ЎзА - Президентнинг бажарилган топшириғи ёхуд бугуннинг “Тўмарис” аёли\nПрезидентнинг бажарилган топшириғи ёхуд бугуннинг “Тўмарис” аёли\nСафар таассуротларга бой бўлганидан кейин қайси бири ҳақида сўзлаб беришга ўйлаб ҳам қоларкансан. Ўзбек халқининг жасоратли генералларидан бири Ўткир ака Комилов билан Сурхондарё вилоятининг Узун ва Сариосиё туманларига қилган саёҳатимиз хусусида биринчи мақоламизда сўз очган эдик.\nАммо Термизга етиб келганимизда, Амударё устига қурилган улкан кўприкка кўзимиз тушиб, унинг шу кунгача сақланиб қолишига сабабчи бўлган инсон тўғрисида ҳикоя қилувчи мақола ёзишга тўғри келди.\nЎткир ака яна бир олов қалб ҳамюртимиз тўғрисида ҳикоя қилиб бердилар. Кўнглимдан “Кимлигини сўраганим билан яна айтмаса керак”, деган гумон ўтди. Шунга қарамай, генерал назарда тутган инсон билан билан қизиқдим.\n– Келинг, яхшиси сафардан қайтгач, мен сизни у аёл билан (“Ўзбекистон Республикаси Биринчи Президенти Ислом Каримовнинг махфий топшириғи”) таништириб қўяман, – деди Ўткир ака одатдагидай хотиржамлик билан.\n– Бу галги қаҳрамонимиз аёл кишими? – ҳайрон бўлиб сўрадим ҳамроҳимдан.\n– Бугуннинг Тўмариси! Мен Бўритош Шодиевага худди шундай таъриф берган бўлардим.\nЎйга толдим. Бўритош Шодиева тўғрисида билганларимни эсладим. Бор-йўғи иккитагина маълумот ёдимга тушди, холос: бири республика Хотин-қизлар қўмитасида раис ўринбосари бўлиб, иккинчиси эса Олий мажлисда ишлагани.\nҚизиқ, Ўткир Комиловдек генералнинг мақтовига сазовор бўлган бу аёл қандай қаҳрамонлик кўрсатган экан? Нега шу пайтгача бирор матбуотда гапирилмаган ёки телевидениеда кўрсатилмаган?\n– Бу галги қаҳрамонимизнинг жасорати бевосита Узун ва Сариосиё туманларидаги ўша машъум воқеалар билан боғлиқ, – деб ҳикоясига бироз ойдинлик киритди Ўткир Комилов.\nМенда жонланиш пайдо бўлди. “Хайрият”, дедим ичимда, сафар таассуротларимни ёзиш яна кейинга қолмас экан. Ўткир акадан тезроқ ҳикоя қилиб беришларини сўрадим. Бироқ генерал бу гал ҳам шошмади.\n– Сиз воқеаларнинг қандай бўлганини опадан сўраб биласиз. Бошидан ўтказган мусибатларни миридан сиригача ўзлари гапириб бергани маъқул, негаки, Бўритош Шодиеванинг билганларини у кишидан ортиқ ҳеч ким сўзлаб бера олмайди.\nНима ҳам дердим?! Ўткир ака ҳақ, инсон ҳаёти давомида содир бўлган воқеа-ҳодисаларни, шодлик ва ташвишларни, юрак тубига беркитган сиру синоатларини ўзи гапириб берганига нима етсин?! Суҳбатдошингнинг жим қотган нигоҳи ҳам, кўздан оққан бир томчи ёши ҳам, жилмайган юзи-ю, қимтинган лабигача кўп нарсани англатиши мумкин. Буни фақат сезиш керак, ҳис этиш лозим.\nАзиз ўқувчи, юртимизнинг Узун ва Сариосиё туманларига бостириб кирган экстремистларнинг жиноятлари ҳақидаги мавзуни яна кейинга қолдирадиган бўлдим. Бўритош Шодиевани излаб топганим ва Ўткир ака таърифлагандек, “Бугуннинг Тўмариси” билан бўлиб ўтган суҳбатнинг тафсилотларини сизга тезроқ етказишга ошиқдим.\nОлтмиш олтини қораланган, сочларини қиров босган, кенг пешонасида шафқатсиз ҳаётнинг қат-қат изи қолган Бўритош опа гапга анча чечан бўлса-да, кўнгилдаги сирларни дарҳол ошкор қиладиган аёллар тоифасидан эмас экан. Айни пайтда олиб бораётган ишлари хусусида тўлқинланиб гапириб берди, аммо ўзи кўрсатган жасоратлар ҳақида сўз кетганда хаёлга толди. Кейин менга маъноли нигоҳ ташлаб, “Сирлигича қола қолсин”, дедилар астагина.\n“Ёшларга ибрат қилиб кўрсатамиз”, дедим, яқин тарихимизни ўрганяпмиз деб важ кўрсатдим, мустақиллик учун курашган, уни сақлаб қолиш учун жонини тиккан инсонларни халқимиз билиши лозимлигини тушунтирдим. Бироқ опа негадир жим эди. Табиатан тортинчоқ эмасман, қайсарлик, ўжарлик каби хислатларим ҳам бор. Офисимдаги деворга ҳам “Ҳеч қачон таслим бўлма!” деган мақолни ҳаётий шиор қилиб ёзиб қўйганман... Москвадаги Олий партия мактабининг тингловчисиман, – ва ниҳоят, анча йиллар аввал рўй берган воқеани сўзлаб беришга рози бўлди Бўритош опа. Аслида мен Сурхондарёнинг Узун ва Сариосиё туманларида кўрсатган қаҳрамонликларини ёдига солиб, шу ҳақида гапириб беришларини илтимос қилгандим. Бироқ суҳбатни узоқ Москвадан бошладилар. Умуман олганда, дебочаси чакки эмас эди. Қалбига йўл топсам, ҳаммасини билиб оламан, деб ўйлаб, сабр қилишга қарор қилдим.\n– Эшитаман, Борис Николаевич! – деб беихтиёр ўрнидан туриб кетди мени сўроқ қилаётган Ижроқўм раиси. – Нима қилардим, сизга шартакилик қилган, совет ҳукуматининг олиб бораётган доно сиёсатига қарши гапирган Шодиевани қамоққа олишларини буюрдим. Нега? Ахир у... Совет давлатига қарши, – ҳозиргина фахр ва ғурур билан гапираётган Ижроқўм раисининг ранги ўзгара бошлади. – Қандай кечириб бўлади? Балки қарорингизни ўзгартирарсиз? Майли, ўзингиз биласиз.\nМен шу заҳоти ўқдай отилиб, ташқарига чиқдим. Тўйиб-тўйиб эркин нафас оларканман,ҳақиқатнинг кўзига тик қараган ўқитувчимдан миннатдор эдим.\nБу воқеани сўзлаб беришга кўндириш мен учун осон бўлмади. Тушунаман, юқори лавозимларда ишлаган раҳбар кадрлар учун давлат аҳамиятига эга бўлган маълумотларни маълум муддат ошкор қилмаслик талаб этилади. Лекин шахснинг амалга оширган жасорати қанчалик муҳим, қанчалар сир бўлмасин, халққа, айниқса, эртанги куннинг эгалари бўлмиш ёш авлодга етиб бориши керак эмасми? Ёшлар ўзларининг ота-оналари, маҳалладош ёхуд юртдошларининг мардлик намунаси бўлмиш воқеа-ҳодисаларнинг тафсилотлари билан қанчалар эрта танишса, уларда инсонларга бўлган меҳр-муҳаббат, ватанига бўлган садоқат шунчалар тез шаклланади ва катталардай мард, жасур ва довюрак бўлишга интилишмайдими?\n– Бир бир савол қийнайди, – дея сўрайман Бўритош опадан. – Жангарилар тўғрисидаги махфий маълумотларни Бош қўмондонга ким етказди? Махсус разведкадагиларими ёки ўша ердаги аҳоли вакиллари орасида ўз одамимиз бўлганми?\n– Тўғри айтдинг, Узун ва Сариосиёга “шифокор” бўлиб кириб борасан. Ёнингга уч-тўртта ўзингга ишонган аёлларни олгин-да, бориб қишлоқ аёлларини кўрикдан ўтказ. Агар янглишмасам, форс тилини яхши биласан. Шунинг учун бутун диққат- эътиборинг қишлоқдаги бегона одамларда бўлсин. Улар нима иш билан банд, бир-бирлари билан нима ҳақида гаплашяпти, ҳаммасини билишим керак. Тушундингми, бу жуда муҳим топшириқ. Сенга ишонганим учун ҳам айтяпман, бу гапларни.\nСафардошим Ўткир ака Комилов Бўритош опа ҳақида бугуннинг “Тўмарис”и деб бежиз таъриф бермаган экан. Яна бир юртдошимнинг тақдирида келажак ёшлар учун намуна бўладиган воқеа тафсилотидан воқиф бўлдим. Уни қоғозга туширдим ва сиз азизларга етказдим. Бунинг учун генерал-майордан яна бир бор миннатдор эдим.


Бош прокуратура «террористик оқимга алоқадор» каби сунъий айбловлар аввал қўйилганини тан олди « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n19 January 2019 - 23:08\nТеррористик, экстремистик ёки бошқа тақиқланган ташкилот ва гуруҳлар таркибига адашиб кириб қолган Ўзбекистон Республикаси фуқароларини жиноий жавобгарликдан озод этиш ишлари бўйича махсус комиссия тузилди ва у фаолиятини бошлаган. Бу ҳақда Kun.uz мухбири Бош прокуратура вакилига таяниб хабар бермоқда.\nБош прокуратура бошқарма бошлиғи Сардор Каримовнинг айтишича, юқорида таснифланган гуруҳлар фаолиятига аралашиб қолган шахслар билан ҳар йўналишда профилактика иши бир хил давом этмоқда.\n«Охирги икки йилда фаолияти тақиқланган ташкилотлардаги иштироки учун судланиб, жазони ўтаётган шахслар сони жами 100 фоиздан 30 фоизга камайди. Бунга оқлов, афв этиш йўллари ҳамда уларга қўйилган сунъий айбловларни олиб ташлаш билан эришилмоқда. Буларни инкор этмаймиз, бу (сунъий айбловлар эълон қилиниши – таҳр.) ҳам бўлган. Лекин охирги 1,5 йил давомида, бунақа ҳолатларга йўл қўйилмаётганини шу соҳани назорат қилаётган бошқарма бошлиғи сифатида таъкидлаб ўтмоқчиман.\nМаҳкумларга нисбатан сунъий равишда интизомий жавобгарлик қўлланган, уларнинг енгиллаштирилган тизимга ўтказиш масаласида тақиқ бўлган. Бу ҳолатларга ҳам тўлиқ барҳам берилди», – дейди у.\nЎзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевнинг айтишича, жазони ўтаётган 3 минг 333 нафар, жумладан, фаолияти маън этилган ташкилотларга кириб қолган 646 нафар маҳкум афв этилиб, оиласи бағрига қайтарилди. 2018 йилда қилмишига чин кўнгилдан пушаймон бўлиб, тузалиш йўлига қатъий ўтган ва озодликдан маҳрум этиш жазосини ўтаган 136 нафар шахс афв этилди. Уларнинг 41 нафари айнан фаолияти тақиқланган ташкилотлар таркибида бўлганди.\nМаълумот учун, сўнгги икки йилда 5 минг 462 нафар шахсга нисбатан терговда асоссиз қўйилган моддалар айбловдан чиқариб ташланди, 2 минг 449 нафар шахс эса суд залидан озод қилинди.


