ТЕМУРИЙЛАР ДАВРИ ВА УРТА АСРЛАР ФАЛСАФАСИ. - Мои статьи - Каталог статей - Tarixdan testlar tuplami\n1. Темур ва темурийлар даври фалсафаси, унинг ахамияти.\n2. Темурнинг хаёти, фаолияти, жахон ва Ватан тарихидаги урни.\n3. Улугбек - урта асрлар маданиятининг атокли вакили.\n4. Алишер Навоийнинг фалсафий карашлари.\n5. Бобур ва бобурийлар давридаги фалсафий карашлар.\n6. Темурийлар даври ва урта аср фалсафасини урганишнинг ахамияти.\nИнсоният тарихида шундай даврлар борки, унда буюк ишларга таёр миллатлар, узининг йулбошчилари етакчилигида, тарихнинг муйан киска боскичларида минг йилларда кулга киритиш мумкин булган натижаларга эришганлар. Айнан ана шундай даврллар инсоният тарихига шу миллатга мансуб буюк кишиларнинг учмас номини битади, жахон маданиятини бойитади, умубашарий тараккиётга катта хисса булиб кушийлади.\nТемур ва темурийлар даври худди ана шундай, мугул боскинидан озод булган халкимизнинг миллий дахоси энг юкори чуккига кутарилган давридир. Бу давр фалсафаси халкимизнинг сохибкирон Темур бошчилигида озодликка эришган ва мустакилликни саклаш хамда мустахкамлашучун амалга оширган буюк ишларининг ифодасидир. Бу халкимизнинг марказлашган давлат тузиш, миллий давлатчиликни тиклаш ва баркарор килиш, мустакил яшаш орзуларининг ушалган давридир. Унинг фалсафада хам ана шу жихатлар яккол кузга ташланади ва бу мерос бугунги миллий онг ва истиклол мафкурасининг фалсафий негизлари орасид алохида урин тутади.\nУрта Осиёнинг мугуллар томонидан босиб олиниши мамлакатни горат килди, иктисод, маданият, саънат ва илм- фан сохасида танааззул руй берди. Жабр, зулм, зуравонлик натижасида халкнинг турмуши кескин ёмонлашди.\nМугуллар зулмига чек куйишда халк оммасининг норозилиги, сарбадорлар бошчилигидаги оммавий кузголонлар, айникса, сохибкирон Амир Темурнинг фаолияти мухим ахамиятга эга булди. Мугуллар урнатган мустабид тузумнинг Амир Темур дунёга келган даврида ерли ахоли уртасида чукур ижтимоий ва маънавий уйгониш жараёни бораётган эди. Бу жараён, "Тарихи, уша даврдаёк, минг йилликлар каърига кетган буюк халк мустамлакачилик азобида ётаверадими ?" ёки "Мустакиллик учун кураш олиб боришда давом этади ва озодликка эришадими ?"- деган асосий саволлар атрофида руй бераётган эди.\nМугуллар мамлакатимизни сиёсий ва харбий жихатдан истило килган эдилар, аммо уни маънавий буйсундириш, маданий жихатдан мугулларнинг устунлиги тугрисида гап хам булиши мумкин эмас эди. Кучманчилик ва шахарларни горат килишдан бошкасига ярамайдиган, утрок хаётга менсимай карайдиган Чингиз авлодлари маънавий ва маданий жихатдан узларидан устун булган халкка нима хам бера олар эдилар ? улар уз хукмронлигининг охиригача хам Ватаннимизда бирорта туззукрок яшаш мумкин булган янги шахар барпо этмадилар, маданият учоклариининг юксалиши учун имкон бермадилар, ерли ахоли орасидан чиккан баркамол кишиларни киличдан утказиб турдилар. Аммо халк иродасини бука олмадилар, унинг озодлик ва мустакилликка интилишини тухтатиб куя олмадилар. Амир Темур ана шу харакатнинг натижаси, халкнинг миллий гоялариини руёбга чикариш учун тарихий шакилланган зарурият, уша пайтда харбий уюшкоклик, сийсиё хушёрлик, галабалар учун фидокорлик жихатдан жахонда тенги йук миллатга айланган халк дахоси яратган буюк жахонгирини яратган. Гохида бир жахонгир миллат бошкасини уйготиб юборади. Бу эса тарихнинг муайян худудидаги энг бурилиш нукталарига тугри келади.\nБаъзилар Темур фалсафий асарлар ёзмаган-ку, унинг фалсафага алокаси борми, деб уйлайди. Аслида Темурнинг хаёти ва фаолияти фалсафадан иборат эмасим ? у фалсафий хулосалар чикариш учун бошка кишиларнинг хаёти ва асарларидан хам мазмунирок хаёт эмасми ? Фалсафани факат китоблардангина урганиш мумкинми ? Аслида, фалсафани тула-тукис китобга тушириб булмайди. Китобга туширилган фалсафа муайян тизимга келтирилган фалсафий билимлар системаси холос. Темур ва темурийлар даврини тарих фалсафаси ва фалсафа тарихини уйгун тарзда ёзиш оркали нисбатан тугри ифодалаш мумкин. Амир Темурнинг хаёти, илм0фан ривожи каби масалалар эса бир неча фалсафий китоблар, унлаб тадкикотлар учун мавзу эканлиги аник. Колаверса, Темур ва темурийлар каби илм-фан, маданият ва адабиётни нозиктаъб тушунган, узлари хам бу сохаларда ажойиб ютукларга эришган сиёсий сулоларни жахон тарихидан топиш кийин. Бу сулола вакиллари орасида шеър ёзмаган, адабий машклар килмаган, фан-маданиятга кизикмаган бирор теурийзода булмаса керак. Тарих шундан далалат берадики, юртбошликлари фан ва маданиятга кизиккан, маънавиятни юксаликка кутариш учун курашган улкада бу сохалар хакикий юксалиш булади. Сиёсий таъминланганлик, бошка сохалар билан биргаликда, маданий тараккиётнинг энг асосий омили эканлигини рад килиш унчалик уринли эмас. Маданиятпарвар ва миллатпарвар Амир Темур ва темурзодалар уша давр маънавий тараккиёти учун сиёсий ва иктисодий асосларни тула-тукис яратган арбоблар эди. Халкимизнинг асрлар оша улар рухига миннатдорчилик туйгуси билан ёндашуви, халигача уз фарзандларига бу сулола вакиллари номларини куйиб юриши, бугунги кунларда хам уша замонадан ташбехлар изланаётганнининг сабабларидан бири хам ана шунда.\nАмир Темур ибн Тарагай Баходир (1336-1405) Кеш (Шахрисабз) шахри якинидаги Хужа илгор кишлогида дунёга келди. Унинг энг асоссий хизматлари шундан иборатки, у мугулларнинг боскинчилик ва вайронкорликларига карши курашиб, Урта Осиёни улардан холос этди. Майда феодал ва мулкдор ларнинг узаро низоларига бархам бериб, кучли марказлашган давлат барпо килди. Мамлакатда тартиб-интизом ва конун устиворлиги таъминланди. Унинг даврида "Куч-адолатда" таиоийли амалга ошди, иктисод ва маданият юксалди, узга мамлакатлар билан мустахкам аллока урнатилди.\nАмир Темур мохир харбийсаркарда сифатида ном козонди. У уз хаётини Мовароуннахр халкининг фаровонлиги, юрт ободончилиги учун сарфлади, унинг даврида хашаматли иншоотлар,гузал боглар бунёд килинди, мактаб ва мадрасалар, мажсидлар курилди, мамлакатимиз Шаркнинг гузал худуга айланди.\nАмир Темурнинг яна бир улкан хизмати шуки, у маданият ва илм фан хомийси сифатида машхур булди, уз саройига олиму фузало ва дин арбобларини туплади. Хажа Афзал, Жалол Хокий, Мавлоно Хоразмий, Малоно Мунший ва бошкалар унинг саройида илм-фан ва бадий ижод билан машгул булдилар. Бобур Мирзонинг хабар беришича, уша даврда Самарканд энг гузал шахар эди. Испан сайёхи Р.Г.Клавихо Самарканднинг гузаллигига койил колган эди. Амир Темур хукмронлиги даврида ички ва ташки савдо кучайди. Айникса, Хиндистон, хитой, Русия, араб мамлакатлари билан алокаларнинг кучайиши Темур сальанати иктисодий кудратини оширди. Темур ва тумурийлар даврида ислом дини ва тасаввуфга катта эътибор берилди. Ислом дини уша даврда асосий мафкура булиб, марказлашгандавлат барпо этишда , иктисод, маданият ва имл-фан сохасидаги максад ва вазифаларни амалга оширишда назарий асос булиб хазмат килди. Темур уз фаолиятини унга таяниб иш курди.\nТемурийлар даврида тасаввуф таълимоти кенг кулоч ёйди. Сохибкирон тасаввуф коидаларни мамлакатдаги салбий иллатларини йукотишда, турли жанжан ва низоларни бартараф этишда, хакикат ва адолат уннатишда, инсонпарварлик гояларни таркатишда фойдаланган. Амир Темур таввуфдаги покланиш, тугри ва софдил булиш, зино ва фахш ишлари билан шугулланмаслик, харом-хариш ишлардан кочиш, халол килиш, бирор касбни эгаллаш, мухтожларга мехр-шавкат курсатиш каби гояларни халкка сингдириш учун кураш олиб борди. Накшбандлик тарикатининг йирик шахйлари булиб Саййид Амир Кулол, Шайх Абу Бакр Тайободий, Мир Сайд Баракалар Темур пирлари булиб,сохибкирон улар билан тез-тез мулококилиб турган.\nТемурийлардан Шохрух, Улугбек, Хусайн Бойкаро, Бобур Мирзолар давлатни бошкаришда, дин ва тасаввуф коидаларигаамал килишда, илм-фан ва маданиятни ривожлатиришда унинг анъаналарини изчил равишда давом эттирдилар. Бу даврда меъморчилик саънати юксак даражага кутарилди. Амир Темур Куксарой масжиди, Шозизинда, Бибихоним мадрасасини курдирди. Кешда (Шахрисабз) Оксарой барпо кила бошлади. Мирзо Улугбек даврида 1417-1420 йилларида Регистонда, кейинчалик Бухорода, 1432-1433 йилларда Гиждувонда мадраса битказилди. 1429 йили эса Улугбекнинг фалакиёт расадхонаси барпо килинди. Улар жумласига мажсид, мадраса ва хонакохлардан иборат булган Гумбази сабз, Алишер Навоий курдирган "Ихлосия", "Низомия", "Шифоия" мадрасалари, Марв шахридаги "Хурсавия" мадрасаси ва бошкалар киради. Навоий яшаган замонда Хиротда "Шарк Рафаэли" деб ном олган Калолоддин Бехзод (1456-1535) ва шох Музаффар каби дунёга машхур рассомлар ижод килди. Бехзод "Зафарнома" китобига, Хусрафв Дехлавийнинг "Хамса", Саъдийнинг "Бустон" асарларига накш берган ва Хусайн Бойкаро, Хотифий, Жомий ва бошкаларнинг расмини чизган, халкнинг мехнатини, табиат манзараларни хакконий тасвирлаган.\nXIV-XV асрларда Мовароуннахр ва Хуросонда илм-фаннинг куп сохалариида юксалиш юз берди. Жахонга машхур олимлар, табиатшунослар ва шоирлар етишиб чикди. Тиббиёт, риёзиёт, хандаса, тарих, адабиёт, жугрофия, педогогика, мантик, фалсафа, ахлокшунослик ва бошкаларга эътибор берилда. Айникса, бадий адабиёт ва адабиётшунослик тез ривож топа бошлади, уларда уша даврнинг мухим ижтимоий муаммолари ва инмонпарварлик гоялари олга сурилди. "Гул ва Навруз" муаллифи Лутфий (1366-1465), "Бехруз ва Бахром" асарини ёзган Биноий (1453-1512)лар ва бошкалар яшаб ижод этганлар.\nБу даврда тарих фанига эътибор кучайди, йирик тирихнавислар пайдо булди. Темурийлар даврида Абдураззок Самаркандийнинг (1413-1482) "Матлаа ас-саъдайн ва мажмаъ ал-бахрайн" ("икки денгиз кушилиши"), Хофизи Абрунинг (1361-1430) "Зубдат ат-таворих" ("тарихларнинг сараси"), Муйиниддин Исфизорийнинг (1494 йилда вафот этган), "Равзат ал-жаннат фи авсоф мадинат", Низомиддин Шомийнинг (XIV аср XV асрнинг боши) "Зафорнома"си ва бошкалар машхур эди.\nУша замонинг энг машхур тарихчилари Мирхонд (1433-1498) ва Хондамир (1475-1535) эдилар. Мирхонд Хиротда таваллуд топиб, шу ерда ижод килган. Унинг асосий тарихий асари 7 жилддан иборат булиб, "Набиралар, подшохлар ва халифалар таржимои холлари хакида поклик боглари" деб аталади. У олти жилдини ёзиб вафот этади, еттичисини набираси Хондамир ёзиб тугатади.\nХондамир хам Хиротда тугилиб, ёшлигидан тарихнависликка хавас куяди. У Аграда вафот этади. Унинг мухим рисолалари "Макорим ул-ахло","Хабиб ус-сияр","Вазирлар учун кулланма" ва бошкалардир.\nXIV-XV асрларда мантик, табий-илмий фанлар, айникса фалакиёт, фалсафа ва ахлокшуносликка катта эътибор берилди. Мантикилмининг йирик вакилларидан бири Саъдидин Тафтазонийдир (1322-1392) у Нисо вилоятига карашли Тафтазон кишлогида дунёга келади. Ёшлигидан илохиёт фанлари, араб тили, нутк саънати ва мантик билан шугулланди. Тафтазоний мад-\nрасаларда мударисслик килди. Туркистон, Хирот, Жом, Гиждувон, мадрасаларида талабаларга дарс берди. Тафтазоний шухрати, илмий ишлари Якин ва Урта Шарк мамлакатларига кенг таркалди. Темурнинг таклифи билан аллома Самаркандга келиб, шу ерда умрининг охиригача яшади.\nТафтазоний 40 дан ортик рисолаларнинг муаллифидир. Мухимлари: "Тахзиб ал-мантик вал-калом" ("Мантик ва каломга сайкал бериш")"Мухтасар ал-маоний"(Риторикага оид "Кискача маънолар"),"Ал-иршод ал-ходий" (Араб тили гамматикасига оид "Йул бошловчи рахбар") ва бошкалар. Татазоний утмиш олимларининг жуда куп асаларига шахр хам битган.\nАллома сабаб ва окибат, ирода эркинликги, билиш, онг, мантик фани ва унинг вазифалари хакида уз фикрини баён килган. Масалан, у табиатда сабаб ва окибат муносабатларининг мавжудлигини эътироф этади. Тафтазоний ирода эркинлигига тухталиб,хар кандай эзгу ишлар худо мохичтидан келиб чикади. Худо яратувчи сифатида инсонларни ёмон хатти-харакатлар килишдан сакйлайди, инсонни купрок хайрли ишлар килишга чорлайди, гунох ишлардан кочишга даъват этади, деб айтади.\nУша даврнинг яна бир атокли алломаси Мир Маййид Шариф Журжоний Астробод шахри якинида тугилган. Журжониий Истамбул, Кохира, Хирот, Шероз шахарларида булиб, улардаги олимдардан илм сирларини урганади. 1387 йилдан бошлаб Самарканд мадрасаларида мантик, фалсафа, фалакиёт, фикх ва адабиётдан, мунозара илми ва бошкалардан дарс беради.\nЖуржоний 50дан ортик рисолаларнинг муаллифи булиб, уларнинг аксарияти мантик, фалсафа ва табиатшуносликнинг мухим муаммоларига багишланган. Олимнинг "Ат-таърифот" ("Таърифлар"), "Одоб ул-мунозара" (" Мунозара олиб бориш коидалари"),"Сугоро" (Кичик далил була оладиган\nхукм), "Кубро" (Катта далил була оладиган хукм) ва бошка асарлари мавжуд. Булардан ташкари, Журжоний салафларининг, хусусан ибн Сино, Чаминий ва Насриддин Тусийларнинг асарларига шархлар ёзганлиги маълум.\nМутафаккир рисолаларида борлик, модда ва унинг шакллари, жисимоний ва рухий муносабатлар, мантикий фикрлаш, тил ва тафаккурнинг узаро алокаси, коинот, инсон, акл ва билиш масалалари ёритилади. Журжоний, худди Тафтизоний сингари, хамма нарса ва жисмлар бир-бирига сабаб-окибат нисбатида булад, деб хисоблайди. Оддий нарсалар асосида турт унсур, яъни сув, олов, хаво ва тупрок ётади. Металл, усимликлар ва хайвонот дунёси турт унсурнинг коришиши натижасида пайдо булади.\nМир Саййид Шариф Журжоний мантик илмини фалсафадан ажратмай, айни бир вактда унинг хукук ва тил билан чамбарчас боглик эканлигини исботлаб беради. Шунинг учун хам, XIV-XV асрдан бошлаб ислом мадрасаларида мантик укитиш хукук ва тилшунослик фанлари билан боглик холда олиб борилди. Жунжоний хулосанинг уч тури: киёс (силлогизм), индукция ва аналогияни хар кайсига таъриф беради, уларнинг хар бирини тахлил килиб чикади. Умуман олганда, Тафтазоний ва Журжонийнинг фалсафий ва матикий карашлари илм-фан ривожида катта хисса булиб кушилди ва кейинги даврларда яшаган мутаффакирларнинг дунёкарашига самарали таъсир курсатди.\nЖахон илм-фани тараккиётига катта улуш кушган буюк фалакиётчи олим ва давлат арбоби Мухаммад Тарагай Улугбек (1394-1449) математика ва фалакиёт сахасида баркамол ижод килган. Унинг отаси, Амир Темурнинг угли Шохрух Мирзо эди. Улубек ёшлигидан илм билан кизиккан унга таникли олимлар Козизода Румий ва Гиёсиддин Жамшид устозлик килдилар. У гарчи давлат арбоби булса хам, маданият ва илм-фан равнакига куп кучини сафрлади, математика, асрономия, геометрия, тарих, кимё ва бошка сохаларда илмий тадкикотлар олиб борди. Олимнинг дунёкарашида Афлотун, Арасту, Птолемей, Мухаммад ал-Хоразмий, ал-Фаргоний, Форобий, ибн Сино, Беруний ва бошкаларнинг асарлари мухим урин эгаллади.\nУлгдекнинг улкан ишларидан бири унинг Самаркандда Кухак тепалигида, Оби Рахмат ариги буйида, расадхона барпо этганлигидир. Ушбу расадхона курилиши 1424 йилда бошланиб, 1429 йилда тугалланганди.Олимнинг энг мухим асари "Зижи жадиди Курагоний" деб аталади. Ундан ташкари, Улугбек математикага оид "Бир даража синусни аниклаш хакида рисола ", астрономияга багишлаб "Рисолайи Улугбек" ва тарихига оид "Турт улус тарихи "китоблари ёзди. Улугбек мантик илми, фмкхшунослик, мусика ва адабиёт назариясини яхши билар эди. Олимнинг "Зижи" икки кисм, мукаддима ва 1118 юлдузнинг урни ва холати аниклаб берилган жадваллардан иборат.\nУлугбек сайёраларни урганишда турли услубларни куллайди, булар кузатиш, эксперемент, жонли мушохида, исботлаш, киёслаш, индукция, дедукция, ва бошкалардир. Шуни айтиш лозимки, Улугбек кузатиш ва улчаш асбоблари таколиммашмаган булса хам, куёш ва ой харакатларини, уларнинг тутилиши ва вактларини хисоблаб чикди. У уз атрофига кобилиятли олимларни туплади, узга мамлакатлардан иктидорли олимларни таклиф килди.\nАна шундай олимлардан бири Гиёсиддин Жамжид ал-Коший (1430 йилда вафот этган) булиб, у йирик риёзиётчи ва фалакиётчидир. Унинг асарлари "Мифтох ул-хисоб" ("Хисоб калиди"), "Рисола ал-мухитийа" ("Доира хакида рисола") ва бошкалардир. XVI асрдан бошлаб Европа мамлакатларила унинг кашфиётидан фойдалана бошладилар.\nТарихда Али Кушчи номи билан машхур булган Алоуддин Али ибн Мухаммад Кушчи (1403-1474) Улугбекнинг шогирдидир. У илмий ишларини фалакиёт ва риёзиёт сохасида олиб борди. Унинг асарлари: "Арифметика илми хакида рисола", "Астрономияга оид рисола" ва бошкалардир.\nАли Кушчи "Астрономияга оид рисола"сида Ой ва Куёш тутилиши конуниятларини илмий асослаб берди. Олим табиат сирлари ва унинг конуниятларини урганди, жисмлар харакати ва уларнинг оддийда мураккабга утиши тугрисида уз фикрини илгари сурди.\nУмуман шуни таъкидлаш лозимки, Улугбек ва у асос солган асрономия мактаби коинотдаги ходисаларни урганишда мухим рол уйнади, уша вактгача фанга маълум булмаган ходисаларни кенгайтирди, кейинги даврларда яшаган олимларга самарали таъсир курсатди. Улугбекнинг астрономия сохасидагт гояларини Европада XVI асрдан бошлаб Коперник, Галилей ва бошкалар ривожлантирдилар.\nУлугбек ислом динига чукур эътикод куйган, илохиёт ривожига муносиб хисса кушган, мактаб ва мадрасалар куришга эътибор берган жахонга машхур олим эди. Лекин собик шуролар даврида унинг табиий-илмий карашлари ислом динига карши каратилди, хатто уни атеист даражасига кутаришга уринишлар хам булди. "Улугбек Мирзо- деб таъкидлаган эди Алишер Навоий,-донишманд подшох эди. Камолот богоят куп эрди". У XV асрнинг иккинчи ярмидан бошлаб Хирот мамданий ва илмий марказга айланди. Айникса, Темурийлардан Хусайин Бойкаро хукмдорлиги даврида бу ерда илм-фан, адабиёт сохасида юксалиш юз берди. Абдурахмон Жомий, Алишер Навоий каби жахонга машхур мутафаккрлар етишиб чикди. Урта аср мумтоз адабиётининг вакили, улуг шоир ва мутафаккир Абдудахмон Жомий (1414-1492) дир. Жомийни Навоий устоз деб хисоблар эди. Унинг каламига мансуб асалар "Нафахот ул-унс","Хужжат ул-асрор","Мусика хакида рисола", "Накши фусус", "Вохид атамаси хакида рисола","Хаж килиш йуллари хакида рисола", "Бахористон" ва бошкалардир.\nЖомийнинг энг йирик асари "Хафт ааранг" булиб, унга "Тухфат ул-ахрор","Лайли Мажнун", "Саламон ва Абсол", "Хирадномаий искандарий" достонлари киради.\nБарча мусулмон мутафаккирлари каби Жомий хам худо абадий, мутлак ва дунёдаги хамма нарсаларнинг сабабчисидир, худо мавжуд булганда, борлик йук эди, дунё узининг бошлангичини Оллохдан олган, демак, худо хамма нарсанинг яратувчидир, деб хисоблайди. Жомий фалсафий карашлари унинг инсонпарварлик гоялари билан чамбарчас богланиб кетади. Мутафаккирнинг купгина асарларида инсон, адолат, мухаббат, эзгулик гоялари тасвирланади. Жомий накшбандийлик таълимотига эътикод килиб, унинг назарий ва амалий жихатларини ривожлатиради. Суфий, унингча, халол ва пок булиши, бирор касб-хунарни эгаллаши, каноатли ва олийжаноб булиши, тамагирликдан узок юриши, нафсини жиловлаши лозим. Жомий худони "гузал маъшука" сифатида тасвирлаб инсоннинг максади унинг васлига етирдир, дейди.\nЖомий узининг ижтимоий-сиёсий ва ахлокий карашларида мукаммал жамият, адолат шох тугрисидаги орзу-умидларини илгари сурди, тенглик, эркинлик, инсоф ва диёнатга асосланган давлат тузуми тугрисида суз юритди. "Хафт авранг"га кирган " Юсуф ва Зулайхо", "Лайли ва Мажнун", "Хирадномаий искандаррий" достонларида ишк ва мухаббат, дустлик ва биродарлик мехр-шафкат, узаро ёрдам, бимимдонлик ва бошка кадриятларни тасавирлади.\nЖахон маданияти равнакига улкан хисса сиймолардан бири, улуг узбек шоири ва мутафаккири Низомиддин Мир Алишер Навоий (1441-1501). У Темурийлар хонадонига таъаллукли булиб, отаси Гиёсиддан кичкина Шахрисабздан Кобулга бориб колган барлос бекларидан эди. Навоий Хиротда Хусаий Бойкаро саройидатурли лавозимларда ишлади, 1472 йилдан бошлаб вазир этиб тайинланди. Шоир мамлакат обондчилиги, равнаки ва осойишталиги йулида куп ишлар килди. Мактаб, мадраса, масжид ва хонаколар, куприк, работлар, шифохоналар курдирди, мухтож ва камбагалларга ёрдам берди, олиму шоирларга хомийлик килди.\nНавоий ижоди бой булиб, асарлари турли мавзуларга багишланган. "Хамса" яъни "Хайратул аброр", "Фарход ва Ширин","Лайли ва Мажнун","Сабъаи саёр","Садди Искандарий" достонлари хамда "Лисон ут-тайр","Мажолисун нафоис","Махбубул кулуб","Холоти Пахлавон Мухаммад","Мезон ул-авзон","Мухокама ул-тугатаийн" ва бошкалар. Булардан ташкари, Навоий "Хазойинул маоний" ("Маънолар хазинаси")номли шеърий туплам яратган булиб, у 45 минг мисрага якин газал, рубоий, китъа ва фардлардан ташкил топган.\nНавоийнинг ижоди фалсафий фиркларга бой булиб, унда жамият ва инсон муносабати, инсоннинг бахт-саодати, комил инсон ва фозил жамоа, таълим-тарбия хакидаги фирк-уйлари уз ифодасини топган.\nШоир ижтимоий-фалсафий карашларининг мухим хусусиятшундан иборатки, унда фалсафий фикрлар мажозий иарзда, бадий ухшатиш ва рамзий иборалар ёрдамида, зохирий ва ботиний маъноларда баён килинади.\nНавоийнинг ижодий меросида инсонпарварлик ва комил инсон гояси мухим уринни эгаллайди-шоирнинг "Хамса"сига кирган "Фарход ва Ширин","Лайли ва Мажнун","Сабъаи саёр","Садди Искандарий" каби достонларининг асосий кахрамонлари Искандар, Фарход, Ширин, Лайли, Мажнун ва бошкалар комил инсон сифатида талкин килинади. Улар мехнатсевар, уз касбини устаси, доимо узгаларга ёрдам берувчи, шижоаткор ва жасур, акилли ва билимдон, саховатли, тугри суз, софдил, камтар, узида хулкодоб, адолат, сабр-ьокат, нафсни тийиш, олийжаноблик каби фазилатларни мужассамлаштирган шахслардир.\nНавоий халк орасида инсонпарварлик гоялариини таркади, турли миллат ва элатлар уртасидага дустликни улуглади. Форобий, ибн Сино, Беруний ва бошкалар сингари, мукаммал жамият хакида фикр юритди. Халкни фаровонликка, бахт-саодатга элитувчи, хамма тенг, зулм-истибдоддан холи булган давлат тузимини орзу килди. У илм-фан эгаллашни афзал билди, мол-мулкка, бойликка хиср куйишини, тамагирликни коралади. Навоийнинг яхшилик, эзгулик, мухаббат, дустлик, адолат, тинчлик,осойишталик ва бошка гузал фазилатлар, маънавий-ахлокий кадриятлар тугрисидаи кимматли фикрлари, насихатомуз сузлари республикамиз мустакиликка эришгандан сунг хам баркамол инсонни тарбиялашга хизмат килмо3кда.\nУША ДАВРНИНГ КУЗГА КУРИНГАН МУТАФАККИРЛАРИДАН БИРИ КАМОЛИДДИН ХУСАЙН ВОИЗ КОШИФИЙ (ТАХМ. 1440/1450-1505 ЙИЛЛАРДА ЯШАГАН) БУЛИБ,УРТА ОСИЁ ВА ХУРОСОНДА АХЛОК ФАЛСАФАСИ РИВОЖИГА ХИССА КУШГАН.\nКОШИФИЙ САБЗАВОР ШАХРИДА ТАВАЛЛУД ТОПАДИ, КЕЙИНЧАЛИК АБДУРАХМОН ЖОМИЙНИНГ ТАКЛИФИ БИЛАН ХИРОТГА КУЧИБ КЕЛАДИ. У КОЛГАН УМРИНИ ХИРОТДА УТКАЗАДИ ВА ШУ ЕРДА ВАФОТ ЭТАДИ. КОШИФИЙ КАТТА ОЛИМ ВА МУДДАРИС БУЛИБ ЕТИШИДИ, БУТУН УМРИНИ ИЛМ-ФАН ВА НАСРУ-НАЗМ РАВНАКИГА БАГАШЛАЙДИ. У НАВИИЙ ВА ЖОМИЙ БИЛАН ДУСТОНА АЛОКАДА БУЛАДИ. "МАВЛОНО ХУСАЙН ВОИЗ КОШИФИЙТАТАХАЛЛУС КИЛУР, САБЗАВОРЛИКДУР. ЙИГИРМА ЙИЛГА ЯКИН БОРКИМ, ШАХАРДАДУР ВА МАВЛОНО ЗУФУНДУР ВА РАНГИН ВА ПУРКОН ВОКЕЪ БУЛУБТУР. ОЗ ФАН БУЛГАЙКИМ, ДАХЛИ БУЛМАГАЙ. ХУСУСАН, ВАЪЗ, ИНШО ВА НУЖУМКИ, АНИНГ ХАККИДУР ВА ХАР КАЙСИДА МАШХУР ИШЛАР БОР... "- ДЕГАН ЭДИ НАВОИЙ УНИНГ ХАКИДА.\nВОИЗ КОШИФИЙ ИЛМНИНГ КУП СОХАЛАИДА ИЖОД КИЛГАН. У ВОИЗЛИК САЪНАТИНИ ПУХТА ЭГАЛЛАГАН, ИНШО, ИЛОХИЁТ, ФАЛАКИЁТ, АДАБИЁТ, ФАЛСАФА, АХЛОК ВА ПЕДОГОГИКА СОХАЛАРИДА ИШЛАР БОР. ОЛИМНИНГ МУХИМ РИСОЛАЛАРИ "АХЛОКИ МУХНИНИЙ","ФУТУВВАТНОМАИЙ СУЛТОНИЙ","АНВАРИ СУРХАЙЛИ","МАХЗАНУЛ-ИНШО","РИСОЛАИЙ ХОТАМИЯ" ВА БОШКАЛАРРДИР. УШБУ АСАРЛАРДА МУТАФАККИР ДАВЛАТНИ ОКИЛОНА БОШКАРИШ, ИНСОНГА ГУЗАЛ ХУЛК-ОДОБ КОИДАЛАРИНИ СИНГДИРИШ, ИЛМ-ФАН ВА КАСБ-ХУНАРНИ ЭГАЛЛАШ, ТИЖОРАТЧИ ВА САВДОГАРЛАР ХУЛК-ОДОБИ, УМУМАН ТАЪЛИМ-ТАРБИЯ ХАКИДА КИММАТЛИ ФИКРЛАРНИ ИЛГАРИ СУРАДИ. ОЛИМ УЗ АСАРЛАРИДА ХУКМРОНЛИКЛАРДАН ХАЛККА ГАМХУРЛИК КИЛИШНИ, УЛАРНИ ХАКСИЗЛИК ВА УЗБОШИМЧАЛИКДАН МУХОФАЗА КИЛИШНИ КУРКМАСДАН ТАЛАБ КИЛАДИ. УНИНГ ИЖТИМОИЙ ФАЛСАФИЙ ВА АХЛОКИЙ ГОЯЛАРИ ХОЗИРГИ ХАМ УЗ ТАРБИЯВИЙ КИММАТИНИ ЙУКОТМАЙ КЕЛМОКДА. XV АСРНИНГ ОХИРЛАРИДАН БОШЛАБ ТЕМУРИЙЛАР ДАВЛАТИ СЕКИН-АСТА ИНКИРОЗГА ЮЗ ТУТА БШЛАДИ. БУНГА ТЕМУРИЙ ШАХЗОДАЛАРИНИНГ УЗАРО УРУШ-ЖАНЖАНЛАРИ, ТАРКОКЛИКНИНГ КУЧАЙИШИ, УЗАРО НИЗОЛАР, ТАХТ УЧУН КУРАШЛАР ТУШКУНЛИККА УЧРАШИ НАТИЖАСИДА МОВАРОУННАХР ШАЙБОНИХОН ТОМОНИДАН БОСИБ ОЛИНДИ.\nТемур авдодидан булган Захриддин Мухаммад Бобур (1483-1530) уша даврнинг эннг маърифатли подшоларидан бири эди. Андижонда Умаршаёх Мирзо хонадонида тугилган Бобур кейинчалик Хиндистонда улкан салтанатга асос солди. Бобур даврида хинд диёри гуллаб яшнади, ундаги маданият юксак даражага кутарилди. Хиндистонининг XX асрдаги энг атокли кишиларидан Махатма Ганди ва Жавохарлал Неру хам Бобур ва бобурийлар- Шох Жахон, Аврангзеб ва Акбар каби темурийзодаларга жуда катта бахо берганлар.\nИчки келишмовчиликлар натижасида уз юртини ташлаб кетишга мажбур булган Бобур аввал Кобулда, сунгра эса 1526 йилги Панипат жангида иброхим Лунди устидан галаба козониб, Хиндистонда уз хукмронлигини урнатди. "Бобуррийлар сулоласи" Хиндистонда 300 йилдан ортик хукмронлик килиб, темурийлар давлати ва маданиятининг давомчиси сифатида машхур булди.\nБобурнинг химати шундаки, у Хиндистонни марказлашган давлатга айлатирди, мамлакатда тинчлик урнатди, ободонлаштири ва курилиш ишларини ривожлантирди, карвонсаройлар, меъморий ёдгорликлар,богчалар, кутубхоналар барпо килдирди, маъданият, саънат,адабиёт ва илм-фанни юксалтирди. Бобур имл-фан саънатган катта кизикиш билан караган, юксак акл эгаси комусий билимга эга булган давлат арбоби, олим ва шоирдир.\nБобурийларнинг купчилиги маърифатяилик билан машгул булдилар, олиму фузалолар билан маслахатлашиб турдилар. Уларнинг яна бир хизмати ислом ва будда динига эътикод килувчи мусулмон ва хиндуларни келиштиришга, ахил яшашга чакиришда булди.\nБобурнинг машхур тарихий асари "Бобурнома"дир. Булардан ташкари,у хукукшуносликка оид "Мубаййин", аруз илмига оид "Муфассал", мусика буйича "Мусикий", харбий юришларга оид "Харб иши", рисолаларини ёзган. "Бобурнома" уша даврдаги Марказий Осиё, Хиндистон, Афгонистон, Эроннинг сиёсий, иктисодий, ижтимоий хаётини савдо муносабатлари, жугрофияси, хайвонот ва наботот оламини, иклими, кабила ва элатларнинг урф-одатлари, маросимлари, турмуш тарзини ва маросимларини акс эттирган асардир.\nБобур узининг лирик шеърларида ишк, мухаббат, Ватан согиняи, мехр, вафо, инсонийлик, дустлик, яхшилик ва мехр-окибатни куйлайди.\nЖавохарлал Неру Бобурнинг Хиндистондага фаолиятига катта бахо берган эди. Неру Бобурнинг дилбар шахс эканлиги, мард ва тадбиркорлигини, саънатни севганини ва умуман, Хиндистон учун куп иш килганлигини таъкидлаган эди. Бобур ва бобурийларнинг сиёсий, маданий фаолиятларини Хиндистонд ва Узбекистон уртасидаги дустлик ришталарини мустахкамлашда хозир хам мухим рол уйнамокда.\nШундай килиб, XIV-XV асрларда Мовароуннахр ва Хуросонда маданий юксалиш юз берди. Буни олимлар Резенанс даври хам деб атамокдалар. Баъзи олимлар эса, бу атаманинг Шарк мамлакатларига тугри келмаслиги тугрисида уз фикрлари айтмокдалар. Нима булганда хам Европа XIV-XV асрлардаги кутаринкилик, Резенанснинг мухим хусусиятлари Марказий Осиёда руй берган маданий юксалиш бир-бирига куп томонлари билан ухшаб кетади. Булар орасида муштаракликлар куп.\nXIV-XV асрлар моддий ва маънавий юксалишининг мухим хусусияти яна шундан иборатки, бу даврда ишлаб чикариш усди, иячки ва ташки савдо, хунардмандчилик, дехкончилик ривожланди, хорижий мамлакатлар билан дипломатик ва маъданий алокалар урнатилди, инсон акл заковати ва унинг энг яхши фазилатларига эътибор кучайди, илм-фан ва саънат ривож топди, маданий меросни урганишга кизикиш ортди. Темурийлар давридаги маданий юксалиш хозир хам уз ахамиятини йукотгани йук. Улар Мустакил давлатимизни мустахкамлашда маданий-маърифий ва тарбиявий ишлар самарадорлигини оширишда, миллий гоя ва мафкурани шакиллантиришда маънавий озука вазифасини утамокда.\nКатегория: Мои статьи | Добавил: aza (09.02.2010)\nПросмотров: 12936 | Комментарии: 4 | Рейтинг: 3.1/14\n2 икромжон (11.11.2012 11:09)\nУзбек миллати качон пайдо булган\n1 Талат (28.10.2011 16:02)


