Оскар Уайльд. Ҳайкал изтироби (ҳикоя) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Жаҳон насри онлайн антологиясиОскар Уайльд (1854-1900; Ирландия)Оскар Уайльд. Ҳайкал изтироби (ҳикоя)\nШаҳар марказида Бахтиёр Шаҳзода ҳайкали турарди. Ҳайкалнинг бутун танаси қимматбаҳо тошлардан ишланган. Ноёб дурдан ясалган кўзи худди тирик одамникидек чақнар, ял-ял ёнаётган қиличи эса соф олтиндан эди.\nУ одамларнинг ишонч ва умид тимсолига айланган эди. Яшашдан умидини буткул узган, тушкунликка тушган ҳар қандай одам унга нигоҳи тушгани ҳамон кўнгли бир қадар таскин топиб, ҳаётга ишончи ортарди.\nШиринлик тегмагани туфайли оймомога тикилганча хархаша қилиб ўтирган болакайга онаси: “Сен Бахтиёр Шаҳзоданинг қўлига сув ҳам қуёлмайсан. У ҳеч қачон, ҳеч нарса учун кўзёшини оқизмаган”, дерди.\nДарсдан қайтаётган мактаб ўқувчилари унинг ёнидан ўтаётиб:\n– Фариштага ўхшаркан-а! – дея ҳайкалга ҳайрат билан боқдилар.\nУларнинг бу гапидан ажабланган математика ўқитувчиси:\n– Қаердан биласиз? Тириклигида унга ҳеч қачон дуч келмагансиз-ку! – деди.\n– Тушимизда кўрганмиз уни, – дея жавоб қилди болалар.\nҲайрати ошган ўқитувчи чуқур ўйга толди.\nУнга каттаю кичик ҳамма ҳавас билан тикиларди. Ўзини гўё ашаддий санъат шайдосидай кўрсатишга уринаётган шаҳар ҳокими:\n– У нафақат ғуруримиз, балки чинакам санъат дурдонасидир, – деди. Атрофдагилар унинг санъатни яхши тушунмаслигини фаҳмласалар-да, оғзидан чиққанини маъқуллашарди.\nТунда шаҳар узра митти қалдирғоч учиб ўтди. Сафдошлари олти ҳафта бурун Мисрга учиб кетган, бироқ у денгиз ўсимликларидан кўнгил узолмай ортда қолганди. Денгиз узра пастлаб учаркан, сап-сариқ капалакка кўзи тушди ва беихтиёр унга мафтун бўлди. Бироз ўйноқлаб учгач, капалак билан суҳбатлашгани тўхтади. Баногоҳ соҳилда барқ уриб турган япроққа кўзи тушди-ю, капалакни тамоман унутиб, япроққа парвона бўлди. Япроқ ҳам унга гўё ҳурмат бажо келтириб таъзим қилаётгандек эди. Қалдирғоч уни айланиб учаверди, учаверди. Митти қанотчаларини қоқиб, питирлаб сувни тўлқинлантирар, оғзига сув олиб, япроқ пойига қуярди. Япроқ қушнинг жуфтига айланганди гўё. Қалдирғоч ўша ерда ёз охиригача қолиб кетди, аммо вақт ўтгани сайин тобора ёлғизлик гирдобига ғарқ бўлиб борарди. Япроқ ҳамон сассиз, қалдирғоч рашк ўтида азобланарди. Унинг ҳисларига япроқнинг бепарволиги аён бўлиб қолди. Сокин эсаётган майин шабада япроқни эркалатар, у эса бахтдан масрур рақс тушарди. Бундан қалдирғоч дарғазаб бўлди ва япроқдан ихлоси қайтди. Қалдирғоч ўзига-ўзи: “У саёҳат қилолмайди, парвозга ҳам ярамайди. Менинг эса саёҳат жону дилим, устига-устак, жаҳонгаштаман. Бўлғуси жуфтим ўзимга ўхшаса нур устига нур эди-я”, дея хаёлидан ўтказди ва япроқдан сўнгги бор:\n– Мен билан бирга кетасанми? – деб сўради.\nЯпроқ эса бош эгганича жим тураверди. Негаки, унинг танаси ўз жойига мустаҳкам ўрнашган, Худо уни шундай яратганди. Чинданам, улар ҳеч қандай жиҳатдан бир-бирига ўхшамасди. Шу боис бу муҳаббатда мантиқ йўқ эди. Чунки улар буткул бошқа-бошқа жинс бўлиб яралганди. Ниҳоят юрак-бағри тилка-пора қалдирғоч: “Алвидо!” деганича япроқни умрбод тарк этиб учиб кетди.\nУ кун бўйи учди ва тун қоронғисида улкан шаҳарга етиб келди. Узоқ ва машаққатли парвоздан сўнг ҳолдан тойган қалдирғоч: “Қаерга қўнсам экан, шаҳар аҳли менга у-бу нарса ҳозирлаб қўйгандир”, дея кўнглидан ўтказди. Кутилмаганда, баланд тепаликдаги улкан ҳайкалга кўзи тушди. Ўзига-ўзи: “Шу ерга қўнаман, бу ерда тоза ҳаво кўп бўлади, – деди. Шундай қилиб, у бахтиёр шаҳзода ҳайкалини танлади ва бироз тин олиш учун атрофга аланглади, – Ухлагани энг мақбул жой, – дея ўзига-ўзи пичирлади у ва мизғиб олгани жажжи бошини қанотлари остига қўйган ҳам эдики, қаердандир бир томчи сув томди. – Қизиқ, осмонда булут кўринмайди. Юлдузлар равшан порлаб туришига қарамай ёмғир ёғса-я, – ҳайрон бўлди у. – Денгиз япроғи ёмғирни севарди, бироқ бу ҳам унинг худбинлигидан эди. – Кейин яна бир томчи тушди. – Бу қандай ҳайкал бўлди-я, ёмғирдан паналашгаям ярамаса, ҳойнаҳой, яхшигина бир мўри топмасам бўлмайди чоғи, – деб энди учишга чоғланиб турган эди, учинчи томчи келиб тушди. – Нималар бўляпти ўзи?” – у кўраётганига ишонолмасди.\nБахтиёр Шаҳзоданинг мунгли кўзи қайғуга тўлган. Аламли ёшлари яноқларидан оқиб турарди. Ой шуъласида унинг нурли юзи шу қадар гўзал эдики…\n– Кимсан? – сўради қалдирғоч.\n– Мен Бахтиёр Шаҳзодаман, – жавоб берди у.\n– У ҳолда нега йиғлаяпсан? Ҳамма ёқни оби дийданг билан шалоббо қилиб юбординг-ку!\n– Тириклигимда, юрак кўксимда уриб турганда, кўз ёши нималигини билмасдим, – давом этди ҳайкал, – Санс-Сауси қасрида ғам-андуҳсиз яшардим. Кунни дўстларим билан боғда, тунни эса ҳашаматли қасримда жононлар билан рақс тушиб ўтказардим. Боғ атрофидаги улкан девор ортида нималар бўлаётганига қизиқмасдим ҳам. Ҳаётим беташвиш ва бетакрор ўтарди. Аъёнларим мени Бахтиёр Шаҳзода деб атарди. Роҳат-фароғат бахт саналса, чинданам саодатманд эдим. Шу аснода яшадим-у, шу зайлда вафот этдим. Қисқагина умрим фақат ўйин-кулгидан иборат бўлди. Вафотимдан сўнг шарафимга мана шу улуғвор ҳайкални қўйишди. Бугун баланд девор ортида нималар бўлаётганини равшан кўряпман, аммо начора, қўлимдан ҳеч нарса келмайди, мен энди бор-йўғи тош қотган бир ҳайкалман, холос. Жафокашу меҳнаткаш халқим бошидан ўтказаётган қийинчилигу заҳматини кўриб, ўзимдан нафратланяпман. Тош қалбим эриб ларзага келмоқда, тириклигимда ёш кўрмаган кўзларим, энди зор-зор йиғламоқда.\nҚалдирғоч ўйга чўмиб қолди: “Наҳотки соф олтиндан ясалган жонсиз ҳайкал одамларга ачинса-я! Наҳот унинг қалби ҳамон тирик”. Тўсатдан унинг хаёлини ҳайкалнинг маҳзун ноласи бузди.\n– Жин кўчада ғоят камбағал бир хонадон бор, – давом этди у: – Ланг очиқ деразадан мунг чекиб ўтирган бир аёлни кўряпман. Юзи ҳорғин ва маъюс. Тикувчи-да шўрлик, қаварган қўлларига игна киравериб, илма-тешик бўлиб кетган. Ҳозир у қироллик саройи хонимларига тунги базм учун кўйлак тикяпти. Хонанинг бир бурчида эса ўспирин ўғли тўшакка михланиб ётибди. Иситмалаётган болакай онасидан апельсин шарбати сўраб инграяпти. Онаизорда эса дарё сувидан бўлак ҳеч вақо йўқ. Бечора болакай эса тинмай йиғлайди. Қалдирғоч, қалдирғочгинам, қиличимдаги тошларни юлиб унга ҳадя қилмайсанми? Менинг оёқларим устунларга маҳкам боғланган. Юролмайман барибир, жойимдан жилолмайман.\nҲайкалнинг юракни жунбишга солувчи гапларидан эсанкираган қалдирғоч:\n– Мисрга кетишим керак, биродарларим аллақачон Нил дарёсидан учиб ўтди. Ҳадемай улар буюк фиръавн қабри устига қўнади, – деди.\nҲайкал нола қила бошлади:\n– Қалдирғоч, қалдирғочгинам, бир кеча минг кеча эмас, хабарчим бўлолмайсанми? Норасида бола жуда чанқаган, онаизор эса кучдан қолиб, ғамга ботган.\n– Тўғриси, болаларни жиним суймайди, – давом этди қалдирғоч: – Ўтган йили ёзда, дарё бўйлаб учиб юрганимда, тарбиясиз болалар менга тинмай тош отди. Шунга қарамай, улар мени тошбўрон қилолмаган. Чунки биз қалдирғочлар бу борада устаси фарангмиз. Отилган тошларига чап берганман. Шундай бўлса-да, бу шумтакалардан нафратланишимга етарлича асос, деб ўйлайман.\nҚалдирғочнинг жавобидан Бахтиёр Шаҳзода ғамга ботди. Буни кўрган қалдирғоч:\n– Бу ерлар менга совуқлик қилади, лекин илтимосингни ерда қолдирмайман, – деди.\nШундай қилиб, қалдирғоч Шаҳзоданинг қиличидаги тошларни тумшуғи билан чўқилаб олиб, шаҳар узра учиб кетди. У ибодатхоналар устидан ўтиб, серҳашам қаср устига етганда раққосларнинг дилларга сурур берувчи қувноқ кулгисини эшитди. Бир гўзал қиз дераза олдида йигит билан суҳбатлашарди.\n– Умид қиламанки, кечки базмга қадар оқшом кўйлагим тайёр бўлади, бироқ анови тикувчи аёл роса дангаса-да, – дерди у ўз жуфтига.\nҚушча парвоз қилишда давом этди. У бепоён денгиз узра учаркан, бир тўда қайиқчиларга кўзи тушди. Улар ўз қайиғига тунда сузиш осон бўлиши учун махсус ёритгичлар ўрнатарди. Сўнг қалдирғоч яҳудийлар яшайдиган овулдан ўтди. Улар ниманидир бир-бири билан тортишиб савдолашарди. Ниҳоят Бахтиёр Шаҳзода айтган ўша ночор аёл уйига ҳам етиб борди. Аввалига она-болани зимдан кузатди. Болакай ҳануз беҳуш, иситмалаб ётар, онаизор эса ҳолдан тойиб ухлаб қолганди. Қушча дарчадан ичкарига оҳиста учиб кирди ва стол устида турган ангишвона ёнига тумшуғидаги қимматбаҳо тошни қўйди. Сўнг болакайнинг пешонаси узра жажжи қанотларини секин силкитди. Бемор майин шабададан ором олиб, ширин уйқуга кетди. Қалдирғоч Бахтиёр Шаҳзода ҳузурига қайтиб, кўрган-кечирганини бирма-бир айтиб берди. Қалдирғоч ҳайкалга:\n– Қаҳратон эшик қоққанига қарамай совқотмаяпман, – деди.\n– Чунки сен эзгу иш қилдинг, – деб жавоб қилди Бахтиёр Шаҳзода.\nЧарчаб қолган қалдирғоч беихтиёр уйқуга кетди. Тонг отгач, у тунда Мисрга учгани тараддудлана бошлади. Шаҳзода эса яна фарёд чекди:\n– Қалдирғоч, қалдирғочгинам, мен билан яна бир кеча қололмайсанми?\n– Мисрга учмасам бўлмайди. Эртага биродарларим иккинчи дарёдан ҳам учиб ўтади, – жавоб қилди қалдирғоч.\n– Қалдирғоч, қалдирғочгинам, – давом этди Шаҳзода, – Шаҳар чеккасидаги кўримсиз кулбада, бир кишини кўряпман. Иш столида қоғозларга кўмилиб ўтирибди. Сочи тўзиган, ҳорғин ва ўйчан кўзлари атрофга умид билан боқади. У ниманидир ёзиб тугатишга ҳаракат қиляпти, аммо қаҳратондан қалтираб қалам тебратгани мадори қолмаган. Очлигу совуқ тинкасини қуритган.\n– Майли, сен билан яна бир кеча қолишга розиман. Қимматбаҳо тошингдан унга ҳам олиб бориб берайми? – сўради қалдирғоч.\n– Афсус, менда бошқа ундай тош йўқ, бору йўғим кўзимда. Улар жуда қиммат жавоҳир. Минг йил бурун Ҳиндистондан келтирилган. Бирини чўқиб ол-у, ўша ижодкорга ҳадя қил. У уни заргарга сотиб, ўтину егулик харид қилади ва ўз ишини охирига етказади.\nЮрак-бағри эзилиб йиғлай бошлаган қалдирғоч:\n– Қадрли Шаҳзодам, мен бундай қилолмайман… Кўзларингни ўйиб ололмайман.