Маййитларни ювгин, руҳсиз жасадни ювиш\nБарча тирик жонзотлар, жумладан, инсон ҳам, бир кун ўлади. Аллоҳ таолонинг иродаси ва амри билан бандаларнинг жонлари жасадларидан суғуриб олинади. Кўпчилик ўлим илоҳий тақдир эканини унутиб, сабабларнинг ортидан қувади, кимларнидир айбдор қилиб, жазолашга уринади. Бу ўринда билиш муҳим бўлган масала шуки, бировнинг ўлимига қасддан сабабчи бўлган киши жазоланиши, хато қилиб сабабчи бўлганида эса, хун тўлаши шариат талабларидандир. Мақсадимиз бу масалани очиқлаш эмас. Сиз, азизларга маййитни ювиш ва унинг жанозасини ўқиш тартибини баён этишдир.\nТажрибали кексаларимиз касал ётган инсоннинг ўлими яқинлашганини Аллоҳ таолонинг тавфиқи билан сезишади ва дарҳол бу ҳақда касалнинг энг яқин кишиларини эҳтиёткорлик ва донолик билан огоҳлантиришга уринишади. Шариат талабига кўра, ўлим асарлари сезилиб қолган кимса олдида нималар қилиш керак? Дод-фарёд солиб, ҳаммаёқни бузиш керакми ёки отадан қолаётган мол-дунёларга эга чиқиш учун чора-тадбирларни тезроқ кўриш керакми?! Йўқ! Бу эсли-ҳушли, мўмин одамнинг иши эмас. Солиҳ мўмин инсон шариат кўрсатмаларига қулоқ тутади, вафот топаётган кимсанинг, хоҳ у отаси бўлсин, хоҳ акаси бўлсин, ҳақини поймол қилиб қўйишдан, Аллоҳ таолонинг олдида гуноҳкор бўлиб қолишдан қўрқади.\nДинимиз кўрсатмаларига кўра, ўлим ҳолатида бўлган касал ҳудди қабрдагидек ўнг томони қиблага қилиб ётқизилади ва ҳаётида шиорига айланган маҳбуб калимаси – Калимаи шаҳодат унинг олдида талқин қилинади, яъни такрорлаб турилади. Чунки Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Ўликларингизга (жон таслим қилаётганларингизга) “Ла илаҳа иллаллоҳ”ни талқин қилинглар”, деганлар (Имом Муслим ривояти). Жони чиққач, кўзлари юмиб қўйилади ва ияги боши билан қўшиб боғланади. Чунки Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) Абу Салама вафот этганида кўзларини муборак қўллари билан юмиб қўйганлар.\nМаййитнинг ўлими ҳақида эълон қилишнинг шариатга зид жойи йўқ. Чунки инсонлар савоб умидида жаноза намозига шошилади, маййитни кафанлаш, кўтариб бориш ва дафн қилишда иштирок этишади. Бу иш яхшилик ва тақво йўлида ўзаро кўмаклашиш ҳисобланади. Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) Мадинаи мунавваранинг бир четида яшовчи мискин аёл ҳақида: “Агар у вафот қилса, мени чақиринглар”, деганлар. Маййитнинг вафоти ҳақида яқин қариндошлари, танишлари, маҳалла-кўй хабардор қилиниши кифоядир. Маййитнинг яқинлари кўчаларда жар солиб, қичқириб, одамларни чақириши мақбул иш эмас. Чунки бу жоҳилият одатларидандир. Жанозада ҳозир бўлиш фарзи кифоя ҳисобланади, баъзи мусулмонларнинг адо қилиши билан қолганлар зиммасидан соқит бўлади. Йиғилиб олиб, маййит хонадонини ғуссахонага айлантирган ҳолда, унинг яқинлари тинчини бузиб, азахонлик қилиш шариат кўрсатмаларига мувофиқ келмайди.\nМазҳабимиз уламолари сўзларига кўра, маййитни тез дафн қилиш мустаҳаб ҳисобланади. Бунга улар Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг қуйидаги ҳадисини далил қилишади: “Вафот топганларингизни шошилтиринглар, агар у яхши кимса бўлса, уни яхшиликка тез элтган бўласиз, агар ёмон кимса бўлса, бундай аҳли дўзахни ўзингиздан нари қилган бўласиз”.\nВафот этган кимсани дафнга тайёрлашда қилинадиган ишларнинг биринчиси, уни ювиш – ғусл қилдириш. Тўрт мазҳаб уламоларининг барчаси наздида, маййитни ювиш вожибдир. Ушбу ҳукм ҳадис, ижмо ва ақлий далиллар билан собит бўлган. Пайғамбар (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Мусулмоннинг мусулмон зиммасида олтита ҳақи бор: йўлиққанида унга салом бериши, чақирганида чақириғига лаббай деб жавоб қилиши, аксириб “Алҳамдулиллаҳ” деганида “ярҳамукаллоҳ” дейиши, касал бўлганида ундан хабар олиши, вафот этганида жанозасига эргашиши ва ўзи учун нимани яхши кўрса, биродари учун ҳам ўша нарсани яхши кўриши”, дедилар. “Умдатул қорий шарҳу Саҳиҳил Бухорий” китобида келишича, Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) ҳақлар қаторида вафот этганида ювишни ҳам санаганлар. Ривоят қилинишича, Одам (алайҳиссалом) вафот этганида у зот (алайҳиссалом)ни фаришталар ювишган ва фарзандларига: “Бу ўликларингизга қиладиган ишингиздир”, дейишган.\nМаййитни ювиш ҳам унинг жанозаси каби фарз кифоядир. Яъни, бу омма мусулмонларнинг вазифаси бўлиб, баъзилар амалга ошириши билан барчадан соқит бўлади. Агар бирор сабаб билан қайсидир бир мусулмон ювилмай кўмилса, барча мусулмонлар гуноҳкор бўлади.\nМаййитни ювишга тайёрлашда унинг барча кийимлари ечилиб, авратлари бир бўлак латта билан беркитилади ва тахт устига ётқизилади. Тахтнинг қиблага нисбатан қандай қўйилиши борасида уламоларимиздан турли сўзлар келган. Кейинги уламоларимиз наздида, уларнинг тўғрироғи ювиш учун қандай қулай бўлса, шундай қўйишдир.\nИнсон авратига қараш тириклигида ҳам, вафотидан кейин ҳам ҳаромдир. Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) айтадилар: “Тирикнинг ҳам, ўликнинг ҳам сонига қараманглар”. Авратни тўсиш учун ишлатиладиган латта бўлаги киндикдан то тиззагача ёпса, кифоя. Сўнг ювувчи бир бўлак матодан қилинган қўлқопини кийиб, маййитнинг авратларини ювади. Чунки бировнинг уят жойларини ушлашнинг ҳаромлиги уларга қарашнинг ҳаромлигидан каттароқдир. Сўнг намоз учун қилинадиган таҳоратдек таҳорат қилдирилади. Чунки Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) қизлари Зайнабни юваётган Умму Атийяга: “Ўнг томонидан ва таҳорат қиладиган аъзоларидан бошланглар”, деганлар. Маййитнинг таҳорати билан тирик одамнинг таҳорати ўртасида бир қанча фарқлар бор. Улар қуйидагилар:\nМаййит мазмаза (оғзига сув олиб ғарғара қилиш) ва истиншоқ (бурнига сув олиб чайиш) қилдирилмайди. Чунки маййитда ушбу икки ишнинг бажарилиши амри маҳолдир.\nИкки оёғи ювилмайди. Тирикликда ювиндилар оёқ остига жамланади ва ювилган оёқни яна булғайди. Маййит эса тахтнинг устида бўлади ва барча оқиндилар пастга оқиб кетади.\nТаҳоратнинг қолган амаллари қандай бўлса, шундайлигича, ўз ўринларида амалга оширилади. Таҳоратдан сўнг маййитнинг боши, соқоллари хушбўй совун ва кирни осонроқ, яхшироқ кетказадиган бошқа кир ювиш воситаларидан фойдаланган ҳолда ювилади. Бироқ соч-соқоллари таралмайди. Ойша (розияллоҳу анҳо) маййитнинг сочларини тараётган бир қавмни кўриб, уларга: “Нима учун ўликларингизни пешона сочларидан тортқилаяпсиз?” деди. Ўликнинг сочини тарашдан қайтаришнинг муболағаси учун “соч тараш” сўзи ўрнига “пешона сочларидан тортиш” сўзини ишлатди. Яна шунингдек, маййитнинг сочи таралганида ундан толалар тўкилиши мумкин. Маййитни қандай ўлган бўлса, шундайлигича кўмиш суннатдир. Айни шунинг учун ҳам маййитнинг тирноқлари, мўйловлари, соқоллари ва бошқа туклари, гарчи ўсиб кетган бўлса ҳам, олинмайди, юлинмайди. Бу ишларнинг барчаси тирик пайтида зийнат учун қилинади. Маййитни эса зийнатлаш шариатдан эмас, балки уни поклаш керак. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг “Ўликларингизга нисбатан келинларингизга қиладиган ишларингизни қилинглар” маъноли ҳадиси шарифлари, маййитнинг баданидан бирор нарсани кетказмасдан зийнатлаш деб таъвил қилинган.\nМаййит таҳорат қилдирилганидан сўнг чап томонига ёнбошлатилади ва баданининг ўнг томони тахтга тегиб турган жойигача тоза ва покиза, кирнинг осонроқ кетишига ёрдам берувчи кир ювиш воситалари қўшилган сув билан уч марта ювилади. Зеро, ҳар бир яхши амални ўнг томондан бошлаш суннатдир. Сўнг ўнг томонга ётқизилади ва баданининг чап томони ҳам тахтга тегиб турган жойигача шу тахлитда уч марта ювилади. Кейин маййит ўтқизилади ва қорни енгилгина силанади. Агар нажосат чиқса, артилади ва у жой уч марта ювилади.\nСўнг агар нажосат чиқса ва ювилса, қайта таҳорат ва ғусл қилдирилмайди. Кафан ҳўл бўлиб кетмаслиги учун маййит сочиқ билан артилади.\nЭркак киши уч кийим – изор, қамис ва лифофа билан кафанланади. Изор ва лифофа бошдан оёққача баданни ўрайдиган – икки томондан боғлаш учун бир қарич миқдорида узун, қамис бўйиндан то оёққача ўрайдиган бўлади. Маййитни кафанлаш учун аввал лифофа, устидан изор, унинг устидан эса қамис тўшалади ва маййит унинг устига ётқизилади. Кафан бўлаклари алоҳида-алоҳида, аввал чап, сўнгра ўнг томонлари ўралади. Агар кафан очилиб кетиши мумкин бўлса, боғлаб қўйилади.\nЖаноза намозини ўқиш\nРасулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Барча яхши ва фожир кимсаларнинг жанозаларини ўқинглар”, деганлар. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)дан то бугунгача Ислом уммати ўтганларига жаноза намозини ўқиб келмоқда. Юқорида айтиб ўтганимиздек, жаноза намози фарзи кифоядир, бир неча одамнинг адо этиши билан барча мусулмонлардан соқит бўлади. Тажовузкор ва йўлтўсарларга қилмишлари боис жаноза намози ўқилмайди. Чунки Али (розияллоҳу анҳу) Наҳравондаги тажовузкорларни ювмаган ва уларга жаноза ҳам ўқимаган. Бу ишга бирор саҳоба эътироз билдирмаган. Уламоларимиз фатволарига кўра, ўлик туғилган болага ҳам жаноза ўқилмайди. Агар баъзи офатлар сабаб инсоннинг жасади парчаланиб кетган бўлса, жасаднинг ярмидан кўпи топилмагунича унга жаноза ўқилмайди. Умумий аъзоларининг ярмидан кўпи топилганидагина жаноза ўқиш мумкин. Шунингдек, ғойиб маййитга ҳам жаноза ўқиш, мазҳабимиз уламолари наздида, машру эмас.\nЖаноза намозида имомлик қилишга, энг аввало, султон, сўнг қози, сўнгра ўша жойнинг тайинланган имоми, кейин эса маййитнинг яқинлари ҳақлидир. Бу борада маййитнинг васиятлари асос бўлмайди. Юртимизнинг баъзи жойларида ўлимдан олдин жаноза намозини ким ўқиши борасида васият қилиш одат тусига кирган. Ҳатто имомнинг ўзи ҳам маййитнинг эгаларидан жаноза намозига бирор киши васият қилинган-қилинмаганлиги ҳақида сўрайди. Жаноза намози ўликнинг ҳақи эмас, бу борада васият қилса. Балки жаноза намози тириклар зиммасидаги бажаришлари керак бўлган фарз амалдир. Унга имомлик қилиш ишини ҳам шариат тайинлайди. Имомликка ҳақли бўлиш тартибини эса биз юқорида санаб ўтдик.\nЖаноза намозида имом маййитнинг, у хоҳ эркак, хоҳ аёл бўлсин, кўкраги тўғрисида туради ва тўрт такбирли жаноза намозини ўқийди. Биринчи, жаноза намозини ўқишга ният қилиб, такбир айтиб, қулоқ қоқади, сўнг қўлларини боғлаб, намозда ўқиладиган санони ўқийди. Сано будир:\n“سُبْحَانَك اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِك وَتَبَارَكَ اسْمُك وَتَعَالَى جَدُّك وَلَا إلَهَ غَيْرُك”\nМаъноси: “Ё Аллоҳ! Сенга ҳамд айтиб, нуқсонлардан поклигингни ёд этаман. Исминг махлуқлар сифатидан буюкдир. Улуғлигинг юксакдир. Сендан ўзга илоҳ йўқдир”.\nСўнг иккинчи такбирни айтади. Ушбу ва кейинги такбирларда қулоқ қоқилмайди. Такбирларда осмонга қараш қаттиқ гуноҳдир. Иккинчи такбирдан сўнг намозларда ўқиладиган салавотни иккинчи “иннака ҳамийдум мажийд”гача ўқийди, яъни:\n“اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إبْرَاهِيمَ إنَّك حَمِيدٌ مَجِيدٌ اللَّهُمَّ َبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْت عَلَى إبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إبْرَاهِيمَ إنَّك حَمِيدٌ مَجِيدٌ”\nМаъноси: “Эй Парвардигор, Иброҳим ва унинг аҳли оиласига салавотлар юборганингдек, Муҳаммад ва у зотнинг аҳли оиласига ҳам салавотлар йўлла. Албатта, Сен барча ҳамдга лойиқ буюк Зотдирсан. Эй Парвардигор, Иброҳим ва унинг аҳли оиласига баракотлар берганингдек, Муҳаммад ва у зотнинг аҳли оиласига ҳам баракотларингни ато эт. Албатта, Сен барча ҳамдга лойиқ буюк Зотдирсан”.\nКейин учинчи такбирни айтади ва китобларимизда машҳур бўлган жаноза дуосини ўқийди, яъни:\n“اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِحَيِّنَا وَمَيِّتِنَا وَشَاهِدِنَا وَغَائِبِنَا وَصَغِيرِنَا وَكَبِيرِنَا وَذَكَرِنَا وَأُنْثَانَا اللَّهُمَّ مَنْ أَحْيَيْتَهُ مِنَّا فَأَحْيِهِ عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَنْ تَوَفَّيْتَهُ مِنَّا فَتَوَفَّهُ عَلَى الْإِيمَانِ”\nМаъноси: “Эй Парвардигорим, бизнинг тирикларимизнинг ҳам, ўликларимизнинг ҳам, бу жойда ҳозир бўлганларимизнинг ҳам, ҳозир бўлмаганларимизнинг ҳам, кичикларимизнинг ҳам, катталаримизнинг ҳам, эркакларимизнинг ҳам, аёлларимизнинг ҳам гуноҳларимизни кечир. Эй Парвардигор, бизлардан кимга жон ато этсанг, уни Исломда тирилтиргин, кимни вафот топтирсанг, унга имонни ҳамроҳ қилгин!”\nДуодан сўнг тўртинчи такбирни айтади ва икки томонга салом беради. Мазҳабимиз уламолари саломдан сўнг маълум бир дуони ўқишни таъкидламаган. Баъзи уламолар қуйидаги машҳур қуръоний дуони ўқиш афзал дейди, яъни:\n“رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ”\nМаъноси: “Эй Раббимиз, бизга бу дунёда ҳам, охиратда ҳам Ўзингнинг яхшиликларингни ато этгин ва бизни дўзах азобидан сақлагин!”\nБизнинг юртларда эса жаноза намозидан сўнг “истиржоъ”, яъни:\n“إنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إلَيْهِ رَاجِعُونَ”\nдуосини айтиш одат тусига кирган. Маъноси: «Албатта, барчамиз Аллоҳникимиз ва Унинг ҳузурига қайтажакмиз».\nМаййитни дафн қилишга келсак, қабр лаҳад қилиб кавланади. Чунки Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Лаҳад қилиб қазиш биздадир, ердан ёриқ очиш эса ўзгаларнинг иши”, деганлар. Аввал чуқур қазилади. Унинг чуқурлиги бел ёки кўкрак баробарича бўлиши мумкин, бундан ҳам чуқурроқ бўлса, зарари йўқ, балки яхшироқдир. Кейин ушбу чуқурнинг ён тарафидан оғзи кичикроқ, ичи кенг, инсон ётганида сиғадиган ҳужра қазилади. Мана шу ҳужра лаҳад деб аталади. Уламолар Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг юқорида зикр қилинган ҳадисларидан мақсад лаҳад қилиб, дафн этишнинг мустаҳаблигини баён қилишдир, дейди. Чунки тупроқнинг ҳолатига қараб, баъзи жойларда лаҳад қилишнинг имкони йўқ. Бундай пайтда шаққ – чуқур қазишнинг ўзи кифоя. Маййитни қабрга қўйишга унинг яқинлари: ўғил, ота, ака-ука ва бошқалар ҳақлидир. Шунингдек, қабрга қўювчиларнинг сони тоқ бўлиши шарт эмас. Чунки Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)ни равзаи муборакларига Аббос, Фазл ибн Аббос, Али ва Суҳайб (розияллоҳу анҳум) қўйган. Маййит қабр олдига олиб келингач, у қабрнинг қибла томонига қўйилади ва қабрга қўювчи кишига узатилади. У ўзи қиблага қарагани ҳолда маййитни олади ва қуйидаги сўзни ўқиган ҳолда қўяди, яъни:\n“بِاسْمِ اللَّهِ وَعَلَى مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ”\nМаъноси: “Аллоҳнинг номи билан ва Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг миллати – суннатига мувофиқ қўяман”. Ушбу калимани Имом Мотуридий, дуо эмас, балки шаҳодатдир, деган.\nМаййитни лаҳад ичига олиб киргач, юзини қиблага қилиб, ёнбош ҳолатида ётқизилади. Агар кафан боғланган бўлса, ечиб қўйилади. Кейин қабр оғзини ёпишда хом ғишт ва қамишдан фойдаланилади. Ёғоч ва пишиқ ғишт ишлатилмайди. Чунки улар иморат учун керак. Пишиқ ғиштда оловнинг асари бор. Сўнг қабрни кўмишда ўзидан чиққан тупроққина ишлатилади, бошқа жойдан тупроқ олиб келиб кўмилмайди.\nМаъюс киши Аллоҳнинг паноҳида барча\nяхшиликларга тайёр туради\nИнсон тирик чоғида қиладиган ҳар бир яхши амалининг фойдасини охиратда кўради. Шунинг учун ҳам ҳар бир одам қўлидан келганича яхши амалларни кўп қилиши лозим.\nАллоҳ таоло яхшилик ҳақида бундай марҳамат қилади:\n﴿۞لَّيۡسَ ٱلۡبِرَّ أَن تُوَلُّواْ وُجُوهَكُمۡ قِبَلَ ٱلۡمَشۡرِقِ وَٱلۡمَغۡرِبِ وَلَٰكِنَّ ٱلۡبِرَّ مَنۡ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ وَٱلۡكِتَٰبِ وَٱلنَّبِيِّ‍ۧنَ وَءَاتَى ٱلۡمَالَ عَلَىٰ حُبِّهِۦ ذَوِي ٱلۡقُرۡبَىٰ وَٱلۡيَتَٰمَىٰ وَٱلۡمَسَٰكِينَ وَٱبۡنَ ٱلسَّبِيلِ وَٱلسَّآئِلِينَ وَفِي ٱلرِّقَابِ وَأَقَامَ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَى ٱلزَّكَوٰةَ وَٱلۡمُوفُونَ بِعَهۡدِهِمۡ إِذَا عَٰهَدُواْۖ وَٱلصَّٰبِرِينَ فِي ٱلۡبَأۡسَآءِ وَٱلضَّرَّآءِ وَحِينَ ٱلۡبَأۡسِۗ أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ صَدَقُواْۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُتَّقُونَ١٧٧﴾\n«Юзларингизни машриқ ва мағриб томонларига буришингиз (ибодат қилишингизнинг ўзи тўла) яхшилик эмас, балки Аллоҳга, охират кунига, фаришталарга, китобларга, пайғамбарларга имон келтирган, ўзи яхши кўрган молидан қариндошларига, етимларга, мискинларга, йўловчига, тиланчиларга ва қулларни озод қилиш йўлида берадиган, намозни тўкис адо этиб, закотни тўлаб юрадиган киши ва келишилган аҳдларига вафо қилувчилар, шунингдек, оғир-енгил кунларда ва жанг пайтида сабр қилувчилар яхшилик (аҳли)дир. Айнан ўшалар (имонларида) содиқлардир ва айнан ўшалар тақводорлардир» (Бақара, 177).\nОдатда, одамлар яхшилик нима экани ҳақида ҳар хил фикрга боради. Ҳар ким ўзининг йўлини яхши деб тушуниб, яхшиликка ўзича таъриф беради, чегаралар қўяди, белгилар белгилайди. Улар кўпинча яхшиликни белгилашда ақлларини, ота-боболаридан қолган урф-одатларни, ўзлари яшаб турган жамиятдаги ўлчовларни қўллайди. Бирлари яхшилик деб тушунган нарсани бошқалари мутлақо ёмонлик деб билиши ҳам мумкин.\nИслом динида яхшилик Аллоҳ таоло яхши деган нарсалардир. Уларнинг нима экани мазкур оятда таърифлаб берилган:\n«Сиздан (эй Муҳаммад!) қандай эҳсон қилишни сўрайдилар. Айтинг: “Нима хайр-эҳсон қилсангиз, ота-она, қариндошлар, етимлар, мискинлар ва мусофирларга қилинг! Аллоҳ ҳар қандай қилган эҳсонларингизни билиб турувчидир”» (Бақара, 215).\nНафақага лойиқлар ичида ота-она биринчи зикр қилинмоқда. Инсонга ўзидан кейинги биринчи ҳақдор ота-онаси бўлади. Уларни муҳтож қўйиб, бошқаларга нафақа қилишдан нима фойда бор? Шунингдек, яқин кишилар, қариндошлар ҳақдорлик борасида бошқалардан кўра устундир. Нафақа қилиш худди шу тартибда бўлиши лозимлиги Пайғамбаримиз (алайҳиссалом)нинг ҳадисларида ҳам зикр қилинган.\nИмом Муслим Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. Пайғамбаримиз (алайҳиссалом) бир кишига: “Садақа қилишни ўзингдан бошла, ортиб қолса, аҳлингга қил, агар аҳлингдан ҳам ортиб қолса, қариндошларингга қил, агар қариндошларингдан ҳам ортиб қолса, улардан бошқаларга ва ҳоказо”, деган эканлар.\nАбу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: «Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Ким бир мўминнинг битта дунёвий ташвишини аритса, Аллоҳ таоло унинг қиёмат кунидаги ташвишларидан бирини аритади. Ким қийналган кишига енгиллик келтирса, Аллоҳ таоло унга дунёю охиратда енгиллик беради. Модомики банда биродарининг ёрдамида экан, Аллоҳ таоло унинг ёрдамида бўлади. Ким илм талабида йўл юрса, Аллоҳ таоло унга жаннат йўлини осон қилиб қўяди. Одамлар Аллоҳнинг уйларидан бирига йиғилиб, Аллоҳнинг Китобини тиловат қилиб, уни ўзаро дарс қилиб ўргансалар, улар устига осудалик тушади, уларни раҳмат қоплайди ва фаришталар ўраб олади. Аллоҳ таоло ўз ҳузуридагиларга уларни зикр қилади. Амали ортга тортган кимсани насл-насаби олдинга чиқаролмайди”, дедилар» (Имом Муслим).\nМусулмонлар бир тана аъзоларидир.\nИнсоният битта тананинг аъзоларига ўхшайди. Ўзаро бир тан-бир жон бўлиб кетган бу инсонлар ҳамиша бир-бирларининг ғам-ташвишларига ҳам, қувончларига ҳам шерикдир. Улар биродарларининг шодлигидан ўзларида йўқ севинса, мусибатларидан қайғуга тушади. Мўминларнинг шодиёналари ҳам, ғам-ташвишлари ҳам ўртада бўлади. Бу ҳақда Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бундай дейдилар: “Мўминлар бир-бирларига меҳр-муҳаббат ва ғамхўрлик қилишда бамисоли битта тана кабидир. Агар танада бир аъзо оғриса, қолган аъзолар иситма ва бедорлик билан унга шерик бўлади” (Имом Бухорий ва Имом Муслим ривояти).\nМўминлар ҳамиша биродарлари бошидан ғам-ташвиш булутини аритишга алоҳида эътибор берган. Бу йўлда бор имкониятларини ишга солганлар.\nБаъзан киши молиявий жиҳатдан қийналиб қолади. У ейиш-ичиш, бошпана, даволаниш каби асосий эҳтиёжларини қондириш учун биродарларининг ёрдамига муҳтож бўлади. Ана шундай ҳолатларда мусулмонлар қийналган биродарларига саховат қўлини чўзишлари, ҳеч бўлмаса, унга қарзи ҳасана беришлари лозим. Ўз фойдаси йўлида бировлар қонини ичувчи судхўрлик покиза Ислом муҳитида кўринмаслиги керак. Жоҳиллар қийналиб қолган кишини кўрса, ундан ўз фойдалари йўлида унумли фойдаланишга, унинг бор-будини шилиб олишга ҳаракат қилади. Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади:\n«Намозни баркамол адо этинг, закотни (ўз жойига) беринг ва (мискинларга эҳсон қилиш билан) Аллоҳга “қарзи ҳасана” беринг!» (Муззаммил, 20)\nМусулмон ушбу сифати билан Парвардигори ҳузурида ажр-мукофотга лойиқ бўлади:\n﴿مَّن ذَا ٱلَّذِي يُقۡرِضُ ٱللَّهَ قَرۡضًا حَسَنٗا فَيُضَٰعِفَهُۥ لَهُۥٓ أَضۡعَافٗا كَثِيرَةٗۚ وَٱللَّهُ يَقۡبِضُ وَيَبۡصُۜطُ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ٢٤٥﴾\n«Аллоҳга “чиройли қарз” берадиган (Унинг йўлида ўз бойлигидан сарфлайдиган) киши борми, унга бир неча баробар кўп қилиб қайтарса? Ҳолбуки, Аллоҳ (ризқни) танг ҳам, кенг ҳам қилур ва (сизлар) Унинг ҳузурига, албатта, қайтарилажаксиз» (Бақара, 245).\nРасулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Ким бир мусулмонга икки марта бир дирҳам қарз берса, уларнинг бирини садақа қилиб юборгандек ажр олади”, дедилар (Ибн Ҳиббон ривояти).\nҚарз айрим ҳолларда ажр-савобда садақадан юқори бўлиши мумкин. Бу эса олувчи ва берувчининг ҳолатига боғлиқ. Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) дедилар: «Исро кечасида жаннат эшигига “Садақага ўн баробар, қарзга ўн саккиз баробар ажр бўлур”, деб ёзилганини кўриб, сўрадим:\n– Эй Жаброил, нима сабабли қарз садақадан афзал бўлди?\nЖаброил жавоб берди:\n– Чунки сўровчи баъзида нарсаси бўлатуриб ҳам тиланаверади. Қарз олувчи эса фақат муҳтож бўлгани учун сўрайди» (Ибн Можа).\nҚийин аҳволда қолган кишига ёрдам бериш.\nҚарзга ботиб, узишга кучи етмаётган ёки қарамоғидагиларни едириб-ичиришдан ожиз қолган ночор кишига ёрдам қўлини чўзмоқ шариатимиз буюрган амаллардан ҳисобланади. Қийналиб қолган мўминга қуйидагича ёрдам бериш мумкин:\nа) қарз берган киши то қарздор қарзини тўлашга қодир бўлгунга қадар сабр қилиши. Ночор-қарздор биродарига бундай енгиллик бериш вожибдир:\n﴿وَإِن كَانَ ذُو عُسۡرَةٖ فَنَظِرَةٌ إِلَىٰ مَيۡسَرَةٖۚ وَأَن تَصَدَّقُواْ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ٢٨٠﴾\n«Агар (қарздор) қийналса, бойигунга қадар кутиш лозим. Агар билсангиз, (берган қарзингизни қарздорга) садақа қилиб юборишингиз ўзингиз учун яхшироқдир» (Бақара, 280).\nб) қарз берган киши қарзининг бир қисмини ёки ҳаммасини кечиб юбориши. Ёки қарзни тўлаш муддати келганида қийин аҳволга тушиб қолган ночор мусулмонга бошқа биров қарз бериб ёки қарзини ўтаб бериб, уни бу мушкул аҳволдан қутқариши. Бу енгиллик шариатда мандуб саналиб, Аллоҳ таолонинг фазлига сабаб бўлади.\nРасулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Ким қийналиб қолган кишига муҳлат берса ёки қарзини кечиб юборса, Аллоҳ таоло уни ўз паноҳига олади”, дедилар (Имом Муслим ривояти).\nРасулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Кимда-ким қиёмат кунидаги ташвишлардан Аллоҳ унга нажот беришини истаса, ночорга ёрдам қилсин ёки унинг қарзини ўтаб берсин”, дедилар (Имом Муслим ривояти).\nАллоҳ таоло бундай саховатли бандасига шу дунёда ҳам мукофотлар беради. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Дуоси ижобат бўлишини ва ғам-ташвиши аришини истаган банда қийналиб қолган кишига ёрдам берсин”, дедилар (Имом Аҳмад ривояти).\nАллоҳ таоло бандаларига енгиллик беради.\nМол-давлат ҳам, фарзандлар ҳам фойда бермайдиган кунда банда, ҳеч шубҳасиз, Аллоҳ азза ва жаллага юзланади.\n﴿ٱلۡمُلۡكُ يَوۡمَئِذٍ ٱلۡحَقُّ لِلرَّحۡمَٰنِۚ وَكَانَ يَوۡمًا عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ عَسِيرٗا٢٦﴾\n«Ўша кунда ҳаққоний подшоҳлик (ёлғиз) Раҳмон учундир. У (кун) кофирларга кўп қийин кун бўлур» (Фурқон, 26).\nАллоҳга куфрони неъмат қилиб, ибодат нима, шукр нима билмаган, атрофдаги одамларга яхшилик ва эҳсон кўзи билан боқмаган кимсалар учун у кун ҳақиқатан жуда оғирдир. Аллоҳ таолонинг ибодати ва шукрида қоим бўлган, Парвардигори фазли-марҳаматини умид этиб, ночор бандаларга ёрдам берган мўминлар қиёмат кунида қилган яхши амалларига муносиб тарзда мукофотланади. Аллоҳ таоло уларнинг хато-камчиликларини кечиб юбориб, бу оғир кунни енгил қилади.\nАбу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): «Бир киши одамларга қарз берар ва хизматкорига: “Агар қийналган одам бўлса, қарзини кечиб юбор. Шояд, Аллоҳ бизни кечирса”, дер эди. Ҳалиги банда Аллоҳга рўбарў бўлганида, Аллоҳ таоло унинг гуноҳларини кечиб юборди», дедилар (Имом Бухорий).\nАбу Масъуд (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: «Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) айтдилар: “Сизлардан олдин ўтганлардан бир киши ҳисоб-китоб қилинганида, унда ҳеч қандай яхшилик топилмади. Фақат у бой-бадавлат бўлиб, одамлар билан аралашиб юрар ва хизматкорларига: “Қийналган одамдан пулни кечиб юборинглар”, дер эди. Аллоҳ азза ва жалла деди: “Бу ишга Биз ҳақлироқмиз. Унинг гуноҳларидан ўтинглар”» (Имом Муслим).\nИслом дини илм ўрганишни ва уни бошқаларга ўргатишни тарғиб қилади.\n«Мўминлар ёппасига (жангга) чиқишлари шарт эмас. Уларнинг ҳар бир гуруҳидан бир тоифа чиқмайдими?! (Қолганлари Пайғамбардан) динни ўрганиб, қавмлари уларга (жангдан) қайтиб келгач, (гуноҳдан) сақланишлари учун уларни огоҳлантирмайдиларми?!» (Тавба, 122)\nРасулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Биздан бир нарсани эшитиб, уни эшитганидек (одамларга) етказган кишининг юзини Аллоҳ яшнатсин. Қабул қилувчилардан шундайлари бор, улар етказган кишидан кўра яхшироқ англайди”, дедилар (Имом Термизий ривояти).\nБанда учун энг хайрли ва ўлимидан сўнг ҳам ажр-савоби етиб турадиган амал бошқаларга илм ўргатишдир. Зеро, Аллоҳ таоло илм сабабли илм толибини азиз-мукаррам қилди. Инсонларга илм бериш жамиятга яхшилик қилишдир. Бу яхшиликлар ичида энг улуғидир. Чунки бу иши билан инсон жамият ривожига ҳисса қўшади. Келажак авлодни илмли, маърифатли, зиёли қилиш йўлидаги ҳар бир ҳаракати учун Аллоҳ таоло қиёматда улуғ ажр-мукофотлар беради.\nРасулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Банда вафот этиши билан унинг амали узилади. Фақат уч нарса бундан мустасно: садақаи жория, фойдали илм ва унинг ҳақига дуо қилувчи солиҳ фарзанд”, дедилар (Имом Муслим ривояти).\nРасулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бундай деганлар: “Энг афзал садақа мусулмон кишининг илм ўрганиб, сўнг уни мусулмон биродарига ўргатишидир” (Ибн Можа ривояти).\nИнсон инсон бўлур бор бўлса дини,\nИслом азиз қилди Салмон Форсийни.\nТақво қил, ишонма ҳаргиз насабга,\nНасаби не берди Абу Лаҳабга?!\nҚўлингдан келганча яхшилик қилгин,\nБўлмаса ўзингни ёмондан тийгин.\nОхиратда азиз бўлмоқ истасанг,\nДунё ҳаётингда яхшилик қилгин.\nБанда қилган амалига муносиб мукофотланади. Яъни, бировнинг оғирини енгил қилган бўлса, унинг ҳам оғири енгил қилинади. Кимнингдир ғам-ташвишини аритган бўлса, унинг ҳам ғам-ташвиши аритилади. Бировнинг айбини беркитса, унинг ҳам айби беркитилади ва ҳоказо. Абу Саид Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Қайси бир мўмин оч биродарига таом едирса, Аллоҳ таоло унга қиёмат куни жаннат меваларидан едиради. Қайси бир мўмин чанқаган биродарига сув ичирса, Аллоҳ таоло қиёмат куни унга Раҳиқул махтумдан ичиради. Қайси бир мўмин яланғоч биродарини кийинтирса, Аллоҳ таоло унга жаннатнинг кўм-кўк либосларидан кийдиради”, дедилар» (Имом Термизий).\nРасулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бир ҳадиси шарифда: “Аллоҳ таоло раҳмдил бандаларига раҳм қилур!” деганлар (Муттафақун алайҳ).\nҲамиша ўзгалар ғамини еб, уларга қўлидан келганича ёрдам бериб, халқи, Ватани, жамияти ривожига хизмат қилувчи ишлар билан машғул бўлиб юрадиган саховатли зотларнинг оқибати хайрли бўлади. Улар имон ва Исломда туриб омонатларини топширади. Қиёмат куни Аллоҳ таоло фақат мусулмон бандасини ўз раҳматига олади. Кофирлар учун у кунда ҳеч қандай енгиллик, ёрдам ёки ғам-ташвишнинг ариши йўқдир!\nИсломга душманлиги бўлмаган кишиларнинг ҳам оғирини енгил қилиш мумкин. Яхшилик барча-барча учун матлубдир. Яъни, ҳар қандай жонзотга яхшилик қилиш лозим. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Аллоҳ таоло ҳар бир нарсага яхшиликни ёзиб қўйди”, деганлар (Имом Муслим ривояти).\nРасулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бошқа ҳадиси шарифларида: “Ҳар бир қуримаган жигарда (яъни, ҳар бир жонга қилинган яхшиликда) ажр бор”, дедилар (Муттафақун алайҳ).\n﴿ٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ فِي ٱلسَّرَّآءِ وَٱلضَّرَّآءِ وَٱلۡكَٰظِمِينَ ٱلۡغَيۡظَ وَٱلۡعَافِينَ عَنِ ٱلنَّاسِۗ وَٱللَّهُ يُحِبُّ ٱلۡمُحۡسِنِينَ١٣٤﴾\n«Улар (мазкур тақводорлар) фаровонлик ва танглик кунларида ҳам хайр-cадақа қиладиган, ғазабларини ютадиган, одамларни (хато ва камчиликларини) афв этадиганлардир. Аллоҳ эзгулик қилувчиларни севар» (Оли Имрон, 134).\nАллоҳнинг изни билан китоб битди (ўқиганларимизга амал қилиб, дунёда саодат, охиратда нажот топишимизга эриштирсин...)\nДругие материалы в этой категории: « Эътиқод дурдоналари: Валийлар султони ҳақида: Жинлар ҳам саҳоба ҳисобланадими? Энг кўп фатво берган саҳоба; Тириклик вақтларидаёқ жаннат башорати берилган саҳобалар; Энг узун умр кўрган саҳобалар; Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳунинг фазллари. Эътиқод дурдоналари: ТИЛИ ВА ҚАЛБИГА ҲАҚ ЖОРИЙ БЎЛГАН ИНСОН (Умар розияллоҳу анҳу) »