Лондонда арилар тўдаси транспорт ҳаракатини тўхтатиб қўйди (видео) » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nДунё 18-05-2017, 15:28 418\nЛондон кўчаларида ариларнинг катта тўдаси транспортлар ҳаракатини тиғиз вақтда тўхтатиб қўйди. Ҳамма ариларнинг ҳужумидан яширинишга уринган вақтда бу ғалати уяни суратга тушириш учун тўхтаган довюрак йўловчилар ҳам топилди, деб ёзади Qalampir.uz.\nУларнинг сўзларига кўра, ҳашаротларнинг шовқини ишлаётган машина овозига ўхшаш бўлган. Маҳаллий аҳолининг айтишича, ҳашаротлар шаҳар кўчаларида бир соатга яқин учиб юрган. Улар, айниқса, светофорларга қизиқиб, уларни қуршаб олишган.\nЛондон аҳолиси бахтига асаларичи Фил Кларксон ёрдам бериш учун келган. У машинасига мобил тузоқ ўрнатди ва арилар тезда махсус уйчага яшириниб олишди.\nКларксон арилар шу яқинда жошлашган Гринвинч боғидан келган бўлиши мумкин, дея тахмин қилган. Ариларни тинчлантиргач, у одамларга ҳашаротлар бундай вақтда хотиржам бўлиши ва ҳеч кимга ҳужум қилмаслигини тушунтирган. Ҳақиқатдан ҳам арилар ҳеч кимни чақмаган, одамлар шунчаки улардан чўчиган.\n09:47 / 07-02-2017\n17:19 / 22-12-2016\n16:01 / 31-08-2016


