Тез ҳаракат қилувчи республика кўп тармоқли маркази фаолиятига 30 йил тўлди\nИнсон ҳаёти тасодифларга тўла. Бу кўҳна замин не-не балою офатларни бошидан кечирмаган дейсиз. Дунёнинг айрим мамлакатларида рўй бераётган табиий ва техноген ёхуд экологик тусдаги офатлар ҳеч кимни бефарқ қолдирмайди. Республикамиз ҳудудини ҳам фавқулодда вазиятлардан холи, деб бўлмайди. Табиий офат қачон ва қай тарзда рўй беришини олдиндан башорат қилиш анча мушкул. Шунинг учун фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш, аҳолини олдиндан огоҳ этиш муҳим вазифалардан бири сифатида қаралаётгани бежиз эмас. Куну тун хизматга шай турган қутқарувчи-халоскорларимиз бу борада анча тажриба орттирган дейиш мумкин.\n1989 йилда ташкил этилган (ТҲҚРКТМ), аввало, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қошидаги Фавқулодда вазиятлар комиссияси тасарруфида бўлган. 1996 йилнинг март ойидан бошлаб эса ФВВнинг ажралмас бўғини сифатида фаолият кўрсатиб келмоқда.\nҲозирги вақтда ТҲҚРКТМ ўз таркибига тоғ-қутқарув, радиацион, кимёвий ва биологик (бактериологик) муҳофаза, сувда қутқарув, техник-муҳандислик, моддий таъминот ва навбатчи-диспетчерлик гуруҳларини бириктирган.\nДастлаб ўз таркибига атиги 40 нафар қутқарувчини олган марказ бугунги кунга келиб юздан ортиқ малакали, юқори тоифали қутқарувчиларни, сифатли қутқарув хизмати кўрсатиш имкониятига эга бўлган махсус автотехникаларни ва замонавий ўқув моддий базасини жипслаштирган. Алалхусус, авария-қутқарув кучлари фаолияти анча жонланди.\nМарказнинг фаолият кўлами анча кенг бўлиб, республика ҳудудидаги ўта муҳим ва тоифаланган, кимёвий, ёнғин ва портлаш хавфи мавжуд объектларда ҳамда жамоат масканларида, аҳоли пунктларида, кўп қаватли бино ва иншоотларда, шунингдек, тоғ шароити ҳудудларида ер ва қор кўчкилари, сел ва тошқин хавфи бўлган жойларда юзага келган фавқулодда вазиятлар оқибатларини бартараф этиш, жабрланган аҳолига биринчи тиббий ёрдам кўрсатиш, хавфсиз жойларга кўчириш ҳамда авария-қутқарув, қидирув-қутқарув ишларини олиб боришга йўналтирилган.\nCўнгги пайтларда қидирув-қутқарув кучларининг фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва уларнинг оқибатларини бартараф этишга бўлган асосий эътибори анча кучайтирилди. Қутқарувчиларнинг жанговар ва касбий тайёргарлик даражаси яхшилангани, вазирлик ва идораларнинг фуқаро муҳофазаси тузилмалари шахсий таркиби шакллантирилиб, уларни зарур асбоб-ускуналар билан таъминланганига ҳамда ўқув-моддий базани ривожлантиришга оид қатор тадбирлар амалга оширилди.\nЭнг муҳими, республикамиз ҳудудларида юзага келган авариялар, ҳалокатлар, табиий ва техноген тусдаги фавқулодда вазиятлар оқибатларини бартараф этишда кечиктириб бўлмайдиган чора-тадбирларни амалга ошириш, уларда авария-қутқарув, қидирув-қутқарув ишларини самарали ва тезкорлик билан олиб бориш, куч ва воситаларнинг доимий жанговар ҳолатини таъминлаш, фавқулодда вазиятлар юзага келганда ёки хавфи мавжуд бўлганда йирик ишлаб чиқариш корхоналари, идора, махсус хизматлар, Ички ишлар вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирликлари Тез тиббий ёрдам хизматлари билан ҳамкорликда олиб борилаётган ишлар ўзининг ижобий самарасини бераётир. Буни марказ фаолияти боғлиқ қуйидаги айрим вазиятларда кўриш мумкин.\nМУБОЛАҒА ЭМАС, АЙНИ ҲАҚИҚАТ\n1999 йилнинг 21 ноябрида эса “Қамчиқ” довонида рўй берган қор кўчкиси натижасида табиий офатдан жабрланган ўнлаб инсонларга қутқарув хизмати кўрсатилиб, уларнинг ҳаётини сақлаб қолишга эришилди. 2000 йилнинг кузида “Кўкдумалоқ” нефть қазиб чиқариш корхонасида ёнғин рўй берди. Ўша пайтлар чет эл оммавий ахборот воситалари ҳамма ёққа жар солиб, “Энди Ўзбекистонда ёқилғи тақчил бўлади. Оловни бартараф этишда Россиядан ёрдам сўрашибди”, дея бўҳтон ёғдирганди.\nЎшанда иккита йирик резервуардан чиққан алангани сўндириш учун марказнинг бир гуруҳ қутқарувчилари махсус хизматлар, ички ишлар вазирлиги, ёнғин хавфсизлиги ходимлари билан ҳамкорликда кеча-ю кундуз тер тўкиб хизмат қилгандилар. Шундай катта ёнғинни қисқа муддат ичида бартараф этилишини гўёки мўъжизага қиёс қилса арзигулик. Бундай хайрли ва савоб ишларнинг ҳар бирини санаб ўтадиган бўлсак, уларнинг бу борадаги ҳиссаси беқиёсдир.\nТез ҳаракат қилувчи республика кўп тармоқли маркази қутқарувчилари билан суҳбатлашар эканмиз, улар хизмат фаолияти давомида бир қанча қизиқарли ҳодисаларга дуч келишганини ҳам яшириб ўтирмади.\nУларнинг сўзларига қараганда, 1999 йилнинг июнь ойида Тошкент шаҳрининг Лисунов кўчаси бўйлаб ишга келаётган Темур Камолов 9 қаватли уйнинг учинчи қавати балконида ёнғин содир бўлаётганига кўзи тушади ва ўша томонга қараб югуради. Сўнг тутунга тўла хонадондан 9-10 ёшлар атрофидаги қизалоқни ташқарига олиб чиқади. Ўзи эса ёнғин авж олаётган хонадон балконига қайтиб кириб, уни бартараф этади.\nБундан кўринадики, чинакам қутқарувчилар фақат хизматдаги навбатчилик вақтида эмас, балки йўл-йўлакай дуч келган кўнгилсиз ҳодисаларга ҳам бефарқ бўлолмайдилар. Нажоткор деган шарафли номни оқлаш осон эмас.\n– 1999 йилнинг октябрь ойининг охирлари эди, – дея ҳикоя қилади қутқарувчи йигитлардан бири. – Кеч соат йигирмаларда Бектемир тумани, Бинокор қўрғони ёнидан оқувчи Чирчиқ дарёси ўртасида айрим сабабларга кўра, ботиб қолган тракторлар ва унга тиркалган уловда 5 та одам бўлиб, уларни зудлик билан қутқариш зарурлиги тўғрисида марказ тезкор навбатчилик қисмига қўнғироқ бўлган эди. Воқеа юз берган жойга марказимиз қутқарувчилари, ўт ўчирув ва тез тиббий ёрдам бригадаси етиб бордик. Ҳақиқатан ҳам, қирғоқдан 35 метр нарида дарёнинг чуқур жойида 5 та трактор ва унга тиркалган улов ботиб қолган экан. Кузнинг охирги ойлари эмасми, ҳаво анчагина совуқ эди. Тезкор гуруҳ дарҳол шайланиб, ишга киришдик ва махсус сузиш мосламалари ёрдамида одамларни зудлик билан қирғоққа олиб чиқдик. Аён бўлишича, Ўрта Чирчиқ тумани “Янги турмуш” жамоа хўжалигига қарашли 5 та трактор билан Сирғалидаги “Вторчермет” заводига темир-терсак ташилган. Ҳайдовчилар қайтишда вақтни тежаш ва йўлни қисқартириш мақсадида дарёдан кечиб ўтмоқчи бўлишган экан.\nБу мисоллар Тез ҳаракат қилувчи республика кўп тармоқли маркази қутқарувчиларининг фаолиятидан оддий лавҳалар, холос. Тан олиш керакки, йирик ишлаб чиқариш корхоналарида рўй берган авариялар ёки йўл-транспорт ҳодисалари оқибатида содир бўлган аварияларда қутқарувчиларимиз бир неча марта қатнашиб, жабрланганларни машина ичидан олиб чиқдилар ва яқин орадаги касалхоналарга зудлик билан етказишда фаоллик кўрсатдилар.\nМАШҚ ВА АМАЛИЁТ УЙҒУНЛИГИ\nҲозирги вақтда марказ ўз таркибига тоғ-қутқарув, радиацион, кимёвий ва биологик (бактериологик) муҳофаза, сувда қутқарув, техник-муҳандислик, моддий таъминот ва навбатчи-диспетчерлик гуруҳларини жамлаган, бўлиб кечаю-кундуз хизматга шай туришибди. Қутқарув хизматини ҳар томонлама шакллантириш, ходимларнинг касбий маҳорати, малакасини йилдан-йилга такомиллаштириб боришни даврнинг ўзи тақозо этмоқда.\nМарказнинг жанговар қобилиятини сақлашдаги узилмас боғламларидан бири бу радиацион, кимёвий ва биологик (бактериологик) муҳофаза гуруҳидир. РКБ(б)М гуруҳи ўз таркибига 16 нафар ҳарбий хизматчини ва 3 бирлик махсус автомобилни бириктирган бўлиб, жиҳозланиши ва имкониятлари борасида республикада энг олди поғоналарни эгаллаган.\nМарказнинг асосий бўғинлардан яна бири – Сувда қутқарув гуруҳи бўлиб, таркибига тажрибали қутқарувчи-ғаввосларни бириктирган. Мазкур гуруҳ замонавий ғаввослик асбоб-анжомлари билан тўлиқ таъминланган. Бундан ташқари, уларга барча қутқарув воситалари билан жиҳозланган махсус автомобиллар ажратилган бўлиб, юклатилган вазифаларни тўлиқ бажариш имкониятига эга. Сўнгги йиллар статистикасига эътибор қаратадиган бўлсак, гуруҳ шахсий таркиби сув ҳавзаларида жабрланган аҳолига ёрдам кўрсатиш мақсадида жами 100 дан ортиқ чиқишни амалга ошириб, кўплаб инсонлар ҳаёти сақлаб қолинганлигининг гувоҳи бўламиз.\nМарказнинг тоғ-қутқарув гуруҳи асосий кучлардан бири бўлиб, у 2004 йилда ташкил этилди. Ҳозирги вақтда нафақат марказда, балки бутун тизимдаги шахсий таркиб сони ва техника жиҳатидан энг кучли гуруҳлардан бирига айланиб улгурди.\nМарказ ходимлари 1997 йилнинг декабри ҳамда 1999 йилнинг январь ойларида “Қамчиқ” довонидаги қор кўчкиси натижасида жабрланганларни қидирув ва қутқарув, 1998 йил, май ва август ойларида эса Чимёнда йўқолиб қолган сайёҳларни қидириш ва қутқариш ишларида фаол иштирок этди. Шунингдек, 1999 йил, августда Абрамов музлигида метеопост эвакуцияси ишларида, Тошкент шаҳридаги 1999 йил февралида эса террорчилик ҳаракатлари оқибатларини бартараф этиш ҳамда 2002 йил март ойида Пскомдаги Тепар қўрғони қор кўчкиси натижасида қурбон бўлганларни қидириб топиш ҳам қутқарувчиларга осон кечмаган. 1998 йилнинг ноябр ойидаги Қумбель тоғида ретранслятор монтажи ишлари ҳам қутқарувчиларнинг иштирокисиз ўтмади. Бу рўйхатни яна давом эттириш мумкин.\nМарказ ходимлари табиий ҳамда техноген хусусиятли фавқулодда вазиятларни бартараф этишда нафақат республикамиз, балки МДҲ давлатларида ҳам халоскорлик хизматларини аямадилар. Айниқса, Тожикистоннинг Конибодом станциясида содир бўлган темир йўл авариясида, Туркияда рўй берган кучли ер силкиниши оқибатларини бартараф этишда фаоллик кўрсатди. Туркиянинг Адапазари ва Сакария шаҳарларидаги мудҳиш зилзила оқибатларини бартараф қилишда дунёнинг 68 давлатидан қутқарувчилар иштирок этиб, шундан 8 та давлат вакилларининг меҳнатлари алоҳида эътироф этилган эди. Шу саккиз давлат орасида ўзбекистонлик қутқарувчиларнинг борлиги бизни беҳад қувонтирганди.\nШуни алоҳида эътироф этиш жоизки, табиий офат рўй берган мамлакатларга Ўзбекистон Республикаси номидан жўнатилган инсонпарварлик юкларини жамлаш, кузатиб бориш ва уни манзилга етказишда марказ ходимларининг алоҳида ўрни бор. Айниқса, ўтган йиллар ичида Туркиядаги ер силкиниши, Ҳиндистоннинг Гужарот штатидаги зилзила, Украинадаги Карпаторти сув тошқини, қўшни Тожикистоннинг Хўжанд ва тоғли Бадахшон вилоятларидаги сел ҳодисалари, Эрон Ислом Республикасининг Бом шаҳри ҳамда Покистон Республикасидаги кучли ер силкинишидан жабр кўрган аҳолига, шунингдек, қўшни қирғизистонлик биродарларимизга биринчи навбатда зарур бўлган инсонпарварлик ёрдамини жўнатишда марказ ходимлари астойдил меҳнат қилганди.\nМарказ шахсий таркибининг бир гуруҳи 1999 йилда Қозоғистон, 2001 йилда Россия, 2002 йилда Исландия ва 2003 йилда Руминия давлатларида ўтказилган йирик халқаро тактик-махсус ўқув машқларда фаол қатнашди. Бундан ташқари, АҚШ, Германия, Хорватия, Франция давлатларида ўтказилган халқаро анжуманларда тажриба алмашиш йиғинларида иштирок этиб, ўз тажриба ва малакаларини янада оширишга муваффақ бўлганлар.\nШАРОИТ ЕТАРЛИ БЎЛГАЧ...\nОртда қолган ўттиз йил давомида марказда авваламбор, ўқув моддий базаси янгитдан, замон талабига мувофиқ шаклланди, авария-қутқарув, қидирув-қутқарув асбоб-анжомлари, юқори ўтиш қобилиятига эга бўлган автомобиллар, ўта замонавий алоқа воситалари билан таъминланди. Барча шарт-шароитларга эга бўлган икки қаватли бино, спорт зал, спорт майдончаси, дам олиш хоналари, “Маърифат” хонаси, ҳар бир гуруҳга алоҳида машғулот синфлари, кутубхона, ошхона ва бошқа объектлар, қутқарувчиларнинг самарали ва унумли фаолият кўрсатишлари учун қулай замин яратмоқда.\nЎзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларини ўта ҳаракатчан, мобил, пухта ва ихчам армия сифатида шакллантириш борасида олиб бораётган саъй-ҳаракатлари Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг, жумладан Тез ҳаракат қилувчи республика кўп тармоқли марказининг фаолиятида ҳам ўз исботини топаётгани фикримизнинг ёрқин далилидир.\nАна шу беғараз халоскорлик хизматлари туфайли бир гуруҳ қутқарувчиларимиз давлатимизнинг орден ва медалларига сазовор бўлдилар. Бу – шубҳасиз, аҳоли муҳофазаси йўлида тиним билмай ишлаётган ёш ва ғайратли йигитларимизнинг ўз вазифаларини сидқидилдан бажариб келаётганликларидан далолат беради.\n– Қутқарувчиларимизнинг ярмидан кўпи истиқлол фарзандларидир, десак хато бўлмайди, – дейди марказ командири подполковник Шуҳрат Азимов. – Қутқарувчилар янгича фикрлайдиган, дунёқараши кенг, атроф-оламга тийрак нигоҳ билан боқадиган ўктам, куч-ғайратга тўла ёшлардир.\nҲа, қутқарувчилик ўта масъулиятли ва шу билан бирга шарафли ва хайрли касбдир. Мардларга хос бўлган савоб ишларни сидқидилдан адо этаётган қутқарувчиларимиз билан ҳар қанча фахрлансак арзийди.\nOzbekiston Respublikasi Gidrometeorologiya xizmati markazi tomonidan berilgan ma'lumotga kora joriy yilning 21- may kuni respublikamizning shimoliy va…\nSurxondaryo viloyatida Favqulodda vaziyatlar boshqarmasi va uning hududiy bo‘limlari xodim…\nFavqulodda vaziyatlarni bartaraf etish borasidagi maxsus-taktik oʻquv mashgʻulotlari\nSamarqand viloyati Urgut tumanidagi "Urgut savdo kompleksi"da va Toyloq tumanida joylashgan "Baxmal" ishlab chiqarish korxonasida yongʻin bilan bogʻli…\nFVV Akademiyasida respublika ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi\nJoriy yilning 19-may kuni Ozbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi Akademiyasida Favqulodda vaziyatlarni bartaraf qilish hamda tizimni …\nFarg‘ona viloyati Favqulodda vaziyatlar boshqarmasiga rahbar tayinlandi\nOzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirining tegishli buyrugi bilan podpolkovnik Qochqorov Ilhomjon Abdubasirovich Fargona viloyati Favqul…\nBuxoro viloyatida Favqulodda vaziyatlar boshqarmasi va uning hududiy bo‘limlari xodimlarid…\n2022 yil aprel 16-son\n2022 yil aprel 15-son\n2022 yil aprel 14-son


«Ядровий бешлик» етакчилари муҳим баёнот билан чиқди - Bugun.uz\n«Ядровий бешлик» етакчилари муҳим баёнот билан чиқди\n20:35 | 03-01-2022\n«Ядровий бешлик» ва БМТ Хавфсизлик Кенгашининг доимий аъзолари — Россия, Буюк Британия, Хитой, АҚШ ва Франция раҳбарлари ядро урушининг олдини олиш ва қуролланиш пойгасига йўл қўймаслик бўйича қўшма баёнотни қабул қилди. Ҳужжат 3 январь, душанба куни Кремль сайтида чоп этилди.\nБаёнотга кўра, мазкур давлатлар ядро қуролига эга кучлар ўртасидаги урушнинг олдини олиш ва стратегик хавфларни камайтиришни ўзларининг асосий масъулияти деб билиши айтилган. «Биз ядро урушида ғолиб бўлиш мумкин эмаслигини ва уни ҳеч қачон қўзғатмаслик кераклигини эълон қиламиз», дейилган баёнотда.\n«Бешлик» етакчилари ядро қуролидан фойдаланиш узоқ муддатли оқибатларга олиб келиши, шунинг учун улар «ядро қуроли, агар улар мавжуд бўлса, мудофаа мақсадларига хизмат қилиши, тажовузни тўхтатиб туриши ва урушнинг олдини олиши» кераклигини яна бир бор таъкидлаган.\n«Биз бундай қуролларнинг янада тарқалишининг олдини олиш керак, деб ҳисоблаймиз», — деб таъкидлаган «ядровий бешлик» раҳбарлари.\n«Биз ядровий таҳдидларга қарши туриш муҳимлигини яна бир бор тасдиқлаймиз ҳамда қуролларни тарқатмаслик, қуролсизланиш ва қуролларни назорат қилиш соҳасидаги икки ва кўп томонлама келишувларимиз ҳамда мажбуриятларимизни сақлаш ҳамда уларга риоя қилиш муҳимлигини таъкидлаймиз», дейилади ҳужжатда.\nШунингдек, мамлакатлар ядро қуролидан рухсатсиз ва қасддан фойдаланишнинг олдини олишда давом этишини билдирган. Давлат раҳбарлари аввалроқ билдирилган баёнотларнинг долзарблигини таъкидлаб, ядро қуроли бир-бирларига ёки бошқа давлатга қаратилмаганини тасдиқлаган. Баёнот якунида ядро қуролидан холи дунё қуришга қаратилган саъй-ҳаракатларга ишора қилинади.\nБешта давлат раҳбарлари муаммоларни дипломатик йўл билан ҳал этиш, ўзаро тушуниш ва ишонч даражасини ошириш, қуролланиш пойгасининг олдини олиш ниятида эканлигини қайд этган.\nАввалроқ Назарбоев дунё ядро уруши ёқасида турганини айтганди. Шунингдек, Хитой ТИВ дунёда ядровий пойга бошланганини маълум қилганди.