\n– Қалдирғоч, қалдирғочгинам, илтимос, сўзимни ерда қолдирма, – ёлворди Шаҳзода.\nНоилож қолган қалдирғоч Шаҳзоданинг бир кўзини ўйиб, ёзувчи кулбаси томон учди. Ичкарига кириш қийин бўлмади. Чунки афтодаҳол кулба деразасининг ойналари ҳам йўқ эди.\nСовуқдан азоб чекаётган ёзувчи қават-қават кийимларига ўраниб, бошига қалин қалпоғини қўндириб олганидан қушчани пайқамади ҳам. Бироздан сўнг иш столига эринибгина қараган адиб ҳайратдан қотиб қолди. Қалашиб ётган қоғозлар устида ноёб дур турарди. Терисига сиғмай кетган ижодкор:\n– Бу қандай мўъжиза! Менга ҳам Худонинг атагани бор экан! Ниҳоят асаримни якунлайдиган бўлдим, – дея қичқириб юборди.\nАтрофга қоронғилик тушиб, ой самода сузаётган бир маҳал қалдирғоч яна Шаҳзода ҳузурига йўл олди.\n– Энди видолашишга тўғри келади, – деди қалдирғоч.\n– Қалдирғоч, қалдирғочгинам, менга бир кеча ҳамроҳлик қил, – ёлворди Бахтиёр Шаҳзода.\n– Қаҳратон ҳам келди, – давом этди қалдирғоч, – Ҳадемай қор ёғади. Мисрда эса қуёш чарақламоқда. Ҳамроҳларим ин қуриш билан банд. Оппоқ кабутарлар уларни қизиқиш билан кузатиб, мусиқий оҳангда куйлаяпти. Қадрли Шаҳзодам, сени тарк этиш вақти-соати етди. Бироқ сени ҳеч қачон унутмайман, унутолмайман. Кейинги йил баҳорда биз албатта кўришамиз. Ўшанда сенга дунёдаги энг гўзал тошларни совға қиламан.\n– Шаҳарнинг жанубий қисмида маъсума бир қизалоқ бор, – давом этди Шаҳзода. – Жоҳил ўгай отаси қизалоққа доим ёмонликни раво кўради. Ундан ҳар куни пул топиб келишни талаб қилади. Қизча эса ҳали жуда кичкина, оёғида этиги, бошида қалпоғи ҳам йўқ. Агар у ўгай отасига пул олиб бориб бермаса, муттаҳам қизалоқни калтаклаб жазолайди. Илтимос, иккинчи кўзимни ҳам юлиб ол ва уни қизалоққа обориб бер. Токи унга ўгай отаси зулм қилмасин.\n– Яна бир кеча қолишга розиман, аммо иккинчи кўзингни ўйиб ололмайман. Мабодо шундай қилсам, буткул сўқир бўлиб қоласан, – деди қалдирғоч.\n– Қалдирғоч, қалдирғочгинам, илтимосимни ерда қолдирма, – деди Шаҳзода.\nШундай қилиб, қалдирғоч Шаҳзоданинг иккинчи кўзини ҳам ўйиб, йўлга отланди. У ноёб дурни кўзлари мўлтираб турган қизалоқнинг жажжи кафтига қўйди. Бундан ҳайратга тушган қизча:\n– Қандай мўъжиза! – деганча ўзида йўқ хурсанд бўлиб, уйи томон чопқиллаб кетди.\nҚалдирғоч Шаҳзода ҳузурига қайтди.\n– Энди сен басирсан. Сен билан умрбод бирга қолишга қарор қилдим, – деди.\n– Йўқ, жажжи ошнам, Мисрга парвоз қилиш вақт-соати етди, – деди.\n– Йўқ, Бахтиёр Шаҳзодам, ёнингда умрбод бирга қоламан, – дея Шаҳзоданинг оёқлари орасида ухлаб қолди қалдирғоч.\nШу тариқа бу қаҳратонда ҳайкалу қалдирғоч ўртасида самимий дўстлик куртак ёзди. Бунда на манфаат ва на ғараз бор эди. Уларнинг пок виждони ва бир-бирига садоқати илиқ муҳаббатни пайдо қилганди. Иккиси борган сари бир-бирига боғланиб, янада яқин бўлиб борар, кечинмаларини ҳикоя қилиб дардлашарди. Айниқса, қалдирғоч ҳамсуҳбатига бир-биридан қизиғу қувноқ ҳикоялар айтиб беришдан эринмасди.\nКунлардан бир кун:\n– Азизим қалдирғоч, менга ажойиб кўнгилочар ҳикояларингни айтиб кўнглимни хушнуд этдинг! Лекин мени бундан-да бахтли қиладигани – одамларнинг қувончини кўриш, уларнинг дардига шерик бўлишдир. Қалдирғочгинам, шаҳрим узра парвоз қил ва кўрган-кечирганларингни менга айтиб бер, – деди.\nҚалдирғоч улкан шаҳар узра парвоз қиларкан, бойлар олтину зарларга кўмилиб, айш-ишрат билан бандлигини, ночору камбағаллар эса бир бурда нонга зорлигини пайқади. У парвоз қилишда давом этди ва очликдан ранг-рўйи сарғайган етим болалару совуқдан жунжикиб, бир-бирининг пинжига тиқилган қизалоқларни кўриб юраги ларзага келди. У бутун бошли шаҳарни парвоз қилиб чиқди ва Шаҳзодага ҳаммасини афсусу надомат билан сўзлаб берди.\n– Танамга соф олтин суви югуртирилган. Олтинларни сидириб, бечораларга улаш, – деди Шаҳзода.\nҚалдирғоч ҳар куни Шаҳзода танасидан олтинларни тумшуғи билан сидириб, бева-бечораларга обориб берарди. Бу ҳол Бахтиёр Шаҳзоданинг танаси буткул кулранг тусга киргунича давом этди. Қанчадан-қанча бева-бечоралар, камбағал-қашшоқлар, етим-есирларнинг қозони қайнади, усти бут бўлди. Ниҳоят қор ёғди. Кўчалар музлаб, кумушдек товланди. Болалар кўчаларда чанғи учиб, қорбўрон ўйнаб ҳайқириб куларди.\nБечора қалдирғоч совуқдан аъзои бадани қалтираб азобланса ҳам, Шаҳзодани тарк этолмасди. Негаки, меҳрибон ва олижаноб Шаҳзодага бутун вужуди билан боғланганди. Афсус, бундай қаҳратонда қалдирғочнинг омон қолиши имконсиз эди. У Шаҳзода билан видолашув онлари яқинлашаётганини билар, ичидан нимадир узилгандай бўлар ва унсиз йиғларди. Парвоз қилгани мадори қолмаганди. Шунга қарамай бор кучини тўплаб, мажолсиз қанотларини зўрға қоқди-да, Шаҳзоданинг елкасига қўнди ва:\n– Алвидо, Шаҳзодам, алвидо! – деди.\n– Ниҳоят Мисрга кетишга қарор қилганингдан хурсандман, – деди Шаҳзода. – Мен билан узоқ қолдинг, кўнглимни қувончга тўлдирдинг! Парвозинг бехатар бўлсин, борақол, азизим!\n– Мисрга учмаяпман, – деди қалдирғоч, – ўлим водийсига кетяпман! Ўлим ҳам уйқудек гап! Уйқунинг акаси, шундай эмасми?\nҚалдирғоч Шаҳзоданинг лабларидан бўса олиб, унинг пойига йиқилди ва оҳиста жон берди.\nТонг саҳарлаб сайр қилиб юрган шаҳар ҳокими ва миршаб ҳайкал ёнидан ўтаётиб, бироз муддат тўхтаб қолди. Авваллари улар бу ҳайкалдан фахрланарди. Энди эса ундан жирканиб нафратланишди. Чунки у тароватини йўқотиб, хунук тошга айланганди.\n– Қадрдоним, бу Шаҳзода ҳайкали бунча хунук бўлмаса, – дея сўз бошлади шаҳар ҳокими.\nУнинг гапини маъқуллаб турган миршаб:\n– Тўғри айтасиз, ростдан ҳам жуда хунук бўлиб қолибди. Қиличидаги кўзни қамаштирадиган қимматбаҳо тошлар, кўзидаги ажойиб дурлар қани? Танасидаги олтин суви ҳам ўчиб кетибди. Бундан гадой ҳам яхшироқ, – деди миршаб. – Бунга нима дейсиз, жаноб, унинг оёқлари остида ўлик қуш ётибди. Ўлик қушларнинг жасади шаҳар ўртасига ташланмаслиги тўғрисида қонун ишлаб чиқаришимиз керак! Умуман олганда, кўримсиз ҳайкалнинг энди кераги йўқ, деб ўйлайман.\nХуллас, улар Бахтиёр Шаҳзода ҳайкалини қулатди ва уни майдалаб эритди. Миршаб эритилган метални нима қилиш кераклиги тўғрисида бош қотириб кенгаш чақирди.\n– Биз бошқа бир ҳайкал барпо қилишимиз керак, – дея сўз бошлади миршаб. – Ўйлайманки, бунга энг муносиб номзод менман!\nБу гаплардан шаҳар ҳокими ғижиниб қўйди:\n– Бекорларнинг бештасини айтибсан! Менга ҳайкал қурилади! – деди у.\n– Иккингиз ҳам тушингизни сувга айтинг! Менга атаб ҳайкал қурилиши керак! – дея даъво қилди бошқа мансабдор.\nЖанжал авжига минди. Эшитишимга қараганда, улар ҳануз жанжаллашаётган экан.\nҲайкални эритган хизматчи ажиб бир ҳолга дуч келди. Унинг барча қисмлари осонлик билан эриб кетганига қарамай кўкрак қисми эримасди.\n– Воажаб, бу қандай мўъжиза! – ажабланди хизматчи ва уни қалдирғоч ўлиги ётган жойга улоқтириб юборди.\nТангри фаришталаридан бирига: “Менга ердан энг азизу қимматбаҳо буюм келтиринг”, деб амр қилди.\nШунда фаришта унинг ҳузурига Бахтиёр Шаҳзода ҳайкалининг парчаланган юрагию қалдирғочнинг ўлик жасадини олиб борди.\n– Танлашда адашмабсан, – деди Яратган. – Бу жажжи қушча жаннатим боғида абадий сайраб, неъматларимдан баҳраманд бўлсин! Бу қалби пок ҳайкал эса олтиндан барпо қилинган шаҳримда абадий Бахтиёр Шаҳзодага айланиб қолсин!\n← Аввалги Аввалги Шерали Турдиев. Меросимизнинг бир саҳифаси (1989)\nКейинги → Кейинги: Аркадий Аверченко. Ўзим ҳақдаги биринчи латифа


Ўзбек ёшларига Интернетни чеклаш керакми?\n13 май 2021, Тошкент вақти: 18:12\nОдноклассники.ру ўзбекистонлик ёшлар энг кўп кирадиган сайтларидан бири ҳисобланади\nОзодликнинг Баҳс майдонида ўзбек ёшларининг Интернетдан фойдаланишини чеклаш тарафдорлари ва қаршилари баҳслашади.\nКейинги пайтларда Интернетнинг ўзбек ёшларига фойдаси ва зарари ҳақида бир-бирига қарама-қарши фикрлар билдирилмоқда.\nБир томондан Интернет ижтимоий тармоқлари ёшларнинг ўзаро мулоқот воситаси ва замонавий тараққиётнинг асосий омили сифатида кўрилса, иккинчи томондан Интернет ўзбек ёшларининг маънавий ҳаётига салбий таъсир қилаётгани айтилади.\nЯқинда Тошкент Ислом университетининг раҳбарияти ота-оналарни чақиртириб, “Одноклассники.ру” ижтимоий тармоғида талаба қизлар расмларини эълон қилаётгани ҳақида мажлис ўтказиб, қизларнинг Интернетга киришини чеклашни ота-оналардан сўраган. Мажлисда бу тўғрисида Ўзбекистон Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигидан йўриқнома ҳам келгани айтилган. Бу ҳақда университет талабалари Озодликка гапириб берган эди.\nЁшларнинг Интернетга киришини чеклашни истаётганлар бу чеклов заруратини ёшларнинг, айниқса, қизларнинг эротик ва порнографик мазмундаги сайтларга кираётгани уларнинг маънавий бузилишига сабаб бўлаётгани билан изоҳлашади.\nБугунги Баҳс майдони мавзуси ана шу ҳақда.\nЯъни ўзбек ёшларининг Интернетга киришини чеклаш керакми ёки йўқ?\nБаҳслашувчилар, асли фарғоналик, ҳозир Россияда меҳнат қилаётган 23 ёшли Ҳасанбой, уйланмаган. У Интернет ёшларнинг, айниқса, ёш қизларнинг тарбиясига салбий таъсир қилмоқда, деган фикрда.\nҲасанбойнинг оппоненти асли хоразмлик, ҳозир Россияда яшаётган 38 ёшли Бибиш. Икки фарзанднинг онаси. У Интернетнинг ёшлар учун фойдали томонлари жуда кўп деган фикрда.\nҲасанбой: Қизларимиз беҳаёлашиб кетяпти, Интернетга кириб бузилиб кетяпти. 90 процент қизлар Интернетга кириб одобсиз бўлиб кетяпти. Мен, албатта Интернетни чеклай ҳам олмайману, лекин ота-оналарга илтимос қилардимки, қизларини Интернет балосидан сал-пал бўлса ҳам чекласин. Мен ҳам бир кун келиб ўша яхши тарбия берган ота-онанинг қизини оларман, шунга айтяпман...\nБибиш: Интернетни чеклаб бўлмайди. Бу ҳозирги ёшлар учун сув ва ҳаводай зарур бўлиб қолди. Лекин мени ҳам болаларим Интернетга киради, дарс қилади, ахборотлар излайди. Буни чеклаб бўлмайди. Ундай қизлар бордир балки, бир-иккита, лекин ҳаммани ҳам ўшандай деб атаб бўлмайди....\nБаҳс майдони "Ўзбек қизларига Интернетни чеклаш керакми?"