Нидерландия қишлоқ хўжалиги: ЮҚОРИ ТЕХНОЛОГИЯ, СИФАТ ВА САМАРА УЙҒУНЛИГИ\nҚишлоқ хўжалиги 29.11.2018 294\nНидерландия қишлоқ хўжалиги:\nЮҚОРИ ТЕХНОЛОГИЯ, СИФАТ ВА САМАРА УЙҒУНЛИГИ\nБиз Голландия деб аташга одатланган Нидерландия қироллигининг умумий майдони 41,5 минг квадрат километрни ташкил этади. Аҳолиси сони эса 17 миллион атрофида.\nЎзимиз билан қиёслаб кўрайлик: Нидерландия қироллиги ҳудуд жиҳатидан республикамиздан қарийб 11 маротаба кичик. Аҳолиси сони эса атиги икки баробарга кам. Бу ўз-ўзидан қироллик аҳолиси қанчалик зич яшашини ва ернинг ҳар қаричи жуда катта қийматга эга эканлигини англатади. Бироқ шунга қарамай, мамлакат қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштириш борасида ҳам, уни қайта ишлаш ва экспортга чиқариш бўйича ҳам нафақат бизни, балки дунёнинг кўплаб ривожланган давлатларини ортда қолдирмоқда. Биргина рақамга эътибор қаратайлик: қироллик озиқ-овқат маҳсулотларини экспорт қилиш бўйича дунё давлатлари ичида АҚШдан кейин иккинчи ўринни эгалаб турибди. Хўш, улар бунга қандай эришмоқда? Қуйида Нидерландия қишлоқ хўжалигидаги энг илғор жиҳатлар ҳақида тўхталамиз.\nҲар бир фермер - инноватор бўлиши шарт\nГолландлар "мамлакатимиз кичик бўлса-да, унинг ҳар бир квадрат метри юқори инновацион сифатга эга", дея фахр билан сўзлашади. Бундай фахрланишга тўла асос бор. Чунки, қиролликда одатий ва шунчаки экин экиладиган ерни умуман учратмайсиз. Ҳар қарич экин майдони ҳисоб-китобли ва у ерда, албатта, маҳсулот етиштиришнинг юқори самара берувчи технологиялари жорий этилган.\nМамлакатда қишлоқ хўжалиги учун мутахассислар тайёрлаш ҳам юқори даражада йўлга қўйилган. Мисол учун дунёнинг энг яхши университетлари юзталигига киритилган. Вагенинген университети халқаро миқёсда қишлоқ хўжалиги учун мутахассислар тайёрлайди. Хусусан, унда дунёнинг 100 давлатидан ўн мингга яқин талабалар билим олади, инновацион ишланма ва дастурлар амалга оширилади. Ушбу олий даргоҳ ҳукумат, хусусий компаниялар, таълим муассасаларининг ўзига хос платформаси ҳисобланади.\nИлмий ҳамжамият ва ишлаб чиқариш ўртасидаги ҳамкорлик самарасида мамлакат қишлоқ хўжалигида юқори технологияларни жорий этиш кўрсаткичи йил сайин юксалиб бормоқда. Хусусан, ана шундай инновацион ишланмалар ҳисобига сувга бўлган қарамлик 90 фоизга қадар қисқартирилди. Иссиқхона иқтисодиётида кимёвий воситалардан фойдаланиш деярли тўхтади. Чорвачилик ва паррандачиликда антибиотиклардан фойдаланиш эса 60 фоизга қисқарди.\nТаъкидлаб ўтиш жоизки, Нидерландияда қишлоқ хўжалиги учун ажратилган ерларнинг 27 фоизи ҳайдаладиган, 32 фоизи яйловлар ва 9 фоизи ўрмон майдонлари ҳиссасига тўғри келади. Ҳайдаладиган, яъни деҳқончилик қилинадиган ерларнинг асосий қисмини иссиқхоналар эгаллаган. Мамлакатдаги машҳур фермер хўжаликларидан бири - "Duijvestijn Tomaten" иссиқхоналарида помидор иссиқлик изоляцион базальт толалаларида ўстирилади. Субъект 15 турдаги помидор ишлаб чиқаради, тизим бутунлай автоном ва мустақил: электр таъминоти ва ўғитлар, қадоқлаш материаллари ўзиники. Худди шундай, барча фермер хўжаликларига сув, ўғит ва зараркунандаларга қарши воситаларни етказиб бериш, йилнинг барча фаслида бир хил ҳарорат ва намликни сақлаш - буларнинг барчаси автоматлаштирилган.\nҲатто, фермер хўжаликларига тегишли яйловлар ҳам компьютерлаштирилган дастурлар асосида назорат қилинади ва чорва моллари қачонки бир яйловдаги ўтни тўлиқ еб тугатгандан сўнггина иккинчи яйловга ўтиши мумкин.\nКуч, маблағ ва вақтни беҳуда сарфламаслик керак\nНидерландияда деҳқончилик ерлари ва сув ресурслари энг тежамкор, шу билан бирга энг кўп даромад келтириши мумкин бўлган маҳсулотларнигина етиштиришга йўналтирилади. Яъни, бирор экинни экишдан аввал, албатта, унга кетадиган сарф-харажат ҳисоб-китоб қилинади ва иқлимга мослиги ўрганилади ҳамда юқори даромад олиш мумкин бўлган маҳсулотларгина серунум ерларда етиштирилади.\nМисол учун, чорва озуқаси экишга катта ер майдони зарур. Ваҳоланки, фермер бу ерда экспорт учун тонналаб картошка, помидор ёки миллионлаб дона гул етиштириши мумкин. Бу эса чорвадан кўра юз баробар кўпроқ фойда келтиради. Қолаверса, моллар озуқасини қўшни давлатлардан унумсиз ерларни арзон нархда ижарага олиб, ўша ерда етиштириш ёки бошқа мамлакатлардан импорт қилиш ҳам мумкин. Қишлоқ хўжалигида иқтисодий таҳлилларни мукаммал олиб борадиган нидерландияликлар асосан ана шу усулдан фойдаланади.\nҚолаверса, қиролликда қишлоқ хўжалиги экинларини экишнинг белгиланган тартиб ва меъёрлари жорий этилган. Мисол учун картошкани бир майдонда 4 йилда бир марта, қанд лавлагини эса 3 йилда бир мартадан кўп экиш қонун билан тақиқланган. Бу тупроқнинг касалланиши ҳамда ҳосилдорлик пасайиб кетиши олдини олади.\nНидерландиялик тадбиркорлар ўзлари етиштириган мева ва сабзавотларни экспорт қилиш борасида ҳам жуда катта тажриба тўплашган. Улар бошқалар учун энг мақбул бўлган маҳсулотни тақдим этишади.\nМисол учун, аксарият давлатлар истеъмолчилари экологик тоза ва кимёвий ўғитларсиз етиштирилган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини сотиб олишни маъқул кўради. Шу боис, голланд мутахассислари мева-сабзавот экинларининг нав ва генини яхшилаш билан бир қаторда, уларни кимёвий ўғитларсиз етиштиришга ҳам алоҳида аҳамият қаратмоқда. Бу эса янада фойдали бўлаяпти. Масалан, кимёвий ўғитлар ёрдамида 0,01 гектар ердан 1 тонна помидор олиб, уни арзон нархда сотгандан кўра, фақат маҳаллий ўғитлар ёрдамида 800 килограмм ҳосил олиб, қиммат нархда экспорт қилиш кўпроқ даромад келтиради. Қолаверса, бу жиҳат бошқа давлатларнинг Нидерландияда етиштирилган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларига нисбатан ишончини ошириб, мамлакатнинг экспортдаги обрўйи янада юксалишига хизмат қилаяпти.\nАйни пайтда қиролликда энг кўп етиштириладиган маҳсулот картошка ҳисобланади. 0,01 гектар ердан ўртача 700 килограмм ҳосил олинади ва дунёнинг 70 мамлакатига экспорт қилинади. Иккинчи ўринда қанд лавлаги турса, брюссель карами, бодринг ва помидор, пиёз, канакунжут, рапс ва цикорий ҳам етакчи ўринларни эгаллаб келмоқда.\nНидерландияда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш саноати юқори даражада ривожланган. Етиштирилган маҳсулот асосан, мамлакат ичкарисидаги корхоналарда қайта ишланиб, экспортга чиқарилади.\n"Гуллар мамлакати"даги гулчилик\nГулчилик Нидерландия қишлоқ хўжалигининг асосий тармоқларидан бири ҳисобланади. Бу давлат дунёнинг деярли барча мамлакатларига экспорт қилинадиган гуллари билан ҳам машҳур.\nҚиролликда ўстириладиган гуллар ичида Голланд лоласи ўзгача машҳур. Биргина Кёкенхофда ҳар йили 7 миллион дона лола пиёзбошчаси экилади. Ундан ташқари, мамлакатда етиштириладиган наргис, лилия, гиацинт, гладиолус гулларининг ҳам бозори чаққон.\nГуллар экспортга мамлакатдаги 16 та улгуржи аукционлар орқали сотилади. Айни пайтда Нидерландия дунё миқёсидаги гуллар экспортида 65 фоиз улушга эга. Бу, ўз навбатида, мамлакат иқтисодиётига салмоқли улуш келтиради.\nСигир 5 минг 600 литр сут беришга мажбур\nБугунги кунда Нидерландия гўшт ва сут етиштиришда ҳам дунёнинг энг гигант мамлакатлари қаторига чиқиб олди. Бир бош молдан кўп маҳсулот олиш бўйича эса мутлақо етакчига айланган.\nМисол учун, мамлакат бўйича 1 гектар яйлов ҳисобига йилига 9,5 минг литр сут олинар экан. Бу кўрсаткич бошқа бирорта давлатда қайд этилгани йўқ. Бундай самарадорликка энг аввало молларнинг наслини яхшилаш, тизимга инновацион технологияларни кенг жорий этиш орқали эришилмоқда.\nХусусан, мамлакатдаги ҳар бир чорва ўз паспортига эга. Улар ҳақидаги барча маълумотлар махсус тизимга киритилган. Исталган киши интернет орқали мамлакатдаги фермер хўжаликларида боқилаётган ҳар бир мол ҳақида ўзини қизиқтирган маълумотни олиши мумкин. Шунингдек, фермер хўжаликларидаги қорамоллар соғлиғи, озуқа таркиби компьютерлаштирилган дастурлар асосида назорат қилиб борилади.\nАна шундай эътибор ва илғор технологиялар натижасида, бир сигирдан йил давомида 9 минг литрдан 20 минг литргача сут олинмоқда. Агар маҳсулдорлиги 5 минг 600 литрдан камайиб кетса, сигир гўштга топширилади.\nҲар бир фермер хўжалигида соғилган сутни камида 3 кун сақлаш имконини берадиган музлаткичлар мавжуд. Олинган сут мамлакатнинг ўзидаги корхоналарда қайта ишланиб, ундан жуда кўп турдаги маҳсулотлар тайёрланади ва экспортга чиқарилади. Биргина пишлоқ ишлаб чиқариш бўйича Нидерландия дунёда 4-ўринни эгаллайди. Ҳар йили мамлакатга сут маҳсулотлари экспортидан камида 5 миллиард евро фойда келади.\nЎрганса арзийдиган тажриба\nҚишлоқ хўжалиги соҳасидаги бундай ютуқлар бошқа давлатлар мутахассисларини Нидерландия тажрибасини ўрганишга ундамоқда. Бу эса қиролликка яна бир соҳа - қишлоқ хўжалиги учун халқаро миқёсдаги кадрлар тайёрлаш тизимини ривожлантириш имконини бераяпти. Айни пайтда мамлакатда бу тизим ҳам жуда яхши йўлга қўйиб олинган.\nБугунга келиб, кадрларни амалий тайёрлаш, аниқ инновацион деҳқончилик ва чорвачиликни амалга ошириш, қишлоқ хўжалигини механизациялаш ва автоматлаштириш каби дастурлар реализацияси ва амалий ёрдам бериш дастурлари ҳам мамлакатга жуда катта иқтисодий фойда келтирмоқда.


Германия Европа чемпионати финалида Испанияни мағлуб этди\n10:15 / 01.07.2017\nU-21 Германия терма жамоаси ёшлар ўртасидаги Европа чемпионати 2017 финалида Испанияни мағлуб этди. Учрашув Краковдаги «Юзеф Пилсудски — Краковия» стадионида бўлиб ўтди ҳамда немислар фойдасига 1:0 ҳисобида якуланди.\nЙереми Тольян 40-дақиқада Митчелл-Элия Вайзерга тўп узатди, у боши билан узоқ тўққизликка тўпни аниқ жойлади.\nГермания терма жамоаси Европа U21 чемпионатида ўз тарихида иккинчи бор ғалаба қозонди. Бунга қадар немислар 2009 йилда зафар қучишганди. Совринлар сони бўйича Италия термаси рекордчи саналади, ушбу терма ёшлар ўртасидаги Еврода 5 маротаба ғалаба қозонган.\nМеркель устидан судга мурожаат қилинди\n20:28 / 19.05.2018\nАрипов Германиянинг етакчи компанияларини Ўзбекистонда ишлашга таклиф қилди\n16:00 / 15.05.2018\nЎзбекистонни яқин 2 йил ичида катта ўзгаришлар кутмоқда – Арипов\n15:48 / 15.05.2018