Хорижлик сиёсатчилар, иқтисодчилар ва экспертлар мамлакатимизда янги босқичда олиб борилаётган ислоҳотларни катта қизиқиш билан кузатиб боришаяпти. Буни уларнинг чет эл оммавий ахборот воситаларидаги туркум чиқишлари мисолида ҳам кўриш мумкин. Албатта, бундан икки ёки ўн йил аввал Ўзбекистон ҳақида мақолалар ёзилмаган, дейишдан йироқмиз. Илгари ҳам бундай материалларни кўплаб учратиш мумкин эди. Аммо бугун хорижий ОАВ юртимиз тўғрисида ўз ўқувчиларига етказмоқчи бўлган янгиликнинг, мақсад-муддаонинг мазмуни, таъбир жоиз бўлса, оҳанги ўзгарган.\nЯқинда АҚШнинг “Real Clear World” нашрида “Ўзбекистон янги марраларни кўзламоқда” сарлавҳали мақола эълон қилинди. Ушбу нашрнинг 4,2 миллион кишилик аудиторияси мамлакатимизда кечаётган улкан ўзгаришлар, амалий ташаббуслар ҳамда уларнинг самаралари ҳақида хабардор бўлди.\nНашр шарҳловчиси Жеймс Дурсо айни пайтда “Corsair LLC” консалтинг компаниясининг бошқарувчи директори ҳисобланади. “Bloomberg” молиявий янгиликлар агентлиги маълумотларига кўра, мазкур компания нафақат инвесторлар учун экспертлик маслаҳатларини беришга ихтисослаштирилган, балки ривожланаётган давлатлар -иқтисодиётига инвестиция ҳам киритади. Шу боис муаллиф юртимиз тўғрисида холис ахборот ва далилларга таянган ҳолда мақола ёзган.\nЭксперт мамлакатимизда турли соҳаларни ислоҳ этиш бўйича амалга оширилаётган ишлар, Президент Шавкат Мирзиёевнинг ташаббуслари хусусида алоҳида фикр юритиб, бу саъй-ҳаракатлар тўпланиб қолган кўплаб муаммоларга ечим топиш имконини берганини эътироф этади. Минтақавий ва халқаро ҳамкорлик, қўшни давлатлар билан муносабатлар ана шулар жумласидандир. Америкалик мутахассис таъкидлаганидек, -Шавкат Мирзиёев қўшнилар билан муносабатларни жадал яхшилаб бораётир. Давлат раҳбари жорий йилнинг сентябрь ойида БМТ минбаридан туриб “Ўзбекистон бугунги кунда ўзининг ташқи сиёсатида Марказий Осиё минтақасига устувор аҳамият қаратмоқда”, деб таъкидлади.\nНуфузли “The Diplomat” интернет-журналида яқинда эълон қилинган мақолада ҳам худди шу фикрлар баён этилганини кўриш мумкин. Нашр муҳаррири Кэтрин Путц Марказий Осиёнинг қоқ марказида жойлашган Ўзбекистон минтақавий ҳамкорликни -мустаҳкамлашни мақсад қилганини қайд этади.\nАмерика ташқи сиёсат кенгаши вице-президенти Илан Берман Ўзбекистон раҳбари томонидан минтақада амалга оширилаётган фаол ташқи сиёсатни юқори баҳолади. “Бугун Марказий Осиёдаги ўзгаришларнинг барометрига айланаётган республика тараққиётида тарихий даврдир”, деб ҳисоблайди эксперт.\nЖеймс Дурсонинг қайд этишича, Ўзбекистон раҳбари қўшни мамлакатлар, узоқ ва яқин хориж давлатлари, жумладан, Россия, Хитой, АҚШ, Европа Иттифоқи ҳамда бошқа мамлакатлар билан ҳамкорликни жадал кенгайтирмоқда.\nБундан ташқари, “Real Clear World” нашри шарҳловчиси фикрича, Ўзбекистон АҚШнинг Афғонистонга нисбатан қизиқиши ортаётганидан фойдаланиши мумкин. Тошкент Вашингтонга Ўзбекистондаги транзит ва эксплуатация инфратузилмасини таклиф қилиши мумкин. Шавкат Мирзиёевнинг АҚШ билан ҳамкорликка тайёрлиги Дональд Трампнинг принципиал жиҳатдан реалистик қарашлари билан уйғунликда Ўзбекистон иқтисодиёти тараққиёти учун зарур бўлган сиёсий макон яратиши мумкин.\nДемак, бу эътирофлар Ўзбекистоннинг янги имиджи шаклланаётганидан далолатдир. Ушбу имидж нафақат замонавий иқтисодий, сиёсий, демографик воқелик ҳамда салоҳиятга, бой тарих, халқимизнинг инсоният тамаддунига қўшган улкан ҳиссасига таянган. Шу билан бирга, сўнгги пайтларда халқаро ҳамжамият учун юртимиз тобора очиқ бўлиб бораётгани Ўзбекистон имиджини ошираётган муҳим омиллардан бири ҳисобланади.\nБу, аввало, ахборот очиқлигига интилишда кўзга ташланаётир. Бинобарин, мамлакатимизда оммавий ахборот воситалари фаолиятини такомиллаштириш бўйича аниқ чора-тадбирлар рўёбга чиқарилаётир. Қатор хорижий ОАВга мамлакатимиздаги воқеа-ҳодисаларни холис ёритиш учун кенг имконият яратиб берилди.\nЖеймс Дурсонинг ёзишича, халқаро ташкилотлар, ноҳукумат ташкилотлари ҳамда оммавий ахборот воситалари Ўзбекистондаги фаолиятини қайта тиклашга интилмоқда ва ҳукуматни ислоҳотларни давом эттиришга чақирмоқда. Мамлакатимизга яқинда ташриф буюрган “Human Rights Watch” халқаро нодавлат ташкилотининг Европа ҳамда Марказий Осиё бўйича бўлинмаси директори Х. Уильямсон ва ташкилотнинг Марказий Осиё бўйича офиси директори С. Свердлов бугунги ўзгаришларни умидли давр сифатида баҳолаб, Ўзбекистонда кечаётган янгиланишларни жуда муҳим жараён сифатида кўрсатиб ўтди.\n“Real Clear World” нашри мақоласида Шавкат Мирзиёевнинг БМТ Инсон ҳуқуқлари бўйича Олий комиссари билан учрашуви ҳақида ҳам сўз юритилган. Дарҳақиқат, Зайд Раад ал-Ҳусайн, шунингдек, БМТ Инсон ҳуқуқлари бўйича кенгашининг дин ва эътиқод эркинлиги масаласи бўйича махсус маърузачиси Аҳмад Шаҳид, Европа тикланиш ва тараққиёт банки вакилларининг ташрифлари мамлакатимизнинг мулоқотга очиқлигининг яна бир яққол тасдиғи бўлди. Уларга Ўзбекистондаги ҳақиқий аҳволни ўрганиш ҳамда холис баҳолаш учун барча зарур ахборот тақдим қилинди.\nТашқи ва ички сиёсатдаги ўзгаришларга фуқароларимиз ҳам гувоҳ бўлишмоқда. Буюк Британия нашри — “The Guardian” журналисти Жоанна Лиллис эса “Бугун Ўзбекистонда барчанинг тилида битта сўз: ўзгаришлар”, деб қайд этганида аслида ушбу ҳаётий ҳақиқат мужассам. Нуфузли нашр вакили хулосасига қўшимча қилиб айтиш мумкинки, Ўзбекистондаги янгиланишлар ҳамда уларнинг аҳамиятини нафақат юртдошларимиз, айни пайтда бошқа мамлакатлар, жумладан, ўарб матбуоти ва экспертлари атрофлича муҳокама этмоқда. Эксперт Жеймс Дурсонинг мақоласи ҳам Марказий Осиёдаги муҳим давлатга қизиқиш ниҳоятда катта эканлигини амалда кўрсатди.\nМинтақавий мулоқотнинг жадаллашуви ҳамда Марказий Осиё мамлакатларининг кўплаб долзарб масалалар бўйича тўлақонли англашувга эга эканлиги Евроосиё маконининг марказий қисмида янги сиёсий муҳит қарор топаётганини ифодалайди. Бу муҳит бутун минтақанинг жадал тараққиёти учун асос бўлиб хизмат қилиши мумкин. Улкан ўзгаришларга қўл урган сиёсатчиларга тарих гувоҳ. Улар нафақат муайян давлатлар, балки бутун бошлиқ минтақалардаги янгиланишларга сабабчи бўлишади. Дунёнинг энг нуфузли оммавий ахборот воситалари етакчи журналистлари орқали нафақат ўз нашрларининг, балки ривожланган мамлакатлар сиёсий ва иқтисодий доиралари нуқтаи назарини ҳам баён этмоқда. Президентимиз томонидан белгилаб берилган оқилона ташқи сиёсат қўшниларимизга ҳам ижобий таъсир кўрсатаяпти ҳамда минтақада ҳамкорликни янги босқичга олиб чиқаётир. Натижада минтақамизда Осиё ва Европанинг айрим давлатларида кузатилган жадал иқтисодий, сиёсий ҳамда ижтимоий ривожланиш учун беқиёс имконият пайдо бўлмоқда. Қўшни давлатлар раҳбарларининг интеграцияга самимий интилаётгани Ўзбекистоннинг жуғрофий жиҳатдан марказда жойлашгани билан бир қаторда, минтақа иқтисодий тараққиётида ҳал қилувчи кучга айланиб бораётганини кўрсатади.\nДунёнинг етакчи оммавий ахборот воситаларида янграётган бундай фикрлар мамлакатимиз раҳбари томонидан узоқни кўзлаб юритилаётган тараққиёт стратегияси пухта ва ҳаётий эканлигининг яна бир амалий тасдиғидир.\nЎзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Давлат бошқаруви академияси қошида Ёшлар муаммоларини ўрганиш ва истиқболли кадрларни тайёрлаш институти директори, сиёсий фанлар доктори, доцент.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Қишлоқ хўжалигида уруғчиликни ривожлантириш унинг ҳуқуқий асосини янада такомиллаштиришни талаб этади\tҚонун мазмун-моҳияти ўрганилмоқда »


Москвада автомобиль автобус бекатига урилиши оқибатида 3 киши ҳалок бўлди\n08:41 / 03.10.2016\n2 октябрда Москвада енгил автомобиль автобус бекатида турган 4 кишини уриб кетди. Оқибатда уларнинг 3 нафари ҳалок бўлди, яна бири жароҳат олди.\n"1- Владимирский кўчасида Hyundai Solaris автомобили йўл четидаги бордюрга урилиб, бекатда турган 4 кишини уриб юборган", деб маълум қилинди Москва йўл ҳаракати хавфсизлиги давлат инспекцияси бошқармаси матбуот хизматида.\nМаълум қилинишича, ҳалок бўлганлар орасида 13 ёшли қизча ва ўрта ёшлардаги эркак бўлган. Дастлаб машина ҳайдовчиси воқеа жойидан қочиб кетгани маълум қилинган, бироқ кейинроқ у атроф бўйлаб карахт ҳолда тентираб юрган ҳолда топилган ва қўлга олинган.\nФожиа жойидан олинган суратлардан кўринишича, бекатга урилган автомобиль каршерингга (бир неча дақиқа ёки бир неча соатга қисқа муддатга ижарага олиш) олинган бўлган. Унинг корпусида "Делимобиль" компанияси рамзи туширилган бўлган.\nКаршеринг хизмати автомобилларидан ҳайдовчилик стажи 2 йилдан кам бўлмаган, 21 ёшдан катта барча истовчилар фойдаланиши мумкин.\nБу воқеа ушбу компания автомобили иштирокида охирги кунларда юз берган иккинчи нохушлик бўлди. 30 сентябрда компания мижози йўл четидаги ариққа тушиб кетиб, машинани воқеа жойида ташлаб кетганди.\nМосква ЙТҲ автобус бекати


ОАВ: Трамп Россия ва Хитой билан ядровий битим тузишни тайёрлашга топшириқ берди\nАҚШ президенти Дональд Трамп ўз маъмуриятига қуроллар устидан назорат тўғрисида Россия ва Хитой билан янги Битимлар лойиҳасини ишлаб чиқишга топшириқ берди. Бу ҳақда манбаларга танган ҳолда The Washington Post ва CNN хабар берди.\nШу тариқа, ОАВ маълумотларига кўра, Трамп ҳозирда бошқа битимлар асосида бошқарилмайдиган Россия ядро қуролларини фойдаланишини чеклашга, ҳамда Хитой салоҳиятини текшириш ва ушлаб қолишга уринмоқда. CNN манбаларидан бирининг сўзларига қараганда, Трамп қуроллар устидан назорат Россия ва Хитойни, барча қуролларни, барча қалпоқчаларни қамраб олиши кераклигига шаъма қилиб ўтган. Бу каби Шартнома имзоланиши борасида АҚШ президенти январь ойида миллатга қилган мурожаатида таъкидлаб ўтган эди.\nТашаббус бошланғич босқичида турибди: Оқ уй ҳозирча Трампнинг топшириғини бажаришнинг вариантларини кўриб чиқмоқда, дея таъкидлайди газета. Агар бу каби Шартнома АҚШ, Россия ва Хитой ўртасида имзоланадиган бўлса бу катта дипломатик ютуқ бўларди. Аммо бу каби келишувларга тайёргарлик учун йиллар кетади, Трампнинг амалдаги президентлик муддати 2020 йилда якунланади, дея таъкидлайди ОАВ.\nЯнги Битим Россия билан имзоланган ва 2021 йилда муддати тугайдиган Стратегик ҳужум қуроллари тўғрисидаги Шартнома (СНВ-3) ўрнини эгаллаши мумкин.\nWashington Post маълумотига кўра, маъмурият Россия ихтиёрида бўлган ёки ишлаб чиқариш арафасида турган кичик ва юқори маневрли ядро қуролларидан хавотирга тушмоқда. АҚШда шунча миқдорда бу каби қуроллар йўқ. Тактик қуроллар дея аталадиган бу каби қуролларга СНВ-3 татбиқ этилмайди.\nОАВ суҳбатдошларининг фикрича, Хитой музокараларга мутлақо қизиқиш билдирмаслиги мумкин. Пекин бу каби шартомаларда иштирок этишдан ўзини олиб қочади, чунки унинг ядровий қуроллари барибир Американикидан ортда қолади, дея таъкидлайди "Америка овози".


