«Таълим сифати ҳеч қачон ўқитувчи сифатидан ошиб кетолмайди» — Андреас Шляйхер – Газета.uz\nНа русском языке Lotinchada 7 июн 2022, 11:36 Жамият\n21 апрель — 7 май кунлари Ўзбекистон илк маротаба таълим сифатини баҳолаш бўйича халқаро PISA тадқиқотларида иштирок этди. Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилоти (OECD) томонидан тасодифий танлаб олинган Ўзбекистондаги 202 та мактабнинг 7363 нафар 15 ёшли ўқувчиларининг билими халқаро ташкилот томонидан тузилган саволлар асосида компьютер ёрдамида синовдан ўтказилди.\nPISA тадқиқоти 2000 йилдан бери ҳар 4 йилда бир маротаба ўтказиб келиниб, дунё мамлакатларида ўқувчилар билимини синаш орқали инсон капиталига баҳо беришда халқаро тан олинган тизим ҳисобланади. Бугунги кунда ушбу тадқиқот бутун дунё бўйича қарийб 90 мамлакатдан 3 миллион ўқувчини қамраб олган.\nPISA тадқиқоти асосчиси, Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилоти (OECD) бош котибининг таълим сиёсати бўйича махсус маслаҳатчиси Андреас Шляйхер ушбу тадқиқотлардан қандай мақсад кўзланганлиги, унинг натижалари мамлакат таълим тизимини ривожлантиришга қанчалик хизмат қилиши ва Ўзбекистоннинг ушбу тадқиқотларда иштирок этиши мамлакат учун қандай имкониятларни тақдим этиши ҳақида ўз фикрларини билдирди. Таълим сифатини назорат қилиш давлат инспекцияси ушбу суҳбатни «Газета.uz»га тақдим этди.\n— Ўзбекистондаги ташриф давомидаги таассуротларингиз билан бўлишсангиз.\n— Мен аввало мамлакатингиздаги интилувчанлик ва олдингизга қўйган мақсадларингиз даражасидан ҳайратландим. 3 кунлик ташрифим давомида Иқтисодиёт ва камбағалликни қисқартириш, Бандлик ва меҳнат муносабатлари, Халқ таълими, Инновацион ривожланиш вазирлари билан мулоқот қилган бўлсам, уларнинг барчаси ўз йўналишида стратегик мақсадларга эга.\nХусусан, PISA каби таълимга оид лойиҳаларга ҳам катта эътибор қаратилмоқда. Ўйлашимча, бу жуда яхши йўналиш ва бу орқали олдингизга қўйган мақсадларингизга эришиш учун жуда кўп имкониятлар мавжуд. Шунингдек, бу жараёнлар, айниқса, Ўзбекистон каби ўрганиш учун очиқ бўлган мамлакатлар учун жуда қўл келади.\nМамлакатда таълим учун кенг йўл очилган. Ўйлайманки, юқори даражаларга интилиш учун нафақат қўшни мамлакатларнинг, балки дунёдаги бошқа давлатларнинг ҳам энг яхши сиёсат ва амалиётларини қандай қилиб жорий қилишга тайёр бўлишни оддий жараён деб бўлмайди. Ўзингизни дунёдаги энг илғор таълим тизимлари билан солиштириш жуда жасоратли қадам ва менимча, бу ҳақиқатдан ҳам такомиллаштириш учун яхши асосдир.\n— Ўзбекистон 2030 йилга бориб PISA тадқиқотлари бўйича кучли 30 таликка киришни мақсад қилган. PISA ташаббускори ва раҳбари сифатида ушбу тадқиқот ҳақида кенгроқ тушунча бера оласизми? Бу иқтисодий тадқиқотми ёки таълимга оидми?\n— Таълим — жамият келажаги. Мамлакатингиз иқтисоди келажак билан боғлиқ. Мактаблар бугун сизнинг иқтисодингиз, эртага жамиятингиз бўлади. Таълим сиёсати доимо иқтисодий сиёсат билан чамбарчас боғлиқ бўлади. Ҳеч бир мамлакат малакали кадрлар базасини ривожлантирмай туриб ва меҳнат бозорида юқори малакали кадрлар учун яхшироқ шароит яратмай туриб, иқтисодий муваффақиятга эришолмайди. Шунинг учун ҳам мен бу иккала тушунчани жуда яқин деб ўйлайман.\nРейтингда юқори 30 та мамлакат қаторига кириш мақсади ҳам жуда яхши. Менимча, бу истиқболда Ўзбекистонни узоқ муддатли юқори молиявий иқтисодиёт сари етаклайди. Шу маънода, таълим ва иқтисодиёт ўртасидаги боғлиқлик жуда яқин. Лекин бу таълим фақат меҳнат бозори ва иқтисодиётга хизмат қилади, дегани эмас.\nБиз 20 йил олдин PISA`ни бошлаганимизда саводхонлик асосан фақат китоб ёки матнни ўқиш деб тушунилган. Бугунги кунда эса саводхонликни ҳар бир жабҳада кўриш мумкин. Саводхонлик даражаси сизга жараённи бошқариш, маълумот ҳақида фикр юритиш имкониятини тақдим этади. Бу эса ҳар биримизда бўлиши керак бўлган зарурий эҳтиёжлар ҳисобланади.\n— PISA тадқиқотининг навбатдаги даврийлигида қатнашиш Ўзбекистонга қандай имкониятларни беради?\n— Менимча, бу ўзгаришлар учун муҳим платформаларни яратади. Бу бутунлай ўзгаришларга кафолат эмас, лекин бунинг учун шароит дегани. Сиз дунёдаги энг илғор таълим тизимларининг сифатсиз таълим тизимига қарши қандай ҳаракат қилишини кўрасиз. Шунингдек, сиз нисбатан кучли ва заиф томонларингиз қаерда эканлигини яхшироқ тушунасиз.\nШуниси аниқки, юқори самарали таълим тизимлари ҳар доим ҳар бир ўқувчига юқори талабларни қўяди. Улар ўқитувчилик касбини нафақат молиявий, балки интеллектуал жиҳатдан ҳам жозибадор қилишда муҳим аҳамиятга эга. Бу орқали ўқитувчиларга қизиқарли касбларни таклиф қилади, бундан ташқари уларда профессионал ҳамкорлик қилиш, мактаб тизими, ўқув жараёнларини ислоҳ қилиш каби улкан имкониятларни яратади.\nPISA ўқувчиларни яхшироқ ўрганишга, ўқитувчиларга яхшироқ ўқитишга ёрдам беради. Шунингдек, мактаб тизимининг янада кучлироқ ва самаралироқ бўлишига ёрдам беради. Ўзбекистонда яққол кўриш мумкин бўлган нарсалардан бири, таълим тизими мавзулар мазмунини қайта ишлаб чиқаришга катта эътибор қаратади. Ўқувчилар ниманидир эслаб қолишади, кейин эса бу билимларни эртанги ҳаётда қўллашлари кутилади. Эҳтимол, ўқитиш каби синовдан ўтган ҳар қандай нарсаларни рақамлаштириш, автоматлаштириш осон бўлиши мумкин.\nБиз ана шундай мунтазам, автоматлаштирилган кўникмаларни йўқотмоқдамиз. Замонавий дунёда сиз фақат билим орқали қандайдир муваффақиятга эришишингиз қийин. Энди Google ҳамма нарсани билади. Бугунги кунда билим билан биргаликда уни амалиётга жорий эта олишингиз сиз учун барча зарур эшикларни очади. Афсуски, бу ҳали ҳам таълимдаги энг заиф нуқталардан бири ҳисобланади. PISA эса шу каби бўшлиқларни тўлдириш имконини беради.\nPISA тестларида сиз ўрганган билимларга деярли эътибор қаратилмайди. Бунда билимларингизни ҳаётда қўллай олиш қобилиятингиз синалади. Чунки дунё инсониятдан шуни талаб қилади.\nШундай қилиб мамлакат бунга эришиш учун қандай ҳаракат қилишини, шунингдек, келажакда ким билан ва кимдан ўрганиш мумкинлигини кўрасиз. Дунё ажойиб лаборатория. Сиз турли мамлакатларнинг кучли томонларини кўришингиз мумкин бўлади ва сиз бу мамлакатлар билан тажриба алмашишингиз мумкин. PISA асосан халқаро ҳамжамият ва Ўзбекистон ҳам эндиликда мана шу ҳамжамиятнинг бир қисмидир.\n— Биринчи таассуротингиздан келиб чиқиб, Ўзбекистоннинг ушбу тадқиқотлардаги имкониятларини қандай баҳолай оласиз?\n— Аввало шуни таъкидлаш лозимки, қандайдир маълумотларсиз аниқ баҳо бериш қийин. Лекин шуни айтишим мумкинки, мен сиёсатчилар билан гаплашишдан олдин 600 нафар ўқитувчилар билан гаплашдим. Уларнинг ҳар бирида олдинга интилиш ва иштиёқни кўришингиз мумкин. Ўқитувчилар ҳар бир соҳада янгиликларни жорий этишга интилишади. Улар амалиётни ўзгартиришни, янги Ўзбекистонга мослашиш йўлини излайдилар. Шундай экан, менимча, бу яхши асос.\nҚанчалик ўзгаришларга эришилади? PISA натижаларини кўриш учун узоқ йўлни босиб ўтиш керак бўлади. Ҳеч бир давлат буни бир кечада амалга ошира олмайди. Таълим узоқ муддатли жараён.\nСиз бу пойдеворларни босқичма-босқич қуришингиз мумкин ва менимча, ўқитувчилар бунга тайёр. Таълим тизими бунга сармоя киритмоқда. Инфратузилма мослашмоқда. Технология тайёр. Деярли аксарият мактаблар рақамлаштирилган тизимга ўтган ва тез орада барча мактаблар шундай тизимида фаолият олиб боради. Умумий олиб қараганда сизда барча шароитлар мавжуд. Лекин инфратузилма энг муҳим босқич эмас. Энг қийини бу одамлар. Халқ тайёр бўлиши керак. Кадрлар малакали бўлиши керак.\n— Сиз дунёнинг 80 дан ортиқ мамлакатларида бўлгансиз. Тажрибангиздан келиб чиқиб, сизнингча, муваффақиятли таълим тизимининг асосий хусусиятлари нимада?\n— Биринчи хусусият аслида жуда оддий. Бу аввало жамиятнинг келажакка қўядиган қиймати билан боғлиқ. Агар сиз хитойлик ота-оналар ва бобо-бувиларга қарасангиз, улар мамлакат келажаги бўлган фарзандларининг таълим олишига сўнгги пул, бор ресурсларни сармоя қиладилар. Ғарб дунёсида биз кўпинча болаларимизнинг пулларини ўз истеъмолимиз учун сарфлаганмиз. Биз уларнинг олдида қарздормиз ва бу муносабат мамлакат ўз келажагини қай даражада қадрлашини катта ўзгартиради. Бу қиймат одатда ҳар бир ўқувчидан кўзлаган умидларимизда акс этади. Ўқувчи кам таъминланган оиладан келганми, ёки биз сиз учун ишлашни осонлаштирамизми ёки юқори маълумотга эга эмасмисиз, иқтидорли ўқитувчиларни қийин синфларга жалб қила оламизми, юқори сифатли таълимга эга мамлакатларга тенглаша оламизми — ҳар қандай ҳолатда ҳам биз сизга аъло ўқитиш ва мукаммал таълим олиш ва бериш имкониятига эга бўлишингизга ишонч ҳосил қилишимиз керак.\nРесурслар — эҳтиёжларга боғлиқ. Агар сиз зиённи назарда тутган бўлсангиз, хўш биз ресурсларни сафарбар қила оламизми? Менимча, бу бошқа бир муҳим хусусият.\nУчинчи хусусият эса ҳақиқатан ҳам энг қийини, бу — биз нимани ўргатишимиз ва нимани ўрганишимизни назарда тутади. Илгари таълим материални ёдлашдан иборат эди, чунки саноат даврида биз бу орқали муваффақиятга эришганмиз. Бугунги кунда асосий тушунча — бу малака. Когнитив, ижтимоий, ҳиссий ресурсларингизни ҳаракатга келтириш учун сафарбар қила оласизми? Билганларингизни қўллай оласизми? Сиз янги билимларни ярата оласизми?\nБулар ҳақиқатан эришиш энг қийин бўлган муҳим йўналишлардан бири ҳисобланади. Шунинг учун ҳам бу борада мувафаққиятга эришган таълим тизимлари жуда озчиликни ташкил этади. Масалан, Осиёда Япония, Сингапур, Хитой каби тизимларини кўришингиз мумкин. Европада эса Эстония, Финляндия ҳамда Шимолий Америка мамлакатларидаги тизимларга мурожаат қилишингиз мумкин, уларнинг аксариятида билим иқтисодиётига ўтишни амалга ошираётган тизимларни учратмайсиз.\nСиз қураётган тизим энг иқтидорли ёшларни ўқитувчилик касбига жалб қиладими? Фарзандингиз адвокат бўлишини хоҳлайсизми ёки ўқитувчи? Булар аслида ҳам муҳим. Биз таълимни интеллектуал жиҳатдан жозибадор қилиш, одамларга юксак мартаба, манфаатли ҳамкорлик ва ҳоказоларни таклиф қилишда қай даражада муваффақият қозона оламиз? Биз ўқитувчиларни тизимга қай даражада боғлай оламиз? Улар нафақат юқори даражадаги профессионал автономияга эга, балки ҳамкорлик маданиятида ишлайдими?\nБиз Шарқий Осиё таълим тизимларидан ҳақиқатан ҳам шуни ўрганишимиз мумкин. Ўқитувчилар ажойиб жамоа сифатида ишлайди. Ҳар куни улар бир-биридан ўрганадилар. Мактаблар бир-бирига боғланган. Таълим тизими ўз кўникмаларини жорий қила олади. Агар биз ўқитувчилар нимани билишини билсак эди, бизда умуман бошқача таълим тизимлари бўлиши мумкин эди.\nКўпинча ўқитувчилар синфда жуда яккаланиб қолишади. Бунда эса ижтимоий алоқа, ислоҳотга тайёрлик ва бугунги кунларда технология жуда муҳим. Технология мавжуд амалиётни сақлаб қолиш учун эмас, балки ўрганиш қобилиятини ўзгартирувчи, таълим олиш жараёнини янада қизиқарли, интерфаол ва динамик қиладиган технология ўқитувчиларга турли хил ўқувчилар қандай ўрганиши ҳақида яхшироқ сигнал беради.\nБу таълим ва ҳақиқий ҳаётни ўзаро боғлайди. Бу ҳам, менимча, Ўзбекистон учун келажакда жуда муҳим. Ҳозирда таълим меҳнат бозоридан анча узоқлашган. Баъзи одамлар университетни диплом билан тарк этиб, яхши иш топишда қийинчиликларга дуч келишади ва иш берувчилар керакли кўникмаларга эга одамларни топа олмаётганлигидан шикоят қилишади.\nБунда эса икки йўналиш ўртасидаги ўзаро боғлиқликни топиш жуда муҳимдир. Сиз буни Швейцария ёки Германия каби мамлакатларда жуда яхши бажарилганини кўришингиз мумкин.\n— Ўзбекистондаги мавжуд иқтисодий вазиятни ҳисобга олсак, таълим учун ажратилган маблағларни тақсимлашда қайси йўналиш самаралироқ бўлади?\n— Сиз ўз ресурсларингизни қандай инвестиция қилаётганингиз ҳақида оқилона қарор қабул қилишингиз жуда муҳим.\nАгар сиз синфларни кичикроқ қилиш ёки ўқитувчилар сифатини яхшилаш ўртасида танлов қилишингиз керак бўлса, ўқитувчи сифати муҳимроқ бўлади. Бу борада Хитой каби юқори натижаларга эришган мамлакатлар тажрибасини ўрганишингиз мумкин. Аслида ушбу мамлакатдаги синфлар ҳажми жуда катта. Аммо бошқа томондан бу мамлакат ўқитувчилардаги малака кўникмаларни мунтазам ўсиб боришига алоҳида эътибор қаратади. Харажатларни тақсимлашда бу жуда муҳим аҳамиятга эга.\nАгар сиз кўпроқ ўқитиш, кўпроқ ўрганиш, кўпроқ соатлар ва ўқитишнинг яхшироқ сифати ўртасида танлов қилишингиз керак бўлса, сифатни танланг. Ўзбекистонда аслида ўқув соатлари анча узун. Ўқувчилар ҳақиқатда синфда анча вақт ўтказадилар. Аммо баъзида бир соатлик кўрсатмаларга асосланган ўқув режаси етарли эмас. Менимча, бу ҳақиқатан ҳам ушбу сифатга қаратилган.\nВаниҳоят, энг катта фарқни келтира оладиган жойга сармоя киритганингизга ишонч ҳосил қилинг. Энг яхши манбалар энг бойларга эмас, балки энг иқтидорли ўқувчиларга берилиши керак. Менимча, яна ресурсларни эҳтиёжлар билан мослаштириш лозим. Аслида, PISA`нинг рағбатлантирувчи белгиларидан бири шундаки, сарфланган пул миқдори ва таълим натижалари ўртасида тўғридан-тўғри боғлиқлик йўқ.\n1960 йилларда Корея ва Сингапур жуда қашшоқ мамлакатлар бўлган ва улар ўз пулларини таълимга жуда оқилона сарфладилар, ҳар доим синфлар ҳажмидан кўра ўқитувчиларнинг сифатини биринчи ўринга қўйишди ва улар юқорига кўтарилишди. Ҳар йили улар кўпроқ сармоя киритди. Натижада мамлакатда иқтисодий кўрсаткичлар билан бир қаторда аҳоли даромадларининг ҳам ошишига эришилди.\n— Ҳаммамизга маълумки, таълимнинг учта таркибий қисми мавжуд: ўқув дастури, ўқитувчи ва баҳолаш. Уч компонентдан бирига устунлик бериш қанчалик тўғри? Умуман олганда, бу циклда баҳолашнинг ўрни қандай бўлиши керак?\n— Ўқув дастури, ўқитувчи ва баҳолаш ҳақиқатан ҳам бир-бирига боғлиқ. Агар сизда фақатгина жуда яхши ўқув дастури бўлса, бу шунчаки қоғоз. Ўқув дастури синфда содир бўлаётган воқеалар, ўқитувчиларнинг меҳнати орқали ҳаётга татбиқ этилади. Шунингдек, ўқув дастурида ёзилганларни ўқитувчиларингиз амалда қўллаши учун уларнинг қай даражада «қуролланган"лиги жуда муҳим. Яъни ўқитувчилар сифатисиз ўқув дастури сиз кутган натижаларни бермайди.\nБаҳолаш ҳам худди шундай. Агар сиз ўқитувчиларингиздан ниманидир талаб қилсангиз-у, синфда нима бўлаётганини кўриш учун кўзингиз ва қулоғингизни ёпиб олсангиз, сиз кутган натижага эришилган ёки йўқлигини кўра олмайсиз.\nБаҳолаш умидлар, ғоялар қай даражада ҳақиқий натижаларга айланишини ва қаерда тузатишлар киритишингиз мумкинлигини кўриш учун ойна вазифасини ўтайди. Бу шунингдек, ўқувчиларга яхшироқ таълим олиш, ўқитувчиларга яхшироқ таълим бериш ва мактабларга жараёнларни янапда самаралироқ ташкил этишга ёрдам беради. Биз ҳеч қачон баҳолашсиз таълимда қандай натижага эришилаётганини билолмаймиз. Бошқалар ўрганиши мумкин бўлган жуда яхши натижаларни берадиган мактабларда ўқитувчиларни ҳеч қачон топа олмайсиз.\nШундан келиб чиқиб, айтиш мумкинки, баҳолаш аслида тараққиёт манбаидир. Шунинг учун сиз бунга ҳар томонлама ёндашишингиз керак.\n— Ўзбекистонда ўқитувчиларнинг касбий маҳоратини мунтазам ошириб боришини рағбатлантириш мақсадида табақалаштирилган тўловлар жорий этилди. Шундай қилиб, ўқитувчилар билимларини синаб кўриш орқали яхши натижаларга эришиш учун кўпроқ маош оладилар. Бу ҳақда сизнинг фикрингиз қандай?\n— Ҳа, молиявий қисм масаланинг бир жиҳати. Лекин менимча, биз учун табақалаштирилган мартабага эга бўлиш жуда муҳим. Агар 25 ёшда ўқитувчиликка келган одамга кейинги 25 йил давомида ҳам бугунгидек бир хил иш қиласиз деб айтсангиз, сиз уларга келажаги йўқлигини айтган бўласиз. Менимча, биз ўқитувчиларга сиз ўзингизга сармоя киритишингиз керак деб айтишимиз жуда муҳим. «Сиз ўрганишни давом эттиришингиз керак, жамият томонидан сизга қўйилган янги талабларга мослашишда давом этишингиз керак. Агар шундай қилсангиз, биз сиз учун манфаатли мартаба яратамиз. Биз сизга кўпроқ тўлаймиз». Шундан келиб чиқиб, айтишим мумкинки, бу жараёнлар жуда муҳим аҳамиятга эга.\nПировардида, ўқитувчилар ўз ҳаётига турлича қарашни бошлашади. Бир ўқитувчи айтиши мумкинки: «Мен раҳбарликка ўтишни хоҳлайман. Мен директор бўлишни хоҳлайман». Келинг, уларга ҳақиқатан ҳам ажойиб директор бўлишлари учун ёрдам ва таълим берайлик. Яна кимдир айтиши мумкинки: «Мен ўқитувчиликда қолмоқчиман. Мен педагогик тадқиқотга киришмоқчиман». Келинг, уларга бунинг учун пул ва ёрдам берайлик. Менимча, табақалаштирилган ўқитувчилик касбига эга бўлиш жуда муҳим ва бу ҳар бир бошқа касбда ҳам тўғри ёндашув ҳисобланади.\nТиббиётда кимдир жарроҳ, кимдир ҳамшира бўлади. Бизда турли хил вазифаларни бажариш учун одамларнинг фарқланган профили мавжуд. Таълимда бизда саноат ишини ташкил қилишдаги каби жуда ёмон анъана мавжуд. Биз ҳаммага бир хил муносабатдамиз. Биз ҳаммага бир хил ҳақ тўлаймиз. Бу эса мажлисда юрувчилар каби саноат менталитетини яратди. Шунинг учун мен буни ўзгартириш ҳақида доим ўйлайман. Касб — бу фарқланиш, ишнинг табиати бўйича фарқланиш, мартабадаги фарқланиш ва иш ҳақидаги фарқланиш. Лекин, аслида, менимча, иш ҳақи бу борада энг мақбул ёндашув.\n— Ўқитувчилик касбининг жамиятдаги мавқеини ошириш ва умрбод малака ошириш имкониятини яратиш учун қандай маслаҳат берасиз?\n— Менимча, саволингизнинг ўзида жавоб бор. Ўқитувчилар ўзларининг малакасини қанчалик кўп кўтара олса, жамият билан, ота-оналар билан боғлиқ бўлса, жамият ҳам уларнинг меҳнатини ҳурмат қилади. Кўпинча ўқитувчиларга ҳурматсизлик уларнинг нима қилаётганини билмасликдан келиб чиқади. Аслида, кўплаб ота-оналар учун мактаб ҳали ҳам қора қути бўлиб қолмоқда, чунки мактаблар кўпинча етарли эмас.\nЎқитувчилар ўз касбига интилса жамият ва мактаблар чамбарчас боғланади. Сиз Финляндияни, Эстонияни мисол қилиб келтирган эдингиз. Биласизми, бошқа мамлакатларда ўртача маошга қарамай, ҳар етти-саккиз кишидан биттаси ўқитувчилик касбини танлайдилар. Бизда катта танқислик мавжуд ва менимча, бунга сабаб сиз ўқитувчиларнинг меҳнатини юзага чиқара олмаяпсиз.\nБундан ташқари пандемия ота-оналарга болаларни ўқитиш қанчалик қийин эканлигини кўрсатди. Аслида бизнинг жамиятимиздаги энг масъулиятли касблардан бири ўқитувчиликдир, лекин биз буни билмаймиз. Пандемия ўз даврини сураётган бир пайтда кўплаб ота-оналар таълим жараёнига аралашдилар ва улар ўқитувчилар қандай фаолият билан шуғулланишларини кўрдилар. Ўйлайманки, оилалар ва ўқитувчилар ўртасида қанчалик кўп алоқа ўрнатилса, ўқитувчилик касбининг мавқеи шунчалик кўтарилади. Демак, бу ўз қўлимизда.\nЎқитувчилик касбининг мақоми ўз-ўзидан пайдо бўлмайди, деб ўйлайман. Бу ўқитувчиларнинг юриши ва мактабларда қандай фаолият юритиши, жамият эса мактаблар ишига боғланганлиги оқибатидир.\n— Иқтисодий ҳамкорлик ва ҳамкорлик ташкилоти вакили сифатида Ўзбекистон таълим сиёсатини такомиллаштириш учун яна қандай жиҳатларга эътибор қаратиши керак деб ўйлайсиз?\n— Менимча, биринчиси ва энг муҳими, эртанги жамиятдаги кўникмаларга бўлган талабнинг эволюциясини олдиндан билиш учун мактабларда содир бўлаётган воқеаларни ва бизни ўраб турган дунёда нима талаб қилинишини ўзаро яхшироқ боғлашдир.\nЎйлашимча, ўқувчилар ҳаётининг бошида ўзларининг ҳақиқий дунёсини тасаввур қилишларига ишонч ҳосил қилишлари лозим. Сиз мактабни тугатганингизда қабул қила олмайдиган энг муҳим касбий қарорларни сиз олий таълимнинг биринчи йилида қабул қиласиз. Шу пайт сиз: «Мен буни жиддий қабул қиламанми? Бу менга тегишлими? Бу мен учун муҳимми? Мен илҳомлантирувчи одамларни, фақат мавзуни ўтказиш учун эмас, балки мен ким эканлигимни, ким бўлишни хоҳлаётганимни тушунадиган, менга илҳом бера оладиган ўқитувчиларни топаманми?» деб ўйлайсиз. Бу нарсалар ҳақиқатан ҳам катта аҳамиятга эга. Баъзида бундай фикрлар мактабдан кейинги ҳаёт босқичларида пайдо бўлиши мумкин. Кўпгина мамлакатларда ҳозир университетларни кенгайтиришга катта эътибор қаратилмоқда, аммо бу муваффақиятга олиб борадиган йўллардан бири холос. Бизда эса ёшлар учун кўплаб альтернативлар мавжуд.\nМенинг юртимда касб-ҳунар таълими охирги чора эмас. Бу кўплаб ёшлар учун биринчи танлов, чунки у сизга яхши иш топиш имкониятини беради. Бу ҳақиқий дунёни таълим олами билан олдинга қараб боғлашнинг биринчи нуқтаси бўлади. Биз ўқувчиларни нафақат ўтмишимиз, балки уларнинг келажаги учун тарбиялашимиз керак.\nИккинчи жиҳат, таълимдаги инновацияларга кўпроқ эътибор қаратишдир. Таълим бу — жуда консерватив ижтимоий соҳа ва баъзида биз ота-оналар ечим эмас, муаммонинг бир қисми бўламиз. Фарзандларимиз биз тушунмайдиган нарсаларни ўрганишни бошлаганларида, биз учун муҳим бўлган нарсани энди ўрганмай қолса, биз жуда ташвишланамиз. Яхши ғояларни амалиётда қўллаш учун кўп вақт талаб этилади ва шунинг учун ҳам сиз агар сиёсатчи бўлсангиз ҳеч қачон таълим ҳисобига сайловда ғалаба қозонолмайсиз. Шунинг учун мен ўзгаришларга ҳақиқатда таъсир кўрсатаётганларни қўллаб-қувватлайдиган инновацион маданиятни яратишимиз кераклигини айтаман.\nҲақиқатан ҳам инновацион, ижодий фикрловчи ўқитувчилар ўз касбини олға силжитмоқчи. Улар бизнинг қўллаб-қувватлашимизга лойиқдир. Атрофдаги қийин ижтимоий шароитга қарамай яхши натижаларга эришаётган мактаблар бизнинг қўллаб-қувватлашимизга арзийди. Асосий мақсадим ҳам таълимда инновациялар учун очиқроқ маданиятни яратишдир.\n— Ўзбекистон таълим тизимида аксар ҳолатларда вариантли ёпиқ тестлардан фойдаланилади. Бундай тестлар самарадорликни қай даражада аниқлаб бера олади деб ўйлайсиз?\n— Ушбу саволга жавоб берадиган бўлсам, кўп танловли саволлар жуда самарали. Сиз жуда қисқа вақт ичида жуда кўп саволлар беришингиз мумкин ва уларга балл бериш осон. Лекин улар кўпинча салоҳиятни намоён қилмайди. Улар сиз ҳақиқатда кўрмоқчи бўлган фикрлаш ва мулоҳаза юритиш қобилиятларини акс эттирмайди. Агар сиз тўғри жавоб олишни истасангиз, буни қўллашингиз мумкин. Агар сиз баҳолашни истасангиз, ўқувчилар ижодий фикрлай олиши, бу билимларни ҳаётда қўллай олишини исботловчи вазифаларни беришингиз керак. Ва шунинг учун, сифатли баҳолаш бир қатор вазифаларни ўз ичига олади.\nБилимни синаб кўрганингизда, бир нечта танлов тестлари сизни бирор мақсадга ва натижага олиб бориши мумкин. Аммо сиз ҳақиқатан ҳам илғор даражаларга эришмоқчи бўлсангиз, янада илғор баҳолаш усулларини кўриб чиқишингиз керак. Бугунги кунда технология бунинг учун жуда кўп имкониятларни очиб беради. Агар сиз PISA тестига кирсангиз, ўқувчилардан тажриба натижаларини эслаши ёки йўқлигини сўрашдан кўра, биз уларга бу тажрибани виртуал лабораторияда ўтказишга рухсат берганимизни гувоҳи бўласиз.\nШунинг учун, менимча, технология баҳолашни янада реалроқ қилиши ва ҳақиқийликка кўпроқ эътибор бериши мумкин. Мен бу йўлнинг келажаги борлигига ишонаман. Албатта, ҳар доим баҳсли вазиятлар бўлади. Самарадорлик билан ҳақиқийликни мувозанатлаштиришингиз керак. Баъзи мураккаб тестлар баландроқ балл олишни талаб қилади, баъзида ижодий фикрлаш қобилиятларини баҳолашда ноаниқлик мавжуд. Шунинг учун биз бу ноаниқлик билан яшашни ўрганишимиз ва баҳолашни шаффофроқ қилишимиз керак. Дарҳақиқат, менимча, келажак баҳолашни ўқув жараёнига кўпроқ интеграциялашдадир.\n— Кўплаб ўқитувчилар, ўқувчилар ёки ота-оналар «Ўзбекистоннинг PISA`даги ўрни қандай бўлар эди?» деб савол беришади. Улар PISA`да эгаллаган ўринларига қизиқадилар. Бу масалада сизнинг одамларга қандай маслаҳатингиз бўлади, улар PISA`га қандай қарашлари керак?\n— Мен бу масалада рейтингдаги ўринга камроқ эътибор берган бўлардим. Мақсад — муваффақият учун муҳим бўлган жиҳатларни ўрганиш. Америка Қўшма Штатлари илгари таълим бўйича дунёда биринчи ўринда эди, лекин у яхшиланмади ва бугунги кунда у ўртача кўрсаткични қайд этмоқда.\nКўпгина мамлакатларда жуда яхши натижалар бор. Шунинг учун ўринга жуда кўп эътибор бериш ривожланиш тарафдан йўқотишга олиб келиши мумкин. Сиз Корея ёки Хитой тажрибасини кузатсангиз, улар илгари Вьетнам спектрининг пастки қисмида жойлашган ва ҳозир улар юқорида, чунки улар ривожланиш суръатини сақлаб қолишган. Демак, бу Ўзбекистон қанчалик тез ривожланаётганини кузатишнинг кўрсаткичида муҳим омиллар — ўқитувчилар қанчалик тез ривожланиши, ўқитувчилар ўқитишда кўпроқ малакали ёндашувга ўтиш учун амалга оширилган ўқув дастурини қанчалик тез ўзгартиришга қодир эканлиги, мактаблар ҳақиқатан ҳам яхшироқ ўрганишга эришиш учун технологияни қанчалик тез вақтда қайта лойиҳалаштираётгани ҳисобланади.\nМенимча, бу жуда эҳтиёткорлик билан кўриб чиқилиши керак бўлган жараён. Узоқ муддатли истиқболда Ўзбекистоннинг келажаги шу билан боғлиқ. Баъзи давлатлар таълим тизими бошида яхши ёки баъзида унчалик ҳам яхши эмасдек туюлади. Лекин биз узоқ муддатли таълим тизимининг яхшиланиш суръати ҳақида гапирдик. Менимча, Ўзбекистон ҳақиқатдан ҳам бундай жараёнларга тайёр.\n— 5 йил олдин Вазирлар Маҳкамаси ҳузурида Таълим сифатини назорат қилиш давлат инспекцияси ташкил этилди. Сизнингча, бу каби ташкилотлар мамлакат таълим тизими учун қандай аҳамиятга эга?\n— Ўқитувчи кучига таълимнинг юраги сифатида қараш мумкин. Таълим сифати ҳеч қачон ўқитувчи сифатидан ошиб кетолмайди. Аммо назорат жараёнларнинг виждони ҳисобланади. Буни шунингдек, қайсидир маънода фикрлаш нуқтаси ҳам дейишимиз мумкин.\nБиз тўғри йўналишда кетяпмизми? Ривожланиш кўрсаткичларимиз етарли даражадами? Баъзи мактабларни яхшироқ қўллаб-қувватлай оламизми? Юқори ва паст кўрсаткичли мактабларни бирлаштира оламизми? Бизнинг мақсадларимиз ва ўй-ҳаёлларимиз қай даражада ҳақиқатга айланаётганини кўра оламизми? Сиз кўзга кўринмайдиган нарсани яхшилай олмайсиз. Инспекция эса, менимча, бу ерда муваффақиятни яхшироқ кўриш учун ўта зарур.\nШунингдек, яхши фикр-мулоҳазаларни тақдим этиш, маълумотни такомиллаштириш, ўқувчиларни яхшироқ ўрганишга ёрдам бериш, ўқитувчилар ва мактаблар ўз касб мақомларини яратиш учун жуда самарали чоралар кўрилди. Шундай экан, бу нафақат Ўзбекистонда, балки бутун дунё бўйлаб ҳар қандай таълим тизимининг жуда муҳим қисмидир. Сиз баҳолаш маданиятига эга бўлмаган ҳолда юқори соҳа натижаларини жуда яхши таъминлайдиган ҳеч қандай таълим тизимини топа олмайсиз.\nСуҳбат Таълим сифатини назорат қилиш давлат инспекцияси томонидан тақдим этилган.\nМаълумот учун, Андреас Шляйхернинг «Жаҳон миқёсидаги таълим: XXI аср мактаб тизимини қандай барпо этиш керак?» ва «Болаларимизнинг таълим олиши ва ўсишига кўмаклашиш» китоблари ўзбек тилига таржима қилинган.\nФикрлаш доирасида укутувчи уз устида ишлаш ижтимоий тармок узгаришларни ва бадиий асарлар тарихга назар солиш ва шу билан бир га педагог укутувчини иш фаолиятини рагбатлантриш имтиёзли равишда амалга ошириш зарурдир. ман 34 йил мехнатини кадрини умрим давомида этибор берармикан деб илинч билан мехнат килдим кадрсизландим калбим огриди изох кутаман