Хўжа Аҳрор — пайғамбарларнинг суҳбатдоши\nзбекистоннинг муқаддас қадамжолари, ўн биринчи очерк. Авлиё сиёсатчи\n13.01.20 11:58\tmsk\nХўжа Аҳрорнинг Самарқанддаги мақбараси ва маданий-диний маркази (XVII-XXI аср). Андрей Кудряшов фотосурати, “Фарғона”\n“Фарғона” Андрей Кудряшовнинг Ўзбекистондаги муқаддас қадамжоларга ҳамда зиёрат анъаналарига бағишланган тарихий очерклар туркумини чоп этишда давом этади. Бизнинг бугунги материалимизда “Нақшбандия” тариқатининг устуни, ўрта асрлар суфийси Хўжа Аҳрор ҳақида ҳикоя қилинади.\nНабий ва Исо Масиҳ алайҳиссаломларнинг намоён бўлишлари\nТошкентлик машҳур валий Хованди Тоҳур вафот этганларидан сўнг эллик йил ўтиб боғустонлик эшонлар авлодларининг Чорвоқдаги хонадони Марказий Осиёга ўз даврининг энг нуфузли шайхи ва сиёсатчисига айланган янги мусулмон валийсини туҳфа қилди. 1404 йилда Боғустон қишлоғида шайх Умар Валий авлодларининг оиласида шайх ат-Тоҳурнинг эвараси Носириддин Убайдуллоҳ ибн Маҳмуд дунёга келди. Муқаддас Рамазон ойининг 27-чи кечаси – Лайлатулқадр тунида туғилгани учун унга Аллоҳнинг кичкина қули маъносини берувчи исмини бердилар. Ислом таълимотига кўра, Аллоҳ Таъало айнан Қадр кечасида ўзининг улуғ фаришталаридан бири Жаброил алайҳисаллом орқали пайғамбар Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга Қуръоннинг биринчи сурасини нозил қилган.\nНосириддин Убайдуллоҳ ибн Маҳмуд – Хўжа Аҳрор туғилган Тиёншон тоғидаги Боғустон. Андрей Кудряшов фотосурати, "Фарғона"\nРивоятга кўра, Носириддин Убайдуллоҳ ўз ҳаётининг дастлабки фурсатларидаёқ бўлажак авлиёларга муносиб тарзда ғайриоддий сифатларини намоён этган эканлар. Қирқ кунгача оналарининг кўкракларидан сут ичмай, ўзларининг биринчи рўзаларини тутишга яраган эканлар. Ота-оналари томонидан янги туғилган чақалоқ шарафига ақиқа муносабати билан ёзилган дастурхон атрофида ҳамқишлоқлари тўплаганларида, зиёфатни бекор қилишга тўғри келди – ўша фурсатда Амир Темурнинг ўлими ҳақида хабар етиб келди.\nБолалик ва ўсмирлик чоғида Убайдуллоҳ тенгқурлари билан ўйнашга шошилмас, вақтининг аксариятини валийлик даражасига етишган аждодларнинг мозорларида ёлғиз қолиш ҳамда суфийлик ҳикматларини ўрганишни афзал кўриб юрган. У тез-тез зикрнинг маҳфий услуби – Тангри Таъалонинг исмларини хаёлида қайтарар ва ҳатто шовқин-суронга тўла бозорда юрганида ҳам атрофида содир бўлаётган ҳодиса ва воқеалар унинг эътиборидан ҳоли қолар эди. Ўспириннинг риёзатга мойиллиги очиқ ва равшан эди ва шунинг учун ҳам ота-онаси 22 ёшли Убайдуллоҳни илм талаби мақсадида Самарқанддаги энг яхши мадрасага жўнатдилар. Самарқандда Шоҳи Зинда (тирик шоҳ) номи билан танилган Қусам ибн Аббос (розиаллоҳу анҳу) мақбарасида зикрга кириб ўтирган пайтда унга пайғамбар Муҳаммад (соллаллоҳу алайҳи васаллам) ва Исо (алайҳисалом) намоён бўлдилар.\nДарвишлик қисматига рози бўлган Носириддин Убайдуллоҳ мутасаввифлик тариқатининг асосчиси шайх Баҳоуддин Нақшбандийнинг меросига шерик бўлиш мақсадида Самарқанддан Бухорога қараб йўл олди. 1430 йилда Нақшбанднинг буюк издоши, эшон Ёқуб ибн Усмон ал-Чархий ҳақида эшитиб қолди ва уни излаб Ҳисор тоғларига қараб йўл олди. Ваниҳоят, у ал-Чархийнинг ҳужраси жойлашган Халқату тоғ қишлоғига етиб келганида, у шунчалик ҳолдан тойган эдики, ҳушини йўқотиб йигирма кун безгак тутиб ётди. Шу қишлоқ аҳолиси дарвиш ётган жойида жонини берса керак, деган хаёлга борди.\nХўжа Аҳрорнинг Самарқанддаги мақбараси ва маданий-диний маркази. Андрей Кудряшов фотосурати, "Фарғона"\nАммо Носириддин Убайдуллоҳнинг умрида бор экан, у ўзига келиб шифо топади ва ал-Чархийдан таълим ола бошлайди. Устоз тез фурсатда шогирдининг ақл-заковати ва истеъдодига ишонч ҳосил қилади ва унинг руҳоний ютуқларини тан олади. Натижада, Убайдуллоҳ устозининг қўлидан иршод – суфийликдан устозлик қилиш ҳуқуқини берувчи ёрлиқни олди. Бундан ташқари, ёрлиқ Хўжа Аҳрор суфийлик устозларнинг силсиласини мерос марҳаматини Ёқуб ал-Чархий орқали қўлга киритганини англатади. Шундан сўнг ёш шайх Ҳиротга кўчиб бориб, беш йил давомида суфийликнинг машҳур устози Саид Табризийга шогирдлик қилди.\nАл-Чархий иршод билан бирга Баҳоуддин Нақшбанднинг “дил ба ёру, даст ба кор” (“«Дилинг Аллоҳда, қўлинг меҳнатда бўлсин”) деган ҳаётбахш ҳикматини Носириддин Убайдуллоҳга топширди.\nНақшбанд тариқати ўша даврда ўз издошларининг ҳаёти учун дастурул-амал сифатида шиор қилиб олган камтарлик ва меҳнатсеварликка ундовчи ушбу ўгити таркидунёчиликдан ҳамда садақа ҳисобига кун кечиришдан воз кечишни, жамият ҳаётида фаол иштирок этиш лозимлигини англатар эди. Асосан Яссавия тариқати издошлари амал қилаётган тасаввуфона зоҳидликнинг ортиқ даражадаги шакли ўз вақтида туркий элатларнинг кўчманчилик ва ярим ўтроқ ҳаёт тарзи билан узвий боғланиб кетган эди. Бироқ Амир Темур ва унинг яқин авлодлари ҳукмдорлиги даврида мустаҳкам давлат мафкураси ўрнатилаётган эди. Нақшбандия тариқати аввали бошдан кўпроқ ўтроқ деҳқонлар ва шаҳарлик ҳунармандлар орасида тарқаган эди. Тариқат бундан кейин ҳам ўзининг доктринасини уларнинг ҳаёт тарзига мослаштириб келди. Аста-секин у дунёвий ҳукмдорлар билан биринчи навбатда руҳоний ҳокимиятга эгалик ҳуқуқини талаша бошлади ва бу билангина кифояланиб қолмади.\nСултонни ким ўлдирди?\nШайх Носириддин Убайдуллоҳ 1432 йилда Тошкентга қайтиб келди ва бу ерда ижтимоий ҳаётда фаол иштирок этиш тамойилини қатъият ва изчиллик билан ҳаётга татбиқ эта бошлади. Тез орада уни Аллоҳга назр қилинган деган маъносини берувчи Хўжа Аҳрор номи билан атай бошладилар. Кейинроқ унинг номига валий мақоми қўшилди.\nХўжа Аҳрор ўз издошларини солиҳнинг вазифаси нафақат ўзини қутқаришдан, балки бутун инсониятни қутқаришдан иборат дея ўргатар эдилар. Кунда шуғулланаётган ҳунар ёки ер ҳайдаш, жамоат ҳаётида иштирок этиш ва ҳатто сиёсат каби кундалик ташвишлардан воз кечиб бу масалани ҳал қилиб бўлмаслигини уқтирувчи таълимотни сингдирар эди.\nАввалига ёш шайх Тошкентда улуғ бобоси Хованди Тоҳурга ўхшаб ҳаёт кечирар – кўп вақтини ибодатда ўтказар, кам гапирар, ёмон одамларни ўзига яқинлаштирмас ва ўзи ҳам кўнгилочар жойларга яқинлашмас, оддий бўз либосларни кийиб юрар, етимларнинг бошини силар, касал, беваларнинг ҳолидан хабар олиб турар эди. Кейинроқ Хўжа Аҳрор деҳқончилик билан қизиқиб қолди ва Паркент ёнидан бир таноб ерни ижарага олди. Боғустондаги қариндошларидан иккита хўкиз олиб келиб деҳқончилик билан шуғуллана бошлади. Волийга кўра, у зироатчилик билан шуғулланар экан, зикр давомида унга аён бўлган кўрсатмаларга амал қила бошлаган. Аввали бошдан у ғаройиб тарзда ҳар бир ер майдони учун тўғри экинларни танлаган ва пировардида, у зироатчилик соҳасида улкан муваффақиятларга эришиб, катта-катта ҳосил олиб келган. Бунинг натижаси унга 1430 йилда айниқса кор келган. Ўшанда мамлакатда қурғоқчилик юз бериб, очарчилик бошланган ва Хўжа Аҳрор халқ учун ўз омборларининг эшикларини очиб қўйган. Шайхнинг саҳийлиги унинг шуҳратини ошириб, кўпчилик юртдошларининг қалбини ўзига мойил қилган.\nТез орада Хўжа Аҳрор издошларининг сони бир неча минглар билан ўлчанадиган бўлди. Олис-олислардан келаётган муридлар орасида етарли даражада кибор ва давлатманд одамлар ҳам бор эди. Анъанага кўра, улар устозининг олдига ҳадия ва тортиқлар билан келишар ва худди шунақа анъаналарга мувофиқ Хўжа Аҳрор ушбу туҳфаларни хайрияга сарфлар ва бунинг ортидан ўзининг обрўси ва шуҳратини янада кўтарар эди. Тортиқларнинг каттароқ қисми Нақшбандийа тариқатига ўтказилар, тариқат шайхлари ва устозлари Хўжа Аҳрорни “қутубиддин” – диннинг қутби деб аташар эди. Замондошларнинг гувоҳлик беришича, авлиёнинг ҳаётлик чоғида Тошкент ва Самарқанд атрофида минглаб гектар ерлари, сон-саноқсиз чорвалари, уюр-уюр биялари ва туялари бўлган. Шу билан бирга, Хўжа Аҳрор камтарона ҳаёт кечирар, кўриниши билан кўпчиликдан ажралмас, улкан маблағларини мадраса ва масжидлар қурилишига сарфлар эди.\nЎша даврнинг машҳур шоири ва ёзувчиси Алишер Навоий ўзининг “Насоимул-муҳаббат мин шамоилил-футувват” китобида Хўжа Аҳрор ҳақида қуйидагиларни ёзган: “Рум ва Мисрдан Хитой ва Ҳиндистонгача бўлган ҳудудларда Хуросон, Озарбайжон каби мамлакатларнинг кўплаб мусулмон ҳукмдорлари ўзларини Хўжа Аҳрорнинг сафдошлари ва муридлари деб ҳисоблаганлар”. Хўжа Аҳрорнинг бошқа замондоши, форс ёзувчиси Нуриддин Абдураҳмон ибн Аҳмад Жомий у ҳақда: “Хўжалар Хожаси – модданинг моҳиятини англаган инсон. Унинг олийжаноблиги, ташқи кўриниши ва руҳоний қуввати олдида одамлар тиз чўкканлар”, деб ёзади.\n“Илмий атеизм” руҳи билан суғорилган совет тарихчилари Хўжа Аҳрорни Амир Темурнинг набираси, Самарқанднинг маърифатпарвар ҳукмдори, файласуф ва астроном Муҳаммад Тарағай ибн Шоҳруҳ Улуғбекка қарши уюштирилган суиқасдга алоқадор деб ҳисоблагандилар. Бироқ ушбу версияни ҳужжат билан тасдиқлайдиган бирорта далил йўқ.\nСултон Мирзо Улуғбек чиндан ҳам 1449 йилда ўзининг ўғли Абдуллатифнинг буйруғи билан қатл этилган. Шундан кейин кўп вақт ўтмай Темурийлар давлатларида ўзаро қонли урушлар бошланиб кетди. Абдуллатиф бор-йўғи ярим йил тахтда ўтирди ва 1450 йил май ойида уни Самарқанд четида Улуғбекнинг навкари Бобо Ҳусайн ўлдирди. Навбатдаги султон Абдуллоҳ ибн Иброҳим тахтда аттиги бир йил ўтирди ва шундан сўнг уни Темурнинг эвараси, султон Абу Саид ағдариб, қатл этди. Абу Саид ёрдамга кўчманчи ўзбеклар хони Абулхайрдан кўмак сўради, 1451 йилда Самарқанд учун ҳал қилувчи жанг арафасида эса шахсан ўзи Хўжа Аҳрорнинг олдига келиб, дуо олди.\nМаслаҳатчи лавозимидаги авлиё\nАбу Саид ғалаба қозонганидан сўнг Хўжа Аҳрор янги султоннинг саройига таклиф қилинди ва шундан кейин у султоннинг энг яқин маслаҳатчиси ва ўғилларининг руҳоний устозига айланди. Баъзи тарихчилар айни шу фурсатдан бошлаб ҳокимият тизгинлари амалда Хўжа Аҳрорнинг қўлига ўтди, деб ҳисоблайдилар. Ана ўшан дамдан бошлаб Марказий Осиёда Мирзо Улуғбек замонасидаги маданий ренессанс диний контрренессанс кириб келиши билан алмашди.\nШариатга тўғри келмайди дея тан олинган барча ҳодиса-воқеалар жамият ҳаётидан қатъиятлик билан йўқ қилинди. Давлат бошқарувида мусулмон уламоларининг роли сезиларли даражада кучайди. Шу билан бирга, 1460 йилда Хўжа Аҳрор султон Абу Саидга таъсир ўтказиб, халқ учун оғир келадиган тамға солиғини бекор қилишга эришилди. Бу солиқ маҳаллий аҳолидан мўғуллар ҳукмронлиги давридан бери ундириб келиниб, на Ислом ва Шариат меъёрларига тўғри келарди. Бундан ташқари, Хўжа Аҳрор Темурийлар салтанатида жорий қилинган чиғатой жазо тизимини юмшатишга эришди. Қонунчликдаги ушбу ўзгаришлар бутун минтақа бўйлаб ҳунармандчилик ва қишлоқ хўжалиги ривожланишига ижобий таъсир кўрсатди.\nСамарқандга жўнаб кетишдан аввал шайх Убайдуллоҳ Тошкент аҳолиси учун ўз маблағлари ҳисобидан Жомеъ масжиди қуриб берди. Ибодатхона кўҳна Чорсу бозори ёнида, тўққиз аср муқаддам шаҳарга асос солган Яҳъё ибн Асад Сомоний биринчи масжидни барпо этган жойда қад кўтарди. ҳурмат ва эҳтиром қуршовида 85 ёшгача яшаган Носириддин Убайдуллоҳ ибн Маҳмуд Хўжа Аҳрор Шоший 1489 йилда вафот этди. Унинг қабри устига катта оқ мармар тош ўрнатилган бўлиб, унда араб тилида кўплаб марсиялар битилган.\nТошкент шаҳар Шайхонтоҳур тумани Чорсу бозори ёнидаги XIX аср Хўжа Аҳрор жомеъ масжиди (“Оқпошшо масжиди”) ва Кўкалдош мадрасаси. Андрей Кудряшов фотосурати, "Фарғона"\nХўжа Аҳрор вафот этганидан ўн тўрт йил ўтиб Муҳаммад Шайбонийхон бошчилигидаги кўчманчи қабилалар Тошкентни забт этдилар ва тез орада Самарқанд ва Бухорони ўз мулкига қўшиб олдилар. Уларга Темурийлар сулоласидан фақат Фарғона вилоятининг ёш ҳукмдори, Заҳириддин Муҳаммад Бобур бир муддат давомида қаршилик кўрсатишга ҳаракат қилди. Кейинчалик нафақат истеъдодли лашкарбоши, балки файласуф ва шоир сифатида шуҳрат қозониб, Шимолий Ҳиндистонда Буюк Мўғуллар империясини яратган Бобур ўзини Хўжа Аҳрорнинг мухлисларидан деб ҳисобларди. Мисол учун, Носириддий Убайдуллоҳнинг Аллоҳни англаш ва Нақшбандия тариқатнинг ички ҳаётини танишга бағишланган “Рисолаи Волидия” рисоласи Бобур томонидан форс тилидан туркийга таржима қилинган.\nШу вақт ичида Марказий Осиёни бошқараётган Шайбонийхонлар сулоласининг ҳукмдорлари Нақшбандия тариқатининг тобора ўсиб бораётган таъсиридан хавотирга тушиб, Хўжа Аҳрорга қарашли барча ер ва мулкларини мусодара қилдилар. Шу билан бирга, улар тариқатни тарқатиб юборишга уринмаганлари ҳам рост. Боз устига, XVI асрда Тошкентда шайбонийлар Хўжа Аҳрор жомеъ масжиди ёнида машҳур Кўкалдош мадрасасини қуриб битирдилар. Айни пайтда ушбу мадраса ўз фаолиятини тўхтатгани йўқ. Бундан ташқари, Ҳасти Имом майдони ҳамда Хованди Тоҳур мақбараси ёнидаги кўплаб бинолар қайта тикланди ёки қурилиши ниҳоясига етказилди. Хованди Тоҳур мақбараси ёнида, шунингдек, Юнусхон Мўғулистоний мақбараси барпо этилди.\n200 йил ўтиб 1866, 1868 ва 1886 йилларда Россия империяси Туркистон генерал-губернаторлигининг пойтахтига айланган Тошкентни даҳшатли зилзилалар ларзага солди. Сўнгги зилзила айниқса кучли бўлиб, шаҳарнинг деярли ҳамма эски иморатларини, шу жумладан, Ҳасти Имом ва Эски Жўва даҳалардаги ёдгорликларни вайрон қилди. Биргина шайх Хованди Тоҳур мақбараси омон қолди. Чорсу бозори ёнидаги Хўжа Аҳрор жомеъ масжиди жуда қаттиқ шикастланди ва йигирма йил ўтиб Россия императори Александр III мусулмонларга ҳадия қилган пуллар ҳисобига қайта тикланди ва шу важдан халқ орасида “Оқ пошшо” масжиди деб атала бошланди.\nСамарқанддаги Хўжа Аҳрор мақбараси ва маданий-диний маркази\nБизнинг кунларда зиёратчилар 1630 йилда Бухоро амири Имомқулихоннинг маслаҳатчиси, вазир Нодир девонбеги томонидан қурилган Хўжа Аҳрор ёдгорлик мажмуасига ташриф буюришни яхши кўрадилар. Олдин айтилганидек, бошланишида қурилган иншоотлар – масжид, мадраса ва хонақо XIX аср охирида бўлиб ўтган зилзиладан қаттиқ шикастланган эди. Бироқ уларнинг тарихий сиймоси ХХ аср бошидан бери бугунги кунгача амалга оширилган қатор реконструциялар давомида пухталик билан қайта тикланди. Гарчи мажмуа бугунги кунда Самарқанд шаҳри теграси ичида жойлашган бўлса ҳам, унда хотиржамлик ва ҳилватлик муҳити ҳукм сурмоқда. Одатда бу ерда чет эллик саёҳатчиларга нисбатан мусулмон зиёратчиларининг сони кўпроқ. Эътиборга лойиқ ери шундаки, Ўзбекистонда эъзозланадиган мусулмон авлиёлардан биргина Хўжа Аҳрорнинг номи эл орасида қандайдир эртакнамо қаҳрамонликлар ёки кароматлар тўғрисидаги ривоят ва афсоналар билан деярли безалмаган.\nАндрей Кудряшов фотосуратлари / “Фарғона”


22:20 / 06.10.2017\n6 октябрь куни аввалида Россиянинг Владимир вилоятидаги темирйўл кесишмаларидан бирида йўловчи поезди ўзбекистонлик ишчилар минган, қозоғистонлик ҳайдовчи бошқарувидаги «Мерседес» русумли автобусни уриб кетди. Фожиа оқибатида расмий маълумотларга кўра, 17 киши ҳалок бўлди, шундан 16 нафари Ўзбекистон фуқароларидир. Ҳалок бўлганларнинг икки нафари болалар, яна бир бола шифохонанинг жонлантириш бўлимида қолмоқда.\nАвтобусда жами 58 киши бўлган (қозоғистонлик икки ҳайдовчи ва 56 йўловчи). Ҳайдовчиларнинг бири, 1970 йилда туғилган Қозоғистон фуқароси Данияр Шилдебаев ҳалок бўлди. Иккинчиси, 1977 йилда туғилган Нургали Сарманов айни вақтда бошқа жабрланувчилар билан бирга Покровдаги вақтинчалик жойлаштириш пунктида.\nДастлабки версияга кўра, Покровда автобус тирбандликка тушиб қолган. Ҳайдовчи айланиб ўтмоқчи бўлган, бунинг учун ён трассадан темир йўлга чиққан. Лекин автобус темир йўл устида бузилиб қолган.\nПоезд келиб урилишидан олдин автобусдан чиқишга улгурганлар омон қолган. Улар аввалига автобусни итариб четга олиб чиқмоқчи бўлишган, аммо бунинг иложи бўлмаган.\nҲалокатдан аввал автобусдагиларнинг аксар қисми уйқуда эди. Омон қолганлардан бири гувоҳлик беришича, темир йўл навбатчиси поезд яқинлашаётгани ҳақида огоҳлантирувчи белги қўймаганди.\nМосква темир йўл бошқармаси вакиллари эса ўтиш йўли шлагбаум, ёруғлик ва овоз сигнализациясига эга бўлганини айтмоқда.\nПоезд машинисти фавқулодда тормозланишни қўллаган, аммо поезд тўлиқ тўхташи учун масофа қисқалик қилган. Поезд тўхташи учун 746 м масофа керак эди, аммо машинист тормозни босганида ўртадаги масофа 400 метрни ташкил этарди.\nМаълум бўлишича, «Мерседес-Бенц О 303» маркали бу автобус 1990 йили эксплуатацияга киритилганди. Германияда бундай автобуслар ишлаб чиқарилиши 1993 йилдаёқ тўхтатилган.\n«Ишлаб чиқарилганига 24 йилдан ортиқ вақт бўлган транспорт воситасининг техник ускуналари эскирганига 15 йилдан ошган. Россияда ҳаракатланувчи автобусларнинг ярмидан ортиғи эскирган», дейилган вазиятни баҳолаган ГАЗ компанияси матбуот хизмати.\nТергов ушбу ҳодисанинг сабаби сифатида 3 вариантни кўриб чиқмоқда: техник носозлиги, ҳайдовчиси томонидан йўл ҳаракати қоидаси бузилиши, поезд бригадаси томонидан йўл ва хавфсизлик қоидалари бузилиши.\nАвтобус ҳайдовчиси қоидаларни бузгани аниқ. Йўл ҳаракати қоидаларига кўра, транспорт воситаси темир йўл устида бузилиб қолса, ҳайдовчи биринчи навбатда йўловчиларни ташқарига чиқариши ва уларни хавфсиз ҳудудга ўтказиши керак. Икки киши темир йўл бўйлаб қарама-қарши томонга имкон қадар узоқроққа бориб, қаршидан келувчи поезд машинистини фонар ёки бошқа восита орқали огоҳлантириши керак. Аммо автобус ҳайдовчиси бу ишларни қилмаган.\nЎзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев ҳалок бўлганларнинг жасадларини ва жабрланганларни мамлакатга қайтариш бўйича комиссия тузишни топширди.\nАйни вақтда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ходимларидан таркиб топган гуруҳ жабрланувчиларга ёрдам кўрсатиш учун махсус борт орқали Россияга жўнатилган. Бу самолёт 7 октябрь куни Ўзбекистонга қайтиб, Сурхондарё вилояти маркази Термиз шаҳрига қўнади. Маълумотларга кўра, ҳалокатга учраган автобусда асосан сурхондарёликлар бўлган.


