Kutubxona - Anor. Qiziqarli tadqiqot (hajviya) / Kiril\nSiz shu sahifadasiz: Anor. Qiziqarli tadqiqot (hajviya) / Kiril\nАсар номи Қизиқарли тадқиқот (ҳажвия)\n- Жаҳон/Озарбайжон адабиёти\nНашриёт «Китоб дунёси» газетасидан олинди\nТаржимон Меҳмон Исломқул (Рус тилидан)\nҚизиқарли тадқиқот (ҳажвия)\nЁш олим Болта Тешаев кўп йиллар мобайнида «Бир номаълум шоир ҳақида» жиддий тадқиқот олиб борган эди. Яқинда у ана шу мавзудаги диссертациясини якунлади. Қуйида биз мазкур диссертациядан парча келтирамиз.\n«Диссертациянинг асосий қисмига ўтишдан аввал унинг ёзилиш жараёнида қомусий билимга эга машҳур ва мўътабар, дарёқалб, назокатли, меҳрибон олимларимиз (кейин уларнинг исм-шарифлари-ю, унвонлари бирма-бир келтирилган)га ўзимнинг самимий, чуқур ва чексиз миннатдорчилигимни изҳор этаман.\nШунингдек, мен мазкур диссертациянинг ёзилишида бевосита иштирок этган, яъни мавзуни топган – Талъат Талатовга, манбаларни ўрганиб чиққан –Мидҳад Мидҳадовга, иқтибосларни тўплаган – Аҳмад Аҳмадовга, уларни асл нусхага солиштириб чиққан – Асад Асадовга, тарихий қўлёзмаларни ўқиб, замонавий алфавитга кўчирган – Қудрат Қудратовга, уларни она тилимизга таржима қилган – Ҳидоят Ҳидоятовга, сўзлар, исм ва атамалар этимологиясини аниқлаган – Фикрат Фикратовга, тўпланган маълумотларни тартибга солган – Мамат Маматовга, уларни умумлаштирган – Нодир Нодировга, материалларни жамлаб, сўнгги хулоса чиқарган – Неъмат Неъматовга, диссертациянинг қораламасини ёзган – Шавкатой Шавкатовага, уни оққа кўчирган – Иззатхон Иззатовага, компютерда кўчирган – Исматхон Исматовага ва, ниҳоят, уни муқовалаган – Карапет Карапетянга ўзимнинг самимий миннатдорчилигимни изҳор этаман.\nМазкур тадқиқот номаълум асрда, номаълум шаҳарда яшаб ижод этган номаълум шоирга бағишланади. Баъзи тахминларга кўра, номаълум шоирнинг исми Чинор бўлган. Биз уни, шартли равишда, «Чинор-Гардамоний-Байлақоний» деб атадик. Зеро, у Гардамонда таваллуд топган бўлса, ҳеч шубҳасиз, «Гардамоний» тахаллусини танлаган бўларди. Магарким, Байлақонда туғилса, табиийки, тахаллус «Байлақоний» бўлмоғи аниқдир. Чинор-Байлақоний-Гардамоний таржимаи ҳолини ўрганиш борасида олиб борилган кўп йиллик изланиш ва тадқиқотлар, афсуски, бирор бир натижа бермади. Бундан қатъи назар, Чинор ўз замонасининг қомусий билимга эга, асарларида мазлум халқнинг ҳуррият ва адолат ҳақидаги орзу-армонларини тараннум этган улкан шоири бўлган, дея оламиз. Шеърларида мазлум халқнинг орзу-умидлари, армонларини куйлаган улуғ шоирнинг, бахтимизга қарши, ҳозирда қўлимиздаги ғазалларнинг айнан унинг қаламига мансублигини исботловчи бирорта манбага эга эмасмиз. Бундан қатъи назар, биз бу соҳир сатрлар Чинор-Байлақоний-Гардамонийдай буюк инсонпарвар шоир қаламига мансублигига ишонгимиз келади.\nБаъзи олимларимиз «Булбул гулга зор, мен сенга хумор» деган ҳикматли сатр Чинор-Байлақоний-Гардамоний қаламига мансуб, деган фикрдалар. Шунингдек, бир гуруҳ тадқиқотчилар «Митти булбул хониши – кўнглимнинг оройиши» деган соҳир сатр ҳам унга тегишли деб тахмин қилишмоқда. Биз ҳам, кўплаб манбаларни кўздан кечириб, шу пайтгача муаллифи номаълум бўлган «Саратонда яшнаган бўстон – қаҳратонда бўлади хазон» деган ҳикматли сатр ҳам Байлақонийга тегишли деган хулосага келдик.\nХўш, биз нималарга асосланган ҳолда шундай хулосага келдик?\nа) сатрнинг муаллифи номаълум, демак, мазкур ҳикмат Байлақонийга тегишли эмас, дейишга асос йўқ;\nб) буюк шоирнинг асарларида «булбул», «гул», «қушгинам», «ассалом», «баҳор» каби сўзларни кўп учратамиз. Демак, ушбу образли сўзлар унинг ижодида характерли ўринни эгаллайди;\nв) Чинор-Байлақоний-Гардамоний шеъриятига хос бўлган даҳоларча соддалик, теранлик, кузатувчанлик ва чуқур фалсафий мушоҳадалардан биз ниҳоятда етук ва улкан ижодкорнинг сиймосини кўриб турибмиз.\nЧинор-Гардамоний-Байлақонийнинг қанча умр кўрганлиги бизга номаълум. Шунга асосланган ҳолда, тахмин қилишимизча, шоир жуда кўп ташвиш ва драматик воқеаларга бой бўлган катта ҳаёт йўлини босиб ўтган, дея оламиз. Ҳаётнинг аччиқ-чучукларини кўп тотган ижодкор кексалик чоғида доно фикрларни айтиши табиий.\nБиз қуйида шоирнинг топилмаган девонидан бир ғазал келтирамиз:\nНега куймай, нега ёнмай, ёр кетди,\nДардимнинг давоси, танимдан мадор кетди,\nДўзах азобига ташлабон дилдор кетди,\nФақирни алдаб, саллона-саллона – озор кетди.\nЛоларанг дудоғингга фидоман-фидо,\nЮракда ёнар ўт – ўтли нидоман-нидо!\nБевафо санамим бахт торим узиб кетди,\nЖоду кўзлари оромим бузиб кетди,\nЧинорни зор этиб, бераҳм нигор кетди.\nИлова: афсуски, ҳозирча ушбу ғазалнинг Чинор-Гардамоний-Байлақоний қаламига мансуб эканлигини тасдиқлайдиган ҳеч қандай далилимиз йўқ. Шунингдек, ғазалнинг унинг девонидан олингани-ю, умуман девон бўлганми-бўлмаганми, у ҳам ҳозирча бизга номаълум. Баъзи тахминларга кўра, Чинор-Гардамоний-Байлақоний «қўшма» жанрда ғазаллар битган. Замонавий шеъриятимизда «Сочма» услуб кашф этилган бўлса, шоир Чинор шеъриятда янгича «қўшма» жанрни кашф этган. (Қуйида келтириладиган қўшма, шубҳасиз, унинг қаламига мансуб деб ўйлаймиз.)\nСен турганда гул сарғайса майлига,\nЁноғингда лола унса майлига,\nОқ манглайда қуёш кулса майлига.\nМуров тоғи кутмоқда – отни елдир тезроқ,\nЁшлигимиз ўтмоқда – шароб келтир тезроқ,\nГўзал дилбар мени тўйга чорлабди,\nЭгнидаги гул либоси порлабди.\nЎанимлар ўқталсин найза бизга эрта-кеч,\nКулбамга ёр келса хоҳ эрта, хоҳ кеч,\nДастурхонга тўкилсин нозу неъмат майлига.\nКунинг бица, бир кун ҳам қолмайсан омон,\nЯхшига яхшиман ўзим, ёмонга – ёмон.\nЧинорнинг қўшмасин ўқинг бўлса гар имкон,\nУни эшитганлар қойил бўлсин майлига.\nИлова: кўриб турганингиздек, халқ ижодиётини чуқур билган шоир қўшмани янгича бўёқ, янгича истиора, янгича қофиялар билан бойитиб, шеъриятимиз марварид шодасига янги дурдоналар, назм гулшанимизга янги, хушбўй гул навларини тортиқ этишга муяссар бўлган ижодкордир.\nЧинор-Гардамоний-Байлақонийнинг бизга ҳали номаълум бўлган «З ҳарфи» шеъри мавжуд. У сочма вазнда битилган бўлиб, шу пайтгача бу вазндаги шеър замонавий адабиётимиздаги новаторлик, деган фикрнинг нотўғрилигини ва бу жанр адабиётимизда қадимдан мавжуд эканлигидан далолат беради. Шоир Чинор бундан юз йиллар, эҳтимолки, минг йиллар муқаддам сочма вазнда шеърлар битиб, ҳозирги давр адабиётимиз ривожига ҳам ўзининг салмоқли улушини қўшишга улгурган. Бунга мисол тарзида унинг қуйидаги шеърида «Телефон» атамасига эътибор бериш кифоядир.\nТелефон гўшаги ғувиллайди.\nУни қунт билан тинглайди\nҚўшни уйда ҳам\nИлова: ушбу сочмадан шоирнинг улкан истеъдод, келажакда телефоннинг кашф этилишини каромат қилганлиги ҳайрат ва таҳсинга сазовор. Баъзи олимларимиз бундай шахс умуман тарихда бўлмаган, деган фикрни илгари суришмоқда. Мазкур мақолада биз бу масалага умуман тўхталмасликка жазм қилдик, зеро, бу номзодлик диссертациямиз мавзусига кирмайди. Номзодлик диссертациясини ҳимоя қилгач, муаллиф докторлик диссертациясида тадқиқотларни давом эттириб, шоир Чинор тарихда бўлганми-бўлмаганми деган саволга яқиндан ёндашишни ўз олдига мақсад қилиб қўйди.\nМуаллиф Чинор-Гардамоний-Байлақоний ғазалларини ёзишда бевосита иштирок этган ғазалнавис Жамшид Жамшидовга, қўшмани битган бахши Муршид Муршидовга ва «З ҳарфи» шеърини тўқиган «33-77» рақамли кибернетик машинага ўзининг чуқур миннатдорчилигини изҳор этади.»\n"http://www.kutubxona.com/wiki/index.php?title=Anor._Qiziqarli_tadqiqot_(hajviya)_/_Kiril&oldid=12488" dan olindi


Уруш эмас, тинчлик бўлсин! | ukkosha.shosh.uz\nБош саҳифа » Мақолалар » Уруш эмас, тинчлик бўлсин!\nУруш эмас, тинчлик бўлсин!\nАбдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳу ривоят қиладилар: “Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: “Душманга дуч келишни орзу қилманглар. Аллоҳдан саломатликни, тинчликни сўранглар. Агар уларга дуч келсангизлар маҳкам туринглар ва Аллоҳни зикр қилишни кўпайтиринглар”, деб марҳамат қилдилар”.\nАлбатта тинчлик неъмати бебаҳо, унга ҳамма муҳтож. Уни сотиб олиш учун махсус бозор йўқ. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам яна бир ҳадисларида: “Сизларга иймондан кейин Аллоҳ таоло берган неъматлари ичида “офиятчалик” катта неъмат бермади”, дедилар.\nОдатда 9 май арафасида II-жаҳон урушига доир кўпгина кинолар кўрсатилади. Уйда телевизор орқали шундай кинолардан бири намойиш этилди. Кинонинг таъсири дарҳол мени қамраб олди. Кинони диққат билан кўрар эканман шунчалик киришиб кетганимдан ундаги бош қаҳрамон ўз ватани ҳимояси учун душман томонга шахдам қадамлари, ўткир нигоҳлари билан ўқотар қуролини кўтариб бораётган жангчи йигитнинг аҳволи худди ўзимни ҳаётимда рўй бераётгандек, уни ўрнида ўзимдек гўё, у билан бирга жанг қилардим, гоҳ туртиниб, гоҳ йиқилиб қалбини тирнаётган бир алам “ҳали сенларними, ҳаммангни ер тишлатаман” деган фикрларини ўқий олиб, унга “бу сенинг қўлингдан келади қаҳрамон, олға!” деб, олқишлаб турардим. Бир томондан душман тарафидан отилаётган ўқлар овози, яна бир томондан бомбаларнинг гумбурлаши, сафдошлари бирин кетин ўқ зарбидан ҳалок бўлар, танкларнинг ер сатҳини зириллатиб ўтиши, ярадорларнинг чинқириқ, бақириқлари қулоқни қоматга келтирарди. Тўсатдан ўтирган уйимнинг кўча томонидан кучли портлаш каби гумбурлаган овоз келиб, ўтирган уйим баланд, кўп қаватли, катта кўчага яқин бўлгани учун ҳам ларзага келиб кетди. Даҳшатдан бир сакраб тушдим, наҳотки бу овоз кинода эмас ҳақиқат бўлса, наҳотки кинодаги ҳолат ҳаётимда бўлса деган ўй бутун вужудимни қоплади ва қўрқув аралаш ҳаёжон билан сакраб туриб ўзимни деразага урдим. Ташқаридан келаётган овоз яна кетма-кет такрорланарди. Шошганимча деразани очиб ойнадан бошимни чиқариб ташқарига қарадим не кўз билан кўрайки бу даҳшатли овоз ўқ ёки бомбаларнинг овози эмас, бутун зимистон осмонни ёритаётган, тинчлигимиз учун, фаровон ҳаётда яшаётган бахтли одам эканлигимизни намойиш қилгувчи, тинчлик ва хурсандчилик рамзи бўлиб отилаётган мушаклар овозию юлдузли тун осмонида порлаётган, унинг таратаётган ёриғи эди. Осмонга боқар эканман кўзимдан беихтиёр хурсандчилик кўз ёшлари юзимга оқиб тушди. Бундай тинч замонда яшаётган элу халқимизга бу тинчлик давомли бўлишини истаб яратганга дуо қилиш учун қўл кўтардим. Илоҳим, юртимизни ёмонларнинг ёвузлигидан Аллоҳ ўз паноҳингда асрагин. Мамлакатимиз мустақиллигини орзу қилиб биз келажак авлодлари тинч омон яшашлари учун ўз жонларини фидо қилган аждодларимиз руҳлари ҳамиша шод бўлсин! Юртимиз тинч, осмонимиз мусоффо бўлсин!\nТошкент шаҳар “Мўйи Муборак” жомеъ масжиди имом-хатиби\nАввалги: “Обрўйимизни гавҳар эвазига бермаймиз”\nКейинги: Пайғамбарлар энг суюкли зотлардир


ЎзА - Шоир билан учрашув\n02.04.2018 15:47 Чоп этиш версияси\nЎзбек адабиётининг оташнафас шоирларидан бири, Ўзбекистон халқ шоири Омон Матжон ва истеъдодли шоира Адиба Умирова билан Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги ходимлари иштирокида адабий учрашув бўлиб ўтди.\nУчрашув том маънода катта авлод вакили билан ёш авлод ўртасидаги ижодий мулоқотга айланди. Шеърият ихлосмандларига севимли шоиримиз ижод намуналаридан ўқиб берди.\nОмон Матжон бутун дунё дардларини шеърларига олиб кирган шоир. Ҳамиша юксак пардаларда куйлаган, она Ватан, халқ, садоқат ва муҳаббат туйғулари шоир шеърларининг сўнмас қуёши бўлиб келган. Шоирнинг бетакрор ижоди адабиётимизнинг беқиёс намунаси саналади. У ўзи айтганидек, бутун умр санъат ва адабиёт дарди билан яшади. Рус халқининг буюк шоири Е.Евтушенко ҳам ўзбек шоирлари орасидан Омон Матжон шеърларини таржима қилгани бежиз эмас.