19:42 05.10.2020 (Янгиланган 19:50 05.10.2020)\nТоғли Қорабоғдаги можаро ҳеч қачон тугамайди, деди Россия Либерал-демократик партия етакчиси Владимир Жириновский.\nТОШКЕНТ, 5 окт — Sputnik. Тоғли Қорабоғдаги можаро ҳеч қачон тугамайди, деб айтди Россия Либерал-демократик партия етакчиси Владимир Жириновский.\nУнинг сўзларига кўра, вазиятнинг кескинлашишига можаро иштирокчиларида қурол-яроғнинг кўплиги сабаб бўлган. Фақат тўлиқ демилитаризация (қуролсизлантириш) муаммони ҳал қилиши мумкин.\n"Закавказияда тўлиқ демилитаризацияни амалга ошириш керак. Бугун барча томонларнинг қўлида бўлган бундай қурол ҳажми билан Тоғли Қорабоғдаги можаро ҳеч қачон тугамайди", - деб ёзган Жириновский Telegram-каналида.\nЖириновский Тоғли Қорабоғдаги вазият ҳақида биринчи марта фикр билдираётгани йўқ. Бундан аввал фраксия раҳбари тан олинмаган республикани Россиянинг таркибига киритиш ва ҳудудга халқаро мақом беришни таклиф қилганди.


Шу ой бошида кучли зилзиладан жабр кўрган Покистонга қўшимча равишда яна 580 миллион доллар маблағ ажратилди.\nБМТ нинг бу қарори кеча Женева шаҳрида бўлиб ўтган навбатдаги йиғилишда қабул қилинди.\nАйни вақтда Покистонда 11 миллион одам ёрдамга муҳтож. Айниқса, яқинлашиб келаётган қиш олдидан бу одамлар учун ёрдам жуда зарур.\nЁдингизда бор, зилзила туфайли 54 мингга яқин одам нобуд бўлди, 75 мингга яқин одам жароҳатланди. Уч миллионга яқин одам эса бошпанасиз қолди.


Доғистон ҳукумати Тошкент даъвосини рад қилди\nАбдураҳмон-хожи Ас-Суғурий номидаги мадрасада болаларга ислом асосларидан сабоқ берилиши айтилмоқда.\n12 "жиҳодчи"нинг Доғистонда террорчиликдан сабоқ олгани ҳақидаги хабар Махачқалада жиддий эътироз уйғотмоқда.\nДоғистон Республикасининг Миллий сиёсат, диний ишлар ва ташқи алоқалар вазири Бекмурза Бекмурзаев 11 нафар ўзбекистонликнинг Доғистонда махсус диний-экстремистик тайёргарликдан ўтганини расман инкор этди ва мазкур хабар юзасидан расмий эътироз билдирди. “Дагестан” ахборот агентлигига кўра, Ўзбекистонда қўпорувчилик ва диний-экстремистик гуруҳ тузганликда айбланаётган шаҳрихонликлар Доғистоннинг расмий давлат ўқув даргоҳи бўлган “Аш -Шафия” университетида ўқиган, холос.\nДагестан агентлиги мухбирлари томонидан олиб борилган изланишлар натижасида Махачқала атрофи ва шаҳарнинг ўзида “Абдулла Суғорий” мадрасаси мавжудлиги аниқланмаган. Номи Тошкент расмийси тилга олган сўзга уйқаш Абдураҳмон-хожи Ас-Суғурий номидаги мадрасанинг эса¸ Махачқала шаҳрининг қоқ ўртасидаги биноларнинг иккинчи қаватида жойлашгани айтилмоқда.\nДагестан агентлиги мухбири Байрам Абдуллаев билан суҳбатда Ас-Суғорий диний мактаби раҳбари Абдулла ҳожи бу ҳатто мадраса ҳам эмас, балки дастлабки диний таълим берувчи мактаб эканлигини таъкидлаган.\n- Мен у ерга суҳбатлашгани келганимда, таҳсил олаётган ëш болаларга кўзим тушди. Мадраса ҳақиқатан шаҳарнинг ўртасида жойлашган. Абдулла ҳожи Доғистондаги деярли барча шайхлар каби¸ Нақшбандия тариқати тарафдорларидандир. Бу тариқатнинг террорчилик ёки экстремизмга мутлақо алоқаси йўқ, билсангиз агар. Бу ерда ёши катталарга сабоқ берилмас экан: Абдулла ҳожи мактаб болаларига намоз ва Қуръондан дарс бераяпти. Менинг фарзандларим ҳам худди шундай диний мактабда ҳафтасига бир неча бор икки соатдан сабоқ олиб келади, дейди Байрам Абдуллаев.\nБайрамнинг сўзларига кўра, Ас-Суғурий номидаги диний муассаса раҳбари Абдулла ҳожи унга “Мадрасада ҳеч қачон хорижликлар ишламаган ва хорижлик талабалар таҳсил олмаган, чунки бунинг учун оддий шароитлар ҳам йўқ”, деган.\nДиний мактаб раҳбари 1995 йилда ташкил топганидан буён ўқув даргоҳини намоз ўқишни ўрганган ва Қуръони Карим ҳақида умумий тасаввур ҳосил қилган битирувчилар чиққанини маълум қилган.\nДагестан ахборот агентлиги мухбири Байрам Абдуллаев¸ Ўзбекистон расмийлари террорчига чиқарган андижонликларнинг Тошкент даъво қилаëтган каби Доғистондаги террор марказлари эмас¸ балки давлат университетида таҳсил олганини айтади.\n- Айтилган 12 нафар йигит¸ ҳақиқатан¸ Махачқалада ўқиган, фақат МВД майдонидаги “Аш-Шафия” мадрасасида. Ўзбеклар мадрасада бор-йўғи 3-6 ойгина ислом асосларини ўрганган, ўқишни тўла битирмасдан кетиб қолишган. Билишимча уларни у ерда дарс бериш даражаси қониқтирмаган, дейди журналист Байрам Абдуллаев.\nДоғистонда диний таҳсил олган андижонлик йигитларнинг бу ерда террорчиликка ўргатилгани ҳақидаги хабарга муносабат билдирган Доғистон Мусулмонлар диний бошқармаси расмийси Магомед-Расул Омаров ўзбек хавфсизлик хизмати ходимларининг бу иддаоларини “провокация”, деб атаган эди.\n10 август куни Ўзбекистонда террорчиликка алоқадорликда айбланиб ҳисбга олинган 12 нафар андижонлик йигит Доғистонда махсус тайёргарлик ўтгани юзасидан Доғистон ҳукумати ҳам ўз расмий муносабатини билдирди.\nДоғистон Республикасининг Миллий сиёсат, диний ишлар ва ташқи алоқалар вазири Бекмурза Бекмурзаев РЕГНУМ агентлиги тарқатган хабарнинг ҳақиқатдан йироқ эканлиги юзасидан расмий баёнот тарқатди.\n“Биз Доғистон Республикаси ҳудудида кўрсатилган шахслар ҳеч қандай жиноятларни содир этмаганлигини таъкидлаймиз. Уларнинг бирор-бир жамоатчиликка қарши ҳатти-ҳаракат содир этгани кузатилмаган. Биз Доғистондаги диний таълимотни Ўзбекистонда аллақандай “Жиҳодчилар” гуруҳлари билан тенглаштирилишига қатъий норозилигимизни билдирамиз”, дейилади Доғистон Республикасининг Миллий сиёсат, диний ишлар ва ташқи алоқалар вазирлиги тарқатган расмий баёнотда.\nЖурналист Байрам Абдуллаев билан бўлган учрашув чоғида мазкур вазирлик раҳбари Бекмурза Бекмурзаев ўзбек хавфсизлик идораларининг бу каби баёнотлари Доғистон жамоатчилиги томонидан дезинформация сифатида қабул қилинганини таъкидлаган.\n“Афсуски бу Доғистонга қарши эълон қилинган ахборот уруши кўринишларидан бири. Биз буни жамоатчилик фикрини чалғитишга қаратилган ташвиқотчилик “уткаси” ўлароқ қабул қиламиз”, деган Доғистон Миллий сиёсат вазири.\nРЕГНУМ ахборот агентлиги Ўзбекистонинг ҳуқуқ-тартибот органларига таяниб, Ўзбекистонда “Жиҳодчилар” диний экстремистик гуруҳига мансуб 12 шахснинг қўлга олингани ва уларнинг Доғистондаги террорчилик марказларида махсус тайёргарликдан ўтиб келганини иддао қилди.\nНоми келтирилмаган Ўзбекистон хавфсизлик ходими агентликка гуруҳнинг фош қилинишида Шаҳрихонда Мирзажон Қодиров деган шахснинг қўлга олиниши ва унинг кўрсатмалари муҳим рол ўйнаганини билдирган.


