат ўзгаришлари сезилмоқда. Шукур Холмирзаевнинг Туркистонда Совет ҳукуматини ўрнатиш ҳақида ҳикоя қилувчи «Қора камар» драмаси «Ёш гвардия» театри томошабинлари томонидан илиқ кутиб олинди. Шароф Бошбековнинг «Тақдир эшиги», «Темир хотин», «Эски шаҳар гаврошлари» пьесалари кўпгина театрларда қўйилмоқда. Тўра Мирзо ва Исфандиёрнинг асарлари бутуниттифоқ мукофотлари билан тақдирланди. Саид Аҳмад, Ҳамид Ғулом, Ўлмас Умарбеков, Асқад Мухтор, Шукрулло, Учқун Назаров, Абдуқаҳҳор Иброҳимов, Машраб Бобоев, Обид Юсупов, Арон Шаломаев пьесалари театрлар саҳналарида қўйилмоқда. Туроб Тўла, Муҳаммад Хайруллаев, Владимир Баграмов янги драматик асарлар ёзишмоқда. Анвар Обиджон, Ҳожиакбар Шайхов ва бошқаларнинг болалар учун ёзилган асарлари саҳнага қўйилмоқда. Бироқ, менингча, деб таъкидлади нотиқ, драматургиямиз ҳали-ҳозирча бор овози билан гапирмаяпти. Томошабинларимиз интиқлик билан кутаётган юксакликка кўтарилганича йўқ. Ҳали-ҳозирча Ёзувчилар ташкилоти билан Маданият министрлигини, республика театр арбоблари жамиятини бирлаштирувчи кўприк мустаҳкам эмас. Бунда, барчамизнинг ҳам айбимиз борга ўхшайди.\nЭндиликда мамлакат келажаги бўлган ёш авлодга катта эътибор берилмоқда, деб давом этди нотиқ. Мактаб реформаси, ўқув программаларини қайта кўриш, ёш авлоднинг тарбияси ҳақида жонли баҳслар бормоқда. «Юлдузча» нашриётининг ташкил этилиши ўзбек болаларига кўрсатилаётган ғамхўрликдан далолат беради. Худойберди Тўхтабоевнинг яқинда чоп этилган «Мунгли кўзлар» романи, Фарҳод Мусажонов, Сафар Барноев, Николай Красильниковларнинг қисса ва ҳикоялари, Аивар Обиджоннинг ҳажвий қисса, ҳикоя ва шеърлари, Қамбар Ўтаев, Раим Фарҳодий, Турсунбой Адашбоев, Рауф Толипов, Владимир Данько ва бошқаларчинг шеърлар тўпламлари ёш китобхонларнинг севимли асарлари бўлиб қолди. Болалар адабиётининг оқсоқоллари Ҳаким Назир, Қуддус Муҳаммадий, Пўлат Мўмин ва бошқалар фаол ижод қилишмоқда. Бироқ, қишлоқ болаларининг ижтимоий ҳаёти, мактаблар, уларнинг кундалик ташвиш ва қувончлари, муаммолари акс этган китобларнинг камлиги болалар адабиётининг кенириб бўлмас камчилигидир. Кўпгина китобларда чучмал насиҳатгўйлик, қайтариқ образлар устун туради.\nАдабий танқид жанри сезиларли даражада жонланди, деб таъкидлади нотиқ. Мақтовдан иборат қасидагўйлик ўрнини асарларни хушёрлик билан, асосли таҳлил этиш эгалламоқда. Бу борада аввало, Озод Шарафиддинов, Умарали Норматов, Матёқуб Қўшжонов, Норбой Худойберганов, Иброҳим Ғафуров, Иброҳим Ҳаққулов, Ботир Норбоев, Юрий Мориц ва бошқа танқидчиларнинг мақолалари ўз услуби билан ажралиб туради. Раҳмон Қўчқор, Аҳмад Отабоев, Яшар Қосимов ва бошқа ёш танқидчиларда жонланиш бўлаётгани кишини қувонтиради. Бироқ, адабий-танқидий асарларни нашр этиш билан боғлиқ қийинчиликлар бу ёшларнинг ўсишига халақит бермоқда. Шуни ҳам айтиш керакки, ҳозирги Ўзбекистон адабиётига хос жараёнларни таҳлил этувчи кенг кўламли мақолалар ҳали ҳам кам. Бутуниттифоқ китобхони ўртасида ўзбек адабиёти жуда бўш тарғиб этилмоқда. Марказий матбуотда фақат бир Норбой Худойбергановгина фаол қатнашмоқда.\nТаржимонларимиз ўзбек китобхонларини жаҳон классикаси, ҳозирги замон Совет адабиётининг бирмунча қизиқарли намуналари билан таништирмоқдалар, деб давом этди нотиқ. Қ. Мирмуҳамедов Гомернинг «Илиада»сини X. Аҳророва Бальзакнинг «Йўқотилган сароб», Ж. Камол эса Шекспирнинг кўпгина пьесаларини, шу жумладан, ўлмас «Ҳамлет»ни таржима қилишди. Абдулла Шер ва Сулаймон Раҳмон Байроннинг «Дон Жуан» поэмасини ўзбекчага ўгиришди. Миразиз Аъзам П. Неруда, Н. Ҳикмат, Б. Брехт, А. Нето, М. Дарвеш каби XX аср машҳур шоирларининг шеърларини нашр эттирди. Шавкат Раҳмон китобхонларимизни испан лирикаси дурдоналари билан таништирди. Муҳаммад Солиҳ ўғуз эпоси «Қўрқут ота китоби»ни ва ўрта асрлар буюк турк шоири Юнус Эмро девонини таржима этди. Мирза Кенжабоев «Евгений Онегин»нинг янги таржимасини қилди. Ёдгор Обидоа «Игорь полки ҳақида сўз»ни ўзбек тилига ўгирди. А. Твардовскийнинг «Хотира ҳукми» поэмаси Р. Парфи таржимасида, Анна Ахматованинг «Марсия»си Г. Нуруллаева таржимасида ўқилмоқда.\nИброҳим Ғафуров таржимасидаги Чингиз Айтматовнинг «Кунда», Валентин Распутиннинг «Ёнғин» асарлари, Эмин Усмонов таржимасидаги Ч. Амирежиби асарлари ва бошқа сўз усталарининг кўплаб асарлари ўзбек китобхонининг мулки бўлиб қолди.\n«Ёшлик» журнали ўз атрофига истеъдодли ёшларни тўплай билди, деб давом этди маърузачи. «Кекса» журналларимиз бўлмиш «Шарқ юлдузи» ва «Звезда Востока»да жонланиш юз берди. Фақат биргина ўтган йили «Шарқ юлдузи» журналида бешта катта ҳажмдаги романлар нашр этилди. «Йилдиз» журнали қримтатар адабиёти анъаналарни асраш ва ривожлантириш вазифасини шараф билан бажармоқда. «Ёш куч» журналида кўплаб қизиқарли материаллар босилмоқда. Натижада унинг тиражи ўсмоқда. Бу журналнинг русча нусхаси «Моладая смена» ҳақида бу фикрни айтиб бўлмайди. Аксинча, унинг тиражи пасайиб кетмоқда.\nАдабиёт газетамиз — «Ўзбекистон адабиёти ва санъати» чинакамига умумхалқ эътирофига ва оммавийликка эришди. Унинг саҳифалари етилган муаммолар юзасидан ўткир баҳслар, қизиқарли адабий мунозаралар минбарига айланди.\nЎзбекистон Ёзувчилар союзи, — деб сўзида давом этди нотиқ, — мустаҳкам интернационал оила. Бу ерда турли тилларда ижод қилувчи турли халқлар вакиллари фаолият кўрсатмоқда. Мен юқорида қардош қорақалпоқ адабиёти ҳақида гапириб ўтдим. Қорақалпоқ дўстларимизга бир нарсани — кўпроқ яхши публицистлар тарбиялашни истардим. Автоном республикадаги ижтимоий ва экологик вазият шуни талаб этади. Рус адабиёти Кенгаши етарли даражада ижодий кучларга эга. Бироқ, Кенгаш ўша кучлардан ҳар доим ҳам тўла фойдаланмаяпти. Улар бизнинг умумий оғриқларимиз ва ташвишларимизга кўпроқ эътиборни жалб этишларини истардим. Қримтатар адабиёти кенгаши Шомил Алядин, Жовтабели, Жаваирий, Черкез Али ва бошқа кекса авлод томонидан эришилган мавқени наинки асраб келишмоқда, шунингдек, Э. Амит, Н. Умеров, А. Осмонов, У. Эдемова, Б. Мамбет ва бошқа муносиб ўринбосарлар тарбияланмоқда. Кенгашда қримтатар адабиётини тарғиб этиш бўйича кўп иш қилинмоқда. Ўзбекистон Ёзувчилар союзи қошида шунингдек, уйғур, тожик, корейс, бухор жуҳудлари адабиёти секциялари ишлаб турибди. Мазкур секциялар аниқ иш плани асосида фаолият кўрсатмоқда. Бу адабиётларнинг декадалари, кечалари, байрамлари ўтказилди.\nҚайта қуриш, Демократия, ошкоралик союзимиз ҳаётини янада бойитди ва серқирралик кашф этди, қанот бағишлади. Биз кўп нарсани тушундик, ўргандик ва кўп нарсаларга эришдик. Лекин, ҳали кўп нарсаларни ўрганиш керакка ўхшайди. Аавало, ижтимоий масалаларда ҳам, адабиёт масалалари бўйича ҳам мунозара, баҳс маданиятини ўрганишимиз лозим. Адабиётчиларга, айниқса, шоирларга хос ортиқча эҳтирос, мунозарали масалаларда бир томонлама фикрлаш; ишончсиз ёки текширилмаган ахборотлардан фойдаланиш бизнинг энг олижаноб интилишларимизни ҳам йўққа чиқариши мумкин. Қизиққонликни оғир-босиқлик билан, баланд руҳни мантиқ билан қўша билишга, келтирилаётган асосларнинг аниқлигига, баҳс қилинадиган масала юзасидан чуқур билимга эга бўлишга ўрганишимиз лозим. Ана шундай тақдирдагина ёзувчи сўзи ҳар қандай масала юзасидан керакли даражада тош босадиган бўлади.\nАйни пайтда республика табиатини ҳимоя қилиш ҳаракатига, ижтимоий ва иқтисодий масалалар бўйича олиб бориладиган мунозараларга Кружилинга ўхшаш журналистлар ва айрим матбуот органларида бўлганидек, аллақандай миллатчилик тенденцияси сифатида қараш нотўғри. Шу нарса афсусланарлики, Ёзувчилар союзи юқоридаги муаллифнинг ўринсиз фикрларига уз вақтида зарба беролмади. Соф ҳаво, тоза сув учун, халқ турмуш фаровонлигини ошириш, болалар соғлиги ва катталар бахти учун кураш — Ўзбекистонда яшаётган барча миллат вакилларининг вазифаси эканлигини тушуниб етиш пайти келди.\nЎзбек адабиёти дунёни инсонни тушунишда янги бадиий чўққиларга чиқмоқда. Бугун ҳаёт, тарих, адабиёт саҳнасига янги қаҳрамон — фаол гражданлик ҳаракатига эга инсон, қайта қуриш жангчиси чиқмоқда, — ўз нутқини тугатди нотиқ. — Ўша қаҳрамонга қўйилаётган маънавий талаблар чўққисида туриш, балки, бошқа ҳар қандай касб вакилларига нисбатан ҳам кўпроқ ёзувчи учун зарур.\nШундан кейин пленум қатнашчилари маъруза муҳокамасига киришдилар. Сўзга чиққан шоир Муҳаммад Али маърузачи икки пленум оралиғидаги муҳим ижтимоий воқеаларга, адабий жараённинг энг актуал муаммоларига батафсил тўхталганини таъкидлади. Союзимизда ошкоралик муҳити таркиб топмоқда, деди у. Бу ердаги баҳсларда секретариат фаолияти ҳақида гап кетди. Менимча, секретариат ёзувчиларни турли тазйиқлардан, маломатлардан ҳимоя қилиши керак. Маърузачи, журналист Кружилин ҳақида жуда тўғри гапирди. Афсуски, союз Ёзувчиларни ўша журналистнинг «ҳамлаларидан» ўз вақтида ҳимоя қилмади. Биз ўз тарихимизни ҳали яхши билмаймиз. Яқинда бўлиб ўтган республика қишлоқ хўжалик ходимларининг қурултойида ёзувчи ва журналистлар шаънига ножоиз фикрлар билдирилди. Қурултой қатнашчиларидан бири минбардан туриб, ёзувчи ёзувчилигини қилсин, пахтакорга шунча пахта экасан деб ўргатмасин, бу ишга аралашмаган фақат бир гинеколог қолди, деди. Ўртоқлар, ўша гинеколог пахта ҳақида ёзиши керак эди. Аёлларнинг оғир меҳнат туфайли камқон касаллигига учраётганлиги, болаларнинг аҳволи ёмон ҳолатда экани ва буларнинг ҳаммаси пахта монокультураси туфайли эканини ёзиши керак эди…\nСўзга чиққан Александр Файнберг ўзбек тилининг давлат тили ҳуқуқини олиш масаласига тўхталиб, шундай қилинса тўғри бўлишини таъкидлади. Айни пайтда у институтларда, мактабларда, ўзбек тилини ўрганиш учун ўқитувчилар тайёрлаш, дарсликлар нашр этиш, болалар боғчаларида, мактабларда бошқа тиллар қаторида инглиз тилини ҳам ўргатиш зарурлиги ҳақида сўзлади. Ўзбек кинематографиясида халқ ҳаётини биладиган режиссёрлар камлиги, Тошкентда Абдулла Қаҳҳор ҳайкалини ўрнатиш зарурлигини таъкидлади.