Шеърият виждони « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n19 September 2018 - 11:03\nРауф Парфи – 75 ёшда! Шоир ҳаёти ва ижоди ҳақида айрим қайдлар\n«Дунёмиздан жуда барвақт жирканган у руҳ,\nУ қўрқмас руҳ парвоз этди булутлар сари».\nШекспир, «Ромео ва Жулетта». 695-бет.\n«Имон – фақат муайян диний таълимотларнинг маҳрига тушган фавқулодда бойлик эмас. Энг яхши имон – бўлиб ўтган, ҳозир мавжуд ва энди бўладиган нарсаларнинг ҳаммасида Камолотга интилувчи бир ирода мужассам эканига қатъий ишонч. Кимда-ким шу эътиқодга эга бўлса, у мукаммаллашиш жараёнида иштирок этади».\nРауф Парфи ижодида Бодлер шеърияти билан ҳамоҳанглик мавжуд: Бодлер: “Изтироб – мангу шуҳрат қасрига элтар ёлғиз йўл” деб таъкидласа, Рауф Парфи: “Шоирнинг онаси изтироб ахир” (“Сўнгги видо”, Навоий номидаги миллий кутубхона нашриёти, Т. 2006 йил., 128-бет.) дея ёзғиради. Икки хил ифода қилинган ягона шоирона фикр. Бодлер шоирона илҳом жазаваси, изтиробни йўлга қиёслайди. Рауф Парфи эса бу фикрни ривожлантиради, кучайтиради, изтиробни шоирнинг онаси деб таъкидлаш асносида, уни шоирлик исдеъдодининг тамал тоши сифатида талқин этади. …\nРауф Парфи бугунги кунда ҳолда руҳан-маънан мангуликка қадам қўйиб, бошимиз узра муқаддас каломи шариф, оташнафас шеърият, иймон-эътиқод яловига айланди.\nТабиатан ижодкорни бошқа ҳунар билан шуғулланишга мажбурлаб бўлмайди. Шукур ака Холмирзаев ҳам, Рауф ака ҳам табиатан ижодкор. Шу боис улар умрини ижодга бахшида этди. Ёзувчилик ҳам касб-ҳунар эканини бизларга эслатиб туриш учун зориқиб яшадилар, тишини тишига қўйиб йўқчиликка, ҳақоратга, тана-маломатга чидадилар. Уларга осон бўлган эмас. Ҳатто мен ҳам Рауф акага «гадочилик қилиб кун кўрасиз» дея тана қилганман. «Амалпарастлар этагидан тутиб қаергача бормоқчисан», дея жуда қаттиқ танбеҳ берганда, чидай олмай шундай деганман. Шукур ака ҳам Дўрмондаги кулбасида умргузаронлик қилди. Рауф ака, миллат бахт-саодати, муқаддас калом учун толмас курашчи Тошкентдай шаҳри азимда уйсиз, дуч келган кулбаи вайронада яшаб ўтди. Сизни қаердан топамиз, деган саволга аксарият одам ишхонадан ёхуд уйимдан дея жавоб беради. Рауф аканинг тайинли ишхонаси ҳам йўқ эди. Дуч келган маҳкамада ишлар, бироқ қайсарлиги, эрксеварлиги, ҳақгўйлиги туфайли узоқ ишлай олмас; қолаверса Машрабдай девонасифат, жаҳонгашта, саргузаштталаб бўлгани боис бир жойда муқим яшай олмасди. Икки-уч йил ош-қатиқ, ҳамсуҳбат, шишадош бўлганимдан қатъий назар «Уйим» деган сўзни Рауф ака бирон марта тилга олганини хотирлай олмайман. «Қўнган жойимда» деб қўярди мийиғида кулиб. Умрининг сўнгги йилларини Сулҳида билан бирга ўтказгани ажабланарли. Рауф ака Сулҳидага боғланиб қолди. Сулҳида ҳам уни қўйиб юбормас, чиппа ёпишиб олганди. Сулҳида қатъиятли бўлмаганда Рауф ака у билан ҳам узоқ яшамаган бўларди.\nКант «талант стихиясини ҳам идрок ила бошқара билиш лозимлигини» уқтиради. Рауф ака устози Блок сингари «талант стихиясини бошқара оладиган» шоирлар сирасидан.\nРауф ака 2005 йил 27 мартда вафот этганда, «Ўз.А.С.» газетаси кичикроқ расми билан расмий таъзия эълон қилиш билан кифояланди. Бироқ қатор газеталар – «Оила ва жамият», «Моҳият», «Мулкдор», «Даракчи»да самимий дил изҳорлари чоп этилди. «Моҳият»да менинг мақолам босилди. «Оила ва Жамият»да Миразиз (Аъзам) аканинг мақоласи чоп этилганини эшитгандим.\nАкамнинг жанозасини ўқишдан олдин «Минор» қабристонининг қоровулхонасида Миразиз ака билан елкама-елка пешин ўқиб, чин уйига шайланиб турган шоиримизнинг руҳи покига ибодат қилдик. Қиблага юзланиб, саждага бош қўйганлар орасида Йўлдош Эшбек, Азиз Саид, раҳматли Асқар Маҳкам ҳам бўлди.\n«Оила ва Жамият»нинг 2005 йил 31 март сонида Миразиз аканинг мақоласига Рауф аканинг рангпар суврати илова қилинган, Хайр энди, шеъриятга кўмилган ҳаёт»… сатри эпиграф қилиб келтирилган, йирик қора ҳарфлар билан «ЖУДОЛИК» дея сарлавҳа қўйилганди. Миразиз ака ўзидан ёши бироз кичик салафдоши, сафдоши ҳақида ёзади:\n«Рауф Парфи сатрлари заргарона ва табиий, ҳар бир жумласи қалбга таъсирчан мусиқа парчаларидай урилар, мазмунан теран бўлар, реалистик сувратлари қалбга қанот бахш этарди.\nРауф Парфининг ижодкор сифатидаги энг гўзал томонларидан бири унинг чинакам комил шахс эканлигидадир. Унинг сўзи билан иши ҳеч қачон икки томонга қараган эмас. У маддоҳлик ва ялтоқлик нима эканини билмас эди.\nШахсан мен уни ўзбек шеъриятининг ор-номуси деб биламан. Ва у жаҳоннинг истаган бурчагида жаҳоншумул шоирлар даврасида типпа-тик тура оладиган шоиримиз эди.\nОллоҳ охиратингизни обод қилсин, Рауфбек!»\nТошкент. Ғариб майхоналарда,\nКезиб юрар девона шоир.\nҲар аъмоли, эй Ҳамид Парда,\nЭътиқоду имонга доир.\nЭргашаман чопиб ортидан,\nГар талпиниб ета олмайман;\nВале эзгу орзу юртидан,\nКечиб, олис кета олмайман…\nРауф Парфи саргардон кезиб…\n«Сипқор! – дея, – эй Ҳамид Парда!» –\nТутар қайноқ бағрини эзиб!\nРауф ака ҳақида турли одамлардан турли қарама-қарши фикр-мулоҳазаларни эшитганман. Бироқ шахсан мен Рауф акадан ёмонлик кўрмадим, шаънига доғ туширадиган бирон аъмолини ҳам эслай олмайман. Бахтим шундаки, бир ярим-икки йилга яқин бирга ишладик. Улфатчилик қилдик, замона зўрларидан шикоят қилдик, уларга таъна тошларини отдик. «Таъма адабиёти» вакилларини – ялтоқхўр маддоҳларни масхараладик. Ижод; етук ижодкорлар ҳақида баҳслашдик. Буюк ижодкорлар руҳидан мадад сўрадик, асрий даъватларини тинглашга, эзгу тилакларига амал қилишга уриндик. Имонсизларга имон, қашшоқларга молу дунё, яланғочларга кийим-кечак, очларга нон, золимларга инсофу диёнат, мазлумларга рўшнолик, ватанимиз Ўзбекистонга чинакам ҳуррият тиладик. Қайси касб эгаси бўлишидан қатъий назар инсон қандай яшамоғи керак деган саволга Рауф ака билан биргаликда, Рауф Парфининг мардона ҳаёти ва ижодидан ибрат олган ҳолда жавоб топишга уриндик.\nРауф Парфи вафотидан кейин кўп ўтмай «Мулкдор» газетасида Маҳмуд Сатторовнинг «Ёмғир ёғди юзларни ювиб» сарлавҳали мақоласи чоп этилди. Янглишмасам, сарлавҳа акамнинг шеърий сатрларидан бири.\nМаҳмуд ака устознинг курсдоши. У акамни «улкан шоир» дея улуғлайди:\n«Рауф Парфида Машрабнинг саркашлиги, Ғафур Ғуломнинг шогирдпарварлиги, Хэменгуэйнинг иродаси, Нозим Ҳикматнинг ҳур фикри, Мақсуд Шайхзоданинг бағрикенглиги мужассам. Улфатлари, шогирдлари, ижодий меҳнатидан ортиб, қачон китоб ўқирди, буни ҳеч ким билмасди. Бироқ унинг атрофидагилар ўзбек ва жаҳон шеъриятидаги барча янгиликларни, адабий жараёну мумтоз адабиёт намуналарини Рауф Парфи орқали билиб, эшитиб, ўқишарди…\nРауф Парфи ўзбек адабиётини жаҳон модерн шеъриятига боғлаш билан ўзига, ўзбек адабиётига янги йўл очиб, унинг асосчиси бўла олди. Асқад Мухтор бошлаган «эксперимент»ларни чинакам санъат, бутун, яхлит адабиёт даражасига кўтара билди.\nМаъракадан паришон тарқаган барча ижодкорлар чуқур ўйларга толдилар. Ҳамманинг юз-кўзида айрилиқ, ҳижрон дарди, содиқ дўстдан ажралиш ҳасрати сезилиб турарди» («Мулкдор», 15-сон, 2005 йил 8 апрель).\nГазетада Маҳмуд аканинг жудолик қайғуси ила йўғрилган аламангиз мақоласи ёнида Рауф аканинг «Хайрлашдик», «Ёшлик зангор фасл. Кечди. Сарғарди…» шеърларини ҳам босишганди.\nРауф ака хотирасига бағишланган Иброҳим Ҳаққулнинг дастлабки аламли сатрларини Озод аканинг вафоти муносабати билан «Ҳаёт» ҳафталигида босилган «Хотирага кўчган умр» мақоласида ўқидим:\n«Адабиёт ва илм аҳли учун оғир жудоликлар йили бўлди. Улкан шоиримиз Рауф Парфи эрта баҳорда вафот этди. Рауф ака бизни бунчалик эрта ташлаб кетиши ҳеч кимнинг хаёлига келмаганди».\nЭвоҳ! Бу аламли-армонли сатрлар акамнинг кутилмаганда вафот этишидан Иброҳим Ҳаққул ҳам довдираб, акам билан видолаша олмай ғафлатда қолганидан азбаройи пушаймон эканидан далолат. Ҳолбуки, улар бир пайтлар девор-дармиён қўшни яшаб,туғишгандан ҳам яқин бўлган.\nРауф ака 1998 йилнинг янги йили арафасидами, Дўрмонда, Ёзувчилар боғидан бошпана топди. Қайсидир газетаданми, радиоданми унинг қалам ҳақини олиб, Амир Файзулла билан кўргани бордик. Кольбаса, бир шиша ароқ олдик. Ҳаммаси Рауф аканинг қалам ҳақи ҳисобига – ўзи менга шундай дея буюрганди. Акам иккинчими-учинчи қаватда яшаётган экан. «Тагорнинг шеърига, у Тхакур дерди, назира ёздим» дея янги шеър ўқиб берди. Бу шеърни кейинчалик ўз овозида «Би-Би-Си» ўзбек хизматидан эшитдим. Видо шеъри бўлган экан, афсус… икки-уч соат гаплашиб ўтирдик. Нималар ҳақида гаплашганимиз эсимда йўқ. Хайрлашиб қайтаётганимизда Рауф ака бизни дарвозагача кузатиб чиқди. Мен «Ёшлик зангор фасл. Кечди. Сарғарди» дея шеър ўқий бошладим. Қиш эмас, кеч куз экан. Чунки боғнинг ҳовлисидаги хазонрезги манзара шундай кайфиятни юзага келтирганди. Рауф ака кулди:\n– Рауф Парфини ўқияпсизми, аҳмоқ бўлиб-а?!\nҲаётимнинг энг бахтли лаҳзалари!\nРауф аканинг «Оғриқ» шеъри қайсидир газетада босилгач, у пайтда талаба эдик, шов-шув бўлганди. Мен ҳам ўқиганману афсуски, уқмаганман. Университетда ҳам домлалар Рауф Парфи шеъриятининг асил моҳиятини очиб бермаган, аксинча ўшандаёқ Рауф аканинг этагидан маҳкам тутган бўлардим. Мен Ғафур Ғулом, Абдулла Орипов, Эркин Воҳидовнинг публицистик-романтик шеърияти руҳида тарбия топганман. Бунга, албатта, афсусланмайман. Бироқ токи тирик эканмиз, мукаммалликка интиламиз ва мана шу интилишимизда восита-зина бўлувчи омиллардан ғоят самарали фойдаланишнинг аҳамияти беқиёс. Бу борада Рауф аканинг шеърияти, унинг шеърияти орқали эса жаҳон шеърияти, лоақал Блок, Тагор шеърияти билан нисбатан аввалроқ яқиндан танишган бўлардим.\nЮра-юра «Жаҳон адабиёти» журналида энг сара асарларни ўқиб, қисман таржима қилиб, Рауф ака сингари чинакам адиб-шоирларнинг риндона суҳбатларидан баҳраманд бўлдиму кўзим сал очилгандай бўлди.\nУмарали Норматов Рауф Парфининг шеъриятига ҳамиша катта хайрихоҳлик билан ҳайратланиб қараган. «Ўз. А.С.» газетасининг 2005 йил 22-апрел 17-сонидаги давра суҳбатида Рауф Парфининг қуйидаги сонетини шарҳлайди:\nМеҳрибоним, изингиздан борамен,\nШивирлайдир руҳим. Бу қайси оят?\nБу дунёда қирқ Мажнуннинг бири мен,\nЎлимга чап бериб келдим ниҳоят.\nЮрагим зиндони. Бир яланғоч дор,\nСолланиб турадир фақат мен учун.\nБунда бир муҳаббат заҳри қотил бор.\nБу зиндонда бир Лайло бор, бир Мажнун.\nМеҳрибоним, хуним, мен сизни топдим,\nҚоним бердим бу сирли хаёлларга.\nСўйдим юрагимни, кўксимни чопдим,\nАй, совурдим мен совуқ шамолларга,\nҲукм қилдим ўзимни. Тонг чоғи отдим.\nНуқта қўйдим жавобсиз саволларга.\n«Бу сатрларни бизда урф тусини олган илмий мезонлар орқали таҳлил этиш, маъносини очиш асло мумкин эмас! Унда биз ўрганган, ҳар бир ата-кичик асардан талаб этиладиган изчил мантиқ йўқ (бироқ бу гапи таажжубланарли!). у диалектик тафаккур қолипига сиғмайди; ҳозир фанда кенг расм бўлиб бораётган ягона чизиқсиз, бир қарашда бир-бирига қовушмайдиган тасодифий ҳолату ўй-кечинмалар – онг оқими силсиласидан иборат. Қаршингизда чин маънодаги полифония – фикрлар, туйғулар, ўй-мушоҳадалар камалаги пайдо бўлади. Ниҳоятда сержило, мураккаб, зиддиятли руҳий ҳолат; ақл-идрокка тутқич бермайдиган асов мушоҳадалар уммони: ҳам ожиз, мунгли, ҳам мардона, нурли, ҳам исёнкорона, ҳам итоаткорона туйғу-кайфиятларнинг ғаройиб уйғунлиги. Анънавий ва янгича – модерн поэтик усулларнинг синтези…» («Мустақиллик даври шеърияти: таҳлил ва талқинлар». Давра суҳбати. «Ўзб. Адабиёти ва санъ.» газетаси, 2005 йил, 22-апрел, 17-сон).\nРауф Парфи ичкиликбоз бўлмаган. Аксинча!\nСигарета чекмайман. Лекин бир пайтлар тузуккина ичкиликбозлик қилганман. Талабалик пайтимизда Набижон Боқий қишлоғига, синфдош дўстиникига тўйга олиб борган. Ёз. Тўкинчилик замонлари. Зиёрат зўр бўлган. Кўнглим бўшлик қилиб, мезбонлар қўлини қайтармай олаверибман. Тўйдан кейин тунда, Серова темир йўл бекатига келганимиз ёдимда. Вокзалда сал енгил тортай деб крандан оқаётган муздай сувга бошимни тутганимни ҳам эслайман. Бир пайт кўзимни очсам купеда учинчи полкада ётибман. Ёнимда Рўзимбой Ҳасан “ундай қилма, бундай қилма” деб у ёқ-бу ёғимни эпақага келтираётир… Бу илк қаттиқ маст бўлганим. Асосан ичкиликдан, бемаъни ишлардан йироқ дўстлар даврасида бўлганим фойда берган – бундай ишлардан ҳамиша йироқ бўлганман.\nИккинчими-учинчи курсда ўқиётганимда Чуқурсойдаги руҳий касаллар шифохонасига –тушиб қолдим. Энди ўйласам, зиқна бўлганим боис ҳатто еб-ичишдан ҳам пулни қизғанганим саломатлигимга жиддий путур етказган экан. Балки бошқа сабаб бўлгандир – айниган егуликдан заҳарланган бўлишим ҳам мумкин. Уч ойдан ортиқ даволаниб зўрға ўзимга келдим. Шундан кейин мутлақо ичмайдиган бўлиб қолдим – жон ширин. Бироқ 1997 йилда “Жаҳон адабиёти”га ишга киргач, яна зўр бериб ичишни бошлаб юбордим. Мўминхонада ярим кечагача қолиб, таъбир жоиз бўлса, маишат қилардик. Қиш кунларидан бирида меъёрни унутиб яна қаттиқ маст бўлиб қолдим. Ким таксига ўтқазиб юборганини билмайман. Таксида рулда бир йигит, ёнида ҳам кимдир бор эди. Уларга “уйимга олиб бориб қўйинглар, йўлкира ҳақини тўлайман”, деб ялиндим. Билмадим, таксида қайт қилиб юбордимми, хуллас, Чилонзорда мен билмайдиган жойга ташлаб кетишди. Бироз ўзимни қўлга олиб атрофга алангладим. Милиция ўн беш суткага олиб кетиб қолмасин, дея йўл бўйидаги буталар ортига ўтиб ўтирдим. Шу ўтирганимча икки соатдан кўпроқ мизғиб қолибман. Бошимда талпагим ҳам йўқ. Кўча чиққан эдим, бир тез ёрдам машинаси келиб қолди. Тўхтатдим. Уйимга олиб бориб қўйинг, деб илтимос қилдим. “Уйинг узоқда, Сергелида экан. Сергелининг йўлига олиб чиқиб қўяман. Бирорта машинага ўтириб етиб оласан”, деди ҳайдовчи…\nШу-шу Рауф аканинг даврасида эҳтиёт бўлиб, кам-камдан ичадиган бўлдим. Кейин билсам “мўминхона”да илгари бўладиган ашаддий улфатчилик айрим истеъдодли одамларнинг бошига ҳам етган экан.\nРауф ака улфатчилик қилишда кўп овқат емасди. Ароқни, муғомбирлик қилгандай, асосан жуда майда хўплаб ичарди. Рауф ака билан 1997 йилдан жуда яқин бўлганман ва унинг кайфи ошиб қолиб, йиқилиб қолгани ёки ким биландир жанжаллашгани каби салбий ҳолатларни эслай олмайман. Рауф ака ҳеч қачон эс-ҳушини йўқотмасди. Энгил-бошига гард ҳам юқтирмасди – ҳамиша покиза юрарди. Кейин улфатларини ичгин деб мажбурламасди. Рауф ака улфатчиликни дардлашиш, фикрлашиш, имкони бўлса ҳақиқатни топиш воситаси биларди. Кайфи ошиб, масту аласт бўлиб айний бошлаган даврани “валдиризм бошланди!” деб дарҳол тарк этарди. Энди ўйласам, биз каби ғофиллар эса улфатчилик – ичкиликбозлик, деган шиорга амал қилиб, молдай ичишга, маст-аласт тўнғизга айланишга зўр берган эканмиз.\nРауф Парфи шеъриятида кўплаб теша тегмаган ташбеҳларга дуч келамиз. Шоир шеъриятининг хусусияти ҳақида турлича талқинлар мавжуд. Бу шеъриятга хос жиҳатлардан бири – лирик қаҳрамон юксак ахлоқий мезонлар билан фикр юритади, шундай мезонлар билан даврга, ён-атрофидаги замондошларига, шеъриятнинг мангу мавзуларига ёндошади.\nРауф ака: «Инсон ўзлигига, эътиқодига хиёнат қилмаслиги керак» дея таъкидлаганди. Бу – шоир иймон-эътиқодининг тамал тоши.\nОр-номус, имон-эътиқод, виждон сингари олий қадриятлар шоир шеърларида қайта-қайта тилга олинади.\n“Виждон шеваси” иборасига шоир ижодининг илк даврига мансуб шеър-сонетларда ҳам, кейинчалик яратган асарларида ҳам дуч келамиз.\nБу дунё барчадин қолур бегумон,\nАрмон саҳроси бу, алам чўли бу.\nРуҳингни сўндирма, Аллоҳга инон,\nМадад бер ўзингга, иймон йўли бу.\n(“Мунажжим” 1994 й.)\nДастлабки шеърларида ҳам Рауф ака табиат манзаралари орқали руҳий ҳолатларни тасвирлашга уринади. Ва бунга имкон даражасида эришади:\nДарё узра ой ҳам қулади,\nТалпинади яшил далалар –\nШоир ижодининг илк кезларида, 1962 йилда ёзган бу шеърида “кўм-кўк ўрмон ва тиниқ дарёни” шунчаки шеърга солмайди. Бошловчи ҳаваскор табиатдан нўноқларча нусха кўчириш билан кифояланади. Ҳолбуки, инсон табиатга назар ташлаш асносида муайян хаёллар оғушида, муайян кайфият таъсирида бўлади. Шоир табиатдан, ҳаётдан нусха кўчирувчи эмас, балки ҳаётга қайтадан ҳаёт бағишловчи сўз сеҳргари.\nРауф ака ижодининг дастлабки кезларида яратган шеърларида ҳам нусха кўчирувчи ҳаваскор шоир сифатида эмас, балки табиатни жонлантирувчи, унга руҳ, қанот бахш этувчи сўз афсунгари сифатида қалам тебратади. Парвардигори олам биргина “Бўл!” деган каломи шариф ила бутун оламни яратгани каби шоир ҳам сеҳрли-афсунгар каломи шарифлар воситасида табиат ичра, сизу бизнинг ҳаётимиз ичра янги ҳаёт кашф этади, яратади. Рауф аканинг истеъдоди лирик шоир истеъдодидан ҳам, романтик-публицист шоир ижодидан ҳам мураккаб ва шу мураккаблиги билан юксак.\nЮқорида келтирилган шеърида “яшил далалар ҳам талпиниб, асов отини совутади”; «Ер ҳуснига маҳлиё Ой дарёга қулайди»; “Қуёш ширин ўйларга толар, Бугун ёзар гул ижодини”. Шеърда шоир “совуқ юраклар”ни тилга олади. Нима учун “совуқ юраклар”?\nБу шеър яратилган 60-йилларнинг бошларида шеъриятимизда, умуман ҳаётда ҳам коммунистик баландпарвозлик ҳукмрон эди. Ҳатто “совуқ юраклар” иборасини қўллашдан шоирлар чўчиган. Чунки шўро кишисининг, яъни лирик қаҳрамоннинг “юраги совуқ”, бинобарин кайфияти тушкун бўлиши мумкин эмас, деган ақида ёзилмаган қонун-қоида тусини олган бир пайтда бундай тушкунликка берилиш аёвсиз қораланган, жазоланган бўларди. Бироқ “мафкуравий жабҳада” ҳам илиқлик шабадалари эса бошлаган, 53-йилда “халқлар отаси” вафот этгандан кейин бутун салтанат енгил тин ола бошлаган, машҳур ХХ съезддан кейин, ниҳоят, эл-юрт кайфиятидаги, руҳиятидаги ҳуррият шеъриятда ҳам акс эта бошлаганди. Қаранг, Сталин вафотидан кейин салкам ўн йил ўтгач, ҳатто машҳур ХХ съезддан кейин ҳам беш-олти йил ўтгандан кейингина адабиётда кишанлардан озод бўла бошлаган ҳур руҳнинг товланишларига кўзимиз тушиб, илиқ тоза нафасини ҳис қиламиз. Бу шуни билдирадики, инсон озодликка чиққан лаҳзадаёқ руҳан озод бўла олмайди. Сиртдан озод бўлгани ҳолда дастлабки кезларда руҳияти ҳамон тутқунликда қолаверади. Инсоннинг кайфияти, руҳияти ўзгариши учун муайян муддат – йиллар талаб қилинади. Шу боис Сталин вафот этган заҳоти эмас, ёҳуд дабдурустдан ХХ съезддан кейиноқ Рауф Парфи каби сўз афсунгарлари майдонга келмаган.\nРауф ака юқорида келтирилган шеърида баҳор “мангулик нағмасини” чалаётир дейди. Бу шеърни 1962 йилда, ўн тўққиз ёшида ёзган. Унинг йигирма бир ёшида ёзган навбатдаги шеърида навқирон, ошуфта юракнинг ёр васлини қумсаб орзиқиши муҳрланган:\nМудрар ярим кеча уйқуда,\nБулут сузар ва ойни ёпар.\nОйни ёпар, лекин беҳуда,\nЯна бир он ўтмасдан ёнар.\nКеча олар уйқусида дам.\nКеча узра посбон – Чирой…\nСени кўргим келди жуда ҳам,\nАжиб қўшиқ айтган чоғи ой.\nШоирнинг маҳоратига тан бериш керак. Шу маънодаки, у ойни шунчаки кузатаётгани йўқ, аксинча ойнинг “ажиб қўшиғи”ни тинглаётир. Ой кеча узра посбон чиройга, бинобарин навқирон қалб соҳибининг наздида ёрга айланаяпти.\nРауф ака Блок шеъриятини севар, нақ ёстиқдай шеърий тўпламини ҳамиша олиб юрарди. Блокнинг дастлабки шеърларида ҳам мана шундай руҳий ҳолат тасвирларига дуч келамиз. Рауф Парфи, ҳақиқатдан ҳам, ҳиссий тафаккур шоири. Ҳаётий беқарорликни тафаккур тарозосига солиб қайта-қайта ўлчашдан чарчамайдиган, зерикмайдиган, қўрқмайдиган, ҳайиқмайдиган, чўчимайдиган Иймон, Эътиқод, Виждон, Ҳақиқат шоири, жарчиси, даъватчиси!\nПрофессор Ботирхон Акрам Рауф Парфининг ижодини «Шеъриятнинг ҳуррият буржи» дея таърифлаб, унинг:\nНечук қисмат эрур шоир қисмати?\nТушларимни бузар ҳазрат Алишер!..\nсатрлари ҳақида шундай ёзади:\n«Мен ҳайратимни яширолмайман: «Ҳазрат Алишер»га меҳр-ихлосим жуда баланд бўлганиданми, келтирилган байтдан англашилган маъно миқёсини шунчаки шарҳлаб ё кенгроқ таҳлил қилиб, борингки, таҳқиқ этиб, интиҳосига етолмасам керак…»\nУлуғбек Ҳамдам Рауф парфи ижодини «забт этилмаган чўққи» дея таърифласа, адабиёт, шеърият билимдонлари сифатида танилган Умарали Норматов, Ботирхон Акрам сингари олимларимиз Рауф Парфи шеърлари «маъно миқёсининг интиҳосига етиш» мушкуллигини ошкора айтадилар.\nРауф аканинг “Сув остида ялтирайди тош” мисраси билан бошланадиган гўзал шеъридаги руҳий ҳолат эзгулиги билан диққатига сазавор.\nТўлқинлар устида паришон,\nСевинчларим, чекилган оҳим.\nБорини чекаман асабий,\nИмонимда аллақандай куч.\nАллақандай қудрат бесабр,\nАллақандай шаклсиз севинч.\nШоир “имон шеваси”ни ўша кўкрагига эндигина илиқлик шабадалари уфурган, озод руҳ эндигина тетапоя бўлаётган олтмишинчи йилларнинг ўрталарида тилга олишида ҳам катта ҳикмат бор. Тўғри, Абдулла ака “Биринчи муҳаббатим”да муҳаббатни “ёлғиз Оллоҳим” дея алқаган, севгига сиғинган. Бироқ шоир ёлғиз севгисига сиғиниш билан кифояланиб қолганини ҳам унутмаслик керак. Рауф ака эса “имонимда аллақандай куч” дер экан, шўровий мафкурабозларни, «эркин сўз, илҳом, даҳоларнинг қотил-жаллодларини» (М. Лермонтов) сескантирадиган собит иймон-эътиқоди ҳақида ҳайқиряпти. “Аллақандай қудрат бесабр” сатри ҳам салтанат, тожу тахт соқчи-қўриқчи-шотирларини хушёрликка чақирадиган қайсар ғайрат-шижоатга, жўмардликка, баҳодирликка ишора-шаъмагина эмас, айни шу хислатлар шоирнинг қалбида етилиб келаётгани, жўш ураётгани; шеърларида, аъмолида шиддатли чақмоқ-чақиндай рўй-рост ошкора акс этиш учун йўл ахтариб, талпинаётганидан далолат.\nИймон, Эътиқод, Виждон эркинлиги сингари каломи шарифларни бугун эмин-зркин тилга оляпмиз, бугун деярли ҳар бир маҳалланинг масжиди бор, бугун жума номозлари, ҳайит номозларига ўсмир болаларни ҳам етаклаб, етти ёшдан етмиш ёшгача барча ҳеч бир хадик-хавотирсиз қатнашяпмиз. Биз ўсмирлик, йигитлик, талабалик йилларимизда масжидга боришни хаёлимизга ҳам келтира олмасдик. Бугун жоме масжидларида жума номозларида кексалар қатори навқирон йигит-ўсмирлар ҳам саждага бош қўйганини кўриб қувонаман. Илло, Парвардигорни танимаган банда ўзлигини таний олмайди.\nШўролар даврида наинки масжидга бориш, ҳатто том маънодаги имон-эътиқод хусусида оғиз очиб бўлмасди. Фақат “коммунистик эътиқод”, “коммунистик идеалларга садоқат” ҳақида гапириладиган, шеър айтиладиган шароитда Рауф ака иймон-эътиқод ҳақида жар сола билган:\nМайлига, ҳайқирай имоним ҳаққи,\nКўкларга термилиб солайин уввос.\n“Юрак” шеъридан, 1967 йил.\nРауф Парфининг шоирона нигоҳи ўткир, шоирона идроки теран. Шоирона мулоҳаза-мушоҳадаси, таҳлили теран. Шоирона амр-фармони қақшатқич беаёв!\nОсмон юзи шундайин сариқ,\nСовуқликни қайлардан олган?\nКулар-да ва қалқиб борар ой,\nУл ҳаёсиз шундоқ яланғоч.\nКимни алдаб балқиб борар ой –\nТеваракда кеча қорасоч.\n“Ҳаёсиз яланғоч ой”, “қорасоч кеча” ташбеҳлари гўзаллиги билан мафтун этади. Ҳақиқий шеър ҳамиша шундай сирли, айни пайтда жуда содда, ҳаётий.\nРауф ака ижодининг илк давридан Чўлпонга эргашди. Унинг қўлма-қўл ўқиладиган шеърларини ёд олиш билан кифояланмасдан қалб сардафтарига тоабад муҳрлади. Рауф Парфи Чўлпонни устоз билгани, унинг шонли йўлини давом эттириш ниятида эканини йигирма беш ёшида 1968 йили чоп этилган “Карвон йўли” илк шеърий мажмуасининг дастлабки шеъри – сонетдаёқ баралла овоза қилган. Унда Чўлпоннинг “Кишан кийма, бўйин эгма, ки сен ҳам ҳур туғилғонсан” даъватига ҳамоҳанг, чўлпонона, бироқ Рауф Парфи қалби қозонида қайнаган даъваткор ҳайқириқ янграйди:\nЭй само, эй замин, эй инсон – қодир,\nБу кун Сен бошқасан, дунё бошқадир…\nСен-да ҳур туғилдинг, бир куйла, бир ўл,\nШоир 1980 йилда ёзилган машҳур «Оғриқ» сонетлар туркумида:\nРуҳга имон бергил, эй қодир ҳаёт.\n«Ижодкор эътиқодига хиёнат қилмаслиги керак» деган қоидани умрбод шиор қилган Рауф Парфининг бундай имон-эътиқодталаблиги ажаблантирмайди. Бироқ «қизил мафкура» ҳукмронлиги шароитида мана шундай мардона иймонталаблик ҳайратга солади.\nРауф ака устози Абдураҳмон Водилийдан таҳсил олгани ҳақида кўп гапирган. Устози бошлаган озарбойжон шоири Муҳаммад Ходийнинг йирик шеърининг таржимасини ниҳоясига етказган. Ҳодийнинг бу шеъри «Жаҳон адабиёти»да чоп этилган. «Ёзувчи» нашриётида чоп қилинган шеърий тўпламга Водилийнинг бошқа асарлари билан бирга киритилган.\nРауф ака “Тавба” тўпламига (“Ёзувчи” нашриёти, 2000 йил) Баҳоуддин Нақшбанднинг “Ишқда ақлу тану дилу жон бўлмас” ҳикматини эпиграф қилиб келтирган. “Ақлу тану дилу жон”дан ҳоли ишқ – Аллоҳнинг даргоҳига бошлайдиган “Руҳнинг абадий ҳурриятга қайтиши”га тайёргарлик эканини ўшанда шахсан мен бандаи ғофил, минг афсус, фаҳмламабман. Аксинча, акамга бошқачароқ муносабатда бўлардим.\nБашарти фаҳмлаганимда, Рауф акадан: бизни ташлаб қаёққа кетмоқчисиз, дея гина қилган бўлардим. Эҳтимол, кимлардир буни пайқагандир. Бироқ улар акамнинг кўнглига қараб, очиқ айтмаган бўлишлари турган гап.\nҲатто ашаддий ғанимлари ҳам Рауф аканинг буюклиги қаршисида таъзим қилишига шубҳам йўқ. Чунки унинг ғанимлари ҳам ўзи сингари буюк шахслар бўлиб, аслида қандай жасоратли қалб соҳиби ила қасдлашганларини жуда яхши билишарди.\nТўплам “Тавба” сонетлар туркуми билан очилади. Аксарият сонетлардан иборат бу тўпламда шоир асосан тавба-тазарру қилади.\nМуродим шаъмини сўндирма, Аллоҳ.\nҲаммаси равшан. Рауф акага “Сиз ҳақингизда мақола ёзмоқчиман” десам, “Шеъримни шарҳлаб мақола ёзганингиз маъқул” дея маслаҳат берарди. “Муножот” (тўпламга бу сонетлар туркуми “Тавба” сарлавҳаси билан киритилган) сонетлар туркумини шарҳлаб ёзган мақолам “Моҳият” газетасида босилди, Рауф ака ўқиб хурсанд бўлди: “Шеърларим ҳақида лоақал ўнта шундай мақола ёзсангиз эди”, деганди майин жилмайиб.\nШеърияти тўғрисидаги мақолаларга Рауф ака бефарқ эмасди. Ботирхон Акрамовнинг “Моҳият”да босилган “Шеъриятнинг ҳуррият буржи” мақоласини ҳам, Улуғбек Ҳамдамнинг “Ёзувчи” газетасида чоп этилган “Тадриж” эссесини ҳам катта қизиқиш билан ўқиган. Ботирхон ака Рауф аканинг шеъриятига муносабатини билар, шеъриятига бағишланган салмоқли илмий асар ёзганидан ҳам хабардор эди. Улуғбек Ҳамдамнинг эссеси билан танишгач, “шеърларимга бағишланган катта илмий ишнинг бир қисми бўлса керагов” деганди умидворлик билан.\nРауф ака ашаддий китобсеварлар сирасидан бўлиб, танлаб, саралаб ўқирди. Шекспирнинг асарларидаги монологларни ёдлашни ҳам маслаҳат берарди.\n“Тавба” сонетлар туркуми тўғрисидаги мақолам Рауф акага манзур бўлганидан қатъий назар асил-туб моҳиятини очиб беролмаганимни мени аябми, бошқа бирон мулоҳаза-андишага борибми, айтмаган. Ҳолбуки, айтса, яхши бўларди. Рауф ака деярли қаттиқ гапирмасди. Жуда гўзал шеърлар ёзгани ҳолда дуч келган шоирга кучлими-ўртамиёнами, танилганми-танилмаганми, бундан қатъий назар “сенинг ёзганларинг шеър эмас”, деган гапни айтмаган.\nДарвоқе, “Таҳаммул” тўпламим билан илк бора танишгач, “Бундай тўпламларнинг керак бўлса йигирматасини бир ўтиришда ёзиб ташлайман” деган бўлса ҳам “Муножот” қўлбола тўпламим билан танишгач, “Таҳаммул”ни бошқатдан ўқишим керак. Мана шундай олий покликни мўлжаллаган ҳолда шеърлар ёзаверинг”, – дея кўнглимни кўтарган. Шунинг учун ҳам уни шоҳу гадо баравар эъзозлар, ҳатто оёғига бош уришга тайёр турардик.\nРауф ака ноширлардан бири билан суҳбатда шеърий санъат ҳақида рисола ёзмоқчи эканини айтган. “Шеърий санъат” деганда нимани назарда тутган? Унинг шеърларидан шу саволга жавоб қидираман. Рауф аканинг шеърларида ҳис-туйғу, изтироб-алам, исён-ғалаён, ҳукмфармолик – замона устидан, замона иллатлари устидан аёвсиз хукм чиқаришни кўраман. Рауф ака шунчаки шеър ёзмайди, аксинча ҳар бир сатрида ўртанади, қийналади, изтиробларини шеърий мисраларга сингдиради. Кимлардир бирон-бир чиройли гап айтиш учун, бирон-бир ҳикматни, топилмани барчага ҳавола қилиш учун шеър айтса, Рауф ака фақат дардини шеърга солади. Рауф аканинг шеърлари ижтимоий лириканинг гўзал намуналари. Туғма истеъдод соҳиби эрмак учун эмас, балки булбулдай ёниб куйламаса, юраги ёрилиб ўлиши муқаррар экани учунгина қўлига қалам олади.\nРауф ака “Барно Бону” шеърида ёзади:\nСен қўрқмадинг ҳақиқатдан, бу ёвдан,\nХиёнатнинг ботқоғига санчилдинг.\nҲақиқатдан қўрқиш керакми? Барчамиз ҳақиқат тарафдоримиз. Бироқ ҳақиқатнинг кўзига тик қараш керак бўлганида имкон борича чап беришга, бўйин товлашга уринамиз. Чунки ҳақиқат ўз оти ўзи билан ҳақиқат, рўй-ростлик, унинг зиёси, тафти бамисоли қуёш оташидан кўр қилиши ҳеч гап эмас. Шу боис, тўғри сўзнинг тўқмоғи бор, деган нақл юради.\nИнсон ҳақиқатнинг кўзига тик қарашга кўникмагунча, иллатлардан, бинобарин кулфатлардан, бало-қазодан ҳоли яшай олмайди.\nРауф ака ижодининг сўнгги ўн йиллигига хос хусусиятлардан бири – умрининг сўнгги ўн йиллигида росмана муножот қилишга, тавба-тазарруга берилгани. Сиртдан майпарастдай кўрингани билан аслида росмана тақводорга айланганини қатор шеърлари исботлайди. Тўғри, Рауф ака масжидларга бориб, эл қатори тавба-тазарру қилиб, саждага бош қўйган мўмин эмас. Умуман, “мўмин” сифатловчиси Рауф ака билан мутлақо қовушмайди. Бироқ Рауф ака ботинан, сийратан шу даражада “мўмин” эдики, бундай покиза мўминлик, бундай покиза тақводорлик, бундай покиза таркидунёчилик, покиза дарвешлик мусулмонлик даъво қилувчи аксарият “мўминлар”нинг ҳатто етти ухлаб тушига ҳам кирмаслиги шубҳасиз. Шу боис шоир ёлғиз Аллоҳга қайта-қайта муножот қилганига шубҳа йўқ. Рауф ака ёлғиз кезларда ҳам, гавжум давраларда ҳам қалбан ҳамиша Аллоҳ билан бўлган.\nШоир 90-йилларда қатор шеърларида ўзига пайғамбарона ваҳий ингани ҳақида ёзади:\nТангритоғдан ваҳий келди, қайрилдим…\nВаҳий келди менга, чирпанди юрак\nРауф ака шўро мафкураси кучайган 80-йиллардаёқ иймон яловини кўтарганди. Машҳур (акамнинг машҳур бўлмаган шеърлари саноқли!) «Оғриқ» шеърида ёзади.\nСўз менинг кўксимга санчилар, ҳайҳот,\nҚизғонма сеҳрнинг самовий сасин…\nРауф ака наинки ҳақталаб, ҳақиқатталаб, балки иймон-эътиқод талаб шоир бўлгани шу мисранинг ўзидаёқ яққол кўзга ташланади. Коммунистик эътиқод, совет ватанпарварлиги, партиявийлик, коллективизм зўр бериб тарғиб қилинаётган, коммунистик эътиқод ҳатто илоҳийлаштирилган «қизиллар» замонасида, дин-диёнат сиқувга олинган, одамлар масжидларга қўрқа писа борадиган қалтис даврда иймон-эътиқодни шеърга солиш учун шоирдан жуда катта жасорат талаб қилинарди. Шукрлар бўлсинки, Рауф ака шоирликни қисмат деб билар, бошига қилич келса ҳам ҳақиқатни айтишдан қайтмайдиган собит эътиқодли шахс эди.\n“Рауф Парфи метафораларининг ўзига хослиги уларнинг қамровида ва мавзуга майин, табиий романтик оҳангдошлигида. Шоирнинг илк шеърларидан бири чироқ ҳақида эди. У чироқни метафорага асос қилиб олиб, унинг ҳамма сифатларидан кенг қамровли фойдаланади.чиндан ҳам тунги чироқ кўп хилма-хил ҳисларнинг рамзидир: унда ҳасрат ҳам бор, ўйчан жимлик ҳам бор, ёниш ҳам бор, ёруғлик ҳам, дард, умид, ёлғизлик ҳам бор, бардош ҳам… у қуёш навбатни олгунча ёнади”.\nРауф аканинг бу метафора – ўхшатиши, муболағаси Асқад Мухторнинг ҳам ижодий тафаккурига туртки бергани юқоридаги мисолдан кўриниб турибди.\nБу шоир ижодий тафаккур соҳиби бўлиши зарурлигини кўрсатади. Аксарият омма учун шунчаки нур манбаи бўлган чироқда “дард, умид, ёлғизлик, ёруғлик, бардош ҳам бор” дейди Асқад Мухтор Рауф Парфининг “Чироқ” шеърини тавсифлаш асносида.\nАсқад Мухтор Рауф Парфи шеърити ҳақида:\n“Рауф Парфи поэзияда мураккаб ва динамик метафоралар усулини танлади”.\n“Метафоралар шоирни мураккаб ассоциатив тафаккурга олиб келади. Шунинг учун баъзилар Рауф Парфини ўта мураккабликда айблайдилар. Менингча, муваффақиятли шеърларда мураккаблик ёмон эмас. Китобхонни ўйлатмайдиган, ҳаяжонга солмайдиган, осонгина ўқиладиган жўн шеъриятга ўргатиш ҳам ярамайди”\n“Фикри ҳис билан йўғириб, сатрда унга шеърий ҳаёт бағишлашга интилади. Ўзи айтганидай, “ўйларини қийнаб ўйлайди”.\n“Рауф Парфининг кўп шеърлари ўзига ва бошқаларга муросасиз маънавий айбномалардир. “Соя” шеърида виждонга хилоф қилинган ҳар қандай ишнинг бир умр одамнинг изидан соядек эргашиб юриши фожиий қисмат даражасига кўтарилади”.\n“…энг эмоционал поэзия ҳам вазифа ва моҳият эътибори билан сиёсий масаладир, шеър – шоирнинг ижтимоий виждони”.\n“Талант стихиясини ҳам идрок ила бошқара билиш лозим” (И.Кант).\n“Традиция поэзияга четдан келиб қўшиладиган элемент эмас, у ҳар бир янги шеъриятнинг ич-ичига сингишган, унинг энг яхши хусусиятларини белгиловчи руҳиятдир. Шунинг учун шоирларни “Традицион шоир” ва “Новатор шоир” деб иккига ажратиш унча тўғри бўлмаса керак. Традициясиз ҳеч қанақа шоир, қеч қанақа изланиш, ҳеч қанақа новаторлик йўқ”.\n“Рауф Парфи ҳиссиёт воситасида тафаккур қилувчи, кучли, беҳаловат шоир”.\n“Поэзияда янгилик традицияларнинг тараққиётдаги кўринишидир ёки аниқроғи – традицияларни чуқур билиш мевасидир”.\n«Муктибодҳ» манзумаси Рауф аканинг энг муваффақиятли чиққан манзумаларидан. Абдулла Ориповнинг «Арманистон»и билан беллаша оладиган сонетлар туркуми. Рауф аканинг, умуман, йирик шоирларнинг шоҳ асарлари даврнинг аёвсиз солномаси. «Муктибодҳ»да:\nҒайри тилда айтар Ватан сўзини.\nШўролар даврида республикамизнинг наинки юксак минбарларидан, ҳатто кичик-кичик корхона, жамоаларида ҳам мажлислар рус тилида олиб борилар, маърузалар, мунозаралар рус тилида қилинарди. Рауф ака «Ватан сўзининг ғайри тилда айтилишига» қарши исён кўтаради.\n-Наҳотки шу маломатингизни ўтказиб юборишган,- деб сўраганимда,\n-Аввалига нимага шама қилганимни пайқашмаган, бироқ кейинчалик билиб қолишган, – деганди мамнун жилмайиб.\nБу «билиб қолиш» тагида нима ётганини, шоир шўроларнинг, бфори мансабдорларнинг шотирлари томонидан қанчалар сиқувга олинганини тасаввур қилаверасиз…\nБироқ рауфона шеърий тафаккурнинг теранлиги шундаки, «Ватан сўзини ғайри тилда айтиш» ёлғиз бегона миллат тилида маъруза қилиш билан чекланмайди. «Ватан сўзи» иборасининг мазмуни теран ва кенг қамровли. Бу ибора тилга олинганда, «иймон, эътиқод сўзини» ғайрича талқин қилувчилар ҳам беихтиёр кўз ўнгимизда гавдаланади.\nУмуман, йирик ижодкорлар ҳамиша ҳукмрон доиралар билан келиша олмаган, муросасиз зиддиятда бўлган. Чунки замон ҳамиша ҳукмрон доираларнинг дастида, ҳукмифармонида.\nТождор маҳлуқларга емнинг ўзи кам,\nТишламоқ ва қопмоқ истайди улар,\nайбномасини Рауф ака «Байроннинг сўнгги сафари» сонетлар туркумига сингдириб юборган. Бу мустабидлик, якка ҳокимлик зўравонлиги, жабр-зулмига қарши исён-ғалаён.\nРауф ака «Байроннинг сўнгги сафари» манзумасини ёзгани бежиз эмас. Олимжон Бўриев суҳбатлардан бирида Рауф акага мурожаат қилиб, янглишмасам «Дон Жуан»ни фақат сиз таржима қила оласиз», деганди. «Манфред» таржимаси ҳам чакки эмас. Бироқ бу таржимадан Рауф аканинг кўнгли тўлмасди.\n-Имкон топиб, қайтадан кўриб чиқишим керак, -деганди шу хусусдаги суҳбатларимиздан бирида.\nРауф ака Абдураҳмон Водилийнинг «Ёзувчи» нашриётида чиққан китобига дастхат ёзиб бергани ёдимдан чиқибди. Шу китобчани варақлаётиб, акамнинг дастхатига кўзим тушдию кўнглим бузилди. «Дўстим, шоир Абдул Ҳамидга тузувчидан. Рауф Парфи» дея лотин алифбосида ёзилган дастхатига кўзим тушиб, ўзини кўргандай бўлдим. Ёзилган санаси кўрсатилмабди. Янглишмасам, Дўрмонда ёзиб берганди. Янаям, Валлоҳи аълам – Худо билади.\nҲозир Рауф ака ёнимда бўлганида жуда кўп саволар берган бўлардим. Жумладан, шеърий санъат масаласидаги фикрларини билишга интилардим. Ҳаётий мавқеидан бохабарман: акам ҳеч кимга ихтиёрини топширмасди.\nЖуда эркин фикрлайдиган, эркинликни хуш кўрадиган шоир – Рауф Парфи. Акам тинчгина қабрида ётибди деганлар янглишади. Унинг руҳи ҳам беором. Шоир наинки ҳаётлигида, ҳатто вафотидан кейин ҳам ҳаловат топа олмайди. Унинг бахти фожиасида. Шундай қисматнинг нима кераги бор дея савол бериш бамисоли ширк келтириш билан баробар. Ҳаловатсиз, ҳузурсиз, бирон бир имтиёзсиз, на тайинли бошпана, на тайинли маош, на бирон бир мансаб. Янглишмасам, Шайхзода сингари Рауф ака ҳам ҳукумат медаль-орденини олмаган. Гарчи турли мукофотлар лауреати бўлса ҳам. Бироқ на шўролар даври, на мустақил Ўзбекистоннинг медаль-ордени билан тақдирланмаган. Ўзбекистон халқ шоири унвони истисно, албатта. Бироқ бу унвонни ҳам ғайриихтиёрий тарзда олган. Унвон улашиш билан шуғулланувчи мутасадди расмий ташкилотларнинг карчалон-қарчиғай пешволари ғафлатда қолгани учун ҳам акам шу унвонни олишга сазовор бўлган. Аксинча дуч келган қофиябоз пешонасига ёпиштириб олган шу унвонни ҳам ололмай ўтиб кетарди.\nАкам унвонлардан, медалу орденлардан жуда баланд Шахс. Устозлардан бири катта мукофот олганда ҳовлиқиб, Рауф аканинг гувоҳлигида:\n-Тез табриклагани борайлик, – деб ҳовлиққаним учун ўзимни кечира олмайман. Рауф ака ўшанда «Намунча ҳовлиқмасанг! Баъзан қандай “хизматлар” эвазига бундай мукофотлар берилишини биласанми, галварс», дейиши мумкин эди. Ҳовлиқишимни кўриб, шу маънода ижирғанган. Ўшанда Рауф аканинг ўринли энсаси қотганини кўр-кўрона «кўролмасликка, ҳасадга» ҳам йўйгандим мен нодон. Ҳолбуки, айрим кимсалар эътиқодини, иймонини, истеъдодини, бинобарин халқини, охир-оқибат Худони сотиш ҳисобига аллақандай мансабларга, мукофотларга савзовор бўлишларини кейинчалик англадим.\nЯшаш жуда оғир. Эътиқодингга, имонга доғ туширмасдан яшаш осон эмас. Бунинг учун кимнингдир қўлига муҳтож бўлмаслик чорасини кўриш, Худони унутмаслик керак, мансабга, шон-шуҳратга мутлақо учмаслик керак. Ялтоқиликдан ҳам сақланиш зарур. Токи беихтиёр шаънимизга тавқи лаънат тамғаси босилмаслиги учун. Жуда кўп майда-чуйдалардан воз кечиш, бутун диққат-эътиборни асосий фаолиятга бахшида этиш керак. Аксинча, жуда катта бой бериш бўлади. Спортчилар кунига саккиз-тўққиз соатлаб машқ қиладилар. Мен ҳам кунига камида беш-олти соат фақат бадиий ижод билан, бадиий ижодга кўмаклашадиган машҳулотлар билан шуғулланишим шарт.\nРауф аканинг «Байроннинг сўнгги сафари» туркум сонетларини қайта-қайта ўқиб, уқишга уриняпман ва илгари мен пайқамаган фазилатларини кашф этяпман.\nАйни шу шеърда Рауф аканинг шоирона журъат-жаросати яққол кўзга ташланади. Сўнгги сонет гарчи шоирнинг ўз кучига ишончсизлик билан бошлангандай туюлса ҳам аслида кейинги мардона иэътирофлар бунинг аксини исботлайди:\nНаҳот, ёвуз бўрон хасдек учиргай?\nҚайнар томирида оташин қонлар.\nҚаҳрим қуюнларнинг изин ўчиргай,\nПойимда ётурлар қора бўронлар.\nБу қаҳрли жасорат ила йўғрилган сатрлар гарчи Байрон тилида айтилган бўлса-да, Рауф Парфининг қалами ила битилган, унинг маънавий-руҳий олами, илҳомининг меваси, бинобарин, ижтимоий иллатларга муросасиз, адолатнинг ғалаба-тантанаси учун керак бўлса ҳатто бошини ҳам тикишга қодир, Ёвузлик ила басма-бас беллаша оладиган ва ҳатто уни адолатли равишгда топтай оладиган куч-қудрат соҳиби – Пойимда ётурлар қора бўронлар – бўлган шоир эканини эътироф этади.\nАйни шу туркумнинг дастлабки сонетда шоир ўзини қийин-қистовга олиб, кескин саво л қўяди:\nҚайда жасоратим, қайда журъатим,\nҚайда у чексизлик, самовий ҳислар?!\nРауф ака мирбар шоир эмаслигидан қатъий назар даъваткор шоир:\nҚани, эй, долғалар, қани, тўфонлар,\nУ каби ғазабга тўлингиз, ҳайҳот!\n«Шоир – эрк ўғлони, номус сарвари» дея ҳайқиради Рауф Парфи. Рауф аканинг шеърларида «интиқом», «қасос» сингари, ғайрат-шижоат, жанговарлик, курашларга ташналик уфурадиган каломи шарифлар тез-тез учраши бежиз эмас. Бинобарин, шоир «хўрланган ҳамшираси» – мустамлака Ватани, икки томонлама эзилган-ҳақоратланган она халқининг қадр-қиммати учун, адолат тантанаси учун, Виждон, Имон, Эътиқод тушунчалари қарор топиши учун интиқом-қасосга шайланган. «Эрк ўғлони, номус сарвари»нинг бошқача йўл тутиши мумкин эмас.\nБу сонетлар туркумига Байроннинг:\nАлвидо, алвидо, эй, она диёр,\nсатрлари эпиграф қилиб олинган.\nЮнон сари юзланган Байрон бу видо сатрларини кемада ёзганидан қатъий назар синчиклаб назар ташласак, янгидан-янги тагмаъноларни кашф қиламиз. Ёҳуд Рауф ака Байроннинг бу сатрларини сермаъно қилиб ўзбекчалаштирган. Сафарга отланган кишининг кўз ўнгидан ватани ғойиб бўлиши маъносидаги бу сатрларда она Ватаннинг ижтимоий адолатсизликлар чоҳи-ўпқонига, тубанликларига чўкиб, ғарқ бўла бориши маъноси ҳам мавжуд.