. Ҳар тонг унинг жўшқин садолари остида янги кунни қаршилаймиз. Бугун жаҳон ареналарида спортчиларимиз кўксини фахр-ифтихорга тўлдириб, Ўзбекистон мадҳияси янграмоқда.\nСерқуёш ўлка. Шу икки жумла қаътида саховатли замин, офтобдан нур олиб, болга тўлган боғлар жамоли кўз-кўз этилаётгандек. Давлатимиз озодлиги рамзи ҳисобланган мадҳиямиз саксон тўртта ана шундай сўздан иборат.\nОлтин бу водийлар жон Ўзбекистон,\nАждодлар мардона руҳи сенга ёр...\nБу мисралар тўлишган бошоқларнинг шовуллаб турган сасларидек дилга яқин. Буюк аждодларимиз руҳи ёд этилган сатрлар ўтмишдан хабар бериб, тарихи минг йилларга туташ халқнинг "Алпомиш", "Гўрўғли" достонлари сингари абадиятга бўйлаётгандек туюлади.\nБутун дунё эътироф этган беш тамойил келажаги буюк юртнинг истиқбол манзили бўлди. Кейинги мисралар ана шу туйғуларни мавжлантиради, яратувчанлик, бунёдкорлик йўлидан дадил одимлаётган халқимиз шижоати, матонатидан сўзлайди.\nОламни маҳлиё айлаган диёр.\nМадҳиямиз икки ярим дақиқа ижро этилади, байроғимиз ҳилпирайди, қалбларда ғурур, жўшқинлик уйғонади. Абдулла Орипов сўзи, Мутал Бурхонов мусиқаси асосида ижро этилувчи Давлат мадҳияси миллатимизнинг ўтмиши, бугуни ва келажаги, мақсад-муддаоларини тараннум этади. Унда абадиятга дахлдор халқнинг ўлмас руҳи, маънавияти мужассам.