17 октябр 2021, Тошкент вақти: 21:29\nРавшан Эрматов футбол майдонида.\nЎз ёрдамчилари Рафаэл Илёсов ва Абдуҳамидилло Расулов билан Қатардаги Осиё чемпионатида ҳакамлик қилаëтган Равшан Эрматов Озодлик билан суҳбатда Ўзбекистон миллий жамоасининг чоршанба куни "ўзбек халқига байрам совға қилишига" умид билдирди.\nОзодлик: Равшан ака, ассалому алейкум. Кайфиятларингиз қандай?\n- Ҳа, Худога шукур, ҳаммаси яхши. Кеча ўйинни ўтказиб олдик.\nОзодлик: Эрон ва Ироқ ўйинига ҳакамлик қилиш қандай ўтди?\n- Яхши ҳар доимгидек. Футбол қонун-қоидаларига асаосланган ҳолда ўтди.\nОзодлик: Футбол майдонида қандайдир босим сезилмадими? Эрон ва Ироқ давлатлари ўртасида сиёсий вазият йиллар давомида совуқ бўлиб келган-ку.\n- Энди биз политик эмасмиз, биз спортчимиз. Сиёсатни спортга аралаштирмаймиз. Спортнинг, футболнинг ўз қонун-қоидалари бор. Шунга асосланган ҳолда бошқараверамиз ўйинни. Сиёсат бошқа нарса, спорт бошқа нарса демоқчиман-да. Футболчиларни ўзида ҳам бир-бирига ғаразгўйликни сезганим йўқ. Жуда яхши, бир-бирини ҳурмат қилган холда футбол ўйнашди.\nОзодлик: Равшан ака, бугун Ўзбекистон терма командаси қувайтликлар билан билан футбол майдонига тушади. Ўзбекистонлик футболчиларнинг мана шу ўйиндаги имкониятларини қандай баҳолайсиз?\n- Ўзбекистон қанчалик яхши шаклланган жамоа эканлигини, яхши тажрибага эга эканлигини олдинги ўйинда кўрсатди. Мен ўйлайманки, худди ўша олдинги ўйиндаги ўйинни яна бир маротаба такрорлашади. Бугун яна бир марта халқимизга байрам совға қилишади, деган умиддаман\nОзодлик: Дейлик, Ўзбекистон бугун Қувайтни ютса, олдинда яна бир кучли рақиб Хитой жамоаси турибди. Хитой жамоасига Ўзбекистон жамоаси бас кела оладими?\n- Албатта. Агар Хитой жамоасини ўйинини кўрган бўлсангиз, биз бу ерда кўрдик, таҳлил қилдик. Хитой жамоасининг Ўзбекистон жамоасидан кучли тарафларини кўрганим йўқ. Худо хоҳласа, Хитой жамоаси билан бўлган ўйинда ҳам бизнинг жамоамиз яхши натижага эришишига ишончимиз комил, Худо хохласа.\nОзодлик: Сиз билан жаҳон чемпионатидан сўнг суҳбат қурган эдик. Орадан олти ойча вақт ўтди. Ҳаётингизда қандай ўзгаришлар бўлди?\n- Фаолиятимизда ўзгаришлар бўлгани йўқ. Ўша ишни қилаяпмиз, ўзимиз яхши кўрган иш билан шуғулланаяпмиз. Энди жаҳон чемпионатига чиқдик, деб бўшашиш йўқ. Нимага деганда, ўзингиз кўриб турибсиз, катта-катта мусобақалар олдимизда турибди. Ҳар битта мусобақада ҳар бир одам, ҳар бир футбол мухлиси биздан фақат юқори савиядаги ишни кутиб туради. Шунинг учун бизнинг бўшашишга ҳаққимиз йўқ. Интилишда, янада ҳам яхшироқ ҳакамлик қилиш бўйича машғулотлар олиб бораяпмиз. Энди ҳаётимга келсак, эшитдингизларми-йўқми, яқинда фарзандли бўлдим, ота бўлдим. Бу ҳам катта масъулият-да. Ота бўлиш, фарзандларни вояга етказиш, тарбия бериш, шунақа нарсаларни ҳам ҳозир ҳис қилаяпман. Мана шунақа ўзгаришлар бор. Исмларини Билол ва Ясмина, деб қўйдим.\nОзодлик: Табриклаймиз. Яна футболга кўчсак. Ўзбекистон финалга чиққани яхшими ёки сиз финал ўйинига ҳакамлик қилганингиз яхшими?\n- Футболда доим биринчи ўринда футболчилар туриши керак, ҳакамлар эмас. Ҳакамлар ўйинчиларга хизмат кўрсатадиган одамлар. Биз яхши сервис кўрсатишимиз керак. Бутун мухлислар биринчи ўринда жамоанинг ютишини хохлайди. Биз ҳам шундай - ватанимиз жамоасини финалда кўришни хоҳлаймиз. Нега деганда, Ўзбекистон футболни яхши кўрадиган мамлакат. Ўша куни Қатарни ютганидан кейин қанча мухлислар, қанча дўстларимиз хатлар ёзиб, телефонлашиб хурсанд қилди. Мана шундай хурсандчилик давом этса, бу фақат нур устига нур бўлади. Мен ўйлайманки, финал ўйинида Ўзбекистон миллий терма жамоамизни кўрсак, биз учун бу катта бахт.\nОзодлик: Раҳмат сизга, Равшан ака.\n- Сизларга ҳам соғлик-саломатлик тилайман


HARBIY PROKURATURA — Teletype\nОммавий сайёр қабуллар\nҲарбий прокуратура органлари томонидан ҳарбий хизматчилар ва уларнинг оила аъзолари ҳамда ҳарбий пенсионерлар муаммоларини ўрганиш ва ижобий ҳал қилиш мақсадида тизимли равишда оммавий сайёр қабуллар амалга ошириб келинмоқда.\nSeptember 15, 2020, 13:13\n"Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси куни" доирасида ўтказилган тадбирлар\nҚуролли Кучлар Академияси курсантлари ва муддатли ҳарбий хизматчилари билан ўтказилган тадбирда Республика Ҳарбий прокуратураси маҳкамаси ходимлари маъруза жараёнида\nҲафтанинг пайшанба - "Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси куни" доирасида Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий прокуратураси маҳкамаси ҳамда ҳудудий ҳарбий прокуратуралар ходимлари томонидан ҳарбий қисм ва муассасаларда тарғибот тадбирлари амалга оширилди.\nAugust 20, 2020, 15:54\nJuly 1, 2020, 04:17\nJune 19, 2020, 12:55\nКоронавирус пандемияси бутун жаҳонда режалаштирилган ишлар ва тадбирларга кескин ўзгартиришлар киритишга сабаб бўлди. Саломатлик ва хавфсизликни таъминлаш мақсадида қатъий эҳтиёт чоралари ва карантин тартиби жорий қилинди.\nJune 11, 2020, 17:11\nҚАТЪИЙ НАЗОРАТ ВА ҲАМЖИҲАТЛИК\nКуннинг иккинчи ярмида ҳарбий прокуратура ва Ёшлар иттифоқи вакиллари Тошкент шаҳар мудофаа ишлари бошқармаси йиғув пунктида бўлишиб, карантин шароитида амалга оширилаётган чақирув мавсумида муддатли ҳарбий хизматга бориш истагидаги номзодларни чақирув ва тиббий комиссия кўригидан ўтказиш жараёни санитария-гигиена қоидаларига риоя этилган ҳолда олиб борилаётгани билан бевосита танишишди.\nJune 6, 2020, 11:26\nШу кунларда каттаю кичикнинг хаёлини карантин ташвиши, коронавирус муаммоси банд қилган. Ҳаёт давом этаверади, чорасизликдан имкон топиб, фаолиятни давом эттириш лозим. Шу кунларда армияга сараланган ўғлонлар муддатли ҳарбий хизматга отланиш арафасида. Аммо уларни қандайдир саволлар қийнаётган бўлиши мумкин, таклифлари бордир?! Ҳозирги пандемия шароитида юзма-юз мулоқот қилиш хатарли, албатта. Шу боис Республика Ҳарбий прокуратураси ва Тошкент ҳарбий прокуратураси ходимлари Ўзбекистон Ёшлар иттифоқининг Тошкент шаҳар кенгаши ва Тошкент шаҳар мудофаа ишлари бошқармаси билан ҳамкорликда Ватан ҳимоясига отланган йигитлар билан видеомулоқот ўтказдилар.\nJune 6, 2020, 07:40\nҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАРНИНГ ИЖТИМОИЙ ҲИМОЯСИНИ ТАЪМИНЛАШ – УСТУВОР ВАЗИФА\nJune 4, 2020, 14:42


Натижада бугун фуқаролар йиғинлари 30 дан зиёд вазифаларни муваффақиятли бажариб, фуқаролик жамиятининг муҳим бўғини сифатида ўзини ҳар томонлама намоён қилаётир.\nТаъкидлаш жоизки, жорий йилнинг май — июнь ойларида бўлиб ўтадиган фуқаролар йиғинлари сайловида ҳар томонлама муносиб номзодларнинг сайланиши маҳалла институти мавқеини янада ошириш ва унинг ислоҳотлардаги иштирокини кенгайтиришга хизмат қилади. Зеро, ушбу сайловда 9764 нафар фуқаролар йиғини раиси ва уларнинг 99 мингдан зиёд маслаҳатчиси сайланиши режалаштирилган. Ушбу лавозимларга эл-юрт ўртасида обрў-эътибор қозонган ҳамда ишчан ва ташаббускор -фуқаролар сайланишини таъминлаш мақсадида Ўзбекистон Республикасининг “Фуқаролар йиғини раиси (оқсоқоли) ва унинг маслаҳатчилари сайлови тўғрисида”ги Қонуни асосида жойларда кенг кўламли тайёргарлик ишлари олиб борилмоқда.\nРеспублика бўйича 208 та кўмаклашувчи комиссия тузилган бўлиб, улар томонидан бўлажак сайлов ошкоралик, муқобиллик ва тенглик тамойиллари асосида ўтиши учун зарур чоралар -кўрилаяпти. Хусусан, ҳар бир фуқаролар йиғинида ишчи гуруҳлар тузилди.\nСоҳа қонунчилигига кўра, улар навбатдаги сайлов эълон қилингунга қадар фаолият юритади. Ишчи гуруҳлар томонидан фуқаролар йиғинлари сайловига тайёргарлик кўриш ва ўтказиш билан боғлиқ ташкилий тадбирларни амалга ошириш белгиланган. Шу боис ишчи гуруҳлар таркибига фуқаролар йиғини ҳамда тегишли ҳудудда жойлашган нодавлат нотижорат ташкилотлари ва бошқа ташкилотлар вакиллари, шунингдек, халқ депутатлари тегишли туман (шаҳар) Кенгашлари депутатлари киритилди.\nАйни пайтда фуқаролар йиғинларидаги ишчи гуруҳлар самарали фаолият кўрсатмоқда. Хусусан, улар ваколати доирасида тегишли ҳудуддаги фуқаролар ўртасида сайлов қонунчилиги талабларини тушунтириш, ҳовлилар ва кўчалардан фуқаролар йиғинидаги сайловда иштирок этадиган вакилларни сайлаш бўйича иш олиб бормоқдалар.\nМазкур йўналишдаги вазифалар қай даражада бажарилаётганлиги Олмазор туманининг “Жийдали” маҳалла фуқаролар йиғинидаги ишчи гуруҳ фаолияти мисолида ўрганилди. Ҳудудда 4200 нафар аҳоли истиқомат қилади, шундан 2300 нафари сайлаш ҳуқуқига эга фуқаролардир. Бу ерда 7 кишидан иборат ишчи гуруҳ тузилган.\nИшчи гуруҳ томонидан аҳоли ўртасида сайлов жараёни тўғрисида кенг тушунтириш ишлари олиб борилаяпти. Фуқароларни ушбу муҳим ижтимоий-сиёсий тадбирдан хабардор қилиш мақсадида кўп қаватли уйлар ва кўчалар бошида сайлов билан боғлиқ эълонлар осиб қўйилди. Шунингдек, ҳар бир хонадонга кириб, вакилларнинг номзодлари юзасидан одамларнинг фикри ўрганилди. Қолаверса, ҳудудда доимий яшайдиган фуқаролар орасидан аҳоли фикрини инобатга олган ҳолда, маслаҳатчилар номзодларини шакллантириш ишлари ҳам изчил давом эттирилаяпти.