Германияда интернет орқали гиҳёванд модда сотган 20 ёшли онлайн-наркобарон қўлга олинди\n18:51 / 03.11.2015\nГерманияда интернет орқали ярим йил давомида қарийб бир тонна гиёҳвандлик моддасини сотишга улгурган 20 ёшли йигит етти йиллик қамоқ жазосига ҳукм қилинди. Бу ҳақда The Local хабар бермоқда.\nОнлайн-наркосавдогарнинг фамилияси маълум қилинмади, фақатгина унинг исми маълум — Максимилиан. Полиция маълумотига кўра, у ўз фаолиятини 2013 йил охирларида бошлаган. Онаси билан бирга яшаган Максимилиан наша, экстази, кокаин ва ЛСД гиёҳванд моддаларини харид қилиб, қайтадан сотиб юрган. Наркотикларни ўз ётоғида асраган. Умумий қийматда 914 килограмм тақиқланган моддаларни сотиб, 4 миллион евро давромад кўрган, унинг ётоғи тинтув қилинганида, яна 300 килограмм гиёҳванд моддалар топилган.\nМаксимилианнинг 48 ёшли онасининг айтишича, фарзандини қатъий тарбия қилган: турли кечаларга бормаган, қизлар билан учрашмаган. Бироқ йигит у айтгандай бўлиб чиқмади. Наркополиция кўзидан йироқ бўлиш учун Нидерландия серверларини ижарага олган, турли IP-манзиллардан фойдаланиб, электрон почта хабарларини шифрлаган, товарлар мижозларга фақатгина буюртма орқали юборилиб, тўловлар биткоинларда амалга оширилган, пулларини эса сохта ҳужжатлар билан очилган банк ҳисобларида сақлаган. Полицияга “дунёдаги энг яхши онлайн-наркосавдогар бўлишни истаганини” тан олган.\nМаксимилиан тасодифан қўлга тушиб қолган: куръер қандайдир сабаб билан наркотиклар солинган бандеролни умумий йўлакда қолдириб кетган. Қизиқувчан қўшнилар қутини очиб кўриб, полицияни чақирган.