Ғ – mulkdor.com\nҒАЙРАТЛИЛИК – инсоннинг бирор фаолиятни амалга оширишдаги шижоати, ўз куч-имкониятини тўлиқ сафарбар этиш, меҳнатни самарали ташкил қила олиш қобилиятини англатувчи тушунча. Ғ. инсонда фаоллик, қатъият, шижоат каби хислатлар мавжудлигини кўрсатади. Ғайратли одамлар: а) мақсадга эришмагунча тинмайдиган; б) эришилган натижа б-н чегараланмайдиган; в) ҳар қандай ишни аввалгидан ҳам кўра яхшироқ бажаришга ҳаракат қиладиган; г) юксак натижаларга эришгач, қувонч ва мамнунлик ҳиссини бошдан кечира оладиган; д) стратегик ва қийин мақсадларни кўзлайдиган; е) енгил ва осон вазифалар б-н чекланмайдиган; ж) янги ва янада юксак натижаларга эришиб, ишини астойдил ва сидқидилдин олиб борадиган кишилардир. Ғ. шахснинг қадриятлари ва маълум фаолият турида муваффақиятга эришиши эҳтимолига ҳам боғлиқ. Демак, инсондаги Ғ. хусусияти юқорида келтирилган барча сифатлар б-н уйғун бўлиши шарт. Ғ.да доимий шижоат, қатъият, шиддатлилик, ўз фикри ва ишида собитқадамлик мужассам бўлгани сабабли бундай сифатлар етакчи ёки раҳбар шахс фаолиятида намоён бўлади. Етакчининг Ғ.да интилиш ва шижоат, аниқ мақсад сари ҳаракат қилиш, ўз куч ва имкониятига ишонч каби сифатлар тажассум топади. Унинг Ғ. ўз билими ва имкониятига ишончини, ўзидаги заиф ва кучли томонларини аниқ била олиш, ўзидаги бор салоҳиятни муваффақиятга йўналтира олишни талаб этади. Бу эса мазкур шахс фаолиятининг самарадорлигини таъминлайди. Қатъият ва шижоатнинг ҳиссиёт б-н уйғунлашуви кутилмаган тезкор натижаларга олиб келиши мумкин. Физиологик жиҳатдан Ғ. шахснинг узоқ муддат давомида мураккаб вазифаларни бажаришга бардошлилик қобилиятини ҳам билдиради. Шахсдаги Ғ.да унинг қуйидаги сифатлари ифодаланади: а) ташкилотчилик қобилияти; б) бошқа одамлар меҳнати учун раҳбар масъулиятини ҳис этиш; в) ташкилотчилик фаолиятига ички эҳтиёжи; г) ишларни бажаришда эмоционал кўтаринкилик ҳолатини ҳис этиш. Ғ. ҳар қандай ишда шахснинг фаоллиги, шижоати, шиддати, ташкилотчилигига таянар экан, бу хислат нафақат бошқарувда, балки ўқув фаолиятида ҳам муҳим аҳамият касб этади. Ўқув фаолиятидаги Ғ., биринчи навбатда, инсоннинг ўқув фаолиятига киришиб кетиши ҳамда унинг бу борадаги ютуқлари, принциплари, қадриятлари, дунёқараши, эътиқодини билдиради.\nҒАЙРИАХЛОҚИЙЛИК — маънавий бузилиш оқибатида шаклланадиган, расман тан олинган ёки амалда мавжуд бўлган ахлоқ меъёрлари, баҳолар, анъаналар, хулқ-атвор намуналари мос келмайдиган кишиларнинг хатти-ҳаракати, хулқини англатувчи т. Ғ.х.ни белгилаш мезонлари мутлоқ ёки нисбий бўлиши мумкин. «Ёлғон сўзлама», «ота-онангни хўрлама», «зўравонлик қилма», «бировнинг жонига қасд қилма», «ўғрилик қилма», «бошқаларга ёмонликни раво кўрма” каби оддий ахлоқий мезонлар инсоният томонидан асрлар мобайнида ишлаб чиқилган, вақт синовидан ўтган ва умумэътироф этилган қадриятлардир. Ғ.х.ни белгилашнинг мутлоқ мезони ана шу тамойилларга асосланади. Маънавий мезонларнинг нисбийлиги эса турли жамиятларда яхшилик ва ёмонликнинг ҳар хил тушунилиши б-н боғлиқ. Инсон хулқ-атворида ғайриахлоқий деб тан олинган хатти-ҳаракат бошқа маданият ёки тарихий даврга тааллуқли меъёрлар, анъаналар, маънавий қоидаларга зид бўлмаслиги мумкин. Кишиларнинг ахлоқ меъёрларига зид, миллий ёки диний онг орқали шаклланган хулқи ҳам ғайриахлоқий деб баҳоланиши мумкин. Шунингдек, ахлоқий меъёрлар сиёсий ва мафкуравий тавсифда бўлган жамиятда (яъни, сиёсий мақсадлар ва ғоявий идеалларга мослари ахлоқий ҳисобланадиган жамиятда) умуминсоний ахлоқий мезонларга асосланган хулқ Ғ.х. сифатида баҳоланиши мумкин. Шунинг учун у танқидга ҳамда жамият томонидан рад этилишга маҳкум деб ҳисобланади.\nҒАЙРИОДДИЙЛИК (араб. ғайр — бошқа, ўзга; оддий — ҳар вақтдагидек) — табиат ва жамият ҳодисаларини инсон онгида акс этиш (гносеологик) жараёнларининг турли хусусият ва босқичларини ифодалайдиган фалсафий категория. Ғ. табиат ва жамият воқеа-ҳодисаларининг ҳали илмий тажрибада ўрганилмаган томонларини ифодалайди. Мас., ҳали фанда тўлиқ ўрганилмаган электромагнит майдон хоссалари, ер шарининг айрим нуқталарида айрим вақтларда магнит майдони кучининг (одатдагига нисбатан кўпроқ) ошиб кетиши ҳоллари, қуёшда содир бўлаётган магнит бўронлари натижасида вужудга келадиган иқлим, радиация шароитларининг кутилмаганда ўзгариш ҳолатлари ғайриоддий воқеликлар жумласига киради. Ғ. жамият тараққиётида ҳам (детерминизм ва эҳтимоллик қонуниятлари) учрайди. Мас., синергетика таълимотига биноан, табиат ва жамият тараққиёти узлуксиз янгиланиб туриш жараёнидан иборатдир. Бу жараён доим олдиндан режалаштириш, кўра билиш мумкин бўлган натижалар б-н тугамай, балки кўзланган мақсадлардан узоқ, кутилмаган, ғайриоддий оқибатларга олиб келиши мумкин. Мас., техноген ва антропоген муаммолар воқеликнинг ғайриоддий ифодасидир. Ғ. инсон учун табиий бўлиб, яъни англаб олинган билимлар мантиқига мос келмайди. Шунинг учун ғайриоддий бўлиб туюлган воқеа-ҳодиса табиат ва жамиятда содир бўлса-да, уларни баъзан «ғайритабиий воқелик», «ғайритабиий қобилият», «ғайритабиий куч» ва ҳ.к. сифатида ҳам талқин этилади. Мас., Нострадамус, Вольф Мессинг, Ванга ва б.нинг табиий қобилиятини инсонлар учун одат бўлиб қолган фақат бугунги билимлар тажрибаси ва хулосалари ёрдамида тушунтириб бўлмайди. Биз учун ҳозирча «ғайриоддий» ҳисобланадиган воқеа-ҳодиса тўлиқ баҳо бериш учун инсон физиологияси, психологияси, интуитив билиш имкониятлари соҳасидаги билимларимизни янада чуқурлаштириш талаб этилади.\nҒАЛАМИСЛИК (араб. ғаламис) — кишилар муносабати ва уларнинг ҳолатига раҳна солувчи; ғийбат, фитна юритувчиликни англатувчи маънавий иллат. Ғ. маънавий тамойилларга мос келмайдиган руҳий ҳолат, мақсадга эришишга тўсқинлик қилувчи амалдаги ёки тасаввурдаги тўсқинликнинг юзага келиши б-н ҳам ифодаланади. Ғ.нинг субъектив ҳолати изтиробли безовталиқдан иборат ҳиссий-салбий кечинма, хавотирлик, иложсизлик, жаҳл, ғазаб ва б. ҳисобланади. Ғ. қуйидаги натижаларга олиб келиши мумкин: тажовуз — инсонга, кишилар гуруҳига ёки бошқа мақсадга эришишга халақит берувчи тўсиққа нисбатан куч қўллашни намойиш этиш; хусусиятнинг патологик ривожи — уддалай олмаслик ҳиссининг пайдо бўлиши, мунтазам равишда ўзига ишонмаслик, шубҳа билан қараш; асабийлашиш, жазавали ҳолатлар, таназзул ҳолати. Муайян халқ ёки давлатни, бирон бир шахсни, унинг ютуқларини кўролмаслик, тинч ва барқарор ҳаётига раҳна солиш йўлидаги ҳхатти-ҳаракатлар ҳам Ғ. тарзида намоён бўлиши мумкин. Инсоният тарихида бундай ҳолатлар содир бўлиб туради. Мас., суғориш тизимининг атайлаб узоқ йиллар мобайнида нотўғри қўлланилиши натижасида қадимги Бобил давлатининг ералари ниҳоятда шўрланиб кетган, аста-секин у майда яшаш мумкин бщлмай қолгани, давлатнинг таназзулга юз тутгани маълум. Орадан икки ярим минг йил ўтса-да, бу ерлар ҳамон яшаш учун яроқсизлигича қолмоқда. Ёки ваҳобийларнинг Ғ.и туфайли бутун дунё мусулмонлари учун муқаддас ҳисобланган пайғамбаримиз қабрининг таҳқирланиши, салб юришлари, Европада ўрта асрларда христианликнинг софлигини сақлаш шиори остида ҳурфикрли кишиларнинг қатоғон қилиниши, собиқ иттифоқ давридаги қатоғонлар ҳам бунга яққол мисол бўлади. Бугунги кунда терроризм инсониятга катта таҳдид солмоқда. Жамиятда доимий қўрқув, фитна — Ғ. муҳитини вужудга келтириш, зўравонлик йўли билан унинг барқарорлигини бузиш, гуноҳсиз кишилар, жумладан, болаларнинг ҳалок бўлишига олиб келадиган сиёсий мақсаддаги ўлдириш ва портлашлар бу мудхиш ғоянинг асл моҳиятини кўрсатади.\nҒАРАЗГЎЙЛИК — маънавий иллат, манфаатпарастлик, бузғунчи мақсад йўлидаги хатти-ҳаракат, пинҳона ва ошкора адоватни англатувчи тушунча. Ғ. инсонга хос салбий хусусиятлардан бири бўлиб, аксарият ҳолларда пинҳона кечадига руҳий ҳодиса. Ғ. туфайли ижтимоий турмушда соғлом муҳит бузилади, оқибатда кишилар орасидан дўстлик, диёнат, меҳр-оқибат кўтарилади. Унинг замирида кишилар бахт-саодатини кўролмаслик, ёмон ният, ғайирлик, ёвуз мақсад яширинган. Ғ. ўзбек тилига араб тилидан ўзлашган сўз бўлиб, этимологик жиҳатдан “манфаат” маъносини беради. Ғ.нинг зидди – беғаразлик, холислик, самимиятдир. Ғ. киши атрофдагиларга фақат шахсий манфаатдорлик юзасидан муносабатда бўлади. Ғ.нинг объекти – ён-атрофдагилардан маълум бир киши ёки кишиларга қаратилган адоватли мақсад. Ғ. қилувчи маълум бир ниятини амалга оширмагунча ундан Ғ. асоратларини топиш қийин. Чунки, Ғ. эгаси ўз ниятини ҳаммага ошкор қилмайди. Ғ. оқибатида пайдо бўлувчи мақсаднинг ёмонлигини ғаразгўй яхши билади. Ғ. нафақат ўзаро шахсий муносабатларга, балки жамият турмуш тарзига ҳам салбий таъсир кўрсатади ҳамда кишилар ўртасига адоват, гина-кудурат, бегоналашиш, алал оқибат душманлик уруғини солади. Ғ.нинг жамият олдидаги ижтимоий моҳияти — шахсий манфаатпарастликдан иборат. Ғ. мавжуд жойда ривожланиш бўлмайди, у нафақат киши маънавиятини ғорат қилади, балки жамият турмушини орқага тортади. Шунингдек, Ғ. фақат ўзгаларга эмас, балки феъл эгасининг ўзига ҳам зарар келтиради. Чунки, ғаразгўй Ғ. туфайли бирор мартабага ёки маънавий-моддий фаровонликка эриша олмайди. Ғ. шаклидан қатъи назар улкан маънавий йўқотишдир. Ғ.ни бартараф қилиш асосан кишининг ўзига боғлиқ. Қолаверса, ҳамроҳида, ҳамкасбида, қўшнисида, турмуш ўртоғида Ғ.ни сезиб қолган киши ўз вақтида ушбу феъл эгасини кимсалардан холи жойда огоҳлантирмоғи, ундаги Ғ.нинг ўринсизлиги, бехудалигини таъкидлаши, биргаликда, оқиллик билан уни бу иллатдан воз кечишга даъват этади. Соҳибқирон Амир Темур ўгитларида таъкидланганидек: “Ғаразгўй, бузуқи ва ҳасадгўй одамларнинг вазирлар ҳақидаги уйдирмаларини эшитмасинлар, чунки бу табақадаги кишиларнинг душмани кўп бўлади, негаки, олам аҳлининг барчаси дунёталабдир. Агар вазирлар бундай одамларнинг кўнглига қарасалар, давлатга хиёнат қилган бўлурлар, қарамасалар, улар вазирларга душманлик қилурлар.” Халқимизнинг “Юрагида ғарази бор дўст душмандан баттар” деган мақолида ҳам ана шу иллатнинг моҳияти ифодаланган.\nҒИЙБАТ — бировни камситиб, айбситиб, ёмонлаб гапириш, фисқ-фасод каби маънавий иллатни англатувчи тушунча. Маънавий меросимизда бировнинг ўзида мавжуд сифат унинг ортидан айтилса ва бу Ғ. қилинаётган одамга ёқмаса бу ҳам Ғ. дейилади. Мас., фалончининг бўйи калта, фистончининг боши катта ва ҳакозо. Ғ. – хиёнатнинг кўринишларидан бири. Ғ. – ғийбатчининг маънавий тубанлигини кўрсатувчи, инсонлар ва жамият учун зарарли бўлган, жамиятдаги тартиб-интизомни издан чиқарадиган ва инсонлар ўртасида меҳр-оқибатнинг йўқолиб кетишига сабаб бўладиган иллатдир. Авлоний таъкидлашича: “Ғийбат деб бир кишининг камчилик ва қусурини орқасидан сўйламакни айтилур. Ғийбатни сўйламак ҳаром ўлдиғи каби эшитмак ҳам ҳаромдур. Киши ўз нафсига лаззат умиди ила бировни ғийбат қилуб, этини чайнамак гуноҳ ҳам инсоният номина ярашмаган энг ёмон ахлоқи замималардандур”. Шарқ донишмандларидан Хаёлиддин Ҳасаний фикрича, Ғ. қабиҳ феъллардан биридир. Ғ. оз бўлса-да, келтирадиган зарари денгиз каби бепоён. Бирор кишининг орқасидан гапириш, айбини топиш, ёмонлаш, бола-чақаси, хотини, хулқи, бойлиги ҳақида бемаза гапларни гапиришнинг барчаси ғийбат ҳисобланади. “Қуръони Карим”нинг “Ҳужурот” сураси 12-оятида “…(Ўзгаларнинг айблари ортидан) жосуслик қилиб юрманглар ва айримларингиз айримларни ғийбат қилмасин! Сизлардан бирон киши ўзининг ўлган биродарининг гўштини ейишни яхши кўрурми?! Ана ёмон кўрдингизми?! (Бас, гуноҳи бундан-да ортиқ бўлган ғийбатни ҳам ёмон кўрингиз)!