\nМаҳаллада раиснинг 9 нафар маслаҳатчиси сайланиши белгиланган. Ҳар бир ўринга муқобиллик асосида икки нафардан номзод кўрсатилмоқда. Раис маслаҳатчилари номзодини танлашда аҳоли фикри чуқур ўрганилиб, эл-юрт ўртасида обрў-эътибор қозонган ҳамда давлат ва нодавлат ташкилотлари ёки хўжалик фаолиятида иш тажрибасига эга фаолларга алоҳида урғу берилаётир. Шу билан бирга, уларнинг келгусида маҳалладаги жамоатчилик комиссияларига раҳбарлик қилишлари инобатга олинмоқда. Бу лавозимларга сайланган раис маслаҳатчилари келгусида 2,5 йил давомида фуқаролар йиғинидаги комиссиялар фаолиятини юритиш ҳамда маҳалла ҳаётидаги муҳим қарорларни қабул қилишда ҳиссаларини қўшадилар.\nШундан келиб чиқиб, раис маслаҳатчилари маҳалладаги ҳеч бир масалага бефарқ қарамайдиган масъулиятли ҳамда ташаббускор фуқаролардан сайланиши талаб этилади. Ана шунда фуқаролар йиғини ўз ваколатидаги 30 дан зиёд вазифаларни бажаришда изчил фаолият олиб боради. Айни чоғда маслаҳатчилар бошқарадиган комиссиялар фаолиятини самарали ташкил этиш орқали фуқаролар йиғинларида оилаларни мустаҳкамлаш, аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламини манзилли қўллаб-қувватлаш, хусусий тадбиркорлик ва оилавий бизнесни жадал ривожлантириш ҳамда ёшларнинг бўш вақтини мазмунли ташкил этишга эришилади.\nУмуман олганда, юртимиз бўйлаб маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ёрдамида ишчи гуруҳларнинг самарали фаолият кўрсатишлари учун зарур шарт-шароит ва қулайликлар яратишга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Жумладан, ишчи гуруҳлар хоналар, ҳуқуқий адабиётлар билан таъминланди. Бинобарин, сайловни демократик тамойиллар асосида ташкил этиш ҳамда ўтказиш, фуқаролар йиғинлари раислари ва уларнинг маслаҳатчилари лавозимларига муносиб фуқароларнинг сайланишини таъминлаш маҳалла институтининг нуфузини янада оширади.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Эъзоз умримизга умр қўшмоқда\tИстеъдодларни кашф этган ҳафталик »


Болаларнинг кесилган оёғи неча пул туради?\n06 июл 2022, Тошкент вақти: 00:06\nСаида Маълумотларга кўра, Сурхондарё вилоятининг Бойсун туманидаги 12-мактаб ўқувчилари орасида суяк сили касали кўпайиб боряпти. Мазкур касалликка чалинган баъзи ўқувчиларнинг оёқларини кесишга ҳам тўғри келган.\nТуманнинг Тўда қишлоғидаги бу мактаб 1993 йилда темир-бетондан ҳеч қандай лойиҳасиз бунёд этилган.\nҚишлоқ аҳлининг сўзларига қараганда, мактаб темир-бетондан қурилгани сабабли қишда совуқ, куз-баҳор ойларида ўта зах бўлади. Шу сабабли ўқувчилар орасида ўпка ва суяк силига чалиниш ҳолатлари кўпайиб боряпти.\n“Бир йилда бир-икки боланинг оёғи кесиляпти ёки операция қилиняпти. Ўтган ёзда Улуғбек Тўхтаевнинг, ундан олдин Амир Шоқуловнинг оёғи кесилганди”, - дейди шу қишлоқда яшовчи 6 фарзанднинг отаси.\nТўдаликларнинг таъкидлашича, фарзандлари соғлиғидан хавотирга тушган ота-оналар мавжуд муаммо бўйича, шунингдек, қишлоқда лойиҳа асосида бошқа мактаб қуриб бериш ҳақида бир неча марта туман ва вилоят ҳокимликларига мурожаат қилган. Лекин бу мурожаатлар самара бермаган.\n“Бизникига ўхшаш тоғли ҳудудда темир-бетондан мактаб қуриш мумкин эмас. Бу ҳақда Вазирлар Маҳкамасининг қарори ҳам бор. Аммо Вазирлар Маҳкамасига қилган аризамиз ҳам жавобсиз қоляпти”, - деди тўдаликлардан бири.\nСурхондарёлик инсон ҳуқуқлари ҳимоячиси Холида Шойимованинг билдиришича, 2004 йилда 2 декабрда мазкур мактаб авария ҳолатида экани, ундан фойдаланишни чеклаш лозимлиги ҳақида тегишли хулоса берилганига қарамай, орадан бир йил ўтиб, туман ҳокимлиги ва халқ таълими бўлими раҳбарлари мактабни капитал таъмирлаш ҳаракатига тушиб қолган. Жорий йил 12 январда мактабни таъмирлаш мумкинлиги ҳақида далолатнома ҳам тузилган. Бу иш учун 32 миллион сўм маблағ ажратилган.\n“Сурхонлойиҳа” ташкилоти бош архитектори Ҳакимовнинг билдиришича, ҳақиқатан ҳам мактаб нотўғри жойда қурилган. Мактаб пойдевори чўккан, деворларда ёриқлар пайдо бўлган. Шунинг учун ташкилот бу мактаб учун бошқа бино қуриш мақсадга мувофиқ бўлиши ҳақида тавсия берган.\nҲакимов мактабни таъмирлаш ҳақида ким далолатнома бергани тўғрисида ҳеч нарса дея олмаслигини билдирди.\nТуман ҳокимлиги ва халқ таълими бўлимидан эса, давомли мурожаатларга қарамай, бу борада бирорта маълумот олишнинг имкони бўлмади.


744 НАФАР СОЛИҚЧИ МАЛАКА ОШИРДИ – "Xazina" газетасининг онлайн саҳифаси\nМамлакатимиз солиқ тизимида амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар жараёнида малакали ва маҳоратли соҳа ходимларининг ўрни ниҳоятда муҳим аҳамият касб этади. Ўзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитаси ҳузуридаги Малака ошириш маркази ҳудудий филиалларини ташкил этишдан кўзланган асосий мақсад ҳам тизим ходимларининг маҳорат ва билимларини янада кенгайтиришдан, солиқ тўловчиларнинг солиқ маданиятини оширишдан иборат бўлди.\nМарказнинг Қашқадарё вилоят Ҳудудий филиали томонидан ходимларнинг малакасини ошириш ҳамда солиқ тўловчиларга солиқ соҳасида киритилаётган янгиликларни етказиб беришда самарали ишлар амалга оширилмоқда. Жумладан, айни кунгача марказ ташаббуси билан 51 маротаба ўқув-семинарлар ташкил этилиб, уларда жами 5 минг 96 нафар иштирокчи қамраб олинди. Шундан 744 нафари солиқ идораси ходимларидир.\n– Бугун солиқ тўловчиларда соҳага оид қатор саволлар кўпайган, – дейди марказнинг Қашқадарё вилояти ҳудудий филиали бўлими бошлиғи Раҳмонқул Эгамов. – Бу саволларга жавоб бериш учун солиқ ходимлари чуқур билимга эга бўлишлари шарт. Шу мақсадда гуруҳлар ташкил этилиб, малакали мутахассислар иштирокида ходимларимизнинг билим кўникмалари оширилмоқда.\nЎқув курсларида иштирокчилар учун видеоконференция орқали махсус дарслар ҳам ташкил этилмоқда.\nЎтказилган навбатдаги ўқув машғулотида қўшилган қиймат солиғини ҳисоблаш тартиби, жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи ҳақида маълумотлар берилди.\n– Марказнинг ташкил этилиши биз каби ёш солиқчилар учун айни муддао бўлди, – деди курс тингловчиси Беҳруз Кенжаев. – Фаолиятим давомида аҳоли томонидан солиқ янгиликлари юзасидан берилган саволларга жавоб беришга тўғри келади. Бу ерда ўтилаётган дарсларда иштирок этиб, соҳадаги билимларимни оширмоқдаман.


Фидойилик фурсати — Ishonch Gazetasi\nШу йил август ойида республикамиздаги барча мактабларда ота-оналар иштирокида сўровномалар ташкил қилиниб, уларнинг фикри ўрганилди. Ушбу сўровномада Яккабоғ тумани аҳолисининг 98,8 фоизи дарсларнинг анъанавий тарзда ўтилишини ёқлаб муносабат билдирди.\nАлбатта, кўпчиликнинг якдил фикри Халқ таълими вазирлиги мутасаддиларини ҳам беэътибор қолдирмади. Халқ таълими вазири Шерзод Шерматов Яккабоғ туманида бўлганида ўқитувчилар билан учрашди. Баъзи мактаблардаги шарт-шароитлар билан танишди.\n– Бугунги кунда туманимиздаги 102 та мактабнинг 16 тасида янги ўқув йили анъанавий ўқитиш усулида бошланди, – дейди туман халқ таълими бўлими бош методисти Муҳиддин Мирзаев. – Дастлаб 11 та мактабда синов тариқасида анъанавий ўқиш бошланган бўлса, 14 сентябрь санасида яна 6 та таълим муассасасида дарслар йўлга қўйилди.\nШу кунларда эса қолган мактабларда ўқишни бошлаш учун ҳамкор ташкилотларнинг хулосалари ҳамда туман кенгаши депутатларининг фикр билдиришларини кутяпмиз…\nЧекка қишлоқларда интернетнинг яхши ишламаслиги сабабли ўқитувчи ва ўқувчилар учун онлайн услубдаги сабоқ қийинчилик туғдирди.\nВазият билан яқиндан танишиш мақсадида Ғуржоб қишлоғида бўлиб, 37-мактабда тиббиёт ходимлари мактаб дарвозаси олдида ўқувчиларнинг иссиғини ўлчаб, ичкарига киргизишаётгани устидан чиқдик.\nМактаб педагоглари билан суҳбатда шу нарса аён бўлдики, таълим муассасасидаги 784 нафар ўқувчининг 50 нафари онлайн тарзда таълим олишни ёқлаган. Қолганлар эса белгиланган тартиб-қоидалар асосида анъанавий тарзда ўқишни бошлаган.\nБиз дарс жараёнлари билан ҳам танишдик. Ўқувчилар ниқоб тақишган. Ўзлари билан антисептик восита ҳамда қайнаган сув олиб келишганини ҳам кўрдик.\nТанаффус вақтида синфхоналарни шамоллатиш, ўқувчиларнинг қўлларини дамба-дам мактаб ҳовлисида жорий қилинган қўл ювгичларида совунлаб ювиши, юрганда оралиқ масофани сақлаш бўйича мунтазам назорат ва тушунтириш ишлари давом этаётганини кузатдик.\nҚаердаки бир ишга ҳамма жипслашиб ёндашса, кўзланган мақсадига албатта эришилади. Меҳнатнинг самараси эса кўрсаткичларда намоён бўлади.\nКўпчилик яккабоғлик ота-оналарнинг нега анъанавий дарс ўтиш жараёнини ёқлаб, муносабат билдиргани сабабини ҳам тушунгандек бўлдик. Чунки улар боласи сифатли билим олиши учун карантиннинг қатъий тартибига риоя қилишга рози…\n– Ўқитувчиларнинг пандемия даврида дарс ўтиши – бу шифокорларникидан кам бўлмаган жасорат, – дейди Таълим, фан ва маданият ходимлари касаба уюшмаси Яккабоғ тумани кенгаши раиси Алишер Хонназаров. – Улар нафақат ўз дарсини ўтиши, балки шогирдларининг юриш-туришини, карантин қоидаларига тўлиқ риоя этишини назорат ҳам қилиб боришади. Шуларни ҳисобга олиб, тумандаги таълим муассасаларига 2000 дона тиббий ниқоб, қўлқоплар ҳамда антисептик воситалар тарқатдик. Бунда бизга жойлардаги бошланғич ташкилотларимиз талабномалари асос вазифасини ўтади. Ижтимоий шерикликда гап кўп. Бизнинг ташаббусдан руҳланган туман халқ таълим бўлими ҳам таълим муассасаларига 736 та антисептик восита ҳамда 226 та ҳарорат ўлчайдиган «тепловизор» воситаси олиб берди…\nОСОН ЭМАС АСАЛ ЕМОҚ\nУСТОЗЛАР САБОҒИ – ИЛМ БУЛОҒИ


