Муаллиф:\t13.03.2014 23:57\n(Ўртоқ Бойбўлатовга очиқ хат)\nДўстим, ойлар, йиллар тиришиб, бир асар чиқарған муҳаррир дўстларнинг шу асар ҳақидағи муҳокамаларини тинглашдан, асарнинг камчиликларини ўрганишдан, албатта, мамнун бўлади.\nМенинг «Ўзбек адабиёти намуналари» аталған арзимас бир асарим ҳақинда фикрингизни билдирмаслик учун анча уриниб, 3-сон газетни тўлдирганингизни кўриб мамнун бўлдим, ўқиб ҳам чиқдим. Ҳамма гапдан бурун Сизга ташаккуримни билдираман. Лекин бахтга қарши мақолангизни шунчалар кенгайтиргансизким, кенглиги асл мақсаднинг йўқолишиға сабаб бўлған. Бизда болалар орасида «Кўзим кўрмайдир» деган бир ўйун бор: Бир бола кўзини қаттиқ боғлағандан кейин қўлиға узун бир таёқ олиб, ўртада туради. Бошқалар унинг оёғини олмоқ учун атрофдан ҳужум қиладилар. Таёқли бола таёғини кўтариб «кўзим кўрмайдир» деб, тез-тез айланаберадир, таёқ кимга тўғри келса, шунга тегадир. Мақолани ёзғанда сизнинг қаламингиз ҳам шул кўзи кўрмас боланинг таёғига ўхшаған: айланған, айланған, кимга тўғри келса, шунга теккан, орада менинг китобим унутилган, жуда оз ўрин олған.\nҲар ҳолда мақолангиз кўбрак менинг шахсимга қаратилғани муносабати билан жавоб тарзида эмас, дардлашув шаклида бир нарса ёзаман. Менинг асаримни бошлаб тартибиға эътироз қилғанингиз кўриладир. Адабиёт тарихимизни қоплови «Феўдализм», «Савдо сармояси» каби даврларға ажратишимға қарши каби кўринасиз. Лекин ўз фикрингизни, яъни қандай тақсим қилиш лозимлигини ёзмағансиз. Адабиёт мутахассиси ёки адабиёт тарихи билан машғул бир одам бўлса эдингиз, шу баҳона билан сизга «ёпишмоқ» мумкин эди. Лекин мен биламанким, сиз адабиёт тарихининг одами эмассиз, мақолангиз эса тасодифий бир ҳодисадир. Шунинг учун бу тўғрида маъзур кўраман сизни. Лекин шуни айтиб ўтаманким, адабиёт тарихини тақсим қилишда марксизм усулининг талаб қилғани йўл менинг тақсимимдир. Бу тақсимни ўзбек адабиёти тарихиға тадбиқ қилишнинг ўзи катта ҳам янги бир иш. Бунинг ҳудудини тайин қилишда баъзи янглишларнинг бўлуви мумкин. Лекин уларни кўрсатиб, исбот қилиб, сўнгра тил текириш керак эди. Сиз мақолангизда бу томонға яқинлашған даврларни бир-биридан ажратған хусусиятларнинг йўқлиғидан шикоят қилғансиз, лекин сиз ҳар даврнинг намуналарини ўқидингизми? Масалан: «Савдо сармояси» даври билан «Феўдализм» даврининг намуналари орасидағи Шаклда ва мазмундағи айирмаларни кўра олдингизми? Ёки кўриб, қаноатланмадингизми? Қаноатланмаган бўлсангиз сиз бу даврларни бир-биридан ажратган қандай хусусиятлар истайсиз (ки намуналари бўлмасин). Масъаланинг бу томонларидан (яъни энг муҳим ва фойдалиқ томонларидан) мақолангиз сукут қиладир. Ҳолбуки, шу томонларни очиқ кўрсатганингиздагина менинг китобимнинг камчиликларини кўрсатган ва менга бир нарса ўргатган бўлур эдингиз. Буни ҳам сизнинг адабиёт тарихининг одами бўлмасдан тасодифан майдонға чиқғанинғизга бағишлайман. Мақолангизда чиғатой адабиёти ва унинг пролетар адабиётига асос бўлиши тўғриларида кўбрак туриб, бор кучингиз билан ҳужум қиласиз. Фитрат сўз бошида «Чиғатой адабиёти пролетариат адабиётиға асос бўладир деган» деб, қоравул қичқирасиз, ҳатто менинг бош сўзимда ўзингизга ёрдам қилгудек кўринган бир-икки жумла ҳам келтирасиз. Чиғатой адабиётининг пролетар адабиётиға асос бўлишини даъво қилмоқ нари турсин, бош сўзимда чиғатой адабиётини мафкура ёғидан ярамағанини сўйлаганман. Менинг «намуналар»им босилмаса эди, сиздан бошқа ҳеч кимнинг қўлида унинг нусхалари бўлмаса эди, бош сўзимдан кўчирганингиз бир-икки жумланинг балки сизга фойдаси бўлур эди. Нима чораки, китоб Ўзбекистонда босилиб тарқалған. Сизнинг мақолангизни ўқуған ҳар ким менинг бош сўзумни ҳам ўқуй оладир. Ўқуғач, сизнинг менга туҳмат қилиб турганингизни ҳам онглайдир. Мен сўз бошимдағи ибораларнинг масъалаға дахлдорлиқ қисмини тамоман кўчираман, янгидан ўқишингизни ва эътирозингизни шунга таяндириб, янгидан майдонға чиқишингизни талаб қиламан: «Биз ўзбекларнинг ва, умуман, Ўрта Осиё туркларининг тарихига оид арабий, форсий, туркий тилларда бир кўб асарлар ёзилған. Бироқ бу асарлар бизнинг сиёсий ҳаракатларимизни тор бир рамкада кўрсатмакдан бошқа ишга оз ярамакдадир. Халқимизнинг, ўлкамизнинг ижтимоий-иқтисодий ҳоллариға оид хабарларни бу асарлардан истаб топиш жуда қийиндир, баъзан мумкин ҳам бўлмайдир, чунки йўқдир. Адабий тарихимизни текшириш эса, мана шу камчиликларни тўлдиришга катта ёрдам қиладир. Феўдалларнинг, умуман, ҳоким синфнинг омма билан муносибатларини, оммаға қарашларини, зиёлиларнинг, шоирларнинг ҳоким синфга муносибатларини, ҳоким синф фойдасиға қараб оммани қандай овутғанларини, олдағанларини, ҳоким синфнинг кайф-сафони (Бобирча, «айш ва фисқи») қайси даражаларға чиқарғанларини ёлғиз адабиёт тарихимизда кўришимиз мумкиндир.\nБундан бошқа, тарихий санъаткорларимизни текшириш, уларнинг тажрибаларидан қўрмоқ истаганимиз пролетар адабиёти учун фойдаланиш ҳам кераксиз бир ҳаракат бўлмайдир. Мана шу қисқағина изоҳот бу китобни қандай тилак билан тартиб қилғанимизни билдирған бўлса керак.\nМана шу сўз бошимда менинг томонимдан айтилган гаплар. Мана шу гапларга эътирозингиз бўлса, айтишга ҳақлисиз. Йўқса, менинг сўзларимни бош-оёғини кесиб ташлаб, ўз мақсадингизга яроқлиқ бир ҳолға киргизиб, сўнгра эътироз қилишингиз илмий бир ҳаракат саналмайдир.\nКитобимнинг 3-бўлимиға «Савдо сармояси» даври исмини берғанимдан ҳам рози бўлмайсиз, шу истилоҳотнинг охирида каттакон бир ? (сўроқ) аломати қўясиз. Биз темурийлар даврини «савдо буржуазияси» даври деймиз. Темурийларнинг жаҳонгирлиги(ни) Ўрта Осиё савдо сармоясининг тараққийси билан изоҳ қилмоқчи бўламиз. Бунинг учун қўлимизда етарлик материаллар бор. Сиз шунга рози эмаслигингизни чиройли бир савол аломати билан ифода қиласиз, бу даврни нима деб атамоқ тўғрисида фикрингизни билдирмайсиз. Сиз шуни унутасизки, савол аломати қанча чиройли бўлса бўлсин, илм учун бир нарса бермайдир. Бизнинг фикримизга қарши экансиз, фикрингизни билдиринг. Айтинг-чи, темурийлар даврига қандай исм берасиз?\nБундан сўнг мақолангизда менинг таржимайи ҳолимни текширишга киришасиз. Менинг бир вақтлар мутасаввиф, панисломист, пантуркист бўлғанимни турли далиллар билан исбот қилмоқчи бўласиз. Пилонингиз яхши. Мақтанарлиқ пилон, агар сиз менинг «Намуналар»имни бурунги панисломистлигимнинг, пантуркистлигимнинг давоми эканини, бу асарим билан мазкур фикрларнинг биттасини ўзбек оммасига тақдим қилғанимни исбот қила олса эдингиз, ишингиз кўб муваффақиятли чиқар эди. Лекин буни қила олмағансиз. Бу кун бир кўб кишиларнинг мозийлари ҳақида гапириш мумкин. Лекин, бу гапиришгина етарли эмас. Уларнинг мозийлари билан бугунги ишлари орасидаги муносибат ва алоқани кашф этиш керак!\n8—, 10— йилларда (яъни, 18—20 йил бурун) ёзилған асарларимдан шоҳидлар келтирасиз. Азизим, менинг қўлимға қалам тутиб, асар ёзғанимга йигирма йил тўлғанини ўзингиз ҳам эътироф қиласиз. Бу йигирма йил орасида мен ўзбекча, тожикча юз ўн печатний листлик асар ёздим (мақолалар ҳисоб эмас). Буларнинг ҳаммасини Шўро ҳукуматиға, пролетариат мафкурасига ярарлиқ асарлар эканини ҳеч даъво қилмадим ва қилмайман-да. Ишнинг бу томонини онгламоқ учун таржимайи ҳолимни ўзимдан тингланг.\nМен Осиёнинг энг қора диний марказларидан ва қора бир усули идораға тобеъ бўлған Бухорода 1884 йилда туғилдим. Биринчи тарбияни эски усулдаги диний бир мактабдан олдим. Мактабдан чиқғач, диний бир мадрасага кириб олдим, намоз ўқидим, мутаассиб бир мусулмон эдим. Ҳатто Бухорода янги бошланған жадидлар ҳаракатиға қаршилиқ ҳам қилдим. Сўнгралари жадидлар ҳаракатиға оралашдим. У замондағи зеҳнияхнинг таъсири эски жадидларнинг ташвиқ ва ёрдами билан Туркияга таҳсил учун бордим. Мана шу вақтларда мен диний реформа тарафдори эдим: динни фан билан келиштириш, фанға тўғри келмайтурган хурофот қисмини диндан чиқариш, динни тозалаш хаёллариға ишонған эдим. Воқеан эса, панисломизм ғоясининг чуруган бир хаёл эканин кун сайин оча бордим. Панисломизмнинг бўлмағур хаёл эканини онглағач, пантуркизм хаёлиға берилдим. Бу вақтларда ёзғаним асарларда диний реформистик фикрлар кўрилиб турадир. Сиз эса, мазкур асарлардан менинг мутасаввиф эканимни чиқарасиз. Тасаввуф билан озғина таниш бўлса эдингиз, у китобларда мазкур маслакнинг асарини кўра олмағанингизни ўзингиз онглар эдингиз.\nМен ҳеч бир вақт тасаввуфга мансуб бўлмадим. Лекин адабиёт тарихини текширучи бир муаллим бўлғаним сифати билан тасаввуфни жуда кўб текширдим. Бу кун тасаввуфнинг ҳар томонини, энг қоронғу сирларини биламан. Ҳатто, шу кунларда «Ўрта Осиёда тасаввуф тарихи» исмли бир китоб вужудга келтирмак учун тиришмакдаман. Тасаввуфнинг қандай заҳарли, қандай зарарли бир маслак эканини ҳар кимдан ҳам яхши билиб олғанман. Лекин ҳеч вақт мутасаввиф бўлмаганман.\nСўнгралари ҳаёт мени пантуркизмда қотиб қолишда қўймади. Мен ўзбек миллатчисига айландим. 17—18-йилларда Ўрта Осиёда пантуркизм ҳаракати кенгаймоқда эди, айниқса, Тошкентда пантуркизм фикри билан суғорилган турли тўдалар ташкил бўлди.\nТурк тилларини, турк адабиётини бирлаштириш шиори остида «иш» кўрилди. Мактабларда усмонли адабиёти она тили дарслари ўрнида қабул қилинди. Мана шу ҳаракатга қарши ўзбек тили, ўзбек адабиёти шиорлари остида «Чиғатой гурунги» ташкил қилинди. «Чиғатой гурунги» ўзбек миллатчилиги: ўзбек тили, ўзбек адабиёти шиорлари остида пантуркист тўдаларга ва шунга берилған ўнг жадидларга қарши курашди. Сиз «Чиғатой гурунги» пантуркист эди» деб қичқирасиз. Айниқса, шу кунларда «Чиғатой гурунги»ни пантуркист дейиш мўда ҳолиға кириб борадир. Ҳолбуки, «Чиғатой гурунги» ўз замонида пантуркизм, панисломизм ҳаракатлариға қарши курашмоқда эди. Сизга иккита факт кўрсатай: бутун мактабларимизда «Умумий турк тили, умумий турк адабиёти» шиорлари ҳукм сурганда «Чиғатой гурунги» ўзбек тили, ўзбек адабиётини ўргатиш учун Ҳадрада пулсиз дарс беришни эълон қилди. Муаллимликка мен, Шокиржон Раҳимий, Қаюм Рамазон тайин этилдик. Дарсга бир кўб муаллимлар давом этмакчи бўлиб келдилар. У вақтларда Тошкент маориф шўъбасида пантуркистларнингтўдачилик ёрдамчилари ҳукм сурар эди. Мана шулар бир дарсдан кейин бизни қувдилар, талабаларни тарқатдилар.\nБир кеча «Чиғатой гурунги»нинг мажлиси бўлған эди. Гурунг аъзолари томонидан ёзилган асарларни ўқиб, муҳокама қилмоқда эдик. Тошкентнинг энг катта ташкилотининг бирида турған бир ўртоқ винтовка кўтариб келиб, мажлисимизга бирдан кирди. «Чиғатой гурунги»нинг мақсадини сўради. «Сиз динга қарши фикр тарқатар экансиз, Муҳаммад пайғамбарнинг меърожини инкор қилар экансиз» деб тафтишга киришди ва бизни «мундоқа йўлсиз ҳаракатлар»дан манъ қилиб кетди. Мана буларнинг ҳаммаси пантуркистларнинг иғвоси билан бўлар эди: «Мен «Чиғатой гурунги» пролетар мафкурасини ташир эди» демайман, буни даъво қилиш жинниликдир. Тузук, «Чиғатой гурунги» бевосита сиёсат билан машғул бўлмоқни истамади, ёлғиз тил, имло, адабиёт билан шуғулланди. Лекин унинг айрим аъзолари ўша вақтда сўл миллатчи эдилар. Шунинг учун айта оламизким «Чиғатой гурунги» жадидларнинг сўл қаноти бўлиб, у жадидлардан тил, имло, адабиёт ва динга қарши ҳам пантуркизм ва ўзбек миллатчилиги билан ажралар эди. Мана бу тафсилот «чиғатой гурунги»нинг кўрсатилган илмий ишларда пантуркист, панисломистларга нисбатан инқилобий йўл тутганини кўрсатади. Агар сиз «Бу илмий тўгаракнинг аъзолари ўзбек миллатчилари эдилар, шунинг учун бу тўгарак қарши қурулған бир ташкилот эди» десангиз, нон орасидан кир изламакдан бошқа бир иш қилмаған бўлурсиз. «Чиғатой гурунги» 20-йилларғача давом қилди. Бу вақтғача унинг ўз олдиға қўйған илмий юмушлари бажарилган эди. Янги имло шўро маориф комиссарлиги томонидан мактабларга киргизилган шўро ҳукумати томонидан «Ҳар миллатнинг мактаб тили ўз она тилида бўлсин» деб эълон этилган асос билан ўзбек тили таъмин этилган эди. Бир тарафдан, коммунистлар фирқасининг миллий масъалани тўғри ҳал қилмоқда бўлғани ва мустамлакачилик асосларини емиришда кескин йўл тутгани кун сайин очиқ кўрина бошлаған, ўзбек миллатчиси бўлиб туришда ҳам маъқул бир сабаб қолмаған эди. «Чиғатой гурунги» тарқалди. Унинг аъзолари битта-битта ўз хатоларини эътироф қила-қила фирқа сафига ўтдилар ва бор кучлари билан бу кунгача хизмат қилмоқдалар.\nЭмди ўзимнинг дин билан муносибатим ҳаққинда сўзлашайлик. Мен юқорида айтғаним каби бир вақтлар диний реформа тарафдори эдим. Динни хурофотдан ажратиш деган хаёлга берилған эдим. Мана шу диний реформа кетидан юриш, мени динсизлиққа олиб борди. Дин хурофотдан ажралса, нари томонда ҳеч бир нарса қолмағанини кўрдим. Диннинг фан билан ҳеч бир вақт келиша олмағанига ишондим ва шунинг натижасида диндан қайтдим, динга қарши фикр тарқатдим. Менинг динсизлигим ўзбеклар ва тожиклар орасида ҳаммадан бурун, ҳаммадан кўбрак машҳур бўлған. Бу нуқтани инкор қилиб бўлмайди. Динсиз, худосиз бўлған бир кишининг мутасаввиф бўла олмаслигини онгламоқ учун жуда оз бир муҳокама кучининг сизда борлиғини, рухсат берсангиз, қабул қилайлик.\nМақолангиз бир ерида мени Туркия султониға мактуб ёзиш билан айблайсиз. Мен умримда Туркия султониға мактуб ёзмадим, бу менга тамоман туҳмат! 1908 йилда ёзғаним бир асаримда Бухоро хонлигида ҳукм сурган диний таассубни ва шунга таянган идора усулини эслайсизми? У вақтда Бухорода бир калла 2 тийин эди. Ҳибс қилиш, ўлдириш, сангсор қилиш кундаги одатлардан эди. У замонларда китоб ёзишнинг ўзи «кофир»лик эди. Мен шу вақтларда биринчи асаримни ёздим. Бухоронинг идора усулини, таълим-тарбия усулини, бир кўб расмий идораларни танқид қилдим. Бу китоб Бухорода тарқалар эди.\nУнинг ноширлари бўлған Бухоро жадидларини таҳликага туширмаслик учун амирға қаратиб бир сўз боши ёздим ва шунинг билан, гўё, танқиднинг унга эмас, маъмурлариға оид бўлғанини кўрсатдим. Бу замондағи Бухоронинг жавоби эди. Шунинг билан мени Бухоро амирининг тарафдори дейиш ҳам мумкин эмас, меним Бухоро амирига қарши ҳар вақт курашганим ва курашган ташкилотларга раҳбарлик қилғанимни билмаган йўқ.\nСўнг тўрт-беш йилда ёзғаним «Арслон», «Умар Хайём» каби асарларимни, ҳатто танқид қилғанингиз «Намуналар»дағи даврлар тақсимини шу йўл билан олиб боришга тиришдим. Мазкур ишларимда янглишлар бўлуви мумкин. Лекин буларни(нг) воқеаларини таҳлил қилганда бўлған янглишлардан ҳисоб қилиб, танқид қилиш, хато жойларни кўрсатиш керак. Ҳар бир янглиш янги янглиш деб ўйланган нуқтани, менинг йигирма йил бурунғи панисломистлигим билан изоҳ қилиш тўғри илмий бир ҳаракат бўлмайдир. Азизим, Ўрта Осиёнинг оламға маълум бир маданияти бўлған, бу маданиятнинг туркий асарлари қолған. Бу асарларнинг ҳаммасиға бирдан «ахлатлар» дейиш, сизнинг муҳокамангизнинг кирлигидан чиққан янги бир истилоҳ бўлса керак.\nМен ўзимнинг йигирма йиллик мутолаам, жуда кучсиз бўлмаған кутубхонам соясида шу йўлда ишламоқдаман. Албатта, ишларимда янглишлар бўлуви мумкин. Янглишларимни жой-жойи билан кўрсатиш керак, кўзни юмиб, оғизни очиб сўкишнинг илмий фойдаси йўқ.\nМақолангизда катта ҳарфлар билан «Маориф ва ўқитғучи» журнали Фитратнинг ношири афкори эди дейиш мумкин» деб ёзасиз. Буниси эмди уёт! «Маориф ва ўқитғучи» Рамздан бурун бор эди. Рамз замонида ҳам давом қилди. У ҳар вақт маориф комиссарлигининг ношири афқори бўлиб давом қилди. Журналнинг бутун давом муддатида мен ёзған мақоламнинг сони ўнга бормайдир. У қандай қилиб менинг ношири афкорим бўлсин?! Бироз ўйланг, Ўзбекистоннинг марказида фирқа ва шўро идораларининг кўзлари остида чиқған бир журнал уч-тўрт йил менинг ношири афкорим бўлади-ю, шуни сиздан бошқа ҳеч ким онгламайдими? Сиз бу демагўги билан кимни таҳрир қилғанингизни ўйладингизми?!\n«Маориф ва ўқитғучи» журналида Яссавий ҳақида ёзғаним мақоладан сўз очасиз. Мен у мақоламда Яссавийни санъат ёғидан, мафкура томонида қаттиқ танқид қилдим, унинг зарарли эканини, унинг таъсирига қарши курашмоқ кераклигини сўзладим. Ёлғиз унинг баъзи шеърлариға олданиб, унинг йўқсуллар томонида турғанин қабул қилмоқчи бўлдим. Сўнгралари эса, фикримнинг янглиш эканини онгладим. Сизга ёқмаған «Намуналар»имнинг муқаддимасида Яссавий ҳақинда бошқача фикр юргиздим. Сиз «Намуналар» ҳақинда танқид ёзмағанингиз ҳолда Яссавий ҳақинда унинг муқаддимасидағи сўзларимдан кўз юмиб, «Маориф ва ўқитғучи»даги мақоламға ёпишасиз.\nБундан кейин Чиғатой адабиётининг «мундарижаси» ва «шакли» ҳақинда фикр юргузасиз. Бошлаб Чиғатой шоири деб Навойи билан Яссавийни кўрсатасиз. Азизим, сизда чиғатой сўзига қарши қизиқ бир ҳолат пайдо бўлған, ўзингизга ёқмаған ҳар кимни чиғатой деб сўкмоқчи бўласиз, ишнинг бу қадари чегарани ошишдир. Яссавий Чиғатой шоири эмас. У Чиғатой адабиётидан бурун ўткан бир шоир. Сўнгра Навойидан намуналар олғанда менинг тартиб қилғаним ва сизнинг танқид қилғанингиз китобдан олмайсиз-да, Навойининг ўз девонидан, диний мавзудаги байтларни оласиз. Сизнинг у намуналарингизни кўрган киши менинг китобимдан олғанингизни гумон қиладир-да, менга ҳужумларингизни қисман ҳақли кўрадир. Сиз ҳам шуни истайсиз. Ҳолбуки, Навойининг динсиз бир шоир эканини мен даъво қилмадим. Унинг диний парчалари бор ҳам кўбдир. Лекин менинг «Намуналар»имдаги асарлари бу қатордағи асарлар эмас.\nНавойидан олған байтларни таржима қилишингиз бир оз «вадудона» бўлған, кўби тўғри эмас. Сўнгра Навойи билан Яссавийдан берганингиз намуналарға суяниб, «Чиғатой адабиётининг шаклидан ҳам фойдаланиш мумкин эмас» дейсиз. Лекин сиз шакл билан вазнни бир-биридан ажрата олмағансиз. Шакл деб вазн билан айрим сўзларни оласиз. Ҳолбуки, шаклга ифода тарзи, мажоз, истиора ва шеърнинг бутун (поэтик) хусусиятлари кирадир.\nНавойининг вазнидан фойдаланиш, албатта, мумкин. Мундан бошқа(си) Яссавийнинг вазнидир. Яссавий ва Яссавий мактаби шоирларида бармоқ вазнининг чиройлик намуналари бор, фойдаланиш мумкин. Сиз Яссавийни чиғатой шоирларининг аруз вазнида ёзғанлари ўйлаб, шу хатоларға тушгансиз. Ҳатто кўчирганингиз Навойи билан Яссавий шеърлари орасида бўлған вазн айирмасиға ҳам диққат қилмағансиз...\n «Жалил Бойбўлатовга очиқ хат» шаклида ёзилган ушбу мақола 1919 йил «Қизил Ўзбекистон» газетасининг 15—16 сентябр (215—216) сонларида эълон қилинган бўлиб, Ж. Бойбўлатов қатор чиқишларида Фитратни «пантуркизм» ва «панисломизм»да айблайди. Айниқса, Фитрат томонидан тузилган «Ўзбек адабиёти намуналари, I жилд» (1928) ва сўз боши муаллифи Отажон Ҳошим кескин танқид остига олинган эди.\n муҳаррир — муаллиф маъносида.\n Абдурауф Фитрат. Ўзбек адабиёти намуналари. 1 китоб. Самарқанд — Тошкент, 1928 йил.\n Фитратнинг «Ўзбек адабиёти намуналари» китоби муносабати билан «Қизил Ўзбекистон» рўзномаси саҳифаларида Ж. Бойбўлатов чиқиш қилиб, фақатгина ушбу китобни эмас, умуман, Фитрат ижодини кескин танқид қилган эди.\n қоплови — қамрови.\n текириш — текизиш.\n Бошқа кўпгина манбаларда Фитратнинг туғилган йили деб 1886 йил санаси кўрсатилган. Хусусан, С. Айний шундай маълумот беради: «Абдурауф Фитрат Бухорий — туғилган йили 1304 ҳижрий» (яъни милодий 1886 га тўғри келади). Қаранг: С. Айний. Намунаи адабиёти тожик. — М.: 1926, III қисм. Шунингдек, Фитрат ҳаёт пайтида эълон этилган «Катта Совет қомуси»да ҳам шу сана келтирилади. Қаранг: Фитрат Абдурауф. БСЭ, М., 1936, т.57. 6.656.\n «Ўрта Осиёда тасаввуф тарихи» номли китоб ёзаётгани ҳақида бир неча бор маълумот беради, бироқ бу иш охиригача етмаган. Тугалланмаган қўлёзманинг тақдири эса номаълум. Фитрат томонидан келтирилган «заҳарли», «зарарли» сўзлари унинг тасаввуфга муносабатини белгиламайди. Бу фақат давр тақозоси билан юзага келган, ноҳақ танқиддан ўзини ҳимоя қилишнинг бир йўли, холос. Фитратнинг ўзбек адабиёти тарихи ҳақидаги қатор ишлари билан танишишнинг ўзиёқ бу фикрни тасдиқлайди.\n Юсуф Алиев (1891 — 1946) назарда тутиляпти. Туркистон Компартиясининг арбобларидан бўлиб, ўша пайтда Туркистон Ички ишлар халқ комиссарининг ўринбосари эди.\n Бу ўринда динсиз сўзини атеист сўзи билан алмаштирмаслик керак. Чунки Фитрат томонидан ёзилган асарларни синчиклаб кузатганда бу нозик айирма очиқроқ кўринади.\n сангсор — тошбўрон қилиш.\n Гап «Мунозара» хусусида кетяпти. «Мунозара»нинг Истанбул нусхасида ўзига хос «Муқаддима» ва «Хотима» ёзилган бўлиб (Ҳожи Мўйин таржимасида бу тушиб қолган), унда Фитрат Бухоро амирига мурожаат этиб, мамлакатнинг қолоқ аҳволини баён қилган эди.\n Тилга олинган мақола «Маориф ва ўқитғучи»да босилган. Қаранг: журналнинг 1927 йил, 6—8-сонлари.\n Фикрнинг нотугаллигидан ва Фитрат услубидан (у деярли ҳар бир илмий ишининг бошланишида тилга олинган истилоҳга қайтади ва кўпинча, унга бўлган муносабатини такроран таъкидлаш билан асарини тугаллайди) сезиладики, «хат»нинг давоми бўлган. Буни Фитрат замондошларидан Л. Азиззода ва М. Раҳим қизи тасдиқлаган. Мақоланинг якуни таҳририят томонидан «қайчиланған» бўлиши мумкин. «Идорадан» номи остида берилган редакцион мақолачадан газетанинг ўша пайтдаги адабиётга нисбатан тутган «позиция»сини билса бўлади:\n«Идорадан» — Фитратнинг бу мақоласи Чиғатой адабиёти масаласига оид бир неча муҳим пайтларини очиб беради, бироқ бу билан чиғатойизм унсурлари ва уларнинг қолдиқлари билан кураш тамом бўлмайди. Идора бу масала теварагида очган музокарани давом эттиришни лозим топади.