Rost24 - ЭКСКЛЮЗИВ: Махфий хизмат ходими, Ислом Каримовнинг биринчи тансоқчилари бошлиғи айрим сирларни ошкор қилди (+видео)\nИслом Каримовнинг биринчи хос соқчилари бошлиғи бўлган Жаҳонгир Абиров, бугун оддийгина дала ҳовлида яшайди. 77 ёшга кирган бўлса-да ҳали ҳам ғайратли, спорт билан мунтазам шуғулланади, китоб ўқийди, тинимсиз меҳнат қилади. Ўзининг чоғроққина иссиқхонаси ва кичик боғида мевалар етиштириб “Меҳрибонлик уй”ларига тарқатади.\nМамлакатнинг биринчи раҳбари билан ишлаган, энг яқин сафдошининг бугунги ҳаёти биз ўйлаганимиздан кўра жуда ҳам оддий. Лекин, бу ҳолат уни ўйлантирмайди. “Менинг ҳаётим мазмуни фақат Ватанга хизмат қилиш эди. Ўз бурчимни бажариш учун ҳамма нарсадан воз кечганман. Бош ғоям эса ҳалоллик! Ким ҳалол ишласа, ўз манфаатини Ватан манфаатидан устун қўймаса, иш фаолияти давомида бировнинг ҳаққига хиёнат қилмаган бўлса, ҳеч кимга адолатсизлик қилмаса, у тинч ишлайди. Мана мен тинч ухлаяпман. Асосий бойлигим эса – оилам ва манави жавондаги китобларим”, дея собиқ хавфсизлик тизими ходими Жаҳонгир Абиров Rost24.uz ахборот сайтига ўз ҳаётидаги қизиқарли ҳодисаларни сўзлаб берди.\n“Хавфсизлик тизимида иш бошлаганимда биринчи бўлиб давлатга қарши жиноятлар қилувчи нолегал шахсларни аниқлаш бўлимида фаолият олиб борганман”\n— Қийинчиликда, отасиз ўсганман, лекин энг кўп қизиққаним китоб ўқиш эди. Ҳозиргача ҳам китобсиз ҳаётимни тасаввур қила олмайман. Кечки гуруҳда ўқиганман. Мен учун энг қимматли нарса вақт. Худди айнан у менга доим етмаётгандек туюлаверади.\n16 ёшга кирмаган эдим, соат 3 гача ўқирдим, кейин спорт машғулотлари, ундан кейин заводга ишга борардим. Бир муддатдан сўнг ҳарбий хизматга кетдим, у ерда спорт билан шуғулланишда давом этдим ва чемпион бўлдим. Келганимдан кейин таълимда ишладим. Хавфсизлик тизимида иш бошлаганимда биринчи бўлиб давлатга қарши жиноятлар қилувчи нолегал шахсларни аниқлаш бўлимида фаолият олиб борганман.\n“Бир куни бир корхонада хориж агенти ишлаётгани ҳақида хабар келди. Мен уни уни топишим керак эди”\n— 1970 йилларнинг боши эди. Бир куни бизга бир корхонада хориж агенти ишлаётгани ҳақида хабар келди. Мен корхонага бордим. Кузатдим. Бир киши жамоавий суратларга умуман тушишни истамас экан. Эътиборимни шу одам тортди. Кейин суриштирсам у ходим ўзи жаҳон урушида қатнашган, уйланган, лекин эътиборимни тортган жиҳати у хотинининг фамилиясини олгани бўлди. Кейин иккинчи хотинга уйланган ва яна фамилиясини алмаштирган. Умуман олганда уч марта фамилиясини алмаштирган экан.\n"Ўзини осган одам билан боғлиқ ҳолатни ўргангандим. Аслида марҳумни қора шинелли одам ўлдирган эди"\n— Бир марта ўзини осган одам билан боғлиқ ҳолатни ўргангандим. Ўшанда ҳаммаси худди ўзини осгандек қилиб уюштирилган эди. Мен воқеа жойини кўздан кечирдим. Аслида марҳум ўзини осгандек бўлса-да, “табуретка”нинг туришидан худди кимдир бу стулни тепиб юборгандек туюлганди менга. Кейин кўчада суриштирув ўтказдим…\nБир кампир ва чол ўтирган экан. Сўрасам қора шинелли одам айнан ўлим қайд этилишидан олдин хонага кирганини айтишди. Шундан кейин бу ишда ҳақиқий айбдорни фош қилганмиз. Айтмоқчи бўлганим, бизнинг ишда энг кичик деталлар ҳам аҳамиятга эга.\n“Мени Учқудуқ конига жўнатишди: қўлимда на ҳужжат бор ва на тўппонча...”\n— 1981 йил мени Учқудуқ конига жўнатишди… У ерда ҳамма нарсани бошидан бошладим ва мени бошлиқ қилиб тайинлашди. Ишлаш осон бўлмади. Қўлимизда на ҳужжат бор на тўппонча, аммо қандай бўлмасин, ишни бажариш керак... Ўзим тўғри борсам қабул ҳам қилишмайди. Кейин бу вазиятдан ҳам чиқдим. Телефон қилдим-да ўзимнинг лавозимимни айтдим ва бироздан кейин ёрдамчимни жўнатишимни ва менга маълумот юборишини сўрадим.\nУ томондаги киши “Йўқ”, демади ва кейинроқ ўзим бордим, аслида ҳеч қандай ёрдамчим бормаганди. Бошлиқ телефон қилдими, мени жўнатди, дедим-да ҳужжатларни ўрганишни бошладим. Вазиятлардан шундай чиқишга тўғри келади баъзида...\n“Бир куни Уран конида ғарбнинг разведкаси вакили ишлаётганини ва уни топишимиз кераклиги тўғрисида топшириқ келди”\n— Бир куни Уран конида ғарбнинг разведкаси вакили ишлаётгани ва уни топишимиз кераклиги тўғрисида топшириқ келди. 10 мингдан зиёд “карта”ни ўргандик. Худди гуруч курмагини тергандик тердим. Биз биринчи учта категорияга бўлдик. Бир неча саволлар қўйдик: Хўш нега ишлашга келган, нимага у учун бу ер қизиқ бўлиши мумкин. Ахир у ер зарарли жой, 50 даражадан юқори ҳарорат. Ойлик ёки ўзи ёшроқ бўлса экан, қизиқиш уни бошлаб келган, дейиш мумкин.\nИзлаш давомида бир йигитнинг гаплари менда шубҳа уйғотди. Кейин билсам, ўша йигит олдин Афғонистонда хизматда бўлганида безорлик қилганини аниқладик ва ўзимизнинг услублар билан қайта текширганимизда, айнан ўшанинг алоқадорлиги аниқланди.\n“Учқудуққа осмондан бир жисм тушганди”\n— Бир куни оддий аҳолидан “бир ялтироқ жисм ётибди”, деган хабар келди. Мен ўзим билан пиротехникни олдим ва 4 киши етиб бордик. Қарасак, бу сунъий йўлдош экан. Жуда эҳтиёткор бўлиш керак эди, бу биологик қуролми, тегсангиз портлаб кетадими, йўқми билмайсиз. Қарорни эса сиз қабул қилишингиз керак. Бу қарорда сизнинг ҳаётингиз ҳам гаровда туради. Биз ҳарбий самолётни чақиришга қарор қилдик ва у қурилмани ҳарбий самолётда олиб кетишганди.\n“Учқудуқдаги даҳшатли фожиа — 200 дан ортиқ жасадни териб тобутларга солганмиз”\n— 80-йиллар ўрталари эди, Қарши – УФА – Ленинград йўналишида ҳаво кемаси билан алоқа узилди, деган хабар келди. Мен бир неча кичик гуруҳлар туздим. Улар таркибига чўпонлар, геолог разведкачилар, қутқарувчилар киритилганди. Самолётни тонги 4 ларда топдик. Текширилганда улар юқори босим сабабли ҳавонинг ўзидаёқ ҳалок бўлишган экан. Бизга цинк тобутларга куйган жасадларни солиш айтилди. Уларнинг шахсини чипталар ва ўриндиқлар рақами ёрдамида аниқлагандик. Вазият жуда машъум эди...\n“Фарғона воқеалари” — оммавий тартибсизларни тўхтатишни бизга топширишганди"\n— Фарғона фожиасига гувоҳ бўлгандим. Бу оммавий тартибсизларни тўхтатишни бизга топширишганди. Жуда катта иш қилинганди. Ўшанда бир ўзбекнинг жасадини ҳокимиятга олиб келишди ва атайин “провокация” қилишди. Ёки бошқа миллатдан кимдир ўлса, албатта, айнан унинг миллатига доир алоҳида ахборот тарқатишга ҳаракат қилишарди. Жуда қалтис вазият. Асосий фитначиларни тезда аниқлаш кераклиги айтилди. Бўлмаса вазият янаям жиддий тус олиши мумкин эди. Биз бу масалани ҳам гуруҳимиз билан ишлагандик.\n“Ислом Каримовни қўриқлаш топшириғи”\n“Президент Каримов билан биринчи саёҳатим”\n— Биринчи раҳбар билан биринчи саёҳатимиз Туркманистонга бўлганди. У ердаги ҳамкасбим бизни Президент турадиган жойга олиб борганди. У менга бу ерда ҳеч ким яшамайди, деди.\nМен унинг бу фикрини фақат сўзига ишониб эмас, балки далил билан аниқлашим керак эди. Шунчаки сув жўмрагини очиб кўрдим. Зангли сув тушди ва бу ҳолат бу ерда ҳеч ким яшамаганига ишора эди.\n“Ислом Каримовни халқ билан кўришганда кўпроқ ҳимоя қилар эдик”\n— Ислом Абдуғаниевични иккита сўз билан таърифлаб бўлмайди. Ислом Абдуғаниевич Каримовнинг Биринчи президент бўлиши – Ўзбек халқининг ютуғи. Нима учун? У жуда доно, ақлли одам эди. Талабчан ва ўта меҳнатсевар. У кечгача халқ учун ишларди. У ўзининг меҳнати ва сиёсати билан халқаро миқёсда ҳурмат қозонди. Шахсан Путин уни ҳурмат қилган. Путинни биласиз, у халқаро миқёсда қандай обрўга эга. Айтмоқчиманки, Путин Каримовдан кўп нарсаларни ўрганган. У бундан уялмаган.\nМен "Ислом Абдуғаниевич, сизни халқ яхши кўради, худо кўрсатмасин, бирор гап бўлса, менинг ишим чатоқ бўлади. Ҳарбий прокурор олиб бориб қамайди. Мен ўз вазифамни бажаряпман. Топшириқ – топшириқ, мен сизга содиқман. Бошингиздан бир тола сочингиз тўкилишини ҳам хоҳламайман", дердим.\n“Мен бугун тинч ухлаяпман”\n— Менинг ҳаётим мазмуни фақат Ватанга хизмат эди. Ўз бурчимни бажариш учун ҳамма нарсадан воз кечганман. Бош ғоям эса ҳалоллик! Ким ҳалол ишласа, ўз манфаатини ватан манфаатидан устун қўймаса, иши давомида бировнинг ҳаққига хиёнат қилмаган бўлса, ҳеч кимга адолатсизлик қилмаса, у тинч ишлайди. Мен бугун тинч ухлаяпман. Асосий бойлигим эса, оилам ва манави жавондаги китобларим, ҳукумат тақдирлаган медал ҳамда унвонлар... Ҳатто машинам ҳам кредитда, ҳали уни тўлашим керак, ишим кўп... Одамларни тушунмайман, ўз вақтини моддий бойликлар йиғишга сарфлайди. Аслида ҳаётнинг мазмуни моддиятда эмас, шукр қилишда.\nТег: И.Каримов сир махфий хизмат тансоқчи видео\nAjoyib intervyu boʻlibdi\nJoningiz omon bolsin\nAssalom aleykom Jaxongir boba sizni qaytip shavkat Mirziziyoyev tan soxchilarni.boshligi qisa ishlarmidiz\nУмрингиз узок булсин!!\nЖахангир бобо Сиз каби инсонлар жуда кам бу жамиятда. Умрингиз узоқ бўлсин.\nСиздек инсонлар борлигидан, улар узбеклигидан фахирланаман. Хурмат билан Ватандошингиз