М. Запашнийнинг “итоаткор” йўлбарслари\nШимкент шаҳар цирки болажонларга ажойиб совға тайёрлади. Декабрь ойига қадар бир ой давомида Россия Федерацияси халқ артисти Мстислав Запашний “Буюк рус цирки. Ердаги ва ҳаводаги йўлбарслар” дастурини вилоятимиз мухлислари эътиборига ҳавола этди. Буни "Шимкент цирк" биносида ўтган матбуот анжуманида цирк раҳбари Арман Алиев маълум қилди.\nЗапашнийлар авлоди айниқса Европа давлатларида машҳур. Сафарини Қозоғистоннинг Қарағанди шаҳридан бошлаган рус цирки Марказий Осиё давлатлари томошабинларига ҳам танилиб улгурди. Бу цирк Россиядаги цирк дастурлари ўртасида томошабоплиги ҳамда маҳорат даражаси бўйича етакчи ўринда туради.\n– Шимкентга илк бор келишимиз, меҳмондўст шаҳар экан. Барча жанрлар бўйича томошаларимиз тахт. Сулоламизнинг цирк санъатини улуғлаб келаётганига 135 йил бўлди. Шу боис ҳам оилавий санъатимиз ривожи йўлида тинмай изланишдамиз. Икки соат давомида санъаткорлардан ташқари, отлар, итлар, айиқлар, йўлбарслар томоша кўрсатишди. Олти ой мобайнида тайёрланган янги дастуримиз сизларга манзур бўлади, деб ўйлайман, – деди М. Запашний журналистлар билан суҳбатда.\n– Циркимиз етти ёшга тўлди, бироқ бундай йирик ва ўзига хос дастур илк бор тақдим этилмоқда. Жаҳондаги таниқли цирк томошаларини ўтказиб юборманг. Ҳамкасбларимизга миннатдорчилик изҳор этаман. Зеро, улар Шимкентдаги фаолиятини вилоятимизнинг кам таъминланган, кўп болали оилалар фарзандлари, етимлар, ногиронларга бағишланган хайрия тадбиридан бошлашмоқчи, – дейди Шимкент цирки директори А. Алиев.\nҲақиқатан ҳам, хайрия тадбири болаларга чексиз қувонч бағишлади. Артистлар, жониворларнинг ўз мураббийлари буйруқларини маромида ва сўзсиз ижро этаётганини кўрган болалар саҳнага чиқиб кетишдан аранг тийилиб туришди. Бироқ масхарабозлар саҳнага чиқишганида болалар жанубликларга хос фаолликларини намойиш этишди.\nМ. САЪДУЛЛАЕВА., 2018-11-15, 14:02 192


Самарқанддаги битиши чўзилаётган кўприк йўл-транспорт ҳодисаларининг кўпайишига сабаб бўлмоқда\n00:30 / 03.11.2017\nАвтомобиль йўллари ҳар бир давлатнинг муҳим иқтисодий «қон томирлари»дир. Шундай экан, йўлларнинг ҳолати, сифати бу мамлакат иқтисодиётида муҳим роль ўйнайдиган омилдир. Айниқса, йўлларда автомобилларнинг эркин ва бемалол ҳаракатланишлари учун қурилган ва қурилаётган кўприкларнинг аҳамияти жуда каттадир. Шу боис, сўнгги йилларда мамлакатимиз бўйлаб ўтган халқаро йўлларда, пойтахтимиз ва вилоят марказларида янгидан-янги кўприклар қурилмоқда, эскилари эса таъмирланмоқда.\nАна шундай муҳим кўприклардан бири бу Самарқанд шаҳрига кириш жойда Зарафшон дарёси узра қурилган кўприкдир. Бу кўприк собиқ иттифоқ даврида қурилган бўлиб, сўнгги йилларда анча таъмирталаб бўлиб қолган эди. Айниқса, кўприкнинг Самарқанддан Тошкентга борадиган қисми торроқ барпо этилган, икки қатор машиналар юриши учун камлик қилар эди.\nШу туфайли ҳам бундан қарийб бир ярим йил олдин ана шу кўприкнинг ярми бузиб олиниб, янгидан қурилиш қуриш учун ишлар бошланган эди.\nАммо, минг афсуски кўприкнинг ярми ишга тушиш муддати чўзилиб кетмоқда. Бутун мамлакат аҳолиси фойдаланадиган бу кўприкда хозирги кунда ҳаракатланиш кўприкнинг иккинчи ярмида йўлни торайтириб қўйиш орқали қилиб қўйилган. Аммо бу ҳолат ҳайдовчилар учун кўплаб ноқулайлик туғдирмоқда ва кўприк устида тез-тез йўл-транспорт ҳодисаси (ЙТҲ) содир бўлиб йўлнинг соатлаб ёпилиб қолишига сабаб бўлмоқда.\nKUN.UZ мобиль мухбирининг хабар беришича 1 ноябрь куни тушдан кейин айнан кўприк устида йўл ҳаракати ҳодисаси рўй берган ва усти тўла тош ва шағал ортган юк машинаси эвакуваторни босиб устига чиқиб кетган ва йўл батамом ёпилиб қолган. Буни оқибатида йўлнинг икки тарафида саноқли дақиқаларда улкан тирбандлик пайдо бўлган.\nМухбиримизнинг яна хабар беришича ЙПХ ходимлари эвакуваторни юк машинасининг остидан чиқариб олиш учун кран ҳам топиб келишган, аммо анча уриниб ҳам эвакуваторни юк машинасининг остидан чиқариб олишолмаган. Мухбиримиз тирбандликда турган ҳайдовчилардан «бундай ЙТҲ ортидан тирбандлик тез-тез содир бўлиб турадими?» деб берган саволига улар «Афсуски, ҳа! Яқинда ҳам кўприк устида уч машина иштирокида ЙТҲ содир бўлиб, қатновнинг бир томони икки соатлар чамаси ёпилиб қолди», деб жавоб беришган.\nЯнаям эътиборли тарафи — кўприкка Самарқанд томондан тушишда нишабликдан тушиб борилади, юк машиналарининг тормози қизиб кетиб, машина тўхтай олмай, бахтсиз ҳодиса рўй бериши учун ҳар дам жуда қулай шароит етилиб туради. Ҳозир кўприкнинг иккинчи яримини тиклаш ишлари якунларган, дарёз узра устун ва тўсинлар ўрнатилиб, йўлнинг равонлигини таъминлаб, асфальтлаш қолган, холос. Бироқ ғанимат бўлиб турган иссиқ кунлар кунлар бой берилаётгани кишини ўйлантиради.\nБизнинг бу масалани кўтариб чиқаётганимизнинг сабаби — юқорида ҳам ёздик — кўприк Тошкентга элтадиган муҳим ва ягона йўлда барпо этилган. Ундан жанубий ва ғарбий вилоятлардан пойтахт ва водий томон отланган фуқароларимиз, шунингдек хорижий автомобиллар ҳам фойдаланишади. Шундай экан, сўнгги пайтларда кўприксозларимиз қисқа муддатда — 2–3 ойга етмасдан янгидан-янги кўприкларни тиклаётганлари ҳолда бу кўприкни таъмирлаш билан шуғулланаётган корхона нега бу кўприкнинг қарийб бир йилдан бери битказа олмаётгани ўта тажжубланарли ҳолат.\nБиз бу ҳодисага йўл-йўлакай баҳо бериб кетдик, бу кўприкни қайси ташкилот таъмирлаётганини билмаймиз ҳам. Шунчаки ушбу кўприкда сўнгги пайтларда рўй бераётган кўплаб ЙТҲ кўприк битмаётгани туфайли йўл торлик қилиб содир бўлаётганига эътибор қаратдик, холос. Умид қиламиз мутасадди ташкилотлар бу муаммога эътибор қаратадилар ва биз бу мавзуга яна қайтамиз.\nСамарқанд йўл-транспорт ҳодиса


26 ноябр 2020, Тошкент вақти: 23:33\nМТС-Ўзбекистон бренди остида фаолият юритган “Ўздунробита”нинг вилоятлардаги филиаллари банкрот, деб топилди.\n“Биржа” газетаси хабарига кўра, вилоятлардаги хўжалик судлари ва Қорақалпоғистон Хўжалик суди бунга оид қарорни 10 июн куни қабул қилган.\nМазкур қарорларга мувофиқ, филиалларни тугатиш ишлари бошланган, кредиторлар ва дебиторлардан тегишли аризалар бир ой мобайнида қабул қилиниши айтилмоқда.\nЭслатиб ўтамиз, Тошкент шаҳар Хўжалик суди шу йилнинг 22 апрел куни “Ўздунробита”ни банкрот, деб эълон қилганди.\nЎтган ой охирида “Ўздунробита” мулкининг бошланғич нархи 600 миллиард сўм қилиб белгиланиб, кимошдига қўйилган.\nКимошди савдоси 1 июл куни соат 11.00 да Тошкентдаги Ko’chmas mulk savdo xizmati МЧЖ биносида ўтказилиши кутилмоқда.