О, ДАЙДИ ХАЁЛЛАР, ҚАЙГА ЭЛТУРСИЗ | ФайзБоғ\nёхуд Ривожиддин мақола ёза оладими?\nМендан ўткир мақолалар кутманг, ўйлаб қарасам, бунга маънан ҳақим йўқ экан.\nБазида “михдай” бир нарсалар ёзгим келиб қолади. Ҳамма соҳани яйраб танқид қилиш хумори тутади. Хумори тутади-ю, “Аммо”, “Лекин”, “Бироқ”, деган паразит сўзлар ёзишимга ҳалал беради.Бугун яна хумор тутса, денг. Ва, одатдагидек, яна ўша паразит сўзлар, шлагбаум ўлароқ, “эъжод”имга тўғаноқ бўлди. Мисол учун, қишлоқлардаги электр узилишлари ҳақида танқидий мақола ёзай десам, ўзимнинг электр энергиясидан … сўм қарзим бор экан. Газ, иссиқ-совуқ сув муаммолари ҳақида ёзай десам, электр энергиясидан қарзи бор одам, газ бўлганида газдан ҳам қарздор бўлар эди, деган мантиқий хулоса келиб чиқади, шундай эмасми?! Шунинг учун электр таъминоти “огород”ига тош ота олмайман.\nАччиқ кўк чойни хўриллатиб ичиб ўйлай бошладим: нимадир ҳақида ёзмасам кўлгил қурғур таскин топмайди. Шунда бирдан солиқ идорасидаги “туя”чилар хаёлимга келиб қолди. Табиийки, ёзишдан олдин шошилиб Давлат солиқ идорасига паспортимни кўтариб югурдим. Идорадагилардан ер солиғи бўйича қарздорлик ҳолатимни текшириб беришини илтимос қилган эдим. Бир оз фурсатдан кейин, қўлимга бир парча қоғоз тутқазишди. Уни ўқиб билдимки, ДСИ ҳам қаламимдан четда экан – яна қарздорлик…\nЕган оғиз уяларкан, вей… Иссиқ ҳавода терлаб-пишиб уйга келиб, ухлаб қолибман. Тушимда Афзал Рафиқов “Қошинг қора, кўзларинг қора”, деб шеър ўқиётган эмиш.\nШеърнинг давомини эшитишга хоҳишим йўқлигидан эндигина бошланган тушнинг белига тепиб, уйғониб кетибман. Уйғонсам, ёзиш хумори ҳамон тарқамаган. Миям қизиб кетган. Яна ўйлайман: нима ҳақида ёзишим мумкин…\nОхири таълим тизими, олий таълим муассасаларидаги муҳитнинг расволиги ҳақида ёзишни режалаштирдим. Ўқишни битирганимга, мана, бир йилдан ошдики, диплом иловамга кўз ташламаган эканман. Ёзишдан олдин чанг босиб кетган дипломим ичида ётган иловани ҳадик билан қўлга олдим.\nБир кўзимни юмиб секи-и-ин илова ичига қарадим-у, аламдан афтим буришиб кетди. 4 йил давомида чеккан азобларим қайта уйғониб, юракка бир зарба бергандек бўлди гўё. Таълим тизими ҳақидаги танқидий фикрлар ҳам “отмен” бўлди. Сабаби иловада саноқлигина 4 баҳо, қолгани фақат ориқ-семиз аралаш уч! Иккитагина беш шунча баҳо орасида гердайиб турибди. У беш баҳоларнинг тўғрисига ҳам “Жисмоний маданият“ деб ёзиб қўйилганлигига нима дейсиз.\nАхир бу соҳани ҳам қаламга олсам, тизимдаги муаммо эгалари ёзувчининг тарихини бир кўриб қўяйлик-чи, деганча университет архивида нусхаси сақланаётган диплом иловаси-ю унга рақам этилмиш баҳоларимни эслаб қолишса, хуллас, аламкаш қаламкашга чиқаман-қўяман…\nХў-ў-ўш, “биринчи август муаммолари”ни ҳам ёзиб бўлмайди: кўз-кўзга тушганда баъзи ўртоқларим мендан ранжийди. “Мени эл-у юртга шарманда қилишинг шартмиди, аё, дўсти содиқ?”, десалар, ҳарқалай, ёқимсиз вазиятга тушаман.\nМажбурий меҳнат ҳақида, талабаларнинг, ўқитувчи ва шифокорларнинг, айрим қишлоқларда ҳаттоки мактаб ўқувчиларигача (!) мажбурий меҳнатга, асосан пахта йиғим-терими ва ободонлаштириш ишларига мажбуран жалб этилаётгани ҳақида ёзай десам, “Озодлик”, “BBC“ чилар бу мавзуни чайнайвериб, росту ёлғонни аралаштириб юбордилар: каша…\nМенам шу ҳақида ёзсам, соддадил қишлоқдошларим каминани “улар“нинг ҳамтовоғи экан, деб ўйлаши мумкин. Буниси эса ҳаммасидан ҳам қўрқинчли. Аксига олиб, қайсидир сенатор опа “Ўқитувчи ва шифокорларни мажбурий меҳнатга ҳеч ким мажбуран жалб қилмайди” деб турибди. Мен мақола ёзсам-у, ўзимдек бир оз қўрқоқ икки-учта ўқитувчи сенатор опанинг гапларини маъқуллаб юборса, одамлар кимга ишонишни билмай қолади-ку… Ахир кўрганига эмас, эшитганига ишониш.., ишонтириш жараёни ҳақида билсангиз керак…\nҲақиқатан ҳам еган оғиз уялиб, куйган оғиз қатиқни боз пуфлаб ичар экан.\nКўп соҳалар бўйича ёза олмас эканман. Ёзиш хуморини бу сафар ҳам футболимиз ҳақида ёзиб, бироз тинчлантириб тураман шекилли. Ҳа, айтганча, нега журналистларимиз “Ерни чуқур ҳайдамайдилар”, деган саволингизга қисман жавоб олгандирсиз. Балки улар ҳам қарздордир, балки улар ҳам, худди менингдек, жамоа фикридан қўрқувчилардандир, ёки бўлмаса, диплом иловаси тўла қониқарсиз баҳодир – ҳар нима бўлиши мумкин.\nМақтангулик ҳеч нима ёзолмай, “настроения” йўқ, ўйланиб ўтиргандим хотиним оғзи қулоғида кириб келди. “Ҳа, данак топган тентакдек суюнасан, тинчликми?” десам: “Баъзида сендан ҳам ёшроғини топиб, иккинчисига уйланиб оламан, кейин кундошинг билан бир ҳовлида маза қилиб яшайсан, деб куйдирар эдингиз, ана энди, тушингизни сувга айтинг, қўшхотинлик расман таъқиқланибди”, деб турибди-ю!..\n“Шунақаям омадсиз кун бўладими”, деб ҳамма тошларимни Бабаянга ота бошладим. Ёзиш хуморини бир оз босиб бўлгач, ҳали замон ривожланмай тур ўзбек футболи, бахтимга кўпроқ МТЖ бошқарувида бўлинг, Бабаян ака, деб ўйлаб ётиб, яна ухлаб қолибман. Яна туш кўрибман, қизиғи, боя узилган туш мени кутиб турган экан. Афзал дода эса шеърнинг “Не мақсадда дайдиб юрибсан“, деган жойига келган экан…\nСамвел Бабаянга камоли ихлос ила:


Жоао Авеланж 101 ёшида оламдан ўтди\n17:09 / 16.08.2016 4068\nХалқаро футбол федерациялари уюшмасининг (ФИФА) собиқ президенти Жоао Авеланж 101 ёшида, Рио-де-Жанейро шаҳрида вафот этди.\nАвеланж 16 август куни кириб келган паллаларда ҳаётни тарк этган. Июль ойида у зотилжам (пневмония) хасталиги ташхиси қўйилиб, шифохонага ётқизилганди. Авеланж 2015 йилнинг ноябрида ва 2014 йилнинг июнида ҳам шифохонага тушган, аммо тезда унга жавоб берилганди.\nРио-де-Жанейро шаҳрида туғилган Авеланж 1936 йилда сузиш, 1952 йилда эса сув полоси бўйича Олимпиада ўйинларида иштирок этган.\nСпортчилик фаолиятини якунлаганидан сўнг у маъмурий ишларга ўтиб кетди. Авеланж 1955–1963 йилларда Бразилия Миллий олимпия қўмитаси аъзоси, 1963–2011 йилларда эса Халқаро олимпия қўмитаси аъзоси бўлган.\n1974 йилда британиялик Стенли Роуз ўрнини эгаллаган Жоао Авеланж ФИФАнинг еттинчи президенти бўлди. У Европа вакили бўлмаган ФИФАнинг биринчи раҳбари сифатида қайд этилди.\nУ 1998 йилга қадар ФИФА ташкилотини бошқарган, 90-йиллар бошидаги коррупцион можарога алоқадорлиги ҳақидаги хабарлардан кейин лавозимини тарк этганди. 2013 йилда Авеланж ФИФА фахрий президентлигидан ҳам кетганди.