ЎзА - 2019 йилда асосий эътибор халқимиз турмуши фаровонлигини таъминлашга қаратилади\n03.11.2018 23:06 Чоп этиш версияси\nМажлисда дастлаб 2018 йилги Давлат бюджети ижроси ҳақида маълумот берилди. Ҳозирги ҳисоб-китобларга кўра жорий йилда Давлат бюджети даромадлари 2017 йилга нисбатан 49,9 фоизга ошиб, 74 триллион 500 миллиард сўмни ташкил этиши кутилмоқда. Даромадларнинг ошишида иқтисодиётни либераллаштириш бўйича амалга оширилган ислоҳотлар муҳим аҳамият касб этди. Жумладан, валюта ва нарх сиёсатининг эркинлашуви, қишлоқ хўжалигида ўзаро ҳисоб-китобларнинг тартибга солиниши, капитал қуйилмалар ҳажми ортиши ўзининг ижобий таъсирини кўрсатди.\nМаҳаллий ҳокимликларнинг ваколатини кенгайтириш ва режадан ошириб бажарилган даромадларни ҳудудларнинг ўз ихтиёрида қолдирилиш механизмини жорий этиш натижасида 2018 йил якунлари билан маҳаллий бюджетларда 5,5 триллион сўмдан зиёд маблағ қолиши кутилмоқда.\nЖорий йилда “Обод қишлоқ”, “Обод маҳалла”, “Yoshlar – kelajagimiz” каби кенг миқёсли дастурларни амалга ошириш учун замин яратилди. Бу мақсадлар учун 2 триллион сўмдан зиёд, арзон уй жойлар қурилишини молиялаштиришга 3,6 триллион сўм, аҳолини иш билан таъминлаш тадбирларига эса 350 миллиард сўм маблағ йўналтирилди.\n2019 йилда солиқ сиёсатида тарихий ўзгаришлар даври бўлади.\nПрезидентимизнинг 2018 йил 28 июндаги “Ўзбекистон Республикасининг солиқ сиёсатини такомиллаштириш концепцияси тўғрисида”ги фармони қабул қилинди. Бу концепция доирасида 2019 йил 1 январдан бошлаб солиқ сиёсатида мутлақо янги тизим жорий этилади.\nУлуғбек Асроров, ЎзА мухбири