Ат-Термизий ҳақидаги фильмга актёр ва актрисалар синовдан ўтказилмоқда » Новости Узбекистана сегодня: nuz.uz\nНовости Узбекистана → Маданият ва саънат → Ат-Термизий ҳақидаги фильмга актёр ва актрисалар синовдан ўтказилмоқда\n16-02-2018 12:42 0 596 Рейтинг1 Чоп этиш\nФильм сценарийси Ат-Термизийнинг ҳаёти, фаолияти билан боғлиқ воқеалар ва унинг устози Имом Ал-Бухорий билан ўтказган машғулотлари ҳақидаги ҳикоялар асосида ёзилган\nТОШКЕНТ, 14 фев – Sputnik. "Ўзбеккино" Миллий агентлиги буюртмасига биноан Имом Исо ат-Термизий ҳақида ҳикоя қилувчи фильм суратга олинади. Бу ҳақда агентлик матбуот хизматига таяниб uz24.uz хабаридан sputnik\nХабарга кўра, фильм сценарийси Ат-Термизийнинг ҳаёти, фаолияти билан боғлиқ воқеалар ва унинг устози Имом Ал-Бухорий билан ўтказган машғулотлари ҳақидаги ҳикоялар асосида ёзилган.\nҲозирда мазкур фильмни суратга олишга қизғин ҳозирлик кўрилмоқда. Фильм режиссёри Абдухалил Мингноров фильм учун актёр ва актрисалар гуруҳини синовдан ўтказмоқда.\nЛойиҳани амалга оширишда Шайх Абдулазиз Мансур ҳам ўз маслаҳат ва кўрсатмалари билан иштирок этмоқда.


