Африка халқлари нега оч қолмоқда? Очликнинг туб сабаби нимада? - 21 Февраля 2019 - Yangiliklar Olami - www.SherlarUz.CoM - SMS SHERLAR, SEVGI SHERLARI, YANGI\nПонедельник, 18.03.2019, 20:39\nГлавная » 2019 » Февраль » 21 » Африка халқлари нега оч қолмоқда? Очликнинг туб сабаби нимада?\nАфрика халқлари нега оч қолмоқда? Очликнинг туб сабаби нимада?\nБугунги кунда дунё кўриб турибди. Африка қитъасидаги ўнлаб давлатлар аҳолиси қурғоқчилик ва яна бошқа сабаблар туфайли очликдан азобланмоқда. Дунёнинг кўп давлатларидан африкаликларга гуманитар ёрдам жўнатилмоқда. Лекин бу кам. Чунки Африкада очлар кўп. Уларнинг барчасини тўйдириб бўлмайди. Лекин очлик юзага келишига биргина қурғоқчиликни сабаб қилиб кўрсатиш ҳам нотўғри. Негаки, Африка қитъаси жуда кенг, ер майдонларининг охири кўринмайди. У ҳолда нима учун озиқ-овқат, ичимлик сувидан халқ қийналмоқда? Масалан, Сомали, Кения, Эфиопияда ҳар йили биргина очлик оқибатида минглаб одамлар ҳалок бўлмоқда. Ўн минглаб одам қашшоқлик гирдобида қолиб кетган.\nДемак, агар таҳлил қилинадиган бўлса, очликнинг бош сабабларидан бири туғилишнинг кўплигидир. Бу давлатларда ўзи қашшоқ, қорнини тўйдира олмайдиган оилалар фарзандларни дунёга келтиришдан тийилмаяпти. Гарчи гўдаклар ўлими ҳам бу қитъада жуда кўпчиликни ташкил этса-да, барибир туғилиш ундан ошиб тушяпти.\nБундан ташқари, очликнинг яна бир сабаби сифатида Европа, Осиё давлатлари билан олиб бориладиган сиёсий ва иқтисодий муносабатларни кўрсатиш лозим. Ҳукумат раҳбарлари европалик, осиёлик сармоядорларга ер майдонларини узоқ муддатга ижарага беришади. Сармоядорлар эса бу майдонларда етиштирилган маҳсулотни бошқа давлатларга қиммат нархларга сотишни маъқул кўради. Маҳаллий аҳолининг очлиги билан иши йўқ. Айниқса, Покистон, Ҳиндистон, Хитой, Саудия Арабистонидан келадиган сармоядорлар Африка давлатлари ер майдонларининг жуда узоқ муддатли эгалари ҳисобланишади. Африка давлатлари раҳбарлари эса халқига бу ишни мамлакатга валюта оқиб келишини таъминлаш, иқтисодий аҳволни яхшилаш ниятида амалга оширилганини айтишади. Аслида бундай эмас. Кириб келаётган ўша валюталар раҳбарларнинг киссасига тушади-ю, қайтиб ёруғ дунёни кўрмайди.\nСомалини оладиган бўлсак, бу мамлакатда анчадан бери фуқаролар уруши тўхтагани йўқ. На давлат раҳбари бор, на қонун. Ҳар ким қурбига қараб тирик қолишга интилади. Шу сабабли ҳам террор гуруҳлари Сомалини ўзлари учун макон қилиб олган. Улар денгизда хориж кемаларини гаровга олиш, маҳаллий аҳолини қулликка маҳкум этиш билан шуғулланади. Қашшоқлик жонига теккан оилалар кўп ҳолатларда фарзандларини арзимас пул эвазига сотиб юборишади. Сотилган бола ёки қиз эса хожасининг қули ҳисобланади. Қулнинг қисмати ўзингизга аён.


Материалы за 30.05.2019 » "Kattaqo'rgon haqiqati" газетаси\n30 май, 2019 0 400\n30 май, 2019 0 372\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан тадбиркорларга яратилган кенг имкониятлар, қулайлик ҳамда имтиёзларни бирма-бир санайдиган бўлсак рўйхатни узоқ давом эттириш мумкин. Барчасида мақсад битта: тадбиркор ўз манфаати билан бирга, эл-юрт фаровонлиги учун хизмат қилсин. Аммо афсуски, бундай имконият ва шароитларга қарамасдан қонун кўзидан пана ишларни қилишга уринаётган "ишбилармонлар" ҳам\nМактаб таъмирига пул йиғилмайди (ми?)\n30 май, 2019 0 361\nУмумтаълим мактабларида навбатдаги ўқув йили якунланмоқда. Айни пайтда тумандаги умумтаълим мактабларида 48 623 нафар ўқувчи таълим олмоқда. Жорий йилда мактабларнинг 9-синфини 4 056 нафар ва 11-синфини 2 576 нафар ўқувчилар битиради. 26 майдан 15 июнга қадар мактабларда босқичли ва якуний назорат имтиҳонлари ўтказилади.\nЁз — 2019: жазирамадан сақланиши учун соғлиқни сақлаш вазирлиги тавсиялари билан танишинг\n30 май, 2019 0 483\nЎлкамизга жазирама ёз фасли кириб келмоқда. Маълумки, бу фаслда ҳаво ҳарорати кескин кўтарилиб, инсон саломатлигига салбий таъсир кўрсатиши мумкин. Шундай вазиятларда инсонлар салқин жойда ҳордиқ чиқаришади, офтоб урмаслиги учун турли усулларни қўллай бошлашади. Хўш, иссиқ ҳарорат таъсиридан қандай сақланишимиз, бу мавсумда қандай кийинишимиз ва овқатланишимиз лозим? Бу ҳақда Соғлиқни сақлаш\nЭшак барибир эшак-да!\n30 май, 2019 0 368\nШайтон ўзининг ёрдамчилари билан бир гўзал макондан ўтиб борарди.


Хитойда интернет-қидирув тизими хатоси туфайли вафот этган талабанинг иши бўйича тергов бошланди\n08:38 / 03.05.2016\nХитой амалдорлари ўзининг ўлимига машҳур қидирув сайти Baidu’ни айблаган талабанинг вафоти сабаблари бўйича суриштирув ишларини олиб боришмоқда. Бу ҳақида Reuters хабар берди.\n21 ёшли Вэй Цзэси апрель охирида вафот этди. У саратон касалининг кам учрайдиган турига чалингани учун Baidu интернет-қидируви орқали унга ёрдам бера оладиган шифокорларни топишга ҳаракат қилади.\nНатижада у Хитой Халқ қуролли полициясининг шифохонасига мурожаат қилди. У ерда Вэйни тажрибавий усуллар ёрдамида даволашга ҳаракат қилишди. Вей ва унинг оиласининг бу қарори тиббиёт муассасасининг обрўси ошишига сабабчи бўлди, шунингдек, ушбу касалхона шифокорлари телеэкранларда кўп бора намоён бўлишди. Бироқ даволаш услуби ҳеч қандай натижа бермади.\nЎлимидан олдин Вэй Цзэси Baidu асосчилари ва эгаларини фойдаланувчиларга ёлғон мълумотлар тақдим этаётганликда айблади. Бундан ташқари, ёш йигит даволаниш учун мурожаат этган касалхона ўзининг самарадорлик кўрсаткичларини ошириб, беморлар изоҳларини ёлғонга айлантириб боришини хабар берган.\nBaidu эгалари Вэйнинг яқинларига ҳамдардлик билдириб, ички суриштирув олиб боришларини маълум қилишган.\nBaidu интернет-қидирув тизими 2000 йилда ишга туширилган. Айни дамда Baidu қидирув индексида 750 миллионга яқин интернет-саҳифалар, 80 миллиондан ортиқ суратлар ва 10 миллионта медиафайллар мавжуд.


Қориндаги ортиқча ёғлардан спортсиз xалос бўлиш мумкинми? - 12 Июля 2017 - BEPUL MP3 KO'CHIRISH, VIDEO KLIP, FOTO SURATLAR, YANGI\nГлавная » 2017 » Июль » 12 » Қориндаги ортиқча ёғлардан спортсиз xалос бўлиш мумкинми?\nҚорин соҳасидаги ортиқча ёғлардан азият чекувчи аёл борки барчаси билади: ҳипчабел бўлиш учун кам еб, кўп ҳаракат қилиш керак! Аммо бу қоидага амал қилиш унчалик ҳам осон эмас-да. «Кўп ҳаракат қил ва кам е» қоидаси шак-шубҳасиз самара беради, айниқса, ёшларга. Бироқ ўрта ёшли хонимларга-чи? Уй, иш, маиший муаммолар спорт билан шуғулланишга вақт ҳам, ҳафсала ҳам қолдирмайди. Шунинг учун бугун сизларга ўрта ёшлиларга мос озиш ва ортиқча ёғлардан xалос бўлиш йўлларини ўргатамиз.\nСтрессга «Йўқ», уйқуга «Ҳа» деймиз!\nТадқиқотларда кўҳликкина аёллар стрессга, ҳис-ҳаяжонга берилувчан бўлишлари аниқланган. Яъни бундай аёлларнинг организмида қон таркибини ва моддалар алмашинувини ўзгартириб юборувчи стресс гормонлари кўп ишлаб чиқарилади. Натижада, асабийлашганда, ҳис-ҳаяжонга берилганда, алам устида таркибида шакар ва ёғ мўлу кўл бўлган ширинликларни қандай қилиб паққос туширганларини билмай қолишар экан. Агар белингиз ҳипчадай бўлишини истасангиз, бугунданоқ бу одатингизни унутинг. Яхшиси уни уйқу билан алмаштиринг. Бир кунда 8-9 соат уxлашга одатланинг, шунда асабларингиз жойида, кўнглингиз эса хотиржам бўлади.\nГормонал мувозанат ҳам муҳим\nВазнингиз ортаётганини сезишингиз билан эндокринолог шифокор қабулига ёзилинг. Ҳеч кимга сир эмаски, гормонлар фаолиятининг бузилиши вазн тўплашга олиб келади. Қалқонсимон без ва жинсий гормонларни текширтиринг.\n«Кам енг ва кам ҳаракат қилинг»\nМаслаҳатимизга ажабланманг, гап шундаки, «Кўп ҳаракат қилинг» ибораси остида фаол жисмоний машқлар, яъни: спорт мажмуасига ҳафатасига 4 марта бориш, югуриш ва аэробика машғулотлари ётади. Аммо бир нарсани ёдда тутинг, узоқ давом этган фаол жисмоний машқлар иштаҳангизни шунақаям очиб юборадики, сўнг қанча таом еб юборганингизни билмай қоласиз. Натижада, йўқотилган калория ўрнини осонгина қоплаганингиз камдай, семизликка ҳам замин яратасиз қўясиз. Мушакларингиз чиниқади, лекин қориндаги ёғлар ўз жойида қолиб кетаверади. Шундай экан ўзингизни машқлар билан қийнаманг, яёв кезиш режимига ўтинг, ўзингизни мажбурлаб, қийналиб эмас, сайрдан роҳатланган завқланган ҳолда бу ишни бажаринг. Масалан, кечки овқатдан сўнг сайрга чиқинг, ишга бораётганда ва қайтаётганда автобусдан бир бекат аввал тушинг-у, у ёғига пиёда уйингизга етиб олинг.\nКам-кам ва тез-тез 5 маҳал таомланишга ўтиш вақти келди. Таомланиш режимингиз нонушта, иккинчи нонушта, тушлик, толмачой ва кечки овқатдан иборат бўлсин. Шу билан бирга овқат миқдори ҳам доимгидан камроқ бўлишига аҳамият Беринг. Айтайлик фақат шўрва, гўшт ва салат ёки гарнир ва сабзавотлар яхши таклиф. 3 хил таомдан иборат тушликни унутинг, шунчаки очлик ҳиссидан қутулиш учунгина таомланинг, қорин ва кўзни тўйдириш учун эмас.\nОқсилли маҳсулотларни кўпроқ истеъмол қилинг. Дастурхонингизда, албатта, балиқ, туxум, ёғсиз гўшт ва сут махсулотлари турсин. Улар қоринни тўқ тутади, тўқ қоринга эса ҳадеб иштаҳангизни очавермайди. Мева ва сабзавотларни ҳам мунтазам равишда тановвул қилишни унутманг.\nҚорин муаммоси аёллардан кўпроқ эркакларда учрайди. Уларга юқоридаги маслаҳатларга қўшимча равишда кичик тавсиямиз бор: спиртли ичимликлар ичишни бутунлай ташланг. Ҳар қандай турдаги спиртли ичимликлар ёғ тўқималари эришига тўсқинлик қилади. Спиртли ичимликларда ҳам калория бўлишини билармидингиз? Танангиз маст қилувчи ичимликни қабул қилганда, ундаги спиртни организмдан чиқариб юбориш билан шуғулланади, калорияни йўқотиш билан эмас.\nXуллас, англагангиздек, мўжиза ўзидан ўзи юз бермайди. Спорт билан шуғулланмасангиз ҳам, барибир, нимадандир воз кечишингиз керак. Шундай экан, ҳаракатдан тўхтаманг. Ахир сиз хушбичим қомат ва соғлом кўринишга муносибсиз.\nКатегория: Foydali maslahatlar / Полезны советы | Ko'rganlar:: 236 | Добавил: www.BePuL.NeT | Теги: #habarlar, #uznews, #новости, #newsuz, #Yangiliklar, #ahborot, #Yangilik, #news, #xabarlar | Рейтинг: 0.0/0


ҚУРБОНЛИК УЛКАН САВОБ\nХалқимиз азалдан Қурбон ҳайитини Зулҳижжа ойининг ўнинчи кунида байрам сифатида нишонлаб келади. Ҳайит куни мўмин-мусулмонлар Ҳайит намози ўқиб, эҳсонлар қилади ва ота-она, ёру биродар, қариндош-уруғларни зиёрат қилади ҳамда қўни-қўшни, етим-есир, бева-бечора ва беморларнинг ҳолидан хабар олади. Бордию аразлашганлар бўлса Ҳайит куни бир-бирларидан узр сўраб, кунгилларни шод этади. Шунингдек, бу кунларда оталар фарзандларига сайил харжи берсалар, оналар эса қизларини ёнига олиб қўлларига хина қўйиб, кўзларига сурма суртади. Муқаддас динимизда бу ишларнинг барчаси ниҳоятда улкан хайрли ва савобли амаллардан саналиб, уларни бажаришга халқимиз алоҳида эътибор билан қарайди.\nИслом динида Қурбонлик молиявий ибодат бўлиб, унинг моҳияти Аллоҳга бандалик қилган ҳолда, унинг неъматлари учун шукрона этмоқ ва фидокорлик қилмоқдир. Қурбонлик луғатда “яқинлашмоқ” маъносини билдирса, шариатда Қурбон ҳайити кунларида Аллоҳга маънавий яқинлашиш мақсадида ҳайвон (жонлиқ) сўйиб муҳтожларга тарқатиш тушунилади.\nАслида, бой – қарзи ва яшаётган уйи ва зарурий эҳтиёжидан ташқари закот нисобига етарли маблағга эга ва муқим бўлган (ўз элида доимий яшаётган) ҳар бир мусулмон кишига қурбонлик қилиш вожиб ҳисобланади.\nМихнаф ибн Сулайм розияллоҳу анҳу: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан Арафотда турган эдик. Мен У зотнинг: Эй одамлар, ҳар бир уй аҳлига ҳар йили қурбонлик лозимдир”, деганларини эшитдим”, - деди. (Имом Термизий ривояти).\nШунингдек, бу амалнинг фазилати ҳақида бошқа ҳадисларда қурбонликнинг қони ерга оқиб улгурмасдан қурбонлик қилаётган кишининг гуноҳлари мағфират қилиниши ва қурбонлик қилинган ҳайвоннинг жунлари миқдорича савобланиши башорат қилинган: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Фотима розияллоҳу анҳога: “Туринг ва бориб қурбонлигингизга гувоҳ бўлинг. Унинг қонини биринчи томчиси томиши билан сизнинг ўтган гуноҳларингиз мағфират қилинур”, дедилар. Шунда Фотима розияллоҳу анҳо: “Эй Аллоҳнинг Расули, бу (қурбонликнинг қонини биринчи томчиси томиши билан гуноҳларни мағфират қилиниши) биз – аҳли байт (пайғамбар оиласи)га хосми ёки биз ва мусулмонларга умумийми?”, - деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Йўқ. Барча мусулмонларга умумийдир”, дедилар.\nУлуғларимиз қурбонлик қилишнинг фазилати ва савоби нақадар улуғ эканлиги сабабли бой бўлмаган киши ҳам бир қўйни сўйишга қодир бўлса, қурбонлик қилса яхши бўлади, деб айтишган.\nҚурбонлик учун сўйишга ярайдигна жонлиқлар: беш ёшга тўлган туя, икки ёшга тўлган қорамол, олти ойликдан ошган қўй ва бир ёшли эчки. Қурбонлик учун сўйишга ярамайдиган жонлиқларни: хўроз, товуқ, кўрка ва ғоз каби уй паррандалари ҳамда гўшти ейиладиган ёввойи ҳайвонлар.\nҚўй ва эчкини бир киши, туя ва қорамолни эса бир кишидан етти кишигача бирлашиб, барчаси қурбонлик нияти билан сўйса бўлади. Қурбонлик қилинган ҳайвон гўшти, ёғи, териси ва бошқа нарсалари сотилмайди. Уларни ихтиёрий равишда бировларга бериш ёки оиласи учун ишлатиш мумкин. Агар териси сотилса, пули садақа қилинади.\nҚурбонлик учун танланган жонлиқ ўта озғин, сўйиш жойигача юриб бора олмайдиган ҳолдаги чўлоқ, кўзи кўр, қулоғи, шохи ёки думининг учдан бир қисмидан кўпроғи кесиб ташланган бўлса қурбонликка ярамайди. Чунки, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Тўрт нарса қурбонликка жоиз эмас - ғилайлиги, беморлиги, чўлоқлиги очиқ-ойдин бўлган ҳайвон ва мияси аланиб қолган ҳайвон” - деб марҳамат қилганлар.\nҚурбон ҳайити куни ҳайит намози ўқиб бўлингандан сўнг қурбонлик сўйиш бошланади. Чунки, Аллоҳ таоло “Кавсар” сурасининг 2-оятида шундай марҳамат қилади:\n“Бас, Раббинг учун намоз ўқи ва қурбонлик сўй”.\nОятда аввал ҳайит номозини ўқишга буюрилиб, сўнг қурбонлик қилишга амр қилинмоқда.\nШунингдек, “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг хутба айтиб туриб: “Албатта, бугун (ҳайит куни) биринчи бўлиб қиладиган ишимиз — намоз ўқимоқ, кейин эрса, бориб қурбонлик қилмоқдир. Кимки шундай қилса, бизнинг суннатимизни бажо келтирибди!” – деганлар”.\nҚурбонликни уч кун ичида яъни ҳайит намози ўқиб бўлингандан бошлаб то ҳайитнинг учинчи куни қуёш ботгунга қадар сўйиш мумкин. Бироқ, қурбонликни ҳайитнинг биринчи куни сўйган афзалдир. Жонлиқни сўйиш қўлидан келса, қурбонлик қилаётган кишининг ўзи сўяди. Қўлидан келмаса, биладиган кишига сўйдиради ва ўзи ёнида қурбонлик қилинаётган ҳайвонга қўлини текизиб қурбонлигини қабул бўлишини сўраб дуо қилиб туради. Сўйган кишига хизмат ҳақи сифатида қурбонлик гўштидан (териси ва бошқа нарсаларидан) бериш жоиз эмас. Унга пул бериб, рози қилинади.\nҚурбонлик гўштининг учга бўлиб, бир қисмини кам таъминланган муҳтожларга тарқатиш, бир қисмини келган мехмонларга пишириб бериш ва яна бир қисмини кейинчалик ейиш учун олиб қолиш мустаҳабдир. Агар қурбонлик қилувчи серфарзанд бўлса, тарқатиш ўрнига ҳаммасини оиласи эҳтиёжи учун қолдирса ҳам бўлади.\nҚурбонлик диний ибодат бўлишидан ташқари, айни вақтда унинг ахлоқий ва иқтисодий аҳамияти ҳам жуда катта. Қубонлик гўштининг бир қисмини моддий имконияти ночор оилаларга, етим-есирларга берилса уларнинг ҳам қозони қайнаб, уларга хурсандлик улашишлик билан бирга улкан ажр-савобга ҳам эга бўлади. Муҳими, бу хайрли иш жамиятдаги ижтимоий ёрдам ва бирдамликнинг гўзал намуналаридан бири ҳисобланади.\nКиритилган вақти: 24/08/2016 00:00; Кўрилганлиги: 3373\nМатериал манзили: https://www.sammuslim.uz/articles/qurbonlik--ulkan-savob\nЧоп этилган вақт: 25/09/2021 18:20


