Шифокорнинг ўлимида ким айбдор? ССБдагилар қаерга қараган? | Qalampir.uz\nШифокорнинг ўлимида ким айбдор? ССБдагилар қаерга қараган?\nИнтервью\t24 Сентябрь 2020 20:53 17938\nБу орада марҳум Фаррух Рустамовни Руҳий касалликлар шифохонасига нега қабул қилингани, оғир аҳволдаги беморни СOVID касалликлари учун мўлжалланмаган Руҳий касалликлар диспансерига қабул қилингани юзасидан, Руҳий асаб касалликлари диспансери Бош шифокори Феруза Шоносированинг фикрларини ўргандик. Сўнг марҳумнинг турмуш ўртоғи билан суҳбатлашдик.\nQALAMPIR.UZ Фаррух Рустамовнинг вафоти ва Гулжаҳон Йўлдошеванинг ҳибсланиши масаласида Тошкент вилояти Соғлиқни сақлаш бошқармаси бошлиғининг биринчи ўринбосари Низом Абдуллаев билан суҳбатлади.\nФеруза Нажмиддинова, журналист: — Низом Хайруллаевич, воқеани билганингизча, сизга билдиришганича айтиб берсангиз.\nНизом Абдуллаев, Тошкент вилояти Соғлиқни сақлаш бошқармаси бошлиғи ўринбосари: Ҳамкасбимиз, марҳум Фаррух Рустамов Фарходович 36 ёшда СOVID-19 касаллигининг қурбонига айланди. У 2020 йил 4 июлдан коронавирус беморлари даволанадиган Зангиота юқумли касалликлар шифохонасида ишлаган. 23 июлда шифохонадан чиқиб, уйда безовта бўла бошлаган. Ундан сўнг вилоят юқумли касалликлар шифохонасига ётган. Бу бемор тўғрисида вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази Реанимация бўлими мудири Акмал Авазович ёрдам сўраб, 2020 йилнинг 1 август куни менга қўнғироқ қилди, беморга психиатр ёрдами керак экганлигини айтди. Мен психиатрларни юборишда амалий ёрдам бердим. Бемор вилоят Юқумли калликлар шифохонасидан, Чирчиқ шаҳрида жойлашган Руҳий асаб касалликлари диспансерига ҳали тўлиқ ўзаро келишилмасдан ўтказилган.\nБемор ётиб даволанган Тошкент вилояти Юқумли касалликлар шифохонаси СOVID-19 касаллиги тасдиқланган беморлар учун мўлжалланмаган. Бу шифохона Провизор ҳисобланади. Яъни СOVID-19 касаллигига гумонда бўлган шахсларни ётқизиш ва даволаш учун. Бу бошқарманинг жорий йил 26 мартдаги 79-сонли буйруғи билан белгилаб берилган.\nМарҳум Фаррух Фарходовичда ҳақиқатан ҳам СOVID-19 касаллиги тасдиқланган. Вилоятда СOVID-19 касалларини даволаш учун 5 та шифохона ташкил этилган. Марҳум шу шифохоналардан бирига ётқизилиши керак эди. Тошкент вилояти Юқумли касалликлар шифохонаси Бош шифокори сифатида Гулжаҳон Йўлдошева беморни қабул қилгандан сўнг, агар унга психиатр кўмаги керак бўлган тақдирда, иш жараёнда уни ташкил қилиши керак эди. Психиатр консультантни беморнинг ётган жойига чақиртириш лозим бўлган.\nФ.Н.: — Гулжаҳон Тоировна ўз интервьюсида карантин жорий қилинган куннинг эртасига, вилоят Юқумли касалликлар шифохонаси Коронавирус касалликларини даволаш учун ёпилганини айтиб ўтган. Сизнинг гапингизжа унинг айтганларини мутлақо тескарисини кўряпмиз.\nН.А.: — Вилоят Юқумли касалликлар шифохонаси жамоаси айтиши мумкин: республикамизда 15 март куни карантин эълон қилинганидан сўнг, шахсан ўзим 16 март куни айнан шу шифохонага бордим. Бу шифохонадаги тайёргарлик ҳолатини ўрганиб келганман. Бунинг сабаби эса дорилар таъминоти, нечта ўрин борлиги, ҳозирда мавжуд ва керакли жиҳозлар билан танишиш эди. Вилоят соғлиқни сақлаш бошқармаси бошлиғи кўмагида Тошкент вилояти юқумли касалликлар шифохонаси, керакли аппаратлар билан жиҳозланди. Ўша куннинг ўзида бош шифокор ва ўринбосарларига керакли топшириқлар берилган.\nБундан ташқари уларга Наркотик ва психотроп дори воситаларини олишга лицензия олишлари кераклиги айтилди\nШифохона фаолияти бир соат ҳам тўхтатилмаган. Провизор сифатида ишлаши ҳақида буйруқ берилган ва у ишлаган.Чирчиқ шаҳар прокуратурасида бўлган сўров жараёнида мен ҳам қатнашдим. Унда ҳам айтдим, шифохонага 6 та хат юборилган, хатларда шифохона учун дори воситаларини олишга лицензия олиш кераклиги ҳақида айтилган. Биз уларга лицензия олиш учун керакли ҳужжатларни тайёрлашлари ва навбатсиз дори воситаларини олиб беришимизни айтганмиз. Шу кунга қадар деярли 6 ой ўтди, ҳанузгача шифохона лицензияга эга эмас.\nФ.Н.: — Психотроп ва наркотик моддалар деб таъкидладингиз. Бу каби дори воситаларни ким истеъмол қилади, деган турли саволлар пайдо бўлади. Шунга аниқлик киритиб ўтсангиз.\nН.А.: — Ўта оғир аҳволда олиб келинган беморларни аҳволини бир мунча яхшилаш учун керак бўлади. Бемор сунъий нафас олиш аппаратида бўлса, юқумли касалликка гумондорлигидан ташқари, унда ёндош касалликлар бўлса ва баданда кучли оғриқ пайдо бўлса, оғриқ қолдирадиган воситалар унга ёрдам бермаган ҳолларда, психотроп наркотик воситалардан фойдаланишга мажбур бўламиз. Реанимация бўлимларида ушбу дори воситалари бўлиши шарт.\nФ.Н.: — Ҳозирги кунгача Тошкент вилояти юқумли касалликлар шифохонасида Коронавирусга чалинган беморлар аниқландими?\nН.А.: — Гумондор шахслар ётган шифохонада анализ олингандан сўнг, коронавирус аниқланади ва шу заҳоти беморлар СOVID-19 марказларига ўтказилади. Лекин СOVID-19 аниқланган беморлар провизор шифохонада қолмайди. Биздаги маълумотлар бўйича, ушбу шифохонадаги беморлардан суртмалар олинмаган. Лекин шифохонани ўзида расман рухсат этилмаган экспресс лаборатория текширувлари ўтказилган. Шу сабабли мен тўлиқ айта оламанки, Тошкент вилояти Юқумли касалликлар шифохонасида Коронавирус билан касалланган беморлар бўлмаган.\nШу ўринда айтиш керак, марҳум Рустамовни бу шифохонага бориб қолиши ҳам, бош шифокор Гулжаҳон Тоировна томонидан қўйилган энг катта хато деб ҳисоблайман.\nФ.Н.: — Гулжаҳон Тоировна ва Фаррух Рустамовнинг ораларида қандайдир келишмовчилик бўлганми?\nН.А.: — Мен ўзаро келишмовчилик бўлмаган, деб айта олмайман. Биласизми, Рустамовнинг руҳий ҳолати ёмонлиги аниқланганда, у юборилаётган шифохона беморни қабул қилишга тайёрми, деган савол қўйилиши керак эди. Бош шифокорнинг биринчи хатоси у Коронавирус билан касалланган беморни, провизор шифохонага қабул қилгани эди. Иккинчи хатоси эса, беморни Руҳий асаб касалликлари диспансерига кўчириш бўлган. Агар бемор руҳий касалликка чалинган бўлганда ҳам, мутахассисларни жалб қилиш йўли билан, консилиумлар ўтказиб, уни кўрикдан ўтказиш зарур эди. Сўров жараёнида менга беморнинг суратини кўрсатишди. Биласизми, беморни суратидан унда руҳий касаллик бўлганми ё йўқ, буни айтиш жуда қийин. Бу ҳақда, албатта, ўз фикримни билдириб ўтдим. Яна сўзимни қайтараман унда бу каби руҳий зўриқишлар аниқланган тақдирда ҳам, тинчлантирувчи дорилар орқали аҳволини яхшилаб туриш имкони бор эди.\nОғир аҳволда экани сабабли Руҳий асаб касалликлари диспансерига ўтказиш керак бўлганда ҳам, юқори турувчи ташкилотларга айтиб, битта хонани керакли кислород аппаратлари билан жиҳозлаш мумким эди. Гулжаҳон Тоировна марҳумни нафақат диспансерга ўтказиб нотўғри иш қилган, балки Руҳий асаб касалликлари диспансерида даволанаётган 120 га яқин бемор ва ходимларнинг ҳаётини хавф остига қўйган.\nФ.Н.: — Гулжаҳон Йўлдошева видеомурожаат билан чиққан ва унда шифохонада зарур дори воситалари йўқлиги, керакли ускуналар билан таъминланмаганини иддао қилган. Бу ҳақда Тошкент вилояти ССБга мурожаат қилишгани ва мурожаатлар жавобсиз қолгани айтилган. Мурожаатлар ариза орқали амалга оширилади, бу аризалар борми?\nН.А.: — Хатни юқори турувчи ташкилотга ёзишдан аввал, ССБ нималар қилиб бериши керак ва нималарни ўзимиз қилишимиз лозим деган савол бўлиши керак. Агар қабул бўлимида ходим бўлмаса ҳам Гулжаҳон Тоировна, бу бўлимда ходим йўқлиги ва бўлим ишини тўхтатиши ёзилган хат билан чиқади. Йиллар давомида таъмирланмаган шифохона 2009 йил вилоят ҳокимлиги томонидан 100 миллион пул ажратиб жорий таъмирдан чиқарилган.\nИжтимоий тармоқдаги чиқишларида Гулжаҳон Тоировна вилоят бош инфекционист деб айтилди. Бугун айтишим керак, мана шу Ҳурматли бош инфекционист Юқумли касалликларга зарур бўладиган дориларнинг йиллик эҳтиёжини ишлаб чиқишда, умуман келиб қатнашмайди. Тошкент вилояти Соғлиқни сақлаш бошқармасида йиғилишлар, видеоконференциялар бўлади. Гулжаҳон Йўлдошева эса буларнинг бирортасида қатнашмайди. Мисол тариқасида айтишим мумкинки, вирусга қарши ишлатиладиган дори воситалари бор. Бу дориларни тақсимлаш жараёнида бош мутахассисларни таклиф этамиз ва шифохона сиғимига қараб уларни тақсимлаймиз. Биз айнан шу каби тақсимлаш жараёнига Гулжаҳон Йўлдошевани таклиф этганимизда қатнашмагандилар, орадан бир оз вақт ўтиб эса, уларга берилмаганини айтиб жанжал кўтардилар. Уларга кераклигини тушунган ҳолда ҳайъат қарори билан дориларни олиб бердик. Лекин биз олиб берган доримизни беморларга ишлатмасдан, муддатини ўтказиб, 87 млн бюджет пулига зарар етказди.\nФ.Н.: — Бу қачон бўлган?\nН.А.: — Бу 2019 йил август ойида бўлган воқеа\nФ.Н.: — Нима сабабдан чора кўрилмайди?\nН.А.: — Бу иш юзасидан ички аудит текширувидан кейин ҳужжатлар вилоят прокуратурасига тақдим этилди. Вилоят муассаса раҳбарлари вазирлик ваколатида бўлганлари учун, чора кўриш вазирлик зиммасида бўлади. Биз керакли маълумотларни вазирликка тақдим қилдик.\nҲозирги вазиятдан келиб чиқиб ҳам бир нарсани айтишим мумкин, Вилоят Юқумли касалликлар шифохонасида 90 млнлик антибиотиклар бор. Шу дорини муддати тугашига 20 кун вақт қолди, лекин шу шифохонадан бирорта масъул айтмайди дорилар муддати ўтаётганини. Ҳозирги кунда бу каби дорилар жуда ҳам зарур.\nФ.Н.: — Прокуратура ўтказаётган тергов жараёнида 205 млндан ортиқ пул талон-тарож қилингани аниқланган. Ҳали тергов тугамаган ва бу сумма кўпайиши ҳам мумкин. Бу пуллар талон-тарож қилинганидан ССБнинг хабари бўлгами ёки терговда билдингизми?\nН.А.: — Тизимимизда молиявий ҳолатларни даврий равишда ўрганувчи ички аудит бўлади. Тўғрилаш мумкин бўлган камчиликлар юзасидан тавсиялар беришади. Агар пуллар ноқонуний, мақсадсиз ишлатиб юборилган бўлса, бу иш юзасидан прокуратурага текширув учун ҳужжат тақдим этилади.\nКези келганда қайта айтиб ўтаман, провизор шифохона бўлиб ишлаш жараёнида 17 мартдан то июль ойининг ярмига қадар, бош шифокор Гулжаҳон Тоировна бирор марта шифохонага келмаганлар. Балки айрим кунлари келган бўлишлари мумкин, лекин ташқаридан назорат қилинган. Бизда ҳужжатлар ҳам бор айнан шу кундан бошлаб вилоят юқумли касалликлар шифохонаси провизор шифохона бўлган. Бош шифокор ҳам 17 мартдан бошлаб келмаган.\nЭнг қизиғи, ичкарига кириб ҳолатни бошқармасдан туриб, Президентимиз томонидан берилаётган 6% қўшимча маошни ҳам олган. Аниқ кунини айтолмайман, лекин июль ойининг ўрталаридан бошлаб шифохонага кирди. Ишхонага келмасдан вазиятни билмасдан туриб, шифохонада нималар бор, нималар ортиқчалигини билмасдан турли чиқишлар қилган.\nФ.Н.: — Бир неча ой ишга келмаган деяпсиз. Наҳотки бирорта ходим уни келмаганини айтмаган бўлса, ёки бош шифокордан қўрқишадими?\nН.А.: — Йўқ. Эпидемиологик ҳолат сабаб биздан ҳам айб ўтгандир, бироз назоратни бой бердик. Шифокор кимнидир вакил қилиб қолдиради, бирор нарса керак бўлса, ўша вакил бизга мурожаат қилади. Биз эса табиийки, бош шифокор қаерда эканини сўраймиз. Вакил бош шифокор иш билан юргани ёки фарзандининг тоби йўқлигини айтади. Шундай бўлса ҳам шифохонага керакли анжомлар берилади. Лекин вазиятни билиш мақсадида бош шифокорга қўнғироқ қилганимизда, шифохонага нимадир кераклигидан бехабар экканликлари, ҳеч ким уларга айтмаганини, бориб вазиятни назоратга олишларини айтадилар.\nМана шу каби вазиятлар ортидан биз ўз хулосаларимизни вазирликка берганмиз ва улар ҳозир ўрганишяпти.\nФ.Н.: — Фаррух Рустамовни карантин зонасидаги 14 кунлик фаолиятидан кейин, оғир аҳволда уйга қайтганини биламиз. Бу қанчалик тўғри? Шифокорлар карантин зонасидан тўғри уйга қайтишяптими?\nН.А.: — Тартиб бўйича муддат тугагандан сўнг, ҳар бир шифокор ўзини қандай ҳис қилаётгани сўралади. Агар СOVID-19 касаллиги аниқланса ҳам, клиник белгилари бўлмаса бемалол уйда даволанса бўлади. Рустамов ҳам аҳволи оғирлигини билиб, анализ жавоблари чиққунига қадар провизор бўлимга ётқизилиши керак эди. Бу биз шифокорларнинг ўзимизга нисбатан масъулиятсизлигимиз деб айтишим мумкин. Карантин зонасидан уйига қайтганида тоби йўқлигини маҳаллий поликлиникаларга айтиши керак эди.\nГулжаҳон Йўлдошева Фаррух Рустамов Низом Абдуллаев\n16 Июнь 16:12 43081\n16 Июнь 01:05 27773\n16 Июнь 21:21 24629\n16 Июнь 15:32 23750\n16 Июнь 22:32 22250