“Металлоург” – “Шўртан” учрашувидан кейинги фикрлар\n1 апрель,2017, 14:53 364\n“Металлург” – “Шўртан” учрашувидан кейин жамоа раҳбарлари иштирокида матбуот анжумани ўтказилди. Даставвал журналистларнинг саволларига “Шўртан” бош мураббийи Александр Волков жавоб қайтарди. Бу ҳақда “Металлург” расмий сайти хабар бермоқда.\nАлександр Волков, “Шўртан” ФК бош мураббийи: - Бугун мухлислар жуда қизиқарли, муросасиз ўйиннинг гувоҳи бўлишди. Афсуски битта ўйинда иккита гол киритиб ҳам мағлуб бўлдик. Аслида битта гол ютуққа етарли бўлиши мумкин. Биз йўл қўйилган хатолар устида ишлаймиз. Насиб бўлса, ишқибозларимизни кейинги ўйинларда хурсанд этамиз, деган умиддаман. “Металлург”ни ва унинг мухлисларини эса мавсумдаги биринчи ғалабалари билан табриклайман, - дейди Александр Волков.\nШавкат Саидов, “Металлург” ФК жамоа бошлиғи: - Иккита мағлубиятдан кейин мазкур учрашувда жамоамизга ғалаба сув ва ҳаводек зарур эди. Буни ўйинчиларимиз ҳам, мураббийларимиз ҳам тушуниб туришганди. Шу боисдан ҳам биринчи навбатда биз футболчиларнинг психологияси билан ишладик. Уларни руҳан ўйинга тайёрладик. Натижасини кўрдингизлар. Агар яратилган вазиятлардан янада унумли фойдаланганимизда ҳисоб бунданда йирикроқ кўриниш олиши мумкин эди. “Шўртан” жамоасига кейинги баҳсларда омад тилаймиз, - дейди Шавкат Саидов.\nТеглар: Металлоург Шўртан\nШошилинч хабар! “Насаф” – “Пахтакор” ўйини куни чипталар сотувга чиқарилмайди 955\nШоҳжаҳон Эргашев АҚШдаги иккинчи жангини Лас-Вегасда ўтказади 751\n2017 йилда ким кўп гол киритди? Мессими ёки Роналду? 671\nПСЖ раҳбари Неймарнинг нархи борасидаги хабарларга ўз муносабатини билдирди 658\nРоналдо: Мен ПСЖдан қўрқмайман 599\n“Нефтчи” клуби ЎзПФЛ талабларини бажаришга киришди 583\n"Насаф" - "Пахтакор". Йил жангининг превьюси 579\nУмид Аҳмаджонов: ЯФА билан ҳамкорлик ўзбек футболи учун жуда катта фойдаси тегади 456


Дунё иқлим ўзгариши туфайли ёнмоқда - | Hizb-Uzbekiston.info\nHome›АР-РОЯ ГАЗЕТАСИ›Дунё иқлим ўзгариши туфайли ёнмоқда\nКапиталистик ҳазорат меваларидан: Дунё иқлим ўзгариши туфайли ёнмоқда\nБу йил дунёнинг беш қитъасида ҳам ёнғинлар аланга олмоқда. Бу ёнғинлар бир нечта мамлакатларда кўплаб одамларнинг ўлимига, миллионлаб гектар бутазор ва ўрмонларнинг ёниб кул бўлишига олиб келди. Табиий офатлар шу пайтга қадар ҳисоблаб чиқилмаган улкан зиёнларни келтириб чиқариб, зарар кўрган аҳолининг кенг кўламда кўчирилишига олиб келди. Франс-Пресс ахборот агентлигига кўра, рус олимлари бугунги кундаги ёнғинларни глобал исиш натижаси эканини таъкидлашмоқда. Иқлим ўзгариши ва унинг Ер куррасига аянчли таъсири масаласи ҳамон туб ечимларни кутиб турибди. Аммо бу орада, ер куррасини Шарқдан тортиб Ғарбга қадар қамраб олган ёнғинлардан иборат ҳалокатли ҳолатларга гувоҳ бўлмоқдамиз. БМТ ҳисоботларидан бирида айтилишича, «глобал иқлим исишининг баъзи оқибатлари, жумладан, музларнинг эриши ва денгиз сатҳининг кўтарилиши асрлар ёки минг йиллар давомида қайта тикланмас ҳолат бўлиб қолади». БМТ ҳисоботида глобал исиш саноат асридан олдинги даврга нисбатан 1.5 даражага етиши тахмин қилинган. Ҳисоботда таъкидланишича, глобал исиш учун инсон фаолияти сабаб бўлган. Ташкилот бош котиби Антониу Гутерриш ўз баёнотида бу ҳисобот «инсоният учун қизил сигнал ва хатар бонгидир. Қазилма ёқилғиларини ёқиш натижасида юзага келаётган иссиқхона газлари ҳамда ўрмонларнинг кесилиши сайёрамизни бўғиб қўймоқда», деди.\nҲа, иқлим ўзгариши билан боғлиқ экстремал об-ҳаво сўнгги ҳафталарда дунё бўйлаб вайронагарчиликларни келтириб чиқармоқда. Кучли ёмғир ортидан Шимолий Европада сув тошқинлари содир бўлган бўлса, жанубида ўрмон ёнғинлари авж олди.