Москвада самолёт ҳалокати оқибатида 41 одам нобуд бўлди (ВИДЕО)\n03 март 2021, Тошкент вақти: 16:50\nМоскванинг Шереметьево аэропортида ҳалокатга учраган самолёт.\nРоссия тергов қўмитаси якшанба куни кечқурун Москванинг Шереметьево аэропортида Аэрофлот ширкатининг "Сухой Суперджет" самолёти ҳалокатга учрагани оқибатида 41 одам, жумладан экипажнинг бир аъзоси нобуд бўлганини маълум қилди.\nСамолёт бортида 73 йўловчи ва экипажнинг беш аъзоси, жами 78 нафар одам бўлган. Улардан 37 нафари тирик қолди. Аэрофлот тирик қолган 33 йўловчининг рўйхатини эълон қилди. Тирик қолганлардан камида икки нафарининг аҳволи оғир. Беш нафар йўловчи касалхонага ётқизилди.\nШереметьево аэропортидан Москва вақти билан 17:57да учган SU-1492 Москва – Мурманск самолёти учувчилари 18:25да авария ҳолати юз берганини маълум қилиб, беш минутдан сўнг аэропортга қўнган ва самолёт ёна бошлаган.\nАэрофлот ширкати матбуот котиби аэропортга қўнган самолётдан одамлар 55 секунд ичида эвакуация қилинганини, бу эса меъёрларда белгиланганидан анча тез эканини айтди. Бироқ “Интерфакс” агентлиги манбаларга таянган ҳолда, самолётнинг дум томонидаги йўловчиларнинг бир қисмини эвакуация қилишга улгурилмаганини хабар қилди.\nСамолёт учувчиси Денис Евдокимовнинг айтишича, самолётга чақмоқ теккан ва шундан сўнг ер билан алоқа узилиб, учиш тизимининг бир қисми ишдан чиққан. Бироқ самолёт ҳавода ёнмаган. Самолёт қўнаётган пайтида ерга урилган ва шундан сўнг ёнғин бошланган.\nЎзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев мазкур ҳодиса оқибатида инсонлар ҳалок бўлгани муносабати билан Россия президенти Владимир Путинга ҳамдардлик мактуби йўллади.\nШавкат Мирзиёев ҳалок бўлганларнинг яқинларига самимий таъзия ва ҳамдардлик билдириб, жароҳат олганларнинг тез фурсатда соғайишларини тилаб қолган.


ШУКРОНА АЙТИШНИ СИЗДАН ЎРГАНДИМ... - UzTV New York, Inc.\nШУКРОНА АЙТИШНИ СИЗДАН ЎРГАНДИМ…\n01/02/2015 | Filed under: SOCIETY,UZ TV NEWS | Posted by: admin\nҲеч ўйлаб кўрганмисиз, алломаи замонлар, буюк донишмандлару мутаффаккирлар сиймоси ҳамиша кўз ўнгимизда нуроний кўринишда намоён бўлади. Халқимиз орасида ҳизр назар қилган, деган жумла таърифида ҳам ана шундай нуроний қиёфага ишора мужассам этган. Ёши улуғ муҳтарам кишилар билан учрашганимизда онгли равишда қадриятларимиз, анъаналаримизга риоя қилишга эҳтиёж сезамиз. Падари бузрукворларимиз, волидаи муҳтарамаларимизга кўрсатган эҳтиром туйғуси уйғонади қалбимизда. Уларни эъзозлаб, кўнгилларини кўтаргимиз келади, ўгитларини тинглаймиз, дуоларини оламиз. Бинобарин, кекса авлод билан қалбимиз ўртасида эзгулик кўприклари ўрнатилган. Ҳа, уларни борлиги жуда улуғ неъмат эканлигини унутишга ҳаққимиз йўқ.\nУмр бекатларида изтиробга тушсак, табаррукларимиз ҳузурига ошиқамиз. Ҳаётнинг ўнқир-ўнқир йўлларида қоқилсак, улар бизни руҳан суяб, қўлимиздан тутади. Зафарлар қояси сари баландлаб борарканмиз, боболар синиқ табассум ва танбеҳ билан бизни кибр, манманликдан халос этадилар. Меъёрни унутган кунимиз, уларнинг насиҳатлари фикримизни тиниқлаштиради. Зотан, кексаларнинг бой ҳаётий тажрибаси бор. Турмуш синовлари, машаққатли кунлар боболарнинг иродасини тоблаган. Саховатда беназирларимиз очни тўйдирганлар, усти юпунга тўн кийдирганлар. Етимни бошини силаб, мусофирга бошпана берганлар. Агар теран улуғларимизни умр йўлини кузатиб, теран мушоҳада қилсак, қалбимиз уйғонади.\nИккинчи жаҳон уруши, урушдан кейинги қаҳатчилик, мустабид тузум тайзиқларини кўриб, оғир кунларга гувоҳ бўлиб, ҳаётга ташналик билан боқиб, дориломон кунлар нашидасини сураётган кексаларимиз биз учун том маънода шукронаи давлатдир.\nКечагидек ёдимда. Хизмат тақозоси билан пиру бадавлатлар истиқомат қилаётган файзли хонадонга борганман. Шинам, покиза ўриндиққа чўккан онахон косага нон тўрғаб, уни ивитиб емоққа тутинди. Ўғли бу ҳолатдан ўнғайсизланиб уйда егуликлар сероб, лекин онамиз қуруқ нонни шундай ейишни хуш кўрадилар деди. Очарчилик йилларини бошидан кечирган кекса кампир нигоҳини тепага, ўғлига қаратиб, сиз ёшлар ҳали ноннинг мазасини яхши билмайсизларда, қуввати етмиш икки томирингга етиб боришини билмайсизларда деганди. Мушфиқ она бир замонлар зоғора нон ҳидидан хумори ёзилгани, бир бурда емай ухлаб қолгани, очликдан силласи қуриб бемор ҳолга келган кишиларни кўргани ҳақида афсоналар сўзлади.\nШу равишда она ўтмиш ҳикоялари билан болалари, набираларига шукрона айтишни ўргатаркан.\nКексалик палласида инсон донишмандлик мақомига кўтарилади. Сўзлар салмоқли, қадамлар вазмин тортади. Уларни оташин қалб билан ардоқлаш, гапларини малол олмаслик, кўнгилларини оғритмаслик, сабр ва эътибор билан хизматларини адо этиш ҳар бир фарзанднинг муқаддас вазифаси саналади.\nБолажон халқмиз. Нуридийдаларимизга меҳр бериш билан бирга улардан қуёш каби ҳароратли меҳрни кутамиз. Мазкур 2015 йил Кексаларни эъзозлаш йилида нуронийлар билан ёш авлод ўртасидаги ришталар мустаҳкамланади. Бағри бутун оилаларда олтин тўйлар бўлади, ҳурмат-эҳтиром кўрсатиш шодиёналари нишонланади!!!….


21 октябр 2020, Тошкент вақти: 23:37\nЎзбекистонда 1 апрелдан бошлаб мобил телефонларининг IMEI кодларини автоматик тарзда рўйхатга олиш жараёни бошланади.\nАхборот технологиялари ва коммуникацияларни ривожлантириш вазирлигининг билдиришича: “Қурилмани автоматик рўйхатдан ўтказганлик учун ҳақ олинмайди ва абонентлардан уларга тегишли қурилмани рўйхатдан ўтказиш учун ҳеч қандай ҳаракатлар талаб этилмайди – рўйхатга олиш ҳаракатлари тизим оператори ва алоқа операторлари томонидан амалга оширилади”.\nРасмий маълумотда билдирилишича, IMEI кодларнинг рўйхатга олиниши ортидан аҳоли контрафакт, ўғирланган ёки йўқолиб қолган, божхона назоратидан ўтмаган мобил телефонлардан фойдаланишининг олди олинади.\n«Бугунги кунда GSMA базасига 43 мамлакатнинг 118 та мобил оператори уланган ва улар орасида ўзаро ахборот алмашинуви йўлга қўйилган. Шунинг учун бир мамлакатда ўғирланган қурилманинг бошқа мамлакатлар ҳудудида ишлатишни чекланади», дейилади хабарда.\nМаълумотларга қараганда, Ўзбекистонда мобил алоқа абонентлари сони 22 миллиондан ошади.


Павел Дуров Telegram ишлайдиган алгоритм асосида янги интернет тизимини яратмоқчи — Sof.uz\nПавел Дуров Telegram ишлайдиган алгоритм асосида янги интернет тизимини яратмоқчи\n11.02 18:47 241 Технология\nTelegram асосчиси Павел Дуров Интернет ўрнини босадиган муқобил экотизим ишлаб чиқмоқда. test.ton.org сайтида TON (Telegram open network) платформасида сайтлар яратиш бўйича кўрсатма жойлаштирилди.\nТехник жиҳатдан TON’даги сайтлар одатий сайтларга жуда ўхшаш бўлади, уларга “одатий Интернет”даги прокси-серверлар орқали кириш мумкин бўлади.\nХабарда айтилишича, TON сайтларидан блокчейнга асосланган платформанинг бошқа хизматларига уланиш учун фойдаланиш мумкин.\nИшлаб чиқарувчилар фикрича, TON ҳозирги Интернетнинг ўрнини босадиган экотизим вазифасини ўтайди. Сайтларга қўшимча равишда, у ўз хизматларини, дастурларини ва браузерларини таклиф қилади. TON осонлик билан амалдаги дастурлар билан интеграциялаша олади деб ишлаб чиқарувчилар ваъда беришмоқда.\nПлатформа 2019 йилнинг май ойида инвесторлар учун тест синовидан муваффақиятли ўтган.\nTON кўплаб хизматларга эга бўлади, бироқ уларнинг энг муҳими TON Payments тўлов тизими ҳамда криптоҳамёни ҳисобланади.\nШунингдек, “янги Интернет”да файлларни сақлашга мўлжалланган TON Storage, TON Proxy ҳамда TON VPN ҳам бўлади.\nTelegram Open network (TON) Telegram асосчиси Павел Дуровнинг лойиҳаларидан бири бўлиб, платформа Telegram ишлайдиган алгоритм асосида ишлайди.\nTelegram ижтимоий тармоғи шу вақтга қадар амалга оширилган хакерлар ҳужумига муваффақиятли дош бера олгани учун ҳам, TON АҚШдаги “Кремний водийси”да жойлашган инвесторларнинг ҳам диққатини жалб қила олган эди.\nМавзуга доир: Telegram асосчиси АҚШда судга чақирилди\nтелеграм Павел Дуров ТОН\nБугун, 12:32 1007 Технология\n26.03 21:16 453\nФХХ Россиядаги олигархлар ҳақида маълумот тарқатадиган телеграм-канални ёпиб қўйди\n5.02 14:47 345 Жаҳон\n31.01 16:09 361


Ўзбекистонликлар ароқхўр бўлиб кетяптими?\nОзодликнинг навбатдаги Баҳс майдонида ўзбекистонликларнинг спиртли ичимликларга муносабати қайси томонга ўзгаргани ва ўзбек жамиятидаги ароқхўрлик хусусида баҳс юритилди. Баҳс майдонига ана шу муаммони кузатиб келаётган баҳслашувчиларни таклиф этдик.\n"Ўзбекистонликлар ҳақиқатан ҳам ароқхўр бўлиб кетяптими?" деган мавзуни танлашимизга сабаб халқаро тадқиқот марказларининг бир ҳисоботи сабаб бўлди.\n“Economist” нашрининг “International Wine & Spirit Research” тадқиқот маркази тайёрлаган ҳисоботга таяниб хабар қилишича, Ўзбекистон ароқни энг кўп истеъмол қилувчи 10 давлат рўйхатидан жой олган.\nЎзбекистонликлар ароқ ичиш бўйича дунёда Россия, АҚШ, Украина, Беларус, Қозоғистондан кейинги ўринда турибди, холос.\nҲисоботга кўра, Ўзбекистонда 2012 йили ҳаммаси бўлиб 0,1 миллиард литр ароқ ичилган ва киши бошига 4,4 литр ичкилик тўғри келган.\nШу ҳақдаги мақолага шарҳ қолдирган тошкентлик Ботирнинг ёзишича, ароқ ичувчилар Ўзбекистонда кўпчиликни ташкил этади:\n“Ҳисоблаб қарасам, 10 та танишимдан камида саккиз нафари ичиб туришади. Лекин ҳеч бири сурункали ичмайди, менимча, энг асосийси шу”, деб ёзади Ботир.\nБироқ, қўқонлик Абдураҳмонга кўра, сўнгги йилларда ароқ ичувчилар сони кескин камайган. Абдураҳмон бунга намозхонларнинг кўпаяётганини, ароқсиз тўйлар кўп ўтказилаётганини мисол қилиб келтиради.\nЎзбекистонликларнинг ароқхўр бўлиб кетаётганида ҳукуматнинг ҳам ҳиссаси бўлаётганини Озодлик тингловчилари бир неча бор айтган эди.\nФарғоналик тингловчи ҳалол таомлар сотадиган ошхоналарга маҳаллий раҳбарлар томонидан бўлаётган босимлар, хусусан, спиртли ичимликлар соттириш мажбурияти ҳақида қуйидагиларни айтганди:\n“Фақат водийда эмас, балки Тошкентда ҳам жума намози ўқиладиган масжидлар олдида спиртли ичимликлар сотиш авваллари тўхтатилган эди. Яъни, шундай жойларда магазини, чойхонаси, ошхонаси бор одамлар “спиртли ичимликлар ичиш ман қилинади” деб ëзиб қўйишган. Лекин шуларга ҳам тазйиқ ўтказиш бошланди. “Нимага бу ëзувни қўйдинг? Олиб ташлайсан” деб айтишди, деган эди фарғоналик тингловчи.\nХўш, ҳақиқатан ҳам ўзбекистонликлар ароқхўр бўлиб кетяптими ёки халқаро тадқиқот маркази берган бу ҳисобот бир оз бўрттирилганми?\nРоссия ва Қозоғистондаги ўзбекистонлик меҳнат муҳожирлари чиндан ҳам ароққа муккасидан кетаяптиларми?\nБаҳс майдонида ана шу саволлар юзасидан мунозара юритилди.\nБаҳсда Марғилон шаҳридан 32 ёшли тадбиркор Зикриллохон, Жиззах вилоятининг Зарбдор туманидан 45 ёшли инсон ҳуқуи фаоли Зиёдилло Раззоқов ва Санкт Петербург шаҳридаги тошкентлик 36 ёшли Маъруфжон иштирок этди.\nБаҳс майдони: Ўзбекистонликлар ароқҳўр бўлиб кетяптими?