…” дейилган. Шунингдек, ушбу сура изоҳи мазмунида: “… ўзгалар ҳақида ёмон гумон қилиш, бировларнинг айбларини топиш учун орқаларидан жосуслик-айғоқчилик қилиб юриш каби ёмон иллатлардан мўминлар қайтарилганлиги, пайғамбар алайҳис-саломнинг “Ғийбат қилиш (бировни ноҳақ) ўлдиришдан-да ёмонроқдир” деганлари ҳақида баён қилинган. Амир Темур “Темур тузуклари”да таъкидлайди: “Қайси вазир ғийбат гапларни айтса, уйдирма гапларга қулоқ солса, ўзига ёқмаган кишиларни йўқотишнинг пайига тушса, уни вазирликдан тушириш лозим”. Ҳадисда ёзилишича, кимки одамларни ғийбат қилишдан тилини тийса, Тангри ҳам унинг нуқсонларини фош қилмайди. Ғ. б-н шуғулланувчи ҳар қандай шахс ўз қиёфаси, салбий хатти-ҳаракати б-н жамиятда, инсонлар ўртасидаги муносабатларда носоғлом муҳит пайдо қилади ва одамлар соғлиғига, улар ўртасидаги ўзаро муносабатларга салбий таъсир кўрсатади. Ғ. – қалбларга қилинадиган хиёнатдир. Инсон бошқа гуноҳларни нафсининг лаззати учун қиладур. Аммо ғийбат соҳиби лаззат ўрнига ўз бошига ёки бошқа бир кишининг бошига бало ҳозирлайдур. Чунки сўз боруб ғийбат қилинмиш кишининг қулоғига етар. Ғазаб қони ҳаракатга кирар. Ғийбатчидан ўч олмак фурсатини пойлар. Шундай қилуб, ғийбат соясида икки мусулмон орасига зўр душманлик тушар. Охири ўлумгача боруб тиралур. Шул тариқа ғийбатдан туғулган адоват чўзулмоқға оид бўлуб, душманлик зўраюб, ўз ораларидаги хусусий жанжаллар ила азиз умрларини уздируб, умумий халқ фойдаси учун ишланадурган миллий ишлардан маҳрум бўлмаклари ила баробар аҳолининг орасидан иттифоқнинг йўқолувига сабаб бўлурлар. Алҳосил, қайси бир миллатнинг орасида бирлик кўтарилуб, нифоқ ва адоват ҳукм сурган бўлса, ул қавмнинг инқироз дунёсига юзланганлиғи тарих саҳифаларидан маълумдур. Расули акрам лабиййи муҳтарам саллоллоҳу алайҳи васаллам афандимиз: “Ғийбатдан сақланингиз, ғийбат зинодан ҳам ёмонроқдур”, — демишлар.\nҒОЯ (араб. ғоят сўзининг шакли) — ниҳоя, интиҳо, охир, поён ҳамда орзу, мақсад, ният, мурод, режа маъноларини англатувчи тушунча. Ҳозирги даврда Ғ. инсон тафаккурида вужудга келадиган, ижтимоий характерга эга бўлган, руҳиятга кучли таъсир ўтказиб, жамият ва одамларни ҳаракатга келтирадиган, уларни мақсад-муддао сари етаклайдиган улуғвор фикр маъносини англатади. Ғ. одамларни уюштириш, жамият ҳаётига бевосита таъсир ўтказа олиш хусусияти билан фарқланади ва у иккига: эзгуликка қаратилган – бунёдкор ва бузғунчиликка йўналтирилган – вайронкор ғоялардан иборат. Бу масалаланинг муҳим назарий асослари, бунёдкор ва вайронкор Ғ.ларнинг мазмун-моҳияти Президент И.А.Каримов асарларида кўрсатиб берилган. Ғоя бу муайян рўёлик (хаёлий образ) ҳақидаги фикр ёки тасаввур бўлиши ҳам мумкин. Шу маънода у фалсафа, психология ва б.фанларда қўлланади. Тушунчанинг бундан ташқари махсус, баъзи йўналишларга оид маъноси ҳам бор. Санъат ва фанда ғоя деб асарнинг бош фикри, назария ёки кашфиётнинг умумий тамойилига айтилади. Муайян тажриба натижалари ғояда умумлашади ва билим шаклига айланади. Бу ҳолда Ғ. фақат мавжуд ҳолатнигина ифодаламайди, балки ривожланиш тамойилларини кўрсатади, келажакка ундайди. Ғ.нинг кучи ва таъсири унинг воқеликка қанчалик мос келиш-келмаслигига боғлиқ. Ғ.да ҳаёт, воқелик қай тарзда ўзгариши ҳақида кўрсатма, кўзланган мақсад мужассам ва шу туфайли у йўналтирувчи кучга эга. Ҳамонки жамият ўз ривожида ғояга муҳтож экан, ғоясиз жамият йўқ. Фақат икки жиҳатни эсдан чиқармаслик керак. Биринчиси шуки, жамиятда эзгу ғоялар устунлик қилмаса, ёвуз ғоялар бош кўтараверади. Иккинчи жиҳат шундан иборатки, агар жамиятда шу жамият аъзоларининг манфаатларини ифодалаш, ҳимоя қилиш, йўналтириш, амалга оширишга қаратилган ғоялар ўртага ташланиб, жорий этилмаса, ўзгалар манфаатини кўзлайдиган ёт ғоялар кириб кела бошлайди. Инсон ҳаётида ҳам, жамият тараққиётида ҳам ғоялар муҳим ўрин тутади. Шу маънода, инсоният тарихи ғоялар тарихидир. Ҳар қандай миллат ва халқ, ҳар қандай ижтимоий тузум ва давлат муайян бир тамойиллар ва қадриятлар асосида ҳаёт кечиради ҳамда ўз манфаатлари, мақсад-муддаолари, орзу-интилишларини кўзлаб ҳаракат қилади. Бинобарин, улар ҳаётдаги маълум бир мафкурага таянади. Мафкура эса ғоялар асосида шаклланади. Инсон тафаккури воқеликни идрок этиш мобайнида турли фикрлар, қарашлар, ғоялар ва таълимотлар яратади. Бинобарин, Ғ.лар ҳам инсон тафаккурининг маҳсулидир. Лекин тафаккур яратган ҳар қандай фикр ёки қараш, мулоҳаза ёки нуктаи назар ғоя бўла олмайди. Фақат энг кучли, таъсирчан, залворли фикрларгина ғоя бўла олиши мумкин. Илмий адабиётларда ғоя, мафкура, идея ва идеология тушунчалари ишлатилади. “Идея” ва “идеология” кўпроқ Ғарб давлатларида ҳамда рус тилидаги манбаларда учрайди. Идеология (idea – ғоя, тушунча, logos – таълимот) атамаси эса ғоялар тўғрисидаги таълимотни англатади ва икки хил маънода ишлатилади: ғояларнинг мазмун-моҳияти, шаклланиши, аҳамияти тўғрисидаги билимларни ифодалайди ва илмий соҳа ҳисобланади; муайян ғояни амалга ошириш, мақсадга етиш усуллари, воситалари, омиллари тизимини англатади. Ғ.ларнинг оддий фикрлардан фарқи шундаки, булар гарчи тафаккурда пайдо бўлса-да, инсон (ва жамият) руҳиятига, хатто туб қатламларига ҳам сингиб боради. Ғ. шундай қувватга эгаки, у одамнинг ички дунёсигача кириб бориб, уни ҳаракатга келтирувчи, мақсад сари етакловчи руҳий-ақлий кучга айланади. Ғ. моҳиятан ижтимоий характерга эга. Муайян ғоялар одатда алоҳида олинган шахс онгида шаклланади, кейинчалик эса жамиятнинг турли қатламларига тарқалади, турли элатлар ва миллатлар орасида ёйилади. Мустақил ҳаётга қадам қўяётган янги авлод жамиятда мавжуд ғоялар таъсирида тарбияланади, муайян қарашлар ва ғояларни ўз эътиқодига сингдиради, ўз навбатида янги ғояларни яратади ва тарғиб этади. Ғ.лар ўз ибтидоси ва интиҳосига эга. Улар ҳам маълум маконда ва замонда пайдо бўлиши, жамият ривожига муайян ҳисса қўшиши, кишиларнинг онги ва қалбидан жой олиши, ўз умрини яшаб, жозиба кучи ва қувватини йўқотгач, тарихий хотирага айланиши мумкин. Ғ.га таъриф бериш учун унинг моҳиятини намоён этадиган асосий хусусиятларни санаб ўтиш лозим. Ғ.нинг энг муҳим хусусияти – инсонни ва жамиятни мақсад сари етақлайдиган, уларни ҳаракатга келтирадиган, сафарбар этадиган куч эканидадир. Ижтимоий онгнинг барча шакллари – илм-фан, дин, фалсафа, санъат ва бадиий адабиёт, ахлоқ, сиёсат ва ҳуқуқ – муайян Ғ.ларни яратади, уларга таянади ва уларни ривожлантиради. Маълум маънода айтиш мумкинки, ҳар бир онг соҳасининг ўз ғоялари мавжуд бўлади. Мазмуни ва намоён бўлиш шаклига қараб, ғояларни бир қанча турларга ажратиш мумкин. Мас., диний ғоялар; илмий ғоялар; фалсафий ғоялар; бадиий ғоялар; ижтимоий-сиёсий ғоялар; миллий ғоялар; умуминсоний ғоялар ва ҳоказо. Диний ғоялар — ҳар бир диний таълимот ва оқимнинг асосини, диний иймон-эътиқоднинг негизини ташкил этувчи ақидалардир. Ибтидоий динлар ҳар бир нарсанинг жонли экани, жоннинг абадийлиги, бут ва санамларнинг, табиий жисм ва ходисаларнинг илоҳий қувватга эгалиги тўғрисидаги қарашларга асосланган эди. Мас., ҳиндларнинг диний тасаввурларига кўра, жон кўчиб юради, бу ҳаётда у инсонда бўлса, кейинги ҳаётда бошқа жонзотга ўтиши мумкин. Илоҳларнинг кўплиги хақидаги фикрга таянадиган политеизм динлари вақти келиб монотеистик – яккахудолик ғояси асосидаги динларга ўз ўрнини бўшатиб берган. Яккахудолик ғояси миллий динларда (Мас., иудаизмда), айниқса жаҳон динлари – христианлик ва исломда ўз ифодасини яққол топган. Хусусан, ислом динида Аллоҳнинг ягоналиги ғояси асосида унинг барча ақидалари, рукнлари, талаб ва мажбуриятлари шаклланган. Илмий ғоялар – фан тараққиётининг самараси, илмий кашфиётларнинг натижаси сифатида пайдо бўладиган, турли фан соҳаларининг асосий тамойиллари (принциплари), устувор қоидаларини (постулатларини) ташкил қиладиган илмий фикрлардир. Ғояларнинг «ҳаёти», уларнинг пайдо бўлиши, ривожланиши, бошқа ғоялар билан ўзаро муносабати, кураши ва ниҳоят, эскирган ғояларнинг янгилари билан алмашиниши, айниқса, илмий ғоялар мисолида яққол намоён бўлади. Қадимги юнон файласуфлари табиий жисмларнинг энг кичик, бўлинмайдиган зарраси, деб «атом» тушунчасини киритган эдилар. Птолемей-Аристотелдан тортиб, ўрта аср Улуғбек астрономиясигача дунёнинг маркази Ер деб ҳисоблаб келганлар; Евклид геометрияси, Ньютон механикаси, Дарвин таълимоти ҳам ўз даврининг энг илғор илмий ғояларига асосланган эди. Илм-фан тараққиёти атомнинг бўлиниши, коинот маркази Ер эмаслигини ҳам ишончли далиллар билан исботлади; квант механикаси, ирсият назарияси ва бошка кўплаб кашфиётлар қилинди. Дунёга А. Эйнштейн, Н. Бор, Ф. Резерфорд, М.С. Кюри ва бошқаларнинг номларини машҳур қилган ядро физикаси соҳасидаги кашфиётлар ҳам илмий ғоялар асосига қурилган. ХХ асрда инсоният ниҳоятда кўп илмий ғояларни амалиётга айлантирди. Космик ракеталар, компьютер ва уяли телефонлар, телевидение ва бошқа соҳалардаги ютуқлар бунга ёрқин мисол бўлади. Фан тараққиёти узлуксиз ва чексиздир. Бу жараёнда амалиёт тасдиқланмаган, эскирган қарашлар янги илмий ғоялар билан ўрин алмашаверади. Фалсафий ғоялар — ҳар бир фалсафий таълимотнинг асосини ташкил этадиган, олам ва одам тўғрисидаги энг умумий тушунча ва қарашлардир. Улар бизни ўраб турган дунёни билиш жараёнида, кишилик жамиятининг тараққиёти мобайнида тўпланган билимларни умумлаштириш, инсон ҳаётининг маъно-мазмуни, унинг бахт-саодати каби масалалар юзасидан мулоҳаза юритиш асосида шаклланади. Инсоният тарихида турли халқларнинг ақл-заковат соҳиблари, доно файласуф ва илоҳиётчилари турфа хил ғоялар яратганлар. Аммо фалсафий ғоялар хақида гап кетганда, жаҳон фалсафий фикри ривожига беқиёс ҳисса қўшган ўзбек мутафаккирлари яратган меросни ёдга олмаслик мумкин эмас. Ал-Бухорийнинг ҳақиқий инсонлар, Ал-Хоразмийнинг илмий ғоялари, Форобийнинг фозил шаҳар тўғрисидаги, Ибн Синонинг тана ва руҳ муносабатига оид, Алишер Навоийнинг комил инсон хақидаги, адолат ва инсонийлик борасидаги теран фикрлари фалсафий ғояларнинг ёрқин намунасидир. Бадиий ғоялар – адабиёт ва санъат асарининг асосий маъно-мазмунини ташкил этадиган, ундан кўзланган мақсадга хизмат қиладиган етакчи фикрлардир. Улар ҳаётдан олинади, бадиий талқинлар асосида баён этилади, ўқувчида муайян таассурот уйғотади. Адабий қаҳрамонларни севиш, уларга эргашиш ҳоллари ҳам ана шу асосда рўй беради. Бадиий таъсир воситалари жуда катта кучга эга. Инсон ва жамият онгини ўзгартиришда, шахс руҳиятига таъсир ўтказишда, одамларни ҳаракат ва жунбушга келтиришда бадиий адабиёт ва санъатнинг аҳамияти беқиёсдир. Миллий ғояни тарғиб этиш, халқнинг онги ва қалбига сингдиришда ҳам улар муҳим воситадир. Ижтимоий-сиёсий ғоялар — ҳар бир халқ ва умуман башариятнинг орзу-умидлари, мақсад-муддаоларини ифодалайди, эркин ҳаёт ва адолатли тузумни ифодалайди. Озодлик ва мустақиллик, адолат ва хақиқат, тинчликсеварлик ва инсонпарварлик ғоялари шулар жумласидандир. Асрлар мобайнида бундай буюк, ўлмас ғоялар халқларга куч-қувват ва илҳом бағишлаб, уларни ўз эрки учун курашга сафарбар этиб келган. Озодлик ғояси – мазлумларни ўз эрки учун курашга чорлайдиган, қуллик ва қарамликнинг ҳар қандай кўринишини инкор этадиган ғоядир.\nҒоЯвий бўшлиҚ – муайян шароитда жамият, ундаги тоифа ва қатламларнинг онгида содир бўладиган ғоясизлик, мафкуравий вакуум ҳолатини англатувчи тушунча. Муайян ақидалар, фикр ва ғоялар замон танқидига учраганда ёки янги пайдо бўлган ижтимоий-сиёсий кучлар томонидан инкор этилганда, давр талабига жавоб берадиган ғоя ва мафкура тўла шаклланиб улгурмаган ҳолларда жамиятда Ғ.б. вужудга келади. Ғ.б.нинг юзага келиши чуқур ижтимоий-сиёсий, маънавий-психологик муаммо ва жараёнлар билaн боғлиқ. Ғ.