Восулин-Р – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Восулин-Р\nЭрувчан инсулин 100ХБ/мл\nҚисқа таъсирга эга инсулин препарати\nПрепаратнинг савдо номи: Восулин-Р\nТаъсир этувчи модда (ХПН): одам инсулин инъекция USP, одам рекомбинанти (р-ДНК) инсулини, регуляр (эрувчан/нейтрал)\nҲар 1 мл қуйидагиларни сақлайди:\nОдам инсулини USP – 100 ХБ;\nметакрезол USP – 2,50 мг (0,25% м/о консервант сифатида)\nИнъекция учун сув USP – 1 мл гача,\nва бошқалар – глицерол, рух оксиди, лимон кислотаси моногидрати, натрий цитрат дигидрати, натрий гидроксиди, хлорид кислотаси.\nТаърифи: рангсиз тиниқ эритма.\nФармакотерапевтик гуруҳи: гипогликемик восита – қисқа таъсирга эга инсулин.\nВосулин-Р киска таъсир давомийлигига эга бўлган одам рекомбинант инсулин препаратидир. Хужайраларнинг ташқи цитоплазматик мембранаси специфик рецептори билан ўзаро таъсирга киришади ва инсулин-рецептор комплексини ҳосил қилади, хужайра ичидаги жараёнларни, шу жумладан қатор асосий ферментлар (гексокиназа, пируваткиназа, гликогенсинтаза ва бошқалар) синтезини рағбатлантиради. Қонда глюкоза миқдорини пасайиши уни хужайра ичида транспортини ошиши, сўрилиши ва тўқималар томонидан ўзлаштирилишини кучайиши, липогенез, гликогеногенезни рағбатланиши, жигар ва бошқалар томонидан глюкозани ишлаб чиқарилиш тезлигини пасайиши билан боғлиқ. Инсулин препаратларининг таъсир давомийлиги асосан сўрилиш тезлигига боғлиқ бўлиб, у бир нечта омиллар (масалан, доза, юбориш усули ва жойи) га боғлиқдир, шу боисдан инсулиннинг таъсир профили хам ҳар хил одамларда, хам бир одамнинг ўзида анча ўзгаришларга дучор бўлади. Юборилгандан кейин таъсири 30 минутдан сўнг бошланади, максимал самарага – 1 ва 3 соатлар орасида эришилади, таъсир давомийлиги – 5-7 соат.\nСўрилишининг тўлиқлиги ва самарасини бошланиши юбориш усулига (тери остига, мушак ичига), жойига (қорин, сон, думба), дозага (юборилаётган инсулиннинг ҳажмига), препаратдаги инсулиннинг концентрациясига ва бошқаларга боғлиқ. Тўқималар бўйлаб бир текис тақсимланмайди; йўлдош тўсиғи орқали ва кўкрак сутига ўтмайди. Жигарда ва буйракда асосан инсулиназа таъсирида парчаланади. Ярим чиқарилиш даври бин неча минутни ташкил қилади. Буйрак орқали (30-80%) чиқарилади.\nқандли диабет инсулин билан даволаш ўтказиш учун кўрсатгичлари бўлганида;\nбиринчи марта аниқланган қандли диабет;\nқандли диабетнинг II типидаги (инсулинга қарам бўлмаган) ҳомиладорлик даври.\nПрепаратни тери остига, вена ичига ва мушак ичига юбориш мумкин.\nПрепаратнинг дозаси ва юбориш вақти шифокор томонидан ҳар бир ҳолатда шахсий, қондаги глюкоза концентрациясига мувофиқ равишда белгиланади. Препаратнинг ўртача суткалик дозаси 0,5 дан 1 ХБ/кг тана вазнигача ўзгаради (пациентни шахсий хосликларига ва қондаги глюкоза концентрациясига боғлиқ).\nЮбориладиган инсулинни ҳарорати хона хароратига мувофиқ бўлиши керак.\nПрепарат овкатдан ёки углеводли енгил таомдан 30 минут олдин юборилади.\nМонотерапияда препарат суткада 3 марта буюрилади (зарурати булганда 5-6 мартагача ощирилиши мумкин). 0,6 ХБ/кг ошган суткали дозада зарурати булганида Восулин-Р 2 та ёки ундан ортик инъекция турида танани ҳар хил жойига юборилади.\nПрепарат одатда тери остига қорин олди деворига юборилади. Инъекцияни шунингдек сон, думба, ёки елкага дельтасимон мушак соҳасига юбориш мумкин. Липодистрофия ривожланишини бартараф қилиш мақсадида инъекция жойларини анатомик соҳа чегарасида ўзгартириб туриш керак. Препарат вена ичига ва мушак ичига фақат шифокор назорати остида юборилади.\nВосулин Р – қисқа таъсир давомийлигига эга бўлган инсулин ва одатда ўртача таъсир давомийлигига эга булган инсулин билан (Восулин Н) мажмуада юборилинади.\nКартридж шприц-ручка билан қўлланилади.\nУглевод алмашинуви таъсирига боғлиқ: гипогликемик ҳолатлар (терини оқариб кетиши, тер ажралишини кучайиши, юрак уриши, тремор, очлик хисси, қўзғалувчанлик, оғиз бўшлиғи шиллиқ қаватининг парестезиялари, бош оғриғи). Яққол гипогликемия гипогликемик комани ривожланишига олиб келиши мумкин.\nАллергик реакциялар: терида тошма, Квинке шиши, жуда кам ҳолларда – анафилактик шок.\nМаҳаллий реакциялар: гиперемия, инъекция жойида қичишиш ва шиш, узоқ қўлланганда –инъекция жойида липодистрофия.\nБошқалар: шиш, рефракция бузилишларини келиши (одатда терапия бошида).\nинсулинга ёки препаратнинг компонентларидан бирига юқори сезувчанлик.\nФармацевтик бошқа дори воситалари эритмалари билан номутаносиб.\nИнсулин талабига таъсир этувчи бир қатор дори воситалари мавжуд.\nИнсулинни гипогликемик таъсирини носелектив бета-адреноблокаторлар, хинидин, хинин, хлорохинин, моноаминооксидаза ингибиторлари, ангиотензин айлантирувчи фермент ингибиторлари, карбоангидраза ингибиторлари, октреотид, бромокриптин, сульфаниламидлар, анаболик стероидлар, тетрациклинлар, клофибрат, кетоконазол, мебендазол, пиридоксин, теофиллин, циклофосфамид, фенфлурамин, литий препаратлари, этанол сақловчи препаратлар кучайтиради.\nИнсулинни гипогликемик таъсирини глюкагон, соматропин, эстрогенлар, перорал контрацептивлар, глюкокортикостероидлар, йод сақловчи тиреоид гормонлар, тиазид диуретиклар, тугунли диуретиклар, гепарин, трициклик антидепрессантлар, симпатомиметиклар, даназол, клонидин, сульфинпиразон, эпинефрин, Н1-гистамин рецепторлари блокаторлари, «секин» кальций каналлари блокатори, диазоксид, морфин, фенитоин, никотин сусайтиради.\nРезерпин, салицилатлар инсулинни гипогликемик таъсирини ҳам кучайтириши ва ҳам сусайтириши мумкин.\nИнсулин билан даволаниш фонида қонда глюкоза концентрациясини мунтазам назорат қилиб туриш керак.\nИнсулинни дозасини ошириб юборилишидан ташқари гипогликемияни сабаблари: препаратни алмаштириш, овқатланишни ўтказиб юбориш, қусиш, диарея, жисмоний фаолликни ошириш, инсулинга талабни камайтирувчи касалликлар (буйрак ва жигар фаолияти бузилишлари, буйрак усти безлари, гипофиз ёки қалқонсимон без гипофункцияси), инъекция жойи ўзгариши, шунингдек бошқа дорилар билан ўзаро таъсирида бўлиши мумкин.\nНотўғри дозалаш ёки инсулинни юборишдаги танаффуслар, айниқса қандли диабетнинг I типи бўлган беморларда гипергликемияга олиб келиши мумкин. Одатда гипергликемияни биринчи симптомлари аста-секин, бир неча соат ёки кунлар давомида ривожланади. Улар чанқоқлик, тез-тез сийиш, кўнгил айниши, қусиш, бош айланиши, тери қизариш ва қуриши, оғиз қуриши, иштаҳани йўқолиши, нафас чиқаришда ацетон ҳиди келиши каби ҳолларни ўз ичига олади. Агар даволаш ўтказилмаса, қандли диабетнинг I типидаги гипергликемия ҳаёт учун хавфли диабетик кетоацидозга олиб келиши мумкин.\nИнсулин дозасига қалқонсимон без фаолияти бузилишларида, Аддисон касаллигида, гипопитуитаризм, жигар ва буйрак фаолиятини бузилишларида ва 65 ёшдан катта қандли диабети бўлган шахсларда тузатиш киритиш керак.\nШунингдек агар бемор жисмоний фаолликни тезлаштирса ёки одатдаги парҳезни ўзгартирса, инсулин дозасига тузатиш киритиш талаб қилинади.\nЁндош касалликлар, айниқса инфекциялар ва иситма билан кузатиладиган ҳолатлар, инсулинга талабни оширади.\nИнсулинни бир туридан иккинчи турига ўтишда қонда глюкоза концентрациясини назорати остида ўтказиш керак.\nПрепарат алкоголга толерантликни пасайтиради.\nАйрим катетерларда преципитация мумкинлиги билан боғлиқ препаратни инсулинли насосларда қўллаш тавсия этилмайди.\nПрепарат доим рангсиз ва тиниқ булиши керак.\nҚандли диабети бўлган пациентлардаги ҳомиладорликда гликемияни яхши назоратини қўллаб туриш айниқса муҳим. Ҳомиладорликда инсулинга бўлган талаб одатда ҳомиладорликнинг I уч ойлигида пасаяди ва II ва III уч ойликларида ошади. Қандли диабети бўлган беморларга ҳомиладор бўлганларида ёки ҳомиладорлик режалаштирилганида шифокорга хабар бериш тавсия қилинади. Қандли диабети бўлган беморларда лактация (эмизиш) даврида инсулин дозасига, парҳезга ёки унисига ҳам, бунисига ҳам тузатиш киритиш талаб қилиниши мумкин. In vitro ва in vivo серияларда генетик заҳарлилиги текширишларида одам инсулини мутаген таъсир кўрсатмаган.\nАвтотранспорт ҳайдаш ва механизмларни бошқариш қобилиятига таъсири\nГипогликемия вақтида беморда диққатни жамлаш қобилияти ёмонлашиши ва психомотор реакциялар тезлиги пасайиши мумкин. Бу қобилиятлар, айниқса зарур бўлган вазиятлар (автомобилни ҳайдаш ёки механизмларни бошқариш) да хавф туғдириши мумкин. Автомобилни ҳайдаш вақтида гипогликемиядан сақланиш учун беморларга эҳтиёткорлик чораларини кўришни тавсия қилиш керак. Гипогликемиянинг хабарчиси – симптомлари кучсиз намоён бўлган ёки бўлмаган пациентлар учун ёки гипогликемия тез-тез ривожланганида бу жуда муҳим. Бундай ҳолларда шифокор пациентни автомобилни ҳайдаш мақсадга мувофиқлигини баҳолаши керак.\nДоза ошириб юборилганда гипогликемия ривожланиши мумкин.\nДаволаш: ичга қанд ёки углеводларга бой озуқа маҳсулотларини қабул қилиб, енгил гипогликемияни пациент ўзи бартараф қилса бўлади. Шунинг учун қандли диабети бўлган беморларга ҳар доим ўзи билан қанд, ширинликлар, печенье ёки ширин мевали шарбатларни олиб юриш тавсия этилади.\nОғир ҳолларда, пациент хушдан кетиб қолганда, вена ичига 40% декстроза (глюкоза) эритмаси; мушак ичига, тери остига, вена ичига глюкагон юборилади. Пациент хушига келганидан кейин, гипогликемияни қайта ривожланишини бартараф қилиш учун углеводларга бой овқат истеъмол қилиш тавсия этилади.\n10 мл дан рангсиз нейтрал шиша флаконларда, резина тиқин билан беркитилган ва ҳимояловчи пластмасса қопқоқ билан алюмин қопқоқча билан сиқиб ёпилган. Ҳар бир флакон қўллаш бўйича йўриқномаси билан картон қутига жойланади.\n3 мл дан нейтрал шиша (I тур) картриджларда. Картриджларга этикетка ёпиштирилади.\n1 ёки 5 картридждан ПВХ/алюмин фолгали блистерга жойланади ҳар бир блистер №1 ёки №5 картридж билан қўллаш бўйича йўриқномаси билан картон қутига жойланади.\n3 мл дан нейтрал шиша (I тур) картриджларда. Картриджларга этикетка ёпиштирилади. Бир маротабалик ДиспоПен шприц-ручкага картридж ўрнатилган. 1та ёки 5та ДиспоПен шприц-ручкалар ПВХ пленкали контур уяли ўрамда қўллаш бўйича йўриқномаси билан картон қутига жойланади.\nПрепаратни совутгичда +2о дан +8оС гача ҳароратда сақлаш керак, музлашига йўл қўйилмасин, тўғридан-тўғри ёруғлик ва иссиқлик таъсиридан эҳтиёт қилинг.\nИшлатилишда бўлган флакондаги (картриджлардаги) препаратни хона ҳароратида (15о дан 25оС гача) 6 ҳафтадан кўп сақлаш мумкин эмас.\nПрепаратни тайёрлаш ва юбориш тартиби\nПациентга бериш зарур бўлган йўриқномалар\nФлаконлардаги инсулин қўлланганидаги инъекция техникаси\nАгар бемор фақат бир типдаги инсулин қўлласа\nФлаконнинг резина тиқинини дезинфекцияланг.\nШприцга юбориладиган инсулинга тўғри келадиган дозада ҳаво олинг. Ҳавони инсулинли флаконга юборинг.\nИгнани флакондан чиқармасдан флаконни пастдан тепага айлантириб, керакли инсулин дозасини шприцга олинг. Игнани флакондан чиқаринг ва шприцдаги ҳаво пуфакчаларини йўқотинг. Олинган инсулин дозасини тўғрилигини текширинг.\nДарҳол инъекция қилинг.\nАгар пациентга икки типдаги инсулинни қўллаш лозим бўлса\nФлаконлардаги резинали тиқинларини дезинфекцияланг.\nИнсулинни шприцга олишдан олдин ўртача таъсир давомийлигига эга бўлган инсулин флаконини («хира») кафтлар орасида инсулин бир хилда ок ва хира бўлмагунча юмалатилиши керак\nШприцга юбориладиган «хира» инсулинга тўғри келадиган дозада ҳаво олинг ва «хира» инсулинли флаконга юборинг ва игнани флакондан чиқариб олинг\nШприцга юбориладиган қиска таъсир давомийлигига эга бўлган («тиниқ») инсулинга тўғри келадиган дозада ҳаво олинг ва тиниқ инсулинли флаконга юборинг. Игнани флакондан чиқармасдан флаконни пастдан тепага айлантириб, керакли тиниқ инсулин дозасини шприцга олинг. Игнани флакондан чиқаринг ва шприцдаги хаво пуфакчаларини йукотинг ва олинган дозанинг тўғрилигини текширинг.\nИгнани «хира» инсулинли флаконга киритинг, флаконни пастдан тепага айлантириб, керакли инсулин дозасини шприцга олинг. Шприцдаги ҳаво пуфакчаларини йўқотинг ва олинган дозани тўғрилигини текширинг. Шундан кейин дарҳол инъекция килиш керак.\nЮқорида кўрсатилган кетма-кетликда инсулинлар аралашмасини тайёрлаш лозим.\nКартриджлардаги инсулинни қўллашдаги инъекция техникаси\nВосулин-Р препаратли картридж шприц ручкаларда ишлатиш учун мўлжалланган. Инсулинни юбориш учун шприц-ручкани қўллаш бўйича йўриқномасидаги кўрсатмаларга диққат билан риоя қилиш керак.\nИшлатиш олдидан Восулин-Р препарати бўлган картриджда ҳеч қандай шикастланишлар йўқлигига ишонч ҳосил қилиш керак (масалан, ёриқлар). Агар ҳар қандай кўринадиган шикастланишлар бўлса картриджни ишлатиш мумкин эмас. Картридж шприц-ручкага ўрнатилганидан кейин картриджнинг ушлагичи туйнуки орқали рангли ёй кўриниши керак.\nИнъекциядан кейин игна тери остида минимум 6 секунд қолиши керак. Тугмача босилган ҳолатда игна тери остидан тўлиқ чиқариб олгунича тутиб турилиши керак, шундай қилиб дозани тўғри юбориш таъминланади ва қон ва лимфани игна ёки инсулинли картриджга кириш имконияти чекланади.\nВосулин-Р препаратли картридж фақат шахсий ишлатиш учун мўлжалланган ва у қайта тўлдирилмайди.\nИкки бармоқ билан терини бурмага йиғинг, бурма асосига тахминан 45о бурчак остида игнани киритинг ва тери остига инсулинни юборинг.\nИнъекциядан кейин инсулин тўлиқ юборилганига ишонч ҳосил қилиш учун игна тери остида минимум 6 секунд қолиши керак.\nАгар игна чиқариб олинганидан кейин укол ўрнида қон пайдо бўлса укол жойини дезинфекцияловчи эритма билан (масалан, спирт билан) хўлланган тампон билан бироз босинг.\nИнъекциялар жойини ўзгартириб туриш керак.\nИнсулинни қўллаш бўйича Сизнинг кундалик календарингиз:\nСана Инсулин дозаси Вақт Бренд Сана Инсулин дозаси Вақт Бренд