Ўзбекистон Республикаси Президенти соврини учун ўтказилаётган “Ташаббус 2018” кўрик-танловининг Қашқадарё вилояти босқичи якунланди\nЎзбекистон Президенти соврини учун тадбиркорлар, фермерлар ва ҳунармандлар ўртасида ўтказиладиган “Ташаббус-2018” Республика кўрик-танлови бу гал Қашқадарё вилояти босқичи Қарши шаҳридаги маданият ва истироҳат боғида бўлиб ўтди.\n“Ташаббус-2018” кўрик-танловининг вилоят босқичига энг кўп саноат, хизмат кўрсатиш, ҳунармандчилик соҳасида юқори натижаларни қўлга киритганлар жалб қилинди. 73 та тадбиркор, ҳунарманд ва фермерлар иштирок этишди.\nБу йилги кўрик-танловнинг аввалгиларидан фарқи энг ёш тадбиркор, саноатда фаоллик кўрсатган тадбиркор каби номинациялар қўшилган.\nКўрик-танлов иштирокчилари 5 та асосий йўналишлар бўйича беллашдилар:\n“Саноат соҳасида йилнинг энг яхши тадбиркори” йўналиши бўйича:\n1-ўрин - “Дармон фарм” хусусий фирмаси - Нормуродов Анзур Авлаёрович;\n“Хизмат кўрсатиш соҳасида йилнинг энг яхши тадбиркори” йўналиши бўйича:\n1-ўрин -“Photo Expers” ИЧК - Турдиалиев Зафар;\n“Йилнинг энг яхши ёш тадбиркори” йўналиши бўйича:\n1-ўрин - “Абдурахмон бобо асали” хусусий корхонаси - Бобоев Заҳириддин;\n“Йилнинг энг яхши фермери” йўналиши бўйича:\n1-ўрин - “Ғузор Оқ тўлпари ” фермер хўжалиги - Равшанов Лутфулла;\n“Йилнинг энг яхши ҳунарманди” йўналиши бўйича:\n1-ўрин - якка тартибдаги тадбиркор - Раупов Шариф Байрамали ўғли.\nШунингдек, "Ташаббус-2018" кўрик-танловида иштирокчилар қуйидаги қўшимча номинациялар билан ҳам тақдирландилар:\n“Энг яхши тадбиркор аёл” номинацияси;\n“Энг яхши инновацион лойиҳа” номинацияси;\n“Ёшларга энг кўп иш жойи яратган тадбиркор” номинацияси;\n“Энг яхши оилавий бизнес соҳиби” номинацияси;\n“Энг яхши экспортчи” номинацияси;\n“Энг масъулиятли ижтимоий шерик” номинацияси;\n“Йилнинг энг яхши маҳсулоти” номинацияси;\nТанлов доирасида иштирокчилар маҳсулотларининг кўргазмаси ҳам ташкил этилди.\nИқтисодиёт ва саноатнинг турли йўналишлари учун мўлжалланган хилма-хил товар ва буюмлар, миллий ҳунармандчилигимизнинг бой мероси кўргазмага ташриф буюрганларда катта қизиқиш уйғотди. Бу ерда маиший-техника жиҳозлари, мебел, тўқимачилик, гигиена ва косметика маҳсулотлари ва мисдан тайёрланган идишлар, миллий ҳунармандчилик наъмуналари, терига солинган расмлар намойиш этилди.\nҒолиблар кўрик-танловнинг Республика босқичига йўлланмаларни қўлга киритишди.\nТантана якунида ғолиб ва совриндорларга ташкилотчилар томонидан таъсис этилган диплом, қимматбаҳо ва эсдалик совғалари тақдим этилди.


Нурулло Остон. Одамга ўхшамаган касал (ҳажвия) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологиясиНурулло Остон (1955)Нурулло Остон. Одамга ўхшамаган касал (ҳажвия)\nҲозир одамга ўхшаб касал бўлишгаям қўрқасан. Касалхонага ётишинг билан хотининг орқангдан бир банка ёвғон шўрва билан ўғлингни элчи қилиб жўнатади. «Дада, аям айтди, сигир бўшалиб кетипти, битта товуқ йўқ эмиш, ишхонадан ойлигингизни беришмапти, тезроқ келаркансиз»… Бир кундан кейин хотиннинг ўзи келади. «Ҳадеб ётаверасизми, болангизнинг оёғида мактабга боришга туфли йўқ, сигир буқадан чиқмапти, қўшнининг хўрози товуқларга кун бермаяпти» ва ҳоказо. Шунинг учун касал бўлсам уйда ётиб даволанаман.\nБир гал шамоллаш асоратини даволаш мақсадида бир шерик билан уйдагиларга айтмай шифохонага ётмоқчи бўлдик. Кўз касалликлари шифохонасининг бош врачи Бахтиёр ака икковимизга битта палата тўғрилаб берди. Кўзимиз оғримайди, десак ҳам у: «Сизларга қарайдиган терапевт врач бор, қаердаликларингизни ҳам ҳеч ким билмайди», -деди. Бу бизга маъқул келди. Бир ҳафта мазза қилиб дам олдик. Ҳамшира ҳар куни уч маҳал укол қилиб, кўзимизга дори томизади. Олтинчи куни шерик кўзимизга дори томиздирмади, «Булар бизни ўзларига клиент қилиб олишмоқчи», -деди у. Ўша куни рассом Аҳмад билан Қаҳрамон Саид бизни топиб келишди. «Ҳайронман, -деди Қаҳрамон ака, -йўлда шунча яхши касалхоналар бор, сизларнинг келган жойларингизни қаранглар». Ҳақиқатдан ҳам йўлда суяк сили, рак касалликлари шифохоналари бор, Қаҳрамон ака шуни назарда тутган экан. «Нега бундай дейсиз», -десам: «Ҳам касаллиги аниқ, ҳам шаҳарга яқинроқ, -деди у. -Сизларда на касаллик аниқ, на йўлингиз яқин. Шамоллаган одамнинг ко\nъз духтурида даволанишини ким кўрипти?»\nЕттинчи куни шеригимнинг хотини топиб келди: «Изламаган жойимиз қолмади, нега айтмай кетасиз, ошхонанинг девори йиғилди, молга емиш қолмаган, юринг», -деб уни уйига судради. Кейин бизнинг хотин келди: «Қанақа одамсиз, бир ҳафтадан буён қидирамиз, ўликхоналарни кўриб чиқдик, сиз ётибсиз ялпайиб. Сигир ўрнидан туролмай қолди, онангиз қассоб топтириб сўйдирди, туринг, гўштини топшириб келинг», -дея мени зипиллатиб уйга олиб кетди. Келсам, ҳақиқатдан сигир сўйилган, озғинлигидан қовурға-суякдан бошқа ҳеч нарсаси йўқ. У ёққа чопдим, бу ёққа чопдим, қассоблар гўштни кўришиб, бурунларини жийиришиб, писмиригаям олишмади. Таваккал қилиб бозорком танишимга бордим. Аҳволни тушунтирдим.\n-Бизда гўшт дўкони йўқ, -деди бозорком. -Ҳозир ошхона мудирини чақиртирайлик-чи… -У шундай дея имо қилган эди, ёшгина йигитча кириб келди.\n-Ботуржон, -деди бозорком унга. -Ҳамун акема якта гўсолачашон будан…\n-Гўсалача эмас, сигир, -дедим унинг гапини тузатиб. -Жуда озғин, тақирлаган суяк бўлиб ётибди…\n-… якта гўсолачашон будан, -бозорком гапимга эътибор бермади. -Ҳамина ин кас куштан, як ёрдам даркор…\nЭртасига дўмбирадай суякларни мошинанинг орқасига жойлаб ошхонага олиб келдим. Ҳали у ошпаз, ҳали бу ошпаз тақирлаган қовурғаларни кўради-да, бурнини жийириб кетиб қолади. Бир пайт ошхона мудири келиб қолди.\n-Ўлчаб бердингизми? -сўради. «Йўқ, олишмаяпти», -дедим. Мудир ошпазларни бир зириқтирган эди, дўмбира қовурғаларни ўлчашга киришиб кетишди.\n-Тўқсон олти кило чиқди, -деди сўнг ошхона мудири. Ҳозир дўконда энг яхши гўштнинг килоси тўрт ярим минг сўм, тўрт минг сўмдан нархлаб берсам бўладими, ока?\nСигирнинг гўштини минг сўмдан ҳам олишмаётган эди, хурсандлигимдан:\n-Тўқсон килонинг пулини берсангиз бўлди, -дедим. Ботиржон менга нақд 360 минг сўмни санаб берди. Пулни олиб троллейбусга чиққан эдим, Комилхон билан Икромни кўриб қолдим.\n-Ҳа, тинчликми тақсир, -деди Комилхон. -Шошилиб юрибсиз?\n-Тинчлик эмас-да, -дедим. -Булар тинчгина касал бўлишга ҳам қўйишмайди.\n-Нима бўларди, ўлди. -дедим. Комилхон билан Икром юзига фотиҳа тортишди.\n-Сигир, -дедим, -Ҳозир гўштини топшириб келаяпман.\n-Ҳай ҳазил қиласиз-да, тақсир, -деди Комилхон кулиб.\nЎша 360 минг сўмга хотинга иккита стенка олиб бериб, сигир машмасидан қутилдим. Касалхонага боришгаям ҳафсала қолмади. Яна топиб олишади. Яхшиси, уйда касал бўлганинг маъқул, бўлмаса, очиқ мозордан ҳам топиб олишади…\n← Аввалги Аввалги Нурулло Остон. Яхшиям одамда кўричак бор (ҳажвия)\nКейинги → Кейинги: Нурулло Остон. Тадбиркорлик қонимизда (ҳажвия)


Боғча болага вақтинча қараб турадиган муассаса эмас, таълим-тарбия берадиган маскан - zarnews.uz\nАввал хабар қилганимиздек, Самарқанд вилоят Матбуот уйида Пайариқ тумани ҳокими Д.Мусинов иштирокида матбуот анжумани ўтказилди. Унда туманда болаларни мактабгача таълимга қамраб олиш борасида амалга оширилаётган ишлар ҳақида маълумот берилди.\nТаъкидланишича, туманда 2019 йил бошида боғча ёшидаги болаларнинг 19,7 фоизи мактабгача таълим ташкилотларига қамраб олинган. Йил давомида 45 та давлат, 1 таси давлат-хусусий шериклик асосидаги, 1 та нодавлат ва 104 та оилавий мактабгача таълим ташкилотлари ташкил этилиб, 10 минг 400 нафардан ортиқ бола боғчага жалб этилган. Натижада йил якунида қамров 45,5 фоизга етган.\nАйни пайтда эса туманда 172 та мактабгача таълим ташкилоти фаолият кўрсатмоқда ва бугунга келиб, 7 ёшгача бўлган болаларнинг 50,5 фоизи мазкур тизимга қамраб олинган. Йил якунига қадар бу кўрсаткични 59,3 фоизга етказиш кўзда тутилган.\n– Ўтган йил инвестиция дастури асосида туманимизнинг қишлоқ ҳудудларида олтита мактабгача таълим ташкилоти капитал реконструкция қилиниб, замонавий қиёфага эга бўлди, – деди Д.Мусинов. – “Обод қишлоқ” дастури асосида Халқобод маҳалласидаги 38-сонли боғча капитал реконструкция қилинган бўлса, Томойротдаги 43-сонли давлат мактабгача таълим ташкилоти янгидан бунёд этилди. Бу йил эса дастур бўйича Қумчуқ, Гулзор ва Навоий маҳаллаларида ҳар бири 120 ўринли учта давлат мактабгача таълим ташкилотида реконструкция ишлари амалга оширилди.\nВилоят хокими ва иккинчи сектор раҳбари ташаббуси билан тоғли ҳудудда жойлашган Ғаллакор маҳалласида 120 ўринли 36-боғча ташкил қилиниб, ҳозирги кунда 200 нафар болажонлар таълим-тарбия олишмоқда. Бундан ташқари, ташаббускор тадбиркорлар томонидан Сарбозор, Оқтош, Гулистон, Чоштепа маҳаллаларида давлат хусусий-шериклик асосидаги нодавлат мактабгача таълим ташкилотлари фаолияти йўлга қўйилди.\n– Бу йил пандемия сабабли олдимизга қўйган барча мақсадларга эриша олмадик, вазифаларни тўлақонли бажаришимиз қийин кечди, – деди Пайариқ тумани ҳокими. – Шунинг учун бу йил болаларни боғчага қамраб олиш кўрсаткичи ўтган йилга нисбатан кам бўлди. Лекин келгуси йилда бу вазифаларни икки ҳисса қилиб бажарамиз. Бунинг учун аниқ режа, дастурларимиз бор. Лекин муҳими, аҳолининг мактабгача таълим ташкилотларига бўлган қарашини ўзгартиришимиз керак. Яъни, ота-оналар боғчага боласига кун давомида қараб ўтирадиган жой деб эмас, унга таълим-тарбия берадиган муассаса, деб қараши керак.\nТеглар: Пайариқ тумани Пайариқ тумани ҳокимлиги Пайариқ тумани ҳокими\nХТВ: Пайариқ тумани мактабларида 3,2 миллиард сўм маблағ ишламайдиган ходимлар ва ортиқча иш ҳақи ҳисоблаш орқали ўзлаштирилган


Мумбайда юзга яқин одам алкоголдан заҳарланиб ўлди\n08 май 2021, Тошкент вақти: 22:20\nҲиндистоннинг Мумбай шаҳрида 94 нафар одам алкоголдан заҳарланиб оламдан ўтди, яна 45 киши оғир аҳволда шифохонада қолмоқда.\nБу ҳақда бугун хабар қилган Мумбай шаҳар полиция бошқармаси расмийси Дханажая Куркарнийнинг матбуотга айтишича, қурбонлар сони яна ошиши мумкин.\nПолиция мулозимига кўра, уй шароитида спиртли ичимлик тайёрлаш ва уни сотиш билан шуғулланиб келган беш киши ҳибсга олинган. Шунингдек, саккиз нафар полиция ходими ўзи ишига совуққонлик қилгани учун ишдан бўшатилган.\nҲиндистоннинг аҳоли ночор яшайдиган ҳудудларида қўлбола спиртли ичимликдан заҳарланиш ҳолатлари тез-тез учраб туради.