Россиялик машҳур тадбиркор Олег Тиньков илик трансплантацияси қандай ўтганини кўрсатди - Zamin.uz\n23:39 / 26.07.2020\nРоссиялик машҳур тадбиркор Олег Тиньков илик трансплантацияси қандай ўтганини кўрсатди\nРоссиянинг «Тинькофф банк» асосчиси Олег Тиньков илик трансплантацияси қандай ўтганини Instagram саҳифасида намойиш қилди.\nВидеолавҳада тадбиркорнинг палатада ётгани, илик эса томчилатиб қуйиш орқали трансплантация қилинаётганини кўриш мумкин.\nТиньков донорлик материали ҳам худди шу тарзда олинишини маълум қилди ва бундай амалиёт ҳақида кўплаб нотўғри тушунчалар борлиги, шу туфайли одамлар ундан қўрқишини айтди.\n«Бу ҳақиқатдан ҳам осон — оддий қон қуйиш. Одамнинг бош суяги кесилмайди», — деб ёзди тадбиркор ижтимоий тармоққа жойлаштирилган видеоси остида.\nТиньков суяк илиги донорлиги вазифасини немис аёли бажаргани ва Россияда бундай донорлар сони атиги 130 мингни ташкил қилишини, Германияда эса 8 миллионга яқинлигини афсус билан қайд қилди. Аввалроқ, тадбиркор хотини билан бирга шундай катта муаммо билан шуғулланадиган жамғарма ташкил қилмоқчи экани ҳақида баёнот берган эди.\nЭслатиб ўтамиз, 6 март куни Тиньков лейкемия билан хасталанганини, бундай диагноз 2019 йил октябрь ойида қўйилганини эълон қилди. Ўша пайтда тадбиркор Лондон шаҳрида солиқ даъволари бўйича АҚШга экстрадиция қилиниши бўйича суд ҳукмини кутаётган эди.\nТиньковнинг баёнотидан олдин АҚШ Молия вазирлиги ишбилармонни 2013 йилда АҚШ фуқаролигидан воз кечиш жараёнида 1 миллиард доллар миқдоридаги активларини солиқлардан яширганликда гумонлаётганини билдирган эди. Бу айблов бўйича унга 6 йилгача бўлган қамоқ жазоси хавф солмоқда. “Замин” янгиликларини “Telegram”да кузатиб боринг\n23-05-2020, 12:31, Дунё\n6-10-2019, 22:38, Дунё\n24-04-2019, 22:42, Дунё\n3-10-2018, 17:46, Дунё\n18-12-2017, 08:22, Дунё


БМТ Бош котиби исроилликлар ҳаракатини кескин қоралади\n29 ноябр 2020, Тошкент вақти: 12:08\nБМТ Бош котиби Бан Ки Мун Исроил ҳарбийларининг Ғазо минтақасига инсонпарварлик ёрдамини олиб кетаётган автоколоннага ҳужум қилиб, БМТнинг икки ходимини ўлдирганини қаттиқ қоралади.\nПайшанба кунги ҳаво ҳужумидан кейин БМТнинг фаластинлик қочқинлар бўйича идораси Исроилдан келаётган таҳдид сабабидан Ғазодаги фаолиятини тўхтатди.\nВоқеа Ғазонинг шимолида, Ғазога ёрдам етказилиши учун Исроил томонидан эълон қилинган ўт очишни тўхтатиш танаффуси пайтида рўй бергани айтилмоқда.\nҒазодан Исроилга ракета ҳужумларини тўхтатиш мақсадида экани айтилаётган исроиллик ҳарбийлар ҳаракатлари 14 кундан бери давом этаяпти. Пайшанба куни камида ўн киши ҳалок бўлди ва аввалги ҳужумларда нобуд бўлган ўнлаб одамларнинг жасадлари топилди.\nҒазо ишғоли бошланганидан бери ўлдирилган фаластинликлар сони 750 кишига етди, 3000 дан ортиқ одам жароҳатланган. Исроил томонидан 11 киши ҳалок бўлган.\nПайшанба куни Ливандан Исроилнинг шимолий ҳудудларига камида учта ракета отилди.\nИсроил расмийлари ракета ҳужумларида Ливандаги фаластинликларни айблади. Ҳизбуллоҳ ҳаракати воқеаларга алоқаси йўқлигини баён қилди.


Qalampir.uz - Шавкат Мирзиёев “Tashkent City” лойиҳаси билан танишди\nШавкат Мирзиёев “Tashkent City” лойиҳаси билан танишди\n12:43, 28.10.2017 Жамият\nЎзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев “Tashkent City” халқаро бизнес маркази лойиҳаси билан танишди.\nАввалроқ, Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев бугун, 28 октябрь куни Тошкент шаҳрининг Шайхонтоҳур туманига ташриф буюриши ҳақида хабар берган эдик.\n“Tashkent City” халқаро бизнес маркази бўлади. Мазкур замонавий комплекс Тошкентнинг Алишер Навоий, Олмазор, Ислом Каримов ва Фурқат кўчалари оралиғидаги 80 гектар ҳудудда барпо этилади. Лойиҳага мувофиқ “Tashkent City”да бизнес марказлар, савдо мажмуалари, меҳмонхоналар, офислар, конгресс-хол, кўргазма заллари, кўп қаватли замонавий уйлар, ресторанлар, сунъий кўл, фавворалар, ижтимоий ва бошқа объектлар қурилади.\nБу ҳақда 2017 йил 28 июль куни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Тошкент шаҳрининг марказий қисмини ободонлаштириш ва архитектуравий қиёфасини янада яхшилаш ҳамда аҳоли ва пойтахт меҳмонлари учун зарур шарт-шароитлар яратиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори қабул қилинган. Мазкур ҳужжат асосида Вазирлар Маҳкамаси ҳузурида “Tashkent Сity” халқаро бизнес маркази ҳудудидаги объектларни қуриш ва эксплуатация қилиш бўйича дирекция тузилган.\nПрезидент қурилиш участкасида ушбу замонавий марказ лойиҳалари ва режалари билан танишди. Буюртмачи ва қурувчилар олдида турган вазифалар, ташкилий ва молиявий масалаларни жойида муҳокама қилди. Лойиҳаларни такомиллаштириш, қурилишни тезлаштириш бўйича топшириқлар берди.\nЭслатиб ўтамиз, кеча, 27 октябрь куни Ўзбекистон Республикаси Бош вазири Абдулла Арипов “Tashkent City” лойиҳаси билан танишиш мақсадида Шайхонтоҳур туманига борган эди.\nТеглар:Шавкат Мирзиёевнинг Шайхонтоҳурга ташрифи Tashkent City\nЎзбекистонда Telegram ва Viber’нинг ўзбекчаси ишлаб чиқилди\n“Hilton” Ўзбекистонда ҳам меҳмонхона очиши мумкин\n12:36, 05.06.2018 1 347\nШавкат Мирзиёев Tashkent City’га иккинчи марта ташриф буюрди\n15:14, 01.06.2018 2 889\nЖаҳонгир Ортиқхўжаев ўрнига янги номзод тайинланди\n12:31, 08.05.2018 14 962\n11:13, 08.05.2018 15 070\n“Tashkent city” раҳбарияти “Qalampir.uz”нинг эътирозига расман жавоб қайтарди\n16:39, 12.04.2018 6 813


Пекиндаги катта сиёсий ўйинлар: Олимпиада очилишига кимлар келади\nЭртага Пекинда қишки Олимпия ўйинларининг тантанали очилиш маросими бўлиб ўтади. Воқеа нафақат спортга оид, балки сиёсий ҳамдир. Ўйинлар халқаро энг муҳим тадбирга айланиб бўлган.\nҒарб 1980 йилда Москва Олимпиадасига уюштирган бойкот Ўйинларни геосиёсий курашдаги тўлақонли воситага айлантирган, бойкотга жавобан эса спортчиларимиз Лос-Анжелесдаги навбатдаги Ўйинларга боришмади.Бу асрда шунга ўхшаш амалиёт қайтда, гарчи гап умумий бойкот ҳақида бормаётган бўлсада, яъни мусобақалардаги иштирокдан спортчиларнинг эмас, балки дипломатларнинг бош тортиши. Бироқ, аввалгидек, бундай усуллардан айнан Ғарб фойдаланади.Аввалига 2008 йилдаги Пекин ёзги Олимпиадасини бойкот қилишга уринишди, кейин Сочи-2014 қишки Ўйинларни. Ҳозир Пекин Олимпиадасини ҳам дипломатик йўл билан жазолашга уринишди: декабрь бошида АҚШ бойкот эълон қилди ва дунё мамлакатларини уни қўллаб-қувватлашга чақирди.Баҳона янги эмас – Хитойда инсон ҳуқуқлари бузилиши, айниқса "Шинжондаги геноцид". Америка жамоаси боз устига энг йириги, лекин Америка расмийлари маросимда қатнашишмайди.Кимлар келади – умуман бойкот эълон қилиш қўлдан келдими?Асосий хорижий меҳмон Владимир Путин бўлади, Пекинда унинг икки йил ичидаги Си Цзинпин билан биринчи юзма-юз музокаралари ҳам бўлиб ўтади. Хитой етакчиси бу вақт мобайнида мамлакат ташқарисига чиқмади, лекин хорижий делегацияларнинг ташрифи фақат бу сабабга кўра муҳим эмас: бутун дунёга Америка бойкоти иш бермаганини кўрсатиш даркор.Штатларга, ҳақиқатдан, пандемия ёрдам беряпти, у туфайли ташрифлар ва олий даражадаги учрашувлар шундоқ ҳам камайтирилган. Охир-оқибат ким Хитойга келишини кўриш қизиқарлироқ. Боз устига Ўйинлар очилиш маросимидаги юқори мартабали иштироклар сони бўйича рекорд Хитой пойтахтига тегишли: 2008 йил 8 август куни Пекин Миллий стадионида қарийб етмиш нафар чет эллик етакчилар тўпланганди.Улар 75 нафар эди деб ҳисоблашади, бироқ бу рақам барча хорижий делагацияларни ўз ичига олади. Улар орасида бош вазир бошчилик қилганлари ҳам борди. Президентлар, бош вазирлар, қирол ва қирол оиласи аъзолари (меросхўр шаҳзодалар ва шунчаки шаҳзодалар) 66 нафар эди, ҳозир эса 23 киши келади. Уч баравар кам. Бу Америка бойкотининг муваффақияти эмасми ахир?Йўқ, чунки Пекин-2008 ва Пекин-2022 ўртасида катта фарқ бор.Биринчидан, Ўйинлар кўлами: ёзги Ўйинларда 205 та мамлакат қатнашган бўлса, қишкисида 91 таси қатнашади. Ҳозир Африка деярли қатнашмаяпти, атиги бешта терма жамоа келади. 2008 йилги ёзги Ўйинларда эса улар сони қирқта эди. Жамоалар йўқ бўлса, демак етакчилар ҳам йўқ.2008 йил Пекинга ўн бир нафар Африка давлат раҳбарлари учиб келишган, ҳозир фақат битта бўлади. Океания ҳам йўқ: ёзги Ўйинларда у ердан беш етакчи келганди, Тинч океани оролларида қишки спорт турлари ривожланмаган.Иккинчидан, коронавирус чекловлари ҳар қандай ҳолатда мамлакатлар раҳбарларининг бошқа ерга боришига таъсир кўрсатади (терма жамоаларнинг ҳам: масалан, КХДР, Хитой қўшниси, Ўйинларда қатнашишдан умуман бош тортди).Учинчидан, бойкот, албатта, ўз ролини ўйнади. Аммо қайси? 2008 йилда, айтганча, унга уринишлар бўлганди, бироқ уни атиги бир неча давлат қўллаб-қувватлади. Улар орасида Австрия, Польша, Чехия ва Эстония бор.Ҳозир бу рўйхатдан фақат эстон йигитлари ўзларига содиқ қолишди (чехлар шундоқ ҳам Хитой билан Тайван билан ўйнашиб муносабатларини бузиб бўлишган), поляклар, масалан, нафақат АҚШ ёнини олишмади, балки Ўйинларга мамлакат бошчилигидаги делегацияни жўнатишди.Америка дипломатик бойкотига Буюк Британия, Канада, Австралия ва Янги Зеландия қўшилди, яъни бутун англосак дунёси. Европаликлардан фақат Бельгия, Нидерландия, Дания ва Литва қўшилди. Бу билан бойкор эълон қилганлар рўйхати якунланади. Бир сўз билан, агар англосаклар ўзларининг геосиёсий ёлғизликларини намойиш қилмоқчи бўлишган бўлса, бунинг устидан аъло даражада чиқишди.Айрим европаликлар, албатта, яхши бузоқ бўлиб икки онани эмишга уринишмоқда, айниқса, Франциянинг кулгили равишдаги хатти-ҳаракатлари. Президент Макрон аввалига дипломатик бойкотни самарасиз деб атади ва Ўйинларни сиёсийлаштирмасликка чақирди.Бироқ якунда очилиш маросимига француз делегациясининг келиши борасида ҳаммаси ҳам ойдин эмас: якшанба куни Париж "Ўйинларда спорт вазир-делегати Роксана Марасиняну қатнашишини маълум қилди. Эҳтимол, у очилиш маросимида бўлмайди, аммо Олимпиада вақтида спортчиларимизни қўллаш учун боради". Яъни Париж бойкотга қўшилмади, лекин маросимда қатнашишдан ўзини тийди.