Абдуқаҳҳор Иброҳимов. Хотинмасжид (эссе) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологиясиАбдуқаҳҳор Иброҳимов (1939-2020)Абдуқаҳҳор Иброҳимов. Хотинмасжид (эссе)\nХХ аср эллигинчи йилларнинг бошлари, ўспиринликдан ўтиб, ўсмирликка илк қадамлар қўйган кезларим эди. Йилнинг шундай пайти эдики, Қиш билан Кўклам тортишар, Қиш “Давом этавераман” деса, Кўклам “Ўринни бўшатиб қўй, энди менинг галим келди” дерди, яъни баъзан Қиш изғирини эсса, баъзан Кўклам ели келарди. Шундай кунларнинг бирида тушдан кейин мактабдан келдим-да, уйда ўтиролмай қолдим, кўнглим ниманидир, балки кимнидир истарди, лекин бу “ниманидир”, “кимнидир”ни билмасдим. Тушки овқатни ҳам қилмай боққа отландим. Онамнинг “Ўғлим, овқатланмайсанми?” деганларига қарамай йўлга чиқдим. Ҳастимомдан Зарқайнар кўчасию Эски Жўва майдони орқали Хадрага келиб, 8-трамвайга ўтирдим. Икки тийин тўлаб “Кўкча”га келдим.\nКўнгил безовта, ғаш, хира, нотинч, мажҳул пайтларда қабристонларга бориб, азиз-авлиёларнинг, ота-боболарнинг мозорлари зиёрат қилинса, кўнгил равшан тортади, деган тавсияни ўқиган эдим. Шу тавсия ёдимга тушиб, Шайх Зайниддин жоме масжиди томон юрдим. У пайтларда харсанг ётқизилган учта зинадан кўтарилиб, масжид дарвозаси остонасига чиқиларди. Шу сабабли туб аҳоли Пастбозордан бошланиб, Назарбекка олиб борувчи Тошкўчанинг бу қисмини “Мозортеги” деб атарди. От минган йўловчилар бу ерда отдан тушиб, пиёда ўтишарди.\nМасжид ҳовлиси орқали ўтиб, Шайх Зайниддин бува қабристонига “Қиёмат яқин”, “Қиёмат яқин”, “Қиёмат яқин” дея қадам қўйдим. Аввало Шайх Зайниддин бува мақбарасига яқин бориб, ғиштин супачага қиблага қараб ўтириб (у пайтлари мақбара эшиги қулфлоқлик бўларди, ичкарига киритилмасди), Қуръони Каримнинг “Фотиҳа” ва “Ихлос” сураларини тиловат қилиб, савобини Шайх Зайниддин бува, у кишининг авлодлари ва қабристонда ётган барча мўмин-мусулмонлар, муслималар руҳига бахшида этдим. Руҳим анча равшан тортди.\nЭллик метрча орқага қайтиб, бобом Иброҳимҳожи отанинг ғиштин сағаналари ёнига келдим. Бу ерда чўккалаб ўтириб тиловат қилиб, савобини бобом руҳларига, у кишининг вафот этган зурриёдлари руҳига, Иккинчи жаҳон урушидан қайтмаган Мансурбой амаким, отам Абдусамад Иброҳимҳожи ўғли руҳи покларига бағишладим. Кўнглим янада равшанлашиб кетди.\nҚабристондан чиқа бошлаганимда, кўзим ер бағирлаб ётган, ҳажми катта китобнинг муқовасидек оқ мармар тахтачага тушди. Синчиклаб қарасам, унда арабча сулс хатида “Абдураҳим қизи” деган ёзув бор, холос. Марҳуманинг на исми шарифаси, на туғилган ва вафот этган йили бор. Ҳайрон бўлдим. Шу пайтгача менинг кўзим тушган хотира лавҳаларда марҳум ёки марҳуманинг исми, отасининг исми, туғилган ва вафот этган йили ёзилган бўларди. Саволимга жавоб топиш умидида эшигига “Имом хатиб” деган лавҳа ўрнатилган ҳужрага яқин бордим. Ичкаридан Қуръон тиловати эшитиларди. Тиловат тугаб, фотиҳа ўқилгач, салом бериб остонадан ичкарига бир қадам босдим:\n– Ваалайкум ассалом! Келинг, жиян, – дедилар хонанинг қуйироғида жойлашган танчага бағрини бериб ўтирган ўрта яшар, сийрак соқол киши. Мен бу хонани торгина бир ҳужра бўлса керак, деб ўйлардим, чунки ҳовли томонда бир тавақали эшик ва битта деразаси бор эди-да. Йўқ, хона ўн бир ёғочли, тўсин ораларига тоқи (васса) қўйилган росмана уй экан. Тўрида ўртаси токчали иккита тахмон, икки томон деворлари қатор токчалик эди. Танча устида думалоқ мис баркаш турарди, унда ушатилган каллақанд, новвот ва сочиққа ўралган ёпган нон.\nМен хона соҳибининг салобати босиб, тик турардим. У киши мулойимлик билан мени ўтиришга ундади.\n– Ўтиринг, марҳамат, – дея танча ёнига таклиф этди. – Жиян, агар адашмасам, биз кўз танишлармиз. Сиз жума намозларида масжидимизга келиб турасиз, тўғрими?\n– Ҳалимкўп маҳалласидан келиб кетаман, – дедим мен. – Нариги томондаги Оқилон маҳалласида туғилганман. Шаҳар ҳовлимиз катта бозорга яқин Бедабозор маҳалласида эди, ҳозир у давлатга ўтиб кетган, ертўламиз чойхона қилинган, 84-чойхона.\n– Иброҳимҳожи отанинг набираларидан экансиз-да?\n– Бу масжидни, ёнимиздаги қабристонни обод қилишда Иброҳимҳожи отанинг катта ҳиссалари бор. Бу ҳужрани, ёнимиздаги ноиб имом ва мутавалли ўтирадиган худди шундай ҳужрани, чап томонимиздаги хонақоҳ олдидаги катта айвонни, қарши томонимиздаги гўрковхона, қоровулхона ва гувалахоналарни бобонгиз қурдирган, Шайх Зайниддин бува мақбарасининг пештоқини қайта бунёд этган. 1866 йилда Тошкентда қаттиқ зилзила бўлганда Тошкентдаги кўпгина бинолар, жумладан, Хўжа Носируддин Аҳрор валий жоме масжиди, Шайх Зайниддин мақбарасининг пештоқи қулаб тушган. Мақбара то 1922 йилгача пештоқсиз хароб бўлиб ётган. Ўша йили бобонгиз Кўкча Оқтепаси мавзеида махсус ғиштхумдон қурдириб, пишган ғиштларни масжидимиз дарвозасигача от араваларда ташитиб келтирган. Бутун Тошкент масжидларида умумхалқ ҳашари эълон қилинган. Ўша пайтда навқирон йигит эдим. Қориёғди маҳалласида яшардик. Савобталаб уч-тўрт жўраларим билан бирга мақбарани таъмирлашда қатнашганман. Масжид дарвозаси олдидан то мақбара олдигача ғиштларни қўлма-қўл қилиб келтирдик, ҳашарчилар кўп эди-да. Бобонгиз усталарга ҳақ тўлаган, лекин айримлари ҳақ олишмабди, у киши эрталаб нонушта, пешинда суюқ овқат, оқшом палов билан сийлаган, ошпазлар пул олишмабди, савоб учун ишладик, дейишибди. Пештоқ уч ойга борар-бормас тикланди. Бунинг шарафига масжид ҳовлисида маърака оши тортилди. Шаҳримизнинг катта домлалари, уламолар, юрт катталари келишди. Ҳаммага ош тарқатилди. Биз ёшлар ҳам ош ташидик, кейин тўйиб палов едик. Йиғин охирида бир олим одам Шайх Зайниддиннинг ким эканлиги ҳақида сўзлади, анча маълумотга эга бўлдик. Энг охири бобонгиз ҳақида сўз бўлди, хайрли ишлари мақталди. Шу тариқа Иброҳимҳожи отанинг обрў-эътиборлари шаҳримизда янада ошиб кетди. Айтишларича, асримиз бошларида ўзлари туғилиб ўсган Бедабозор маҳалласида ўз номларида жоме масжид ва мадраса қурдирганларида ҳам бунчалик юксак эътибор қозонмаган эканлар. Негаки, бу гал Шайх Зайниддин бободек улуғ авлиё аждодимизнинг руҳи поклари шод этилган эди… Мен ўзим хотираларни ҳикоя қилишни болалигимдан яхши кўраман. Аслида тарихчи бўлсам бўларкан, деб қўяман ўзимга-ўзим. Машҳур тарихчи, “Тарихи жадидаи Тошканд” деган каттакон тарих китобини ёзиб кетган Муҳаммад Солиҳ Қорахўжа ўғли аслида бизнинг “Қориёғди” маҳалламиздан-да. Маҳалламизда азалдан қорилар кўп бўлгани учун шундай аталган. Тарихчилар ўзи бироз эзмароқ бўлади, тингловчи топилса, ўтмишдан гапираверади… Энди муддаога ўтайлик, ҳализамон аср намозига азон айтилиб қолади.\n– Бир саволимга жавоб истаб олдингизга кириб келдим, – дедим мен.\n– Бобом қабрлари яқинида сулс хатида битилган, ер бағирлаб ётган бир қабр тошини кўриб қолдим. Унда “Абдураҳим қизи” деган ёзувдан бошқа ҳеч қандай маълумот йўқ. На марҳуманинг исми, на туғилган ва вафот этган саналари бор.\n– Бобонгизнинг дафн этиш пайтида мен ҳам ўша қабртошни кўриб ҳайрон бўлгандим. Суриштириб билсам, бу аёл Эски Жўва майдони ёнида бир жоме масжид қурдирган экан. Халқ уни “Хотинмасжид” деб атабди. Ҳозир бу масжид йўқ. Ўрнини Хотин-қизлар клуби эгаллаган, жой номи эса Хотинмасжид бўлиб қолаверган. Бу борада билганим шу, жиян.\nШу пайт аср намозига азон айтила бошлади: “Оллоҳу акбар, Оллоҳу акбар, Оллоҳу акбар!..”\nКейин суриштириб билсам, суҳбатдошим масжид йигирмалик кенгашининг аъзоси Абдуҳакимқори ака экан. У киши аллақачон оламдан ўтган. Аждоддан авлодга қон ўтади, дейдилар. Абдуҳакимқори аканинг набираларидан бири Неъматулло Муҳамедов таниқли тарихчи олим, Тошкент давлат ислом университети доценти, “Шош воҳаси олимларининг илмий-маънавий мероси” деб аталган монография ёзган.\nХотинмасжид борасида Абдуҳакимқори акадан эшитганимни тўлдириш ва аниқлаш мақсадида яна изланишда давом этдим.\nЭски Жўва майдонининг шарқи шимолида, ҳозирги Абдулла Қодирий номидаги маданият ва истироҳат боғининг шимоли ғарбида бир бадавлат бева аёл томонидан 1754 йили ишга туширилган масжид Тошкентнинг йирик ва қадимий масжидларидан, ноёб меъморий ёдгорлик бўлган. Аёл киши қурдиргани учун “Хотинмасжид” деб аталган. 1858–59-йилларда тошкентлик Ўрозалибой томонидан таъмирлангач, унинг номи билан ҳам атала бошланган. 1907 йили Ўрозалибойнинг ўғли, масжид мутаваллиси Мулла Нормуҳаммаднинг шахсий маблағи ҳисобига қайта таъмирланган. 1932 йилда Хотинмасжид Шайх Хованди Тоҳур мозори ёнига кўчириб борилган. 1953 йилда ушбу масжид биноси 240 квадрат метр майдонни эгаллаб турган. Хотинмасжиддан бир қанча вақт кутубхона сифатида фойдаланиб келинган. 1957 йили бирор сабабсиз Тошкентда ўнлаб масжидлар қаторида бузиб ташланган.\nХотинмасжиднинг асл ўрни топоним (жой номи) сифатида туб тошкентликлар ёдида ҳамон сақланиб келмоқда. Бу ерга 1932 йили қурилган Хотин-қизлар клуби шўроларнинг Эски шаҳардаги мафкуравий муассасаларидан бири бўлган. Клубнинг катта зали кейинчалик кинотеатрга айлантирилиб, унга “Октябрь” номи берилган. Мен ҳам ёшлигимда бу кинотеатрда ҳинд ва араб фильмларини кўрганман.\nХалқ орасида Хотинмасжид қурилиши ҳақида кўп ривоятлар юради. Баъзилар ривоят эмас, ҳикоят дейишади. Бир ҳикоятда айтилишича, шу масжиднинг ўрнида жойлашган ташқи, ўрта ва ички қисмлардан иборат каттакон ҳовлида Неъматиллабой яшаб ўтган. Унинг вафотидан кейин ҳовли-жойлари, ер-сувлари, дўконлари, чорва моллари, яйловлари, йилқилари, хуллас, барча бойлиги унинг Исматилла бойвачча деган ёлғиз ўғлига мерос бўлиб қолган. Исматилланинг бойлиги отасининг бойлигидан ҳам ортиб кетган бўлса-да, халойиқ уни Исматиллабой деб эмас, Исматилла бойвачча деб аташда давом этаверган.\nИсматилла бойвачча дастлаб, отаси тириклигида, ўн олти-ўн етти ёшида уйланган, хотини билан икки-уч йил яшаса-да, фарзанд кўрмаган. Яқинлари бошқага уйланишни маслаҳат қилишган: “Бошқасидан фарзанд кўриб қолсанг ажабмас”.\nИсматилла бойвачча шу маслаҳат бўйича иш тутган: маҳрини тўлаб, биринчи хотинини рози қилиб, жавобини бериб юборган-у, бошқасига уйланган. Бу хотинидан ҳам фарзанд кўрмагач, яқинлари қозикўчалик (кейин Табибкўча деб аталган) табибга бориб учрашишни маслаҳат қилишган. Халойиқ бу табибни Эшон табиб деб атаган, сабаби, у машҳур, дами ўткир, муриди кўп эшонзодалардан бўлиб, ҳатто Тошкент теварак-атрофларида ҳам дами ўткир руҳоний, билимдон, қўли енгил табиб сифатида кенг танилган.\nИсматилла бойвачча нонуштадан кейин Эшон табиб томон отлиқ йўлга чиқди. Эгнида поча-пўстин, бошида сувсар чақмоқ телпак, оёғида қўнжи калта ағдарма махси ва ковуш.\nҚаҳратон қиш. Ер муз қотган. От ўқтин-ўқтин тойиб кетади. Эгаси ҳушёр ва чаққонлик қилмаса, отдан учиб кетиши турган гап. Лекин Исматилла бойвачча моҳир чавандоз, олти-етти ёшидан бошлаб от минган, ўспирин, ўсмирлигидан пойга, кўпкари ва улоқларда қатнашган.\nИсматилла бойвачча Эшон табибнинг қўштабақали катта дарвозасига яқин бориб, отдан тушмасдан эгилиб, катталиги косанинг оғзидек келадиган мис ҳалқани бир-икки дарвозага урди. Дарвозанинг бир табақаси ярим очилиб, остонада бир ўсмир кўринди:\n– Ассалому алайкум, – деди у мулойимлик билан, афтидан хизматкор эди.\n– Ваалайкум ассалом, – деди Исматилла бойвачча. – Табиб жанобларига учрашмоқчи эдик.\n– Марҳамат, табиб жаноблари уйдалар, – дея хизматкор дарвозанинг иккала табақасини ланг очиб юборди. Исматилла бойвачча чаққонлик билан отдан ерга сакраб тушди. Хизматкор йигит дарҳол жиловни қўлига олди. Чамаси, у Исматилла бойваччани кўриниши, кийиниши ва важоҳатидан ҳоким ўрдасидан келган катта амалдор деб ўйлаган эди.\nИсматилла бойвачча кирган жой Эшон табибнинг ташқи ҳовлиси эди. Ҳовлининг тўрт томони иморатлар – хона ва айвонлардан иборат эди. Қарши томонидаги томига оқ тунука ёпилган иморат баландроқ бўлиб, тўрт пояли ғиштин зина орқали чиқиларди. Кунгай томондаги узун айвонда йигирма чоғли узоқ-яқиндан келган одамлар қўлларини манқалдаги оловга тоблаб, исиниб ўтиришарди. Афтидан, улар Эшон табибдан нажот топиш умидида келган беморлар эди. Улар Исматилла бойваччани ҳурматлаб, салом беришди. У алик олди.\nЭшон табиб Исматилла бойваччани иссиқ кутиб олди, ҳурмати учун ўрнидан туриб, қўшқўллаб сўрашди, тўрдан жой кўрсатди:\n– Марҳамат қилсинлар, хуш кўрдик, қани, юқорига марҳамат қилсинлар. Камина сизни орқаворатдан танийман. Курашларда елкаси ерга тегмаган полвон Исматилла бойвачча эканингизни ҳам биламан. Бир калла уриб отни қулатганингиздан ҳам хабарим бор.\n– Энди… ўртоқлар билан баҳслашиб қолиб, шундай номаъқулчиликни ҳам қилиб қўйганмиз-да, – деди Исматилла бойвачча хижолат чеккандай бўлиб.\n– Энди сира бундай қила кўрманг, бойвачча жаноблари, – деди танбеҳ йўсинида Эшон табиб. – Бўйин умуртқаси шикаст топса ёмон-а, Худо кўрсатмасин.\n– Тўғри, лекин биз келиб чиқиши йўғонтепалик бўлган одамларда калла уриштириш қадимдан одат, – дея эътироз билдирди Исматилла бойвачча. – Мана, мени кўряпсизми, бошим билан елкам туташиб кетган, гўё бўйин умуртқам йўқдек.\n– Оқтепа, Қизилтепа, Кўктепа, Қўштепа, Учтепа, Тўйтепа деган номларни эшитган эдим. Лекин Йўғонтепа деганини эшитмагандим. Йўғонтепа ўзи қайси томонда? – қизиқсиниб сўрайди Эшон табиб.\n– Кунгай тарафларда, Сайрамдан ҳам, Чимкентдан ҳам нарида, Муюнқумда, Қўқон хонлигига қараган дейишади. Қишлоқда ҳеч қандай тепалик йўқ, одамларнинг бўйни йўғон бўлгани учун қишлоқ Йўғонтепа бўлиб кетган экан.\n– Ҳа, шундай денг… Биз томонга қайси шамоллар етаклаб келди сизни, бойвачча жаноблари, – дея Эшон табиб муддаога ўтди.\n– Манглайимда бор экан, икки бор уйландим-у, лекин фарзанд кўрмадим. Яқинларим то фарзанд кўрмагунимча хотинни алмаштира боришни маслаҳат беришмоқда. Бу йўл тўғрими, шуни билмоқ учун келдим, табиб жаноблари.\n– Бундай ҳолатда энг тўғри йўл шуми, шу эмасми, бу саволингизга аниқ жавобни Оллоҳ таоло билади. Мен эса сизга ташхис қўйгач, ўз жавобимни айтаман. Сиз бошдан-оёқ ечиниб анави тўшакка чалқанча ётинг.\nИсматилла бойвачча Эшон табиб айтганини қилди.\n– Ҳой, Файзулла, бу ёққа қараб юбор, – деди Эшон табиб хонага кириш эшиги томонга қараб. Хизматкор йигит эшик орқасида шай бўлиб турган экан шекилли, дарҳол қўлида қумғон, елкасида оппоқ бўз сочиқ билан остонада пайдо бўлди.\n– Лаббай, тақсир!\n– Қўлга сув қуй. Мен беморни кўздан кечираман. Сен кузатиб тур. Шу тариқа кўзинг пиша боради, тажриба орттирасан.\nФайзулла қумқувғонда сув қуйди, Эшон табиб енгини шимариб, ханик тепасида қўлини ювди, оқ бўз тоза сочиққа артди. Сўнгра Исматилла бойваччани бошдан-оёқ синчиклаб кўздан кечира бошлади:\n– Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм. Ё Оллоҳим, ўзинг беморимнинг дардини аён қил, шифосини ўзинг бу ожиз бандангга билдир. Омин!\nЭшон табиб Исматилла бойваччанинг билак томирини ушлаб юрак уришини ўлчади, кўзини катта очтириб, кўз соққаси, кўзининг оқини кузатди, ўмрови, кўкрак қафаси, елкаси, умуртқаси, хуллас, ҳар томонлама обдан текширди, қовуғига ҳам назар солди. Энг охирида ханик тепасига келиб, қўлини ювди-да, оппоқ бўз сочиққа яхшилаб артиб жойига келиб ўтирди. Исматилла бойвачча Эшон табиб айтажак гапини жон қулоғи билан тинглашга шай эди. Эшон табиб шошилмай гап бошлади:\n– Сизда, аён бўлишича, эркаклик қуввати бор экан. Милтиқ ҳам бор. Милтиқ пистонида ўқ ҳам бор. Лекин шу ўқ пистондан куч билан отилиб чиқмас экан. Отилиб чиқмаган ўқ нишонга бориб тегмайди. Чунки қовуғингиздаги найчанинг бир қисми тор. Бор гап шу.\n– Шундай денг, – Исматилла бойвачча маъюсланиб, умидсизланиб қолди. – Бундан бу ёғига мен нима қилишим керак?\n– Биринчидан, холи жойда қорнингизни ичга тортиб, бироз ушлаб туриб, кейин куч билан қўйиб юбориб, яъни кучанишни машқ қила борасиз. Мана бундай (Табиб кучаниб, силтаниб қўяди). Фарзанд кўрсангиз, ажабмас. Фарзандни Оллоҳ таоло ато қилади. Унинг даргоҳи кенг, ҳиммати чексиз. Сира ноумид бўлманг. Албатта, ейиш-ичишга ҳам эътибор беринг. Биласиз, ем емаган от пойгага ярамайди. Албатта, овқатнинг миқдори, сифати ва турлича бўлишига эътибор беринг. Ётишдан аввал тўйиб овқатланманг. Ўта оч қоринда ҳам, ўта тўқ қоринда ҳам хотинингиз билан муомалага киришманг. Кун ора палов енг. Паловни қишда қора турп билан енг. Палов ёғсиз қўй гўштига, зиғир ёғига қилингани маъқул. Наҳорга беш-олтита бедана тухумини илитиб ютишни канда қилманг. Кунига беш-олтита туршак, беш-олтита оқ мағиз ёнғоқ, беш-олтита ғалвирак бодом, бир қисмдан сояки майиз ва хандон писта истеъмол қила боринг. Қишин-ёзин ҳўл мевани еб туришни эсдан чиқарманг. Эътибор қилган бўлсангиз, туршак юракка, бодом буйракка, ёнғоқ шаклан мияга ўхшайди. Бу дегани бу емишлар одамнинг шу аъзоларига қувват беради. Аччиқ бодом қайнатмаси буйракни қувватлантиради… Бойвачча жаноблари, энди мана бу маслаҳатимга қулоқ солинг. Одам доимо ҳаракатда бўлиши шарт. Ана шунда умрингизнинг охиригача соғлом бўла борасиз, ҳам узоқ яшайсиз, ортиқча семириб кетмайсиз ҳам. Ҳозир вазнингиз юз эллик қадоқ бўлса керак?\n– Икки юз қадоқман, суягим йўғон-да.\n– Иккинчи мучалимга тўлдим.\n– Ия, тенгдош эканмиз, ҳа-ху дегунча чорак асрни яшаб қўйибмиз-а. Бойвачча жаноблари, камина айтганларини қила борсангиз, умрингизнинг охиригача шу вазнда қоласиз, қорин қўйиб, семириб кетмайсиз. Билиб қўйингки, хотин зоти қорин қўйган эркакларни ёқтирмайди. Ўзи ортиқча юкнинг нима кераги бор… халақит беради. Ҳафтада бир марта ҳаммомга боринг, ходими қилдиринг. Қишда совуқ ҳаддан ошганда иссиқ уйда қора кишмишдан солинган тоза мусалласдан бир-икки пиёла ичишингиз мумкин. Ҳозирча шу билан бугунги суҳбатимизни тугатсак, нима дейсиз, Исматилла бойвачча жаноблари? Вақти-вақти билан келиб бизга учрашиб турасиз. Умид Оллоҳдан…\nАслида Эшон табибда Исматилла бойваччанинг қачонлардир фарзанд кўришига юздан тўқсон тўққиз фоиз ишонч йўқ эди. Лекин шундай бўлса-да, мижозини мутлақо умидсизлантириб қўймаслик мақсадида бу фикрини ундан яширди. Яхши табиблар ўлиши аниқ кўриниб турган ўсалга ҳам “Оллоҳ хоҳласа, тузалиб кетасиз” дейишади-да. Қолаверса, Эшон табиб Исматилла бойваччадек бадавлат мижозини дарҳол қўлдан чиқариб юборишни истамасди.\nИсматилла бойвачча Эшон табиб йўриғи бўйича иш тута бошлади, бир неча марта уйланди. Жавобини берган хотинларини ранжитмай, маҳрини ортиғи билан бериб, рози қилиб юборади. Улар идда муддатини ўтказгач, турмушга чиқиб, бола-чақали бўлиб кетишади. Исматилла бойвачча тадбиркор, сахий, ўзгалар ҳолини тушунадиган ва ёрдам қўлини чўзадиган одам эди. Собиқ қайноталари, қайноға ва қайниларига ҳам ёрдам қўлини чўзарди. “Ахир улар не-не орзу-умидлар билан қизларини, опа-сингилларини менга хотинликка беришган эди-ку”. Сал қўлидан иш келадиган бўлсалар, бирига арқон корхонасини очиб берар, иккинчисига бўз тўқиш дастгоҳини ўрнатиб берар, учинчисига сармоя бериб, савдогар қилиб қўяр эди ва ҳоказо. Ҳатто афсонасифат шундай гап ҳам тарқалган экан: Исматилла бойвачча собиқ хотинларидан бири умрининг охирида ёлғизланиб, қаровсиз қолганида унинг аҳволидан хабар олдириб, моддий ёрдам кўрсатиб турган экан.\nИсматилла бойвачча умрида биринчи марта тунда ўзи кутганидек ҳордиқ чиқара олмади. Бундан ўзи ҳам, чой қошиқдай ихчам хотини ҳам ҳайрон бўлишди. Сабаби – қаттиқроқ ҳаракат қилса, ҳарсиллаб, нафас етишмагандай бўларди. Эндиликда у саксонга яқинлашиб қолган эди, лекин бундай улуғ ёшларга борганини хаёлига ҳам келтирмасди, чунки ғайрати, ҳаётга бўлган шавқ-завқи, фарзанд кўриб, ўзидан зурриёд қолдиришга бўлган умиди аввалгидек кучли эди.\nИсматилла бойвачча нонуштадан кейин Эшон табиб томон йўлга чиқди. Эгнида поча-пўстин, бошида сувсар чақмоқ телпак, оёғида қўнжи калта ағдарма махси ва пошнаси ва тагчармига нағал қоқилган ковуш. Қаҳратон қиш эди-да. Ер муз қотган. От ўқтин-ўқтин тойиб кетади. Лекин Исматилла бойвачча моҳир чавандоз ўтган, олти-етти ёшидан бошлабоқ от минган, ўспирин, ўсмирлигидан пойга, кўпкари, улоқларда қатнашган ва кўпинча ғолиб бўлган, отда юришнинг ҳадисини олган, ҳамон қаерга бормасин отлиқ қатнайди, жума кунлари Хўжа Аҳрор жоме масжидига отда бориб келади.\nЭски Жўвадан то Эшон табиб яшайдиган “Олақарға” маҳалласигача бир ярим чақиримча эди. Эшон табибнинг қўш табақали катта дарвозаси олдигача ярим соатларда етиб борди. Отдан тушмасданоқ эгилиб, катталиги косанинг оғзидек келадиган ҳалқани бир-икки дарвозага урди. Дарвозанинг бир табақаси ярим очилиб, остонада эски танишимиз Файзулла кўринди. Энди у ёши етмишларга бориб қолган, озғин, новча сийрак соқол чол бўлиб қолган, лекин ҳамон ёшлардек чаққон, серҳаракат эди. Эшон табиб Файзулланинг садоқат билан қилган хизматини қадрлаб, унга озодлик бериб, ёши йигирмаларга боргач, уйлантириб, оқ фотиҳа бериб, шу маҳалладан кичик бир ҳовли сотиб олиб кўчириб қўйган эди. Лекин Файзулла “умрим охиригача шогирд бўлиб қоламан” деб Эшон табиб ҳузурида қолаверган. Эндиликда ували-жували бўлиб, ҳатто яқинда авара ҳам кўрган эди.\n– Хуш келибсиз, бой ота, – деди у Исматиллага кўзи тушибоқ. – Марҳамат қилинг, табиб жаноблари уйдалар.\nФайзулла ота дарвозанинг иккала табақасини ланг очиб юборди. Исматилла бойвачча кирган бу жой унга азалдан таниш, Эшон табибнинг ташқи ҳовлиси эди. Ҳовли бундан эллик беш йиллар бурун қандай кўринишда бўлса, ҳамон ўшандай эди. Ҳовлининг тўрт томони иморатлар – хона ва айвонлардан иборат, қарши томондаги томига оқ тунука ёпилган иморатга тўрт пояли ғиштин зина орқали чиқиларди, зинанинг икки тарафига эндиликда панжаралар ўрнатилган бўлиб, тепаси соявонли эди. Кунгай томондаги узун айвонда йигирма чоғли узоқ-яқиндан келган эркак ва аёллар қўлларини манқалдаги оловга тоблаб, исиниб ўтиришарди, улар Эшон табибдан шифо топиш умидида келган беморлар, шунча беморнинг навбат кутиб ўтириши Эшон табибнинг халқ олдида ҳамон эътиборли эканидан даракдир.\n…Эшон табиб Исматилла бойваччанинг қизариб, таранглашиб кетган юзини кўрибоқ, салом-аликни ҳам қисқа қилиб, дарҳол муолажага киришиб кетди.\n– Файзулла, мис жомни олиб кел.\nЭшон табиб токчадаги қутичадан оқ сурпга ўралган наштарни олиб, Исматилла бойваччани хотиржам қилиш мақсадида деди:\n– Сира қўрқманг, сал ачишади, холос.\nЭшон табиб Исматилла бойваччанинг чаккасидаги йўғон томирларига навбатма-навбат наштар урди. Исматилла бойваччанинг қуюқ, қорамтир қони Файзулла ота тутиб турган жомга тўкилди. Эшон табиб Исматилла бойваччанинг иккала чаккасини манглайи айлана бойлаб қўйгач, деди:\n– Бойвачча жаноблари, энди бир-икки соат шу ерда дам оласиз. Биз беморларни қўшни хонада қабул қила қоламиз.\nИсматилла бойвачча кўрсатилган жойга бориб чўзилди, оёқ тарафига почапўстинини ташлаб олди. Файзулла ота олиб кириб берган шарбатни ичгач, уйқуга кетди.\nИкки соатлар ўтгач, Эшон табиб хонага қайтиб кирди. Бу пайт Исматилла бойвачча уйқудан уйғониб, ўрин устида ўтирарди.\n– Оллоҳнинг ўзи меҳрибон, сизни унинг Ўзи асраб қолди. Бир фалокатингиз ариди. Ўз вақтида бизга йўлиққансиз. Агарда бироз кечиксангиз… Худо кўрсатмасин.\n– Сизга кўп ташаккур, табиб жаноблари, – деди Исматилла бойвачча. – Хизматингизни икки дунёда унутмаймиз.\n– Биз табиб сифатида Оллоҳ таоло буюрганини адо этдик, холос, – деди камтарлик билан Эшон табиб. – Энди гап бундай. Бундан бу ёғига ҳар борада (таъкидлаб), ҳа, ҳар борада ҳаракатни камайтирасиз, қонингиз қуюқлашган, юрак уришингизнинг меъёри бузилган. Бу ҳолатларни тузатиш мумкин. Сиз каминанинг айтганларини бажарасиз. Биринчидан, парҳезни қаттиқ сақлайсиз. Қази-қарта, сур гўшт, тўш емайсиз. Шолғомли, сабзили қайнатма шўрва ичасиз. Ёғсиз мол гўшти ейсиз. Энди ҳар қандай совуқ кунларда ҳам мусаллас ичмайсиз. Камина берадиган ҳап дориларни, суюқ дориларни, дамламаларни ўз вақтида ича борасиз. Уч кун уйдан чиқмай дам оласиз, бир ҳафта давомида ўринни алоҳида солдириб ётасиз, энг муҳими ҳам шу. Эртага бомдоддан кейин сизга зулук солгани ҳузурингизга Файзулла билан бирга борамиз…\n– Тушундик, ташаккур, табиб жаноблари, – дея Исматилла бойвачча ўрнидан қўзғалди.\n– Бойвачча жаноблари, – деди Эшон табиб жиддий ҳолатда. – Айниқса шу кунларда сизга кескин ҳаракат қилиш мутлақо мумкин эмас. Отга сакраб миниб юрманг, уйингизга яёв, аста қадам ташлаб боринг. Отингизни Файзулла етаклаб боради.\nЭшон табибнинг бу огоҳлантиришини Исматилла бойвачча ҳовлига чиқибоқ унутди-қўйди. Жиловни Файзулла ота қўлидан олиб, бир сакраб эгарга ўтирди. Унинг зарбидан отнинг бели қайишиб кетди. Анқайиб қараб турган Файзулла отага қарата:\n– Хайр, хўш, – дея отга аста бир қамчи уриб, табиб ҳовлисидан кўчага чиқди. Энди совуқ анча юмшаб, қор сал-пал эриб, ер усти пилч-пилч бўлган эди.\nИсматилла бойвачча ўтган-кетганларнинг саломига алик ола-ола, уйига қайтар экан, ўзи билан ўзи гаплашарди: “Маҳалламдаги тенгдош жўраларим, мактабдошларим, мадрасадаги сабоқдошларим бирин-кетин ўтиб кетишди. Бири қирққа бормай ўтди, бошқаси пайғамбар ёшида кетди. Охиргиси кеча гўрга кирди. Охиргиси?.. Йўғ-ей! Ўзим охиргиси бўлиб қолибман-ку. Навбат менга етиб келибди. Ҳа, туғилмоқ бор экан, ўлим муқаррар. Нафас олувчи ҳар бир жонзод ўлим шарбатини ичажак… Ўтганлардан ҳеч бўлмаса зурриёд қолди. Менинг эса ҳамон зурриёдим йўқ. Бу бўлиши шарт. Чекиниш йўқ. Ноумид шайтон. Куч-қувватим жойида, – муштумларини қаттиқ қисиб қўяди. – Кўзгуга қарамасанг, ёш улуғлашганини сезмайсан. Кўз соч оқарганини, манглайга ажин тушганини кўради. Қалб эса буларни кўрмайди, чунки қаримайди, у ҳамиша ёш. – Ҳа, бу хотиним туғиши керак. Хотиним орқамда ўғлим ёки қизим билан қолса, боламиз билан овуниб юравериши мумкин. Лекин фарзандсиз бўлса, ҳали йигирмага ҳам бормаган, албатта кимгадир эрга тегиши турган гап. Йўғ-ей, бундай бўлишига чидай олмайман, тирик эканман, бундай бўлишига йўл қўймайман, қўя олмайман ҳам. Ахир, бу суюкли хотинимнинг бировнинг қўйнида ётишига қандай чидаш мумкин?”\nИсматилла бойвачча ўша куни табиб айтганини қилмади, ўзининг кучига ҳаддан ташқари ишониб юборди, ҳаётдан ягона илинжи ўзидан зурриёд қолдириш эди-да. “Агар зурриёдим қолса, ворисим бўлади, – деб ўйларди Исматилла бойвачча. – Бутун умрим бўйи йиққан-тикканим, мол-мулким соврилиб кетмайди, номим ҳам, ўз уйимдаги чироғим ҳам ўчмайди”.\nБойвачча ўша куни ўринда жон таслим қилди. Бутун мол-мулки, уй-жойлари, ер-сувлари сўнгги ёш хотинига мерос бўлиб қолди. Бошқа ворислар йўқ эди. Исматилла бойваччанинг ёшгина бевасига идда муддати тугар-тугамас маҳалладан, теварак-атрофдан харидорлар чиқа бошлади. Исми сира ошкор қилинмаган бу бева аёл доно экан, биладики, ғойибона бу “ошиқ”ларни унинг ҳусни жамоли эмас, балки мол-мулки қизиқтирарди. Бева ўйлаб-ўйлаб, бор давлатини масжид қурдиришга бағишлашга аҳд қилди. Ниятини маҳалладаги отинойи орқали маҳалла элликбошисига етказди. Бу қарорга ҳеч ким қарши турмайди – юрт мусулмонобод, эл – мусулмон, ислом дини тўлиқ жорий. Воқеанинг бундай тус олиши Исматилла бойваччанинг хаёлига ҳам келмаган. Умр бўйи йиққан мулки эзгуликка буюрди – масжид қурилишига бағишланди. Бундан Исматилла бойваччанинг руҳи шодланган бўлса керак.\nҚурилиш поёнига етгани сайин бевага харидорлар ҳам камая борарди. Масжид битганида бойвучча бу аёл оддий бир бева хотинга айланган, данғиллама, ичкари-ташқарили ҳовли сотилиб, маблағи масжид қурилишига сарфланиб, ёлғиз чўриси билан бир хонаю бир айвондан иборат иморатли кичик ҳовлига кўчиб ўтган эди.\nМасжид ишга тушгач, аёлга совчи чиқмай қўйди. Унинг ўйлагани тўғри чиқди – харидорларни унинг ўзи эмас, мол-мулки қизиқтирган экан.\nҚорлар ёғиб излар босилиб кетгач, бир косиб йигитдан совчи келади. Маълум бўладики, бу йигит билан бева аёл илгари девор-дармиён қўшнилар бўлиб, йигит унга кўнгил қўйган, қизнинг ота-онаси фарзандларини бу камбағал косибга бермай, қари, бадавлат, лекин бефарзанд Исматилла бойваччага узатиб юборишган экан. Бева аёл оқилона иш тутибди. Агар у бева бўлиб қолгач, ўша йигитга турмушга чиқиш истагини билдирганда, юрт зўравонлари йўлини топиб, бевани бадном қилишлари, йигитни эса йўқ қилиб юборишлари мумкин эди. Энди эса уларни камбағал бева хотин қизиқтирмасди. Аёл тадбири орқали йигитнинг севгиси ҳақиқий, беғубор, ҳеч бир таъмасиз муҳаббат экани ўз тасдиғини топган. “Хотинмасжид” ҳикояти ана шундан иборат.\nАлбатта, бу аёлнинг гўзал исми бўлган, лекин унинг ота-онаси шунчалар тақводор бўлишганки, бирор номаҳрам қизимизнинг исмини ногаҳон эшитиб қолиб, кўнгли бузилмасин, дея исмини айтмай, “қизим” деб мурожаат қилишган, никоҳ хутбаси ўқилаётганда ҳам исми айтилмай, “Абдураҳим қизи” деб қўя қолинган.\nБу эссени ёзиб бўлиб, мушоҳада қилиб ўтирардим. Бир маҳал ҳовлимиздаги дов-дарахтларга кўзим тушиб қолди. Ҳаммаси ҳар хил мева беради, бўй-бастлари ҳам турли-туман, бирининг меваси кўкламдаёқ етилади, иккинчиси ёзги, учинчиси кузги. Бири ҳар йили ҳосил беради, иккинчиси йил оралаб. Бирининг меваси ширин, иккинчисининг меваси нордон, учинчиси эса бемаза. Баъзи дарахтларнинг мевалари бир неча ой давомида бирин-кетин пиша боради, уларни бир неча ой тановул қила бора оласиз. Баъзи бир мева, масалан, хурмо бир пайтда – ноябрнинг бошларида ялпи етилади, уларни ейишга, териб олишга ҳам шошилиб қоласиз. Ҳовлимизда фақат бир туп мева бермас дарахт бор. Уни манзарали дарахт дейишади. Лекин барча дарахтларнинг илдизи бирдек она тупроқда. Уларнинг барини, она боласини кўксига босиб тургандек, Ер кўтариб турмоқда.\nБир тафаккур қилинг-а! Табиат билан инсоният нақадар ўхшаш!\n← Аввалги Аввалги Ҳушанг Муродий Кермоний. Этик (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Абдуқаҳҳор Иброҳимов. Фикрнинг онаси фикр (1990)