1928 йилнинг Рамазон ойи « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n1928 йилнинг Рамазон ойи\n16 March 2020 - 17:27\n1928 йилнинг рамазон ойида рўзаларимизни тутиб, эсон-омон ҳайитга етдик. Руслар қўлга олиши мумкинлигига қарамай, ҳайит намозини ўқиш учун теваракдаги қишлоқ ва маҳалла одамлари эски жомега оқиб кела бошлади. Бир неча оғайнилар билан бирга саҳар туриб жомени тартибга келтирдик. Жойнамоз ўрнига тўн ва пўстинларимизни ерга ёйдик. Саксон ёшлардаги бир мулла минбарга чиқиб хутба ўқишни бошлаган пайти қирқ нафарга яқин рус аскари қўлида милтиқлар билан келиб жамоатга ташланди. Одамларни қўндоқ билан уриб масжиддан ташқарига чиқардилар. Бир неча аскар саксон ёшли муллани ерга ётқизиб ўлгунича калтаклади.\nАбдулҳамид Кўчарнинг “Қулликдан ҳурликка” (Esaretten Hürriyete Bir Türkistanlının Hatıraları) китобидан


Бошқанинг ўзини улуғлаб, ўрнидан туришини яхши кўрган инсон дўзахий бўладими?\nАбу Мижлаздан ривоят қилинади: «Муовия Абдуллоҳ ибн Омир ва Абдуллоҳ ибн Зубайрнинг олдига чиқди. Ибн Омир ўрнидан турди. Ибн Зубайр ўтираверди. У иккисидан кўра вазнлироғи эди. Шунда Муовия: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ким Аллоҳнинг бандалари унинг олдида тик туришини яхши кўрса, дўзахдаги уйига тайёрланаверсин», деганлар», деди».\nКиритилди: 10:35 15.09.2018. Ўқилди: 677 марта. Фикрлар сони: 0 та.


“Биз энг зўрмиз” иборасини унутинг!\n18:46 / 04.02.2017 25306\nАмерикалик ишбилармон, инвестор ва китоблар муаллифи Жеймс Альтушер ўз блогида қандай қилиб “тадбиркор сифатида” фикрлай бошлаганини ёзди. У 90-йиллар ўрталарида синглиси ва унинг турмуш ўртоғи билан Reset компаниясига асос солди. У корпоратив сайтлар яратишга ихтисослаштирилган бўлиб, кейинчалик “нуқта комлар” инқирозидан бироз аввал бир неча миллион долларга сотиб юборилди. Қуйида ушбу материал таржимасини тақдим этамиз.\n"Менинг ишбилармон бўлиш бўйича учинчи ҳаракатим ҳам омадсизликка дуч келгач, барчасини йиғиштиришга қарор қилдим. “Мен ҳеч қачон бу билан шуғулланмайман. Афтидан, бу бошқа кишиларга мўлжалланган соҳа”, - деб ўйладим.\nМен ишбилармонликдан нафратланганман, бироқ қайта ва қайта у билан шуғулландим, ҳамда барибир бу ишнинг уддасидан чиқдим.\nМенда бизнес-мантиқ деган нарса йўқ эди. Менинг бизнес ҳақидаги фикрларимни фақатгина бир гапда келтириш мумкин эди: сен ким учундир иш қиласан, пул оласан ва ҳисоблар бўйича тўлайсан. Билимлар етарлича эмас эди, бироқ схема ишлади.\nМен ишбилармонлик аслида нима эканини яхши тушунмасдим ва ҳаёт кечириш ҳамда ҳисоблар бўйича тўловларни амалга ошириш учун ўзимни англашим керак бўлди. Сен ҳар гал ҳаракат қилиб кўрганингда янги ниманидир англайсан, шунинг учун ҳаммаси бир кун келиб сен учун тушунарли бўлиб қолади.\nМен олган биринчи дарс даромадга оид. Орқамда кўплаб пуллари бўлган инвестор йўқ эди, шунинг учун бизнес биринчи кундан бошлаб даромад келтира бошлади.\nЯъни кишилар пул тўлашга тайёр бўлган сервисни таклиф этиш. Мен корпоратив сайтлар яратиш билан шуғулланишга қарор қилдим: 90-йилларда кўплаб компанияларда сайтлар бўлмаган.\n1. Катта режалар, бироқ аниқ стратегия\nБизда катта режалар бор эди (“ҳар бир компанияга сайт керак”), бироқ ўзимиз шуғулланган ҳар бир кичик детални ҳам яхши тушунганмиз (мен маълумотлар базасини яратишим, дизайн тайёрлашим, сайтни яхшилашим мумкин эди, хизматларни сота олганман ва ҳоказо). Ўз соҳангиздаги кичик жиҳатларни ҳам яхши тушунинг, бироқ глобал мақсадни эътибордан четда қолдирманг.\n2. Тинимсиз меҳнат қилинг, бироқ мажбуриятларни тақсимлай билинг\nҲаётимдаги энг муҳим кунлардан бири бу мен ҳаммасини бир ўзим қилишим лозим эмаслигимни тушунган куним бўлди. Мен эндиликда ходимлар ёллашим ва уларга вазифаларнинг бир қисмини беришим мумкин.\nЎшанда мен ҳафтасига 90 соатлаб ишлашим мумкин бўлган, бироқ сайт қилиш учун 300 соат талаб этилган. Мен ҳалигача биринчи ходимим – Четга ўз миннатдорчилигимни билдираман.\n3. Кўп нарса ваъда қилинг, бироқ ундан ҳам ортиқроқ бажаринг\nСизга буюртмалар қабул қилиш лозим. Бунинг учун эса ваъда бериш керак. “Ҳа, биз ишни икки ҳафтадан кам муддатда битириб берамиз. Ҳа, биз ҳар доим алоқада бўламиз. Ҳа, биз сизнинг муаммоларингизни ҳал қиламиз. Ҳа, биз лойиҳага энг яхши дизайнер ва дастурчини тайинлаймиз”.\nСўнгра биз ваъда қилганимиздан ҳам кўпроқ иш бажардик. Бизда ҳар доим қўшимча бонуслар бор эди, уларни буюртмачи сўрамасди, бироқ биз улар унга талаб этилишини билардик. Биз буни бепул амалга оширар эдик.\nАгарда сизда ўз агентлигингиз бўлса, барча мижозлар билан муносабатлар қачонлардир барибир ёмонлаша бошлайди. Бироқ сиз кўпроқ иш қилаётганингизда ўз “асал ойингизни” кўпроқ вақтга чўзишингиз мумкин ва улар рақибларингиз томонга ҳаттоки қараб ҳам қўйишмайди.\nБироқ мижозлар барибир рақобатчига ўтиб кетишади. Бу худди ажрашган эр-хотинлар муносабатидек: аввалига жуфтлик бирга бўлишдан зерика бошлайди, сўнг жанжаллашиб, ажримга юз тутадилар.\n4. Ўзингизни сақлаб қолишга ҳаракат қилинг\nМен ўз компаниям очилганидан сўнг биринчи 18 ой давомида асосий ишимдан бўшаб кетмадим. Менга ҳисоблар учун тўловларни амалга ошира олишим ва очликдан ўлмаслигим учун кафолат керак эди. Мен таваккал қила олмасдим.\nШунинг учун хавфни камайтириш учун ўзимни сақлаб қолишга ҳаракат қилдим. Сиз ҳеч нима йўқотмаслигингизни тушунганингизда эса – ҳақиқатдан ҳам муҳим бўлган нарсага бор эътиборни қаратишингиз мумкин. Аслида нима муҳим? Ўзингизга ёқадиган нарса билан шуғулланиш ва даромад буромаддан кўпроқ бўлиши. Оддий эшитилади, бироқ бу ҳақиқат. Сизни ўз банк рақамингиз ҳолати ташвишга солмаслиги лозим.\nМен ҳаттоки ишда ҳам бундан фойдаландим – дастурчи эдим, бироқ шунингдек ТВ-шоуда ишладим ва кичик ҳикоялар тўпламини сотиши учун махсус агент ёлладим. Шунингдек ҳар доим иш бўйича бошқа таклифларни кўздан кечириб турдим.\nМен бизнесда ҳам шу йўлдан юрдим – кўпроқ мижозларни жалб этишга ҳаракат қилдим: биз яна бир мижозни ўзимизга оғдириш учун исталган нарсага тайёр эдик. Шунингдек янги хизматларни ўйлаб топишга интилдик. Бироқ ростини айтсам – биз янги нимадир ўйлаб топиш учун унчалик ҳам ақлли эмасдик.\nЎшанда бизнес қандай шакллантирилишини тушунганимизда, инвестициялар ёки компанияни кенгайтириш ёхуд кўпчилик рақобатчиларимиздек IPO’дан чиқишга интилган бўлардик.\nБироқ унчалик ақлли эмасдик, шунинг учун қўлимиздан келган нарса билан шуғулландик. Биз компанияларнинг сайтларга эҳтиёжи борлигини ҳамда улардан ижара ва маошларни тўлашга сарфланадиган маблағлардан кўпроқ пул олишга ҳаракат қилишимиз кераклигини билардик.\nАввал мен савдолар ҳақида ҳеч нарса билмадим. Бироқ маҳсулот ёки хизматни сотишим керак эди. Улар менга қизиқ бўлмаган бўлиши мумкин, лекин қобилият пайдо бўла бошлади.\nДунёда кишиларни нарсалар сотиб олишга ишонтиришга бағишланган миллионлаб китоблар ёзилган. Мен компания очаётганимда уларнинг биронтасини ҳам ўқимаганман. Албатта, кейин уларни ўқиб, фойда келтиришини тушундим. Ҳар бир ишбилармонда қандайдир асослар бўлиши керак.\nЎзига жалб эта олиш. Учта асосий қоидага амал қилинг: маҳсулотни севинг, мижозга мослашинг ва уни диққат билан тингланг.\nБитта катта ва битта кичик муаммони ҳал этишга ўрганинг. Мен компанияларга ўз хизматимни таклиф этганимда, уларда битта катта ва битта кичик муаммо борлиги ҳамда уларни мен ҳал қилиб беришим кераклигини билардим. Каттаси – сайтларининг йўқлиги. Бу ерда ҳаммаси оддий: “Агарда сиз ҳозир сайт қилмасангиз, сиздан рақобатчилар ўзиб кетиши мумкин ва катта аудиторияга мурожаат қилиш имкониятидан маҳрум бўласиз”.\nКичик муаммо – бу бюджет. Ҳаттоки йирик компанияларда ҳам сайт яратиш учун ҳар доим бўш маблағлар бўлмаган. Шунинг учун арзон нархни ёки рақобатчиларга қараганда анча қулай таклифни беринг.\nРақобатчиларни тавсия қилинг. Сиз эҳтимолий мижозга рақобатчини таҳлилдан ўтказишни таклиф қилишингизда ёмон ҳеч нарса йўқ. Бу ерда “тушунмовчиликка дуч келмаслик” эффекти иш беради.\nУларда бозорда сиз ҳамда “қандайдир компаниялар” борлиги ҳақида тасаввур пайдо бўлади. Бунинг устига сиз улар томонида эканингиз ва уларга ёрдам беришни истаётганингиз каби фикр туғилади.\nКомпанияда ўз “ҳимоячингизни” топинг. Сиз қарор қабул қилувчи компания вакиллари орасида “ҳимоячи” бўлмаса, келишувга эриша олмаслигингиз деярли аниқ. Агарда сизнинг “ҳимоячингиз” – бу оддий ходим бўлса – вақтни бекорга сарфламанг. Сиз бу мижозни жалб этмайсиз.\nКомпания раҳбариятида қандай қилиб “ҳимоячи” топиш мумкин? Бундай инсонлар билан яқинлашиш йўлини топинг. Сизда улар билан умумий танишлар, умумий жойлар, умумий режалар ва ҳоказолар бўлиши мумкин. Улар сизнинг мақсадингизни тўғри тушунишларига ишонч ҳосил қилинг.\nСавдолар ҳақида ҳар доим, ҳар бир сонияда ўйланг. Сотувларга қарамай қарорлар қабул қилишдан воз кечинг.\n6. Бизнесни яхши кўриш ва ёмон кўриш лозим\nМенда биринчи омадли бизнес пайдо бўлганида, мен ҳар куни муаммоларни ҳал этишдан бахтли эдим. Сиз ҳар куни муаммоларни ечиш ва янги мижозларни жалб этиш бўйича тинимсиз ҳаракат қилинг.\nБироқ ундан воз кечишни ҳам истардим – тезроқ ва кўп пул эвазига сотиб юбориш. Бироқ маблағлар сизнинг барча муаммоларингизни ҳал қила билмайди, лекин улар пуллар билан боғлиқ муаммони ечишга ёрдам беради.\nБаъзида кишилар менга айтишади: “Агарда ўз бизнесимни сотсам, яна худди шундай бизнесни нолдан юрита бошлайман”. Майли. Агарда мен бундай компанияни бошласам, менинг ҳисоб рақамимда кўпроқ пул бўларди. Шунинг учун бизнесни яхши кўринг, аммо унинг қиймати ҳар куни ўсиб бораётганини ҳам кузатиб боринг. Бундан ташқари, уни сотиб юборишга исталган лаҳзада тайёр туринг.\nБу миллиардер бўлган кишилар орасидаги умумий стратегиядир. Марк Кубан (ўзининг илк компаниясини сотиб, Audionet ва Broadcast.com сервисларига асос солди) ёки Илон Маскка (Zip2, сўнг Paypal компаниясини сотиб юборди ҳамда Tesla ва SpaceX’ни очди) эътибор беринг. Ўз компаниянгизни яхши кўриб қолманг.\n7. Ҳеч қачон жаҳл қилманг\nМени биринчи компаниямда жаҳлимни чиқарган кишилар рўйхати жуда катта: мижозлар, шериклар, ходимлар, ижара берувчилар, компания харидорлари – айнан шундай кетма-кетликда. Келажакда уларга акциядорлар ҳам қўшилди.\nБироқ менинг маслаҳатим қуйидагича – ҳеч қачон жаҳл қилманг. Тенгламага эътибор беринг:\nҲаёт + ғазаб < умр.\nҒазабдан қандай қутилиш мумкин? Эсингизда турсин, жаҳл – бу яширин ғазабдир. Ўзингизга савол беринг, нимадан қўрқасиз? Мижоз кетиб қолишиданми? Шеригим компания ривожи бўйича режамни қабул қилмаслигиданми?\nҚўрқувлар билан муаммони ҳал этинг. Энг ёмон сценарийда нима рўй бериши мумкинлиги ҳақида ўйланг. Мижоз кетиб қолса, нима қилишингиз мумкин ёки шерикларингиз билан бир тўхтамга келинг. Агарда ходим лойиҳани эплай олмаган бўлса – бу энг қўрқинчли нарса эмас. Эҳтимол сиз унинг имкониятларига ортиқ баҳо бериб юборгансиз.\n8. Рози бўлишни ва рад этишни ўрганинг\nБиринчидан, ҳаммасига рози бўлинг. “Сиз X’ни бажара оласизми? Ҳа, биз эплаймиз. Сиз Y’ни қила оласизми? Қиламиз. Z доллардан камроққа бажара оласизми? Албатта”. Сизнинг мақсадингиз – мижозни қўлга киритиш. Мижоз эса ҳар доим ҳақ. Бироқ у хато қилиши мумкин бўлган ҳолатлар ҳам учраб туради.\nЎшанда сиз “йўқ” дейишингиз, ёки музокараларга киришишингиз, ёхуд мижоздан воз кечишингиз мумкин. Мен ишбилармонликни биринчи бошлаган кезларимда жуда ҳам кам музокараларда қатнашганман. Мен мижоз сўраган нарсани қилиб, барча нархга рози бўлганман.\nMiramax учун атиги 1000 долларга сайт қилиб берганмиз, гарчи “Матрица” фильми учун 250 минг долларга сайт тайёрлаб берган бўлсак-да. Мен ҳаммага “ҳа” деганман ва вақт ўтиб студиям “кўнгилочар соҳадаги барча лойиҳалар учун сайт қилувчи компанияга” айланди.\nБунинг эвазига бизнинг бренд миллионлаб долларга баҳолана бошлади – катта компаниялар бизнинг агентлигимиз каби фирмаларни харид қилиб борган вақт оралиғида.\n9. Пулларни ҳавога сочманг\nЮқорида ёзгандим – мажбуриятларни тақсимланг. Бироқ энди – пулларни ҳавога сочманг, дейман. Ҳақиқий бизнесда даврлар бор. Агарда компаниянгиз иқтисод қилиб фаолият юритса, инқироздан сўнг омон қолиш имкони юқори.\nМасалан, менда ҳеч қачон котиба бўлмаган. Биз 40 кишилик жамоамиз уч хонали офисга сиғмай қолгач, катта офисга кўчиб ўтдик.\nАгарда бизнесингиз инвестор ёрдамида ҳаёт кечирса, сиз менинг гапларимга қулоқ солмасангиз ҳам бўлади. Агарда реал дунёда яшасангиз, сиз камроқ пул сарфлашингиз даркор. Биз нима қилаётганимизни ўзимиз ҳам билмасдик. Биз ҳисобчилик ҳақида тасаввурга ҳам эга эмас эдик. Ҳисоб ишини билиш – бу яхши бизнес юзасидаги кўприкдир.\nҲисобчи буни яхши қилади, бироқ сизга ишбилармон каби фикр юритишингизга ёрдам бермайди. Ишбилармон шундай фикр юритиши лозим: “Менда ой охирида бошидагидан кўпроқ пул бўладими? Бу ҳисобларга тўлашга етадими?”. Ҳисобчилар аксарият ҳолларда бу ҳақда ўйлашмайди. Улар учун дебиторлик қарздорлиги – бу ҳам актив, бироқ у фақат қозоғда.\n10. Ҳавога учиб кетманг\nҲар бир ишбилармон унинг бизнеси – бу сайёрдаги энг яхши компания эканига ишончи комил. Бу борада махсус руҳий атама ҳам бор, мен у қандай аталишини ёддан чиқариб қўйдим.\nЎзини ҳавога кўтарилиб кетишдан сақлаб қолиш жуда муҳим. Вақти келиб менинг “профессионаллар жамоам” қилган сайтларни кўриб, улар нақадар ёмонлигига гувоҳ бўлдим. Шунинг учун исталган ишбилармон учун ортга қадам ташлаш ва умумий ҳолатда компанияси қандай позицияда тутганига назар ташлаш жуда муҳим. Шунинг учун доимий равишда яхшиланишга интилинг ва “биз энг яхшилармиз” иборасини унутинг.\n11. Ўйин-кулги қилинг\nМен ўзимнинг биринчи омадли бизнесимни синглим ва унинг турмуш ўртоғи билан бирга бошладим. Синглим яхши ёзувчи, мен телекомпанияда ишлардим, унинг эри эса рассом, бизнинг тўртинчи шеригимиз – фотосуратчи эди.\nБиз “сот, ишла, пул ол, яна ҳаммасини қайтадан бошла”дан бошқа нарсани билмадик. Миллионлар ишлаб топа бошлашимиз ва компанияни сотиб юборишимиздан аввал кўплаб кичик сирларни билиб олдик. Биз ҳар доим ёки тинимсиз ишлардик ёхуд хавотирда ўтирардик. Ва биз ҳар доим ва жуда кўп баҳсларга киришардик.\nБироқ бизда ҳаммаси амалга ошди: биз компанияни қурдик, омон қолдик ва уни қайта сотиб юбордик. Бу ўз вақтида амалга оширилди – сабаби келишувдан бир неча ой ўтиб бизнинг соҳада “нуқта комлар” инқирози юзага келди.\nБиз сафарларга бирга чиқиб, бизга овқатланардик. Тинимсиз ўйин-кулги қилардик: базмлар уюштирдик, турли лойиҳалар қилдик.\nБиз бир-биримизни қўллаб-қувватладик, бироқ “бизнесча фикрлаш” – бу жуда ҳам шафқатсиз нарса. Охир-оқибат гаплашмай ҳам қўйдик. Мен уларни жуда ҳам соғинаман.