3 ой аввал | Alijama | 4365\nАссалому алайкум! Эркак киши дунёвий нарсаларни дeб аёли билан уришса аёли ўзини ҳимоялаб айтган сўзларини гап қайтаряпсан дeб, гап қайтарсeнг рози эмасман дeган гапи ўтадими? Эркак кишини қайси ҳолатда розимасман дeган гапи ўтади? Бу саволни ҳам бир аёл илтимос қилганди шу саволни сўраб бeринг деганди.\nКўпинча аёл кишининг эри билан бахслашиши охир оқибат жаҳл устида талоқ айтиб юбориши билан тугайди. Ҳатто диний нарсалар устида ҳам бахслашиб жаҳл устида талоқ қилиб қўйган одамлар бор. Шунинг учун эр билан бахслашиб уни жаҳлини чиқаришдан эҳтиёт бўлиш керак. чунки шайтон доим оилани бузиш учун пайт пойлайди.\nБир аёл эрининг устидан шикоят қилиб, бир аҳли илмнинг олдига келибди. Шунда масалани яхшилаб эшитган илмли киши, бир идишда сув бериб “буни, қачон эрингиз билан жанжал бошланганида оғзингизга олиб, ютманг ҳам, чиқариб ҳам юборманг. Ин шаа Аллоҳ тез орада жанжаллашмай қоласизлар” дебди. Орадан бир қанча вақт ўтгач ўша аёл миннатдорчилик билдиргани келиб, оилада жанжаллар буткул тўхтаганини айтибди. Шунда олимнинг шогирдлари “Устоз сувга нима ўқиб дам солган эдингиз. Келажакда шундай ҳолатга тушсак, биз ҳам қўллаймиз” деганида, “Мен ҳеч нарса ўқимадим, эътибор бериб қарасам жанжалнинг сабаби аёлнинг тилидан экан. Шунга сукут сақласин деб шу усулни қўлладим” деган экан. Валлоҳу аълам!\nПсиҳологияси ёмон бöлган одамнинг талоги.\nБолаларни боғчага берган яхшими уйда тарбиялаганми?\nМаҳрам аёллар билан кўришиш


Товуқларни тухум бостириб, жўжа очириш - Agronet.uz\nПаррандалар сонини 2 хил усулда кўпайтириш мумкин: сунъий усулда инкубаторлар ёрдамида ва табиий усулда товуқларга тухум бостириш орқали. Товуқлар учун зарур шароитлар яратиб берилгандагина, табиий усулда жўжа олиш ўз самарасини беради.\nТовуқларга тухум бостириш ишлари баҳор ойларида амалга оширилади. Чунки айнан ушбу мавсумда товуқларда кўрк бўлиш инстинктлари кучаяди. Шунингдек тухумлардан чиққан жўжалар иссиқ ва мўтадил ҳароратда улғайишади. Тухум бостириш учун товуқларни танлашда уларнинг зоти катта аҳамият касб этмайди. Фақатгина касал, нимжон ва бройлер товуқлар тухум бостиришга ярамайди. Тухум бостириш учун танланадиган товуқнинг ёши 7 ойликдан катта бўлиши керак.\nБостириш учун фақат янги, тўғри шаклга эга, пўчоғи зарарланмаган тухумлар танланади. Товуқ остига жойлаштириладиган тухумлар сони парранданинг танаси ўлчамлари, зотига қараб фарқланади. Айрим гавдали товуқлар 15 тагача тухум босиб, жўжа очириши мумкин. Товуқлар ўз тухумларидан ташқари ғоз, ўрдак ҳамда курка тухумларини ҳам яхши босиб ўтириши мумкин. Тухум бостириш жараёни кечки пайт амалга оширилади. Оталанган тухумлар терилиб, устига товуқ эҳтиёркорлик билан жойлаштирилади. Кўрк товуқлар асосий галадан четроқда тинч уяда сақланади. Кўрк товуқ уяси ўлчамлари 45х35 см бўлиши тавсия этилади.\nЖўжаларни тухумдан очиб чиқиш муддати ўртача 21 кунни ташкил этади. Кўрк товуқлар тухумлари бостириш давомида 3 марта (7, 11 ва 18 кунликда) овоскоп ёрдамида кўздан кечирилади. Брак бўлган тухумлар аниқланса чиқариб ташланади, қолган тухумлар эса марказроққа суриб қўйилади.\nТухумлардан биринчи ёриб чиққан жўжаларни кўриб, товуқлар қолган тухумларни босмай чиқиб кетишига йўл қўймаслик керак. Чунки тухумдан янги чиққан жўжалар қуригунича она товуқ бағрида бир неча соат бўлишлари зарур. Жўжалар патлари қуригач уларни эҳтиёткорлик билан сават ёки коробкага териб олиш мумкин.\nКурка жўжаларини боқиш усуллари


Ҳиндларнинг “Khuda Hafiz” романтик жангари фильми Ўзбекистонда суратга олинмоқда » PopCorn.uz - Шоу Бизнес олами хақиқати\nСана: 05.11.2019 372 қайноқ\nҲиндистоннинг энг йирик кинокомпанияларидан бири ҳисобланган Panorama Studios Ўзбекистонда “Khuda Hafiz” номли романтик жангари фильмини суратга олмоқда. Бу ҳақида "Ўзбеккино" миллий агентлиги ахборот хизмати хабар бермоқда.\n“Khuda Hafiz” фильмини суратга олишда қатнашиш учун Ҳиндистондан 130 киши ҳамда АҚШ, Россия ва қатор Европа мамлакатларидан 30 киши Ўзбекистонга келган. Фильмни суратга олиш ишлари 14 октябрда бошланган.\nШу билан бирга ижодий жараёнда Ўзбекистондан ҳам актёрлар, техник ходимлар жалб қилинган. Жумладан лойиҳада Муқимий театрининг маҳоратли актёри Отабек Ҳақбердиев ҳам суратга тушмоқда. Ўзбекистондаги суратга олиш ишлари бюджети бир миллион долларга яқинни ташкил қилиши кутилмоқда. Съёмка жараёнлари Тошкент ва Хива шаҳарларида бўлиб ўтмоқда. Шундан сўнг ижодий гуруҳ ўз ишини Ҳиндистонда давом эттиради. “Khuda Hafiz” фильми романтик-экшин жанрда бўлиб, бош ролни Видют Жамвалл ижро этмоқда. Фильм сюжетига ҳаётий воқеалар асос қилиб олинган. Картина премьераси 2020 йилда бўлиши режалаштирилган.


Узбекистон хаво йуллари янги йуналишларни очади — узбекистон — Все об Узбекистане\nУзбекистон хаво йуллари янги йуналишларни очади — узбекистон\n«Узбекистон хаво йуллари» Миллий авиакомпанияси жорий йилда бир катор янги йуналишларни очади, деб хабар килди авиаташувчи ташкил этилганининг 25 йиллигига багишлаб пайшанба куни утказилган матбуот анжуманида компания бош директори Валерий Тян.\nЯкин вактларда Тожикистон билан авиакатновлар кайта йулга куйилади. «Хукуматлараро келишув тулик ишлаб чикилди ва имзоланишга тайёр. Душанбега рейс якин вактлар ичида булади», — деди Валерий Тян.\nЭслатиб утамиз, Тошкент ва Душанбе уртасидаги авиакатновнинг кайта йулга куйилиши хакидаги карор 2016 йилнинг ноябрида савдо-иктисодий хамкорлик буйича хукуматлараро комиссия йигилишида кабул килинган эди.\nАпрель бошида ёки ундан аввалрок Лахорга (Покистон) хам рейс кайта тикланади. Бундан ташкари, Хиндистон (Дехли ва Амритсар рейсларига кушимча), Хитойга янги йуналиш буйича рейслар йулга куйилади.\nАвиакомпания чартер таклифларини кенгайтиришни истикболли ва даромадли йуналишлардан, деб хисоблайди, кушимча килди Валерий Тян. Жорий йилда чартерлар учун купрок хаво кемалари ажратилади, деб таъкидлади у.\nБугунги кунда «Узбекистон хаво йуллари» Европа ва Осиёнинг 50 дан зиёд шахарларига рейсларни амалга оширмокда. Чартер рейслар географияси Аляскадан Янги Зеландиягача худудларни камраб олади.


Аҳоли кўрсатилаётган хизматлардан розими? — Жиззах шаҳридаги Давлат хизматлари агентлиги фаолияти ҳақида\n18:05 / 28.02.2019\nБугунги кунда Давлат хизматлари агентлиги ҳақида кўп ёзилмоқда, кўп гапирилмоқда. Чунки ҳар биримизнинг давлат идораларига ишимиз тушади. Аҳолига бир жойда, тезкор, қулай, шаффоф ва сифатли хизмат кўрсатиш, навбатда туришларни кескин камайтириш, сарф-харажатларни тежаш, сансалорликнинг олдини олиш, халқ давлат идораларидан рози бўлишига эришиш, қимматли вақтни тежаш мақсадида ташкил этилган ушбу марказлар орқали қандай хизматлар кўрсатилмоқда?\n«Жиззах шаҳар Давлат хизматлари марказида бугунги кунда ўндан зиёд ходим фаолият юритади. 2018 йил давомида Жиззах шаҳри бўйича 29 минг 270дан ортиқ давлат хизмати кўрсатилди, — дейди марказ бўлим бошлиғи Зафар Юсупов. — Бугунги кунда юртдошларимизга замон талабларига мос равишда 37 турдаги хизматлар кўрсатилмоқда, жорий йилнинг апрель ойидан эса хизматлар сони 50тага етказилди. Марказга келаётган фуқароларнинг мурожаатлари турлича: улар туғилганлик ҳақида гувоҳнома ҳужжатини расмийлаштириш, болаларни мактабгача таълим муассасаларига жойлаштириш ҳужжатларини расмийлаштириш, ипотека тўғрисидаги шартномаларни рўйхатдан ўтказиш учун рухсатнома бериш, тиббий фаолиятни амалга ошириш ҳуқуқини лицензиялашдан тортиб, ер участкасига бўлган ҳуқуқни давлат рўйхатига олиш тўғрисида рухсатнома бериш ва ҳоказолардир. Бугунги кунда марказимиз томонидан турли ташкилот ва идораларда сайёр қабуллар ўтказилиб, учрашувлар ташкил қилинмоқда. Буларнинг бари фуқароларимизни марказимиздаги қулайликлар билан яқиндан таништириш ва уларнинг оғирини енгил қилишдир».\nҚисқача таништирувдан сўнг Зафар Юсупов марказ бўйлаб кичик сайрга таклиф қилди.\n«Кўриб турганингиздек, марказ эрталабдан гавжум. Бир кунда 600тагача мурожаатни ўрганамиз. Коммуникация тармоқларига уланиш, ижтимоий соҳалар билан боғлиқ масалалардаги ҳужжатлар марказимиз орқали тақдим қилинади. Бизга билдирилаётган ишонч эса янада яхшироқ ишлашга ундайди», дейди у.\n«Биласизми, бир пайтлар тадбиркорлик қилиш ва рўйхатдан ўтиш учун бир неча идораларга бош суқиб соатлаб, ҳатто кунлаб идоралар йўлакларида вилоят марказидан пойтахтгача бир парча қоғоз учун сарсон-у саргардон бўлардик. Бугун эса бундай оворагарчиликларга чек қўйилгани қувонарли. Асаларичилик билан шуғулланаман. Бу ишни ривожлантириш мақсадида фирма ташкил қилдим ва унга «Адолат Тотли Асали» дея ном қўйдим. Таъкидлаш жоиз, расмиятчиликлар кўп вақт олмади. Тўловларни амалга оширишимиз билан тегишли ҳужжатларимизни қўлимизга олдик. Марказдаги барча ходимларга ўз миннатдорчилигимни билдираман. Улар чиндан ҳам зиммаларига юклатилган ишга масъулият билан ёндашишади», — дейди тадбиркор Абдуғани Камилов.\n«Марказга янги ташкил қилган тадбиркорлик йўналишим ҳужжатларини расмийлаштириш ва рўйхатдан ўтиш мақсадида келгандим. Кушхона ташкил қиляпмиз. Коммуникация соҳасидаги камчиликларни бартараф қилиш учун тегишли ҳужжатларни расмийлаштириш кутганимдек кўп вақт олмади. Барака топишсин, бугуннинг ўзида барча ишларимизни якунладик. Шуниси қувонарлики, энди у идорадан бу идорага арзимаган маълумот учун боришлар йўқ. Навбат кутиб йўқ жойдан камчилик топиб хуноб бўлишлар ҳам. Марказ фаолияти жуда яхши йўлга қўйилган. Фуқаролар учун барча шароитлар яратилган. Ходимлар хушмуомалалик билан сизни тинглашади ва керакли хизматни кўрсатишади», — дейди «Ҳаёт Ҳалол Парранда» МЧЖ раҳбари Дилафрўз Ҳамдамова.\n«Шуни алоҳида таъкидлаш керакки, жорий йилнинг бир ярим ойи давомида марказимизга турли мавзуларда 9 мингдан зиёд мурожаат келиб тушган бўлса, уларнинг аксарияти ўзбошимчалик билан қурилган уй-жойларга бир марталик мулк ҳуқуқини берувчи умумдавлат акцияси билан боғлиқдир. Ходимлар фуқароларимизга бу борада ҳам кўмакчи бўлишмоқда, десам муболаға қилмаган бўламан. Жойларда турли учрашувлар ташкил қилиниб, айнан шу масалаларда ҳам керакли маслаҳатларни бериб келишмоқда. Бугунги кунда Жиззах шаҳри ҳудудида 1921та ўзбошимчалик билан қурилган иморат мавжуд бўлиб, ҳозирги кунга қадар айнан шу ўзбошимчалик билан қурилган иморатлар масаласида марказга 1195та мурожаат келиб тушган, улардан 670таси ижобий ҳал этилди. Жойларда ишчи гуруҳлар билан юрган ходимларимиз томонидан яна аризалар қабул қилинмоқда ва ўрганилмоқда», — дейди марказ бош мутахассиси Жамол Мансаров.\n«Мен Жиззах шаҳридаги «Бону ширинликлари» МЧЖ бош ҳисобчиси Татьяна Кунафинаман. Марказ фаолиятига ижобий баҳо бераман. Хизматлар аъло даражада бажарилади. Муаммо йўқ. Тез ва сифатли хизматни ким истамайди дейсиз. Энг муҳими — фуқароларга ҳар томонлама енгиллик мавжуд. Аслида шунинг ўзи ҳам катта гап эмасми? Бугун одамларнинг ҳужжатбозлик масалаларидаги оворагарчилигига чек қўйилди. Энди фуқаролар эмас, чиндан ҳам ҳужжатлар ҳаракатланмоқда. Барча маълумотлар ва ҳужжатларнинг ягона базаси шакллантирилган бўлиб бир жойнинг ўзида ишимиз ҳал бўлмоқда. Энг муҳими ҳам вақтимиз, ҳам маблағимиз тежалаяпти», дейди келувчилардан бири.\nБугунги кунда агентликнинг 1148 қисқа рақамли ишонч телефонлари ҳам ишга туширилган. Аҳоли билан яқиндан мулоқот қилиш, шаффофликни таъминлаш Давлат хизматлари фаолиятини самарали йўлга қўйишда электрон ҳамкорлик қулайлик яратаётгани бор гап. Яқин кунларгача фуқаролар ҳужжатбозлик ишларида қийналарди. Битта ҳужжатни тўғрилаш учун, бир неча раҳбарнинг эшигида сарғайиб овора бўларди. Давлат хизмат агентлиги аҳолининг корига ярайдиган муассаса сифатида тилга тушди. Талаб ҳам шу аслида. Халқнинг оғирини енгил қилиш, унинг давлат идораларига ишончини ошириш мақсадида тузилган марказни чин маънода миллий тизим дея айта оламиз ва шундай бўлиб қолади.