Ўрмон ёнғинлари туфайли Сидней шаҳри тутун билан қопланди - Darakchi\nЎрмон ёнғинлари туфайли Сидней шаҳри тутун билан қопланди\nДУНЁ 19.11.2019, 17:20\n19 ноябрm куни кучли шамол Австралиянинг шарқий қирғоқлари бўйлаб ўнлаб ёнғинларни келтириб чиқарди. Аҳолиси энг зич бўлган Сидней шаҳрини хавфли тутун қамраб олди. Тутун шаҳарнинг баъзи қисмларида хавфлилик даражасидан 10 баравар юқори кўрсаткичга етган.\nЯнги Велс штатининг соғлиқни сақлаш бошқармаси одамлар иложи борича уйда қолишлари кераклигини таъкидлади. «Кўп одамлар учун бу тутун кўз, бурун ва томоқда енгил оғриққа сабаб бўлади. Бироқ астма, амфиземия ва ангина каби касаллиги бор одамларнинг соғлигига тутун кўпроқ таъсир қилади”, деди штат атроф-муҳит саломатлиги бўйича директори Ричард Бум.\n«1300 дан ортиқ ўт ўчирувчилар ушбу ёнғинларга қарши курашмоқда”, дейилади РФС баёнотида.\nАвстралияда сўнгги бир неча ҳафта ичида содир бўлган ўрмон ёнғинлари қишлоқ хўжалигида фойдаланиладиган 1 миллион гектар ер майдонини йўқ қилди. Бу ёнғинларга уч йилдан бери давом этаётган қурғоқчилик сабаб бўлган. Бу мамлакатда ўрмон ёнғинлари одатий ҳол ҳисобланади. Аммо, бу йил баҳорда жанубдаги ёнғинларнинг эрта бошланиши камида тўрт кишининг ҳаётига зомин бўлди. Ўтган ҳафтада эса, 300 дан ортиқ уй вайрон бўлган.