Худойим, мен йигирма беш йилча муқаддам бахт бу ушбу дунёнинг нарсаларидан иборат эмаслигидек ҳақиқатни англаганимдан мамнунман. У абадийликдан иборат, қайсики бизнинг жонимизни бахтли қилади. Ва мен Сендан бу эрталаб Сенинг нажотинг учун ва Сенинг иноятинг учун миннатдорман, қайсики менга, Раббий, ҳамма жойларда миллион жонни алтарда тиз чўкканларини кўришимга имкон берди.\nО, Худовандим, мен нариги томонга ўтган ажойиб бир кунда, мен уларни ҳаммасини у ерда юлдузлардек порлаб турганларини кўраман деб умид қиламан. Менинг бу ерда биродарларим, мени опаларим, мана шу тонгда уларнинг ҳар бири ҳам ўзини худди шундай ҳис қилаяпти. Раббий, уларнинг ҳар бир ибодатлари ва илтижолари бўйича бизлар бунда бир бўлак эдик ва Худога таяниб, ибодатлар қилдик, бошқаларга айтдик ва Худонинг юксакликларини ваъз қилдик. Биз ишонамиз, Худойим, агар бу ерда бирон киши бўлиши керак бўлган ўз жойида бўлмаса ёки Масиҳни ҳали ҳам аслида қандай қабул қилиш керак бўлса, шундай қабул қилмаган бўлса, Сенга хизмат қилиш учун бугунги кун уларнинг ўша ўлмас, абадий қарорларини қабул қиладиган кунлари бўлсин. Бергин буни, Ота.\nБу ерда турган ҳар бир христианин, бу қанчалик камтарин бўлмасин, аҳамияти йўқ, уларнинг ичидаги юраги қаерларгадир, йўлларни четларига бориб нобуд бўлаётган жонларни олиб келиш учун ёнсин. Улар бир жонни имонга келтириши мумкин, қайсики ортидан миллионлаб одамни олиб кела олиши мумкин. Бизлар нима қилаётганимизни шу даражада билмаймизки,баъзан мана бу ёш оналар ҳайрон бўладилар, Раббий. Лекин улар ёш одам билан ёки қандайдир қария билан ёки кимдир билан уларни жони ҳақида гаплашганида, ким билан гаплашаётганларини ҳеч қачон билишмайди. Бергин, Раббим.\nУилльям Бранхам, "Қўзининг Ҳаёт Китоби" ваъзи


Ўзбекистондаги озиқ-овқат маҳсулотлари нархи аҳоли реал даромадига нисбатан бир неча баробар тезлик билан ошиб бормоқда.\nОзодлик билан суҳбатда Euromonitor International таҳлилчиси энг камтар ҳисоб-китобда 2014 йилда Ўзбекистондаги инфляция 10 фоиздан кам эмаслигини айтади:\n- Биз тадқиқотларимиздаги рақам ва башоратларни нафақат ҳукуматлар¸ балки Халқаро валюта жамғармаси каби йирик молиявий тизимлар¸ шунингдек¸ мустақил таҳлилчилардан ҳам оламиз. Шу боис 2014 йилда Ўзбекистондаги инфляция даражаси 10 фоизни¸ келаси йили эса¸ 11¸2 фоизни ташкил этади деган рақам ва фаразлар¸ имкон қадар объектив таҳлилга асосланган¸ дейди Euromonitor International гуруҳининг етакчи таҳлилчиларидан бири Анна Соловьëва Озодлик билан суҳбатда.\nАйни пайтда таҳлилчи¸ Ўзбекистондаги асл инфляция даражаси бу рақамлардан баландроқ эканини ҳам тан олади:\n- Ҳақиқий рақамлар бундан баландроқ бўлиши мумкин. Зотан бозорни ҳукумат тўлиқ назорат қилиши боис¸ ҳақиқий рақамларни аниқлашнинг имкони йўқ. Ҳақиқий рақамларни эса Ўзбекистон ичкарисида яшовчилар яхши биладилар¸ деб қўшимча қилади Соловьëва.\nИстеъмол маҳсулотлари ва хизматлар нархининг ўсиб боришини англатувчи инфляция даражаси сўмнинг бу маҳсулот ва хизматларни сотиб олиш қурбига қараб белгиланади. Ўзбекистонликлар эса ўз чўнтакларидаги сўмнинг бозорда тобора камроқ нарса сотиб олаëтганини яхши биладилар.\nОзодликнинг асосий истеъмол моллари ва хизматлар бозоридаги нархлар динамикасига бағишланган сўнгги кузатишларида ўзбекистонликлар жорий йилда гўшт, гуруч, ўсимлик ёғи, кийим-кечак ва қурилиш моллари нархининг 20-30 фоизга қимматлаганини реал бозор манзарасида тасдиқлаб берган.\nЎзбекистонлик иқтисодчи Ғолиббек Холназаров озиқ-овқат бозоридаги инфляциянинг айни кунларда ҳукумат ва Euromonitor International келтирган рақамлардан ҳам бир неча баравар баландлигини айтади:\n- Озиқ-овқат маҳсулотлари бўйича инфляция 30-40¸ ҳатто 50 фоизгача чиқиши мумкин йил давомида. Бу ҳукумат нархлар ўсишини қаттиқ назорат қилаëтган бир вазиятдаги аҳвол. Ҳозир булар яна ғирромликка ўтиб олди. Нархни ушлаш учун сифатни йўқотаяпти. Ўзбекистонда ишлаб чиқарилаëтган кийим-кечак¸ этикеткада кўрсатилган размердан кичик. Ëки нонни олинг. Нархни ушлаб қолиш учун¸ нон оғирлигини қарийб икки баробарга енгиллатиб юборди. Лекин бунақа ғирромлик узоққа бормайди. Нархлар ўсиши келаси йилда яна ҳам кучаймай қолмайди¸ дейди ўзбекистонлик бу кузатувчи.\nЎз исми келтирилишини истамаган ўзбекистонлик бошқа бир иқтисодчи¸ мамлакатдаги инфляция даражаси баланд эканини тасдиқлай туриб¸ келаси йилги кўрсаткичнинг янада баланд бўлишини башорат қилади:\n- Инфляция Ўзбекистонда доимий равишда юқори даражада бўлган¸ айниқса¸ мустақилликнинг дастлабки йилларида бу яққол сезилган.\nБугунги кунда олдинги йиллардагидай бўлмаса ҳам¸ инфляция юқори. Асосан бу истеъмол маҳсулотлари инфляциясида яққол намоëн бўлади. Чунки бу асосан долларнинг курси билан боғлиқ. Биз жуда кўп нарсаларни импорт қиламиз¸ маиший моллардан тортиб озиқ-овқат товарларигача. Улар нархи эса долларга бевосита боғлиқ. Долларнинг нархи кўтарилса¸ автоматик равишда товарлар нархи ҳам кўтарилади.\nДоллар қурби бугунги кунда деярли барча дунё валюталарига нисбатан ошиб бормоқда. Бу АҚШ иктисодиёти¸ шунингдек нефт нархининг тушаётгани билан боғлиқ. Яна бир муҳим фактор эса. мамлакатга келаëтган валюта оқимининг камайишидир. Россияга машина экспорти 35% тушиб кетди. Валюта қанча кам бўлса¸ унга бўлган талаб ҳам шунчалик ортади¸ дейди ўзбекистонлик иқтисодчилардан бири Озодлик билан суҳбатда.\nОзодлик суҳбатлашган Euromonitor International таҳлилчиси¸ расмий Тошкент ўз молия-пул сиëсати¸ қолаверса бутун иқтисодий сиëсатини қайта кўриб чиқмаса¸ инфляция кучайишини тўхтатиб бўлмаслигини таъкидлади.\nЎзбекистонлик таҳлилчилар эса¸ иқтисодий-молиявий ислоҳотлар учун сиëсий ҳокимият ўзгариши зарурий шарт эканини урғуламоқда.