Чиройли ва маънодор исмлар болаларга ва қизларга – Ўзбекистон\nГлавная / Без рубрики / Чиройли ва маънодор исмлар болаларга ва қизларга\nanvarj63 05.08.2017\tБез рубрики, Жамият, Маданият Comments Off on Чиройли ва маънодор исмлар болаларга ва қизларга 1,924 Показы\nАлбатта сизлар Қиёмат куни ўз исмларингиз ва оталарингиз исми билан чақириласизлар. Бас (шундай экан), исмларингизни чиройли қилинглар! (Абу Дардо розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилади)\n(Абу Довуд, имом Аҳмад, Доримий, Ибн Ҳиббон «Саҳиҳ»да, Байҳаҳий «Шуъабул иймон»да ривоят қилган).\nУшбу ҳадисда бандалар Қиёмат куни ўз исмлари ва оталари исми билан чақирилиши таъкидланиб, уларни чиройли ва маънодор исмлар қўйишга тарғиб қилинмоқда.\nВақти соати етиб, Қиёмат қоим бўлганида, барча инсонлар ҳисоб қилиниш учун Аллоҳ таолонинг ҳузурига тўпланадилар. Ана ўшанда Аллоҳ бандаларини Ўз ҳузурига чақириб, уларни ҳаёти дунёда қилиб ўтган амаллари ҳақида бирма-бир ҳисоб қилади.\nКишини отасининг исми билан чақириш унинг яхшироқ танилиши ва бошқалардан ажралиб туришини таъминлайди.\nИмом Табароний Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан заиф санад билан ривоят қилган ҳадисда: «Қиёмат кунида Аллоҳ таоло бандаларидан беркитган ҳолда одамларни уларнинг оналари исми билан чақиради», дейилган. Шу икки ҳадисни бир-бирига солиштириб, баъзилар: «Бир тоифа одамлар оталари исми билан, яна бир тоифа одамлар эса оналари исми билан чақирилади», дейишган.«Файзул қодийр» китобида: «Насаби тоза бўлганлар оталарининг исми билан, бошқалар эса (масалан, валади зинолар) оналарининг исми билан чақирилади», дейилган. Шайх Шамсуддин ибн Қаййим: «Ушбу ҳадисда «Одамлар Қиёмат кунида оналари исми билан чақирилади», дейдиганлар учун кучли раддия бор», деб айтган.\nҚиёмат кунида одамларнинг ота ёки оналари исми билан чақирилишлари ҳақида уламолар томонидан қилинган ихтилоф ва билдирилган турли фикрлар ўз йўлига, аммо бу ҳадисдан келиб чиққан ҳолда шуни айтиш мумкинки, мўмин киши ўзи ва фарзандларининг исмини чиройли қилишга, шунингдек, Қиёмат кунида нажот топишга, жаннатга киришга сабаб бўладиган амалларни бажаришга қаттиқ эътибор бериши керак.\n«Бас (шундай экан), исмларингизни чиройли қилинглар!»\nЯъни ўзларингиз, фарзандларингиз, яқин кишиларингиз ва қўл остингиздагиларнинг исмларини чиройли қилинглар, уларга «Абдуллоҳ», «Абдураҳмон», «Ҳорис» ва «Ҳаммам» каби гўзал исмларни қўйинглар!\n«Чиройли қилинглар» деганда исмнинг ҳам тузилиши, ҳам маъносини гўзал ва чиройли қилиш назарда тутилади.\n2 — Ибн Умар розияллоҳу анҳу ривоят қилади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: «Исмларингиз ичида Аллоҳ учун энг маҳбуб бўлгани Абдуллоҳ ва Абдураҳмондир» (Имом Муслим, «Сунан» соҳиблари, имом Аҳмад ва Доримий ривояти).\nБандалар қўядиган исмларнинг қайси бири Аллоҳ учун маҳбуб экани ушбу ҳадисда айтилмоқда. Демак, мўмин бандалар ичидан қайси бирининг исми «Абдуллоҳ»ёки«Абдураҳмон» бўлса, мана шу ҳолат Аллоҳ учун севимли экан. Шу сабаб бўлса керак, мусулмон уммати ичида мазкур икки исм жуда кенг тарқалган. Қуртубий айтади: «Ушбу икки исм қаторига уларнинг маъносини ифодаловчи ёки улар билан маънодош бўлган «Абдураҳим», «Абдумалик» ва «Абдусамад» исмлари ҳам киради. Мазкур исмларнинг Аллоҳ учун маҳбуб бўлишига сабаб, бу сифатлар фақат Аллоҳгагина тегишли эканидир ва бу нарса убудият (Аллоҳга бандалик изҳор қилиш) маъносини ифодалайди».\nХайсама ибн Абдураҳмон Ибн Абу Сабрадан ривоят қилишича, унинг отаси Абдураҳмон бобоси билан Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига борганида, у Зот: «Ўғлингнинг исми нима?» деб сўраганлар. Шунда у: «Азиз», деб жавоб берган. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам эса: «Уни «Азиз» деб номламагин, балки унга «Абдураҳмон» деб исм қўйгин, чунки исмларнинг энг яхшиси «Абдуллоҳ», «Абдураҳмон» ва «Ҳорис»дир», деб айтганлар (Имом Аҳмад ривояти).\nАллоҳ таоло Ўзининг Каломи мажидида айтади: «(Эй Муҳаммад):«Аллоҳ деб чорланглар ёки Раҳмон деб чорланглар, қандай чорласангизлар-да (жоиздир). Зеро У Зотнинг гўзал исмлари бордир», деб айтинг» (Исро, 110).\nУшбу ояти каримадан «Аллоҳ» ва «Раҳмон» сифатлари Роббимиз учун маҳбуб эканини билиб оламиз ва табиийки, ушбу сифатларга «Абду» қўшиб ясалган киши номлари ҳам У Зот учун маҳбуб бўлади. Ўз навбатида мўмин киши Аллоҳга севимли бўлган ишни бажаришга аҳамият бериши керак.\n3 — Жобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Орамиздан бир киши фарзандли бўлди ва унга «Қосим» деб исм қўйди. Шунда биз: «Сени «Абулқосим» куняси билан чақирмаймиз, унда яхшилик йўқ», дедик. У (биз айтган гапни) Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга хабар қилганида, у Зот: «Ўғлингга «Абдураҳмон» деб исм қўйгин», дедилар» (Имом Бухорий ривояти).\nСаҳобалардан бири фарзандли бўлганида унга «Қосим» деб исм қўйибди. Аммо баъзи саҳобалар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг: «Менинг исмим билан исмланинглар, аммо куням билан куняланманглар», деб айтган ҳадисларига мувофиқ, янги туғилган ўғлининг исмини «Қосим» деб қўйган саҳобани «Абулқосим», яъни «Қосимнинг отаси» деб чақирмасликларини маълум қилишибди. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам орадаги низо ва ихтилофни бартараф қилиш мақсадида чақалоқнинг исмини «Абдураҳмон»га ўзгартирибдилар. Бошқа кўплаб ривоятларда номақбул исмларнинг аксариятини «Абдураҳмон»га алмаштирилгани айтиб ўтилган. Бундан «Абдураҳмон» исмининг нечоғлиқ фазилатли эканини билиб оламиз.\n4 — Саҳобийлардан бўлган Абу Ваҳб ал – Жушамийдан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: «Пайғамбарлар исми билан исмланинглар. Аллоҳ учун исмлар ичида энг маҳбуби «Абдуллоҳ» ва «Абдураҳмон», энг содиғи «Ҳорис» ва «Ҳаммам», энг ёмони «Ҳарб» ва «Мурра»дир» (Абу Довуд ва имом Аҳмад ривояти).\nҲадис ровийси Абу Вуҳайбнинг «саҳобалардан бўлган» деб айтилишига сабаб, муҳаддис уламолар ичида унинг саҳобий экани борасида ихтилоф борлигидир. Лекин Ибн Ҳажар ва Заҳабийлар уни саҳобий сифатида зикр қилишган. Мазкур саҳобий Шом юртида яшаган. Абу Довуд, Насоий ва имом Бухорий «Ал — Адабул Муфрад»да ушбу саҳобийдан ҳадис ривоят қилишган.\n«Пайғамбарлар исми билан исмланинглар».\nАллоҳ таоло бандалари ичида маълум зотларни Ўз Рисолатини одамларга етказиш учун танлаб олди. Улар одоб-ахлоқ, муомала ва бошқа кўпгина жиҳатларга кўра инсониятнинг энг комили саналадилар ҳамда уларнинг исми ҳам энг гўзал ва чиройлидир. Шу сабаб ҳадисда Аллоҳ таолонинг пайғамбарлари исми билан исмланишга тарғиб қилинмоқда. Қуръони Каримда номлари зикр қилинган йигирма бешта пайғамбар исми билан исмланиш, айниқса пайғамбарлар саййиди бўлган Муҳаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламнинг исмлари билан исмланиш марғуб ва маҳбуб бўлган амаллардан саналади.\nУшбу ҳадисда кўпчилик орасида тарқалган бузуқ бир эътиқодга қаттиқ раддия берилиб, таъсирли услубда муолажа қилинмоқда. Баъзилар фарзандига бирон-бир пайғамбарнинг исмини қўйганларидан сўнг, маълум сабабларга кўра ўша фарзанд хасталаниб қолса, буни исмдан кўриб, пайғамбарнинг исмидан шумланадилар, «Пайғамбарнинг исми унга оғирлик қилмоқда», деб ҳар хил нотўғри тасарруфларни қиладилар, аксарият ҳолларда ўша исмни бошқасига алмаштирадилар. Аслида пайғамбарларнинг исми бандага фойдали бўлса бўладики, ҳеч қачон зарар келтирмайди. Тўғри, пайғамбарлик вазифаси ва масъулияти жуда оғир, аммо бу билан маълум пайғамбарнинг исми орқали унинг масъулияти ва вазифасининг оғирлиги янги туғилган чақалоққа ўтиб қолмайди. Бундай бузуқ тасаввур ва шумланишлар, шубҳасиз, шайтоннинг васвасасидандир. Шу сабаб бу борада эътиқодимизни тўғрилаб олишимиз, пайғамбарларнинг исмидан шумланмаслигимиз лозим. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ўзлари: «Пайғамбарлар исми билан исмланинглар», деб тавсия қилиб турганларидан кейин, қайси бир банда: «Пайғамбарнинг исми фарзандимга оғирлик қилди», дейишга журъат қила олади. Агар ростдан ҳам пайғамбарлар исми болага оғирлик қилганида ёки унинг бирон дардга чалинишига сабабчи бўлганида, ўз умматлари учун ўта меҳрибон бўлган Зот — Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам бизларни бу нарсадан огоҳлантириб кетган бўлар эдилар!\n«Аллоҳ учун исмлар ичида энг маҳбуби «Абдуллоҳ» ва «Абдураҳмон»дир».\nБундан олдинги ҳадисда мазкур икки исм Аллоҳ таоло учун севимли исмлардан экани айтиб ўтилган эди.\n«(Исмларнинг) энг содиқи «Ҳорис» ва «Ҳаммам»дир».\n«Энг содиқи» деганда «энг холиси», «энг ҳақиқийси» ва «энг чиройлиси» деган маънолар кўзда тутилади. Демак, «Абдуллоҳ», «Абдураҳмон» ва Аллоҳнинг гўзал исмларига «Абду» қўшиб ясаладиган исмлардан кейинги ўринда «Ҳорис» ва «Ҳаммам» исмлари туради. «Ҳорис» исми «зироатчилик билан шуғулланувчи; дунё ва Охирати учун манфаатли амаллар қилувчи», «Ҳаммам» эса «қайғурувчи; қалбида яхши ва эзгу ниятларни тугиб юрувчи» каби маъноларни англатади.\nҲасан ибн Жобир Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилади: «Сизлар ўзингизга «Язид» исмини лозим тутинглар, зеро у кўп яхшиликлар касб қилади. «Ҳорис» исмини ҳам (лозим тутинглар). Чунки у Охирати ва дунёси учун амал қилувчидир. Шунингдек, «Ҳаммам» исмини ҳам (лозим тутинглар). Сабаби у Охират ва дунёси учун қайғурувчидир. Агар бундан бошқа исм қўймоқчи бўлсангизлар, бас, бандалик маъносини англатувчи исмлар қўйинглар» (Ибн Ваҳб «Ал-Жоиеъ» да ривоят қилган).\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Аллоҳ учун энг севимли исм ва уларнинг энг гўзалини зикр қилганларидан сўнг, энди ўз умматлари қандай исмлардан сақланишлари лозимлигини таълим бериб ўтадилар:\n«Энг ёмони «Ҳарб» ва «Мурра»дир».\nЯъни исмлар ичида энг ёмони «Ҳарб» ва «Мурра» экан.\n«Ҳарб» исми «уруш, жанг, жанжал; қирғин, мусибат» каби маъноларни англатади. Бу исмдан қайтарилишига сабаб, унда мусибат, зулм ва қатағон маънолари борлиги учундир. Али розияллоҳу анҳу биринчи бор фарзанд кўрганида, унга «Ҳарб» деб исм қўяди. Бироқ Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уни «Ҳасан» исмига ўзгартирадилар. Ҳар сафар ўғил фарзанд кўрганида Али розияллоҳу анҳу «Ҳарб» деб исм қўяверади. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам бўлсалар, уни «Ҳусайн» ва «Муҳассин»ларга алмаштирадилар. Бу ҳақида ворид бўлган ҳадис қуйида шарҳи билан келтирилади.\n«Мурра» исми «аччиқ, тахир» маъносини ифодалайди. Маълумки, мазкур икки сўз одамлар томонидан ёқимсиз нарса сифатида қабул қилинади.\nИбн Шиҳоб ривоят қилади: «Менга Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг: «Исмларнинг энг ёмони «Ҳарб» ва «Мурра», энг яхшиси «Абд» ва «Убайд», энг содиқи «Ҳорис» ва «Ҳаммам»дир», деб айтганлари хабар қилинди» (Ибн Ваҳб «Ал-Жомеъ»да ривоят қилган).\nЯна Ибн Шиҳобдан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам «Абу Мурра» («Аччиқлик отаси») куняси билан куняланишдан қайтардилар ва уни «Абу Ҳулва» («Ширинлик отаси») деб номлаганлар (Ибн Ваҳб « Ал-Жомеъ» да ривоят қилган).\nМуҳаммад ибн Абдураҳмон ибн Саид ибн Зурора Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилади: «(Фарзандларингизга) «Ҳарб», «Мурра» ва «Ханнос» деб исм қўйманглар. Чунки улар шайтоннинг исмларидандир» (Ибн Ваҳб «Ал-Жомеъ»да ривоят қилган).\nУшбу ривоятдан «Ҳарб» ва «Мурра» шайтоннинг исмларидан эканини билиб оламиз.\nМаълум бир исм исмланаётган нарса ёки шахсга таъсир қилишини кўп йиллар ва даврлар мобайнида олиб борилган кузатув ва текширишлар тасдиқлайди. Булар ҳусн, оғирлик ва енгиллик, латофат ва нозиклик, эпчиллик ва ялқовлик, жасурлик ва қўрқоқлик ҳамда шу каби бошқа сифатларда ўз аксини топади.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳар бир соҳада кўркам бўлишни яхши кўрардилар. Чиройли ва озода кийиниш, юриш-туриш, гўзал кўринишга эга бўлиш ва шунингдек, чиройли исмга эга бўлиш у Зотнинг бош шиорлари эди. Бирон мамлакатга элчи юборишда ҳам вакил қилиб юборилаётган одамнинг исмини сўраб, маъқул келса, кейин жўнатардилар. Ўзга юртлардан келган элчиларнинг исмларини сўраб, агар исмлари у Зотга хуш келмаса, уни яхши маъноли исмга ўзгартирар эдилар.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ўз ҳаётлари давомида зинҳор бирон нарсадан шумланмаганлар. Ҳар бир нарса Аллоҳнинг тақдири ва хоҳиш-иродаси билан юз беришига аниқ ишонар эдилар. Аммо, у Зотга «яхши фол» ёқар эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам «яхши фол»ни «чиройли сўз» (яъни яхшиликка йўйиш, яхши гумонда бўлиш) дея ифодалаганлар.\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг чиройли исмларни яхшиликка йўйишларининг тарихини мисол орқали кўриб ўтамиз. Маккани тавоф қилиш ниятида йўлга отланган Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ўз саҳобалари билан Ҳудайбияга жойлашишгач, қурайшийлар у Зотнинг ҳузурларига бир неча элчилар юбордилар. Аввал Бадиъ ибн Варқо ал-Хузоъий, сўнгра Мақриз ибн Ҳафс, Ҳулайс ибн Алқама, Урва ибн Масъуд ас-Сақофийларни, энг охирида эса Суҳайл ибн Амрни элчи қилиб юборишади. Суҳайл ибн Амрнинг келаётганини кўрган Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Аллоҳ ишимизни енгиллаштирадиганга ўхшайди!» деганлар. Шу ўринда айтиб ўтиш керакки, «Суҳайл» исми «енгил, осон» маъноларини ифодалайди. Суҳайлдан олдин келган элчиларнинг ташрифи бирон натижа бермаган эди. Суҳайл ибн Амрнинг келиши эса Ислом динининг гуркираб ривожланиши, Ислом ўлкалари сонининг ортиши ва умуман олганда, Ислом тараққиёти учун асос бўлиб хизмат қилган «Ҳудайбия сулҳи»нинг тузилиши билан якун топди.\nНабий соллаллоҳу алайҳи васаллам, шунингдек, мункар исмлар билан аталувчи маконларни ва у ердан ўтишни ҳам ёмон кўрар эдилар. Ғазотларнинг бирига кетаётганларида икки тоғ ўртасига етиб келиб, унинг номини сўраганларида, ерли аҳоли: «Фозиҳ ва Мухзин», деб жавоб беришган. Буни эшитган Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам у икки тоғни четлаб ўтиб, бошқа ердан юрганлар.\nУшбу икки сўз «масхара қилувчи, айбини ошкор этувчи» каби мазмунга эга.\n5 — Абдулмалик ибн Абу Зуҳайр отаси Абу Зуҳайрдан ривоят килади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: «Агар (фарзандларингизга) исм қўйсангиз, бас, (Аллоҳга) бандалик қилиш маъносини англатадиган исм қўйинглар» (Имом Табароний мКабийр»да ривоят килган. Ҳадиснинг санади заиф).\nЯъни агар фарзандларингиз ёки қўл остингиздагиларга исм қўймоқчи бўлсангиз, «Абдуллоҳ», «Абдураҳмон», «Обид», «Сожид», «Соим», «Аматуллоҳ», «Убайдуллоҳ»», «Абдураббиҳ», «Мўмин», «Муслим» каби Аллоҳга бандалик ва убудият маъносини ифодаловчи исмларни танланглар.\nИсм исмланаётган шахсни тақозо қилади, яъни унга таъсир ўтказади. Исми «Абдуллоҳ» деб қўйилган банда, иншааллоҳ, келажакда Аллоҳ таолога ҳақиқий банда бўлади, У Зотга ихлос билан ибодат қилади. Шу сабаб Аллоҳ таоло учун энг севимли исмларнинг аввалида «Абдуллоҳ» ва «Абдураҳмон»номлари туради.\nГарчи ушбу ҳадиснинг санади заиф бўлгани билан, фазилатли амалларда мазкур ҳадисга амал қилиш жоиздир. Мўмин-мусулмонлар ичида мана шу ҳадисга биноан бандалик ва ибодат маъносини англатувчи исмлар қўйиш анча урф бўлгани ҳаммамизга маълум ва машҳурдир.\nҚўйиш тавсия қилинадиган исмлар:\n1 —«Абдуллоҳ», «Абдураҳмон», «Абдусамад», «Абдулаҳад» каби Аллоҳ таолонинг гўзал исмларига «Абду» қўшимчаси қўшиб ясаладиган исмлар;\n2 — Бандалик ва убудият маъносини билдирувчи исмлари. Масалан, «Абд», «Обид», «Сожид», «Соим», «Рожий» ва ҳоказо;\n3 — Пайғамбарлар исми: «Муҳаммад»,«Иброҳим», «Мусо», «Исо»;\n4 — Саҳоба, тобеин, табаа тобеин ва уламолар исми: «Умар», «Усмон», «Али»,«Ҳорис», «Ҳаммод»;\n5 — Ҳижрий ой номлари: «Рамазон», «Шаъбон», «Ражаб», «Муҳаррам»;\nЯна бошқа ижобий маъноларни англатувчи исмлар қўйиш жоиздир.\nБундан олдинги бобда келган ҳадиси шарифларда қўйилиши тавсия этиладиган исмлар ҳақида сўз юритилган бўлса, қуйида келадиган ривоятларда эса ножоиз исмлар ва уларни фарзандига қўйишдан сақланиш лозимлиги ҳақидаги ривоятлар келтирилади.\n6 — Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилади: «Аллоҳ даргоҳида исмларнинг энг хунуги «Маликул Амлок» деб аталган кишидир». Ибн Абу Шайба ўз ривоятида: «Аллоҳ азза ва жалладан бошқа Малик (подшоҳ) йўқ!» деб келтирган. Суфён: («Маликул Амлок»ни) «Шаҳаншоҳ» деб изоҳлаган экан (Имом Бухорий, имом Муслим, Абу Довуд ва Термизий ривояти).\nБиз таржимада «энг хунук» деб ифодалаган бирикма аслиятда «ахнаъ» калимаси билан берилган. У луғатда «энг ҳақир, мартабаси энг паст» каби маъноларни англатади. Демак, дунёдалик чоғида қайси бир банда «маликул амлок» деб чақирилган бўлса, у Қиёмат кунида даражаси энг паст банда бўлар экан. Биз ҳадисда айтилган маънони Охират кунига хослаб шарҳлашимизга сабаб шуки, Абу Довуд ва Термизийларнинг ривоятида юқорида келтирилган ҳадис матнига «Қиёмат кунида» лафзи зиёда қилинган.\nБаъзи уламолар «ахнаъ» сўзини «энг фожир; ҳалокатга олиб борувчи; ғазабини қўзғатувчи» деб талқин қилишган. Имом Табароний ривоят қилган ҳадисда: «Бандалар орасидан қайси бири «маликул амлок» эканини даъво қилса, шу бандага Аллоҳнинг ғазаби кучли бўлади», дейилган.\n«Маликул амлок» бирикмаси «барча мулклар эгаси» деган мазмунга эга. Суфён Саврий мазкур бирикмани ажамий тилда «шаҳаншоҳ» деб тушунтирган. Ҳадисда «маликул амлок» исмининг мазаммат қилиниши бундай исм қўйиш ёки шу маънодаги бошқа исмлар билан исмланиш мутлақо мумкин эмаслигига далолат қилади.\n«…деб аталган» деганда «ўзини «маликул амлок» деб атаган ёки бошқалар томонидан шундай чақирилиб, бу нарсага рози бўлган» маъноси тушунилади.\n7 — Яҳё ибн Саиддан ривоят килинишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам соғиладиган туяга қараб: «Буни ким соғади?» деб сўрадилар. Шунда бир киши ўрнидан турди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ундан: «Исминг нима?» деб сўрадилар. У: «Мурра», деди. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ўтир», дедилар. Сўнгра: «Буни ким соғади?» дедилар. Яна бир киши ўрнидан турди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ундан ҳам: «Исминг нима?» деб сўрадилар. У: «(Исмим) Ҳарб», деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам унга ҳам: «Ўтир», дедилар. Сўнгра яна: «Буни ким соғади?» дедилар. Шунда яна бошқа киши ўрнидан турди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ундан ҳам: «Исминг нима?» деб сўрадилар. У: «(Исмим) Яъийш», деб жавоб берди. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «(Буни) сен соғасан», дедилар» (Имом Молик «Муваттоъ»да ривоят қилган).\nМазкур ҳадисда Асри саодат даврида бўлиб ўтган кичик бир ҳодиса ҳақида ривоят қилинмоқда. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам агар бирон кишини маълум бир вазифани бажаришга тайинламоқчи бўлсалар (гарчи у кичик аҳамиятли иш бўлса-да), уларни ўзига хос набавий услубда текшириб кўрар эдилар. Саҳобаларни ўзаро кураш тушириб кўрганлари, Қуръондан қанча билишини сўраб имтиҳон қилганлари бунга ёрқин мисолдир.\nАрабларда туяга қадимдан энг қадрли ва қимматбаҳо нарса сифатида қараб келинган. Ўша даврда туядан юк ташиш воситаси, сут ва гўшт манбаи сифатида фойдаланилган. Аммо ҳаммада ҳам туя бўлавермаган. Шундан маълум бўладики, туя билан боғлиқ иш ўзига хос масъулиятли вазифалардан бўлган. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бир жамоа кишилар орасидан: «Эй фалончи, тур, мана бу туяни соғ», десалар бўларди, бироқ ўта ҳассос Зот бўлган Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай қилмадилар. Кишиларнинг кўнгли ўксимаслиги ва қалби оғримаслиги учун бошқа усулни қўлладилар. Туя соғиш кишидан кучлилик ва жасурликни ёки илмли бўлишни талаб қилмайди. Шу сабаб у Зот «Туяни мен соғаман», деб ўрнидан турганларнинг исмларини сўраб кўрдилар. Биринчи турган кишининг исми «Мурра» эди. «Мурра» исми «аччиқ, тахир» маъноларига эга. Табиийки, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам унинг исмини ёқтирмадилар ва унга: «Ўтир», дедилар. Иккинчи даъвогар ўрнидан турди. Шунда ундан ҳам исмини сўрадилар. У: «Ҳарб», деб жавоб берди. «Ҳарб» исми «уруш, жанг, жанжал» маъноларини ифодалайди. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам унинг ҳам исмини хушламадилар ва у жойига қайтиб ўтирди. Учинчи даъвогар ўрнидан турганида, ундан ҳам исми сўралди. У бўлса: «Исмим Яъийш», деб жавоб берди. Мазкур исм «яшайдиган; ўсиб-унадиган» маъноларини англатади. Мана шу кишининг исми Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга маъқул келди ва унга қараб: «Туяни сен соғасан», дедилар. Бу билан, аввало ўша ерда ҳозир бўлганларга, қолаверса, бошқа умматларига ҳам чиройли – маънодор исм танлаш, ножоиз исм қўймаслик лозимлигини таъкидлаб, исм танлаш борасида чиройли таълим бердилар. У Зот соллаллоҳу алайҳи васаллам бу ерда исм қўйиш ҳақида бир оғиз ҳам сўз айтмадилар, бироқ қўллаган услублари ҳамма учун катта ибрат бўлди.\n8 — Яна Яҳё ибн Саиддан ривоят қилинишича, Умар ибн Хаттоб бир кишидан: «Исминг нима?» деб сўради. У:«(Исмим) Жамра», деб жавоб берди. «Кимнинг ўғлисан», деди Ибн Умар. У: «Шиҳобнинг ўғлиман», деди. Умар ибн Хаттоб ундан: «Қаерликсан?» деб сўради. У: «Ҳарукаданман», деди. Умар ибн Хаттоб: «Уй-жойинг қаерда?» деди. У: «Ҳарротин норда», деб жавоб қилди. «Ҳарротин норнинг қайси жойида?» деб сўради Умар ибн Хаттоб. У: «Зоти лазосида», деб жавоб берди. Шунда Умар: «Тез оиланг олдига бор, улар аллақачон ёниб кул бўлишди!» деди. Ровий айтади: «(Ўша киши уйига борса) худди Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу айтганидек бўлган экан» (Имом Молик «Муваттоъ»да ривоят килган).\nУмар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу Жамра ибн Шиҳобга қараб: «Исминг нима?» деб сўраганида, у: «Жамра», деб жавоб берди. «Жамра» сўзи «оловдан бир парча», яъни «чўғ» маъносини ифодалайди. Кимнинг ўғли экани сўралганида: «Шиҳобнинг ўғлиман», яъни «ёниб турган олов ўғли чўғман», деди. Шунда Умар ундан қаерлик эканини сўради. «Ҳаруқадан (яъни «ёниш жойи»дан)ман», деди у. «Қаерда турасан?» деб берилган саволга Жамра ибн Шиҳоб: «Ҳарротин нор (яъни олов ёки жаҳаннам иссиқлиги)да», деб жавоб берди. «Ҳарротин нор» катта жой эканини билган Умар ушбу маконнинг қайси қисмида туришини сўраган эди, Жамра: «Ҳарротин норнинг «Зоти лазо»сида», яъни «жаҳаннам иссиқлигининг ловуллаб ёнаётган оловида» тураман, деб жавоб берди. Жамра ибн Шиҳобнинг исми, отасининг исми, тураржойлари номининг ҳамммаси ёниш , куйиш ва олов билан боғлиқлигини билган Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу унга қараб: «Тез оиланг олдига бор, улар аллақачон ёниб кул бўлишди!» деди.\nҲадис ровийси Яҳё ибн Саиднинг айтишича, Жамра ибн Шиҳоб уйига борса, худди Умар ибн Хаттоб айтганидек, аҳли- оиласи ва уй-жойлари ёниб, кули кўкка совурилиб бўлган экан!\nУмар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу Аллоҳ таолонинг энг валий ва муқарраб бандаларидан бири бўлган. Имони кучли эканидан ҳатто шайтон ҳам у кишидан қўрқиб туриши хабарларда айтиб ўтилган. Аллоҳ Ўзи хоҳлаган бандаларига баъзи бир нарсаларни билдириб қўйиши – бор ҳақиқат. Бу ҳадисда ана ўша нарсага мисоллардан бирини кўриб чиқдик. Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилинган ҳадисларнинг бирида: «Уларга ваҳий қилинмаган ҳолда (баъзи ҳодисалар ҳақида) хабар қилувчи кишилар бўлади. Агар бундайлар умматим ичида бўлса, бас, у Умардир», деб айтилган. («Ал—Мунтако шарҳул муваттоъ»).\n9 — Али розияллоҳу анҳу ривоят қилади: «Ҳасан туғилганида мен унга «Ҳарб» деб исм қўйдим. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам келиб: «Менга ўғлимни кўрсатинглар, унга қандай исм қўйдинглар?» дедилар. Мен: «Ҳарб (деб исм қўйдим)», дедим. Шунда у Зот: «Йўқ, у«Ҳасан»дир», дедилар. Ҳусайн туғилганида ҳам, уни «Ҳарб» деб номладим. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам яна келиб: «Ўғлимни менга кўрсатинглар, унга қандай исм қўйдинглар?» деб сўрадилар. Мен: «Ҳарб (деб исм қўйдим)», дедим. Шунда у Зот:«Йўқ, балки у «Ҳусайн»дир», дедилар. Учинчи фарзандим туғилганда ҳам уни «Ҳарб» деб номладим. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам келиб: «Ўғлимни менга кўрсатинглар, унга қандай исм қўйдинглар?» дедилар. Мен: «Ҳарб», деб жавоб бердим. У Зот бўлсалар: «Йўқ, балки у «Муҳассин»дир», дедилар. Сўнгра: «Мен уларга Ҳоруннинг ўғиллари: Шаббар, Шабийр ва Мушаббирларнинг исмларини қўйдим», дедилар» (Имом Бухорий «Ал—Адабул Муфрад»да, имом Аҳмад «Муснад»да, Байҳақий «Сунанул Кубро»да ва имом Табароний «Кабийр»да ривоят қилган).\nУшбу ҳадис бевосита Али розияллоҳу анҳунинг ўзидан ривоят қилинмоқда. У киши ҳаётида бўлиб ўтган воқеалардан бирини шундай ҳикоя қилади:\n«Ҳасан туғилганида мен унга «Ҳарб» деб исм қўйдим». Аввалги пайтларда уруш ва жанг кишилар учун оддий ҳолат бўлган, тез-тез қабила ва мамлакатлар ўртасида турли сабабларга кўра жанг-жадаллар бўлиб турган. Шу сабаб ким фарзанд кўрса, унинг жасур, ботир, чаққон ва жанговар бўлишини орзу қилган. Али розияллоҳу анҳу ҳам ўғил фарзанд кўрганида унинг исмини «Ҳарб», яъни «уруш» деб номлаган. Балки у ўғлим паҳлавон ва енгилмас жангчи бўлсин, деган умидда ушбу исмни танлагандир.\n«Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам келиб: «Менга ўғлимни кўрсатинглар, унга қандай исм қўйдинглар?» дедилар».\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам умматларига ўта масъулиятли Зот эдилар. Айниқса, аҳли оилаларига нисбатан масъулиятлари жуда катта бўлган. Али розияллоҳу анҳу фарзандли бўлганида, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам уни кўргани келдилар ва исмини сўрадилар. Бундан мусулмон киши фарзанд, набира ва эвараларининг исми ва шу каби нарсаларга беэътибор бўлмаслиги, уларга шахсан ўзи бошчилик қилиб туриши лозимлиги келиб чиқади.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам набираларининг исмини сўраган эдилар, унга «Ҳарб» деб исм қўйилгани айтилди. Табиийки, бу исм у Зоти шарифга ёқмади ва: «Йўқ, у «Ҳасан»дир», дедилар.\nҲасан ибн Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг биринчи набиралари саналади. «Ҳасан» исми «чиройли, кўркам; яхши, маъқул» маъноларини англатади.\nРивоятнинг давомида айтилишича, Ҳасан розияллоҳу анҳудан кейин яна икки ўғил фарзанд туғилганида ҳам Али розияллоҳу анҳу уларга «Ҳарб» деб исм қўяверган. Аммо Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уларнинг исмини «Ҳусайн» ва «Муҳассин»ларга ўзгартирганлар.\n«Ҳусайн» исми «кичик Ҳасан», «Муҳассин» эса «бирон ишни чиройли амалга оширувчи; зийнатловчи» каби маъноларни англатади.\nУшбу ривоятда Али розияллоҳу анҳу учинчи ўғлининг исми «Муҳассин» деб келтирилган. Баъзи манбаларда у «Муҳсин» деб зикр қилинади. Муҳассин жуда ёшлигида вафот этган.\n«Сўнгра: «Мен уларга Ҳоруннинг ўғиллари: Шаббар, Шабийр ва Мушаббирларнинг исмларини қўйдим», дедилар».\nҲорун Мусо алайҳиссаломнинг акаси бўлиб, унинг тўлиқ исми Ҳорун ибн Имрон ибн Йасҳар ибн Моҳайс бани Лова ибн Яъқуб ибн Исҳоқ ибн Иброҳимдир. Аллоҳ таоло у иккисини, яъни Мусо ва Ҳорун алайҳимуссаломларни Бани Исроил қавмига пайғамбар қилиб юборган.\n«Ҳасан», «Ҳусайн» ва «Муҳассин» исмлари арабча бўлиб, улар «ҳ —с —н» ўзагидан ясалган. «Шаббар», «Шабийр» ва «Мушаббир» исмлари ибронийча бўлиб, улар «ш —б —р» ўзагидан ясалган. Ибн Холавайҳнинг айтишича, мазкур уч иброний исм арабча «Ҳасан» , «Ҳусайн» ва «Муҳассин» исмларининг маъноларини англатади. («Лисанул ъароб». 4—жузъ, 2185—бет).\n10 — Абдуллоҳ ибн Жарод ривоят қилади: «Муътадан бир киши менга ҳамроҳ бўлиб келди ва у билан бирга Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларига бордик. У: «Эй Расулуллоҳ, мен фарзандли бўлдим, исмларнинг энг яхшиси қайси?» деб сўради. У Зот: «Исмларингиз ичида энг яхшиси «Ҳорис» ва «Ҳаммам»дир. «Абдуллоҳ» ва «Абдураҳмон» исмлари қандоқ ҳам яхши! (Фарзандларингизга) пайғамбарлар исмини қўйинглар, аммо фаришталар исми билан исмланманглар!» дедилар. У: «Сизнинг исмингиз билан ҳамми?» деб сўради. Шунда у Зот: «Исмим билан исмланинглар, аммо куням билан куняланманглар!» дедилар» (Байҳақий «Шуъабул иймон»да ривоят қилган).\n«Ҳорис» ва «Ҳаммам» исмларнинг энг яхшиси, «Абдуллоҳ» ва «Абдураҳмон» эса Аллоҳ таоло учун энг маҳбуб исмлардан экани, шунингдек, пайғамбарлар исми билан исмланиш марғуб экани юқорида келган ҳадиси шариф ва уларнинг шарҳи орқали ўрганилди.\n«Аммо фаришталар исми билан исмланманглар!»\nБанда фақат ўзига ўхшаган бошқа бир банданинг исми билан исмланиши лозим. Масалан, пайғамбарларни олайлик. Улар Аллоҳ билан бандалар ўртасида элчи, юксак одоб ва улуғ мартаба соҳиблари бўлишлари билан бирга, айни вақтда улар Одам болаларидир. Улар ҳам таом ейдилар, ичимлик ичадилар. Аммо фаришталар инсондан ўзгача хилқатда яратилган — инсон тупроқдан яратилган, фаришталар нурдан халқ қилинган, инсонда турли нарсаларга нисбатан шаҳват ва мойиллик ҳисси бор, фаришталарда эса моддийликка бўлган шаҳват йўқ. Шунингдек, фаришталар Аллоҳга умуман осийлик қилишмайди, доимо У Зотнинг тоати ва ибодатида қоим бўлиб турадилар. Инсон эса ундай эмас. Инсонга фаришталар исмини қўйиш жоиз эмаслигига бундан бошқа сабаблар ҳам бор. Хуллас, бандалар «Жаброил», «Азроил» «Исрофил», «Микойил» ва шу каби фаришталар исмлари билан номланмасликлари ва фарзандларига бундай исмларни қўйишдан сақланишлари керак.\nАбдуллоҳ ибн Жародга Мутаъдан ҳамроҳ бўлиб келган киши Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг:«(Фарзандларингизга) пайғамбарлар исмини қўйинглар, аммо фаришталар исми билан исмланманглар!» деб айтганларини эшитгач: «Сизнинг исмингиз билан ҳамми?» деб сўради. Яъни бошқа пайғамбарлар каби Сизнинг исмингизни ҳам фарзандларимизга исм қилиб қўяверайликми, деган маънода савол берди. Бунга жавобан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Исмим билан исмланинглар, аммо куням билан куняланманглар!» дедилар.\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг исмлари «Муҳаммад», кунялари «Абулқосим» экани ҳаммамизга маълум. Демак, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг исмларини мўмин-мусулмон киши фарзандига исм қилиб қўйиши жоиздир. «Абулқосим» куняси билан куняланишнинг ҳукми эса қуйида ҳадиси шарифлар орқали ўрганилади.\n1 — Аллоҳ таолонинг исм ёки сифатларидан бўлмаган сўзларга «Абду» қўшимчаси қўшиб исм ясаш. Масалан, «Абдуҳошим», «Абдуқундуз», «Абдурасул», «Абдунаби». Ёки аксинча, Аллоҳ таолонинг исм ёки сифатларига «Абду» қўшимчасини қўшмай исм ясаш. Масалан, Раҳмон, Самад, Аҳад.\n2 — пайғамбарлик ва рисолат маъносини билдирувчи исмлар: Наби(й), Расул, Мурсал, Пайғамбар.\n3 — илоҳликни даъво қилувчи ёки куфр ва ширк маъноларини англатувчи исмлар: Маъбуда, Раб, Раббим, Эгам, Санам, Илоҳа.\n4 — кофир, мушрик, мунофиқ ва фосиқ кишилар исми. Масалан, Фиръавн, Ҳомон, Қорун, Намруд.\n5 — инсонни жуда улуғлаб, кўкларга кўтарувчи исмлар. Масалан, Шаҳаншоҳ, Маликул Амлок, Олампаноҳ, Буюк, Акбар, Барра, Мубарра.\n6 — фаришталар исми: Жаброил, Азроил, Микоил, Исрофил ва ҳоказо.\n7 — руҳий сиқиқлик, ғам, алам ва қайғу маъноларини англатувчи исмлар: Ҳазн, Маҳзуна, Мазлума.\n8 — уруш, қирғин ва мусибат маъноларини англатувчи исмлар: Ҳарб, Жанговар, Касофат.\n9 — ўзагида «нор» қўшимчаси бўлган исмлар (Исмлар таркибида келувчи «нор» қўшимчаси аслида форсча бўлиб, «қизил ранг» маъносини билдирса-да, мазкур сўз араб тилида «жаҳаннам, дўзах» мазмунини ифодалайди): Норали, Норгул, Нормурод.\nЯна бошқа салбий маъноларни ифодаловчи исмлар қўйиш ножоиздир.\nАввалги саҳифаларда қўйиш тавсия қилинадиган исмлар ҳамда ножоиз исмлар ҳақида маълумотга эга бўлдик. Қуйида эса ножоиз исмларни яхшисига ўзгартириш ҳақида ворид бўлган ривоятлар билан танишиб чиқамиз.\n11 — Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинишича, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ёмон исмларни яхшисига ўзгартирар эдилар (Термизий ривояти).\nБиз ҳадис таржимасида «ёмон исм» деб ифодалаган сўз аслиятда «ал -исмул қобиҳ», яъни «қабиҳ исм» деб келтирилган. «Қабиҳ» сўзи луғатда «хунук, нафратга муносиб; Шариатда макруҳ кўриладиган; урфда инкор қилинадиган нарса» каби маъноларни билдиради. Демак, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам хунук, ёмон ва салбий маъноларни ифодаловчи исмларни яхшисига ўзгартирар эдилар. Имом Нававий «Таҳзийбул асмоъ» асарида: «Мазкур маънода ворид бўлган ривоятларга кўра, ёмон исмларни яхшисига ўзгартириш мустаҳабдир», деган. Қуртубий эса: «Ножоиз исмларни яхшисига алмаштириб суннатдир. Бас, биз ҳам бу суннатга амал қилишимиз керак», деган фикрни билдирган.\nСаҳл ибн Саъд ас-Соидий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинишича, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам саҳобаларидан бирининг исми «Асвад» ( қора ) эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уни «Абяз»( оқ )қа ўзгартирдилар» (Ибн Ваҳб «Ал-Жомеъ»да ривоят қилган).\nАввал айтиб ўтганимиздек, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам соф фитратларига мувофиқ, поклик, озодалик, сарамжон-саришталик ва гўзалликни яхши кўрар эдилар. Баъзи ривоятларда келтирилишича, у Зот маъноси «шайтон», «уруш», «зинодан туғилган», «ўта улуғ» бўлган исмларни бандаларга мос келадиган бошқа исмларга ўзгартирганлар. Жумладан, «Жаббор»ни «Абдулжаббор»га, «Абдулкаъба»ни «Абдураҳмон»га, «Осий»ни «Мутийъ»га,«Азиз»ни «Абдураҳмон»га ўзгартирганлари ҳақида ривоятлар ворид бўлган. Қуйида мана шунга ўхшаш бошқа ривоятларнинг баъзилари билан танишиб чиқамиз.\n12 — Ибн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам «Осия» исмини ўзгартирдилар ва: «Сен Жамиласан» дедилар» (Имом Муслим, Абу Довуд, Термизий, Ибн Можа, имом Аҳмад, Ибн Ҳиббон «Саҳиҳ»да ривоят қилган).\nИбн Умар розияллоҳу анҳу томонидан ривоят қилинган ушбу ҳадисда номи зикр қилинаётган «Осия» Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг қизи бўлган. Имом Доримий « Сунан»да Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадисда «Жамила»га ўзгартирилган«Осия» исмли аёлнинг куняси «Умму Осим» деб келтирилган.\n«Осия» муаннас (аёллар), «Ос» эса музаккар (эркаклар) жинсига нисбатан ишлатилган. Мазкур исм «осий бўлувчи, исён қилувчи» , «Жамила» эса «чиройли, гўзал» маъносини биддиради. Жоҳилият даврида «Ос» ва «Осия» исмлари «зулмга рози бўлмайдиган; айб-камчиликларни инкор қилувчи» каби маъноларда қўлланилган. Ислом келгач, мўминлар бу исмни қўйишдан қайтарилдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам умматларига бу борада керакли йўл-йўриқ ва маслаҳатлар бердилар.\n«Ан-Ниҳоя» китобида: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг бу исмни ўзгартиришларига сабаб шуки, мўминнинг шиори тоат-итоатдир. Исён эса унинг аксидир» , дейилган.\n«Исм қўйиш одоблари» китобидан, Зиёвуддин Раҳим\nПред. Ҳиндистондаги ОТМда ўзбек маданияти хонаси очилди\nСледующая Учта вилоят ИИБ бошлиқ ўринбосарлари тайинланди\nЎзбекистон Ички ишлар вазири Совет милициясининг 100 йиллигини Москвада нишонлади\nБарча вилоятларда ёнғин хавфсизлиги комиссиялари ташкил этилади