Биотехнолог. Альберт Эйнштейн ўқиган олийгоҳ магистранти...\n24.07.2021 16:50 0 2583\n«Хориждаги ватандошлар»нинг навбатдаги суҳбатдоши Швейцариянинг нуфузли ETH Zürich Федерал технология институти Биотехнология йўналиши магистранти Сурайё Акрамханова.\nБу соҳаларда кўрмаслигимни англаб етдим\nТошкент шаҳридаги 171-мактабда ўқиганман. Сўнг Тошкентдаги Халқаро Вестминстер университети қошидаги академик лицейни битирганман. 2019 йили эса Янги Зеландияда жойлашган Отаго университетининг «Молекуляр биотехнология» бўйича бакалавр даражасини қўлга киритдим.\nБакалавриат пайтида талабалар алмашуви дастури бўйича Даниядаги Копенгаген университетида ярим йил таълим олганман. Ҳозир Швейцариядаги ETH Zürich (Eidgenössische Technische Hochschule Zürich) Федерал технология институтида «Биотехнология» мутахассислигида таҳсил оляпман.\nБиотехнология йўналишини танлашимга эса бир нечта сабаблар бор. Хусусан, мактаб пайтидан информатика ва биология фанларига қизиқар эдим. Биология фанидан олимпиадаларда муваффақиятли иштирок этиб келганман.\nЛицейнинг охирги йилида Тошкентдаги Халқаро Вестминстер университетида Foundation йилини ўқиш имкониятидан фойдаланиб, кейинчалик IT-соҳасида мутахассис бўлишни режалаштиргандим. (Foundation йили Буюк Британия университетларига хос бўлиб, таълим тизими фарқли бўлган давлатлардан ёки ўқишга кириш талабларини бутунлай қондира олмаган талабалар учун бакалаврнинг дастлабки босқичи ҳисобланади). Шу йил мобайнида ўзимни бизнес, бизнесдаги ахборот тизимлари ва иқтисодиёт соҳаларида синаб кўрдим, афсуски ўзимни бу соҳаларда кўрмаслигимни англаб етдим.\nАниқроғи, мен шу соҳалар ёрдамида инсонларга ва дунёга қандай фойда келтира оламан деган саволга ўзимда жавоб топа олмадим. Шунда университетдан бир йиллик академик таътил олган ҳолда чет эл университетларига «Биотехнология» йўналишига ҳужжат жўнатишни бошладим ва ниятимга эришдим.\nНатижада, ҳаёт, касалликлар, мавжудотлар, ўзимизнинг танамиздаги жараёнлар ҳақидаги саволларни қониқтиришга қаратилган ва табиатдан олган шу билимларимизни ҳаёт тарзимизни яхшилашга хизмат киладиган илмий дунёга шўнғидим.\nДарс бериш жараёнидаги камчиликларни, таклифларни очиқ ойдин ўртага чиқариш рағбатлантирилади\nЯнги Зеландия, яъни кучли илмий тадқиқот олиб бораётган таълим муассасаси муҳитида бўлганим учун магистратура босқичи учун ҳам, сўнгги инновацион тадқиқотлар бўйича билим берадиган ва амалий қўлланмаларга эътибор қаратадиган олий таълим муассасаларига ҳужжат топширишни бошладим. Бир нечта олийгоҳларга кириш синов ва суҳбатлардан ўтгандан сўнг танловим дунё миқёсида табиий фанлар ва муҳандислик бўйича кучли саналган Швейцариядаги ETH Zürich университетига тушди. У ердаги ўқув дастури менга қизиқ бўлган ҳамма жиҳатларни ўзида қамраб олган. Мисол учун интенсив равишда молекуляр биология, инженерлик ва дастурлаш каби ҳар хил бўлган жиҳатларни бирлаштирган ҳолда биологик аҳамиятга эга бўлган саволларга ечим топиш. Бу менга ҳам кенгроқ фикрлаш, ҳам кичик тафсилотларни кўздан қочирмасдан, уларни турлича ёндашув билан талқин этишга ундайди. Ана шу хусусиятлари билан Швейцария таълими бутун дунёга машҳур.\nБу ерга келиб сифат ўқув тизимида, айниқса, муҳим эканлигини кўрдим. Бу ерда профессорлар билан очиқ мулоқотда бўлиш, турли хил масалаларда фикр билдириш, унвонсиз исм билан мурожаат қилиш, дарс бериш жараёнидаги камчиликларни, таклифларни очиқ ойдин ўртага чиқариш рағбатлантирилади. Икки томонлама ўзини устида ишлаш муҳити яратилган. Айниқса, бизнинг университетда, расмий равишда таътил белгиланмаган. Имтиҳонлар қишда декабрь ва февраль ойларида, ёзда эса июнь ва август ойларида ўтказилади. Талабалардан ўқишга машаққат билан ёндашиш ва изланишдан тўхтамаслик кутилади.\nАльберт Эйнштейн ҳам ушбу университетда таҳсил олган\nETH Zürich 1854 йили ташкил этилган бўлиб, илм, технология, муҳандислик ва математика (STEM) соҳаларига йўналтирилган. ETH Zürich 2021 QS World University Rankings жадвалида 6-ўринда туради.\n2019 йилги маълумотларга кўра, 21 та Нобел лауреати, 2 та Fields Medalists (нуфузли математика соврини), 2 та Pritzker Prize совриндорлари (нуфузли меъморчилик соврини) ва 1 та Turing Award совриндори (нуфузли дастурлаш/ҳисоблаш соврини) университетга алоқадор бўлишган, шу жумладан Альберт Эйнштейн ҳам ушбу университетда таҳсил олган. ETH Zürich IDEA лигаси ва Халқаро Тадқиқот университетлари Альянси (IARU)нинг асосчилари ва аъзоларидан бири ҳамда CESAER тармоғининг аъзоси.\n6000 йил олдин асос солинган\nБиотехнология соҳаси тез ривожланаётган соҳаларидан бири. Терминнинг ўзи нисбатан янги бўлса-да, унга 6000 йил олдин асос солинган бўлиб, тарихдаги биринчи мисолларни қишлоқ хўжалиги ва ферментация орқали озиқ-овқатлар (пишлоқ, нон, пиво) ишлаб чиқариш деб келтирса бўлади.\nҲозирги кунда биотехнология ҳаётимизнинг кўп жабҳаларида муҳим аҳамиятга эга. Бу қишлоқ хўжалигида энг яхши ҳосил берадиган мева, сабзавот экинларини саралаб олиш, турли ҳил иқлим шароитига мослаштириш учун трансген (генетик ўзгартиришлар киритилган) ўсимликлар яратиш, биология орқали саноатда ишлаб чиқариш унумдорлигини яхшилаш, пишлоқ ва баъзи-бир ичимликларни тайёрлаш, бу жараёнларда зарарли организмларга қарши чора топиш, қурғоқчил ерлар ва чўллар вазиятини назорат қилиш ва махсус ўсимликлар ўстириш, чиқинди ва ифлосланиш муаммоларини ечиш. Ва албатта тиббиёт ва фармацевтика саноати ва соғлиқни сақлаш секторида аҳамияти катта. Айниқса ҳозирги пандемия даврида буни кўриш мумкин. Вакцина, антибиотик, дори воситаларни яратиш, янги диагностика усулларини яратиш, янги терапия усулларини кашф этиш ва сунъий органлар ўстириш, булар ҳаммаси биотехнология ва биология фани бўлималари орқали содир бўлади. Кўриб турганингиздек, бу соҳа Ўзбекистон учун ҳам жуда муҳим.\nМагистратурадаги илмий ишини тайёрлашни ҳали бошламадим, лекин функционал геномика ва ирсий касалликлар билан боғлиқ бўлган илмий ишларни қизиқиш билан кузатиб боряпман. Ҳозир илдиз ҳужайралардан (стволовые клетки) мия органоиди (сунъий орган) ўстириш бўйича кичикроқ амалий лойиҳамни бошлаш арафасидаман.\nМактаб пайтидан камида 3 та тилни ўзлаштиришади\nТаълим тизимида ўрганишимиз мумкин бўлган кўплаб жиҳатлар борлиги ҳақида гапирмоқчиман. Бу, авваламбор, ўқитувчиларга бўлган ҳурмат ва улар оладиган маошлар. Мактабларда ўқувчилар учун фанлар танлаш ва креатив фикрлаш имкониятининг берилиши, болаликдан жамоатчилик ишлари муҳимлигини ўргатиб, мустақил жамоатчилик лойиҳаларига қўшилиш имкони. Тил ўрганишга бўлган эътиборни алоҳида таъкидламоқчиман. Швейцарияда 4 та давлат тили мавжуд бўлиб болалар мактаб пайтидан камида 3 та тилни ўзлаштиришади.\nЯна бир қизиқарли ва ижобий тарафини референдум тизимида кўрдим. Швейцарияда жамиятга алоқадор бўлган масалаларни референдум орқали ҳал қилишар экан. Бу нафақат Конституцияга ўзгартиришлар киритиш, балки оддий қонунлар қабул қилиш ва кантон (вилоят) бюджети нима учун сарфланиши. Масалан минимал маош миқдорини ошириш ёки оширмаслик, маълум бир маблағга қўшимча ҳарбий самолёт олиш, маълум маблағни ичимлик сувини тозароқ бўлишига сарфлаш каби оддий муаммолар ҳам референдумга чиқарилади. Бундай тадбирлар нафақат демократияни мустаҳкамлайди, балки фуқароларни ўз юртига бефарқ қолмаслик ва жамоатчилик онгини уйғотади.\nИнвестицияга муҳтож бўлган кўплаб соҳаларимиз бор\nАфсуски, Ўзбекистонда ҳалигача инвестицияга муҳтож бўлган кўплаб соҳаларимиз бор. Масалан жамиятимизда кўпайиб бораётган саратон касаллиги, уни скрининг қилиш ва олдини олиш чора-тадбирларини ривожлантириш, бизнинг иқлимимиз ва яшаш тарзимиздан келиб чиқиб саратонга олиб бораётган сабабларни белгилаб, уларга даво топиш масалаларига эътиборимизни қаратишимиз керак.\nКўплаб инвестициялар даромади тезроқ бўлган қурилиш, бизнес соҳаларига ажратилади, лекин ўйлаб кўрилса, илм-фанга маблағ ва ресурс тикиш узоқ муддатли «даромад» келтиради. Озиқ-овқат етишмовчилиги, ўзгараётган иқлим муаммолари, ўзгараётган ва ғойиб бўлаётган экотизимимиз муаммоси, маҳаллий бўлмаган ўсимликларни кўпайиши, биологик парчаланадиган материаллардан фойдаланмаслик оқибатида атроф-муҳит ифлосланиши, келажак авлод соғлиги каби муаммоларни бартараф этиш давлат учун узоқ муддатли фойда келтиради.\nРивожланишга тўсқинликни яна хотин-қизларни доим ҳам билим олиб, ўзлари ёқтирган касб эгалари бўлишлари учун етарлича рағбатлантирмаслигимизда кўраман. Айниқса илм, технология, муҳандислик ва математика соҳаларида. Ваҳоланки, мактабда аълочи қизларимиз жуда кўп бўлади. Бунинг учун муҳит, имкониятлар ва атрофдагиларнинг қўллаб-қувватлаши катта аҳамиятга эга.\nМен ўзимни зиёли ва билим олишни қўллайдиган оиладан эканлигим учун омадли деб биламан. Доимо дастак бўлган ота-онам, биология фанига меҳр уруғини қадаган мактабдаги биология фани ўқитувчим Надежда Евгеньевна ва дўстларим қўллаб-қувватлашгани учун, қобилиятимга ишонишгани учун, билимим билан бошқаларга ёрдам бера оладиган соҳадаман. Шундай шароитни оилаларда ўғил болалар қаторида юртимиздаги барча қизлар учун ҳам яратилса, кўплаб билимли, савияси баланд бўлган, юрт ривожига ҳисса қўшадиган кадрлар етиштиришимиз мумкин бўлар эди.\nБиотехнология ва тиббиётга оид мавзуларни муҳокама қилинадиган платформа яратмоқчиман\nБакалавриатда бирга ўқиган дугонам билан инглиз тилида блог орқали одамларга ўзимизнинг соҳамизни тушунтириб, мураккаб терминлар билан ёзилган мақолаларни оддий қилиб одамларга етказиб бериб турамиз. Шунга ўхшаш одамларнинг маорифини оширадиган, саратонни қўзғатувчи омиллар, вақцина, қариндошлар орасидаги никоҳ оқибатлари, ГМО маҳсулотлари, генетика, генетик касалликлар, биотехнология ва тиббиётга оид мавзуларни очиқ-ойдин муҳокама қилинадиган платформани ўзимизда Ўзбекистонда яратиб кўриш режаларимдан бири. Шу билан бирга илмий иш билан шуғулланишни давом эттирмоқчиман.\nХориждаги ватандошлар Сурайё Акрамханова биотехнолог