Турнинг амал қилиш муддати 01.03.2018 — 01.10.2018\nТашриф буюрилувчи шаҳарлар Лондон — Эдинбург\nСаёҳат нархи UZS 11,030,250 1 одамга (икки ўринлик жойлаштиришда)\nДунёнинг энг кўп сайёҳлар ташрифи рейтингида Лондон доим етакчилар қаторида. Чунки Буюк Британия пойтахти диққатга сазовор масканлари борасида ҳаттоки Парижни ҳам ортда қолдиради. Ким ҳам Биг-Бен, Тауэр, буюк Шерлок Холмс қароргоҳини кўришни, Лондон кўзига ўтириб бутун шаҳарни қуш учар баландликдан томоша қилишни хоҳламайди?!\nУмуман Буюк Британия – бу бир-бири билан аралашган, бироқ ўзлигини йўқотмаган тўртта давлат. Тарихий ва монархик Англия, бетакрор табиатга эга Шотландия, Уэльснинг ўрта аср иморатлари ва Шимолий Ирландия меҳмондўстлиги... Бу ерга йил фаслидан қатъи назар ташриф буюришади, чунки бу ерда ҳар бир мавсум мамлакатни турли нуқталардан намоён қилади.\nTatil.uz Сизга Буюк Британияга сафар қилишни ва Лондон ҳамда Эденбург маромига шўнғиб унутилмас онларни ўтказишни таклиф қилади.\nТурнинг амал қилиш муддати 01.03.2018 дан 01.10.2018 гача.\nСайёҳлар сони энг камида 2 киши.\nҲисоб-китобда 3 юлдузли меҳмонхонада яшаш ва сервис хизмати кўрсатилган.\nҲамкорлар томонидан билдирилувчи барча таклифлар алоҳида аниқлаштирилади.\nОтеллар дастури бўйича истиқомат қилиш (Лондон – 5 тун, Эдинбург – 2 кун)\nЛондондан Эдинбургга кўчиш, икки томонга мўлжалланган темир йўл чиптаси


«Замин» халқаро жамоат фонди васийлик кенгаши раиси Зироат Мирзиёева болалар таълимига бағишлаб ўтказилган халқаро веб-форумда нутқ сўзлади.\n«Болаларнинг таълим олиш ҳуқуқи: пандемия давридаги долзарблик, бардавомлик ва инновациялар» мавзусидаги форум «Замин» фонди ва БМТнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси ҳамкорлигида, 20 ноябр – Жаҳон болалар куни арафасида ташкил этилди.\nЗироат Мирзиёева ўз нутқида ногиронлиги бўлган болалар таълими ачинарли аҳволда қолаётганини қайд этди.\n«ЮНЕСКО маълумотларига кўра, пандемия туфайли ҳанузгача дунёдаги мактаб ўқувчиларининг учдан бир қисми анъанавий таълим олиш имкониятига қайта олмаяпти. Бу жуда ачинарли албатта. Ушбу муаммо онлайн ўқув курслари орқали қисман ҳал қилинишига эришиляпти. Лекин ногиронлиги бўлган болалар таълими масаласи ҳанузгача жуда ачинарли аҳволда қолмоқда.\nБугун фурсатдан фойдаланиб, ушбу болаларга ҳам бошқа болалар каби тенг имконият ва шароит яратиш, уларнинг барча ҳуқуқларини таъминлаш ўта муҳим масала эканини таъкидламоқчиман. Ва нафақат давлат идораси мутассадилари, балки бутун жамоатчиликни мазкур масалага жиддий масъулият билан қарашга чақириб қоламан.\nЧунки ҳар бир боланинг ўзлиги бор. Болалар ҳар хил бўлганлиги билан уларнинг ҳуқуқлари тенг бўлиши лозим. Шу сабабли таълим жараёнларида ҳар бир бола учун индивидуал ёндашувни топиш, ҳеч бир ўғил ва қизни эътибордан четда қолдирмаслик зарур», – деди у.\nФонд раиси ногиронлик тиббий масала эмас, биринчи навбатда инсон ҳуқуқлари масаласи эканини таъкидлади.\n«Ўтган даврда бу соҳада мустаҳкам ҳуқуқий пойдевор яратилди, ўнлаб қонунлар қабул қилинди. Республикамиз БМТнинг «Бола ҳуқуқлари тўғрисида»ги Конвенциясига қўшилди ва унинг ратификация қилиниши илк халқаро ҳужжатлардан бири бўлди.\nШу йилнинг 23 сентябр куни қабул қилинган янги таҳрирдаги «Таълим тўғрисида»ги қонунга илк бора «инклюзив таълим» тушунчаси киритилди. Шунингдек, «Ногиронлиги бўлган шахслар ҳуқуқлари тўғрисида»ги қонунда илк бор «ногиронлик белгисига кўра камситилишга йўл қўймаслик» тамойили киритилди.\nНогиронлик эндиликда тиббий масала эмас, балки биринчи навбатда инсон ҳуқуқлари масаласи дея қонуний эътироф этилди.\nШуни таъкидлаш жоизки, ногиронлиги бўлган болалар учун тўсиқлардан холи ва инклюзив муҳитни яратиш орқали уларнинг тўлиқ ва сифатли таълим олишини таъминлаш – бола ҳуқуқларини амалга оширишнинг самарали йўлларидан биридир», – деди Зироат Мирзиёева.\n«Замин» фонди раҳбари ногиронлиги бўлган болаларнинг барча билан тенг бўлиши ва ўз ўринларини топиши учун шарт-шароитлар яратиб бериш фонднинг асосий мақсадларидан бири эканини таъкидлади. Унинг қайд этишича, фонд эшитиш қобилияти заиф болалар учун таълимни ривожлантириш дастурини ишлаб чиққан ва унинг асосида «Zamin Education», «Инклюзив таълимни қўллаш» лойиҳалари амалга оширилмоқда.\nЗироат Мирзиёева ўз сўзида Жаҳон болалар куни арафасида бу каби халқаро форумни ҳар йили ўтказишни таклиф қилди.\n«Жаҳон болалар куни муносабати билан, дунёдаги барча болалар ва уларнинг ҳуқуқларига ҳурмат изҳор этиш мақсадида бугун соат 18:00дан бошлаб Ўзбекистондаги тарихий ва замонавий бинолар мовий рангда ёритилади. Бу – болаларимизга ўз меҳримизни яна бир бор изҳор қилишимизнинг ифодасидир», – деди «Замин» халқаро жамоат фонди васийлик кенгаши раиси.\nЗироат Мирзиёева Нукусдаги мактаб-интернатга борди. Мактаб 204 та эшитиш аппарати билан таъминланади


..:: ISLOM.UZ ::.. - Қуръон мушрикларнинг илоҳаларига сиғинишга чақирадими?\n“Ҳурматли фаришталар” тўғрисидаги “шайтоний” оятлар тарихи.\n6-жавоб. Тарихчилар Ибн Саъд “Табақот ал-Кубро”да, ат-Табарий “Тарих ар-Русул вал Мулук” асарларида “ҳурматли фаришталар” (яъни шайтоний оятлар) тарихини келтириб ўтадилар. Мазкур тарихчиларнинг асарларида Пайғамбар савнинг мусулмонларини қийналаётганларини кўриб, Аллоҳга дуо қилиб сўрадиларки: “Кошкийди мени улар билан (қурайшилар билан) яқинлаштирадиган Ваҳий нозил бўлса эди”. (Ибн Асир Тарих ул-жамил. Т.П.С.52). Шундан сўнг Пайғамбар сав ўз қабилалари билан яқинроқ бўлиш йўлларини излай бошладилар, қурайш ҳам қандайдир у зот билан сулҳга мойил бўла бошладилар.Бир куни улар Пайғамбар савни Каъбанинг ёнида Нажм сурасини ўқиётган ҳолда учратиб, “(Эй мушриклар) кўрдингизми, (санамларингиз) – “Лот”, “Уззо”ни ва яна учинчилари бўлмиш “Манот”ни” (бу бутпараст арабларнинг санамларининг исмлари) (53:19-20) оятларни ўқиётганларида, гўёки Пайғамбар сав “ҳақиқатдан ҳам улар ҳурматли фаришталардир, уларнинг шафоатига ишониш лозим” деган эмишлар.\nКейин сура тугагач, сажда қилган эмишлар, мушриклар ҳам бу сўзлардан рози бўлиб сажда қилганмишлар. Бундан барча қурайш аҳли Пайғамбар савдан рози бўлиб: Биз ҳам Аллоҳнинг барча махлуқотнинг холиқи ва Розиқи эканлигини биламиз, Унинг истаги билан барча туғилиши ва ўлишини ҳам биламиз, лекин бизнинг худоларимиз Унинг олдида бизни шафоат қилади. Агар сен ҳам имон келтирсанг биз сен билан биргамиз” дейишибди.Шундай қилиб ўртадаги ихтилоф бартараф бўлибди.\nМазкур тарихчиларнинг асарларида келтириладики, юқоридаги хабар Ҳабашистонга етиб борди ва мусулмон муҳожирларни ватанларига қайтишга ундади. Лекин улар Маккага етишларига бир соат юришлик йўл қолганда, Кинона уруғидан бир кишини учратдилар ва у: “Муҳаммад сав Қурайшларнинг худолари ҳақида аввал яхши гапирган эди улар бўйсундилар, лекин кейинроқ Пайғамбар санамлар ҳақида ёмон гапира бошлаган эди, улар ҳам юз ўгириб душманликни давом эттира бошладилар”–деди. Шундан сўнг баъзи мусулмонлар Ҳабашистонга қайтиб кетдилар, баъзилари Маккага ўз қариндошлариникига яширин равишда кирдилар.\nБу шубҳали воқеага баъзилар шуни ҳам қўшадиларки, Пайғамбар сав “Нажм” сурасининг мазкур оятларини ўқиб бўлгач, қурайшликларни: “Агар сен ҳам бизнинг худоларимизга имон келтирсанг, биз сен билан биргамиз” деган сўзларидан сўнг у зот шубҳага тушди, сўнгра уйларига келганларида фаришта Жибрил келиб, Нажм сурасини ўқиб: у зотга “ҳурматли фаришталар” тўғрисида ҳеч нарса гапирмаганини айтибди. Шундан сўнг Пайғамбар сав Қурайшнинг санамларига ҳужумни давом эттира бошлади, Маккаликлар ҳам ўз навбатида у зот билан душманчиликни давом этирдилар.\nМашҳур Ҳадис алломалари – ал-Бухорий, Муслим, ал-Байҳақий, ан-Нававий ва бошқалар, шунингдек Фахриддин ар-Розий – “Ҳурматли фаришталар” тўғрисидаги тарих аниқ тўқиб чиқарилган нарса дейдилар. Ан-Нававий: “Бу тарихда ҳеч бир ростга ўхшайдиган нарса йўқ, на ривоят жиҳатидан ва на мантиқ жиҳатидан” дейди. Бу тарих тўғрисида ибн Исҳоқдан сўрашганда у ҳеч шубҳаланмасдан: “бу худосизлар ўйлаб топган тўқима гап” деб айтган экан.\nМусулмон муфассирлар “Ҳурматли фаришталар”тўғрисидаги тарихнинг қалбаки тўқима эканлигига асосий далил сифатида “Ан-Нажм” сурасининг умумий маъносини келтирадилар. Гап шундаки бу сура Аллоҳнинг ягоналигини билдириш ва кўп худоликни инкор қилишга бағишланган. Бу суранинг шу ҳақда гап кетган 18-23 оятларида аниқ кўриниб туради: “Дарҳақиқат, у (ўша соатда) Парвардигорининг буюк аломатларини кўрди. (Эй, мушриклар,) кўрдингизми (санамларингиз) – “Лот”, “Уззо”ни ва яна учинчилари “Манот”ни? Эркак (жинси) сизларники-ю, аёл (жинси) У зотникими?! У ҳолда бу адолатсиз тақсим-ку У (ном)лар фақат сизлар ўзларингиз ва ота- боболарингиз қўйиб олган номлардир. Аллоҳ улар (маъбудалиги) ҳақида бирор ҳужжат туширган эмас. У (мушрик)ларга Парвардигорлари томонидан ҳидоят (Қуръон) келиб турган ҳолда улар фақат гумонга ва ҳавойи нафсларигагина эргашмоқдалар”. (53:18-23).\nБу оятларнинг маъносидан кўриниб турибдики, уларнинг асли маънолари очиқдан очиқ кўпхудоликка қарши йўналтирилган. Мана шу матнга бирор бир санамларни мақталган қандайдир қаторни киритиш мумкинми? Агар бу ерга “Ҳақиқатда улар ҳурматли фаришталар уларнинг шафоатларидан умид қилиш лозим” деган сўзларни киритилса, суранинг барчаси ўз маъносини йўқотиб, бир тўда қарама-қарши даъволар йиғиндисига айланиб қолар эди. Бу оятлардан кейинги оятлар ҳам кўпхудоликка қарши йўналтирилган. Яъни шу ўринда бирданига мушрикларнинг санамларини Аллоҳни олдида шафоат қилади деб айтилган сўзларни киритиш мумкин эмас, яна ушбу оятларнинг олдидан ва улардан кейин ёлғон ақидани танқид қилинган бўлса, суранинг умумий матни бундай ақидани, бундай шафоатни инкор этиб турса, бу иш қандай мумкин бўлсин!\nШу сабабли мусулмон муфассирлар фикрича бу шундай ҳам аниқ, “ҳурматли фаришталар” воқеаси тўқиб чиқарилган. Бу миш-мишлар худосизлар ва бидъатчилар томонидан маълум мақсадда кўзлаб тарқатилган.\nТарихчилар ибн Саъд ва ат-Табарий Пайғамбар савдан бир неча юз йил кейин яшадилар. Улар ўзларига етиб келган хабарларни ривоят қилиб боришган, лекин уларда тасвирланган воқеалар қанчалик ҳақиқатга яқин ёки яқин эмаслигини тадқиқ қилиб текшириб кўришмаган. Шунинг учун уларнинг асарларида баъзи заиф ривоятлар ва аввалги мусулмонлар ҳаёти тўғрисида умуман тўқима маълумотлар ҳам кириб қолган. Мазкур муаллифлар бу ривоятларни саҳиҳлигини даъво ҳам қилишмаган, балки ўзлари халқ орасида эшитганларидек ривоят қилганлар. Пайғамбар савнинг ҳаётларини тасвирлаган, кейинроқ ўтган баъзи тарихчилар уларга суяниб, мазкур шубҳали тарихни такрорладилар.\nМиср муфтийси Муҳаммад Абду “хурматли фаришталар” тўғрисидаги тарихни танқид қилган мақоласида: Араб тили қоидаларида Худо сўзига нисбатан ҳурмат қилиш маъносида (курнук) шаклидаги сўз бирикмаси ишлатилмайди. Бундай атама умуман мавжуд эмас. Арабларнинг мушриклик даври тарихини тасвирлаган исломгача бўлган пайтдан ҳозирги замонгача бирон бир тарихчи ёки шоир худоларга нисбатан бундай суз шаклини ишлатмаган. Курнук сўзи мазкур воқеани ривоят қиладиганларнинг фикрича “ҳурматли” маъносини билдиради. Сўзма-сўз таржимада эса оппоқ рангли ғоздан каттароқ бўйни узун чиройли қуш-“оққуш” га айтилади. Бу сўз қадимги араб илоҳаларини улуғлашга нисбатан ишлатилмаган. Курнук сўзининг иккинчи маъноси “кўкраги тўла гўзал”, “кўкраги тўла маҳбуба” ни билдиради. Бу маъноларнинг ҳам мазкур мавзуга ҳеч қандай алоқаси йўқ.\nҲинд илоҳиётчиси Мавлоно Шиблий “ҳурматли фаришталар” даъвосини нотўғри эканликини исботлаб, ёзади: Пайғамбар одамлар олдида ошкора қуръон ўқиганларида атрофларида мушриклар тўпланиб баланд овозлар билан бақириб-чақириб пайғамбар савга халақит берардилар. У зот ўқиётган оятлар орасига ўзларининг сўзларини ҳам қўшиб юбормоқчи бўлар эдилар. Бу тўғрида Қуръони каримда: “ (Муҳаммад тиловат қилаётган вақтда) Сизлар бу Қуръонга қулоқ солманглар ва (уни чалғитиш учун) жаврайверинглар, (шунда) зора ғолиб бўлсаларинг” (41: 26). Пайғамбар сав “ан-Нажм” сурасини ўқиётган, қурайшилардан бири гўё пайғамбар савнинг сўзларини давомига ўхшатиб “Ҳақиқатан ҳам улар ҳурматли фаришталар, уларнинг шафоатидан умид қилиниши лозим” деб қичқирди. Оломон ичида буни Пайғамбар сав айтган деган гап тезда тарқалиб кетди. Шундай қилиб, мушриклар Пайғамбар сав кейинги марта “Ан-Нажм” сурасини тиловат қилаётганларида уларнинг “худолари” га қарши сўз айтиб юборишларини билиб, бу сўзларни аввалдан тайёрлаб олишган, кўпчилик олдида пайғамбар савга тиловатлари ўртасида уни гапириб оятларни ўз сўзларига аралаштириб юборишга ҳаракат қилишди. Душманларга қарши бундай усул билан курашиш маълум ва машҳур.\nМусулмон тафсирчилари “ҳурматли фаришталар” воқеасини ишончли эмаслигини Пайғамбар сав ҳаётлари мисолида ҳам исботлаб беришган. Гап шундаки у зотнинг ҳаётлари кўпхудоликка қарши аёвсиз кураш билан ўтган, ва бу курашда Пайғамбар сав юқорида зикр қилинган воқеадан кўра қийинроқ ҳолатларга ҳам тушганлар. Лекин ҳеч бир ҳолатда мушриклар билан уларнинг эътиқодларига нисбатан розиликка бермаганлар, бу билан мусулмон муфассирлари “шайтоний оятларни” тўқима эканлигини исботлайдилар.\nБундан ташқари ўша ҳолатда бутпарастларнинг худоларини тан олишга мажбур қиладиган бирон бир ташқи таъсир қиладиган ҳолат ҳам мавжуд эмас эди. 10 йил давомида мушриклар билан ҳеч қандай муросасиз курашиб келган, ваҳоланки улар буни неча марта таклиф қилишган. Бу йўлда у зот ва саҳобалар беҳад азобга, хорликка ва қувғинга учрадилар. Қачонки Макканинг обрули кучли кишиларидан – Ҳамза ва Умар ра Исломга киргач. мусулмонлар жамоаси кучайиб, Маккада, Арабистон ярим оролида уларнинг катта куч эканликларини билиниб, тан олингандан кейин мушриклар билан қандайдир келишишга кўниш, энг муросасоз одам учун ҳеч қандай маъно касб этмайди.\nМусулмонларнинг Ҳабашистондан Маккага қайтишлари ўша “ҳурматли фаришталар” тарихига боғлиқ деб даъво қилаётган тарихчиларнинг фикрлари хато ҳисобланади. Бу мусулмонларнинг Маккада кучайишига сабаб бўлган Умар ибн Хаттобнинг Исломга кириши пайтига мувофиқ келган кўчиш, Ҳабашистондаги қўзғолон туфайли бўлган эди, тўғрироғи, мусулмонларни кучайиб кетаётганларига жавобан мушриклар Пайғамбар тўғриларида ёлғон миш-мишлар тарқата бошладлар.\nМушриклар муҳожирларнинг қайтиб келганларини билишлари билан Ҳошим уруғи билан савдо қилиш, қуда андачилик қилиш, мусулмонлар билан гаплашиш ва умуман алоқада бўлишни ман қилдитлар, шу билан бир вақтда Муҳаммад савни жисмоний маҳв қилиш режаларини туза бошладилдар. Шунинг учун Пайғамбаримиздан бошқа одам бўлганда шундай қийин шароитда ён бериб, муроса келишга ҳаракат қилиб унга риоя ҳам қилар эди.\nХулоса қилиб айтганда тарихчилар Пайғамбар са даъват қилаётганларида тарқатилган ва халқ орасида юрган бошқа миш-мишлар қаторида эшитганларини ёзишган. Улар ҳеч қандай тарихий аҳамиятга эга эмас. Қуръон матнини тадқиқоти ҳам Ан-Нажм сурасига зикр қилинган “шайтоний, мушрикона” оятларни мутлақо киритиб бўлмаслигини кўрсатиб турибди.