Вилоят ҳокими кубоги «Бунёдкор»да! – Фарғона ҳақиқати\nВилоят ҳокими кубоги «Бунёдкор»да!\nBy ferpravda.uz 03.02.2021\nКеча анъанавий “Вилоят ҳокими кубоги — 2021” халқаро турнири якунланди. Икки ҳафта давомида 16 та жамоа бош соврин учун кураш олиб борди. Гуруҳ ўйинлари, чорак ва ярим финал учрашувларидан сўнг финалда Тошкентнинг “Бунёдкор” ва Фарғонанинг “Истиқлол” жамоалари майдонга тушди.\nФинал учрашувидан олдин «Нефтчи» ўйингоҳида 3-ўрин учун «Нефтчи» ва «Қўқон-1912» жамоалари ўртасида кечган баҳсда қўқонликлар 2:0 ҳисобида зафар қучишди.\nТурнир финали Фарғона давлат университети ўйингоҳида бўлиб ўтди. Мухлислар 90 дақиқа давомида ҳужумкор ўйиннинг гувоҳи бўлишди.\nСуперлига жамоаси – «Бунёдкор» учрашувнинг бошиданоқ ташаббусни ўзида сақлаб қолишга ҳаракат қилди. Ўз навбатида, Анвар Бердиев бош мураббийлик қилаётган «Истиқлол» жамоаси тажрибали рақибларига муносиб қаршилик қилди.\nҲисоб 20-дақиқада очилди.\n“Бунёдкор” ярим ҳимоячиси Нурилло Тўхтасинов бурчакдан ошириб берган тўпни ҳужумчи Лутфулла Тўраев боши билан дарвозага аниқ йўллади. Ўтказиб юборилган тўпдан сўнг фарғоналиклар қарши ҳужумга зўр беришди. Бироқ биринчи бўлим охиригача ҳисоб ўзгармади.\nИккинчи бўлим бошида “Истиқлол” ҳисобни тенглаштирди. Кетма-кет уюштирилган ҳужумлардан бирини Сардор Сотволдиев аниқ ниҳоясига етказди.\nУчрашувнинг 70-дақиқасига келиб Лутфулла Тўраев жамоасини яна олдинга олиб чиқди. Ўйин тугашига яқин қолганда “Бунёдкор” ҳисоб орасидаги фарқни учтага оширди. Тошкентликлардан Фаррух Икромов ва Расул Йўлдошев муқаррар ғалабани мустаҳкамлади (4:1).\nФинал учрашуви якунлангандан сўнг турнир ғолиби «Бунёд-\nкор» жамоасига ғолиблик медаллари, 50 миллион сўмлик сертификат ва вилоят ҳокими кубоги тантанали топширилди.\nШунингдек, совриндорлар —\n“Истиқлол”, “Қўқон-1912” жамоалари футболчиларига ҳам эгаллаган ўринларига муносиб медаллар топширилди. Турнирнинг “Энг яхши дарвозабони” — Фаррух Турдиалиев («Истиқлол»), “Энг яхши ҳужумчи” — Шоҳназар Норбеков («Қўқон-1912»), ”Энг яхши мураббий” — Илҳом Мўминжонов («Нефтчи»), “Энг яхши ўйинчи” — Анвар Ҳожимирзаев («Истиқлол») эсдалик совғалари билан тақдирланди.\nМуҳаррир минбари АЗАЛИЙ ҚАДРИЯТНИНГ ҚАЙТИШИ


Германия ҳукумати коронавирус тарқалиши билан боғлиқ вазиятни назорат остига олган бўлса-да, мамлакат ҳамон пандемиянинг бошида турибди. Бу ҳақда Германия канцлери Ангела Меркель федерал ерлар бош вазирлари иштирокидаги видеоанжуман якунларига кўра айтган.\n“Биз ҳамон пандемия бошида яшамоқдамиз. Бизда вакцина ҳам, дори ҳам йўқ”, деб айтган Меркель.\n“Федерал ерлар вазият ортидан синчковлик билан кузатмоқдалар. Федерал ҳукумат ва федерал ерлар инқироз вақтида ҳамжиҳатликда ишлагани инқирозга қарши курашда муваффақиятга эришилишида ёрдам берди”, деб қўшимча қилган Германия канцлери.\nОхирги маълумотларга кўра, Германияда коронавирусга чалинганлар сони 179 мингдан ошиб кетган, ундан вафот этганлар сони 8349 нафарга етган. Шу билан бирга, 162 мингдан кўпроқ германиялик коронавирусдан соғайиб кетган.


Ўзбекистонда Миллий сериаллар ишлаб чиқариш тизими жорий этилади\n16.11.2020 | 19:23\nЎзбекистонда Миллий сериаллар ишлаб чиқариш тизими жорий этилади. Бу ҳақда Ўзбекистон электрон оммавий ахборот воситалари миллий ассоциацияси ахборот хизмати «Tez News»га хабар берди.\nФото: Ўзбекистон электрон оммавий ахборот воситалари миллий ассоциацияси ахборот хизмати\nТаъкидланишича, ижтимоий тармоқларда Миллий сериаллар тизими яратиш ва ўзбек телеканалларида хорижий сериаллар улушини камайтиришга қаратилган фикр-мулоҳазалар муҳокама қилинган. Ўзбекистон электрон оммавий ахборот воситалари миллий ассоциацияси Ўзбекистонда бу тизим аллақачон жорий этилаётганини маълум қилган.\nАссоциация «Ўзбеккино» Миллий агентлиги ҳамда тегишли вазирлик ва идоралар билан ҳамкорликда нодавлат телеканаллари иштирокида миллий сериаллар ишлаб чиқариш чора-тадбирлар режаси тайёрланиб, Вазирлар Маҳкамасига тақдим этилди. Режага мувофиқ 2020—2021 йиллар давомида 12 та миллий сериал, 6 та бадиий сериал яратилиши кўзда тутилган. Ушбу лойиҳа Шавкат Мирзиёев ва ҳукумат топшириқларига асосан амалга оширилмоқда.\nМавзуга доир: «Тенгиз» — бир аёл қисматига бағишланган ҳаққоний драма\nҚайд этилишича, ҳамкорликда миллий сериаллар ишлаб чиқариш учун «Ўзбеккино» Миллий агентлиги ва ассоциация нодавлат телеканаллари билан музокаралар олиб борди. Ҳозирча «Меning Yurtim», «Zo’r TV» ҳамда «Sevimli» телеканаллари билан келишувга эришилган. Унга кўра, «Қодирхон», «Маҳалладошлар», «Менинг маҳаллам», «Она замин», «Орзулар палатаси», «Мактаб менинг ҳаётим», «Дард» ва бошқа жами 12 та миллий сериал ишлаб чиқарилади. «Ўзбеккино» МА ва хусусий телеканаллар билан тенг улушда молиялаштириладиган сериаллар учун нодавлат телеканаллар ҳисобидан жами 12 миллиард 850 миллион сўм маблағ ажратилган. Ҳамкорликдаги сериаллар 2020 йилнинг декабрь ойиданоқ эфирга узатилади.\nМавзуга доир: «Биз ўзбек киноси даражасини бир тийин қилиб ташлаяпмиз». Умид Искандаров миллий кинолар ҳақида гапирди\nШунингдек, «Ўзбеккино» миллий агентлиги томонидан суратга олинган тарихий фильмларнинг бадиий сериал вариантини тайёрлаш йўлга қўйилди. «Саид ва Саида», «Қўқон шамоли» шулар жумласидандир. «Авлоний», «Ибрат», «Муҳаббат баҳори» ва «Маҳмудхўжа Бехбудий» каби бадиий фильмларнинг бадиий сериаллари ҳам тайёрланмоқда. Тайёрланган бадиий фильмдан бадиий сериал яратиш учун катта миқдордаги маблағ талаб этилмаслиги айтилган.\nИлк бора жорий этилаётган давлат ва хусусий шерикчилик асосида миллий сериаллар ишлаб чиқариш тизими сериаллар бюджети ошиши ва бу уларнинг сифат даражасига ижобий таъсир кўрсатиши кутилмоқда. Шунингдек, миллий сериаллар саноатининг яратилиши кўзда тутилган.\nАввалроқ «Ибрат» фильми Оскар мукофоти учун Ўзбекистондан номзод этиб кўрсатилгани ҳақида хабар берилганди.\nКун қаҳрамони: модель Амалия Шакирова


Жума, 19 Январь 2018\nЁки дабдабабозлик, исрофгарчилик ва манманлик каби иллатлардан қачон халос бўламиз?!\nДунёни лол қолдирган ўзбек фарзандлари!\nЖорий йилнинг 31 июль — 6 август кунлари Болгарияда 24-халқаро математика олимпиадаси ўтказилди. Унда Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети математика факультети талабалари Ҳакимбой Эгамберганов ва Шоҳруҳ Ибрагимов иккита олтин медални қўлга киритди.\nЁшлар футбол академияси\nЎзбекистон ёшлар иттифоқи Наманган шаҳар кенгаши қошида “Навбаҳор” ёшлар футбол академияси фаолият бошлади.\nЎзбекистон терма жамоаси ярим финалда\nЗулфиқор Мусоқов олтмишга тўлди\n“Uzbek Tigers” жамоаси фикридан қайтди\n«...Навоий боғи назми шаккаристонида ул гулқанд»\nЯнгибозорнинг спорт мактаби\nБу ҳали бошланиши...\nИнновацион ёндашувнинг натижаси қандай бўлди?\n«Тоза ҳаво фабрикаси»\nЭртанги кунга ишонч асоси


Уйда қолинг, қолингким шукрона билан\nБу синовда ҳар одамки ўйда қолар.\nУйингиз бор қоларга лек, дунёдаги\nЮз миллионлаб уйи йўқлар қайда қолар.\nАхир бунда ҳар ким иззат-сийда қолар.\nБу дунёда қанча қашшоқ, қанча қуллар\nУлар эшик ортида не куйда қолар.\nСиздаги бу осудалик ойда қолар.\nҚанча одам урушларда, қирғинларда\nОтилган ўқлардан пана жойда қолар.\nМайли, бундан еру-осмон ором олар.\nДунёни сиз қутқарасиз балолардан\nАнглаган ҳар кимса бугун уйда қолар.\nСиновларда дўсту-душман ўйда қолар.\nШундай бир халқ, бир вирусга бас келмасак,\nУч минг йиллик қудратимиз қайда қолар!


Ночор аҳволда қолган аёл ўзини электрузатиш...\n06.08.2020 19:05 0 3064\nИжтимоий тармоқларда тарқалаётган юқори вольтли электрузатиш тармоғи устунига чиқиб олган шахс ҳақидаги маълумотлар бўйича Тошкент шаҳар ИИББ қуйидагиларни маълум қилди.\nҚайд этилишича, 2020 йил 6 август куни Олмазор туманида хизмат олиб борган профилактика инспекторлари А. Каримов ва З. Жабборбергановлар ҳамда патруль-пост хизмати автоэкипажи ходимлари Кичик халқа йўли кўчасида юқори вольтли электрузатиш тармоғи устунига чиқиб олган аёлни кўриб қолишади. Аёл атрофдагиларга ўзини тепадан ташлаб, ўз жонига қасд қилмоқчилигини айтган.\nИИББ ходимлари шу атрофда бўлган Сергели тумани 8-сон ёнғин-қутқариш қисми мутахассиси сафдор Шерзодбек Нурмуҳамедов билан аёлнинг ёнига чиқиб, уни пастга туширгач, Олмазор тумани ИИО ФМБ 6-сон ИИБга етказишди. Аёлнинг шахси аниқланди: Фарғона вилоятилик 36 ёшли Д.У. вақтинчалик пойтахтнинг Олмазор туманида яшаб келган. Ўз ҳатти-ҳаракатининг сабаби сўралганда аёл ишсиз қолиб, ночор аҳволда эканлигини маълум қилган. Олмазор тумани шаҳарни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича 2-сектор бошлиғи аёлни тинглаб, унга яримфабрикат ишлаб чиқарувчи корхонага ишга жойлашишда ёрдам берди. Шунингдек аёлга икки миллион сўм миқдорида моддий ёрдам берилди.\nҲозирги вақтда психолог аёл билан иш олиб бормоқда.\n«Ҳурматли ҳамшаҳарлар ва пойтахт меҳмонлари! Агар сиз ишга жойлашиш билан боғлиқ муаммоларга дуч келган бўлсангиз, ваколатли идораларга мурожаат қилишингизни сўраймиз. Пандемия сабабли юзага келган ҳозирги қийин шароитда ҳам меҳнат бозорида кўплаб бўш ўринлари мавжуд», дейилади ИИББ хабарида.\nҲодиса Кеча, 16:11


Термиздаги объектлар Афғонистон ҳудудидан нишонга олинганига оид маълумот расман рад этилди\n28 май 2022, Тошкент вақти: 03:31\nЎзбекистон президентининг матбуот котиби Шерзод Асадов Термиздаги ҳарбий объектлар Афғонистондан туриб нишонга олинганига оид хабарлар ёлғон эканини урғулади\nТермиз шаҳри атрофида Ўзбекистон ҳарбийлари Афғонистон ҳудудидан ракеталар билан ўққа тутилгани тўғрисида айрим Telegram-каналлар томонидан тарқатилаётган хабарлар ҳақиқатга мутлақо тўғри келмайди. Бу ҳақда президентнинг матбуот котиби Шерзод Асадов ўз Telegram-канали орқали билдирди.\n“Ўзбекистон Мудофаа вазирлиги ва Чегара қўшинлари берган маълумотга кўра, Ўзбекистон-Афғонистон чегарасида ҳеч қандай ҳарбий фаоллик кузатилмаяпти, вазият барқарор”, деб ёзган мулозим ўзбекистонликлардан провокацияларга берилмасликни сўраган.\nАфғонистон ҳудудидан Термиздаги ҳарбий объектларга ракета ҳужуми уюштирилганига оид хабарлар ёлғон эканини Ўзбекистон Мудофаа вазирлиги ҳам тасдиқлаган. Вазирлик қайдича, Ўзбекистон-Афғонистон давлат чегараси Ўзбекистон ҳарбийлари томонидан тўлиқ назорат қилиниб, барқарор вазият таъминланмоқда.\nЎзбекистоннинг Термиздаги объектлари ИШИДчилар томонидан нишонга олинганига оид “фейк-хабарлар” аввалроқ “Милитарист” ҳамда “Военний обозреватель” (Ҳарбий шарҳловчи) Telegram-каналлари томонидан тарқатилган эди.