22.03.2019 14:38 0 2107\nУкраина собиқ бош вазири, мамлакат президентлигига номзод Юлия Тимошенко, мабодо, сайловда ютқазган тақдирда ҳам ҳеч қаёққа кетмаслигини таъкидлади. «Шу пайтганча Ватанимдан кетмаганман ва бундан кейин ҳам ҳеч қаёққа қочмоқчи эмасман!» деди у «Право на власть» кўрсатувида қилган чиқишида. Шунингдек, сиёсатчи хоним ҳозирда қочқиндаги собиқ президент Виктор Янукович ҳокимиятга келиши ҳамоно ҳибсга олинганини эсларкан, қўйидагиларни қўшиб қўйди:«...Ўшанда қамоққа олинишимдан уч кун аввал огоҳлантиришган эди, шунга қарамай мамлакатдан чиқиб кетмаган эдим, ҳолбуки, бунга имкониятим бор эди».\nУкраинадаги президентлик сайловига саккиз кун қолди. Ўттиз тўққиз нафар даъвогарлар орасида шоумен Владимир Зеленскийнинг имконияти баланд дейилмоқда. Юлия Тимошенконинг ҳам фаворитлар қаторида: иштимоий сўровларга кўра иккинчи ўринда бормоқда. Амалдаги президент Пётр Порошенко эса учинчи ўринни банд этган.\nХориж 14/04, 19:28\nКиевда портлаш хавфи остида одамлар эвакуация қилинди\nХориж 14/04, 11:46\nПолша ўз ҳудудига Россия кемасини киритмагани учун Украинадан миннатдорчилик эшитди\nХориж 12/04, 10:02


Сахалинда айиқ овчини ўлдирди\nРоссиянинг Сахалин вилоятида айиқ 70 ёшли овчига, унинг ўлимига олиб келган жароҳат етказди. Бу ҳақда РФ Тергов қўмитасининг вилоят бўйича тергов бошқармаси матбуот хизмати хабар қилмоқда.\n"Макаров тумани тергов бўлимига Макаров тумани Янги қишлоғи яқинидаги ўрмон ҳудудида туманнинг 70 ёшли фуқаросининг жасади топилгани ҳақида хабар келиб тушди. Воқеа жойига оператив-тергов гуруҳи чиқиб кетди", — дейилади хабарда.\nТергов маълумотларига кўра, нафақахўр ўғли билан айиқ овлашга чиққан. У ваҳший ҳайвон ҳужумидан олинган жароҳатлар туфайли ҳалок бўлган. Айни чоғда Макаров тумани тергов бўлими томонидан терговгача суриштирув ишлари олиб борилмоқда.\nСахалин вилояти ўрмон ва овчилик хўжалиги вазирлиги вакилининг РИА Новостига маълум қилишича, ўлимидан аввал овчи айиқни жароҳатлагани сабабли, ҳайвон янада хавфли ваҳшийга айланган. Уни ўлдириш учун Макаров тумани овчиларига рухсат берилган.


Юрт кўркига кўрк қўшаётганлар – Сурхон тонги\nБош саҳифа / Жамият / Юрт кўркига кўрк қўшаётганлар\nФеврал 20, 2018\tЖамият Изоҳ қолдириш 811 Кўрилди\nСариосиё туманидаги Узун ўрмон хўжалиги ходимлари мавжуд ўрмонларни авайлаб-асраш, қўриқлаш, кенгайтириш билан бирга юртимизни дарахтзорга буркаш, кўкаламзорлаштириш, мевали ва манзарали дарахт кўчатларини етиштиришга ҳам алоҳида эътибор беришаётир.\nАзамат Маҳмудов бошлиқ бригада ишчилари 38 гектар кўчатхонада ҳар хил мевали ва манзарали дарахт кўчатлари ва турфа гуллар етиштириш билан банд. Бу йилги кўчат экиб, боғ яратиш мавсуми учун 548 минг тупдан зиёд мевали ва манзарали кўчат тайёрланди. Айни пайтда, вилоят ва қўшни Қашқадарё вилоятидан келаётган харидорларга корхона, ташкилотларга, мактаблар, коллежлар вакилларига энг сара кўчатлар сотилмоқда. Бундан ташқари, кўчатлар бозорларга чиқарилиб, аҳолига ҳам сотилаяпти.\n— Манзарали дарахт кўчатлари ҳисобига ўрмонларни ҳам кенгайтирамиз, — дейди бош ўрмончи Бозор Назаров. — Баҳор ойларида 25 гектар янги дарахтзор барпо этилади.\nОлдинги Таълим-тарбиянинг илк бўғини


Юртимизда дзюдога қаратилаётган эътибор мавзусида туркум суҳбат ва таҳлилий мақолаларни бериб келаётган эдик. Бугун Тошкент шаҳар дзюдо федерацияси фаолияти доирасида ушбу мавзуга тўхталамиз. Суҳбатдошимиз Тошкент шаҳар дзюдо федерацияси бош котиби Жаҳонгир Тошпўлатов.\n- Биринчидан шуни айтишим керак-ки, дзюдо яккама-якка кураш спорт тури ҳисобланади. Спортчи ҳамиша машғулот ва мусобақа чоғида рақиб билан "контакт"да, яъни юзма-юз бўлади. Шу ҳолатни инобатга олган ҳолда биринчи галда дзюдочиларнинг хавфсизлигини таъминлашимиз керак. Карантиндан кейин ҳам гигиенага эътиборни кучайтирамиз. Мавжуд спорт заллари антицептик воситалар билан таъминланади. Бу борада мураббийлар билан ишлаяпмиз. Иккинчидан, биз карантин даврида спортчилар билан масофадан ишлашни ўргандик, ўзлаштириб олдик. Ва сиз айтгандек, шу пайтгача бўлган натижаларимиздан тегишли хулосалар чиқариб, янги иш режаларини тузиб олдик. Фурсатдан фойдаланиб, бизга барча шароитларни яратиб бераётган ҳукуматимизга, Ўзбекистон дзюдо федерациясига миннатдорчилик билдирамиз.\n08.05.2020 11:44 507


Rost24 - Лукашенконинг таҳдидона сўзларига жавоб қайтармаган амалдорлар қўрққан эдими?\nСиёсатда амалдорлар блогерлар орқали жавоб берадиган янги усул пайдо бўлдими?\nСиёсатшунос Камолиддин Раббимов саволларга жавоб берди.\nЖорий йил январь ойида Қозоғистонда юз берган воқеа ортидан Беларус Республикаси Президенти Александр Лукашенко Ўзбекистонга қаратилган «таҳдидона» гапларини айтган эди. Мана шу вақтда Ўзбекистонда амалдорлар бу вазиятга ҳеч қандай муносабат билдирмаган. Аксинча, блогерлар бу вазиятга турли хил фикрлар билдирган эди.\nАйнан мана шу вазият нимага бу тарзда ўтганлигини сиёсий жиҳатдан шарҳлаши учун Rost24.uz мухбири сиёсатшунос Камолиддин Раббимовга юзланди.\nЛукашенко 2 марта Ўзбекистонга нисбатан таҳдидона сўзларини айтди. Лекин бунга нисбатан Ўзбекистон амалдорлари ҳеч қандай жавоб бермади. Буни сиз қандай баҳолайсиз? Аксинча бу вазиятда ижтимоий тармоқларда блогер ва журналистларнинг фикрларини кўрдик. Ўзбекистон расмийлари блогерлар орқали жавоб бермоқдами? Ёки сиёсатда шундай усул ҳам борми? Нима дейсиз бунга?\nСиёсатшунос Камолиддин Раббимов бу саволга қуйидагича жавоб берди:\n«Биринчи марта Лукашенко Ўзбекистон хулоса чиқариши керак деганда, бизнинг ҳокимиятимиз бир ҳафта ўтганидан кейин оҳистакорлик билан исм фамилиясини айтмасдан муносабат билдирди. Энди саволингизга жавоб бераман, бу ерда геосиёсий контекст мавжуд. Сабаби Ўзбекистон ҳокимияти хулоса қиляптики, Лукашенконинг бу гаплари орқасида расмий Кремль - Москва ёки Путин турибди деган. Шунинг учун расмий Тошкент, Ўзбекистон Россия билан ёки расмий Москва билан тўқнашмаслиги учун ичкарида шаклланган ва кейинги 5 йилда йиғилиб қолган совуқ муносабатларни расмийлаштирмаслик мақсадида бу нарсага алоҳида урғу бермаяпти.\nҚандай совуқ муносабатлар? Россия кутган эдики, биз Евросиё иқтисодий иттифоқига кирамиз ва маълум бир муддатдан кейин Россия иккинчи қадамни ташлаб, Ўзбекистонни КХШТга аъзо қилиш нияти бор эди. Бу иккала лойиҳа Россиянинг стратегик лойиҳалари. Яъни бу лойиҳалар орқали Ўзбекистонни геостратегик назорат қилиш, яъни бутун бир минтақани назорат қилиш мақсади қўйилган эди.\nДемак, 2016 йилга қадар Ўзбекистон билан Россия геосиёсий даражада анчагина очиқ эди. Буни сабаби 1999 йил олий ҳокимиятни топшираётган Елцин Каримов муносабатлари Путин Каримов муносабатларига кўчиб ўтди. Лекин, Каримов вафот этганда 2016 йилда Путин жуда катта постсовет дунё даражасидаги катта монстр эди. Олдинги муносабатларни «Янги Ўзбекистон»да иккинчи маъмуриятда давом эттириш имкониятлари анча чекланган эди. Бугунги постсовет ҳудудидаги, айниқса, Марказий Осиёдаги Россиянинг ташаббусларига, Россиянинг у ёки бу провокацион чиқишларига асосий муносабат бу эҳтиёткорлик. Яъни, агар Ўзбекистон жиззакилик билан сиёсий идеализмдан келиб чиқиб муносабат билдирадиган бўлса, яшириниб ётган муносабатлар расмийлашиб бошлайди. Натижада худди Грузия, Украина билан ёки умуман бошқа мамлакатлар билан бўлган совуқ муносабатлар Ўзбекистонга тушиб қолиши мумкин, деган хавотир мавжуд».\n«Сизнингча, бу тўғри йўл бўлдими» деган саволга Камолиддин Раббимов бу тўғри йўл дея таъкидлади.\n«Менинг назаримда бу тўғри йўл. Сиёсатшунос сифатида бугунги Путиннинг шахсияти ва унинг халқаро даражадаги анча маргиналлашган ҳолатларини, тажовузкорлигини инобатга олинганда, сиёсий нуқтаи назардан тўғри. Лекин, масаланинг ҳуқуқий ва дипломатик томони ҳам бор. Яъни айни вақтда учта вазифани қондириб жавоб бериш анчагина чекланган эди».\nБуни қўрқоқликка ҳам йўйиш мумкинми, қайсидир маънода?\n«Йўқ, менинг назаримда қўрқоқлик эмас. Чунки сиёсат бу шундай мураккаб феноменки, уни олдиндан қонун-қоидаси тўлақонли ёзилган бўлмайди. Яъни, Ўзбекистоннинг геосиёсий мустақиллигини сақлаш вазифаси қўйилганми, геосиёсий масофа сақлаш вазифаси қўйилганми, демак мана бунга етишиш учун ўша идеализмга берилмаслик, реализм билан эҳтиёткорлик билан ва баъзан паузалар билан жавоб бериш мақсадга мувофиқ бўлади деб, ўйлайман мен»,- дея сўзини якунлади сиёсатшунос.\nТег: Ташқи сиёсат Камолиддин Раббимов Россия Белорус Лукашенко Путин видео


Ўзбекистон билан дипломатик муносабатлар ўрнатган давлатлар сони яна биттага кўпайди - YANGILIK .RU yangilik.ru\nЖорий йил 3 февраль куни Ўзбекистон ва Сан-Марино ўртасида дипломатик муносабатлар ўрнатиш тўғрисидаги протоколни расмий имзолаш маросими бўлиб ўтди, деб хабар бермоқда «Дунё» АА.\nМамлакатимизнинг Италиядаги элчихонаси маълумотига кўра, ҳужжатни Ўзбекистон томонидан элчи Отабек Акбаров, Сан-Марино томонидан эса ушбу давлатнинг Италиядаги элчиси Даниела Ротондаро имзолади.\nИкки мамлакатда ички процедуралар ўтказилгандан сўнг, мазкур ҳужжат кучга киради ва Сан-Марино Ўзбекистон билан дипломатик муносабатлар ўрнатган 136-давлат бўлади.\nЭслатиб ўтамиз, Сан-Марино дунёдаги энг кичик давлатлардан бири (майдони – 61 квадрат километр) ҳисобланади. Мамлакат Жанубий Европада жойлашган ва тўрт томондан ҳам Италия билан чегарадош. Дунёдаги энг қадимги конституциялардан бири амал қиладиган Сан-Марино унинг замонавий чегараси эътиборга олинганда Европанинг энг узоқ тарихга эга давлати ҳисобланади (эрамизнинг 301 йили). Бундан ташқари, Сан-Марино аҳоли жон бошига ялпи ички маҳсулот кўрсаткичи (2020 йил – 56 минг 690 доллар) бўйича дунёдаги энг бой мамлакатлардан биридир.\nЭлчи Даниела Ротондаро Ўзбекистон билан дипломатик муносабатлар ўрнатиш Сан-Марино учун муҳим ташқи сиёсий воқеа экани, ўзаро манфаатли ҳамкорликни икки ва кўп томонлама шаклларда ривожлантириш учун катта имкониятлар очишини таъкидлади. Дипломатик ваколатхона раҳбари, хусусан, Римда жойлашган БМТ Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти (ФАО) ва Қишлоқ хўжалигини ривожлантириш халқаро жамғармаси (IFAD) доирасида ўзаро ҳамкорликка тайёрлигини билдирди. Унинг фикрига кўра, икки мамлакат озиқ-овқат хавфсизлиги ва соғлом овқатланишни таъминлаш ҳамда камбағалликни бартараф этишда биргаликда ишлаши мумкин. Шу нуқтаи назардан элчи Ўзбекистонни ўтган йил ноябрь ойида Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилотининг Европа ва Марказий Осиё учун 32-минтақавий конференциясининг муваффақиятли ўтказилгани, шунингдек, ФАОнинг Римдаги бош қароргоҳида Ўзбекистон зали (Uzbekistan Lounge) ташкил этиш тўғрисидаги битим имзолангани билан табриклади.\nШунингдек, у ўзаро муносабатларни савдо-иқтисодий ҳамкорлик орқали ривожлантиришдан манфаатдорлигини қайд этди. Хусусан, элчининг сўзларига кўра, Сан-Марино инвестицияларни ўзаро ҳимоя қилиш ва рағбатлантириш, икки томонлама солиққа тортмаслик тўғрисидаги шартномаларни ишлаб чиқиш ва имзолашга тайёр. Даниела Ротондаро биргаликда Ўзбекистон савдо-иқтисодий ва сармоявий салоҳияти тақдимотига бағишланган бизнес-форумлар ва бошқа тадбирлар ташкил этишни таклиф қилди. Европа Иттифоқи билан яқин алоқада бўлган Сан-Марино Ўзбекистон компаниялари ва экспортчиларига Европа бозорларига чиқиш учун яхши имкониятлар тақдим этиши мумкин.\nЯна бир муҳим йўналиш туризм соҳасидаги ҳамкорлик бўлиши мумкин. Ҳар йили 3 миллиондан зиёд сайёҳни қабул қиладиган Сан-Марино бу борадаги бой тажрибаси билан алмашишга тайёр.


Хитой президенти АҚШни огоҳлантирди - Parstoday\nоктябр 24, 2020 14:10 Asia/Tashkent\nХитой президенти Корея урушининг 70 йиллиги муносабатида сўзлаган нутқида, АҚШга зўравонликларни, амбитсиялар ва урушқоқлик сиёсатлари тўғрисида огоҳлантирди.\nСинхуа ахборот агентлигинг хабар қилишича, АҚШ президентлик сайлови остонасида ички кескинликларни ошгани билан бир пайтда, кеча Хитой раҳбари Си Цзинпин АҚШнинг зўровонлик сиёсатларини танқид этар экан, Хитойни хўрлаш давраси бошқа такрорланмайди дея айтди.\nХитой президенти ўз сўзларида тажовузкорларга улар тушунадиган тилга гапириш кераклигини яъни ҳужумни олдини олиш учун уруш очилиши ва кучга куч билан жавоб бериш зарурлигини таъкидлади.\nСи Цзин Пин шунингдек Хитой давлати ҳеч қачон ҳукмронлик, экспансионизм ва устунликка интилмайди ва зўровонлик ва қудрат сиёсатига мутлақо қарши бўлиб ҳеч қачон АҚШ мажбурлашишига бўйинсунмайди дея изоҳлади.\nХитой президенти урушдаги агрессияга қарши туриш ҳамда АҚШ босимлари қаршсида Кореяга ёрдам бергани Хитой халқ тарихида ва ва инсониятнингтинчлик, ривожланиш ва тараққиёти тарихида абадий қолади деб қўшимча қилди.\nСи Цзин Пин АҚШнинг Хитойнинг ички ишларига шу жумладан Танйвнга арашашувига тўхталиб, Трамп ва Байденга хитобан, бу орол ҳеч қачон Хитойдан ажралмаслигини эслатиб ўтди.\nКорея ярим ороли\nАҚШ ТИВ наттоғи Хитойга қарши позиция тутишни давом эттирмоқда\nМайк Пенс АҚШнинг янги сайланган президентини Хитойга қарши туришга чақирмоқда