Ўзбекистон: Тошкентда генерал Собир Раҳимовнинг ҳайкалини бузиб ташладилар - Фарғона.Ру ахборот агентлиги\n06:55 msk, 7 Июль 2020\nЎзбекистон: Тошкентда генерал Собир Раҳимовнинг ҳайкалини бузиб ташладилар\n08.01.2011 05:16 msk\nФото © “Фарғона”\n2011 йил 6 январь куни Тошкентда яқиндан бери “Олмазор” тумани дея атала бошланган Собир Раҳимов тумани ҳудудида Улуғ Ватан уруши қаҳрамони, генерал-майор Собир Раҳимов ҳайкали бузиб ташланди.\nИкки метрли постаментда турган тўрт метрли ҳайкални олтита бульдозер бузди. Бетон, гранит парчалари, турпоқ КамАЗларга юкланиб шу пайтнинг ўзида олиб чиқилди. Бу ишларнинг барини милиция ва шаҳар ҳокимлигининг кўп сонли ходимлари назорат қилиб турдилар.\nҲайкалнинг тақдири ҳал бўлгани 2010 йилнинг охиридаёқ маълум бўлганди. Ўшанда, кутилмаганда Иккинчи Жаҳон урушидаги ягона ўзбек генерали номини кўтариб юрган метро станциясининг номи алмашди, шундан кейин унинг номи билан аталган пойтахтдаги туман номи ҳам ўзгарди. Маълум бўлишича, Фарғона вилоятидаги шу номдаги туман ҳам бошқача аталадиган бўлибди. Ўзбекистон расмийлари одатдагидек, бу ишларга ҳеч қандай изоҳ бергани йўқ.\nСобир Раҳимов ҳайкалининг бузилиши. Тошкент, 2011 йил 6 январь\nУмуман олганда, бунга изоҳнинг ҳам кераги йўқ эди, чунки бу ишларнинг бари Ислом Каримовнинг замонавий ўзбекистон ҳудудида рус ва совет ўтмиши меросини босқичма-босқич йўқотиш бўйича сиёсати ўзанида олиб борилмоқда.\nХалқ хотирасидан Собир Раҳимов номини ўчириб ташлашга интилишни тушунса бўлади, негаки бугунги кун Ўзбекистон тарихи давлат мифологоиясида қаҳрамонлар сони иккита бўлиши мумкин, холос. Булар – ўрта асрлар қаҳрамони буюк соҳибқирон Амир Темур ва замонамизнинг қаҳрамони Ислом Абдуғаниевич Каримов.\nБу ерда генерал-майор Собир Раҳимов ҳайкали 1981 йилда ўрнатилганини, ёдгорликни ҳайкалтарошлар С. Бабаян ва А. Раҳматуллаев ҳамда архитектор Л. Адамовлар яратганини қўшиб айтишимиз қолди, холос. Собир Раҳимовнинг ҳаёти ва тақдири ҳақида Wikipedia ҳамда Герои страны веб-сайтида ўзбекистонлик уруш қаҳрамонларга бағишланган саҳифада ўқишингиз мумкин.\nС. Раҳимов ҳайкалининг бир ой аввалги кўриниши\nБугун эса ҳайкални шундай қилиб буздилар\nАлексей Волосевич (Тошкент).”Фарғона” халқаро ахборот агентлиги


20 ноябр куни Самарқанд шаҳридаги Мирзо Улуғбек кўчасида жойлашган савдо дўконида эркак ўз хотини ва унинг танишини пичоқлаб ўлдиргани ҳақида хабар берилган эди. Кўп ўтмай ўша ҳолатнинг видеоси интернетда тарқалди.\nСамарқанд вилояти ИИБ ахборот хизматининг ёзишича, ўша видеолар ноқонуний тарқатилган ва уларни тасвирга олиб тарқатганларга нисбатан қонуний чора кўрилган.\n«Самарқанд шаҳридаги савдо марказларидан бирида қонга булғанган пичоқни кўтариб, икки кишининг ўлимига сабаб бўлган фуқаронинг тасвири акс этган видео ҳамда фотолавҳалар тарқалди. Шов-шувларга сабаб бўлган ушбу видео (фото) юзасидан ИИБ ходимлари текширув ишларини олиб боришди. Ваҳшийлик акс этган ушбу видеолавҳалар 3 нафар самарқандлик йигитлар томонидан тасвирга олиниб, тарқатилгани маълум бўлди.\nМаъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексда 189-1 ва Жиноят кодексида 130-1-моддалар мавжуд бўлиб, зўравонликни ёки шафқатсизликни тарғиб қилувчи маҳсулотни тайёрлаш, олиб кириш, тарқатиш, реклама қилиш, намойиш этиш учун жавобгарлик белгиланган», – дейилган ИИБ баёнотида.\nМаълумот учун, юқоридаги жиноят 20 ноябр, жума куни 42 ёшли эркак томонидан рашк туфайли содир этилган. Паст Дарғом туманида яшовчи фуқаро хотинини кузатиши вақтида уни бошқа эркак билан кўриб қолади ва Самарқанд шаҳридаги халқ тилида «Поворот» деб аталувчи жойдаги савдо дўкони ичида ҳар иккисини пичоқлаб, ўлдиради. Тарқалган видеода кўринганки, қотил жиноятни содир этгач, ҳеч қаерга қочмай одамлардан милицияни чақиришни сўраган.\n#Самарқанд вилоят ИИБ


Июль ойида Олмаота вилоятидаги «Илиский» полигонида «Дашт бургути-2019» тинчликпарварлик тактик ўқув машқлари ўтказилди. (Қозоғистон мудофаа вазирлиги)\nОЛМАОТА – Минтақа мамлакатлари хавфсизлик таҳдидларига қарши чораларни кучайтириб, қатор ташаббусларни амалга оширмоқда.\nИД етакчисининг ўлими\nОктябрь ойида Сурия шимоли-ғарбида АҚШ кучлари ўтказган тунги рейд давомида ИДнинг қўлга тушмас етакчиси Абу Бакр ал-Бағдодий кўп сонли жангарилар билан бирга ўлдирилган.\n27 октябрь куни ерости йўлидаги бурчакка қадалган ал-Бағдодий худкушлик белбоғини портлатиб, ўзи ҳамда уч нафар фарзандининг ҳаётига зомин бўлди.\nДунё етакчилари ва таҳлилчилар ал-Бағдодийнинг ўлдирилганини ИДга қарши курашдаги муҳим босқич сифатида баҳоладилар.\nЛивандаги миссиясини якунлаган қозоқ тинчликпарварлари Нур-Султондаги полигонда ҳарбийча қадам ташлаб бормоқда, май ойи. (Қозоғистон мудофаа вазирлиги)\nШундай бўлса-да, бу ҳодиса Марказий Осиёдаги вазиятга таъсир этмасдан қолмайди. Минтақада асосий террорчилик таҳдиди манбаининг йўқ қилинганига қарамай, янги хавфлар юзага келиши мумкин.\nЖангарилар янги жанг майдонларини изламоқдалар ва ўзлари учун «кўп тарафдан қулай бўлган» Марказий Осиёга эътибор қаратишлари мумкин, дейди Олмаоталик диний ва жамоат арбоби Мурат Телибеков.\nСуриядан мажбурий репатриация\nБу орада Марказий Осиё мамлакатлари расмийлари тугаётган йилда ўз фуқароларини Сурия ва Ироқдан қайтариш бўйича операция ўтказдилар.\nҚайтарилганларнинг аксарияти у ерда иложсиз қолган аёллар ва болалар эди, аммо маҳаллий хавфсизлик хизматларининг текшируви улар орасида ИД сафида курашган жангарилар ҳам борлигини аниқланган.\nҚозоғистон ҳукуматининг «Жусан» (Аччиқ шувоқ) операцияси доирасида жорий йилда 600 га яқин фуқаро, жумладан 400 нафар бола бир нечта авиарейс билан Суриядан ватанига олиб келинди.\nҚозоғистон Миллий хавфсизлик қўмитасининг (КНБ) захирадаги полковниги, «Аксилтеррор қўмита» жамоатчилик бирлашмаси раиси Аманжол Уразбаевнинг сўзларига кўра, Қозоғистон учун энг аввало жажжи фуқароларни қутқариш, шундан кейингина ватанига қайтарилган одамларнинг айбдорлик даражасини аниқлаш муҳим эди.\nОктябрь ойида Ўзбекистон 64 нафар бола Ироқдан ватанига қайтарганини эълон қилди, уларнинг оналари бу мамлакатда «террорчи ташкилотлар аъзоси» сифатида қамоқ жазосини ўтаётган эди.\nАввалроқ, май ойи охирида расмий Тошкент 156 нафар ўзбекистонлик Яқин Шарқдан қайтарилганини эълон қилган эди. Ўз навбатида, Тожикистон апрел ойида Ироқдан 84 болани эвакуация қилган.\nШунингдек, Қирғизистон ҳам Сурия ва Ироқдан ўз фуқароларини қайтаришга қарор қилганини билдирган, расмий маълумотларга кўра, бу икки мамлакатда тахминан 850 Қирғизистон фуқароси, жумладан аёллар ва ёш болалар бор.\nТожикистон чегарасидаги қонли ҳодиса\nНоябр ойида Тожикистон хавфсизлик кучлари 15 нафар ИД жангариси ўлдирилгани ва тўрт гумондор ҳибсга олинганини маълум қилганлар. Расмийларнинг сўзларига кўра, улар Афғонистон ҳудудидан ўтиб, Ўзбекистон билан чегарада жойлашган Ишкобод чегара постига ҳужум қилган ва бир чегарачи билан милиция ходимини ўлдирган. Аммо тўқнашув тафсилотлари борасида турли маълумотлар тарқатилган.\nБу Тожикистонда жангарилар томонидан амалга оширилган навбатдаги қонли ҳужум бўлди. Мамлакат дунё бўйича афюн ва героин ишлаб чиқаришда етакчи бўлган Афғонистон билан 1344 км узунликдаги умумий чегарага эга. Чегара ҳудудларида афғон контрабандачилари томонидан тожикистонликларнинг отиб ўлдирилиши, уларни ҳибсдаги наркофурушларга алмаштириш мақсадида ўғирлаш каби ҳодисалар тез-тез юз бериб туради.\nБу воқеа яна бир бор Афғонистоннинг минтақа учун таҳдиди жиддийлигича қолаётганини кўрсатган.\nМарказий Осиё ва Афғонистон: хавфсизликни мустаҳкамлаш йўлидаги ҳамкорлик\nМарказий Осиё мамлакатлари (учтаси Афғонистон билан чегарадош) қўшни давлат муаммоси бутун минтақага ёйилишининг олдини олиш мақсадида Афғонистондаги барқарорликни таъминлашга оид чораларни кучайтирдилар.\nУлар асосий эътиборни иқтисодий ҳамкорликни кенгайтиришга қаратганлар.\nАвгуст ойида Олмаотада «Афғонистон: савдонинг янги уфқлари» бизнес-форуми бўлиб ўтди. Тадбир доирасида зираворлар, ёнғоқлар, қуритилган мевалар, гиламлар, кийим-кечак, қимматбаҳо тошлар ва заргарлик буюмлари ишлаб чиқарувчи 72 та афғон компанияси ўз маҳсулотларини намойиш этди.\n«Қозоғистон Афғонистонни барқарорлаштиришда фаол иштирок этмоқда ва сўнгги йиллар давомида гуманитар ёрдам тариқасида 70 миллион АҚШ долларидан ортиқ маблағ ажратган. Афғонистонлик ёшларнинг Қозоғистон университетларида таълим олиши, озиқ-овқат, кийим-кечак ва зарур маҳсулотларни етказиб бериш, шунингдек Афғонистонда инфратузилма объектларининг қурилиши шулар жумласидандир», деган эди Қозоғистон ташқи ишлар вазирлигининг Олмаотадаги идораси раҳбари Эрлан Искаков август ойида.\n«Марказий Осиё афғон корхоналарига ўз маҳсулотлари учун янги бозорларни кашф қилишга имкон беради», бу ўз навбатида «афғон халқининг фаровонлигини оширишга кўмаклашади», деган эди август ойида АҚШ халқаро тараққиёт агентлигининг (USAID) Марказий Осиё бўйича минтақавий ваколатхонаси раҳбари Кристофер Эдвардс.\nАфғонистон масаласи 2019 йилда бўлиб ўтган қатор юқори даражадаги минтақавий учрашувларнинг кун тартибидан ўрин олди.\nМинтақавий хавфсизлик ва савдо-сотиқни кучайтириш Марказий Осиё давлатлари раҳбарларининг Тошкентда ўтган учрашувида устувор масалалардан бири сифатида белгиланган.\n29 ноябр куни бўлиб ўтган олий даражадаги музокараларда Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев, Қирғизистон президенти Сооронбай Жеенбеков, Тожикистон президенти Имомали Раҳмон, Туркманистон президенти Гурбангули Бердимухамедов ва Қозоғистоннинг собиқ президенти Нурсултон Назарбоев иштирок этди.\nЎзбекистон ташқи ишлар вазирлиги маълумотларига кўра, Афғонистонни минтақавий савдо битимларига жалб қилиш ва тинчлик жараёнини жадаллаштириш учун иқтисодий ва инфратузилма лойиҳаларини амалга ошириш режалаштирилмоқда.\nКиберхавфсизлик мақсадларини кўзлаб\nБу йил минтақада Интернетда кучайиб бораётган таҳдидларга қарши кураш фаоллашган.\nСентябрь ойида Туркманистон киберхавфсизликка доир янги қонунни қабул қилди. У маҳаллий ахборот ресурслари маълумотларини қайта ишлайдиган, давлат ҳокимияти ва маҳаллий бошқарув органлари фойдаланувидаги барча давлат ва хусусий сектор алоқа тизимларининг киберҳимоясини таъминлашни кўзда тутади.\nЎз навбатида, Қозоғистон интернетни диққат билан кузатиб, террорчилик ташвиқотига барҳам беришга уринмоқда.\nАхборот ва ижтимоий тараққиёт вазирлиги хабарига кўра, 2019 йилнинг биринчи ярмида интернетнинг қозоқ тилидаги сегментида 45 мингга яқин материаллар аниқланган бўлиб, уларнинг 90 фоизи терроризм ташвиқоти билан алоқадор бўлган. Ўтган уч йил ичида 167 нафар қозоғистонлик интернет орқали терроризм ва экстремизмни тарғиб қилишда айбланиб, судланган.\nБу орада, август ойида Тожикистонда интернетдан террорчилик мақсадларида фойдаланишнинг олдини олиш бўйича машқлар ўтказилди.\nТожикистон Давлат алоқа хизмати директори ўринбосари Илҳомиддин Атоев август ойида «жангарилар янги технологиялардан фаол фойдаланиб бораётгани сабабли терроризмга қарши курашни жадаллаштириш муҳим эканини» таъкидлаганди.\n«Дашт бургути-2019» машқлари\nИюнь ойида Марказий Осиё давлатлари ва Қўшма Штатлар Қозоғистонда «Дашт бургути-2019» ҳарбий машқларини ўтказдилар. Бу машқларда Қўшма Штатлар билан бирга Буюк Британия, Тожикистон ва Қирғизистон ҳам иштирок этди. Туркия ва Ўзбекистон кузатувчи сифатида қатнашган.\n«Бу машғулотлар ҳарбийларга «тинчликпарварлик операциялари ва ҳарбий отрядларнинг тегишли тактика, техника ва амалиётлари» самарадорлигини таъминлашга ёрдам беради ҳамда АҚШ ва Қозоғистоннинг қуруқликдаги кучлари тайёргарлигини оширишга мўлжалланган», дейилади АҚШ Марказий қўмондонлиги (CENTCOM) баёнотида.\n2003 йилдан бери ҳар йили ўтказиб келинадиган «Дашт бургути» машқлари тинчликпарвар десантчилар кўникмаларини ҳар томонлама мустаҳкамлашга қаратилган. 2012 йилдан бошлаб, бу машғулотлар НАТОнинг «Тинчлик йўлидаги ҳамкорлик» дастурига киритилган.\nҒарб давлатлари Қозоғистон ва унинг қуролли кучларига ишонади, шу сабабли улар дунёда хавфсизлик ва барқарорлик ўрнатишга оид халқаро миссияларда Нур-Султоннинг фаол иштирокини қўллаб-қувватлайдилар, дейди Қозоғистон ташқи ишлар вазирлигида 18 йиллик иш тажрибасига эга сиёсий таҳлилчи Кабек Бейсебаев.\nҚозоғистоннинг тинчликпарварлик салоҳияти\nЖорий йилда Қозоғистон тинчликпарварлик лойиҳаларидаги иштирокини ва Бирлашган Миллатлар Ташкилоти (БМТ) билан хавфсизлик соҳасидаги ҳамкорликни кенгайтирди.\nЯнварь ойида Қозоғистоннинг «Тинчлик йўлидаги ҳамкорлик» (KAZCENT) ўқув маркази бутун дунёдан келган тинчликпарварларни тайёрлаш учун БМТ сертификатини олган эди, деб хабар берган Қозоғистон ТИВ.\nБМТ муваққат кучлари таркибида Ливандаги тинчликпарварлик миссиясини якунлаб қайтган қозоғистонлик ҳарбий хизматчилар БМТ томонидан «Тинчликпарварлик хизматлари учун» нишонлари билан тақдирландилар.\nЭнди мамлакат уларда бевосита иштирок этмоқда.\n«Умид қиламизки, яқин келажакда мамлакатимиз аскарлари, оддий фуқаролар ва полиция ходимлари низо ҳудудларида фаолият олиб борадилар. Бу Қозоғистоннинг халқаро майдондаги нуфузини мустаҳкамлашга хизмат қилади», деган эди Дубовцев июл ойида.\nЭрон Туркманистонни Қорабоғ можаросига махфий аралашувда айблаб ёмонотлиқ қилишга уринмоқда\nЭрон Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси (ИИПК) билан боғлиқ манбалар Туркманистон ўз ҳудуди орқали афғон жангариларини яширинча олиб ўтишга ёрдам бераётгани ҳақида миш-миш тарқатган.