б. у вужудга келган вақтгача маълум миллат, халқ, жамият ёки уларнинг таркибий табақаларидан бири онгида устувор аҳамиятга эга бўлган интилишлар, мақсадлар, орзу-умидлар, амалий ҳаракат асослари барҳам топган, инқироз маълум бир соҳада одамларнинг оммавий тушунчаси ёки ҳаракатига чек қўйган ва улар шу соҳада барча учун маъқул келадиган бирор-бир ғояга эга бўлмаган шароитда вужудга келади. Бундай шарт-шароит кўпинча давлат тузумининг алмашинуви, ички низолар авж олган ёки жамиятда ғайриинсоний бошқарув тизими амал қилган вақтларда ҳосил бўлади. Шароитга боғлиқ равишда Ғ.б. давомли ёки қисқа муддатли бўлиши мумкин. Ғ.б.ни бир неча турларга бўлиш мумкин. Мас., маънавий Ғ.б. ҳолати жамият узоқ вақт ўз тарихий маънавий қадриятларидан ажратиб қўйилганда, жамият маънавиятига хорижий маънавий анъаналар катта салбий таъсир ўтказиши оқибатида бутун бир жамиятга хос маънавий қадриятлар парчаланиб кетганда юзага келади. Маданий, сиёсий, ҳуқуқий, иқтисодий, миллий Ғ.б.ларнинг ҳам ана шундай ўзига хос объектив сабаблари мавжуд. Ғ.б. жамиятдаги маълум бир соҳанинг яхши ривожланмагани ёки ривожлантирилмаётгани билан ҳам изоҳланиши мумкин. Мас., маълум бир жамият аъзоларида ташаббускорлик ёки тадбиркорлик хусусиятининг сустлиги ёхуд шу хусусиятларни намоён этишга йўл бермайдиган тўсиқларнинг ҳаддан ташқари кўплиги шу соҳада Ғ.б. ни келтириб чиқаради. Шундан келиб чиқиб, айтиш мумкинки, маълум бир жамиятга хос Ғ.б. яхлит ҳам бўлиши, алоҳида йўналишлар билан боғлиқ ҳам бўлиши мумкин. Мас., техник жиҳатдан юксак тараққий этган жамиятнинг маънавиятида Ғ.б. бўлиши мумкин ва ҳ.к. Ғ.б. яхлит намоён бўлган жамиятлар қарамликка маҳкум бўлади, маълум соҳаларда Ғ.б. га дуч келган жамиятлар эса ташқи таъсирга ён бериб яшашга мажбур бўлади. Шунга кўра мавжуд давлатлар доимо ўз Ғ.б. ларини беркитиш, ҳимоялаш, унга ёт ғояларнинг кириб қолишига йўл қўймасликка уринади. Бошқалари эса тарафдорлар ёки тобе ҳудудларни кенгайтириш мақсадида ўз ғояларини бошқа жамиятларга сингдиришга ҳаракат қилади. Одатда, янги ғоялар турлича таъсир кучига эга бўлади. Айрим гуруҳлар уларни жуда тез қaбул қилади, баъзи тоифаларнинг аввалги мафкуравий ақидалардан юз ўгириши ва янги ғояларни қабул қилиши эса қийин кечади. Ғ.б. пайдо бўлишининг яна бир манбаи – жамиятда бу соҳадаги тарбиянинг етарли эмаслиги, мафкуравий жараёнларнинг ўз ҳолига ташлаб қўйилгандир. Aгар давлат ёки миллат, ижтимоий гуруҳ ёҳуд қатлам ўз манфаатлари, мақсад-муддаоларини аниқ-равшан ифода этадиган ғояларини кишилар, айниқса, ёш авлод онгига мунтазам сингдирмаса, Ғ.б. пайдо бўлади, ишонч-эътиқод сусаяди, мафкуравий таҳдидлар кучаяди. Ғояси йўқ, эътиқоди бўш одамлар эса, таъсирга тез берилувчан бўлиб, ўз йўлини йўқотиб қўяди. Ғ.б., имонсизлик, манқуртлик жамият учун жиддий хавф солади. Агар Ғ.б. пайдо бўлса, сўзсиз унинг ўрнини шу халқнинг табиатига бегона турли хил мафкуравий ғоя ва қарашлар эгаллаб олиши ва ўз таъсирини ўтказиши муқаррар. Шунинг учун ўз келажагини ўйлаган ҳар бир давлат ва жамият Ғ.б. пайдо бўлишига йўл қўймаслик, эскирган ақида ва ёт қарашларни инкор этиш б-н бирга, илғор фикрлар, улуғвор мақсад ва эзгу орзуларни одамлар онги ва қалбига сингдиришга ҳаракат қилади. Миллий истиқлол мафкураси Ғ.б.қа йўл қўймайди, маънавий ҳаётни бутун халқ ва ҳар бир фуқаронинг манфаатига мос келадиган юксак ва жозибали ғоялар б-н бойитади. Бу, ўз навбатида, фуқароларда эртанги кунга ишонч ва келажакка умид ҳиссини мустаҳкамлайди. Президент И.Каримов Ғ.б. мазмун-моҳияти ва оқибатлари ҳақида тўхталиб, шундай ёзади: “… коммунистик мафкура ва унинг ахлоқ нормаларидан воз кечилганидан сўнг жамиятда пайдо бўлган ғоявий бўшлиқдан фойдаланиб, четдан биз учун мутлақо ёт бўлган, маънавий ва ахлоқий тубанлик иллатларини ўз ичига олган «оммавий маданият» ёпирилиб кириб келиши мумкинлигини унутмаслик керак. Табиийки, «оммавий маданият» деган ниқоб остида ахлоқий бузуқлик ва зўравонлик, индивидуализм, эгоцентризм ғояларини тарқатиш, керак бўлса, шунинг ҳисобидан бойлик орттириш, бошқа халқларнинг неча минг йиллик анъана ва қадриятлари, турмуш тарзининг маънавий негизларига беписандлик, уларни қўпоришга қаратилган хатарли таҳдидлар одамни ташвишга солмай қўймайди”. (“Юксак маънавият – енгилмас куч”, 117-б.).\nҒоЯвий зиддиЯт – турли манфаат, мақсад ва интилишларни ифодаловчи ғоялар ва уларга таянадиган кучлар ўртасидаги қарама-қарши муносабатни ифодаловчи тушунча. Бундай зиддиятнинг замирида талаб-эҳтиёжлар, мақсад-муддаолар, уларни қондириш усуллари, йўллари ва воситаларининг ҳар хиллиги ётади. Озодлик, мустақиллик ва адолат ғоялари б-н босқинчилик, тажовузкорлик ва мустабидлик ғоялари ўртасидаги кураш бунинг ёрқин мисолидир. Инсон ва жамият бор экан, эзгу ғояларнинг қарама-қаршиси бўлган зулм ва зўравонлик, қабоҳат ва жаҳолат янги-янги шаклларда намоён бўлишга уринади. Лекин улар одамзотнинг адолат, тинчлик ва биродарлик, тараққиёт ва фаровонлик ғояларига таяниб, олий мақсадлар сари интилишини асло тўхтата олмайди. Ғ.з. ва курашлар тарихини ўрганиш шундан далолат берадики, неча минг йиллар давомида эзгу ва тараққийпарвар ғояларга қарши қурол, куч, макр-ҳийла ишлатиб келинди. Қарам халқларга қуллик психологияси сингдирилди. Босқинчиларнинг динлари, қадриятлари зўрлаб татбиқ этилди. Эрк ва мустақиллик, адолат ва ҳаққоният ғоялари шафқатсиз равишда бўғиб қўйилди. Инсоният ўзлигини англай бошлаган ҳозирги замондагина ғоявий зиддиятларни демократия ва плюрализм тамойили асосида ҳал қилиш имкониятлари пайдо бўла бошлади. Мас., Президент Ислом Каримов томонидан юксак мафкуравий маданиятни мужассам этган ғояга қарши ғоя, фикрга қарши фикр, жаҳолатга қарши маърифат б-н курашиш ҳақидаги тамойилнинг илгари сурилиши ана шу мақсадга йўналтирилган. Ғ.з.лар шу қадар кенг тармоқланишга эгаки, оқибатда унинг юзага келиши, тузилишини ифодаловчи ҳар қандай тизим нисбий характер касб этади. Ғ.з. тушунчаси алоҳида инсоннинг ички дунёси зиддиятларидан бошланиб, қитъалараро юз берувчи зиддиятли муносабатларни ҳам қамраб олади. Шунингдек, Ғ.з. “ғоявий кураш” тушунчасининг муқобили сифатида ҳам қўлланиб, ундан келиб чиқувчи қарама-қаршиликлар бирлиги ва кураши масаласи фалсафа фанида кенг ўрганилади. Худди шу каби ғоявий бирлик Ғ.з. нинг зидди ҳисобланади. Инсон онгида маълум бир ғоя ва унинг атрофида бирлашган фикрлар, худди шу инсон онгидаги бошқа бир ғоя ва унинг атрофида бирлашган фикрларга қарама-қарши келганда инсон шуурида, руҳиятида Ғ.з. пайдо бўлади ва бу зиддият улардан бири енгиб чиққандагина барҳам топади. Инсон муносабатларида Ғ.з.лар амалий фаолиятга туртки берувчи асос вазифасини бажаради. Таъкидлаш керакки, бугунги кунда давлатлараро сиёсий, минтақалараро иқтисодий, халқлараро ҳуқуқий, миллатлараро маданий, ҳудудлараро маънавий Ғ.з.лар глобал зиддиятлар даражасига кўтарилгани кўзга ташланади. Давлатлараро сиёсий Ғ.з.лар маълум бир давлат сиёсатида ишлаб чиқилган алоҳида ёки бир неча давлатларга муносабатни ифодаловчи ғояларнинг мазкур давлат ёки давлатлар ғоявий қарашларига қарама-қаршилиги, мос тушмаслигидан келиб чиқади. Шунингдек, маълум бир давлатнинг ўз ҳудуди, ўз жамияти учун ишлаб чиққан ғоялари, у билан амалий муносабатдаги бошқа давлатлар ички ва ёки ташқи ҳаётига таъсир кўрсатиши мумкин бўлган ҳолларда ҳам давлатлараро Ғ.з.лар пайдо бўлиши мумкин. Мас., маълум бир давлат ҳудудида яшаб келаётган бошқа давлат фуқаролари, ўзга миллат, ўзга дин, ўзга тил вакиллари эркинликларини чекловчи ғоялар сиёсий амалиётга татбиқ этилганда шундай ҳол юз берганлигини кўплаб давлатларнинг тарихий-сиёсий муносабатларида кузатиш мумкин. Миллатлараро маданий Ғ.з.лар маълум бир миллатга оид маданий анъаналарнинг бошқа бир миллат маданий анъаналарига таъсирининг ортиб бориши оқибатида юзага келадиган зиддият бўлиб, чуқурлашганда низоли жараёнларни вужудга келтириши мумкин. Тарихда бундай воқеалар ортида келиб чиққан фожиали оқибатлар кўплаб учрайди. Бугунги дунёда Ғарбнинг юксак техник маданияти ва Шарқнинг кўпроқ тарихий анъанавий маданиятга содиқлиги бу икки қутб мамлакатлари, халқлари орасида жуда катта маданий Ғ.з. ни ҳосил қилган ва унинг тинч йўл билан бартараф қилинмаслиги инсониятни ҳалокатга олиб борувчи сабаблардан бири ҳисобланади. Ҳудудлараро маънавий Ғ.з.лар маълум бир ҳудуд халқлари маънавий дунёқараши, анъаналари, қадриятлари, меросининг бошқа ҳудудларга таъсири яққол кучайганда вужудга келади ва бошқа муносабатларга ҳам таъсир кўрсатади. Мас., биргина диний эътиқод ёки буюкмиллатчилик омили тарихда жуда катта ва узоқ йиллик урушларнинг келиб чиқишига сабаб бўлган. Ёки маълум бир миллат маънавий қадриятлари, анъаналари, мероси динига қилинган тажовуз ёхуд тазйиқ жамиятда маънавий Ғ.з.ларни келтириб чиқаргани маълум.\nҒОЯВИЙ МУТААССИБЛИК – тўғри деб ҳисобланган муайян фикр, ғоя, ақидадан бошқа ҳамма нарсани нотўғри, ёлғон деб билиш, кўр-кўрона инкор этишга асосланган қараш ва амалиётни анлатувчи тушунча. Ғ.м. турли йўналиш ва эътиқоддаги кишиларга хос бўлса-да, улардаги умумийлик ўзга ғоя ва эътиқодни ёлғон ҳисоблаш, ўз қарашларини мутлақлаштириш, унга қўшилмаганларга қарши фаолият олиб бориш, уларни йўқ қилишга қаратилган ҳаракатларда яққол кўринади. Ўрта асрлардаги инквизиция, баъзи Ғарб мамлакатларидаги неофашизм ғоялари тарафдорлари ҳаракатлари Ғ.м.ка мисол бўла олади. Собиқ Иттифоқдаги ҳукмрон мафкура ҳам ана шундай жиҳатларга эга эди. Унинг ғояларидан ўзгача фикрлаган кишилар, Мас., диндорлар, маърифатпарвар зиёлилар, маданият, адабиёт, илм-фан намояндалари, давлат арбоблари қатағон қилинган, фаннинг эса ҳатто бутун бир соҳалари ривожлана олмаган эди. Генетика, кибернетика, социология, политология, идеология каби соҳаларга бу фанлар б-н боғлиқ мавзуларни тадқиқ этишга изн берилмагани фикримизга далил бўла олади. Ғ.м. мусулмонлар орасида ҳам бор. Баъзи мутаассиблар динни худди Пайғамбар алайҳиссалом даврларидаги каби ҳолатга келтириш керак, деса, бошқалари ўрта асрлардаги халифаликни барпо қилиш керак, деган ғайриилмий қарашни илгари суради. Натижада ўз ғояларини амалга оширишга қарши чиққанлар диндан қайтганлар, динни бузаётганлар сифатида эълон қилиниб, уларга қарши курашиб, жисмонан йўқ қилишга ҳаракат қилинади. Ғоялар аслида ўз моҳиятига кўра ривожланувчан бўлади. Яъни илгари сурилган бир ғоя йўлида амалий натижаларга эришган инсонлар мантиқан шу ғояларнинг давоми бўлган, эришилган ютуқларни мустаҳкамловчи янги ғояларни ишлаб чиқади ва бу ҳолат узлуксиз давом этаверади. Бунинг акси ўлароқ, Ғ.м. тарихий ёки замонавий асосларга таянган маълум бир ғояга мустаҳкам ёпишиб олиш, унинг ривожини таъминламасдан, фақат шу ғоя бўйича эришиладиган натижалар билан чекланишни англатади. Шунга кўра, Ғ.м.нинг бир неча турлари фарқланади. Мас., алоҳида шахс ғоялари устуворлигида шаклланадиган Ғ.м. асосан давлат ва сиёсат арбоблари, дин, илм-фан намояндалари ғоялари негизида вужудга келади ва тарғибот учун шарт-шароит етарли бўлганда кенг тарқалиб, давлат, жамият ёки халқларнинг катта-катта гуруҳлари учун фалокатли оқибатларга олиб келиши мумкин. Шахс ғоялари асосида вужудга келувчи Ғ.м., аввало, жамиятнинг қўйи табақаларини қамраб олади. Унга асосан давлат ва унинг сиёсатидан норози, шунингдек, давлат қонунларига биноан жиноятчи сифатида қайд этилган ва жазоланган фуқаролар эргашади. Маданий ёки маънавий нуқтаи назардан эса Ғ.м. маълум бир халқ ичидаги маданий, маънавий анъаналар, қадриятларни тушунмай, унинг ўрни ва аҳамиятини тасаввур қила олмайдиган инсонларни ўз атрофида бирлаштиради. Ғ.