ИнтерФУТБОЛ :: Уго Льорис: «Ҳар бир учрашув алоҳида имтиҳон!»\nУго Льорис: «Ҳар бир учрашув алоҳида имтиҳон!»\nИспаниянинг етакчи спорт нашри - Аs сайти ижодкорлари Европа ЧЛ гуруҳ босқичи 4-туридан ўрин олган «Тоттенхэм» - «Реал» ўйини арафасида Лондон клуби ҳамда Франция терма жамоаси дарвозабони Уго Льорисни махсус суҳбатга чорлашди.\nКўпчилик кўрган бўлса керак, икки клубнинг ўзаро қарама-қаршилиги «тақачилар» фойдасига ҳал бўлишида (Мадридда - 1:1, Лондонда - 3:1) фахрий кипер бош роллардан бирини бажарди.\n- Аввалига одатий савол: дарвозабонликни қалб амри билан танлаганмисиз ёки...?\n- Нима десам экан? Очиғи, спорт мен учун теннис ракеткаси воситасида бошланган. Ўша вақт 5 ёшли болакай эдим ва футбол ҳақида умуман ўйламагандим ҳам. Кейинчалик дўстларимдан ортда қолмаслик учун тўп тепа бошладим.\nНегадир биринчи кунларданоқ дарвозада туришни ёқтириб қолдим. Балки бунга таваккалчиликни хуш кўришим сабабдир? Ҳар ҳолда, тўпни эгаллаб олиш учун рақиблар оёғига ташланиш менга ўзгача роҳат бағишларди.\n- Бошқача айтганда, дарвоза дахлсизлигини таъминлаш асосий вазифангиз эмасди, шундайми?\n- Йўқ, кўча футболида гол қўйиб юбормаслик, натижага масъулият тушунчасини билмасдим, шунчаки, завқланиш учун ўйнардим. Масъулият ҳисси улғайганим сари ўз-ўзидан шаклланди.\n- Профессионал дарвозабонлар ҳаракатини ўша пайтларданоқ алоҳида кузатган бўлсангиз керак...\n- Голкиперларга илк марта ЖЧ-94 ўйинларида жиддий эътибор қаратдим. Айниқса, Бразилия ва Италия термалари ўртасидаги финал баҳси, дарвозабонлар - Клаудио Таффарел ва Жанлука Пальюка ҳаракатлари хотирамда муҳрланган.\nШунингдек, Швеция термасининг «масхарабоз» посбони ҳам яхши таассурот қолдирганди, бироқ ҳозир унинг фамилияси эслолмаяпман (Томас Равелли назарда тутиляпти)...\n- Яхши, энди айтингчи, фақат киперларни кузатганмисиз ёки футболчиларга ҳам эътибор қаратгансиз?\n- Албатта, ҳужумчилар ўйинига ҳам бефарқ эмасдим. Ўша вақт натижа айнан дарвозабонлар ва ҳужумчиларга боғлиқ, деб ўйлардим.\nБири гол уришга интилади, иккинчиси унинг уринишларини йўққа чиқаришга. Дарвоқе, ўзим ҳам майдонда баъзан марказий ҳужумчи ролини бажарардим, ўйлашимча, рисоладагидек...\n- Айнан қайси вақтда?\n- 8 ёки 9 ёшда эдим. Фақат 10 ёшга тўлгач, амплуа бўйича якуний тўхтамга келдим. «Ницца» ва «ПСЖ» клублари ҳамда Франция термаси посбони Доминик Барателли ҳақиқий кумиримга айланганди.\n- Болалигингиздан баланд бўйлимисиз?\n- Йўқ, аксинча. Яъни бўйим анча паст эди.\n- Демак, тезроқ бўй чўзишни орзу қилгансиз...\n- Бу масала мени ҳеч қачон хавотирга солмаган. Чунончи, 13 ёшгача бўйим анча ўсди. Шуниси борки, теннисдан узил-кесил воз кечмагунимча профессионал футбол ҳақида ўйлаб ҳам кўрмаганман.\nЎша давр ҳафтасига 5 марта машғулотларга қатнардим, дам олиш кунлари эса ўйин ўтказиларди. Хуллас, икки спорт тури билан бараварига шуғулланишнинг иложи бўлмай қолди.\nФутболни танлашимнинг асосий сабаби - жамоавий ҳаракатлар. Зеро, табиатан атрофимдагилар билан ҳамфикр бўлиш, таассуротларимни ўртоқлашишга мойилман.\n- Бироқ дарвозабон жамоанинг бошқа аъзоларидан яққол ажралиб туради. Масалан, формаси ва қўлқопи билан...\n- Ҳа, тўғри. Мен учун энг аҳамиятли жиҳати ҳам шу - дарвозабонда яшириниш, бошқа футболчилар галасида кўринмаслик имконияти йўқ. У доимо барчанинг кўз ўнгида.\nҚолаверса, ҳамиша ҳушёр туриши, нафақат рақиблар, ҳаттоки, ўзи билан ҳам курашиши лозим. Хуллас, кипер нечоғли ўйнамасин, ҳамиша диққат марказида туради. Унинг учун энг қийин ўйин - кейингиси! Ҳар бир учрашув - жиддий имтиҳон!\n- Айрим дарвозабонлар алоҳида дастур бўйича тайёргарлик кўришади. Сизчи?\n- Олдинлари шу тушунчага амал қилардим. Лекин ҳозир якка тартибда шуғулланишдан ташқари, умумий машғулотларда ҳам қатнашаман. Шу аснода тўп билан ишончли одимлаш, дарвозадан олдинга чиққанда чўчимай ўйнашни ўзлаштириш мумкин.\nМаурисио Почеттино дарвозабонларга доимо қўшимча топшириқлар беради. Унинг талабларига мувофиқ келиш учун машғулотларда майдон ўйинчилари каби ҳаракатланишга уринишим шарт.\n- Охирги 10 йилликда голкипернинг жамоа ўйинидаги роли жиддий ўзгарди. Айнан қайси жиҳатга алоҳида эътибор қаратдингиз?\n- Ҳа, назаримда, замонавий футболда айнан дарвозабонлар эволюцияси яққолроқ кўзга ташланди. Авваллари биз дарвоза томон йўлланган тўпни ушлаш ёки қайтариш билан чекланардик.\nЭнди эса ҳимоячилар билан комбинация уюштириш ва ҳужум ташкиллашда фаол иштирок этишимиз талаб қилинмоқда. Бу борада ўта эҳтиёткорлик ва ҳушёрлик зарур. Акс ҳолда, арзимас хато ачинарли оқибатларга олиб келиши мумкин.\n- Қўйиб юборилган голларда ўзингизни нечоғли айбдор ҳис қиласиз? «Дарвозабон ҳар қандай вазиятда ишончлироқ ўйнаши мумкин» қабилидаги тушунчага қўшиласизми?\n- Дарвозамга урилган голларга доимо айбдорлик ҳисси билан қарайман. Тўғри, ҳар бир гол менинг хатоларим ҳосиласи эмас, лекин айбни ўзимдан қидираман, барибир. Демакки, «Яхшироқ ўйнашим мумкин эди-ку» фикри тинчлик бермайди.\nМенимча, Икер Касильяс ва Жанлуижи Буффондек моҳир амплуадошларим ҳам ўзларига шу саволни қайта-қайта беришади, шу аснода изланишдан тўхтаб қолишмайди. Уларнинг юксак савиядаги фаолиятлари сири шу.\n- Фаолиятингиз давомида машғулотларни ёқтирмайдиган дарвозабонларни ҳам учратганмисиз?\n- Бир гапни аниқ айтаман - бундайлар тоифасига кирмайман. Умуман, машғулотларни худди расмий ўйинлардек яхши кўраман. Юксак савияни сақлаб қолишни истаган спортчи талаб даражасида шуғулланиши шарт.\nМана, Маурисио Почеттино ва Тони Хименес («Тоттенхэм» дарвозабонлари мураббийи) билан ҳамкорлик қила бошлагач, спорт залида кўпроқ шуғулланяпман. Мақсад - жисмоний ҳолатни янада яхшилаш.\n- Кунига 100 марталаб майдонга йиқилиш оғриқлидир...\n- Эрталаб уйғонганим заҳоти биламанки, машғулот жараёнида 100 мартадан ҳам кўпроқ йиқилишимга тўғри келади. Муҳими, бу мен учун одатий ҳолга айланиб улгурган.\nАхир болалигимдан тинмай тўп йўлига ташланишга кўникканман. Хуллас, йиқилаверишдан оғриқ ёки ноқулайлик сезмайман. Тўғри, баъзан бошқаларда бўлгани каби оғир кунларга ҳам юз тутаман.\n- Бундай паллаларда Тони Хименес қандайдир енгиллик берадими?\n- Ҳа, машғулот жараёнига айрим ўзгаришларни киритиши мумкин.\n- Баъзан кун оғир кечишини олдиндан ҳис этган ҳолда, тўшакдан туришни истамаслигингиз ҳам мумкинми?\n- Нимани назарда тутаётганингизни фаҳмладим. Ота-онам берган таълимга кўра, бир ишни зиммасига олган киши ҳеч қачон ортга чекинмаслиги шарт.\nЯъни ҳар бир инсон бор куч ва ғайратини ўз вазифасини адо этишга қаратиши лозим. Фақат шу йўл орқали қандайдир натижа ва қониқишга эришиш мумкин.\n- Маурисио Почеттинонинг «Тоттенхэм» бошқарувини қўлга олгани шахсан сизга қандай янги иштиёқ бағишлади?\n- Вақтида Франциянинг энг кучли жамоаси сифатида ЧЛда ғолиблик учун даъвогарлик қилган «Лион» сафига қўшилганимда, асосий таркибдан жой олиш орзуси қўшимча куч бағишлаганди. Кейин янада юксакроқ чўққига кўтарилиш иштиёқи туғилди.\nАйни шу пайт «Тоттенхэм»дан таклиф олдим - янги чемпионат, нуфузли совринлар учун курашиш имконияти. Икки йилдан кейин яна нимадир етишмаётгандек туюлди. Шу паллада Почеттино билан илк марта суҳбатлашдим.\nЎша мулоқотдаёқ жамоада ижобий ўзгаришлар юз беришига ишончим ортди. Менимча, барча жамоадошларим худди шундай фикрга боришган. Натижани кўриб турибмиз - «Тоттенхэм» Англиянинг энг кучли жамоалари қаторидан жой олди.\n- Мураббийга бирданига ишониш учун қандай асос бор эди?\n- Ҳа, ўша вақт жамоамиз ўртамиёналар сафида эди. Почеттино бир йил муҳлат сўради. У бошидан ғайрати ва ташаббускорлиги билан барчамизни ром этди. Муҳими, фалсафасининг самараси ҳам тезда кўринди.\n- Ёш жамоани «Сантьяго Бернабеу»га бошлаб тушаётиб, нималарни ҳис қилдингиз?\n- Асосийси, ўйиндан кейин стадиондан мағрур чиқиб кетдик. «Тоттенхэм» қандай рақиб эканлигини кўрсата олганимиздан мамнун эдик. Англияда аллақачон ҳурматимизни жойига қўя бошлашди. Хорижда эса жиддий эътибор қаратишмасди.\nМана, «Боруссия» Д. ва «Реал»га қарши муносиб ўйнадик, энди биз билан дурустроқ ҳисоблашишлари аниқ. Айтганча, бунгача «Лион» таркибида Мадридда 3 марта ўйнаган ва стадионнинг ўзига хос муҳитидан хабардор эдим.\n- Мадридда охирги учрашувдан қандай сабоқ олдингиз?\n- Учрашув «Реал» учун ўзига хос «сюрприз» бўлгандир. Албатта, фақат ғалаба учун майдонга тушадиган дунёнинг энг кучли клубига қарши шайланиш осон эмас. Лекин нималарга қодирлигимизни яхши билардим.\nАввалдан агар ҳамжиҳат ҳаракатлансак, мақсадга эришишимизга кўзим етиб турганди. Шундай экан, Мадриддаги жанг биз учун сабоқ эмас, балки ишончни мустаҳкамлаш воситаси бўлди.\n- Ўйин арафасида кўпроқ нимани ўйладингиз - Роналду тепган тўпларни қайтаришними ёки унинг умуман зарба йўлламаслигини?\n- Дарвозага ким зарба йўллаши аҳамиятсиз. Менинг вазифам аниқ - тўп йўлига тўғаноқ бўлиб, унинг тўрга тушмаслигини таъминлаш.\n- Айниқса, Бензема зарба йўллагач, кўрсатилган «сэйв» ҳайратланарли чиқди...\n- Карим катта тезликда яқинлашиб қолганди. Бундай пайт гандболча тактика қўллаш талаб этилади. Бунинг учун қўл ва оёқлар, гавданинг барча аъзолари ёрдамида тўп йўналишини тўсиш лозим.\nБундай «сэйв»ни машғулотларда ўрганишнинг иложи йўқ. Фақат омад ёрдам бериши мумкин. Демак, ўша лаҳзада омад менга кулиб боқди!


17:09 11 Апрель 2019 1487\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам марҳамат қиладилар: “Тўрт нарса Расулларнинг суннатларидан: ҳаё, хушбўйлик сепмоқ, мисвок ва никоҳ”.\nУшбу ҳадиси шарифда Одам алайҳиссаломдан тортиб, Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламгача бўлган барча Пайғамбар алайҳиссаломларнинг суннатлари 4 та нарса ҳақида сўз юритилган. Шунинг учун ҳаё иймондан эканлиги, хушбўйлик эса, инсоннинг табиатида завқ уйғотади, мисвок – бу инсон доим тоза юришлиги, яъни тишини тоза тутиб юришлиги ва никоҳ эса Аллоҳ таолонинг барча пайғамбарларини бирлаштириб турувчи суннатларидан биридир. Бу иш энг муҳим суннатлардан ҳисобланади.\nНикоҳли бўлиб ҳаромдан сақланишга ҳаракат қилаётган, аммо эриша олмаётган кишига ёрдам қўлинин чўзиш ҳар бир мўмин-мусулмоннинг муқаддас бурчидир. Кимдир сўзи билан, кимдир хизмати билан, кимдир молу дунёси билан ёрдам бермоғи керак. Ушбу сўзимизга мос ва хос бўлган бир ҳадис Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламдан ворид бўлди.\nНикоҳ туфайли инсоннинг майли жиловланади, унинг учун хотиржамлик, саодат таъмин этади. Инсон никоҳ туфайли ўз иффатини сақлайди ва зино каби ҳаром ишдан ўзини сақдайди. Никоҳ маданият, тараққиёт ва илғорлик белгисидир. Шунингдек, никоҳ ёрдамида инсон ўз наслу насабининг поклигини ҳам сақлаб қолади. Никоҳ бўлмаса, ким кимдан дунёга келганлигини билиб бўлмайдиган ҳолатга келиб қолинар эди. Никоҳ туфайли оила, деб номланган муҳташам ошён қурилади. Унда эру хотин, улардан ўғил-қиз, навера-чеваралар пайдо бўлиб, бир-бирлари билан муқаддас бир робита, яъни алоқа ҳосил бўлади.\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳадиси шарифларининг бирида: “...ва ҳар бирингизнинг жинсий ҳожатида ҳам ажр бор”, дейилган. Шунда кишилар шаҳватини қондирса ҳам ажр бўладими, дейишганда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ўша шаҳватини ҳаромдан қондирганда гуноҳ бўлармиди, ҳалол йўл билан қондиргач, савоб бўлади, деганлар.\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам яна ҳадиси муборакларида марҳамат қиладилар: “Кимга Аллоҳ таоло солиҳа аёл берган бўлса, батаҳқиқ, унинг динининг ярмига ёрдам берибди. Энди иккинчи ярмига Аллоҳ таолога тақво қилсин”.\nСолиҳа аёл қанақа сифатларга эга бўлиши кераклигини мана бу ҳадислардан билиб оламиз.\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай марҳамат қиладилар: “Аёл 4 нарсаси учун никоҳланади: моли учун, ҳасаби учун, чиройи учун ва дини учун. Бас, диёнатлигисини танла, қўлинг тупроққа қорилгур.”\nмана келин танлаётганда, ёки уйланаётганда қизни моли учунмас, ҳасаби учунмас ва жамоли учумас, фақат ва фақатгина дини учун танланади. Хўп нима учун? Чунки колган динидан бошкаларилари кетувчи диндори еса абадий колувчидир.\nАгар энди у қиз диндор, ҳаёли бўлса унда бу дунёнинг жаннати ана ўша.\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламдан сўрадилар: “Эй Аллоҳнинг Расули, аёлларнинг қайсиси энг яхшиси?”\nШунда Расули Акрам соллаллоҳу алайҳи васаллам жавоб бердиларки, - Қачон эри назар солса, сурур бағишлайдигани. Қачон буюрса, итоат қиладигани ва эрига ўз жонида ва молида у ёқтирмайдиган нарса билан хилоф қилмайдиганидир.”\nTags: суннати , Пайғамбарларнинг