Ўзбекистонда иқтисодий фаоллик ва ишбилармонлик кайфияти индекслари кўтарилмоқда\nЎзбекистонда Иқтисодий фаоллик ва ишбилармонлик кайфияти индекслари 2020 йилнинг ноябр ойида пасайганидан сўнг, декабр ойида бирмунча яхшиланганлигини кўрсатди.\n2020 йил декабр ойида иқтисодий фаоллик индекси (ИФИ) 52,7ни ташкил этиб, ноябр ойига (51) нисбатан 1,7 бирликка, ишбилармонлик кайфияти индекси (ИКИ) эса 60,1ни ташкил этиб, (ноябр ойида 57,4) 2,7 бирликка ошган. Бу ҳақда Марказий банк томонидан 2020 йил декабр учун эълон қилинган Иқтисодий фаоллик кўрсаткичи ҳисоботида маълумот берилган.\n«Иқтисодий фаоллик индексининг ошиши, хизматлар ҳамда савдо соҳаларида тармоқ иқтисодий фаоллик индексларининг ноябр ойига нисбатан мос равишда 4,7 (51,4дан декабр ойида 56,1гача) ва 5,3 бирликка (52,9дан 58,2гача) ошиши билан изоҳланади. Шу билан бирга, декабр ойи учун ўтказилган сўров натижалари саноат ва қурилиш соҳаларида иқтисодий фаоллик бирмунча сустлашганлигини кўрсатмоқда. Хусусан, саноат соҳасида иқтисодий фаоллик индекси 0,8 бирликка ва қурилиш соҳасида 1 бирликка пасайган», – дейилади ҳисоботда.\nШунингдек, тармоқлар кесимида ишбилармонлик кайфияти индекси қурилиш соҳасида бирмунча пасайган бўлса, саноат, хизматлар ва савдо соҳаларида ошган. Бунда, декабр ойида ишбилармонлик кайфияти индекси ноябр ойига нисбатан қурилиш соҳасида 1,6 бирликка пасайган бўлса, саноат соҳасида 2,3 бирликка, хизматлар соҳасида 5 бирликка, савдо соҳасида 0,7 бирликка ошган.\nСаноат соҳасида Иқтисодий фаоллик индекси жорий йилнинг декабр ойида 49,7ни ташкил этиб, ноябр ойига (50,5) нисбатан 0,8 бирликка пасайган.\nБунда, мазкур индекс таркибидаги ишлаб чиқариш ҳажми ҳамда иш ўринлари сонининг ўзгариши бўйича ҳисобланган индекслар ноябр ойига нисбатан мос равишда 2,8 ва 3,5 бирликка пасайган бўлса, маҳсулотларга буюртмалар ҳамда хомашё захиралари индекслари 0,6 ва 2,4 бирликка ошган. Саноат тармоқлари кесимида, иқтисодий фаоллик индекси озиқ-овқат саноатида ошган бўлса, қурилиш материаллари, текстил, ёғоч, мебел, қоғоз ва кимё маҳсулотлари ишлаб чиқариш саноатларида пасайган. Бунда, озиқ-овқат маҳсулотлари ишлаб чиқариш ҳажмининг ошиши декабр ойида ушбу тармоқ маҳсулотларига мавсумий талабнинг ошиши билан боғлиқ бўлса, қурилиш материаллари, текстил, мебел ва кимё маҳсулотлари ишлаб чиқариш мавсумий пасайиши билан изоҳланиши мумкин. Шу билан бирга, декабр ойида ишлаб чиқариш ҳажмлари камайганлигини қайд этган респондентларнинг 32 фоизи талабнинг нисбатан пастлигини, 24 фоизи айланма маблағлар танқислигини, 14 фоизи табиий газ, 15 фоизи электр энергияси ва хомaшё таъминоти билан боғлиқ муaммолар мавжудлигини маълум қилган.\nШунингдек, декабр ойи якунлари бўйича ўтказилган сўров натижалари соҳадаги корхоналарнинг молиявий ҳолати ҳамда айланма маблағлар билан таъминланганлик даражаси ҳам яхшиланганлигини кўрсатди. Хусусан, декабр ойида корхоналарнинг молиявий ҳолати ҳамда айланма маблағлар билан таъминланганлик ҳолати индексларининг мос равишда 0,9 ва 0,8 бирликка ошиши кузатилди.\nДекабр ойида қурилиш ишлари соҳасидаги иқтисодий фаоллик индекси ноябр ойига (50,4) нисбатан бирмунча пасайган бўлиб, 49,4ни ташкил қилди.\nМазкур ҳолат, декабр ойида қурилиш ишлари ҳажмининг мавсумий секинлашиши натижасида буюртмалар индексининг 47дан 41,7гача камайгани билан изоҳланиши мумкин.\nХизматлар соҳасида иқтисодий фаоллик индексининг ошиши транспорт ва умумий овқатланиш хизматлари соҳаларида индекснинг мос равишда 13,1 ва 8 бирликка ошиши билан изоҳланади.\nШу билан бирга, декабр ойида хизматлар соҳасида ишбилармонлик кайфияти индекси ноябр ойидаги 62,5дан 67,5гача ошган бўлиб, индекс таркибидаги хизмат кўрсатиш ҳажми индекси 5,6 бирликка, иш ўринлари сони индекси 3,8 бирликка ва хизматларга талаб индекси 5,9 бирликка ошганлиги кузатилди.\nЖорий йилнинг декабр ойида савдо соҳасида иқтисодий фаоллик индексининг 52,9дан 58,2гача ёки 5,3 бирликка ошиши кузатилди.\nБунда, маҳсулотлар сотув ҳажми индекси 7,5 бирликка (54,7дан 62,2гача) иш ўринлари сони индекси 3,1 бирликка (51,2дан 54,3гача) яхшиланган бўлиб, мазкур ҳолат декабр ойида савдо соҳасининг мавсумий жадаллашиши билан изоҳланади.\nКўрсаткични аниқлаш учун сўров Халқаро иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилотининг (OECD) реал сектор корхоналари билан сўровлар ўтказиш бўйича методологик тавсияларига асосан иқтисодиётнинг саноат, хизмат кўрсатиш, қурилиш ишлари ҳамда савдо соҳаси корхоналари билан ўтказилган.\n2020 йилнинг декабр ойи учун ўтказилган сўровда республиканинг барча ҳудудларидан 696та корхона ва ташкилотлар иштирок этган бўлиб, уларнинг 359таси (51,6 фоизи) саноат соҳасида, 177таси (25,4 фоизи) хизматлар соҳасида, 82таси (11,8 фоизи) савдо соҳасида ҳамда 78таси (11,2 фоизи) қурилиш ишлари соҳасида фаолият юритади.