Мурод Муҳаммад Дўст. “Зарбулмасал” ва бошқа масалалар - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологиясиМурод Муҳаммад Дўст (1949)Мурод Муҳаммад Дўст. “Зарбулмасал” ва бошқа масалалар\nЧоп этилган 21.10.2021 11.01.2021 МуаллифZiyouz.uz\nНеъмат Аминов ҳақида ҳангомалар\nБундан ўттиз йилча аввал журналистлар, ёзувчию шоирлар орасида Бухоро лаҳжасини аралаштириб сўзлаш бир муддат расм бўлдики, Мурод Хидиров – Ака Мурод, Носир Фозилов – Ака Носир… ва бошқа қатор кишилар ҳам шу каби… пеши уйқаш нисб билан аталишига ҳеч ким ажабланмас эди.\nСалом-аликдан кейин албатта “ёмон йўқми?” деб аҳвол сўрайсиз. Бу – “аҳволинг яхшими?” деган саволнинг бухороча кўриниши. Бинобарин, “анъана”дан бехабар одам жўнгина “аҳволинг қалай?” деб сўраса, унга албатта “ёмон йўқ”, деб жавоб беришингиз шарт.\nАйниқса, чўнтагидан пули тушиб қолган одамга “пулингиз йиқилди”, деб айтиш завқли эди.\nҲовлига келган меҳмонга: “Итимиз қопмайди, ҳуради, холос”, дейиш ўрнига, “Кучукимиз чақмайди, фақат вав-вав қилади”, деб тасалли бериш гаштини таърифлашга эса ҳар қандай бурро тил ҳам ожизлик қилади.\nАдашмасам, ўша замонда киностудияда ишлардим. Аниқроғи, тузукроқ ишламасдан маош олардим. “Ижодий устахона” деган ғаройиб бир бўлим очиб, бир йилда битта фильмга матн ёзиш шарти билан уч-тўрт ёзувчини ишга қабул қилишган эди. Устамиз Одилшо Агишев Масковда яшарди. Ойда бир марта келиб, биз ўрис лисонида “твоя-моя” қилиб ёзган уч-тўрт варақ нарсани ўқийди, маслаҳат беради, сўнг яна Масковга учиб кетади. Хуллас, бу дориломондаги ҳаёт шу қадар фароғатли, шунинг баробарида шу қадар бетус ва зерикарли эдики, кўп вақтим газет-журналлардаги акалар ва дўстларни зиёрат қилиш билан ўтарди.\nМурод Хидировнинг “Гулистон” журналидаги хонасида гап сотиб ўтирган эдим. Телефон жиринглади. Мурод ака трубкани олди, кимнидир юзи тиришиб тўрт-беш сония тинглаб турди, сўнг “телефондан бохабар бўп туринг, шоир, мени энағар Сталин чақиряпти” деб чиқиб кетди. Англадимки, уни бош муҳаррир муовини Ваҳоб Рўзиматов ҳузурига чорлади, энди инжиқ чол кап-катта одамни ҳовонга тиқади-ю эринмасдан туяди: сувга сийманг-да, окаси, биламан, сизларга гапим ёқмайди, лекин на қилай, окаси, айтиш – манинг бурчим, хоҳлайсизми-йўқми, ман бир адабиёт дарвозасига бойланган итман… ва ҳоказо ва ҳоказо.\nТелефон яна жиринглади. Бу гал қаттиқ жиринглади. Кимдир узоқдан сўраётгани аниқ эди. Трубкани кўтардим.\n– Ассалому алайкум, акажон! – деди симнинг нариги учидаги одам.\n– Ваалайкум ассалом, – дедим мен. – Ёмон йўқми?\n– Э! Топдингиз, акажон! – дея хитоб қилди. – Топдингиз, ман Бухородан! Ман – ўрт-тоқ Бақоев!\nБақоев кимлигини билмасдим, лекин сир бой бермадим.\n– Узр, Бақоев ака, – дедим – Ака Мурод Ака Ваҳобнинг кабинкасига чиғди.\nБор-йўғи шу. Бир дақиқалик суҳбат. Ўртоқ Бақоев билан бошқа гаплашганимиз ҳам, кўришганимиз ҳам йўқ. Табиийки, ўртоқ Бақоев Неъмат Аминов асарларида турли номлар билан элга достон бўлишини тасаввур ҳам этолганим йўқ.\nБилмаган одам бухороча такаллумларимизни эшитиб, бизни жинни деб ўйларди. Бизни жинни қилган “нобакор”нинг оти ҳам аён эди – Неъмат Аминов. Ака Неъмат. Асли бухоролик, Ромитан музофотининг Питмон қишлоғидан. Отасининг касби – темирчи. Ўзи – бугун элга машҳур ва матлуб ёзувчи.\n– Неъмат ака, Бақоев деганлари ким? – деб сўрадим бир гал.\nНеъмат ака, бўлиқ вужудини майда титратиб, маза қилиб кулди, сўнг, арслон ёлидай ҳурпайган қалин сочларини икки панжасини кенг ёзиб ортга таради, курсига жойлашиброқ ўтирди.\n– Бақоев – раис, укажон, – деди у ниҳоят.\n– Мансаби раисми? – деб сўрадим мен.\n– Энди, раис-да, укажон…\nНеъмат аканинг тўғри саволга шу тарзда дудмалроқ жавоб берадиган одати бор эди. Бир гал Эркин Аъзам “Ёлғончи фаришталар” романидаги Шамси Тўраев кимлигини сўраганида ҳам шундай жавоб берган эди:\n– Шамси Тўраевич – катта одам, укажон.\n– Катта бўлса, мансаби нима? Облисполкомми, обкомми, ким?\n– Энди, катта одам-да, укажон…\nНеъмат Аминовнинг раислари, “катта одам”лари шу қадар кўп эдики, баъзида уларни адаштириб ҳам юборардик. Бир қарасанг, у ёш ва керагидан ошиқ даражада ғайратли бўлади. Яна бир қарасанг, раис етмишларни қоралаган кекса одамга айланади. Мункиллаган чолга айланади-ю, Бухоро радиосининг кимдир эски бойдан қолган кўрдеворли, чорбурчак мусулмони ғишт тўшалган ҳовлисида, намозшомгул ва гултожихўроз экилган бир парча ерда донлаб юрган чумчуқларга узоқ тикилиб қолади. Кейин секин овоз беради:\n– Ўртоқ Аминў-ўф, бу тараф келинг…\nЎртоқ Аминўф, яъники Бухоро радиоси бош муҳаррири Неъмат Аминов раисга яқинроқ боради:\n– Чақирдингизми, домлажон?\n– Қаранг, ўртоқ Аминўф, – дея уҳ тортади раис. – Прастой чумчуқ… чиқаду – тушаду, чиқаду – тушаду… бир минутга қирк марта чиқаду-тушаду… бизга бир ойга бир марта йўқ…\n– Тузоқ қўйсак-чи, домлажон? – деб сўрайди Неъмат Аминов ичидан тошиб чиқаётган кулгини зўрға босиб. – Чумчуқ гўшти даво дейишади…\n– Фойда не, – дейди раис файласуфона сўлиш олиб, – одамизод шу аст, ўртоқ Аминўф, аввал у ёқи ўладу, баъдаз бу ёқи ўладу… баъдаз ўзи ўладу…\nНеъмат ака кекса раиснинг қартайган овозини ҳам, лаҳжасини ҳам роса ўхшатиб кўрсатарди. Биз Бухорои шарифда шундай одам борлигига ишонардик, лекин, бари бир, бу одамнинг вилоят радиосига раислик қилгани эриш бўлиб туюларди.\n– Лекин ёмон раис эмасди, укажон, – деб куларди Неъмат ака.\n– Тилни билармиди ўзи?\n– Энди, раис тилни билиши шарт эмас-да, укажон, кейин бу радио бўлса, мухбирлар ёзганини эшитса бўлди-да…\n– Эшитармиди, ишқилиб?..\n– Йўқ, укажон, эшитмасди… Бизга ишонарди. Биз ишлардик, у киши раислик қиларди.\nНеъмат аканинг бошқа ҳикоясида раис бирдан ёшариб қоларди.\nНедир байрам куни. Раис ўзининг хонасида зерикиб ўтирибди. Ижодкор ходимлар уй-уйида, ишхонада турли хабарлар ва концертлар ёзиб қўйилган тайёр тасмаларни айлантириб турадиган техник ходимлар қолган, холос.\nТушга яқин обкомдан “ваҳий” келадики, палон колхоздаги Эшматов бошлиқ бригада вилоятда биринчи бўлиб пахта планини бажарибди, Эшматов дегани ҳам бригадир, ҳам механизатор, унга мухбир юборинг, зудлик билан ёзиб келиб, аҳли Бухорони янги меҳнат зафаридан огоҳ этсин.\nРаис оғир аҳволда тушиб қолади. Ўзи эплаб ёзолмайди. Бирорта журналистни уйидан чақириб олай деса вақт кетади. Обком топшириғи – кўп қалтис масала, вақтида бажармасанг мансабдан учиб кетасан. Ноиложликдан унинг ўзи, мухбирхонада қалашиб ётган “Репортёр” русумли магнитофонлардан бирини Васянинг елкасига илиб, илғор бригадир яшайдиган колхозга зудлик билан жўнайди. Бориб кўрсаки, иш жуда қизғин – асфальт ётқизилган кенг майдонда уч-тўрт киши, қўлларида паншаха, нам пахтани у ёну бу ёнга ағдариб қуритяпти, пахта терадиган икки-уч мошина ҳам шийпон ёнида далага чиқишга шай бўлиб турибди.\n– Ўрт-тоқ биргадир! Ўрт-тоқ Тошматов! – дея овоз беради раис.\nМошиналар атрофида куймаланиб юрган одамлардан бири келади, салом беради. Раис гапни чўзиб ўтирмасдан, унинг бурнига микрофон тутади. Сўнг Васяга имо қилади. Вася магнитофон мурватини бурайди.\n– Сиз, ўрт-тоқ Тошматов, бу хўжалик йилига нечча тонна пахта тердинг? – деб сўрайди раис. Жумлани “сиз”дан бошлаб, “сен”да тугатганини сезмайди ҳам.\n– Ман – Эшматов… – дейди бригадир ўнғайсизланиб.\n– Хай, майли, ўрт-тоқ Эшматов… сиз бу хўжалик йилига неча тонна пахта тердинг?\n– Сиз – мухбирме? – деб сўрайди бригадир.\n– Мухбир, мухбир… – дейди раис бетоқат бўлиб, сўнг, тағин бу кўргиликларни бошқаларга сотиб юрмасин, деган ўй билан шопирига ўқрайиб қарайди. Куйган калладай тиржайиб турган Вася дарров лаб-лунжини йиғиштириб олади. – Хўш, ўрт-тоқ Тошматов, сиз бу хўжалик йилига…\n– Ман – Эшматов… Исмим – Хайрулло, – деб эслатади бригадир.\n– Эшматов, Эшматов… Сиз бу хўжалик йилида нечча тонна пахта териб бердинг?\n– Ман, Эшматов Хайрулло, бу хўжалик йилида эллик тонна пахта териб бердим…\n«Ижод олами» журнали, 2018 йил, 3-сон\n← Аввалги Аввалги Хаёл Ризо (1980)\nКейинги → Кейинги: Ҳ.Юсуфхўжаева, Ҳ.Бектемиров. Мулоқот учун зарур (1989)


— Суҳбатимизни тиббиёт коллежлари фаолиятидаги юз берган ўзгаришлардан бошласак…\n— Дарҳақиқат, тиббиёт коллежлари фаолияти тубдан ислоҳ қилиниб, ўқиш муддати 3 йилдан 2 йилга қисқартирилди. Илгари тиббиёт коллежларига ўрта мактабларнинг 9-синф битувчилари қабул қилинган бўлса, жорий 2019/2020 ўқув йилидан мактабларнинг 11-синф битирувчилари қабул қилинади. Шунингдек, янги “тиббий-ижтимоий иши” йўналишида таълим бир ярим йиллик этиб белгиланди.\nЭндиликда ёшларимиз тиббиёт коллежларида ҳамширалик иши, фармация, тиббий профилактика иши, стоматология иши, фельдшерлик иши, фельдшерлик-лаборатория иши, тиббий-ижтимоий иши каби 7 та йўналишда малакали мутахассис бўлиб етишиб чиқиш имкониятига эга бўлди.\n— Айни пайтда бу ҳақда тегишли ҳужжат лойиҳаси ишлаб чиқилди. Унга асосан 2019/2020 ўқув йили учун ҳам ҳудудлардаги тиббиёт коллежларининг эҳтиёжи ва қамровига қараб давлат комиссияси қарори асосида квоталар ажратилиши режалаштирилган. Унга кўра, агар ўқиш истагини билдирган абитуриентлар сони белгиланган квоталардан ошиб кетса, қабул жараёни имтиҳон асосида ўтказилади.\nТайёрланган лойиҳага кўра, бундай ҳолатларда ўқувчилар таълимнинг учта фан йўналиши — кимё, биология, она тили ва адабиёт фанларидан ёзма шаклда имтиҳон топширади. Ҳар бир фан учун алоҳида-алоҳида имтиҳон кунлари белгиланади. Ёзма имтиҳон саволлари давлат комиссияси маркази ходимлари томонидан тасдиқланган билет варақалари кўринишида бўлиб, ўқувчига ушбу ёзма ишлар учун 2 соат вақт ажратилади. Имтиҳоннинг эртаси куни жавоб варақалари махсус эълонлар ойнасига илиб қўйилади. Натижаларга кўра, ўқишга қабул қилинган ўқувчилар давлат грантлари ва тўлов-контракт асосида таълим олишади.\n— Жорий ўқув йилидаги қабул жараёни учун барча тиббиёт коллежларида қабул комиссиялари тузилган. Ота-оналар ҳамда ўқувчилар қабул билан боғлиқ барча саволларга қабул комиссияси орқали батафсил маълумот олиши мумкин. Шунингдек, Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Фан ва таълим бош бошқармасининг (71) 241-16-91 телефон рақамига мурожаат қилиши мумкин.\nКиритилди: 22:50 07.08.2019. Ўқилди: 1447 марта. Фикрлар сони: 0 та.


Биткоин нархи илк бор 20 минг доллардан ошди – Газета.uz\n16 декабр 2020, 23:42 Иқтисодиёт Жаҳон\n16 декабрь куни биткоин нархи илк бор 20 минг доллардан ошди. Уч йил олдин крипто валюта ушбу белгига яқинлашган эди, аммо бу кўрсаткичдан ўтолмай қулаб тушди, дея хабар бермоқда Spot.\nҲозирда BTC’нинг бозор қиймати 373,9 млрд долларга етди.\n2020 йилда миллиардерлар ва йирик компаниялар биткоинга сармоя киритдилар. Масалан, баҳорда, инқироз авжига чиққан пайтда Tudor Investment хежфонди асосчиси Пол Тюдор Жонс 50 млн долларлик крипто валюта сотиб олди. Тахминан бойлиги 4,4 млрд долларга тенг бўлган Стенли Дракенмиллер биткоинни сотиб олиши тўғрисида ноябрь ойида эълон қилган эди.\nШу билан бирга, майда инвесторларнинг крипто валютага бўлган қизиқиши 2017 йилга қараганда анча паст. Google Trends маълумотларига кўра, рақамли пуллар ҳозирги пайтда жисмоний шахсларнинг эътиборини уч йил аввалгига қараганда қарийб 4 баравар кам жалб қилмоқда.


Қорақалпоғистонда балиқчиликни ривожланти...\nҚорақалпоғистон Республикасида 2019 йили 20 фоиз кўп балиқ етиштирилади. Бошқача айтганда, жорий йилги 12 минг тонналик кўрсаткич келаси йили 15 минг тоннага етказилади.\nЖорий йил режасига кўра, 12 минг тонна балиқ етиштириш белгиланган. Айни пайтга қадар хўжаликлар томонидан 8 минг 534 тонна балиқ овланди. Балиқчилик соҳасини ривожлантириш бўйича амалга оширилган 29 лойиҳа асосида 138 киши иш билан таъминланди.\nБалиқчилик хўжаликларига личинка етказиб беришда “Мўйноқ аква саноат” давлат унитар корхонаси, “Нукус балиқ”, “Аму Тўлқин балиғи” масъулияти чекланган жамиятлари ҳамда “Антиқа” фермер хўжалиги инкубация цехлари алоҳида намуна кўрсатаётир.\nБалиқчиликни ривожлантиришга хитойлик мутахассислар жалб этилмоқда. Яқинда улар Тўрткўл тумани “Супербалиқ” МЧЖнинг инкубация цехида маҳорат дарс¬и ўтказди. Унда карп балиқларидан янги интенсив усулда увилдириқ олиш технологияси бўйича амалий инкубация ташкил этилди. 15 кун давом этган мазкур тадбир давомида чет эллик олимлар томонидан балиқчилик хўжаликлари имкониятлари ўрганиб чиқилди. Карп, оқ ва қора амур, Туркистон мўйловдори балиқ турларини ҳудудларда янгидан ташкил этиладиган репродуктор ҳавзаларда ¬сунъий етиштиришни йўлга қўйиш ва ушбу турларни интенсив етиштириш технологиясини кенг жорий этишга келишиб олинди.\nБалиқчиликни ривожлантиришга илм-фан ва янги технологиялар кенг жорий қилинмоқда. 2019 йилдан бошлаб ҳар йили ноябрь ойида балиқчиликка оид кўргазма ўтказиш, маҳаллий ҳокимликлар томонидан бозорлар ва аҳоли гавжум жойларда балиқ сотишни ташкил этиш учун аквариумлар ўрнатилиши ва ихтисослашган савдо нуқталари ташкил этилиши бўйича манзилли дастурларни тасдиқлаш белгиланган.\nНукус туманида балиқчиликда истиқболли, деб ҳисобланадиган ёпиқ сув айланма тизими ҳавзаларида балиқ етиштиришга қаратилган йирик корхона барпо этилди. “Nukus agro fish“ МЧЖ томонидан ёпиқ сув таъминоти тизими технологияси асосида балиқ етиштиришга мўлжалланган йирик балиқчилик мажмуасида келаси йили 300 тонна балиқ етиштириш назарда тутилган. Шу мақсадда узунлиги 180, эни 12 метрлик ёпиқ ишлаб чиқариш биноси барпо қилинди. Бино ичида катта Африка лаққаларини етиштирадиган 24 дона темир бетонли ҳавза, кичиклари учун 30 дона бетонли ванналар қурилди.\n– Барча ҳавзалар бир-бири билан ёпиқ сув таъминоти тизимида боғланган, унда сув доим айланиб туради ва сув вақти-вақти билан янгилаб борилади, – дейди “Nukus agro fish“ корхонаси мутахассиси Ансат Илясов. – Сув алмашиш пайтида сув биофильтр орқали тозаланади. Ҳавзадаги сув насос ва вентилятор ёрдамида кислород билан таъминланади. Ёпиқ сув тизими атроф-муҳит таъсиридан холи бўлгани сабабли йил бўйи юқори ҳосилдорликка эришиш имконини беради. Ушбу технология орқали сувни сезиларли иқтисод қилишга ҳам эришилади.\nМазкур мажмуада фақат Африка лаққаси боқилади. Африка лаққаси иссиқсевар балиқ бўлиб, ёзда тез ривожланади, тез кўпаяди. Африка лаққасидан бир куб метр сувда 300 килограммгача маҳсулот етиштириш мумкин. Озуқа танламаслиги сабабли қисқа вақт ичида яхши вазн йиғади. Саккиз ой давомида балиқларнинг энг кам вазни бир килограммга етади. Яна бир афзаллиги шундаки, балиқ танаси фақат гўштдан иборат. “Nukus agro fish“ корхонасида етиштириладиган Африка лаққаси сув ҳарорати пасайгунга қадар очиқ ҳовузларда парвариш қилинади ва кейинчалик ёпиқ сув ҳавзасига кўчирилади.\nҚорақалпоғистонда яна бир шундай корхона Хўжайли туманида ташкил этилмоқда.http://uza.uz/oz/society/ora-alpo-istonda-bali-chilikni-rivozhlantirish-uchun-khitoyl-08-12-2018\nТашрифлар бугун : 1751