ЖССТ дунёда ковид-19 билан боғлиқ вазият барқарорлашаётганини эълон қилди\n06 Iyul 19:20 / Published in COVID-19\nЖаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти дунёда коронавирус билан боғлиқ вазият барқарорлашаётганини эълон қилди.\nЖССТ дунёда COVID-19 билан касалланишнинг барқарорлашишини эълон қилди.\nЖаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) фавқулодда вазиятлар бўйича дастури директори Майкл Райан сўнгги бир ҳафта ичида глобал вазият барқарорлашди, деди Twitter-трансляциясида. Ҳаммаси бўлиб, 2,6 миллионга яқин касалланиш ва 54 минг ўлим ҳолатлари рўйхатга олинган.\n«Агар сиз сўнгги икки ҳафта ичида касалланиш графигини кўриб чиқсангиз, унда қандайдир барқарорлашув бўлганини кўришингиз мумкин, аммо бу жуда юқори даражада бўлган», деди Майкл Райан.\nЖССТ вакили таъкидлашича, дунёдаги ҳозирги эпидемиологик вазият 2-3 ой аввалгидан яхшироқдир. Шу билан бирга, айрим мамлакатларда касалланиш даражаси сезиларли даражада пасайган, аммо бошқа мамлакатларда, аксинча, бу тез ўсиб бормоқда. Раян касалланишнинг кўпайиш сабабларини, хусусан, вируснинг янги турларини пайдо бўлишини, пандемия чекловларининг юмшатилишини ва одамлар ўртасидаги алоқаларни кенгайишини айтиб ўтди.\nЎз навбатида ЖССТ мутахассиси Мария ван Керхов дунёдаги эпидемия манзарасини «ноаниқ» деб атади. Шундай қилиб, Америкада юқтирганлар сонининг 13% га камайиши кузатилмоқда, қолган барча минтақаларда эса юқтирганлар сони кўпаймоқда. Бир ҳафта давомида Европада касалланишнинг ўсиши тахминан 28%, Африкада — 15%, Ғарбий Тинч океани минтақасида — 10%, Шарқий Ўрта ер денгизида — 9%, Жануби-Шарқий Осиёда — 7%.\nКасалликнинг ошиши дунёнинг камида 20 мамлакатида кузатилмоқда. Бир ҳафта ичида бутун дунё бўйлаб касалликларнинг умумий сони ошди, ўлим ҳоллари эса камайди, қуруқ порт транзит мақсадида очиқ қолади ва товарларни олиб кириш ва экспорт қилиш одатдагидек давом этади.\nTagged under: БАРҚАРОРЛИК, ЖССТ, КАСАЛЛАНИШ, КОРОНАВИРУС\nВакцинация қилинган сертификатни қандай олиш керак\nҚорақалпоғистонда янги соғлиқни сақлаш вазири тайинланди


Huawei реклама қилаверадиган ҳамёнбоп смартфон - Terabayt.Uz\nHuawei реклама қилаверадиган ҳамёнбоп смартфон\nИшлаб чиқарувчи: Huawei компанияси.\nТақдим қилинган вақти: 2017 йил январ.\nКорпус материали: алюминий;\nАлоқа тармоғи (2 та сим-картали): 2G (850, 900, 1800, 1900 МГц), 3G (800, 1900, 2100, 900 МГц), 4G HSPA, LTE;\nПроцессори: 8 ядроли, 2.1 ГГц частота тезлигида ишлайдиган 64 битли HiSilicon KIRIN 655;\nОператив хотира: 3 ГБ;\nДоимий ички хотира сиғими: 16 ГБ;\nmicroSD қўшимча хотира бўлмачаси: мавжуд, 128 ГБ.гача;\nИнтерфейс: Wi-Fi (b/g/n), Bluetooth 4.0, қувватлаш ва маълумотлар алмашиш учун microUSB (USB 2.0) порти, 3.5 мм.ли аудиогарнитура;\nЭкран: 5,2 дюймли Full HD (1920×1080), IPS матрица;\nКамера: 12/8 МП, фоточақноқ;\nҚўшимча технологиялар: NFC, FM-радио, акселерометр, оралиқ-масофа сенсори, ёруғлик сенсори, компас, гироскоп, бармоқ излари сканери;\nБатарея: 3000 мА соат, литий-ионли (Li-Ion), ажралмас;\nКорпус ўлчамлари: 72.94 x 147.2 x 7.6 мм;\nВазни: 147 грамм;\nКомплектда: Смартфон, наушник, скрепка, қувватлаш қурилмаси, USB кабел, кафолат талони ва фойдаланиш йўриқномаси мавжуд.\n2015 йилнинг апрел ойида Huawei компанияси Huawei P8 флагманининг “арзонлаштирилган” ёки “lite” талқинини тақдим қилди. Баҳордан сотувга чиқарилган P8 lite тезда оммалашиб кетди. Компания 2016 йилнинг февралида сал кам бир йил ичида бу смартфондан 10 миллион дона сотганини маълум қилган. Умуман олганда, Huawei P8 оиласига кирувчи смартфонлар жами 16 миллион дона сотилган. Бу ўша вақтда 300 дан зиёд смартфон ишлаб чиқарувчи курашаётган Хитой электроника бозоридаги кучли рақобатда катта натижа эди. Huawei бундан илҳомланиб, 2017 йилнинг январидан бошлаб, бу моделни кучли жиҳатлар билан бойитиб, халқаро бозорда ҳам сота бошлади.\nHuawei P8 lite имкониятларига кўра, компаниянинг нисбатан қимматроқ GR5 2017 ҳамда 2016 йилнинг GT3 моделлари ўртасида туради. Аммо, улар ҳануз Android 6.0 операцион тизими бошқарувида ишлайди. Қуйида Huawei P8 lite имкониятларини очиб берувчи тавсифни ўқишга сизни таклиф қиламиз.\nЯнгиланган P8 lite — чиндан ҳам жозибадор аппарат. Унинг ташқи тузилиши Honor 6 ҳамда Honor 8 смартфонларини эслатиб юборади.\nСмартфоннинг олд панели букик кўринишдаги ҳимоя шишаси билан қопланган. Олд панелнинг ён томон ромлари металлга жуда ўхшаб кетадиган пластикдан ишланган. Корпуснинг силлиқ қирралари, орқа камеранинг силлиқ услубда ишлангани, олд панелнинг тугмадан холи, дисплей устидаги сенсор ва динамикнинг симметрик жойлаштирилгани боис аппарат бир қарашда ёқимли таассурот уйғотади. Шунингдек, у кафтда ҳам қулай жойлашади.\n5,2 дюймли дисплей атрофидаги рамкаларнинг ҳажми ўртача. Уни бир қўлда тутиб бошқариш ҳам мумкин.\nP8 lite 2017 аппарати 3 хил рангдаги корпусда ишлаб чиқарилади: қора, оқ, кўк ва тилла ранг.\nКорпусда элементларнинг жойлашуви доимий стандарт асосида: microUSB порти, бош динамик ва микрофон корпус қуйисида, клавишлар корпуснинг ўнг томонида, «гибрид» SIM-карта бўлмачаси чап томонда, ҳамда қулоқчин учун mini-jack томдан ўрин олган. Корпус биқинидаги клавишлар қулай, экран тугмаларини эса созлаш мумкин. Дисплейнинг ўнг томонида ўтказиб юборилган хабарлардан огоҳ қилувчи индикатор мавжуд.\nБармоқ излари сканери орқа панелнинг юқорироқ қисмида, марказда жойлашгани боис, ички сезги билан, яъни телефон блокировдана чиқариш учун корпусни орқага ўгирмасдан туриб, кўрсаткич бармоқни унга босиб, смартфон тизимига кириш мумкин. Huawei тақдим қилган бошқа “ақлли” телефонлар каби, бу гаджетнинг бармоқ излари сенсори ҳам тез ва аниқ ишлайди. Ишлаб чиқарувчининг айтишича, сенсор 0,3 секунд ичида бармоқни текширувдан ўтказиб, тизимни очади.\nШунингдек, мазкур сенсордан смартфонни бошқаришда ҳам фойдаланиш мумкин: тизимни очиш ва ёпиш, огоҳлантиришлар панелини тозалаш, галереядаги фотосуратларни кетма-кет очиш, суратга олиш, қўнғироқларга жавоб бериш, будилникни ўчириш мумкин. Фойдаланишда бу катта қулайлик туғдиради. Унинг бу функцияларини ўчириб қўйиш ҳам мумкин.\nФойдаланиш сифати ва қулайлиги бўйича эътироз йўқ: деталлар пишиқ-пухта жойлашган, корпус мустаҳкам ва сифатли йиғилган. Ягона кичик камчилик — бу сирпанчиқ корпус. Аммо, бу аксарият смартфонларда учрайдиган жиҳат.\nP8 lite 2017 смартфонида 5,2 дюймли, IPS матрицали Full HD, яъни 1920х1080 пикселли дисплей ўрнатилган. Дисплей устидан ён томонга букилган, яъни 2,5D эффектига эга ҳимоя шишаси қопланган. Дисплей билан боғлиқ кичик бир камчилик — бу унда доғ-дуғга қарши плёнканинг мавжуд эмаслиги. Натижада, бармоқ тегиши билан экран ўзига изларни қолдира бошлайди. Бу эса унинг кўринишига таъсир қилиб, фойдаланишда ноқулайлик туғдиради.\nЭкранда ранг-тасвирнинг акс этиш сифати юқори. Экран маркази ва чеккасида ранг-тасвирнинг етказилиши бир хилди — яхши. Матрица ёруғликни юқори диапазонда узатади. Экран ёруғлигини автоматик равишда созлайдиган сенсор самарали ишлайди.\nТўғри, оддий фойдаланувчининг кўзига ташланмас камчиликлари бор, бироқ умумий олганда дисплей табиий ранг узатиш қобилиятига эга. Созламалар орқали ранг ҳароратини мустақил белгилаш мумкин. «Кўзни ҳимоялаш» режими экрандаги кўк тус омилини камайтиради.\nАппарат платформаси ва аккумулятор имкониятлари\nСмартфон компаниянинг шахсий HiSilicon Kirin 655 процессори базасида яратилган. Унинг 8 та Cortex-A53 ядроиси мавжуд. Смартфонда график-тасвирни қайта ишлайдиган Mali-830MP2 видео-картаси ўрнатилган. Платформа маълумотларни 16 нанометрли технологик жараёнда қайта ишлайди.\nHiSilicon Kirin 655 чипсети 2016 йилнинг сўнгида тақдим қилинган бўлиб, ундаги 4 та ядро 1,7 ГГц ва қолган тўрттаси (энергия тежайдиган) 2,1 ГГц частота тезлигида ишлайди.\nМисол учун, GT3 ва GR5 2017 девайслари Kirin 655’дан эскироқ Kirin 650 чипида ишлайди ва уларнинг самарали ишлаши бўйича оммавий норозилик кўзга ташланмаган. Янги процессор ядроларининг частота тезлиги эса ундан 100 МГц тезроқ.\nШунингдек, қўшимча ёрдамчи процессор ҳам бўлиб, у фойдаланувчининг қадамини ҳисоблайди, шунингдек фон режимида мусиқанинг янграшини таъминлайди. P8 lite телефонида 3 гигабайтли тезкор хотира, 16 ГБ доимий (9,54 гигабайти фойдаланувчи учун) хотира ўрнатилган. Ундаги 2 та бўлмачали NanoSIM-картанинг ўрнига қўшимча хотира картасини ҳам ўрнатиш мумкин.\nОдатий фойдаланганда аппарат платформаси узлуксиз ва узилишларсиз ишлайди. Айниқса, Android 7.0’нинг ўзлаштирилган талқинида смартфон янада осон ва қийинчиликсиз ишлайди.\nHuawei компанияси P8 Lite’ни ўртача сиғимли аккумулятор билан “сийлаган” — 3000 мА соатли батарея ўртача фойдаланганда уни 2 кун давомида қувват билан таъминлайди.\nHuawei P8 Lite’нинг бош камераси 12 мегапикселли сенсор, f/2.2 диафрагмали 5 турдаги оптик линзага эга объектив асосига яратилган. Смартфон сенсорининг пикселлар миқдори ошгани (1,25 мкм) ҳамда автофокуснинг ошгани билан ўзига хосдир.\nБош камера олган суратлар сифати яхши. Ҳамёнбоп камерафонлар орасида P8 Lite бу борада ўзини оқлайди. Бино ичида ёки кечки шароитда ҳам яхши кадр олса бўлади.\nОлд камера модули 8 Мп (f/2.0, пиксел ўлчами — 1,4 мкм) бўлиб, унинг суратга олиши ҳам ёмон эмас. Айниқса, олд камеранинг оқ тус балансини тўғри белглай олиши — суратда қиёфанинг табиий кўринишда акс этиши, деталларнинг ёрқин муҳрланишига хизмат қилади.\nҚуйидаги суратларда Huawei P8 Lite камераларининг имкониятларига ўзинги гувоҳ бўлинг.\nHDR режимидан ташқари, смартфонда «Ёруғлик» ва бошқа режимлар ҳам мавжуд.\nУмуман олганда, Huawei P8 Lite камералари фойдаланувчини хурсанд қилади. Унда олинган суратларни ундан қимматроқ турадиган GR5 2017 смартфонида олинган фотосуратлар билан таққослаш ҳам мумкин. Фақат “қаҳрамонимиз”да махсус — сурат қаърини янада ёрқинлаштирадиган алоҳида модул мавжуд эмас.\nСмартфондаги мултимедиа имкониятлари тўғрисида узоқ гапиришга ҳожайт йўқ: P8 lite динамиги одатий карнайлардан фарқ қилмайди, овоз хирриллаб қолмайди, қулоқни чарчатмайди. Суҳбат динамигида ҳам овоз тоза жаранг сочади.\nАудио қулоқчинларда мусиқанинг эшитилиши ўртачадан бир оз паст. аммо, «гарнитура учун SWS эффекти» деган режимдан фойдаланилса, мусиқани сифатли ва кенг сиғимда тинглаш мумкин.\nP8 lite 2017 Android 7.0 операцион тизимида фирманинг янги — EMUI 5.0 прошивкасига эга бўлди. Ҳамёнбоп смартфонлар орасида Nougat’да ишлайдиган гаджетлар у қадар кўп эмас.\nБу платформадаги энг муҳим жиҳат — “смс”ларга огоҳлантиришлар панелининг ўзидан туриб жавоб бериш имконидир.\nHuawei EMUI 5.0 янгича дизайнда яратилган бўлиб, иловалардан иборат алоҳида менюларни ташкил қилиш имконияти мавжуд.\nОвал шаклидаги клавишларнинг ишлаши тезкор ва улар бармоқ зарбига кўра, амалларни бажаради. Компаниянинг эълон қилишича, смартфон дастурий тизимидаги аксарият амалларни энди клавишларни 2-3 марта босишда бажариш мумкин. Бу — энг катта қулайликлардан бири.\nHuawei P8 lite 2017 қўлда салобат билан турадиган жозибадор дизайни, қадоқдаёқ Android 7.0 илғор операцион тизим, тезкор бармоқ излари сканери, сифатли экран намойиши ҳамда яхши бош ва олд камераларга эгалиги, шунингдек жаҳон тан олган Huawei томонидан яратилган ҳамёнбоп.\nolx.uz $230 Сотиб олиш\nХотирани кенгайтириш имкони\nТезкор бармоқ излари сканери\nДисплейда доғларга қарши пленка йўқ\nДоимий хотира кичкина\n#Huawei #реклама #ҳамёнбоп смартфон