Корхона жисмоний шахслардан олинган металлолом учун уларга пул тўлаганида ушбу жисмоний шахсларга тўланаётган даромаддан ЖШДС ушлаб қолиши керакми?\nМЧЖ металлом йиғиб топширади. МЧЖга топширган металлом учун жисмоний шахсларга шартнома бўйича пластик карталарига пул тушириб берилади.\nОтвет от 26.03.2018\nЖисмоний шахснинг металлолом топширганидан олган даромадини солиққа тортиш борасида алоҳида норматив ҳужжат мавжуд эмас, Солиқ кодексида ҳам айнан шундай масала алоҳида ёритилмаган.\nЛекин фикримизча, жисмоний шахснинг металлолом топширишдан олган даромади, Солиқ Кодексининг 176-моддаси 4-бандига мувофиқ, унга хусусий мулк ҳуқуқи асосида тегишли бўлган мол-мулкни сотишдан олган даромади деб ҳисобланади. Солиқ Кодексининг 179-моддаси 11-бандига биноан, жисмоний шахсларнинг бундай даромадларига солиқ солинмайди.\nБироқ, шуни айтиб этиш лозимки, темир-терсак ва рангли металлар чиқиндиларини темир-терсак топширувчилардан қабул қилиб олиш функцияси “Иккиламчиранглиметалл” ишлаб чиқариш бирлашмасининг бўлинмаларига юклатилган (ЎзР Вазирлар Маҳкамасининг 1992 йил 6 июндаги 269-сон қарори).\nХусусий корхона ҳисобланган солиқларни тўлагандан сўнг қолган соф фойда ҳисобидан таъсисчига тўланган дивиденд солиққа тортиладими?\nКорхонамизда трикотаж маҳсулотлари ишлаб чиқарилади ҳамда ташқи бозорга экспорт қилинади. Корхона ягона солиқ тўловчиси. Хусусий корхона ягона таъсисчидан иборат бўлганлиги сабабли таъсисчига корхона фойда солиғи тўлангандан қолган соф фойда суммасини дивиденд шаклида таъсисчига тўлаб берилмокда.... Далее\nЖисмоний шахсга ижара шартномаси бўйича юридик шахс томонидан тўланадиган даромадлардан жисмоний шахс декларация топшириб солиқ тўлаши керакми ёки даромад тўловчи юридик шахс солиқ агенти сифатида солиқни ушлаб қолиб бюджега тўлаши керакми?\nБизни ташкилот (юридик шахс) жисмоний шахсдан нотурар жойни ижарага олган. ... Далее\nЖисмоний шахс ўзига тегишли бўлган мол-мулкнини сотганда қандай солиқлар тўлаш мажбурияти келиб чиқади ва қанча миқдорда тўланади?\nЖисмоний шахс 2018 йил март ойида Хитойда ишлаб чиқарилган юк кўтариш транспортини сотиб олди. Ушбу махсус техникани бир йил ўтмасдан юридик шахсга сотиб юборди. ... Далее\nСКнинг 184-моддасига асосан корхона жисмоний шахслар етказиб берган маҳсулотлари учун олган даромадларига солинадиган солиқларни тўлов манбаида ҳисоблаб чиқариб ушлаб қолиши керакми, агар ушлаб қолиши керак бўлса қандай солиқ ставкаларида? Cавол: Юқоридагиларга асосан, агар Х-корхонаси ЖШДС тўлов манбаида ҳисоблаб чиқариши ва ушлаб қолиши керак бўлиб, ушбу тадбирларни амалга оширмаган бўлса, у ҳолда жисмоний шахслар даромадидан олинадиган солиқни қандай ставкалар бўйича қайта ҳисоблаб чиқариш зарур? Агар бу текширувда аниқланса, ЖШДС бўйича ушбу неустойкани ким тўлайди?\nХ-корхонаси 2012 йилдан буён бир нечта жисмоний шахслардан гўшт ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини харид қилади. Бунда тўлов мазкур жисмоний шахсларнинг омонат ва карта ҳисобварақларига пул ўтказиш йўли билан амалга оширилади. Х-корхонасига гўшт ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етказиб берувчи жисмоний шахслар ўзлари бу маҳсулотларни етиштирмайдилар ва ишлаб чиқармайдилар, балки анча юқори нархда қайта сотиш мақсадида бошқа шахслардан сотиб оладилар.... Далее\nХодим фуқаролик-ҳуқуқий тусдаги шартнома асосида корхонада ишласа, унинг ҳаёт суғуртаси бўйича суғурта тўловларини тўлашга йўналтирилган иш ҳақига ЖШДС имтиёзи қўлланилиши тўғрими? Корхона ЖШДС тўғри ҳисоблаган ва ушлаб қолганми?\nКорхонамизда юрист фуқаролик-ҳуқуқий тусдаги шартнома асосида ишлайди. У ЖШДСни максимал ставкада ушлаб қолиш тўғрисида аризани расмийлаштирда. Шунингдек, жами ойлик иш ҳақини ҳаёт суғуртаси учун суғурта тўловларига йўналтиришга ариза берди.... Далее


ОНА МЕҲРИ - “Китоб дунёси” газетаси сайти\n713 марта кўрилган.\nНгуен Нгок ТИ,\nДиеп асли туғилганда ҳам кичкинагина эди. Ўн олти ёшидан Кайлионг театрида актрисалик фаолиятини бошлади. Орадан қанча йиллар ўтмасин, ҳамон болалар ролини ўйнайди. Ойнага боқиб, ўзига-ўзи: «Бўй-бастим кичиг-у, лекин юзим қаримсиқ», дейди. Саҳнада баланд, жарангдор овозда ширали куйлаганидан, барча уни ростдан ҳам ёш бола, деб ўйлайди. У илк марта труппага келганда, постановкачи-режиссёр унга «Фам Конг ва Кук Хоа» пьесасидан Нги Суан ролини берди. Қиз сўнгги марта қадрдон қишлоғи Вамкосиокдаги бобо-бувасиникига келганда тўрбеланчакда ётиб:\n— Болалар ролини ўйнаш жонимга тегди. Саҳнани тарк этсаммикин, — деди.\nБобо-бувиси анча кексайиб қолганди. Бобоси:\n— Ие, бола ролидан афзали бормикин дунёда? Саҳнада кичкинтойлар учун кимдир ўйнаши керак-ку ахир, — деди.\nДиеп гўдаклигидан улар билан бирга яшади. Ўн ёшга тўлганида отаси уларни ташлаб кетди ва шу-шу қайтиб келмади. Ўн икки ёшга тўлганида онаси пул топиш илинжида Кханьхой йўловчи кемасидаги савдо-сотиқ ишларига ўзини урди. Алал-оқибат турмушга ҳам чиқди. Диеп мактабга борди. Аввалига биринчи синфдаги ўқитувчиси Нам уйига келиб, сабоқ берди. Бувиси неварасини қанчалик яхши боқмасин, қизалоқнинг бўйи барибир ўсмай қолди.\nБир куни бувиси қизчадан сўради:\n— Онангни соғиняпсанми?\n— Соғиниб нима қиламан? Ахир у биздан кўра ўз эрини кўпроқ яхши кўради-ку, — деди бепарвогина.\nУ бувисининг кўзида ёш қалқди. Онаси уни кўргани кам келарди. Диеп труппага ишга тушгандан кейин онасини умуман кўрмади. Бора-бора уни эсламай ҳам қўйди.\nДиеп ҳар куни хўроз қичқирмасидан қора чой ичишни одат қилган. У чойни аччиқроқ дамлайди. Азбаройи аччиқлигидан афти буришиб кетади. Бундай чой билан қиз гўё ўзининг улғайганини исботламоқчи бўлади. Чой ича туриб ўйга толади. Аслида у чой ҳўплаб ўйга толишни бувасидан ўрганган. Бир саҳарда Диеп ўн етти баҳори ҳақида ўйга толиб ёлғиз ўзи чой ичиб ўтирарди. Кутилмаганда театрга кириб келаётган, қўлида гўдаги бор бир аёлга кўзи тушди. Бу собиқ хонанда, актриса Хонг Ли эди. У ўтган йили труппани ташлаб кетганди. Аёл бироз йиғи-сиғи қилгач:\n— Диеп, чақалоғимга қараб тур. Мен сут олиб келай, — деди, лекин Ли қайтмади. Диеп биғиллаб йиғлаётган болани қўлига олиб, шундай деди:\n— Бўлар иш бўлди, мен уни ўзим парваришлаб, катта қиламан.\nШундай қилиб у кичкина Бонинг онасига айланди. Қариб қолган чолу кампир чақалоқни хурсанд бўлиб кутиб олишди, Диепни койиш уларнинг хаёлига ҳам келмади. Кичкинтой тез ўсди. Кун сайин кучга тўлиб борди. Хонг Ли эса шаҳар театрида Тхук Куен тахаллуси остида юлдузга айланди. У Диепга хат ёзиб, фаолиятини ўйлаб, шундай қилгани ва иши юришиб кетса унга яхшигина ҳақ тўлашини ҳам ёзганди. Диеп номани ўқиб жуда ранжиди. Тхук Куеннинг юлдузлиги узоққа чўзилмади. Эски ишини давом эттириб, оддий хонанда Хонг Лига айланди. Диепни излаб келиб: «У менинг ҳаётдаги энг сўнгги умидим ва бахтим», дея боласини қайтариб олди. Диеп кулишни ё йиғлашни билмай, жимгина ўтирарди. Агарда, кўз ёши қилса, одамнинг раҳмини келтиряпти, деб ўйлаши аниқ. Она меҳрини кўрмагандан кейин, оналикни қаёқдан ҳам тушунарди. Шу тобда қиз онасини кўргиси келиб қолди. Худди Диеп кичкинтой Босиз ғамгин тортгандай онаси ҳам усиз хафамикин? Диеп Ратьжонгонгга бориб, онасини излашга аҳд қилди.\nОнаси кейинги эри билан ўша қишлоққа икки йил аввал кўчиб кетганди. Диепнинг эса бу ерга биринчи марта келиши. Бир савдогар аёл унинг уйини кўрсатиб юборди. У анҳорга етмасдан катта тепалик устида қўққайиб турган бир уйга дуч келди. Ҳовлидан эти устихонига ёпишган ит югуриб чиқди. Унинг ортидан жажжи қизалоқ, сўнг эса озиб-тўзиб кетган аёл кўринди.\nАёл бақириб, итни ҳайдади. Диеп ўзини тутиб туролмай:\n— Ойижон! — деб уни чақирди.\nАёл Диепнинг ёнига яқин келиб, нарироқда тўхтади ва яқиндан унга қараб қувончдан ҳайқирди:\n— Диеп! Бу сенмисан?.. Вой Худойим, уйга кир! Нима қилиб турибсан бу ерда?\nДиепнинг «Жау» исмли кичкина синглиси уни қўлидан ушлаб уйга олиб кирди.\n— Эрингиз қани? — сўради Диеп.\nОнаси унинг денгизга кетганини айтди. Қиз волидасининг бўртиб турган қорнига тикилиб, қачон кўзи ёришини сўради.\n— Ҳали бор, уч ою қанчадир ҳам... — жавоб берди.\nУларнинг суҳбатига Жау қўшилди.\n— Онам нордон нарсаларни кўп ейдиган бўлиб қолган, ҳаттоки яшил тамаринни ҳам кўрдим демайди.\nОна кенжа қизига: «Жим ўтир!» деди. Диеп синглисига ғамгинроқ кулиб қўйди. Аёл Диепга янада жилмайиб боқарди. Диеп бу тун шу ерда қолди. Жау опаси ваъда қилган чипталарни олиб, спектаклга кетди. Уйда Диеп онаси билан алоҳида тўрбеланчакда ётишди. Она-боланинг суҳбати жуда қисқа бўлар, улар тез-тез, чуқур-чуқур хўрсиниб қўйишарди. Она қизининг севимли машғулотларига қизиқди. Диеп дилини ёриб, театр труппасидаги «Фунг Хоанг» исмли актёрнинг унга бефарқмаслигини айтиб берди.\nФунг Хоангга доим иккинчи даражали кичик роллар тегарди. Агар салбий образларни бериб қолишса, афти-ангори тентакнамо тусга киради. Диеп эса: «Сен шундай роль ўйнаяпсанки, томошабинлар сендан қўрқиш ўрнига хохолаб куляпти. Жаҳлдор одамларнинг юзи ҳечам бундай бўлмайди. Уларга синчиклаб қара...» деди. Хоанг унинг гапларига қулоқ тутиб, ўшандан буён ролини бошқача ўйнайди. Одамларга роли ёқди, мақташди ҳам. Айтишларича, у образини юракдан ижро этаётган экан. Шу сабабдан Хоангнинг қизга бўлган ҳурмати янада ошди. Бора-бора бу ҳис муҳаббатга айланди. Бир куни Диеп унга:\n— Мени чиндан ҳам севсанг, бугуноқ спектаклдан сўнг, пардалар ҳали тушиб улгурмасдан, томошабинлар кетиб қолмасидан, радиокарнайда мени севишингни айтасан, — деди ҳазиллашиб. Хоанг ҳазилни чинга олиб, ваъда берди.\nАйнан ўша куни актёр Линь Лонг келин кўргани қаергадир борди ва томошага етиб келолмади. Унинг ўрнига Фунг Хоанг саҳнага чиқди ва ролни Линь Лонгдан ҳам яхшироқ ижро этди. Томошабинларга ижроси шунақа ёқдики, гулдурос қарсаклар тўхтамади. Диеп бу спектаклда унинг қизи ролини ўйнаганди. Лекин Хоанг муҳаббатини очиқ-ойдин омма олдида айтолмади. Диеп эса бундан парвойи фалак эди.\n— Бувим менга ҳаммани кечиришни ўргатди, ойижон! — деб ҳикоясини якунлади у. Она-бола жажжи Жаунинг келишини кутишди. У келгачгина, барча ухлагани ётди. Жау опасига:\n— Бир кун бўлса ҳам, мен билан бирга ухланг, — деди.\nСинглисининг ёнига ётса, демак, онасининг ёнида ётган бўлади. Жау ўртада, бир тарафда онаси, бир томонда Диеп ётарди. Онаси Жауга ухлашни буюрди ва ўзини ухлаётганга солди. Одамлар ухлаётганда қандай аҳволда ётишини Диеп жуда яхши билади. Ўзини ухлаганга солиш жуда қийин эди..\nБироқ онаси билан ўртасидаги бундай айрилиқ қачон пайдо бўлгани аниқ эмас. Агар она ўриндиқнинг бир четига ўтирса, Диеп бошқасига ўтиради. Уларнинг орасида мутлақо яқинлик йўқ, умуман нотанишдай, худди она-боламасдай, она умуман бу фарзандини туғмагандай. Бувиси онасини ҳам Диеп сингари тарбиялаганини бир марта айтганди, аммо онаси мутлақо Диепга ўхшамасди. Сал нарсага аразларди. У севмай турмуш қургани учун эри кетиб қолди, сўнг онаси яна уч марта оила қурди. Шунинг учун Диеп онасининг ички изтиробини пайқади ва анча ўзгарганини тушунди. Она ҳамиша қизидан ўзини олиб қочар, қиз ҳам ўзини четга оларди...\nДиеп саҳарда хўрозлар қичқириғини кутиб ўтирмай, ўрнидан туриб, чой қўйди. Онаси ҳам уйғонди, сийраклашиб қолган сочини бир тутам қилиб боғлади.\n— Ойи, ёшингиз нечада? — сўради Диеп қўққисдан.\n— Қариман, қариб қолдим...\n— У ҳолда ўгай отамни севинг.\nОнасининг юзига табассум югурди.\nУ номигагина жилмайиб, оғир хўрсинди.\n— Мен кичкинтой Бони онасига қайтариб бердим, ойи. Лекин роса дилим оғриди. Мени ташлаб кетганингизда сиз ҳам ғамга ботганмидингиз, ойижон?\nОна анча пайт индамади, чуқур хўрсиниб, сўради:\n— Бувинг кечиримли бўлишни ўргатганмиди сенга, у ҳолда мени ҳам кечир.\nДиеп чурқ этмади. У онасини эслаб, унга ачингани учун ҳам шу ерда эди...\n— Ойи, эртага Жау мен билан бирга труппага борсин. Кичкина Бонинг бир сават кийимлари қолганди, укам туғилишига кийим ҳам таппа-тайёр. Хўпми, ойижон? — деди.\nРус тилидан Зилола