АҚШ Сайид Салоҳидинни "глобал террорчи", деб эълон қилди\n19 октябр 2020, Тошкент вақти: 21:43\nСайид Салоҳидин (ўнгдан иккинчи) Кашмирни Ҳиндистон назоратидан озод қилишни мақсад этган Ҳизб ул Мужоҳид гуруҳи раҳбаридир.\nАҚШ президенти Дональд Трамп маъмурияти Ҳиндистон бош вазири Нарендра Модининг Вашингтонгга расмий ташриф билан келиши арафасида, яъни 26 июнь куни покистонлик Сайид Салоҳидинни “голбал етррорчилар” рўйхатига киритди.\nИккинчи номи Муҳаммад Юсуф Шох бўлган Сайид Салоҳидин Покистондаги Хизб ул Мужоҳид гуруҳининг раҳбари сифатида танилган. Мазкур гуруҳ Ҳиндистон Кашимир ҳудудини назорат қилишига қарши курашиб келади.\nХабарларда Сайид Салоҳидиннинг террорчилар рўйхатига киритилиши ва унга нисбатан АҚШ томонидан санкцияларнинг жорий этилиши Ҳиндистоннинг дипломатик ғалабаси сифатида эътироф этилмоқда.\nКашмир ҳудудининг ярмини Ҳиндистон, ярмини эса Покистон назорат қилади. Ҳиндистон ўзи назорат қилаётган Кашмир ҳудудида исёнчи гуруҳларга қарши узоқ йиллардан бери курашиб келмоқда.\nХиндистон бош вазири Нарендра Моди билан учрашувдан сўнг президент Дональд Трамп журналистларга “Биз радикал исломий террорчиларни йўқ қиламиз”, деб айтди.\nТрамп Хиндистон “исломий террорчиларни йўқ қилишда АҚШ билан ҳамкорлик қилишга рози бўлгани”ни билдирар экан, мазкур давлат АҚШдан 2 миллиард 400 миллион долларлик учувчисиз бошқариладиган ҳарбий самолётларни сотиб олгани учун миннатдорчирлик билдирди.


Мен ПАММ-Трейдернинг ҳисоб-варағига бонус маблағларини инвестиция қилишим мумкинми?\nҲа, қилишингиз мумкин, тўлиқ ёки қисман. Айни пайтда фақат битта чекланиш бор - агар ҳамма депозит ПАММ-Трейдернинг ҳисоб-варағига инвестиция қилинган бўлса, у ҳолда бонус савдо ҳисоб-варағида қолдирилиши мумкин эмас. Бундай ҳолда бонус бекор қилинади.\nҲа, ПАММ-трейдернинг ҳисоб-варағига бонус олиниши мумкин.\nҚутлов бонуси бекор қилинмайди.\nҚачон ПАММ-лойиҳадан чиқарилган маблағларни InstaWallet тизимида ўтказиш имкони бўлади?\nПАММ-лойиҳадан чиқарилган маблағлар ҳисоб-варағига келиб тушгандан кейин 12 соат ўтгач, уларни ўтказиш мумкин бўлади.