Умуман Европа ўхшаш формулага келди – на бизники на сизники: бойкотни маъқулламаймиз, лекин олий даражадаги делегацияни юбормаймиз.2008 йил Пекиндаги маросимда 27 нафар европалик раҳбарлар (жумладан, шаҳзодалар) бўлишган. Ҳозир эса атиги тўрт, ЕИга кирмайдиган Сербия ҳамда Босния ва Герцеговинани инобатга олган ҳолда.Шу билан бирга Европа Иттифоқи мамлакатларидан олий даражада Польшадан ташқари бошқалар ҳам бўлишади: олимпия ҳаракати билан чамбарчас боғланган Люксембург ҳукмдори буюк герцоги Анри Пекинга учиб келган. Унинг, Пекинга келган Монако князи Альбер II ҳам, англосаклар ноғорасида ўйнашининг ҳожати йўқ.Лотин Америкасидан Аргентина ва Эквадор президентлари бўлишади, Осиёдан кўпроқ олий меҳмонлар келишади ва бу дунёнинг янги суратини акс эттиради.Покистон бош вазири, Камбожа қироли ва Сингапур президенти, Мўғилистон бош вазири ва Таиланд маликасидан (қирол ҳеч қачон мамлакатни тарк этмайди) ташқари араб дунёси мамлакатларининг асосий етакчилари ҳам келишади. Хусусан, Миср президенти Сиси, Қатар амири, Саудия Арабситони ва Бирлашган Араб Амирликлари меросхўр шаҳзодалари келишади.Англосакча Хитойга қарши прогаганда ислом дунёсига кам таъсир қилади.Инсониятнинг бу бир ярим миллиардлик қисми катта диққат билан Евроосиё ҳудудида рўй бераётган воқеаларни, Пекин ва Москвани кузатишади. Дунё тарихи ёзилишини на қамал ва изоляция, на Хитой ва Россияга қарши пропаганда тутиб қола олади: Ғарб кетмоқда, Шарқнинг тонги ёришмоқда.Мавзуга оид:\nпекин, олимпия ўйинлари\n© REUTERS / Phil Noble Человек в защитном костюме в Международном аэропорту Пекина\nҒарб 1980 йилда Москва Олимпиадасига уюштирган бойкот Ўйинларни геосиёсий курашдаги тўлақонли воситага айлантирган, бойкотга жавобан эса спортчиларимиз Лос-Анжелесдаги навбатдаги Ўйинларга боришмади.\nБу асрда шунга ўхшаш амалиёт қайтда, гарчи гап умумий бойкот ҳақида бормаётган бўлсада, яъни мусобақалардаги иштирокдан спортчиларнинг эмас, балки дипломатларнинг бош тортиши. Бироқ, аввалгидек, бундай усуллардан айнан Ғарб фойдаланади.\nАввалига 2008 йилдаги Пекин ёзги Олимпиадасини бойкот қилишга уринишди, кейин Сочи-2014 қишки Ўйинларни. Ҳозир Пекин Олимпиадасини ҳам дипломатик йўл билан жазолашга уринишди: декабрь бошида АҚШ бойкот эълон қилди ва дунё мамлакатларини уни қўллаб-қувватлашга чақирди.\nБаҳона янги эмас – Хитойда инсон ҳуқуқлари бузилиши, айниқса "Шинжондаги геноцид". Америка жамоаси боз устига энг йириги, лекин Америка расмийлари маросимда қатнашишмайди.\nКимлар келади – умуман бойкот эълон қилиш қўлдан келдими?\nАсосий хорижий меҳмон Владимир Путин бўлади, Пекинда унинг икки йил ичидаги Си Цзинпин билан биринчи юзма-юз музокаралари ҳам бўлиб ўтади. Хитой етакчиси бу вақт мобайнида мамлакат ташқарисига чиқмади, лекин хорижий делегацияларнинг ташрифи фақат бу сабабга кўра муҳим эмас: бутун дунёга Америка бойкоти иш бермаганини кўрсатиш даркор.\nШтатларга, ҳақиқатдан, пандемия ёрдам беряпти, у туфайли ташрифлар ва олий даражадаги учрашувлар шундоқ ҳам камайтирилган. Охир-оқибат ким Хитойга келишини кўриш қизиқарлироқ. Боз устига Ўйинлар очилиш маросимидаги юқори мартабали иштироклар сони бўйича рекорд Хитой пойтахтига тегишли: 2008 йил 8 август куни Пекин Миллий стадионида қарийб етмиш нафар чет эллик етакчилар тўпланганди.\nУлар 75 нафар эди деб ҳисоблашади, бироқ бу рақам барча хорижий делагацияларни ўз ичига олади. Улар орасида бош вазир бошчилик қилганлари ҳам борди. Президентлар, бош вазирлар, қирол ва қирол оиласи аъзолари (меросхўр шаҳзодалар ва шунчаки шаҳзодалар) 66 нафар эди, ҳозир эса 23 киши келади. Уч баравар кам. Бу Америка бойкотининг муваффақияти эмасми ахир?\nЙўқ, чунки Пекин-2008 ва Пекин-2022 ўртасида катта фарқ бор.\nБиринчидан, Ўйинлар кўлами: ёзги Ўйинларда 205 та мамлакат қатнашган бўлса, қишкисида 91 таси қатнашади. Ҳозир Африка деярли қатнашмаяпти, атиги бешта терма жамоа келади. 2008 йилги ёзги Ўйинларда эса улар сони қирқта эди. Жамоалар йўқ бўлса, демак етакчилар ҳам йўқ.\n2008 йил Пекинга ўн бир нафар Африка давлат раҳбарлари учиб келишган, ҳозир фақат битта бўлади. Океания ҳам йўқ: ёзги Ўйинларда у ердан беш етакчи келганди, Тинч океани оролларида қишки спорт турлари ривожланмаган.\nИккинчидан, коронавирус чекловлари ҳар қандай ҳолатда мамлакатлар раҳбарларининг бошқа ерга боришига таъсир кўрсатади (терма жамоаларнинг ҳам: масалан, КХДР, Хитой қўшниси, Ўйинларда қатнашишдан умуман бош тортди).\nУчинчидан, бойкот, албатта, ўз ролини ўйнади. Аммо қайси? 2008 йилда, айтганча, унга уринишлар бўлганди, бироқ уни атиги бир неча давлат қўллаб-қувватлади. Улар орасида Австрия, Польша, Чехия ва Эстония бор.\nҲозир бу рўйхатдан фақат эстон йигитлари ўзларига содиқ қолишди (чехлар шундоқ ҳам Хитой билан Тайван билан ўйнашиб муносабатларини бузиб бўлишган), поляклар, масалан, нафақат АҚШ ёнини олишмади, балки Ўйинларга мамлакат бошчилигидаги делегацияни жўнатишди.\nАмерика дипломатик бойкотига Буюк Британия, Канада, Австралия ва Янги Зеландия қўшилди, яъни бутун англосак дунёси. Европаликлардан фақат Бельгия, Нидерландия, Дания ва Литва қўшилди. Бу билан бойкор эълон қилганлар рўйхати якунланади. Бир сўз билан, агар англосаклар ўзларининг геосиёсий ёлғизликларини намойиш қилмоқчи бўлишган бўлса, бунинг устидан аъло даражада чиқишди.\nАйрим европаликлар, албатта, яхши бузоқ бўлиб икки онани эмишга уринишмоқда, айниқса, Франциянинг кулгили равишдаги хатти-ҳаракатлари. Президент Макрон аввалига дипломатик бойкотни самарасиз деб атади ва Ўйинларни сиёсийлаштирмасликка чақирди.\nБироқ якунда очилиш маросимига француз делегациясининг келиши борасида ҳаммаси ҳам ойдин эмас: якшанба куни Париж "Ўйинларда спорт вазир-делегати Роксана Марасиняну қатнашишини маълум қилди. Эҳтимол, у очилиш маросимида бўлмайди, аммо Олимпиада вақтида спортчиларимизни қўллаш учун боради". Яъни Париж бойкотга қўшилмади, лекин маросимда қатнашишдан ўзини тийди.\nУмуман Европа ўхшаш формулага келди – на бизники на сизники: бойкотни маъқулламаймиз, лекин олий даражадаги делегацияни юбормаймиз.\n2008 йил Пекиндаги маросимда 27 нафар европалик раҳбарлар (жумладан, шаҳзодалар) бўлишган. Ҳозир эса атиги тўрт, ЕИга кирмайдиган Сербия ҳамда Босния ва Герцеговинани инобатга олган ҳолда.\nШу билан бирга Европа Иттифоқи мамлакатларидан олий даражада Польшадан ташқари бошқалар ҳам бўлишади: олимпия ҳаракати билан чамбарчас боғланган Люксембург ҳукмдори буюк герцоги Анри Пекинга учиб келган. Унинг, Пекинга келган Монако князи Альбер II ҳам, англосаклар ноғорасида ўйнашининг ҳожати йўқ.\nЛотин Америкасидан Аргентина ва Эквадор президентлари бўлишади, Осиёдан кўпроқ олий меҳмонлар келишади ва бу дунёнинг янги суратини акс эттиради.\nПокистон бош вазири, Камбожа қироли ва Сингапур президенти, Мўғилистон бош вазири ва Таиланд маликасидан (қирол ҳеч қачон мамлакатни тарк этмайди) ташқари араб дунёси мамлакатларининг асосий етакчилари ҳам келишади. Хусусан, Миср президенти Сиси, Қатар амири, Саудия Арабситони ва Бирлашган Араб Амирликлари меросхўр шаҳзодалари келишади.\nАнглосакча Хитойга қарши прогаганда ислом дунёсига кам таъсир қилади.\nИнсониятнинг бу бир ярим миллиардлик қисми катта диққат билан Евроосиё ҳудудида рўй бераётган воқеаларни, Пекин ва Москвани кузатишади. Дунё тарихи ёзилишини на қамал ва изоляция, на Хитой ва Россияга қарши пропаганда тутиб қола олади: Ғарб кетмоқда, Шарқнинг тонги ёришмоқда.\nМирзиёев Пекин-2022 Олимпия ўйинларининг очилиш маросимида иштирок этади


Энг ҳалокатли саратон касаллигини ҳам даволашнинг...\n27.01.2021 23:40 0 2694\nФото: «Depositphotos / lightsource»\nОлимлар саратоннинг энг ҳалокатли тури ҳисобланган ошқозон ости бези саратонини даволашнинг янги усулини ишлаб чиқдилар. Бу ҳақда «РИA Новости» «Journal for ImmunoTherapy of Cancer»да нашр этилган инглиз ва хитойлик тадқиқотчиларнинг ишларига асосланиб хабар берди.\nМутахассислар ошқозоности бези саратонини модификация қилинган чечак вируси билан даволаш мумкинлигини аниқладилар. Олимлар хавфсизлигини ошириш учун чечак вакцинаси онколитик вирусини ўзгартиришди. Шунингдек, у саратон касаллигига қарши кучли иммунитет ҳам ҳосил қилади. Таъкидланишича, терапевтик платформани қўллаш, шу жумладан, даволаш учун чечак вирусидан фойдаланиш ошқозоности бези саратонига чалинган беморларнинг умрини узайтириш имкониятини сезиларли даражада оширди.\nҚайд этилишича, ошқозоности бези саратонида тирик қолиш даражаси онкологик касалликлар орасида энг паст кўрсаткичга эга. Одатда ушбу касалликни даволашда кимётерапия ва нуртерапия ёрдам бермайди.\nсаратон ошқозоности бези\nХориж 22/02, 11:44\nОлим саратонга қарши курашда ёрдам берувчи маҳсулотларни санади\nЖамият 21/02, 23:33\nCOVID-19 аломати мудҳиш касаллик белгиси ҳам ҳисобланади\nЖамият 16/02, 16:25\nОёқ оғриғи ўта хавфли касаллик аломати бўлиб чиқди


ЎзА - Ҳарбийлар байрамни янги уйда нишонлайди\n30.08.2018 19:49 Чоп этиш версияси\nШу муносабат билан ташкил этилган тадбирда Президентимиз, Қуролли Кучлар Олий Бош Қўмондони Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан миллий армиямизни замонавий техника ва янги қурол-аслаҳа билан таъминлашга алоҳида эътибор қаратилиб, ҳарбий кадрлар тайёрлаш тизимининг қайта кўриб чиқилгани Қуролли Кучларимизнинг жанговар қудрати ва салоҳиятини юксалтиришда муҳим омил бўлаётгани таъкидланди. Бу жараёнда ҳарбийлар ва уларнинг оила аъзоларини кучли ижтимоий ҳимоя қилишга ҳам алоҳида эътибор қаратилмоқда. Барча шароитларга эга янги уй-жойлар билан таъминланмоқда.\nТермиз шаҳрида барпо этилган 32 хонадонга мўлжалланган кўп қаватли уйда ҳарбийлар ва уларнинг оила аъзолари учун зарур қулайликлар яратилди.\n– Янги уйда барча шароит мавжуд, – дейди катта лейтенант А.Амиров. – Меҳмонхона, ошхона ва бошқа ёрдамчи хоналар замонавий жиҳозланган. Бу ердаги қулайликлардан айниқса, турмуш ўртоғим ва фарзандларимиз жуда хурсанд. Ватан олдидаги хизмат бурчимизни шараф билан бажариш учун бизга шундай шароитлар яратиб бераётган давлатимиздан беҳад миннатдормиз.