Кечиккан ҳақиқат - AmuNews.uz - энг сўнгги янгиликлар\nНеча ойлардан бери бетоб ётган қариндошини кўргани Нукусга, шифохонага кетган Салима ҳориб-чарчаб уйига келса, эри ҳовлидаги супада сулайиб ётибди. Афтидан улфатлари билан ичган бўлса керак, супага ёзилган дастурхонда қошиқ-товоқ, чойнак-пиёла, ароқ шишалари, нон-туз – барчаси пала-партиш қалашиб ётар, товоқлардаги чала ейилган овқат, ликопчага терилган шира-шарбат устида пашшалар ғужғон ўйнарди. Ёши олтмишдан ошган эрининг ичиб, сулайиб ётишидан асаби таранглашган Салима кийимларини алмаштириш учун уйига кирди. Уй ичкарисига қадам қўйиши билан юраги қинидан чиқгудай, потирлаб кетди.\n- Вой ўлмаса-а-а-м! – Унинг ваҳима аралаш овозини ўзидан бошқа ҳеч ким эшитмади. Бир зум гарангсиб тургач, келини Жамилани, невараларини, ўғли Pашиджонни чақирди. Жим-житлик, на уйдан, на ҳовлидан унинг чорловига жавоб тариқасида бирон бир садо эшитилмади. Ҳайрон бўлган Салимауйнинг ҳамма хоналарига бирма-бир кириб чиқди. Айвоннинг у тарафидаги ўғли билан келини яшайдиган икки хона худди ўғри ургандай ивирсиб ётар, хоналардаги буюмлар, мебелларнинг биронтаси ҳам йўқ эди. Фақат деразалар олдида, хоналарнинг у ер-бу ерида невараларининг бир-иккита ўйинчоқлари, эски-туски кийимлари, йиртилган қоғоз парчалари сочилиб етар, уй ҳувиллаб қолганди.\n- Pашиджон, Pашид ўғлим кўчиб кетибди! – дея югуриб ҳовлига чиқди.\nҲовлидаги сўрида эри Жуманиёз ҳамон пишиллаб ухлаб ётар, шу даражада қаттиқ маст бўлган шекилли, юз-кўзини пашша талаганини ҳам сезмасди.\n- Ҳаҳ, менинг елга совурилган умрим-а! – ич-ичидан ўртанди Салима. – Бахтиқора бўлмасам сендай пиёнистага тақдирим боғланармиди?\nУ умрида биринчи марта умр йўлдошига тик сўз айтганди. Жуманиёзэса ҳеч нарсадан бехабар, масталаст уйқуда.\n- Туринг, болалар қаерда? – Қат-тиққаттиқ силтади у эрини.\nСилтовнинг зўриданми ё ичкиликнинг таъсири сусайдими, ҳар ҳолда Жуманиёз инқиллаб-син-қиллаб уйғонди, ўрнидан туриб ўтирди.\n- Болалар қаерга кетишди? Нега уларни қўйиб юбордингиз? – Йиғламоқдан бери бўлиб деди Салима.\n- А, болалар? Улар й-йўқми?\nАфтидан эри ҳеч нарсадан бехабарга ўхшарди. Салима тутақиб кетди.\n- Умр бўйи ичасиз, ҳеч тўймайсиз. Мени адойи-тамом қилдингиз-ку? Сиз тенгилар беш вақт намоз ўқиб, томорқасини гуллатиб ўтирибди. Сиз бўлсангиз, эл-юртдан олисда, атрофингизга қаланғи-қасанғиларни йиғиб олиб, топганингизни совуришдан нарига ўтмайсиз.\n- Ўч-чир! – Жуманиёз мушти билан супани чунонам урди-ки, зарбнинг қаттиқлигидан дастурхон юзасидаги идишлар бир-бирига тегиб, шарақлаб кетди.\nЭрининг важоҳатини кўриб, қўрқиб кетган Салима супа пастига, ерга, оёқ устига ўтириб қолди.\n- Эшитдингми, ўч-чир, овозингни! – Ҳамон пўписа билан гапирарди эри. – Ним-ма, менга ўғил-қиз туғиб бериб қойиллатганмидинг, кекирдагингни чўзасан. Кетса, от-отамдан нари. Кетамиз, деди, кетавер, дедим. Манғитга кўчиб кетишди, уканг келиб олиб кетди. Т-тўғри қил-лади. Ним-ма, ўз боласини мен – бегонага термилтирриб қўйсинми?\nСалиманинг оёқ-қўли, бутун вужудида қалтироқ турди. Ҳуши бошидан учиб, талмовсираб, ўтирган жойида гавдасини тутиб туролмай, ерга узала тушиб ётиб олди. Унинг бу ҳолатини супада ўтириб кузатиб турган эри хохолаб кулиб юборди.\n- Ҳа, жонинг ачидими? Жонинг ачимасин, кампир, - деди сурбетларча. – Ундан кўра, бор, Самаднинг дўконидан бир баклашка пиво олиб кел. Иккаламиз ичамиз.\n- Нима? – Салима "энди мен сизга ўйинчоқ, югурдак бўлайми?”- демоқчи бўлди-ю чала маст, пиёниста эрига гап айтиб, барака топмаслигини билиб, индамади. Бор аламини ичига ютиб, ўрнидан туришга интилди...\n... Жуманиёз овулнинг энг сара йигитларидан эди. Юлдузи-юлдузига тўғри келиб Салима билан турмуш қуришганларида уларнинг никоҳидан икки томон ота-оналар, қавм-у қариндошлар қувонишганди. Ҳатто ҳавас қилувчилардан ҳасад қилувчилар кўп бўлганди ўшанда. Аҳил оиланинг безаги ҳам, меваси ҳам фарзанд экан, аслида. Орадан икки-уч йил ўтиб ҳам фарзанд кўришмагач, ота-оналари қистови билан ёшлар Тошкент шаҳридаги қайсидир номи чиққан шифокорга бориб кўринадиган бўлишди. Эр-хотиннитекширувдан ўтказган шифокор опа Жуманиёздан:\n- Болалигингизда велосипед ҳайдаганмисиз? – деб сўради.\n- Ҳа, ҳайдаганман, - бунинг нима алоқаси бор, дегандай ажабланди у.\n- Тушунарли, - деди шифокор опа, - ҳар хил, катта, кичик велосипедлардан йиқилиб ҳам тургансиз-а?\nЖуманиёз кулиб юборди.\n- Ахир бу табиий ҳол-ку!\nШифокор бошқа савол бермади. Салимани чақириб, алоҳида хонада ётиғи билан тушунтирди:\n- Сиз бошқа турмуш қурсангиз, ҳалиям кеч эмас, фарзанд кўришингиз мумкин. Аммо эрингиздан фарзанд кўролмайсиз. У киши болалигида ёшига номуносиб, катталар велосипедини ҳайдаш натижасида қаттиқ шикастланган. Вақтида даволанмаган. Оқибатда эса...\nШифокор опа иккаласини бир жойга қўйиб, аҳволни тушунтирмоқчи бўлганида Салима Жуманиёзнинг кўнгли синишини айтиб, рози бўлмади. Бу сирни ҳеч кимга, ҳатто ота-онасига ҳам билдирмасликка қарор қилди.\n– Ҳаммаси яхши бўларкан, - деди эрига.\nЭри ҳам шифокор опанинг нега алоҳида гаплашганига қизиқмади. Яхши умидлар билан яна 5-6 йилни ўтказиб юборишди. Тенгдош жўраларининг ўғил тўй-ларидан юраги хижил бўлиб қайтадиган эри аста-аста ичишни бошлади. Тенгқурларидан ўзини олиб қочадиган бўлди. Шундай кунларнинг бирида, она – барибир онада, Салиманинг тинчлигини ўйлаган ота-онаси қизи билан куёвини уйига чақирди. Меҳмондорчилик якунида Салиманинг онаси эҳтиёткорлик билан гап бошлади.\n- Туққанингдан кўрасанми, боққанингданми, Аллоҳ инъом этган бари яхшилик йўлингда, болам, - деди Жуманиёзга юзланиб. - Собирбойнинг аёли юкли, бир ўғил, бир қизи бор, худога шукур. Ҳомиласи эсон-омон туғилса, Салиманинг этагига солишни ўйлаб қўйдик.\nОрага жимлик чўкди. Оз фурсатдан сўнг Жуманиёз ўнғайсизланиб, ўрнидан қўзғала бошлади.\n- Тағин ўзларинг биласанлар, - деди ноқулай аҳволда қолган онаизор.\nШу куни эр-хотин жимгина уйга қайтишди. Жуманиёз ҳам, Салима ҳам тун бўйи ухлашмади. Тонгга яқин Жуманиёз туриб, чекди. Сўнг елкалари силкиниб-силкиниб йиғлади. Салима ич-ичидан эзилиб кетди.\n- Сали, - деди эри астагина, - "Гулшан” сиҳатгоҳидаги дўхтир опа сенга нима деганди?\nСалима довдираб қолди:\n- Ҳ-ҳаммаси яхши бўлади, дегандилар.\nЖуманиёз оғир хўрсинди.\n- Кел, Собирбойнинг аёли туғса, боласини ўзимиз оламиз, - деди овози қалтираб.\nУйларига чақалоқолиб келишган кун улар учун энг бахтли кун бўлди. Чақалоқ улғайган сари ҳаётларида янги-янги қувонч саҳифалари очилди. Pашиджон биринчи кулиб қараганида, эмаклай бошлаганида, пилдираб юриб кетганида эр-хотин қайта туғилгандай яшаришди. Жуманиёз ичишни батамом ташлаб, вақт топдим, дегунча уйига шошадиган бўлди.\nҲаммаси Pашиджоннинг суннат тўйидан бошланди. Бири олиб-бири қўйиб "қутлуғ бўлсин” айтишаётган жўраларидан бири:\n- Ҳай, жўралар, қаранглар-ай, - деди микрофонда, - Жўрамнинг ўғли ўзиники бўлмасаям Жумакага ўхшаб кетадими?! – деса бўладими?\nДаврабоши ноқулай ҳолатга тушиб, даврага муносиб сўз тополмай туриб қолди. Биров кулди, биров фаросатсиз "жўра”га қараб бошини чайқади. Бу ҳолатдан ўзича хулоса чиқарганлар Жуманиёзга ачиниб қарашди. Шу куни Жуманиёз бўкиб қолгунча ичди. Тўйнинг эртасига бош оғриғини босиш учун ичди. Икки-уч ҳафта сурункасига ичган Жуманиёз ичмаса, туролмайдиган бўлиб қолди. Бир куни негадир ишдан уйга ичмай қайтди. Бундан Салима қувонди. Энди 1-синфга борган Pашиджон дадасига эркаланди:\n- Шаҳзод жўрамнинг ойиси қиз ука олиб келибди, биз ҳам чақалоқ олиб келайлик, - деди Жуманиёзнинг бўйнидан қучиб.\nЭр-хотин бир-биридан кўзларини олиб қочиб, ер чизиб қолишди. Аммо болакайнинг тилаги ижобат бўлдими ё бу кемтик кўнгилларга Аллоҳнинг назари тушдими, кечқурун уйларига Хитой қишлоғида яшовчи узоқ қариндошларидан бири кириб келди:\n- Келинни туғруқхонага олиб келгандик, аҳволи оғир, сариқ касаллигига чалинган экан, билмабмиз, - деди ғамгин.\nҲаммалари туғруқхона ҳовлисида тонг оттиришди ўша тун. Келин туғруқдан сўнг икки кун беҳуш ётди. Шифокорларнинг жон куйдиришлари наф бермади, вафот этди. Чақалоқ онасиз қолди. Шу куниёқ Салима чақалоқни ўзига олиб қолиш ниятини тугди дилига.\n- Берармикан? – Жуманиёзнинг ҳам кўнглида илинж бор эди. Катта ёшдаги қариндошлар ўртага тушиб, чақалоқни уларга олиб беришди.\n- Иккала қизчаси бор эди, - деди келиннинг онаси йиғлаб, - учинчисининг пешонасига айрилиқ ёзилган экан, мен розиман.\nЧақалоқнинг отаси ҳам фарзандининг келажагини ўйладими, рози бўлди.\nҚизчани ўз номларига расмийлаштириб, фарзандликка олишди, бахтли-саодатли, меҳр-оқибатли бўлсин, деб Меҳрибон исмини беришди.\nМеҳрибон мактабга чиқадиган йили Жуманиёзнинг бир тенгқурининг ўғли институтга ўқишга кирди. Ҳаммалари табриклагани боришди. Чиройли ўтириш бўлди. Тарқалишаётган пайтда яна бир фаросатсиз жўраси:\n- Ҳай, Жумака-ей, сенинг ҳам хотининг бошқаларнинг этагига ёпишмай, вақтида ўзи туғиб берганида, ўғлинг талаба бўларди-я! – деди бошини чайқаб.\nУнинг бу гапи Жуманиёзга ҳақоратдек туюлди.\n- Нима дединг? – Тугилган муштини ҳавода айлантириб жўрасига ҳезланди у.\n- Э-эй, қўй-е, уялмайсанми жўра, тўғрисини айтдим-да ё ўзимдан бирон гап қўшдимми? – бўш келмади жўраси.\nЖуманиёзнинг баттар қони қизиди. Кучли қўллари билан жўрасини бўға бошлади. Вазиятнинг бундай тус олишини кутмаган дўстлари уларни бир-биридан зўрға ажратиб қўйишди...\nБолаларининг келажагини ўйладими ё ўзининг тинчлигиними, ҳар ҳолда майда гап-сўзга тоби йўқ Жуманиёз бир куни дабдурустдан:\n- Сали, тугунларингни туй, кўчамиз, - деди қатъий.\nСалима "қаерга?” – дейишга ҳам улгурмади. Мотоциклини миниб қайгадир кетган эри орадан ҳеч қанча вақт ўтмай КамАз машинасини олиб келди. Йиғлай-йиғлай эр измига бўйсунган Салима ота юртини тарк этди. Бир кечада Манғитдан Қўнғиротга кўчиб кетишди. Қўнғиротда иккаласига ҳам иш топилди. Бири қурилишда, бири мактабдафаррош бўлиб ишлай бошлашди. Жўраларидан қаттиқ кўнгли қолган Жуманиёз 6-7 йилгача Манғитга қадамини босмади. Бу орада Pашиджон сухсурдай йигит бўлди, коллежни, битирди. Меҳрибон эса ўрта мактабнинг 7-синфига ўтди. Шундай кун-ларнинг бирида уйларига Салиманинг укаси Собирбой меҳмонга келди. Pашиджоннинг коллежни тугатиб, ўз бизнесини бошлаётгани учун поччаси билан бирга қувониб, "ювиш”ди. Қаттиқ маст бўлган Собирбой Pашиджонни қучоқлаб:\n- Худди ўзим бўлибсан, ота ўғил! – деди хохолаб кулганча. – Бўй-бастинг, қош-қовоғинг, овозинггача дадангга, аканг қа-рағайга тортибсан-ку, шоввоз. Аслида сени Салима опамга бермасам бўларкан, аммангни онам деб юрибсан, ҳов бола, биласанми шуни? Мен эса ўз ўғлимни жияним, деб...\n- Кетинг, тоға! – бақириб юборди Pашиджон, – ўз уйим, ота-онам, буни жуда яхши биламан!\nҲамма турган жойида қотиб қолди. Фақат Жуманиёзгина гав-даси чайқалиб-чайқалиб улардан узоқлашди. Шу кундан бошлаб у яна ичишни бошлади. Салиманинг турмушига оғу аралашди. Эри бор аламини ундан оладиган бўлди. Тадбиркорликка қизиқиб, банкда ўз ҳисоб рақамини очиб, кичкинагина савдо дўкони ташкил қилган Pашиджоннинг ҳам ишдан қўли совиди. Ўқийман, деди-ю Нукус шаҳрига равона бўлди. Биринчи йили омади чопмади. Таниш-билишларига эргашиб Pоссияга ишлагани кетди. Бир йилга яқин ишлаб қайтгач, педагогика институтига ўқишга кирди. Pашиджон талаба бўлган кундан бошлаб Қўнғиротга келмай қўйди. Қишки ва ёзги таътилларини Хитой қишлоғида, тоғалариникида ўтказадиган бўлди. Меҳрибон коллежни тугатадиган йили Pашиджон Қўнғиротга келди. У ёлғиз эмасди, ёнида ёшгина қиз ҳам бор эди.\n- Келинингиз, - деди у. – Шу қизга уйланмоқчиман.\nСалима қизни танигандай бўлди.\n- Қурдошингиз Омон аканинг қизи, - деди Pашиджон. – Собир дадам билан Гулчеҳра онам совчиликка ҳам боришди.\nСалима гапира олмади. 22 йил бағрида авайлаб ўстирган, болам, деб меҳрини, умрини бахшида этган, оқ ювиб, оқ тараган Pашиджони анча ўзгарган, бегоналашганини ҳис этди. Кўзига қуйилиб келган ёшни рўмоли учи билан билдирмай артиб Pашиджонга қаради. Ўғил эса парвойи палак. 10 кунлигидан меҳр-муҳаббат оғушида ўстирган онаси бу дунёда бор-йўқлигини хаёлига ҳам келтирмас, аксинча яқинда институтни тугатишини, Собир дадаси Манғитдан иш топиб беришини, фалон куни номдор тўйхонада никоҳ тўйи бўлишини мақтаниб гапирарди. Ўғлининг бунчалик ўзгариб қолишини ўйлаб ҳам кўрмаган Салима тамоман карахт ҳолга келиб қолган, агар шу дамда эшикдан Жуманиёз билан қизи Меҳрибон кириб келмаганида бу ҳолатда яна қанча вақт ўтириши ноаён эди. Узоқ вақт бир-бирини кўрмаган ота-боланинг саломалиги ҳам худди бегоналардай бўлди. Ўғли томон меҳр билан талпинган отанинг қучоғи бўш қолди. Pашиджон тиржайганча:\n- Сомайкум, Жумака, қалай энди, топилиб турибдими? – дея ўзининг томоғига чертиб қўйди.\nЕр ёрилмади-ю Салима кириб кетмади.\n- Тўйга айтиб келдим, сизларни, - дегани баридан ошиб тушди.\nШу гапдан сўнг Жуманиёз уйга кириб кетиб, қайтиб чиқмади. Минг қилса ҳам она-да, Салима ўғлининг барча қилиғини кўнглининг бир чеккасига кўмиб, келин бўлмиш билан Pашиджонни сийлади. Келинга, деб яхши ният билан олиб қўйган сарполарини ўртага уюб ташлади. Бўлғуси келин укаси Собирбойнинг хотинининг синглисининг қизи экан. Демак, Pашиджонга бўла бўларкан. Салима барибир улар келтирган хабардан норози бўлди.\n- Ўзинг ёқтирган қиз бор эди-ку, - базўр кўнглини очди Салима. – Яхши қиз эди.\n- Қўйинг-да, амма, у қизнинг оиласи камбағал, яна...\nСалиманинг боши ғовлаб, Pашиднинг гаплари қулоғига ҳам кирмай қолди. "Мени амма, дедими, амма, дедими? Амма, амма... амма...”. "Унинг қулоғига бошқа гап кирмас, Pашиднинг овози борган сари гулдираб вужудини тоғдай босарди. Бора-бора зил-замбил тош остида қолаётгандай нафаси қисилди, кўз олди қоронғилашиб, ҳеч нарса кўринмай қолди...” Салима шифохонада ўзига келди. Кўзини очганида тепасида қизи Меҳрибон йиғлаб ўтирарди. Бўлиб ўтган воқеаларни кўз олдига келтиришга, эслашга уринди. Яна ўғлининг "амма” деган овози қулоқлари остида жаранглаб, инграб юборди.\n- Аканг... - деди базўр қизига юзланиб.\n- Акам, - Меҳрибон жимгина ерга боқди, - акам ҳамма йиғиб қўйган сарполарингизни, сирға-узукларингизни олиб кетди, - деди.\nСалиманинг ичида нимадир узилгандай бўлди, юраги қаттиқ оғриди.\n- Дадам ҳар куни ичаяпти, нега шундай қилади? Нега бизларнинг қариндошларимиз йўқ, онажон, акам ўзи кимнинг боласи? Нега у сизга амма деб бошлади?\nМеҳрибоннинг саволларидан баттар сиқилган Салима яна ҳушидан кетди. Бу сафар хушига келганида ўнг оёғи билан ўнг қўли ўзига бўйсунмади.\n- Кўп сиқилаверманг, - деди ҳамшира қиз унга укол қиларкан, - одамзотга ҳаёт бир марта берилади, опажон. Ҳаммасини эшитдик, Меҳрибон деса, меҳрибонгина қизингиз бор экан, меҳрни ўшандан кўринг. Нима, сиз сиқилганингиз билан бирон нарса ўзгариб қолармиди?\nЎз аҳволидан ўзи куйиб кетган Салимага далда бўлгувчилар кўп эди. Қўшнилари, Қўнғирот шаҳрига келиб орттирган дўст-ёронлари уни ёлғизлатиб қўйишмади. Шифокорларнинг муолажалари, қизалоғининг, дўст-ёрларининг меҳр-муҳаббати уни ҳаётга қайтарди. Аммо...\nЖуманиёз ичкиликка мукка-сидан кетди. Ҳар куни ичарди, ичиб келиб жанжал кўтарарди. Ҳадеб бепушт хотин билан яшаб, йигит умри ўтиб кетганини пеш қиларди. Ёши олтмишни қоралаб қолган Салимани дўп-послаб урадиган бўлди. Барча ҳақоратларга бошини эгиб чидаб келган Салима охири чидамади. 25 йил аввал Тошкентдаги "Гулшан” сиҳатгоҳидаги даво-ловчи шифокор опа берган тиббий хулосани сандиқдан олиб, эрининг олдига ташлади-ю қизини олиб Манғитга жўнади. Қаровсизликдан ҳувиллаб ётган ота уйини супириб-сидириб, шу ерда яшай бошлади. Аввалига Жуманиёз ортимдан излаб келар, деб кутди. Йўқ, у келмади. Са-лима ҳам Қўнғиротга қайтиб бормади. Уйлангач, Собирбой билан яшаётган Pашиджон фарзандли бўлганини эшитиб, дунёларга сиғмай қолди Салима. Қизи билан совға-салом, сарпо-суруқлар олиб неварасини кўр-гани укасиникига борди. Собир-бойнинг остонасидан ҳатлаши билан катта жанжалнинг устидан чиқди.\n- Сен болани ўша ҳаромзодага бермаслигим керак эди. – Гул-чеҳранинг шанғиллаган овози оламни бузарди. - Асли даданг-нинг зоти паст, пастлигингга бординг, бола!\n- Не десангиз ҳам амма-онам Сиздан яхши эди, мен аҳмоқлик қилдим...\nБу Pашиджоннинг овози эди. Са-лима остонада туриб қолди.\n- Сени дуо билан ўзига оғдириб олган, мараз хотин! – жазавага тушиб ниманидир муштларди Гулчеҳра.\nЭнди Салима бу ерда ортиқ туролмади. Ортига қайтди. Уй-ларига келгунча йиғидан кўз-лари шишиб кетган Салима қи-зи Меҳрибонни бағрига босиб қаттиқ "уҳ” тортди ва қизига ҳаётидаги бор ҳақиқатни тўкиб солди...\n- Акамни ҳеч қачон кечирмай-ман, - юм-юм йиғлади Меҳрибон. – Отам билан Сизнинг айбингиз бизларни боқиб, катта қилга-нингизми? Қўнғиротга, отамнинг олдига кетамиз ё отамни бу ерга олиб келамиз.\nМеҳрибон айтганини қилди. Эртасигаёқ онасини олиб Қўн-ғиротга жўнади. Бу орада ҳақи-қий ота-онаси билан муросага келолмаган Pашиджон оиласи билан Қўнғиротга қайтиб кел-ди. Салиманинг бағри тўлди. Бир муддат уйи обод бўлди. Аммо ҳамма нарсага лоқайд, одамови бўлиб қолган Жуманиёз пен-сиясини олиб фақат ичадиган бўлди. Оиласини, Салимадай са-доқатли умр йўлдоши борлигини тамоман унутди. Қайнотасининг тинимсиз ичиб, алжираб ўти-ришидан безган келин икки бо-ласини олиб ота-онасиникига кетса, ойлаб қолиб кетадиган одат чиқарди. Икки ўртада Pашиджон қийналиб кетди. Ота-онасининг иссиқ-совуғига қа-райдиган Меҳрибон турмушга чиқиб кетгач, рўзғорнинг барча оғир-енгил юмушлари кексайиб қолган Салиманинг зиммасига тушди. Болаларимни олиб ке-ламан, деб Манғитга кетган Pа-шиджон ҳар гал бир гап топиб келадиган бўлди:\n- Келинингизга Қўнғиротнинг ҳавоси ёқмас экан.\n- Қайнотам овулдан бизлар учун ер олибди, ҳовли-жой қуринглар, деяпти.\nХуллас, Манғитдан Қўнғиротга келин билан неваралари ўрнига ҳар хил гап-сўзлар қайтадиган бўлди. Бугун эса...\nҲаётига озгина бўлса-да қу-вонч бағишлаб турган иккала неварасининг "эна-энажон”лаб, ҳовлида пилдираб юришлари кўз олдига келиб Салима йиғлаб юборди. Эрига эса барибир эди. Бу эркакка оила ҳам, бола-чақа ҳам, ҳузур-ҳаловат ҳам ичкиликда, ичкилик ичиб, ҳаёт ташвишларини унутиб яшашдан бошқа мақсади йўқ, тамоман ўзини унутган одамга ўхшарди.\nСалима тугунини қўлтиқлаб йўл-га чиқди. Манғитга, укасиникига етиб келганида қуёш аллақачон ботган, атрофга шом қоронғулиги чўка бошлаган эди. Қўрқа-писа остонадан ҳатлаган Салима бу гал ҳам каттагина жанжалнинг устидан чиқди:\n- Ҳов, бола, сен ўша алкашнинг тарафини олаётирсанми? – Бу Собирбойнинг овози эди. – Аммангга ҳам ўшанинг иси урган, бир савдойи, телба. Ўша телбаларга мен боламни берибман-а! Қараб турсам, сен ҳам қип-қизил жиннисан. Ахир сени мен билан мана бу онанг, Гулчеҳра дунёга келтирганмиз. Ойлик маошини йиғиб Сали жин-нига берармиш. Ўв, опам бўлса, бўлаверсин, худонинг қарғиши теккан унга...\nСалиманинг боши ғовлаб кетди. Ичкарига босган қадамини торт-ди, изига қайтди. Ҳаётида би-ринчи марта ўзини ўзи ёмон кўриб кетди. Манғит кўчаларида узоқ кезинди. Қизи Меҳрибон келин бўлиб тушган "Ўрта қалъа” овулига бормоқчи бўлди. Негадир оёғи тортмади. Қулоқлари остида укаси Собирбойнинг "Опам бўлса, бўлаверсин, худонинг қарғиши теккан унга...”, "Сали жинни”, - деган овози тинмай жаранглар, унга сари вужудини босиб келаётган хўрлик тоши уни тинмай эзғиларди.\n- Ё худойим! – бўғзини куйдириб отилиб чиққан йиғи аралаш ил-тижо билан юлдузлари порлаб турган фалакка қўлларини чўзди у. – Мен осий бандангни кечир! Сен раво кўрмаган марҳаматни мен бандалардан сўраб, хато қилдимми, Худойим?!\nСалима овозининг борича ҳўнграб йиғлаб, нотаниш йўл-лар билан нотаниш манзил то-мон кетиб борарди. Унинг бу ҳолатига фақат Яратганнинг ўзигина гувоҳ эди. Уйқудаги эл жабрдийда, хўрланган бу аёл қисматининг аянчли дамларини сезмас, Салима эса ҳамма нар-сага қўл силтаб, зим-зиё тун бағрига бутун дард-у аламини тў-киб кетиб борарди...\n... Орадан икки йил ўтиб, опа таҳририятга келди:\n- Ҳаётим изга тушмади, қизим, - деди у маҳзунгина. – Ўз туғишганларим ўзимга ёв бўлиб, болаларимни тортиб олди. Pашид-жон мени бутунлай тарк этди. Шукур, Меҳрибон қизим яхши жойга тушди. Ҳолимдан хабар олиб туради. Ота-онамдан қолган эски уйни таъмирлаб, яшаб юрибман. Жуманиёз акангиз ақлдан озгунча ичади, пули тугаса, мени излаб келади. Нима бўлганда ҳам ундан бошқа ҳеч кимим қолмади. Ахир худо бермаганни бандаси беролмас экан-да... узоқ жимликдан сўнг Салима опа яна давом этди:\n- Кимга қандай, билмадим-у, мен ўзимга ўзим қилдим. Ҳақиқатни вақтида айтганимда ҳаётим бошқачароқ бўлармиди?.. Ҳар кимга раҳм-шафқат Аллоҳдан бўлсин экан. Жуманиёзнинг кўнгли, деб ўз кўнглим синиб-синиб, адо бўлди, ҳаётим зулматга айланди. Энди ақлим кирганида умрим ўтиб кетибди, қизим.\nСалима опа ёшига нисбатан анча кексайиб қолганди. Уни бирини уч, бирини ўн кунлигидан асраб олган болалари, айниқса Pашиджондан кўрган хўрликлари эзиб, адойи тамом қилганди. Ёшлигини, гўзаллигини бахш этган фарзандидан тириклай ажралиш опани 57 ёшида мункиллаган кампирга айлантириб қўйганди. Опа кетди. Кетаётиб:\n- Менинг ҳаётим ҳақида ёз, қизим, - деди маҳзунгина.\nМендан атиги 5 ёшгина катта опанинг "қизим”лаб гапириши, мункиллаб, ҳассага таянганча кетиб бораётганидан юрагим увушди. Токи одамлар опага ўхшаб, ҳаёт сўқмоқларида қоқилиб, турмуш чорраҳаларида изтироб чекмасинлар, дедим-у ушбу ҳаётий воқеани Сиз азизлар билан баҳам кўрдим.\nШАPИАТ ВА ТАPИҚАТ