ЯНГИЛАНАЁТГАН ЎЗБЕКИСТОН - Ўзбекистон овози газетаси\nМанфаатлар мувозанати ёхуд «қизил чизиқ»ни босиб ўтишга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқ\nОдамзот доимо ҳақиқатга, адолатга интилиб яшайди. Унинг учун бу — умрнинг маъно-мазмунини белгилайдиган бош мезон, асосий матлабу маслак, десак, адашмаган бўламиз. Агар шу туйғу бўлмаса, инсон ҳаётидаги энг муқаддас тушунча ва қадриятлар ҳам балки бўлмас, бу қадар юксак даражага кўтарилмас эди.\nҲАР ИШДА АДОЛАТ КЕРАК\nБуюк Соҳибқирон Амир Темур бобомиз дунё чамани адолат билан обод бўлади, деб бежиз таъкидлаб айтмаганлар. Бу ҳақда узоқ гапириш, фикр юритишга сира ҳам ҳожат йўқ, деб ўйлаймиз. Чунки бугунги ҳаётимизда ҳар қадамда йиллар давомида йиғилиб қолган муаммолар ҳал бўлиб, бу ҳақиқат ўзининг амалий тасдиғини топиб бораётганига бевосита ўзимиз гувоҳмиз.\nБугунги кунда халқаро миқёсда мамлакатимиз ҳақида гап кетса, «Янгиланаёган Ўзбекистон», «Демократлашиб бораётган Ўзбекистон» деган ибораларни қўллаш тобора кенг расм бўлмоқда. Шунинг ўзиёқ жонажон юртимизнинг жаҳон майдонида мутлақо янги имиджи шаклланиб бораётганини кўрсатади.\nБу ҳам муҳим, лекин бундан ҳам муҳими — оддий одамлар, халқнинг ҳаёти сифат жиҳатидан тубдан ўзгармоқда. Албатта, улар, худди эртаклардагидек, бир кўз очиб юмгунча ақл бовар қилмас катта бойликка, тоғдек хазинага эга бўлиб қолгани йўқ. Уларнинг кундалик ҳаётида ташвиш ва муаммолар, етишмовчиликлар бор. Лекин улар ҳар қандай хазинадан ҳам азиз ва қадрли бўлган бойликка — «шу юртнинг эгаси — мен», «бизга суянч ва таянч бўладиган, ҳар қандай шароитда ҳам қўллаб-қувватлайдиган Президентимиз бор» деган ишонч билан яшаш имконига эга бўлди.\nБугунги юртдошларимиз бошқарув идораларининг турли бўғинларида илгари чуқур илдиз отган салбий ҳолат — ўз юртида «отангга бор, онангга бор», деб, эшикма-эшик сарсон қилиш иллатига, ўз шахсий манфаатидан бошқа нарсани ўйламайдиган бюрократларнинг зуғуми, алдов ва фирибларига жимгина чидаб кетадиган одамлар эмас. Улар Президентнинг Халқ қабулхоналарини билади, Виртуал қабулхонани билади. Энг муҳими, ўзининг ҳақ-ҳуқуқларини, ҳокимият — халқ эканини яхши билади ва шунинг ҳисобидан кучига куч, ишончига ишонч қўшилади.\nМиллий қонунчилигимизда «ҳокимиятлар ўртасида ўзаро тийиб туриш ва манфаатлар мувозанати», деган қоида бор. Ҳар бир ҳокимият тармоғининг ўз қонуний ваколатлари доирасида, айни вақтда умуммиллий аҳамиятга молик энг зарур масалаларда ўзаро келишиб, уйғун ҳолда ҳаракат қилишини таъминлашда бундай принципнинг аҳамияти беқиёс каттадир. Олий Мажлис Сенати аъзоси бўлиб ишлаган пайтларимда бу ҳақда ҳуқуқшунос дўстларимиз, депутатлар билан кўп гаплашар эдик. Лекин, афсуски, жойларда аҳоли ва давлат ҳокимияти идоралари, ҳуқуқ-тартибот органлари, хўжалик бирлашмалари ўртасидаги муносабатларни тартибга солиб туришда ана шундай тийиб туриш ва мутаносибликни таъминлаш механизмлари йўқ эди. Дангалини айтадиган бўлсак, қонунда назарда тутилган қоидалар ҳам аниқ ҳуқуқий механизмларнинг йўқлиги туфайли деярли ишламас эди. Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг Олий Мажлисга Мурожаатномасида ўринли таъкидланганидек, «ўлик қонунлар» жойларда таъбир жоиз бўлса, «ўлик вазият» — ҳеч қандай йўл билан ҳал қилиб бўлмайдиган муаммоларни юзага келтирар эди. Шунинг учун маҳаллий раҳбарлар «ўзи — хон, кўланкаси — майдон» деган «принцип» асосида ишлар, уларнинг айтгани — айтган, дегани — деган эди. Халқ орасида ҳеч ким уларнинг мушугини «пишт» дея олмас эди.\nМамлакатимизнинг ҳар бир ҳудудида Халқ қабулхоналари ташкил этилиши ва улар тимсолида Президент вакилларининг иш олиб бориши аҳоли ва давлат идоралари, бошқа ташкилотлар манфаатлари ўртасида ўзига хос мувозанат бўлишига, айтиш мумкинки, «қизил чизиқ»ни кўр-кўрона босиб ўтиш ҳолатларининг камайишига сабаб бўлмоқда. Президентимиз юқорида зикр этилган Мурожаатномада бу масалага алоҳида тўхталиб, қуйидагиларни таъкидлади: Қисқа муддатда ана шу қабулхоналарга бир ярим миллиондан зиёд фуқаро мурожаат қилгани ва қанча-қанча одамнинг йиллар давомида ҳал этилмаган муаммолари ижобий ечилгани Ўзбекистонда халқ ҳокимияти номига эмас, амалда жорий этилаётганини кўрсатмоқда. Жойларда раҳбарларнинг йўл қўйилган хато ва камчиликларни тезлик билан бартараф этиш юзасидан шахсий жавобгарлиги кучайгани мазкур тизимнинг муҳим натижаси бўлди.\nДарҳақиқат, энди раҳбарлар ҳам Халқ қабулхоналари, Виртуал қабулхоналар борлигини билади ва ҳушёр тортади, ҳаддидан ошмайди. Юқорида таъкидланган «қизил чизиқ»ни босиб ўтишга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқ экани уларни фақат қонун асосида, ваколат доирасида фаолият кўрсатишга ундайди.\nЎтган бир йиллик ҳаёт тажрибасидан бугунги кунда барчамиз яна бир ҳақиқатни яхши биламиз: мамлакатда тинчлик ва тараққиётга эришиш учун, аввало, халқни рози қилиш керак. Ҳазрат Навоий айтганларидек:\nАгар эл қилмади ҳимоят санга,\nЎзингдин керакдир шикоят санга.\nЭл-юртга эса кўп нарса керак эмас, ҳар бир ишда адолат бўлса бас. Шунинг учун давлатимиз раҳбари Менга баландпарвоз гаплар, қуруқ ҳисоботлар эмас, одамларнинг розилиги керак, деб айтмоқда, барчамизни ана шу мезон асосида ишлаш ва яшашга даъват этмоқда.\nБугунги тобора ўзгариб, янгиланиб бораётган ҳаётимиз, унинг қадр-қиммати, кечаги кунимиздан осмон билан ерча фарқи борлиги ҳақида ўйлаганда, кўпчилик юртдошларимиз қалбида ҳақли бир савол туғилиши табиий. Албатта, барчамиз хом сут эмган бандамиз. Оддий одамларнинг арзу доди Президентгача етиб борадиган, ҳар қандай юқори лавозимдаги мансабдор шахс халқ билан ҳисоблашадиган, унинг дардига қулоқ тутадиган кунларга етдик, лекин фалак гардиши айланиб, яна кечаги кунга қайтиб қолмаймизми, деган хаёллар баъзан кўнглимизга ғулғула солади.\nПрезидентимиз бундай кайфиятларни бамисоли олдиндан ҳис этгандек, кейинги пайтдаги чиқишларида, хусусан, Конституциямизнинг 25 йиллигига бағишланган тантанали маросимдаги маърузасида, Олий Мажлисга Мурожаатномасида бу ҳақда қатъий ва аниқ фикрларни баён қилдилар: орқага йўл йўқ, кечаги кунга олиб борадиган кўприклар аллақачон ёниб кетган. Сув келса симириб, тош келса кемириб бўлса ҳам фақат олдинга боришимиз шарт. Бугун гап халқимиз, Ватанимизнинг тақдири ва келажаги, жондан азиз болаларимизнинг бахти ва камоли ҳақида бормоқда.\nЭнг муҳими, кечаги ҳаётга, нореал рақамлар ортидан қувиш, амалга ошмайдиган хомхаёлларни ҳақиқат сифатида тақдим этишдек номаъқул иш услуби ҳукмронлик қиладиган муҳитга қайтишни халқнинг ўзи истамайди. Чунки ёлғон ваъдалар, баландпарвоз ҳисоботлар билан ҳеч кимнинг қорни тўймайди. Ўзини ўзи алдаб, шунга маҳлиё бўлиб ўтирадиган жамиятга бошқалар ҳам ёрдам бермайди. Президентимиз ўз Мурожаатномасида бизни айнан шундан огоҳлантирди. Ўзимиз ўзимизга хиёнат қилмасак, ўзимиз ўзимизни алдамасак, ҳалол-пок бўлиб меҳнат қилсак, мен аминман, кўзлаган барча марраларимизга албатта етамиз...\nҲаммамиз шу халқнинг фарзандимиз. Эл-юртимизнинг кўзига, юзига қараб, очиқ тан олишимиз керак: афсуски, жойларда алдам-қалдам ишлар ҳали ҳам давом этмоқда. Қуйи бўғиндаги баъзи раҳбарлар пинагини ҳам бузмасдан, бемалол эскича ишлаб юрибди.\nПрезидентимиз яқинда Тошкент вилоятида бўлиб, халқ билан мулоқот қилганида, ислоҳотларнинг бориши билан танишганида ана шундай ҳолатларни кўриб, жуда ачиниб гапирди. Айниқса, соғлиқни сақлаш тизимида мавжуд аҳволни тубдан ўзгартириш бўйича шунча ишлар қилинаётганига қарамасдан, Янгийўл шаҳридаги шифохоналарда вазият ҳамон эски ҳаммом — эски тос бўлиб қолаётгани ҳақиқатан ҳам бизга ярашмайдиган ҳолдир. Давлатимиз раҳбари халқ депутатлари Тошкент вилояти Кенгашининг навбатдан ташқари сессиясида жойларда ишни ташкил этишда йўл қўйилаётган камчиликларни чуқур таҳлил қилиб, уларнинг сабабларини, аҳволни ижобий томонга ўзгартириш йўлларини аниқ кўрсатиб берди. Мамлакатимизнинг бошқа жойларида муваффақиятли қўлланаётган, яхши натижа бераётган тўрт сектор фаолияти жиддий танқид қилинди. Секторлар ишида сусткашликка йўл қўйган айрим раҳбарлар шу жойнинг ўзида вазифасидан озод этилди. Олдимизда жуда катта вазифалар турибди. Алдов, ёлғон ваъда одамларнинг жонига тегиб бўлган. Олдимизда катта кураш турибди. Курашга тайёр одамдан натижа кутса бўлади. Амал ишламайди, одам ишлайди, деди Президентимиз.\nБиз курашга тайёрмизми? Жонимизни озгина койитишга, орому ҳаловатдан жиндак бўлса ҳам воз кечиб, ўзимизни қийнашга тайёрмизми? Ўз олдимизга улуғ мақсадлар қўйдикми, шунга яраша ҳаракат қилишимиз, бутун борлиғимизни шу йўлда сафарбар этишимиз керак. Бу борада Президентимиз барчамизга ўрнак бўлмоқда.\nТошкент вилоятида туғилиб камолга етган бир ижодкор сифатида шуни алоҳида мамнуният билан қайд этаманки, қисқа муддатда Президентимизнинг вилоятимизга бир неча бор ташриф буюришлари, вилоят иқтисодиётини ривожлантириш, молиялаштириш манбаасини кенгайтириш мақсадида бошқа вилоятларга нисбатан кенг кўламда маблағ ажратаётгани, юзлаб эҳтиёжманд оилаларнинг дардига малҳам бўлаётгани кўп миллатли вилоят аҳлига чексиз қувонч бахш этди. Бу қувонч айни пайтда зиммамизга жуда катта вазифалар ҳам юклайди.\nЧунки ҳамма ҳавас қиладиган янги давлат, янги жамият қуриш, бугунги ривожланган дунё билан тенг рақобат қилиш учун ҳар биримиздан ҳаракат, масъулият ва яна бир бор масъулият талаб этилмоқда. Ҳеч нарсадан чўчимай, масъулиятни дадил зиммага олиш — бу мардликдир. Уни амалий ишлар билан оқлаш эса — олижаноблик ва фидойиликдир. Бу ишлар биз учун янгилик эмас. Ота-боболаримиз бундай синовлардан неча бор ўтганлар. Халқимиз — катта кураш тажрибасига эга бўлган халқ. Шунинг учун ҳам давлатимиз раҳбари ўз чиқишларида тарих ва бугунги ҳаёт муаммоларини, буюк аждодларимиз ибрати ва бугунги авлодларнинг улар олдидаги бурчи ҳақида гапириб, турли даврларни қиёслаб, бу борадаги муштарак нуқталарни алоҳида таъкидлайди. Тарихдан, аждодлар анъанасидан ибрат олиб яшашга даъват этади.\nИННОВАЦИЯ — БУ КЕЛАЖАК ДЕГАНИ\nДавлатимиз раҳбарининг ташаббуси билан 2018 йил мамлакатимизда Фаол тадбиркорлик, инновацион ғоялар ва технологияларни қўллаб-қувватлаш йили, деб эълон қилинди. Бу дегани янги йилда фаоллик, шижоат, дадил ташаббуслар янада рағбатлантирилади, инновацион фикрлаш, инновацион ёндашув ва фаолият ҳаётимиз асосига айланади, деганидир.\nАлбатта биз, барчамиз Шавкат Мирзиёев ўз Президентлик фаолиятини бошлаган биринчи кунларданоқ Ўзбекистон тараққиётини янги босқичда давом эттирамиз, деб айтган сўзларини эшитиб, уларнинг замиридаги маъноларни, яъни мамлакатимизнинг ривожланиш суръатлари тезлашиши, халқимиз учун янги-янги имкониятлар очилишини ўзимизча тасаввур қилган эдик. Лекин очиқ эътироф этишимиз лозим, тараққиётимизниг янги босқичидаги ўзгаришлар кўлами ва миқёси бу қадар кенг, бу қадар улкан бўлиши, жамиятимизнинг ҳаёт манзараси қисқа муддатда шунчалик ўзгариб кетишини хаёлимизга ҳам келтирмаган эдик.\nШу нуқтаи назардан қараганда, 2018 йилда — Фаол тадбиркорлик, инновацион ғоялар ва технологияларни қўллаб-қувватлаш йилида бизни янада улкан ўзгаришлар, янада мураккаб вазифалар кутмоқда. Бу албатта осон синов бўлмайди. Умуман, ўзимиз кўряпмиз, бугунги дунёда осон вазифанинг ўзи йўқ ва бўлмайди ҳам. Турли иллюзия ва хомхаёлларга берилиш, содда бўлиб юриш даври ўтди. Замон ҳамма соҳаларда аниқ ҳисоб-китоблар, аниқ режалар асосида яшашни талаб этмоқда. Шунинг учун Президентимиз ҳар бир соҳадан, ҳар бир раҳбардан ўз иш режаси — «йўл харитаси»га эга бўлишни талаб этмоқда.\nТабиийки, Фаол тадбиркорлик, инновацион ғоялар ва технологияларни қўллаб-қувватлаш йилидаги долзарб вазифалар биз — ижод аҳлидан алоҳида фаоллик ва сафарбарликни талаб этади. Инновацион ғоялар, инновацион ривожланиш ҳаммадан ҳам кўра ижодкорларга яқин ва тушунарли қадриятлардир. Чунки тарихдан маълум, мумтоз шоир ва ёзувчилар неча ўн йиллик ривожланиш истиқболларини олдиндан кўриб, ўзлари яшаган даврдаги эскича қарашларга қониқмасдан, юрак қони билан ёзган асарларида янги ғояларни илгари сурганлар, илм аҳлини янги кашфиётларга руҳлантирганлар, жамиятни маърифий асосда яшашга чақирганлар. Масалан, буюк Алишер Навоий бобомизнинг ҳар бир асари ўз даври учун инновацион хусусиятга эга бўлган янгилик ва кашфиёт эди.\nЎйлаймизки, бизнинг бугунги шоир ва ёзувчиларимиз ҳам буюк мутафаккир боболаримизнинг ана шундай эзгу анъаналарини давом эттириб, жамиятимиз тараққиёти тобора инновацион асосга ўтиб бораётганидан руҳланиб, халқимизнинг ана шундай буюк ўзгаришлар давридаги юксак бадиий-эстетик дидига мос асарлар яратадилар.\nШу ўринда бугунги ҳаётимизнинг ажралмас қисмига айланиб бораётган яна бир жиҳатни алоҳида миннатдорлик билан таъкидлашни ўз бурчим деб биламан. Президентимизнинг маданият, адабиёт ва санъат соҳасига, жамиятимизда китобхонлик маданиятини ривожлантиришга қаратаётган доимий эътибори — бу чуқур ўйланган сиёсат натижасидир. Чунки маданият ва маънавиятни ривожлантирмасдан туриб, замонавий инновацион жамият қуриб бўлмайди. Инновация — ақл-заковат, илм-маърифат асосида яшаш, уларнинг натижаларини оқилона ишлата билиш деганидир.\nАйниқса, шоир ва ёзувчиларнинг неча йиллик орзуси ушалаётгани — улар учун пойтахтимизнинг қоқ марказида муҳташам замонавий бино қуриб берилгани, жаннатмакон диёримизнинг энг хушманзара, баҳаво туманлари Зомин ва Паркент тоғлари бағридаги оромбахш, сўлим гўшаларда ижод уйлари қурилаётгани, Адиблар хиёбони ташкил этилиб, миллий адабиётимизнинг атоқли намояндаларининг ҳайкаллари бу ерда барпо этилгани, умуман, жамиятимизда адабиётга, санъатга, китоб мутолаасига муносабат ўзгараётгани бизнинг ишончимизга ишонч қўшаётган яна бир ўта муҳим омилдир. Чунки китоб ўқиб, шеър ёдлаб, қўшиқ айтиб, эзгуликни қалбига жо этган халқ ва миллатнинг руҳий-маънавий қудрати чексиз бўлади. Бундай қудратли халқ улуғ ишларга қодир бўлади.