29 февраль куни Германия чемпионатининг 24-туридан ўрин олган «Ҳоффенҳайм» - «Бавария» ўйинида мухлислар камдан-кам юз берадиган воқеанинг гувоҳи бўлишди. Баҳснинг сўнгги 15 дақиқасини ҳар иккала жамоа ўйинчилари футбол ўйнамасдан, вақт чўзиб, тўпни бир-бирларига оширган ҳолда ўтказишди. Қуйида бунинг ўзига хос сабаблари ҳақида мулоҳаза юритишга уриниб кўрамиз.\n«Бавария» ўйинда катта устунликка эришди ва буни ҳисобда акс эттира олди. 62-дақиқага келиб, мюнхенликлар 6:0 ҳисобида олдинда эдилар. Табиийки, ўйиннинг тақдири аллақачон ҳал бўлганди. Аммо шов-шувли ва ғалати воқеалар шундан сўнг юз берди.\n66-дақиқада «Бавария» фанатлари «Ҳоффенҳайм» президенти шаънига ҳақоратли сўзлар ёзилган - «Дитмар Ҳопп ҳамон фоҳишанинг ўғли» деган баннерни кўтаришди. Шундан сўнг, ўйин тўхтатилди. «Бавария» футболчилари ва мураббийлари мухлисларни тинчлантиришга ҳаракат қилишди. Натижада, баннер олиб ташланди, ўйин эса давом эттирилди.\nБир неча дақиқа ўтгач, фанатлар «Сен фоҳишанинг ўғлисан» деган сўзлар ёзилган яна бир баннерни кўтаришди. Унда «Ҳоффенҳайм» президентининг исми-шарифи бўлмаса-да, «Du Harensohn» гапидаги D ва H ҳарфлари бошқача рангда ёзилган, яъни Дитмар Ҳоппга ишора борлиги равшан эди. Натижада бош ҳакам иккинчи марта ўйинни тўхтатди ва «Ҳоффенҳайм» футболчилари билан кийим алмаштириш хонасига кириб кетди.\n«Бавария» футболчилари, мураббийлари, ҳатто спорт директори Ҳасан Салиҳамижич, бош директор Оливер Кан яна мухлисларни тинчлантиришга ҳаракат қилишди. Трибунада воқеани кузатиб ўтирган Дитмар Ҳопп ва «Бавария» раҳбари Карл-Ҳайнц Румменигге майдонга тушишди. Футболчилар эса кийим алмаштириш хонасига йўл олишди.\n10 дақиқадан сўнг ҳар иккала жамоа майдонга қайтди ва мисли кўрилмаган воқеа юз берди. Футболчилар сўнгги 15 дақиқани майдонда бир-бирига тўп ошириш билан ўтказишди, финал ҳуштаги янграгунга қадар вақт чўзишди.\nЎйин тугагач, барча футболчилар мезбон мухлислар ўтирган трибуналар олдига бориб, уларни олқишлашди. Ҳопп ва Румменигге бир-бирини қучоқлаб, юпатишди. Бундеслигада мавсумнинг энг шов-шувли ўйини шу тарзда якунланди.\nҲопп нега мухлислар нафратига учради?\nДитмар Ҳопп – Германиянинг энг бой кишиларидан бири, ёшлигида «Ҳоффенҳайм» таркибида ўйнаган. 1990 йилда эса клубни сотиб олган. Шу вақтдан бери Ҳопп севимли жамоасига юзлаб миллион евро маблағ сарфлади, кичик қишлоқ клубини Бундеслигага ва Европа майдонларига олиб чиқди. Хўш нега у мухлислар томонидан ҳақорат қилинди?\nГап шундаки, Германияда бир киши хўжайинлик қиладиган клубларни ёқтиришмайди. Бу мамлакатда 50+1 қоидаси амал қилади, яъни клуб директорлари кенгашидаги ўринларнинг ярмидан кўпи клуб вакилларига тегишли бўлиши керак. Бундан ташқари, клубнинг камида 50 фоиз (+1 дона) акциясига клуб вакиллари эгалик қилиши шарт. Соддароқ тушунтирадиган бўлсак, якка шахс клубга хўжайинлик қилиши мумкин эмас. Ҳопп эса бу қоида амалга киритилгунга қадар (1998 йили) клубни сотиб олган. 2015 йилда эса унинг 96 фоиз акциясини қўлга киритишга рухсат олган.\nҚайд қилиш жоизки, Ҳоппга қарши норозилик тадбири биринчи марта уюштирилаётгани йўқ. Аввалроқ, Мёнхенгладбахнинг «Боруссия» клуби фанатлари ҳам ҳақоратли баннерларни кўтаришган эди. Натижада «Ҳоффенҳайм» уларга ўз стадиони эшикларини уч йилга ёпди.\n50+1 қоидаси ҳақида: Бундеслига клубини ҳеч ким сотиб ололмайди\nГермания футболи қоидаларига кўра, клуб бошқарувидаги аъзоларнинг 51 фоизи фақат шу клубга алоқадор шахслар – футболчилар, мураббийлар, ходимлар бўлиши шарт. Акцияларининг 50 фоизидан ортиғи ҳам клуб аъзоларига тегишли бўлиши керак. Яъни, клубнинг тақдирига алоқадор қарорларни қабул қилиш фақат шу клубнинг аъзолари ваколатида бўлади.\n50+1 қоидасига кўра, ҳомийлар, инвесторлар бошқарув ҳайъатига кириши мумкин, аммо клуб стратегиясини белгилай олмайди. Улар пул бериш эвазига ўз рекламаларини стадион ичига, атрофига қўйишга, футболкаларда акс эттиришга ҳақли холос. Бундан ортиғи эмас. Бошқача айтганда, араб нефть-газ магнатлари учун Бундеслига эшиклари ёпилган. Иккинчи Шайх Мансурга Германия чемпионатида ўрин йўқ.\nМисол учун, «Бавария»нинг 75 фоиз акцияси клуб аъзоларига тегишли. Клуб билан ҳамкорлик қиладиган Adidas, Audi, Allianz компанияларининг ҳар бири 8,33 фоиз акцияга эга холос. Яъни, ҳомийлар фақат пул беради, клубнинг сиёсатига аралашмайди, трансферларига умуман таъсир қилолмайди. Шунга рози бўлсагина, ҳомийликка қабул қилинади.\nДитмар Ҳопп 26 йил давомида «Ҳоффенҳайм»га жами 350 млн евро инвестиция киритди. 2015 йилда эса 96 фоиз акциясини сотиб олиш ҳуқуқига эга бўлди.\n«РБ Лейпциг» клубининг 99 фоиз акцияси «Ред Булл» компаниясига тегишли. Шу сабабли немис фанатлари бу клубга алоҳида «нафрат ўқларини» отишади. «РБ Лейпциг» клуби энергетик ичимликни сотиш учун ташкил қилинган тижорат лойиҳаси», деб таъна қилишади.\nМартин Кинд 20 йилдан бери «Ҳанновер» клубига инвестиция киритиб келмоқда. Яқинда у клубнинг 51 фоиз акциясига эгалик қилиш учун суд томонидан рухсат олди. «Агар мен қўллаб-қувватламаганимда бу клуб 5-дивизион тубида ўралашиб юрган бўларди», дейди Кинд. Қайд қилиш жоизки, унинг гапида жон бор. 1997 йили «Ҳанновер» банкротлик ёқасига келиб қолганида Кинд унга ёрдам қўлини чўзган ва қутқариб қолган.\nДитмар Ҳопп, «РБ Лейпциг» клуби ва Мартин Кинднинг немис мухлисларининг қаҳрига учрагани сабаблари шу. Германияда футбол орқали бизнес қиладиганларни ёқтиришмайди.\nНега 50+1 тарафдорлари кўп?\nИорданиялик миллионер Ҳасан Исмаик «Мюнхен 1860» клубини Чемпионлар Лигасига олиб чиқмоқчи эди. Амалда эса шубҳали трансферларни амалга оширди, 7 йилда 11 мураббийни алмаштирди, тушунарсиз менежментни жорий қилди. Натижада жамоа ҳудудий лига тубига тушиб кетиб, профессионал мақомидан айрилди. Буни «ваколати чекланган» одам қилди. Агар Исмаик тўлиқ ҳокимиятга эга бўлганида, нима юз беришини ҳатто тасаввур қилиш қийин. Бундай мисоллар талайгина.\nНемис футболида ислоҳотлар юз берадими?\nЯқин орада эмас. Немис фанатлари катта инвестордан ҳайиқишади. Унинг фақат фойда учун келишидан, клубни расво қилиб кетишидан чўчишади. Германия стадионларида оёқ босгани жой тополмайсиз – ҳар доим аншлаг. Бунинг сабаби – бошқарув кенгашида ҳеч ким мухлисларга қарши боролмайди, чипталар нархини ошириш ёки ўйинни душанба кунига кўчириш учун овоз бермайди. Чунки раҳбарлар – шу клубнинг аъзолари, мухлиси. Биринчи навбатда зарба ўзига қаратилишини жуда яхши тушунишади.\n«Инвесторларнинг кўпчилиги пул илинжида келади. Агар иш юришмай қолса, уни қаердан олишади? Албатта мухлислар чўнтагидан», - дейди «Боруссия Дортмунд» бошқарув раиси Ҳанс-Йоахим Ватцке.\n«Ҳоффенҳайм»га қарши ўйиндаги ҳақоратли баннерлар «Бавария»нинг энг катта «Шикерия» фанатлар гуруҳи томонидан кўтарилгани маълум бўлди. Шундан сўнг, мюнхенликлар уларни расмий фан-клуб мақомидан ва мавсумий чипталардан маҳрум қилмоқчи экани ҳақида миш-мишлар тарқалди. «Футболда нафратга ўрин йўқ», демоқда «Бавария». Аммо клуб раҳбариятида мухлислар ҳам борлигини инобатга оладиган бўлсак, бу воқеаларнинг юз бериш эҳтимоли паст.\nНемис Футбол Иттифоқи эса жазони қўллаши табиий, чунки ўйин 2 марта тўхтатилди. Аммо бу чоралар Ҳопп, «РБ Лейпциг» ёки Киндга қарши «нафрат тадбирлари»ни камайтирмаса керак. Германияда футболнинг спорт тури сифатида «тоза» бўлиб қолишини исташади.


Ноёб дурдоналар хазинаси\nС начала работы biznes-daily.uz 7 421 766\nГлавная "БИРЖА" Ноёб дурдоналар хазинаси\n09.11.2017 | |\nНафақат Амударё ва Оролбўйи, балки бутун Марказий Осиё маданияти ва санъати дурдоналари жамулжам бўлган маскан – Қорақалпоқ давлат ўлкашунослик музейи Ўзбекистондаги энг ёши улуғ шундай даргоҳлардан биридир. Бу музей 1929 йил илмий-тадқиқот институти сифатида Тўрткўл шаҳрида фаолият бошлаган. 1934 йилда унга “давлат музейи” мақоми берилган. Қорақалпоқ тарих-ўлкашунослик музейи сифатида иш юрита бошлаган бу маскан 1944 йилда Тўрткўл шаҳридаги сув тошқини сабабли Нукусга кўчирилган.\nМузей ўз фаолиятини 88 йил аввал 10 дона экспонат асосида бошлаган бўлса, бугунга келиб унинг фондларида 66 мингдан ортиқ экспонат сақланмоқда. Шулардан 400 дан ошиғи ноёб экспонатлардир.\nМузей табиат, археология ва этнография, янги тарих бўлимларидан иборат. Музей коллекцияси экспонатлар турига қараб 7 фондга бўлиниб сақланиб келинмоқда. Улар қорақалпоқ халқининг бой тарихи ва санъатини, табиатини намоён этади.\nМузей фондлари доимо янги экспонатлар билан тўлдирилиб келинмоқда. Ўзбекистон Фанлар Академияси Қорақалпоғистон бўлими, Қорақалпоғистон “Олтин меърос” фонди, “Орол олтин меъроси” фонди, олий ўқув юртлари, коллеж, лицей, мактаблар билан ҳамкорлик йўлга қўйилган.\nМузей Тошкент ва Қарши шаҳарларида, Марғилон туманида ташкиллаштирилган анъанавий фестивалларда ўзининг бебаҳо экспонатлари билан иштирок этиб, 1-даражали диплом билан тақдирланган ва совринли ўринларни эгаллаган.\nМузей экспонатларига жаҳонда ҳам қизиқиш катта. Хусусан, музей экспонатларини ўрганган инглиз этнограф олимлари Дэвид ва Сюзанн Ричардсонларнинг катта ҳажмдаги “Этнография каракалпаков дельты Амударьи” номли фотоальбоми чоп этилди. Бундан ташқари, германиялик тарихчи Олоф Гюнтер қорақалпоқ халқи тарихини яқиндан ўрганиб, бир нечта илмий ишлар олиб борди. Музей экспонатлари асосида француз тилида профессор А.Мўминов, Мария Сзуппе, А.Идрисовнинг “История Каракалпакстана” альбом-каталоги, шунингдек, 2014 йилда этнограф олим М.Қарлибоевнинг “Қорақалпоқ кийими” фотоальбоми босмадан чиқди.