\nСўзга чиққан Абдулла Шер қайта қуриш, ошкоралик кечаётган бир шароитда ҳам баъзан узоқ йиллар мобайнида таркиб топиб қолган қолиплардан қутулолмаётганимиз ҳақида гапирди. Ҳалигача ҳужжатларнинг устига «ўта маҳфий» деб ёзиб қўйиш давом этаётгани, миллий кадрларни кўпайтириш, уларга мустақил ишлаш учун тўла ҳуқуқ бериш, «номенклатура» кишилари ҳақида, айрим комиссияларга фаолиятсиз кишилар аъзо бўлиб қолишаётгани хусусида гапирди.\nАдабиётшунос олима Нинель Владимирова Ёзувчилар союзининг рус адабиёти Кенгашидаги «носоғлом вазият» тўғрисида шахсий мулоҳазаларини айтди.\nБиз сиз билан бир масалани ҳал этиб олишимиз керак, деди ёзувчи Темур Пўлатов. Бизлар зиёлилармиз. Кўпгина мажлисларимизни бир-биримиздан қасд олишга йўналтираяпмиз. Ортиқча эҳтиросларга берилмайлик. Мен сизларни оқил бўлишга чақираман.\nШундан кейин минбарга шоира Гулчеҳра Нуруллаева чиқди. Яқинда бўлиб ўтган СССР Олий Советига сайловларда йўл қўйилган хатоларга тўхталди. Айрим ўртоқлар союз минбари митингбозликка айланиб кетяпти, деб айб қўйишмоқда. Хўш, Ороли қуриган, далалари боғлари пахта яккаҳокимлигидан эзилган ёзувчи бонг уриши керак эмасми? Тошкент шаҳар Советининг митинглар ўтказиш ҳақидаги яқинда чиқарилган қарорини ўқиб, инсон ҳуқуқлари ҳақидаги халқаро декларацияни эсладим. Ахир, қонуний ҳақ-ҳуқуқларимизни қачонгача тилаб оламиз..»\nБугун сиз билан муҳим масалани муҳокама этяпмиз, деди сўзга чиққан Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси Сарвар Азимов. — Қайта қуриш ва адабий жараён масаласи ўта мураккаб масала. Ўтган йиллардаги қилинган ишларга баҳо бвриляпти. Бу борада маъруза қилинди. Гапларимиз кўпроқ ана шулар ҳақида бўлиши керак. Ижодий планларимиз хусусида келишиб олайлик. Кейинги бирнечта мажлисларда қатнашдим: бир хил гаплар, бир хил одамлар. Ёзувчилар ўйловчи кишилар. Шунинг учун ҳам партия сиз билан бизга маслаҳат соляпти. Ҳеч ким камчилигимиз йўқ, деб айтаётган эмас, камчиликлар бор. Биз улар ҳақида гапирар эканмиз, бир-биримизнинг нафсониятимизга тегмаслигимиз керак. Ҳозир катта ишлар қиладиган пайт.\nМарказий Комитетда бўлиб ўтган учрашуа зиёлилар билан бошқа ташкилотлар ўртасида ҳеч қандай англашилмовчиликлар йўқлигини кўрсатди. Агар бор бўлса, томонларнинг бири тўла ахборотга эга эмаслигидан. Музокарада сўзга чиққан профессор Озод Шарафиддинов шундай деди: бугунги баҳслардан ҳам кўриниб турибдики, ҳаммамизнинг кўнглимизда кўп гаплар тўпланиб қолибди. Бу гаплар нега қизғин тус оляпти? Чунки, анчадан буён гаплашиб ололмадик. Ваҳоланки, айтайлик, экология масаласини бафуржа гаплашиб олишимиз мумкин эди. Қўшни республиканинг Семипалатинск шаҳри яқинида ядро синовлари тез-тез ўтказилади. Хўш, ўша синов пайтида ажралиб чиққан радиация ер тагидан қаерга кетади? Шу пайтгача миллий масалага бағишланган пленум ўтказилиши мумкин эди. Шундай қилинганда, бугунги гаплар ўша учрашувларда айтилган бўларди. Зотан, айтилаётган гаплар, қўйилаётган масалалар яхши. Лекин, Марказий Комитет билан ёзувчиларни бир-бирига қарши қўйиш яхши эмас. Ахир, ўртоқлар, ҳамма масалаларни бир зумда ҳал қилиб бўлмайди. Масалан, мен 3 миллион тонна пахта етиштириш тарафдориман. Айрим кишилар пахтани камайтирсак камбағаллашамиз дейишмоқда. Аксинча, бойиймиз. Лекин, бу гаплар қандай бўлишидан қатъий назар, улар таклиф. Таклиф қилган одамни кўкрагидан итариш яхши эмас. Шунинг учун ҳам аниқ таклифлар, масалалар юзасидан тез-тез гаплашиб туришимиз лозим.\nЎзбекистон ССР халқ ёзувчиси Туроб Тўла ўз сўзида қуйидагиларга тўхталди: Маърузачи адабий жараённи чуқур таҳлил этгани қўриниб турибди. Албатта, битта маърузада кўп нарсани қамраб олиб бўлмайди. Ёзувчилар қайта қуришга ёрдам беряпти. Марказий Комитетда бўлиб ўтган учрашувда ёзувчилар айтган таклифлар қизғин кутиб олинди. Адабиёт газетамизнинг, «Шарқ юлдузи» журналининг ҳажмини ошириш, «Ёзувчи» нашриётини ташкил этиш ҳақида таклифлар айтилди, Ижодий уйимизда музей, яна бир янги бино қурилиши мўлжалланмоқда. Охирги сўзим шуки, оқсоқол ёзувчиларимизга нисбатан муносабатларни яхши томонга ўзгартириш керак.\nШоир Мирза Кенжабоев ҳам ўз сўзида Марказий Комитетда бўлиб ўтган Ёзувчилар билан учрашув самарали бўлганини таъкидлади. Лекин, деҳқонлар номидан ёзувчиларни уларнинг ишига аралашмаслигини талаб қиладиган кишиларнинг сўзларига қўшилиб бўлмайди, деди у. Баҳслар тўхтатилмаслиги керак. Айрим маълумотларга қараганда, республикамизда тўрт миллионга яқин киши сариқ касали билан оғриди. Колхозчилар, пахтакорлар тўйиб гўшт, мева-сабзавот емайди. Буларнинг ҳаммаси пахта монокультураси билан боғлиқ. Бу гапларни раис, бригадир, райком секретарларига эмас, аввало бевосита пахта етиштирадиган халққа айтиш керак. Бугун халқимизнинг аҳволи маълум. Пахтадан келиши мумкин бўлган даромад асосан четга чиқиб кетяпти, Республиканинг ўзида пахтани қайта ишловчи саноат корхоиалари қуриш керак. Мавжуд заводларда миллий кадрларни кўпайтириш лозим. Тошкент шаҳар Советининг митинглар ўтказиш ҳақидаги қарори инсон ҳуқуқларини камситади. Халқимиз кўчага чиқиб кетадиган халқ эмас. Улуғ Ватан уруши йилларида республикамиз кўплаб кишиларни қабул қилиб олди. Бу кўчиш зарурат эди. Лекин, турғунлик йилларида юз берган кўчишлар (миграция) республикамиз иқтисодий, демографик аҳволини мураккаблаштирди. Россия ва бошқа жойларда юзлаб қишлоқ ҳувиллаб қолгани ҳолда, бизда ишсизлар кўпаймоқда. Натижада, ерлик аҳоли бошқа республикаларга ишга жўнатилмоқда. Кўчиб келаётган айрим кишилар «ҳукмронлик кайфиятида» бўлдилар. Улар ер шароитларини, одамларнинг урф-одатларини, тилини, психологиясини яхши билишмайди.\nАйтилган фикрларга бирон бир янги гап қўшишим мушкул,— деди сўзга чиққан Ўзбекистон ССР халқ шоири Шукрулло. Е. Евтушенко ўзининг «Тарбиясиз тарбия» мақоласида «крепостной тузум сақланиб келмоқда» деб айтди. Дин масаласида оғиз очолмай қолувдик. Минг раҳматки, Наврўзимиз қайтди. Бу масалаларни биринчи бўлиб ёшларимиз кўтариб чиқишди. Яқинда Тоҳир Қаҳҳорнинг адабиёт газвтасида босилган мақоласини ўқиб қолдим. Билимли, зукко ёшларимиз кўп. Яна бир гап шуки, яқин-яқинларгача ҳам «Ўзбекистонда ҳамма пахтакор» деб жар солдик. Биз ёзувчилар энди пахтакор бўлмай қолдикми? Қурултойда, ана шу ҳақда биров оғиз очиб гапирмади.\nЁзувчи Михаил Гребенюк Адабиётчилар уйи яхши ишламаслиги, ўзбек тилини ўрганиш учун дарсликлар йўқлиги ҳақида гапирди.\nШоир Раим Фарҳодий баъзан айтаётган фикрларимиз ўз нуқтасига тегмаётгани хусусида тўхталди.\nҚорақалпоғистон АССР халқ шоири Ибройим Юсупов қайта қуриш адабий жараёнга жон киритганини таъкидлади. Мен Оролни сақлаб қолишга ишонмайман, деб айтди у. Чунки, Оролбўйи регионидаги баъзи ишлар ҳали-ҳозирча қуруқ ваъдадан нарига ўтмаяпти. Кейинги йилларда қорақалпоқ ёзувчилари союздан ажралиб қолаётгандек. Улар ўз асарларини чоп эттириш учун турли нашриётлар, рвдакциялар остоналарига кўп марта бош уришларига тўғри келяпти. Биронта ҳам қорақалпоқ ёзувчиси ўзбек ёзувчилари двлегациясида чет элга чиққани йўқ. Нега Ҳамза Ҳакимзода Ниёзийнинг 100 йиллик юбилейини ўтказиш комиссиясида биронта ҳам қорақалпоқ ёзувчиси йўқ? Бу гапларни хафа бўлганимиздан эмас, камоли зарурат туфайли айтмоқдаман.\nШундан кейин республика Ёзувчилар союзи правлениесининг биринчи котиби О. Ёқубов маъруза юзасидан тушгаи саволлар, таклифларга муносабат билдириб шундай деди: бу ерда айтилган кўпгина фикрларга қўшиламан. Рости ҳам, бугунги пленумимизда соф адабий масалаларга қараганда ҳаёт, турмуш, ижтимоий масалалар хусусида кўпроқ гап бўлди. Бу табиий. Бошқача бўлиши мумкин ҳам эмас. Бундай ҳолни наинки бизнинг союзимиз мажлисларида, шунингдек, Москва, Ленинград ва бошқа жойлардаги ёзувчиларнинг йиғинларида ҳам кузатиш мумкин. Чунки ҳақиқий ёзувчи аваало халқ ҳаёти, турмуши билан яшайди. Халқнинг оғриқларини, умид-орзуларини чуқур идрок эта билган адиб учун соф адабий масалалар, назариялар ортидан қувишга хожат ҳам қолмайди. Бугун ушбу пленумда яна бир нарсани ҳам уқдик: ҳох халқ ҳаётини ўрганишда бўлсин, хоҳ ижодкорларни союзимиз атрофида жипслаштиришда бўлсин, ҳали камчиликлар кўп. Биз албатта, уларни бартараф этишга ҳаракат қиламиз. Бунинг учун ҳаммамиз якдил бўлишимиз, етилган масалалар юзасидан қизишмасдан, ортиқча эҳтиросларга берилмасдан фикр айтишимиз керак бўлади. Токи, бугун халқ ёзувчи сўзига катта ҳурмат билан қараётган экан, бу ҳурматни кўз қорачиғидек асрашимиз лозим.\nЎзбекистон ССР Ёзувчилар союзининг бўлиб ўтган пленуми кўрилган масалалар, мунозарада қатнашган ўртоқларнинг фикр-мулоҳазалари, таклифлари асосида тегишли қарор қабул қилди. Шу билан пленум ўз ишини тугатди.\nЁ. Хўжамбердиев, «Ўзбекистон адабиёти ва санъати» махсус мухбири\n← Аввалги Аввалги Кейт Шопен. Ҳикматли бир қиш куни (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Исфандиёр. Итлар ув тортганда (ҳикоя)