Қандай қизга уйланиш... | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\n2176 23:30 11.03.2020\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Аёл тўрт (нарсаси) учун никоҳланади: моли учун, ҳасаби учун, жамоли учун ва дини учун. Бас, диндорини танла, қўлинг тупроққа қорилгур», дедилар». Бешовлари ривоят қилганлар. Шарҳ: Аёл кишига уйланишдан олдин унинг қизиқтирадиган сифатларига қаралади. Ушбу ҳадиси шарифда ўша никоҳига рағбат қилинадиган аёлда бўлиши лозим бўлган яхши сифатлардан тўртта энг машҳури ва оммавийси ҳақида сўз кетмоқда. Агар ушбу тўрт сифат – мол ҳам, жамол ҳам, ҳасабу насаб ҳам дину диёнатга қўшилиб, бир қизни музайян қилиб турса, албатта, яхши. Аммо мазкур тўрт сифат бир-бири билан солиштирилса, улар орасида диндорликка тенг келадигани йўқ. Балки қолганларига яна бошқа бир қанча яхши сифатлар қўшилса ҳам, диндорлик сифатига ета олмайди. Чунки молдорлик вақтинча. Қолаверса, мол-мулкининг кўплиги келиннинг ҳовлиқишига, куёвни ва унинг яқинларини менсимаслигига сабаб бўлиши ҳам мумкин.\nДиндорлик бўлмаган жойда молдорлик кўпгина ноқулай ишларга сабаб бўлиши турган гап. Ҳасаб сўзи обрў-эътибор, шараф, нуфуз деган маъноларни англатади. Ҳасабу насаби яхши келин албатта, яхши. Лекин фақат ҳасабу насабига ишониш ҳам яхшиликка олиб келмайди. Ота-она, бобо-момолар яхши ўтган бўлсалар, яхши, лекин улар уйларида қоладилар. Куёвникига фақат келин келади. Агар келин диндор бўлмаса, ҳасаби ва насаби билан фахрланиб, куёвни ва унинг яқинларини хижолат қилиши мумкин. Жамол ҳам ўзича яхши нарса. Лекин бу ҳам ўткинчи. Маълум муддатдан кейин келиннинг жамоли ўзгариши турган гап. Бунинг устига, фақат жамолга суяниб иш қилиш ҳам яхшиликка олиб бормайди. Шунинг учун ҳам Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам диндор келинни ихтиёр қилишга буюрмоқдалар.\nДиндорлик ҳақиқий ва бардавом яхши сифатдир. Келин диндор бўлса, куёвни ва унинг яқинларини ҳурмат қилади. Оиланинг ҳақиқий устуни ва порлаб турган чироғи бўлади. Ундан дунёга келадиган фарзандлар ҳам ажойиб инсонлар бўлиб етишадилар. Диндор келин ўз бурчи ва масъулиятларини шариат кўрсатмаси бўйича тўлиқ адо этиб яшайди. Диндорлик ҳақиқий бойликдир! Диндорлик ҳақиқий ҳасаб ва насабдир! Диндорлик ҳақиқий гўзалликдир! Шунинг учун ҳам қизларимизни диндор қилиб тарбиялашга уринишимиз керак. Шунинг учун келин танлаганимизда диндор келинни танлашимиз лозим.\n("Ҳадис ва Ҳаёт" китобидан).\nқиз йигит оила уйланиш Махсус Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дин Мақолалар\n3816 08:20 08.05.2020\n1158 07:40 02.05.2020\n860 18:00 26.03.2020\n6514 09:00 21.03.2020\n“Мўжиза дори” излаган қизча\n1312 07:00 21.03.2020\nЯҳудий қиз йиллар ўтиб мусулмон бувига айланди\n1904 21:30 16.03.2020


АҚШ Давлат департаменти Сурияда америкаликнинг озод этилиши учун Россияга миннатдорчилик билдирди\n09:19 / 09.04.2016\nАҚШ Давлат департаменти расмий вакили Марк Тонер Сурияда АҚШ фуқароси Кевин Патрик Доуснинг озод этилганини тасдиқлади. Америкалик фотосуратчи 2012 йилда Сурияда йўқолиб қолган. Ўшандан бери у билан алоқа ўрнатишнинг иложи бўлмаган.\nРоссия фотосуратчини асирликдан озод қилишда ёрдам берди. Шу муносабат билан АҚШ Давлат департаменти Россия ҳукуматига бу кўмаги учун миннатдорчилик билдирди. Бу ҳақда РИА “Новости” ахборот агентлиги хабар бермоқда.\nАввалроқ АҚШ ҳукумати бир фуқаросининг озод этилганини маълум қилганди, бироқ унинг номини айтмаганди. Айни вақтда гап 33 ёшли Доус ҳақида кетаётгани маълум бўлди. Доус Туркия-Сурия чегарасини кесиб ўтгандан кейин ғойиб бўлган. АҚШнинг таъкидлашича, Доусни Сурия ҳукумати билан алоқаси бўлган гуруҳ асирликда ушлаб турган.\n"Биз АҚШ фуқароси номидан Россия ҳукуматининг бу масаладаги саъй-ҳаракатлари учун миннатдорчилигимизни билдирамиз", деб айтди Тонер.\nТонер Доус "бошқа Сурияда эмаслигини" таъкидлаб ўтди. Таъкидланишича, Доус Москвага Россиянинг ҳарбий-транспорт самолёти билан олиб келинган ва АҚШ элчихонасига топширилган, сўнгра Россия ҳудудини тарк этган.\nРоссия ташқи ишлар вазирлигида америкаликнинг озод этилишида кўмак кўрсатилгани тасдиқланди.\n"Бир қанча вақт олдин АҚШ президенти Барак Обама Россия президенти Владимир Путинга Сурияда бўлиши мумкин бўлган АҚШ фуқароларини қидиришда ёрдам бериш илтимоси билан мурожаат қилганди. Олиб борилган ишлар натижасида улардан бири – Кевин Доус Сурияга ноқонуний қиргани ва бошқа қоидабузарликлари учун ушлаб турилгани аниқланди. Бизнинг мурожаатимизга жавобан Сурия ҳукумати раҳм-шафқат кўрсатиб, инсонпарварлик нуқтаи назаридан америкаликни озод қилишни лозим топди", деб бунга изоҳ берди Россия ташқи ишлар вазирлиги расмий вакили Мария Захарова.


ShuhratUZ: Ўзни англаш зарарли одатлардан халос бўлишга ёрдам беради\nҲар бир ҳужайра, ҳар бир байт ахборот тинчлик учун хизмат қилиши муҳим.\nЎзни англаш зарарли одатлардан халос бўлишга ёрдам беради\nАлкоголь ичимликларининг ва тамаки маҳсулотларининг зарари ҳақида том том адабиётлар ёзилган, диссертациялар ёқланган, кўрсатувлар намойиш этилган. Лекин, шунга қарамасдан одамлардаги зарарли одатларни ташлаш оммавий тарзда кечмаяпти. Чунки, ичкиликка ружу қўйганлар ва чекувчилар психологиянинг механик қоидаларини ҳурмат қилишмайди. Агар одам пичоқ билан билмай кесиб қўйган қўли 1 ой мобайнида ҳам тузалмаса, дориларнинг қимматлиги муҳим бўлмай қолади. Қандайин бўлмасин даволаниш ҳаракатига тушиб қолади. Чунки, кесилган яра жой кўз ўнгида намоён бўлиб турибди. Афсуски, ичувчи ва чекувчилар то чириган ўпкасини ёки жигарини қўлларига ушлаб кўрмагунларича зарарли одатлардан қутула олишлари жуда қийин. Бунда улар ҳақиқий материалистларга айланишади. Агар одам учун икки пиёла ароқни ичиб, устидан бир дона сигарета чекиб, бироздан сўнг, жигари ёки ўпкасини қўлига олиб кўриш имкони бўлганида, балки ичувчи ва чекувчилар сони камайган бўлармиди. Лекин, буни ҳеч ҳам иложиси йўқ. Фақат рентгенчиларни ва жаррохларни ҳисобга олмаганда, яъни, вазият оқибатлари мушкул аҳволга келганда ёки охирги манзилга етганда амалга ошириш мумкин.\nХўш, нега одам чекиб, ўз рухиятига зарарли одатни сингдиради? Агар чекувчиларни кузатган бўлсангиз, улар ҳар вақт асабийлашишганида чекиш билан ўзларини овунтиришади. Ҳақиқатда эса улар ўз организмларини захарлашаётган бўлишади. Психологик нуқтаи назардан ҳинд донишманди Ошо чекишни болаликка, беғамликка, маъсулиятсизликка қайтиш деб, тушунтирган. Чунки сигарета она кўкрагини тимсоллаштиради. Чекиш катта бўлиш маъсулиятидан қочишга ва қийинчиликларни унутишга вақтинчалик имкон беради. Бу ҳолат алкоголь ичимликларига ҳам тўғри келади.\nИнсон танасидаги барча бузилишлар унинг миясида пайдо булади. Яъни, бирор бир касаллик одам миясида пайдо бўлмай туриб, организмида пайдо бўлмайди. Масалан, чекувчи сигаретани ҳар гал "тортаётганида" у онг ости даражасида "Менга саломатлик (ўпка, қон томирлари, бронхлар ва б.) керак эмас" -деб, жавоб сигналларини бутун организмига узатиб туради. Биринчи мияда қарор ҳосил бўлади, сўнг, аъзолар иш фаолиятига таъсири келиб чикади. Бошқача қилиб айтганда, аввал мия бузилади кейин ўпка чирийди.\nЖигар циррози бошланаётган ичувчи одам тиббиёт олимлари билан китоб орқали ёки юзма-юз сухбатлашиб, ичмасликка қатъий қарор қабул қилдими, демак унинг тузалишига қуйидаги психотренинг ёрдамчи терапиялардан бири бўлиб хизмат қилиши мумкин. Психотренингни бошлашдан аввал одам тузалаётган киши образига табассум ва хотиржамлик билан кириши лозим. Машқ шошилинчда бажарилмасагина, кутилаётган натижа ҳосил бўлади. Ўзига қулай шароитда ўтирган ва кўзлар юмилган ҳолда, жигаридан кечирим сўраши керак. Масалан, бу сўзлар қуйидагича ифодаланади: - "Жигарим, кечир мени. Мен сенга жуда кўп азоблар бердим. Лекин сен ҳар доим менга ёрдам бериб келаяпсан. Мен буни тушундим. Энди сени асрайман, ҳар доим, ҳар вақт соғлом бўлишга интиламан. Мен сени яхши кўраман, жигарим". Сўнг, жигар фаолиятидаги ўзгаришлар: ҳужайраларининг янгиланиши, қон айланиши ва ғуборларнинг аста-секинлик билан йўқолишини кўз олдига тасаввур қилиш керак. Бошида кунига икки маҳалдан 10 дақиқа мобайнида шуғуллансангиз етарли. Танамиздаги барча аъзолар жигар каби ажойиб бўлиб, ўз характерига эга. Яъни кечиримли бўлиш, уларни бирлаштириб туради. Юқоридаги машқни бошқа тана аъзоларига ҳам тадбиқ қилса бўлади.\nСоғ бўлинг. Саломат бўлинг!\nАвтор: shuhratuz на 19:56\nСевара Назархон миллий ифтихоримиз\nЎзни англаш зарарли одатлардан халос бўлишга ёрдам...\nКомпьютер вирусини қўлда ўчириш


22 январ 2020, Тошкент вақти: 13:22\nЎзбекистонда янги туғилган чақалоқлар савдосида айбланган 12 киши устидан ҳукм ўқилди.\nРегнум агентлигининг Ўзбекистон ҳуқуқ тартибот идораларидаги манбаларга таяниб хабар қилишича, 12 кишилик гуруҳга Тошкент шаҳридаги бир неча туғруқхонада юрист бўлиб ишлаган 63 ёшли аёл етакчилик қилган.\nСуд ҳукмига биноан 63 ёшли Икбархон Ҳакимова ўз қариндошлари, ҳамшира ва туғруқхоналардаги техник ходимлардан иборат бир гуруҳни тузиб, унинг ёрдамида 70 нафар гўдакни ноқонуний равишда расмийлаштирган.\nЯъни, никоҳсиз туққан ёш аёллар билан суҳбатлашиб, уларни боладан воз кечишга тўғрисида ариза ёзмасликка кўндирган. Шу тариқа болани туғруқхонадан олиб чиққан аёлдан чақалоқ олинган ва жиноий гуруҳ вакилларининг қўлида бир неча кун сақланиб, ўша ердан нари харидорларга сотилган.\nЖиноий гуруҳнинг болани расмийлаштириш учун ЗАГСга бериладиган ҳужжатни ҳозирлаб берадиган вакили ҳужжатга чақалоққа харидор бўлган оиланинг исм-фамилиясини ёзиб, бош врач ўрнига ўзи имзо чеккани айтилмоқда.\nРегнум агентлигининг ёзишича, бу иш билан шуғулланган ҳамшира бўш бланкаларнинг ҳар бирини 20 минг ўзбек сўмидан сотиб олган.\nШу тариқа, 70 нафар гўдакни ноқонуний равишда сотган гуруҳ бошланишига ҳар бир гўдак учун 1 ярим минг АҚШ доллари, кейинчалик эса 2 ярим – 3 минг АҚШ долларидан пул олган.\nТошкент шаҳар Жиноий ишлар судида бўлган маҳмакама чоғида 4 гўдак хорижга сотилгани аниқлангани айтилмоқда.\nРегнум агентлигининг Ўзбекистон ҳуқуқ тартибот идораларидаги манбалардан биридан келтирган иқтибосда: “Кейинчалик бирор бир касаллик аниқланган болаларни эса сирли равишда болалар уйлари остонасида қолдиришган”, дейилади.\nСуд ҳайъати бу 12 шахсни Ўзбекистон Жиноят кодексининг бир неча моддаси билан одамларни эксплуатация қилиш мақсадида ёллаш, фирибгарлик, ўз вазифасини суистеъмол қилиш, пора олиш каби жиноятларда айбдор, деб топган.\nРегнум агентлиги хабарига кўра, судланганларнинг 6 нафари 7 йилдан 10 ярим йилга қадар муддатга озодликдан маҳрум қилинган. Қолганларига эса жазонинг озодликдан маҳрум қилишдан кўра енгилроқ турлари қўлланган.\nШунингдек, суд ҳаъйати чақалоқларни сотиб олган шахсларга нисбатан болаларни мамлакатда ўрнатилган қонунчиликка биноан бошқатдан асраб олиш тўғрисида ҳукм чиқарган.


Аҳоли саломатлиги, мамлакатимизда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлатимиз сиёсатининг устувор йўналишларидан биридир. Зеро, юртимизда ижтимоий-сиёсий ва социал-иқтисодий ислоҳотларни амалга оширишга экологик жиҳатдан ёндашилаётгани Ўзбекистон барқарор тараққиётининг муҳим омилига айланди.\nМаълумки, атроф-муҳитни асраб-авайлаш масалалари долзарблиги ҳамда муҳимлигидан келиб чиқиб, демократик сайлов тизимини шакллантириш натижасида Олий Мажлис Қонунчилик палатасида 15 та депутатлик ўрни Ўзбекистон экологик ҳаракати вакилларига тақдим қилинди.\nҲозирги кунда Ўзбекистон экологик ҳаракати ҳудудий бўлинмаларида Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатлигига номзодлар кўрсатиш ва уларни сайлаш бўйича республика конференциясига делегатлар сайлаш конференциялари бўлиб ўтмоқда.\nХусусан, Фарғона вилоятида ташкил этилган конференцияда Экоҳаракатнинг 350 нафар фаоли қатнашди. Тадбирда делегатларни сайлаш билан бирга, ҳудудда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, экология соҳасида қонунчиликни такомиллаштиришнинг долзарб масалалари муҳокама этилди.\n– Мамлакатимизда атроф-муҳит муҳофазасига алоҳида эътибор қаратилмоқда, – дейди Фарғона нефтни қайта ишлаш заводи экология бўлими бошлиғи, Экоҳаракатнинг республика конференциясига сайланган делегат Х. Нишонов. – Ушбу соҳада самарали ташкилий-ҳуқуқий механизмлар яратилган. Ҳозирги вақтда ҳудудларнинг экологик муаммоларини ҳал қилишда кенг жамоатчилик иштироки катта аҳамият касб этмоқда. Ягона мақсад атрофида саъй-ҳаракатларни бирлаштириш Ўзбекистон экологик ҳаракатининг асосий вазифаларидан бири ҳисобланади. Экоҳаракат олий органи – республика конференцияси делегатлари зиммасига улкан масъулият юкланмоқда. Чунки улар парламент қуйи палатасида депутатлик ўрнини ким эгаллашини, мамлакат олий қонун чиқарувчи органида бугунги ва келажак авлоднинг мусаффо табиатга бўлган ҳуқуқини ким илгари суришини ҳал қилади.\nЭкоҳаракатнинг Наманган вилояти ҳудудий бўлинмаси конференциясида 360 нафардан ортиқ фаоллар иштирок этди. Яширин овоз бериш йўли билан Ўзбекистон экологик ҳаракати республика конференциясига 25 делегат сайланди. Делегатлар таркибига олимлар, педагоглар, корхоналар мутахассислари ҳамда экологлар кирди.\n– Республика конференциясига делегат бўлишнинг масъулияти залворли, – дейди Наманган давлат университети ўқитувчиси Л. Козлова. – Мустақиллик йилларида Ўзбекистонда атроф-муҳитни муҳофаза этиш соҳасида улкан ишлар амалга оширилди. Олдимизда бу борада муҳим вазифалар турибди. Экологик таълимни янада такомиллаштиришимиз, таълим тизимига экологик билимларни изчил татбиқ қилишимиз лозим. Бунда табиатни авайлаб асраш ҳар бир фуқаронинг муқаддас бурчига айланиши айни муддаодир.\nСурхондарё вилоятида Экоҳаракатнинг республика конференциясига делегатлар сайлаш бўйича конференция амалдаги тартиб-қоидаларга қатъий риоя этган ҳолда ўтказилди. Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, ҳудуднинг экологик муаммоларини ҳал этишга алоҳида ҳисса қўшиб келаётган Экоҳаракатнинг энг фаол аъзолари делегат сифатида сайланди.\n– Ўзбекистон экологик ҳаракати Сурхондарё вилояти ҳудудий бўлинмаси атроф-муҳит муҳофазаси, соғлиқни сақлаш соҳаларида фаолият юритаётган нодавлат нотижорат ташкилотлари, давлат органлари билан ҳамкорлик қилиш бўйича мақсадли ишлар олиб бормоқда, – деди Термиз давлат университети профессори Э. Кабилов. – Барча саъй-ҳаракатларни, кучларни бирлаштириш табиатни асраш бўйича фаолият самарадорлигини оширишга хизмат қилади. Бугунги кунда, айниқса, ҳудудимиз учун долзарб аҳамиятга эга бўлган экологик вазиятни янада яхшилаш юзасидан ҳамкорликда ҳаракатлар дастурини ишлаб чиқиш мақсадга мувофиқ. Турли экологик ташаббусларни парламент даражасида илгари суриш, ушбу соҳада ҳуқуқий нормаларни такомиллаштириш, қонун ҳужжатлари ижроси устидан парламент назоратининг амалга оширилиши атроф-муҳитни муҳофаза этиш чоралари самарадорлигини таъминлашга ёрдам беради.\n– Ўзбекистон экологик ҳаракати ҳудудий бўлинмалари конференцияларида нафақат Экоҳаракат фаоллари, балки Марказий сайлов комиссияси аъзолари, депутатлар, жамоатчилик вакиллари ҳамда журналистлар қатнашмоқда, – деди Марказий сайлов комиссияси аъзоси А. Тўрахўжаев. – Республика конференциясига делегатларни сайлаш жараёни қонунчилик нормаларига ҳамда Марказий сайлов комиссиясининг “Ўзбекистон экологик ҳаракатидан Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси депутатлигига номзодлар кўрсатиш ва уларни сайлаш тартиби тўғрисида”ги низомига қатъий амал қилган ҳолда, ошкоралик ҳамда очиқлик тамойиллари асосида ўтказилмоқда. Конференция ишида холисликни таъминлашда сайлов қонунчилигига қатъий риоя қилиш жуда муҳимдир. Шунинг учун ҳам ҳудудий конференцияларда мазкур соҳадаги ҳуқуқий қоидалар тушунтирилмоқда.\n«Халқ сўзи» мухбирлари материаллари асосида тайёрланди