Элдор Шомуродовнинг акаси Сурхондарё вилояти футбол ассоциацияси биринчи вице-президенти этиб тайинланди / CHAMPIONAT.asia\n10:08Koronavirus Info. Ўзбекистонда коронавирус инфекцияси билан касалланганлар сони 187 нафарга етди 2 10:04"Битта форма". Қайси футболчи хаёлингизга келди? 11 10:02"Иккита буқа бўлишган". Аршавин фаолиятидаги энг қийин рақиблар кимлигини айтди 0 09:48“Бавария” футболчиси Ла Лигага қайтиши мумкин 0 09:27"Барселона" Гризманни 100 млн еврога сотиши ёки Неймар трансферига қўшиши мумкин 3 09:05Давид Сильва Қатарга йўл олиши мумкин 1 08:45Златан “Милан”дан кетади 1 08:25“Милан” ва “Монако” Пьер учун курашади 0 08:05Кьеллини “Ювентус” билан шартномасини узайтиради 0 07:45Рэшфорд: “Санчо билан битта жамоада ўйнаш насиб қилади деб умид қиламан” 2 07:25Годин: “Лаутаро Гризманндан ўзиб кетиши мумкин” 0 07:05ПСЖ футболчиси учун “Барселона” ва “Арсенал” курашга киришади 0 06:25Умрининг илк дақиқасидан қийинчиликлар ичра қолган Марио Балотелли 4 06:13Дибала Месси ҳақида: "Биз ўхшашмиз" 4 02:20АПЛ футболчиси ўзи билмаган ҳолда 18+ сайтга кирганини сездириб қўйди 7\nЭлдор Шомуродовнинг акаси Сурхондарё вилояти футбол ассоциацияси биринчи вице-президенти этиб тайинланди\nТеглар : Элдор ШомуродовСурхондарёСанжар Шомуродов\nКеча каналимиз орқали ЎФА биринчи вице-президенти Равшан Эрматов Сурхондарё вилоятига ташриф буюргани ҳақида маълумот берган эдик.\nТашриф давомида, Сурхондарё вилояти Футбол ассоциациясига янги биринчи вице-президент тайинланди.\nЎзбек футбол муҳлислари учун яхши таниш бўлган Санжар Шомуродов Сурхондарё футбол ассоциациясининг янги биринчи вице-президенти этиб тайинланди. Унинг олдига, Сурхондарё футболига янада эътибор қаратиб, воҳа футболи мавқеини кўтариш вазифаси юкланди.\nМаълумот ўрнида, Санжар Шомуродов 2017-2018 мавсумда «Сурхон» жамоасида футболчи сифатида фаолият юритган. Санжар, бугунги куннинг энг яхши ҳужумчиларидан бири, ўзбек форварди Элдор Шомуродовнинг акасидир.\nЭслатиб ўтамиз, бунгача Сурхондарё футбол ассоциацияси биринчи вице-президенти вазифасини Нажмиддин Мелиқулов бажариб келаётган эди.\nМанба\t: “Сурхон” матбуот хизмати\n"Энг тез лига". PES 2020'даги Шомуродов мусобақадаги илк голини урди ва Элдорни мағлубиятдан қутқарди 15\nКиберспорт (CS GO). Бугун таркибида ўзбекистонлик бўлган Virtus.pro французларга қарши ўйнайди 12\nФутболчиларимиздан карантин вақтидаги хайриялар 15\n"Энг тез лига". Элдор Шомуродов бугун навбатдаги ўйинини ўтказади 9\nБаҳром Давлатов раҳбарлигидаги "Машъал" ёдингиздами? 14\n"Энг тез лига". Шомуродов йирик ҳисобда ютқазди 27\n"Энг тез лига". Элдор Шомуродов бугун навбатдаги ўйинини ўтказади 7


Қуръонни қанча муддатда хатм қилиш керак? – Nasihat.uz\nХатми Қуръон тадориги\nҚуръони Каримни энг тези уч кун, кўпи билан бир ойда бир хатм қилиш тавсия этилган. Айрим уламолар хатм муддати бир ойдан ошиб кетиши макруҳ дейишса, айримлари қирқ кундан ошиб кетишини макруҳ санайдилар. Уч кундан кам муддатда хатм қилиш ҳам кўпчиликнинг наздида макруҳдир.\nИмом Термизийнинг ривоятига кўра, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам тарафларидан биринчи бўлиб қирқ кунда хатм қилиш тавсия этилгани айтилган бўлса‑да, кўпчилик ривоятларда, жумладан, «Саҳиҳи Бухорий»да ҳам тавсия бир ойда хатм қилишдан бошлангани ривоят қилинган. Шу боис қадимдан кўпчилик бир ойда бир хатм қилишга одатланган. Қуръони Каримнинг ўттиз жузга тақсимланишига ҳам саҳобалар ва улардан кейинги тобеъинлар ўртасида ҳар ойда хатм қилиш кенг ёйилгани асосий сабаб бўлган. Яъни уларнинг кунлик вазифаларидан келиб чиқиб, Қуръони Карим 30 порага бўлинган.\nАбдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳумонинг мазкур ҳадисини турли ҳадис тўпламларида турли йўллар билан ривоят қилинган суратлари жамланса, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг у кишига қирқ кунда, бир ойда, йигирма кунда, ўн беш кунда, ўн кунда, етти кунда, беш кунда ва уч кунда хатм қилишни тавсия қилганлари маълум бўлади. Демак, киши ўз имкониятидан келиб чиқиб, хатм учун ушбу муддатлардан бирини танлаб олиши мумкин.\n«Қирқ кунда ёки бир ойда хатм қилиш омманинг иши бўлиб, хосроқ кишилар, ҳиммат қилганлар учун энг афзали бир ҳафтада бир хатм қилиш», дейишади уламолар. Улар ўз сўзларига бир қатор далиллар ҳам келтирадилар.\nАбу Довуд, Ибн Можа, Абу Шайба ва имом Таҳовий Авс ибн Ҳузайфа розияллоҳу анҳудан қилган ривоятда жумладан шундай дейилади:\n«Бир кеча у зот соллаллоҳу алайҳи васаллам бизнинг олдимизга келадиган вақтларидан кечикиб қолдилар. Биз: «Бу кеча ҳаяллаб қолдингиз?» дедик. У зот: «Ҳа, Қуръондан тақсимим (вазифам) эсимга тушиб қолди, уни тугалламай туриб чиқишни истамадим», дедилар.\nМен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг асҳобларидан: «Қуръонни қандай тақсимлайсизлар?» деб сўрадим. Улар: «Учта, бешта, еттита, тўққизта, ўн битта, ўн учта ва Муфассал қисми», дейишди».\nАввало шуни билиш керакки, салафи солиҳларимиз Қуръон ва Суннатни ҳаммадан яхши билган, тушунган ва уларга энг гўзал суратда амал қилган кишилар бўлишган. Улар илоҳий сарчашманинг бошида туриб, унинг мусаффо зилол сувидан беармон ичишган. Улар шунчалар юксакларга парвоз қилишганки, уларнинг айрим ҳолларини ўта ўткир илм кўзи билан кўргандагина тўғри тусмоллаш мумкин. Ерда туриб олиб, осмонўпар қояларни жўнгина тавсифлаш ярамайди. Шу боис, ўтган улуғ зотларнинг ҳар бир сўз ва ишлари ҳақида бирор гап айтишдан олдин уларнинг ҳолатларини, улар яшаган даврни, вазиятни обдон ўрганиб, ўйлаб олиш керак. Келинг, биз ҳам мазкур саволларга ўзимизча жавоб ахтармай, мўътабар олимларимизнинг фикр‑мулоҳазалари асосида хулоса чиқаришга уриниб кўрайлик.\nАллома Ибн Касир раҳматуллоҳи алайҳ: «Дарҳақиқат, салафи солиҳлардан бир гуруҳи Қуръонни бундан (уч кундан) озда хатм қилишга рухсат беришган, жумладан, мўминлар амири Усмон ибн Аффон розияллоҳу анҳу ҳам», дейди.\nУламоларимиз айтадиларки, уларнинг уч кундан кам муддатда хатм қилишларини бир неча жиҳатдан изоҳлаш ва тушуниш мумкин:\n1. Улар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг Абдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳумони уч кундан камда хатм қилишдан қайтарганлари буткул тақиқ маъносида эмас, тавсия маъносида ёки у кишининг ҳолатидан келиб чиқиб, ўзига хослаб айтилган гап деб тушунишган. Ҳадисда уч кундан кам муддатда хатм қилган кишининг Қуръондан ҳеч нарса тушунмаслиги таъкидланиши, айрим саҳоба ва тобеъинларнинг уч кундан кам муддатда хатм қилишни макруҳ санашлари ҳам одатда кишининг бошқа ҳаёт юмушлари қатори, шундай қисқа муддатда хатм қилса, Қуръоннинг ҳаққини поймол қилиш эҳтимоли юқорилигидан бўлган. Аммо улар киши фориғликда бир кунда бемалол қироат ҳаққини адо этган ҳолда хатм қилиши мумкин, деб билишган.\n2. Уларга уч кундан кам муддатда хатм қилишдан қайтарилгани ҳақидаги хабарлар етиб бормаган ва шу боис буни жоиз санашган.\n3. Уч кундан камда хатм қилганлар буни муттасил қилишмаган, Рамазон ойи, жума кечаси каби фазилатли дамларда, ғайратлари, муҳаббатлари қайнаган пайтда қилишган, бу уларнинг ҳар доимги машғулоти бўлмаган. Абдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳу эса муттасил шундай хатм қилишга интилган ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қайтариқлари ҳам шу маънода бўлган. Айтиш мумкинки, уч кундан кам муддатда хатм қилишни макруҳ билганларнинг кўпчилиги ҳам муттасил ҳар уч кунда хатм қилишни маъқуллашмаган. Ундан кам муддатда хатм қилганлар эса алоҳида тайёргарлик билан, фурсатини мослаб, аҳён-аҳёнда уч кундан кам муддатда хатм қилса, модомики қироатнинг ҳаққини адо этса, бунинг ёмон жойи йўқ, балки ажри кўп бўлади, деб билишган.\n4. Улар уч кундан кам муддатда хатм қилганда ҳам оммадан фарқли равишда Қуръони Каримнинг маъноларини тадаббур қила олганлар ва шу боис ўзларининг ушбу ишларини жоиз деб билишган, чунки улар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қайтариқларини тадаббурга боғлиқ деб тушунишган.\n5. Уларнинг вақтларига барака берилган ва бу уларга инъом этилган каромат бўлган. Чунки айрим салафларнинг бир кунда ҳатто бир неча марта, баъзан шом билан хуфтон орасида хатм қилганлари нақл қилинади. Бу эса одатий вақт меъёри билан қараганда, ҳарчанд тез ўқиганда ҳам, имкони йўқ ишдир. Каромат эса одатдан, инсоний ўлчовлардан ташқари, юқори ҳолат ҳисобланади. Мазкур салафи солиҳларга Аллоҳнинг каромати бўлиши эса эҳтимолдан холи эмас.\n6. Баъзилар Қуръони Каримни дилдан ўқиб чиқишни ҳам хатм деб айтган бўлиши мумкин, бу ҳам эҳтимолдан холи эмас. Мисол учун, аср билан шом орасидаги хатмлар шундай адо бўлгани тахмин қилинади.\nШуни айтиш лозимки, юқоридаги талқинлар ўша айрим салафи солиҳларнинг ишларини изоҳлаш, ҳолатларини тушунишга уриниш, холос. Аммо саҳоба ва улардан кейинги уламоларнинг кўпчилиги: «Нима бўлганда ҳам, энг яхшиси Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларига мувофиқ уч кундан камда хатм қилмаслик», деб айтадилар. Жумладан, устозимиз Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф раҳматуллоҳи алайҳ ҳам шундай дердилар ва юқоридагига ўхшаш истисно ҳолатлар умумий хулоса чиқариш ёки ҳукм олиш учун асос қилинмаслигини таъкидлар эдилар.\n«Уч кундан кам муддатда хатм қилишнинг хуш кўрилмаганига яна бир сабаб шуки, бунда кишиларда Қуръонни енгил санаш, уни хатм қилишни писанд қилмай қолиш эҳтимоли ҳам бор», дейишади айрим уламолар. Шу боис Қуръон маъноларини тушунмай ўқийдиган қорилар ҳам мазкур одобга риоя қилганлари маъқул. Аммо Қуръонни ёдлаш жараёнида, уни зеҳнда пухталаш учун, такрор мақсадида хатм қилинганда уч кундан камда хатм қилишни жоиз деб билганларнинг сўзларига эргашиш мумкин.\nХатм қилишда киши тоқатидан ортиқ нарсани ўзига юклаб олмаслиги, назр қилиб қўймаслиги керак. Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг Абдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳумога берган кўрсатмалари бунга яққол мисол бўла олади. Чунки инсон келажакда соғлиғи, вазияти қандай бўлишини аниқ билмайди. Шу билан бирга, инсонда жисмининг ҳам, аҳли‑оиласининг ҳам ҳаққи бор. Ҳар бир ҳақ эгасига ўз вақтида ҳаққини бериш лозим. Аммо маълум кунларни қасд қилиб, бирор бир маррани ният қилиб назр қилса, ирода етмай турган пайтда яхши туртки бўлади, салмоқли натижаларга сабаб бўлади.\nИмом Нававий бу борадаги хабарларни чуқур ўрганиб чиққач, қуйидагича хулоса қилади:\n«Ихтиёр қилинган гап шуки, бу (Қуръонни қанчада хатм қилиш ҳукми) одамларга кўра турлича бўлади. Ким фаҳмли, ўткир фикрли бўлса, унинг учун мақсадга – тадаббур қилиш ва маъноларни чиқаришга халал бермайдиган миқдор билан чекланиши мустаҳабдир. Шунингдек, илм билан ёки дин ишлари, мусулмонлар оммасининг манфаатлари билан машғул бўлган киши учун ҳам ўз вазифасига халал бермайдиган миқдор билан чекланиши мустаҳабдир. Ким бундай бўлмаса, унга малолликка ўтмай ва шариллатиб ўқимагани ҳолда имкон қадар кўп ўқиши авлодир».\n← Мақсадсиз яшаётганларга…\n«Дунё уламолари мурожаати» номли китоб ҳақида МАЪЛУМОТ →