Олий суд журналистлардан қасд олдими?\nҒайрат Бобожонов 50 ëшда. Шундан 25 йилини журналистикага бағишлади. Журналистик фаолиятини Ўзбекистон тарихидаги илк мустақил телеканалда 1994 йили бошлаган журналист-тасвирчи Ғайрат Бобожонов, мана 25 йилдирки, ҳукумат тазйиқларини кўп кўрди.\n“Хавфли журналистика” деган китобда Ғайрат Бобожоновга қарши маҳаллий мулозимлар қилган тазйиқлар силсиласи батафсил акс этган. ББСнинг «Нюс найт» дастури учун Хоразмда мажбурий меҳнат ҳақида лавҳа суратга олган. “Очиқ Осиë”, «Франс 4» канали, «Немис тўлқини»¸ «Озодлик» каби ОАВЛар билан ҳамкорлик қилган Ғайрат Бобожонов сўз эркинлиги душмани бўлган маҳаллий мулозимлар тазйиғига учради. Унинг уйини тортиб олишди.\nЎзбекистон Олий суди судьяси Ж.Тиркашев хоразмлик журналистлар Бобожоновлар шикояти бўйича 1 февраль кунги суд ажрими билан уларнинг уйларини мусодара қилиш ҳақидаги суд ҳужжатини қайта кўриш учун асослар мавжуд эмас, деб топди.\nЖ.Тиркашев журналистларга қарашли уйларнинг давлат рўйхатига олинмагани боис суднинг бу мулкларни давлат фойдасига мусодара қилиш қарорини қонуний деб топган.\nБироқ журналистларни ҳимоя қилаётган Тошкентдаги «Симай» адвокатлик бюроси вакили 13 февраль куни «Элтуз»га Олий суд ажрими ноқонуний эканини, мулкнинг давлат рўйхатига олинмагани уни тортиб олиш учун асос бўла олмаслигини билдирди.\n«Бу, албатта, нотўғри ажрим. Биз бу юзадан Олий суд раисига шикоят аризаси билан мурожаат қиламиз», деди «Симай» адвокатлик бюроси вакили «Элтуз»га.\nУрганч тумани суди журналистлар Шуҳрат, Қудрат ва Ғайрат Бобожоновларнинг Урганч туманидаги уйларини мусодара қилиш қарорини ўз кучида қолдириши ортидан 2018 йилнинг 5 декабрь куни журналистларнинг адвокати суд ҳужжатларини назорат тартибида қайта кўриб чиқиш юзасидан Ўзбекистон Олий судига мурожаат қилган эди. Ҳозир Стокгольмда истиқомат қиладиган Қудрат Бобожон буни ўзи бош муҳаррир бўлган «Элтуз» нашрида МХХ ва ДХХ қилмишлари акс этган туркум мақолалар ортидан қилинган сиëсий ўч олиш деб ҳисоблайди.\n2018 йилнинг 27 декабрида Урганч туманлараро фуқаролик суди судьяси Ўткир Машарипов журналист ака-ука Бобожоновларнинг уйини мусодара қилиш борасидаги ўзи чиқарган қарорни кучида қолдирган эди.\nСудья Ўткир Машарипов ўз қарорига асос қилиб судга мурожаат этишнинг барча муддатлари ўтказиб юборилганини рўкач қилган.\n«Симай» адвокатлик идораси вакили шу боис биринчи инстанция ва кассация тартибидаги судларни четлаб ўтиб, Олий судга назорат тартибида мурожаат қилган эди.\nЖурналист Қудрат Бобожоннинг сўзларига кўра, Олий суднинг бундай ажримига унинг «Элтуз» нашрида босилган МХХ ва ДХХ раҳбарлари кирдикорларига оид туркум мақолалари ва суриштирув фильмлари сабаб бўлган, айни мақолалар сабаб унинг тармоқдаги аккаунтлари очиқ таҳдид нишонига айланди.\n«Уларнинг сўнггиси «ДХХ инқирози. Янги раҳбарият эски назоратини давом эттирмоқда» сарлавҳаси остида 2019 йилнинг 14 январида босилган, орадан 15 кун ўтиб – 1 февраль куни Олий суднинг ажрими чиқарилди», дейди «Элтуз» муҳаррири Қудрат Бобожон.\nУнинг қўшимча қилишича, мақоладаги фактлар 8 февралга келиб тўлиқ тасдиқланди. ДХХ раиси Ихтиёр Абдуллаев ишдан олиниб, унга жиноят иши очилди. Ўнлаб ДХХ зобитлари қамалди.\n11 февраль кунига келиб, Ихтиëр Абдуллаевнинг ўзи ҳам, «Элтуз» манбасига кўра, давлат тўнтариши қилишга уринишда гумонланиб қамоққа олинди.\n2018 йилнинг 22 ноябрь куни «Озод Европа – Озодлик радиоси» (RFERL) нинг Вашингтондаги қароргоҳи маъмурияти бу амалнинг журналистлардан ўч олиниши экани ҳақида баëнот берганди. Ҳозир Прагада истиқомат қилаëтган журналист Шуҳрат Бобожонов уйи ноҳақ мусодара қилинганини ўз журналистик фаолияти боис Ўзбекистон расмийларининг қасд олиши, деб баҳолади.\nЛавҳамиз қаҳрамони – 50 яшар хоразмлик журналист маҳаллий мулозимларнинг сўз эркинлиги билан кураши Каримов давридан қолган анахронизм экани ва бундай мулозимлар янгиланаëтган Ўзбекистон имижини дунë жамоатчилиги кўз ўнгида пастга ураётганига эътибор қаратади. Ғайрат Бобожонов Олий суд ажрими устидан Олий суд раисига шикоят қилишини билдирди.\ndata-title="Олий суд журналистлардан қасд олдими?" data-description="<!-- wp:paragraph --> <p>Ғайрат Бобожонов 50 ëшда. Шундан 25 йилини журналистикага бағишлади. Журналистик фаолиятини Ўзбекистон тарихидаги илк мустақил телеканалда 1994 ..." data-image="https://eltuz.com/wp-content/uploads/2019/03/SnapShot35.jpg" data-url="https://eltuz.com/video/209475/" data-services="facebook,odnoklassniki,twitter,telegram" data-counter="ig">\nМирзиёев бошқарувида ташқи сиёсатда, бир томондан, Россия ва унинг геосиёсати билан боғлиқ муносабатлардаги миллий манфаатлар борасида кўпчилик норозилигига сабаб ...\nПрезидент Мирзиёев, 27 апрел куни, Жиззах вилоятидаги мажлисда амалдорларни кунига 8 соат ўрнига, 18 соатдан ишлаши кераклигини тайинлади. «Мен ...


US Open-2015 тарихида аёллар учрашуви давомийлиги бўйича рекорд ўрнатилди\n05:03 / 03.09.2015\nАҚШлик теннисчи Мэдисон Бренгл ва хитойлик Сайсай Чжэн теннис бўйича АҚШ очиқ чемпионати тарихидаги энг узоқ давом этган аёллар ўртасидаги учрашувни ўтказдилар.\n2 сентябрга ўтар кечаси теннисчилар уч сетли учрашув ўтказишди, учрашув 6:2, 5:7, 7:5 ҳисобида Бренгл фойдасига ҳал бўлди. Учрашув 3 соат 20 дақиқа давом этди.\nБир неча соат ўтиб россиялик теннисчи Александра Панова ва руминиялик теннисчи Моника Никулесу мусобақа тарихида давомийлиги бўйича 2-рақамли учрашувни ўтказдилар. Панова 3 соат 18 дақиқа ичида 6:7, 7:5, 3:6 ҳисобида учрашувни бой берди.\nБу учрашувларгача US Open мусобақасида аёллар ўртасида энг узоқ давом этган учрашув 2011 йилда россиялик Надежда Петрова ва австралиялик Саманта Стосур ўртасида бўлиб ўтган ва 3 соат 17 дақиқа давом этган.\nUS Open “Катта дубулға” сериясига кирувчи мавсумдаги энг охирги мусобақа бўлиб, 13 сентябрь куни якунланади. Жорий йилда мусобақанинг ютуқлар фонди 42,2 млн долларни ташкил қилмоқда.


Нега балиқ билан сутни бирга истеъмол қилиб бўлмайди ? - 23 Августа 2021 - BEPUL MP3 KO'CHIRISH, VIDEO KLIP, FOTO SURATLAR, YANGI\nГлавная » 2021 » Август » 23 » Нега балиқ билан сутни бирга истеъмол қилиб бўлмайди ?\nНега балиқ билан сутни бирга истеъмол қилиб бўлмайди ?\n-Балиқ гўши кишига нафақат фойда бериши, балки зарар етказиши ҳам мумкин. Айниқса балиқнинг бошида сувда мавжуд бўлган зарарли моддалар тўпланар экан.\n– Сутни нафақат балиқ гўшти, балки аччиқ, чучук, шўр нарсалар, гўштлар, товуқ тухуми, пиёз, турп, донлар билан ҳам истеъмол қилишда эҳтиёт бўлмоқ зарур. Шунингдек, сутнинг устидан ана шу озуқаларни ейиш ҳам ман этилган.\n– Балиқ гўштини сутга қўшиб ейиш зарарли. Ибн Синонинг "Тиб қонунлари асарида ҳам бу хусусида тўхталиб ўтилган. Бу ерда балиқ гўшти ва сут маҳсулотларини бирга истеъмол қилиш оқ доғларни, моховни юзага келтириб чиқариши таъкидланган. Шунинг учун ҳам бу икки неъматни бир пайтда истеъмол қилмаган маъқул.\nКатегория: BAXS - TORTISHUV / FIKR MULOHAZA | Ko'rganlar:: 28 | Добавил: www.horazm.net | Теги: #newsuz, #ahborot, #Yangilik, #новости, #habarlar, #news, #uznews, #Yangiliklar, #xabarlar | Рейтинг: 0.0/0


Kutubxona - Shukur Xolmirzayev. «Jahonbop asar yoza olaman, lekin» / Kiril\nSiz shu sahifadasiz: Shukur Xolmirzayev. «Jahonbop asar yoza olaman, lekin» / Kiril\nАсар номи «Жаҳонбоп асар ёза оламан, лекин»\n«Ўзбекистон адабиёти ва санъати» газетасининг 2002 йил 48-сонидан олинди\n«Жаҳонбоп асар ёза оламан, лекин»\nМазкур суҳбатни қоғозга тушириш учун ёзув столига ўтирар эканман, хонанинг нақадар ёруғлиги диққатимни тортди. Ўгирилиб тепага — электр лампага қарадим: ўткир нурдан кўзим қамашди. Сўнгра қоғозга юзландим. Негадир кўз олдим қоронғилашди. Барибир нур манбаига меҳрим ортди.\nҚизиқ, инсон ўзи яратган нарсага ўхшайди. Баъзи электр чироқлар кичкина хонани базўр ёритади, пешонангни деворга уриб олмаганингга шукр қиласан. Xудди шу ҳажмдаги бошқа бир электр чироқ эса ҳайҳотдай хонанинг истаган бурчагида игнага ип ўтказишга имкон яратиб беради. Сабаби оддий: волтининг оз ёки кўплигида, яъни қувватида! Одамлар ҳам шундай-да! Биров ўз саводини аранг чиқаради, яна биров маънавий олами билан бутун бир авлод учун йўлчи юлдуз бўла олади. Албатта, Xудо берган қобилият билан. Аммо бу қобилиятни тарбиялаб, камол топтириб бориш кўпроқ соҳибга боғлиқ эканлигини инобатга олсак, унга ҳам осон эмас. Зеро, бир нарсага эришиш учун бошқа бир нарсадан воз кечиш керак-ку, ахир.