Риодаги Олимпия стадиони олдида намойишлар бўлиб ўтмоқда\n07:49 / 06.08.2016\nБразилиянинг Рио-де-Жанейро шаҳрида 31-ёзги Олимпия ўйинлари очилиши маросими бўлиб ўтаётган "Маракана" стадиони олдида маҳаллий аҳолининг норозилик намойишлари бошланди. Маълум қилинишича, шаҳарликлар бюджет маблағларининг Олимпия қишлоғи ва ўйинларнинг ўтказилиши учун сарфланаётганига қарши чиқмоқдалар.\nПолиция ходимлари намойишчиларга қарши кўзни ачиштирувчи газ қўллаган. Бироқ бу намойишчиларни баттарроқ дарғазаб қилган. Улар Бразилия миллий байроғини ёқиб, шу ёқилган байроқ ёрдамида Олимпия машъаласи эстафетаси ўтказилишини тақлид қилганлар.\nОлимпиада очилиш маросими маҳаллий вақт билан соат 20.00да (Тошкент вақти билан соат 04.00да) бошланди. Айни вақтда майдонга миллий терма жамоалар чиқиб бўлди, шунингдек Олимпия байроғи олиб чиқилди ва спортчилар қасамёд келтирдилар. Маросим давом этмоқда.