Глемпид® – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Глемпид®\nБу варақани сақлаб қўйинг. Эҳтимол, Сизга уни яна ўқиб чиқиш керак бўлиши мумкин.\nАгар Сизда бирон-бир ножўя самара пайдо бўлса ёки Сиз ушбу йўриқномада кўрсатилмаган ножўя самараларни сезсангиз, бу хақида шифокорингиз ёки фармацевтга хабар беринг (4 бўлимга қаранг).\nГлемпид® препарати нима ва у нима учун қўлланади\nГлемпид® таблеткаларини қабул қилишни бошлашдан олдин нималарни билиш керак\nГлемпид® таблеткаларини қандай қабул қилиш керак\nГлемпид® таблеткалари препаратини қандай сақлаш кекрак\nГлемпид® қонда қанд миқдорини пасайтирувчи дори воситалари гуруҳига киради. Ушбу препарат сульфонилмочевина ҳосилалари гуруҳига мансуб дори воситалари синфига киради. Глемпид® қисман инсулин ишлаб чиқарилишини рағбатлантириш йўли билан ва қисман организмнинг шахсий инсулинининг фаоллигини ошириш йўли билан қонда қанд миқдорини пасайтиради.\nГлемпид® дори воситаларисиз парҳез, тана вазнини камайтириш ва жисмоний юклама қонда қанд миқдорини етарли даражада пасайтирмаган ҳолларда 2-тип қандли диабетни даволаш учун қўлланади. Глемпид® ни инсулин билан бирга қўллаш мумкин.\nГлемпид® препаратини қуйидаги ҳолатларда қабул қилманг:\nАгар Сизда глимепиридга, сульфонилмочевинанинг бошқа ҳосилаларига (масалан, глибенкламид каби қонда қанд даражасини пасайтириш учун препаратлар) ёки сульфаниламидларга (бактериал инфекцияларни даволаш учун препаратлар, масалан, сульфаметоксазол) ёки 8 бўлимда келтирилган ҳар қандай ёрдамчи моддаларга аллергия бўлса;\nАгар Сизда инсулинга-қарам (1-тип) қандли диабет бўлса;\nАгар Сизда диабетик кома (қонда қанд миқдорини ҳаддан ташқари пасайиши ёки ошиши билан боғлиқ) бўлса;\nАгар Сизда диабетик кетоацидоз (толиқиш, кўнгил айниши, тез-тез сийиш ва мушаклар ригидлиги симптомлари билан кечувчи организмда кислотали моддаларни тўпланиши кузатиладиган диабетнинг асорати);\nАгар Сизда жигар фаолиятини бузилиши бўлса.\nГлемпид® таблеткаларини қабул қилишни бошлашдан олдин даволовчи шифокорингиз ёки фармацевт билан маслаҳатлашинг:\nАгар Сиз жароҳат, операция, иситма билан кечувчи инфекция ёки стресснинг бошқа шаклларидан кейин тузалаётган бўлсангиз;\nАгар Сизда буйрак фаолиятини бузилиши бўлса.\nАгар бу Сизга тааллуқли эканлигингизга ишонч ҳосил қилмасангиз, Глемпид® препаратини қабул қилишни бошлашдан олдин даволовчи шифокорингиз ёки фармацевтга мурожаат этинг.\nГлюкозо-6-фосфат дегидрогеназа ферментини танқислиги бўлган пациентларда гемоглобин даражаси пасайиши ва қизил қон таначаларини парчаланиши (гемолитик анемия) бошланиши мумкин.\nҚонда ва сийдикда қанд даражасини мунтазам аниқлаш лозим. Қонда қанд миқдорини ҳаддан ташқари пасайиши (гипогликемия) хавфи глимепиридни қабул қилишнинг биринчи хафтасида давомида айниқса юқори бўлади.\nГлимепирид томонидан чақирилган қонда қанд даражасини пасайиши жигар ёки буйрак фаолиятини бузилиши бўлган пациентларда ёки узоқ вақт оч қолгандан кейин юқори бўлиши мумкин.\nАгар Сиз бошқа дори воситаларини ёки табиий даволовчи препаратларни қабул қилаётган бўлсангиз (“Бошқа дори воситаларини қабул қилиш” бўлимига қаранг).\nҚуйидаги омиллар гипогликемия (қонда қанд даражасини пасайиши) хавфини ошириши мумкин:\nШифокор кўрсатмасини бажаришни хохламаслик ёки (кўпинча кекса пациентларда) бажараолмаслик;\nАгар Сиз бошқа дори воситаларини бир вақтда қабул қилаётган бўлсангиз;\nАгар Сиз ушбу препаратни буюрилгандан юқори дозада қабул қилаётган бўлсангиз;\nЕтарли овқатланмасликда, мунтазам овқатланмасликда, овқатланишни ўтказиб юборилганда ёки овқатланишлар орасидаги интервалда;\nАгар Сиз ўзингизнинг парҳезингизни ўзгартирган бўлсангиз;\nАгар Сизда буйрак фаолиятини бузилиши бўлса;\nАгар Сизда жигар фаолиятини оғир бузилиши бўлса;\nАгар Сиз баъзи гормонал касалликлари (қалқонсимон бези фаолиятини бузилиши, гипофизнинг олдинги бўлагининг ёки буйрак усти безининг етишмовчилиги каби) бўлса;\nАгар Сизда жисмоний юклама даражаси юқори, овқатда истеъмол қилинаётган углеводларнинг миқдори эса нормадан кам бўлса;\nАлкоголни истеъмол қилиш, айниқса овқатланмаслик билан бирга.\nГипогликемия (қонда қанд даражасини пасайиши) симптомларига киради:\nТўсатдан очлик ҳисси, бош оғриғи, кўнгил айниши, қусиш, реакцияни секинлашиши, уйқучанлик, уйқуни бузилиши, безовталик ҳолати, агрессия, диққатни жамлашни бузилиши, жавоб бериш вақтини ёмонлашиши, депрессия, онгни чалкашиши, нутқ ва кўришни бузилиши, нутқни ноаниқлиги, қалтираш, қисман фалаж, сезувчанликни бузилиши, бош айланиши, ожизлик.\nБундан ташқари, қуйидаги симптомлар ривожланиши мумкин: совуқ тер, ёпишқоқ тери, қўзғалиш, юрак қисқаришларини тезлашиши, артериал босимни ошиши, кучли юрак уриши, тананинг қўшни соҳаларига тарқалувчи кўкракда тўсатдан кучли оғриқ (стенокардия), юрак қисқаришларини мунтазам бўлмаган ритми (аритмия).\nАгар қонда қанд даражасини пасайиши давом этса, Сизда онгни чуқур чалкашиши (делирий), тиришишлар, ўзини назорат қилишни йўқолиши, юзаки нафас ва пульсни секинлашиши ривожланиши мумкин – Сиз ҳушдан кетишингиз мумкин. Қонда қанд даражасини оғир пасайишининг клиник манзараси инсульт симптомларига ўхшаш.\nОдатда бу симптомлар қандни ичга қабул қилинганидан кейин ўтиб кетади. Шунинг учун ҳар доим ўзингиз билан қанд олиб юринг, масалан, қанд бўлаги, ширин мева шарбати, шоколад ва бошқалар. Таббий ширинлаштирувчилар самарасиз. Агар қандни қабул қилиш ёрдам бермаса ёки симптомлар қайталанса, дарҳол шифокорга мурожаат этинг.\nГипергликемия (қонда қанд даражасини ошиши) симптомларига киради: чанқоқлик ҳисси, сийишга қистовларни тезлашиши, оғизни қуриши, терини қуриши. Бундай симптомлар пайдо бўлганида шифокорга мурожаат этиш лозим.\nБахтсиз ҳодисаларда, жарроҳлик операцияларида, тана ҳарорати ошганида инсулин билан даволашга ўтиш зарурати юзага келиши мумкин.\nСиз сийдикда ва қонда қанд даражасини мунтазам назорат қилишингиз лозим. Зарурати бўлганида даволовчи шифокорингиз қон хужайралари сони ва жигар фаолиятини таҳлил қилиш учун қон олади. Бундан ташқари, гликозирланган гемоглобин даражасини аниқлаш тавсия этилади.\nГлемпид® препаратини болалар ва ўсмирларда қўллаш ҳақидаги маълумотлар чекланган, шунинг учун Глемпид® ушбу ёш гуруҳидагиларда қўллаш тавсия этилмайди.\nБошқа дори воситалари ва Глемпид® таблткалари препарати\nШифокорингизга ёки фармацевтга Сиз қабул қилаётган, яқинда қабул қилган ёки қабул қилишни режалаштирган ҳар қандай дори воситалари, шу жумладан рецептсиз бериладиган препаратлар ҳақида хабар беринг.\nАгар Сиз бошқа дори воситаларини бир вақтда қабул қилаётган бўлсангиз, даволовчи шифокорингиз Глемпид® препаратининг дозасини ўзгартириши мумкин. Глемпид® препаратини баъзи бошқа препаратлар билан бир вақтда қабул қилиш унинг самарасини кучайтириши ёки сусайтириши мумкин, бу қонда қанд даражасида акс этиши мумкин.\nҚуйидаги препаратлар Глемпид® препаратининг гипогликемик самарасини (қонда қанд даражасини пасайтириш) кучайтириши мумкин, бу гипогликемияга олиб келиши мумкин:\nинсулин ва диабетга қарши перорал препаратлар (масалан, метформин)\nсийдик чиқариш йўллари инфекцияларини даволаш учун препаратлар (узоқ таъсир этувчи баъзи сульфаниламидлар)\nбактериал инфекцияларни даволаш учун препаратлар (тетрациклинлар, хлорамфеникол, хинолин антибиотиклари, кларитромицин)\nоғриқ ва яллиғланишни даволаш учун препаратлар (фенилбутазон, азопропазон, оксифенбутазон, аспирин туридаги препаратлар)\nдепрессияни даволаш учун препаратлар (флуоксетин, МАО ингибиторлари)\nэркаклар жинсий гормонларини ўрнини босиш учун препаратлар (андрогенлар)\nмушак тўқимаси массасини оширувчи препаратлар (анаболик стероидлар)\nантикоагулянтлар – кумарин ҳосилалари\nзамбуруғли инфекцияларни даволаш учун препаратлар (миконазол, флуконазол)\nартериал босимни пасайтириш учун препаратлар (ААФ ингибиторлари)\nқонда баъзи ёғларнинг даражасини пасайтириш учун препаратлар (фибратлар)\nподаграни даволаш учун препаратлар (аллопуринол, пробеницид, сульфинпиразон)\nўсмаларни даволаш учун препаратлар (циклофосфамид, ифосфамид, трофосфамид)\nвена ичига инфузия кўринишида юқори дозаларда буюриладиган қон айланишини яхшилаш учун препаратлар (пентоксифиллин)\nтана вазнини камайтириш учун препаратлар (фенфлурамин)\nпичан иситмаси каби аллергик ринит (тумов) ни даволаш учун препаратлар (тритоквалин)\nсимпатолитиклар – юқори артериал босим, юрак етишмовчилиги ёки простата томонидан симптомларни даволаш учун препаратлар\nюрак қисқаришлари тез-тезлигини бузилишларини назорат қилиш учун қўлланадиган антиаритмик препаратлар (дизопирамид).\nҚуйидаги препаратлар Глемпид® препаратининг гипогликемик самарасини (қонда қанд даражасини пасайтириш) сусайтириши мумкин, бу гипергликемияга олиб келиши мумкин:\nаёллар жинсий гормонларини сақловчи препаратлар (эстрогенлар ва прогестагенлар)\nсийдикни ҳосил бўлишини рағбатлантирувчи препаратлар (салуретиклар ва тиазид сийдик ҳайдовчи препаратлар)\nқалқонсимон безини рағбатлантирувчи препаратлар (масалан, левотироусин)\nаллергия ва яллиғланишларни даволаш учун препаратлар (глюкокортикоидлар)\nоғир руҳий бузилишларни даволаш учун препаратлар (фенотиазин ҳосилалари, хлорпромазин)\nюрак қисқаришлари сонини ошириш учун, астмани, бурун битиши, йўтал ва шамоллашни даволаш учун, тана вазнини камайтириш, шунингдек хаёт учун хавф солувчи холатларни даволаш учун препаратлар (адреналин ва симпатомиметиклар)\nхолестерин даражасини ошишини даволаш учун препаратлар (никотин кислотаси)\nқабзиятларни даволаш учун препаратларни узоқ муддат қўллаш (сурги воситалари)\nтиришишларни даволаш учун препаратлар (фенитоин)\nқонда қанд даражасини пасайишини даволаш учун препаратлар (глюкагон)\nасабийлик ва уйқуни бузилишини даволаш учун препаратлар (барбитуратлар)\nюқори артериал босимни тез нормаллаштириш ёки қонда қанд даражасини пасайтириш учун препаратлар (диазоксид)\nинфекциялар, масалан, туберкулёзни даволаш учун препаратлар (рифампицин)\nкўз ички босимини ошишини даволаш учун препаратлар (ацетазоламид).\nҚуйидаги препаратлар Глемпид® препаратининг гипогликемик самарасини кучайириши ёки сусайтириши мумкин:\nмеъда ярасини даволаш учун препаратлар (Н2 гистамин рецепторлари антагонистлари деб номланувчи)\nбета-блокаторлар, клонедин, гуанедин ва резерпин каби юқори артериал босим ёки юрак етишмовчилигини даволаш учун препаратлар. Бу препаратлар шунингдек гипогликемия симптомларини ниқоблаши мумкин, шунинг учун ушбу препаратларни қўллаганда эҳтиёткорликка риоя қилиш лозим.\nГлемпид® антикоагулянт препаратларнинг (қон ивишини олдини олувчи) (кумарин ҳосилалари, масалан, варфарин) самарасини ёки ошириши, ёки пасайтириши мумкин.\nКолесевелам (қонда холестерин даражасини пасайтириш учун препарат) меъда-ичак йўлларидан глимепиридни сўрилишини камайтиради. Ушбу самарадан сақланиш учун Глемпид® ни колесевеламни қабул қилишдан камида 4 соат олдин қабул қилиш лозим.\nГлимепирид билан даволаш курси давомида ҳар қандай препаратни қўллашдан олдин шифокор билан албатта маслаҳатлашинг.\nГлемпид® таблеткасини овқат, ичимликлар ва алкоголь билан қабул қилиш\nГлемпид® ни кунига бир марта, нонуштадан олдин ёки нонушта вақтида (ёки биринчи овқатланишда) қабул қилиш лозим. Таблеткани бутунлигича ютиш ва камида ярим стакан\nсув билан ичиш лозим.\nАлкоголни истеъмол қилиш Глемпид® препаратининг қонда қанд даражасини пасайтириш қобилиятини кучайтириши ёки сусайтириши мумкин.\nАгар Сиз ҳомиладор бўлсангиз, бола эмизсангиз, ҳомиладорман деб тахмин қилсангиз ёки болага эга бўлишни режалаштирсангиз, бу препаратни қўллашни бошлашдан олдин бу хақида даволовчи шифокорингизга ёки фармацевтга хабар беринг.\nҲомиладорлик вақтида Глемпид® ни қўлламанг.\nГлимепирид кўкрак сути билан ажралади. Эмизиш вақтида Глемпид® ни қўлламанг.\nАгар Сиз ҳомиладор бўлсангиз ёки эмизсангиз, агар Сиз ҳомиладор бўлишингиз эҳтимоли бўлса ва агар Сиз ҳомиладор бўлишни режалаштирган бўлсангиз, ҳар қандай дори воситасини қабул қилишдан олдин шифокор билан маслаҳатлашинг.\nҚонда қанд даражасини пасайиши ёки ошиши натижасида, ушбу препаратни қабул қилиш вақтида диққатни жамлаш ва реакциялар қобилияти ёмонлашиши мумкин. Сизда кўриш қобилияти ёмонлашиши мумкин (ноаниқ бўлиши). Бундай симптомлар бундай хусусиятлар зарур бўлган ҳолларда, масалан транспорт воситалари ёки механизмларини бошқаришда хавф туғдириши мумкин. Ушбу препаратни қабул қилиш вақтида Сизга транспорт воситаларини бошқариш ёки механизмлар билаш мумкинлигини шифокордан сўранг, агар:\nАгар Сизда гипогликемия ҳолатлари тез-тез ривожланса\nАгар Сизда гипогликемияни кўрсатувчи симптомлар яққол бўлмаса ёки умуман бўлмаса.\nҲар бир Глемпид® таблеткаси лактоза (сут қанди) сақлайди\nГлемпид® таблеткасининг ёрдамчи моддалари таркибига лактоза (сут қанди) киради. Агар шифокор Сизда баъзи қандларни ўзлаштираолмаслик (аллергия) борлигини айтган бўлса, Глемпид® препаратини қўллашдан олдин маслаҳат учун унга мурожаат этинг.\n6 мг ли Глемпид® таблеткаси сансет сариқ Е110 бўёвчиси сақлайди\n6 мг ли Глемпид® таблеткаси сансет сариқ Е110 бўёвчиси сақлайди, у аллергия чақириши мумкин.\nГлемпид® ни доимо қатъий шифокорнинг буюриши бўйича қабул қилинг. Шубҳалар бўлганида шифокор ёки фармацевтга мурожаат этинг.\nКатталар учун одатдаги тавсия этиладиган доза – кунига бир марта 1 мг ли бир таблеткани (қонда қанд миқдорига қараб) ташкил этади. Даволовчи шифокор Глемпид® препаратининг дозасини даволашнинг ҳар 1-2 хафтасидан кейин суткада 2 мг, 3 мг ёки 4 мг га ошириши мумкин. Тавсия этиладиган максимал суткалик дозаси 6 мг га тенг. Глемпид® препаратининг дозаси Сизнинг холатингиз, даволашга бўлган эҳтиёж ва қонда ва сийдикдаги қанд даражаси бўйича лаборатор таҳлил натижаларига боғлиқ. Буюрилганидан кўпроқ таблеткаларни қабул қилманг.\nГлемпид® препарати билан даволаш вақтида овқатланишни ўтказиб юбормаслик жуд муҳим. Даволашга инсулинни қўшиш мумкин. Бундай ҳолларда инсулиннинг дозасини шифокор кўрсатади.\nАгар метформиннинг (қонда қанд даражасини пасайтириш учун бошқа препаарт) максимал дозаси билан даволаш Сизнинг касаллигингизни етарли назоратини бермаса, даволашга Глемпид® препаратини қўшиш мумкин. Бундай ҳолларда даволовчи шифокорингиз Сизга Глемпид® препаратининг зарур дозасини буюради.\nАгар Сизда тана вазни ўзгарса ёки Сиз ҳаёт тарзингизни ўзгартирган бўлсангиз ёки стресс холатига тушган бўлсангиз, буларнинг барчаси Глемпид® нинг дозасини ўзгартириш заруратини чақириши мумкин, шунинг учун бу ҳақида даволовчи шифокорингизга хабар беринг.\nАгар Сизга Глемпид® ҳаддан ташқари кучли ёки ҳаддан ташқари кучсиз самара кўрсатаётгандек туюлса, шифокор ёки фармацевт билан маслаҳатлашинг.\nАгар Сиз буюрилганидан кўпроқ Глемпид® таблеткаларини қабул қилган бўлсангиз\nАгар Сиз Глемпид® таблеткаларини ҳаддан ташқари кўп қабул қилган бўлсангиз ёки қўшимча дозасни қабул қилсангиз, Сизда гипогликемия (гипогликемия белгилари 2 бўлим “Эҳтиёткорлик чоралари” бўлими келтирилган) ва Сиз қанд (қанд бўлаги, ширин шарбат ёки чой) қабул қилишингиз керак. Дарҳол шифокорга ёки яқиндаги шифохонанинг шошилинч ёрдам бўлмига мурожаат этинг. Қўшимча чораларни кўриш талаб этилиши мумкин. Болаларда таблеткаларни беҳосдан қабул қилгандан кейин гипогликемияни даволашда, гипергликемия ривожланиши хавфидан сақланиш учун қабул қилинаётган қанднинг миқдори синчковлик билан назорат қилиниши лозим.\nГипогликемик ҳолат дарроқ ўтиб келмаганлиги, маълум вақт давом этганлиги туфайли, хавф тўхтамагунигача пациентнинг холатини синчковлик билан назорат қилиш жуда муҳим. Шифохонага мурожаат этиш эҳтиёткорлик чораси сифатида зарур бўлиши мумкин. Шифокорга кўрсатиш учун ўзингиз билан ушбу йўриқномани ва қолган таблеткаларни олиб боринг. Симптомлар Глемпид® таблеткаларини қабул қилгандан 24 соатдан кейин ривожланиши мумкин.\nҲушдан кетиш ва оғир неврологик симптомлар билан кечувчи оғир гипогликемия шошилинч тиббий ёрдамни ва госпитализацияни талаб этади. Шошилинч ҳолатда шифокорни чақира оладиган пациентнинг ёнида доимо унинг ҳолатини билган одам бўлиши муҳим.\nАгар Сиз Глемпид® таблеткаларини ўз вақтида қабул қилишни унутган бўлсангиз\nАгар Сиз бир дозани унутган бўлсангиз, ўтказиб юборилган дозани ўрнини тўлдириш учун иккита дозани қабул қилманг. Шунчаки препаратни қабул қилишни шифокор буюрганидек давом эттиринг.\nАгар Сиз Глемпид® препаратини қабул қилишни тўхтатган бўлсангиз\nҚонда қанд даражаси ошиши мумкин. Препаратни қабул қилишни тўхтатишдан олдин шифокор билан маслаҳатлашинг. Даволовчи шифокорингиз қабул қилишни тўхтатишга рухсат бермагунигача, Глемпид® ни қабул қилишни давом эттиринг.\nГлемпид® ни кунига бир марта, нонуштадан олдин ёки нонушта вақтида (ёки биринчи овқатланишда) қабул қилиш лозим. Таблеткани бутунлигича ютиш ва камида ярим стакан сув билан ичиш лозим.\nГлемпид® препарати билан даволаш вақтида овқатланишни ўтказиб юбормаслик жуд муҳим.\nАгар Сизда ушбу дори воситасини қабул қўллаш билан боғлиқ саволлар туғилса, даволовчи шифокорингиз ёки фармацевтга хабар беринг.\nБарча дори воситалари каби, Глемпид® препарати ҳам нонўя самаралар чақириши мумкин, лекин улар ҳаммада пациентларда намоён бўлавермайди.\nАгар Сизда қуйидаги ножўя реакциялар пайдо бўлса, дарҳол даволовчи шифокорингизга хабар беринг:\nАллергик реакциялар, шу жумладан кўпинча тер тошмалари билан кечувчи қон томирларни яллиғланиши, улар нафас олишни қийинлашиши, шок ривожланиши эҳтимоли билан артериал босимни пасайиши билан оғир даражали реакцияга ўтиши мумкин.\nТерини ва кўз склерасини сарғайиши, сафрони ажралишини бузилиши (холестаз), жигарни яллиғланиши (гепатит) ва жигар етишмовчилиги билан жигар синамалари натижаларини нормал бўлмаслиги.\nҚичишиш, тошма, эшакеми ва юқори ёруғликка сезувчанлик билан тери томонидан аллергик реакциялар. Баъзи ўртача яққолликдаги аллергик реакциялар оғир даражали реакцияларга ўтиши мумкин.\nОғир гипогликемия, шу жумладан ҳушдан кетиш, тиришиш ва кома.\nБаъзи пациентларда қуйидаги ножўя самаралар кузатилиши мумкин:\nКам учрайдиган нохуш самаралар (10000 пациентдан 1-10 тасидан камроқ учрайди):\nҚоннинг хужайравий таркибини камайиши (одатда препаратни қабул қилиш тўхтатилганидан кейин нормаллашади):\nқон пластинкалари (бу қон кетиши ёки қон талашлар хавфини оширади)\nоқ қон таначалари (бу инфекциялар ривожланиши эҳтимолини оширади)\nқизил қон таначалари (тери қопламаларини оқариши, холсизлик ва ҳансираш билан кечади)\nҚонда қанд даражасини пасайиши. Гипогликемия (қонда қанд даражасини нормадан пасайиши) одатда тўсатдан бошланади, оғир даражали бўлиши мумкин ва ҳар доим ҳам мувофиқлаштиришга берилмайди (2 бўлим “Эҳтиёткорлик чоралари”га қаранг).\nЖуда кам учрайдиган нохуш самаралар (10000 пациентдан 1 тасидан камроқ учрайди):\nАллергик реакциялар, шу жумладан кўпинча тер тошмалари билан кечувчи қон томирларни яллиғланиши, улар нафас олишни қийинлашиши, шок ривожланиши эҳтимоли билан артериал босимни пасайиши билан оғир даражали реакцияга ўтиши мумкин. Агар Сизда бундай симптомлар кузатилса, дарҳол даволовчи шифокрингизга хабар беринг.\nТерини ва кўз склерасини сарғайиши, сафрони ажралишини бузилиши (холестаз), жигарни яллиғланиши (гепатит) ва жигар етишмовчилиги билан жигар синамалари натижаларини нормал бўлмаслиги. Агар Сизда бундай симптомлар кузатилса, дарҳол даволовчи шифокрингизга хабар беринг.\nКўнгил айниши, қусиш, ич кетиши, тўйиш ҳисси, қоринда оғриқ.\nҚонда натрий даражасини пасайиши (лаборатор таҳлил натижалари асосида).\nҚичишиш, тошма, эшакеми ва юқори ёруғликка сезувчанлик билан тери томонидан аллергик реакциялар. Баъзи ўртача яққолликдаги аллергик реакциялар ютишни ва нафас олишни қийинлашиши, лабларни, томоқни ёки тилни шиши билан кечувчи оғир даражали реакцияларга ўтиши мумкин. Шундай қилиб, бу ножўя самаралардан биронтаси ривожланганда, бу ҳақида дарҳол даволовчи шифокорингизга хабар беринг.\nСульфонилмочевина ва сульфаниламидлар ёки шунга ўхшаш дори воситаларига аллергик реакциялар.\nКўришни вақтинча ёмонлашиши мумкин, айниқса Глемпид® препарати билан даволаш курсини бошида. Бу қонда қанд даражасини ўзгариши билан боғлиқ ва кейинчалик нормаллашиши керак.\nЖигар ферментлари даражасини ошиши (лаборатор таҳлил натижалари бўйича).\nҚон пластинкалари сонини тўсатдан камайиши (тромбоцитопения) ва терига қон қуйилиши (тромбоцитопеник пурпура).\nСизнинг хабарларингиз туфайли, Сиз бу дори воситасининг хавфсизлиги хақида кўпроқ маълумот олишингиз мумкин.\nГлемпид® таблеткаларини қандай сақлаш керак\n25оС дан паст ҳароратда сақлансин.\nАгар Сиз препаратнинг сифатининг ёмонлашганини аниқ белгиларини (масалан, рангини ўзгариши) сезсангиз, препаратни ишлатманг.\nГлемпид® таблеткалари нима сақлайди\nТаъсир этувчи модда: глимепирид.\nҲар бир таблетка мувофиқ 1 мг, 2 мг, 3 мг, 4 мг ёки 6 мг глимепирид сақлайди.\nЁрдамчи моддалар: лактоза моногидрати, натрий крахмал гликоляти (А тип), микрокристалл целлюлоза, повидон К-30, магний стеарати ва қуйида санаб ўтилган бўёвчилар:\nГлемпид® таблеткалари 1 мг: темир III оксиди (Е 172).\nГлемпид® таблеткалари 2 мг: темир II оксиди (Е 172) ва индигокармин (Е 132).\nГлемпид® таблеткалари 3 мг: темир II оксиди (Е 172).\nГлемпид® таблеткалари 4 мг: индигокармин (Е 132)..\nГлемпид® таблеткалари 6 мг: сансет сариқ (Е 110).\nГлемпид® таблеткалари препаратининг ташқи кўриниши ва ўрам ичидагиси\nГлемпид® таблеткалари 1 мг:\nПушти рангли, узунчоқ шаклли, 11х5,5 мм ўлчамли, икки томонида рискали таблеткалар.\nГлемпид® таблеткалари 2 мг:\nЯшил рангли, узунчоқ шаклли, 11х5,5 мм ўлчамли, икки томонида рискали таблеткалар.\nГлемпид® таблеткалари 3 мг:\nОч-сариқ рангли, узунчоқ шаклли, 11х5,5 мм ўлчамли, икки томонида рискали таблеткалар.\nГлемпид® таблеткалари 4 мг:\nОч-кўк рангли, узунчоқ шаклли, 11х5,5 мм ўлчамли, икки томонида рискали таблеткалар.\nГлемпид® таблеткалари 6 мг:\nОч-тўқ сариқ рангли, узунчоқ шаклли, 11х5,5 мм ўлчамли, икки томонида рискали таблеткалар.\nРиска ёрдамида Глемпид® таблеткалари 2мг, 4 мг ва 6 мг икки тенг дозага бўлиш мумкин.\nГлемпид® таблеткалари 1 мг ва 3мг таблеткаларида риска фақат ютишни енгиллаштириш учун хизмат қилади. Унинг ёрдамида таблеткани тенг икки дозага бўлиш мумкин эмас.\n10 таблеткадан бир блистерда; 3 блистер (30 таблетка) тиббиётда қўллаш бўйича йўриқномаси билан картон қутига жойланган.