\nШукур ака ҳам бадиий ижод учун ҳаётнинг фароғатли жилваларига қўл силтаган фидойилардан. Ҳатто сал бўлмаса соғлигидан айрилиб қолаёзган экан. «Бир ўлимдан қолдим» дейди ўзи. Қайта-қайта жарроҳи бўлибди. Кўп қон йўқотибди. Касалхона атрофидаги дорихоналарда ҳамма дори бору битта доимий зарурат — инсоф йўқлигидан норозилигини яширмади. «Айрим дориларни қизим 14-15 минг сўмдан олибди, бир кўча нарида шу дори 7 минг сўм экан, зарилдан олади деб икки баробар қиммат қилиб қўйиш яхшими?», — дейди куюниб.\nАлқисса, ҳол-аҳвол, у-бу гаплар билан Шукур аканинг анча вақтини олишга тўғри келди. Қулай фурсат келгач, газетамизга мусоҳаба ёзиш ниятим борлигини айтдим. Яхшиямки, йўқ демади.\n— Шукур ака, Сизнинг адабий муҳит ва ундаги турли жараёнлар хусусида ўртага ташлаган фикр-мулоҳазаларингиз ҳамиша адабий жамоатчиликни қизиқтириб келган. Бу борада бугунги қарашларингиз, кузатувларингиз қандай?\n— Бир нарсага амин бўлдимки, ижодкорларни маънавий-моддий қўллаб-қуватлаш янада жонлантирилиши лозим. Бугунги кунда адабиётга содиқ қолаётган ёзувчилар кам қолаётганининг асл сабабларидан бири шунда. Мустақилликни, унинг ғоясини, инсонлар тақдирини тўлақонли акс эттириш лозим. Буни журналистлар бажаришга ҳаракат қиляпти. Лекин улар юзаки ёндошади. Журналист ҳарқанча мақтаган одамни ёзувчига беришса, шу қадар қаҳрамон ҳаётига кириб кетадики, унинг кўп қирраларини очиб ташлайди. Натижада ўша мақтовнинг ўттиз фоизи ҳам қолмайди.\nИжодкорга моддий манфаат бўлмаса бекор. Мен сизга бир мисол айтаман. Бир куни нашриётдан Эркин Маликов телефон қилди. Янги авлод тарбияси учун миллий ўйинлар ҳам катта аҳамиятга эга. Сизнинг бир қатор ҳикояларингизда миллий ўйинларимиз моҳияти очиб берилган. Шуларни жамлаб берсангиз, биз шуни китоб қилиб чиқарамиз, деди. Бу гап менга маъқул бўлди. Мен бир тўплам қилиб, олиб бордим. Эркин қўлёзмамни кўриб чиқиб, машинкалатиб келсангиз, деди. Менда бундай имконият йўқ, агар ўзларингда машинисткалар бўлса, кўчириб беришсин, пулини бераман, дедим. «Хўп» деб қўлёзмамни кўтариб чиқиб кетди-да бироздан сўнг қайтиб келиб, тўққиз минг сўм бўларкан, деди. Энди тўғрисини айтинглар, китоб бўлиб чиқса, қанча гонорар берасизлар, дедим. Шартта калкуляторга солишди-да, саккиз минг сўм берамиз, деди...\n— Мана, сиз моҳир ҳикоянависсиз, нега ҳикоя ёзмай қўйдингиз?\n— Бир-икки йил илгари бир ойлар уйдан чиқмай битта ҳикоя ёздим, газетада босилди, қалам ҳақига, ишонасизми-йўқми, бир килогина гўшт олиб, уйга қайтдим. Мана шу даражада бўлиб қолган, бир ҳикоянинг қадр-қиммати бир мақолага тенглашиб қолган. Ваҳоланки, мақолани бир ўтиришда ёзиш мумкин. Ҳикоя қанча машаққат билан ёзилади!? Бу — битта сабаби.\nЯна бир сабаби, ҳаётий муносабатларнинг инсон қисматидаги аксини туйғу орқали ифодалай олиш маҳоратининг етишмаслигида. Ҳали айниб кетишлар, модерн-подерн деганлари ҳам шундан келиб чиққан.\n— Модернизмга умумий нуқтаи назарингиз қанақа?\n— «Модерн» дегани асли «янгилик» дегани. Шу ўринда бир гап. Бир пайтлар Абдулла Қодирийнинг Сотти Ҳусайн билан савол-жавоби газетада босилган. Шунда Сотти Ҳусайн Қодирийга асарингиз, хусусан, «Ўткан кунлар» анча жўн дейди ва исботлаб беради. Қодирий буни бўйнига олади ва мен бу асарни достон, эртак эшитиб юрган халқ учун ёзганман, аммо Оврўпа модерн услубида ёзиш ҳам қўлимдан келади, дейди.\n— Кейинги пайтда ҳикоячилик сезиларли даражада оқсаяпти. Масалан, газетамизнинг наср бўлимига яхши ҳикоя жуда кам келади. Ёзувчилардан сўрасак, ёзолмаяпман — ҳали у, ҳали бу сабаб, дейишади... Ваҳоланки, замон қаҳрамони, деган масалалар бор. Сиз шу жараёнга қандай қарайсиз?\n— Ўзим ҳам ўшаларнинг биттаси сифатида айтишим мумкин. Биламан, мен ёза оламан. Мен ёзганимни «кўтаролмайди» адабиётчилар.\n— Қайси маънода?\n— Xудди ўша қаҳрамон образи масаласида. Мисол учун, сайрга чиққан аёл: чиройли кийиниб, хурсанд бўлиб, болалари билан томоша қилиб юрди, қайтишда эса автобусга пули қолмади... Ана шу ерда очилади қаҳрамон қиёфаси! Президентимиз айтаяпти: ростини айтинглар, ростини ёзинглар, деб. Ҳеч ким ёзмаяпти ростини. Илгариям ўзи ҳикоянавислар жуда кам эди, бармоқ билан санарли даражада. «Ҳикояни шундай бир жойда тўхтатки, қаҳрамоннинг ўлими маълум бўлсин ёки яшаб кетиши муқаррар бўлсин» — дейди Жек Лондон. Ўша нуқтани топа билишимиз керак.\n— Сизнингча, қаҳрамонни қайси соҳадан кўпроқ излаш керак?\n— Замон қаҳрамони — яхши масала. Замон қаҳрамони ҳақида ёзадиган ёзувчининг ўзи тўғри, тўлиқ бўлиши керак. Xемингуейнинг бир гапи бор: яхши одамдан яхши ёзувчи чиқади, дейди у. Демак, ёмон одамдан ҳеч қачон яхши ёзувчи чиқмайди. Шундайки, хаёли бўлинган ёзувчида ижобий қаҳрамон бўлмайди. Ким ўзгани ўзичалик тасаввур этади?! У ўзини, ўзлигини асарида акс эттиради. Ўзи, ўзлиги чатоқ бўлгандан кейин ижобий қаҳрамон қаердан пайдо бўлсин. Шукур акам мақтанаяпти, деманг. Мен ўзимни уриб, тадқиқ этиб, «Динозавр»даги қаҳрамонимни яратганман.\n— Қайси ёзувчиларни шундай талаблар билан ёза олиши мумкин деб ҳисоблайсиз?\n— Ўткир яхши ёзиши мумкин, Мурод яхши ёзади — Мурод Муҳаммад Дўст. Негадир ёзмаяпти. Эркин, жуда бағри кенг ёзувчи у. Кейин... Эслатинг бошқаларини...\n— Назар Эшонқул...\n— Ҳа, Назар Эшонқул ёзиши мумкин. Лекин у модерн-подерндан кечиши керак. Бир гал айтдим унга: сиз Японияда туғилганмисиз, ё Европада? Қачон ўзбекка қайтасиз... Аммо энг яхши ёзувчи шу — Назар Эшонқул. Қўлидан ҳар бало келади. Истаган мавзуда ёза олади. Асосим бор шундай дейишга. Чунки бир сўзли, адабиётга фидойи бир инсон у. Яна ким бор эди, эслатинг.\n— Омон Мухтор.\n— Омон Мухторнинг ижодий йўли менга кўп тушунарли эмас. У қаёққа кетаётганини билмайман. Ёки, масалан, Зоҳир Аълам. Яхши ҳикоянавис. Кейинги вақтда уям ёзмай қўйди. Балки ёзаётгандир.\n— Эшқобил Шукурнинг вақтли матбуотда эълон қилинган ҳикоялари қизиқиш билан ўқиляпти.\n— Ҳа-а, Эшқобил Шукурнинг айрим ҳикоялари чиқяпти. Мен Эшқобил билан учрашдим. Ҳикояларингни жамлаб кел, бир ўқиб чиқай, деб сўрадим. Йўқ, Шукур ака, мен шеърга сиғмаган пайтда ёзяпман, деди. «Сизга олиб келмайман» дегандай бўлди. У жуда вазмин, яхши ёзади. Зоҳир ҳам шунақа: дўстларига вафодор, ҳалол, миллацевар.\nШойим яхши ёзяпти. Ражаббой ёзмаяпти. Энг ёмони, Нортўхта Қилич ёзмай қўйди.\n— Шодиқул Ҳамронинг «Қора кун» асари анча шов-шув бўлувди. Унинг ижодини кузатганмисиз?\n— Шодиқул ҳам мана шу кейинги авлоднинг ишонарли вакилларидан. Жуда яхши эслатдингиз-да Шодиқулни. У юракдан қайнаб-жўшиб ёзади, яхши ёзувчи.\n— Ёш ёзувчи Улуғбек Ҳамдамнинг «Мувозанат» романи анча тилга тушиб қолди.\n— Бир жойда ўқидим бир парчасини. У ҳали жилва қилаётган сувга ўхшайди. Лекин самимий ёзибди.\n— Қўчқор Норқобил ҳам қиссалар ёзяпти изма-из.\n— Адабиётда ҳам мол эгасига ўхшайди. Қўчқор табиатан тезкор, баъзан пала-партиш. Шу жиҳатлар асарларигаям кўчган. Ўрта баландликда ёзади. Мен унинг қиссаларининг айримларига сўз ҳам ёзганман. Бир нарсаси ёқмади менга: бир қисса ёзганди, ихчам, маънолигина. Шуни роман деб эълон қилибди кейин. У ростмана қисса эди. Романнинг юки йўқ эди унда... Айтмоқчи, Андижон томонда Жалолиддин деган ёзувчи йигит бор.\n— Наби Жалолиддинми?\n— Ҳа, ўша йигитнинг ҳикоялари анча маъқул менга. Яна, Сотиболди Ражабов деган ёзувчи бор. Яхши ёзарди. Тошкентдан кетдию ижоди кўринмай қолди.\n— Мустақиллик туфайли спортимиз, санъатимиз жаҳон майдонига чиқди. Адабиётимиз қачон дунё билан юзлашади?\n— Дунё адабиётининг машҳур асарлари билан бўйлашадиган асарларни кўзда тутяпсиз, шекилли. Сафаржон, масалан, дунёга донғи кетган, Нобел мукофотини олган ёзувчиларнинг ҳам асарларини бундай салмоқлаб кўрсангиз ўн-ўн бешта яхши ҳикоя чиқади, холос. Xемингуейдан ҳам шунча ҳикоя чиқади. Шу маънода ишонч билан айта оламанки, жаҳонбоп асар ёза оламан лекин... Дунёга татийдиган ҳикоялар ўзимиздан, дейлик, Ўткир Ҳошимовдан ҳам, Учқун Назаровдан ҳам, Мурод Муҳаммад Дўст ва Эркин Аъзамовлардан ҳам чиқади. Ҳикоячилигимизга таъмал тошини қўйган Абдулла Қаҳҳорнинг, лоф бўлса ҳам, эллик фоиз ҳикояси дунёга машҳур ҳикоялар билан бўйлашади.\n— Демак, бизда фақат аслиятдан — ўзбекчадан бевосита жаҳон тилларига таржима суст, ҳатто йўқ даражада. Тўғрими, асосий сабаб шу-да?\n— Албатта. Булар четга таржима орқали чиқади. Илгари рус тили орқали чиқарди ва ташвишлари кўп бўларди. Деярли ҳар бир асарнинг таржима жараёнига хушомадгўйлик аралашган бўларди. Мана ўзимдан қиёс: битта асаримни Москвада таржима қилишмоқчи бўлишди. Сўзма-сўз таржимасини юбордим. «Молодая гвардия» нашриётидан Шивелев деган ношир Темур Пўлатов билан келди.\n— Бу воқеа қачон бўлган?\n— Шўро даврида. Кейин у асарим ёзилган жойларни кўраман, деди. Сурхондарёга бормоқчи бўлдик. Сўнг Темур уни қўрқитибди, у ер тоғлардан иборат, айиқлар, йиртқич ҳайвонлар кўп, деб. Бормайман, деди. Нима дейман. Бўлмаса Xоразмга бораман, деди. Xоразм бутунлай бошқа иқлим, у ерда тоғ йўқ, дедим. Майли, олиб бор мени, деди. Зоҳир Аълам деган ёзувчи укамиз бор, шу билан Xоразмга бордик. У ерда Омон Матжоннинг отасининг худойиси бўлаётган экан, шунга кириб ўтдик. Ҳаво совуқ эди, эшик олдида ёшуллилар чиройли-чиройли чопон кийиб туришган экан. Шивелев шундан олиб бер, деди. Суриштирсам, икки минг сўм тураркан, ўша пайтда тўрт мингга машина берарди,менда бунча пул йўқ, дедим. Xафа бўлди, гаплашмай қўйди. Эртасига меҳмонхонада Темур менга бир рўйхат тутқазди. Қарасам ёнғоқ, майиз, писта ва ҳоказо ноз-неъмат, ҳаммаси ўн килодан ёзилган. Мен ҳайрон қолдим. Бу нимаси, дедим. Ҳамма шунақа қилади, деди Темур. Биров туркман гилам, биров пўстин — ким асарини таржима қилдирса чекига тушаркан. Мен қилмайман буни, бор, кетавер, дедим. Шундан кейин асарларим таржимасига қизиқмадим.