Байрамларда қўшимча ишланмайдиган кунлар уч кундан кам бўлмаган муддатга белгиланади - Zamin.uz\nБайрамларда қўшимча ишланмайдиган кунлар уч кундан кам бўлмаган муддатга белгиланади\n2021 йилда хизматлар ва сервис соҳаларини ривожлантиришнинг драйверлари сифатида “Ўзбекистон бўйлаб саёҳат қил!” шиори остида ички туризмни оммалаштириш, шунингдек, зиёрат туризмини ривожлантириш, шу жумладан “Умра+” зиёрат дастурини амалга ошириш белгиланади.\nРўза ҳайит (Ийд ал-Фитр) ва Қурбон ҳайит (Ийд ал-Адҳа) диний байрамлари, Наврўз умумхалқ байрами, Мустақиллик куни ҳамда Янги йил байрамини нишонлаш даврида қўшимча ишланмайдиган кунлар уч кундан кам бўлмаган муддатга белгиланади;\nҳар йили 1 декабрга қадар Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси билан биргаликда келгуси йил учун байрам ва қўшимча ишланмайдиган кунлар тақвими эълон қилиб боради;\nота-оналар, қариндошлар, қариялар ва устозлар билан биргаликда саёҳат қилишни назарда тутувчи беш иш кунидан кам бўлмаган "оилавий зиёрат таътили" тизими жорий қилинади. Бунда, “оилавий зиёрат таътили” йиллик асосий таътил ҳисобидан тақдим этилади ва жамоавий шартномаларга мувофиқ иш берувчининг розилиги билан амалга оширилади;\nмеҳнат жамоалари орасида мамлакат бўйлаб саёҳат қилишларини рағбатлантириш мақсадида “Саёҳат етакчиси” тизими жорий қилинади. Бунда, туризм мавсуми паст бўлган даврда ўз меҳнат жамоаларига саёҳатлар ташкил қилган энг фаол 1 000 нафар “Саёҳат етакчиси”га йил якуни билан Ўзбекистон бўйлаб турли мавзудаги саёҳатлар бепул асосда тақдим этилади;\nобъектлари тўғрисида маълумотлар акс этган ҳамда саёҳатларни қайд этадиган тизимни назарда тутувчи “Турист паспорти” жорий этилади ва унинг доирасида энг фаол сайёҳлар мукофотланиб борилади;\n2021 йил 1 мартдан бошлаб Ўзбекистон фуқаролари ва Ўзбекистонда доимий яшовчи фуқаролиги бўлмаган шахслардан жойлаштириш воситасида, улар яшаган ҳар бир кун учун базавий ҳисоблаш миқдорининг 0,5 фоизи миқдорида туристик (меҳмонхона) йиғими жорий қилинади. Бунда, туристик (меҳмонхона) йиғими ички туризмни тарғиб қилиш ва рағбатлантириш, туризм мавсуми паст бўлган даврда жойлаштириш воситаларининг бандлигини таъминлашга қаратилган чора-тадбирларни молиялаштиришга йўналтирилади;\nреспубликанинг туризм намойиши объектларини кенг тарғиб қилиш, фуқароларни бой табиий, маданий ва тарихий мерос, зиёратгоҳлар билан таништириш ҳамда ички туризмни тарғиб қилишга қаратилган (тижорат мақсадларни кўзламаган) ахборот маънавий-маърифий масалаларга доир ахборотга тенглаштирилади;\nдавлат органларининг ижтимоий реклама маҳсулотлари қўмита томонидан ишлаб чиқилган зиёрат туризм объектлари акс эттирилган дизайн тасвири асосида тайёрланади.\nЎзбекистонда Россияга борадиган меҳнат мигрантлари «Sputnik V» вакцинаси билан эмланади\n21-12-2020, 23:36, Ўзбекистон