28th Июнь 2018 / Долзарб мавзу\t/ 0 comments\nУ пайтларда туман хотин-қизлар қўмитасини бошқарардим, бир куни олдимга туман қишлоқларининг биридан бир ўқитувчи аёл келди, шунчалик ҳорғин, шунчали маъюс эдики, дарҳол миямга “оиласида бир гап бўлган” деган фикр келди. Уни ичкарига таклиф қилиб, котибамга чой дамлашини айтдим ва эшикни ичкаридан ёпиб қўйдим.\nЎтиришга таклиф қилдим. У нимадан бошлашини билмас, ичида недир исён қилаётгани кўзларидан кўриниб турар эди. Ахийри, бўлмади, йиғлаб юборди ва гапира кетди. Айтишича, турмуш ўртоғи ҳам ўқитувчи, бир-бирини севиб турмуш қуришган. Фарзандлари ҳам бор. Яқинда оғзига стоматит (пилла) чиқиб, ҳеч тузалмапти. Дўхтирга борса дастлаб дори-дармон ёзиб беришипти, бир-икки ҳафта ўтса ҳамки тузалмагач, таҳлил учун ОИТС марказига қон топширишини сўрашипти.\n–Хаёлимга келмаган фожиа юз берди, қон таҳлилимда ушбу машъум касалликка чалинганимни аниқлашди, ўша кундан буён дунё қоронғу, боламга қарасам, шу бегуноҳ гўдакни ҳам сут орқали зарарлаганим, ўз келажагимни ўз қўлим билан йўқ қилганим учун ўлимга рози бўламан, -дейди кўзларидан дув-дув ёш тўкаётган аёл. Суҳбат асносида унинг бундан 3 ой илгари тишини даволатгани боргани, дўхтирларнинг тахминича айнан ўшанда юқтиргани эҳтимоли катта эканини билиб олдим. Аёл бечора эрига қандай айтишни билмайди, дўхтирлар уни ҳам чақириб, таҳлилга қон олишларини, ётиғи билан тушунтиришларини айтамиз, деса, юраги безиллаб, “озроқ кутиб туринглар” дея ёлборар экан. У билан узоқ суҳбатдан сўнг, турмуш ўртоғига ётиғи билан тушунтиришини, керак бўлса, ўша пайтда унинг ёнида туришим мумкинлигини айтдим. Бир пиёла совиб қолган чойни ичиб, сал ўзини босиб олган аёл кўнди.\nЎша пайтда оддий тиббий техник анжомларини стерилизация қилмаган қайси бир масъулиятсиз шифокорни деб бир оила барбод бўлганини ўйлаб жуда эзилиб юрганман.\nЯқинда Одам иммунитети танқислиги вируси келтириб чиқарадиган касаллик тарқалишига қарши курашиш ва шифохона ички инфекцияларини профилактика қилиш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида Ўзбекистон Республика Президентининг қарори қабул қилингани юртимизда 1998 йилдан буён ОИВ ва ОИТС касалликларига қарши курашиш тизимини янада такомиллаштиради.\nБу борада вилоят ҳокимлиги, хотин-қизлар қўмитаси, вилоят соғлиқни сақлаш бошқармаси ва ОИТСга қарши кураш маркази мутахассислари, “Маҳалла” хайрия жамоат фонди ҳудудий бошқармаси, Ўзбекистон мусулмонлари идорасининг вилоятдаги вакиллиги ходимлари ҳамда ОАВ ходимлари ҳамкорлигида тизимли тарғибот ишларини олиб боришни режалаштириб олдик.\nОИВ инфекцияси, сил ва безгак касалликларига қарши курашда профилактика тадбирлари, хусусан, таълим муассасалари, аҳоли яшаш масканларида олиб борилаётган маънавий-маърифий тадбирлар алоҳида аҳамият касб этади.\nАлбатта, юқумли касалликларнинг олдини олишда тиббий муассасаларда яратилган шароитлар, мунтазам ўтказилаётган профилактика тадбирлари муҳим омил бўлаётир, бироқ бу ишлар самараси, аввало, одамларнинг билими, онги ва дунёқараши билан боғлиқ. Аҳоли бу хасталикнинг келиб чиқиши ва ундан сақланиш борасида қанчалик кенг маълумотга эга бўлса, унинг тарқалиш хавфи шунча камаяди. Шунинг учун жойларда профилактика тадбирларини янада кучайтириш, уларнинг шакл ва услубларини такомиллаштириш, самарадорлигини ошириш зарур. Биз айниқса, оналар, хотин-қизлар ўртасида тарғиботни кучайтиришимиз зарур, чунки оиланинг ўзаги –аёл. Оила аъзоларининг саломатлиги ҳам аёлнинг нозик қўлларида. Бу борада биз қуруқ сўзлар йиғиндисидан иборат маърузаларгина эмас, балки хасталикларнинг мудҳиш оқибатлари ҳақидаги фильмларни намойиш этиш, тренинглар орқали аҳолининг ОИТС-ОИВ профилактикаси борасидаги билимларини оширишни режалаштириб олганмиз.\nАзиз аёллар, қизлар, сингиллар! Оиланинг келажаги қандай бўлиши сизу бизга боғлиқ, биз оиламизни тежаб-тергаб, турмуш ўртоғимизни ўзимиздан бездирмай, болаларимизни бировларга сарғайтирмасдан чиройли рўзғор юритсак, соғлом турмуш тарзига амал қилсак ва атрофдагилардан ҳам ушбуни талаб қилсак, ҳар қандай касалликлар хонадонимизни четлаб ўтади. Аслида ҳам оила саломатлиги ва келажаги сизнинг қўлингизда. Бепарво бўлмайлик!\nВилоят хотин-қизлар қўмитаси раиси


hidoyat.uz – “Мовароуннаҳр” нашриётининг сайти - ОВҚАТЛАНИШ ОДОБИ\nБарча неъматнинг Аллоҳ таолодан эканини доимо ёдда тутиш гўзал фазилатдир.\nАбу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: "Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) ҳеч қачон овқатни ёмонламаганлар. Иштаҳалари тортса уни еганлар, истамасалар уни тарк этганлар" (Имом Бухорий).Пайғамбаримиз (алайҳиссалом) бирор овқатни бошқасидан паст санамаганлар. Келтирилганда ейишни хоҳламасалар, узр айтганлар.\nИмом Нававий (раҳматуллоҳи алайҳ): "Таомни шўр ёки тузсиз, қуюқ ёки суюқ, пишмаган каби сўзлар билан айблаш таомланиш одобига тўғри келмайди", деб айтган. Баъзилар яна: "Табиий егулик яратилиши жиҳатидан айбланмайди, чунки яратувчи Аллоҳдир. Таом тайёрлаганларни айблашнинг зарари йўқ", дейишган. Ибн Баттол (раҳматуллоҳи алайҳ): "Бир киши бирор таомни ёқтирмаслиги мумкин, бошқа одам эса уни ёқтиради", дейди. Ҳадиси шарифда Пайғамбаримиз (алайҳиссалом) таомни менсимасликнинг барча кўринишидан тийилганлари ҳақида айтилмоқда. Шунинг учун уламолар бирор таомни менсимай, уни паст санаш ёмон одат, дейишади.\nОвқатни паст санаш Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) суннатларига хилоф бўлгани учун макруҳдир. Барча ҳалол, покиза таомларни айблашдан қайтарилади. Устоз, ота-она ёки соҳа мутахассиси фарзанди ёки шогирдига насиҳат ва таълим бериш учун таом тайёрлаш жараёнида содир этилган камчиликларни айтса бўлади.\nАдҳамжон АБДУЛАҲАД ўғли\n3720 марта ўқилган.


Главная ИнстаФорекс танловлари Снайпер\nҚуйида "Снайпер" (Мерган) жорий танловининг иштирокчилари жадвали тақдим этилган. Сиз кейинги танловга рўйхатга олиш тугмасини босиб, ҳозироқ рўйхатдан ўтишингиз мумкин. Рўйхатдан ўтишингиздан сўнг Сизнинг ник жадвалда пайдо бўлади. Бу ва бошқа танловлар масаласидаги истаган саволлар билан Сиз қуйидаги манзил орқали мурожаат қилишингиз мумкин:tournament@instaforex.com.\nТанлов ўтмоқда, унинг тугаши 5 Марта 2021. Сиз кейинги танловда рўйхатдан ўтишингиз мумкин, у 8 Марта 2021 дан 12 Марта 2021 гача ўтади.** Навбатдаги танловга рўйхатдан ўтиш унинг бошланишидан 1 соат олдин тугайди.


Сингапур таълим тизими: жаҳон маорифида етакчи брендга айланган | Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар институти\nБугун таълим иқтисодий ва илмий-техник тараққиётнинг ҳал қилувчи омили, жамиятнинг ижтимоий тузилмасини шакллантириш, унда ижтимоий мақомларни тақсимлаш механизми ҳисобланади. Буни айни пайтда хорижий давлатларда таълим тизимини ривожлантириш ва такомиллаштириш орқали юксак билим ва кўникмаларга эга кадрларни тайёрлашга алоҳида эътибор қаратилаётганлигидан ҳам англаш мумкин.\nМасалан, маорифга улкан сармоя киритиб, юксак натижаларга эришаётган давлатлардан бири – Сингапурдир. Сингапур Буюк Британия мустамлакаси бўлган даврда унинг саноати асосан минерал ёқилғи ва қишлоқ хўжалик маҳсулотларини қайта ишлашга ихтисослашган эди. Шунга қарамай, ўша даврдаёқ таълим тизимини ривожлантиришга катта эътибор қаратилди.\nСўнгги йилларда мамлакат ва хориж олий ўқув юртларида илм-фаннинг энг замонавий йўналишлари ва илғор технологиялар соҳасида мутахассислар тайёрлаш устувор вазифалардан бирига айланди. Ушбу чора-тадбирлар натижасида Сингапур илмий-техник ривожланиш соҳасида жаҳонда етакчи мамлакатлардан бирига айланди. Айни пайтда бу мамлакат ер шарида 10 минг киши ҳисобига олимлар кўпчиликни ташкил этадиган (47) беш мамлакат қаторидан жой олган. Сингапур ялпи ички маҳсулотга нисбатан илмий-тадқиқот ва тажриба конструкторлик ишларига маблағ сарфлаш даражаси бўйича ўзининг собиқ мустамлакачиси Буюк Британиядан ҳам олдинда туради.\nСингапурда умумий таълим тизими ҳақида тўхталганда қўйидагиларга эътибор қаратиш лозим. Сингапур умумий таълим тизими уч босқичдан иборат. Мамлакат маъмурий жиҳатдан 4 та таълим ҳудудига бўлинган бўлиб, ҳар бир ҳудуд 7 та мактаб кластеридан иборат. Ҳар бир кластер ўртача 12-14 бошланғич ва ўрта мактабни ўз ичига олади.\nPIRLS тадқиқотида (Ифодали ўқиш ютуқларини ўрганувчи халқаро тадқиқот ташкилоти) Сингапур аҳолисининг саводхонлиги дунёдаги энг юқори кўрсаткичлардан бири ҳисобланади. Сингапур мактабларининг ўқувчилари 1995 йилдан буён математика ва табиий фанлар TIMSS (математика ва табиий фанлар бўйича тенденциялар) бўйича халқаро билимлар имтиҳонларида дунёдаги энг яхши натижаларни кўрсатмоқда.\nШу ўринда, Сингапур таълим тизимининг тараққий этишида, давлат томонидан мустақилликка эришган пайтдан бошлаб олиб борилган ислоҳотларни ўрни беқиёслигини таъкидлаб ўтиш лозим.\nЖумладан, 1961 йилдан 1991 йилгача Сингапур ҳукумати мактаб тизимининг мустақиллиги ва мослашувчанлигини оширишга, шунингдек, таълим сиёсатини мамлакатни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш даражасини оширишга йўналтириш, ёшларнинг ижодий қобилиятларини ривожлантириш учун зарур шарт-шароитларни яратишга йўналтирилган қатор ислоҳотларни амалга оширди. Ислоҳотларнинг яна бир мақсади, таълим жараёнининг моҳияти нафақат болалар миясини турли хил фан билимлари билан тўлдириш бўлмай балки ёшларни ҳаётий кўникмалар- масъулият, ўзаро ёрдам ҳисси, ишга муҳаббат, қизиқувчанлик, жасорат ва мослашувчанликни шакллантириш эди.\nСингапурда ўқувчиларни мактабга қабул қилиш 6 ёшдан бошланади. Бошланғич мактабда талабалар математика, инглиз тили, этика, мусиқа ва жисмоний тарбия каби фанлардан асосий билимларни олади. 6-синф охирида улар ўрта мактабда ўқишни давом эттиришга рухсат берувчи PSLE якуний имтиҳонини топширадилар. Маълумот ўрнида айтиш керакки, PSLE имтиҳонлари миллий имтиҳондир. Имтиҳон инглиз, она тили, математика ва табиий фанлар бўйича ўқувчиларнинг билим даражасини текширишга қаратилган.\nЎрта умумий таълим 4 йил давом этади. Ушбу босқичда талабалар техник соҳани, бухгалтерия ҳисоби, шунингдек давлат ва хорижий тилларини ўрганишга ихтисослашган йўналишлардан бирини танлашлари мумкин. Бу босқичдан сўнг умумтаълим мактаблари битирувчилари техникумларга (3 йиллик) ёки техник институтларга (ўқиш муддати - 2 йил) ўқишга қабул қилинади. Талабалар ушбу ўқув даргоҳларида қуйидаги соҳаларда мутахассисликларни олишлари мумкин: муҳандислик, алоқа, рақамли технологиялар, биотехнология ва бухгалтерия ҳисоби. Ўқишни тугатган битирувчиларга ишга жойлашиш имконини берадиган диплом берилади. Шунингдек бу босқичдан сўнг битирувчилар Олий таълим муассаларида ҳам ўқишларини давом эттиришлари мумкин.\nСингапур таълим тизимида ахборот-коммуникация технологиялари (АКТ) муҳим рол ўйнайди. Бу талабалар ўртасида инновацион ғояларни ривожлантиришга ва улар ўртасида ҳамкорликни кучайтиришга ёрдам беради. Сингапур мактабларини компьютер билан жиҳозлаш даражаси ўртача 5 та талабага битта компьютердан иборат. Шу билан бирга мактабларнинг 95% интернет тармоғига уланган. Бу ўқитувчилар ва талабалар орасида тажрибалар алмашиш имкониятини беради.\nСингапурда бошланғич мактаб мажбурий ва пуллик ҳисобланиб, таълим харажати ойига 9,4 АҚШ доллар ва йилига бир марта тўланадиган 79,4 АҚШ долларни ташкил қилади. Ўрта таълим учун ота-оналар ҳар ойда 14,4 доллар ва ҳар йил учун бир марта 115,5 доллар тўлайди. Университетгача бўлган давр таълими учун ҳаражат ойига 19,5 долларни ва йилига бир марта тўланадиган 158,8 долларни ташкил этади.\nШу ўринда умумтаълим мактабларини молиялаштириш масаласига ҳам тўхталиб ўтсак. Сингапурда давлат томонидан ажратиладиган барча маблағлар, шунингдек, ўқув тўловлари мактаб фондига тушади. Кластер раҳбарлари мунтазам равишда оммавий ахборот воситалари орқали келиб тушган маблағларни ва барча ҳаражатларни нашр этадилар.\nМактабларда ўқувчиларнинг ота-оналари билан фаол ҳамкорлик йўлга қўйилган. "Ота-она ва мактаб ҳамкорлиги" деб номланган махсус дастур доирасида қуйидаги ишлар амалга оширилади: а) ўқувчилар учун қулай шароит яратишда ота-оналарга ёрдам; б) мактаб ва ота-оналар ўртасида самарали маълумот алмашиш; в) турли хил тадбирларни ҳамкорликда ташкил этиш, масалан, мактаб нашрлари, ота-оналар иштирокидаги конференциялар (“мактаб-ўқувчи-ота-она” занжири); г) мунтазам равишда ота-оналарга ўқувчиларнинг фанларни ўзлаштирганлиги тўғрисидаги ахборотни, ҳисоботларни тақдим этиш. Бу эса ўз навбатида ўқувчини назорат қилиш имконини беради ва унинг ўқишини яхшилаш учун таъсир ўтказади ("қайта алоқа" тизими); д) мактаб қарорларини қабул қилиш жараёнида ота-оналарни жалб қилиш.\nСингапур таълим тизимининг асосий афзаллиги - ўқитувчилар таркибини танлашдир. Мамлакатда ўқитувчилар малакасини ошириш соҳасида Миллий таълим институти (МТИ) фаолият юритмоқда. Ушбу институтда ўқитувчиларни учта йўналиш бўйича қайта тайёрлаш курслари мавжуд: 1) профессионал ўқитувчилик; 2) таълим вазирлигида фаолият юритувчи мутахассис; 3) мактаб маъмурияти бошлиғи.\nБундан ташқари, институт дунёдаги энг яхши педагогик амалиётларни таҳлил қилиш бўйича фаол тадқиқот ишларини олиб боради. Таъкидлаш жоизки, ушбу институт мамлакатдаги малакали педагогик кадрлар тайёрлаш бўйича ягона институтдир.\nТаълим вазирлиги ўрта мактаб битирувчилари орасидан энг иқтидорларини ўқитувчилик касби учун танлаб олади. Улар ўқитувчи иш ҳақининг 60 фоизига тенг бўлган стипендия олишади ва камида уч йил давомида педагогик билим берилади. Бундан ташқари, Сингапурнинг мактабларида тажрибали ўқитувчилар янги келган ўқитувчиларни “шогирдликка”га олиш, мураббийлик тизими ташкил этилган. Шуни таъкидлаш жоизки, Сингапурда ўқитувчилар давлат хизматчилари ҳисобланади. Таълим вазирлиги бюджети Мудофаа вазирлигидан кейин иккинчи ўринда (ЯИМнинг 5%) туради. Ҳар йили таълим соҳасига тахминан 12,9 миллиард доллар сарфланади. Бу давлат умумий бюджетининг (68,6 миллиард доллар) 18,7% ини ташкил қилади. Мамлакатда аҳолининг саводхонлик даражаси 96% ни ташкил қилади.\nСингапурдаги ўқитувчиларни қўллаб-қувватлаш тизими уларга ўз-ўзини ривожлантириш учун кенг имкониятларни тақдим этади. Жумладан, барча ўқитувчиларнинг 35 фоизи ҳар йили раҳбар лавозимига сайланади. Ўқтувчилар орасидан етакчилик қобилиятига эга бўлганлари ҳар йили янги раҳбарлик лавозими учун қайта тайёрлов курсларида ўқиш учун жўнатилади.\nМактаб директорлари лавозимига тасдиқланганидан сўнг, улар Директорлар Академиясида икки йиллик ўқув дастурини якунлашади. Дастлабки ўқув йилида етакчилик фазилатларини шакллантириш, иккинчи йили, мактабларни бошқаришни ўрганиш учун амалиёт ўташни ўз ичига олади. Бундан ташқари, бўлажак раҳбарлар хорижий давлатларга 6 ҳафтага юборилади. Хорижга сафар қилиш билан боғлиқ барча ҳаражатлар тўлиқ давлат томонидан қопланади.\n2008 йилда Академия (Мактаб директорлари академияси) Сингапур таълим вазирлиги билан биргаликда таълим муассасасининг янги тайинланган раҳбарлар учун "мураббийлик" дастурини ишлаб чиқди.\nБу дастурда катта тажрибага эга бўлган раҳбарлар янги тайинланган директорларга мактабларни бошқариш борасидаги маслаҳатлар беришади ва йўл-йўриқлар кўрсатишади. Шу билан бирга мунтазам хориж тажрибасини ўрганиб боришади ва тадқиқ қилишади.\nМамлакат тараққиёти учун кадрлар тайёрлашда ўрта мактаб тизими муҳим ўрин тутишини инобатга оладиган бўлсак, ҳозирги кундаги Ўзбекистондаги таълим тизимини яхшилаш борасида хориж тажрибаларини ўрганиш ва халқаро стандартларга жавоб берадиган тизим яратиш муҳим аҳамият касб этади.\nПрезидент ҳузуридаги Стратегик ва\nминтақалараро тадқиқотлар институти\nМанба: Маърифат газетаси