м. ни юзага келтирувчи бундай ғоялар маълум жамиятда пайдо бўлиб, унинг ўзида ёйилиши, бир ҳудудда пайдо бўлиб, ўзга ҳудудларда кенг тарқалиши ёки мустаҳкамланиши мумкин. Ғ.м.нинг гуруҳ ғояларига асосланган бошқа бир тури эса бундан ҳам хатарлироқ бўлиб, у бутун инсоният тараққиётига ҳалокатли таъсир кўрсатишга қодирдир. Маданий, маънавий, иқтисодий, сиёсий таъсир, айниқса, унинг четдан бўлиши Ғ.м. юзага келишида асосий омиллардан саналади. Ғ.м.ка қарши курашнинг энг самарали йўли аввало, унинг асосларини тўлиқ аниқлаб, улар қандай оқибатлар келтириб чиқариши мумкинлигини шу ғояларга эргашишга мойил инсонларнинг турли табақа ва тоифалар вакиллари яққол тарзда тасаввур эта оладиган, амалий, ҳаётий далиллар асосида кенг миқёсда тушунтириш ишларини олиб боришдир. Жаҳон халқларининг тарихий тараққиётида Ғ.м. ка кўп бор дуч келинган ҳамда бугунги кунда у глобал тус олмаган бўлса-да ҳозирги даврда турли тамаддун ва жамиятлар ўртасидаги муносабатларда кўзга ташланаётган муаммолар келажакда Ғ.м.нинг авж олишига шарт-шароит яратиб бериши эҳтимолдан холи эмас. Ғ.м.нинг акси ғоявий тараққиёт, маърифат, ҳурфикрлилик бўлиб, унинг асосида кишиларнинг қалби ва онгига эзгулик, ҳамжиҳатлик, бағрикенглик, тотувлик тушунчаларини сингдириш ётади.\nҒоявий парокандалик – жамият, халқ, ижтимоий қатламларнинг ўз мақсадларини аниқ-равшан белгилаб олмагани, орзу-интилишлари ва манфаатларини ифодаловчи мафкура яратилмагани сабаб ижтимоий онг ва маънавий ҳаётда юзага келадиган ғоявий бошбошдоқлик, беқарорликни англатувчи тушунча. Ғ.п. одатда муайян сиёсий тизим ўз ҳаётини тугатиб, бир тузумдан бошқасига ўтилаётган, ижтимоий сиёсий қутблашув ва зиддиятлар кучайган, жамият турли табақаларга бўлиниб, ҳар бир ижтимоий-сиёсий куч ўзининг тор манфаатлари доирасида ўралашиб қолган вазиятларда рўй беради. Бу ҳолат жамиятнинг янада тарқоқлашуви ҳамда бир-бирига душман тарафларга ажралиб кетишга олиб келади. Мамлакатда ички зиддиятлар кучайган, қатлам, тоифа, миллий-этник бирликлар ўртасидаги қарама-қаршилик зўрайган ҳолларда ҳам ана шундай ҳол рўй беради. Мас., собиқ иттифоқ бошқарув қобилиятини йўқотган бир шароитда Ўзбекистонда миллий мустақилликка интилиш ҳаракати оммавий тус олди, миллий давлатчилик ғоялари бутун мамлакатни қамраб олди. Лекин шунга қарамай, мамлакатдаги мустақил давлатчиликка оид ғоялар жамиятдаги қатламларда ҳар хил ифодаланмоқда эди. Бунинг сабаби, Юртбошимиз таъкидлаганидек, “янгича сиёсат юритиш, янгича фикрлаш ғоят мураккаб ва бу бир кунда ҳал бўладиган иш эмас”лигида эди. Чунки, бу даврда собиқ иттифоқдаги турли қатламларининг вакиллари турли ғоявий йўналишларни ифодалар, бу ғояларга эргашувчилар барча ҳудудларда мавжуд бўлса-да, сийрак ва аралаш ҳолда эди. Мазкур ғоялар аксарият ҳудудлар аҳолиси манфаатлари ёки дунёқарашларига мос келмас, асосийси, халқ Ғ.п. кайфиятида эди. Чунки эртага нима бўлишини ҳеч ким тасаввур эта олмас, шунинг учун ҳам аҳоли қандай мақсад ёки ғояни ҳимоя қилишни аниқ англаб етмаган эди. Бунинг асосий сабабларидан яна бири – республикалар раҳбариятига нисбатан собиқ марказнинг турли тазйиқ ва хуружларининг рўй бериб туриши эди. Бутун бир иттифоқ тарихида партия раҳбарларининг фаолияти, фикр-мулоҳазалари ва кўрсатмаларини юксак баҳолаш анъанаси асосида яшаётган халқнинг баъзи тоифаларига ҳали ҳам марказнинг турли хуружларидан ҳадиксираш, иккиланиш кайфияти йўқ эмас эди. Хуллас, мустақиллик арафасида жамиятдаги турли ижтимоий қатламлар дунёқарашида ижтимоий тузум, тартиб, мафкура, давлат бошқарувини ташкил этишга доир турли ғоявий қарашлар пайдо бўлди ва бу Ғ.п.ни кучайтирди. ХХ асрнинг 80-йиллари охирларида Ғ.п. кучайиб, бу ғоявий йўналишлар борган сари кўпроқ одамларни ўзига жалб эта бошлади. Собиқ иттифоқ тузуми таназзулга учраган бир пайтда халқ ўртасидаги ижтимоий жонланишнинг оломончилик характери ва турли тартибсизликлар бошқарув тизими, унинг турли қуйи поғоналардаги раҳбарлари, маҳаллий бошқарув органлари раҳбарлари фаолиятида Ғ.п. пайдо бўлишига олиб келди. Cобиқ иттифоқ ҳукмронлигининг сўнгги даврларида, шунингдек, миллий мустақиллик ва миллий давлатчилик ғоялари халқнинг барча қатламлари орасида кенг ёйилмаган, ҳали миллий мустақиллик мафкураси шаклланмаган, иқтисодий бўҳронлар авж олган бир даврда жамиятдагги Ғ.п.ни белгилаб беришга шартшароитлар туғдирган омиллар асосан қуйидагилардан иборат эди: коммунистик партия ғояларини бошқа барча ғоялардан устун қўйиш; бошқарувнинг маъмурийбуйруқбозлик усулининг устуворлиги; миллий анъаналарга эскилик сарқити сифатида қараш; диний тарбиядан узоқлашиш, бирданига диний эркинлик берилиши; бошқарув ва ишлаб чиқаришдаги кўзбўямачилик, ижтимоий боқимандалик ва раҳбарлар ўртасида коррупциянинг кучайиши; раҳбар кадрлар танлашнинг шахсий муносабатлар асосида амалга оширилиши; кадрлар ўртасидаги масъулиятсизлик, давлат мулкини талон-тарож қилишга мойиллик ва бошқарувдаги лоқайдлик; раҳбар кадрлар ўртасидаги қариндошуруғчилик, ошна-оғайнигарчилик, миллий айирмачилик. Турли мафкуралар ўртасидаги тўқнашувларнинг авж олиши, собиқ марказнинг буюк давлатчилик руҳидаги тоталитар ғояларининг давом этиши, турли экстремистик гуруҳларнинг интилишлари оқибатида дунёвий давлатчилик тамойилларини сақлаб қолишга нисбатан таҳдиднинг пайдо бўлиши; фуқаролар ўртасида авж олган маҳаллийчилик, уруғ-аймоқчилик; мамлакат ривожланишининг стратегик мақсад ва вазифаларини кенг миқёсда ёритиб, тушунтириб берувчи умуммиллий тараққиёт дастурининг тўла ишлаб чиқилмаганлиги, истиқболга доир аниқ тасаввурларнинг шаклланмаганлиги; эски тузумда шаклланган тузилмалар фаолиятининг давом этиши шулар жумласидандир. Умуман, ХХ асрнинг 80-йиллар охири – 90йиллар бошида жамият дунёқараши, шу дунёқараш асосидаги фаолиятни ташкил этиш масаласи маълум бир тизимга солинмаган, жамиятдаги табақа ва тоифаларнинг ғоявий мақсадлари турли-туман бўлиб, айни вақтда турли манфаатлар асосида фаолият олиб борар эди. Тарихдан маълумки, Ғ.п. туфайли давлатлар ва халқлар қарамликка, иқтисодий ва мафкуравий исканжага тушиб қолади, таназзул ва тушкунликка йўлиқади. Жамиятдаги барча қатлам ва гуруҳларни умумий мақсадлар ва туб манфаатлар йўлида бирлаштирадиган ягона, умумхалқ мафкурасигина Ғ.п.ка барҳам беради. Президент И.А.Каримов раҳбарлигида мустақилликнинг дастлабки йилларида ишлаб чиқилган мамлакатнинг тараққиёт модели, унинг стратегик ва тактик тамойиллари, миллий ғоя ва миллий истиқлол мафкураси таълимоти Ўзбекистоннинг барқарор тараққиёти, юртимизда ҳуқуқий демократик давлат ҳамда фуқаролик амиятини барпо этиш мақсадига хизмат қилиб келмоқда.\nҒоЯвий тажовуз — муайян бир жамият ёки миллат, ижтимоий қатлам ё гуруҳ онги ва руҳиятига ташқаридан ўтказиладиган мафкуравий таъсир, бегона ва ёт мақсад-манфаатларга хизмат қиладиган ғоявий босқинчилик. Тарихда ғоявий тажовуз ҳарбий истило, сиёсий тазйиқ ва иқтисодий исканжа чоралари б-н боғлиқ ҳолда олиб борилган. Мас., Александр Македонский Ўрта Осиё халқларини босиб олар экан, уларни итоатда тутиб туришни ўйлаб, катта Ғ.т. амалга оширган. Берунийнинг гувоҳлик беришича, у биринчи бўлиб ерли халқнинг мўътабар китоби “Авесто”ни тортиб олиш ва умуман, саводли, илмли маҳаллий ҳаоли вакилларини бутунлай йўқ қилиб ташлашга буйруқ берган эди. Негаки, эзгулик ва ёвузликнинг нимадан иборат эканлигини ажратиб берувчи, тушунтирувчи ва амалий ҳаётга жорий этувчи китоб – конституцияни қандайдир қонунлар мажмуасига эмас, ҳар бир кишининг онгли фикрлаш тарзи, мафкурасига айлантирган халқ устидан узоқ вақт ҳукмронлик қилиш мумкин эмаслигини, бу халқни манқуртга айлантиришда унинг ана шу ғоявий-мафкуравий асосларини йўқотмасдан иложи йўқлигини у яхши билган. Аммо унинг ўйлагани кутилган натижага олиб келмаган. Ёвузликларни ёмон кўрган ва ундан озод бўлиш эътиқодига содиқ бўлган халқнинг қўлидан китоби кетса ҳам дилидан ишончи ва фикри, онгидан мафкураси ўчмаган. Бу эса эркинлик учун сўнмас кураш оловини ёқиб юборган. Шунинг учун македонлар ўша даврда халқни фақат ҳарбий қудрат орқалигина ушлаб тура олганлар. Аммо бу кучнинг секин-аста сусайиши ва халқ ҳаракатининг борган сари фаоллашиб бориши тез орада босқинчи улар ҳукмронлигининг барҳам топишига олиб келган. Ғоявий-мафкуравий дунёқарашнинг кучлилиги маҳаллий халқни македонлар таъсирига эмас, македонларни маҳаллий халқ таъсирига тушира олган. Бунда якка шахслар ҳам роль ўйнаган бўлса-да, жамият руҳияти – ғоясининг ягона нуқтада бирлашиши — озодлик учун кураш энг муҳим ҳамда асосий омил сифатида хизмат қилган. Мўғуллар истилоси ғоят даҳшатли тус олиши, ерли халқнинг кўпгина қисми қирилиб кетишига қарамасдан, уларга қарши курашнинг ғоявий-мафкуравий усулидан фойдаланиш яна Осиё халқлари ғалабасини таъминлаганди. Бир ғоя ёки тамойил атрофида бирлашиб, уни сидқидилдан ҳурмат қилиб, ҳаётда унга эргашаётганлар сафида туриш ва уни амалга ошириш учун ўз ҳаёти, фикри ва фаолияти билан иштирок этиш – «миллий мафкура миллатни бирлаштирувчи байроқ»нинг мавжудлиги (бу даврда диний ва миллий қавмдошлик халқни бирлаштирган ғоянинг бош омили бўлди) мўғулларнинг ўзини ана шу халқ ичига сингиб, ўзлашиб кетишига замин ҳозирлаган. Бунда халқ ғоявий бирлигининг таянч кучларидан бири – тасаввуф таълимоти, унинг бирлаштирувчи ғоялари ҳам жуда катта аҳамиятга эга бўлган. Минг йилдан зиёд давр мобайнида халқимизнинг қалб мулкига айланган ислом дини ўз моҳиятига кўра инсониятни эзгуликка чорлаш ғояларини ифода этса-да, биз яшаётган минтақага у аввало қурол кучи билан олиб келинган. Араблар ҳам Ўрта Осиёга бостириб кирганларида ҳар жиҳатдан, жумладан, дунёқараш жиҳатидан ҳам озодликни жуда севувчи, шунингдек, ҳар қандай халққа ўз ғоявий таъсирини кўрсата олувчи, курашлардан қайтмас халққа дуч келганди. Улар бу халқни қурол кучи билан узоқ вақт тутиб тура олмасликларини англаб етгач, қандай бўлмасин, аввало, халқ мафкурасининг негизини ташкил этувчи асосий омил – диний эътиқодни ўзгартириш, миллий урф-одат ва маросимларни ўзлариники билан алмаштиришга ҳаракат қилганлар. Бу Ғ.т. бутун халқни араб маданияти таъсирига тушишига, кейинчалик тўлиқ араблашиб (миллат сифатида бўлмасада моддий ва маданий ҳаёт тарзига кўра) кетишга олиб келиши керак эди. Жамият ҳаёти ва йўналишини ўзгартиришда тил омили ҳам муҳим ўрин эгаллаган. Араб тилининг давлат тилига айлантирилиши, биринчидан, бошқарувда қулайликни вужудга келтирган, иккинчидан халқ мафкурасини ўзгартиришда алоҳида аҳамият касб этган. Ижодкорлик, барча ёзув-чизув ишларининг шу тилда юритила бошлаши араблар назарида ўз-ўзидан халқ дунёқарашини ўзгартириши, уни араблар асослаган йўлга солиб юбориши лозим эди. Бу соҳада яна бир энг муҳим омил дин эди. Аммо халқимиз исломни ўзининг қадимий анъаналари, урф-одат ва маросимлари, тафаккур тарзи билан бойитган ҳолда ўзлаштирди, динга сингиб кетмади, уни ўз дунёқарашига мувофиқлаштириб қабул қилди. Икки маданиятнинг бирикуви натижасида минтақада катта уйғониш даври вужудга келди. Тафаккур хулосаларини амалда жорий этишга иштиёқманд, табиатида бу нарса ёрқин акс этиб турувчи ерли халқ ислом ғоялари таъсирида ўз зеҳниятида (менталитетида) янги ўзгариш ясади ва фанда ҳам, маданият ва маънавиятда ҳам араблар таъсиридан қутулиб, аксинча, уларни ва ҳатто Европадаги бошқа халқларни ҳам ўз таъсир доирасига тортди. Мас., Ибн Синонинг “Тиб қонунлари” Европа университетларида асосий дарслик сифатида эътироқ этилган, ал-Хоразмийнинг фани алгебра, Улуғбекнинг астрономия фанига қўшган буюк ҳиссасини назарда тутсак, ўша даврда халқимиз тафаккури, дунёқараши, ғоявий жиҳатдан қанчалик илгарилаб кетганининг гувоҳи бўламиз. Хуллас, Ғ.