Мафкуравий таҳдидларга йўл бермаймиз!\n13.03.2019 Муаллиф Мадаминжон СОЛИЖОНОВ\nДавлат хавфсизлик хизмати вилоят бошқармаси ташаббуси билан жорий йилнинг 20 февралидан 18 март кунига қадар вилоятимизнинг туман ва шаҳарларида Наврўз умумхалқ байрами арафасида ўтказилаётган “Биз ёшлар мафкуравий таҳдидларга қаршимиз!” шиори остидаги фестивал давом этмоқда.\nТОШЛОҚ туманида фестиваль барча секторларда – 51 та маҳалла фуқаролар йиғинида уюшқоқлик руҳида ўтди.\nФестиваль доирасида ўтказилган спартакиадада йигитлар ўртасида спортнинг арқон тортиш, тўсиқлар оша югуриш, турникда тортиниш ва тош кўтариш бўйича мусобақалар ташкил этилди. Унда уюшмаган ёшлар фаол қатнашди. “Маҳалламиз маликалари” кўрик-танловида эса лобар қизлар орасидан “Энг моҳир пазанда”, “Энг чаққон келин” номинациялари бўйича ғолиблар аниқланди. Ғолибларга туман ҳокимлиги ва Ўзбекистон ёшлар иттифоқи туман Кенгашининг эсдалик совғалари топширилди.\nҚЎШТЕПА туманида бўлиб ўтган фестивалда маҳаллалардаги 18 ёшдан 30 ёшгача бўлган уюшмаган ёшлар “Маҳалламиз маликалари” ҳамда ёшлар спартакиадаси мусобақаларида ўзаро беллашдилар. Шунингдек, маҳаллаларда ёш тадбиркор ҳамда ҳунармандлар маҳсулотлари ўрин олган кўргазмалар намойиш этилди. Энг ташаббускор ва фаол ҳунармандлар, тадбиркорлар ташкилотчилар томонидан рағбатлантирилди. Турли номинацияларда ғолибликни қўлга киритган иштирокчилар кейинги босқичга йўлланма олдилар.\nБУВАЙДА туманида бўлиб ўтган фестивалда тинчлик халқимиз учун бебаҳо неъмат эканлиги, қаерда осойишта ҳаёт бўлса, одамлар бугуни ҳамда келажагидан кўнгли тўқ ҳолда яшаши, ўша ерда тараққиёт бўлиши таъкидлаб ўтилди. Мамлакатимиздаги ислоҳотларнинг негизида ҳам ана шу ҳақиқат – юрт тинчлиги, халқ фаровонлигини таъминлашдек олий мақсад мужассамлиги, бунга эса мафкуравий таҳдидларга қарши ҳамиша огоҳлик руҳида яшаш билан эришиш мумкинлиги эътироф этилди.\nТумандаги Жилва, Ҳаким тўра, Янги ҳаёт, Чумбоғиш, Араб, Таррачи, Деҳқонобод ҳамда Шўр маҳалла фуқаролар йиғинлари вакиллари ғолибликни қўлга киритиб навбатдаги босқичга йўлланма олишди.\n« Томорқа – мўъжиза, хазина ва туганмас бойлик…\nҚўйларни бўрдоқига боқиш »


ЧИНГИЗ ОҒАНИНГ ЧИНОРИ\nҲаёт ҳақиқатлари 05 July 2018 15:15 291\nТарихни ҳеч ким, ҳеч бир зот ўзгартиролмайди. Бузиш мумкин, сохталаштириш мумкин, большевик ва коммунистларга ўхшаб. Лекин халқ хотирасини ўчириб бўладими? Шунинг учун аслида Туркистон адабиёти, деган ҳақиқат бор. Уни минг марта айтиб такрорлаш шарт эмас, секин-секин рўёбга чиқариш керак. Бунинг учун энг муҳими, яна тиллар катта роль ўйнайди. Ҳеч қўрқмасдан энг ноёб ва асл асарларимизни тўғридан-тўғри жаҳон тилларига ўгираверишимиз керак.\nҲазрат Алишер Навоийдан сўнг туркий халқлар орасидан фақат\nЧингиз Айтматов ижодигина адабиёт Олимпига кўтарила олди, жаҳоншумул шуҳрат қозонди, дея эътироф этганида академик\nРустан Раҳмоналиев минг карра ҳақлигига шубҳамиз йўқ.\nБир нечта асрларга татигулик асарлари билан бутун дунё китобхонларининг суюкли адибига айланган Чингиз Айтматов бундан 21 йил аввал башорат қилиб кетган оддий ҳаёт ҳақиқатлари ҳозир ҳам ниҳоятда долзарб ва жиддийлигича турибди. Эътиборли жиҳати, бу йил мамлакатимизда Президентимизнинг “Буюк адиб ва жамоат арбоби Чингиз Айтматов таваллудининг 90 йиллигини кенг нишонлаш тўғрисида”ги қарори асосида ўтказилаётган адабий-маърифий тадбирлар халқимиз, кенг жамоатчилик ўртасида катта қизиқиш уйғотмоқда.\nУнинг ёши минг йилдан ўтди. Тўрт фаслда-да барг тўкмайди у. Аксинча, гуркираб-гуркираб ўсаверади. Қучоғингизни очинг, қулочингизни ёзинг – етмайди. Чунки... бу баҳайбат ЧИНОР олти йилки яна кучга, қудратга тўлиб бораяпти. Илдизлари ҳам бақувват. Номи унинг ТУРКИСТОН! Юрагингизда кўмилиб ётган хотираларни уйғотиб юборадиган сўз.\nАсримизнинг улуғ адиби, Туркистон халқларининг “тирик” байроғи Чингиз Айтматов билан 1997 йилнинг 13-14 март кунлари Бишкек шаҳрида бўлиб ўтган Марказий Осиё халқлари маданияти халқаро ассамблеяси конференциясида учрашиш насиб этган ва “Ола арча” қароргоҳида кечган гурунгимиз мавзуси ҳам Туркистон мавзусидан бошланган эди.\n– Чингиз оға, тақдир дейсизми, қисматми, сиз ўн йилларки, чет элдасиз. Яна бир жиҳати, дунё кўрган одамсиз. Тўғрисини айтинг, кўпроқ қаерни соғинасиз?\n– Биласиз, Қирғизистон – Туркистоннинг бир бўлаги. Шу юртда Талас деган жаннатий водий бор. Унинг бир чеккасида эса Шакар деб аталмиш овул ястаниб ётибди. Аввало ана шу миттигина гўшамни соғинаман. У ҳам мен учун каттакон Ватан. Қолаверса, албатта, қаерда бўлсам-да, ҳар қадамда Туркистон тупроғи мени ўзига оҳанрабодек чорлайверади. У ҳар тун тушларимга кириб чиқади.\n– Шарқ маданияти, маърифати жаҳон халқларини асрлар давомида ҳайратга солиб келади. Сўнгги – ХХ аср билан мақтангудек нимамиз бор бизнинг? Ё замонлар келиб, “Туркистон адабиёти” деган ибора дунё таомилига кирармикан?\n– Мен башоратчи эмасман. Билмадим, раҳматлик Ванга момо ё Нострадамус жанобларини ҳам бу савол ўйлатиб қўйган бўлармиди. Вақт кўрсатади, давр кўрсатади. Ўйламанг, ХХ аср бизлар учун фақат қора аср эмас. Дунёни титратадиган воқеа-ҳодисотлар, кашфиётлар содир бўлмадими? Тарихни ҳеч ким, ҳеч бир зот ўзгартиролмайди. Бузиш мумкин, сохталаштириш мумкин, большевик ва коммунистларга ўхшаб. Лекин халқ хотирасини ўчириб бўладими? Шунинг учун аслида Туркистон адабиёти, деган ҳақиқат бор. Уни минг марта айтиб такрорлаш шарт эмас, секин-секин рўёбга чиқариш керак. Бунинг учун энг муҳими, яна тиллар катта роль ўйнайди. Ҳеч қўрқмасдан энг ноёб ва асл асарларимизни тўғридан-тўғри жаҳон тилларига ўгираверишимиз керак. Мана кеча ўзингиз айтдингиз-ку, Ўзбекистонда, шахсан Президент Ислом Каримов ташаббуси билан “Жаҳон адабиёти” деган журнал ташкил бўлибди. Эшитиб, жуда суюндим. Бу ниҳоятда хайрли иш.\n– Барибир истибдод замонининг асоратлари ҳали кўп йиллар кетмайдиганга ўхшайди. Бўлмаса, мана, мустақил бўлганимизга олти йил тўлаяпти ахир, лекин орамизда ҳалиям ҳадик ва хавотирда яшаётганлар бор-да?!\n– Бу табиий. Ҳув, боғланган фил воқеасини эсланг. Занжир йўғу лекин кетмай айланиб юраверади. Империя нега бунча кўп яшади? Тарихда юздан ортиқ миллат бир давлатга бирикиб, ҳеч қачон шунча узоқ вақт давр сурмаган. Энди айтаверсак, очилаверади. Мени ҳам доим нега Европа бизлардан шунча кўп йил ўзиб кетди, деган савол қийнайди. Ўзимча мулоҳаза қиламан. Бизлар битта қўрада яшадик, ижод қилдик. Нима бўлса-да, ўз тарихимиздан узоқлашиб боравердик. Европа нимадан ютди? Улар бўлиниб-бўлиниб ўз тарихини, ўтмишини ўрганди. Дунёга чиқиб олди. Бизда-чи? Болаларимиз ўз боболарини билмайди, аммо Ньютон, Эйнштейн ва бошқа юзлаб олимларни тутилмай айтиб беради.\n– Бугун-чи? Бошқа мамлакатлардаги реал ҳаётдан тўла хабардор бўлмасангиз-да, бироқ ўз юртингиз Қирғизистонда бу масалада аҳвол қандай?\n– Кўнглим нотинч, очиғи, тўлмаяпти. На чора, айбни бозорга ағдараяпмиз. Бу бир томондан тўғри, лекин иккинчи тарафи ҳозир аксарият ҳолларда шахс манфаати устунлик қилаяпти. Бундан қўрқиш керак.\n– Тошкентгаям анча бўлгандир бормаганингизга?\n– Йўғ-е, деярли ҳар куни боғланиб турибман. Чунки бизнинг штаб-квартирамиз Тошкентда-ку! Марказий Осиё халқлари маданияти ассамблеясини назарда тутяпман. Ўрганиб қолибман. Бишкекка учиб келган кунимнинг эртасиёқ Тошкентга оёқ тортаверади.\n– Энди элчилик ўз йўлига. Бу, адабиёт нима бўлаяпти? Ёзаяпсизми?\n– Кам. Жуда катта мавзулар пишиб юрибди. Вақт етмаяпти, вақт. Ўзи умримнинг ярми йўлларда ўтиб кетди. Ўтган йил ҳисобидан Мухтор Шаханов билан биргаликда тайёрланган “Чўққида қолган овчининг оҳу зори” деб номланган суҳбат-эссемизни чоп этдик. Тайёр асарлар бор, ҳозирча сир.\n– Чингиз оға, яширмайин, Бишкекка келиб Қирғизистон матбуотини кузатиб ҳайрон қолдим. Нега десангиз, газеталарда бўлар-бўлмас гап-сўзлар, олди-қочди шов-шувлар кўп босиларкан. Ҳатто сиз ҳақингизда ҳам...\n– Эшитиб қоламан. Аммо ўзим ўқиганим йўқ. Нима қиламан ёлғон нарсаларга вақт кетказиб. Майли, ёзаверишсин...\n– Шундай дейсизу бир ўқувчи сифатида бу менга оғир ботди. Нима эмиш, Чингиз Айтматов ўз отасининг қатағон этилганлигидан фойдаланиб, машҳур ёзувчи бўлиб кетганмиш...\n– Эҳ, нима дейсиз, унда бутун Қозоғистон ва Ўзбекистонда ҳам минг-минглаб ёзувчилар пайдо бўлар эди-ку! Менинг отам 34 ёшида қатағон бўлган. Онам раҳматликнинг тортган азобларини ёлғиз Аллоҳ билади. Ҳалиям унинг жони тошдан экан. Шунча йил кутган, чидаган, “Ўлимидан сўнг оқланди”, деган ёзувни ўқиб ҳам отамнинг дунёдан ўтганига ишонмаган. Нима, мен фожеадан қаҳрамон ясаб танилдимми? Баҳоли қудрат неки ёзган, қоралаган бўлсам эл-улус билади. Шундай деб аюҳаннос солаётганлар Шакар қишлоғимга бориб кўрсинлар...\n– Узр, дардли хотираларингизни қўзғаб қўйдим...\n– Йўқ, майли, ҳаммамиз аслида ана шу Хотира билан тирикмиз. Хотира ўлган куни биз ҳам ўламиз. Ана шундан Худойим асрасин.\n– Яна бир оғриқли муаммо ҳақида сўрасам, Ғарб маънавий дунёсига муносабатингиз қандай?\n– Гапларимни эшитиб тағин ўйламанглар, бу Айтматов Европада яшаб, ўзгариб кетибди-да, деб. Йўқ, мен ёлғиз ўзимман. Ғарб барибир ғарб. Ўзига хос маданияти бор. Ғаройиб табиатли одамларини айтмайсиз. Ҳамма нарса бор, одамнинг жонидан бошқа. Фақат битта бойлик йўқ – асл туркийча меҳр-оқибат ва салом-алик. Ана шулар замирида сизу бизнинг ўтмишимиз, эртамиз ётибди.\n– Шарқнинг, тўғрироғи, Туркистоннинг бугунги маънавий ҳаёти қай аҳволда деб ўйлайсиз?\n– Бозорнинг шафқатсиз қонунлари бизнинг руҳимизни ҳам истило қилиб бораяпти. Менинг катта хавотирим нимадан, биласизми? Миллий ўзлик ва миллий маданият мен ҳам номини тополмаётган “Бозор ҳаёт тарзи” деган хасталикка чалиниб бўлди. Бу жуда хавфли. Негаки, кўча-кўйга қаранг. Давлат телевидениеларимизни ҳатто ёлғиз, ўзимиз кўришга уяламиз, болаларни қўйиб тураверинг. Кинотеатрларимизни бўлса 16 ёшдан ўтганлар эмас, етмаганлар эгаллаб олди. Миллий адабиёт, санъат ҳақида ҳам минг марта қайғуриб гапирмайлик, ташқарида ўзгача ҳаёт. Кўчадаги китобни варақлаб бўлмайди. Газета-журналларни қўяверинг. Нуқул ваҳшийлик ва фаҳш, залолатга чорловлар. Энг даҳшатлиси, “видеобосқин” уй-жойимизни ҳам, юз-кўзимизни ҳам забт этди. Марказий Осиё мамлакатлари ўзларининг бой маънавиятини сақлаб қолиш учун бу борада тезроқ чора кўрмасалар, оқибати аянчли бўлади.\n– Сиз билан дунёнинг ёшариш куни – муборак Наврўз арафасида кўришиб турибмиз. Бишкекда ҳаво совуқ экан. Тошкентга эса аллақачон баҳорнинг хуш нафаси кириб келди. Қутлуғ айёмни қаерда кутиб олмоқчисиз?\n– Кўпдан бери орзу қиламан, ўз овулим – Шакаримда туғишганларим билан болалардай яйраб, қувнаб янги йилни кутиб олсам дейман. Насиб қилмаяпти, эртага яна Европага учиб кетаман...\nНорқобил ЖАЛИЛ суҳбатлашди.\n19 март, 1997 йил, “Халқ сўзи” газетаси.


«Умрим сўнгига қадар дуода бўламан». Оққонга чалинган 5 ёшли Иззатилло яхши инсонларнинг ёрдамига муҳтож - Daryo\n11:50, 13.06.2020 21311\n«Дарё» таҳририятига Наманган вилояти Чуст тумани Олмос қишлоғида яшовчи Шерзод Турсунов мурожаат қилиб, оққон касаллигига чалинган фарзанди Иззатилло Мусиналиевга моддий ёрдам сўради.\nИззатилло Мусиналиев 2015 йил 29 октябрда Наманган вилояти Чуст туманида туғилган. 2019 йил октябрь ойида Наманган вилоятида анализ топширганида шифокорлар болакайда оққон касаллиги борлигини айтишган.\nОта-онаси Изатиллони октябрь ойининг ўзидаёқ пойтахтдаги Гематология ва қон қуйиш илмий текшириш институтига ётқизган.\n«Икки қизим, бир ўғлим бор. Иззатилло кенжам, битта-ю битта ўғлим. Тенгдошлари каби кўчада ўйнаб-кулиб юрадиган пайтида касаллик билан олишиб ётибди.\nҲозиргача бешта курсни тугатдик. Ҳар бир курсимизга 30-35 миллион сўм кетди. Дорилари жуда қиммат. Вақти келса дориларни ўзимиздан топа олмай, хориждан сотиб олдик. Карантин туфайли нарх-наво кўтарилиб кетган, жуда қийналиб қолдик. Ҳали яна олдинда 3 та курсимиз бор.\nНаманганда деҳқончилик қилиб кун кечирардик. Лекин боламга қараш, дори-дармонларини етказиб бераётганим учун Тошкентда аёлим билан яшаяпмиз. Иш тополганим ҳам йўқ. Дори- дармонларга қийналиб қолганим учун сизларга мурожаат қиляпман.\nҲозир саховатли инсонларнинг ёрдамига жуда-жуда муҳтожман. Мендан қайтмаса, Аллоҳдан қайцин. Умрим сўнгига қадар дуодаман», — дейди биз билан суҳбатда бўлган болакайнинг отаси Шерзод Турсунов\nБарча саховатли юртдошларимиздан Иззатилло Мусиналиевнинг соғайиб кетиши учун ёрдам беришларини сўраймиз.\nИззатилло Мусиналиевга хайрия қилишни истаганлар учун керакли маълумотлар:\nШерзод Турсунов номида\nUzcard- 8600 0304 7533 0118\nСбербанк: 5336 6901 9860 2643\nТурсунов Шерзод АБ 3947097\nМурожаат учун отасининг телефон рақами: +998941505655\n12:35 Бугун 2466\n12:25 Бугун 687\n12:23 Бугун 9048\n12:11 Бугун 4960\n17:23, 26.10.2020 114044\n22:43, 26.10.2020 107500\n12:10, 27.10.2020 90368\n12:21, 27.10.2020 86128