Аждодларга муносиб авлод бўлайлик! — ЎЗБЕКИСТОН МУСУЛМОНЛАРИ ИДОРАСИ СИРДАРЁ ВИЛОЯТИ ВАКИЛЛИГИ\nЎзбек халқининг тарихи шавкатли, шарафли ва буюкдир. Шундай бўлишида буюк аждодларимизнинг ҳиссаси каттадир. Улуғ бобокалонларимизнинг ҳаётлари буюк бир мактаб, катта ибрат, ўзлари эса, буюк устоз эдилар. Нафақат тарихимиз, балки дунё тамаддунида уларнинг улкан ҳиссалари бордир. Шунинг учун нафақат биз ўзбек халқи, балки дунё халқлари улар билан фахрланадилар. Биз авлодларнинг улар олдидаги бурчимиз улар билан фахрланибгина қолмай балки уларга муносиб ворис авлод бўлишдир.\nУстозларимиздан бири шундай ҳикоя қилади:\nМустақилликнинг илк йилларида Миср Араб Республикасидаги Ал-Азҳар университетига ўқишга бордим. Дарснинг илк куни ҳар доимгидек устоз талабалар билан танишишдан бошлади. Навбат менга келганида исм-шарифимни айтиб Ўзбекистонданман дедим. Шунда устоз Покистон деб тушуниб Покистондан Номози Шарифданмисиз деб сўради. Мен йўқ, Ўзбекистонданман, Бухорийнинг юртиданман, Бухорийнинг авлодлариданман деб, ўзимни қайтадан таништирдим. Устоз мени олдиларига чақирди. Мен ёнларига бордим. Устоз ўрнидан туриб пешонамдан ўпдилар ва талабаларга қарата сизлар ҳам дарс тугагандан кейин мени кўрсатиб бу шеригингизнинг пешонасидан ўпиб қўйинглар деб буюрди ва менга сиз биздан кўра Бухорийга яқинроқ экансиз, Бухорий хақида бизга гапириб беринг дедилар. Мен олий маъҳадни тамомлаган эдим, араб тилида оз-моз сўзлаша олар эдим. Бухорий ҳақида тўлқинланиб гапира бошладим. Гапира туриб имом Бухорийнинг “Саҳиҳи жомиъ” деган китоблари бор ва у Қуръондан кейин иккинчи ўринда туради деб айтган эдим ҳамки, устоз мени тўхтатдилар. Мен ҳам Бухорийнинг китобларини Қуръонга тенглаштириб қўйдиммикан деб қўрқиб кеттим. Устоз мени койиб Бухорийнинг саҳиҳлари Қуръондан кейин иккинчи ўринда туради демагин! Унда Бухорийнинг китоблари даражасини тушуриб қўясан, балки биринчидан кейинги биринчи деб айтгин дедилар. Қуръон мусулмонларнинг биринчи китоби бўлса, Қуръондан кейинги биринчи китоб имом Бухорийнинг китобларидир дедилар. Мен ичимда имом Бухорийнинг зурриёти эканлигимдан фаҳр ва ғурур туйдим. У зот туғилиб ўсган, яшаган диёрда дунёга келганимдан жуда хурсанд бўлдим.\nМинг йиллар олдин яшаб ўтган бобомизнинг ҳурматини қарангки, гўёки бобомиз ҳали ҳам яшаётгандек. Биз авлодлар у зотларнинг ҳурматидан иззату-икром кўриб келмоқдамиз.\nБир шеърда келади:\nУлуғ аждодлар каби бўла олмасангиз ҳам,\nУларга ўхшашга ҳаракат қилинг.\nУларга ўхшашликка ҳаракатнинг ўзи,\nБуюк бир олийжанобликдир.\nГулистон тумани “Кўнчи” жоме масжиди имом-хатиби\nЖаннатда ўз уйингиз бўлишини хоҳлайсизми?


Юнон-рум кураши. Ислом Баҳромов халқаро турнир финалида япониялик рақибига қарши курашди / Olamsport.com\nЮнон-рум кураши. Ислом Баҳромов халқаро турнир финалида япониялик рақибига қарши курашди\nТеглар : Ислом БаҳромовЮнон-рум курашиСпорт курашлари\nБеларусда юнон-рим кураши бўйича Олег Караваев халқаро хотира турнири давом этмоқда.\nЭътиборлиси, унда иштирок этаётган терма жамоамиз вакиллари ҳам шоҳсупага кўтарилди.\n-63 килограмм вазн тоифасида Исломжон Баҳромов ҳал қилувчи баҳсда япониялик Шинобу Ота билан баҳс олиб борди. Афсуски, беллашув япониялик курашчининг ғалабаси билан якунланди ва вакилимиз кумуш медаль билан тақдирланди.\nШунингдек, -82 килограмм вазн тоифасида икки ўзбекистонлик курашчи бронза медали учун гиламга чиқишди. Билал Налгиев ҳамда Жалгасбай Бердимуратов ўртасидаги беллашувда Налгиев 4:2 ҳисобида устун келди.


00:29 / 28.11.2017\nЕтакчилар ҳар хил бўлади. Макиавелли каби - маккор, шиддатли ва шафқатсиз. Баъзилари эса Буюк Кир каби - камтар, сахий ва садоқатли. Буюк саркардалар қаторида Чингизхон ҳам ёдга олинади, бироқ уни эҳтиёткорлик билан четлаб ўтишади: унинг сўзларидан парчалар келтирилмайди ва бизнесга оид китобларда тилга олинмайди, на семинарларда ва на ҳатто латифаларда. Ахир қонхўр ёвуздан нимани ҳам ўрганиш мумкин бўларди?\nШундай экан, кўп маданиятлар Чингизхон хотирасини ўчириб ташлашни маъқул кўришади. СССРда, масалан, уни ҳатто тилга олиш ҳам тақиқланган эди. Бироқ ҳақиқат шундаки, ҳар қандай тарихий шахсдан нимадир ўрганиш мумкин бўлгани каби, Чингизхоннинг ҳам ўрнак олса арзигулик жиҳатлари бўлган. Чунки у ҳақида деярли барча билганларингиз - тўқиб чиқарилган, дейилади Forbes'да.\nУ қийноқларни бекор қилган, диний эътиқод эркинлигини киритган, ажратилган қабилаларни бирлаштирган, зодагонлар имтиёзларини инкор қилган, ўз ҳудудларини меритократия тамойилига кўра бошқарган, ўрганишни яхши кўрган ва мўғул жамиятидаги аёллар ҳуқуқларини ҳимоя қилган. У улуғ фатҳ қилувчи ва деярли етти аср мавжуд бўлган 31 миллион квадрат километрли империяни бошқарувчи генерал бўлган. (Қўшма Штатлар қўшинлари Боғдодни қўлга олишганида, бу Чингизхон давридан буён биринчи марта шаҳарнинг муваффақиятли забт этилиши бўлган).\nҲа, у шафқатсиз жангчи бўлган, бироқ унинг барча ишлари кўнгилхушлик йўлида бўлмаган. Ҳозир "Асосийси - ғалаба эмас, иштирок", дейишади. Мўғуллар бу гапга қўшилмаган бўлишарди. Тўқнашувларда ғалаба қилиш уларнинг ҳаёти мазмунига айланганди ва улар бунинг учун қўлларидан келганча ҳаракат қилишарди. Улар урушдан кейинги дунёни ҳам худди шундай иштиёқ билан қайта тиклашарди. Бошқа саркардалар душман қўлидан эрта ўлим топган бир вақтда Чингизхон кексайиб, севимли оиласи қуршовида ҳаётдан кўз юмган.\nУнинг буюк миссияси оддий ва дангал бўлган: бутун дунёни бир империя остида бирлаштириш. Бироқ унинг ўзи айтганидек, "Мақсадлар катта экан, менинг зиммамдаги мажбуриятлар ҳам осон бўлмайди". Тарихий маълумот учун Жек Уэзерфорднинг "Чингизхон ва замонавий дунёнинг туғилиши" китобига мурожаат қиламиз. У қандай қилиб Чингизхон бундай улкан миссиясини адо этишнинг уддасидан чиққанини тушунишга ёрдам беради ва унинг куч-қудрати сирларини очиб беради. Қуйида хоннинг авлодлари томонидан сақлаб келинган тўққиз сабоғи тақдим этилади.\nИшни охирига етказ\n"Мўғул жангчиси бой берилган курашдаги иштироки билан мақтана олмасди. Чингизхон айтганидек, ҳар қандай иш фақат охирига етказилгандагина мазмун касб этади".\nСабр-тоқатда ўрнак бўл\n"Ёмғирда бирга хўл бўлардик, совуқда эса - бирга музлардик".\nКаттароқ мақсадлар учун хизмат қил\n"Етакчининг одамлари бахтсиз экан, унинг ўзи ҳеч қачон бахтли бўла олмайди".\nМақсадга эга бўл\n"Инсон мақсадни кўрмай, ўз ҳаётини, қолаверса, бошқалар ҳаётини бошқара олмайди... Қадимгиларнинг бир гапи бўлган: "Мақсад бир бўлса, ҳеч қандай кулфат қўрқув уйғотмайди".\n"Энг яхши дўстингиз - доно қалбингиз. Кўпчиликка ишониш мумкин, бироқ ҳеч бир дўст ўзингизчалик ишончли бўла олмайди. Кўплар маслаҳат бериши мумкин, бироқ ҳеч кимнинг овози виждонингиздан устун келиши керак эмас. Кўп нарсани қадрлаш мумкин, бироқ ўз ҳаётингиздан қадрлироғи йўқ".\n"Ғурурни жиловлаш йиртқич арслонни жиловлашга ўхшайди - бу жуда қийин. Бироқ ўз ғурурини бошқара олмаган киши халқни бошқара олмайди".\nҲамма нарсада меъёрга риоя қил\n"Мен ҳашаматни тан олмайман, ҳамма нарсада меъёрга риоя қилиш керак... Қимматбаҳо кийим, тезкор тулпорлар ва гўзал аёллар турганда ўз қарашларимиз ва мақсадларимизни унутиб қўйиш осон. Бундай ҳолатларда сиз қулдан фарқ қилмайсиз ва барчасидан маҳрум бўлиш эҳтимолингиз юқори бўлади".\nОдамларни тушунишни ўрган\n"Кўлнинг турли томонида фатҳ қилинган қабилаларни кўлнинг турли томонида бошқариш керак".\nДунёни ўзгартир, бироқ секин-асталик билан\n"Ҳукмронлик қила туриб, катта ёшлиларнинг доно маслаҳатларига қулоқ тут. Эски ёпинчиқ янгисидан қулайроқ - кўчманчи ҳаёт қийинчиликлари у учун қўрқинчли эмас".\nУэзерфорднинг ёзишича, етакчиликнинг бу сабоқлари хонга доно устозларидан мерос қолган. Тинимсиз кураш ва хаос оламида у камбағал ва саводсиз муҳитда дунёга келган. У ўзига ўзи хон бўлишни ўргатган:\n"Унинг бирданига буюк саркарда, илҳом бахш этувчи етакчи ва истеъдодли ташкилотчига айланишида ҳеч қандай сеҳрли ҳал қилувчи лаҳзалар бўлмаган. У бу сифатларга илоҳий англаш ёки шаҳзодаларча таълим олиш натижасида эришмаган - булар тинимсиз ўрганиш, назариянинг амалиёт билан синалиши ва ўз билимларини такомиллаштириш натижаси бўлган. Чингизхон ноёб ақл ва темир иродага эга бўлган".\nБиз ҳам буюк мақсадларимизга эриша оламиз. Бошланишига қўрқинчлидек туюлган мисолдан бошлаш мумкин. Чингизхоннинг таърифи ("на эркак, на аёл ва на болаларга шафқат қилмаган қонхўр ҳайвон") доим ундан олдин юрган, бироқ унинг ўзи бунга туртки берган. Душманлар қўрқиб, қаршиликсиз қочишлари учун хон ўзининг шафқатсизлиги ҳақидаги гап-сўзларга эътироз билдирмаган. Бошқа томондан қараганда эса, Буюк Хондан содиқлик, инсонларни тушуниш, ўзгаришларни тўғри тарғиб қилиш ва ўз фикрларингизни шакллантиришни ўрганишингиз мумкин.\nДунё қанчалик ўзгарганини намоён қилувчи суратлар\nАвиация тарихидаги энг ғаройиб 5 самолёт (фотожамланма)