Уйдаги спорт – энг қизиқарли суратлар - 21.04.2020, Sputnik Ўзбекистон\nЎзини яккалаш шароитда спортчилар ва раққосалар ўзларини жисмоний формада сақлаб туришлари керак. Улар уй ва ҳовлиларида спорт билан мунтазам шуғулланишда... 21.04.2020, Sputnik Ўзбекистон\n13:43 21.04.2020 (янгиланди: 15:09 21.04.2020)\nПрофессионал спотчилар ўзини яккалаш шароитида ҳам жисмоний тарбия билан шуғулланишни тўхтамаяпти – энг қизиқарли суратларни Sputnik жамланмасида томоша қилишингиз мумкин.\n© Sputnik / Ilya Naymushin / Фотобанкка ўтишСноубордчи Юлия Бояринцева уйда жисмоний машқ ўтказмоқда.\nСноубордчи Юлия Бояринцева уйда жисмоний машқ ўтказмоқда.\n© REUTERS / Zoubeir SouissiЎз-ўзини изоляция пайтида тунислик спортчи Мари Хомрани уйда турмуш ўртоғи ва мураббийи Имед Заяни билан машғулот ўтказмоқда.\nЎз-ўзини изоляция пайтида тунислик спортчи Мари Хомрани уйда турмуш ўртоғи ва мураббийи Имед Заяни билан машғулот ўтказмоқда.\n© REUTERS / Denis BalibouseF2 пойгачи Луи Делетраз уйда тренажерда машқ қилмоқда, Швейцария\nF2 пойгачи Луи Делетраз уйда тренажерда машқ қилмоқда, Швейцария\n© AFP / Franck FifeКарате бўйича беш карра жаҳон чемпиони Алехандра Реcчиа Франйиянинг Ле-лес-Росес шаҳрида уйдаги машғулот пайтида.\nКарате бўйича беш карра жаҳон чемпиони Алехандра Реcчиа Франйиянинг Ле-лес-Росес шаҳрида уйдаги машғулот пайтида.\n© AFP / Hazem BaderКарате бўйича фаластинлик чемпион Бесан ал-Жубеҳ отаси билан машқ қилмоқда.\nКарате бўйича фаластинлик чемпион Бесан ал-Жубеҳ отаси билан машқ қилмоқда.\n© AFP / Ludovic MarinПариж операси италиялик балетчиси Франcесcо Мура уйда машғулот пайтида\nПариж операси италиялик балетчиси Франcесcо Мура уйда машғулот пайтида\n© REUTERS / Jeff Moore / Gomofarah Британиялик спортчи Мо Фараҳ Суррейда уйда машқ қилмоқда\nБританиялик спортчи Мо Фараҳ Суррейда уйда машқ қилмоқда\n© AP Photo / Luca BrunoИталиялик велоспортчи Давиде Мартинелли ўзини яккалаш шароитида машқ ўтказмоқда.\nИталиялик велоспортчи Давиде Мартинелли ўзини яккалаш шароитида машқ ўтказмоқда.\n© REUTERS / Muhammad HamedИорданиялик жудо устаси Hadeel Alami уйда машқ қилмоқда.\nИорданиялик жудо устаси Hadeel Alami уйда машқ қилмоқда.\n© AP Photo / Pavel GolovkinПрима-балерина Мария Александрова ва Владислав Лантратов карантин вақтида машқ қилмоқда.\nПрима-балерина Мария Александрова ва Владислав Лантратов карантин вақтида машқ қилмоқда.\n© REUTERS / Alexandre MeneghiniКубалик спортчи, триатлетчи Leslie Amat уйда машқ қилмоқда.\nКубалик спортчи, триатлетчи Leslie Amat уйда машқ қилмоқда.\n© AFP / Sumy SadurniПрофессионал боксчи Joshua Tukamwehebwa уйда машқ қилмоқда. Кампала.\nПрофессионал боксчи Joshua Tukamwehebwa уйда машқ қилмоқда. Кампала.\n© REUTERS / Matthias RietschelГимнастикачи Fenja Lorenz ўзини яккалаш шароитида уйда машқ ўтказмоқда.\nГимнастикачи Fenja Lorenz ўзини яккалаш шароитида уйда машқ ўтказмоқда.\n© REUTERS / Kevin LamarqueБалерина Allison Vernon уйда жисмоний машқ қилмоқда. Виржина, АҚШ.\nБалерина Allison Vernon уйда жисмоний машқ қилмоқда. Виржина, АҚШ.


2019 йил 20 май куни Камолиддин Беҳзод номидаги Миллий рассомлик ва дизайн институти Ёш олимлар ва ижодкорлар Кенгаши аъзолари ташриф буюрган Камолиддин Беҳзод номидаги Шарқ миниатюра санъати музейида ташкил этилган “Тасаввуф ва тасвир”номли ижодий кўргазма муҳокамаси – MRDI\n2019 йил 20 май куни Камолиддин Беҳзод номидаги Миллий рассомлик ва дизайн институти Ёш олимлар ва ижодкорлар Кенгаши аъзолари Камолиддин Беҳзод номидаги Шарқ миниатюра санъати музейида ташкил этилган “Тасаввуф ва тасвир”номли ижодий кўргазмага ташриф буюришди.\nВатанимизда тарихан шаклланган тасаввуф тариқатининг асосий эзгу ҳақиқатлари энг аввало бадиий ижодда ўз аксини топган. Аждодларимизнинг руҳий, аҳлоқий ва жисмоний комиллик, халқпарварлик, биродарлик каби эзгу ғоялари тасаввуф таълимотининг негизини ташкил қилади. Моддий оламнинг сароблиги ва Ҳақ жамолига эришиш учун руҳиятни поклашга ишора қилинувчи мазкур таълимотнинг рамзий тасвирлари рассомлар ижодида ҳам ўз ифодасини топган.\nҲирот, Самарқанд ва Бухоро миниатюраларида сўфийлар, шайхлар, авлиёлар, пиру-муршидлар, дарвешлар, қаландарлар, зоҳидлар, мусофирлар образлари кўп ишланган. Бир қатор миниатюраларда сўфий шайхи жигарранг, тўқ яшил, кўк ёки мовий рангли олди очиқ, кенг, оддий чакмонда тасвирланган. Аммо турли миниатюра мактабларида ишланган сўфийлик мавзусига ҳар хил ёндошилган. Бу уларнинг тасвир услублари, қўлланилган ранглари ва бадиий ечимларида ҳам яққол кўзга ташланади. Бугунги кунда замонавий рангтасвир, ҳайкалтарошлик ва миниатюра санъатида мавзуга турли нуқтаи-назардан ёндошаётган ижодкорлар талайгина.\nМазкур кўргазмадан юртимизнинг етук ижодкорларидан Акмал Нур, Файзулла Ахмадалиев, Хуршид Зияхонов, Беҳзод Хожиметов, Азат Юсупов, Дилшод Азизов, Ўктам Саидов, Ботир Хакимов, Нозима Қаюмий, Чарос Пайзиева, Феруза Эркабаева, Сардор Маҳкамов, Шерзод Солиевларнинг тасаввуф ғояси акс этган ижод намуналари ўрин олган. Кўргазмада 50 дан ортиқ ишлар намойиш этилмоқда.\nМазкур кўргазма муҳокамаси кўплаб фикр-мулоҳазаларга бой тарзда ўтказилди. Музейга ташриф Ёш олимлар ва ижодкорлар Кенгаши аъзоларида катта таассурот қолдирди.