Туркия конституциясини ўзгартириш бўйича рефрендум якшанба куни ўтказилди.\nБулардан бири судяларни сайлаш жараёни билан боғлиқ. Яна бир ўзгартиш эса мамлакат ҳарбийларининг фуқаролик судлари олдида ҳисоб бериш мажбуриятини кучайтиришга қаратилган.\nТуркия конституциясига ўзгартиришлар киритиш масаласи овозга қўйилган референдум якунланди ва дастлабки натижаларнинг тез орада маълум қилиниши кутилмоқда.\nБош вазир Ражаб Тоййип Эрдўғон етакчилигидаги “Адолат ва тараққиёт” партияси ташаббусига кўра, таклиф қилинган ўзгартишлар билан мамлакат конституциясини Европа Иттифоқи талабларига мос келадиган, демократик қонунга айлантириш кўзда тутилгани айтилмоқда.\nБу ҳақда референдум арафасида чиқиш қилган партия етакчиси Ражаб Тоййип Эрдўғон референдумда овоз бериш чоғида ҳам бу сиёсий тадбир мамлакатда демократик тараққиёт томон ташланган муҳим қадам эканини урғулади.\nРеферендумни кузатган Озодлик мухбири Роберт Тэйтга кўра, халқ овозига қўйилган масала борасида жамоатчилик фикри ўрганилган сўровлар натижаси сайловчиларнинг бу борадаги фикри иккига бўлинганини кўрсатган.\n- Референдумда қўйилга масала борасида ддамларнинг фикри иккига бўлинган. Кўпчилик Бош вазир Ражаб Тоййиб Эрдўғоннинг қарашларидан норози. Яъни, Эрдўғон кимики “йўқ”, деган жавобни танласа, у 30 йил муқаддам содир бўлган ҳарбий тўнтаришни қувватлаган бўлади, дегани одамларнинг кўпчилигини норози қилмоқда. Яна баъзи одамлар эса референдумга қўйилган масала моҳиятини яхши тушунмаганини айтмоқда. Чунки, конституцияга киритилиши таклиф қилинган ўзгартиришлар оддий одамлар тушуниши учун жуда мураккаб, дейди Озодлик мухбири Роберт Тэйт.\nРеферендумда қўйилган масала моҳиятини тушунишга урунган туркиялик сайловчилардан бири Сомнур Вардар ҳам буни тасдиқлар экан, мамлакат конституциясида мен кўришни истаган ўзгартишлар ҳукумат таклиф қилган 26 ўзгартиш орасида йўқ, деган фикрни билдирди.\n- Мен таклиф қилинган ўзгартишлар билан конституция янгиланади, деган фикрда эмасман. Чунки, унда ҳамон Курдларнинг ҳуқуқлари ҳақидаги моддалар йўқ, миллий озчиликлар ҳуқуқлари ҳақидаги моддалар ҳам йўқ, Курд тили ва инсон ҳуқуқлари ҳақидаги моддалар йўқ. Диний синфлар кафолатларини бекор қилиш ҳақидаги моддалар йўқ, дейди истанбуллик сайловчи.\nАммо Туркия муҳолифат Эрдўғон етакчилигидаги Адолат ва Тараққиёт партияси томонидан киритилаётган бу ўзгартишлар иқтидордаги партия етакчилари ва тарафдорларига суд ҳокимиятига таъсир кўрсатиш имконини беради, дея танқид қилмоқда.\nБу партия ҳокимиятга келганидан бери бир қатор иқтисодий ислоҳотларни амалга оширди, мамлакат иқтисодий ўсишида сезирларли илгарилаш кузатилди. Сўнгги йиллар давомида мамлакатнинг нисбатан нотинч минтақаларига ҳам осойишталик кирди.\nАйни пайтда Туркиянинг ташқи сиёсати ҳам ўзгариб, Ражаб Тоййип Эрдўғон Эрон, Ироқ ва Сурия каби давлатлар билан алоқаларни ривожлантирди. Фақагина Исроил билан муносабатларга совуқчилик тушди.\nЕвропа иттифоқи Туркиядаги ўзгаришларни “тўғри йўналишдаги қадамлар”, деб баҳолар экан айни пайтда, Конституцияга киритилиши таклиф қилинган ўзгартишлар борасидаги жамоатчилик баҳсини бўғганликда айблаб, танқид ҳам қилди.\nРеферендумни эса мамлакатдаги барча йирик муҳолиф партиялар танқид қилди. Курд ишчилар партияси эса бунга бойкот эълон қилган.\nШундай баҳслар орасида халқ овозига қўйилган референдумнинг дастлабки натижалари тез орада эълон қилиниши кутилмоқда.


12:45 / 13.01.2019 1787 pdf Ўқиш режими + -\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ўн саккиз ёшларида ажраб қолган Оиша онамиз розияллоҳу анҳо у зотдан кейин яна қарийб ярим аср умр кўрдилар. У киши бу муборак умрлари давомида бутун Ислом оламининг диққат марказида мўминларнинг оналари бўлиб ҳаёт кечирдилар. Оиша онамиз розияллоҳу анҳо доимий равишда илм, фатво, тақво, зуҳд, тарбия, одоб, шеър ва бошқа фазилатлар маркази бўлиб турдилар.\nҲижрий эллик саккизинчи сананинг Рамазон ойида Оиша онамиз розияллоҳу анҳо бемор бўлдилар. Бу улуғ зот беморлик чоғларида ўзларини Бақийъ қабристонига, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг бошқа азвожи мутоҳҳаралари дафн қилинган жойга дафн қилишларини васият қилдилар.\nУ киши ўша кечаси витр намозидан кейин дафн қилиндилар. Жанозага жуда кўп одам келди. Мадинаи Мунавварада ўша кечадаги каби кўп одам йиғилмаган эди.\nОиша онамиз розияллоҳу анҳонинг жанозаларини буюк саҳобий Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу ўқидилар. У кишининг қабрларига маҳрамларидан Абдуллоҳ ибн Зубайр, Урва ибн Зубайр, Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ибн Абдурроҳман ибн Абу Бакр, Абдуллоҳ ибн Абдурроҳман ибн Абу Бакр ва бошқалар тушдилар. Ўша пайтда Оиша онамиз розияллоҳу анҳонинг ёшлари олтмиш олтида эди.\nАллоҳ таоло Оиша онамиз розияллоҳу анҳодан рози бўлсин!\n10:10 / 13.01.2019 1519\nЎғирланган молни сотиб олиш мумкинми?\n15:30 / 13.01.2019 5008\n.Умму Салама розияллоҳу анҳодан сўралди.Аёл киши қандай кийимда намоз ўқийди,.У химорда ва бутун жисмини тўсиб, икки қадамининг устини бекитиб давоми...\n1453 16:10 / 16 август\n3038 16:40 / 19.04.2019\n1129 16:12 / 08 июль\n2261 11:05 / 03.12.2019


«Атлетик» Бильбао клуби жамоа бош мураббийи Марселино Торальни истеъфога чиқарди.\nКлуб расмий сайтида мутахассис жамоанинг қониқарсиз натижалари сабабли истеъфога чиқарилгани қайд этилган. Аввалроқ, испан ОАВлари Марселино ва клуб раҳбарияти ўртасида келишмовчилик борлиги ҳақида хабар қилган эди.\n56 ёшли мутахассис 2021 йилдан буён Бильбао клубида фаолият олиб бораётганди. «Атлетик» ушбу мураббий қўл остида ўтган мавсум Испания кубоги финалига етиб бориб, «Барселона»га йирик ҳисобда (0:4) мағлуб бўлган эди.\nЭслатиб ўтамиз, «Атлетик» Ла Лига жорий мавсумини 8-ўринда якунлади.


Қашқадарёда 15 яшар ўқувчи ўлимидан сўнг қатор идораларга хизмат текшируви тайинланди\n19:11 29.10.2019 (Янгиланган 19:14 29.10.2019) Ҳавола олиш\nЎсмир, онаси танбеҳ бергач, ўзини каналга ташлаб, ҳалок бўлган. Айни вақтда Қашқадарё вилояти ХТБ, ЁИ вилоят Кенгаши, Қарши тумани ИИБ, вояга етмаганлар бўйича идоралараро комиссия ва фуқароларни ўзини-ўзи бошқариш органларига хизмат текширувлари тайинланган.\nТОШКЕНТ, 29 окт - Sputnik. Ўзбекистон Бош прокуратураси Қашқадарёда ўз жонига суиъқасд қилган 15 ёшли ўқувчи ҳодисаси бўйича баёнот берди, деб хабар қилмоқда Sputnik Ўзбекистон мухбири.\nХабарда айтилишича, Қарши туманида яшаган 15 ёшли ўқувчи - Раҳим А. туманда оқиб ўтувчи бош каналга сакраб, ўз жонига қасд қилган.\nАниқланишича, ўқувчининг мобил телефонида уятсиз видеолар ёзилганлиги сабабли синф раҳбари томонидан онаси мактабга чақиртирилган. Онаси мактабга келиб, ўғлига танбеҳ бергач, ўқувчи мактабдан югуриб чиқиб, канал томонга кетган. Синфдошлари эса унинг орқасидан боришган ва Рахим ўзини каналга ташлаганини кўришган.\nЎқувчини кимдир уриб ҳақорат қилгани ҳолати аниқланмаган.\nҲозирда мазкур ҳолат юзасидан Қарши тумани прокуратураси томонидан терговга қадар текширув ҳаракатлари олиб борилмоқда, дейилади хабарда