Энг шарафли уммат: «Азоннинг фазилати ва муаззиннинг шарафи» | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\nЭнг шарафли уммат: «Азоннинг фазилати ва муаззиннинг шарафи»\n21:00 31.05.2019 507\nМуҳаммад умматнинг яна бир шарафи – Аллоҳ таоло бу умматни бошқа умматлардан фарқли ўлароқ, олдинги умматларга ато этмаган буюк бир неъмат билан сийлади, у ҳам бўлса, азон неъматидир. Дарҳақиқат, азоннинг ва муаззинларнинг фазилати ва шарафини баён этадиган кўплаб ҳадиси шариф ворид бўлган. Аллоҳ таоло бу шарафни бошқа умматларга бермагани ҳақида ҳам бир қатор ҳадиси шарифлар келган.\nАзон айтувчи кишининг фазилатларидан бири унинг азонини эшитган барча жонзот унга қиёматда гувоҳлик беришидир.\nАбу Саид Ҳудрий розияллоҳу анҳу Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қиладилар, Ул Зот соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: “Муаззиннинг товушини бирор жин ё инсон ёхуд бирон-бир нарса эшитса, Қиёмат куни албатта у(муаззин)нинг фойдасига гувоҳлик беради”, дедилар (Имом Бухорий ривояти).\nБошқа бир ривоятда эса “Ҳўлу қуруқ нарсанинг барчаси унинг фойдасига гувоҳлик беради”, дейилган.\nМуаззинларнинг фазилатларидан яна бири азон айтган кишига Аллоҳ таоло берадиган улкан савобга эга бўлишидир.\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳу ривоятларида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтадилар: “Агар одамлар азон айтишда ва биринчи сафда нима (қандай савоб) борлигини билганларида эди, (бунга эришиш учун) қуръа ташлашдан бошқа чора топа олишмас ва албатта қуръа ташлаган бўлишар эди. Намозга эрта боришда нима борлигини билишганида эди, бунинг учун мусобақалашган бўлишарди. Хуфтон ва бомдодда нима борлигини билишганида, уларга эмаклаб бўлса ҳам келишарди”, дедилар (Муттафақун алайҳ).\nИзоҳ: Ушбу ҳадиси шарифдан азон ва биринчи сафнинг нақадар буюк фазилати ва улуғ савоби борлиги маълум бўлади. Сабаби арабларда қайси ишга қуръа ташланса, албатта ўша иш буюк аҳамиятга эга бўларди. Чунки улар бекордан-бекорга қуръа ташлашмасди. Бир азон билан иккинчи азоннинг вақт оралиғи жуда ҳам тиғиз бўлгани сабабли “Улар мажбуран қуръа ташлашарди”, деб айтиляпти. Ё бўлмаса, масжидда фақатгина битта муаззин бўлгани учун ҳам улар азон айтиш шарафини қўлга киритиш мақсадида керак бўлса қуръа ташлашиб мусобақалашишарди, деган маънода айтилган.\nЭнди азоннинг фазилатларини кўриб чиқсак.\nАзоннинг фазилатларидан бири Аллоҳнинг савобини қўлга киритиш мақсадида баланд овозда айтилишидир.\nБаланд овозда айтилишининг ўзига яраша сабаблари бор. Юқорида айтиб ўтилганидек, азонни эшитган ҳар бир нарса қиёматда гувоҳлик бергани учун ҳам азон баланд овозда айтилади. Одамлар азон айтишга эришиш учун керак бўлса бир-бири билан талашишга ва ҳатто ким азон айтишини қуръа ташлаб аниқлашга ҳақлидирлар.\nҲа, азон айтиш инсонлар бир-бирлари билан курашиб бўлса ҳам эришиладиган мана шундай ўта савобли ва суюкли амал ҳисобланади.\nАбу Саид розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: “Агар одамлар азон айтишда қандай савоблар борлигини билганларида эди, унга эришиш мақсадида қўлга қилич кўтариб урушган бўлишарди” (Имом Аҳмад ривояти).\nИзоҳ: Аслида мусулмон киши ўзининг мусулмон биродари билан қилич кўтариб урушиши мутлақо жоиз бўлмаган нарсадир. Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) азоннинг савоби нақадар юқори эканини билдириш, бу нарсани зеҳнларга яхшилаб муҳрлаш учун шундай ўхшатиш қилганлар.\nАзоннинг фазилатларидан яна бири уни айтувчи муаззин доимо Аллоҳнинг раҳматига, У зот табарока ва таолонинг ёрдамига сазовор бўлишидир.\nАзон айтадиган кишини Аллоҳ таоло ҳар доим қўллаб-қувватлайди. Қайси маконда юрмасин, оёғи қайси маконга бориб етмасин, албатта, Аллоҳнинг раҳмати уни қамраб олади.\nАнас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: “Раҳмоннинг қўли муаззиннинг боши узрадир. Муаззиннинг товуши етиб борадиган масофачалик унинг гуноҳлари кечирилади” (Имом Табароний ривояти).\nАзон айтишнинг фазилатларидан яна бири – муаззин ҳамма ишонадиган ишончли киши бўлади.\nМуаззин умматнинг ишончини оқлайдиган кишидир. Чунки мусулмонлар рўза тутганида саҳарлик ва ифтор вақтларини ҳамда намоз вақтларини билишда муаззинга суянадилар. Азон айтилишига қараб оғиз ёпадилар ёки очадилар ё бўлмаса масжидларга фарз намозларига шошиладилар.\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: “Имом зомин (жавобгар) кишидир. Муаззин омонат топшириладиган кишидир. Аллоҳим, имомларни тўғри йўлга бошла ва муаззинларнинг гуноҳларини кечир” (Имом Абу Довуд ва Термизий ривояти).\nБу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан муаззинлар учун қилинган буюк дуодир.\nАзоннинг фазилатларидан яна бири – муаззиннинг азони туфайли шайтон қочиб кетади.\nЖобир розияллоҳу анҳу айтадилар: «Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг бундай деётганларини эшитдим: “Албатта шайтон намозга айтилаётган азонни эшитганида то “Равҳо” деган маконга етиб боргунича қочиб кетади”». (Ровий айтади: “Равҳо” Мадинадан ўттиз олти мил узоқликдаги макондир. Бугун у “Роҳат булоғи” деб номланади.)\nИмом Нававий: “Азон ўз ичига тавҳид қоидалари, Исломнинг шиорларини изҳор этиш, эълон қилишни олгани учун ҳам шайтон инсонларни васваса қилишдан умидсизланиб қочиб кетади”, деб айтган эканлар.\nМуаззинлар бандалар ичида Аллоҳ таоло наздида энг севимлилари ҳисобланадилар.\nАнас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: “Агар қасам ичсам, албатта уни уддасидан чиқаман! Шубҳасиз, Аллоҳ таоло бандалари ичидан Аллоҳга энг суюклироғи қуёш ва ойни кузатиб борувчилар (яъни, муаззинлар)дир. Албатта улар қиёмат куни бўйинлари узунлиги билан танилиб турадилар”, дедилар (Имом Табароний ривояти).\nМуаззинларнинг фазилатларидан яна бири – Аллоҳ таолонинг муаззинга бўлган мағфирати батамом (тўлалигича) бўлади. Яъни, товуши тўлдирган бўшлиқлар миқдорича Аллоҳнинг раҳмати унга етади. Ибн Умар розияллоҳу анҳу айтадилар: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: “Муаззиннинг азони кўламича гуноҳлари кечирилади ва уни эшитган ҳўлу қуруқ нарса у учун истиғфор айтади” (Имом Аҳмад ривояти).\nМуаззиннинг фазилатларидан яна бири – агар муаззин Аллоҳ таолодан савоб умид қилиб етти йил азон айтса, у дўзаҳдан омонда бўлиши ёзиб қўйилади.\nАбдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади, Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: “Ким етти йил Аллоҳ таолонинг розилигини умид қилиб азон айтса, унинг дўзахдан озод бўлгани ёзиб қўйилади” (Имом Термизий ривояти) .\nМуаззиннинг фазилатларидан яна бири – у қиёмат куни барча яралмишдан фарқли ўлароқ алоҳида бир маконда қиёматнинг даҳшатларидан сақланган ҳолда туради.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: “Муаззинлар қиёмат куни бўйинлари энг узун кишилар бўлади” (Имом Муслим ривояти).\nМуаззиннинг фазилатларидан яна бири – агар у ўн икки йил азон айтадиган бўлса, унга жаннат вожиб бўлпди.\nАбдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: “Ким ўн икки йил азон айтса, унга жаннат вожиб бўлади. Унинг ҳар куни айтган азони учун олтмишта яхшилик ёзиб қўйилади. Ҳар бир айтган иқомаси учун ўттизта яхшилик ёзиб қўйилади” (Ибн Можа ривояти).\nМуаззинлар Аллоҳ таолонинг энг яхши кўрган бандадалари ҳисобланади. Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилинади: “Бандалар ичида Аллоҳ таолога энг яхшилари муаззинлардир. Улар Аллоҳнинг зикри учун қуёш, ой ва юлдузларни кузатиб юрадилар” (Имом Табароний ривояти).\nМуаззинлар қайси ҳолатда вафот этса, қиёмат куни ўша ҳолатда тирилади. Бошқалар хавф, қўрқув, даҳшатга ўралган ҳолатда бўлса, муаззинлар ўз азонлари билан банд бўлади.\nЖобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: “Албатта муаззинлар ва талбия (лаббайка)айтувчилар қабрларидан муаззин азон айтган ҳолатида, талбия айтувчилар талбия айтган ҳолларида чиқиб келадилар” (Имом Табароний ривояти).\nМуаззинлар Қиёмат куни мушки анбардан бўлган бир тепалик устида турадилар. Уларни ҳамма кўради ва ҳар бир киши уларнинг мақомини орзу қилиб қолади. Муаззинлар қиёмат куни бошқалар каби қўрқишмайди, даҳшатга тушишмайди.\nАбдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳума Расуллуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қиладилар: “Уч тоифа кишилар бор, улар мушки анбардан бўлган тепалик узра турадилар. Мен қиёмат куни уларни кўриб тураман”. Бошқа бир ривоятда, “Уч тоифа кишилар бор, улар мушки анбардан бўлган тепалик узра турадилар. Инсон зотининг олдингилари ҳам, охиргилари ҳам уларни кўриб ҳавас қилади”, дейилган. “Булар Аллоҳнинг ва ўз хожасининг ҳаққини адо этган қул, қавмга имом бўлган ва қавм ундан рози бўлган киши, куну тун беш вақт намоз учун азон айтган киши” (Имом Аҳмад, Термизий ривояти).\nИмом Табароний қилган ривоятда худди шу маънода “Уларни буюк қўрқинч қамраб олмайди ва улар ҳисоб-китоб ҳам қилинмайди, улар то бутун инсоният ҳисоб-китобни бошлагунларича мушки анбардан бўлган тепалик узра турадилар”, дейилган. Имом Табаронийдан ривоят қилган ҳадисда Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳума айтдилар: “Агар мен Расуллуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан етти бор эшитмаганимда эди, сизларга буни айтиб бермаган бўлар эдим. Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай деганларини эшитдим: “Уч тоифа бор, улар мушки анбардан бўлган тепалик узра бўладилар. Уларни қўрқинч қамраб олмайди ва барча инсонлар қўрққанларида улар қўрқмайдилар”.\nАллоҳдан савоб умид қилган муаззин шаҳид каби бўлади.\nИбн Умар (розияллоҳу анҳума)дан ривоят қилинади, Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) айтдилар: “Аллоҳдан савоб умид қилган муаззин қонларига беланиб турган шаҳид каби бўлади. У Аллоҳ таолодан азон ва иқомат орасида нима хоҳласа, ўшани дуо қилиб сўрайди" (Имон Табароний ривояти).\nАллоҳ таолодан савоб умид қилган муаззин вафот этганида унинг бадани сақланади, қурт емайди.\nАбдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳумадан ривоят қилинади, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: “Аллоҳ таолодан савоб умид қилган муаззин қонларига беланиб ётган шаҳид кабидир. Вафот этса, қабрида уни қурт емайди” (Имом Табароний ривояти) .\nДоимо инсонларни ибодатларига уйғотишга, уларни сергак бўлишга ундайдиган муаззин учун Аллоҳ таолонинг улкан мукофоти бор. Бундай муаззин қабрида ҳам тирик бўлади. Аллоҳ таолонинг неъматларини ҳис қилиб туради, жисми пок бўлади, кирланиб кетмайди, чириб ҳам кетмайди, сасимайди ҳам ва жисм чириши оқибатида келиб чиқадиган қурт-қумурсқалардан ҳам саломат бўлади. Албатта, муаззин бу мукофотларга эришмоғи учун азонни фақат Аллоҳ таолонинг розилигини, савобини истаган ҳолатда айтган бўлиши керак. Агар муаззин фосиқ, ҳар қандай гуноҳдан тап тортмайдиган, тамагиру такаббур қимса бўлса, айтган азонидан ҳеч қандай фойда бўлмаслиги мумкин. Чунки бундай қимсалар азонни ихлос билан айтиши ўта нодир ҳодисадир.\nАзоннинг навбатдаги фазилати – у инсонлар учун омонликдир.\nАнас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: “Агар бирон-бир қишлоқда азон айтиладиган бўлса, Аллоҳ таоло ўша қишлоқ аҳлини шу куни келадиган азобдан омонда қилади. Уларга шу куни азоб келмайди" (Имом Табароний ривояти).\nЯна бир ривоятда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Қайси бир қавмда тонгда азон айтиладиган бўлса, албатта улар то кеч киргунча Аллоҳ таолонинг омонлигида бўладилар. Қайси бир қавмда кечаси азон айтиладиган бўлса, албатта улар то тонг оттиргунларича Аллоҳ таолонинг омонлигида бўладилар”, деганлар (Имом Табароний ривояти).\nАзоннинг яна бир фазилати ҳақида Ҳилол ибн Ясор розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади, у киши Муовия розияллоҳу анҳу мана бундай ҳадис айтаётганини эшитган экан: Муовия розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай деганларини эшитган экан: “Ким муаззиннинг азонини эшитиб, унинг сўзларни қайтариб турса, муаззинга қандай савоб берилса, унга ҳам шундай савоб берилади” (Имон Табароний ривояти).\nКим азонини эшитиб унинг (сўзларини) орқасидан қайтариб турса, унинг ҳар бир ҳарфи учун миллион даража савоб берилади. Бу ҳақида саййидамиз Маймуна онамиздан ҳадис ривоят қилинган. Ўша ҳадис гарчи заиф бўлса ҳам, ҳадис ҳисобланади. Яъни, азоннинг фазилатини эътироф этишимизга асос бўла олади.\nАзоннинг эътиборга молик жиҳатларидан бири – ким масжидда азонни эшитганидан кейин бирон узрсиз, масжидга қайтиб келишни ният қилмасдан, масжиддан чиқиб кетадиган бўлса, у мунофиқ ҳисобланади.\nУсмон ибн Аффон розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: “Кимга масжидда бўлганида унга азон етса-ю, бирон-бир ҳожати учун ҳам эмас ва қайтиб келиш мақсади ҳам бўлмай масжиддан чиқиб кетса, у мунофиқдир” ( Ибн Можа ривояти).


Индонезияда мусулмон руҳонийси Абу Бакр Башир икки ярим йиллик қамоқ жазосига ҳукм этилди.\nБашир 2002 йилги Бали портлашларига элтган фитнага алоқадорликда айбланди.\nАҚШ ва Австралия ҳукуматлари қамоқ муддатининг қисқа эканидан ҳафсаласи пир бўлганини баён қилди.\nАвстралия ташқи ишлар вазири Александр Даунер ҳам шунга ўхшаш муносабат билдирди.\n“Баширга икки ярим йил қамоқ муддати берилди. Бироқ қамоқ муддатидан у ҳибсда ўтказган 10 ойнинг олиб ташланишини ҳисобга олсак, бу жуда ҳам қисқа жазо муддати бўлиб қолади”, - деди Австралия расмийси.\nЖакартада ўтказилган судда 66 яшар Баширдан бир нечта жиддий айбловлар олиб ташланди. Улар орасида Бали портлаши ва 2003 йилда 12 кишининг ҳалок бўлишига сабаб бўлган Жакартадаги Марриот мехмонхонасидаги портлашни ташкил этганлик айблари бор.


Илон Маск илк бор фазога одам учирмоқда — Sof.uz\nЖАҲОН 12,424,398 7,247,340 558,157\nЎЗБЕКИСТОН 11,723 7,287 52\nИлон Маск илк бор фазога одам учирмоқда\n28.05 03:07 256 Жаҳон\n"Space X" компаниясининг "Falcon 9" ракетаси учига ўрнатилган «Dragon» капсуласида икки америкалик астронавт Халқаро фазо станциясига учади. 2011 йилдан бери АҚШ илк марта ўз ҳудудидан космосга фазогир учирмоқда. Бу ишнинг хусусий компания томонидан амалга оширилиши эса инсоният тарихида биринчи марта амалга ошмоқда.\n2011 йилдан бугунгача АҚШ ўз фазогирларини Россия космик кемасида учириб келаётган эди. Бунинг учун ҳар бир одам учун 80 миллион доллар тўланган. Россия шу йўл билан 2011 йилдан бери АҚШдан 4 миллиард доллар маблағ олган. Агар «Space X» миссияси муваффақиятли амалга ошса, бундан буён АҚШ яна ўз ҳудудидан фазогирларни космосга учириш имкониятига эга бўлади.\nАҚШнинг НАСА агентлиги олти йил олдин космосга одам учириш дастурини тарихда илк бор хусусий компанияларга топширган эди. Бунинг учун «Space X»га $3,4 млрд., «Boeing» компаниясига эса $4,8 млрд. маблағ берилган. Уларнинг ҳар бири бир-биридан мустақил равишда фазога одам учирадиган ракета яратиш устида иш бошлаган. «Space X» биринчи бўлиб бу ишни бажарди. Кўпроқ маблағ олганига қарамай, «Boeing»нинг «Starline» космик кемаси ҳалигача тайёр бўлгани йўқ.\n«Space X» машҳур миллиардер ишбилармон Илон Маскка тегишли. Унинг электромобиллар ишлаб чиқарувчи «Тесла», ерости туннель йўлларини қазувчи "Boring Company", "Neuralink" невотехнология корпорацияси ва сунъий интеллект устида ишловчи «OpenAI» каби яна кўплаб компаниялари бор.\n9.07 10:27 3366\n9.07 09:53 2463\n8.07 16:44 1963\n8.07 11:15 1889\nКеча, 19:16 1825\n16:32 68 Ўзбекистон\n16:22 18 Тиббиёт\nБугун, 15:43 345 Ўзбекистон\nСуперлиганинг учта тури Тошкентда ўтказилиши режалаштирилмоқда\nБугун, 15:27 23 Спорт\nКореяда Сеул мери ўлик ҳолда топилди\nБугун, 15:09 245 Жаҳон