Одам алайҳиссалом ва Жаннат - Musulmonlar\nОдам алайҳиссалом ва Жаннат\nОдам алайҳиссаломни жаннатдан чиқарилиши\nМавзу нима учун бунчалик муҳим?\nИлк инсон – одам алайҳиссаломни яратилиши ва бошидан ўтказган ҳодисалари ҳар бир инсонни қизиқтирадиган бир мавзу. Бу қизиқиш илк мактаб даврида бошланади ва ҳаёти бўйича давом этади. Қуръон ўқиган ҳар бир инсон уни илк бошдаги саҳифаларида бу мавзу билан дуч келади.\nБиз муаллимларга ҳам бу мавзуга алоқадор жуда ҳам кўп савол берилмоқда. Ҳар нарсадан аввал биз – Диний тарбия ва Одоб-ахлоқ мураббийлари болаларга Қуръонга асосланган соғлом маълумот беришимиз керак. Ҳеч бўлмаганда, биз бу ниятда ва ҳаракатда бўлишимиз керак. Агар шундай қилсак, биз болаларни диний билимини, қолаверса унинг диний ҳаётини ҳам соғлом шакллантирган бўламиз. Чунки Қуръонда асло шубҳа ва зиддият мавжуд эмас. Энг муҳими шундаки, биз уни тўғри ва яхлитлигини сақлаб қолган ҳолда тушишимиздир. Акс ҳолда, биз инсонларни нотўғри маълумотга эга бўлиб қолишларига сабабчи бўлиб қоламиз. Зеҳнга ўрнашиб қолган нотўғри маълумотлар инсонларни кексалик ёшларида ё динга бўлган ишончларига салбий таъсир ўтказишга ёки динни илм-фанга асло алоқаси йўқ, деб айблашга ёки динга лоқайдлик билан қарашга сабабчи бўлиб қолишида ёки динга ақл билан идрок қилиб онгли равишда тушуниб бўлмайдиган бир мистик структура сифатида қарашига мажбур қилишга ёки булардан бошқа турли салбий ҳолатларни келиб чиқишига сабаб бўлиб қолмоқда. Бизга тез-тез келиб турадиган ёки кўпчилик инсонларни ақлига туриб қолган саволлардан бир нечта савол қуйидагича:\nАгар Аллоҳ инсонларни имтиҳон учун яратган бўлса, нима учун Одамни имтиҳон қилмай Жаннатга киргизди?\nАгар ҳар бир инсон Жаннатда яшаши учун яратилган бўлса, нима учун қолган инсонлар ҳам уни айби туфайли Жаннатда яшашдан маҳрум қилинди? Бир ишга сабабчи бўлган киши, уни қилган билан баробар бўлмайдими? (Бу – Христианларни адашиб кетишига сабаб бўладиган асосий нуқтасидир. Бундан ташқари, бизни эътиқод илми билан шуғулланувчи мутахассис олимларимиз ҳам бу саволларга жавоб беришда анча қийин аҳволга тушиб қолишган.)\nЖаннатда тақиқланган нарса борми?\nЖаннатга кирганлар ундан қайтиб чиқадими?\nЖаннатда ўлим борми?\nЖаннатда шайтон борми?\nЖаннатда ёлғон борми?\nЖаннатда қон тўкиш борми?\nОдам алайҳиссалом Жаннатдан чиқмаганида ҳам биз барибир имтиҳон қилинган бўлармидик?\nАгар Одам алайҳиссалом хатога қўл урмаганида, унинг наслидан баъзилари қилган хатолари туфайли Жаннатдан қувилиб, хато қилмаган насли эса жаннатда яшашга давом этган ва шайтон ҳам баъзан жаннатдагиларни ва баъзан ердагиларни васваса қилиб турадиган бўлиб, инсоният иккига айрилармиди?\nАйтайлик, у Жаннатда қолганларнинг баъзиларини шайтон йўлдан оздира олмаган бўлса, қиёматдаги ҳисоб-китобдан кейин ўша шайтон адаштира олмаган инсонлар қаерда қолишарди?\nАгар Одам алайҳиссалом хатога қўл урмаганида Аллоҳни шайтонга айтган “Сени ва сенга эргашганларни билан Жаҳаннамни тўлдираман” сўзини маъноси нима бўларди?\nАгар Одам алайҳиссалом имтиҳон учун яратилган бўлса, имтиҳондан ўтганидан кейин қилган ишининг қаршилиги ва мукофот сифатида бериладиган Жаннатда нима иши бор эди?\nЖаннатдек “кўзлар кўрмаган, қулоқлар эшитмаган ва хаёллар тасаввур қила олмайдиган” бир юртдан дунёга юборилиш Одам алайҳиссалом учун жаҳаннам бўлиб кўрилмасмиди ва бундай бир шароитда яшай олармиди?\nМавзуга қайтадиган бўлсак, бу нарсага ўтмишда ҳам кўп қизиқилган ва бу ҳақда турлича фикрлар билдирилган. Лекин, бу ҳақда билдирилган фикрларни бир қисми Қуръонга асосланган, бир қисми эса таъвилга асосланган. Баъзи олимлар Одам алайҳиссалом яшаган жаннат охиратдаги мўминларга ваъда қилинган абадий ва мангу қолинадиган жаннат деб ҳисоблашган. Баъзи олимлар эса, калимани соф ва асл сўзликдаги маъноларига қараб, Одам алайҳиссалом яшаган жаннатни бир боғ эканини ва бу боғ дунёдаги бўлганини айтишган. Бу борадаги оятларни кўриб чиққанимизда, бу жаннат дунёдаги бир боғ экани маълум бўлмоқда. Бу ҳақдаги далил ва маълумотлар қуйида батафсил келтирилади.\n1- Далил: Одам алайҳиссалом дунёда (дунёдаги лойдан) яратилган\n“У сизлар учун ерни бешик ҳолига кетирди, унда сизлар учун йўллар тўшади ва осмондан сув туширди. Шу билан У ҳар турли жуфт-жуфт ўсимликлар чиқарди. Ўзингиз ҳам енглар, ҳайвонларингизни ҳам ўтлатинглар. Соғлом фикр эгалари учун бунда оят/нишоналар борлиги аниқ. Биз сизларни ундан (ердан/тупроқдан) яратдик, сизларни унга қайтарамиз ва сизларни яна бир марта ундан чиқарамиз.” (Тоҳа 20/53-55)\n(Битта мана шу оят инсон дунёдан, яъни дунёга оид бир парча тупроқдан яратилгани очиқлаб беришга кифоя қилмоқда. Айнан дунёда яратилганини эса Ҳижр сурасининг 28-, 29- оятлари билан Бақара сурасини 30-34- оятларини биргаликда ўқиганимизда тўлиқ тушуниб оламиз.)\n“Аллоҳ сизларни ердан ўсимлик ўстиргандек ўстириб чиқарди (яратди). Кейин сизларни яна у ерга қайтаради ва албатта, сизларни (қайтадан) чиқаради.” (Нуҳ 71/17)\n“Иблис: “Сен лойдан, қора балчиқдан яратган инсонга ҳурмат ила бош эгмайман.” (Ҳижр 15/33)\nИнсонни яратилишида ҳақида сўз юритилган оятларда келтирилган қора балчиқ, ҳидли балчиқ каби ифодалар дунёга, мана шу ерга оид.\nОдам алайҳиссалом дунёда яратилди\n“Ўз вақтида Раббинг фаришталарга: «Албатта, Мен қуруқ лойдан, ўзгартирилган қора балчиқдан башар яратувчиман. Уни тўғрилаб бўлганимда ва ичига Ўз руҳимдан пуфляганимда, унга сажда қилган ҳолингизда йиқилинг», деди.” (Ҳижр 15/28-29)\nЭнди бу оятни ўқийлик:\n“Роббинг бир кун фаришталарга: “Ер юзида бир мухолиф борлиқ яратяпман”, деди. Фаришталар: “У ерда табиий яратилиш қоидасини бузадиган ва қон тўкадиган бир борлиқ яратармидинг?” деди.” (Бақара 2/30)\nКўриниб турибдики, оятлар бир ҳодисани икки фарқли томонини тасвирламоқда. Биринчиси, Одамнинг яратилиши (қора лойдан), иккинчиси, у ер юзида мухолифат қилувчи бир ўзгача борлиқ ўлароқ ҳаёт кечириши. Бу ҳар иккала оятда ҳам Аллоҳ хитоб қилган борлиқлар фаришталар, одамга сажда қилинишига буюрилганлар ҳам фаришталар. Лойдан яратаман, деб келтирилган оятда “инний холиқун” ифодаси билан, Одам ерда мухолафат қилиб ҳаёт кечириши ҳақида айтилган оятда эса “инний жаъилун” ифодаси билан келтирилган. Шундай қилиб, бу оятлар бир ҳодисани икки хил усулда айтиб бермоқда. Бу шуни англатадики, одам алайҳиссалом ер юзидаги лойдан яратилган ва ер юзида бир-бирига халифа/мухолафат қилиб ҳаёт кечиришган ва шундай давом этади.\nМодомики, одамни халифалиги/мухолафати ерда бўлар экан, халифалик/мухолафатнинг илк бошловчиси бўлган Одам алайҳиссалом ҳам ерда яратилгани ва ер юзида ҳаёт кечириши керак бўлади. Чунки Аллоҳ ерда халифа/мухолафат қилувчи борлиқ яратишини айтиб ўтганидан кейин бир қанча оят ортидан шундай деган:\n“Айтдикки: “”Эй Одам! Сен ва жуфтинг жаннатга (боққа) жойлашинглар. У ерда хоҳлаганингизча енглар. Лекин шу дарахтга яқинлашманглар, акс ҳолда ҳақсизлик қилувчи- золимлардан бўлиб қоласизлар.”\nЯъни, Аллоҳ ер юзида халифа яратаман деганидан кейин, халифаликни илк ҳалқалари бўлган Одам албатта ерда яшаган, ерда халифалик қилган, имтиҳони ҳам ерда бўлган ва терда ўлган бўлиши керак. Демак, Одам алайҳиссалом имтиҳондан ўта олмаган жаннати дунёдаги бир боғ бўлган.\nҚуйидаги оят ҳам бу борада далилдир:\nШунингдек, қуйидаги оятларга ҳам тасдиқловчи далил сифатида қарашимиз мумкин:\n“Аллоҳ сизларни илк бор яратишда қандай бошлаган бўлса, ана шу шаклда қайтасизлар.” (Аъроф 7/30)\n(Бу оят, Одам алайҳиссалом илк бошда қандай яратилган бўлса, биз ҳам қиёматда ана ўшандай қайта тирилишимизга ишорат қилмоқда. Қиёматда биз албатта бу дунёда тупроқдан яратилиб чиқариламиз, демак, Одам алайҳиссалом ҳам бу дунёдаги тупроқдан яратилган.)\n“Унинг оят/нишоналаридан яна бири шуки, сизларни тупроқдан яратиши ва сўнгра сизлар башар ўлароқ ер юзига тарқаб кетишингиздир.” (Рум 30/20)\n(Ер юзига тарқалган илк инсонлар Одам ва унинг насли эди, тупроқдан яратилган ҳам Одам эди.)\nБу борада бошқа оятлар ҳам бор. Аммо мавзу Одам алайҳиссаломни яратилиши ҳақида бўлмагани боис, бу далиллар билан кифояланамиз.\n“Одам алайҳиссалом дунёда яратилмаган” деганларни ёки “Одам ерда яратилган, кейин жаннатга юксалтириб чиқарилган” деганларни эса ҳеч қандай далил-исботи йўқ.\n2- Далил: Одам алайҳиссалом Дунёда яшаган\nОдам алайҳиссалом Охиратда мўминларга берилиши ваъда қилинган жаннатда эди, деганларни далилларидан бири мана шу оят:\n“Кейин, шайтон у дарахт туфайли иккаласини оёқларини тойдирди ва яшаб турган жойларидан чиқарди. Уларга шундай дедик: “Бир-бирингизга душман бўлиб тушинглар. Бу тупроқларда сизлар учун ерлашадиган жой ва бир муддатгача ҳаёт кечиришингиз учун керак бўладиган нарсалар бўлади.” (Бақара 2/36)\nУлар: “Бу оятда “Тушинглар” дейилган. Демак Одам ва Ҳавво жаннатда эди, кейин ерга тушишган.”\nАммо «Тушинг = (ҳ-б-т =ه-ب-ط) сўзи Қуръоннинг бошқа оятларида дунёнинг бир жойидан бошқасига тушишини англатади. Мисол учун;\nВа Ҳуд сурасининг 48- оятида:\n“Эй Нуҳ! Сен ва сен билан бирга бўлган халқларга Биздан салом ва баракат бўлган ҳолда кемадан тушинглар.”\nШундай қилиб, Одам алайҳиссалом учун ишлатилган “тушинглар” сўзи дунёдаги яхши ва катта имкониятли бир боғдан бошқа бир жойга тушиш учун ишлатилган. Шунинг учун бу оят улар охират жаннатидан тўғридан-тўғри бу дунёга тушишган, деган гапга далил бўлмайди.