Саҳв саждаси ҳақида боб – Islom Nuri\nСаҳв саждаси ҳақида боб\nИнсон унутиш ва эсдан чиқаришга учраб туради, шайтон унинг фикрини сочиб, намозидан чалғитишга тинмай ҳаракат қилади, кўпинча шунинг натижасида намозда зиёдалик ёки нуқсон бўлиб қолади. Шунинг учун Аллоҳ таоло мана шундай ҳолга тушган намозхонга шайтоннинг адабини бериш, камчиликнинг ўрнини тўлдириб қўйиш ва Раҳмонни рози қилиш учун намозининг охирида уламолар саҳв саждаси деб номлашган саждани қилишни машруъ қилди.\nСаҳв – унутиш маъносидадир. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳам намозда саҳв қилганлар, бироқ у зотнинг саҳвлари уммат учун Аллоҳнинг жуда катта неъмати ва динларини мукаммаллашишига сабаб бўлган, шу билан улар унутиб, адашган пайтларида нима қилиш кераклигини билиб олган эдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан намозда саҳв қилиш ҳолатлари бир неча бор содир бўлган. У зот икки ракъатда салом бериб қўйиб, сажда қилганлар (Бухорий (482), Муслим (573) Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилганлар), уч ракъатда салом бериб қўйиб, сажда қилганлар (Муслим (573) Имрон ибн Ҳусойн розияллоҳу анҳудан ривоят қилган), икки ракъатдан кейин эсларида йўқ ташаҳҳуд ўқимасдан туриб кетиб, сажда қилганлар (Бухорий (829), Муслим (570) Абдуллоҳ ибн Буҳайна розияллоҳу анҳудан ривоят қилганлар) ва ҳоказо. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Агар сизлардан бир киши саҳв қилиб, бир ракъат ўқидими ё икки ракъатми, билмаса, бир ракъатга бино (яъни ҳисоб) қилсин. Агар икки ракъат ўқидими ё уч ракъат ўқидими, билмаса, икки ракъатга бино қилсин. Агар уч ракъат ўқидими ё тўрт ракъатми, билмаса, уч ракъатга бино қилсин ва салом беришидан олдин икки бор сажда қилсин» (Термизий, Ибн Можа ва бошқалар ривояти, Ас-силсилатус-саҳиҳа: 3/341).\nҚуйидаги уч ҳолатдан бирида саҳв саждаси қилиш машруъ бўлади:\n1) Саҳв туфайли намозни зиёда қилса.\n2) Саҳв туфайли намозни камайтириб қўйса.\n3) Зиёда ё кам ўқигани хусусида шубҳа қилиб қолса.\nДалил келганидек, мана шу уч ҳолатда сажда қилади, ҳар бир зиёдалик, нуқсон ва шакда сажда қилавермайди.\nСабаби мавжуд бўлганда саҳв саждаси қилади, намози фарз бўладими, нафлми, фарқсиз. Чунки, далил умумий келган.\nСаҳв саждаси қилиш машруъ бўлган ҳолатларнинг биринчиси – намоздаги зиёдалик ҳолати бўлиб, зиёдалик феълларда ёки қавлларда (оғзаки ўқиладиган нарсаларда) бўлиши мумкин:\nФеъллардаги зиёдалик агар намознинг жинсидан бўлган зиёдалик бўлса, масалан ўтириш керак бўлган ўринда туриб кетса ёки туриш керак бўлган пайт ўтириб олса, ёки рукуъ ва сужудни зиёда қилиб юборса, буни саҳв билан – унутиб қилган бўлса, саҳв саждаси қилади. Ибн Масъуд розияллоҳу анҳу ривоят қилган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Киши намозида зиёда қилса ёки камитса, икки марта сажда қилиб қўйсин», деганлар (Имом Муслим (573/96) ривояти). Чунки, намоздаги зиёдалик маънода унинг ҳайъати-кўриниши учун нуқсондир, шу боис нуқсонни тўлдириш мақсадида сажда қилиш машруъ бўлди.\nШунингдек, унутиб бир ракъат ортиқча ўқиса ва буни ўқиб бўлгач билса, саҳв саждаси қилади. Аммо, агар ўша ортиқча ракъатни ўқиётган пайт билиб қолса, дарҳол ўтириб, агар ташаҳҳуд ўқимаган бўлса ташаҳҳуд ўқиб, саҳв саждаси қилади, сўнг салом беради.\nАгар имом бўлиб ўқиётган бўлса, маъмумлар орасидан зиёдаликни пайқаб қолган киши уни огоҳлантириши лозим, огоҳлантириш эркаклар томондан тасбеҳ айтилиш, аёллар томонидан эса чапак чалиниш билан бўлади. Шунда имом агар ўзининг ҳақлигига жазм қилмаса, уларнинг танбеҳларига ён бериши лозим бўлади. Чунки, бундай қилиш ҳаққа қайтиш бўлади. Худди шунга ўхшаш, камайтириб қўйган ҳолда ҳам уни огоҳлантиришлари лозим бўлади.\nАммо, қавлда зиёдалик бўлса, масалан, рукуъ ва сужудда қироат қилиб қўйса ёки тўрт ракъатли (фарз) намозларнинг кейинги икки ракъатида, шомнинг учинчи ракъатида (Фотиҳадан кейин) бирон сурани қироат қилса, буни саҳван-унутиб қилган бўлса, саҳв саждаси қилиши мустаҳаб бўлади.\nСаҳв саждаси қилиш машруъ бўлган ҳолатларнинг иккинчиси – унутиб намоздан бирон нарсани тарк қилиш билан уни камитиб қўйса, агар камитган нарсаси намознинг рукни бўлса ва бу рукн такбиратул-иҳром бўлса, унинг намози намоз бўлмайди ва саҳв саждаси билан тузалмайди. Агар тарк қилинган рукн такбиратул-иҳромдан бошқа рукн, масалан, рукуъ ё сужуд бўлса ва уни тарк қилганини кейинги ракъатнинг қироатига киришишдан олдин билиб қолса, орқага қайтиши ва ўша рукнни ва ундан кейинги амалларни қилиши вожиб бўлади. Аммо, уни тарк қилганини кейинги ракъатнинг қироатини бошлаб қўйганидан кейин билиб қолса, ўша рукн тарк қилинган ракъат бекор бўлади ва кейинги ракъат унинг ўрнига тушади.\nАгар тарк қилинган рукнни салом берганидан сўнг билса, уни тўла бир ракъатни тарк қилиш деб эътибор қилади. Агар ўртада кўп вақт ўтмаган бўлса ва таҳорати кетмаган бўлса, тўла бир ракъат ўқийди, кейин саҳв саждаси қилиб, сўнгра салом беради. Агар ўртада анча вақт ўтган бўлса ёки таҳорати синган бўлса, намозни бошқатдан ўқийди. Борди-ю, тарк қилинган рукн охирги ташаҳҳуд ёки салом бериш бўлса, уни тўла бир ракъатни тарк қилиш деб эътибор қилмайди, балки ўша тарк қилинган амални қилиб, саҳв саждаси қилгач, салом беради.\nАгар биринчи ташаҳҳудда ўтиришни унутиб, учинчи ракъатга туриб кетса, ҳали тўла туриб улгурмаган бўлса, қайтиб ташаҳҳудга ўтиради. Агар тўла қад ростлаган бўлса, қайтиши макруҳдир, аммо қайтса намози бузилмайди. Агар кейинги ракъатнинг қироатини бошлаб қўйган бўлса, орқага қайтмайди. Чунки, у рукнга киришган бўлиб, уни бўлмайди. Агар рукуъ ё сужуддаги тасбеҳни тарк қилган бўлса, кейинги ракъатга тўла туриб кетмаган бўлса, қайтиб, уларни ўқиши лозим. Ушбу ҳолатларнинг барчасида саҳв саждаси қилади.\nСаҳв саждаси қилиш машруъ бўлган ҳолатларнинг учинчиси – намозда шак қилиб қолиш ҳолатидир. Агар ракъатлар сонида шак қилса, яъни икки ракъат ўқидими, уч ракъатми, билмай қолса, озига бино (яъни, ҳисоб) қилади. Чунки, ози (яъни, икки ракъат ўқигани) аниқ, кўпи (яъни, уч ракъат ўқигани) эса шубҳалидир. Сўнг саломдан олдин саҳв саждаси қилади. Бунга далил Абдурраҳмон ибн Авф розияллоҳу анҳу ривоят қилган ҳадиски: «Агар сизлардан бир киши намозида шак қилиб, бир ракъат ўқидими ё икки ракъатми, билмаса, уни бир ракъат (деб ҳисоб) қилсин. Агар икки ракъат ўқидими ё уч ракъат ўқидими, билмаса, икки ракъат (деб ҳисоб) қилсин» (Аҳмад (1/190, №1656), Термизий (398), Ибн Можа (1209) Абдурраҳмон ибн Авф розияллоҳу анҳудан, Муслим (571) ва Термизий (396) Абу Саид розияллоҳу анҳудан ривоятлари).\nАгар маъмум имомга биринчи ракъатдан эргашдими, иккинчи ракъатдами, шак қилиб қолса, иккинчи ракъатдан эргашган деб ҳисоб қилади. Ёки биринчи ракъатга етган ё етмаганида шак қилса, ўша ракъатни ҳисоб қилмайди ва саҳв саждаси қилади.\nАгар рукнни тарк қилганлигида шак қилиб қолса, уни тарк қилган деб ҳисоблайди ва ўша рукнни ва ундан кейинги амалларни юқорида батафсил айтилганидек, адо қилади.\nАгар вожибни тарк қилганликда шак қилса, бу шакни эътибор қилмайди ва саҳв саждаси ҳам қилмайди. Шунингдек, зиёдалик тўғрисида шак қилса ҳам, бу шакка эътибор бермайди. Чунки, асл-асос зиёда эмаслигидир.


- Бугунги кунда фуқаролар, асосан, ҳисобланган пенсия миқдори камлиги, иш стажи ҳисобга олинмагани, вақтида пенсия етказиб берилмаётгани, пластик карточкаларга асоссиз ўтказиб юборилиши, пенсия ва нафақанинг чалкаштирилиши ва бошқа камчиликлар хусусида мурожаат қилмоқда.\nҲозирги пайтда пенсия ҳисоблашда охирги 10 йилликдаги иш стажининг исталган беш йиллигидаги маошлар эътиборга олинади. Бу жараён тўлиқ компьютерлаштирилган, унда компьютер дастурининг ўзи фуқаро учун энг фойдали бўлган, кўпроқ даромад олинган даврни танлайди. Ушбу беш йилдаги ўртача ойлик иш ҳақи аниқланади ва унинг 55 фоизи ҳисоблаб чиқилади. Мана шу пенсиянинг таянч миқдори саналади. Унга нима қўшилиши мумкин? Ортиқча стаж учун, турли мукофотлар, орден-медаллар билан тақдирланганлик учун тўловлар.\nБугунги кунда энг катта муаммо 1991-2005 йиллар оралиғидаги меҳнат дафтарчаларига ёзилган стажлар бўлаяпти. Бу даврда айрим ташкилотлар ёпилиб кетган. Баъзи хусусий корхоналар очилган, аммо ҳужжати архивга тақдим этилмаган. Фуқаро эса "Мен ўша муддатда шунча йил ишлаб қўйганман-ку", дейишга ҳақли. Шу йиллар бўйича ўрганишлар олиб борилмоқда.\nПрезидентнинг 2019 йил 15 февралдаги "Давлат хизматлари кўрсатиш миллий тизимини янада комплекс ривожлантириш чоралари ҳақида"ги қарорига асосан, 2019 йил 1 августдан бошлаб давлат хизматлари кўрсатишда давлат органлари ва бошқа ташкилотлар томонидан жисмоний шахслардан жамғариб бориладиган пенсия дафтарчалари, солиқ ва бошқа мажбурий тўловлар бўйича қарзи мавжуд ёки мавжуд эмаслиги хусусидаги маълумотномалар, солиқ тўловчининг ҳисобга қўйилганлиги тўғрисида гувоҳномалар, тўланган даромадлар ва жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғининг ушлаб қолинган суммалари ҳақида маълумотномалар талаб қилиш тақиқланди. Ушбу ҳужжатларни давлат солиқ хизмати органлари, Халқ банки, Молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари пенсия жамғармасидан идоралараро интеграциялашув платформасига уланиш йўли билан олиш белгиланди.\nМУДДАТИДАН ОЛДИН ПЕНСИЯГА ЧИҚИШ МУМКИНМИ?\n- "Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида"ги Қонун 3-моддасига мувофиқ, фуқаролар пенсия олиш ҳуқуқи пайдо бўлганидан сўнг исталган пайтда пенсия тайинлашни сўраб мурожаат этишлари мумкин. У маълум ҳолатлардагина муддатидан олдин тақдим этилади.\nХусусан, қонуннинг 14-моддасида технологиядаги, ишлаб чиқариш ва меҳнатни ташкил этишдаги ўзгаришлар, ходимлар сони (штати) ёки иш хусусиятининг ўзгаришига олиб келган ишлар ҳажмининг қисқарганлиги ёхуд корхонанинг тугатилганлиги муносабати билан ишдан озод этилган ва ишсиз деб эътироф этилган шахсларга муддатидан олдин пенсия тайинланиши мумкинлиги белгилаб қўйилган. Аммо бунинг ҳам ўз шартлари бор. Масалан, эркаклар 58 ёшдан кичик бўлмаслиги ва камида 25 йил иш стажига эга бўлиши лозим. Аёлларда эса бу кўрсаткич - 53 ёш ва 20 йил.\nКим ишсиз ва муддатидан олдин пенсияга чиқишга ҳақли экани тўғрисида туман (шаҳар) аҳоли бандлигига кўмаклашиш марказлари №4 шаклда тақдимнома тайёрлайди. Беш кун муддат ичида улар мос туман (шаҳар) бюджетдан ташқари пенсия жамғармасига жўнатилиши шарт. Ана шу тақдимномалар ёшга доир муддатидан олдин пенсия тайинлашда асос бўлиб хизмат қилади.


23 феврал 2020, Тошкент вақти: 08:36\nБу ҳақда “Эзгулик” жамиятининг Сирдарё вилоятидаги фаоли Исроил Ризаев берган маълумотга кўра, бу йигитлар «Оқ-олтин — Бахт» темир йўл бекатлари оралиғининг 3469 километри 2-пикетига бориб, темир йўл рельси болт, гайка, шайба ҳамда рельсни бир-бири билан улаб турувчи накладкаларини ечишга уринган.\nШу билан бу ёшлар, суд ҳукмига биноан, мамлакат жиноят қонунчилигида “Ўзбекистон Республикасида ижтимоий-сиёсий вазиятнинг барқарорлигига ва иқтисодиётига зарар етказиш мақсадида одамларни қириб юбориш, уларнинг соғлигига зиён, мулкка шикаст етказиш...”, дея таърифланган қўпорувчилик жиноятини содир этган.\nИсроил Ризаев судланувчиларнинг яқинлари суднинг бундай ҳукмидан мутлақо норози бўлиб, апппеляция тартибида судга мурожаат қилганини айтди.\nАммо, жамият вакилларига кўра, 29 декабр куни бошланган аппеляция маҳкамасидан судланувчиларнинг яқинлари умиди катта эмас, боиси, бу йигитларга нисбатан оғир қийноқлар қўлланилган ҳамда бу борадаги шикоятлар эътиборсиз қолдирилган.\nБу ҳақда “Эзгулик” жамиятининг Сирдарё вилоятидаги фаоли Исроил Ризаев шундай дейди.\n- Қўпорувчилик бўйича Ўзбекистон бўйича мен айта олмайман, лекин бизнинг вилоятда умуман бунақа ҳибсга олиш йўқ эди. 10га яқин йигитнинг ота-оналари оғзаки мурожаат қилишди. Гўëки улар кечқурун темир йўлнинг шпонларини бузмоқчи бўлибди эмиш. Қанақадир ултиматумлар ëзилган варақалар ташлабди, деб ëпиқ ҳолда суд бўлган.\nДиний, сиëсий мотивларни қўйинг, энди жиноят кодексда муҳрланган қўпорувчилик. Ҳеч бир тарихда бўлмаган нарса. "Турксиб", деб номланган Андижондан Москвагача ўтадиган темир йўл бор бизда. Вилоятни кесиб ўтади. “Ўшанга тажовуз қилди. Қўпорувчилик қилмоқчи бўлди” деб ҳибс қилинган йигитларнинг ота-оналари, кўпроқ аëллар йиғлаб келишдики, қийноқлар қўлланди, мажбурлаб кўрсатма бердиришди, деб.\nҲозир мана шуни ўрганиб, иш олиб бораяпмиз.\nОзодлик: Қачон ҳибсга олинган бу йигитлар?\n- Икки ойча бўлиб қолди. Бизга ота-оналари келишди. “Ўзларининг иши. Унвон олиш учун шу ҳуқуқ-тартибот идораларининг ўзлари қилган ишлари. Болаларимиз ҳеч қандай гуноҳкор эмас” дейишди.\nЖиноят ишлари бўйича Сирдарë вилоят судида бир ҳафта бўлаяпти биринчи инстанция бўлиб ўтди. 8-9 йилдан 12 йилгача берибди ëш-ëш йигитларга. Оналарнинг айтишича, улар Ховос ҳибсхонасида ҳозир.\nАйбларини бўйнига қўйиш учун оëқларида кишанлар турибди деб йиғлади. Ҳатто киндикларига қошиқ билан уриб кўрсатмалар олишган, деб оғзаки айтишди. Чунки ҳибсхонада учрашганда.\nБиз ҳуқуқ ҳимоячилари афсус қилиб ўтирибмизки, замон ўзгараяпти. Булар ҳаммаси уйдирма диний мотивлардан чарчаган бўлса, энди жиноят кодексидан қўпорувчиликни топишиб, яна ëшларни жавобгарликка тортиш масаласи бошланганми, деган бир ўй-хаëллар, гумонлар билан турибмиз, дейди Исроил Ризаев.\nЭслатамиз, Сирдарёда қамалган бу 10 йигит жами 25 минг сўм, тақрибан\n12 АҚШ доллари атрофида турадиган темир йўл ускуналарини ечишга урингани учун судлангани айтилмоқда.