Монополистик рақобат шароити | ТАФАККУР МАСКАНИ\nХХ асрнинг иккинчи ярмидан бошлаб халқаро савдо назарияларини ишлаб чиқишдаги йўналишларда амалга оширила бошланди:\n1. Классик мактаб назарияларини ривожлантиришга ва кенгайтиришга йўналтирилган назариялар. Бу назарияларга мисол қилиб П. Самуелсон ва Р. Джонсларнинг «махсус ишлаб чиқариш омиллари» назариясини келтириш мумкин.\n2. Классик мактаб назарияларини инкор этмаган ҳолда халқаро савдонинг бу назарияларда ўрганилмаган жиҳатларини таҳлил қилишга йўналтирилган назариялар. Бу назарияларга мисол қилиб С. Линдернинг «кесишувчан талаб» назариясини келтириш мумкин.\n3. Классик мактаб назарияларини инкор этувчи ва халқаро савдонинг янги асосларини топишга йўналтирилган назариялар. Бу назарияларга мисол қилиб «миқёс самараси» назариясини, «халқаро савдонинг динамик модели» назариясини ва Б. Балассанинг «тармоқ ичидаги савдо» назариясини келтириш мумкин.\nП. Самуелсон ва Р. Джонс ўзларининг «Махсус ишлаб чиқариш омиллари» назарияларида Хекшер-Олин назариясини ривожлантириш ва кенгайтиришга ҳаракат қилишган.\nХекшер-Олин назариясида ишлаб чиқариш омилларининг фақат икки хил тури — капитал ва меҳнат инобатга олинган бўлса, «Махсус ишлаб чиқариш омиллари» назариясида ушбу омиллар сони учтага етказилди, булар капитал, меҳнат ва ер омилларидир. Бундан ташқари, Самуелсон-Джонс назариясида ишлаб чиқариш омилларини икки гуруҳга бўлиш таклиф этилади:\nИшлаб чиқаришнинг махсус омиллари — муайян тармоқларда кенг қўлланилувчи ва бошқа тармоқларда эса деярли қўлланилмайдиган ишлаб чиқариш омиллари. Ушбу омиллар фақат бир тармоққа тегишли бўлганлиги учун тармоқлараро кўчиб юрмайди.\nМисол учун, капитал саноат тармоқларида кенг қўлланилади, қишлоқ хўжалигида эса унинг аҳамияти юқори эмас. Чунки қишлоқ хўжалигида ишлаб чиқариш омилларининг реверс самараси юқори бўлмаганлиги капитал ўрнига меҳнат ресурсларидан кенг фойдаланиш имкониятини беради. Бошқа тарафдан юқори унумдорликка эга бўлган ер қишлоқ хўжалиги учун махсус омил бўлади. Чунки саноатда ернинг унумдорлик даражаси ҳеч қандай аҳамият касб қилмайди.\nҲаракатчан омил — ҳамма тармоқларда кенг қўлланилувчи ва шу сабабли тармоқлараро эркин ҳаракатланувчи ишлаб чиқариш омили. Бу омилга мисол қилиб меҳнат ресурсларини келтириш мумкин. Мисол учун, агар ишчи кучи саноат корхонасида ўз иш жойини йўқотиб қўйса, у қишлоқ хўжалигига бориб ишлаши мумкин ва аксинча. Бундай ҳолатлар жаҳон хўжалигида кўп кузатилади.\nИшчиларнинг қишлоқ хўжалигидан саноат тармоқларига ўтиши натижасида жаҳон хўжалигида урбанизация жараёни ривожланиб келмоқда. Махсус ишлаб чиқариш омиллари назарияси — халқаро савдо ривожланишининг объектив асосини ички нисбий нархларни бир-биридан фарқ қилиши ташкил этса, бу ҳолатнинг асосий сабаби мамлакатларнинг махсус ишлаб чиқариш омиллари билан турлича таъминланганлигидан иборатдир.\nМамлакатнинг халқаро савдода иштирок этиши натижасида экспорт тармоқлари учун махсус бўлган омиллар ривожланади, импорт билан рақобатлашувчи тармоқ учун махсус бўлган омил камаяди.\nХалқаро савдо турли хил ишлаб чиқариш омилларига турлича таъсир кўрсатиши бу омил эгаларини турмуш фаровонлигини халқаро савдога боғлиқ эканлигини англатади. Шу сабабли кўплаб иқтисодчи олимлар халқаро савдонинг аҳоли даромадига таъсирини ўрганишган. Бу борадаги асосий назарияларга қуйидагилар киради:\nХекшер-Олин-Самуелсон назарияси — халқаро савдо мамлакатларда гомоген ишлаб чиқариш омилларининг мутлақ ва нисбий нархларининг мувозанатлашувига олиб келади. Бу эса гомоген ишлаб чиқариш омиллари эгаларининг даромадларининг барқарорлашувини англатади.\nСамуелсон-Джонс назарияси — мамлакатнинг халқаро савдода иштирок этиш натижасида экспорт тармоқлари учун махсус бўлган омил эгаларининг даромади кўпаяди ва импорт билан рақобатлашувчи тармоқ учун махсус бўлган омил эгаларининг даромади камаяди.\nСтолпер-Самуелсон назарияси — халқаро савдо таъсирида нархи ўсадиган товарни ишлаб чиқаришда нисбатан интенсив фойдаланиладиган омилнинг нархи ҳам ўсади ва аксинча, нархи пасайган товарни ишлаб чиқаришда нисбатан интенсив фойдаланиладиган омилнинг нархи пасаяди.\nДемак, халқаро савдо мамлакатларнинг ялпи даромадига ижобий таъсир кўрсатиш билан бирга айрим омил эгаларининг турмуш фаровонлигига ҳам салбий таъсир кўрсатиши мумкин экан. Шу сабабли мамлакатнинг халқаро савдода иштирок этишдан олиши мумкин бўлган фойда — бу мамлакатнинг халқаро савдо алоқаларида эгаллаган ўрнига боғлиқ экан.\nБошқа тарафдан мамлакатнинг халқаро савдода рақобатбардош бўлиши унинг ишлаб чиқариш омиллари билан таъминланганлигига боғлиқ бўлади. Ишлаб чиқариш омиллари таклифининг ўзгариши мамлакатнинг иқтисодий ҳолатига қандай таъсир кўрсатиши кўп жиҳатдан Т. Рибчинский томонидан ўрганилган.\nТ. Рибчинский назариясига мувофиқ, ишлаб чиқариш омилларидан нотекис фойдаланиш турли оқибатларга олиб келади. Мазкур омиллардан бирининг устун даражада ишлаб чиқаришга қўлланилиши ушбу омилдан доимий равишда фойдаланиладиган иқтисодий сектор улушининг ортишига олиб келади.\nБу эса барқарор жаҳон нархлари шароитида бошқа секторларда товар ишлаб чиқариш ҳажмининг қисқаришига сабаб бўлади. Чунки, арзон ишлаб чиқариш омилидан интенсив равишда фойдаланилаётган сектор томон бошқа секторлардан барча ҳаракатчан ишлаб чиқариш омилларининг оқиб ўтиши юз беради. Инглиз иқтисодчиси Т. Рибчинский 1955-йилда мазкур қонуниятга асосланиб ўз назариясини яратди.\nТ. Рибчинский назарияси — барқарор нархлар ва иқтисодиётда фақат иккита секторнинг мавжудлиги шароитида ишлаб чиқариш омилларидан бирининг таклифининг кўпайиши ушбу омилдан интенсив фойдаланиладиган тармоқларда ишлаб чиқаришнинг ҳажмини ва бу тармоқ корхоналари оладиган даромаднинг кўпайишига олиб келади, бошқа секторда эса ишлаб чиқариш ҳажмининг ва олинадиган даромаднинг камайишига олиб келади.\nТ. Рибчинкий назариясига мувофиқ, янги қазилма бойликларнинг топилиши (нефт ва газ) бошқа тармоқларнинг (қайта ишлаш саноати) ривожланишини пасайтириб қўйиши мумкин. Аксинча, ташқи савдо жадал суръатларда ривожланаётган иқтисодиётда ишчи кучи малакасининг ортиб бориши ва фаол капитал қўйилмалар хомашё қазиб олишнинг қисқаришига ва унинг импортга боғлиқлигининг кучайишига олиб келиши мумкин.\nБу назария амалиётда ҳам ўз тасдиғини топди. Т. Рибчинский томонидан аниқланган тамойиллар АҚШ иқтисодий ривожланиш жараёнида ва ташқи иқтисодий алоқаларнинг тармоқ таркибида намоён бўлди. АҚШ минерал хомашёнинг нетто-экспортёридан нетто-импортёрига айланди.\nРибчинский назариясининг амалиётда Канада, Буюк Британия, Голландия, Норвегия каби давлатларда минерал хомашё ресурсларини (газ, нефт) қидириш қайта ишлаш саноати ва бу тармоққа тегишли маҳсулотларни экспорт қилишнинг қисқариши эвазига ривожланганлиги билан ўз тасдиғини топган.\nГолландиянинг деиндустриаллашуви, яъни «голланд касаллиги» номини олган ҳодиса Рибчинкий назариясига яна бир мисол бўлади. Бу муаммо Шимолий денгизда Голландия томонидан табиий газ конларининг фаол ўзлаштирилиши билан боғлиқ эди. Табиий газни ўзлаштиришнинг ошиб бориши ишчи кучини экспортга йўналтирилган қайта ишлаш саноати тамоқларидан нефт ва газни қазиб олиш тармоғига кўчишига, оқиб ўтишига олиб келди.\nШу сабабли Голландиянинг саноат маҳсулотлари экспорти кескин қисқарди. Бу вазиятни Рибчинский назариясини қўллаш орқали олдиндан аниқлаш ва унинг олдини олиш мумкин бўлганди. Аммо Голландия ҳукуматининг самарасиз тармоқ сиёсатини олиб бориши натижасида қайта ишлаш саноатида ишлаб чиқариш ҳажми қисқарди.\nШундай қилиб халқаро савдо билан ижобий ва салбий оқибатлар ҳам боғлиқ бўлиши мумкин. Бу эса ташқи савдо сиёсатида икки тенденсиянинг мавжудлигини тушунтириб беради, булар эркин савдо ва протенсионизмдир.\nБир қатор иқтисодчи олимлар мамлакатнинг халқаро савдода тутган ўрнини технологик тараққиёт орқали тушунтиришга ҳаракат қилишди. Улар орасида М. Познер ва Р. Вернонларни ажратиб кўрсатиш мумкин.\nАмерикалик иқтисодчи Майкл Познер 1961-йилда халқаро савдони технологик тараққиёт билан боғлиқлигини очиб беришга ҳаракат қилди. Бу олим томонидан технологик узилиш модели ишлаб чиқилди.\nМ. Познернинг «технологик узилиш» моделига мувофиқ мамлакатнинг янги технологияни яратиши унга ушбу технология асосида товар ишлаб чиқаришда ва бу товарни жаҳон бозорида сотишда вақтинчалик монополияга эга бўлади. Бу эса, мамлакат бошқа ишлаб чиқариш омиллари билан таъминланганлигида устунликка эга бўлмаса ҳам жаҳон бозорида етакчи экспортёрга айланиши мумкинлигини англатади.\nМ. Познернинг ушбу модели бошқа америкалик иқтисодчи Р. Вернон томонидан ривожлантирилди. 1966-йилда Р. Верноннинг «маҳсулотнинг ҳаётийлик цикли» моделига бағишланган мақоласи чоп этилди.\n«Маҳсулотнинг ҳаётийлик цикли» назарияси — янги товарнинг кашф қилиниши маълум вақт давомида ихтирочи мамлакатга жаҳон товарлар бозорида етакчилик қилиш имкониятини беради, аммо кейинчалик маҳсулот ҳаётийлик циклида бир босқичдан бошқа босқичга ўтгани каби бу товарни ишлаб чиқаришдаги устунлик ҳам бир давлатдан иккинчисига ўтади.\nМаҳсулотнинг ҳаётийлик цикли бешта босқичдан (вужудга келиш, ўсиш, тўйиниш, пасайиш ва ички ишлаб чиқаришдан воз кечиш) иборат циклни босиб ўтади ва улар бир-бири билан узвий боғлиқ. Мазкур назария халқаро савдони маҳсулотнинг ҳаётийлик цикли босқичлари асосида йўлга қўйиш лозимлигини тушунтиради.\nР. Вернон назариясига мувофиқ баъзи бир маҳсулотлар беш босқичдан иборат циклни босиб ўтади ва уларни ишлаб чиқариш жойи цикл босқичларига боғлиқ равишда ўзгаради. Бу босқичларни кетма-кетликда кўриб чиқамиз:\nБиринчи босқич. Вужудга келиш. Бу босқичда янги товар яратилади ва бу товарни дастлабки ишлаб чиқариш бошланади. Биринчи босқичда янги товар фақат шу мамлакатнинг ўзида сотилади. Янги маҳсулот, одатда, унга талаб ва унга мос бозор бўлгандагина ишлаб чиқилади. Бу босқичда товар даставвал кам миқдорда ички бозорга чиқарилади. Кейинчалик товарнинг сифати ички истеъмолчилар талабига жавоб берадиган даражага етказилади.\nЯнги товар лойиҳасини ишлаб чиқиш ва у асосида техника, технология яратиш катта миқдордаги капитални талаб қилади. Шу сабабли янги товарлар, асосан капиталга бой, тараққий этган мамлакатларда яратилади.\nИккинчи босқич. Ўсиш. Бу босқичда маҳсулот мукаммал кўринишга келтирилади ва уни катта ҳажмда ишлаб чиқариш йўлга қўйилади. Кейинчалик маҳсулотни хорижга экспорт қилиш бошланади.\nИккинчи босқичда янги товарни экспорт қилиш бўйича мамлакат жаҳон бозорида монополияга эга бўлади. Чунки бошқа мамлакатларда бу товарнинг ўрнини босувчи товарлар ҳали ишлаб чиқарилмайди.\nУчинчи босқич. Тўйиниш. Янги товарни ишлаб чиқариш технологияси мукаммал кўринишга кетирилади ва товарнинг нархини пасайтириш мақсадида уни ишлаб чиқаришнинг бир қисми бошқа мамлакатларга ўтказилади. Арзонроқ ишчи кучидан фойдаланиш ҳисобига товарнинг таннархи пасаяди ва корхона юқори даромад олишни давом эттиради.\nУчинчи босқичда янги товарни ишлаб чиқаришнинг бир қисми меҳнат ресурсларига бой мамлакатга ўтказилади. Шу тариқа маҳсулотни ишлаб чиқариш бир мамлакатдан бошқа мамлакатга узатилиши жараёни бошланади.\nТўртинчи босқич. Пасайиш. Бу босқичда товарнинг нархи кўп жиҳатдан арзон табиий ресурслар ва меҳнат ресурслари билан таъминланганлигига боғлиқ. Шу сабабли нисбатан арзонроқ меҳнат ресурсларига эга бўлган мамлакат янги товарни ишлаб чиқариш жараёнини тўлиқ ўз қўлига олади. Бу босқичга келиб юқорида кўрсатилган сабаблар таъсирида янги товарни ишлаб чиқарган мамлакат бу маҳсулотни импорт қилишни бошлайди.\nБешинчи босқич. Ички ишлаб чиқаришдан воз кечиш. Олдинги босқичда бошланган жараён ривожланиб боради ва янгиликни амалга оширган мамлакатда бу товарни ишлаб чиқариш тўхтатилади. Чунки арзон хомашёга, ишчи кучига эга бўлмаган мамлакат корхоналари бозорда ўз рақобатбардошлигини йўқотиб қўйишади ва ўз салоҳиятларини янги товарларни ишлаб чиқишга йўналтиришади.\nБу босқичга келиб янги товарни ишлаб чиқаришни тараққий этган мамлакатлардан ривожланаётган мамлакатларга узатиш тўлиқ ниҳоясига етказилади ва тараққий этган мамлакатлар бу товарни тўлиқ хориждан импорт қилади.\nХалқаро савдо назарияларига бағишланган айрим назариялар классик мактабнинг халқаро савдо консепциясини тўлиқ рад этишади. Бу назариялар таркибидаги миқёс самараси, тармоқ ичидаги савдо, монопол рақобат шароитидаги савдо каби назарияларни ажратиб кўрсатиш мумкин.\nХалқаро савдонинг миқёс самараси модели. Умумий иқтисодий назариядан маълумки, ишлаб чиқариш миқёси кенгайиб боргани сари товарнинг таннархи пасайиб боради. Миқёс самараси орқали ишлаб чиқариш омиллари билан бир хил ёки деярли бир хил таъминланган мамлакатлар ўртасидаги савдо тушунтирилади. Миқёс самараси орқали технологик жиҳатдан бир-бирига яқин, ҳатто бир хил товар ишлаб чиқарадиган мамлакатлар ўртасидаги савдони ҳам тушунтириш мумкин.\nМиқёс самараси — ишлаб чиқаришнинг шундай ривожланишики, бунда омиллар сарфининг бир бирликка ўсиши ишлаб чиқарилган маҳсулотлар ҳажмининг бир бирликдан кўпроқ миқдорга ўсишига олиб келади ва буни қуйидаги жадвалда кўришимиз мумкин:\nМеҳнат (соат) 4 6 8 10\nТовар (дона) 1 3 5 7\nТоварнинг таннархи (соат/дона) 4,00 2,00 1,60 1,43\nМиқёс самарасининг вужудга келиш сабаблари кўп, аммо уларнинг асосийлари қуйидагилардан иборат:\n1. Ихтисослашув даражасининг ўсиши — ишлаб чиқариш миқёсининг ўсиши ишчиларнинг белгиланган операцияларни бажаришга ихтисослашувининг ўсишига олиб келади;\n2. Ишлаб чиқаришнинг яхлитлиги — ишлаб чиқариш миқёсининг ўсиши шароитида ишлаб чиқаришга билвосита боғлиқ бўлган бўлимларнинг ҳажми деярли ўзгармасдан қолади. Бошқарув аппарати, бухгалтерия ва шу каби бошқа бўлимларнинг ойлик фонди ўзгармаслиги ҳисобига маҳсулотнинг таннархи пасаяди;\n3. Технологик иқтисод — ишлаб чиқариш миқёсининг ўсиши шароитида технологик жараёнларни мукаммаллаштиришга, маркетинг ва реклама ишларини олиб боришга қилинадиган харажатларнинг маҳсулот таннархидаги улуши пасаяди.\nМиқёс самараси мамлакатдаги тармоқ ва корхоналарнинг рақобат бозоридаги хатти-ҳаракати ҳамда фаолият йўналишларидан келиб чиққан ҳолда ташқи ва ички миқёс самараларига ажралади.\nТашқи миқёс самараси — бутун тармоқда ишлаб чиқариш миқёсининг ўсиши натижасида фирма доирасида товар бирлигига тўғри келадиган харажатларнинг камайиши.\nИчки миқёс самараси — фирма доирасида ишлаб чиқариш миқёсини кенгайтириш орқали товар бирлигига сарфланадиган харажатларнинг камайиши.\nТашқи миқёс самараси шуни назарда тутадики, ҳар бир фирманинг ҳажми ўзгармаган ҳолда бир хил товар ишлаб чиқарадиган фирмалар сони ортади. Одатда, ушбу ҳолатда фирма бозорда етарли даражада рақобатбардошлигини сақлаб қолади, бу эса шу модел асосидаги савдо қонуниятларини халқаро савдонинг классик назарияларига яқинлаштиради, яъни экспортёрлар ўзлари таъсир кўрсата олмайдиган бозордаги нархда хоҳлаган миқдорда товар сотишлари мумкин.\nИчки миқёс самараси эса ишлаб чиқариш миқдори ўзгармаган ҳолда товар ишлаб чиқарувчи фирмалар сони камайган ҳолатни назарда тутади. Ушбу вазият аксарият ҳолларда носоғлом рақобатни келтириб чиқаради, яъни ишлаб чиқарувчилар ўз товарлари нархига таъсир кўрсата оладилар ва товар нархини пасайтириш орқали сотиш ҳажмини орттиришлари мумкин. Ички миқёс самарасининг экстремал ҳолати соф монополия ҳисобланади.\nМонополистик рақобат шароитида савдо. Маълумки, халқаро савдода соф мукаммал рақобат кам учраши сабаби жаҳон хомашё ва товарлар бозорининг бўлиниб олинганлиги ва халқаро бозорларда ўзига хос олигополия ва монополияларнинг вужудга келганлигидир. Монополистик рақобат асосидаги савдо назариясининг ривожланишига америкалик иқтисодчи Пол Кругман катта ҳисса қўшди.\nМонополистик рақобат шароитида савдо\nМонополистик рақобатнинг халқаро савдога таъсирини аниқлаш учун, энг аввало, фирмалар сони ва уларнинг товарлари нархи ўртасидаги учта асосий ўзаро боғлиқликларни аниқлаш зарур:\nфирмалар сони қанчалик кўп бўлса, ҳар бир фирма ишлаб чиқарадиган товар ҳажми шунча кам бўлади, ўртача харажатлар ортиб боради;\nфирмалар сони қанчалик кўп бўлса, рақобат даражаси юқори бўлади ва товар нархи пасаяди;\nагар нарх ўртача нархдан юқори бўлса, бозордаги фирмалар сони ортади ва аксинча.\nМонополистик рақобат моделида дастлабки икки боғлиқлик муҳим ҳисобланади. Халқаро савдо товар сотиш бозорлари сиғимини оширади.\nТармоқ ичидаги савдо ва тармоқлараро савдонинг фарқлари. Тармоқ ичидаги савдо — бу мамлакатлар ўртасида бир тармоқнинг дифференциялашган маҳсулотлари билан савдо қилишидир.\nТармоқлараро савдо — мамлакатларнинг турли тармоқларни гомоген маҳсулотлари билан савдо қилишидир.\nТармоқ ичидаги савдо, асосан, дифференциялашган товарлар билан амалга ошади, баъзи вазиятларда гомоген товарлар билан ҳам амалга ошиши мумкин. Бунга сабаб сифатида транспорт харажатларини қисқартириш ва мавсумдаги фарқ бўлиши мумкин.\nШимолий ва жанубий яримшарда йил фасллари турли вақтга тўғри келади, яъни Бразилия ўзининг қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини йиғим вақтида АҚШга экспорт қилади ва АҚШда йиғим вақтида АҚШдан сотиб олади.\nДифференциялашган товарлар билан тармоқ ичидаги савдо сабаблари қуйидагилар:\nИстеъмолчиларнинг истак ва хоҳишлари ҳар хил.\nКесишувчи талаб назарияси. Кесишувчи талаб назарияси шведциялик иқтисодчи Стаффан Линдер томонидан ишлаб чиқилган. Бу назария халқаро савдони талаб томонидан тушунтирувчи камдан-кам назарияларнинг биридир. Бу назарияга кўра мамлакат экспорти импортёр мамлакатдаги талабга боғлиқ.\nКамдан-кам товарлар фақат экспорт учун ишлаб чиқарилади. Товарларнинг аксарият қисми ички бозорда сотилади, ички истеъмол тўлиқ қондирилгандан кейингина бу товар экспорт қилинади. Бу товарни хорижий мамлакатларга сотишда уни бу мамлакатдаги талаб таркиби ўз мамлакатидаги талабга ўхшаш бўлган мамлакатни танлаш мақсадга мувофиқ.\nИкки мамлакатда талаб таркибининг бир хил бўлиши мамлакатлар аҳолисининг даромад даражасига боғлиқ бўлади. Чунки даромад қанчалик юқори бўлса сифатли товарга бўлган талаб шунчалик ортиб боради.\nКесишувчи талаб назарияси — бу турли мамлакатлардаги истеъмолчиларнинг даромадлари ва истак-хоҳишлари деярли бир хил бўлганлиги сабабли ҳар бир мамлакат учун ишлаб чиқаришда ва ички бозорда яхшироқ тажриба тўпланган товарларни экспорт қилиш осон бўлишидир.\nНазариянинг график кўриниши қуйидагича: фараз қилайлик, икки мамлакат мавжуд, биринчи мамлакатда даромад даражаси А дан С гача, бу даромад даражасида ушбу мамлакатда сотиладиган товарлар сифати А дан С гача. Иккинчи мамлакатда эса даромад даражаси В дан Д гача, бу даромад даражасида ушбу мамлакатда сотиладиган товарлар сифати В дан Д гача. Икки мамлакат ўртасидаги савдо сифати В дан С гача бўлган товарлар билан амалга ошади. Чунки бу оралиқда икки мамлакатдаги истеъмолчиларнинг талаби кесишади.\nФирманинг ташқи савдо фаолияти назарияси.\nУшбу назарияда таҳлил объекти сифатида мамлакат эмас, балки халқаро фирма кўриб чиқилади. Бунинг сабаби ташқи савдо операцияларининг катта қисми фирма ичидаги айланмасидан иборатлигидир. Бугунги кунда жаҳон товар ва хизматлар савдосининг 70 %, сотилаётган лицензия ва патентларнинг 80—90 %, капитал экспортининг 40 % фирма ичидаги алоқаларга тўғри келади.\nФирма ичидаги савдо жаҳон бозорида сотиш учун мўлжалланган тайёр маҳсулотни йиғишда қўлланиладиган яримфабрикатлар ва қўшимча эҳтиёт қисмларни айирбошлашга асосланади. Ташқи савдо статистикаси ташқи савдо йирик ТМКлар жойлашган мамлакатлар ўртасида жадал суръатлар билан ўсаётганлигини тасдиқлайди.\nМамлакатларнинг рақобатбардошлик назарияси.\nБу назариянинг асосчиси америкалик иқтисодчи олим М. Портердир. ХХ аср 80-йилларининг охирида бу олим жаҳон экспортининг 50 % тўғри келувчи 10 та мамлакатдаги 100 га яқин тармоқларни ўрганиб чиқди. Бу изланишлар натижасида М. Портер ўзига хос назария яратди. Бу назарияга биноан мамлакат фирмалари фаолият олиб борувчи рақобатбардош муҳитни иқтисодиётнинг 4 та муҳим кўрсаткичини шакллантиради:\nишлаб чиқариш омиллари билан таъминланганлик;\nяқин ва хизмат кўрсатувчи (ёрдам берувчи) тармоқлар;\nрақобат муҳити ва фирма стратегияси.\nИшлаб чиқариш омиллари билан таъминланганлик — ишлаб чиқариш омиллари-\nмамлакат иқтисодиёти рақобатбардошлигига таъсир кўрсатишини ўрганиб бориш жараёнида, М. Портер одатдаги ишлаб чиқариш омиллари (меҳнат, ер, капитал, тадбиркорлик қобилияти) билан бирга илмий-техник ва бозор таркибининг ахборот билан таъминланганлик даражаси; транспорт, соғлиқни сақлаш ва алоқа тизимларининг ҳолатини ҳам ишлаб чиқариш омили сифатида кўриб чиққан.\nМ. Портер бошқа иқтисодчилардан фарқли равишда, мамлакат ишлаб чиқариш омилларининг кўпини мерос сифатида эмас, балки ўзининг ишлаб чиқаришни кенгайтириб бориши жараёнининг натижаси сифатида қўлга киритади, деб ҳисоблайди. Мисол учун, ер тақчиллиги сабабли Япония кўп жой эгалламайдиган технологик жараёнларни кашф этди.\nМ. Портер фикрига кўра, рақобатбардошлик — бу мамлакатнинг шарт-шароити билан фирмалари стратегиясининг мутаносиблиги натижасидир. Фирма халқаро миқёсда рақобатбардош бўлиши учун мамлакатда шарт-шароит бор бўлиши мумкин, аммо фирма бу шарт-шароитдан тўғри фойдаланишни билиши керак, яъни кўп нарса фирманинг стратегиясига боғлиқ.\nТалаб кўрсаткичлари — бунга, биринчи навбатда, талабнинг сиғимкорлиги, унинг ривожланиш йўналиши, талабнинг товарлар турига кўра табақаланиши, истеъмолчиларнинг товар ва хизмат сифатига талабчанлиги киради.\nТоварлар халқаро савдога чиқишдан олдин ички бозорда, маҳаллий истеъмолчилар синовидан ўтиши керак. Мисол учун, Япон фирмалари энергияни тежайдиган кичик кондиционерларни олдин фақат ички истеъмолчилар учун ишлаб чиқарган ва кейинчалик бу кондиционерлар халқаро бозорга чиққан.\nЯқин ва ёрдам берувчи (хизмат кўрсатувчи) тармоқлар — экспортёр фирмаларни керакли материаллар — яримфабрикатлар, қўшимча қисмлар ва ахборот билан таъминловчи қардош ва қўллаб-қувватловчи тармоқларнинг юқори ривожланишга эгалиги экспортёр фирманинг халқаро миқёсда рақобатбардош бўлишини таъминлайди. Мисол учун, заргарлик маҳсулотлари ишлаб чиқарадиган Италия фирмалари ривожланмоқда, бунинг асосида қимматбаҳо тошлар ва металларга ишлов берувчи техника ишлаб чиқариш бўйича Италия дунёда етакчи мамлакат эканлиги ётади.\nРақобат муҳити ва фирма стратегияси. М. Портер битта миллий фирма қўлида ишлаб чиқаришнинг консентратциялашувини ижобий натижага олиб келишини инкор этади, айниқса, бу фирма давлат ҳимоясида бўлса. Одатда, бу фирмалар паст даражадаги самарадорлик ва меҳнат унумдорлигига эга бўлишади. Ички бозордаги кучли рақобат миллий фирмани ташқи бозорга йўл қидиришга мажбур этади.\nИчки бозордаги рақобат курашида тобланган фирма ўз тажрибасини рақобат янада кучлироқ бўлган халқаро бозорда қўллайди. Ички кураш қанчалик оғир кечган бўлса, ушбу фирманинг халқаро бозорда муваффақиятга эришиш имконияти шунчалик катта бўлади.