Фаолият » Страница 11 » Хоразм вилояти ҳокимлиги\nХоразм вилояти ҳокимлиги » Ўзбек тили » Фаолият » Страница 11\nМаълумки, мамлакатимиздаги мавжуд табий-иқлим шароити қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини, хусусан, мева-сабзавотчиликни барқарор ривожлантириш имконини беради. Ўзбекистон Республикаси Президенти ва ҳукумати томонидан соҳани бозор муносабатларига ўтиш жараёнида мева-сабзавотчиликни ривожлантиришга устувор йўналишлар сифатида катта эътибор қаратилмоқда. Зеро, мева-сабзавотчилик маҳсулотларини ташқи бозорларда сотиш ҳисобига мамлакат валюта тушумининг сезиларли қисми шаклланаётганлиги ҳам соҳани тубдан ислоҳ қилиш ва жадал ривожлантиришнинг устуворлигидан далолат беради. Лекин, транспорт қатновларисиз экспортни амалга ошириб бўлмайди.\nГУРЛАН ТУМАНИ БИРИНЧИЛАРДАН БЎЛИБ 35 165 ТОННАЛИК МАРРАНИ ЗАБТ ЭТДИ\nПахта ҳосилини етиштириш ва йиғиб олишда фаол иштирок қилаётган барча миришкор деҳқонлар, фермерлар, теримчилар ва мутасаддиларга куч-ғайрат тилаб, бугунги эришган ютуқлари билан самимий табриклаймиз.\nАйни кунларда туманимиз бўйлаб, пахта йиғим-терими қизғин давом этмоқда. Далаларда ҳосил мўл .\nЯНГИ МАНЗИЛЛАР БАРПО ЭТИЛМОҚДА\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 28 ноябрдаги ПФ-5886 сонли фармони ижросини таминлаш мақсадида Хонқа тумани ҳокими раҳбарлигида тумандаги “Дўстлик” маҳалласида 7 та кўп қаватли уй - жойлар қурилиши бошлаб юборилди.\nПудратчи ташкилотларга ер майдонларининг чегаралари белгилаб берилиб, уларга қурилиш ишларини ўз муддатида сифатли қилиб амалга оширишда тегишли кўрсатмалар берилди.\nХоразм вилояти ҳокимлигида Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори Ниғматилла Йўлдошев, вилоят ҳокими Фарход Эрманов иштирокида йиғилиш бўлиб ўтди.\nУнда Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси директори лавозимида ишлаб келаётган Қудратходжаев Ботир Бахромович Хоразм вилоятига прокурор этиб тайинланди.\nУ 2017 йил июнидан ҳозирга қадар Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси директори лавозимида ишлаб келаётганди.\nЭслатиб ўтамиз, 2018 йил февралидан ҳозирга қадар Хоразм вилояти прокурори лавозимида ишлаб келаётган Жаҳонгир Ҳотамов Наманганга прокурор этиб тайинланди.\nМАХСУС РЕЙС ОРҚАЛИ НАВБАТДАГИ ЧАРТЕР РЕЙС АМАЛГА ОШИРИЛДИ\nРеспублика махсус комиссияси томонидан тасдиқланган парвозлар жадвалига мувофиқ 7 октябрь куни "Uzbekistan Airways" авиакомпаниясига тегишли Boeing 757 cамалёти оркали амалга оширилган “Санкт-Петербург – Урганч ” чартер рейси орқали 186 нафар ҳамюртимиз Санкт-Петербург шаҳридан Урганч шаҳрига олиб келинди.\nБОҒОТ ТУМАНИДА «РАҚАМЛИ ТЕХНОЛОГИЯЛАР ЎҚУВ МАРКАЗИ» ОЧИЛДИ\nХоразм вилояти Боғот туманида “Рақамли технологиялар ўқув маркази” очилиши бўйича\nЎзбекистон Республикаси Президенти Муҳатарам Ш.Мирзиёев томонидан илгари сурилган 5 та муҳим ташаббуснинг учинчи йўналиши – аҳоли ва ёшлар ўртасида компьютер технологиялари ва интернетдан самарали фойдаланишни ташкил этишга қаратилган бўлиб, бу борада қатор вазифалар белгиланиб, ишлар олиб борилмоқда.Хусусан 3-ташаббус доирасида Ахборот технологиялари вазирлиги томонидан мамлакатимизнинг барча ҳудудларида аҳоли ва ёшлар учун Рақамли технологиялар ўқув марказлари ташкил этилмоқда.\nУшбу ўқув марказларидан бири мана бугун Хоразм вилояти Боғот тумани марказида очилиб, ўз иш фаолиятини бошламоқда.\nЎқув марказини ташкил этиш учун “Ўзбекистон почтаси” АЖ Хоразм филиалига қарашли бўш турган бино танлаб олинди.\nБоғот тумани ҳокими Ойбек Холбоев ташаббуси билан ушбу даргоҳ тўлиқ таъмирдан чиқарилди.\nРақамли технологиялар ўқув маркази замонавий компьютер технологиялари, робототехника жиҳозлари, проектор, киберспорт ўйинлари ускуналари ва бошқа энг сўнги русумдаги техника воситалари билан жиҳозланди. Қисқача қилиб айтганда ўқув марказида аҳоли ва ёшларнинг замонавий ахборот технологиялари соҳасида билим эгаллашлари ҳамда малакасини оширишлари учун зарур бўлган барча шарт-шароилар яратилди.\nКелгусида туман ёшлари ушбу ўқув марказида ахборот технологиялари, дастурлаш соҳаларида инновацион ишланмалар яратиш, старт-ап лойиҳаларини ишлаб чиқиш билан шуғулланадилар.\nШу билан биргаликда ўқув марказида корхона ва ташкилотлар ходимларини замонавий ахборот технологиялари соҳасида малакасини ошириш режалаштирилган. Ўқув марказида компьютер саводхонлиги, дастурлаш, робототехника, интернетдан фойдаланиш, киберспорт йўналишларида тўгараклар ҳамда бошқа бир қатор йўналишларда ўқув курслари ташкил этилади.\nБугунги кунда мамлакатимизда Бирлашган Араб амирликлари билан ҳамкорликда «Бир миллион ўзбек дастурчиси» лойиҳаси амалга оширилмоқда. Ҳудудларда ташкил этилаётган Рақамли технологиялар ўқув марказлари ёшларни «Бир миллион ўзбек дастурчиси» лойиҳасида фаол ва самарали иштирок этишларида кўмакдош бўлади. Шунингдек ушбу “Рақамли технологиялар ўқув маркази” ёшларимизнинг бўш вақтларини мазмунли ўтказиш орқали ўз истедодларини тўлиқ ва ҳар томонлама намойиш этишлари ва орзу истакларини рўёбга чиқаришларига имкон беради.\nМазкур ўқув маркази Боғот тумани ёшлари учун муносиб туҳфа бўлиб, келгусида ёшларнинг қадрдон масканларига айланишидан Боғотликлар рози бўлиб, самимий хурсандчиликларини изҳор қилмоқдалар.


Москвада Porsche учинчи қават деворини тешиб ўтиб, бино деворида осилиб қолди - Zamin.uz\n21:20 / 10.03.2021\nМосквада Porsche учинчи қават деворини тешиб ўтиб, бино деворида осилиб қолди\nМосквадаги турар жой комплексларидан биридаги кўп қаватли автотураргоҳда бошқарувни йўқотган Porsche Macan ҳайдовчиси деворни тешиб қўйди. Кўнгилсиз ҳодиса оқибатида оқ кроссовернинг олд қисми учинчи қаватдан чиқиб, ердан бир неча метр баландликда осилиб қолган, деб хабар беради Motor.\nНоодатий авария 9 март куни тонгда Коломенск кўчасидаги «Ривер Парк» турар жой мажмуасининг автотураргоҳида содир бўлган. Macan бинонинг ташқи панелини тўлиқ тешиб ўтган ва олд ғилдираклари билан ташқарига чиқиб қолган.\nTelegram’даги Life Shot каналининг маълумотларига кўра, кроссовер «Нефтехимик» хоккей клубининг собиқ ўйинчиси Денис Казиновга тегишли. Авария жойидан олинган суратларга кўра, Porsche ҳайдовчисига жароҳат етмаган.\nMacan’нинг паркинг девори билан тўқнашувига айнан нима сабаб бўлгани ҳозирча номаълум — фақатгина ҳайдовчи бошқарувни эплай олмагани айтилмоқда. “Замин” янгиликларини “Twitter”да кузатиб боринг\nЎзбекистонда 13 май куни кутилаётган об-ҳаво маълумоти эълон қилинди\n12-05-2021, 13:30, Жамият\nБўстонлиқда «Қизил китоб»га киритилган айиқ ўлдирилди. Овга Экология қўмитаси раҳбари рухсат берган\n12-05-2021, 14:32, Жамият\n12-05-2021, 14:00, Иқтисодиёт\nКеча, 16:35, Жамият\nЯнгиликлар » Дунё » Москвада Porsche учинчи қават деворини тешиб ўтиб, бино деворида осилиб қолди\nБугун, 13:10, Жамият\nБугун, 12:44, Спорт\nОФК Кубоги. "Насаф"нинг гуруҳида вазият қандай?\nБугун "Женоа" вице-чемпионлик учун даъвогар клубни қабул қилади\nБангладешдаги легионерларимиз томонидан байрам дастурхони ёзилди\nДХХ 2 млрд. сўмлик дори воситалари контрабандасига чек қўйди\nШавкат Мирзиёев Учтепа туманидаги «Тепақўрғон» маҳалласи ҳаёти билан танишди\nЎтириб ишлайдиганлар саломатлигини сақлаш учун нималарга эътибор бериши керак?\nБугун, 09:29, Ҳаёт тарзи\nОлимпиада йўлланмалари учун кураш: Таэквондочиларимиз Иорданияга жўнаб кетишди\nИсроилдан Ғазога энг йирик ҳужум: 40 дақиқада самолётлар 150 та нишонни ўққа тутди (видео)\nКеча, 22:24, Дунё\nБугун, 07:10, Жамият\nАҚШда бензин рекорд даражада қимматлашди\nКеча, 17:15, Маданият\nКеча, 19:03, Спорт


Россия яна бир мамлакатга газ етказиб беришни тўхтатди | Qalampir.uz\nОлам\t21 Май 10:42 29153\nБугун, 21 май куни Финляндияга рус гази етказиб бериш тўхтатилди. Бу ҳақда РИА Новости хабар берди.\nКеча, 20 май куни “Газпром Экспорт” “ Gasum Oy” энергетика компаниясини Финландияга табиий газ етказиб бериш 21 май куни эрталаб тўхтатилиши ҳақида огоҳлантирган. Финляндия Бандлик ва иқтисодиёт вазирлиги маълумотларига кўра, бунга Хельсинкининг газ учун тўловни рублда амалга оширишга рози бўлмагани сабаб бўлган.\nУзоқ муддатли шартнома бўйича тўлов валютаси евро ҳисобланади. Вазирлик маълумотларига кўра, Gasum арбитраж судига мурожаат қилишга қарор қилган, чунки компания Россия томони ўз талаби билан келишув шартларини бузган деб ҳисобламоқда.\n“Энергетика компаниялари бозор шартлари бўйича газдан бошқа турдаги ёқилғига ўтишлари мумкин, баъзилари эса аллақачон бошқа ёқилғи турига ўтишган. Россия импорти тўхтаса, газдан фойдаланадиган саноат корхоналарининг позицияси бошқача бўлади. Уларнинг баъзилари аллақачон бошқа ёқилғига ўтган, баъзилари “Balticconnector” қувури орқали Болтиқбўйи мамлакатларидан газ олишга ўтмоқда”, дея хабар беради вазирлик.\nФинляндия ва Эстония ўртасидаги “Balticconnector” Болтиқбўйи мамлакатларидан газ импорт қилиш имконини беради. Финляндия Торнио ва Пори терминаллари орқали суюлтирилган газ ҳам олади. Бундан ташқари, улар кузда Хаминада терминали қурилишини якунлашни режалаштирмоқда.\nЭслатиб ўтамиз, газ учун тўловни рублда амалга оширмагани сабабли Россиянинг “Газпром” энергетика трансмиллий компанияси “Булгаргаз” (Болгария) ва PGNiG (Польша) компанияларига газ етказиб беришни тўхтатганди.\n29 Июнь 00:26 72606\n01 Июль 08:15 45464\n29 Июнь 08:19 44957\n30 Июнь 19:06 32185\n29 Июнь 15:09 31060


Зикрилло Ишонч Бир неча кун аввал “Озодлик” радиоси Тошкент шаҳрининг Миробод туманида истиқомат қилувчи 1-гуруҳ ногирони, 71 ёшли Низомиддин Мавлонов нафақа пули ўз вақтида берилмаётгани оқибатида очликдан азият чекаётгани ҳақида хабар берган эди.\nШундан сўнг Миробод тумани ҳокимлиги вакиллари отахоннинг уйига қадам ранжида қилибди.\nН.Мавлоновнинг айтишича, унинг уйига кечки соат олтиларда ўзини ҳокимлик вакили деб таништирган икки нафар аёл келган.\n- Улар менга: “Сен уйингга давлатимиз душмани бўлган журналистни (“Озодлик” мухбири назарда тутилган) чақириб, интервью берибсан. Мана нафақа пулинг. Лекин уни ололмайсан. Оч қолиб тезроқ ўлгин”, - деб айтди дея ҳасратланади отахон.\nН.Мавлоновнинг сўзларига қараганда, ҳокимликдан бу аёлларни нафақа пулини олиб бориб бериш учун жўнатишган. Лекин улар пулни кўрсатган, лекин отахонга бермаган.\nБу инсон қисмати ҳақидаги эшиттириш “Озодлик” орқали эфирга узатилгандан сўнг таҳририятга кўплаб телефон қўнғироқлари бўлди. Ўзини пойтахтлик Муҳсин Одилов деб таништирган фуқаро мамлакатда тинчлик даврида ногирон, қария инсоннинг оч қолганидан ҳайратланиб, қаттиқ қайғурганини айтади.\n“Хотиним бориб, Н.Мавлоновнинг уйини кўриб келди. Энди майда-чуйда қилиб ўзим ҳолидан хабар олиб келмоқчиман. Ўғлимга айтаман, доимо бу инсоннинг аҳволидан хабардор бўлиб туради. Мен ўзим ҳам нафақахўрман. Битта пенсия билан яшаш мумкин эмаслигини яхши биламан”, дейди М.Одилов.\n“Озодлик” мухбири масалага ойдинлик киритиш мақсадида Мирoбод тумани ҳокимининг ижтимоий масалалар бўйича ўринбосари Намоз Рўзиқуловга мурожаат қилди. Н.Рўзиқуловнинг айтишича, у 14 декабрь куни отахонни бир соатча излаб топа олмаган.\nҲоким ўринбосари ҳокимликдан Н.Мавлоновникига ҳеч ким бормаганини ҳам билдирди.