Шавкат Мирзиёев: Ерга меҳр берган инсон бой бўлиши керак | "Адолат" СДП\n- Биз еримизга, сарфланаётган харажатга нисбатан кам ҳосил оляпмиз. Нав билан, илмий агротехника билан шуғулланмай қўйгандик. Меҳнат унумдорлиги, манфаатдорлик паст эди. Аслида ерга меҳр берган инсон бой бўлиши керак. Бизнинг мақсадимиз шу. Илм бўлмаса, ривожланиш бўлмайди, - деди Шавкат Мирзиёев.\nЯна бир муҳим омил - бу йил зараркунанда ҳашаротларга қарши курашиш учун давлат бюджетидан 120 миллиард ажратилган эди. Жумладан, Сурхондарё вилоятида бу ишларга 13 миллиард сўм йўналтирилди.


Аёлга нима керак? — Dilkashradio.com\nАссалому алайкум кучли ва айни пайтда нозик ҳилқат аҳли. Биз ҳар қандай мураккаб масалаларни ҳал қилишга қодирмиз. Лекин ана шу шодлик ва кулфатни суюкли ёримиз билан баҳам кўрмасак, оиланинг нима кераги бор! Баъзида ўзимизга яраша талабчан ва қайсар бўламиз, лекин шундай бўлса-да, севимли умр йўлдошимиз билан бирга яшаб туриб, унинг самимий эътиборига эҳтиёж сезамиз… Турмуш ўртоғимиз бизга ҳаводай зарур, усиз ҳаётимиз мазмунсиз! Албатта, Худонинг иродаси биз учун биринчи ўринда, Худосиз ҳаётимиз тартибсиз бўлган бўларди. Бироқ, Худо бизга севимли турмуш ўртоқларимизни берган экан, улар биз Худодан кейинги энг керакли ва энг севимли кишимизга айланган.\nМиллат ва эътиқод, ёш ва мавқедан қатъий назар аёллар романтикага муҳтож бўлади. Унинг нима эканлигини ким билади? У санъат асарими, ёки шам ёруғидаги кечки овқатланишми? Балки, умуман кутилмаган совғадир? Биз аёлларнинг ўша «романтика»га бўлган мойиллигимизни баъзида айрим эркаклар англаб етишади, лекин шунга қарамай бизга у ҳамиша камдек туюлаверади. Бундан ташқари, биз аёллар меҳрга ташнамиз. Ахир бежизга бизларни ожиза, заифа, нозик ҳилқат, деб таъриф беришмайди. Шундан келиб чиққан ҳолда бизга қилинаётган муносабат ўшанга яраша бўлиши керак. Вақт ўтган сайин оила бошлиқлари ўз умр йўлдошларини эркалаш, уларга мулойим муносабат кўрсатишни унутиб қўйишади ва аёлларнинг ўзгарганлигига, муносабатлари илгаригидек эмаслигига айнан шу нарса сабабчи эканлигини ўйлаб ҳам кўришмайди. Эркаклар ўз рафиқаларига меҳр кўрсатганларида унга худди: «Сен ҳақингда қайғураман ва сен учун қалқон бўламан, сен мен учун ниҳоятда азизсан, сенга бирор кор-ҳол бўлишини истамайман, сенинг ташвишларинг ҳақида ўзим қайғураман ва билгинки, мен сен биланман. Сенинг қилган ҳамма ишларингни тўғри, деб биламан ва сен билан фаҳрланаман!», дегандек бўласиз.\nБиз, аёллар учун мулоқот ниҳоятда катта аҳамиятга эга. Бундай дейишимиздан мақсад, танҳо муҳаббатимиз, энг яхши, энг кучли, ақлли ва мақтовга арзирли жуфти ҳалолимиз билан ҳар қандай мавзуда суҳбат қуришдир. Самимий суҳбат чоғида суюкли турмуш ўртоғимиз бизни тушуниши ва қўллаб-қувватлашини истаймиз. Шунингдек, биз учун умр йўлдошимизнинг режаларидан ва уни қўрқитаётган муаммолари ҳамда унга манзур бўладиган нарсаларни билиш ниҳоятда муҳим.\nМинг афсуски, аксарият эркаклар суюкли ёрларига дилидагини очишга қўрқишади. Эҳтимол, бунга жамиятдаги, айниқса эркаклар орасидаги нотўғри фикрлар сабабдир. Кўпчилик эркаклар «хотин қули» бўлишдан қўрқишади ва шуни ўйлаб «хотинини ортиқча эркалатвормаслик» ёки «хотинини бошига чиқармаслик» учун аёли истаган нарсаларни беришмайди. Аёллар қўлини бирдек оғизга тиқишмайди, буни ёдда тутинг! Бизга озгина эътибор бўлса бас, шунинг ўзи оила риштасининг мустаҳкамлиги учун кифоя қилади.\nЯна бир нарса борки, усиз ҳаётимиз бефайздир! Гап қизиқишлар ҳақида бормоқда. Бизнинг қизиқишларимиз – бизга зарур бўлган ёқимли туйғуларни туҳфа этади, шунингдек бизнинг «мен»имизни яшаши учун хизмат қилади. Эр-хотиннинг қизиқиш бир-биридан фарқ қилиши мумкин, бироқ бу борада ҳам турмуш ўртоқлар келиша олса, бундай оилада муҳаббат мустаҳкам бўлади.


2004 йилдан буён анъанавий тарзда ўтказиб келинаётган “ICTWEEK Uzbekistan” ҳафталиги мутахассислар ва ахборот технологияларидан фойдаланувчиларда катта қизиқиш уйғотмоқда.\nТадбир доирасида 20 сентябрь куни ахборот-коммуникация технологиялари саммити ўтказилади. Унда ҳамкорлик муносабатларини ўрнатиш ва мустаҳкамлаш, соҳадаги ютуқ ва муаммоларни муҳокама қилиш ҳамда ахборот-коммуникация технологияларини ривожлантиришнинг долзарб масалалари бўйича фикр алмашиш мақсадида Ўзбекистон ва хорижий мамлакатлар мутахассислари иштирок этади.\n21-23 сентябрь кунлари Тошкент ва Наманган шаҳарларида анъанавий “ICTExpo – 2016” ахборот-коммуникация технологиялари миллий кўргазмаси бўлиб ўтади. Унда ахборот хизматлари бозорида тақдим этилаётган энг замонавий тизим ва технологиялар намойиш этилади. Мамлакатимиз компаниялари юқори технологияли маҳсулотлар, хусусан, дастурий таъминот, компьютер техникаси, мобиль алоқа ва маълумотлар узатиш хизматларини тақдим этади. Шунингдек, иштирокчилар “электрон ҳукумат” бўйича амалга оширилган лойиҳа ва технологияларнинг энг яхши намуналарини ҳам намойиш қилади. Мазкур экспозиция ягона давлат маълумотлар базасини яратиш ва аҳолига интерфаол хизматлар кўрсатишга доир самарали ечимларни таклиф этиш имконини беради.\nҲафталикнинг муҳим воқеаларидан бири бўлган “ICT Forum – 2016”да ахборот технологиялари ва коммуникациялар соҳасини янада ривожлантиришнинг замонавий тенденциялари муҳокама этилади. Жорий йилда мазкур форумда ахборот-коммуникация технологиялари соҳасидаги етакчи компаниялар вакиллари, экспертлар ва хорижий мутахассислар – жами 800 дан зиёд киши иштирок этади. Унда мавзуга оид саккиз йўналишда юздан ортиқ маъруза тақдим этилади.\nАхборот-коммуникация технологиялари ҳафталиги доирасида талаба ва ўқувчилар ўртасида ўтказилган “BestSoft Challenge – 2016” дастурчилар танлови ғолиблари ҳам тақдирланади. Ёшлар ижод саройида эса “Intellect2All” танловининг мамлакат босқичи бўлиб ўтади.\nШунингдек, ахборот хавфсизлиги бўйича Ўзбекистонда дастлабки “Cyber Security Challenge Uzbekitan” мусобақаси ҳам бўлиб ўтади. Саралаш босқичларидан муваффақиятли ўтган 97 нафар финал иштирокчиси стеганография, криптография, веб-боғланиш ва дастурий таъминот билан боғлиқ мураккаб техник вазифаларни бажаради. Тошкент ахборот технологиялари университетида талабаларга нафақат лаборатория машғулотларини ўтказиш, балки илмий ишларни бажариш имконини берадиган Huawei компанияси лабораториясининг очилиш маросими ўтказилади.\nСўнгги ўзгартириш: 23.12.2016 18:15


Уйингизда бўлиши мумкин бўлган заҳарли буюмлар ҳақида биласизми? - XABARDOR.UZ\nУйингизда бўлиши мумкин бўлган заҳарли буюмлар ҳақида биласизми?\nБаъзилари шкафнинг орқа бурчагида, бошқалари эса энг кўринарли жойда турибди.\n1. Нафис ҳид пуркагич (освежитель)\nНима учун хавфли?\nБундай махсус пуркагичлар хонадондаги ёқимсиз ҳидлардан халос бўлишда ёрдам беради. Одатда улардан ҳаво яхши айланмайдиган жойлар - ювиниш хонаси ёки ҳожатхонада фойдаланамиз. Бу эса унчалик тўғри эмас. Пуркагичлар таркибида –ҳид узоқ сақланиши ва материалга эгилувчанлик бериш учун кимёвий қўшимча – фталатлар бўлади.\nБу моддалар организмдаги гормонлар даражасига таъсир қилади: эркакларда тестостероннинг пасайишини юзага келтиради ва репродуктив тизим фаолиятининг бузилишига олиб келади.\nПуркагичдан ёпиқ хонада фойдаланганингизда воситанинг бир қисми терига “ўтириб қолади” ва ҳаво билан ичкарига тушади. У билан организмга заҳарли моддалар сингади.\nЁқимсиз ҳидга чидаш – яхши усул эмас. Ўз қўлингиз билан табиий компонентлардан пуркагич тайёрлашга ҳаракат қилинг.\n100 мл пуркагич учун сизга:\n15-20 томчи сиз хуш кўрадиган эфир мойи (бир неча хилини аралаштиришингиз мумкин);\n1 чой қошиқ спирт;\nИдишга мой ва спиртни қўшинг ва эҳтиёткорлик билан айлана ҳаракатлар ёрдамида аралаштиринг. Устига сув қуйинг, пуркагичли қопқоқни маҳкамлаб ёпинг ва чайқатинг. Тайёр!\n2. Куяга қарши шарчалар\nКуя кийимларни еб қўймаслиги учун шкафга махсус шарчалар солиб қўйилади.\nУлар таркибида нафақат ҳашорат, балки инсон учун ҳам зарарли бўлган моддалар - нафталин ёки парадихлорбензолкаби фаол моддалар мавжуд.\nКанцероген дея тан олинган нафталин ёки парадихлорбензол бош оғриғи, кўнгил айниши, диарея ва теридаги қичишишларга сабаб бўлиши мумкин. Шарчаларнинг яна бир хавфли жиҳати – болалар уларни конфет деб ўйлаб, еб кўришлари мумкин.\nЯқин ойлар давомида кийишни режалаштирмаётган кийимларингизни герметик ғилофга солинг.\nШкафни доимий равишда тартибга келтиринг: барча бурчакларини чангютгич билан тозаланг, чанг, соч толаларини олиб ташланг.\n3. ДСПдан ишланган мебель\nСифатсиз материаллардан тайёрланган арзон мебель таркибида инсон ҳаёти учун хавфли бўлган канцероген – формальдегид бўлиши мумкин. Бундай моддаларга ўта таъсирчан одамларда кўзлар, бурун ёки томоқнинг ачишиши, кўнгил айниши ва терида қичишиш кузатилиши мумкин.\nИшлаб чиқарувчи мамлакат сифат стандартини ўрганинг ва унинг сертификатлари билан танишинг. Ташқи кўриниш ва ҳидига эътибор беринг: янги диван ёки столнинг бурунни ачиштирадиган кескин ҳиди – бефарқ бўлмасликни талаб этадиган белги.\n4. Касса чеклари\nҲар бир хариддан сўнг дўконларда бериладиган чекларнинг кўпчилиги термоқоғозга чиқарилади. Унинг таркибида бисфенол А (BPA) мавжуд.\nBPA in Receipts А — эндокрин тизими, қалқонсимон без ва репродуктив тизимга салбий таъсир кўрсатадиган кимёвий модда.\nУ тери билан контакт қилиш орқали организмга сингади. Чекни қўлингизга олганингизда эса буни четлаб ўтишнинг имкони йўқ.\nБугун кўплаб мамлакатлар моддани маън этилганлар рўйхатига киритган, ишлаб чиқарувчилар экологлар фикрига қўшилиб, ундан фойдаланишни минимум кўрсаткичга етказишга ҳаракат қилаётган бўлсалар-да, бисфенол А ҳали ҳам пластик бутилка ва идишлар таркибида учрамоқда.\nҚоғоз чекларни олманг ва бир ой давомида маҳсулотларга қанча пул сарфланганини билиш учун уларни уйда тўпламанг. Бугун амалга оширилган барча операцияларни смартфон орқали кузатиш мумкин.\nИшлатиш учун яроқли янги батарея ва аккумуляторлардан тўғри фойдаланилганида зарар келтирмайди. Гап узоқ муддатли истиқбол ҳақида. Батарея ва аккумуляторлар таркибидаги қўрғошин ва кадмий буйрак, жигар ва одам асаб тизимига салбий таъсир кўрсатади. Бундан ташқари, кадмий канцероген дея тан олинган.\nШкафнинг орқа бурчагида анчадан бери қолиб кетган батарея коррозияга учрайди. Унинг корпуси шикастланади, заҳарли моддалар эса “озодликка чиқади”.\nФойдаланилган батарейка ва аккумуляторларни ишдан чиққан заҳоти утилизацияга топширинг. Йиллаб фойдаланмаётган гаджетлар ичида уларни сақламанг. Яроқсиз батареяларни сизга яқин жойлашган чиқиндиларни йиғиш пунктига топширинг.\n6. Қуёшга қарши моддалар\nБарчаси эмас, таркибида оксибензон бўлганлари. Олимлар модда организмда тўпланиб, эндокрин тизимига салбий таъсир кўрсатишини аниқлашган.\nБундан ташқари, теримиздаги ҳимоя қилувчи крем билан сувга тушиб, оксибензон коралларни ўлдиради, ДНК молекулалари личинка даврида улардаги ўзгаришларни юзага келтириб, зарарлайди. Модданинг энг кўп миқдори сайёҳлар орасида машҳур бўлган жойларда кузатилган.\nҚуёшга қарши воситалар таркибини диққат билан ўқинг ва таркибида фаол компонентлар сифатида рух оксиди ва титан диоксиди бўлганларни танланг.\n7. Пластик идишлар\nПластик идиш таркибида бизга таниш бўлган фталатлар ва бисфенол А бўлиши мумкин. Хавфли моддалар организмга бундай идишларда сақланадиган маҳсулотлар орқали сингиши мумкин. Ишлаб чиқарувчилар бисфенол А дан халос бўлиб, уни бошқа компонентларга алмаштиришмоқда. Бироқ олимлар янги моддаларнинг зарари ҳам кам эмас, дея хавфсирамоқдалар.\nАмерика педиатрия академияси 03, 06 ва 07 маркировкали пластик идиш ва ўрамларни “четлаб ўтишни” тавсия қилишмоқда.\nУларни қисман шиша ва металл идишларга алмаштириш мумкин. Масалан, таом учун контейнерлар, тахтакач, ошхона белкураклари.\nАфсуски, бизни жуда кўп заҳарли ва зарарли буюмлар ўраб турибди. Уларнинг таъсири ҳозир сезилмаса-да, келажакда саломатлигимизга салбий оқибатлар келтириши мумкин. Қаттиқ хавотирга тушиш керак эмас, бари бизнинг қўлимизда. Агар баъзи зарарли моддалардан ўзимизни ҳимоя қилиш имконияти мавжуд бўлса, ундан унумли фойдаланиш зарур.\nБуюмларнинг ҳақиқий ўлчами: ҳайратда қолмасликнинг иложи йўқ\nКимлар банан ейиши мумкин эмас?\n«Чуқур нафас олинг». Хонадондаги ҳаво тозалагич самара берадими?\nОлимлар қайноқ чой жуда хавфли эканини аниқлашди\nЛаб бўёғи, қулоқчин ва попкорн: дўстлар билан яна нималарни баҳам кўрмаслик керак\nНима учун эркаклар аёлларга нисбатан камроқ умр кўради?\nИшчанликни сусайтирувчи ва оширувчи маҳсулотлар\nЭнг машаққатли ва хавфли 10 касб\nИқтисодий мўъжиза эвазига бадал: Жанубий Кореяда аёллар энди фарзанд туғишни исташмаяпти\nСайёрадаги энг кўп ўрганиладиган тиллар маълум қилинди\nГастрономик саёҳат: дунёдаги мамлакатлар нонушталари\nТолливуд ва Колливуд нима, улар Болливуддан нимаси билан фарқ қилади?\nХушбўй таёқчалар қаердан олинади?\n«Серсавол» ёки энг кутилмаган саволларга жавоблар\nЕрдаги энг хавфли жойлар\nМатематика ҳақида энг қизиқарли маълумотлар\nЧой ҳақида энг қизиқ маълумотлар\nҲар бир киши учун зарур бўлган 5 та буюм\nИдеал таътилнинг муддати нега 10 кун?