ВАТАНПАРВАР - Жаҳон кубогида ракетамоделчиларимиз биринчи ўринни қўлга киритди\nДунёнинг ўнлаб мамлакатларидан келган энг сара спортчилар баҳс олиб борган мазкур нуфузли мусобақа мамлакатимиз делегацияси учун ғоят мувоффақиятли кечди. Халқаро турнирда ўзининг энг сўнги моделдаги инвентарлари билан муносиб тарзда иштирок этган Ўзбекистон терма жамоаси Жаҳон Кубогида умумжамоа ҳисобида фахрли биринчи ўринни қўлга киритди.\nУшбу салмоқли ютуқларга Ўзбекистон терма жамоаси спортчилари – Ўзбекистон мудофаасига кўмаклашувчи “Ватанпарвар” ташкилоти Наманган вилояти кенгаши спорт секциялари аъзолари катта ҳисса қўшганлигини таъкидлаш жоиз.\nМусобақада Нажмиддин Зайлиддинов 2 та олтинга сазовор бўлиб, ғолиблик шоҳсупасининг энг юқори поғонасига кўтарилди. Нуриддин Зайлиддинов эса мусобақанинг 2 та бронза медали билан тақдирланиб, терма жамоамиз ғазнасини совринларга бойитди.\nТаъкидлаш жоиз, бундай ютуқлар замирида Ўзбекистон мудофаасига кўмаклашувчи “Ватанпарвар” ташкилоти Наманган вилояти кенгаши раиси Аҳмаджон Алаходжаев раҳбарлик қилаётган Наманган вилояти кенгаши ҳамда унинг тасарруфидаги худудий кенгашлар, ўқув спорт техника клублари томонидан спортнинг техник ва амалий турларини кенг оммалаштириш ва ривожлантириш, ўсиб келаётган ёш авлодни ҳарбий ватанпарварлик руҳида тарбиялаш йўлида олиб борилаётган изчил меҳнатлар мужассамдир.