\nБугунги кунда таржима бўлиб четга чиқаётган асарларимиз йўқ эмас. Xусусан, туркчага таржима бўлаяпти. Бу тилда бир неча романлар, ҳикоялар тўпламлари чиқди. Аммо туркчадан нарига ўтолмай турибди. Бу ишлар қай тарзда амалга оширилаяпти, мен бехабарман. Менимча, бу ишга ўзбек-турк дўстлик жамияти, Туркия элчихонасидан ҳайрихоҳ одамларнинг ҳиссаси катта, деб ўйлайман. Аммо яна бир нарсани биламан. Ана шу даргоҳларга яқин бўлган ёзувчиларимиз борми, шоирларимиз борми, «нимани таржима қилайлик» деб сўралса, марҳамат деб ўзларининг ўртамиёна асарларини ҳам уларнинг қўлларига тутқазишади. Эй, биродар, ўзбек адабиётида мана бундай қиссалар, ҳикоялар бор, шуларни таржима қилинглар, булар ўзбек адабиётининг қиёфасини кўрсатади, дейдиган валломат йўқ.\nҚизиқ-да, бир замонлар Горкийни академияга аъзоликка олишмаганди. Чехов, Короленко ва бошқа ёзувчилар залдан чиқиб кетишган экан. Академияга байкот эълон қилишган экан. Ана шундай қадрлашган адиблар бир-бирини.\n— Шукур ака, нима учун китоблар чиқармай қўйдингиз? Ўн йиллар бўлди-ёв, чамамда.\n— Ўн етти йил бўлди.\n— Ўн етти йил?! Лекин барибир машҳур ёзувчи Шукур Xолмирзаев бўлиб юрибсиз. Қандай эришгансиз бунга?\n— Шукрки, адабиётга хиёнат қилмаган эканман. Ҳамма гап шунда. Шу ўринда мен сизни хурсанд қиладиган бир янгиликни айтишим мумкин. «Шарқ» нашриётида уч жилдлик тўпламим чиқяпти. Келгуси ҳафта биринчи жилд ҳикоялар тўпламимнинг «корректура»си чиқади. Xудо ярлақагур Бобур қиляпти бу ишларни. Минг раҳмат шуларга. «Динозавр»ниям ҳеч қаерга берманг, ўзимиз босамиз, деяпти. Роса хурсанд бўлдим. Шундай қилиб, кун «Шарқ»дан чиқди.\n— Ҳозир қандай асар устида ишлаяпсиз?\n— Фақат «Динозавр» устида. Ўртага суқулиб қолган бир-иккита асарлар ҳам бор. «От йили» деган бир ҳикоя ёзяпман.\n— «Гулистон» журналида ўқидик.\n— Ҳа, «Гулистон»да чиқяпти. Орада кўч-кўрон билан бўлиб, охирги йигирма беш варағи йўқолибди.\n— Журналда «давоми бор» деб эълон қилинган-ку. Энди нима бўлади?\n— Билмадим. Давомини қайтадан ёзсамми... Ёзсам қандай чиқаркан, тушунмай қолдим. Шу бир ғов бўлиб турибди-да. Ҳа, яна кичик-кичик тўрт-бешта ҳикоя ёзмоқчиман, мавзулари тайёр — ўйлаб қўйибман. Ҳозирча шу.\nДарвоқе, суҳбатимиз сўнгида Шукур ака газетамизга битта янги ҳикоя ваъда қилди.\nСуҳбатдош Сафар Оллоёр\n"http://www.kutubxona.com/wiki/index.php?title=Shukur_Xolmirzayev._«Jahonbop_asar_yoza_olaman,_lekin»_/_Kiril&oldid=11602" dan olindi


26-05-2016 | 15:09\nZAMIN.UZ / Спорт / 26 Май 2016 года10 202\nХамес РодригесБу истеъдоднинг кетиши "Реал" да яна бир ёрқин юлдуз етишмовчилигини келтириб чиқарадиган кўринади, сабаби бу йигит клубнинг асосий таркибига жуда кам жалб қилинмоқда ва ўзининг оптимал формасини ушлаб туриши учун жароҳатлар халақит қилмоқда, бундай ҳолатда "Реал" каби клублар узоқ вақт кутиб турмайди. Хамеснинг ўзи ҳам заҳира ўйинчиси ролини бажаришга рози эмас, шундай экан яқин кунларда инглиз клубларининг бирига трансфер қилинишини кутишимиз мумкин.Рияд МаxрезБизнингча бу йигит Пример лиганинг ушбу мавсумдаги энг яхши футболчиси бўлди. Рияд деярли "Лестер"нинг ҳар бир урган голида иштирок этмоқда ва жамоа етакчиларидан бири ҳисобланади. Махрез аллақачон 16 та гол уришга ва 11 та голли узатмани амалга оширишга эришди, шунингдек Мархез "Лестер" ҳужумларидаги муҳим бўғин ҳисобланади. Рияд клубининг чемпион бўлишига муносиб ҳисса қўшди, яқин ёздаги трансфер чоғида дунёнинг барча гранд клублари уни ўз сафида кўришга интилиши шубҳасиз, бундай супер-истеъдодни сақлаб қолиш учун "Лестер" нинг имкони йўқ. Хатем Бен АрфаХатем барча жароҳатлар ва кўнгилсизликлардан қутулди, ўзининг ажойиб формасини тиклади ва энди Европанинг кучли клублари орзусидаги футболчига айланди, унинг бу ёзда озод агентга айланишини ҳисобга олсак уни қўлга киритишни истовчи клублар сони ортиши шубҳасиз, асосий даъвогарлар эса «ПСЖ», «Ливерпуль», «Милан» ва «Атлетико». Шкодран МустафиАжойиб марказий ҳимоячи, ҳозирги пайтда биласизки бу позицияда яхши футболчини топиш унчалик осон эмас. Мустафи "Валенсия" нинг бугунги даражасидан анча ўсиб кетди ва «Ювентус», «Интер», «Барселона», «Атлетико» ва «Тоттенхэм» каби клубларнинг жиддий қизиқишини ҳисобга олсак, уни бу йил ёзда "Валенсия" ни аниқ тарк этади дейишимиз мумкин.Доменико БерардиДоменико «Сассуоло» даражасида анча ўсди ва энди кейинги карьерасини янги босқичда давом эттириши учун вақт етиб келди. Берарди учун ҳамон "Ювентус" асосий даъвогар бўлиб турибди ва гап-сўзларга қараганда унга Испания ва Англия клублари ҳам қизиқмоқда.Марио БалотеллиАфсуски, "Супер-Марио" энди унчалик "супер" эмас, унинг футболчилик фаолияти бўйича янгиликлар жуда кам, ҳамда унинг «Ливерпуль» даги кунлари тугаб бормоқда. Юрген Клопп ўз ўйинчиларидан кўп ҳаракат қилишларини, рақибга тинимсиз босим ўтказиш ва ўйин давомида улардан тўлиқ куч билан ўйнашни талаб қилмоқда. Бу борада Мариода муаммолар бор ва немис янги жамоасини шакллантиришда Балотеллига умид қилмаяпти. Андрей Ярмоленко Андрей ўз клуби ва терма жамосасининг етакчиси ҳисобланади. Ҳозир у аъло даражадаги спорт формасига эга, "Динамо" клуби мухлисларига берган ваъдасини амалда бажарди, яъни Украина чемпиони бўлди. Евро-2016 да у ўзини кўрсатади ва Украина ўз ўйин услубини асосан Андрей орқали қуради, бу унга ўзини кўрсатиши учун ажойиб имконият. Уни анчадан буён кузатишмоқда, ҳозир у 26 ёшда ва "Динамо" миқёсида барча нарсаларга эришди, унинг Европага кўчиб ўтиши учун вақт етиб келди. Миши БатшуайиМарсель клуби жорий йил январ ойида ўзининг ушбу бебаҳо футболчисини янги шартнома тузишга кўндириб енгил нафас олаётган бўлса ажаб эмас. Миши ажойиб спорт формасига эга ва Евро-2016 га боради, уни кўплаб клубларнинг скаутлари яқиндан кузатишлари турган гап, шу билан бирга унга асосий даъвогарлар «Тоттентхем», «Ювентус», «Атлетико» ва «Ливерпуль» ҳисобланади. Александр Зинченко"Уфа" клуби жон сақлаш учун курашмоқда, агар пример лигада қолишни уддалашган тақдирда ҳам Зинченконинг яна бир мавсум клубда қолишига кафолат йўқ. Европанинг топ-клублари Александрга қизиқмоқда, Киевнинг "Динамо" клуби ҳам уни ватанига қайтаришга иштиёқманд, ишунингдек Россия клубларидан ҳам қизиқишлар мавжуд. Мана у яқинда ўз интервьюсида нима деди: "Мен ушбу мавсум охиригача "Уфа" клубида қолишим аниқ, лекин келажагим ҳақида олдиндан тахмин қилишни истамайман". Бизнингча чемпионат қандай тугашидан қатъий назар бу унинг "Уфа" даги охирги мавсуми бўлади. Ромелу ЛукакуРомелу "Эвертон" да учинчи мавсумини ўтказмоқда ва аниқ бўлиб улгурдики, клуб бельгияликнинг истеъдодига тўғри келмайди. Жадвал ўртасидаги ўрин? Лукаку бундан ҳам юқори ўринларга лойиқ. У бор-йўғи 22 ёшда, аммо у аллақачон катта тажрибага эга бўлиб улгурди. Ромелу Бельгиянинг яқинда бошланадиган Евро-2016 даги биринчи рақамли ҳужумчиси бўлади. Ундан кейин "Эвертон" яхшигина маблағга эга бўлади, Ромелу эса ўз истеъдодига мос клубга ўтади ва чемпионлик титули учун курашиш имконига эга бўлади.\nЎқишни тавсия қиламиз «Реал» орзусидаги юлдузлар\n15:51 / 25-05-2016


Asosiy > Yangiliklar > Вилоят ҳокими Тошкент шаҳрида…\nЖорий йилнинг 23 декабрь куни Тошкент шаҳридаги “Фаровон” ресторанида вилоят ҳокими Ғофуржон Мирзаев олий ўқув юртларида таълим олаётган 700 нафар сирдарёлик талаба-ёшлар билан учрашув ўтказди.\nТадбирдан кўзланган асосий мақсад уларни моддий ва маънавий рағбатлантириш, келажакда давлатга ўз ҳиссани қўшадиган етук малакали кадрлар бўлиб етишиши баробарида вилоятимиз ижтимоий-иқтисодий ривожи учун самарали меҳнат фаолиятларини юритишда вилоятда яратилган шарт-шароитлар билан таништиришдан иборат.\nТадбирда Ўзбекистон Республикаси Марказий Сайлов комиссияси раиси М.Абдусаломов, Олий ва ўрта махсус-таълим вазири ўринбосари У.Бегимқулов, Журналистика ва оммавий коммуникациялар университети ректори Ш.Қудратхўжаевлар иштирок этишди.\nТадбирда вилоят ҳокими Ғофуржон Мирзаев сўзга чиқиб, вилоятимизда ёшларга яратилаётган кенг имкониятлар, катта шиддат билан олиб борилаётган қурилиш, ободонлаштириш, бунёдкорлик ишлар тўғрисида батафсил гапириб ўтди.\nШунингдек, вилоятда кўплаб янги лойиҳаларни амалга оширилаётганлиги, бунинг натижасида янги иш ўринлари яратилаётганлиги, яратилаётган иш ўринларига иқтдорли, етук ва билимдон мутахассис кадрларга бўлган эҳтиёж юқори эканлигини яна бир бор таъкидлаб ўтди.\nТадбир сўнгида пойтахтда таҳсил олаётган ёш иқтидорлар ва таниқли санъаткорлар ижросидаги куй-қўшиқлар тадбирга янада файз ва кўтаринки кайфият бағишлади.\nЯнги йил арафасида мана шундай ажойиб байрам тадбирини ташкиллаштирганлиги учун вилоят ҳокими Ғофуржон Мирзаевга барча сирдарёлик талабалар ўз миннатдорчиликларини билдиришди.