Экология қўмитаси: Амир Темур хиёбонидаги дарахтлар кесилиши бўйича ўз вақтида хулоса берилган\n19:10 / 08.07.2019\nБугун, 8 июль куни Президент Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлигида Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси ОАВ вакиллари учун мамлакатимизда яшил ҳудудларни кенгайтириш, дарахтларнинг ноқонуний кесилишининг олдини олиш, қабул қилинаётган чора-тадбирларга бағишланган брифинг ташкил этилди.\nТадбирда маълум қилинишича, ўсимлик дунёсини муҳофаза қилиш ва ундан фойдаланиш соҳасида ўтказилган давлат экологик назорати натижаларига кўра республика миқёсида жами - 2524та ҳуқуқбузарлик ҳолатлари аниқланган, 513,4 млн. сўм жарима белгиланган, 2093та ҳолат бўйича 412,5 млн. сўм жарима ундирилган.\nЎсимлик дунёсига етказилган зарар - 1571та даъво бўйича 2 млрд 243. млн сўмни ташкил этиб, шундан 1232та маъмурий иш юзасидан 961, 9 млн. сўм ундириб олинган.\nЖарима ва зарарни ундириш ҳамда тегишли чора қўллаш мақсадида «Ўсимлик дунёсини муҳофаза қилиш ва ундан фойдаланиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонуни талабларини бузиш натижасида жисмоний ва юридик шахсларга нисбатан расмийлаштирилган 189та маъмурий ҳамда жиноий иш ҳужжатлар ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларига (суд, прокуратура, МИБ, ИИВ) юборилган.\nШунингдек, бугунги кунда Тошкент шаҳрида дарахтларнинг ноқонуний кесилиши бўйича фуқароларнинг мурожаатлари тобора ортиб бораётгани қайд этилди.\nРеспублика бўйича жами ўрмон фондига кирмайдиган дарахтларни кесишга келиб тушган аризалар сони 3030тани ташкил этади. Шундан 1825та мурожаатга дарахтларни кесиш учун ижобий хулоса берилган ҳамда 1205та мурожаатга салбий хулоса, яъни аризасига рад жавоби берилган. Шу жумладан, Тошкент шаҳри бўйича жами келиб тушган аризалар сони 1139тани ташкил этади. Шундан 556та мурожжатга дарахтларни кесиш учун ижобий хулоса берилган ҳамда 583та мурожаатга салбий хулоса, яъни аризасига рад жавоби берилган.\nТадбирда қўмита неча йиллик ишларга чора кўриши, Амир Темур хиёбонида кесилган дарахтлар бўйича ўрганиш олиб бориш эҳтимоли қандайлиги тўғрисида сўралди.\n«Табиатга, хусусан дарахтларга жон куйдираётганингиз учун катта раҳмат. Қўмита 3 йилгача бўлган ҳолатларни текширади. Лекин айнан Амир Темур хиёбонида кесилган дарахтлар бўйича расмий сўровнома юборсангиз, ўрганиб чиқишимиз мумкин», дея Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси раис ўринбосари Ўктам Ўтаевнинг сўзларини келтирмоқда Kun.uz мухбири.\nАнжуман жараёнининг ўзида расман оғзаки сўров қилингани эълон қилинганидан сўнг қўмита жамоатчилик ва ОАВ билан ишлаш бўлими бош мутахассиси Севара Давлатова ўз вақтида юқоридаги ҳолат бўйича ўрганишлар олиб борилгани, тегишли ҳужжатлар ўрганиш, ҳуқуқий баҳо бериш ва чора кўриш учун ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларига, хусусан прокуратурага топширилганини билдирди.


Сиз рўза туфайли топган энг улкан фойда нима? | FargonaZiyo.uz\nСиз рўза туфайли топган энг улкан фойда нима?\nIn: МАҚОЛАЛАР, РАМАЗОН, РУКНЛАР\nАлҳамдулиллаҳ, мана 1440 ҳижрий санани Рамазон ойига ҳам сиҳат саломатлик ва тинчлик омонликда етиб келдик. Беҳисоб ҳамдлар бўлсин, бу йилги Рамазон ойига тайёргарлик ҳар йилгидан кўтаринки кайфиятда бошланмоқда. Рамазон ойи рўзасини тутиш динимизниг асосий устунидан бири.\nАллоҳ таоло бандаларини нимага буюрса ёки нимадан қайтарса, албатта, бунда инсон саломатлиги учун биз билган ва билмаган кўплаб фойдалар бор. Аллоҳ таоло Қуръони каримда: “Эй иймон келтирганлар! Шояд тақводор бўлсангиз деб сизлардан олдингиларга фарз қилинганидек сизларга ҳам рўза фарз қилинди”, деб марҳамат қилади (Бақара сураси, 183-оят).\nАллоҳ таоло бандаларига ушбу оят карима орқали рўза тутишликдан асосий мақсад тақво ҳосил қиладиган амаллардан бири эканлигини баён қилмоқда. Лекин бу дегани гуноҳ ва маъсиятлар қилиб ҳам рўза тутса, тақводор бўлади дегани эмас, албатта. Тақво – Аллоҳнинг наздида қанчалик буюк нарса эканлиги ҳақидаги ояти карималар ҳаммамизга маълум ва машҳур.\n– Рўза тутган кишининг тақводорлиги ошади. Аллоҳ таоло рўза ҳақидаги оятнинг охирида «Шоядки, тақводор бўлсангиз», дейди. Аллоҳ таолонинг «Шоядки» дегани эса «Албатта бўласиз» мазмунидадир. Очлик ила кишиларни даволовчи табиблардан бирига: «Сиз рўза туфайли топган энг улкан фойда нима?» деб савол берилганда: «Аллоҳни ҳис этиш, ибодат қилишга ҳавас, қисқаси, тақводорлик», деб жавоб берди.\n– Рўзанинг энг машҳур ҳикматларидан бири соғликдир. Рўза ихтиёрий оч қолишнинг энг яхши намунасидир. Рўза нафақат соғликни сақлаш учун, балки беморликларни даволаш учун ҳам ўта зарурлиги таъкидланмоқда. Ҳозирги кунда кенг тарқалган беморликларнинг кўпларини мусулмон бўлмаган юртларнинг табиблари очлик — рўза тутдириш йўли билан даволамоқдалар. Яқинда рус олимлари томонидан рўза тутдириш йўли билан даволанган беморлар рўйхати эълон қилинди. Натижалар, кишини ҳайратда қолдиради. Ҳатто саратон касалига мубтало бўлганлар ҳам шу усулдан шифо топганлар.\n– Рўзанинг фойдаларидан яна бири ҳавои нафсни синдиришидир. Маълумки, ҳавойи нафснинг айтганини қилавериш инсонни унга қул қилиб қўяди. Бора-бора инсон ҳавои нафси нима деса, шуни қиладиган бўлиб қолади. Ҳавои нафс эса инсонни ҳеч качон яхши нарсага буюрмайди. Рўза тутган киши эса иштаҳаси келиб турган ҳолда турли таом, ичимликлар, шаҳвоний нарсалар ва истаклардан ўзини тийиш билан ҳавои нафсининг хоҳишини синдиради.\n– Рўзадор шайтонга қаҳр кўрсатади. Маълумки, лаънати шайтон инсон боласини яхшиликдан қайтариб, ёмонликка бошлаб туради. Инсон боласи ёмонликка юрса шайтон алайҳиллаъна хурсанд бўлади. Инсон боласи яхшиликка юрса, Аллоҳнинг амрини бажо келтирса, хафа бўлади, ўзини қаҳрга қолган ҳисоблайди.\n– Рўзадорнинг қалби мусаффо бўлади. Рўза тутган инсон доимо Аллоҳ таолонинг кузатиб турганини ҳис қилиб яшайди. Шунинг учун ҳам, ўзи ёлғиз қолганда ҳам рўзасини очишга журъат қилолмайди. Доимий равишда Аллоҳни ҳис этиб туриш киши қалбини мусаффо қилади.\n– Рўза тутган кишиларнинг гуноҳлари мағфират қилинади. Бу маълум ва машҳур ҳақиқатдир. Рўза ҳақидаги ҳадиси шарифларни ўрганиш давомида бу ҳақиқатни яна ҳам очиқ-ойдин кўрамиз.\n– Рўза тутган киши фаришталар сифати ила сифатланадилар. Маълумки, емаслик, ичмаслик ва жинсий яқинлик қилмай, доимо тоатда бўлиш фаришталарга хос сифатлардир.\n– Рўзадорнинг сабр-бардоши ортади. Бу эса ҳар бир инсон учун жуда ҳам зарур сифатдир. Ўз ихтиёри ила ўттиз кун кўнгил хоҳлаган нарсалардан ўзини тийган киши керагича сабр-бардошга эга бўлади.\n– Рўза раҳм-шафқат сифатини шакллантиради ва мустаҳкамлайди. Рўза туттан киши ўз ихтёри ила оч қолиб, чанқаб, турли кўнгил хоҳишларидан, лаззатли нарсалардан вақтинча маҳрум бўлиш билан бирга, ноиложликдан оч қолиб, чанқаб, дунё лаззатларидан бебаҳра бева-бечора, камбағал фуқароларга нисбатан раҳм-шафқатли бўлади.\nАллоҳ таоло барчамизга Рамазон ойи рўзасини буюрулгандек тутиб онадан янги туғулгандек гуноҳлардан фориғ бўлиб келгуси рамазон ойига қадар маънавий руҳий озуқа билан чиқишимизга мувоффақ айласин. Омийн!\nИнтернет манбалари асосида Марғилон шаҳар\n“Худоёрҳожи” масжиди имом-хатиби Икромжон Турсунов тайёрлади\nPrevious Post: Рамазон тасбеҳи: Расулжон қори Юлдашев\nNext Post: Рўза ҳолатида тишни пломба қилдириш мумкинми?


Масофавий ва анъанавий таълим: ютуқлар, камчиликлар ва хулосалар | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\nМасофавий ва анъанавий таълим: ютуқлар, камчиликлар ва хулосалар\n518 17:52 27.01.2021\nБутун дунёни ва жамиятнинг ҳар бир соҳасини қамраб олган пандемия таълим тизимига ҳам ўз таъсирини кўрсатмай қолмади. 2019 – 2020-ўқув йилининг сўнгги чорагида барча таълим муассасасида дарслар масофавий тарзда олиб борилди. Юртимизда онлайн ўқитиш ишлари анча илгаридан бошланган бўлса-да, ҳали оммалашиб улгурмагани учун масофавий таълимда қатор камчиликлар кўзга ташланиб қолди. Моддий техник базанинг етарли эмаслиги, ўқитувчиларнинг онлайн платформада ишлаш тажрибаси йўқлиги сезилиб қолди. Лекин вақт ўтиши билан бу камчиликлар ҳам бартараф этиб борилди.\nХалқ таълими вазирлиги Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси билан ҳамкорликда онлайн-мактаб телевизион дарсларини тасвирга олиш йўлга қўйилди.\nТелевизион дарсларни суратга олиш учун ҳаммаси бўлиб 117 та тажрибали педагог, 12 та сурдо-таржимон ва 15 та муҳаррир жалб этилди.\nБиргина 2019-2020-ўқув йилининг 4-чорагига мўлжалланган ўқув дастурлари асосида 17 та умумтаълим фанларидан жами 3 904 та видеодарс (шундан 1953 та ўзбек ва 1951 та рус тилларида) эфирга узатилди. 497 та видеодарс эса қорақалпоқ тилида тасвирга олинди.\nЯнги ўқув йилида ҳам бу жараён тўхтаб қолгани йўқ. 2020 йилнинг 14 сентябридан бошлаб Ўзбекистон телерадиокомпаниясининг 3 та телеканалида душанбадан шанбагача ҳар куни 8:30 дан бошлаб онлайн дарслар бериб борилмоқда.\nAлбатта, интернетсиз онлайн таълим бўлмайди, деган эътирозлар ҳам бўлиши табиий. Шу сабабли юртимизда фаолият юритаётган мобил алоқа операторларидаги масофавий таълим учун қулай тариф режалар нархлари билан қизиқиб кўрдик.\nBeeline мобил алоқа операторида ойлик абонент тўлови 35 000 сўмдан 70 000 сўмгача;\nUcell уяли алоқа операторида эса “Студент” тарифида ойлик абонент тўлови 10 000 сўм;\nMobiuz уяли алоқа оператори эса кунига 750 сўмдан 30000 сўмгача бўлган ойлик тарифлар тақдим этган.\nШунингдек, «Ўзбектелеком» ационерлик жамияти мобил алоқа (Uzmobile бренди) абонентлари учун мактаб ўқувчиларига мўлжалланган «Мактаб» номли тариф режасини таклиф этган. Бу тарифда абонент масофавий таълим учун мўлжалланган ўқув ва ахборот платформалари ресурсларидан бепул фойдаланиш имкониятига эга.\nКўриб турганингиздек, ёшларнинг масофавий таълим олиши учун барча қулай шарт-шароитлар ва имкониятлар яратилган. Лекин…\nҲамма ўқувчи-талабалар ҳам яратилган имкониятлардан тўлиқ фойдаланиб, етарли билим оляптими? Онлайн дарслар ўйинга айланиб қолмаяптими? Дарслар бир чеккада қолиб, болалар бошқа бекорчи ишлар билан овора бўлиб қолмаяптими? Кун бўйи турли кераксиз юмушлар билан банд бўлиб, ўқитувчисининг қийин-қистови билангина берилган вазифаларни у ёқ-бу ёқдан “copy - paste” қилиб қўя қолган болалар кам дейсизми? Бунақада фарзандларимиз келажагининг қандай бўлиши, наҳотки, ота-оналарни ўйлантирмаса? Aфсуски, кўпгина ота-оналар кун бўйи ишда бўлиб, фарзандларини тўлиқ назорат қила олмайдилар. Боланинг вақтини бесамар ўтказиши, дарсларини вақтида қилмаслиги эса ундаги бор иқтидорни ҳам йўққа чиқариб, билимининг сусайишига сабаб бўлади. Бора-бора ўқишдан бутунлай совишига олиб келади. Шундай экан, анъанавий таълимнинг, устозлар ва мактабнинг қадрига етиш керак эмасми?\nAнъанавий таълим таъми\nХалқ таълими вазирлиги юртимизда эпидемиологик вазият барқарорлашгани, иккинчи чорак якунига қадар 90 фоиздан ортиқ ўқувчилар анъанавий шаклда таълим олиш мақсадида мактабга қайтганини инобатга олиб, 2021 йилнинг 11 январидан (III чорак) барча мактабларда ўқув жараёнлари тўлиқ анъанавий шаклга ўтказилишини маълум қилган эди. Лекин бу хабар ижтимоий тармоқларда турли эътироз ва тушунмовчиликларга сабаб бўлди. Фарзандининг илм олишига, келажагига, ижтимоий фаоллигига бефарқ бўлмаган ота-она анъанавий таълимнинг ўрнини ҳеч қандай техника-технология тўлдира олмаслигини билиши керак! Устозларнинг меҳр тўла кўзига қараб дарсларни тинлаш, тенгдошлари билан мулоқотда бўлиш, турли танлов ва мусобақаларда қатнашиш боланинг ҳам илмини, ҳам ижтимоий фаоллигини оширади. Aйниқса, қийин мавзуларни ўзлаштиришда анъанавий таълимнинг ўрнини ҳеч қандай восита эгаллай олмайди. Ўқувчилар дарсни тушунишга қийналган ўринларда устозидан ёрдам олса, баъзан устозлар ўқувчиларнинг тортиниб сўрай олмаган саволларини ҳам кўзларидан уқиб оладилар ва шунга кўра изоҳ ва тушунтириш бериб ўтадилар.\nЎқувчилардан бири кун давомида мактабда дарсларни тинглаб, ўзлаштириб борди. Иккинчиси эса уйида онлайн тарзда дарсларни кузатиб, уй вазифаларини бажаришга уриниб кўрди. Шунингдек, Азон ТВ мухбири турли ёшдаги, турли касб эгаларидан масофавий ва анъанавий таълим борасидаги фикрлари билан танишди. Сиз ҳам қизиқсангиз, видеони Aзон ТВ каналида қуйидаги линк орқали томоша қилишингиз мумкин.\n251 21:04 06.03.2021\n125 20:30 06.03.2021\n167 20:00 06.03.2021\n277 19:30 06.03.2021\n393 19:00 06.03.2021\n209 18:30 06.03.2021