Путин Москвада ер усти метроси яратилишини маъқуллади\n01:39 / 16.11.2017\nРоссия президенти Владимир Путин Москва марказий диаметрлари – ер усти темир йўл линияларини яратиш лойиҳасини маъқуллади. Бу линиялар Москва вилоятидаги Зеленоград ва Раменское, Пушкино ва Раменское, Зеленоград ва Подольск, Нахабино ва Железнодорожний шаҳарларини бир-бири билан боғлайди ва Москва ҳудуди орқали ўтади. Унда Москва автомобиль ҳалқа йўлининг бир нуқтасидан қарама-қарши нуқтасигача 40 дақиқа етиб олиш мумкин бўлади.\nМосква мэри Сергей Собяниннинг айтишича, лойиҳа ёки 2018 йил охиридан, ёки 2019 йил ўрталаридан бошлаб амалга оширилади. Лойиҳани амалга ошириш қиймати 40 млрд рублни ташкил қилади. Лойиҳага пуллар Москва ва “Россия темир йўллари” компанияси бюджетларидан 50 га 50 кўринишида ажратилади.\nМосква ер усти метроси


ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ОЛИЙ СУДИДУБАЙГА БОРГАН ЗУБАЙДА ОДАМ САВДОСИ ҚУРБОНИГА АЙЛАНДИ from\nДУБАЙГА БОРГАН ЗУБАЙДА ОДАМ САВДОСИ ҚУРБОНИГА АЙЛАНДИ\nБухоролик Зубайда Ғуломова (исм-шарифлар ўзгартирилган) бундан 3 йил аввал — 2017 йилнинг август ойида Бухоро шаҳридаги «Дархан» қаҳвахонасида хизмат қилувчи Сурайё Сафоқулова билан танишган пайтида вақти келиб, шу қиз ўзининг одам савдоси қурбонига айланишига сабабчи бўлишини хаёлига ҳам келтирмаганди. Эртага нима бўлишини, келажакда ўзини қандай савдолар кутаётганини ҳеч ким билмас экан-да.\nГап шундаки, З. Ғуломова С. Сафоқулова билан танишгач, уларнинг ўзаро муносабати қуюқлашиб кетади. Натижада Зубайда Сурайёнинг уйига меҳмонга бориб юрган кезларида телефон ва телеграм ижтимоий тармоғи орқали унинг эгизак опаси Муҳайё билан ҳам танишади. Шунда у М. Сафоқулованинг Бирлашган араб амирликларининг Шаржа шаҳрида ишлаб, яхши пул топаётганидан хабар топади.\nШу ўринда Муҳайё ҳақида икки оғиз сўз. Болалигидан бироз эркароқ улғайган М. Сафоқулова турмуш ёшига етгунча анчагина «тантиқ» қизга айланади. Бу эса, кейинчалик ўз «меваси»ни беради, албатта.\nЯъни Муҳайё 23 ёшида — 2017 йил 21 июнь куни амалдаги қонун-қоидаларга риоя қилмай, белгиланган чет элга чиқиш тартибини бузган ҳолда Тошкентдан Украина пойтахти Киевга, у ердан эса, Бирлашган араб амирликларига боради. Сўнгра Шаржа шаҳрида тубан иш билан шуғуллана бошлайди.\n— Агар сиз ҳам келсангиз, ишингиз юришиб кетади, — дея З. Ғуломовани ўз ёнига чорлайди М. Сафоқулова танишувдан кейинги суҳбатларнинг бирида.\n— Майлику-я, лекин ҳозир фарзандимни боқишга ҳам қийналяпман. Сизнинг олдингизга боришга эса, умуман пулим йўқ, — дейди Зубайда нолиб.\nБу жавоб эса, Муҳайёга жуда қўл келади.\n— Келишингизга ўзим ёрдам бераман. Кейин ишлаб, қарзингизни узаверасиз.\nУ шундай деб телеграм ижтимоий тармоғи орқали З. Ғуломованинг фуқаролик паспорти нусхасини олиб, 350 АҚШ доллари миқдорида пул юборади. Қолаверса, бўлажак «ўлжа»сига айланма йўллар орқали етиб келишни ҳам тушунтиради.\nШундан сўнг Сурайё 2018 йил 31 январь куни Зубайдани Тошкентдан Киевга кузатиб қўяди. «Киев-Дубай» йўналишидаги авиарейсда учиб келган З. Ғуломовани Дубай аэропортида Муҳайё кутиб олади.\n— Бугун яхшилаб дам олинг. Эртадан ишга тушаверасиз, — дейди у «меҳмон»ни Абу-Даби шаҳридаги ўзи яшаётган хонадонга олиб бориб жойлаштиргач.\nЭртаси куни М. Сафоқулова Зубайдага ўзининг эркаклар эътиборини тортадиган кўйлакларини бериб, кийинтиради. Шунингдек, қош-кўзларини бўяб, унга оро беради. Кейин Абу-Даби шаҳридаги меҳмонхона ва тунги клубга олиб бориб, тубан иш билан шуғулланишга мажбурлайди. Қолаверса, унинг етиб келиши учун 2 500 доллар сарфлаганини билдириб, шунча пул топишини айтади.\n— Нега бунча ишлашим керак? Ахир, йўл кира харажатларига шунча пул кетмади-ку? — деб сўрайди З. Ғуломова ҳайрон бўлиб.\n— Ишлаб беришга мажбурсиз. Йўқ десангиз, полицияга топшириб юбораман, — дея уни қўрқитади Муҳайё.\nШу тариқа М. Сафоқулова тунги клублардан Зубайдага мижоз қидириб топиб, пулларини ўзи ола бошлайди. Лекин бу ҳолатдан қанчалик ғашланмасин, З. Ғуломова чидашга мажбур эди.\nАммо орадан, тахминан, бир ой ўтгач, аниқроғи, 2018 йил 23 февраль куни Муҳайё уйда йўқ эканидан фойдаланиб, қочишга муваффақ бўлади. Сўнг «Шаржа-Тошкент» йўналишидаги авиарейсга чипта олиб, юртимизга қайтиб келади.\nТошкент халқаро аэропортида чегара назоратидан ўтаётган вақтида унинг мамлакатимиздан ноқонуний равишда хорижга чиққани аниқланади. Чегара назорати ходимлари томонидан тегишли ҳужжатлар расмийлаштирилади.\nШундан сўнг З. Ғуломова М. Сафоқуловага қонуний чора кўришларини сўраб, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идораларга ариза билан мурожаат қилади.\nОқибатда айбдорга нисбатан жиноят иши қўзғатилиб, қидирув эълон қилинади.\nАлбатта, қидирув жараёнида ИИБ тезкор ходимлари бир неча маротаба уни суриштириб уйига боришади. Шу боис Муҳайё яқинларининг чақирувига биноан, 2020 йил 12 март куни «Дубай-Тошкент» йўналишидаги авиарейсда республикамизга қайтади. Натижада пойтахт аэропортида қўлга олинади.\nЖиноят ишлари бўйича Сирғали туман суди М. Сафоқуловани Жиноят кодексининг 135-моддаси 2-қисми «з»-банди, 223-моддаси 2-қисми «б», «в»-бандлари билан айбдор деб топиб, 5 йилу 3 ой муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазосига ҳукм этди.\nБироқ судланувчининг аёл киши эканлиги, муқаддам судланмаганлиги, қарамоғида бир нафар вояга етмаган фарзанди борлиги ҳамда Қоракўл тумани «Бандбоши» маҳалла фуқаролар йиғини раисининг кафолат хати инобатга олиниб, Жиноят кодексининг 72-моддасига биноан, шартли ҳукм қилган ҳолда, 2 йил синов муддати белгиланди.\nАжабмаски, «қаҳрамон»имиз энди қилмишидан ўзига тўғри хулоса чиқарса.\nЗеро, қинғир ишнинг қийиғи қирқ йилдан сўнг ҳам чиқишини ва жиноятга албатта, жазо муқаррарлигини унутмаслик керак.


Пахтани энди ким теради ёки фермерга ҳашарчидек “расходчи” керакми ўзи?\n“Пахта теримига Тошкентдан ҳашарчилар бормаса оқ “олтинни ким” теради?» - деган муаммо интернетнинг фейсбук тармоғида кенг муҳокама қилинмоқда. Улар орасидан сизга энг аҳамиятли фикрларни танлаб, тавсия этамиз.\n“Айрим кулгили ва айрим ўринли фикрлар! Ҳурматли пахта теримини ёқлаётганлар қўллларингни кўтаринг қани нечтанг март ойидан сентябргача пахта оралагансан! Хатто айримларнинг қўли чаноқдан зирилламаган. Лекин, ақлин жамоани ўчиради. Аввало, 32 йилдан бери Баҳорда чигит экиб, кузда қанча заҳмат билан уни терадиган отамнинг ўғли сифатида, пахтани унишидан, уни йиғилиш жараёнигача эсимни танигандан бери гувоҳ бўлган инсон сифатида айтаман. Фермерга ҳашарчи деган ортиқча “расходчи” асло керак эмас.\nБечора фермерга азоб. Пахтани терсинми ёки шунча бекорчи ҳашарчиларни қорнини боқсинми? Яна ҳоким буваларимиз туради: ““обед”га ош қилсин, қўй сўйсин”- деб.” - фейсбук фойдаланувчиларидан бири.\nТаниқли журналист эса пахта ҳашарчиларига нисбатан қуйидаги мулоҳазаларни қайд этган.\nКаримберди Турамурод :\nКўпчиликда "Пахтани энди ким теради?" деган савол пайдо бўлибди. Битта ҳоким ўртоғим бор, кимлигини айтмайман, у ҳам маломатга қолмасин, ўша дўстим айтади: "Менга бир дона ҳашарчи керак эмас, фермерларим “дод” дейди, бир кишини ҳам даласига киргизгиси келмайди, аммо нима қилай, "каттаконлар" мажбурлаб ҳашарчи юборади. Ўша "каттаконлар"га ҳашарчи терган пахта ҳам керак эмас, аслида. Уларга ҳашарчи сони керак. Бу сон килограммларга,килограммлар пулга, пуллар "улушларлар"га айлантирилади. "Каттаконлар" ўша улушдан манфаатдор. Бўлмаса, ўша ҳашарчи деганининг турган-битгани кўтара ташвиш. Пахтани эса фермерларим ўз кучи билан бир-икки ҳафтада териб олади".\nПахта теримига борган фуқоролардан бири шундай деб ёзади:\nЎтган йили кундузги ҳашарга борганимизда,фермерлар тракторни соясида бир товоқ гўшт еб ўтирган экан. “Биз шунча пул сарфлаб ўз хисобимиздан келдик такси билан” - деганимизда, “ўша пулни бизга бериб, фамиля берсанглар бўлди, ўзимиз ёзамиз пахта, аслида ҳеч керагингиз йуқ” - деб айтганди. Тўрт ҳафтани ҳисоблаб 150 мингдан бергандик, шу билан пахта тамом....\n”Буёғи сиёсатда энди опа, кетовринглар» - деганди.\nОладиган ойлик ҳаминқадар....наилож.. . Ҳай, қутилибмиз-ку, беҳад шукр!\nЯна бир фойдаланувчи текин ҳашарчиларинг ортидан "пул қилинишига" шама қилмоқда.\n"Пахта бойлигимиз бир - икки ойга чиқсак ўлиб қолмаймиз" -деганларни бир неча йил кузатдим . Булар деярли пахтага боришмайди, боришса ҳам пахта теришмайди. Тарозибон , ҳисобчи ёки бошқарувчи бўлиб боришади булар пахтага. Теримчилар ҳисобидан мўмайгина пул ишлашади. Қўлларини яра босиб пахтани терадиганлар "олтин қўлли" қора халқ- талаба, шифокор, ўқитувчилар бўлади.\nФермерларнинг айтишича пахтани териб олиш муаммо эмас экан. Ҳисоб рақамларидаги пулларни нақдлаштиришни осон қилиб қўйишса ва эркинлик беришса, теримчиларни жалб қилиш муаммо эмас, дейишади. Ёки пахтанинг нархини кўтариб қўйишса, маҳаллий аҳоли ва чеккадан келиб териб кетишади. Афсус бундай қилишмайди. Агар бу мажбурий меҳнатларни ихтиёрий меҳнатга айлантиришса , кўпчилик "ҳимояли" одамларнинг чўнтаги "лева"дан қуруқ қолади...\nПрезидентимизга ва у кишини қўллаб - қувватловчиларга Аллоҳ хайрли ишларида қувват берсин.”


Туркий Кенгаш Туризм вазирларининг йиғилиши нега айнан Қўқон шаҳрида ўтказилмоқда?\nТуризм 23 июн 2021 106\nЎзбек миллий ҳунармандчилик намуналари ва амалий санъати усталари ҳам айнан Қўқон атрофида бирлашди, ҳунарманчилик гуркираб яшнади ва энг муҳими, шу кунларга қадар сақланиб қолди.\n2020 йилнинг 23 июнь куни Туркий тилли давлатлар ҳамкорлик кенгаши (ТТДҲК)нинг Туризм вазирлари V йиғилиши коронавирус пандемияси сабаб видеоконференция шаклида ўтказилганди.\nТадбир давомида «Замонавий Ипак йўли» қўшма туристик маҳсулот лойиҳасига Ўзбекистоннинг шаҳарлари ва манзилларини киритиш масаласи муҳокама қилиниб, ТТДҲК Туризм масалалари бўйича вазирларнинг навбатдаги – VI йиғилишини 2021 йилда Ўзбекистонда ўтказиш таклиф этилди.\nШу боис жорий йилнинг 23-24 июнь кунлари Фарғона водийсида жойлашган Қўқон шаҳрида Туркий Кенгаш Туризм вазирларининг VI йиғилиши ўтказилиши белгиланди.\nНима учун айнан Қўқон шаҳри деган савол туғилиши мумкин ва бунга сабаблар талайгина.\nҚўқон Фарғона водийсининг йирик шаҳарларидан бири бўлиб, у қадимдан илм-фан, маданият ҳамда ҳунармандчилик маркази ҳисобланган.\nXVIII асрдан бошлаб Қўқон водийнинг сиёсий, иқтисодий, адабиёт ва маданият марказига айланди. Қўқонда яратилган адабий мерос ўзбек халқининг ноёб дурдонасига айланган. Машраб, Ҳувайдо, Маҳзун, Амирий, Нодира, Увайсий ва яна 200дан зиёд ўзбек мумтоз адиблари шу муҳитнинг маҳсулидир. Ҳозирги ўзбек адабий тили ҳам Қўқон адабий муҳити негизида шаклланган.\nБу даврдаги таълим тизими ҳам ҳавас қилса арзигулик эди. XIX охирига келиб биргина Қўқоннинг ўзида 620 маҳалла масжиди, 240 та бошланғич мактаб, 52 та мадраса, 23 та қорихона мавжуд эди.\nПрофессор Х.Н.Бобобековнинг «Қўқон 2000» номли китобида келтирилган маълумотларга кўра, 1878 йилда Қўқон шаҳрининг саводхонлик салоҳияти 53 фоизни кўрсатган ва бу кўрсаткич ўз даврида дунёдаги энг юқори кўрсаткич ҳисобланган.\nБундан ташқари, Қўқон «шоирлар шаҳри» деб ҳам аталган. XVIII асрнинг биринчи ярмида Қўқон шаҳридаги ҳар бир маҳаллада камида 3 нафардан, жами 720 дан ортиқ шоир яшаб ижод қилган ва улар ўз даврида шаҳарни «назм маркази»га айланишига ҳисса қўшишган.\nЎзбек миллий ҳунармандчилик намуналари ва амалий санъати усталари ҳам айнан Қўқон атрофида бирлашди, гуркираб яшнади ва энг муҳими, шу кунларга қадар сақланиб қолди. Хусусан, ёғоч ўймакорлик, кулолчилик, кандакорлик, меъморчилик, ипакчилик, читгарлик ва бошқа ўнлаб ҳунар турлари Қўқон хонлиги даврида ўз тараққиёт чўққисига чиқди. Уларнинг маҳсулотлари дунёнинг 10га яқин давлатига олиб чиқиб сотилар эди.\nШундай экан, ушбу нуфузли халқаро тадбирнинг Қўқон шаҳрида ўтказилиши бежиз эмас.