Бакиевнинг укаси Тожикистондами? - BBC News O'zbek\nБакиевнинг укаси Тожикистондами?\nImage caption Жаниш Бакиев, акаси ва жиянидан фарқли ўлароқ, ўзининг қаерда эканини ҳали ошкор қилгани йўқ.\nҚирғизистонлик сиёсатшунос Александр Князевнинг собиқ қирғиз президентининг укаси, президент хавфсизлик хизматининг раҳбари Жаниш Бакиев Тожикистонда собиқ дала қўмондони паноҳида яширингани борасидаги даъвосини собиқ тожик мухолифати фаоллари кескин рад этишган.\nУларга кўра, бундай хабарлар Тожикистонни ёмонотлиқ қилишга қаратилган кучлар томонидан ёйилган. Александр Князевнинг ўзи матбуот анжуманида айтган гаплари аниқ манбаларга асосланганини билдирган. Жаноб Князев матбуот анжуманида ҳозирда қидирувдаги Жаниш Бакиев Тожикстон ҳудудида, собиқ тожик мухолифати етакчиларидан бири Салимшо Муҳаббатов паноҳида эканини иддао қилган. Унинг Би-Би-Сига айтишича, ўз баёноти ишончли манбаларга асосланган. "Бундай маълумотлар бор. Лекин қоидага кўра, манбалар ошкор қилинмайди," - дейди у. Александр Князев Жаниш Бакиев гиёҳванд моддалар савдоси билан шуғулланганини даъво қилиб, ана шу савдо унга Тожикистонда бошпана топишга имкон яратганини айтади.\nЎтган ўн йил давомида у Тожикистондан Қирғизистонга ўтадиган наркотрафикнинг деярли 100 фоизини назорат қилди. Табиийки, алоқалар бор, бу бизнес билан боғлиқ алоқалар, шунинг орқасидан шахсий таниш-билишчилик алоқалари бўлган. Конкрет географик номлар ва исмларда янглишган бўлишим мумкин. Лекин, алоқалар мавжудлигига шубҳа йўқ," - деди Александр Князев.\nЖаноб Князев матбуот анжуманида Жаниш Бакиевни собиқ тожик мухолифати етакчиларидан бири бўлган Салимшо Муҳаббатов яширган, деб айтган.\nСобиқ тожик мухолифати фаолларидан бири, ҳозирда Тожикистон Ислом Уйғониш партияси раҳбарияти вакили Ҳикматулло Сайфуллозода Қирғизистон воқеаларининг Тожикистон билан боғлашга уриниш ҳоллари биринчи марта эмаслигини ва уларнинг бирортаси ҳам ўз исботини топмаганлигини айтди.\nСиёсатшунос Князевнинг даъвосига Тожикистон расмийлари ҳозирча муносабатларини расман билдиришгани йўқ.\nАввалроқ Қирғизистон хавфсизлик вазири ўринбосари Кубат Байбулов жангарилар орасида Тожикистон вакиллари бўлганлиги ҳақида баёнот берганди.\nБунга жавобан Тожикистон миллий хавфсизлик қўмитаси раиси Ҳайриддин Абдураҳимов "тожик жангарисини топиб беришсин, топиб беришмаса расман кечирим сўрашсин" дея жавоб берганди\nБундан ташқари, Қирғизистон расмий доиралари Ўш воқеаларига собиқ тожик мухолифати вакили Мулло Абдулло алоқадор, деган хабарлар ҳам тарқатишганди. Тожикистонлик баъзи сиёсатшунослар Қирғизистон ҳукумати ўзининг хатолари учун ташқаридан айбдорларни излаяпти, деб ҳисоблашади.\nБизнинг смс рақамимиз: +447786201124


15:10 / 23.03.2018 2500 pdf Ўқиш режими + -\nБу дунё ўткинчидир. Қачондир бу ердан сафар қилишимиз аниқ. Бир шаҳардан яқин кунда кетишини билган киши сафар анжомларини тайёрлайди, ўзи билан сафар озуқасини олади. Худди шунингдек, тез кунда дунёдан охират томон сафар қилишини, ўлим фариштасига дуч келишини билган киши ўзи билан озуқасини олиши, ҳар доим ўлим учун тайёр туриши керак. Шунда кутилмаганда Азроил ўлимдан хабар бериб, жон олгани келиб қолса, «Нега сафар озуқасини тайёрламадим» деб надомат чекиб қолмайди. Фаридуддин Аттор раҳимаҳуллоҳ айтади:\nБа ғафлат мегузорий зиндагоний,\nДариғо гар чунин ғофил бимоний.\nУмринг ўтар ғафлат билан, ҳолинг-ку танг,\nАгар шундай ғофил қолсанг, сенга аттанг!\nНасрий маъноси: Ҳаётингни ғафлат билан ўтказяпсан. Агар шундай ғофиллигингча қолсанг, сенга афсуслар бўлсин.\nБунга қуйидагича мисол келтирамиз. Айтайлик, ниҳоятда яхши ҳолатда, ҳар жиҳатдан хотиржамликда яшаб турган бир кишида қандайдир бир сабаб билан «Фалончи кутилмаганда келиб, мени кишанлаб, бир хонага қамаб қўйиб, қаттиқ азобласа, нима қиламан?» деган ташвиш пайдо бўлди. Бундай ташвишда турган одам лаззат ва маишатдан юз буради. Қўрққан одами келиб, кулфат етказмаслиги учун тайёргарлик кўради. Одамлар олдига бориб, илтимослар билан нажот сўраб, улар орасидан ўзига шафоатчи излайди. Худди шунга ўхшаб, ўлим фариштаси қўрқинчли суратда кутилмаганда келиб қолмасидан олдин, ҳар бир одам ўз ҳолига назар солиши, ҳар вақт ўлимга тайёр бўлиши, умрини Хожасига итоат этиш учун сарфлаши лозим. Азроил бошингга келиб турганда ҳамма шон-шавкатинг эсдан чиқиб кетади. Кейин минг азоб-уқубат билан жонинг тортиб олиниб, қоронғи қабрга қўйиласан. Қабрда ёлғиз ётганингда у ерда ҳам фаришталар намоён бўлади. Ҳар тарафдан турли азоблар қуршаб олади. Кишига на бир ҳимоячи, на бир дўст топилади. Бир ёқдан ер эзса, бошқа ёқдан ваҳшат ёпирилиб келади. Бир томонда чаён билан илон чақишга тайёр турса, иккинчи томонда фаришталар гурзи ушлаб туради.\n5. Қаерда бўлсанг ҳам, Аллоҳни кўп зикр қил, шунда гуноҳлардан сақланасан.\nАллоҳ таолонинг зикри қалъага ўхшайди. Инсон ўз душманларидан қалъа туфайли ҳимоялангани каби, гуноҳлардан Аллоҳ таолонинг зикри билан сақланади (Изоҳ тугади).\nНасиҳат. Ҳужжатул ислом Абу Ҳомид Ғаззолий раҳматуллоҳи алайҳ шундай дейди: «Саҳобийлар бир-бирларини табассум билан қаршилар, йўқликларида ғийбат қилмасдилар, буни энг фазилатли амал деб, аксини эса мунофиқларнинг одати деб билар эдилар».\nСаҳобийлар йўлидан юрган киши жаннатга ҳақдор бўлади. Бу муборак йўлдан юз ўгирган киши эса дўзах йўлини танлаган бўлади.\nҲикоя. Бир куни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг замонларида бадбўй шамол эсди. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Бу шамол мунофиқлар баъзи мусулмонларни ғийбат қилгани сабабидандир», дедилар.\nЭслатма. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам замонларида ғийбат жуда кам содир бўлгани учун унинг бадбўй ҳиди одамларга ҳам билинар эди. Бу замонларда эса хосу омм, жоҳилу олим, фозилу золим эртаю кеч одамларнинг гўштини еб, айбларини очаверганидан, унинг нажосатлиги ва сассиқ ҳиди уларга сезилмаяпти. Бу худди ахлат тозаловчи киши бадбўй ҳидларни билмаганига ўхшайди. Зеро, унинг кундалик касби ўша. Бадбўй маконда яшаган киши ҳам одат бўлиб қолгани сабабли сассиқ ҳидни сезмайди. Шунинг учун ҳозирги замонда олимга ҳам, жоҳилга ҳам ғийбатнинг бадбўйлиги билинмаяпти. Жоҳиллар бирор олимнинг ўйин-кулги қилганини кўрса ёки зино қилганини эшитса, уни фосиқ деб билишади ҳамда унга бўлган муҳаббатлари йўқолади. Ниҳоятда таажжубга тушиб, уни бадном қиладилар. Бироқ ҳамиша ғийбат қилаётган уламоларни билатуриб ҳеч ким уларни бадном қилмайди, бирор киши уларга танбеҳ бермайди.\nУламолар жоҳилларга ваъз-насиҳат қиладилар, намоз, ҳаж аҳкомларини ўргатадилар, зино, хамр ичиш, судхўрлик каби ишларнинг ёмонлигини гапирадилар, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг улар тўғрисида айтган ҳадисларини баён қиладилар, лекин ғийбатга тегишли масалалар ҳақида, унинг ҳаромлиги ҳақида индамайдилар. Бунинг икки сабаби бор. Биринчиси шуки, ғийбат уларнинг наздида унчалик катта гуноҳ эмас, ўзларининг ҳам доим ғийбат қилавериши шунга далолат қилади. Иккинчиси шуки, олим киши одамларга ғийбат қилмаслик тўғрисида насиҳат қилса ёки ғийбат қилувчиларни уялтирса, эшитувчилар унинг ўзини бадном қилиб: «Фалончи олим одамларга ғийбат қилмаслик тўғрисида насиҳат қилади, лекин ўзи масжидда одамларнинг айбини очиб, уларни ғийбат қилади-ку», дейишади. Ғийбат тўғрисида гапирмасликларининг сабаби шудир.\nҲикоя. Холид ибн Боб Рабаий раҳимаҳуллоҳ айтди: «Жомеъ масжидда ўтирсам, одамлар бир кишини ғийбат қилишди. Мен уларни қайтарган эдим, улар тийилишди. Бироз вақт бошқа гапга машғул бўлгач, яна ўша ғийбатга қайтишди. Бу гал мен ҳам улар билан ғийбатга шерик бўлдим. Ўша кечаси тушимда қўлида чўчқа гўшти солинган товоқ кўтариб олган бўйи узун, қора танли бир кишини кўрдим. У менга: «Буни егин», деди. Мен: «Чўчқа гўштини ейманми? Аллоҳга қасамки, мен буни емайман», дедим. Шунда у менга қаттиқ дўқ уриб, «Бундан ёмонроқ нарсани единг-ку», деди. Сўнг ҳалиги гўштни оғзимга мажбурлаб тиққанида уйқудан уйғониб кетдим. Аллоҳга қасамки, ўттиз ёки қирқ кунгача ҳар таомланганимда ўша гўштнинг таъми ва бадбўйлиги оғзимда билинаверди».\n «Танбеҳул ғофилийн»; бироз фарқли лафзлар билан «Шуъабул иймон»да 6287-рақам остида келган.\n15:07 / 23.03.2018 2387\n16:25 / 23.03.2018 3914\n5471 00:00 / 23.06.2018\n2150 18:41 / 12.05.2018\n2942 17:37 / 30.11.2017\n2548 17:09 / 14.10.2017