Сервер Жепаров Ўзбекистон чемпионатига қайтади\nЧоршанба, 26 Декабр\nБекободнинг «Металлург» клуби ўз сафини маҳоратли футболчилар билан тўлдириб олмоқда.\nКлуб матбуот хизматининг маълум қилишига кўра, Андрей Шипилов бошчилигидаги жамоа Сервер Жепаров билан келишувга эришди. Юртимизнинг энг номдор футболчиларидан бири ушбу клуб сафида янги мавсум тайёргарлигига киришди. Футболчи ҳамда клуб ўртасидаги шартнома Жепаровнинг тиббий кўрикдан муваффақиятли ўтганидан кейин расмийлаштирилади ва Ўзбекистон профессионал футбол лигасида рўйхатдан ўтказилади, деб хабар беради ПФЛ.\nШунингдек, «Пахтакор» шарафини узоқ йиллар ҳимоя қилган маҳоратли ҳимоячи Камолиддин Тожиев ва «Қизилқум», «Олмалиқ», «Локомотив»даги ўйинлари билан танилган, сўнгги йилларни «Бухоро»да ўтказган Шавкат Муллажонов ҳам «Металлург» билан келишувга эришди.\nАйни пайтда «Металлург» таркибида 35 нафар футболчи қатнашмоқда. Бекободликлар машғулотларини Қибрайдаги ўқув-машғулот масканида олиб боришяпти. Дастлабки йиғин 29 декбарь куни поёнига этади. Иккинчи йиғин ҳам Қибрайда 2019 йилнинг 5-25 январь саналари оралиғида бўлиб ўтади. Шундан сўнг «Металлург» хориж йиғинига отланади. Режага биноан учинчи йиғин 27 январдан 11 февралга қадар Туркиянинг Анталия шаҳрида бўлиб ўтиши кўзда тутилган.\nМеталлург Сервер Жепаров


Шаққий Мирзиёновнинг талабалик йиллари ҳақида « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n20 August 2014 - 11:53\nШаққий Мирзиёнов уч йил Тошкент қатнаб, бирор-бир институтга кира олмапти.\nОхири эри оёқ тиркашига қарамай, ўгай она эшигидаги бор жонзотни бозорга олиб чиқиб сотипти. Қозиқда сигир, қўрада қўй қолмапти. Товуқкатак ҳувуллаб қолипти. Бироз етмаганини мактаб қоравулидан қарз кўтариб, онаизор саккиз минг рублни мактаб мудирининг қўлига олиб бориб тутқазипти.\nХалқ тилида “Иригасия” деб аталадиган институтда таниши бор мудир, шундан сўнг “қайдасан Тошкент” деб йўлга чиқипти. Хуллас, ўша йили Шаққий институт талабаси бўлипти. Пора бериб ўқишга киритиб ҳам арзандасидан қутула олмаган ўгай она, яна икки йил уни дея бошини тўрт деворга урипти. У еб-ичишдан, кийим бошдан онаси туфайли тақчиллик кўрмапти.\nУчинчи йил у уйига қоплаб пул ташишни бошлапти. Охир-оқибат институт ректорини илинтирган Шаққийнинг ови бароридан келиб, қаллобликнинг катта кўчасига чиқиб олипти. Ўқишга киритишда воситачиликдан иш бошлаб, тезда ўқитувчилар орасида устамонлиги билан ном қозонипти. Имтиҳонларни топшира олмаган қизларни деканларга ва ректорга тўғирлаб, уларнинг мушкулини осон этипти. Довруғи Тошкентни тутиб, ҳувайри замон бўлиб кетипти. Ректор билан қаттиқ чиқишиб қолиб, мислсиз даражада разолат ва қабоҳатларни амалга оширишнинг ҳар хил усулларини ўрганиб олипти.\nОшкоралик йилларида, у институтда комсомол секретари бўлиб ишлар экан. Каримов сингари ич-ичидан Горбачев сиёсатига қарши экан. Буни бугун ҳеч ким унутмаган эмиш. Ўзбекистонда миллий озодлик ҳаракатлари бошлангач, у Каримов тарафида туриб, ўзбек йигит-қизлари орасидан етишиб чиққан миллат фидойиларини СССРга қарши чиққан экстримистлар сифатида, талабалик бахтидан маҳрум этади. Ўзбекистоннинг мустақиллиги учун курашган ўқитувчиларни бадном қилиб, нечаларини ишдан ҳайдайди. Бойлик ва мансаб орттириш учун майдонга отилган Шаққий учун на миллат, на бир ватан бор эди…


Амалдорга ўт қўйган тадбиркор "қасддан одам ўлдиришга уриниш"да айбланмоқда - zarnews.uz\nАмалдорга ўт қўйган тадбиркор "қасддан одам ўлдиришга уриниш"да айбланмоқда\nЯккабоғлик тадбиркор "сносга" тушган мулкини ҳимоя қилиб, уни бузмоқчи бўлган туман ҳокими ўринбосарининг устига бензин сепиб, ëқиб юборган эди. Энди тадбиркорга қарши прокуратура қасддан одам ўлдиришга уриниш айби билан жиноят иши қўзғатди. Бу ҳақда Бош прокуратура 23 июль куни маҳаллий матбуотга изоҳ берди, деб ёзмоқда Minbar.\nБу моддалар бўйича ўн йилдан ўн беш йилгача озодликдан маҳрум бўлиш таҳдиди мавжуд.\n“2019 йил 20 июль куни соат 17:30 ларда 1976 йилда туғилган Яккабоғ тумани ҳокими ўринбосари М.Т. «Ҳисор Сарлочин» МЧЖга тегишли савдо дўконларини бузиш ишларини ташкиллаштираётган вақтда мазкур жамиятда ишловчи, 1963 йилда туғилган фуқаро Б.И. ўзига тегишли савдо дўконининг бузилишига фаол қаршилик кўрсатиб, М.Т.нинг юз қисмига елим идишда бўлган бензин ёқилғисини сепиб, уни ёқиб юборган. Оқибатда М.Т. танасининг 35-40 фоизи куйиб, шифохонага ётқизилган.\nМазкур ҳолат юзасидан шу куни туман прокуратураси томонидан Б.И.га нисбатан Жиноят кодексининг 25,97-моддаси 1-қисми билан жиноят иши қўзғатилган ҳамда тегишли процессуал тартибда ушланган. Тергов ҳаракатлари давом этмоқда”¸ – дейилади Бош прокуратура расмий баëнотида.\nЖамоатчиликни жунбушга келтирган воқеа Қашқадарë вилояти Яккабоғ туманида 20 июль куни юзлаб гувоҳ кўз ўнгида содир бўлган.\nТадбиркорнинг Яккабоғ шаҳридаги кредитга қурилган икки қаватли янги дўкони ва цехи “Обод маҳалла” дастури лойиҳасида бузилишга тушган. Дўконини товон пули бермасдан бузмасликни сўраган тадбиркорнинг гапи инобатга олинмаган.\nАйтилишича, ички ишлар тизимининг йигирмага яқин ходими ҳамроҳлигида келган Яккабоғ ҳокимининг қурилиш ишлари бўйича ўринбосари Мансур Туймаев, булдозерчи буйруғини бажармаганидан сўнг, ўзи булдозерга чиқиб, уни ишлаб турган дўкон устига ҳайдаган. Шунда тадбиркор Туймаевнинг устига бензин сепиб, ëқиб юборган. Ëна бошлаган ҳоким ўринбосарини атрофдагилар ўчирган, у дарров касалхонага олиб кетилган.\n“Обод қишлоқ”, “Обод маҳалла”, турли хил City қуриш иддаолари билан бутун мамлакат бўйлаб шаҳар ва туман марказларида минглаб аҳолининг уй-жойи ва тадбиркорлик объектлари бузилмоқда. Аксар ҳолларда аҳоли ва тадбиркорларга, қонунда кўзда тутилган нормаларга зид равишда, бузилаëтган мулкига тенг миқдордаги товон пули тўланмаяпти.\n22 июль куни Адлия вазирлиги бу бузилишлар даврида аҳолига берилиши шарт бўлган товон пулларини тўлашда улкан қарздорлик мавжудлигини эътироф этди.\nВазирлик баëнотида Тошкент шаҳри, Тошкент, Фарғона, Қашқадарё ва Наманган вилоятларида бузилган уйлар ва нотураржойлар учун товон пули тўлаш бўйича 300 млрд. сўмга яқин қарздорлик мавжудлиги айтилган, дейилади хабарда.\nТеглар: тадбиркор Қашқадарё\nҚашқадарёда коронавирусга чалинган опа-сингил бутунлай соғайди\nТўрт нафар фарзанди ва турмуш ўртоғи коронавирусга чалинган чироқчилик онаизорнинг илтижоси\nҚашқадарёда коронавирусга чалинган беморларнинг аҳволи ўрта оғир даражада\nСохта тадбиркор фуқарони 138 миллиондан ортиқ маблағга чув туширди\nРасул Кушербаев ИИВ баёнотидан «шок»ка тушди\nМутолаа: Ватан (ҳикоя)\nҚўмита «Ҳаж-2020» мавсумида турли фирибгарлик ҳолатлари ҳақида огоҳлантирди\nкоронавирус reklama тест синовлари АҚШ Давлат тили ЖССТ COVID-19 СамДУ ўзбек тили Қўшработ Хитой имло


«Ал-Қоида» террорчилик ташкилоти АҚШга «ҳар томондан ҳужум қилиш» билан таҳдид қилди - Daryo\n16:37, 01.05.2021 64845\n«Ал-Қоида» террорчилик ташкилоти АҚШга «ҳар томондан ҳужум қилиш» билан кенг кўламли уруш ваъда қилди. Бу ҳақда гуруҳнинг икки вакили CNN телеканалига воситачи орқали хабар берган.\nТеррорчи ташкилот вакилларининг сўзларига кўра, Америкага қарши кураш «АҚШ бутун ислом дунёсидан чиқариб юборилгунга қадар» давом этади. Телеканалнинг таъкидлашича, «Ал-Қоида» одатда оммавий ахборот воситалари билан алоқа ўрнатишдан бош тортган ва ташвиқот учун ўз ресурсларидан фойдаланиб келган. Терроризм бўйича мутахассис Пол Круикшанк CNN телеканалига берган интервьюсида террорчилик гуруҳи АҚШ президенти Жо Байденнинг АҚШ қўшинларини Афғонистондан олиб чиқиш тўғрисидаги қароридан «илҳомланган» ёки «яқинда юз берган кўп сонли талафотлардан эътиборни чалғитмоқчи бўлган» бўлиши мумкин деган фикрни илгари сурди.\n«Бундан ташқари, ‘Ал-Қоида’ ташкилоти ‘Толибон’ ҳаракати Вашингтонга террорчилик гуруҳи билан алоқаларни узиш ҳақида берган ваъдасида самимий эмаслигини айтди, демак Америка қўшинларини Афғонистондан олиб чиқиш тўғрисидаги битим алдовга асосланган», — дейди CNN.\n«Ал-Қоида»нинг бундай баёноти ташкилот асосчиси Усама бин Ладен вафотининг 10 йиллиги арафасида берилди. 2011 йил 2 майга ўтар кечаси АҚШ денгиз флоти аскарлари Покистоннинг Абботобод шаҳридаги бин Ладеннинг қасрига бостириб кирган. «Ал-Қоида» раҳбари билан биргаликда унинг ўғли ва учта шериги ўлдирилган.\nАввалроқ АҚШ давлат котиби Энтони Блинкен CNN нашрига берган интервьюсида ҳеч ким Афғонистонда фуқаролар урушининг қайта бошланишидан манфаатдор эмаслиги, бироқ ушбу сценарийнинг эҳтимоли мавжудлиги ҳақида гапирган эди.\nЭслатиб ўтамиз, АҚШ президенти Жо Байден апрель ўрталарида 1 майдан бошлаб Вашингтоннинг Афғонистондаги қўшинлари мамлакат ҳудудидан чиқиб кетишини эълон қилди. Ушбу жараён 11 сентябргача яъни «Ал-Қоида» террорчилик ташкилотининг Жаҳон савдо маркази ва Пентагонга уюштирган ҳужумларига 20 йил тўладиган кунда тугайди. АҚШнинг ортидан НАТО, Грузия, Болгария ҳам қўшинларини Афғонистондан олиб чиқиб кетишини билдирди.\n09:06, 30.11.2021 105765\n09:40, 17.11.2021 91526\n18:05, 25.11.2021 87335\n23:45 Бугун 11905\n23:11 Бугун 14378\n22:45 Бугун 7493\n22:12 Бугун 4619\n12:13, 04.12.2021 99093\n11:54, 04.12.2021 82516\n21:41, 03.12.2021 81109\n08:13, 04.12.2021 62863


06:08 10 Ноябрь 2018 Кўрик-танлов ғолиблари 360\nЮртимизда ёшларнинг истеъдодларини ҳар томонлама намоён этишлари учун барча шароитлар яратилган. Ҳамма гап ана шу мавжуд шароитлардан унумли фойдаланишда қолди. Аксарият ўғил-қизларимиз ўқиш ва спортда арзирли ютуқларни қўлга киритган ҳолда ота-оналари ва устозлари ишончини оқламоқдалар.\nКосонсой мактабгача таълим ва хизмат кўрсатиш касб-ҳунар коллежи 2-босқич ўқувчиси Моҳина Абдухалилова ана шундай қизларимиздан. У 2001 йил 29 апрелда тумандаги Гулбоғ маҳалласида туғилган. Моҳина коллежда аъло баҳоларга ўқиш билан бирга спорт билан ҳам жиддий шуғулланади. Мана бир неча йилдирки, интилувчан қиз таълим муассасасида фаолият олиб бораётган “Таэкван-до WTF” тўгарагида фаол иштирок этиб келмоқда. Узоқ вақт олиб борилган машғулотлар тез орада ўз натижасини берди. Ёш спортчининг шу вақтга қадар қўлга киритган ютуқларига назар ташлар эканмиз, тиришқоқ Моҳинани спортда порлоқ келажак кутаётганига амин бўламиз. Келинг, унинг айрим ютуқларига тўхталиб ўтсак.\nУ 2014 йилда илк бор вилоят кубоги мусобақаларида иштирок этди. Шунга қарамай, иқтидорли спортчи қиз фақатгина финал баҳсини бой бериб қўйди ва фахрли иккинчи ўринни эгаллаб, мутахассислар назарига тушди. Шу йили мамлакатимиз пойтахтида ўтказилган республика чемпионати унинг учун улкан тажриба мактаби бўлди, дейиш мумкин.\n2015 йилда у Сурхондарё вилоятида ўтказилган кубок мусобақасида ҳам муносиб иштирок этиб, совриндорлар қаторидан жой олишга муваффақ бўлди. Кейинчалик Моҳина “Наманган вилоят очиқ чемпионати” мусобақасида муваффақиятли қатнашиб, фахрли 2-ўрин ҳамда “Яхши иштироки учун” сертификати билан тақдирланди. Қувонарлиси, ушбу муваффақиятлардан сўнг косонсойлик ёш спортчи 1-ДАН “Қора белбоғ” соҳибига айланди.\nШундан сўнг маҳоратли спортчи қизимиз яна қатор нуфузли мусобақаларда ғолиб ва совриндорлар сафидан ўрин эгаллашга эришди. Жумладан, ўтган йили пойтахтимизда Осиё давлатлари ўртасида бўлиб ўтган халқаро турнир - “Prezidents СUP” мусобақасида “Яхши иштироки учун” махсус сертификати билан тақдирланди.\n- Мамлакатимизда биз каби ёшларнинг ҳар томонлама камол топиши учун барча шароитлар яратилган. Бунинг учун Юртбошимизга раҳмат айтамиз, - дейди М. Абдухалилова. - Бизнинг вазифамиз аъло ўқиш билан бирга спортда ҳам юксак мақсадларни кўзлашдир. Ана шунда биз ёшлар халқимизнинг ишончини оқлаган бўламиз.\nБугунги кунда қаҳрамонимиз вилоят, Республика ва халқаро спорт мусобақаларида муносиб иштирок этиб, фахрли ўринларни эгаллаб келмоқда. Шу билан бирга 2018-2019 ўқув йилида туман миқёсида ўтказилган «Зулфияхоним издошлари» кўрик-танловида фан йўналишида фахрли 1-ўринни эгаллаб, вилоят босқичига йўлланмани қўлга киритди. Ёш спортчининг келажакдаги орзуси Осиё ва Жаҳон чемпионатларида шоҳсупага кўтарилиб, юртимиз довруғини оламга ёйишдир.\nБиз ҳам ўқишда, ҳам спортда тенгдошларига ўрнак бўлаётган Моҳинага келгусида янада порлоқ уфқларни, улкан ютуқларни тилаб қоламиз.\nКосонсой мактабгача таълим ва хизмат кўрсатиш касб-ҳунар коллежи бошланғич хотин-қизлар қўмитаси раиси.