Лукашенко: Беларусь Тожикистонга тинчликни сақлаш учун курашда ёрдам беради\n12:11 / 15.09.2015\nБеларусь Республикаси Тожикистонга мамлакатда тинчлик ва хавфсизликнинг таъминланиши учун кўмак кўрсатишга тайёр. Бу ҳақда Беларусь президенти Александр Лукашенко тожикистонлик ҳамкасби Эмомали Раҳмон билан бўлиб ўтган учрашув чоғида маълум қилди, дея хабар тарқатди Тожикистон президетни матбуот хизмати.\n“Биз Тожикистон халқига ҳар қандай вазиятда ёрдам беришга тайёрмиз”, – деди Лукашенко.\nМатбуот хизмати хабарига кўра, томонлар 2020 йилгача бўлган даврда ҳамкорликни ривожлантириш давлатлараро дастурини самарали тарзда амалга ошириш зарурияти бўғрисида ҳам суҳбатлашиб олишди. Жумладан, Икки давлат ҳамкорлигида ишлаб чиқариш корхоналари ва Тожикистонда технологик мажмуалар ташкил этишга келишиб олинди.


Ӯзбекистон, 13 Декабрь 2018\nҚирғизистонда буюк ёзувчи Чингиз Айтматовнинг 90 йиллиги нишонланмоқда\nҚирғизистонда замонамизнинг буюк ёзувчиси Чингиз Айтматовнинг 90 йиллигига бағишланган тадбирлар бўлиб ўтмоқда. 13 декабр куни эрталаб президент Сооронбай Жээнбеков бошчилигидаги хукумат делегацияси «Ата Бейит» мемориал комплексига ташриф буюрди. Президент ёзувчининг қабрига гул қўйди.\nТожикистонда хусусий клиникаларга тиш олиш тақиқланди\nТожикистонда хусусий стоматологик клиникаларга тиш олиш борасида хизмат кўрсатиш тақиқланди.\nМосквадаги меҳмонхона: Ўзбек ва тожикларга жой йўқ!\nМоскванинг Нахимовский проспектида жойлашган “2Hostel2” меҳмонхонаси ўзбек ва тожикларга жой бермаслигини маълум қилди. Ҳостел маъмурияти ўз қарорини “участковойнинг оғзаки буйруғи борлиги” билан изоҳлади.\nЎзбекистонда пенсионер ўқитувчиларни мактабларга қайтаришмоқда\n2019 йил 1 январдан бошлаб Ўзбекистонда етти мингдан ортиқ пенсионер ўқитувчилар мактабларга қайтишади, деб хабар берди Халқ таълими вазирлиги сайтида.\nФранция Ўзбекистоннинг иқтисодни бошқариш дастурига 150 миллион евро қарз берди\nФранция Тараққиёт агентлиги Ўзбекистонга иқтисодий бошқарувни яхшилаш дастурини амалга ошириш учун 150 миллион евро қарз берадиган бўлди. Молия вазирлигининг маълум қилишича, бу борадаги шартнома 12 декабрда имзоланди.\nЎзбекистон молия вазирлиги 1 январдан ароқни 4 минг сўмга қимматлатишни таклиф қилмоқда\nМолия вазирлиги 2019 йилнинг январь ойидан алкогол маҳсулотларининг нархини оширишни таклиф қилмоқда. Бу борадаги қарор лойиҳаси 12 декабрь куни қонунларни муҳокама қилиш порталига жойлаштирилди.\nДушанбеда «Рустами Эмомали соч турмаги» модага кирмоқда\nМаҳаллий сартарошларнинг таъкидлашларича, ҳар куни бир нечта ёшлар сочларини тожик пойтахти мэриникига ўхшатиб турмаклаб қўйишни сўрашмоқда. Тожикистон президентининг катта ўғли Рустами Эмомали икки йилдан бери Душанбе шаҳар маъмуриятига раҳбарлик қилади.\nБишкекда сохта онкологнинг клиникаси беркитилади\nМилиция шифокор Ҳашим Зайналиевдан чиқиб кетмаслик тўғрисида тилхат олди. Бундан аввал унга нисбатан «Қонунга зид равишда шифокорлик билан шуғулланиш» моддаси бўйича жиноий иш очилган эди. Бу ҳақда Бишкек шаҳар ИИБ маълум қилди.


Москва метросидаги ҳалокатга алоқадорликда гумонланган икки расмий ҳибсга олинди\n18 январ 2021, Тошкент вақти: 15:40\nМосква метросида 15 июль куни вагонлар изидан чиқиб кетиши оқибатида ҳалок бўлганлар сони 23 кишига етди.\nМосква метросининг икки расмийси, сешанба куни рўй берган ҳалокат учун жавобгар, деб кўрилиб, ҳибсга олинди. Москва метросида 15 июль куни вагонлар изидан чиқиб кетиши оқибатида ҳалок бўлганлар сони 23 кишига етди. Ўнлаб одам жиддий жароҳатлар билан касалхонада қолмоқда.\nРоссия Тергов қўмитасининг 16 июль куни маълум қилишича, Москва метросининг катта инжинери Валерий Башкатов ва унинг ёрдамчиси Юрий Гордов метродан фойдаланиш хавфсизлик техникасини бузганлик айблови билан ҳибсга олинган.\nТергов қўмитаси Владимир Маркинга кўра, терговчилар ҳалокатга темир йўл стрелкаси механизмидаги носозлик сабаб бўлган, деган тахминни ўрганмоқда.\n16 июль куни Москвада ҳалокат қурбонлари хотирасига мотам эълон қилинди. Ҳалок бўлганлар орасида хорижликлар, жумладан, икки тожикистонлик, икки хитойлик, бир қирғизистонлик ва бир молдовалик бор.\nСешанба кун тиғиз пайтда рўй берган ҳалокатда Славянский Бульвар ва Ғалаба Боғи метро бекатлари ўртасида соатига 70 километр тезликда кетаётган поезднинг учта вагони изидан ичиқб кетди.


МАҚОМ САНЪАТИ БАРҲАЁТДИР\nСўнгги янгиликлар 05.12.2018 215\nҚарши маданият ва аҳоли дам олиш марказида "Мақом санъати барҳаётдир" номли илмий-амалий конференция бўлиб ўтди.\nВилоят маданият бошқармаси ҳамда Қарши маданият ва туризм коллежи ҳамкорлигида ташкил этилган илмий-амалий тадбирда вилоятимиздаги адабиётшунос, санъатшунос олимлар, ўқитувчи ва ўқувчи ёшлар, санъатсевар мухлислар иштирок этишди.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 11 ноябрда қабул қилинган "Ўзбек миллий мақом санъатини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида"ги ҳамда 2018 йил 6 апрелда қабул қилинган "Халқаро мақом санъати анжуманини ўтказиш тўғрисида"ги қарорлари ижросини таъминлаш мақсадида ўтказилган конференцияда халқимиз маданий меросининг ажралмас қисми бўлган миллий мақом санъатининг қадимий тарихи, теран фалсафий илдизлари, бетакрор бадиий услуби ва бой ижодий анъаналари ҳақида сўз борди.\nТадбир давомида вилоят мақомчилар ансамбли бадиий раҳбари Ёдгор Бозоров, Қарши давлат университети адабиётшунослик кафедраси мудири, филология фанлари доктори Нафас Шодмоновнинг мақом санъатининг бугунги ривожи ҳақидаги маърузалари барча учун қизиқарли бўлди. Шунингдек, ушбу миллий меросимизни ёш авлод тафаккурига сингдириш ҳамда халқаро майдонда тарғиб этишда ёш авлод вакилларининг ўрни беқиёс эканлиги ҳам таъкидланди.\nАнжуман якунида иштирокчилар мақом қўшиқларидан баҳраманд бўлишди.


Бошланғич таълим - умумий ўрта таълимнинг пойдевори ҳисобланади. Болаларда бирор иқтидорни сезиш, унга имконият яратиб бериш орқали бу иқтидорни ўстириш биз-устозлар олдида турган асосий вазифадир.\nМуҳтарам Президентимиз томонидан илгари сурилган "Ёшлар маънавиятини юксалтириш, уларнинг бўш вақтларини мазмунли ташкил этиш бўйича 5 та муҳим ташаббус" ўқувчиларнинг иқтидор ва салоҳиятинини юзага чиқаришда муҳим аҳамият касб этмоқда..\nБеш муҳим ташаббус ижроси доирасида мактабимизда турли танлов, тадбир ва очиқ дарслар ўтказилиши анъанага айланган. Жумладан, бошланғич синфларда ҳам ана шундай тадбирлар тез-тез ташкил этилмоқда. Мен раҳбарлик қилаётган ва дарс бераётган 4 "К"синфида "Математика фанлар ичра шоҳ, унинг сирларидан бўлингиз огоҳ" шиори остида ўтказилган очиқ дарс ана шундай тадбирлардан бири бўлди.\nСинфимда 31 нафар ўқувчи таҳсил олади. Машғулотлар жараёнида ҳар бир ўқувчининг ўзига хос қайсидир қобилиятини кашф қилиб бораман. Ўқувчиларим орасида алоҳида қобилиятга эга ўқувчилар талайгина. Масалан, Абубакр Раҳимжонов барча фанлардан аъло баҳоларга ўқиш билан бирга, адабиёт фанига қизиқади, ҳатто, шеърлар ёзади. Умуман, барча ўқувчиларнинг қизиқиш ва интилишидан келиб чиқиб, уларга кўмаклашаман, рағбатлантираман.\nКўпчилик математикани қийин фан деб ҳисоблайди, бу фанга қизиқмайди. Бу фикрни ўзгартириш, болаларни фанга қизиқтириш учун кундалик ҳаётимизда математиканинг нақадар зарурлигини, фаннинг ўзига хос, қизиқ томонларини кўрсатиб беришга ҳаракат қиламан. Айниқса, гуруҳларга бўлиниб, мусобақа тарзида ўтилган дарсларда ўқувчилар асло зерикмайди. Бундан ташқари, машғулотларнинг қизиқарли бўлиши учун эртаклар, саёҳатлар, ранг-баранг ўйинлардан фойдаланиш ҳам яхши самара беради.\nАндижон шаҳридаги 11- умумтаълим мактаби бошланғич синф ўқитувчиси.\nШу рубрикадаги бошка янгиликлар: « МУСИҚА ИНСОН ҚАЛБИНИ ЧАҚМОҚ КАБИ ЁРИТМОFИ ЛОЗИМ Мақсадимизга албатта эришамиз »


Ҳикояларда акс этган 40 оят: 8-оят Қизғончиқ — KUKALDOSH.UZ\n31.07.2021 / - Мақолалар, Талабалар учун\nЛобар ва Нигина иккиси дугона. Нигина Самимий қиз. Лобар эса бир оз қайсар ва ўз қарашларига эга. Бугун Нигиналарнинг уйига меҳмон келиши керак. Онаси харид учун бозорга кетди. Нигинага ширинлик пишириб қўйишини тайинлади. У барча зарур маҳсулотларни тайёрлаб ширинлик пиширишга киришди. Ширинликнинг хамири тайёр ҳолига келтирилгандан кейин уни пиширишга қолип йўқлиги ёдига келди. Ўзининг чиройли гул шаклидаги қолипини опаси олиб кетган эди. Уни олиб келиш учун ҳозир фурсат йўқ. Ширинликни тезроқ пишириш керак. — Ҳа айтганча, Лобарда бор эдию, деди Нигина енгил нафас олиб.\nЛобар кўп куттирмасдан эшикни очди. – Салом Лобар, сенда ширинлик пишириш учун қолипинг бор эдия, деди Нигина ишонч билан. — Ҳа бор, деди Лобар, — Нима эди? — Ҳозир шошилинч керак бўлиб қолдида, ўзимники опамда эди, деди Нигина Лобарни “ҳозир олиб чиқаман” дея жавоб беришига ишонч билан. – Нигина мани ўзи битта қолипим бор, бир марта қўшнимиз Диёрага берганимда қорайтириб берган шундан буён уни ҳеч кимга бермайман деб қарор қилганман, — деди Лобар тез-тез гапириб. — Шу ширинлигингни қолипсиз эпласанг ҳам бўладию! – Лекин меҳмонларга… дедию Нигина ортиқча гапиришни фойдаси йўқлигини билиб — ҳа майли деганича тарвузи қўлтиғидан тушгандек уйига қайтди. Шу куни ширинлик ҳамма кутганидак чиқмаган бўлсада Нигинани ҳеч ким койимади. Онаси меҳмонларни кузатгандан кейин қизини чаққонлигини алқаб мақтади.\nОрадан икки кун ўтди. Мактабда катта беллашувга тайёргарликлар бўлмоқда. Бугун барча синфлардан териб олинган қизлар бор маҳоратларини ишга солиб беллашадилар. Биринчи шарт ширинлик тайёрлаш, иккинчи шарт меваларни маҳорат билан безатиш. Иккинчи шартга келганда биринчи гуруҳ қизларининг орасида шовқин турди. “Лобар! деди гуруҳ сардори Карима исмли қиз жаҳл билан — Мевалардан барг ясайдиган пичоқни эҳтиётлаб ишлатгин дедимку сенга, мана синдирибсан, энди қандай ясаймиз, мағлуб бўлдикку! – Қизлар, нарги гуруҳ баргларини ясаб бўлибди улардан сўраш керак, — деди Фазилат исмли қиз мандаринни пўстларини ажратар экан. — Энди синдирган одамни ўзи улардан сўраб олиб келсин, бор Лобар! Карима ҳалиям жаҳлидан тушмаган эди. Лобар айбдорона нарги гуруҳ томонга юрди.\n— Қизлар узр ҳормайлар, бизга мевалардан барг ясайдиган пичоғингларни бериб тура оласизларми, деди Лобар хижолат бўлиб. Бундай пайтда ҳар қандай жамоа рақибини қўллаб қувватлашни истамаслиги кундай равшан. – Кечирасан бериб тура олмаймиз деди гапга чечан қизлардан бири. –Бериб турамиз, деди қизлар орасидаги Нигина, бу мени пичоғим, ундан фойдаланиб бўлдик, бизга бошқа керак бўлмайди, ма ол Лобар… Лобар шу пайтда уятдан қизариб кетди, эшитилар эшитилмас “раҳмат” дедию ортига қайтди. Жамоадаги қизлар Лобарнинг пичоқ билан келганини кўриб мамнун бўлдилар. Бугунги мусобақа қизларнинг фаол иштироки сабабли барча жамоаларнинг муваффақияти билан якунланди. “Дўстлик ғалаба қозонди” деди Мактаб мудираси барча қизларга қимматбаҳо совғаларни тақдим этаркан. Лобар қаршисида турган Нигинага миннатдор бўлиб қараб турар, уни қийин вазиятдан сақлаб қолган дугонасига қандай раҳмат айтишни билмас эди. Ҳамма уй-уйига тарқалар экан, Лобар Нигинани ёлғиз қолишини кутиб турди. – Нигина, мен сени ёнингда жуда хижолатдаман. Бугун нафақат мени балки бутун жамоамизни ғолиб бўлишига ҳисса қўшдинг,- деди Лобар ер чизиб. – Хижолат бўлма, деди, Нигина Лобарни юпатиб, мен агар сенга пичоқни бериб турмаганимда, Қуръони Каримда Аллоҳ зикр қилган Вайл соҳибларидан бўлиб қолар эдим. – Кимлар экан улар, менга ҳам айт деди Лобар кўзларини катта-катта очиб. Нигина Маъун сурасини ушбу оятларини қироат қила бошлади:\n فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ (4) الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ (5) الَّذِينَ هُمْ يُرَاءُونَ (6) وَيَمْنَعُونَ الْمَاعُونَ (7)\n4. Бас, шундай намозхонлар ҳолига войки,\n5. улар намозларини “унутиб” қўядилар,\n6. Риёкорлик қилаадилар\n7. Ва рўзғор буюмларини (кишилар омонатга сўрашганда) ман этадилар.\n— Нега шу гапларни ўзинг мендан ширинлик қолипини сўраган вақтингда айтмадинг? — деди Лобар овози бўғилиб, — Ҳар бир сўзни айтиш мавриди бўлади, муҳими бугун барчамизни жамоамиз ғолиб бўлди мен шундан хурсандман, кетдикми, деди Нигина ўйланиб қолган Лобарни қўлидан тутиб. Лобар бир сўз демасдан унга эргашди…