«Садди Искандарий» достонининг илмий-танқидий матни 60-йиллар бошида ўзбек матншунос олими П. Шамсиев томонидан тузилган эди. Аммо қандайдир сабабларга кўра, матн чоп этилмаган. Матнда сўз боши ва илмий изоҳлар мавжуд эмас. Ҳозирда мазкур мант Узбекистон Фанлар академиясининг Ҳамид Сулаймонов номидаги Қўлёзмалар институти архивида сақланади.\nКейинги йилларда навоийшунослик фани Алишер Навоий асарларининг шоир ҳаётлигида ва унинг вафотидан бирмунча вақт ўтгач кўчирилган қадимий, нодир нусхалар билан бойиди. Жумладан, Англпянинг Бодлеян кутубхонасида сақланаётган Бадиуззамон учун кўчирилган миниатюрали «Хамса» нусхаси Абдужамил нусхасидан «ёш» жиҳатдан фақат олти ойгагина фарқ қилади ва у Навоийнинг бевосита ҳомийлиги остида кўчирилган.\nТуркиянинг «Тўпқопи» музейида сақланаётган Истанбул куллиёти ҳам Навоийнинг назари тушган табаррук нусхалардан. Шунингдек, Париж куллиёти, Қўлёзмалар институти фондида сақланаётган XVI аср «Хамса»си ҳам шу даврнинг нодир ёзма ёдгорлиги сифатида алоҳида аҳамият касб этади. Ана шу қўлёзмаларни манбашунослик ва матншунослик нуқтаи назаридан атрофлича ўрганиб илмий истифодага олиб кириш ҳамда ҳурматли домламиз матнлари тузилгандан буён ўтган чорак асрдан зиёд вақтни назарда тутиб Қўлёзмалар институти маъмурияти ва илмий советининг маслаҳати билан филология фанлари номзоди Мавжуда Ҳамидова достоннинг мукаммал илмий-танқидий матнини тузиб чиқди. Матнга юқорида зикр этилган, ҳозирча дунё фондларида энг қадимий деб ҳисобланган XV—XVI асрдаги олти қўлёзма ва П. Шамсиев матнлари — жами етти қўлёзма асос бўлган.\nДостоннинг ҳозирги чоп этилаётган нусхаси М. Ҳамидова томонидан тузилган ана шу илмий-танқидий матн асосидадир. Навоий (Навойи) тахаллусининг ёзилиши хусусида ҳали бир тўхтамга келинмаганлигини кўзда тутиб уни илгариги нашрлар ҳолида қолдирилди.\n5. Бу байтда радд-ул-ажз мина-с-садр санъати (биринчи мисранинг боши ва охири, иккинчи мисранинг ўртасида «киши» ҳамда «ошиқ» сўзларини ишлатган ҳолда)дан фойдаланилган.\n1. «Икингиздан мадад»—Шарқда машҳур хамсанавислар Низомий ва Хусрав Деҳлавийлар кўзда тутилади. Илъёс Юсуф ўғли Низомий Ганжавий 1141 йилда Ганж шаҳрида туғилган. 1203 йилда вафот этган, шоирнинг қабри ҳам шу ердадир. Улуғ озарбайжон шоири Низомий лирика ва биринчи навбатда достоннависликда улуғ санъаткордир. Низомий Шарқ адабиётида тўнғич хамсанавис сифатида шуҳрат топган. Шоирнинг «Хамса»си «Махзанул-асрор» («Сирлар хазинаси»), «Хусрав ва Ширин», «Лайли ва Мажнун», «Ҳафт пайкар» («Етти гўзал») ва «Искандарнома» каби достонларни ўз ичига олади. Низомий «Хамса»си, ўз навбатида, «Панж ганж» номи билан ҳам маълумдир. Алишер Навоий Низомийнинг бу асарини кўпинча «Панж ганж» деб тилга олади. Хусрав Деҳлавий — атоқли форс-тожик шоири. Ҳаёти Ҳиндистонда кечган. Яминиддин Абул Ҳасан Хусрав Деҳлавий 1253 йилда туғилган, 1325 йил 27 сентябрда Деҳлида вафот этган.\n1. Алишер Навоий адабиётнинг асосий материали бўлган сўзга катта эътибор берган. НАВОИЙ «сўз»ни ўз асарларида кўп наънода ишлатади. У «сўз» термин остида инсониятнинг ҳамма маънавии бойлигини — алоҳида ижтимоий категория бўлган тилни ҳам, идеология формаларидан ҳисобланган фалсафа ва бадиий адабиётни ҳам тушуна беради ҳамда уларни кўп вақт бир-биридан фарқ қилмайди» (А. Ҳ а й и т м е т о в, Алишер Навоийнинг адабий-танқидий қарашлари, ЎзССР Фанлар академпяси нашриёти, Тошкент, 1959, 78-бет). Навоий «Хамса»сининг деярли ҳамма досгонларида («Фарҳод ва Ширин» бундан мустасно) «Сўз таърифида...» атамаси билан махсус боб («Ҳайратул-аброр»да XIV, «Лайли ва Мажнун»да V, «Сабъаи сайёр»да V, «Садди Искандарий»да VI) яратган. «Хамса»даги достонларнинг Низомий Ганжавий, Хусрав Деҳлавий, Абдураҳмон Жомийга бағишланган бобларида ҳам сўзнинг қудрати, таъсири ва моҳияти ҳақида кенг тўхтайди.\nНавоий «бадиий сўзнинг жамиятдаги киши онги ва психологиясига ижобий ва салбий таьсир кучи» (А. Ҳайитметов. Алишер Навоийнинг адабий-танқидий қарашлари, 79 бет)ни яхши билгани ҳолда, ҳар бир шахсга, оҳанг ва мазмунига кўра ҳам турлича таъсир этиши мумкинлигини кўзда тутнб. «Ҳайратул-аброр»да:\n9. Ашраф — XIV асрнинг иккинчи ярми ва XV асрнинг бирикчи ярмида яшаб ижод этган ҳамда «Хамса» яратган шоирлардан бўлиб, унинг тўлиқ исми—Ашраф ибн Шайхулимом Абу ал-Ҳусайн ибн ал-Ҳасан ал-Мароғий ат-Табризийдир. Алишер Навоий «Мажолисун-нафоис» асарида Ашраф ҳақида маълумот бериб дейди: «Мавлоно Ашраф—дарвешваш ва номуродшева киши эрди. Ва кийиз бурк устина қурчуқ чирмар эрди. Ва эл била доғи омизиши оз эрди. Кўпрак авқот «Хамса» татаббуъиға сарф қилур эрди, то ул китобни тугатур товфиқи топти, воқеан, ўз хурди ҳолиға кўра ямон бормайдур. Афв фозилотида «Хамса»сидин бу байт яхши воқеъ бўлубтурким:\n1. Нуриддин Абдураҳмон Жомий—1414 йилнинг 7 ноябрида Хуросоннинг Жом шаҳрида шайхулислом — Низомиддин Аҳмад оиласида туғилган. У мактаб таҳсилидан кейин, Ҳиротдаги Дилкаш мадрасасида, Мавлоно Жунайд қўлида, кейинроқ Шаҳобиддин Муҳаммад Жожармий ва Алоиддин Али Самарқандийлардан таълим олган.\nАбдураҳмон Жомий 1492 йил 8 ноябрда Ҳиротда вафот этган. Абдураҳмон Жомийнинг «Фотиҳат уш-шабоб» («Йигитлик ибтидоси». 1479), «Васат ул-иқд» («Ўртача марварид шодаси», 1489), «Ҳотимат ул-ҳаёт» («Ҳаётнинг хотимаси», 1491) каби девонлари маълум. Адиб «Силсилат уз-заҳаб» («Олтин занжир», 1472), «Саломон ва Абсол», 1480—81 «Туҳфат ул-аҳрор» («Ҳур кишиларнинг туҳфаси», 1481—82). «Сабҳат ул-аброр» («Яхши кишиларнинг тасбиҳи», 1482— 83), «Юсуф на Зулайҳо», 1483, «Лайли ва Мажнун», 1483, «Хирадномаи Искандари» 1485 каби достонларнинг муаллифидир. Шоир мазкур етти достонни бирлаштириб «Ҳафт авранг» («Етти қароқчи юлдуз») номини берган. Шунинг учун ҳам унинг бу достонлар мажмуаси кўпроқ «Ҳафт авранг» номи билан машҳур бўлган.\n6. Навоий байтнинг биринчи мисрасида «етиб тўрти итмомға» деганда яратаётган «Хамса»сининг тўрт достони («Ҳайратул-аброр», «Фарҳод ва Ширин», «Лайли ва Мажнун», «Сабъаи сайёр»)ни кўзда тутган бўлса, иккинчи мисрада «бири етмамиш эрди» деганда ҳали ёзиб тугалланмаган (Садди Искандарий»—Т. А.) достонини кўзда тутмоқда.\n3. Сулгон Ҳусайн — Султон Ҳусайн Бойқаро 1418 йили туғилган, 1469 йили Ҳиротда тахтга ўтириб, 37 йил ҳукмронлик қилган. У Ҳусайний тахаллуси билан ғазаллар ёзган. Алишер Навоий «Ма-жолисун-нафойс»нинг унга махсус бағишланган 8-мажлисида Ҳусайний ғазалларига юқори баҳо беради. Султон Ҳусайн Бойқаро Алишер Навоийдан 5 йил кейин, 1506 йили Ҳиротда вафот этган.\n5. Дашти Қифчоқ — Сирдарёнинг қуйи оқими ва Балхаш кўлидан Днепр дарёсининг қуйи оқимларигача бўлган ҳудуднинг XI— XVI асрлардаги номи. Дашти Қипчоқ атамасини дастлаб Носир Хусрав (1003—1088) қўллаган, шундан бошлаб араб ва форс тилларидаги асарларда учрайди. В. В. Бартольднинг аниқлашича, Дашти Қипчоқ аҳолиси (Шарқ манбаларида — қипчоқлар, рус солномаларида — половецлар, Византия тарих китобларида қўмонлар кўчманчи ва ярим кўчманчи бўлиб, чорвачилик ва овчилик, дарё, кўл ёқаларида яшаган аҳоли деҳқончилик, шаҳарлар (Сарой Боту, Сарой Берке, Урду Бозор, Сиғноқ, Арқуқ)даги аҳоли эса ҳунармандчилик ва савдо-сотиқ билан шуғулланган.\n7. Биринчи «рост»—ўнг маъносида, иккинчиси эса, мусиқа кунларидан бирининг номи.\n5. Пешдод, Каёний, Ашконий, Сосоний — Эроннинг афсонавий ва тарихий сулолаларн номлари. Навоий бу тўртала сулоланинг ҳукмронлик йиллари 4336 йилу олти ой давом этганлигини хабар қилади.\n12. Фаридун—афсонавий пешдодий подшоҳларидан бири. Алишер Навоий «Тарихи мулуки Ажам»да ёзади: «Фаридун яхши ахлоқлиқ олим ва одил подшоҳ эрди. Анинг уч ўғли бор эрди: ...Салим, Тур, Эраж. Мамоликни учовга қисмат қилди. Фаридуннинг подшоҳлиги беш юз йил эрди...».\n14. Нувдар—қадимий Эроннинг пешдодийлар сулоласига мансуб подшоҳ. Алишер Навоий «Тарихи мулуки Ажам»да у ҳақда: «Нувдар Манучеҳрнинг ўғлидир. Отасидан сўнгра мулк анга етти. Аммо ул айёш ва бепарво киши эрди. Манучеҳр қўйғон қоида па русмни туза олмади ва мулк ва сипоҳиға халал йўл топиб, Афросиёб-черик тортиб келиб, ани тутуб ўлтурди. Ва ўн нкки йил Эрон мулкида туруб, бузуглуқ қилди. Ва ул навъким. оз ерда ободлиғ қолди. Баъзи тапорихда Нувдарни Сеҳри Наримон дебтурлар. Ва подшоҳлиғи баъзи олти йил ва баъзи икки йил дебтурлар», деб ёзади.\n3. Ковус— афсоналарга кўра, Кайқубоднинг набираси. Ковус Эроннинг афсонавий каёний сулоласидан бўлган подшоҳлардан бири. Алишер Навоий «Тарихи мулуки Ажам»да Ковус юз эллик йил подшоҳлиғ қилган, дейди.\n6. Сиёвуш — афсонавий Кайковуснинг ўғли. Сиёвуш ҳақида Навоий «Тарихи мулуки Ажам»да ёзади: «...Кайковуснинг ўғли бор эрди, Судобадин ўзга анодин Сиёвуш отлиғким, Юсуф Алайҳиссаломдин сўнгра анингдек жамил йигит йўқ эрди... Ва ани Рустам асраб эрди, тарбият топиб эрди. Судоба—угай онаси анга ошиқ бўлуб эрди, андин ком ҳосил қила олмай, ўз қўрқунчидин Кайковус қоши-да ани ўзи била бадном қилиб чақти ва ул ўз бароати учун ўтқа кирди. Чун ул туҳматдин муарро эрди, ўтдин осийб топмади ва атосининг хато ройи ва талаввун мизожидин ваҳим қилиб, Туронға Афросиёб қошиға борди. Афросиёб анга эъзоз ва икром қилиб, қизин бериб, Туркистон вилоятин берди. Аммо Гирсиюзнинг ҳасаддин сиоят қилғони била таҳқиқ қилмай, ани бегуноҳ ўлтурди ва анинг борасиға ажаб ҳайф юзидин зулм борди...».\n1. Искандар, Искандар Зулқарнайин— Шарқ халқлари адабиётида кенг тарқалган образ. Бу образнинг пайдо бўлиши тарихий юнон саркардаси Александр Македонский фаолиятн билан боғлиқ. Искандар Қуръоннинг сурасида эсланган Зулқарнайндир. У Шарқдаги мусулмон халқлари орасида машҳур. Искандар ҳақидаги илк маълумот X аср тарихчилари Ҳамза ибн Ҳасан ал-Исфаҳоний, Динюварий, Табарийлар асарларида, кейинроқ Берунийнинг «Қадими халқлардан қолган ёдгорликлар» китобида учрайди. Бадиий асарларда, жумладан, Абу Али Муҳаммад ибн Муҳаммад Балъамий асарида Искандар салбий образ сифатида берилган бўлса, Фирдавсийнинг «Шоҳнома», Низомийнинг «Искандарнома», Амир Хусрав Деҳлавийнинг «Ойинаи Искандарий», Абдураҳмон Жомийнинг «Хирадномаи Искандарий» асарларида Искандар образи фотиҳ, олим. файласуф ва пайғамбар тарзида тасвирланган.\n3. «Солиқ ёзувчи амалдор халққа ситам қилса, солиқ ёзувчи қўлини қаламдек қалам қилсин (тилсин)».\n5. Сенинг сўзнинг гарчи жон бағишлоғчи бўлса-да, ҳозиргиси\nМаҳмуд—тарихий шахс. Маҳмуд Ғазнавий ибн Сабуктагин (1030 йилда ўлган)—Ғазнавийлар давлати ҳукмдори (998—1030), сомонийларнинг Хуросондагн нойиби Сабуктагин вафот этгач (997), тахтни унинг катта ўғли Маҳмуд ғазнавий эгаллайди. Уни Маисур ибн Нуҳ II (сомонийлардан) Балх, Термиз ва Буст шаҳарлари нойиби деб тан олишга мажбур бўлган. Маҳмуд Ғазнавий 999 йили бутун Хуросонна эгаллаб ўзини султон деб эълон қилган. Сўнгра у 1001 йилда Қорахонайлар хони Наср билан шартнома тузган. Шартномага кўра, иккала давлат учун Амударё чегара чизиғи деб белгиланган. Xоразмшоҳ Абулаббос Маъмун (999—1016) халқ қўзғолони вақтида қатл этилгач, Маҳмуд Ғазнавий 1017 йилда Хоразмни босиб олган. Маҳмуд Ғазнавий 1025 йилда Мовароуннаҳрга ҳужум қилиб, Соғониён ҳамда Хуттаи (Кўлоб)ни ўзига қаратиб олган. У Панжоб, Кашмир ва Шимолий Ҳиндистон вилоятларига 17 марта талончилик юришлари уюштирган. Маҳмуд Ғазнавий паҳлавий ва араб тилларини билган, ўзи шеърлар ҳам битган. У Ғазнада жуда кўп нодир китоблар тўплаган (ўаранг: ЎзСЭ, VII том, Т., 1976, 94-бет).\n1. Уч байтнинг мазмуни: «Ўтнинг манқали май ширасида жонланиб турсаю, май шираси худди манқалдаги ўтдек ўткир бўлса. Ўрдак шакл, тиниқ май идиши ёнида бўрдоқи ўрдак кабоби турса, ўтнинг шуъласи уйни гулшан, майнинг жилваси кўзни равшан айласа».\n18. Бу байт ирсолу-л-масал санъатига яхши мисол бўла олади, Унда «минг қарғага бир кесак» мақоли ишлатилган.\n1. Икки байтнинг мазмуни: «Гадо элга кам кўриниши керак, кўп кўринавериши уни ҳор қилади». Феруза (тоши) оз бўлгани учун, азиздир, эшакмунчоқ кўп бўлганидан ўнтаси бир пулдир».\n10. «Шу онда Искандар билан Афлотун икковлари қўрғонга томон эмас, тангрининг қудратига кўз тикдилар».\n3. «Яна ҳар бир фил устида ажойиб бир тахт бўлиб, ҳар тахтнинг ичида тўққизта бахти кулган ҳинд маликаси ўтирар эди».\n6. Икки байтининг мазмуни: «Аслини олганда, сенда унча гуноҳ йўқ, ҳамма гап биз томондан содир бўляпти. Агар аввалги сўзларда, баъзи бир англашилмовчиликлар бўлса ҳам, энди унинг сабабини билганимиздан сўнг, кўнглимизда ҳеч шубҳа қолмади».\n1. Тўрт байт мазмуни: «Равшанак катта хотин сифатида. ётоқда шоҳ базмини қиздирар, у билан ҳар доим бир тахтда тиззама-тизза ўтирар ҳамда ҳарамхонадаги барча хонимларга бошлиқ ва малика эди. Нозмеҳр эса, иккинчи даражада, ўрим тахт ёнида бўлиб, шоҳга итоаткорларча бўйин эгиб ўтирар ва гоҳо ғамзакю истиғно билан Искандарнинг жигарини хун қилар эди».\n4. «Унинг ғамзаси жаҳонни сеҳрласа, менга юзлаб Сомирий бузоқ бўлади». Бундаги Сомирий мифологик образ. У Мусо пайғамбар замонида Мусога қарши чиқиб, гапирадиган олтин бузоқ ясаб, шу билан кишиларни узига қаратишга уринган экан. Бу байтда ўшанга ишора қилинган.\n2. Нажд — Арабистондаги тоғлардан бирй. Афсоналарга қараганда, Мажнун кўпинча ана шу тоғ этагида яшаган.\n8. Қўшгирноқ орасидаги Искандар сўзининг мазмуни: «Сизлар ушбу жойда турниг, бу ерда тўрт йил мени кутинг. Румдан кучсизлик ва бошоғриғни қайтарувчи нарсалар олдиринг. Мен сафарга чиқиб ваъдам бўйича қайтиб кетсам, ўша доривор нарсалар менга куч-қувват бағишлашда илон бўлар. Ҳижрондан қутилиб, бир-биримиз билан кўришиб фароғат билан Румга қайтармиз. Агар бордию, фалак зулм кўрсатиб, бошқача ўйин ошкор этиб, мени денгизга ғарқ қилса, бу аждаҳони наҳанг ютиб юборса, бу билан ваъда вақти ўтиб кетса, мақсадингиз ҳосил бўлмай, ноумид қолсангиз, ҳаққимизга дуойи фотиҳа йўллаб, бизни кечириб, ўз йўлингизга равона бўлинг».