т. дан босқинчиликни оқлаш, мустамлака ва қарам халқларни мафкуравий асоратда сақлаш мақсадида фойдаланилган. Ғ.т.нинг муҳим хусусиятлари — ҳақиқатни сохталаштириш, тарихни одамлар хотирасидан ўчириш, умуминсоний қадриятларга беписандалик иборат. Ғ.т. алдаш ва макр б-н, айниқса ёшларни ота-онасига, жамиятга қарши қўйиш, хиёнат ва сотқинликни фидойилик деб кўрсатиш тарзида ҳам намоён бўлади. Ҳозирги замонда юз бераётган глобаллашув жараёнлари Ғ.т.нинг шакл ва йўналишларига ҳам ўзгартишлар киритмоқда. Ҳарбий қурол кучи б-н ўз ғaразли мақсадларига етишиш имкониятидан маҳрум бўлган экстремист ва террорчи гуруҳлар тобора Ғ.т. йўлига ўтмоқда, унинг янги, янада хавфли усул ва воситаларидан фойдаланмоқда. Бундай тажовузга фақат умуминсоний ғоялар ва демократик тамойилларга асосланган соғлом мафкура б-н қарши тура олиш мумкинлиги тобора аён бўлиб бормоқда.\nҒОЯВИЙ ТУРҒУНЛИК – муайян мафкура тизимидаги такомиллашиш ва янгиланиш жараёнининг тўхтаб, мафкуравий ақидаларнинг реал ҳаёт, амалиётдан узилиб қолиши. Маълумки, ҳар қандай мафкура муайян ижтимоий қатлам, миллат, давлат, жамиятнинг эҳтиёжлари, манфаатлари, мақсад-муддаолари, орзу-интилишлари ҳамда уларни амалга ошириш тамойилларини ўзида мужассам этадиган тизимдир. Жамият тараққий этар экан, бу тизим ҳам такомиллашиб, янгиланиб бориши лозим. Шундагина у ҳаёт талаблари, ижтимоий тараққиёт қонунларига жавоб бера олади. Акс ҳолда, у янги замон реалликларига мос келмай ҳолади ва тарих саҳнасидан тушиб кетади. Коммунистик мафкуранинг тақдири бунга мисол бўла олади. Демак, мафкуранинг ижтимоий ҳаётдан узилиб қолиши жамият тараққиётига тўсиқ бўлади ҳамда Ғ.т. ҳолатини келтириб чиқаради.\nҒоЯвий Қарамлик – миллат, жамиятнинг ўз манфаатлари ва мақсадларига мос келмайдиган, унга зид бўлган ғоявий оқимларга боғлиқлиги, ёт ва бегона ғояларга бўйсунишини характерловчи ҳолат. Ғ.қ. ғоясизлик, ғоявий бўшлиқ ёҳуд парокандалик оқибатида келиб чиқади. Шунингдек, Ғ.қ. давлат бошқаруви ва ички сиёсат билан боғлиқ равишда ички характерга хам эга бўлиши мумкин. Мас., бошқарув шакли авторитар бўлган ҳолларда бошқарув тизими умумий ғоявий мақсадларни бошқаришни ўз қўлига олади ва кўпчилик бошқарув тизими гуруҳи ғояларига эргашишга мажбур бўлади. Бунда мантиқан кўпчиликка хос ғоявий мақсадлар озчилик томонидан ишлаб чиқилган мақсадларга мажбуран сингдирилади ёки кўпчиликнинг ғоявий мақсадлари сунъий равишда бўғиб қўйилади. Натижада, жамият, давлат фуқароларининг ғоявий жиҳатдан авторитар тузумга қарамлиги вужудга келади. Жамият, давлат фуқароларининг ўз тузумларига қарамлиги кўп холларда давлатнинг ичдан бузилишига замин ҳозирлайди. Монархия тузумида монарх, тиранияда тиранлар ва уларнинг ҳукуматларига Ғ.қ. тарихий давлатларда кўп бор кузатилган. Ғ.қ. ни замонавий демократик давлатларда ҳам кузатиш мумкин. Бугунги айрим ривожланган демократик давлатларда сиёсий элита ёки бошқа асосий таъсир кучига эга бўлган элитар табақалар давлат ёки жамиятнинг ғоявий мақсадларини бошқаришда муҳим ўрин тутади. Улар томонидан ишлаб чиқиладиган турли стратегик мақсадлар, аввало, ўз фуқароларини шу мақсадга қаратиб олишни кўзда тутади. Мас., ўтган аср ўрталарига қадар француз жамиятида айрим Африка мамлакатлари албатта Франциянинг мустамлакаси бўлиши керак, деган қараш устувор бўлган эди. Ўтмишда Франция сиёсий элитаси томонидан ишлаб чиқилиб, амалиётга татбиқ этилган бу ғоявий мақсад кўп йиллар давомида бутун француз жамиятини ўз таъсирига тортиб, Ғ.қка туширган эди. Шу жиҳатдан олиб қараганда Ғ.қ.нинг минтақа, ҳудуд, давлат, жамият, миллат, ирқ, табақага мансуб умумжамиятга хос кенг, сиёсий, иқтисодий, ҳуқуқий, маданий, маънавий каби жамият ҳаётининг айрим соҳаларига мансуб ўртача, санъат, ижод ёки бошқа касбий характердаги муносабатлар билан боғлиқ кичик турлари кузатилади. Ғ.қ.нинг бундай турлари кўп ҳолларда кўпчилик томонидан эркин тарзда қабул қилинади, яъни жамият буни Ғ.қ. деб ҳисобламайди ва шу билан мазкур ғояни тарғиб қилувчи манфаатдор синф ёки гуруҳлар мақсадларини қўллаб-қувватлаш вазифасини бажаради. Америка тарихида қора танли ва қизил танли аҳолига нисбатан олиб борилган сиёсатда оқ танлилар ёки европаликлар ана шундай тарзда Ғ.қ.ка туширилган эди. Аммо ўтган асрнинг ўрталарига қадар жамият буни ғоявий қарамлик деб ҳисобламасди. Ғ.қ. нинг бундай тури собиқ иттифоқ ва унинг таркибидаги иттифоқдош республикаларда ҳам кузатилган. Айни шу муносабатларда ирқ, миллат билан боғлиқ Ғ.қ. ни ҳам кузатиш мумкин. Шунга кўра Ғ.қ. бир вақтнинг ўзида бир неча турда мавжуд бўлиши, айни вақтда, жамиятнинг ҳам қўллаб-қувватловчи, ҳам қарши турувчи гуруҳларига хос бўлиши мумкин. Бундан ташқари, бугунги кунда кўзда тутилган маълум жамият, давлат ёки минтақани Ғ.қ.ка туширишга интилишларни баъзи ривожланган давлатларнинг стратегик режалари таркибидан ўрин олганини яққол кузатиш мумкин. Ғ.қ.нинг юзага келишига ташқаридан ўтказиладиган мафкуравий таъсирлар энг асосий сабабдир. Тарихда Ғ.қ. асоратига туширилган, мустамлакага айлантирилган халқларнинг ўз маданияти, тили ва динидан узоқлашишга, уларни унутишга сабаб бўлган. Вақт ўтиши б-н шу халқнинг илғор вакиллари, фидойи фарзандлари, ҳатто ўз жонини қурбон қилиб бўлса-да, озодлик ва мустақиллик учун курашган, қарамликнинг ҳар қандай кўринишига қарши оммани қўзғатган. Ҳозирги глобаллашув шароитида Ғ.қ.ка солишнинг турли усуллари қўлланмоқда, хилма-хил “овоз”лар, оммавий ахборот воситалари, ахборот технологиялари, инвестициялар ёрдамида мафкуравий тажовузлар уюштирилмоқда. Бундай таҳдид ва таъсирларга фақат кучли ғоя, ўзликни англаш, соғлом мафкурагина қарши тура олади. Мафкуравий полигонлар ядро полигонларидан хавфлироқ бўлиб бораётган вазиятда миллий ғояни ёшлар онги ва қалбига сингдириш ниҳоятда муҳим. Миллий ғоя фуқароларни тафаккур қуллигидан қутқаради, Ватан равнақи, юрт тинчлиги ва фаровон турмушни таъминлашга ёрдам беради, мустаҳкам мафкуравий иммунитет ҳосил қилишга хизмат қилади.\nҒоЯсизлик – муайян шахс ёки ижтимоий гуруҳнинг онги ва қалбида муайян мақсад сари етакловчи фикрнинг йўқлиги. Ғ. одатда ҳали ўзлигини англаб етмаган, ўз манфаат ва имкониятларини ифода эта олмайдиган, мақсад-муддаолари ва ҳаётий қадриятларини англаб етмаган кишилар ва тоифаларда учрайди. Ҳаётда юксак ғояси, эзгу орзу-интилишлари бўлмаган одам фақат табиий эҳтиёжлар доираси б-н чегараланиб қолади. Ғ.лик маънавияти тубан, имон-эътиқоди суст, мафкураси бузуқ кимсаларни юзага келтиради. Ўз ўтмиши ва насл-насабини билмаслик, тарихий хотирани унутиш ҳам Ғ.нинг бир кўринишидир. Бундай кимсалар ўз ота-онасига қўл кўтариши ҳам, ўз Ватанини сотиши ҳам мумкин. Ғ. ижтимоий хатарли ҳодиса бўлиб, шу жамият ва халққа ёт бўлган бегона кучлар бундай одамлардан мафкуравий таъсир ва руҳий тазйиқ орқали ўз ғаразли ниятларига етиш мақсадида фойдаланадилар. Миллий истиқлол мафкураси ўзининг ҳаётбаш ғоялари, буюк мақсадлари б-н Ғ.нинг ҳар қандай кўринишини инкор этади. У ўз куч-ғайрати, ақл-заковати ва ҳатто ҳаётини юксак ғоялар йўлида бахш этишга тайёр комил инсонларни тарбиялашга хизмат қилади.\nҒУРУР — инсонда, унинг атрофида, миллати, халқи ва давлатида қадр-қиммат, номус, иззат-нафс каби фазилатлар мавжуд бўлиши ёки амал қилиши натижасида унинг ўзини-ўзи ҳурмат қилиш ҳиссини англатадиган маънавий тушунча. Ғ.ли инсон ўз шахсини камситишга йўл қўймайди, Ғ.ни йўқотмаслик йўлида у ҳар қандай қийинчиликлардан, жазоланишдан чўчимайди. Ғ. инсоннинг юксак маънавият эгаси эканидан далолат беради. Ғ. айни пайтда нафақат инсоннинг ўзи б-н, балки ўзи мансуб бўлган жинс ёки этник келиб чиқиши б-н фахрланиш ҳиссини ҳам англатади. Мас., йигитлик Ғ.и, қизлик Ғ.и, миллий Ғ. Лекин ғурур меъёрида бўлиши керак, яъни кишининг асл қадр-қимматига мос келиши лозим. Ғ.даги меъёрнинг бузилиши кишини кибрга олиб келади: у ўзининг ва бошқаларнинг қадр-қиммати тўғрисида нотўғри тасаввурга эга бўлгани учун кибр-ҳаво, манманликка берилади. Кибрли киши ўзини бошқалардан устун деб билса-да, аслида у ўз қадр-қимматининг ўзгаларникидан паст экани туфайли уни сунъий равишда кўтаришга ҳаракат қилади, маънавий бўшлиқни бошқаларга паст назар б-н қараш орқали тўлдиришга интилади, бу йўлда ёлғон ва мақтанчоқликдан тонмайди. Пировард натижада у атрофдагилардан ажратиб қолади, ўзгаларнинг нафратига дучор бўлади, ўзлигидан маҳрум бўлган бўлган ахлоқсиз кимсага айланади. И.А.Каримов таъкидлаганидек: “… биз «халқ», «халқимиз» деб оғиз тўлдириб гапирганимизда, ҳар қандай халқнинг алоҳида-алоҳида одамлардан, оилалардан иборат эканлигини эсдан чиқармаслигимиз керак. Ҳар бир алоҳида одамга ҳурматсизлик, уни менсимаслик, унга адолатсизлик қилиш ўша одам мансуб бўлган халқка етказиладиган катта зарар деб биламан. Ғурури бор одамнинг қадди рост, боши баланд бўлади”. Одатда давлатнинг қанчалик тез ривожланиши, бу борада одамларга куч-қувват бахш этиш, мамлакатнинг дунё ҳамжамиятида муносиб ўрин эгаллаши, авваламбор, халқнинг маънавий савияси, Ғ.и ва фахри нечоғлик юксак бўлишига боғлиқдир. Ҳар бир фуқарода мана шундай туйғуларни шакллантириш миллий Ғ.нинг шаклланишига хизмат қилади. Аждодларимиз ўз наслларини умумбашарий туйғулар, ўлмас Шарқ фалсафаси, миллий қадриятларимиз руҳида тарбия қилиб келганлар. Ота-боболаримиз асрлар давомида тилимиз, дилимиз ва динимизни, ўзбекнинг ўзлигини ҳар томонлама асраб-авайлаб, баркамол авлодларни вояга етказганлар. Бундай фазилатлар моҳият эътибори билан бизнинг заҳматкаш халқимизга муносибдир ва бу билан ҳар қанча ғурурлансак арзийди. Шу билан бирга, улуғ аждодларимизнинг таваллуд саналари фақат ўзбек халқи учунгина эмас, балки бутун Марказий Осиё минтақасидаги халқлар учун ҳам маданий ва тарихий аҳамиятга молик эканини назарда тутамиз. Бундай тадбирлар келажак авлодни тарбиялашда ҳам улкан аҳамият касб этади. Биз бундай маросимларни ўтказиш орқали ёшларимизни янги қадриятлар асосида тарбиялаймиз, уларнинг қалби-га тарихий ўтмишга ҳурмат билан ёндашиш, уларни авайлаб-асраш, шу халққа мансублиги билан ғурурланиш туйғуларини сингдирамиз. “Фарзандларимиз — бизнинг ғуруримиздир. Бу ҳар бир инсон учун тушунарли, албатга. Биз ҳақиқатан ҳам ўз фарзандларимиз ва набираларимиз билан фахрланишни истасак — улар замонавий билим ва тажрибага эга, иймонли-эътиқодли бўлишларига, Ватанимиз тарихида ўчмас из қолдирган буюк аждодларимизнинг ишларини давом эттиришларига эришишимиз лозим”.


Добавлено: 28.06.2016, 09:52\n“Ўзимизда ишлаб чиқарилган GM енгил автомобилларини автосалонлардан харид қилиб олганда, биринчи техник кўрик қачон ўтказилиши керак?”\nМасалан, 2015 йилда сотиб олинган автомобиль 2015 йилнинг 31 декабрига қадар техник кўрикдан ўтмаслиги мумкин. 2016 йил 1 январдан 31 августгача бўлган вақт оралиғида эса техник кўрикдан ўтиши лозим. Ундан кейин автомобиль ҳар икки йилда бир марта техник кўрикдан ўтказилади. Ишлаб чиқарилганига беш йилдан ортиқ бўлган транспорт воситалари эса (йўловчи ташивчилардан ташқари) бир йилда бир марта техник кўрикдан ўтказилади.\nШунингдек, “Даракчи” газетасининг 30 июнь куни сотувга чиқадиган 26-сонида “Газ чизмасида хато бўлса, жарима тўланадими?”, “Архивга электрон сўров жўнатиш мумкинми?”, “Майда савдо”нинг солиғи қанча?”, “Нега маҳсулотларда тайёрланган муддат кўрсатилмайди?”, “Пиёдалар йўлда телефондан фойдаланиши мумкинми?” каби саволларга жавоб олишингиз мумкин.


Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги PR-марказига...\n26.07.2019 10:08 0 1515\nЎзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги PR-марказига раҳбар тайинланди. Бу ҳақда агентлик матбуот хизмати хабар берди.\nИнвестиция ва ташқи савдо вазирлиги ҳузуридаги Хорижий инвестицияларни жалб қилиш агентлиги директорининг собиқ ўринбосари Акрам Муҳаматқулов эндиликда PR-марказ фаолиятини бошқаради.\nУ «Буюк Келажак» ХННТнинг давлат бошқаруви йўналишида эксперти, Миграция сиёсатини ривожлантириш халқаро марказида масъул лавозимда, шунингдек, Хенли энд Партнерс компаниясида давлат органларига маслаҳат бериш бўйича катта маслаҳатчиси сифатида фаолият кўрсатган.\nВена Дипломатия Академияси (DA Wien), Марказий Европа университети (CEU) ҳамда Марказий Осиёдаги Америка университетиларини (AUCA) тамомлаган.\nАОКАнинг PR-марказ раҳбари хорижий оммавий ахборот воситалари, ижтимоий тармоқлар, медиа-майдонлар, форумлар, анжуманларда Ўзбекистонда амалга оширилаётган ислоҳотларнинг кенг ёритилишини таъминлаш; стратегик коммуникация, оммавий нашр ва мамлакатнинг ижобий имиджини шакллантириш; миллий брендни фаол тарғиб қилиш ва танитиш; шунингдек, Ўзбекистоннинг инвестиция ва сайёҳлик салоҳиятини мустаҳкамлашга масъул бўлади.


Лола отаси Ислом Каримовнинг сўнгги кунлари ҳақидаги хотирани эълон қилди (ВИДЕО) – mulkdor.com\nAugust 28 2017, 11:08 Коррупция\nЎзбекистоннинг биринчи президенти Ислом Каримов вафотига бир йил тўлиши арафасида қизи – Лола Каримова-Тиллаева марҳумнинг сўнгги кунларига оид хотирани эълон қилди. Лоланинг 20 йиллик дўсти ёзгани айтилган хотирада Каримов 2 сентябр кечки соат 21га яқин ўлгани, унинг сўнгги кунларига оид тафсилотлар, қизи Лоланинг илтимоси билан жамоатчиликка очиқлангани айтилган.\nЛола Каримова-Тиллаева 27 август куни Инстаграм тармоғидаги саҳифасидаёзишича, бир йил аввал айнан шу куни отасининг аҳволи оғирлашган ва шу боис, унинг сўнгги кунларига оид хотирани эълон қилишга қарор қилган.\nТоированинг ёзишича, Ислом Каримовнинг ҳаётини “то 31 август оқшомига қадар сақлаб қолиш мумкин деган умид” бўлган, бу умид сўнгач, Лолага далда бериш учун Тошкентга “пайшанба 1 сентябрь куни кечга томон етиб борган:\n“2 сентябрь куни эрталаб касалхонага йўл олдим. Президентимизнинг рафиқалари, қизлари Лола ва Лоланинг тўнғич қизи Марям мана бир неча кундирки касалхонада уларнинг олдиларидан бир зум ҳам кетмасдан турар эдилар”, деб ёзади Тоирова.\n“Шу ўринда айтиб ўтмоқчи эдимки, президентнинг оила аъзолари халқни юртбошимиз соғлиғидан бевосита хабардор қилиб бориш кераклигини қатъиян таъкидлашди, ва айнан уларнинг илтимосларига кўра юртбошимиз вафотининг сабабларини кўрсатувчи тиббий хулоса эълон қилинди”, дея илова қилади.\nЎзбекистон Вазирлар Маҳкамаси 78 яшар Ислом Каримов 28 августда “стационар даволаниш” га ётқизилгани ва мутахассислар президентнинг “тўлиқ тиббий кўрик ва даволаниш жараёни учун муайян вақт талаб этилишини” билдиргани ҳақида баёнот тарқатганди.\n“Озгина вақтдан сўнг Анвар қори Минор масжидининг бошқа бир неча қорилари билан биргаликда етиб келишди. Билмадим, бу тасодифми ёки йўқ, аммо қорилар “Ёсин” сурасини ўқишни бошлашлиги заҳоти юртбошимизнинг тана ҳароратлари 36.5 га пасайди”, дея хотирлайди Лола Каримова-Тиллаеванинг 20 йиллик қадрдони.\nУнинг ёзишича, президентнинг рафиқаси, қизи ва набираси ҳам кейинги 12 соат давомида тўхтовсиз “тавҳид калимаси, саловотлар ўқиб, Оллоҳнинг исмларини зикр қилиб ўтирган“.\n“Лола отасининг олдидан кетмас, тез-тез уларнинг лабларини сув билан хўллаб турарди… Касалхонада деярли ҳамма кўз ёши тўкишар, Қуръон тиловат қилаётган Қориларнинг ҳам овозлари вақти-вақти билан йиғи туфайли узилиб қоларди… Ўша онларда президентимизнинг руҳлари бизни ҳис қилаётгандек эди назаримда. Уларнинг юзлари жиддий тус олган, мисоли Қуръонни диққат билан тинглаётгандек ҳамда ҳар сафар олдиларига қизлари Лола келиб гаплашганда, уни сезаётгандек эдилар“, деб ёзади воқеаларнинг тирик гувоҳи сифатида тақдим қилинган Оқила Тоирова.\n“Кечки соат 21:00га яқин Оллоҳ юртбошимизнинг жонларини олди.\nБиз улар билан видолашиш учун палаталарига кирдик, шу он Анвар қори ва уларнинг иккита шогирдлари ҳам хонага киришди. Улар қўлларида бир қучоқ райҳонни ушлаб туришар эди. Шунда Лола қоридан, бу шундай одатми, деб сўради. Унинг саволига жавобан Анвар қори, марҳумни уларнинг севимли гуллари билан ёпмоқчи эканликларини айтдилар. Шундан сўнг президентимизни оқ мато билан ёпишди, ҳамда Анвар қори, уларинг шогирдлари ва Лола марҳум бошининг тепаси, елка, қўлларининг устига райҳон гулларини қўйишди ва президентимиз тамомила райҳон гулларига буркандилар. Мен ҳам битта райҳон гулини сўраб олдим ва уни президентимизнинг оёқ томонларига қўйдим. Шундан сўнг барчамиз ўтирдик. Бутун хона райҳон ифорига ва Қуръон тиловотларининг ёқимли овозига тўлди. Бу жуда ҳам таъсирли онлар бўлиб, ҳам хонада, ҳам киши кўнглида равшанлик ва ёруғлик ҳукм сурарди”, деб хотирлайди марҳум Каримовнинг сўнгги кунларини Оқила Тоирова.\n“Атроф оломон билан тўлган, шаҳар бўйлаб одамлар йиғиси эшитилар эди. Бу жуда ҳам оғир дамлар эди. Лола онаси билан тобутнинг кетидан юришар, биз эса уларнинг ортидан бир неча қадам орқада кетар эдик. Тобутни олиб бориш вақтида кишилар тобутга тегишга ва уни қўлма-қўл кўтаришга ҳаракат қилишар эди. Мен ўша онлар, одамларнинг ҳақиқий айрилиқ дарди ва мотамсаро кўз ёшлари гувоҳи бўлдим”, деб ёзади Оқила Тоирова.\nУнинг ёзишича, тобутни Регистон майдонидан олиб чиқишаётганда “Ўзбекистон мадҳияси янграган”, президентни васиятига биноан Ҳазрат Хизр масжиди ёнига дафн этишгандан сўнг, Самарқанднинг форумлар мажмуасида расмий хотира маросими бўлиб ўтган.\nХотира сўнггида эса “Ўзбекистоннинг Биринчи Президенти ҳаётининг сўнгги кунларига оид ушбу тафсилотлар Оқила Тоирова томонидан ёзилган”, дея имзо чекилган.\nОзодлик махсус дастури Ўзбекистон сўнгги ўн йилликларининг ана шу бурилиш нуқтаси – Ислом Каримов ўлимининг кунма-кун¸ соатма-соат ривожланган хроникасини тўлиқ мана бу линкда ўқиб, тинглашингиз мумкин.\nШвейцария гулнора каримованинг пулларини ...\nШвейцария марҳум президент Ислом Каримовнинг тўнғич қизи Гулнора Каримова иштирокидаги ноқонуний пулларни ювиш билан боғлиқ жиноят иши доирасида музлатилган 702 миллион АҚШ ...\nИқтисодJune 17 2018, 05:06\nТендерда ютишни ваъда қилиб 300 минг долларни ...\n2019 йил 20 июнь куни Тошкент шаҳар ИИББга алдов йўли билан катта миқдордаги пулни ўзлаштириш билан боғлиқ ҳужжат келиб тушган. Бу ҳақда ИИВ Жамоатчилик ва ОАВ билан алоқалар ...\nЖамиятJune 21 2019, 01:06\n“қўшимча қурилишга жой бору ахлат ташишга ...\n"Бизнинг маҳалла Ҳаётободда нима бўлаётганини бир гап билан тушунтира олмайсан. Ўтган йил янги раисни сайладик. Тартиб бўлишига умид қилгандик. Бекор экан. ...\nКоррупцияJune 22 2017, 03:06


Самарқанд вилоятидаги иккита театрда коррупциявий ҳолатлар фош этилди\nЖорий йилнинг май-июнь ойларида Коррупцияга қарши курашиш агентлиги томонидан Самарқанд шаҳар маданият бўлими, Каттақўрғон шаҳар драма театри ҳамда Самарқанд вилояти қўғирчоқ театрида давлат харидлари, давлат мулкини бошқариш ва ундан фойдаланишда қонун ҳужжатларига риоя этилиши юзасидан ўрганишлар ўтказилган. Ўрганишлар давомида уларда бир қатор қонунбузилиш ҳолатлари аниқланган.\nЖумладан, Самарқанд вилояти қўғирчоқ театрида ўтказилган ўрганишда кўп йиллик меҳнат учун устама тўловлари тўланиши мумкин бўлмаса-да, 2019-2020 йилларда жами 59 млн 430 минг сўмлик қўшимча тўловлар нотўғри тўлаб берилган.\nМазкур ҳолат юзасидан 2021 йил 8 июль куни прокуратура идоралари томонидан вилоят қўғирчоқ театри мансабдор шахсларига нисбатан Жиноят кодексининг 167-моддаси 2-қисми «в» банди билан жиноят иши қўзғатилган.\nБундан ташқари, Каттақўрғон шаҳар драма театрида ўтказилган ўрганишларда қайд этилган қонун ҳужжатларига риоя қилинмаганлиги натижасида, 2019-2020 йилларда 216,5 млн сўмлик иш ҳақи ва устама тўловлар нотўғри тўланган.\nМазкур ҳолат юзасидан театрнинг мансабдор шахсларига нисбатан 2021 йил 13 июль куни Жиноят кодексининг 167-моддаси 2-қисми «г» банди билан жиноят иши қўзғатилган.\nҚайд этилишича, ҳозирда ҳар иккала ҳолат бўйича дастлабки тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда.


Трамп: «Корея яриморолини ядросизлантириш учун битта учрашув камлик қилади»\nТрамп: «Корея яриморолини ядросизлантириш учун битта...\n08.06.2018 16:44 0 2303\n«АҚШ президенти Доналд Трампнинг фикрича, Корея яриморолини ядро қуролидан холи зонага айлантириш муаммосини АҚШ ва КХДР раҳбарларининг биргина учрашуви билан ҳал қилиб бўлмайди. Бу ҳақда Америка раҳбари Япония бош вазири Синдзо Абэ билан бўлган матбуот анжуманида маълум қилган», — дея хабар бермоқда «Aif.ru».\nОқ уй хўжайинининг таъкидлашича, бу жараён кўпроқ вақтни олади. У, шунингдек, мазкур масала юзасидан томонлар «фавқулодда муваффақият»ни кутишаётганини билдирган.\nЭслатиб ўтамиз, КХДР раҳбари Ким Чен Ин ва АҚШ президенти Доналд Трамп ўртасидаги учрашув жорий йилнинг 12 июнь куни Сингапурда бўлиб ўтади. Саммит икки кун давом этиши мўлжалланган.\nДоналд Трамп КХДР\nСиёсат 10/03, 12:20\nОқ уй шартини айтди\nСиёсат 12/03, 10:05\nКХДР АҚШ билан музокара ўтказаётганда ракеталарини синамайди


“Кўзи ухлоқ кўнгли уйғоқдир…” « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n“Кўзи ухлоқ кўнгли уйғоқдир…”\n28 October 2017 - 7:00\nТАРИХИ МУҲАММАДИЙ — 219\nҚИРҚ УЧИНЧИ МЎЖИЗА\nАбдуллоҳ ибн Масъуд ривоят қилади:\n«Бир куни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:\n— Бир жойга борурмиз, юргил, — деб қўлимдан тутдилар.\nШу юрганимизча шаҳар ташқарисига чиқдик. Сўнгра мени бир ерга ўлтурғизиб атрофимга хат чиздилар ва:\n— Бу хат ичидан зинҳор ташқари чиқмагин, сенинг олдинга турли суратда кишилар келгайлар. Аларга сен гапирмагин ва келгунимча шу даражадан чиқмай ўлтиргил, — дедилар.\nРасулуллоҳ кетдилар эрса, айтганларидек, ҳар ёқдан турли хил кишилар келгани туришди. Ҳечбири чизиққа яқинлашмасдан Расулуллоҳ турган жойга боришур эди. Шундоғ бўлибкечанинг охирида Расулуллоҳ у жойдан қайтиб келдилар эрса, тиззамга бош қўйиб, кўзлариуйқуга кетди. Қарасам, оқ либос кийган бир қанча одамлар осмондан тушгали турдилар.\nБуларнинг ҳусни-жамолларидан, кийган либосларидан кўз қамашур, ақллар лол бўлур эди. Буларнинг қайсилари Расулуллоҳнинг бош-оёқларига, қайси бирлари эрса оёқ томонларига келишиб ўлтирар эдилар. Сўнгра, ўзаро сўзлаб туриб:\n— Бу кишига Худо тарафидан берилган неъмат, ҳеч бир одамга берилмагандур. Мундоғ улуғ даражалик инсон ҳеч қачон кўрилмаган. Уни қаранглар-чи, кўзи ухлоқ кўнгли уйғоқдир. Бунинг мисоли шулдурким, бир подшо энг чиройли бир сарой солмишдир. Унинг ичини ясаб, ҳар турлик неъматлар билан тўлдирмишдур. Сўнгра у подшо элчилар, жарчилар юбориб ёрлиқ қилмишким, ҳеч ким қолмай менинг саройимга кириб улар учун тайёрланган чексиз неъматларимдан хоҳлаганларича есинлар, мен улардан рози бўлурман. Агар жарчилар сўзларига қулоқ солмай меним саройимга келмасалар, уларга қаҳр қилурман, демишдур. Мана бу подшо Аллоҳдур. Ясалмиш нозу-неъматга тўлмиш сарой эрса Аллоҳнинг жаннатидур, халқни чақирмоқ учун юборган элчиси Муҳаммаддур. Ким Муҳаммаднинг сўзига кириб, унинг чақириғини қабул қилмас экан. Тангрининг қаҳрига қолиб абадий азобга йўлиққай, — дедилар.\nСўнгра улар яна кўкка кўтарилиб кўздан ғойиб бўлдилар. Шу орада Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уйқудан уйғониб:\n— Эй Ибн Масъуд, булар сўзларини англадингми? Уларнинг кимлар эканини билдингми? Булар эрса Аллоҳдан келган фаришталардурлар, — дедилар».