Тошкент шаҳрининг янги ҳокими дарахтларни кесишни ман қилди - Фарғона.Ру ахборот агентлиги\nТошкент шаҳрининг янги ҳокими дарахтларни кесишни ман қилди\n09.05.2018 14:31 msk\nТошкентдаги дарахтларни кесиш ҳолати. «Фарғона» архиви фотоси\nТошкентнинг янги ҳокими Жаҳонгир Артиқхўжаев пойтахтдаги дарахтларни кесишни тақиқлади. Бу ҳақда Тошкент шаҳар ҳокимлиги ахборот хизмати хабар беради.\nАртиқхўжаев уч кунга дарахтдарни кесиш ишларини тўхтатди ва бу ишларни ўз назоратига олди. Ахборот хизмати хабарида дарахтларни кесиш “тартибсизлик” деб аталиб, бундай ноқонуний ҳаракатларни амалга оширганларга нисбатан жазо қўлланиши маълум қилинади. «Бир неча ўй йил шаҳримизни чиройига чирой бағишлаб турган дарахтларни аёвсиз кесиб ташланаётганлигига кескин барҳам бериш мақсадида, масъул бошқарма ва ташкилотлар Тошкент шаҳар ҳокимлиги томонидан қаттиқ огоҳлантирилади», - дейилади маъмурият хабарида.\nШунингдек, хокимят мутасаддилари аҳолини бундай ҳолат юзасидан Табиатни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси ишонч телефонига - 277−75−43 ёки Ички ишлар идораларга - 233−72−33 қўнғироқ қилиб хабардор қилишга чақиради. «Бу билан сиз халқимизга тегишли бўлган бойликни талон - тарож қилинишини олдини олган бўласиз! Ҳурматли ҳамшаҳарлар, Тошкент шаҳар ҳокимлиги сизларни ушбу ишларда фаол бўлишингизни сўрайди», - дейилади ҳужжатда.\nШу йилнинг апрель ойи сўнггида Тошкентда ҳоким ўзгарди. Пойтахтни етти йил давомида бошқарган Раҳмонбек Усмонов ўрнига Akfa компаниясининг раҳбари Жаҳонгир Артиқхўжаев ҳоким этиб тайинланди.\nТошкент шаҳри аҳли мана бир неча йиллардан бери дарахтларнинг кесилишига нисбатан норозилик билдириб келади. Бу борада Раҳмонбек Усмонов чинорларни кесганликда қаттиқ танқид қилинган. Масалан, 2016 йили пойтахтнинг Чилонзор туманида 200 тупдан ортиқ улкан чинор дарахтлари кесиб ташланган. Усмонов даврида, ҳаттоки пойтахтнинг Ботаника боғидаги дарахтлар ҳам кесиб ташланганди.


Олий ўқув юртларида рўмолга «уруш» эълон қилиндими? | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\nОлий ўқув юртларида рўмолга «уруш» эълон қилиндими?\n4764 17:05 21.12.2021\nШу кунларда ижтимоий тармоқларда Жиззах, Қўқон ва Навоий давлат педагогика институтларида талаба қизларнинг рўмол ўраши билан боғлиқ бир қатор тақиқлар борасида хабарлар тарқалди. Бу масала Azon.uz таҳририяти томонидан ўрганиб чиқилди.\nИжтимоий тармоқларда Жиззах давлат педагогика институтининг айрим масъуллари ўзбек тили ва адабиёти факультетининг қизларига мажлис ўтказгани ва унда рўмол ўраган қизларнинг институтга рўмол ўрамасдан келишини, ижарада турадиган уйларида ҳамда ётоқхоналарида намоз ўқимаслигини талаб қилгани акс этган аудиоёзув тарқалди.\nБу масала юзасидан институтнинг матбуот хизмати ижтимоий тармоқларда шундай муносабат билдирган:\n“Ҳар бир таълим муассасаси ўзининг юқори турувчи органи орқали (олий ўқув юртларида – Институт Кенгаши) кийиниш тартиби ва тамойилларини ўзи мустақил белгилайди. Шу боис Жиззах давлат педагогика институтида 2021 йил 1 декабрдаги Институт Кенгашининг қарори билан «Одоб-ахлоқ кодекси» тасдиқланган. Мазкур «Одоб-ахлоқ кодекси»нинг 11-моддаси 2-бандида қўйидаги жумла киритилган: «Институт ходими, талабаси ва докторанти бўлган хотин-қизлар диққатни тортадиган, хусусан, танани шаффоф кўрсатиб турадиган, елка, кўкрак ва қорин, тиззадан юқори қисмлари очиқ қоладиган ҳамда ҳаддан зиёд тор кийимда, шунингдек, қулоқчинлар, қулоқ ва бармоқлардан ташқари тананинг турли қисмларига турли зирак ёки металл буюмлар билан, танасининг кўриниб турадиган қисмида пирсинг ёки татуировкада олий таълим муассасасига келишлари мумкин эмас. Шунингдек, талабаларнинг университетга келиши рухсат этилган формасига турли дин ва конфессиялар ҳамда субмаданиятларга мансубликни акс эттирувчи элементларни (кипа, ҳижоб, кашая, хоч ва бошқалар) қўшишга йўл қўйилмайди. Мазкур кодекснинг тегишли банди билан нафақат ҳижоб, балки кипа, кашая ва хоч тақиб келиш каби ҳолатлари ҳам рад қилинган. Сабаби, олий таълим муассасаси диний муассаса (ибодатхона, масжид ёки диний либос кийишга рухсат этилган диний таълим муассасаси) эмас. 2021 йил 16 декабрь куни ижтимоий тармоқларда кенг тарқалган аудио ёзувда масъуллар (С.Соипов, З.Абдувалиева, Л.Ибрагимовалар) томонидан талаба-қизга одоб-ахлоқ кодексининг тегишли банди бўйича тушунтириш ишлари амалга оширилаётгани қайд этилган. Ўша куни профессор-ўқитувчилар нафақат диний маросим кийими (ҳижоб), балки бошқа йўсинда кийим, заргарлик буюмлари (тақинчоқ ва безаклар) келган талабларга ҳам танқидий муносабатларини билдиришган. Аудиоёзувга мурожаатчи бир томонлама ёндашган, мазкур ҳолатда умумий кийиниш маданияти хусусидаги фикрлар инобатга олинмаган. Вазиятга баҳо беришда холис ёндашув бўлса мақсадга мувофиқ бўларди».\nУшбу вазият бўйича Жиззах давлат педагогика институтининг ёшлар билан ишлаш бўйича проректори Назарқосимов Сарвар Инатиллаевич билан боғландик.\n«Бу борада биз ҳали суриштирув ишларини олиб бормоқдамиз, аниқ бир хулоса чиқаришга ҳали эрта. Лекин айтиш лозимки, бизнинг олийгоҳда бундан икки ёки уч йил олдин рўмол ўраб келадиган қизларга ҳақиқатан ҳам, қаршилик бор эди. Аммо бугунги кунда бунга ҳеч бир эътироз йўқ. Қолаверса, ҳозирги кунда ҳам юздан зиёд қизларимиз рўмол ўраб ўқишга келишади ва бемалол дарсларда қатнашишади. Энди бизда асосий талаб, талабанинг ўқув даргоҳида намоз ўқишига рухсат йўқ. Бироқ талаба ижарада турган уйида бемалол намоз ўқиши мумкин, бунга ҳеч кимнинг қаршилик қилишга ҳаққи йўқ», – деди Сарвар Назарқосимов.\nДемак, Жиззах давлат педагогика институти раҳбарияти томонидан талаба қизларнинг ўқишга рўмол ўраб бориши, дарсларда қатнашишига қаршилик йўқ.\nБу муаммо нафақат бу олийгоҳда, балки бошқа институтларда ҳам кузатилмоқда. Бундай вазиятнинг олдини олиш учун Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги қандай чораларни кўрмоқда? Бунга аниқлик киритиш учун вазирлик матбуот хизмати билан боғланиб кўрдик. Ўзининг тезкорлиги билан бошқа ташкилотларга намуна бўлиши керак бўлган Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигида матбуот котиби лавозимига янги ходим тайинланган, аммо вазирлик сайтида матбуот котиби лавозимидан озод этилган ходимнинг исм-шарифи турибди. Биз вазирликнинг бир нечта рақамларига қўнғироқ қилиб, янги матбуот котибини топдик. Аммо у ҳам бизнинг саволимизга расмий жавоб бера олмаслигини, матбуот хизматининг бошқа ходимига қўнғироқ қилишимизни айтди. Биз боғланган матбуот хизмати ходими Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигидан бу борада ҳеч бир топшириқ бўлмаслигини, ҳар бир олийгоҳ ўз ички низоми орқали кийиниш маданиятини йўлга қўйиши ҳамда Жиззах давлат педадогика институти масаласида раҳбарият билан гаплашиб, алоҳида маълумот беришини таъкидлади.\nЭнди Қўқон давлат педагогика институти табиий фанлар факультетида дарс машғулотлари пайтида рўмолли талаба-қизларнинг масъуллар томонидан олиб чиқиб кетилаётгани акс этган видео юзасидан олиб борилган ўрганишлар ҳақида маълумот берсак. Бу борада Қўқон давлат педагогика институти матбуот котиби шундай баёнот берди:\n«Юқоридаги ҳолат ўрганиб чиқилганда, тегишли масъуллар талабалар давоматини камера орқали аниқлашда уларни таниб олишда қийинчиликка учрагани учун ўқув жараёни бўлаётган хонага кириб, талабаларни ташқарига олиб чиқиб, миллий қадриятларимизни инобатга олган ҳолда қизларимиз оқ ва очиқ рангларда миллий рўмол (бошнинг орқа томонига ўралган ҳолатда) ўраши юзасидан суҳбат ва тавсиявий характердаги кўрсатмалар берганини маълум қилишди. Шуни маълум қиламизки, Қўқон давлат педагогика институтининг одоб-ахлоқ қоидалари 11-бандида институт ходим, талаба ва докторантлари ўз ўқиш ва касбига мос бўлган замонавий кийимда бўлишлари, бевосита ёки кузатув камералари орқали ходим, талаба ва докторантларни таниб олиш, жумладан, юз идентификациясига халақит бермайдиган тарзда кийинишлари лозимлиги кўрсатиб ўтилган.\nҚўқон давлат педагогика институти талабаларнинг ва ходимларнинг диний эътиқодларини ҳурмат қилади ва қадрлайди, унга нисбатан чекловларга йўл қўймайди».\n«Тошкент ёшлар форуми — 2021» доирасида Олий ва ўрта махсус таълим вазири Абдуқодир Тошқулов ҳам иштирок этиб, ёшлар билан жонли мулоқот қилди. Бу мулоқотда Шарқшунослик институти талабаси томонидан берилган «Қачон олий таълим тизимида кийиниш маданияти эркинлиги таъминланади? Қачонгача қизларимизнинг рўмол ўрашига қаршилик қилинади? Бу борада очиқ-ойдин баёнот берсангиз. Бу мавзуга бошқа қайтмасак» деган саволга Абдуқодир Тошқулов шундай жавоб берди: «Олий таълим муассасаларида форма масаласида вазирлик нуқтаи назарини айтаман. Мен ўзим ректор бўлиб ишлаган вақтимда биринчилардан бўлиб кийиниш бўйича эркинлик бўлиши кераклигини йўлга қўйганман. Биз йил охиригача талабаларнинг эркин кийинишини йўлга қўямиз. Биз қизларимизга тақиқ қўйишдан олдин уларга таклиф беришимиз керак. Олийгоҳда нафақат рўмол ўрамаган қизларга, балки рўмол ўраганларга ҳам олийгоҳда кийиниш таклифини беришимиз керак. Шу кунларда баъзи бир олий таълим муассасаларида бўлган ҳолат менга ҳам маъқул эмас. Шунинг учун ҳам тақиқлаш деган нарса бўлмаслиги керак. Фақат институтнинг фаолиятидан келиб чиққан ҳолда таклиф бериш керак. Буни сиз шу йил охиригача бизни чиқишларимиздан билиб оласиз».\nҚизиқ, «Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги томонидан олийгоҳларда қизларнинг рўмол ўраб юриши тақиқланганми?» деган саволга аниқ жавоб йўқ. Агар тақиқланмаган бўлса, нега олийгоҳлар ўз ички низомида рўмолга рухсат беришмайди? Ўзи республикамиздаги барча олий таълим муассасаларига намунавий ички низом қайси ташкилот томонидан берилди? Шу каби бир қатор саволларимиз очиқ қолмоқда.\nБу масала борасида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили Эшматова Феруза Фарҳодовна ҳамда Сенатнинг Хотин-қизлар ва гендер тенглик масалалари қўмитаси раиси Кадирханова Малика Акбаровнанинг фикрини олмоқчи бўлдик, афсуски, уларга боғлана олмадик.\nМахсус Олий таълим муассасалари уруш Ҳижоб ёшлар Аёллар либоси Аёллар аёл институт\n207 23:45 25.05.2022\n142 23:25 25.05.2022\n264 22:50 25.05.2022\n225 22:30 25.05.2022\n361 21:10 25.05.2022