“Қайдан миллий бўлсин... ғайри наволар” ёки миллий мусиқамиз қай даражада?\nУзоқ-узоқлардан куйнинг майин навоси эшитилмоқда. Чексиз сарҳадлар салтанати абадий шоҳи – шамоллар ҳам тизгинсиз сабонинг нозик сасини қалбингизга жо айлаб, шуурингизга ажиб бир фарахбахш туйғулар инъом этади. Мумдай эриган кўнглингиз дунёнинг бор гўзаллигию мўъжизакорлигини туяди. Ҳа, қўшиқнинг сеҳри ҳам ана шуларда яширин. Ҳофизнинг ажиб хониши дилларни сел қилади...\nВо ажаб, кўнгилга зор сиғмай қолди,\nГўёким, тоғларга қор сиғмай қолди.\nШоирлар шаънига ор сиғмай қолди,\nҒазалга иболи ёр сиғмай қолди,\nҲофизлар кўксига тор сиғмай қолди...\nДарҳақиқат, жануб диёри ҳофизларга бой. Санъатнинг соясида “судралиб юрган” “ҳавасманд”лар унданда бисёр. Лекин шуни фахр билан айта оламизки, миллий мусиқамиз жонкуярлари, санъатнинг чин ошиқлари ҳам бизда мужассам.\nҲофиз куйлаганидек, менимча, баъзилари “юлдуз касаллиги”дан сармаст, баъзилари эса миллий мусиқанинг оҳанрабосию тафтидан бенасиб... Бугунги кунда миллий мусиқанинг асл моҳиятини қалбан ҳис қилиб, маромига етказиб куйлайдиган, тингловчининг қалб торларини черта оладиган ҳақиқий шинавандаларимиз саноқли.\nБолалик давримдаги ўзим гувоҳ бўлган ҳолатлар ҳамон ёдимда. Катта авлод вакиллари авваллари телевизор ё радиода классик қўшиқларни эшитиб қолишса, бир зумга жим қолардилар. Танбурнинг садолари ҳофизнинг юрак қаъридан отилиб чиқаётган нолаларига ҳамоҳангдек, тингловчини сеҳрлай оларди. Қўшиқ тугасада, унинг оҳангларидан қалб бирозгача сармаст, дил яйраб қоларди.\nОта-боболаримиз мақом санъатининг дарғаси Юнус Ражабийни алоҳида ҳурмат билан ёдга олишади. Ва шу авлод давомчилари ҳам бугунги кунда ушбу соҳага баҳоли қудрат ҳисса қўшиб келмоқдалар. Шунингдек, Ориф Алимахсумов...ва шу каби мақом усталарининг тароналари ҳануз тилларда достон.\nМақом санъати ихлосмандларига Берта Давидова, Саодат Қобулова, Ҳалима Носирова, Коммуна Исмоилова, Фотима Борухова, Зайнаб Полвонова, Муножот Йўлчиева, Марям Сатторова, Насиба Сатторова, Нодира Пирматова, Юлдуз Турдиева ва бошқа ижрочиларнинг номлари яхши таниш. Уларнинг санъати мақом ижрочилиги ҳақидаги тасаввурни ўзгартиради. Аёллар ўзининг нафис табиати туфайли, лирик ва руҳий шеърият мазмунини жуда чуқур ва теран очиб бера оладилар.\nМазкур мавзу билан яқиндан танишиш мақсадида интернет саҳифаларини кузатиб бориб, машҳур хонанда Муҳаббат Шамаеванинг ўз уйида мусоҳаба бераётган (менимча, анча йиллар аввал туширилган) видеолавҳасига кўзим тушди. Афсонавий хонанданинг уйи деворига осиб қўйилган сўзанада ўзбек миллий мусиқа асбоблари – тор ва рубобнинг осилиб туриши эътиборимни тортди. Яҳудий миллатига мансуб хонанда ўзбекнинг чолғу асбобларини нақадар қадрлаши, хорижда ҳам ардоқлаши қалбларга сурур бағишлайди. Ҳа, санъат миллат танламайди, дейди файласуфларимиз. Лекин бугунги кунда қайси бир ўзбекнинг уйида тор ё рубобни учрата оласиз, асл дурдоналаримиз– тинглаганда мумтоз наволари дилни сел қилгувчи миллий чолғулар – танбур, дутор, ғижжаклар сақланади? Бу каби азалий удумларимиз ўтмишга айланиб бормоқда.\nЎзбек миллий мусиқа дунёсида “Гиря”, “Ушшоқ”, “Кўча боғи”, “Қаландарий”, “Баёт”, “Дугоҳи Ҳусайний”, “Чоргоҳ” каби ашула ва куйлар тингловчининг қалбидан алоҳида ўрин олган. Айниқса, мақомчилик санъати шайдолари мазкур йўналишни завқ билан тилга олишади. Айтишларича, мақом зарблари инсоннинг юрак уришига ҳамоҳанг эмиш.\nҚозоғистонда туғилиб, Тошкент шаҳрида ижод қилган Неъматжон Қулабдуллаевни шимкентликлар яхши эслашади. Бугунги кунда унинг йўлини олиб бораётган Ғайбулла, Хайрулла ва Ҳамидулла Қулабдуллаевлар ҳам мусиқанинг ашаддий фидойиларидан\nШунингдек, Қорабулоқ қишлоғидан марҳум Эргаш Ирисқулов, Абдурайим Қурбонтоев, сайрамлик Тўлқин Ҳасановлар бунинг ёрқин мисолидир.\nШу ерда бир савол туғилади: Замонавий мусиқа услуби ёки миллий мусиқамиз қай даражада?\nҚуйидаги мақолада мазкур мавзуни ёритишга ҳаракат қилиб, вилоятимизда фаолият юритаётган санъаткорлар билан қисқача суҳбатлашдик.\nКентовлик Султонбой Мирсоат ўғли Исмоилов, мусиқа ўқитувчиси, бугунги кунда фахрий ҳордиқда:\n– Ўзим тор, танбур, дутор, ғижжак, най каби миллий мусиқа асбобларимизни мукаммал чалиб, қўшиқ айтиб, халқимга баҳоли қудрат хизмат қилдим. Ҳар бир халқнинг ўз тили, урф-одатлари, расм – русмлари мавжуд. Шунингдек, мусиқа йўналишида ҳам ҳар бир санъаткор ё хонанда бўлсин, кўпроқ миллийлигига эътибор қаратиши лозим, деб ўйлайман. Ёш санъаткорларимиз замонавий куй-қўшиқ яратамиз, деб ғарбга тақлид қиладилар. Лекин миллий мусиқамизнинг сеҳри бутун жаҳонга ҳамон тилсим. Унинг жозибадорлиги, оҳанробосини ҳар ким ҳам ҳис қилавермайди.\nАввало, инсон қалбида ўз тилига, маданиятига садоқат бўлиши керак. Ўзлигимиз, миллийлигимизга ёт нарсалардан йироқ бўлиб, боболаримиздан қолган қадриятларимизни унутмаган ҳолда тафаккур қилиб яшасак, келажак авлодга ҳам меросимизни асл ҳолида қолдирсак, нур устига аъло нур бўларди.\nТолиббой Ниёзҳожиев, вилоятимиздаги санъат оламининг усталаридан бири, таниқли хонанда:\n– Ўзбек халқи бой мусиқий меросга эга. Биргина мақом санъати ва бу йўлда яратилган куй-тароналарнинг ўзи биз учун тенгсиз қадриятдир. Ана шу қадриятларни ижодининг бош мезони сифатида қабул қилиб, санъатнинг йўлида толмай тер тўкишса, ихлосмандларининг олқишига сазовор бўлишади.\nҲар нарсанинг ўз даври бор дейишади. Авваллари бизнинг миллий қўшиқчилик санъатида катта қўшиқ, жўр овоз, лапар йўналишлари мавжуд эди. Совет даврида эстрада жанри кириб келиб, мусиқа оламида устозимиз Фахриддин Умаров бурилиш ясади. Бу инсон ўзбек санъатида лирика мактабига асос солди.\nБизнинг устозларимизнинг бир гапи бор. “Миллий мусиқадан ўзбекнинг ҳиди келиб туриши керак” деган. Миллийлик уйғунлашган санъат эса ҳар бир даврда ўз мухлисига эга бўлади.\nАслида қўшиқнинг ўз қонун-қоидаси бор. Аввало, қўшиққа кириб келиш, ярим авж, катта авж, сўнг қайтиш, ҳозир деярли ундай эмас, баъзи бир ёш санъткорларимиз бир пардани ушлаб олишадида, шу билан қўшиқни якунлашади.\nВилоятимиздаги мақом йўналишида фаолият юритадиган Тўлқин ака Ҳасанов, Қорабулоқ қишлоғидаги “Мерос” гуруҳини жуда ҳурмат қиламан, шунингдек, бу йўналишни ўрганаётган ёшларимиз ҳам бор.\nМуроджон Алиқулов, вилоят санъат соҳасининг кўзга кўринган етук мутахассисларидан, малакали продюссер:\n– Вилоятда фаолият юритаётган санъаткорларимизнинг миллий ва замонавий мусиқа йўналишларини ўртача деб ҳисоблайман. Бунга сабаб, санъаткорлар эмас, балки миллий ва эстрада бўйича мусиқий билим оладиган таълим даргоҳларининг йўқлиги. Барчаси ўз имкони доирасида, баҳоли қудрат ҳаракат қиляпти. Ўқиган ёки устоз кўрган санъаткор бошқача бўлади. Аслида мақом ва миллий қўшиқларимиз санъатимизнинг асосий пойдевори эканлигини барчамиз ҳам чуқур англаб етишимиз, санъат оламига қадам қўяётган ёшлар қалбига сингдириб боришимиз керак. Чунки ҳар қандай соҳада унинг асл мақсади, теран мазмунини англасаккина, уни ёрқин очиб бера оламиз.\nЎрни келганда, шуни айтиб кетай, санъатга ошуфта, қўшиқ айтишга ихлосманд ёшларимиз бўлса, биз ҳамиша ёрдамга тайёрмиз. Чунки санъат йўли жуда мураккаб, мустаҳкам сабр-тоқат, фидойиликни талаб этади, қолаверса, мусиқа билан ҳамоҳанг яшай билиш керак. Вилоятимизда бундай инсонларнинг топилишига аминман, чунки, жануб аҳли маданиятли, санъатни улуғлаган диёр, бунга заминимиздан етишиб чиққан кўплаган санъаткорларимиз далил.\nВилоятда кўзга кўринган, эл олқишини олиб юрган санъат аҳли вакилларининг фикрини билдик. Бу инсонларнинг турфа хил фикри бўлсада, уларни бир дард бирлаштиради. Шоир Абдукарим Жумабоевнинг дардларини англагандек бўламан.\nТокчада сарғайиб ётар ашъорлар,\nДеворда осиғлиқ қолди дуторлар,\nҚайдасиз, қалбида эл дарди борлар?\nСанъаткор шаънига ор сиғмай қолди,\nҲофизлар кўксига тор сиғмай қолди.\nЁндим деб куйлашар қизлар, во дариғ,\nКуй ғариб, пойма-пой сўзлар, во дариғ,\nАндиша билмайди кўзлар, во дариғ,\nХонанда шаънига ор сиғмай қолди,\n(“Эл дарди” шеъридан).\nДарҳақиқат, тўйларимизда ё саҳнада бўлсин, баъзи бир ёшларимизнинг маъно-матрасиз қўшиқлари, на авж, на қофияни билмаган “саҳна юлдузлари”нинг шовқин-суронли намойиши баъзида асабларни арралаши шубҳасиз. Қутлуғ жой – саҳнанинг эса пойини кўзга тўтиё қилгувчи асл санъаткорларнинг буюк йўли улар учун қадрсиз. Илоҳим, ана шулардан Яратганнинг ўзи асрасин.\nҚайдан миллий бўлсин ғайри наволар,\nҚолипга солинган бедард садолар,\nАфсус, қайда энди авжу ҳаволар,\nЭй, Карим, кўнгилга зор сиғмай қолди,\nШаҳноза УСМОНОВА, 2019-03-29, 20:07 151


Thu, 05/03/2020 - 21:36\nВазирлар Маҳкамасининг “Боғдорчилик ва иссиқхона хўжаликларини ҳамда мева-сабзавот кластерларини қўшимча молиявий қўллаб-қувватлаш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорига асосан Ўзбекистон Республикасининг тўғридан-тўғри инвестициялар жамғармаси маблағлари, тижорат банклари томонидан халқаро молия институтлари ва хорижий ҳукумат молия ташкилотларидан жалб этилган кредитлар боғдорчилик ва иссиқхона хўжаликларини ҳамда мева-сабзавот кластерларини қўллаб-қувватлашнинг қўшимча молиявий манбалари этиб белгиланди.\nБатафсил Боғдорчилик ва иссиқхона қуриш учун молиявий ёрдам берилади\nThu, 05/03/2020 - 21:35\nМамлакатимизда қишлоқ хўжалигини ривожлантириш ва тубдан ислоҳ қилиш борасида бир нечта меъёрий ҳужжатлар қабул қилинди. Шу билан биргаликда ердан унумли фойдаланиш, ҳосилдорликни кўпайтириш, даромадни ошириш, истеъмол учун сифатли ва рақобатбардош маҳсулот тайёрлаш талаби ҳам ошди.\nБатафсил Томчилатиб суғоришнинг фойдалари нимада?\nБугун Иштихон туманида 8- март – Халқаро хотин-қизлар байрами муносабати билан байрам тадбирлари ташкил этилди. Куннинг биринчи ярмида туман марказидаги мусиқа ва санъат мактабида концерт дастури намойиш қилинди. Байрам тадбирида туман ҳокими Шуҳрат Негматов иштирок этиб, хотин-қизларни байрам билан табриклади.\nБатафсил Иштихон туманида Халқаро хотин-қизлар байрами кўтаринки руҳда нишолланди\nWed, 04/03/2020 - 18:35\nЎзбекистон Республикасининг янги шаклдаги кадастр ҳужжати NFC — смарт чипи ўрнатилган пластик картадан иборат. У эски услубдаги кадастр паспортидаги барча маълумотларни ўз ичига олади. Шунингдек, интерактив давлат хизматларининг ягона порталига уланиш имкониятига эга.\nУшбу технологиянинг афзалликлари орасида коммунал тўловларни янги кадастр картаси орқали тўлаш имкониятини таъкидлаш мумкин. Бу тўловларни амалга ошириш жараёнини сезиларли даражада соддалаштиради ва коммунал инстанцияларнинг иш самарадорлигини оширади.\nБатафсил Пластик шаклидаги янги кадастр паспортининг намунаси тақдим этилди


Футбол юлдузи Карлес Пуйоль Ўзбекистонда — Ўзбекистонда ва дунёда рўй бераётган энг сўнгги янгиликлар ва хабарлар, жамият, иқтисодиёт, маданият, спорт, технологияларга оид қизиқарли мақолалар.\nHome/ Kasbim-faxrim/Футбол юлдузи Карлес Пуйоль Ўзбекистонда\nПойтахтимиздаги “Hyatt Regency” меҳмонхонасида футбол бўйича Европа ва жаҳон чемпиони, испаниялик таниқли спортчи Карлес Пуйоль иштирокида матбуот анжумани ташкил этилди.\nАнжуманда Ўзбекистон футбол федерацияси аъзолари, ёш футболчилар, мухлислар ҳамда оммавий ахборот воситалари ходимлари иштирок этди.\nЎзбекистон футбол федерацияси томонидан миллионлар ўйини –футболни янада оммалаштириш ва мазкур спорт тури билан шуғулланувчиларнинг маҳоратини ошириш мақсадида қатор лойиҳалар амалга оширилмоқда.\nАна шундай тадбирлардан бири футбол юлдузи Карлес Пуйолнинг Тошкентга келишидир.\n– Ўзбекистонга иккинчи маротаба келишим, – дейди Карлес Пуйоль. – Юртингиз менга жуда ёқади, халқингиз меҳмондўст. Тунда келишимга қарамай тантанали кутиб олишганини кўриб, қувондим. Мамлакатингизда сўнгги йилларда спорт жадал ривожланаётгани ва спортчиларингиз эришаётган юксак ғалабалардан хабардорман. Илк маротаба келганимга қарийб ўн йил бўлди. Ўтган вақт ичида пойтахтингиз таниб бўлмас даражада ўзгаргани ҳавасимни келтирди.\nК.Пуйоль ташрифи доирасида пойтахтимиздаги футбол академияларида шуғулланаётган ёш спортчиларга маҳорат сабоқлари ўтказади. Шунингдек, Ўзбекистон чемпионати олий лигаси 28-тури доирасидаги “Пахтакор” ва “Олмалиқ” жамоалари ўртасидаги баҳсни кузатади.