2 yil oldin Behzod 267\nМаълумки, бу йил юртимизда Олий Мажлис Қонунчилик палатаси ва Халқ депутатлари маҳаллий кенгашларга сайловлар бўлиб ўтади. Бу албатта, катта сиёсий тадбир. Таъбир жоиз бўлса бу – мамлакатимиздаги барча сиёсий партиялар учун Халқимиз олдидаги яна бир синов, имтиҳон вазифасини ўтайди десак хато бўлмайди.\nШу боис, мухбиримиз дастлаб республикамиздаги энг ёш, яъни жорий йилда сиёсий партия сифатида давлат рўйхатидан ўтган, бешинчи партия — Ўзбекистон Экологик партияси раҳбари, Олий Мажлис Қонунчилик палатаси спикери ўринбосари\nБорий Алихонов билан суҳбатлашди.\n— Депутат — халқ вакили, улуғ мартаба. Чунки одамлар ишониб овоз беришган, сайлашган. Уларнинг ишончини оқлаш, сайловчилар томонидан бўладиган мурожаатларни ўрганиш, имкон қадар ижобий ҳал қилиш бу жуда катта масъулият. Шундай эмасми?\n— Ҳақсиз. Депутат — халқнинг ишонган вакили. Очиғи, депутат сиёсатчи ҳам бўлиши керак. Депутатлик шараф, унинг ортида жамиятга хизмат қилишдек улкан масъулият ҳам мужассам. Биргина оилангизни кўз олдингизга келтиринг, унда ота-она, бобо-буви ва ака-сингилларнинг ишончини бирдек қозониш қанчалик мушкул. Минглаб сайловчиларнинг ишончини оқлаш учун эса депутат ўз манфаатларидан ортиб, халқ манфаатлари йўлида хизмат қилиши керак.\n— Албатта. Олий Мажлис Қонунчилик палатасида мурожаатлар билан ишлаш шўъбамиз бор. Ҳар куни мурожаатлар билан танишамиз. Ўтган йили Бухоро вилоятида 5 ой давомида аҳоли мурожаати билан ишладик. Вилоятнинг туманларида бўлиб, аҳолидан шахсан ўзим мурожаатларни қабул қилдим ва тегишли вазирлик ва идоралар билан ҳамкорликда ҳал этдик. Нафақат экологик муаммоларни, балки ижтимий-иқтисодий муаммоларга ҳам ечим қидирдик. Ҳар куни шахсан ўзим 15-20 тага яқин мурожаатларни қабул қилиб, ўргандим. Беш ой давомида 1000дан зиёд фуқаронинг муаммоси тегишли идоралар билан ижобий ҳал этилди. Халқ билан мулоқот бу фақатгина аҳоли билан салом-алик қилиб, сўрашиш эмас, балки уларнинг дардини эшитиш, тушуна билиш, ҳар бир мурожаатнинг моҳиятига ета билиш ҳамдир. Қолаверса, бу бизнинг олдимизда турган инсонийлик бурчимиздир.\n— Фуқаролар энг кўп қайси муаммога дуч келмоқда?\n— Борий Ботирович, маълумки, қонунлар қабул қилишда, уни ишлаб чиқиш ҳам депутатларнинг тинимсиз ва самарали меҳнат қилишини талаб этади. Бу жараён Олий Мажлисда қай тарзда кечади?\n— Қонунларни ишлаб чиқиш жараёни қабул қилиш босқичлари олдингидан анча мураккаблашган десам муболаға бўлмайди. Нимага деганда, муҳтарам Юртбошимиз томонидан бизга аниқ вазифалар қўйилди. Қонуности ҳужжатлар билан эмас, қонунлар тўғридан-тўғри ишлашини тартибга солиш масаласини ҳал этишимиз лозим. Қолаверса, депутатларнинг савияси ҳам ўсди, талабчанлиги ортди. Илғор мамлакатларнинг қонунчилик амалиётини ўргандик ва ўзимизга ҳам жорий этмоқдамиз. Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги Экоҳаракат депутатлари гуруҳи аъзоларининг қонунчилик ташаббуси асосида 21 та қонун ишлаб чиқилди. Атмосфера ҳавосини, сув, ҳайвонот, ўсимлик ресурсларини муҳофаза қилиш, қайта тикланувчи энергия манбаларидан фойдаланиш бўйича ишлаган қонун ҳужжатларимиз Олий Мажлисда маъқулланди ва Президентимиз томонидан имзоланди.\n— Ўзингизга маълум, яқин келажакда АЭСнинг Ўзбекистонда қурилиши кўплаб муҳокамаларга сабаб бўлди. Жумладан, мамлакатга экологик хавф туғдирмайдими деган эътирозли саволлар ҳам бўлди. Албатта, Сиз бу борада матбуотда ўз муносабатингизни қатъий билдирдингиз.\n— Ушбу йўналиш бўйича депутат ва қолаверса, мутахассис сифатида жавоб берадиган бўлсам, АЭС бугунги кунда энг ривожланган давлатларда қурилган. Дунёнинг 32 та технологик илғор мамлакатида 193 та атом электр станцияси ўз фаолиятини юритмоқда. Уларда 450 дан зиёд реакторлар ишламоқда. Бутунжаҳон электр энергиясининг 22 фоизи айнан АЭСлар ҳисобига тўғри келади. Хўш, энди Ўзбекистонда АЭС қурилишини холисона кўриб чиқайлик.\nСаноат корхоналарининг сафи кенгайиб, электр энергиясига бўлган талабимиз йилдан-йилга ошиб бормоқда. Ўзбекистонда бир йилда 64 млрд.квт. соат электр энергияси ишлаб чиқарилади, аммо йилига эҳтиёжларимиз учун 69 млрд.квт. соат электр энергияси зарур бўлмоқда. Бундан кўриниб турибдики, 5 млрд.квт. соат электр энергия ҳажмда танқислик юзага келмоқда. Ҳисоб-китобларга кўра, 2030 йилга келиб электр энергиясига бўлган талабимиз йилига 114 млрд.квт. соатга етади. Бу ҳозиргидан қарийб икки баробар кўп дегани. Хўш, ушбу масалани қандай ечиш мумкин? Сизга юртимизда АЭС қурилишининг фақатгина учта фойдали томонларини айтиб ўтаман.\nБиринчидан, иқтисодий жиҳатдан оладиган бўлсак, энергияни анъанавий усулда олишдан кўра, АЭСдан олинадиган электр энергия биз учун икки баробар арзон тушади. Бу иқтисодимиз учун катта кўрсаткич, сабаби энергияни иссиқликдан олиш учун кўп миқдорда газ ва бошқа суюқ ҳамда қаттиқ углеводородларни ёқишга, ташишга тўғри келади. АЭС эса бизга кўпгина харажатларни қисқартиради. Мисол учун, бизда ҳозирги вақтда 86 фоиз электр энергияси иссиқлик манбалари, яъни газ ва бошқа углеводородларни ёқиш орқали, 14 фоизи эса ГЭСлардан олинмоқда. Бир йил давомида ҳар бир иссиқлик электр станцияси учун ўрта ҳисобда 2-5 млн. тонна углеводород ёқилғиси талаб этилади. Ёқилғини ташиб келиш ва умуман, йўл харажатлари учун таннархга қўшимча 50 фоизгача кўтарилади. Электр энергияси олиш учун Ўзбекистонда йилига жами 16 млрд. метр куб газ ёқилади. Газ захираларимиз ҳам чегараланган. Атом электр энергияси билан қиёсланса, бунда тахминан 30 тоннагача ёқилғи талаб этилади холос ва бу деярли қўшимча харажатларни талаб этмайди.\nИккинчидан, лойиҳа афзаллигини ижтимоий жиҳатидан кўриб чиқадиган бўлсак, АЭСни қуриш жараёнида 8 мингга яқин ишчилар жалб қилинади. АЭС ишга туширилганидан сўнг мазкур объектда 2,5 мингдан зиёд юқори малакали муҳандислар, мутахассислар, ишчи ва хизматчилар фаолият юритади. Боз устига атом электр станцияси фаолияти билан боғлиқ бошқа тармоқларда атом энергиясида ҳосил қилинган ҳар 1 та иш ўрнида бошқа тармоқларда қўшимча 7 та янги иш ўрни яратилади.\nУчинчидан, ушбу объект қурилишига экологик нуқтаи назардан қарайдиган бўлсак, анъанавий углеводород ёқилғидан фойдаланадиган электр станцияларга нисбатан АЭС йилига ўртача атмосфера ҳавосига 14 млн. тонна зарарли углерод оксиди ва 70 минг тонна азот оксидларини чиқарилишининг олди олинади. Бундан ташқари, сувдан айланма тизим орқали фойдаланилади, чиқиндилар деярли ҳосил бўлмайди. Умуман, атом электр станциясининг технологик салоҳиятини қиёслайдиган бўлсак, ушбу технология космик саноати технологияларидан кам эмас. Шу билан бирга, мамлакатимизнинг интеллектуал технологик салоҳиятини бир неча юксак сифат поғонасига кўтаради.\nЯна бир воқелик. Мана, куни кеча “Атом энергиясидан тинчлик мақсадларда фойдаланиш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни қабул қилинди. Ушбу қонунни ишлаб чиқишда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси депутатларининг бевосита иштироки ва ҳиссаси бор албатта. Биз мазкур соҳадаги дунё амалиётини, ҳуқуқий хорижий тажрибани ўрганиб таҳлил қилдик ва ушбу қонун нормаларига имплементация қилишга ҳаракат қилдик. Шу ўринда яна бир фактни айтиб ўтиш жоизки, ушбу қонун лойиҳасига МАГАТЭнинг ижобий хулосаси олинган. Ундан ташқари, атом электр станцияларнинг хавфсизлик тизимларини бевосита ўрганиш мақсадида Қонунчилик палатасининг бир гуруҳ депутатлари Россиянинг “Нововоронеж”, Япониянинг “Токай” ва Венгриянинг “Пакш” атом электр станцияларига ташриф буюриб уларнинг фаолияти билан танишдилар. Мазкур мамлакатларнинг ушбу соҳадаги ҳуқуқий-меъёрий ҳужжатларини таҳлил қилдилар.\n— Табиатга бўлган эҳтиром жамиятимиздаги инсонларнинг қон-қонгига сингиб кетган. Айниқса, ота-боболаримиз табиатни асраш борасида бизга кўп таълим берган. Ҳозирги ёшлар орасида ҳам экологик маданиятни шакллантириш, барқарор экологик муҳитни яратиш мақсадида Экологик ҳаракатни партияга трансформация қилишга қарор қилдик. Бунинг ўзига хос сабаблари борки, батафсил гапириб беришга ҳаракат қиламан. Юртбошимиз Шавкат Миромонович Мирзиёев БМТ бош Ассамблеясининг 72-сессиясида нутқ сўзлаб, Орол муаммосига ҳам тўхталиб ўтдилар. Нутқдан дунё нигоҳи яна Оролга қаратилди. Бутун дунё бўйича глобал экологик муаммо тилга олинди. Қуриган денгизимизни инсониятнинг энг катта экологик фожиаси деб айта оламан. Сабаби дунё яралганидан бери ҳали ҳеч қачон бир авлод кўз ўнгида жаҳонда тўртинчи ўринда турадиган денгиз қуриб қолмаган.\nЭнди Экоҳаракатнинг партияга айланганига тўхталадиган бўлсак, 15 кишилик депутат билан биз кўзлаган мақсадимизга тўлақонли етиша олмасдик. Қонунчилик палатасида гуруҳимиз бўлгани билан, туман ва вилоятларда бизнинг ваколатли депутатларимиз бўлмаган. Партияга айланишимиз бизнинг маҳаллий ваколатли органларда вакилларимизни шакллантиришга асос бўлди. Жойларга чиқиб муаммоларни ўргандик. Ҳаракатдан партияга ўтганимиз юқорида саналган имкониятларимиздан ташқари, моддий техник базамизни шаклланишига ҳам кўмак берди. Партиямизга 7 ой ичида 247 мингдан зиёд аъзолар қабул қилинди. Партиянинг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳудудий партия ташкилотлари ҳамда 201 та туман ва шаҳарларда партия бўлимлари ташкил этилиб, жамоатчилик асосида фаолияти йўлга қўйилди, бошланғич партия ташкилотлари сони 1000тадан ошди.\nБугунги кунда партиямиз аниқ дастур асосида иш олиб бормоқда. Ўзбекистон Экологик партияси сиёсий куч бўлиб, майдонга кириб келди. Эндиликда партия мамлакат сиёсий майдонининг тенг ҳуқуқли аъзоси сифатида ўз олдига вакиллик органларида ўринлар эгаллаш вазифаларини қўйиб, ўрин олгач, парламентда ўзининг мақсадларини давлат сиёсати даражасида илгари суради.\n— Ўзбекистон Экологик партиясининг асосий сайловолди дастурига нималар киритилган?\n2. Партия атрофида фидойи, малакали ўз йўналиши бўйича билими юқори ва иродаси метиндек соҳа мутахассислари бўлиши.\n— Ривожланган давлатларга монанд «яшил иқтисодиёт», «яшил шаҳар» деган тушунчалар кириб келяпти бизга. Бутун дунёда экологияга фойдаси бор ҳар қандай ташаббус илгари сурилиб, амалда қўлланилмоқда. Бизда қанақа?\n— Бизнинг дастур айнан “Яшил иқтисодиёт” ва “Яшил шаҳар”га ўтишни қўллаб-қувватлайди. Бутун дунё бўйича 90 дан зиёд “Яшиллар” ёки бошқача айтганда, Экологик партияларнинг иш услубини, тарихини, тажрибасини ўргандик. Ўзимизга тегишли хулосаларни олдик. Муҳтарам Президентимиз Шанхай ҳамкорлик ташкилотининг саммитида биринчилардан бўлиб, “Яшил белбоғ”, “Ақлли қишлоқ” хўжалигини ташкил этиш борасида ўз таклифларини билдирди. Бошқа мамлакатлардан аввалроқ бу ташаббусни ўзимиз амалга оширсак, мақсадга мувофиқ бўларди.\nПартиямиз “Яшил иқтисодиёт”га ўтиш мамлакатни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришнинг муҳим омили деб ҳисоблайди. Бунинг афзалликлари — иқтисодиётнинг барча тармоқларида қайта тикланувчи энергия манбаларидан фойдаланиши, экологик тоза ва хавфсиз, ресурс тежовчи, тежамкор технологияларни татбиқ этишни рағбатлантириши ҳамда муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларни кенгайтириш ва уларни бошқариш тизимини такомиллаштириш орқали биохилмахилликни сақлашга кўмаклашиши билан ҳам манфаатлидир.\nPrevious Ўрозбой Абдураҳмонов: “Адабиёт миллатнинг нафақат келажаги, балки ўзини ҳам белгилайди”\nNext Сайловлар: Янги Ўзбекистоннинг имкониятлари


Биз билмаган Короваи қабиласи\n13:58 / 09.07.2016\nКороваи (korowai) ёки колуфо қабиласи Индонезиянинг Папуа Янги Гвинея вилоятида истиқомат қилади. Аҳоли сони тахминан 3 минг кишидан иборат. 70-йилларга қадар уларнинг борлиги фанга маълум эмас эди.\nЭкспертларнинг фикрича, қабиланинг оз сонли қисмигина ўқиш ва ёзишни билади. Айрим олимлар уларни одамхўр дейишгача боришди. Аммо бу фикрлар ҳозиргача ўз тасдиғини топганича йўқ. Бир нарса аниқ, улар ердан 12-50 метр баландликда – ўшанда ҳам дарахтларга уй қуришади. Бунга ўзларини ёвуз руҳлардан, ўзга қабила ва йиртқич хайвонларнинг ҳужумларидан ҳимоя қилиш асосий мақсад сифатида кўрилади. Шу сабабли ҳам бу қабила аъзоларини дарахтларда яшовчилар, десак тўғрироқ бўлади.\nБундан ярим асрлар муқаддам короваи қабиласи ер юзида ўзларидан бошқа халқлар истиқомат қилишини хаёлларига ҳам келтиришмаган бўлса ажабмас. Шу сабабли ҳам ўз ҳудудларига келган “ёт киши”ларни нохушлик билан кутиб олишди ва ҳатто уларни йўқ қилишгача бориб етишди. Тўғрироғи, улар замонавий дунё билан мулоқот қилишдан ўзларини олиб қочишди. Дарахтларда истиқомат қилувчи бу халқ чақирилмаган меҳмонларни ёқтирмагани аниқ.\nПапуа Янги Гвинеяда яшовчи қабилалар турмуш тарзини тўғри англашимиз керак. Улар бизнинг тассавуримиздан мутлақо бошқача турмуш тарзига одатланишган. Дарахтдаги уйда иккита хона бўлиб, улардан бири эркакларга, иккинчиси аёллар ва болаларга мўлжалланган.\nЭркаклар, асосан, овчилик билан шуғулланишади. Уларнинг қуроли, асосан, ёғочдан иборат. Шу сабабли ҳам олимлар бронза асри короваи қабиласига ҳали етиб келмаганлигини айтишади. Металл буюмлар борлигини улар ҳаёлларига ҳам келтиришмайди. Хўжаликда ҳайвонларнинг суякларидан ясалган пичоқлар ишлатилади. Эркаклар, асосан, оғир ишларни бажаришади. Улар овқат учун дарахтларни кесишади, уй қуришади, хонадонларни қўриқлашади ва бошқа хўжалик ишларини бажаришади. Уларни яхши овчи деб бўлмайди. Тўғрироғи турли ҳашоратлари териб кун кўради, десак янглишмаган бўламиз. Чуқур қазиб, у ерга ёввойи ҳайвонларни ҳайдаб боришади-да, сўнг уларни овлашади.\nМаҳаллий аборигенларнинг одатига кўра, улар бўш қолди дегунларича тамаки чекишади. Мана шу сабаб уларнинг умри узоқ бўлмаса керак. Болалар 5-6 ёшдан чекишга ўргатилади. Аёлларнинг ҳам оғзидан тамаки тутуни аримайди. Энг фожиали томони қабила аъзоларининг ўртача ёши 30 ёшни ташкил қилади. Шунда ҳам эркаклар аёлларга нисбатан оз умр кечиради. Этнограф олимларнинг айтишича, улар асосан ёшликда, кўп ҳолларда мастликда вафот этишади.\nКороваи қабиласи аъзолари пойабзал нималигини билишмайди. Аёллари қўлга тушган нарсаларни тақинчоқ сифатида фойдаланишади. Тош асрида яшовчи бу қабиланинг дафн маросими ҳақида ёзишнинг ўзи бир даҳшат. Аньанага кўра эридан айрилган аёл бармоғини, аёлидан айрилган эркак эса қулоғини кесади. Ўз навбатида, бева қолган аёл турмушга чиқади. Шундай вазиятлар бўлганки, бирин кетин эридан ажралган аёллар бармоқсиз қолган. Мурдани дарахт баргларига ўрашади-да, ўрмонга ташлаб кетаверишади. Жасадлар йиртқич ҳайвонларнинг емишига айланади. Қабиланинг тили бор, аммо ёзуви йўқ. Уларнинг бирор бир динга сиғиниши ҳам мавҳумлигича қолмоқда. Ҳаттоки халқ тиббиётидан ҳам бехабарлиги боис ўлим даражаси юқори кўрсаткичларга эга. 40 ёшга кирган қабила аъзоларини кекса дейиш мумкин. Улар ўрмонда мавжуд бўлган барча касалликларга чалинишади. Оддий касалликдан ўлиб кетаверишади.\nДарахт тепасидаги уйга болаларни онаси ёки отаси олиб чиқади. Катта бўлгач болаларнинг ўзлари уйга чиқиши керак. Вақт ўтиши билан бу қабила аъзолари замонавий дунё билан аста-секин мулоқот қила бошлади. Шу сабабли уйлар ҳам пастроққа қурилмоқда.\nКороваи қабиласи иссиқ чой ёки қаҳва нималигини билишмайди. Улар оддий сувни ичишади. Уларнинг ҳаёт ҳақидаги қарашлари жуда жўн. Қабила аъзолари ўзларини қуршаб турган дарахтлар ва ундаги уйни дунё деб ўйлашади. Ундан кейин эса “Катта Ўрмон” келади. “Катта ўрмон”дан кейин “Катта Сув”га чиқилади. Ундан кейин эса “Марҳумлар олами” келади. “Ёт кишилар”ни “Марҳумлар олами” вакиллари сифатида кўришади. Шу сабабли Короваи қабиласи ёт кишилардан ҳайиқиб туришади. Короваи аҳли сайёралар ҳақида мутлақо тассавурга эга эмас. Шунингдек, улар йил ойлари, ҳафталари, кунларини ҳам билишмайди. Ўзларининг, фарзандларининг ёши билан асло қизиқишмаган.\n80-йиллардан бошлаб ҳолландиялик миссионерлар улар билан алоқа ўрната бошлади. 1983–1985 йилларда миссионерлар илк қишлоқларни барпо қилди. Бироқ бу муаммоларни келтириб чиқарди. Ўрмон кўчманчилари ва миссионерлар ўртасида тўқнашувлар юз берди. Шу сабабли бу ҳудудларга кириш тақиқланди. Бугунги кунда мазкур тақиқланган ҳудудларга бориш учун махсус “сурат ялан” - деб номланмиш рухсатнома олиниши керак. Короваи қабиласи, асосан, ташқи дунёдан келган сайёҳлар билан Индонезия миллий валютасида савдо-сотиқ қилади. Тўғрироғи АҚШ долларини олишмайди. Чунки бу пул билан нима қилишларнни билишмайди. Улар сайёҳларга тош болталарини, камон ёйларини, денгиз чиғаноқларини, ҳайвонларнинг тишларини сотишади. Уларни саньат асари деб бўлмаса-да сайёҳлар харид қилишади.\nКороваиларнинг кичик дунёси оддий сабабларга кўра йўқ бўлиб кетиши мумкин. Чунки бу қабила аъзолари истиқомат қиладиган ўрмонларга аста-секин цивилизация кириб бормоқда.