💊IZIVENT ingalyatsiya uchun eritma 2 ml N10 Toshkent aptekalarida narxlari, dori haqida malumot, qollanishi va analoglari Apteka.uz saytida\nIZIVENT ingalyatsiya uchun eritma 2 ml N10\nFaol modda: Ipratropiya bromid, Ipratropiya bromid monogidrat ko'proq ko'rsatish\nATX kodi: - R03BB01\nATROVENT N aerozol 20 mkg/doza 200 doz 10 ml Boehringer Ingelheim International GmbH Germaniya\nNarh: 68 500 so'mdan\nBUDEKTON kapsulalar 200mkg N60 World Medicine Ilaс San. Ve Tic. A.S. Turkiya\nNarh: 68 800 so'mdan\nДори шакли: 2 мл ампулаларда (небулаларда) ингаляция учун эритма.\nИпратропий бромид моногидрати- 261 мкг\nИпратропий бромидига қайта ҳисобланганда- 250 мкг\nЁрдамчи моддалар:натрий хлориди, кислота, инъекция учун сув-1 мл гача\n2 мл дан полиэтилен ёки полипропиленли ампулаларда(небулаларда) ингаляция учун эритма №10, №20, №30, №40, №50.\nБронхларни кенгайтирувчи восита. Трахеобронхиал дарахт силлиқ мушаги м-холинорецепторларини блоклайди ва рефлектор бронхоконстрикцияни бартараф этади. Ацетилхолин молекуласи билан ўхшаш тузилишга эга бўлиб, унинг рақобатли антагонисти ҳисобланади. Антихолинергик воситалар кальций ионларининг ҳужайра ичидаги концентрациялари ошишини олдини олади, бу ацетилхолиннинг бронхлар силлиқ мушакларида жойлашган мускарин рецепторлари билан ўзаро таъсири оқибатида юз беради.\nКальций ионларининг ажралиши иккиламчи воситачилар (медиаторлар) ёрдамида юз беради, улар қаторига ИТФ (инозитол трифосфат) ва ДАГ (диацилглицерол) киради. Тамаки тутунидан, совуқ ҳаводан нафас олиш, турли бронхларни торайтирувчи моддалар таъсири натижасида пайдо бўладиган бронхлар торайишини самарали олдини олади, шунингдек адашган нервнинг таъсири билан боғлиқ бронхлар спазмини бартараф қилади.\nИптропий бромидини ингаляцион қўлланилганида деярли резорбтив таъсир кўрсатмайди. Иптропий бромидини ингаляциясидан сўнг пайдо бўладиган бронходилатация, унинг тизимли таъсир қилиши натижаси эмас, балки, асосан, препаратнинг ўпкаларга маҳаллий ва специфик таъсири оқибати ҳисобланади. Ўпканинг сурункали обструктив касаллиги, сурункали бронхит ва ўпка эмфиземаси билан боғлиқ бронхоспазми бўлган пациентларда ўтказилган назоратли 85-90 кунлик тадқиқотларда ўпка функцияларининг сезиларли яхшиланиши 15 дақиқа давомида кузатилган, 1-2 соатдан кейин максимумга етган ва 4-6 соатгача сақланиб қолган.\nИпратропий бромидининг даволовчи самараси унинг нафас йўлларига маҳаллий таъсири натижасидан иборат. Бронходилатация ривожланиши фармакокинетик кўрсаткичларга параллел эмас. Ингаляциядан сўнг ўпкага, одатда, юбориладиган препарат дозасининг 10-30 фоизи тушади (дори шакли ва ингаляция усулига қараб). Дозанинг катта қисми ютиб юборилади ва меъда-ичак йўлларига тушади. Препарат дозасининг ўпкага тушадиган қисми тизимли қон оқимига тез етади (бир неча дақиқа ичида). Иптропий бромиднинг ютилган қисмининг таъсири тизимли таъсирга кўп эмас.\nИптропий бромидининг тақсимланишини таърифловчи кинетик кўрсаткичлар, вена ичига юборгандан кейин унинг плазмадаги концентрациясига асосан ҳисобланган. Плазмада концентрациянинг тез икки фазали пасайиши кузатилмоқда. Мувозанат концетрацияси(Vdss) ҳолати вақтидаги тахмин қилинган тақсимланиш ҳажми таҳминан 176 л (~2,4 л/кг). Препарат плазма оқсиллари билан минимал даражада боғланади( 20 % дан кам). Иптропий бромиди аммонийнинг тўртламчи бирикмаси ҳисобланиб, йўлдош ва гематоэнцефалик тўсиқдан ўтмайди.\nУмумий қон оқимига тушган кичик қисм асосан жигарда оксидланиш йўли билан алмашинади. Гидролизланиш, дегидратация ва троп кислотасидан гидроксиметил гуруҳини ажралиш йўли билан ҳосил бўлган ва сийдик билан ажралувчи маълум метаболитлар мускарин рецепторлари билан кучсиз боғланади ва нофаол ҳисобланади.\nТерминал фаза вақтида ярим чиқарилиш даври тахминан 1,6 соатни ташкил этади.\nИпратропий бромидининг умумий клиренси 2,3 л/дақиқа, буйрак клиренси эса – 0,9 л/дақиқани ташкил этади. Изотоп билан белгиланган дозанинг (шу жумладан, дастлабки бирикма ва барча метаболитларнинг) умумий буйрак экскрецияси (6 кун давомида) вена ичига юборилганидан сўнг 72,1%, ичга қабул қилинганидан сўнг – 9,3%, ингаляцион қўлланилганидан кейин эса – 3,2% ни ташкил этган. Умумий изотоп билан белгиланган, ичаклар орқали чиқарилган доза вена ичига юборилганидан сўнг 6,3%, ичга қабул қилинганидан сўнг – 88,5%, ингаляцион қўлланилганидан кейин эса – 69,4% ни ташкил этган. Шундай қилиб, изотоп билан белгиланган дозанинг экскрецияси вена ичига юборилганидан сўнг, асосан, буйрак орқали амалга оширилади. Дастлабки бирикма ва метаболитларнинг ярим чиқарилиш даври 3,6 соатни ташкил этади.\nИзивент ҳар қандай ингаляцион даво каби маҳаллий таъсирларни чақириши мумкин.\nҚайд этилган ножўя таъсирларнинг кўпи ипратропий бромидининг антихолинергик хусусиятлари оқибати бўлиши мумкин.Клиник тадқиқотларда маълум қилинган энг кўп учрайдиган ножўя таъсирлар бош оғриши, томоқ қичишиши, йўтал, оғиз қуриши, меъда-ичак йўллари моторикаси бузилиши (шу жумладан, ич қотиши, диарея ва қайт қилиш), кўнгил айниши ва бош айланишидир.\nНафас аъзолари томонидан бузилишлар: ларингоспазм, йўтал, парадоксал бронхоспазм;\nЮрак томонидан бузилишлар:юрак уриши хисси, юрак қисқаришлар сонини ортиши;\nМеъда-ичак йўллари томонидан бузилишлар: оғиз қуриши, меъда-ичак йўллари моторикаси бузилиши(ич қотиши, кўнгил айниши, диарея,қайт қилиш);\nКўриш аъзоси томонидан бузилишлар: ингаляция қилинаётган иптропий бромиди кўзга тушганда(чекланган ёки бета 2-адренорецепторлар антоганисти билан мажмуавий қўлланганда)кузатилиши мумкин: кўз олди хиралашиши, мидриаз,кўз ички босиминиошиши, глаукома, кўзлардаги оғриқ, предметлар атрофида ореол пайдо бўлиши, конъюнктива гиперемияси, шох парда шиши, аккомодацияни бузилиши;\nБуйрак ва сийиш чиқариш йўллари томонидан бузилишлар:сийдик тутилиши(сийдик чиқариш йўлларини обструктив зарарланиши бўлган беморларда сийдик тутилиши ривожланиш хавфи ортиши мумкин).\nАллергик реакциялар: тери тошмаси, қичишиш, ангионевротик шиш, оғиз-ютқун шиши, анафлакция бўлиши мумкин.\nЎта юқори сезувчанлик:Изивент препарати қўлланилганидан сўнг тез ўта юқори сезувчанлик реакциялари пайдо бўлиши мумкин, тошмалар, эшакеми, ангионевротик шиш, оғиз-томоқ шиши, бронхоспазм ва анафилаксияларнинг кам ҳолатлари бундан далолат беради.\nПарадоксал бронхоспазм:бошқа ингаляцион дори препаратлари каби Изивент ҳам ҳаёт учун хавфли бўлган парадоксал бронхоспазмни чақириш қобилиятига эга. Парадоксал бронхоспазм пайдо бўлган ҳолатда Изивент препаратининг қўлланилиши дарҳол тўхтатилиши ва муқобил терапия буюрилиши керак.\nКўз томонидан асоратлар:Изивент препарати ўткир бурчакли глаукома ривожланишига мойил пациентларда эҳтиёткорлик билан қўлланилиши керак. Ингаляция қилинаётган (изоляцияланган ёки бета2-адренорецепторлар агонисти билан комбинацияда қўлланилган) Изивент кўзга тушган ҳолатларда кўз томонидан асоратлар тўғрисида (шу жумладан, мидриаз ривожланиши, кўз ички босими ошиши, ўткир бурчакли глаукома ривожланиши, кўзлардаги оғриқлар тўғрисида) айрим маълумотлар олинган.Ўткир бурчакли глаукома симптомлари кўзлардаги оғриқ ёки ноқулайлик, кўриш хиралашиши, конъюнктива томирлари инъекцияси ва шох парда шиши оқибатида кўзлар қизариши билан бирга нарсалар атрофида ёруғлик доираси ва кўз олдида рангли доғлар пайдо бўлишидан иборат бўлиши мумкин. Агар ушбу симптомларнинг исталган комбинацияси ривожланса, кўз ички босимини пасайтирувчи кўз томизғилари қўлланилиши ва дарҳол мутахассис консультацияси тавсия этилган.\nПациентлар Изивент препаратининг тўғри қўлланилиши тўғрисида хабардор қилинишлари керак.\nЭритманинг кўзга тушиши олдини олиш мақсадида эҳтиёткорликка риоя қилиниши керак. Небулайзер ёрдамида ишлатиладиган эритма мундштук орқали қўлланилиши тавсия этилади. Агар мундштук бўлмаса ва небулайзер ниқобидан фойдаланилса, у тегишли равишда қўлланилиши керак.\nГлаукома ривожланишига мойил пациентлар кўзларни ҳимоялаш кераклиги тўғрисида огоҳлантирилишлари керак.\nБуйрак ва сийиш функциясига таъсири:Изивент препарати сийдик чиқариш йўллари обструкцияси бўлган пациентларда (масалан, простата бези гиперплазияси ёки қовуқ бўйни обструкциясида) эҳтиёткорлик билан қўлланилиши керак.\nМеъда-ичак йўллари моторикаси бузилишлари: муковисцидози бўлган пациентлар меъда-ичак йўллари моторикаси бузилишларига мойил бўлишлари мумкин.\nБўғилиш хуружида шошилинич бартараф этиш керак бўлганда, иптропий бромид монотерапияси тавсия этилмайди, чунки унинг бронхолитик таъсири бета-адреномиметикларга қараганда кеч ривожланади.\nПациент ингаляция етарлича самарали бўлмаса ёки соғлиқ ёмонлашиши юз берса, даволаш режасини ўзгартириш учун шифокорга мурожаат этиш кераклиги тўғрисида хабардор қилиниши керак. Нафас сиқилиши тўсатдан пайдо бўлган ва тез ривожланган ҳолатда ҳам пациент дарҳол шифокорга мурожаат қилиши керак.\nҲомиладорлик ва эмизишда қўллаш\nОдамда ҳомиладорлик вақтида препаратни қўллаш хавфсизлиги аниқланмаган.\nИзивент ингаляция учун эритма препаратини тахмин қилинган ёки аниқланган ҳомиладорлик вақтида тавсия этганда она учун препаратни тавсия этишдан тахмин қилинган фойда ва хомила учун мумкин бўлган хавф муносабатини ҳисобга олиш керак.\nКлиникагача бўлган текширувларда иптропий бромидини одамда тавсия этилган дозадан сезиларли ошган дозаларда ингаляцион қўллагандан сўнг эмбриотоксик ёки тератоген таъсирлари аниқланмаган.\nИптропий бромиди она сутига чиқиши аниқ эмас. Аммо, иптропий бромиди айниқса ингаляция йўли билан қабул қилинганда маълум миқдорда бола организмига она сути орқали чиқиши эҳтимоли кам. Лекин Изивент препаратини ишлатган вақтда кўкрак сути билан боқувчи оналар эҳтиёткорликка риоя қилишлари керак.\nАтотранспортни ҳайдаш ва механизмларни бошқариш қобилиятига таъсири\nАтотранспортни ҳайдаш ва механизмларни бошқариш қобилиятига таъсири алоҳида ўрганилмаган. Бироқ беморларга Изивент препарати билан даволаниш вақтида бош айланиши, аккомадацияни бузилиши, мидриаз ва кўзни хиралашуви каби ножўя таъсирларни сезишлари мумкинлиги ҳақида хабар бериш керак. Шунинг учун атотранспортни ҳайдаш ва механизмларни бошқариш вақтида эҳтиёткорликка риоя қилиш керак.\n- Ўнканинг сурункали обструктив касаллиги (шу жумладан, сурункали обструктив бронхит, ўпка эмфиземаси);\n- бронхиал астма (ўртача ва енгил оғирлик даражасидаги), айниқса юрак-қон томир тизимининг ёндош касалликлари билан;\n- бронхиал безларнинг гиперсекрецияси, шамоллаш касалликлари фонидаги бронхоспазм, жаррохлик амалиётларида;\n- бронхообструкцияни қайталаниши учун синамалар;\n- аэрозол антибиотиклар, муколитик дори воситалар, глюкокортикоидларни юборишдан олдин нафас йўлларини тайёрлаш учун қўлланилади.\nиптропий бромиди ва унинг компанентларига юқори сезувчанлик;\nатропин ва унинг ҳосилаларига юқори сезувчанлик;\nсийдик чиқариш йўллари обструкцияси;\nболаларда (6 ёшгача) қўллаш мумкин эмас.\nИзивент препарати ингаляциясининг бошқа антихолинергик препаратлар билан узоқ вақт бирга қўлланилиши ўрганилмаган. Шу туфайли Изивент препаратининг бошқа антихолинергик препаратлар билан узоқ вақт бирга қўллаш тавсия этилмайди.\nИзивент, ингаляция учун эритма амброксол ингаляция учун эритмаси, бромгексин, ингаляция учун эритмаси ва фенотерол, ингаляция учун эритмаси билан бир вақтда комбинирланган ингаляциялар учун қўллаш мумкин.\nБета-адренергик воситалар ва ксантин ҳосилалари Изивент препаратининг бронх кенгайтирувчи таъсирини кучайтириши мумкин.\nИзивент ва бета-адреномиметиклар небулайзер ёрдамида бир вақтда қўлланган ҳолатда анамнезида ўткир бурчакли глаукома бўлган пациентларда ўткир глаукома ривожланиш хавфи ошиши мумкин (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг).\nПреципитация эҳтимоли ҳисобга олинган ҳолда, Изивент ингаляция учун эритмаси кромоглицин кислотасининг ингаляцион эритмаси билан бир вақтда буюрилмаслиги керак.\nПаркинсонга қарши препаратлар, хинидин, трициклик антидепрессантлар билан антихолинергик таъсир кучаяди.\nЁруғликдан ҳимояланган жойда 25°C дан юқори бўлмаган ҳароратда сақлансин.Болалар ололмайдиган жойда сақлансин.\n2 йил. Ўрамда кўрсатилган яроқлилик муддати тугагандан сўнг қўлланилмасин.\nДозалаш тартиби индивидуал равишда танланади. Препаратни тўғри қўллашни таъминлаш учун қўллаш бўйича йўриқнома билан диққат билан танишиб чиқиш керак.\nДаволаш вақтида пациентлар тиббий ҳодим назорати остида бўлишлари керак. Шошилинч терапия вақтида ҳам, ушлаб турувчитерапия вақтида ҳам тавсия этиладиган суткалик дозани оширмаслик керак.\nБеморлар Изивент препаратини қўллаш қоидалари билан танишишлари керак.\nТавсия этилувчи даволаш тартиби:\nСамарани бир маромда ушлаб турувчи даволаш:\nКатта ёшдаги (шу жумладан кекса ёшдаги) ва 12 ёшдан катта болалар:\nбир кунда 3-4 маҳал 2,0 мл дан (0,5 мг иптропий бромиди).\nМаксимал суткалик доза – 8,0 мл (2 мг).\nБолаларни даволаш тиббий мутахассис назорати остида олиб борилиши керак.\n6 ёшдан 12 ёшгача бўлган болалар:\nбир кунда 3-4 маҳал 1,0 мл дан (0,25 мг иптропий бромиди).\nМаксимал суткалик доза – 4 мл (1 мг).\nДаволаш тиббий кузатув остида ўтказилиши керак;\nбир кунда 3-4 маҳал 0,4-1,0 мл дан ( 0,1-0,25 мг иптропий бромиди).\nЎткир бронхоспазмни даволаш:\n2,0 мл (0,5 мг иптропий бромиди); пациент аҳволи барқарорлашгунгача такроран тавсия қилиш мумкин. Ингаляциялар ўртасидаги оралиқ вақт шифокор томонидан белгиланади.\nИзивент ингаляцион ß2-адреномиметиклар билан бирга қўлланилиши мумкин.\n1,0 мл (0,25 мг иптропий бромиди); пациент аҳволи барқарорлашгунгача такроран тавсия қилиш мумкин. Ингаляциялар ўртасидаги оралиқ вақт шифокор томонидан белгиланади.\n0,4-1,0 мл (0,1-0,25 мг иптропий бромиди); пациент аҳволи барқарорлашгунгача такроран тавсия қилиш мумкин. Ингаляциялар ўртасидаги оралиқ вақт шифокор томонидан белгиланади.\nПрепаратни қўллаш қоидаси.\nПрепаратнинг тавсия этиладиган дозасини 0,9% ли натрий хлорид эритмаси билан 3-4 мл препарат ҳажмига етгунгача аралаштириш, небулайзерга қуйиш ва ингаляция қилиш керак. Препаратни ҳар сафар бевосита қўллашдан олдин 0,9% ли натрий хлорид эритмаси билан аралаштириш керак, ингаляциядан сўнг қолган эритма тўкиб ташланади.\nДозалаш ингаляция усулига ва небулайзер турига боғлиқ бўлиши мумкин. Ингаляция давомийлиги эритилган ҳажм сарфланиши бўйича назорат қилиниши мумкин.\nЭритмани кўзга тушишини олдини олиш мақсадида эҳтиёткорликка риоя қилиш керак.\nНебулайзер ёрдамида қўлланилаётган эритма мундштук орқали қўллаш тавсия этилади. Агар мундштук бўлмаса ва небулайзер ниқоби қўлланилса, у керакли тарзда ишлатилиши керак.\nИзивент ингаляция учун эритмаси сотувдаги турли хил небулайзерлардан фойдаланилган ҳолда қўлланилиши мумкин. Марказлаштирилган кислород тизимидан фойдаланилганда эритма бир дақиқада 6-8 литр оқим тезлигида қўлланилиши афзалроқ.\nАгар даво сезиларли яхшиланишга олиб келмаса ёки бемор аҳволи ёмонлашса, янги даво режасини ишлаб чиқиш учун шифокор маслаҳати керак. Тасодифий ёки тез кучайувчи хансираш(нафас олишни қийинлашуви) ҳолатида дарҳол шифокор билан маслаҳатлашиш керак.\nСпецифик дозани ошириб юбориш симптомлари аниқланмаган. Изивент қўлланилишининг терапевтик таъсири ва маҳаллий усули кенглигини ҳисобга олган ҳолда, бирон-бир жиддий антихолинергик симптомлар пайдо бўлиш эҳтимоли кам. Оғиз қуриши, кўриш қобилияти бузилиши, юрак қисқаришлар сониниг ошиши каби аҳамиятсиз тизимли антихолинергик таъсирлар намоён бўлиши мумкин.