\n3-Далил: Жаннат боғ дегани\nҚуръони Каримда жаннат калимаси фақатгина охиратдаги мукофот юрти ўлароқ эмас, балки дунёдаги бир боғ сифатида ҳам келтирилган. Жаннат сўзи дунёдаги боғ эканини билдирувчи йигирмага яқин оят бор. Қуйида ушбу оятлардан бирини келтирамиз:\n“Уларга шу икки кишини мисолини келтир: Улардан бирига иккита узум боғ (иккита жаннат) бердик ва у боғларни хурмо билан ўрадик ва ораларини экинзорга айлантирдик. Ўша икки боғ (икки жаннат) ҳосилини бекам-у кўст берарди, Биз уларни орасидан анҳор оқизиб қўйганмиз. Ниҳоят уни катта бойлиги бўлди. Дўсти билан гаплашаётиб шундай деди: “Мени мол-давлатим сеникидан кўп. Нуфус жиҳатидан ҳам сендан устунман. Кейин у ўзига ҳақсизлик қилган ҳолда боғига кириб: “Мен буни ҳеч қачон йўқ бўлиб кетмайди, деб ўйлайман.” (Каҳф 18/34)\nДемак, Одам алайҳиссалом ҳақида ишлатилган «жаннат», албатта охиратда мукофот уйи ўлароқ бериладиган жаннат эмас. Қуръонда дунёдаги боғларга жаннат деб аталган. Зотан Араб тилида боғ-роғлар ва ям-яшил ўтлоқларга жаннат дейилади.\n4- Далил: Охират жаннати билан дунё жаннатини фарқи бор\nОдам алайҳиссалом киргизилган жаннатнинг (боғнинг) хусусиятлари охиратда мўминларга мукофот ўлароқ бериладиган жаннатнинг хусусиятларига асло ўхшамайди, бир-бирига умуман тўғри келмайди. Қуйида мавзуга алоқадор бир нечта оятни келтириб, ҳар иккала жаннат таърифларини солиштириб кўрдик:\n“Аллоҳга ишониб суянган ва яхши ишлар қилганлар эса Жаннат аҳлидир. Улар Жаннатда мангу қолувчилардир.” (Бақара 2/82)\nОхиратдаги жаннатлар ҳақида айтилган деярли барча оятда ўша жаннатга киришни шарти ўлароқ “Аллоҳга ишониб-суяниш ва яхши/солиҳ ишларни амалга ошириш” ишлари келтирилган. Одам алайҳиссалом қайси қилган солиҳ амали учун у жаннатга киргизилган? Қолаверса, охиратдаги жаннат абадий қоладиган жаннатдир. Одам алайҳиссалом киргизилган жаннат эса мангу ва абадий қоладиган жой бўлмаган, чунки унга араг хатога қўл урилса у ердан чиқариб юборилиши айтилган. Ҳатто, шайтон одамни васваса қилаётганида “бу дарахтни есанг бу жаннатда мангу қоласан” деб айтган.\nШундай қилиб, Одам ва Ҳавво кирган жаннат охиратда бериладиган абадий жаннат бўлмаган.\n“Аллоҳ айтадики: Бу кун – ростгўйларни ростгўйлиги ўзларига фойда берадиган кундир. Уларга ичларидан анҳорлар оқиб турадиган жаннатлар бор. Улар у жаннатлар ичра мангу ва абадий қолувчилардир. Аллоҳ улардан рози, улар ҳам Аллоҳдан рози бўлишади. Энг катта муваффақият мана шудир.” (Моида 5/119)\nБу оятларда айтилган охират жаннатига кирган инсон энди у ерда мангу қолади ва у Аллоҳдан Аллоҳ ҳам ундан рози бўлган ҳолда яшайди. Аллоҳ рози бўлган инсон яна қайтадан жаннатда бадбахт бўлиб қолиши мумкинми? Аллоҳ таоло Одамни жаннатга киргизганида: “Эҳтиёт бўлинглар! Шайтон сизларни бу жаннатдан чиқариб юбормасин. Акс ҳолда бахтсиз бўлиб қоласизлар (фаташқо)” деб буюрган.\n“Жаннатга киринглар. Сизларга ҳеч қандай қўрқув бўлмайди, сизлар ғамгин ҳам бўлмайсизлар.” (Аъроф 7/49)\nОдам алайҳиссалом жаннатда яшаган вақтида ҳам ўлим хавфи ҳамда жаннатдан чиқиб кетиш хавфи бўлган. Жаннатдан чиқарилганида эса жуда хафа бўлган, маҳзун бўлган.\n“У ердаги тилаклари “Салом”дир.” (Юнус 10/10)\nОдам алайҳиссалом яшаган жаннатда эса оятда айтилган саломатлик йўқ эди. Чунки шайтон уни давомли васваса қилиб турар ва хатога қўл уриб қўйишидан хавфсираб яшар эди.\n“Қилган сабр-бардошингиз туфайли салом сизларга. Оқибат диёри қандай ҳам яхши!” (Раъд 13/24)\nОдам алайҳиссалом яшаган жаннат оқибат диёри эмас, балки бошланғич диёр бўлган. У учун ҳаёт у ердан бошланган.\n“У жаннатларга тинчлик, эсон-омонлик ила киринглар.” (Ҳижр 15/46)\nОдам алайҳиссалом яшаган жаннатда эсон-омонлик бўлмаган. Ҳар доим у ердан чиқиб кетиш хавфи бўлган ва бир кун ўша нарса юз берди ҳам.\n“Улар у ердан (жаннатлардан) чиқарилмайдилар.” (Ҳижр 15.48)\nБарчага маълумки, Одам алайҳиссалом жаннатдан чиқарилган.\n“У ерда бекорчи/беҳуда сўз эшитмайдилар.” (Марям 19/63)\nОдам алайҳиссалом жаннатида туриб шайтон тарафидан беҳуда ва ёлғон гаплар эшитиши ва у гапларга алданиб қолганлиги туфайли чиқарилган жаннатидан.\n“Бу яхшими ёки тақводорларга тайёрлаб қўйилган мангулик жаннати яхшими? У жаннат улар учун улар учун мукофот ва охирги борар жойдир.” (Фурқон 35/15)\nОдам алайҳиссаломни боғи мукофот ҳам эмасди, охирги борар жойи ҳам эмасди. Аксинча имтиҳон қилинадиган илк манзили эди.\n“У ерда (охиратда мукофот ўлароқ бериладиган жаннатда) кўнгил истаган нарсалар ва кўзлар қувонадиган нарсалар бор. Сизлар у ерда мангу қоласизлар.” (Зухруф 43/71)\nОдам алайҳиссаломни боғида кўнгли тусаса-да, лекин тақиқланган мева бор эди. Охират жаннатида ҳеч нарса тақиқланмайди.\n“Улар у ерда беҳуда ва гуноҳга олиб борадиган сўз эшитмайдилар.” (Воқеа 56/25)\nОхиратдаги жаннатда гуноҳга сабаб бўладиган гап-сўз бўлмайди. Чунки у ерда шайтон бўлмайди.\n“Эй тўлиқ қаноат ҳосил қилувчи шахс, …Жаннатимга кир!” (Фажр 80/27-30)\nОдам алайҳиссалом фариштага айланиш ва жаннатда мангу қолиш орзусида ўша тақиқни бузган эди. Демак, кишига берилган нарсалардан тўлиқ қаноат қилмаслик уни бор имкониятидан айрилиб қолишига сабаб бўлади. Аллоҳни жаннатига кириш учун эса У берган нарсаларга тўлиқ қаноат ҳосил қилиш орқали кирилади. Тўлиқ қаноат ҳосил қилган кишига “Жаннатимга кир!” дейилди, қаноатланмасдан тақиқланган нарсага қўл урган Одамга эса “Жаннатимдан чиқ” дейилди.\nБулар каби жуда ҳам кўп оятлар бор. Хулоса қилиб айтадиган бўлсак, Одам алайҳиссалом кириб яшашни бошлаган жаннат билан охиратда мўминларга мукофот сифатида бериладиган абадий жаннат ўртасида фақатгина ном ва айтилиш жиҳатидан ўхшашлик бор, холос. Бундан бошқа ҳеч қандай ўхшашлик йўқ.\n5- Далил: Охират жаннатига фақатгина имон билан яхши амал қилганлар киради\nШайтон Аллоҳга исён қилганида лаънатланиб Аллоҳни даргоҳидаги мақоми ва вазифасидан қувилган ва энди уни охир-оқибат борар жойи жаҳаннам бўлиши айтилган эди. Лаънатланиб қувилган шайтонни мукофот ўлароқ бериладиган абадий жаннатда нима иши бор?\nШайтон жаннатга кирди, деб айтиш оятлар ўртасида зиддият пайдо қилади. Қуръонда эса асло қарама-қаршилик ва оятлар ўртасида зиддият йўқ. Баъзи бир эски бехабар ҳикоячилар шайтонни яширинча жаннатга кириб олганини айтишади. Бу эса куфрдир.\n“Қасамки, сендан ва улар орасида сенга эргашганлардан барчасини жамлаб жаҳаннамни тўлдираман.” (Сод 38/85)\n“Аллоҳ шундай деди: “Буйруққа итоатсизлик туфайли ҳайдалган ҳолда чиқ у ердан! Қани улардан бири сенга эргашиб кўрсин-чи, жаҳаннамни сизлар билан тўлдираман.” (Аъроф 7/18)\n6- Далил: Охират жаннатида фисқ-фасод йўқ\n“У ерда фасод чиқарадиган ва қон тўкадиган бир борлиқ яратасанми?” (Бақара 2/30)\nАллоҳ таоло ерда инсон яратишини айтганида, фаришталар у ерда қон тўкадиган ва фасод иш қиладиган бир борлиқ яратилиши ҳақида гапиришган. Ҳолбуки, охират жаннатида қон тўкиш ҳам йўқ, фисқ-у фасод ҳам йўқ. Аксинча у ер саломатлик ва омонлик юртидир. (Қаранг: Ҳижр 15/28-29, Бақара 2/30)\n7- Далил: Охират жаннатига дунё имтиҳонидан ўтган мўминлар киради\nАллоҳ таоло инсонлар ва жинларни имтиҳон учун яратганини очиқча билдирган. Инсонларни имтиҳони Одам алайҳиссаломдан бошланган. Жинларни имтиҳони эса ундан илгари бошланган. Алоқадор оятларни қуйида келтираман:\n“У ўлим билан ҳаётни сизларни қайси бирингиз амалда яхшироқ эканингизни синаш учун яратди.” (Мулк 67/2)\nДемак, Одам алайҳиссалом ҳам иблис ҳам имтиҳон учун яратилган. Имтиҳон учун яратилган Одам ҳали ҳануз имтиҳондан ўтмай туриб, имтиҳондан яхши ўтганларга бериладиган жаннатда нима иши бор эди, ажабо? Бундан ҳам ғариб бир ҳолат шундаки, Одамдан олдин имтиҳондан ўта олмаган иблис лаънатланган, оқибатда жаҳаннамли болиши айтилган ва Аллоҳни даргоҳидаги мақоми ва вазифасидан қувилган бўлишига қарамай, фазл-у марҳамат ва раҳмат юрти бўлган жаннатга кирганини иддао қилиш қаттиқ адашиш бўлса керак. Бу етмагандек, баъзи бир эски ҳикоячилар каби шайтонни жаннатга яширинча кирганини гапириб юриш??? (Ҳошо – Аллоҳ билмай қолган, Аллоҳдан беркиниб, дегандек!)\nОятлар ва ҳадислардан биламизки, абадий жаннат билан бу дунёдаги боғ-роғларнинг шароитлари ўртасида жуда катта фарқ бор. Охиратдаги жаннатда ўлим, касаллик, қарилик, зерикиш ва ёлғизлик йўқ. Аллоҳни кўриш бор, фаришталар билан гаплашиш бор… Демак, инсон танаси дунёдаги одам танасидан фарқ қилади. Аммо дунё учун яратилган танада юқоридаги хусусиятлар мавжуд эмас. Одам алайҳиссалом билан боғлиқ оятларга назар ташласак, унинг танасида дунё ҳаётига хос хусусиятлари борлигини кўрамиз. Агар Одам алайҳиссалом дунёда яратилган бўлса – оятларга кўра – осмонга кўтарилгач, танаси ўзгарганми? Йўқ, агар у жаннатда яратилган бўлса, у бошқа шакл ва ўзгача қиёфада дунёга келганми?\nҚуйидаги олимлар ҳам Одам алайҳиссалом чиқарилган жаннат дунёдаги бир бог бўлган деб билишади. (Гарчи бу далил бўлмаса-да, лекин мен буни қўшдим, чунки баъзи одамлар далиллардан кўра одамларнинг фикрларига кўпроқ аҳамият кўрсатишади ва машҳур инсонларни фикрига қизиқишади.)\nТафсирчи олимлардан Абул Қосим ал-Балхий ва Абу Муслим ал-Исфаҳоний Одам алайҳиссалом яшаган жаннат дунёдаги бир боғ бўлган деб айтишган. (Фахруддин ар-Розий)\nШу билан бир қаторда, Убай б. Каъб, Абдуллоҳ б. Аббос, Суфён б. Уяйна, Абу Ҳанифа ва Мотрудий ҳам Одам алайҳиссалом қўним топган жой дунёдаги бир боғ эканини айтишган. (қаранг: Ҳадил-Арваҳ, Ибнул-Қойюм ал-Жавзийя, Дамашқ, 25- саҳифа) (Бу маълумот Мустафо Исломўғлининг асослаб келтирган таржимасидан олинган.)