Бухоро форуми – дунёда динлараро мулоқот ва миллатлараро тотувликни (...)\n–- Шафоат Файзуллаевна, илтимос, форумни ўтказиш ғояси қандай пайдо бўлгани тўғрисида сўзлаб берсангиз?\n— «Декларациялар мулоқоти» халқаро форуми Ўзбекистон Президенти Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан БМТ Бош Ассамблеясининг 2018 йил қабул қилинган “Маърифат ва диний бағрикенглик” Махсус резолюциясида мустаҳкамланган тамойил ва қоидаларни ҳаётга татбиқ этиш бўйича мамлакатимиз олиб бораётган тизимли ва изчил саъй-ҳаракатларнинг бир қисмидир.\n–- Жорий форумнинг асосий мақсади нимадан иборат ва тадбир иштирокчилари қандай вазифаларни ҳал қилишни режалаштирмоқда?\n— Аввало шуни таъкидлаш керакки, «Декларациялар мулоқоти» халқаро форуми жаҳон ҳамжамиятига ўзбек халқининг бой маданий, тарихий, диний ва фалсафий мероси, шунингдек, Ўзбекистоннинг динлараро тотувлик ва диний бағрикенгликни мустаҳкамлаш, жамиятда дўстлик ва ўзаро ҳамжиҳатлик муҳитини таъминлаш соҳасида тўплаган ижтимоий-сиёсий ва сиёсий-ҳуқуқий тажрибаси билан танишиш имкониятини берувчи муҳим воқеа бўлади.\n–- Ушбу халқаро форумнинг шакли ҳақида қисқача маълумот бера оласизми?\n— Халқаро форум доирасида қатор тадбирлар ўтказилади. Тошкентда учта параллел илмий-тематик семинар уюштирилади. Ушбу семинарларда кўп миллатли жамиятда динлараро мулоқот ва дин эркинлигини таъминлашда қонун устуворлигини мустаҳкамлаш, шунингдек, турли диний конфессиялар вакиллари ўртасида ўзаро ишонч ва ҳурмат муҳитини яратиш масалалари муҳокама қилинади.\n–- Шафоат Файзуллаевна, суҳбатимиз давомида «Бухоро Декларацияси»ни бир неча бор тилга олдингиз. Айтинг-чи, ушбу декларация ўзаро ҳамжиҳатликни мустаҳкамлаш ва халқаро ҳамжамиятнинг дунёда диний эркинликларни таъминлаш борасидаги саъй-ҳаракатларини бирлаштириш учун қандай аҳамиятга эга бўлади?\n— Бухоро дунёнинг энг қўҳна шаҳарларидан бири эканлиги ҳаммага маълум. У бир неча тамаддунлар, диний жамоалар, маданиятлар ва эътиқод тизимларининг чорраҳасида жойлашган. Бухоро, шунингдек, минг йиллар давомида атоқли олиму уламоларнинг ватани бўлиб келган. Бухоро мадрасаларининг битирувчилари Ислом илоҳиёти ривожига беназир ҳисса қўшган. Бу табаррук заминда Ислом динининг салмоқли интеллектуал салоҳияти яратилган.


Бепул IVI обунаси яна бир ойга узайтирилди! - Terabayt.Uz\n«Ўзбектелеком» шу йилнинг 22 июнидан жисмоний шахслар учун «UNLIM» сериясидаги чексиз тарифлари янгилаган эди. Энди ушбу тарифлар абонентлари учун яна бир қулайлик тақдим этилди.\nЎҚИНГ: Яна бир мобил тарифда мегабайтлар лимити нақ 25 фоизга оширилди!\nUZTELECOM расмий сайти хабарига кўра, «IVI-изоляция операцияси! 30 кунлик бепул обуна» акцияси яна бир ойга – 2020 йил 1 августга қадар узайтирилди. Унинг доирасида хорижий блокбастерлар, Россиянинг энг зўр кинолари, дунёнинг илғор анимацион ва диний сериалларидан баҳраманд бўлишдек ажойиб имконият яна қўшимча бир ой давомида БEПУЛ тақдим этилади.\nХизмат «UNLIM» серияси тариф режаларига уланган ва Акция даврида фаол ҳолатда бўлган абонентлар учун тўғридан-тўғри фаоллаштирилади. Обунанинг бепул даври тугаганидан сўнг автомат тарзда пуллик давр фаоллаштирилади. UZTELECOM абонентлари учун IVI обунасининг махсус нархи ойига 15 000 сўмни ташкил этади. Маблағни автомат тарзда ечиб олиниши муваффақиятли рўйхатдан ўтганда ва IVI хизматидан абонент бир ёки ундан кўп марта фойдаланганда ечиб олинади. Шуни ҳам эслатиб ўтиш жоизки, IVI онлайн кинотеатр обунаси учун тўлов ечиб олиниши учун шахсий ҳисобда етарли маблағ бўлиши зарур.\nАксия ва унинг шартлари мазкур ҳавола орқали батафсил танишиб чиқиш мумкин.\n#Uzonline #Uztelecom #Ўзбекистон #Ўзбектелеком


2022 йилнинг 26 июнь куни республиканинг саккизта шаҳрида бир вақтда, Ўзбекистон Ёшлар куни ва Олимпия куни Халқаро спорт байрамига бағишланган Янги Нафас спорт югуриш мусобақаси бўлиб ўтди.\n19:15 26 Июнь 2022\nҚирғизистоннинг Бишкек шаҳрида замонавий бешкураш бўйича Марказий Осиё очиқ кубоги бўлиб ўтди. Унда Ҳиндистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Таиланд вакиллари билан баҳс олиб борган ёшларимиз совринли ўринларни эгаллашди.\n19:15 24 Июнь 2022\nПара енгил атлетикачиларимиз Тунисга жўнаб кетди\nЖорий йилнинг 23-30 июнь кунлари Тунис давлатида пара енгил атлетика бўйича халқаро Гран-При турнири бўлиб ўтади.\n12:39 23 Июнь 2022\nОсиё чемпионатида яна уч медаль\nҲиндистоннинг Нью-Дели шаҳри мезбонлик қилаётган велотрек бўйича Осиё чемпионатида терма жамоамиз навбатдаги медалларини қўлга киритди. Бу гал Владислав Троман, Янина Кускова ҳамда София Каримова шоҳсупага кўтарилишди.\n04:58 22 Июнь 2022\n«Барселона»нинг собиқ футболчиси Это’О икки йиллик қамоқ жазосига ҳукм қилинди\nИспаниянинг «Барселона» Камерун терма жамоасининг собиқ ҳужумчиси Самуэль Это’О 22 ойлик қамоқ жазосига ҳукм қилинди. Бу ҳақда Diario Sport хабар бермоқда.\n23:44 20 Июнь 2022\nТемур Кападзе: “Футболчиларим билан фахрланаман!”\nДиёримизда ўтказилган футбол бўйича U23 Осиё кубоги финалидан сўнг жамоамиз бош мураббийи Темур Кападзе ҳам чемпионлик ўйинидан кейинги фикрларини билдириб ўтди.\n21:36 19 Июнь 2022\nЎзбекистон Олимпия терма жамоаси Осиё кубогининг кумуш медалига сазовор бўлди\nМамлакатимиз мезбонлик қилган футбол бўйича U23 Осиё кубоги ўз якунига етди. Унда финалгача етиб борган Ўзбекистон Олимпия терма жамоаси мусобақани иккинчи ўринда якунлади.\n20:55 19 Июнь 2022\nПара пауэрлифтинг: Осиё-Океания очиқ чемпионатидаги медалларимиз сони 22 тага етди\nЖанубий Кореянинг Пхёнтхек шаҳрида пара пауэрлифтинг бўйича Париж-2024 ёзги Паралимпия ўйинларига муҳим рейтинг очколари берувчи Осиё-Океания очиқ чемпионати давом этмоқда.\n19:09 19 Июнь 2022\nШахмат: Нодирбек Абдусатторов халқаро турнирда совриндор бўлди\nШахмат бўйича Чехиянинг Прага шаҳрида ташкил этилган халқаро турнир ўз якунига етди. Швейцарча тизимда ўтказилган мусобақада дунёнинг 8та давлатидан 10 нафар гроссмейстер иштирок этди. Улар сафида ҳамюртимиз, рапид йўналиши бўйича энг ёш жаҳон чемпиони Нодирбек Абдусатторов ҳам ғолиблик учун дона...\n22:39 18 Июнь 2022\nТемур Кападзе: “Ким яхши формада бўлса, ўша бошланғич таркибда ўйнайди”\nХабарингиз бор, эртага “Бунёдкор” стадионида футбол бўйича U23 Осиё кубоги финал баҳси бўлиб ўтади.\n15:25 18 Июнь 2022\nShowing 1-10 of 2,391 items.


Самарқандда вилоятдаги энг катта мактаблардан бири очилди\nСамарқанд шаҳрида янгитдан бунёд этилган Қорасув мавзесида 1 680 ўринли янги мактаб биноси фойдаланишга топширилди. Мактабнинг очилиш маросимида вилоят ҳокими Эркинжон Турдимов, Халқ таълими бошқармаси бошлиғи Зебунисо Шодиева ва бошқа мутасаддилар иштирок этди.\nВилоят халқ таълими бошқармаси матбуот хизматининг Kun.uz’га маълум қилишича, мазкур умумтаълим мактаби ўқувчи ўрни бўйича вилоятдаги энг катта мактаб ҳисобланади. Мактаб тўрт қаватли қилиб қурилган бўлиб, унинг майдони 3 437 м²ни ташкил этади.\nМактаб ҳудуди жами 2,5 гектар майдонни эгаллаган. Унда спорт майдончалари ва яшил ҳудудлар ташкил этилган. Мактабда ўқувчилар учун иккита спорт зали, анжуманлар зали, касб-ҳунар ҳамда ўқув хоналари жаҳон андозасида қурилган ва жиҳозланган. Бундан ташқари барча шароитлар ҳамда жиҳозлар муҳайё қилинган.\nҚайд этилишича, мактаб қурилишига инвестиция дастурига асосан 31 миллиард сўм маблағ сарфланган.\nМактабнинг очилиш маросимида вилоятдаги 16 та туман ва шаҳар халқ таълими бўлимлари раҳбарларига хизмат машинаси топширилди.\nМаълумот учун, 18 март куни Самарқанд шаҳрида Мирзо Улуғбек номидаги математика ва физика фанларига ихтисослашган давлат умумтаълим мактаб-интернати, шунингдек, қайта таъмирланган иккита мактабгача таълим муассасаси очилди.


Хитойда аёллар учун метро вагонлари синовдан ўтказилади\n19:26 / 23.06.2017\nФото : Chinatravelsavvy\nХитойнинг жанубидаги Гуандун провинцияси Гуанчжоу шаҳри метрополитени маъмурияти июнь ойи охиридан фақат аёллар учун мўлжалланган метро вагонларини синовдан ўтказа бошлайди. Бу ҳақида "Синьхуа" агентлиги хабар берди.\nМанбага кўра, ҳар бир таркибда тиғиз соатлар - 7:30-9:30 ва 17:00-19:00 оралиғида бир вагон фақат аёллар учун хизмат қилади. Қолган вақтларда эса бу вагондан эркаклар ҳам фойдаланиши мумкин бўлади. Метрополитен раҳбариятининг таъкидлашича, бу қоида мажбурий ҳисобланмайди, зеро жамоат транспорти тизимида бундай ёндашувни ёқловчи қонуний база мавжуд эмас.\nМетрода фақат аёлларга мўлжалланган вагонни ишга тушириш ташаббуси сиёсий маслаҳатчилардан чиққан. Уларнинг сўзларига кўра, аёллар ўз тузилишига кўра нозикроқ бўлгани сабаб тиғиз соатларда метрода ҳаракатланиш уларга қийинчилик туғдиради. Бундан ташқари, уларнинг фикрича, мазкур чора жисмоний зўравонлик ҳолатларига йўл қўйилмаслик учун хизмат қилади. Гуанчжоу шаҳри аҳолиси 14 миллион кишидан иборат.\nХитой метро аёллар


АҚШ Молия вазирлиги Қрим аннексияси учун яна 7 шахс ва ширкатга санкция киритди\n15 апрел 2021, Тошкент вақти: 01:37\nАҚШ Россия ҳудудидан Қримга йўловчи ташишни йўлга қўйган хусусий темир йўл ширкатига ҳам санкция жорий қилди.\nАҚШ Молия вазирлиги Россиянинг Қрим яриморолини аннексия қилиши юзасидан қўлланилган санкциялар рўйхатини узайтирди.\nЯнги рўйхатга Путин томонидан Севастополь губернатори вазифасини вақтинча бажарувчи этиб тайинланган Михаил Развожаев, Қрим ҳукумати раҳбари Юрий Гоцанюк, Севастополь Қонунчилик мажлисининг янги раҳбари Владимир Немцев, Федерация кенгаши аъзоси Екатерина Албатаева ва маҳаллий сайлов комиссиясининг учта раҳбари киритилди. Бир кун олдин Европа Иттифоқи ҳам айни шахсларга нисбатан қатор чекловлар жорий қилган эди.\nАҚШ Молия вазирлиги шунингдек¸ Қрим кўприги орқали яриморолни Россия ҳудудига боғловчи йўловчи поездлар қатновини йўлга қўйган Grand Service Express ширкатини ҳам ўз "қора рўйхати"га қўшди.\nСанкциялар рўйхатига тушган шахс ва ширкатларнинг АҚШдаги активлари музлатилади.\nРоссия 2014 йили Қримда ўтказилган референдум натижасини рўкач қилиб¸ Украина ҳудуди бўлган Қримни аннексия қилган.\nКиев ва Ғарб давлатлари бу ҳаракатни халқаро ҳуқуқ нормаларига зид ҳаракат сифатида қоралаб келади.


Эртага слаломчиларимиз учун янги мавсум бошланади\n27 март, 2019, 12:05\nУнда юртимизнинг сара атлетлари баҳс олиб боришади.\nЭртага слалом бўйича терма жамоамиз вакиллари ҳам мавсумни бошлаб юборишади. Бўзсув каналида ташкил қилинадиган бўлажак мусобақа янги мавсумнинг очилишига бағишланган Республика турнири бўлиб, унда юртимизнинг сара атлетлари баҳс олиб боришади. Бу ҳақда МОҚ матбуот хизмати хабар берди.\nРегламентга кўра, мусобақанинг биринчи кун дастурида ярим финал ва финал баҳслари бўлиб ўтади. Иккинчи ва учинчи кунда спортчилар ўз имкониятларини махсус слалом ва тезкор тушиш бўйича синовдан ўтказишади.\nМусобақанинг якуний кунида ғолиб ва совриндорлани тақдирлаш маросими бўлиб ўтиши белгиланган. Мазкур мусобақа мураббийлар учун спортчиларимизнинг ҳолатини яна бир карра кўздан кечириб олишга катта ёрдам бериши, шубҳасиз.