#Васко Да Гама\n26 январь, 21:42\nИқтидорли мураббий Ёрқин Назаровни Ўзбекистондан ташқарида ҳам яхши билишади. Айниқса, уни Ҳиндистонда ҳам танишади.\nУ футболчилик фаолиятини айнан Ҳиндистон чемпионатида тугатганини биласизми? 2008 йили Навоийнинг “Қизилқум” клубида тўп сургач, Ҳиндистоннинг “Васко Да Гама” клубидан таклиф тушган. Натижада Назаров ҳинд диёрига кетган ва у ерда бир йил давомида тўп сурган.\nҲиндистондан қайтганидан сўнг бутсаларини михга илишга қарор қилди. Айни пайтда Назаровни мураббий сифатида ўқувчиларимиз яхши билишади. Ўтган йили "Андижон" ва "Сурхон" клубларида ишлади.\n48 ёшли мутахассисни ҳалигача Ҳиндистонда эслаб туришади. Бунга мисол тариқасида куни кеча Ёрқин Назаровнинг хорижлик ҳамкасбларимиз билан суҳбатлашганини айтишимиз мумкин. Аниқроғи, Indian Football Reports Ёрқин Назаров билан интервью ташкил қилди.\n- Сиз Ҳиндистон футболи ҳақида нима дея оласиз? 4-5 йилдан сўнг ҳинд футболи ўзини қайси босқичда кўриши мумкин, деб ўйлайсиз?\n- Келинг, аввало фактлар билан бошлаймиз. Мен Ҳиндистонда ўйнаган пайтимда миллий чемпионат ISL кўринишида бўлмаганди. Иккита қизиқарли лиганинг мавжудлиги мамлакат футболининг ўсишига катта ёрдам беради.\n- Сиз I лига, Ҳиндистон Суперлигаси ўйинларини кузатиб борасиз. Нима деб ўйлайсиз, бу ўйинлар сизга қанчалик қизиқарли туюлади?\n- Мен I лиганинг биринчи даврасидаги барча ўйинларини кўриб чиқдим. Тўғрисини айтадиган бўлсам, Ҳиндистон футболининг ўйин услуби, ўйин динамикаси ўсганлиги ва ривожланиб бораётгани менга жуда ҳам ёқди. Буни билишдан хурсанд бўлдим. Қизиқиш ҳақида гапирадиган бўлсак, “Реал Кашмир” жамоаси фақат натижа учун ўйнайди. Асосан бурчак ва жарима зарбаларидан голлар уришади. Ҳа, балки бу услуб жуда ҳам томошабоп бўлмаслиги мумкин. Лекин жамоага ғалабалар келтиради.\nАндрей Чернишов бошқарувидаги “Мухаммедан” клуби ҳам бошқача футбол намойиш этади. Бу клубнинг ўйин услуби ҳам менга ёқади. Бундан ташқари, маҳаллий мураббийлар бошқараётган жамоаларни ҳам яхши кўраман. Уларда ўзгача услуб кўзга ташланади. Бир нарса ниҳоятда ривожланганки, бу чемпионатга олдингидан кўпроқ турли давлатлардан легионерлар кела бошлашган. Шунингдек, легионерларнинг келиш нуқталари ҳам ўзгарган. Масалан, Африка, Бразилиядан футболчилар бор. Шу ҳам чемпионатни анча қизиқарли қилган.\n“Гоа” жамоаси Ҳиндистон Суперлигасида 6-поғонада боряпти. “Чурчил” эса биринчи босқични бой берди. Тўғриси, уларни кучли футбол кўрсатди деб айта олмайман. Чунки тўпни назорат қилишнинг уддасидан чиқишмади. Гоадаги жамоалар эса доим техник футбол намойиш этишган. Ўйлайманки, яқин орада улар мана шундай яхши ўйин кўрсата олишади.\n- Нима деб ўйлайсиз, Ҳиндистон ва Ўзбекистон футболи орасида қандай фарқланишлар бор?\n- Ўзбекистон футболи Ҳиндистонникига қараганда бироз тезроқ ва техник томондан анча ривожланган. Мисол учун, бу сўзнинг исботи сифатида “Насаф” ҳамда “Мохан Баган” жамоалари ўртасидаги ОФК Кубогидаги беллашувни томоша қилишингиз мумкин. Ўша учрашувда 6:0 ҳисобида “Насаф” устун келган. Бунга сабаб сифатида келтиришим мумкинки, Ўзбекистонда футбол академиялари яхши ишлайди. Кўплаб иқтидорли ўйинчилар ўша академиялардан етишиб чиқиб, ўзбек жамоаларини кучайтиришади. Шу ўринда бир нарсани таъкидлаб ўтишим керакки, Ҳиндистон Суперлигасида ҳам ҳинд футболчилари ўртасида юқори дивизионда ўйнашга иштиёқ ва бунинг истаги катта.\n- Сиз қайси ҳиндистонлик футболчини келгусида келажаги бор деб айта оласиз?\n- Номма-ном бир нарса дейишим қийин. Лекин шуни айта оламанки, ҳиндистонлик футболчилар яхши машғулот ўтказиб, яхши тажрибага эга бўлиб боришяпти. Ўйлайманки, улар келгусида кучлироқ лигаларда фаолият олиб боришга қурбилари етади. Бунинг учун уларда барча имкониятлар ҳамда футболчилардан талаб қилинадиган хусусиятлар етарли. Мен ҳам умид қиламанки, тез орада Ҳиндистон футболи ўзининг янги Сунил Четрисини топа олади.


Дунёнинг энг бадавлат шоу-бизнес вакиллари номи эълон қилинди\nДобавлено: 11.12.2015, 10:03\nЯнги йил арафасида барча соҳалар ўз натижаларини сарҳисоб қилади. Forbes журнали молиявий томондан энг бой шоу-бизнес вакиллари номини маълум қилди.\nБу йил мазкур рўйҳатга Кэти Перри бошчилик қилди. Кэти жорий йилда 135 миллион доллар ишлади. Перрига бу соҳада фаол концерт фаолияти, H&M, Claire`s, Covergirl ва Coty брендлари билан тузган реклама шартномалари ёрдам берди.\nТоп-10 ичига кантри-қўшиқчи Гарт Брукс (90 миллион доллар), Тейлор Свифт (80 миллион) ва унинг дўсти Кэлвин Харрис (66 миллион), Жастин Тимберлейк (63,5 миллион), рэпер P.Diddy (60 миллион), ва Леди Гага (59 миллион)лар кирди.


ИЖТИМОИЙ ТАРМОҚЛАР КОНТЕНТИДАН ФОЙДАЛАНУВЧИ ЖУРНАЛИСТЛАР УЧУН КАСБ ОДОБИ КОДЕКСИ ҚАБУЛ ҚИЛИНДИ — Nargis.uz\nИЖТИМОИЙ ТАРМОҚЛАР КОНТЕНТИДАН ФОЙДАЛАНУВЧИ ЖУРНАЛИСТЛАР УЧУН КАСБ ОДОБИ КОДЕКСИ ҚАБУЛ ҚИЛИНДИ\nАхборот коммуникацион технологияларнинг ривожи, хусусан ижтимоий тармоқлар бутун дунёда журналистлари учун зарур, долзарб ахборот манбаси бўлиб бормоқда. Сир эмас хаттоки йирик газета, телевидение ва радиоканаллар хам техноген, табиий халокатлар, ҳарбий ҳаракатлар хусусидаги аксарият ахборотни ижтимоий тармоқлардан олиб тарыатишаётир. Зеро, халокат гувоҳлари ўзларининг шоҳид бўлган, уяли алоқа воситаларига олган воқеа кадрлари, суратларини биринчи галда ижтимоий тармоқлардаги ўз саҳифаларида бераётгани ҳеч кимга сир эмас. Шунга қарамай ОАВ ҳамда журналистларнинг ўзларида мазкур контент билан ишлашда қайси ахлоқий меъёрларга риоя этиш хусусида аниқ тасаввур йўқ. Бутун дунёда фаолият юритаётган барча ОАВ таҳририятлари учун аниқ ахлоқий меъёрларнинг ишлаб чиқиш зарурати айниқса Брюссел, Анқара, Лахор ва Яманда юз берган террористик ҳаракатлар кўзгусида янада долзарблашди. Бундай ҳолатларда монтаж қилинган, фотошоп орқали ўзгарттирилган фактларни ҳақиқат сифатида қабул қилиш ва нохолис ахборот тарқатиш жуда ҳам осон. Шунингдек, зўравонлик кўринишлари аудитория ҳамжа журналистларнинг руҳиятига салбий таъсир кўрсатиши ҳам мумкин. Сўнгги йилларда мазкур ҳолатларнинг кўпайиши ва бундай ҳаракатларнинг биринчи галда айнан ижтимоий тармоқларда тарқалиши Онлайн янгиликлар ассоциацияси (ONA) томонидан ижтимоий тармоқлар контенти орқали тарқатилаётган хабарлар билан ишловчи журналистлар учун ахлоқ кодексини яратишга ундади. Мазкур ахлоқ кодексининг асосий мақсади бутун дунё журналист ташкилотлари ёрдамида ижтимоий тармоқлар контенти билан ишлашнинг энг яхши намуналарини топиш ва журналистлар учун ҳаракат стандартларни тавсия этишдан иборат. Айни пайтда ахлоқ кодекси Онлайн янгиликлар ассоциациясининг расмий веб саҳифасида берилган.\n“Бундай пайтлари биз журналистлар олдида қийин вазифа туради. Биз тезлик билан, аниқ фактлар асосида, кенгроқ бўлиб ўтган ҳодиса хусусида хабар беришимиз зарур, дейди Associated Press ахборот агентлигининг ижтимоий медиа бўйича муҳаррири, кодекс муаллифларидан бири Эрик Карвин. – Айни пайтда жуда ҳам кўп вақт рақамли контент денгизидаги ахборотни қидириш ва у топилгач, унинг қийматини аниқлаш учун кетади”.\nКодекс ижтимоий медиа контентидан топилган янгилик билан ишлашнинг 10 та ҳолатига бағишланган. Бу янгиликнинг ҳаққонийлигини текширишдан тортиб, контент муаллифининг розилигини олишгача бўлган жараёндир. Ушбу қоидалар қуидагилардир:\nИжтимоий тармоқдаги саҳифа контентининг ҳақиқийлигини текшириш.\nЎз аудиториянгиз билан шаффоф бўлиш.\nВоқеа қатнашчилари ва гувоҳларнинг руҳий ҳолати ва хавфсизлигини инобатга олиш.\nҲодисани ёритиш жараёнида қатнашчиларга қўшимча хавфни келтириб чиқармаслик.\nАхборот манбаларининг анонимлигини таъминлаш.\nХабарни тарқатишдан олдин ахборот манбаси ёхуд хабар муаллифининг розилигини олиш.\nАхборотнинг холислигини сақлаш, чунки у бошқа онлайн платформаларга тарқалишини унутмаслик.\nВоқеа хусусидаги хабарни жойлаштирган саҳифа муаллифларининг жисмоний, маънавий ва руҳий фаровонлигини таъминлаш.\nАхборот манбаларига бошқа ҳар қандай хавф солиниши олдини олиш.\nХавфли ҳолатларда журналистларга ёрдам кўрсатиш ва уларни қўллаб-қувватлаш.\nАлбатта турли хил таҳририятлар, агарда улар ижтимоий тармоқлар орқали тарқатиладиган янгиликлардан фойдаланишса мазкур ахлоқ кодексига ўз қўшимчаларини киритишлари мумкин. ONA ишлаб чиққан мазкур ахлоқ кодексини айни пайтда Storify, The Guardian, The BBC, CNN ва бошқа ОАВ қабул қилишди.\nАввалгиси: ЭРНЕСТ КУРТВЕЛИЕВ: “ФОТОЖУРНАЛИСТ ЁЛҒОН СЎЗЛАМАСЛИГИ, АКСИНЧА ОДАМЛАРГА ҲАҚИҚАТНИ КЎРСАТИШИ ЛОЗИМ”\nНавбатдаги:ДИАМОНД, АЛМАЗ, ШАМИР ВА ФОРИЙ