Muhammad Ochilning «So’z dunyosi»dan sochqilari va Fernan Leje haqida she’r. | Xurshid Davron kutubxonasi\nMuhammad Ochilning «So’z dunyosi»dan sochqilari va Fernan Leje haqida she’r.\nMuallif Adib: O'zbek tarixi, adabiyoti va madaniyati 22.10.2013 izoh yo'q\nМуҳаммад Очилнинг «Китоб дунёси» газетасида босилган сочқиларини ўқир эканман, унинг «Ёзмоққа уринаётганларимни қаердадир ўқигандим ёки эшитгандим» деб бошлаган бир сочқисини ўқидиму 1978 йили айнан шу мавзуда ёзган шеъримни эсладим. Шеър 1983 йили нашр этилган «Учиб бораман қушлар билан» номли китобимда илк бор эълон қилинган эди. Муҳаммад дўстим ё менинг шеъримни ёки менга мавзу берган Фернан Леже мактубини ўқиган бўлса керак деб ўйладим. Бугун Муҳаммад Очил сочқиларига қўшиб ўша шеъримни ҳам тақдим этмоқдаман.\n“СЎЗ ДУНЁСИ”ДАН СОЧҚИЛАР\nОИЛА таъбир жоиз топилса, КИТОБга менгзагулик Оиланинг катта-кичиги бўлганидек, китобнинг ҳам шаклу шамойили турлича келади. Шу маънода китобнинг муқовасини – ОТАга, ички-серҳашам, нозикроқ жилдини – ОНАга, “боб”, “бўлимлар”ини БОЛАЛАРга, сўзлар нақшланган саҳифаларини эса – ўтган, ўтаётган рўз-кунларимизга қиёс қилгулик.\nГар шундай муқояланса, КИТОБ муқоваси ўз ички варақ, саҳифаларини чанг-чунг, доғ-дуғдан асрагандек, ОТА-ОНА ҳам ўз фарзандлари учун турли бало- қазоларга қалқон келади…\nЯхши КИТОБ дилингга, дидингга ўтирса, бир умр дўст тутинасан. Яхши ОИЛА ҳам шундай… Меҳрли келади. Аммо, яхши муқоваланган, безаклари ҳашамдор КИТОБнинг баъзида савияси паст бўлганидек, таассуфки, баъзан яхши ОТА-ОНАдан ноқобил фарзандлар ҳам бўй тортиши бор гап…\nУ на шоир, на ёзувчи ва на олим… Оддийгина, одмигина одам эди. Туриш-турмуши, ранги-рафтори, ҳусни-важоҳати ҳам ҳеч кимни ҳайратга солмасди. Яна бир “нуқси” йиққан китоблари билан мақтанарди, яккаш…\nАммо, ана шу оддийгина, одмигина, кўримсизгина одам кирган ҳар қандай давра дарҳол яшнаб кетарди. Суҳбату гурунгга, баҳсу мулоқотга ўзгача файз, ўзгача таъм-тароват инарди. Бу ҳолдан кимдир, бир гал ўз ҳайратини яширолмади:\n– Кўринишга қараб кўрмана бериб бўлмасканда?! Қаранг, қандай сири-синоати борки, бу одамнинг истараси бунчалар иссиқ, сўзи-суҳбати эса қанчалар дил тортар-а?!\nДаврадошлардан кимдир, назаримда бу саволга жўяли жавоб топа олди:\n– Сири оддий. Сабабики, бу одамдан ҳамиша яхши китобнинг иси келиб туради!..\nИлк ўқиган китобим ёдимда. Қандайдир байрамда колхозимиз раиси биз болаларни сийлади. Ўзининг қизига қўшиб, яна беш-олти аълочи, биринчи синф ўқувчиларини шаҳарга олиб тушди. Дўкондан ҳар биримизга биттадан рангли қалам, расм чизиладиган дафтар ва суратли китоб совға қилди.\n“Алифбе”ни эндигина “хатм” қилган биз болалар учун бу зўр мурувват эди. Китобда нима ҳақда сўз бориши ҳамон хотирамдан ўчгани йўқ. “Сичқонлар тўпланишиб, ёвуз душмани – Мушукдан қай тариқа халос бўлишлари” мумкин эканлиги ҳақида талашиб-тортишади. Узоқ мунозарадан сўнг, алқисса, улардан ақллироғи шундай таклиф киритади.\n– Мушукнинг бўйнига қўнғироқ осиш керак! Шунда ҳаммамиз хавфдан қутиламиз. Негаки, ёвуз маҳлуқ қаерда бўлмасин, қўнғироқ жаранги ундан бизни огоҳ этиб туради…\nБу маъноли “таклиф” маъқул тушиб, ҳамма олқишлайди. Бироқ, биргина кўпни кўрган, кекса сичқон бош чайқаб, эътироз билдиради.\n– Таклиф, жўялику-я! Аммо, айтинглар-чи, ўша қўнғироқни мушукнинг бўйнига хўш, ким ила олади?!\n…Орадан эллик йилдан ошиқ вақт ўтди. Ҳамон ўйлайман: “Бояқиш сичқонлар! Мушукнинг бўйнига қўнғироқ осиш йўлини топа олишдимикин?”\nАна шу саволга жавоб бера оладиган китобни излайман, ҳамон…\nДоро – қаҳрли, қаттол ва қудратли шоҳ эди. Месопотамия – икки дарё оралиғидаги Боғдоду Бобил – Бақтрия, Мидия-ю Марғиёна – Мисрни забт этгач, унинг қудрати янада ошди. Талон-тарож, сийму зар, зарби-зўрлик баробарида, шон-шуҳрат дардига мубтало Доро энди ўз номини тарихда қолдириш ҳақида қайғура бошлади. Шу мақсадда у ҳузурига доно маслаҳатгўйи, кекса Коҳинни чорлабди.\n– Менга айт-чи, эй донишмандлар донишманди! Яна қанча мамлакатни мавҳ этсам, номим тарихда мангу қолади?!\nОқ соч Коҳин бош чайқабди.\n– Йўқ, шаҳаншоҳ! Жаҳолат ва залолат – инсонлар қонини тўкиш орқали қолдирилган ном фақат нафрат ва лаънатга лойиқ!!!\n– Унда нима маслаҳат берасан?! – ғазабини ичига ютибди Доро. – Айт… юлдузларга етадиган юксак минора кўтартирайми? Ёки, ёқут, зумрад, олтин каби қимматбахо тошлардан сочиб йўл солайми? Сув остида сарой барпо этайми?! Айт нима қилай? Қудратимни, нимада кўрсатай? Тўғригўй экансан, тўғри маслаҳатингни бер!\nКоҳин узоқ ўйга толибди. Ниҳоят, чеҳраси ёришганча дебди:\n– Дунёда ўтда ёнмайдиган, сувда чўкмайдиган, йиллар шамоли емира олмайдиган бир мўъжиза мавжуд. У ҳам бўлса – СЎЗ. Шу боис, маслаҳатим сенга… Зафарли юришларинг ўз йўлига, аммо кўпроқ амалга оширган хайрли-савобли, эзгу-амалларингни ёзиб қолдир. Келгуси наслларинг қандай хулоса чиқариши эса, фақат уларнинг ўзига боғлиқ.\nДонишманднинг таклифи Дорога маъқул тушибди. Фақат у ўз қудратини намойиш этиб, “ўтда ёнмаслиги”, ”сувда чўкмаслиги” ва “шамоллар учириб кетмаслиги” учун ёзилажак “тарих”ни дарахт пўстлоғи, папирус қоғози, сопол парчасига эмас, балки баланд тоғ чўққисида муҳрлашга буйруқ берибди. Шоҳ амри – вожиб. Сон-саноқсиз меъмор, наққошлар, сангтарошлар Теҳрон – Боғдод йўлидаги Биҳиштун тоғ чўққисига кўтарилишга, булут остидаги қоя тошларга “Доро дастхати”ни битишга маҳкум этилибдилар.\nТақдир ҳукми эса ажаб. Доро нечоғлик қудратли бўлмасин, абадийлик унга эмас, тошларда муҳрланган миххат “ёзувлар”га насиб этган кўринади…\nАнча йиллар бурун эди. Талабаларга дарс ўтаётгандим. Сабоқ сўнгида, одатий тарзда кейинги ўтилажак мавзу ҳақида “топшириқ” бердим.\n– Навбатдаги дарсимизда адиб Абдулла Қаҳҳор ижоди ҳақида сўз юритамиз! Маъқулми?..\nБир талаба қўлини даст кўтарди:\n– Шу мавзу шартмикин, домла! Ахир… бу ёзувчи ҳам бошқаларига ўхшаб, шўро даврининг маддоҳларидан бири бўлган-ку?!\nЮрагимда санчиқ турди. Негаки, севимли, ардоқли ёзувчиларимдан бир бу – Абдулла Қаҳҳор эди! Иш столим устида ҳам, тунги чироғим тагида ҳам, ҳамиша ана шу адибнинг бирор бир китоби муқим туради. Шу боис, зардобли ютиниб олгач, ўзимни босиб, жавоб беришга шайландим. Аммо, шу аснода қўнғироқ жаранги эшитилди. Шошиб, папкамни титкиладим. Хайрият… Озод Шарофиддиновнинг китобини олиб, талабанинг қўлига тутқаздим.\n– Ўқи ва уқи! Ишонаманки, саволингга жавоб топасан…\nГалдаги сабоқда талаба ёнимга келиб “узр” сўради. Афтидан, Озод домла ўз сўзлари билан Абдулла Қаҳҳорнинг буюк адиблигига, ҳозирги замонда ҳам “эскирмаганлиги”га ишонтира олган эди.\nЭътиборли жиҳати эса, ўша талаба, узр, ҳозирда ёш тадқиқотчи “Абдулла Қаҳҳор ижоди” борасида жиддий илмий изланиш билан банд…\nМаҳалламизда кетма-кет “Озиқ-овқатлар”, “Техник жиҳозлар”, “Атир-упа” мини-маркетлари, “Сартарошхона”, “Дорихона”… очган тадбиркор йигитни табриклаш баробарида, йўл-йўлакай тилак билдирдим.\n– Навбатдаги савдо дўконингиз, албатта “Китоб дунёси” бўлар-а?!\nТадбиркор афтимга ажабланиб боқди. Сўнг елка учирди.\n– Ҳаётда орқада қолганмисиз, дейман?! Нима, китоб дўкони очиб касодга учрайми?!..\nТитраб кетдим, кўзларимни юмдим. Ёмон туш кўриб, босинқираётганга ўхшардим. Ишқилиб, тушимнинг таъбири терс чиқсинда!\nЁзмоққа уринаётганларимни қаердадир ўқигандим ёки эшитгандим. Ибратомузлиги боис сизга ҳам илиндим.\n…Шаҳар марказий хиёбони. Йилнинг тўрт фаслида ҳам бу жойдан одам аримасди. Шу сабабдан, кўзи ожиз тиланчи ҳам ушбу манзилгоҳни муқим макон этганди. Садақа берувчиларнинг раҳмини келтириш учун кўрнинг бўйнидаги “тахтача”да қуйидаги сўзлар ёзилганди: “Ожиз кимсага раҳм қилинг!”\nБаҳор нафаси сезилиб қолган кунларнинг бирида унинг ёнига бир киши келиб тўхтади. Тахтачадаги “ёзув”ни диққат билан ўқигач, кисса ковлади. Аммо, қўли қуруқ чиқди. Шунда у таскин тариқасида кўр тиланчига шундай деди:\n– Сизга мурувват қилмоқчи эдим, афсус… Ҳа, майли, рози бўлсангиз кўмагимни бошқача тарзда ҳадя этсам!\nШундай дея зиёлинамо киши, кўр бўйнидаги “тахтача”ни олиб, орқа томонига нималарнидир ёзиб, сўнг қайта узатди.\n– Мана шу ҳолда… Ишонаманки, сизга садақа берувчилар сони кўпаяди!\nБир ҳафта ўтгач зиёлимонанд киши хиёбонда пайдо бўлиб, кўзи ожиз тиланчидан “ҳол-аҳвол” сўради.\n– Мени эслаябсизми?! Хўш-ш, ишлар қалай?!\n– Раҳмат, сизга яхши киши! – дебди унга жавобан тиланчи миннатдорчилик тариқасида. – Келиб кетганингиздан сўнг, ҳақиқатда саховат кўрсатадиганлар сони кундан-кунга кўпайиб бормоқда! Сир бўлмаса, айтинг. Бу “мўъжиза”ни қандай қилиб амалга оширдингиз?!\n– Хеч қандай сири йўқ, – деди зиёлимонанд киши. – Шунчаки, тахтачаннгиздаги сўзларга бироз жило бердим. Бошқача айтсам, бўйнингизга осиғлик: “Ожиз кимсага раҳм қилинг!” деган “ёзув”ни: “Баҳор келаябди! Аммо, мен уни яна кўролмайман!” дея ўзгартирдим, холос.\nБу зиёлимонанд киши ШОИР эди…\nКитоб ўқимаган одам. Сени нимага (кимга? дейишга истиҳола қилдим) ўхшатиш мумкин?! Назаримда сен шоирнинг “Тилла балиқча”сига қиёс қилгулик. Китоб ўқимаган одам ҳам сендек оламни фақат биқиқ ва тор кўради. Чириган хазонлар, кўлмак сув унинг учун гўёки бойлик, оламнинг рангин манзаралари… Афсуски кўлмакдаги бу жонивор бу ёруғ дунёда ҳудудсиз баҳру уммонлар, камалакнинг етти ранги жилоланадиган шалолалар, пўртаналар… борлигини билмайди, билолмайди!\nСАНЪАТНИНГ ҚУДРАТИ ЁХУД ФЕРНАН ЛЕЖЕ* ҲАҚИДА ҲИКОЯ\nУ билан тўшакда аёллар эмас,\nЁлғиз ухларди тунлар мириқиб.\nМусаввир ёш эди, жуда ёш эди,\nДўкондор бошидек чўнтак бўш эди.\nОром нима билмас! Билмас нима бахт\nМангу ҳамроҳ эди унга фақат дард.\nҲар кун қадам ташлар бир йўналишда –\nҲайрати, ҳасрати бўлиб ҳамроҳи –\nСаҳарда уйидан устахонага,\nУстахонадан уйга оқшом тушганда.\nБошқа ерга кирай деса, вақти йўқ.\nФоҳиша хотинлар, чўнтаккесарлар\nБижғиган кўчадан уйга қайтаркан,\nЎткир май ё қаҳва олар дўкондан.\nБутхона бор эди йўлнинг устида –\nРенесанс дунёсин мовий парчаси.\nМусаввир, албатта, бир тўхтаб олиб,\nСеҳрли рангларга термилар эди.\nБир кун шом бутхона олдида ногоҳ\nПайдо бўлиб қолди кўзи кўр гадо.\nТахтидан айрилган шоҳдек аянчли,\nКўзлари – чироғи ўчган дераза.\nҚиш эди, осмондан ёғиларди қор,\nЭзилиб куйларди кечки бутхона.\nБолалар қорбўрон билан овора,\nДиллари қувончга, ҳайратга тўла.\nМусаввир тўхтади. Кузатди узоқ\nТиланчининг қайғу босган юзини.\nКейин у кўр гадо оёғи остида\nТурган шляпага бориб энгашди:\nНурсиз қабоқ каби бўмбўш эди у.\nФақат қор учқуни айланиб тушар,\nЭгасидек исқирт, оч шляпага.\nТиланчи чол эса сезиб тургандай,\nУни қўлга олиб шошмай қоқарди.\nҚоақарди эринмай, ҳавсала билан\nВа яна ўрнига қўярди уни.\nМусаввир эзилиб ортига қайтди,\nСовуқ устахона қучаркан уни.\nКўз ўнгида турар нурсиз дераза,\nКўрарди эгасиз, вайрона уйни.\n…Тонг пайти қўлтиқда бўзни кўтариб,\nТиланчи олдига келди мусаввир.\nСуяб қўйди тиланчи тиззасига\nТун бўйи ухламай чизган расмни.\nУнда гуллар аста-секин очилар эди,\nГул шуъласи тараларди, сочилар эди.\nГуллар ҳаётдек гўзал,\nҚуёш кипригидан тўкилган кўз ёш.\nГуллар иси бамисли қуёш\nҚор босган кўчани чулғарди,гўё\nҚиш эмас, айни навбаҳор эди.\nРасмнинг остида ёзув бор эди:\n«ГУЛЛАР ОЧИЛАДИ, МЕН ЭСА УЛАРНИ КЎРА ОЛМАЙМАН! »\nГуллардан маст бўлди оппоқ бутхона,\nДевордан кўчага талпинди Исо,\nУнинг танасидан жўшиб турган қон\nМана шу гуллардек чиройли эди.\nОдамлар бирма-бир танга ташлашар,\nБолалар кўзида ўйғонди шафқат.\nЧақаларда қолган қўллар тафтидан\nЭфир шляпага қўнган оппоқ қор.\nЙиллар ўтиб кетди ўқ мисол учқур,\nКўр тиланчи ўлди.\nВа мусаввир чизган расм олдида\nБугун бошқа гадо тилар садақа.\n* Фернан Леже (1881-1955) П.Пикассо, Ж.Браклар билан биргаликда тасвирий санъатдаги кубизм оқимига асос солган франсуз мусаввири.\nTeg(lar) Fernan LejeMuhammad OchilXurshid Davron\nDr. Ahsen Batur — Üstat Adil Yakubov’un anısına.