Тожикистон яна вагон транзитидан шикоят қилмоқда\n19 апрел 2021, Тошкент вақти: 18:16\nЎзбек расмийларига кўра, Тожикистон вагонлари транзити Термиз-Амузанг йўлидаги техник носозлик сабаб тўхтаб қолган.\nТожикистоннинг Хатлон вилоятига юк вагонлари транзити шу йил 22 майидан батамом тўхтатилган. Бу борада Тожикистон темир йўлларининг юк транзити бўйича бўлим масъулларидан бири Андрей Тропин маълум қилди.\n- Хатлон вилоятига Россия, Қозоғистон ва Эрон каби мамлакатлардан юборилган ёнилғи, қурилиш ва қишлоқ хўжалик ҳамда озиқ-овқат маҳсулотлари юкланган тахминан 969 вагон ҳозирда Ўзбекистон ҳудудида ушлаб турилибди. Ваҳоланки, Кўлобда рўй берган сув тошқинларидан зарар кўрган оилалар учун бу маҳсулотлар жуда зарурдир, дейди “Тожикистон темир йўллари” ширкати расмийси Тропин.\nРасмий Хатлон вилоятига тегишли тахминан 1000 дан ортиқ юк вагонлари шу йил феврал ойидан буён Ўзбекистон ҳудудида ушлаб турилганини, аммо жорий йил 7 майга ўтар кечаси Кўлобда содир бўлган сув тошқини ортидан юк вагонлар қўйиб юборила бошлаганини қўшимча қилиб ўтди.\n- 8 майдан 21 майгача ўша юк вагонларининг 262 таси транзит қилиб берилди, холос. 22 майдан бошлаб эса Ўзбекистон томони яна Хатлон вилоятига тегишли юк вагонлари транзитини тўхтатди. Аммо бунинг сабаблари бизга номаълум. Бу вагонларимиз яна қанча вақт у ерда ушлаб турилиши бизга қоронғу, дер экан тожик расмийси юк вагонларининг эгалари Ўзбекистон темир йўлларида қолаётган юклари ўғирланаётгани борасида темир йўл ширкатига шикоят билан мурожаат қилишганини қистириб ўтди.\nТропин жаноблари Хатлон вилояти йўналишидаги юк вагонлари билан бир қаторда Душанбе йўналиши бўйича юк транзитида ҳам муаммолар бўлиб тургани ва шанба куни бу йўналиш бўйича бирорта юк вагони транзит қилинмаганидан шикоят қилди.\n- Ҳозирда бу йўналиш бўйича 1202 та юк вагонимиз Ўзбекистон ҳудудида ушланиб турилибди. Улар Душанбега юк вагонлар транзитини тўхтатишгани йўқ, лекин орада узилишлар бўлиб турибди. Мана, ўтган кечада биз бирорта юк вагонини қабул қилганимиз йўқ, дейди Тропин.\n“Тожикистон темир йўллари” ширкати масъули бунинг ҳам сабаблари ўзига номаълум эканини ва бу борада қўшнилар бирор-бир изоҳ бермаганини маълум қилди.\nАйни пайтда Ўзбекистоннинг Душанбедаги элчихонаси масъуллари Ўзбекистон темир йўллари ширкати Тожикистон томонига сўнгги расмий мурожаатида ўз қарорининг сабабларини изоҳлаганини маълум қилишди.\nЎзбекистон элчилиги расмийси Зафаржон Раҳимжонов мухбирингиз билан телефон орқали суҳбатида ўша мурожаатнинг русчасини ўқиб берди.\n- “Ўзбекистон темир йўллари”даги маълумотларга кўра, сув тошқини туфайли Термиз-Амузанг темир йўл участкасида техник носозлик юз берган. Ҳозирда бу участкани тиклаш учун молиявий ва техник имконият йўқ. Бу, ўз навбатида, Хатлон йўналиши бўйича юк вагонлари транзитига имкон бермайди. Шуни назарга олган ҳолда, “Ўзбекистон темир йўллари” ширкати бу ҳудудга тегишли юк вагонлари йўналишини ўзгартириб, барча вагонларни Қудуқли станцияси орқали Душанбе йўналишига етказиб беради, дейилади “Ўзбекистон темир йўллари” ширкати расмий хатида.\nЎзбекистон ва Тожикистон темир йўл ширкатлари ўртасида юк вагонлари билан боғлиқ масала бугун яна куннинг асосий мавзусига айланиб турган бир пайтда шу кунда бу икки қўшни давлат чегараларидаги айрим назорат-ўтказиш пунктлари ҳам ёпиб қўйилгани маълум бўлди.\nЎзбекистонлик дипломатларнинг билдиришларича, Ўзбекистон-Тожикистон чегарасидаги “Дўстлик” пункти 7 майдан эътиборан икки томонлама ёпиб қўйилган ва бунга Тожикистонда ёш гўдаклар орасида полиомиелит тарқалаётгани туртки бўлган.\nТожикистон Ташқи ишлар вазирлигидан олинган маълумотларга кўра, ШҲТга аъзо давлатлар ташқи ишлар вазирлиги кенгашининг 22 май куни Тошкентда бўлиб ўтган навбатдаги йиғилишида вазир Ҳамрохон Зарифий ўзбекистонлик ҳамкасби Владимир Норов билан учрашиб, сув ва энергетика заҳиралари, юк вагонлари масаласи билан бир қаторда чегара масаласида ҳам фикр алмашган. Аммо бу учрашув натижаларига кўра, томонлар ҳеч қандай расмий ҳужжат имзоланмаганлар.


“Халқ номақбул ҳукуматни ўзгартириш ҳуқуқига эга”\n16 декабр 2019, Тошкент вақти: 15:11\nШайбон 2 июль куни Тошкентдаги “Интерконтиненталь” меҳмонхонасида АҚШ мустақиллиги декларацияси қабул қилинган куннинг 228 йиллигига бағишланган байрам тадбири бўлиб ўтди.\nТадбирда Ўзбекистон ҳукумати аъзолари, дипломатик корпус вакиллари, АҚШнинг Хонабоддаги ҳарбий базаси қўмондонлари иштирок этди.\nБайрам тадбири Ўзбекистон ва АҚШ байроқларини махсус постаментга ўрнатиш билан бошланди. Шундан сўнг аввал Ўзбекистон, сўнг эса АҚШ мадҳияси янгради.\nТадбирга ташриф буюрган меҳмонларга миннатдорлик билдирар экан, АҚШнинг Ўзбекистондаги элчиси Жон Пурнелл Мустақиллик декларацияси қабул қилинган сана америкаликлар ҳаётидаги энг қутлуғ кун эканини таъкидлади.\n“Кўпчилик Мустақиллик декларацияси 1776 йилнинг 4 июлида қабул қилинган, деб ўйлайди. Дарҳақиқат, 4 июль бизда расман мустақиллик байрами сифатида нишонланади. Лекин аслида, тарихга нигоҳ ташлайдиган бўлсак, Мустақиллик декларацияси 2 июль куни қабул қилинган”, деди элчи.\nЭлчи Мустақиллик декларациясидаги Америка халқи учун энг муқаддас ҳисобланадиган сўзларни ўқиб эшиттирди:\n“Биз дунёдаги барча одамлар тенг яратилгани, Яратган уларга ҳаёт, озодлик ва бахт-саодатга интилиш каби ажралмас ҳуқуқларни инъом қилганини ўз-ўзидан аён ҳақиқат ҳисоблаймиз. Ушбу ҳуқуқларни кафолатлаш йўлида инсонлар одил, ваколати бошқарилувчилар розилигидан келиб чиқадиган ҳукуматлар тузади. Мабодо қандайдир ҳукумат тизими айни мақсадлар учун ҳалокатли бўлиб чиқса, у ҳолда халқ уни ўзгартириш ёки бекор қилиш ҳамда улар учун хавфсизлик ва саодатни энг мақбул йўсинда таъминлай олувчи янги ҳокимиятни ўрнатиш ҳуқуқига эга...”.\nТадбир чоғида “Озодлик” мухбири Ж.Пурнеллга бир неча саволлар билан мурожаат қилиш имконига эга бўлди.\nАмерика ҳукумати Мустақиллик декларациясидаги сўзларга нечоғлик риоя этмоқда, деган саволга жавоб берар экан элчи бу сўзлар мамлакат ҳукуматининг барча ҳаракатларида ўз аксини топишини таъкидлади. Унинг айтишича, Мустақиллик декларацияси буюк яратилишдир. Бу нафақат Америка ҳукуматининг, балки Америка халқи менталитети яратилиши бўлган.\nЎзбекистон ҳукумати фаолиятида АҚШ Мустақиллик декларациясидаги каби муқаддас тушунчаларга таянишга интилиш мавжудми, деган саволга Жон Пурнелл қуйидагича жавоб берди:\n“Ўзбекистон мустақилликдан кейин ўзгаришлар сари катта қадамлар ташлади. Биласизми, Мустақиллик декларациясига ўхшаш ҳужжатлар устида барча мамлакатлар, ҳатто Американинг ўзи ҳам ишлаши керак”.\nЭлчи АҚШ мустақиллиги декларацияси чуқур эъзозга эга бўлган, бутун миллат қалбида зўр ҳаяжон туғдирувчи муқаддас ҳужжат эканини таъкидлади. У ўзбекистонликларга ҳам ўз Мустақиллик декларациясига нисбатан ана шундай эъзоз ва ҳаяжонни ҳис қилишни тилашини билдирди.


Давлатимиз раҳбари долзарб минтақавий ва глобал муаммолар қаторида, ислом динининг инсонпарварлик моҳияти хусусида алоҳида фикр юритиб, жумладан, “Биз муқаддас динимизни азалий қадриятларимиз мужассамининг ифодаси сифатида беҳад қадрлаймиз. Биз муқаддас динимизни зўравонлик ва қон тўкиш билан бир қаторга қўядиганларни қатъий қоралаймиз ва улар билан ҳеч қачон муроса қила олмаймиз. Ислом дини бизни эзгулик ва тинчликка, асл инсоний фазилатларни асраб-авайлашга даъват этади”, деган сўзлари бутун ислом уммати, ислом жамоатчилигининг айни дилидаги гап бўлди. Чунки бугунги кунда дунё миқёсида ислом динининг моҳиятини тушунмасдан, билмасдан унга нисбатан турли муносабатлар илгари сурилаётгани ҳам айни ҳақиқат. Мана шундай ўта мураккаб бир даврда диний қадриятларимиз софлигини сақлаш борасида Юртбошимиз бошчилигида амалга оширилаётган улкан эзгу ишлар жуда катта аҳамиятга эга бўлиб, ибратли ташаббуслар сифатида халқаро миқёсда юксак эътироф этилаяпти.\nАна шу аждодларимиз бой меросини ўрганиш, тадқиқ қилиш, тарихий обидаларни асраб-авайлашга бугун алоҳида эътибор қаратилмоқда. Жумладан, 2016 йилнинг октябрида Ислом ҳамкорлик ташкилоти Ташқи ишлар вазирлари кенгашининг Тошкентда ўтказилган 43-сессиясида мамлакатимиз раҳбари Самарқандда Имом Бухорий номидаги халқаро илмий-тадқиқот марказини ташкил этиш ғоясини илгари сурган эди ва ҳозирги пайтда бу борада кенг кўламли ишлар олиб борилаяпти. Шеробод туманида тўлиқ қайта таъмирланган Абу Исо Муҳаммад Термизий зиёратгоҳи муаззамлик ва улуғворлиги билан фуқароларимизнинг севимли масканига айланди.\nҚарши туманидаги Абу Муин Насафий зиёратгоҳи ҳамда бошқа қадамжоларда қурилиш-таъмирлаш ишлари жадал давом этмоқда.\nПрезидентимизнинг шу йил 24 майдаги “Қадимий ёзма манбаларни сақлаш, тадқиқ ва тарғиб қилиш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори қўлёзмаларни ўрганиш борасида янги босқични бошлаб берди. Шулар қаторида давлатимиз раҳбарининг 2017 йил 23 июндаги “Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузурида Ўзбекистондаги Ислом маданияти марказини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори ижроси доирасида кенг кўламли ишлар амалга оширилаётир. Президентимиз 1 сентябрь куни Ҳазрати Имом (Хастимом) мажмуасида бўлиб, ушбу марказ лойиҳаси билан танишди ҳамда Ислом маданияти маркази номини Ислом цивилизацияси маркази деб аташни таклиф қилди. Марказ “Жаҳолатга қарши — маърифат” шиори остида барпо этилаётгани жуда чуқур маънога эга. Унда академия, кутубхона, архив ва қўлёзмалар фонди ташкил қилиниб, уларни бугунги Ўзбекистон заминидан етишиб чиққан буюк мутафаккирлар, уламолар томонидан асос солинган илмий ҳамда диний мактабларга доир юртимизда ва чет элларда сақланаётган қадимий қўлёзма, тошбосма китоблар, тарихий далил ва ҳужжатлар, археологик топилмалар, осориатиқалар, шу йўналишдаги замонавий илмий тадқиқот ишлари, видео ҳамда фото ҳужжатлар билан бойитиш, 300 ўринли конференция залини барпо этиш кўзда тутилган.\nЮртбошимизнинг яқинда Қозоғистонда бўлиб ўтган Ислом ҳамкорлик ташкилотининг Фан ва технологиялар бўйича биринчи саммитидаги нутқи, Ўзбекистонда бу борада амалга оширилаётган хайрли ишлар ҳақидаги маълумотлар анжуман қатнашчилари томонидан юксак баҳоланди.\nМамлакатимиз раҳбарининг БМТ юксак минбаридан туриб ушбу нуфузли халқаро ташкилот Бош Ассамблеясининг “Маърифат ва диний бағрикенглик” деб номланган махсус резолюциясини қабул қилиш бўйича билдирган таклифи долзарблиги билан улкан аҳамиятга эга. “Бу ҳужжатнинг асосий мақсади — барчанинг таълим олиш ҳуқуқини таъминлашга, саводсизлик ва жаҳолатга барҳам беришга кўмаклашишдан иборат. Ушбу резолюция бағрикенглик ва ўзаро ҳурматни қарор топтириш, диний эркинликни таъминлаш, эътиқод қилувчиларнинг ҳуқуқини ҳимоя қилиш, уларнинг камситилишига йўл қўймасликка кўмаклашишга қаратилган”, дея таъкидлади Президентимиз.\nУмуман, давлатимиз раҳбарининг БМТ Бош Ассамблеясининг 72-сессиясидаги нутқи жаҳон ҳамжамиятига ислом динининг асл инсонпарварлик моҳиятини етказиш йўлидаги яна бир улкан тарихий қадам бўлди.\nЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Дин ишлари\nбўйича қўмита раиси.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Жаҳон жамоатчилиги Ўзбекистонда кечаётган ўзгаришларни юксак баҳоламоқда\tХалқ билан мулоқотнинг ноёб тизими »


Илмлилар қарама қаршилиги\n20:59 / 10.02.2019 | Мухаммад | 794\nАссалому алайкум! Савол озгина очиқроқ олдиндан узр, тарихда умуман Ислом тарихида илмли олимлар бир-бирини ёмон отлик қилиши камситишлари бўлганми? Аллоҳ рахм қилсин, бизнинг даврга келиб илмлилар бир-бирини кўзига чўп суқишмоқда, бундан келадиган офат балолар хақида ҳадислар бўлса кутиб қолардик.\n- Ва алайкум ассалом! Азалдан олим инсонлар ҳеч бир ўринларда бир-бирларини ёмонотлиқ қилган ёки камситган эмаслар. Уларда ҳақни баён қилиш учун илмий мунозаралар бўлган. Мунозара қилувчилар “шеригимнинг қалбига ҳақни солгин, мен адашаётган бўлсам менга ҳақни кўрсатгин. Бу мунозарамиз барчамизнинг дунё ва охиратимизга фойдали бўлиини насиб қилгин” деган ниятда бўлишган. Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳ Мадинаи мунавварага борганларида хуфтондан кейин бошласалар бамдод вақтигача илмий мунозаралар қилганлар. Уларнинг мунозаралари ўта даражада фойдали бўлиб, имом Молик раҳматуллоҳи алайҳ минглаб масалаларда ўша мунозаралардан фойдаланганлар. Уларнинг бир-бирларига бўлган эҳтиромлари чексиз эди, атрофида тўпланганлар жаннат боғида сайр қилгандек бўлишар эди. Бу худди алоҳида-алоҳида хоналарда ёниб турган якка-якка шамчироқлар битта хонага тўпланиб бутун хонани нурафшон қилгандек бўлар эди. Уларнинг илмий ихтилофлари бири билан бошқалари билмаган нарсалари билиб олишга, тушунмаган нарсаларини тўлиқроқ тушиниб олишга сабаб бўлар эди. Уларда ҳеч қандай нафсоний тортишув, бир-бирини мулзам қилиш, халқ ичида шарманда қилиш, нариги тараф билмаган нарсасини биладиган бўлса билиши билан ғурурланиш деган нарса бўлган эмас. Ҳатто мунозара охирида бир-бирларидан кечирим сўраш, ҳатто қўл ва пешоналаридан ўпиб қўйиш ишлари ҳам содир бўлган. Бу дегани илмлилар орасида мунозара бўлмаслиги керак дегани эмас. Албатта бўлиши керак, бунда мунозара қилувчи икки томон ва кузатувчи сифатидаги учинчи томон мунозара одобларига тўлиқ амал қилишлари керак. Бу ҳам алоҳида бир фан бўлиб, унинг ҳам жоиз ва ножоиз, ҳалол ва ҳаром томонлари бор. Буни билмаганлар аралашмасликлари керак. Валлоҳу аълам!


Архивы ЭКЗЕМА ⋆ WWW.SAVOL-JAVOB.COM\nБу касаллик тери аллергияси ёки сувли тошмалар дейилади. Уни ўт қопининг нотўғри ишлаши ёки кўзга кўринмас қуртлар келтириб чиқаради. Ошқозон ёки қоннинг бузилиши ҳам экземага сабаб бўлади. Экзема қуруқ ҳам, сувли ҳам бўлиши мумкин. Қизариб чиқаётган сувли доначалар йиринглаб, терида қон бузилиши, ҳар хил хилтлар пайдо бўлишига олиб келади. Терисида экзема ёки турли тошмалар тошадиган …