БЕПУШТЛИКДАН МАСТОПАТИЯГАЧА... | Суғдиёна биринчи аёллар электрон журнали\nМухлисларимиз мактуб йўллаб, қўнғироқ қилиб, ўзларини қизиқтирган, ўйлантирган турфа саволлар билан мурожаат қилишади. Саволларга олий тоифали акушер-гинеколог Маҳмуда Имомқулова жавоб беради.\nБЕПУШТЛИК ВА УРЕАПЛАЗМА\n— Қизим туғилгандан кейин узоқ вақт (ўн йил) бошқа фарзанд кўрмадим. Яқинда УТТ (УЗИ) чоғида менда уреаплазма борлиги аниқланди. Шифокоримнинг айтишича, энди фарзанд кўришим эҳтимоли камроқ экан. Нима қилишим керак?\nМаҳлиё, Денов шаҳри\n— Тажрибаларда кузатилишича, уреаплазма вируси организмга тушса, бачадон найларининг ёпилиб қолишига сабабчи бўлади. Бу вақтда найлардан уруғ суюқлиги ўтмайди ва бепуштлик юзага келади. Жинсий аъзорлардаги инфекция ўчоғини йўқотиш учун аёл яллиғланишга қарши (антибактериал) муолажа олиши зарур. Акс ҳолда вирус қонга ўтиб, аёлнинг иммун тизими ишига ҳам салбий таъсир кўрсатади. Даволаниб, дарддан фориғ бўлган аёл қайта фарзанд кўриши мумкин.\n— Бир неча йил аввал кучли қон кетиш туфайли жарроҳлик муолажаси ўтказилиб, бачадонимни олиб ташлашди. Икки қизим бор, энди ўғил туға олмаслигимни ўйлаб, кўп сиқилдим. Баъзилар “ҳозир тиббиёт ривожланган, бачадони бўлмаганлар ҳам фарзандли бўлиши мумкин”, дейишди. Шу тўғрими? Умид қилсам бўладими?\nКамола, Самарқанд вилояти\n— Маълумки, ҳомила фақат бачадонда ўсиб ривожланади. Бачадон ампутацияси (яъни бачадонни олиб ташлаш) ўтказилган ҳолларда эса аёлнинг умуман ҳомиладор бўлиш имкони йўқ. Бунда ҳеч бир муолажа фойда бермайди.\n— Тухумдон ўсмалари нима сабабдан пайдо бўлади? Даволаб тузатиш мумкинми?\nАсила, Тошкент шаҳри\n— Тухумдонларда хавфсиз ўсмалар ривожланишига асосан гормонал ўзгаришлар, эндометриоз хасталиги ва аднекситлар (бачадон ортиқларининг яллиғланиши) сабаб бўлади. Ўсмалар турига, ҳажмига ва жойлашувига қараб дастлаб консерватив йўл билан (дори-дармонлар асосида) даволанади. Агар тухумдон ўсмалари муолажа давомида сўрилиб кетмаса, жарроҳлик усули қўлланади.\nСПИРАЛЬ ВА ҲОМИЛАДОРЛИК\n— 35 ёшдаман. Бир неча йил аввал ҳомиладорликдан сақланиш мақсадида спираль (бачадон ичи воситаси) қўйдиргандим. Яқинда тиббий кўрикдан ўтаётганимда тўрт ойлик ҳомилам борлигини айтишди. Бачадонимга қўйилган мосламанинг туғилажак болага зиёни йўқми?\nҲалима, Ангрен шаҳри\n— УТТ (ультратовуш текшируви) орқали ҳомиланинг соғлиғи, тўғри ўсаётгани аниқланса кифоя. Ташвишланишга ҳожат йўқ, бола эсон-омон дунёга келади.\n— Тиббий кўрик пайтида менда бачадон йўқлиги аниқланди. Бу туғма нуқсон саломатлигимга зарар етказмайдими?\nИ. Тошкент шаҳри\n— Бачадонсиз туғилган қизларнинг тухумдонларида жинсий гормон ишлаб чиқарилмайди. Бу эса кўкрак безлари ривожланишини қийинлаштиради ва организмнинг эндокрин тизими фаолиятига салбий таъсир кўрсатади. Шунинг учун бачадони туғма ҳолда мавжуд бўлмаган қизлар бир йилда икки-уч маротаба эндокринолог-шифокор кўригидан ўтиб туришлари тавсия этилади.\n— Эшитишимча, кондилома ўсмалари аёлга жинсий йўл билан юқар экан. Шу ростми?\nСалима, Чилонзор тумани\n— Ҳа, рост. Жинсий алоқадан сўнг эркакдан ўтган вируслар ўткир учли кондиломаларни келтириб чиқаради. Гарчи бу ўсмалар унчалик хавфли бўлмаса-да, уларга бепарво қарамаган маъқул. Баъзида кондиломалар ўз-ўзидан сўрилиб кетади. Баъзан эса улар гоҳ йўқолиб, гоҳ янгидан пайдо бўлаверади. Бундай вақтда шифокорга учраб, у тавсия этган препаратлардан фойдаланинг.\n— Ҳайз келишидан бир-икки кун олдин кўкрак безларим шишиб, тошдек қаттиқ бўлиб қолади. Сабаби нимада?\nК. Бўстонлиқ тумани\n— Баъзан ҳайзолди синдромида шундай ҳолат рўй беради. Яъни ҳайз бошланишидан аввал кўкраклар дағаллашиб, оғрийди. Бу ҳол ҳайз бошланиши билан ўтиб кетади. Агар сут безларининг қаттиқлашиши ҳайз кунларида ҳам давом этса ва оғриқ безовта қилса, бемор маммолог-шифокорга кўриниши лозим. Чунки аёлда мастопатия (сут бези касаллиги) ривожланаётган бўлиши ҳам мумкин. Бунда сут безлари тўқималари қаттиқлашади, оғриқ эса ҳайз кунларида ҳам давом этади. Шунингдек, мастопатияда сут безларидаги шиш ва оғриқлар ҳатто, ҳайз цикли ўрталарида (14-17-кунларида) ҳам такрорланиб туради.\nГУЛЖАМИЛА тайёрладиTwitter НравитсяSocButtons v1.5


Уйидаги арча тагидан нотаниш кишини топиб олган аёл... » Новости Узбекистана сегодня: nuz.uz\nНовости Узбекистана → ЙЎҒ-Е → Уйидаги арча тагидан нотаниш кишини топиб олган аёл...\n04-01-2018 10:24 0 838 Рейтинг1 Чоп этиш\nУйидаги арча тагидан нотаниш кишини топиб олган аёл...\nЭльдар Рязановнинг «Тақдир туҳфаси ёхуд қушдек енгил бўлинг» фильми тўқима эмас экан. Бу ҳолатни Альбина Маркова исмли аёл ўз бошидан ўтказди, дея таъкидлади zamin.uz\nЭрталаб Альбинанинг турмуш ўртоғи ишга кетгач, у эшикни қулфлашни унутиб, ваннахонага кириб кетди. Ваннадан чиққанида эса қўрқиб кетган ўғли квартирада бегона эркак борлигини айтиб қолди. У арчанинг тагида оёқларини йиғиб, ухлаб ётар, ёнида эса кийимлари тахлаб қўйилган эди.\n«Буни кўриб, жуда қўрқиб кетдим, бундай ҳолат келиб-келиб менинг хонадонимда содир бўлади, деб ўйламагандим. Дастлаб турмуш ўртоғим ишдан эртароқ келиб, арча тагида ухлаб қолган, деб ўйладим. Яхшилаб қарасам, ундай эмас экан».\nҚўрқиб кетган она-бола дарҳол ваннахонага яшириниб олишди. Аёл ўша ердан турмуш ўртоғига қўнғироқ қилди.\nХонадонига қайтиб келган уй соҳиби меҳмонни уйғотишга уриниб кўрди. Шахсини аниқлаш учун эса сумкасини титишга тўғри келди. Аниқланишича, нотаниш дайди тиббиёт факультетининг 4-курс талабаси экан. Фамилиясини эшитгандан сўнг талаба ўзига келди, бироқ бегона одамнинг уйига қандай кириб қолганини изоҳлаб бера олмади.\nБу ҳолатни аёл лабда кулги билан қаршилади, бироқ унинг эри кейинги сафар «Ипполит» қатъиятли бўлишини ва москвалик пиёнистанинг адабини бериб қўйишини алоҳида таъкидлаб ўтди.


Ўзбекистон паспорти қанчалик қудратли? - BBC News O'zbek\nЭнг қудратлилари АҚШ ва Буюк Британия, энг кучсизи Жанубий Суданники бўлиб чиққан янги рўйхатда Ўзбекистон 199 давлат ичидан 64-ўринни эгаллаган.\nБу каби хулосага Халқаро Ҳаво Нақлиёти агентлиги маълумотлари асосида Американинг “Arton Capital” консалтинг ширкати келган.\nПаспортларнинг қудратини эса, у амалда бўлган давлатдаги виза чекловларининг даражаси белгилаган.\nДейлик, қудратлилик бобида қолган барчани ортда қолдириб кетган АҚШ ва Буюк Британия фуқаролари дунёнинг 147 давлатига визасиз, эмин-эркин саёҳат қилишлари мумкин.\nЯнги рўйхатда иккинчи ўринни бирваракайига бўлишган Франция, Жанубий Корея ва олмонияликлар учун эса, жаҳоннинг 145 мамлакати эшиклари очиқ экан.\nАгар, шу ўринда қиёсан олинадиган бўлса, ўзбекистонликлар визасиз бемалол бора олишлари мумкин бўлган давлатлар сони (53) бу икки рақамнинг ярмига ҳам етмаган.\nПаспорти фуқароларига мазза қилиб дунёнинг исталган бурчагига сафар қилиш имконини берувчи мамлакатлар юқори тўртлигига яна Италия, Швеция, Сингапур, Япония, Финландия, Дания, Люксембург ва Голландиялар киришга муваффақ бўлишган.\nЯнги рўйхатда фуқароларининг четга чиқиши жуда қийин бўлган давлатлар сафидан эса, Жанубий Судандан ташқари Мянмар, Соломон ороллари, Фаластин ҳудудлари, Сао Томе ва Принсипи демократик республикаси жой олишган.\nИкки юзга яқин давлат орасидан паспорти энг кучсизи бўлиб чиққан Жанубий Суданнинг паспорти билан сиз бор-йўғи жаҳоннинг 28 мамлакатига визасиз боришга имконли экансиз.\nАгар, бу рақамлар дунёда паспорти энг қудратли бўлган давлатлар фуқаролари эга бўлган имкониятлар билан таққосланса, орадаги фарқнинг “осмон билан ерча” эканини кўриш мумкин.\nАммо бирор бир МДҲ давлати паспортининг қанчалик қудратлилиги бобида юқори ўнталикка киролмаслик баробарида қуйи ўнликка ҳам тушишмаган.\nСобиқ Шўро давлатлари орасидан биргаликда 13-ўринни бўлишган Эстония ва Латвия энг яхши натижа қайд этишган.\nУларнинг паспорти фуқароларига дунёнинг 134 давлатига визасиз бориш ҳуқуқини берган.\nРоссия 36-ўринда келган бўлса, Марказий Осиё давлатлари орасидан Қозоғистоннинг паспорти энг қудратли(53-ўрин)си экани маълум бўлган.\nҚозоғистон паспорти сизга жаҳоннинг 65 давлатига эмин-эркин сафар қилиш имкониятини бераркан.\nҚирғизистон янги рўйхатда Ўзбекистон ва Тожикистондан бир поғона юқори ўрин билан Қозоғистондан кейин минтақада энг яхши натижа кўрсатган иккинчи давлат бўлиб чиққан.\n64-ўринни Ўзбекистон ва Тожикистон билан бўлишган етти иштирокчи давлат орасидан Роберт Мугабенинг Зимбабвеси ҳам жой олган.\nҚўшни Туркманистоннинг паспорти эса, Марказий Осиёда энг кучсизи (70-ўрин) экани аён бўлган.\nЎзбекистон каби чиқиш визаси амалда бўлган дунёнинг бор-йўғи иккита давлатидан биттаси бўлган Шимолий Корея эса, Туркманистондан уч поғона қуйи ўринда келган.\nШимолий Кореянинг паспорти билан сиз дунёнинг 44 давлатига визасиз сафар қила олишингиз мумкин экан, холос.\nАммо бу хусусда йиллик асосда тадқиқот олиб борувчи турли халқаро тадқиқот марказларининг ўз хулосаларига таянилса, “ҳозирга келиб, дунёнинг деярли барча давлатлари ўз ҳудудларига саёҳат қилиш истагида бўлган ўзга мамлакат фуқароларидан виза талаб қилишга ўтишган”.