04 июл 2022, Тошкент вақти: 21:22\n"Сангзор текстил" МЧЖ биноси.\nЖорий йилнинг 17 март куни Ўзбекистон Бош вазирининг ўринбосари Шуҳрат Ғаниев фермерларни ўзларининг туманидаги кластердан бошқа кластер билан шартнома тузишини тақиқловчи баённомани имзолади.\nФермерларнинг айтишларича, Пахта-тўқимачилик кластерлари фаолиятини мувофиқлаштириш республика комиссиясининг йиғилишида эълон қилинган ушбу қарор фермерларнинг ўз вилоятидаги хоҳлаган кластерни танлаш ҳақидаги президент фармонига зид.\nФермерлар Ғаниевни президент фармонини саботаж қилишда айблашмоқда.\nАндижон вилоят, Бўстон туманидаги 11 нафар фермер “Сайёра фаввораси” МЧЖ кластер корхонаси пахтага Қишлоқ хўжалиги вазирлиги белгилаб берган энг минимал нархдан ҳам кам ҳақ тўлаганига норозилик билдириб, Балиқчи туманидаги “Скортон текстил” МЧЖ билан шартнома қилишга келишган эди.\nАммо фермерларнинг айтишларича, вилоят ва туман ҳокими уларни фақат “Сайёра фаввораси” кластери билан шартнома қилишга мажбурламоқда.\nБўстон тумани ҳокими Санобар Носирова, “Сайёра фаввораси” кластери фермерларга минимал нархдан кам ҳақ тўлаганини тасдиқлар экан, фермерларни бу кластерда қолдириш Шуҳрат Ғаниевнинг қарори асосида бўлаётганини айтди.\nШуҳрат Ғаниев ўтказган мажлис баённомаси\n“Сайёра фаввораси” кластери Бўстон туманидаги 108 фермернинг 2021 йилги пахтасини Қишлоқ хўжалиги вазирлиги белгилаган минимал нархдан паст нархда сотиб олди.\nФермерлар бунга қаттиқ норозилик билдиришган. Аммо уларни ҳеч ким эшитмаган, туман ҳокими ҳам, вилоят ҳокими ҳам кластернинг ноқонуний бу хатти-ҳаракатига баҳо бермаган.\nТумандаги 11 фермер Балиқчи туманида янги ташкил этилган “Скортон текстил” МЧЖ билан шартнома қилишга келишди. Бу кластер фермерларга пахтани бозорда шаклланган нарх асосида сотиб олишга ваъда берди.\nИсми сир қолишини сўраган бўстонлик фермернинг айтишича, вилоят ва туман ҳокими уларга бошқа кластер билан шартнома имзолашга тўсқинлик қилмоқда:\nУлар ҳам вилоят ҳокимининг ғазабидан чўчиб туришибди.\n“Фақат “Сайёра фаввораси” билан шартнома қиласизлар, бу вилоят ҳокимининг топшириғи деб, туман ҳокими Санобар Носирова айтмоқда. Биз шартнома қилишга келишган “Скортон текстил” вакиллари билан гаплашганимизда ҳам, улар афсус сизлар билан шартнома қилолмаймиз экан, вилоят ҳокими Бўстонга тегма деб айтган, деди. Улар ҳам вилоят ҳокимининг ғазабидан чўчиб туришибди. Бўлмаса улар ҳам жон деб бизлар билан ишлашга рози. Президентга ёзганимиз билан ундан жавоб келгунча бир ой ўтиб кетади. Экин-тикин вақти келди. Шунга бошимиз қотиб турибди”.\nФермернинг айтишича, “Сайёра фаввораси” билан уч йилги ҳамкорлик уларга фақат зарар келтирган:\nЮздан ортиқ фермерларнинг йўқотган пулини ҳисобласак миллардларга қараб кетяпти.\n“Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ўтган йили пахта харид нархининг энг минималини 7030 сўм деб эълон қилган эди. Бундан юқори тўлаш мумкин, аммо паст тўлаш мумкин эмас эди. Лекин кластер 6550 сўмдан ҳақ берди. Юздан ортиқ фермерларнинг йўқотган пулини ҳисобласак миллардларга қараб кетяпти. Шундай қилиб, фермерлар ҳақини уриб қолди. Кластер раҳбарлари ҳам фермерларга худди қулдай, қўпол муомала қилади. Босим ўтказиш, дўқ-пўписа билан ишлайди. Биз мустақил субъектмиз, бизга бунақа муомала , бунақа талончи кластер керак эмас”.\nРеспублика комиссияси йиғилиши қарори.\nХавфсизлик нуқтаи назаридан исми сир қолишини сўраган бошқа бўстонлик фермернинг айтишича, Ўзбекистон Бош вазири Шуҳрат Ғаниев президент қарорини ҳам назар-писанд қилмай, ҳамма фермерларни ўзларининг туманидаги кластерларга боғлаб қўйди:“\nҒаниевнинг бу баённомаси эса мутлақо президент фармонига зид.\nБош вазир ўринбосари республика комиссиясининг раиси бўлиб йиғилиш баёнини чиқариб қўйди. Бу баёнга кўра, ҳар бир тумандаги фермер бошқа тумандаги кластер билан шартнома қилолмайди. Биз ”Сайёра фаввораси”дан безиб, бошқа тумандаги кластер билан шартнома қилмоқчимиз. У кластер бошида хурсанд бўлиб, энди эса бизга вилоят ҳокими тақиқлаб қўйди, деб унамай турибди. Президентнинг ўтган йил ноябрда чиқарган фармонига кўра, биз вилоятимида исталган кластер билан шартнома қилишга ҳаққимиз бор. Бу фармон билан тасдиқланган. Ғаниевнинг бу қарори эса мутлақо президент фармонига зид. Аксига олиб, вилоят ва туман ҳокимликлари ҳам, қонун ҳимоячиси бўлган прокурорлар ҳам кластер томон. Агар коррупция аралашмаса бунақа иш бўлмас эди”.\nБош вазир ўринбосари Шуҳрат Ғаниев ўтказган йиғилиш баённомасидаги иловага кўра, ҳар бир тумандаги кластер номи, унга қанча ер бириктирилгани аниқ ёзиб қўйилган.\nҚарор иловасига кўра кластерларга ерлар биркитилиб бўлинган.\nИлованинг кириш қисмида эса фермер хўжаликлари билан фьючерс шартномаси асосида бириктирилган ер майдонлари, деб кўрсатилган.\nАммо бўстонлик 11 фермер ҳали “Сайёра фаввораси” билан шартнома имзоламаган бўлса-да, уларнинг ер майдонлари аллақачон кластерга бириктириб қўйгани кўрилади.\nЖиззах туманидаги 156 нафар фермер “Сангзор текстил” МЧЖ билан шартнома имзолашдан бош тортиб турган бўлса ҳам, 17900 гектар ер бу кластерга бириктирилгани қайд этилган.\n156 фермер "Мирзиёевларга қариндош" кластердан норози. Аммо танлаш ҳуқуқи йўқ\nФермерлар декабрь-январь ойларида вилоятидаги ўзи истаган фермер билан шартнома тузишни якунлаши ва шунга қараб кластер ташкилотларга кредит ажратилиши лозим эди.\nАфтидан, президентнинг фармони бу сафар ҳам бажарилмайди.\nАндижон вилоятида агросаноат комплексида ишлайдиган мулозимнинг айтишича, Шуҳрат Ғаниевнинг фермерларни кластерларни ихтиёрий танлаш ҳуқуқидан маҳрум қилаётгани президент фармонига нисбатан саботаждир:\nБу, фермерлардан мустақилликни яна тортиб олиш, яна эскича тузумга қайтиш.\n“Президент фармонига кўра, 2022 йил пахта ҳосили режаллаштирилаётган пайтда фермерлар ўз вилоятидаги исталган кластер билан тўғридан-тўғри фьючерс шартномаси қилиш ҳуқуқига эга. Лекин бунга қарамасдан Шуҳрат Ғаниев туманларга алоҳида-алоҳида қилиб фермерларни кластерларга бириктириб қўйди. Фермер аввалги кластердан жабр кўрганига қарамасдан яна ўша билан шартнома қилишга мажбурланяпти. Буни нима деб аташ мумкин? Бу, президентнинг қарорини саботаж қилишдан бошқа нарса эмас. Бу, фермерлардан мустақилликни яна тортиб олиш, яна эскича тузумга қайтиш. Яна ҳокимларнинг, прокурорларнинг аралашуви, яна тазйиқ, яна босим! Бу аҳволда юз йилда ҳам қишлоқ хўжалигида ўзгариш бўлмайди!”\nБўстон тумани ҳокими Санобар Носирова Озодлик билан суҳбатда фермерлар “Сайёра фаввораси” кластери билан шартнома қилиши белгиланганини тасдиқлади:\n“Бизнинг туманда “Сайёра фаввораси” МЧЖ республикда биринчи бўлиб пахтанинг пулини 6550 сўмдан фермерларга тўлаб берди. Ўртадаги фарқни ўзаро низолар келиб чиққан бўлса судга бериб ундириб олишяпти. Энди, республика бўйлаб биринчи пул тўлаган кластер турсаю, фермерлар бошқа кластерни танламоқчи бўлса, энди бу ёғини билмадим. Лекин, бизнинг тумандаги 5169 гектар шу кластер билан шартнома қилиш Бош вазир баённомаси билан белгиланган”.\nОзодликнинг, бу ҳолат президентнинг фармонига зид эмасми, деган саволига ҳоким:\n“Мен буни билмайман, у томонларини фермер билан кластер ўзаро ҳал қилаверади. Узр, мажлисга кириб кетяпман”, деб алоқани узиб қўйди.\nАндижон вилояти ҳокимлигининг ўзини таништирмаган мулозими, Озодликдан қўнғироқ қилаётганимизни эшитганидан сўнг алоқани узиб қўйди.\n“Озодликнинг “Сайёра фаввораси” МЧЖ раҳбарлари билан боғланиш ҳаракатлари натижа бермади.\nЎзбекистон Бош вазирининг аграр ва озиқ-овқат соҳаларини ривожлантириш масалалари бўйича ўринбосари Шуҳрат Ғаниев бундан аввал, 2021 йилнинг 17 ноябрида ўтказган селектор йиғилишида, республика ғаллакорлари олдига ҳар гектар ердан камида 80 центнердан буғдой етиштириш вазифасини қўйган эди.\nФермерлар Ўзбекистонда ғаллачилик соҳасида бозор механизмига ўтиш ҳақида президентнинг бир неча фармонлари чиқарилганига қарамай, бу ҳолатни яна ҳокимиятнинг фермерлар ишига аралашувчи сифатида баҳолаган эдилар.\nКластер фермерлардан биринчи навга қабул қилган пахтага паст нархда ҳақ тўлаяпти


Ислом тарихи: УМАР ИБН ХАТТОБ РОЗИЯЛЛОҲУ АНҲУ\n(халифалик даври: ҳижрий 13 йил 21 жумодул охирдан 23 йил 26 зулҳижжагача; милодий 634 йил 21 августдан 644 йил 2 ноябргача)\nУ кишининг тўлиқ исмлари Умар ибн Хаттоб ибн Нуфайл ибн Абдулъуззо ибн Риёҳ ибн Абдуллоҳ ибн Қурт ибн Разоҳ ибн Адий ибн Каъб ибн Луай Қураший Адавийдир. У киши ўзларининг саккизинчи боболарида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг насаблари ила туташадилар.\nУмар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу кучли ва шиддатли бўлганлари учун Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам у кишига Абу Ҳафс деган куня берганлар. Бу «шер, арслон» деган маънони англатади.\nШунингдек, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳуга яна «Форуқ», яъни «Ҳақ ила ботилни ажратувчи» деган лақабни ҳам берганлар.\nУмар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан ўн уч йил кейин туғилганлар.\nУ кишининг оталари – Хаттоб ибн Нуфайл.\nУмар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг оналари Ҳантама бинт Ҳошим ибн Муғийра Махзумия бўлиб, у киши Холид ибн Валид розияллоҳу анҳунинг амакиларининг қизлари бўлган.\nУмар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу ёшликларидан жасурлик, мардлик ва жоҳилият ҳаёти руҳида тарбия топган эдилар.\nУ киши жоҳилият даврида Қурайшнинг ашрофларидан ҳисобланиб, уларга элчилик вазифаси топширилган эди. Орада уруш чиқиб қолса, у киши элчилик қилар эдилар.\nУмар розияллоҳу анҳу новча, жуссадор, оппоқ, икки ёноқлари қизил одам бўлганлар.\nУмар розияллоҳу анҳунинг Исломга киришлари\nУмар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг Исломга киришлари қиссасини Ибн Саъд, Абу Яъло, Ҳоким ва Байҳақийлар Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар:\n«Бир куни Умар қиличини яланғочлаб чиқди. Унга йўлда Бану зуҳралик бир киши учраб қолди ва: «Қаерга кетяпсан, эй Умар?» деб сўради.\n«Муҳаммадни ўлдиргани кетяпман», деди Умар.\n«Муҳаммадни ўлдирсанг, Бану Ҳошим ва Бану Зуҳрадан қандай эмин бўласан?» деди ҳалиги одам.\n«Сен ҳам диндан чиққанга ўхшайсан?!» деди Умар.\n«Сенга ажиб бир ran айтайми? Куёвинг билан синглинг диндан чиқишди! Ҳа, сенинг динингдан чиқишди!» деди.\nУмар йўлидан қайтиб, иккисининг олдига борди. Уларнинг ҳузурида Хаббоб ибн Арат бор эди. У Умарнинг шарпасини сезиб, уйнинг ичига беркиниб олди. Умар кирди ва: «Бу шивир-шивир нима?!» деди.