16:04 / 02.01.2018 3000 pdf Ўқиш режими + -\nКеласи йили ҳаж мавсумида ваъдалашилган жойга ясрибликлардан ўн икки киши келишди. Яна Ақабада Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам билан учрашишди. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам улардан байъат олдилар. Ўша байъатнинг иштирокчиси Убода ибн Сомит розияллоҳу анҳу бу ҳақда қуйидагиларни айтадилар:\n«Ўн икки киши эдик. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бизларга:\n«Келинглар! Менга Аллоҳга бирор нарсани ширк келтирмаслигингиз, ўғрилик, зино қилмаслигингиз, болаларингизни ўлдирмаслигингиз, қўлларингиз ва оёқларингиз орасидан бўҳтон тўқиб, келтирмаслигингиз, менга маъруф ишда исён қилмаслигингиз ҳақида байъат қилинглар. Сиздан ким бунга вафо қилса, унинг ажри Аллоҳнинг зиммасида. Ким ундан бирор нарсани бузиб, бу дунёда жазосини олса, ўша унинг учун каффоротдир. Ким ундан бирор нарсани бузса-ю, Аллоҳ уни сатр қилса, унинг иши Аллоҳга ҳаволадир. Хоҳласа, иқоб қилади, хоҳласа, афв қилади», дедилар».\nМусъаб ибн Умайр розияллоҳу анҳу ва ясриблик мусулмонлар аҳолини Исломга даъват қилишда жонбозлик кўрсатдилар. Мусъаб ибн Умайр розияллоҳу анҳу Пайғамбар алайҳиссаломнинг тавсиялари бўйича иш олиб борар эдилар. У киши одамларга Қуръон ўқитиш, Исломдан таълим бериш ва дин аҳкомларини ўргатишни ажойиб услуб билан йўлга қўяр эдилар. Гоҳида баъзи одамлар у кишининг олдига ўлдирмоқчи бўлиб, қурол кўтариб кирар эди. Аммо Мусъаб ибн Умайр розияллоҳу анҳунинг ширин муомаласи, қироати ва Ислом ҳақидаги сўзларидан кейин кўнгли эриб, мусулмон бўлиб, у киши нима топшириқ берса, ўшани сўзсиз бажарадиган бўлиб чиқар эди.\nИслом Ясриб бўйлаб мисли кўрилмаган тезликда тарқалиб борар эди. У ердаги бош қабилалар – Авс ва Хазражнинг кўплаб одамлари, жумладан, Саъд ибн Муъоз ва Усайд ибн Хузайр каби ўз қавмининг улуғлари бўлган кишилар ҳам Исломга кирдилар. Бану Ашҳалнинг ҳаммаси битта ҳам қолмай мусулмон бўлдилар. Хуллас, Ясрибда Ислом кирмаган оила қолмади.\nЯна ҳаж мавсуми қайтиб келди. Мусъаб ибн Умайр розияллоҳу анҳу бошлиқ ясриблик мусулмонлар ҳеч кимга билдирмай, ўз қавмларининг мушрикларига қўшилиб, ҳажга келдилар. Одамлар билан бирга ҳаж қилдилар. Арафотдан кейин шайтонга тош отиш вақти келганда Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам билан Ақабада учрашишга келишдилар. Учрашув кечаси бўлганда ҳаммалари ўз қавмлари ила ухлагани ётдилар. Кечанинг учдан бири ўтгандан кейин битта-битта бўлиб, ҳеч кимга билдирмасдан, учрашув жойига кела бошладилар.\nТўпланиб бўлгач, қарасалар, етмиш уч эркак ва икки аёл – Нусайба бинту Каъб ва Асмо бинту Амр ибн Адий эканлар.\nҲаммалари тўпланиб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни кутдилар. Бир вақт у зотнинг келаётганларини пайқадилар. Ёнларида бир киши ҳам бор эди. Яқин келганларида у киши Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг амакилари Аббос эканлиги маълум бўлди.\nОрада сўзлашув бўлиб ўтди. Мусулмонлар Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам улардан нимани талаб қилсалар, ўша нарсага тайёр эканликларини билдирдилар.\nПайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам улардан ораларидан ўн иккита нақиб сайлашни сўрадилар. Улар ўн икки кишини танладилар. У зот нақибларга:\n«Худди Ийсо ибн Марямнинг ҳаворийлари кафил бўлгандек, сизлар ҳам ўз қавмингизга кафилсизлар. Мен ўз қавмимга кафилман», дедилар.\nКейин Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уларга Қуръон тиловат қилиб бердилар, Аллоҳга даъват, Исломга тарғиб қилдилар ва:\n«Аёлларингиз ва болаларингизни нимадан ҳимоя қиладиган бўлсангиз, ўшандан мени ҳам ҳимоя қилишингиз шарти ила сизларнинг байъатингизни қабул қиламан», дедилар.\nБиринчи бўлиб Баро ибн Маърур Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қўлларини олиб, байъат қилди. Кейин ҳамма бирма-бир байъат қилиб чиқди. Сўнгра Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уларга:\n«Энди жойларингизга бораверинглар», дедилар.\nЭртасига бўлиб ўтган ишдан Макка кофирлари хабардор бўлиб қолдилар. Ясрибликлар турган жойга бориб, суриштира бошладилар. Ясриб мушриклари «Биз бундай иш қилганимиз йўқ», деб қасам ичиб, туриб олдилар. Мусулмонлар ҳеч нарсани билмагандек туравердилар.\nҲожилар жўнаб кетганларидан кейин мушриклар ишнинг тафсилотини билдилар. Улар ясриблик мусулмонларни ортларидан қувиб бордилар. Саъд ибн Муъоз розияллоҳу анҳуни тутиб ҳам олдилар. У кишини калтаклаб, Маккага олиб келдилар. Аммо Саъд розияллоҳу анҳунинг иттифоқдошлари у кишини мушриклар қўлидан ажратиб олдилар.\nБу ишдан жаҳли чиққан кофирлар мусулмонларга нисбатан адоватни яна ҳам авж олдирдилар. Улар мусулмонларга аввалгидан ҳам қаттиқроқ азоб бера бошладилар.\n16:01 / 02.01.2018 2737\n15:00 / 22.05.2020 2597\n3250 20:12 / 28.04.2017\n2195 19:00 / 20.06.2019\n1034 13:00 / 22.05.2020


Вазирлик ва ҳокимликлар "ишонч телефонлари" ишончни оқламаяпти / Ўзбекистон янгиликлари, энг сўнгги хабарлар\nВазирлик ва ҳокимликлар "ишонч телефонлари" ишончни оқламаяпти\nАфсуски, “ишонч телефонлари”нинг ҳаммаси ҳақида ҳам шундай деб бўлмайди. ЎзА “ишонч телефонлари” билан боғлиқ вазиятларни ойдинлаштириш учун www.gov.uzҳукумат порталининг “Давлат органлари” бўлимида кўрсатилган 130га яқин ишонч телефонига қўнғироқ қилиб кўрди.\nИқтисодиёт вазирлигининг "ишонч телефони" (+99871 232-65-55) доимий банд. Молия вазирлиги (+99871 203-00-50) рақамини тергач “Ассалому алайкум! Сиз Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг "ишонч телефони"га қўнғироқ қилдингиз. Ўзбек тилини танлаш учун бирни босинг!” деган оператор овози эшитилди. Шу сўзларнинг русча такроридан сўнг бир оз жимлик ҳукм суради, кейин яна шу ҳолат қайталанади. Сўнг гўшакда алоқа узилганини англатувчи “ту-ту-ту” сигнали эшитилди. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлигининг "ишонч телефони"да (+99871 239-41-12) ҳам худди ўша вазият такрорланди. Фақат “Оператор билан боғланиш учун бирни босинг” деган жумла қўшилди ва гўшакда бизга таниш ўша: “ту-ту-ту”. Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг (+99871 246-37-12) рақами ҳам доимий банд, балки, ишламас.\nБарча "ишонч телефонлари" билан боғланиш ҳаракатлари бир эмас, бир неча куннинг турли вақтида амалга ошириб кўрилди. Халқ таълими вазирлиги – 10-06 рақами: “Ассалому алайкум! Сиз таълим соҳаси бўйича "ишонч телефони"га қўнғироқ қилдингиз. Халқ таълими масалалари бўйича бирни, Ўрта махсус касб-ҳунар таълими масалалари бўйича иккини, Олий таълими масалалари бўйича учни босинг... ва кутилмаганда “ту-ту-ту”. Соғлиқни сақлаш вазирлиги (+99871 239-47-95) "ишонч телефони"га тушиш учун қилган уринишларимиз ҳам шу тахлит зое кетди. Ички ишлар вазирлиги (+99871 233-39-39) "ишонч телефони" рақамларини тергач, зум ўтмай кимдир нариги томондан сергак товушда чақирувга “лаббай” дейишини ишонч билан кутдик. Афсуски, ундай бўлмади.\nНиҳоят икки кунлик уринишларимиздан сўнг, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги "ишонч телефони" (+99871 147-10-50)га уланишга муваффақ бўлдик. Бизга бу тармоққа “78” рақами орқали уланиш эслатилди. Кўриниб турибдики, бу тармоқда ҳам бартараф этилиши лозим бўлган камчиликлар етарли.\nШунингдек, Ташқи ишлар вазирлиги (+99871 233-28-28), Ташқи савдо вазирлиги (+99871 238-51-32) "ишонч телефони" ҳам қўнғироқларга жавоб бермади.\nЭнг қизиғи, Адлия вазирлигининг 10-08 қисқа рақамидан “блогадарим за терпение” деган жумладан бошқа маълумот ололмадик. Кутиш навбатимиз келгунича 27 дақиқа вақт увол кетди... кейин алоқа ўз-ўзидан узилди.\nУй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги билан (+99871 232-25-37) бир неча бор уринишларимизга қарамай боғлана олмадик. Жисмоний тарбия ва спорт вазирлигининг (+99871 239-24-07, +99871 239-24-39, +99871 239-24-49) учала рақамидан бирортасидан садо чиқмади. Инновацион ривожланиш вазирлиги (+998 71 239 34 39) "ишонч телефони"нинг ҳам аҳволи, юқоридагидек жим-житлик.\nИшонинг, Маданият вазирлиги (+99871 256-85-07) "ишонч телефони"да масъул ходимнинг товушини эшитиб, ҳатто қувониб кетдик. Ўзини Элдор деб таништирган ходимнинг мурожаатчига муносабати ҳам таҳсинга лойиқ. Бу бизни хурсанд қилди.\nҚурилиш вазирлиги (+99871 244-05-05) ходимининг самимий муносабатидан кўнглимиз кўтарилди. Ўзини Ҳакимжон Шарифжонов деб таништирган масъул ходимнинг айтишича бир кунда 30 га яқин қўнғироқ бўлар экан.\nМарказий банкнинг (+99871 200-00-44) "ишонч телефони"да биз билан 4-оператор боғланди. Кун давомида 20 дан ортиқ мурожаатчи билан боғланишини ва кўплаб мурожаатлар бириктирилган мутахассис ходимлар ёрдамида ўз вақтида ҳал этилаётганини қайд этди.\nБош прокуратурасининг (+99871 232-10-07, 1007) рақамларини териб, 2-3 бор 26 дақиқалик кутишлардан сўнг, 607-оператор билан боғланишга муваффақ бўлдик. 607-операторнинг айтишича, "ишонч телефонлари" учун 24 соатлик навбатчилик тизими йўлга қўйилган экан. Негадир, операторнинг ишлар қатъий тартиб билан ташкил этилган дейишига қарамай, бу рақамларга бир неча бор уринишлар ва узоқ кутишдан сўнг боғланиш мумкин бўляпти...\nАйни кунларда юртимизда вилоят ва шаҳар ҳокимликларига кенг имкониятлар берилмоқда. Ҳудуддаги барча муаммоларни вақтида узил-кесил ҳал этиш учун кўплаб янги иш ўринлари, масъул лавозимлар жорий этилмоқда. Шундай бўлса ҳам "ишонч телефонлари"га бўлган эътибор ҳар бир эл хизматига киришган амалдор бунга юқори даражали масала сифатида жиддий ёндашмоғи жоиз. Мана шу масъулият вазифа қандай тартибда амалга оширилаётгани билан қизиқиб, "ишонч телефони" рақамларига юзланамиз.\nТошкент шаҳар ҳокимлигининг +99871 200-90-69, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашининг +99861 222-46-33, Андижон вилояти ҳокимлигининг +99874 223-25-28, +99874 223-30-31, Бухоро вилояти ҳокимлигининг +99865 222-22-22 рақамларида бир хил, алоқа йўқлигини англатувчи “ту-ту-ту” товушлари қулоққа чалинади. Жиззах вилояти ҳокимлигининг +99872 226-00-11 рақамидан эса абонент блокировка қилингани маълум қилинди. Қашқадарё вилояти ҳокимлигининг +99875 200-55-05 рақамли телефонидан “Кечирасиз, сиз тераётган телефон рақами тармоқда йўқ”, деган сўзларни эшитдик. Навоий вилояти ҳокимлигининг +99836 220-10-20 рақамли телефонидан “Кечирасиз, сиз нотўғри рақам тердингиз”, дейилмоқда. Наманган вилояти ҳокимлигининг +99869 227-08-29 рақамини териб, умумий бўлим ходими Умиджон Юсупов билан боғланишга муваффақ бўлдик.\nСамарқанд вилояти ҳокимлигининг +99866 231-11-25 рақамли "ишонч телефони" билан боғланиш имконсиз бўлиб чиқди. Сурхондарё вилояти ҳокимлигининг +99876 224-15-96 рақамли "ишонч телефони"да ҳам бизга таниш овоз: “ту-ту-ту”. Сирдарё вилояти ҳокимлигининг +99867 200-02-06 рақамига уланганимизда опреатор тағин, “Кечирасиз сиз тераётган телефон рақами тармоқда йўқ”, деган сўзлар билан бизни сийлади. Тошкент вилояти ҳокимлигининг +99871 200-88-11 рақамидаги овози магнит тасмага ёзилган хоним “Ассалому алайкум. Сиз Тошкент вилояти ҳокимлигига қўнғироқ қилдингиз. Сўзлашувни ўзбек тилида давом эттиришни хоҳласангиз бирни босинг....” шу сўзларнинг рус тилидаги таржимаси айтилгач, гўшакдан яна “ту-ту-ту” товушлари эшитилди. Фарғона вилояти ҳокимлигининг +99873 244-07-50 +99873 244-21-65 рақамидан эса “Ассалому алайкум. Фарғона вилояти ҳокимлиги "ишонч телефони"га хуш келибсиз. Оператор билан боғланиш учун бирни босинг...” бирни босган заҳотингиз алоқа узилиб қолаверади... Хоразм вилояти ҳокимлигининг +99862 223-00-06 рақами, бизни аслида ижтимоий комплекс ходими Ифтихор Ражаббоев билан боғлади...\n"Ишонч телефонлари"нинг “ишончли”лиги ана шундай.\nБеихтиёр кўнгилда шундай савол туғилади. "Ишонч телефонлари" фаолияти билан боғлиқ шу қадар жиддий муаммолар мавжуд экан, мурожаатчиларнинг муаммоларини ҳал этиш масалаларига эътибор қай даражада?\nБир сўз билан айтганда, "ишонч телефонлари"нинг узлуксиз ишлаб туришидан мақсад – халқ тинчлиги, юрт фаровонлиги. Бунда кўзбўямачиликка ёинки хўжакўрсинликка йўл қўйилса, одамлар қалбида ишонч йўқолади, ишончсизлик ин қўяди. Рости, кези келганда айтилган бир оғиз ширин калом минглаб муаммоларнинг ечими бўлиши мумкин. Мана шунда кўнгиллар таскин топади. Миллатга дахлдорлик ҳисси эса минг чандон ортади. Ҳар бир киши эркинликни ёки ўзгаришларни ўз ҳаётида ҳис этса, келажакдан умидворлиги ортади. Зотан, Президентимиз таъкидлаганидек, асосий мақсад – одамларни рози қилишдир.