БОЛАЛАР НАФАҚАСИ КИМЛАРГА БЕРИЛАДИ? » "Оқдарё овози" газетаси\nБОЛАЛАР НАФАҚАСИ КИМЛАРГА БЕРИЛАДИ?\nСаволларга бюджетдан ташқари Пенсия жамғармаси туман бўлими бошлиғи Бахтиёр Норқулов жавоб беради\n- Бир неча бор маҳалламиз раисига болалар нафақаси учун ҳужжат топширдим, бироқ нафақа тайинлаб бермаяпти. Болалар нафақасини ким ёки қайси ташкилот тайинлаб беради?\n- Болалар нафақаси бирор ташкилот ёки мансабдор шахс томонидан тайинланмайди ва бунга инсон омили аралашмайди. Болалар нафақаси ва моддий ёрдам Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 21 октябрдаги 654-сонли қарори 1-иловаси билан тасдиқланган кам таъминланган оилаларга "Ижтимоий ҳимоя ягона реестри" ахборот тизими орқали аниқлаш, уларга кам таъминланган оилалар болалари учун нафақа ва моддий ёрдам тайинлаш ва тўлаш тартиби тўғрисидаги Низомга асосан ахборот тизими орқали тайинланади.\nБунда фуқароларнинг мурожаат қилиши, ҳар ойнинг 16 санасигача, Фуқаролар яшаш жойи бўйича фуқароларни ўзини-ўзи бошқариш органига, яъни маҳалла фуқаролар йиғинига аризани тақдим этади, фуқароларни ўзини-ўзи бошқариш органи ҳар беш кунда, бироқ ойнинг 19-санасига қадар ҳужжатларни Пенсия жамғармаси туман (шаҳар) бўлимига тақдим этади. Аризаларни дастурга киритиш жараёни, Пенсия жамғармаси масъул ходими томонидан, ҳар куни, бироқ жорий ойнинг 26-санасигача "Ижтимоий ҳимоя ягона реестри" ахборот тизимига киритилади ва ижтимоий нафақани тайинланганлиги, тайинлашни рад этилганлиги ёки аризалар кейинги ойда қайта кўриб чиқиш учун (кутиш рўйхатига) ўтказилганлиги, инсон омили аралашувисиз "Ижтимоий ҳимоя ягона реестри" ахборот тизими орқали аниқланади.\n- Қўшнимга юқори ташкилотларга мурожаат қилганлиги учун болалар нафақаси тайинлаб беришибди. Бу қанчалик тўғри?\n- Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 21 октябрдаги 654-сонли қарори 1-иловаси билан тасдиқланган кам таъминланган оилаларга "Ижтимоий ҳимоя ягона реестри" ахборот тизими орқали аниқлаш, уларга кам таъминланган оилалар болалари учун нафақа ва моддий ёрдам тайинлаш ва тўлаш тартиби тўғрисидаги Низомга асосан ахборот тизими орқали тайинланади. Яъни қўшнингизни оиласи ахборот тизими орқали кам таъминланган деб топилганлиги ва Низом талабларига мос келганлиги учун болалар нафақаси тайинланган. Албатта ҳар бир фуқаро мурожаат қилиш ҳуқуқига эга, бироқ Низомда белгиланган мезонларга тўғри келмаса ахборот тизими нафақа тайинламайди.\nМисол учун, қўшнингизнинг оиласи сони сизнинг оилангиз билан бир хил бўлиб кўринсада, сизга қўшнингизнинг даромадлари ва мулклари маълум эмас. Буни фақат "Ижтимоий ҳимоя ягона реестри" ахборот тизими реал вақт давомида ташкилотлардан олинган электрон маълумотлар асосида ҳисоблаб чиқади.\n- Даромадингиз белгиланган мезондан юқори, сизга болалар нафақаси тайинлаш рад этилди дейишди. Даромад қандай ҳисобланади ва энг кам миқдори қанча бўлиши керак?\n- Даромад мезони жорий йилнинг январь ойидан минимал истеъмол харажатлари миқдорига тенглаштирилади ва Ўзбекистон Республикасида ушбу миқдор 498 минг 557 сўм этиб белгиланди. Демак оиланинг ҳар бир аъзосига тўғри келадиган ўртача бир ойлик даромаднинг юқори чегараси 498 минг 557 сўм этиб ўрнатилган. Буни ҳисоблаш тартиби, оиланинг ҳар бир аъзосига тўғри келадиган ўртача бир ойлик жами даромад, мурожаат қилинган ойдан олдинги ойгача бўлган охирги уч ой учун ҳисобланади ва оила аъзолари сонига бўлиш орқали аниқланади.\nМисол учун, 2022 йил март ойида болалар нафақаси учун ариза берган бўлсангиз, сизнинг ўртача даромадингиз 2022 йил январь, 2021 йил декабрь, ноябрь ойларидаги даромадингизни қўшиб учга бўлинади ва чиққан натижа оила сонига бўлиш орқали аниқланади. Ўртача даромадингиз 498 минг 557 сўмдан 1 сўм ортиқ бўлса ҳам болалар нафақаси тайинлаш рад этилади.\n- Мен ҳам турмуш ўртоғим ҳам ишсизмиз, яъни кунлик ишларда ишлаймиз. Ишсизлигимиз сабабли бир нафар фарзандимга болалар нафақаси тайинланмаяпти. Уй жойимиз йўқ, машинамиз йўқ. Опам ва поччам ҳам ишсиз, лекин уй жойи ва 2006 йил чиққан енгил автомобили бор унга болалар нафақаси нега тайинланган?\n- Кам таъминланган оилаларга "Ижтимоий ҳимоя ягона реестри" ахборот тизими орқали аниқлаш, уларга кам таъминланган оилалар болалари учун нафақа ва моддий ёрдам тайинлаш ва тўлаш тартиби тўғрисидаги Низомнинг 4-боб, 20-бандининг кичик к) бандига асосан расмий даромад манбаларига эга бўлмаган ва охирги олти ой мобайнида иш излаб меҳнат органларига мурожаат қилмаган ҳамда меҳнат органларида ҳисобда турмаган, ўзини ўзи банд қилган шахслар рўйхатига киритилмаган ёки ҳақ тўланадиган жамоат ишлари иштирокчиси ҳисобланмаган меҳнатга лаёқатли оила аъзоси мавжуд бўлганда нафақа тайинлаш рад этилади.\nНизомнинг 20-банди в) кичик бандига асоосан ариза берувчи ёки унинг оила аъзоларида қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ўз номига расмийлаштирилган ёки бош ишончномага асосан қуйидагилар мавжуд бўлганда: ишлаб чиқарилган муддати 7 йилдан ошмаган, техник ҳолати соз бўлган енгил автотранспорт воситаси бўлганда ариза рад этилади. Опангизни автомобили янги бўлмаганлиги сабабли мулкий даромад ҳисобланмайди.\nАризачининг якка тартибда уй-жой қуриш учун ажратилган ер майдонида томорқа майдонини ҳисоблашда Ўзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлигининг ахборот тизимидан электрон ахборот алмашинуви орқали олинган маълумотлар асосида 4 сотихгача бўлган томорқа ер ёки деҳқон хўжалиги майдонида оиланинг меҳнатга лаёқатли ишсиз битта аъзоси ҳамда кейинги ҳар бир 4 сотихгача майдон учун қўшимча биттадан оиланинг ишсиз аъзоси томорқа ер ёки деҳқон хўжалигини юритиш билан банд бўлган деб ҳисобланади. Шу сабабли опангизнинг аризаси оила азолари томорқа ер майдонида банд бўлганлиги учун ишсиз мақоми билан рад этилмаган.\n- Бир нафар фарзандимиз бор, 3 ёшга тўлмаган, турмуш ўртоғим чет давлатда, ҳозирда маблағ юбормаяпти, менга болалар нафақаси чиқариб беринг?\n- Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 21 октябрдаги 654-сонли қарори 1-иловаси билан тасдиқланган Кам таъминланган оилаларга "Ижтимоий ҳимоя ягона реестри" ахборот тизими орқали аниқлаш, уларга кам таъминланган оилалар болалари учун нафақа ва моддий ёрдам тайинлаш ва тўлаш тартиби тўғрисидаги Низомга асосан, агар электрон ахборот алмашинуви орқали олинган маълумотларда чет элда ишлайдиган ёки чет элда тадбиркорлик ва бошқа фаолият турини амалга оширувчи оила аъзоларидан пул ўтказмалари миқдори аниқланмаса, у ҳолда оиланинг бир ойлик ўртача жами даромадини аниқлаш учун оиланинг чет элда ишлайдиган ёки чет элда тадбиркорлик ва бошқа фаолиятни амалга оширувчи оила аъзосига даромад аниқланаётган даврда меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг икки баравари миқдорига тенг бўлган бир ойлик ўртача норматив даромад миқдори қабул қилинади.\nЯъни бугунги кунда Ўзбекистон Республикасида меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори 822 000 сўм этиб белгиланган, демак икки баравари 822 000х2=1 644 000 сўм даромад ҳисобланади. Сизнинг оила аъзоларингиз сони 3 нафар бўлганлиги сабабли 3 га бўлсангиз, белгиланган мезондан (2022 йил январь ойидан белгиланган мезон, 498 557 сўм) ошиб кетганлиги сабабли сизга болалар нафақаси тайинланмайди.\n- Аукциондан деҳкончилик қилиш учун то-морқа ютиб олдим ва якка тартибдаги тадбиркор бўлиб давлат хизматлари марказидан рўйхатдан ўтдим. Якка тартибдаги тадбиркор бўлганим учун 1 млн. 644 минг сўм даромад ҳисобламоқда, шу тўғрими?\n- Тўғри. Чунки Низомнинг 24-бандига асосан Якка тартибдаги тадбиркорлик фаолиятидан олинган даромадни аниқлашда (якка тартибдаги фаолият маълум муддатга тўхтатилган давр бундан мустасно) даромад аниқланаётган даврда якка тартибдаги тадбиркорлар учун жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғининг қатъий белгиланган бир ойлик суммасининг ўн баравари миқдорига тенг бўлган, бироқ меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг икки бараваридан кам бўлмаган бир ойлик ўртача норматив даромад миқдори қабул қилинади.\n- Оилавий шароитимни бориб ўрганасизларми? Кам таъминланган оилалар фарзандларига нафақани маҳалла фуқаролар йиғини тайинлаб берадими ёки Пенсия жамғармасими? Оилавий шароити оғир бўлса ҳокимлик томонидан тайинлаб бериши мумкинми?\n- Йўқ, юқорида таъкидлаганимдек, болалар нафақаси ёки моддий ёрдамни маҳалла фуқаролар йиғини, Пенсия жамғармаси, шунингдек, туман хокимлиги ва бошқа ташкилот ҳам тайинлаб бермайди. Нафақалар инсон омили аралашувисиз "Ижтимоий ҳимоя ягона реестри" ахборот тизими орқали тайинланади ва аризангизда кўрсатилган телефон рақамингизга СМС тарзда тайинланган, рад этилган ёки кутиш рўйхатида деган мазмунда хабар боради. Рад этилиш сабаблари бўйича тўлиқ маълумот олишингиз учун Пенсия жамғармасига мурожаат қилишингиз мумкин.\n- Ўзини ўзи банд қилди дегани нафақа чиқади дегани эмас, бунда оила сони, оиланинг бош-қа даромадлари, оиланинг меҳнатга қобилиятли аъзолари, оиланинг мол-мулки ва бошқа даромадлари инобатга олинади. Агар мезонга тўғри келса нафақа тайинланади.\nМисол учун 3 ёшгача оилада 1 та фарзанди бор оиланинг меҳнатга қобилиятли битта аъзоси бўлса, бошқа даромадлари бўлмаса ва у ўзини ўзи банд қилса, ушбу оиланинг даромади ошиб кетади. Яъни меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорини икки баробари, 1 миллион 644 мингни оила сонига яъни 3 кишига бўлганда даромади 498 минг 557 сўмдан ошиб кетади ва нафақа та-йинлаш рад этилади.\nНизомга асосан ўзини ўзи банд қилган шахснинг бир ойлик даромади меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорини икки баробари миқдорида ҳисобланади. Меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори бугунги кунда 822 минг сўм бўлиб, демак ушбу шахснинг бир ойлик даромади 1 миллион 644 минг сўм деб ҳисобга олинади.


Қачонлардир Тошкент кўчаларида трамвайлар ҳаракатланган. Баъзан қишда, ташқарида қор ёки ёмғир ёғаётган маҳал трамвайга чиқиб бўш ўриндиққа ўтирардик ва доим такрорланиб турувчи «тук-тук, тук-тук...» товушидан уйқуга кетардик. Агар биз учун трамвайлар ўтмишда қолган бўлса, кўпчилик шаҳарларда ҳозирги кунда ҳам трамвайлардан жамоат транспорти сифатида фойдаланиб келинмоқда. Хўш, келинг машҳур трамвай йўналишларини бир эслаб ўтсак!\nКим машҳур қизил трамвайни билмайди дейсиз? Бугун у ўзининг дастлабки вазифасини бажармайди, бироқ Тақсим майдони ва Тюннел ерости фуникулёри станцияси орасида ҳаракатланади. Трамвай фақат сайёҳларга хизмат кўрсатади ва Nostalgic Tram деб аталади.\nСайёҳлар Португалия пойтахти бўйлаб тарихий № Е 28 трамвайида учишни ёқтиришади. Истанбуллик «ҳамкасбидан» фарқли ўлароқ, Лиссабон трамвайи ёрқин сариқ рангга бўялган. У Мартим Монишни Кампо-де-Оурике билан боғлайди ва сайёҳлар орасида шуҳрат қозонган Граса, Алфама, Байша ва Эштрела районларидан ўтади. Ушбу тиқирлайдиган ва ғижирлайдиган трамвайда сайёҳлар жон деб учишади. Айтишларича, у тор кўчаларга ўзгача зийнат беради ва шаҳарни тўлиқ томоша қилишга имкон яратади.\nАгар Англияни икки қаватли автобусларсиз тасаввур қила олмасак, Гонконг бу борада ўз йўлини танлашга қарор қилди ва икки қаватли трамвайларни ўйлаб топди! Биринчидан, бу энг арзон жамоат транспортларидан бири. Иккинчидан, деярли барча тарихий районларни қамраб олади. Учинчидан эса, трамвайнинг ўзи диққатга сазовор обидадек, унинг ичида кўплаб сайёҳлар суратга тушишади.\nПрагадаги 91-рақамли трамвай қизил рангда бўлиб, у ҳам тарихий ҳисобланади. Дам олиш кунлари у сайёҳларни Прага маркази бўйлаб айлантиради. Унинг бор-йўғи 2 вагони ва 45 та ўриндиғи мавжуд бўлиб, ундаги саёҳат пайтида Прага Гради қалъаси, Қироллик боғи ва Бельдевер, Малостран ва Вацлав майдонларини томоша қилиш имконияти бор.\nМодалар пойтахти, ривожланган ва замонавий шаҳарда ҳам қадимийлик муҳитини яратишга қарор қилишди ва 1920–1930 йилларда қурилган тарихий трамвайларни йўлга қўйишди. Трамвай салони ёғочли, дизайн ҳам замонавий эмас. Бироқ айнан шу жиҳати унга кўрк бағишлаб туради!\nБу ерда трамвайларни муҳим сайёҳлик аттракционига айлантиришди. У Санта-Тереза деб номланади, сабаби Риони шу номдаги қояли район билан боғлаб туради. Унинг маршрути тор кўчалар бўйлаб ўтади. Трамвай дизайни аслига мос. Сариқ рангга бўялган, дераза ва эшикларсиз трамвай ҳаяжонга солади ва йўловчиларни бир аср орқага қайтаради.\nБу трамвай тарихий эмас, балки отлидир. Ҳали рельслар яратилмаган пайтда Варшава бўйлаб омнибуслар – от кучи билан тортиладиган кўп ўриндиқли аравалар юрган. Бугун бундай омнибусларни тиклашди ва уларни отли трамвайлар деб аташади. Унда чиптачи бир вақтнинг ўзида экскурсия ўтказувчи ҳамдир, йўловчиларга эса аксарият ҳолларда мусиқачилар ҳамроҳлик қилишади!