\nОдам алайҳиссалом чиқарилган жаннат охиратдаги жаннат эканини айтганларнинг далиллари:\nАллоҳ шундай деди: “Бирингиз бошқангизга (наслларингиз бир-бирига ёки шайтон билан мўминлар бир-бирига) душман бўлиб тушинглар!” (Аъроф 7/24)\nБу оятда келтирилган “тушинглар” сўзини жаннатдан дунёга тушинглар шаклида таъвил қилишган. Бу ҳақдаги далилларимизни юқоридаги 2- далилда айтиб ўтдик.\n“Шунда Биз: “Эй Одам! Бу (шайтон) сен ва завжангга аниқ душмандир. У сизларни жаннатдан чиқариб вубормасин; кейин ташвишга тушиб қоласан. Чунки сен у ерда аниқ оч ҳам яланғоч ҳам қолмайсан ва сен у ерда ташна ҳам бўлмайсан, қуёшда ҳам куймайсан.” (Тоҳа 20/118-119)\nЯъни уларни айтишича, Одам алайҳиссалом жойлашган жаннатни таърифлари – оч қолмаслик, чанқамаслик, яланғоч қолмаслик, қуёшда куймаслик – савоб ва мукофот сифатида мўминларга ваъда қилинган жаннатга хос бўлган сифатлардир. Бундай сифатларга эга бўлган бир жаннат (боғ) дунёда йўқ. Шундай экан, Одам алайҳиссалом жойлашган жаннат охиратдаги абадий жаннатдир.\nКелинг, ушбу оятни қисқача кўриб чиқайлик:\nа. Оятда билдирилган Одам алайҳиссаломни бахтсизлик ва машаққат чекиши борадиган манзилига нисбатан айтилган. Одам ўша боғдан чиқарилгач, Арабистонни қизғин чўлларига юборилган. Чунки буни айнан Қуръондан биляпмизки, каъба ер юзида қурилган илк бинодир. Уни одам алайҳиссалом қурган. (Оли Имрон 3/96) Одам алайҳиссалом суви бор, ейдиган мева-чевалари бор ва киядиган кийимларини осонгина қўлга киритадиган ва яшаш учун ҳар томонлама қулай ва кенг имкониятлар яратиб қўйилган боғдан Арабистонни қизиб турган саҳроларига юборилганида, албатта шундай огоҳлантирилган. Чунки яшаш учун махсус тайёрланган боғларда инсонни қуёш нуридан ҳимоя қиладиган сояли дарахтлар, сувсиз қолмаслиги учун чашмай-и булоқлар, оч қолмаслиги учун кўплаб келтириб қўйилган ҳайвонлар бўлади. Бошқача қилиб айтганда, бу дунёнинг боғлари билан ҳам тушуниш осон бўлган бу оят, Одам алайҳиссаломнинг жаннатга ўрнатилиши каби муҳим воқеага далил бўлмайди.\nОдам алайҳиссаломни бахтсизлиги ва ташвишга тушиши – шундайгина ҳар томонлама яшаш учун тайёр ҳолга келтириб қўйилган бир гўзал боғдан чиқариб юборилиб, жуда ҳам қийин шартлар остида яшашга мажбур бўладиган чўл шартларининг бахтсизлигидир. Шу нарса аниқки, инсон жуда ҳам гўзал ва яшаш учун махсус тайёрлаб қўйилган бир боғдан қайнар чўлга тушиб қолганида жуда ҳам кўп машаққат чекади ва қаттиқ ташвишга тушиб қолади ва ўзини бахтсиз ҳис қилади. Чунки саҳрода сув йўқ, мева-чева топиш муаммоли иш, қуёш тепадан ёндиргудек бўлиб қиздиради, терисидан кийим қилиб кийиш учун яроқли ва фойдали бир ҳайвон топиш ҳам муаммо бўлади.\nЭнди, бу оятга кўра ўша боғ охиратдаги бир боғ бўлмаганини далилларини келтирамиз.\nб. Шунингдек, ушбу оятда “шайтонни ҳам чиқариб юборилиши” ҳақида айтилган. Бу эса мутлақо дунё ҳаётига ишорат қилади. Чунки охиратда ягона ҳукмрон ёлғиз Аллоҳ бўлади. Уни рухсатисиз ҳеч қандай ножўя ишга қўл ҳам ура олмайди, ножўя сўз ҳам айта олмайди, қолаверса, ҳеч ким Аллоҳга исён қила олмайди. Аммо бу дунёда инсон ва жин тоифасидан бўлган шайтонларга муҳлат берилган. Улар қиёматгача ҳар қандай малъун ишни амалга ошириш имкониятига эга. Улар шунинг учун кўпчиликни йўлдан оздиради ва эгалик қилиб турган имкониятларидан маҳрум қилади. Натижада инсонларни бахтли ва фаровон ҳаётдан бахтсиз ҳаётга олиб чиқади.\nБу оят охиратдаги жаннатга ишорат қилаётган бўлса, жаннатда ўлим бормики, шайтон у ердагиларни ўлим билан қўрқитиб, у ерда мангу ва абадий яшаш билан алдасин? Жаннатда зотан абадий қолинмайдими?\nЖаннатда шайтон борми? Жаннатда ўлим борми? Жаннат саломатлик ва омонлик юрти эмасми? У ерга кирган киши имтиҳон ҳам қилинмайди ва у ердан қайтиб чиқиш билан қўриқитилмайди. Дунёдаги гўзал бир боғ билан охиратдаги жаннатни қиёслаш мумкин эмаслиги ҳақида юқорида 4- далилда айтиб ўтдик.\nОятда келтирилган ўша охират жаннатига хос, деб таъвил қилинган сўзларни биз бу дунёда ҳам ишлатамиз. Мисол учун; “Оч-яланғоч эмассан, қўлингдаги неъматни қадрини бил!”, деймиз. У ҳолда оятдаги “оч қолмайсан, чанқоқ қолмайсан” ифодалари ўша боғни гўзаллиги ва яшаш учун энг қулай бир макон эканига ишорат қилади.\n“Жаннат” лафзидаги умум ифода этмаган алиф-лом (лом-и таъриф)дир. Чунки барча жаннатларга бирданига жойлашиб олиш имконсиздир. Шу боисдан, бу жаннат аввал ҳам айтиб ўтилган ва маълум бир жаннат бўлиши кераклиги ўртага чиқади. Мусулмонлар тарафидан билинган жаннат эса, охиратдаги мангу қолинадиган мукофот юрти бўлган жаннатдир. Бунга кўра, оятдаги жаннатни шунга кўра тушуниш керак.\nУларни бу гаплари ҳам далил бўла олмайди. Чунки Қуръони Каримда охират юртидаги жаннат ҳақидаги кўплаб оятларда жаннат лафзи алиф-ломсиз келтирилган. (Бақара 2/25, Оли Имрон 3/15, Нисо 4/122, …) Бошқа бир қанча оятларда эса алиф-лом билан келтирилган. Дунёдаги жаннат ҳақида хабар берилган оятларда ҳам жаннат лафзи алиф-лом билан келган. Бу ҳолат уларни “Одам алайҳиссалом яшаган жаннат охират жаннатидир” деган гапларига келтирган далилларини кучсизлаштиради. Албатта, бу оятлар алиф-ломли ёки алиф-ломсиз экани, тил нуқтаи назаридан муҳим тафсилотлар ва маънолар англатади. Аммо бу маъноларни нима эканини аниқлашда Қуръон бутунлигини бузмаган ва оятлар ўртасида бир-бирига зиддият келтириб чиқармайдиган ҳолатда хулоса қилишга мажбурмиз. Чунки Қуръонда қарама-қаршилик йўқ. Аммо баъзи қарама-қаршиликлар ўзимизни нотўғри тушунишимиз ёки тўлиқ тушуна олмаганимиз туфайли юзага келиши мумкин.\nЯна баъзи бир хабарларга кўра: Аллоҳ фаришталардан бирига дунёнинг ҳар тарафидан тупроқ олиб келтириб, Одамни жаннатда яратганмиш.\nУларни бу гапларини ҳеч қандай далили йўқ. Бу нарса умуман ёлғон ва хаёлий фантастикадан бошқа нарса эмас. Чунки Аллоҳ: “Аллоҳ сизларни ердан ўсимлик ўстиргандек ўстириб чиқарди (яратди). Кейин сизларни яна у ерга қайтаради ва албатта, сизларни (қайтадан) чиқаради.” (Нуҳ 71/17), деб буюрган. Бу оят уларни бу сафсаталарини бутунлай йўққа чиқариб юборади.\nМаълумки, Қуръони Карим инсонларни баъзи бир иддаоларига қарши оятларда “далилларингизни келтиринг!”, деб, уларни айтаётган даъволарини исботлашини талаб қилади. Бундай оятлар жуда кўп. Буларга битта мисол бериб ўтамиз:\n“Эй Муҳаммад! Айтгинки: Далил-ҳужжатларингизни келтиринг. Мана бу мени ёнимдагиларни зикри (китоби) ва мендан олдингиларни зикри (китобидир).” (Анбиё 21/24)\nЯъни, Аллоҳ таоло бир иддаони ўртага чиқарганлардан китобий бир далил келтиришларини талаб қилмоқда. У яна шундай деган: “Қул фалиллаҳи ал-ҳужжат ал-балиғоҳ” (Анъом 6/149)\nЛекин, афсуски, биз мусулмонларда бир одат бор. Аввал ишончли далилларга таянмасдан баъзи бир назариялар ва ғояларни илгари сурамиз. Ундан кейин “”Аллоҳни шундай қилишга қодир эмасми?” деб мантиқан тўғрилашга уринамиз. Аниқки, Аллоҳни ҳамма нарсага кучи етади. Лекин, Аллоҳни кучини ҳар нарсага далил қилиб келтирилмайди. Аллоҳ таолони Ўзи барпо қилиб қўйган системаси ва ўлчови бор. Ўша системаси ва ўлчовини (суннатини) асло ўзгармаслигини Аллоҳни Ўзи ўнларча оятларда такрор-такрор эслатиб ўтган. Ўша қонун-қоидаларини бизларга Ўз китобида тушунтириб қўйган. Мисол учун; Аллоҳ ўз пайғамбари Муҳаммад алайҳиссаломни жаҳаннамга киргизишга кучи етмайдими? Албатта етади. Лекин У бундай қилмайди. Чунки уни Ўз қонуни ва Ўз суннати бор. У суннатини асло ўзгартирмайди. Уни суннатига/қонунига кўра Унга холис қуллик қилганларни жаннати билан мукофотлашини белгилаб қўйган ва бизга билдириб ўтган. Аллоҳни билдириб қўйганига қарамасдан, ҳеч қандай далилга асосланмасдан “Аллоҳни бунга кучи етмайдими?” гапи билан бир пайғамбарни жаҳаннамга ҳам кириши мумкинлигини айтиш қанчалар жирканч ва нотўғри тушунчадир, қанчалик мантиқсизлик, усулсизликдир. Бу масалада Аллоҳ белгилаб қўйган ва “бу чегараларни бузманглар”, деган қанчадан-қанча чегаралар инсонлар тарафидан бузилиб, ҳар ким хаёлига келган нарсани диндан деб гапираверадиган, ақлига келган нарса билан ҳукм чиқараверадиган, улардан далил сўралса “Аллоҳ бундай қилолмайдими?” дейишдан бошқасига ўтмай қолди. Амалда ва ҳақиқий ҳаётда бунга кўплаб мисоллар мавжуд. Бироқ, мавзуни бузмаслик, йўналишни ўзгартирмаслик учун юқоридаги хаёлий мисол этарли.\nБизни ҳолатимиз ҳам бир оз шунга ўхшайди. Юқорида келтириб ўтганим оятларда Аллоҳ таоло очиқдан-очиқ Одам алайҳиссаломни дунёда яратганини билдирди.\nИнсонни Аллоҳни Ўзига қуллик қилиш учун яратганини билдирди.\nДунё ҳаёти имтиҳон юрти эканини ҳам оятлардан ўргандик.\nЖаннатни эса, ажр ва мукофот ўлароқ бериладиган бир диёр эканини ҳам оятлардан ўргандик.\nЗолимлар ҳатто Жаннатни ҳидини ҳам ҳидламаслигини ҳам ўргандик.\nҚуръонда жаннат калимаси фақатгина охиратдаги мукофот диёри бўлган жойга-гина ишлатилмаслигини ҳам оятлардан ўргандик.\nУшбу далилларга қарамай, Одам Ато аслида дунё учун яратилганини, кейин жаннатга олиб чиқилганини, сўнгра яна жаннатдан ерга қайтарилганини қандай қилиб ва нимага асосланиб айта оламиз?\nЖаннат Одам Ато Ҳавво Шайтон\nУмр йўлдошим ким бўлиши онамни қорнидалигимдаёқ белгилаб қўйилганми?\nИмондан кейинги куфр ҳолати