19:05 / 05.11.2019 984 pdf Ўқиш режими + -\nРасулуллоҳ алайҳиссаломнинг таржимаи ҳолларининг ўзи биз учун буюк намуна. Аввало, У зот алайҳиссалом биз каби оддий инсон бўлганлар ва буни ҳаммага эълон қилганлар: «Сен: «Мен ҳам сизларга ўхшаган башарман. Менга, шубҳасиз, илоҳингиз битта «илоҳ» экани ваҳий қилинди. Бас, ким Роббига рўбарў келишни умид қилса, яхши амал қилсин ва Робби ибодатига шерик қилмасин», дегин».\nЯъни, Расулуллоҳ алайҳиссалом биз каби сифатларга эга инсондир, лекин бу улуғликда ҳам биз билан баробар дегани эмас. Аллоҳ таоло Муҳаммад ибн Абдуллоҳ (алайҳиссалом) каби гўзал хулқли бошқа инсон яратмаган!\nМуҳаммад (алайҳиссалом) ҳамма яхши хислат ва сифатларни ўзларида жамлаган ягона шахсдир. Тарихда ўтган ҳар қандай машҳур шахснинг одамлардан яширадиган, ўзи ёки оиласи шаънига доғ туширадиган гуноҳлари ва ёмонликлари бўлган. Муҳаммад (алайҳиссалом) эса ўз ҳаётларини сир сақламасдан барча одамларга намуна сифатида ошкора баён қилиб қолдирган ягона Зотдир.\nОнамиз Ойша розияллоҳу анҳо оиладаги ҳолат ва ҳодисаларни Муҳаммад (алайҳиссалом)нинг изнлари ила бошқа саҳобийларга ибрат ўргатиш мақсадида ошкор айтар эдилар. Чунки у зот (алайҳиссалом)нинг ҳар бир қилган ишлари, айтган сўзлари шариат ва дин эди.\nБуюк намуна шахсий хулқларнинг гўзаллиги, улуғ ишлар ёки келажак авлод учун қолдирган улкан унутилмас мерослар билан ўлчанади. Тарихда ўтган улуғларда шулардан бири мавжуд бўлиши мумкин. Лекин, Расулуллоҳ (алайҳиссалом)да бу фазилатларнинг ҳаммаси мавжуд. Ўтмишдаги улуғлар фақат биргина ўз қавми ва халқи учун фойда келтиришган бўлишса, Расулуллоҳ (алайҳиссалом) бутун оламларга раҳмат бўлиб келган Зотдир.\nРасулуллоҳ (алайҳиссалом) зарур бўлганда уйда, масжидда, йўлда ҳам яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтарганлар. У зот нафақат сўзлари, балки амаллари билан ҳам ўзгаларга буюк намуна бўлганлар. Расулуллоҳ алайҳиссаломнинг хулқлари Қуръон бўлган. Биз бу гапни кўп эшитамиз-у, лекин маъносини чуқур ўйлаб кўрмаймиз. Бунинг маъноси шуки, Расулуллоҳ алайҳиссаломнинг қилган ҳар бир ишлари, айтган ҳар бир сўзлари ва хулқлари Ўзлари тиловат қилаётган оятлар, инсонларга етказаётган маърузалар, мажлислардаги ваъз-насиҳатларга мос демакдир.\nРасулуллоҳ алайҳиссаломнинг олдинги-ю кейинги гуноҳлари мағфират қилинган бўлса ҳам, тунларни намоз билан бедор ўтказар эдилар, ҳатто товонлари шишиб кетар эди. Расулуллоҳ алайҳиссаломнинг оёқлари шишиб кетганини кўрган саҳобалар: «Аллоҳ сизнинг ҳамма гуноҳларингизни мағфират қилган бўлса, шунчалик азоб чекиб ўзингизни қийнайсизми?» дейишганда, у Зоти муборак: “Мен шукр қилгувчи бандалардан бўлмайманми?” дея жавоб берганлар.\nТарихда таниқли ва аслзода шахслар жиноят содир этишса, кам ҳолларда уларга нисбатан жазо қўлланилган. Расулуллоҳ (алайҳиссалом) даврларида ҳам ҳудди шундай воқеа содир бўлди. Қурайшнинг энг обрўли Бану Маҳзум қабиласидан бир қиз ўғрилик қилди. Ўғрилик содир этилгач, кўпчилик «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам кечиримли Зот, уни авф этадилар, қолаверса, бу қиз обрўли оиладан, ҳеч бўлмаганда бошқа енгилроқ жазо қўлланса керак», деб ўйлашди. Лекин Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам буни эшитиб, «Эй одамлар, албатта, сиздан олдин ўтганларнинг ҳалок бўлишлари ичларидан шарифлар ўғрилик қилишса қўйиб юбориб, заифлар ўғрилик қилса жазони қоим қилишлари сабабидан бўлган», деб таъкидладилар. Сўнг тарих мислини кўрмаган ва фақат Ислом динига хос бир ҳадисни айтдилар: «Аллоҳга қасамки, агар Муҳаммаднинг қизи Фотима ўғрилик қилса ҳам албатта қўлини кесаман!».\nҲа, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг хоҳиш-истаглари ва ҳаёт-мамотлари Аллоҳдан тушаётган ваҳий билан боғлиқ эди. Бу ваҳийга қарама-қарши бўлган йўл У зот учун бегона йўл ҳисобланар эди.\nҚурайшликлар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга катта бойлик ва подшоҳлик ваъда қилишиб, эвазига Исломни ёйишдан воз кечишни сўрашганида, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Аллоҳнинг номи билан қасам ичиб айтаманки, агар ўнг қўлимга қуёшни, чап қўлимга ойни тутқазишса ҳам Аллоҳнинг ўзи бошлаган ишимга равнақ бермагунча ёки шу йўлда ҳалок бўлмагунимча танлаган йўлимдан воз кечмайман», дедилар.\nТасаввур қилинг, бир одам сизга энг яқин кишингизнинг жонига қасд қилди. Сўнг ёнингизга келиб, афв тилади. Сиз унинг айбидан кўз юма оласизми?! Чеккан азобларингизни унутиб, уни кечира оласизми?! Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам эса амакилари Ҳамза розияллоҳу анҳонинг қотили Ваҳший розияллоҳу анҳо Исломни қабул қилгач, уни афв этганлар.\nМакка аҳли Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни саҳобаларидан жудо этиб, юрган йўлларига тиконлар сочишар, сажда қилиб турган ҳолатларида туянинг ичакларини ташлаб кетишар ва доимо мазаҳ қилишар эди. Бу ҳол бир ёки икки йил давом этгани йўқ, балки ўн уч йил муттасил давом этди. Лекин Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бу мусибатларга сабр қилиб, уларнинг ҳаққига дуолар қилдилар. Аллоҳнинг нусрати ила Макка фатҳ этилганида маккалик мушриклар қўлларидан ҳеч нарса келмаган ҳолларида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам томонларидан берилажак ҳукмни кутиб туришарди. Чунки улар қилмишлари кечирилмаслигини, ўлимга маҳкум эканликларини ва шунга лойиқ қанчалик жирканч иш қилганларини билишар эди. Шундай бўлса-да, бу мушриклар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳусни хулқлари ҳақида бир-бирига сўзлаб, кечирилишларига умид боғлашарди. Расулуллоҳ эса ҳеч ким ҳаёлига ҳам келтирмаган бошқа йўлни танладилар, бу ҳукмни ҳеч ким кутмаганлиги ҳам рост эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уларга қараб: «Кетаверинглар, сизлар озодсизлар», деб марҳамат қилдилар.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг тўғри сўзликлари ва омонатдорликлари ҳам буюк намуна. Бу Зот алайҳиссаломнинг омонатдорликларини эсланг! Ҳатто кофирнинг омонатига ҳам хиёнат қилмадилар! Қурайшликлар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламландан бошқа ишончли омонатдор инсон топа олишмаган.\nРасули Акрам сарвари коинот бўлишларига қарамай, саҳобалари билан бирга ишлар, яшаш тарзлари уларникидан фарқ қилмас эди, мажлисга борганларида қаерда бўш жой бўлса, шу ерга ўтирар эдилар, ҳатто келган одам: «Қайси бирингиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламсиз?», деб сўрарди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам фақирона ҳаёт кечирдилар, фақирликлари ожизликларидан эмас, балки бойликка ружу қўймаганликларидан эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг муборак ҳужраларининг узунлиги йигирма беш қулочдан ошмаган. Оиша розияллоҳу анҳо онамиз билан истиқомат қилган ҳужралари бир хонали бўлиб, гуваладан тикланган эди. Ҳужранинг торлигидан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам намоз ўқиганларида Оиша розияллоҳу анҳо онамиз ухлай олмас эдилар. Расулуллоҳ сажда қилганларида Оиша розияллоҳу анҳо онамиз оёқларини йиғиштириб олардилар. Уйда ойлаб қозон осилмас, кўпинча оила таоми ҳурмо ва сувдан иборат эди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ичига хурмо дарахтининг пўстлоғи солинган чарм тўшакда ётардилар.\nҲафса розияллоҳу анҳо онамиз шундай ҳикоя қиладилар: Расулуллоҳ алайҳиссаломнинг тўшаклари биттагина палос эди, уни икки буклаб солиб берардик. Бир куни палосни тўр буклаб солиб берган эдик, эртасига у Зот палосни неча қават қилиб тўшаганимизни сўрадилар, биз тўрт буклаб солганимизни айтганимизда, бундан кейин икки қават қилиб солинглар, бугун ўриннинг юмшоқлиги мени намоздан қўйди, деганлар.\nЁ Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Сизнинг хизматларингизни, фазилатларингизни ёзиб, васф этиб тугатишнинг имкони йўқ. Бугунгача дунёдаги бирор машҳур шахснинг ҳасби ҳоли Сизникичалик кўп ва кенг ўрганилмаган, бу Сиз келтирган илоҳий рисолат ҳақлигига, Сиз келтирган дин Аллоҳ наздида мақбул, бутун инсониятга таклиф этилган охирги таълимот эканига ёрқин далилдир.\n«Огоҳ бўлинг! Албатта, мен сиздан аввал боргувчиман, сизлар ҳам менга етиб оласиз.\nОгоҳ бўлинг! Ваъдалашган жойимиз – ҳавзи Кавсардир.\nОгоҳ бўлинг! Кимки эртага бу манзилда бўлишни истаса, тилини ва қўлини ёмонликдан тийсин».\nАллоҳ таоло барчаларимизни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга қилсин!\n17:05 / 05.11.2019 873\n08:00 / 06.11.2019 873\n3075 10:32 / 24.03.2017\n1976 18:22 / 09.12.2017\n2589 16:48 / 08.12.2017


Бош шифокорнинг иқтисодий жиноятлари « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nБош шифокорнинг иқтисодий жиноятлари\n06 April 2016 - 14:02\nДаставвал, Бош шифокорнинг қотиллиги (http://uzxalqharakati.com/archives/32343) номи остида мақола чоп этилган эди. Энди, мақоланинг қолиб кетган бўшлиқларни тўлдириш мақсадида келиб тушган қўшимча маълумотларни умумлаштирган тарзда давом эттиришга аҳд қилинди. Чоп этилган матндан кўзланган мақсад кимнидир обрўсизлантириш ёки эгаллаб турган амалидан четлаштириш эмас, балки жамият аъзоларининг саломатлигига ҳамда ҳуқуқларига хавф солаётган нопок иллатларни очиб беришдан иборат. Бундай хунрезликларни оммага ошкор қилиш орқали фуқаролик ва одамийлик бурчи сифатида қилинган бир кичик амал мақсадида қўл урилди.\nШундай қилиб, Тошкент вилояти Эндокринология диспансери Бош шифокори Г.Т.Хидирова ўзи ҳақидаги ҳақиқатни интернет орқали билганидан кейин қўл остидаги ҳар бир шифокорни индивидуал тарзда олдига чақиртириб, унга нисбатан қилинган муносабатни ўрганишга ҳаракат қилади. Лекин ҳеч бир шифокор ўз иш жойидан ажралишини истамаган ҳолда Бош шифокорга очиқ қарши чиқа олмади ва қайд этилган маълумотларга муносабат билдирилмади. Г.Т. Хидирова ҳар бир сўзида эзгуликни мадҳ этади, амали фитна, ўғрилик ва қабиҳликдан иборат. Айтилган жумлани исботи сифатида баъзи далилларни келтириб ўтиш жоиз деп, топилди. Масалан, Тошкент вилояти Эндокринология диспансерига ҳамширалик лавозими учун Арзикулова Назокатхондан 0,25 ставка асосида ишга қабул қилганлиги учун 500 минг сўм пора ундиради. Ишга қабул қилинувчи ўрта тиббий ходим (ҳамшира) иқтисодий жиҳатдан қийналиб юрганлиги боис, пулни топиш учун бир нечта ходимлардан қарз сўраб юришга мажбур бўлади. Ҳозирги кунда мазкур касалхонанинг ҳамширалар даромад солиғини қўшмаган ҳолда, қўлига тегадиган ойлиги 250000-350000 сўмни ташкил этади (Ушбу ойлик маоши АҚШ валютасининг қора бозор қийматида ҳисоблаб чиқиладиган бўлса, 38-54$ ни, Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан белгиланган АҚШ валютасига кўра, 86-121$ ни ташкил этади. Бироқ, Марказий банк томонидан белгиланган АҚШ валютасини эркин сотиб олиш ёки сотиш имконияти мавжуд эмас). Яна бир ўрта тиббий ходим Миркузиева Камоладан (ҳамшира) дикретдан қайтиб ишга чиқиш учун Бош шифокор 500000 сўм пора олади.\nШунингдек касалхонадаги кўз шифокор ҳамшираси Абдурасулова Гулсарани ноқонуний тарзда ҳамширалик лавозимидан санитарка лавозимига тушуриб қўйган. Бу ҳам етмагандек, ҳамширалик фаолияти давомида олинган ойлик маошларини қайтариб берилишини Бош шифокор қаътий талаб қилмоқда. Шунга ўхшаш ҳолат касалхонанинг умумий эндокринология бўлими ҳамшираси Тошпўлатова Мафтунанинг хомиладор бўлишига қарамасдан ҳамширалик лавозимидан санитарка лавозимига асосиз ўтказади ва ундан ҳам ҳамширалик даврида тўлаб келинган ойлик маошини давлатга қайтариб беришига мажбурлайди. Бундан ташқари, ўзи иш фаолиятини дўқ-пўписа, қўрқитиш, туҳмат асосида қурган Бош шифокор Г.Т.Хидирова давлат томонидан ажратилган мол мулкини ўмариш технологиясини мунтазам равишда амалга оширади. Масалан, ходимларни моддий рағбатлантириш борасида касалхонанинг фидойи шифокор ва ҳамшираларига берилиши лозим. Лекин, бу шифохонада рағбат Бош шифокорга ҳайрихох бўлган ходимларга берилиб, сўнг пластик карточкага тушган пул Бош шифокор томонидан қайтариб олинади. Рағбат олиб, Бош шифокорга қайтарилган ходимларнинг рўйхати: Тўрабаева Шахноза (жияни); омбор мудири Мирвалиева (синглиси); Сиддиқова Адиба; Пилтабаев Мухтор; Бегматова Иқбол; Исмоилова Раънолардан иборат.\nЭнди Тошкент вилояти Эндокринология диспансери бюджетидан беморларга керакли дори воситалар ўрнига муддати ўтган ёки муддати яқинлашган сифатсиз дорилар сотиб олиниб, беморларга керак бўлмасада, шифокорларга мажбурлаб сарф қилдириб келмоқда. Мазкур дорилар фармоцевтика фирмалари билан келишган ҳолда амалга оширилиб, касалхона бюджетидан пул ўтказилади. Буни эвазига эса, фармоцевтик фирмадан олинган дори воситалари учун ( муддати ўтган ёки яқинлашиб қолган) йирик миқдорда пора олинади. Касалхона томонидан беморларга ишлатиладиган дорилардан Веропомил, Гуанофоцин, Левотираксин в.б. воситалар Бош шифокорнинг кўрсатмаси билан поликлиника бош ҳамшираси Атометова Нафиса томонидан касалхона атрофидаги “Дўстлик Қ.Ф.Й” хонадонларига беркитиб қўйилади (текширишдан эҳтиёт бўлиш мақсадида). Касалхона шифокорлари керак бўлмаган турли фармоцевтика фирма дориларини буюришига Бош шифокор шароит яратиб берганлиги оқибатида даволаш ишлари мутлоқо талабга жавоб бермаслиги натижасида март ойининг ўзида бир нечта ўлим ҳолатлари кузатилди.\nТошкент вилояти Эндокринология диспансери Бош шифокори нафақат иқтисодий жиноятларни содир этиб келаяпти, балки кадрларни ишга қабул қилиш жараёнини ҳам қўпол равишда бузиб келмоқда. Ҳатто, тиббий ходимликка номзод бўлиб келган фуқароларга ишга қабул қилиши учун ёзиладиган ариза 2 та бўлади. Биринчи ариза мазмуни ишга қабул қилиш бўлса, иккинчиси ўз вазифасидан озод қилиниши ҳақида бўлади.\nХуллас, Бош шифокор 11 ойлик иш фаолияти давомида ноқонуний амалиётлар мисли кўрилмаган даражада авж олди. Бундан эса, нафақат касалхонада ишлаб келаётган тиббий ходимлар, балки тиббий муолажа олиш учун келган беморлар ҳам азият кўраяпти. Умуман олганда, Давлат тасарруфидаги ташкилотларда ноқонуний ва ноинсоний ҳаракатлар ортиб бориши оқибатида меҳнатга лаёқатли фуқаролар орасида ўзбек диёрини ташлаб, бошқа мамлакатларда меҳнат қилиш иштиёқи то бора ортиб бораяпти. Бундай ташвишли ҳолатларга йўл қймаслик учун қонун устиворлигини таъминлаш масаласи лозимлиги ҳукумат раҳбарлари олдида долзарб масала сифатида мушоҳада юритиш вақти келганлигини таъкидлаш ўринлидир.


Тег: валюта Migrant\nЎзбекистон Марказий банки матбуот хизмати хабар беришича, Республикада валюта олди-сотдиси билан шуғулланувчи биржа фаолият юрита бошлайди. “Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Бошқарувининг қарорига асосан “Ўзбекистон республика валюта биржаси” акциядорлик жамиятига валюта биржаси фаолиятини амалга ошириш учун лицензия берилди”, - дейилади Марказий банк хабарида. 29/09/2016 Админ Ўзбекистон хабарлари.\nМарказий банк ва Давлат божхона қўмитаси қарорига мувофиқ Ўзбекистон Республикасига жисмоний шахслар томонидан нақд хорижий валютани олиб кириш ҳамда мамлакатдан олиб чиқиш тартибига ўзгартириш киритилди. 31/08/2016 Админ Ўзбекистон хабарлари.