Бош саҳифа / Жамият / Хандон пистанинг фойдаси\nМай 15, 2018\tЖамият Изоҳ қолдириш 6,016 Кўрилди\nПрезидентимизнинг “Ёнғоқ ишлаб чиқарувчилар ва экспорт қилувчилар уюшмасини тузиш ва унинг фаолиятини ташкил этиш тўғрисида”ги қарорида лалми ерлардан фойдаланишни рағбатлантириш ва самарадорлигини янада ошириш, ички ва ташқи бозорда рақобатбардош бўлган ёнғоқ, писта, цитрус мевалар ишлаб чиқариш ҳажмини янада кўпайтириш, хорижий инвестицияларни кенг жалб қилиш ҳисобига замонавий ёнғоқ, писта, цитрус плантацияларини лалми, унумдорлиги паст ерларда кенгайтириш бўйича илмий асосланган усуллар ва интенсив технологияларни кенг жорий этиш борасидаги вазифалар белгилаб берилган.\nПиста кўчати жуда секин ўсади, лекин 400-1000 йил умр кўради. Пистани Эронда кулаётган ёнғоқ (кхандан), Хитойда бахтли ёнғоқ деб, аталади. Писта асосан, минг йил илгари Эрондан олиб келинган. Сурия ва Грециядан Европага тарқалган.\nПиста инсон танасига фойдали, организмдан чиқиндиларни чиқаради, ортиқча вазнни камайтиради, инсон ҳуснини очади, жигар, кўнгил айниши, сариқ касал, ўпка, юрак, ош- қозон яраси, асаб касалликлари, хотирани мустаҳкамлашда, иммунитетни оширишда шифобахш мева.\nХандон пистанинг орзу, зарка, тоғ марвариди, акбина, фароба, ғалаба, бодоми, оргамчи, Ўзбекистон, Боботоғ, олимпиада навлари мавжуд. Бир кунда 10-15 дона писта истеъмол қилиш мумкин. Писта тансиқ мева ва унинг таркибида 40-60 фоиз ёғ, 15-20 фоиз оқсил, 3-4 фоиз қанд, микро ва макро элементлар, темир, мис, марганец, ёд, кальций, цинк, углеводлар, минерал тузлар, ҳид берувчи модда, дубил, каратин, А, Д.Е, С, В, РР ва бошқа дармондорилар мавжуд.\nХандон писта қобиғидан ажратиб, 5-6 кун шамол жойда то намлик 10-12 фоизга келгунича қуритилади, сўнгра нам- ланган ювилган дарё қуми 3 килограмм ва бир килограмм уруғ билан сертификация даврига қўйилади. Ҳарорат 10 даража, ёки 15 даража иссиқ бўлганда бу давр 30-40 кун давом этади.\nҲар ҳафтада бир марта аралаштириб турилади, агар уруғни тезроқ кўкартирмоқчи бўлсангиз тоза сувга бир кун ивитиб, латтали халтага солиб осилган ҳолда қўйилади ва ҳар икки кунда намлатиб турилади, шунда уруғ 6-7 кунда кўкара бошлайди (нишлайди).\nУруғни тупроққа экишда 5-6 килограмм чириган гўнг, 20-30 грамм азот, 10-15 грамм фосфор, 3-5 грамм калий ўғити ҳамда 20-30 килограмм тупроққа аралаштирилиб, олдиндан қазилган чуқурчага солиш керак. 20-30 сантиметр чуқурликда экилади ё алоҳида полиэтилен халтачаларда ҳам шу усулда экиш мумкин. Март, апрель ойларида уруғ экилади. Кўчат униб чиққандан кейин 20-25 сантиметрдан пастки чиққан шохчаларни боғ қайчиси ёрдамида олиб ташланади. Агар янги навларга пайванд қилмоқчи бўлсангиз, 2-3 йилдан кейин бу ишни амалга ошириш мумкин. Чунки, тана диаметри 1,2-1,5 сантиметр бўлиши керак. Пайванд қилинадиган жойнинг ер сат- ҳидан 20 сантиметрдан юқори қисми кесиб ташланади. Янги нав пайванд қилинган куртак яъни ўсув то 20-30 сантиметр бўлгунича пайвандга қолдирилган 20 санитметр қолдиқ қисми олиб ташланади. Пайванд қилинган жойдаги полиэтилен плёнкани 20 кундан кейин кесиб ташлаш шарт.\nҲосилга киргунга қадар 100-160 килограмдан азотли, 75-100 килограмм фосфорли, 15-20 килограмм калийли ўғитлар бир йил мобайнида бериб борилади.\nБУВИТИ Сурхондарё илмий тажриба станцияси илмий ходими\nОлдинги Янги навнинг баракаси\nКейинги Фермер хўжалиги ютуғи


Шерзод Тошматов Миллий олимпия қўмитаси вице-президенти бўлди\nСпорт 19:11 / 16.11.2020 4873\nШерзод Тошматов 2014–2019 йилларда Ўзбекистон бокс федерацияси биринчи вице-президенти сифатидаги фаолияти билан спорт жамоатчилиги эътиборига тушган. 2016 йилги Рио олимпиадасида ўзбек боксчилари 7 та медални қўлга киритган эди.\nФункционер айни пайтда Ўзбекистон ММА ассоциацияси раиси ўринбосари сифатида ҳам фаолият юритади. Шунингдек, у 2010 йилдан буён Осиё ҳаваскор муайтай федерацияси вице-президенти ҳисобланади.\nШерзод Тoшматов 1979 йил 5 июнь куни Тошкент шаҳрида туғилган. Миллати ўзбек. Плеханов номидаги Россия иқтисодиёт университетини тамомлаган.\n2009–2010 йилларда дастлаб Ўзбекистон ҳаваскор ва профессионал муайтай ассоциацияси раиси ўринбосари, 2010–2014 йилларда Ўзбекистон ҳаваскор ва профессионал муайтай ассоциация раиси лавозимида ишлаган. Ушбу ташкилотдаги фаолияти билан биргаликда Ш.Тошматов 2010 йилдан эътиборан Осиё ҳаваскор муайтай федерацияси вице-президенти ҳамда Халқаро ҳаваскор муайтай федерацияси ижроия қўмитаси аъзоси лавозимларида ҳам фаолият юритган.\nУ, юқорида таъкидланганидек, 2014–2019 йилларда Ўзбекистон бокс федерацияси раисининг биринчи ўринбосари сифатида фаолият олиб борган. Унинг раҳбарлигида ўзбекистонлик боксчилар Рио олимпиадасида 3 олтин, 2 кумуш, 2 бронза медал билан умумжамоа ҳисобида биринчи ўринни эгаллаган. Бундан ташқари, бокс бўйича Ўзбекистон терма жамоаси 2018 йил Индонезияда бўлиб ўтган Осие ўйинларида 5 олтин ва 2 та кумуш медал билан умумжамоа ҳисобида пешқадамликни қўлга киритганди.\nШерзод Тошматов 2019 йилда Ўзбекистон таэквондо WT ассоциацияси президенти этиб сайланди. Унинг бошчилигида Ўзбекистон жаҳон таэквондоси тарихидаги энг йирик флешмобга мезбонлик қилди.\nМаълумот учун, 2019 йил 15 майдан Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитасига Рустам Шоабдураҳмонов президентлик қилиб келмоқда.


Posted on September 17, 2013 by Jahongir Muhammad\nХор бўлган санъат\nСАВОЛ: Сиёсатга алоқаси бўлмаган бир нарса сўрамоқчиман, Америка филмларини ёқтирасизми ёки ҳинд филмлариними?(Камола).\nЖАВОБ: Болаликдан ҳинд филмларини томоша қилиб улғайганмиз. Америкага келиб ҳам Болливудда чиққан ҳар бир филмни кўришга ҳаракат қиламан. Бугун чиқаётган филмлар олдингиларидан мутлоқ фарқ қилади. Ҳозир ҳиндлар филмларга катта ижтимоий, сиёсий ва маданий муаммоларни юклашга интилмоқдалар ва бу уларни дунёда биринчи ўринга олиб чиқмоқда. Масалан, “Боғбон”, “Ашок”, “Қафас”, “Дев” филмлари каби классик бўлиб қоладиган асарлар яратишмоқда. Ҳинд филмлари ҳали Ҳиндистонда намойиш этилмасдан Америкага етиб келади ва уларни уйда томоша қилиш имконияти жуда ҳам қулай.\nБу дегани Ҳолливуд филмларини кўрмайман ёки ёқтирмайман дегани эмас. Аксинча аксар янги филмларни кўриб бораман. Ҳинд филмларида мақсад асосан сизни дам олдиришга, ҳордиқ чиқаришга қаратилган бўлади. Шу боис ҳам уларни тез унутасиз. Америка филмлари эса сизни ўйлашга, тарих, бугун ва келажак ҳақида бош қотиришга ундайди. Кейинги пайтда тарихий, фалсафий филмлар жуда кўп чиқмоқда ва уларни томоша қилиш яхши бир китоб ўқиган каби ҳузур беради.\nМасалан, “Троя”, “Узуклар илоҳийси” “Исо пайғамбарнинг ҳассосияти”, “Қирол артур” каби эпик филмлар қаторида “Эртадан кейинги кун”, “Фарангет-911″ каби дунёвий долзарб муаммолар ҳақидаги филмлар қаторида кўнгилочар асарлар ҳам борки, ҳинд филмларидан қолишадиган жойи йўқ.\nШу ўринда бир нарсани эслатмоқчи эдим. Интернет ва телевидение ривожланиши кино санъатини ўлдиради, деган тахминлар бор эди. Аммо бундай бўлмади. Рақобат яхши асарлар пайдо бўлишига олиб келди.\nТелевидениелар ҳам бугун кинофилмлардан қолишмайдиган асарлар тайёрламоқдалар.\nШунга қарамай, Америкада минг-минглаб кинотеатрлар бор ва улар доим лиқ тўла. Чунки филм индустрияси мутлоқ эркин бўлгани учун халқнинг дарди ва ташвишлари билан ҳамоҳанг яшайди. Ҳатто бироз олдинлаб, эртанги кунни башорат ҳам этади.\nБир кун ўзбек филмлари ҳақида ҳам ана шундай гапиришни орзу қиламан. Лекин Совет даврида ўзбек филмлари коммунистик ғояга хизмат қилдирилган бўлса, бугун эса бачканалашиб кетган. Балки дунёнинг энг буюк кино асарларини кўриб борганим учунми Тошкентдан кимлар орқалидир келтирилган филмларни қараб, худди юз йил олдин олинган киноленталарни томоша қилаётгандек бўламан, йирик маданий тарихга эга бўлган бир миллатнинг санъати ҳамон хор бўлаётганига ачиниб кетаман.\n« Ўзгармаган мавзу Носиёсий гаплар »