Ўзбекистон Андижонни эслайдими?\nВоқеа гувоҳларидан бири¸ 13 май куни Бобур майдонига танкларда бостириб кирган ўзбек ҳарбийларининг "Каримов учун ўт оч!" деб бақиргани ҳамон қулоғи остида янграëтганини айтади.\nЎзбекистон ҳукумати Андижон воқеаларининг жамоатчилик шууридан ўчиши¸ ўчмаган тақдирда¸ бу воқеаларнинг ўта қора рангларда қолиши учун давлат пропагандаси кучидан тўлиқ фойдаланиб келмоқда. Бу ташвиқот маҳсули қандай?\n2005 йилнинг 13 май куни Андижон шаҳридаги Бобур майдонига йиғилган оломон ҳукумат кучлари томонидан ўққа тутилган эди.\nМана тўрт йилдирки, бу қирғинга оид аниқ тафсилотлар, жумладан, қурбонлар сони ва воқеанинг асл сабаблари ҳануз номаълумлигича қолмоқда.\nЎзбекистон ҳукумати эса тўрт йилдирки, бу воқеалар юзасидан халқаро текшрувга рухсат бермай келмоқда.\nШу кунга қадар воқеанинг юзлаб жарбдийдалари – андижонлик қочқинлар, шунингдек, ўзбекистонлик ҳуқуқ фаоллари¸ мухолифат ва демократик кучлар вакиллари, халқаро ҳамжамият Ўзбекистон ҳукуматидан мустақил текширувни ўтказишни талаб қилмоқда.\nСодда айтганда, ҳамма томонлар ҳануз “Андижонда нима бўлган эди?” деган саволга жавоб изламоқда.\nАна шу, қолаверса "Андижонда тўрт йил олдин қон тўкилганини эслайсизми?" деган савол билан ўзбекистонликларга мурожаат қилдик.\n- Бизнинг атрофимизда Андижон воқеалари бўйича етарли маълумот¸ гап-сўзлар йўқ. Менинг шахсий фикримча¸ ҳар қандай давлатнинг ўзининг қонун-қоидаси бор. Бунга ҳар бир фуқаро бўйсуниши керак.\nҲокимиятга бостириб кириш¸ ҳарбий қисмлардан чиқиб кетиш бу қонубузарлик эмасми? Ҳокимиятга ҳужум қилмасдан¸ бўйсунган ҳолда¸ яхшиликча ëзма равишда юқори ташкилотга ëки ҳокимиятга мурожаат қилса¸ яхши бўларди.\n- Кўп жойларда бу воқеаларни эслашларини эшитмадим. Озодлик¸ Би-Би-Си каби радиоларни эшитиб юрган одамларнинг бир-бирига хабар етказаëтганини биламан. Лекин булар кўпчилик эмас.\nОддий кўчада юрган одамларнинг кўпчилиги ҳозир турмуш тирикчилиги билан банд бўлиб қолган. Биласиз¸ Андижон воқеалари Ўзбекистонда ëритилмаган¸ деса ҳам бўлади.\nАммо “ҳақиқат эгилади¸ букилади¸ аммо синмайди” дегани бу бор нарса. Чунки ҳамма Ўзбекистон ичида қон тўкилганини билади.\n- Албатта¸ одамлар томонидан эсланади. Нима учун? Чунки у ерда кимнингдир ўғли бўлган¸ кимнингдир оила аъзоси бўлган¸ кимнингдир қариндоши бўлган. Бу биринчи сабаб.\nИккинчидан¸ ҳар қанақа ҳолатда шунга яқин мавзу бўлганда эҳтиëткорлик юзасидан “мана Андижон воқеалари нима бўлди” деган маънода эсланади.\nАйтилаëтган гапда чўчиш бор. “Келинг¸ шу ҳақда гаплашамиз. Ундай эмас¸ бундай бўлди” десангиз¸ мен эҳтиëт бўламан. Чунки мен сизнинг асл мақсадингиз нималигини билмайманку.\nМен Андижондаги ишни икки жиҳат билан талқин қиламан.\nБиринчи жиҳат¸ халқ яхши гапга ташна. Онаси сут бермаган болани бирортасига бериб эмизишадида.\nМен Андижон воқеаларига халқнинг ижтимоий¸ иқтисодий¸ маънавий аҳволи сабаб бўлганини ҳеч инкор этмайман. Лекин бундан унумли фойдаланиб қолабилган одамлар ҳам бўлди.\nЧунки халқдаги айнан шу ҳолатни бошқа нарсага йўналтириб туриб¸ буни яхши йўлга ағдариш ҳам мумкин эди.\n-13 май куни телевизорда Андижонда шунақа террористик воқеа бўлди деб берганини кўриб қолдим. Қанақа террористик воқеа бўлди экан¸ деб ҳайрон бўлиб кўрдик.\nКейин эшитсак¸ террорист ҳам¸ бошқа нарса ҳам эмас экан. Ўзбекистоннинг ўзининг одамлари экан. Бир ой ўтдими¸ икки ой ўтдими аниғи чиқиб қолди. Ҳатто бир ой ҳам ўтмасдан аниғи чиқиб қолди.\nАндижонда сиëсат бўйича¸ халқнинг ночор яшаëтганлиги бўйича кўтарилиш бўлган экан. Билганларим шу. Орадан тўрт йил ўтиб¸ анча нарса эсимдан чиқиб қолган.\n- Мен бу воқеани жуда яхши эслайман. Бу 2005 йил 13 майда содир бўлган эди. Ислом Каримов ўз халқини ўзи оттирди. Лекин ўзи сувдан қуруқ чиқди ва буни Зокир Алматовнинг бўйнига юклади.\nАндижонликлар менга ўша куни ëзиб олинган кассеталарни кўрсатишди. Шунақа ваҳшиëна отишган экан энди.\nҲокимият биносига “мана шундай қилгани учун биз шундай қилдик” деган мақсадда ҳукуматнинг ўзининг одамлари ўт қўйган. Мен бу ишда 100 фоиз Ислом Каримовни айблайман.\nҲамма нарса эсимда туради менинг. Эсимда қолмайдиган нарсанинг ўзи йўқ. Мен шу воқеаларнинг ичида бўлганман ва зўрға чиқиб олганман.\nМен у ерга ўғлимни қидириб бориб ўртада қолиб кетганман. Аскарлар халқни қувлаганида¸ мен ҳам халқ билан бирга қочиб¸ трубанинг ичига бекиниб олганман.\nЎша одамлар Қорасувга ўтиб кетган пайтда¸ мен трубанинг ичида қолиб кетганман. Трубанинг ичида саккиз соат ўтирганман. Ҳатто кўприкнинг тепасида турганларнинг “За Каримов¸ огон” деганларини ҳам эшитган одам мен бўламан.\nЖуда кўп нарса кўрдик биз. Нечта-нечта ўликларни кўрдик. Мен ҳалигача ўзимга кела олмайман. Қанча-қанча ëш болалар¸ қариялар ўлиб кетди. Қайси бирини айтай? Бу манзара менинг кўз олдимдан ўлгунимча кетмайди.\n- Бизларда на матбуотда¸ на радиода ҳеч қандай информация бўлмадику. Бизнинг ҳақиқатдан хабаримиз йўқ. Халқнинг ўзидан “Каримов халқни оттирипти” деган гапни эшитдик. Бошқа маълумот билмаймиз.


Маданият вазирлиги Бош прокуратура маълумотларини инкор қилди\nЎзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги ушбу хабарга расмий муносабат билдирди ва Бош прокуратура маълумотларини инкор қилди.\nУнга кўра, музей назоратчиси Одил Таниқўлов прокуратурага ариза билан мурожаат этган ва унинг шикояти асосида ўтказилган текширувда филология фанлари номзоди, профессор Поян Равшанов билан тузилган меҳнат шартномасига кўра, 0,5 ставка илмий ходим штатига ишга олинган. Унинг иш йўриқномаси ва меҳнат шартномасида илмий иш қилиш ҳамда илмий мақолалар ва китоб ёзиш юклатилган. У масофадан туриб Қарши шаҳридаги кутубхоналар, архив ва ўзининг шахсий кутубхоналаридан фойдаланиб, музей директори тарих фанлари номзоди Наби Хушвақов билан илмий ҳамкорликда 261 бетдан иборат “Қашқадарё тарихига сайёҳат” мавзусида илмий-оммабоп китоб чиқариб, вазифасини бажарган.\nОдатда илмий ходимларнинг бир йиллик иш режасида 1 босма табоқ ҳажмида, яьни 25 бетлик илмий мақола назарда тутилган бўлса, у 1,5 йилда вазифасини 4 баробар зиёд бажарган ҳисобланади. Аммо молия бўлими мутахассиси бу ишларнинг фарқига бормай, ишга келмасдан ойлик маош олган, деб акт далолатнома ёзган. Ваҳоланки, у зарур вақтларда келган, илмий конференцияларда раислик қилган ва ойлик маошини пластик орқали олган. Унинг банк картаси ўз қўлида. Бу ерда давлат маблағини ўзлаштириш ҳолати аниқланмаган.\nҚашқадарё вилоят тарихи ва маданияти давлат музейи директори Баҳодир Мамадиев ҳам Шаҳрисабздаги музей-қўриқхонада 0,5 ставка ишлаган. У вазирлик ва вилоят ҳокимлиги томонидан берилган топшириқларга кўра, янги ташкил этилаётган музейлар, экспозициялар ва маданий мерос объектларини таъмирлаш ҳамда консервациялаш бўйича илмий концепциялар ҳаммуаллифи ҳисобланади. Шунингдек, Б.Мамадиев Яккабоғдаги Хўжаилғор музей мажмуаси илмий концепцияси (Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланган), Мудофаа тарихи музейи концепцияси (Маданият вазирлиги ва вилоят ҳокимлиги томонидан тасдиқланган), Қамаши туманидаги “Лангар ота” тарихий масжидни таъмирлаш илмий концепцияси, Кеш тарихи ва маданияти илмий концепциясини яратишда фаол иштирок этган. Бундан ташқари, музейларнинг сайёҳатчилар учун шанба ва якшанба кунларида ишлаши ҳамда иш режимини 22:00 гача чўзиш бўйича топшириқларини бажаришда фаол иштирок этган. (Унинг илмий ҳисоботлари музей архивида сақланмоқда). Ойлик маошини ўзи олган ва фойдаланган.\nБеҳруз Бобожонов Қарши давлат университетининг бакалавиатини 2018 йилда тугатгач, музейга илмий ходимликка ишга олинган. У 2019 йилнинг декабрь ойида шу университетнинг магистратурасига (қўшимча рўйхат асосида) ўқишга кирди. Қонун ва қонуности ҳужжатларида ташкилот ходими ўқишга кирса, имтиёзлар бериш назарда тутилган. У Қарши давлат университетида душанба ва сешанба кунлари ўқишда бўлган (декан маълумотномаси мавжуд), Шаҳрисабздан қатнаб ўқиган ва илмий тадқиқот ишлари музей фондидаги материалларга асосланган. Бундан ташқари, шу 2 йилда 3 та илмий мақола нашр этган. Магистрлик диссертацияси ҳам музей фонди материалларига асосланган. Олий таълим вазирлигининг низомида мутахассислиги ва ихтисослиги бўйича талабалар учун ишга киришга рухсат берилган ва ставкалари чекланмаган. Яъни, қонун унинг 1 ставка ишлашига монелик қилмайди.\nДиректорнинг турмуш ўртоғи Дилбар Ваҳобова музейда 20 йилдан бери турли хил лавозимларда ишлаб келмоқда. У Бухоро давлат университетидаги музейшуносларнинг малака ошириш курсини тугатгач, методист лавозимига ўтказилган. У ўз тушунтириш хатида “гоҳида бошим оғриб кадрлар бўлимидан рухсат олиб ишдан кетганман”, деб ёзгани умуман ишга келмай ойлик олган деб талқин этилган. Ҳамкасбларининг Дилбар Ваҳобова ўз вақтида ишга келиши ва кетишини тасдиқлаб ёзган тушунтириш хатлари инобатга олинмаган.\nАризачи Одил Таниқўлов 20 июнь кунида Шаҳрисабз шаҳар прокурорига “қизишиб, нотўғри маълумотлар ёзганини, ҳозирги кунларда Н.Хушвақтов билан ярашгани ва аризасини оқибатсиз қолдиришларини сўраб” ёзган аризаси инобатга олинмаган.\nТекширув Бош прокуратуранинг ҳузуридаги Департаментнинг Шаҳрисабз шаҳар бўлими томонидан ўтказилганлиги муносабати билан терговга қадар текширув бир ёқлама тарзда олиб борилгани учун музей раҳбарияти ва алоқадор ходимлар акт-далолатномаларини тасдиқламаган, дейилади вазирликнинг расмий веб-сайтида келтирилган раддияда.