\nУлар Тоҳони қироат қилишаётган эди. Иккиси: «Ўзаро гапимиздан бошқа нарса йўқ», дейишди.\n«Эҳтимол, икковинг диндан чиққандирсанлар?!» деди. Шунда куёви унга: «Эй Умар, агар ҳақ сизнинг динингиздан бошқада бўлса...» дейиши билан Умар унга ташланиб, босиб олганча ура бошлади. Синглиси уни эридан нари қилиш учун келди. У синглисини ҳам уриб, юзини қонга белади. Ғазабланган сингил: «Агар ҳақ сизнинг динингиздан бошқада бўлса, мен «Ашҳаду аллаа илааҳа иллаллоҳу ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва росулуҳ» деб гувоҳлик бераман», деди. Шунда Умар: «Узингиздаги ёзилган нарсани менга беринглар. Ўқиб кўрай-чи», деди. У ўқишни биларди. Синглиси: «Сиз нопоксиз. Буни фақатгина покланганлар ушлайдилар. Туринг, ғусл қилиб келинг», деди.\nУ туриб ғусл қилиб келди. Сўнг ёзилган нарсани олди.\nУ Тоҳо сурасидан\n«Мен Ўзим Аллоҳдирман. Мендан ўзга илоҳ йўқ. Менга ибодат қил ва Мени зикр этиш учун намозни тўкис адо эт» (14-оят)гача ўқиди ва: «Мени Муҳаммаднинг олдига олиб боринглар», деди. Умарнинг гапини эшитиб, Хаббоб беркинган жойидан чиқди ва: «Эй Умар, хурсанд бўл. Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг пайшанба кечасидаги «Аллоҳим! Исломни Умар ибн Хаттоб ёки Амр ибн Ҳишом билан азиз қилгин», деб қилган дуолари сен хақингда қабул бўлишини орзу қиламан», деди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Сафонинг пастидаги ҳовлида эдилар. Умар ўша ҳовлига борди. Унинг эшиги олдида Ҳамза, Талҳа ва бошқалар турган эдилар.\nҲамза розияллоҳу анҳу: «Ана Умар. Агар Аллоҳ унга яхшиликни ирода қилган бўлса, мусулмон бўлади. Агар ундан бошқани ирода қилган бўлса, биз учун уни ўлдириш осон кечади», дедилар. 1\nПайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ичкарида эдилар. У зотга ваҳий нозил бўлаётган эди. (Сўнг) чиқиб, Умарнинг олдига келдилар. Унинг ёқасидан ва қиличбоғидан тортиб туриб: «Эй Умар! Аллоҳ сенга Валид ибн Муғийрага туширган ор ва азобни туширмагунча қайтмайсанми?!» дедилар. Умар: «Ашҳаду аллаа илааҳа иллаллоҳу ва ашҳаду аннака абдуллоҳи ва расулуҳ!» деди» («Тарихи хулафо»).\nУшбу ҳаяжонли лаҳзада ҳовлида турганлар бутун атрофни бошларига кўтариб, овозларининг борича «Аллоҳу акбар!» дея такбир айтдилар. Ҳазрати Умар: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз ҳақда эмасмизми?» дедилар.\nУ зот соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ҳақдамиз», дедилар.\n«Ундай бўлса, нимага беркинамиз?!» дедилар Умар.\nМусулмонлар биринчи марта икки саф бўлиб, очиқчасига Байтуллоҳ томон йўл олдилар. Бир сафни ҳазрати Ҳамза, иккинчисини ҳазрати Умар бошлаб борар эдилар.\nУлар масжидга кирдилар. Қурайшликлар бир Ҳамзага, бир Умарга қараб, ичларидан зил кетишарди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳуга «Форуқ» лақабини ўша куни бердилар.\nЎшанда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга пайғамбарлик келганининг олтинчи йили зулҳижжа ойи эди. Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг ёшлари ўттиз иккида эди. Бундан уч кун олдин Ҳамза розияллоҳу анҳу Исломга кирган эдилар.\nМадинага ҳижрат қилиш бошланди. Мусулмонлар бирин-кетин ҳижрат қила бошладилар.\nҲамма мушриклардан қўрқиб, яширинча ҳижрат қилди. Фақат бир киши, яъни Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳугина ошкора ҳижрат қилдилар. У киши ҳижрат қилишга қарор қилганларидан сўнг кийимларини кийиб, қуролларини тақиб, бемалол Байтуллохди етти марта айланиб, тавоф қилдилар. Мақоми Иброҳимда икки ракъат намоз ўқидилар. Сўнг: «Ким онасини азадор, хотинини тул, боласини етим қолдирмоқчи бўлса, менга манави водийнинг ортида учрашсин. Мен ҳижрат қилмоқчиман!» дедилар.\nҲеч ким чурқ эта олмади.\nУмар розияллоҳу анҳу Аллоҳ таолонинг Расули маслаҳат қиладиган, машварат сўрайдиган саҳобалардан эдилар. Баъзи вақтларда ҳазрати Умарнинг фикрларини қўллаб оятлар ҳам нозил бўлар эди. Масалан, Бадр урушидан кейин Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ўз саҳобаларига асирларни нима қилиш кераклиги тўғрисида маслаҳат қилдилар. Умар розияллоҳу анҳу уларнинг барчасини ўлдиришни маслаҳат бердилар, Абу Бакр розияллоҳу анҳу улардан фидя олиш кераклигини айтдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Абу Бакр розияллоҳу анҳунинг маслаҳатини олдилар. Шунда Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло ҳазрати Умар розияллоҳу анҳунинг фикрларини қўллаб, Анфол сурасидаги бир оятни нозил қилди. Унда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам итоб қилинган эдилар.\n«Набий учун ер юзида забардаст бўлмагунича асирлари бўлиши тўғри эмас эди. Сизлар дунёнинг ўткинчи нарсасини ирода қиласизлар. Аллоҳ эса охиратни ирода қиладир. Аллоҳ азиздир, ҳакимдир» (67-оят).\nҲазрати Умар розияллоҳу анҳу хамрнинг ҳаром қилинишини орзу қилар эдилар. Аллоҳ таоло бу ҳақда оят нозил қилганида, у киши хотиржам бўлдилар.\nШунингдек, ҳазрати Умар розияллоҳу анҳу аёллар масаласида, хусусан Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аёллари борасида хижобнинг фарз бўлишини истар эдилар. Ҳижоб ояти нозил бўлиб, у кишининг кўнгидлари таскин топди.\nМунофиқларнинг бошлиғи Абдуллоҳ ибн Убай ибн Салул вафот этганида, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам унга жаноза намози ўқишни ирода қилдилар, Умар розияллоҳу анҳу у зот билан тортишдилар, муноқаша қилдилар. Шундан кейин Аллоҳ таоло Умар розияллоҳу анҳунинг фикрларини қўллаб, Тавба сурасидаги қуйидаги оятни нозил қилди:\n«Ҳеч қачон улардан ўлган бирортасига ҳам (жаноза) намоз ўқима, қабри устида турма, чунки улар Аллоҳга ва Унинг расулига куфр келтирдилар ҳамда фосиқ ҳолларида ўлдилар» (84-оят).\nУмар розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан барча ғазотларда иштирок этдилар. У эса барча жангларда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ёнларида турар, ҳеч ажрамас, у зотни мудофаа қилиб, ёмонликлардан, хавф-хатарлардан тўсар эдилар.\nУ киши ўзлари ижтиҳод қилмас, балки Аллоҳ ва Расулининг ҳар бир каломини ҳарфма-ҳарф бажарар эдилар. Умар розияллоҳу анҳу бу борада Абу Бакр розияллоҳу анҳудан кейинги иккинчи саҳоба ҳисобланар эдилар.\nҲазрати Абу Бакр розияллоҳу анҳунинг халифалик даврларида Умар розияллоҳу анҳу у кишининг энг яқин маслаҳатчилари, давлат ишларини юритишда ўнг қўллари бўлдилар.\nУмар розияллоҳу анҳуга байъат қилиниши\nАбу Бакр розияллоҳу анҳу бетоб бўлиб, вафотлари яқинлашганини ҳис қилганларида, мусулмонлар ичида ихтилоф чиқмаслиги учун аввалдан халифа тайинлаб қўйишни ирода қилдилар ва у киши ҳазрати Умарни ихтиёр этдилар. Катта саҳобалар билан маслаҳатлашган эдилар, улар ҳам бу фикрни қўллаб-қувватладилар. Абу Бакр розияллоҳу анҳу Умар розияллоҳу анҳуга байъат қилдилар, сўнг мусулмонлар ҳам байъат қилишди. Бир неча кун ўтиб, Абу Бакр розияллоҳу анҳу вафот қилдилар.\nҲазрати Умар розияллоҳу анҳунинг даврларида бутун асрларга татигулик катта исломий фатҳлар бўлди. Бу даврда румликлар Шомдан қувиб чиқарилди.\nСўнг Форс империяси бутунлай ағдарилди. Сўнгра кураш Миср, шимолий Африқо ва Ўрта ер денгизи ороллари томон кўчди.\nШом юртларидаги фатҳлар (бу «Ғарбий жабҳа» ҳам дейилади)\nДамашқ ва бошқа шаҳарларнинг фатҳ қилиниши\nДамашқ фатҳидан сўнг Ислом лашкарлари Абу Убайда розияллоҳу анҳунинг қўмондонликларида Шомнинг бошқа шаҳарлари томон юрдилар. У киши билан бирга Холид ибн Валид ҳам бор эдилар.\nМусулмон лашкарлар бирин-кетин Биқоъ, Баълабакка, Фихд, Байсон, Табарийя, Ҳимс, Қиннасрин, Қийсорийя, Ажнодин, Қуддус, Насибийн ва бошқа шаҳарларни фатҳ қилдилар.\nСўнг Ислом лашкарлари Байтул мақдисни қамал қилдилар. У ернинг ҳокимлари олдларига Умар розияллоҳу анҳунинг ўзлари келишлари, шундагина таслим бўлишларининг хабарини беришди. Ҳазрати Умар Шомга келдилар. Шундан кейин улар Байтул мақдиснинг калитларини у зотга топширишди.\nҲазрати Умар розияллоҳу анҳу улар билан жизяга сулҳ туздилар. Мусулмонлар билан Масжидул Ақсода намоз ўқидилар.\nСўнг Ҳалаб фатҳ этилди. Кейинроқ Манбиж, Антокия, Ҳаррон, Руҳо ва бошқа шаҳарлар ҳам уруш билан эмас, сулҳ билан фатҳ қилинди.\nШом юртлари соҳилларининг фатҳ қилиниши\nСоҳилдаги шаҳарларни фатҳ қилишга Абу Убайда розияллоҳу анҳунинг буйрукдари билан Муовия ибн Абу Суфён розияллоҳу анҳу бошчилик қилдилар. У киши Сур, Сайдо, Байрут, Тароблус шаҳарларини фатҳ қилдилар. Шу билан Шом юртларининг барчаси мусулмонларнинг қўлига ўтди. Румликлар ҳайдаб чиқарилди, Сурия ва Фаластин фатҳи тугал бўлди.\nСурия ва Фаластин фатҳидан кейин, энди Мисрни фатҳ қилиш учун юриш керак эди.\nЎша пайтларда Миср Румга бўйсунар, Миср фатҳ қилинмаса, мусулмонларнинг иши қарор топиши мумкин эмас эди. Шундай бўлди ҳам.\nАмр ибн Ос розияллоҳу анҳу Фаластинни фатҳ қилганидан сўнг Умар розияллоҳу анҳудан Мисрни фатҳ қилишга изн сўрадилар, у киши рози бўлдилар.\nАмр ибн Ос розияллоҳу анҳу Миср томон юрдилар. У киши одамларга Исломни қабул қилиш, жизяга кўниш ёки уруш – учтасидан бирини танлашни таклиф қилдилар. Мусулмонлар барча жанглардан олдин мана шу таклифларни қилар эдилар.\nМисрликларга жизя фарз қилинди. Сўнг мусулмонлар юришда давом этиб, Искандарияни – Муқавқиснинг қароргоҳини фатҳ қилдилар. Ўша вақтда Искандария Мисрнинг пойтахти эди. Мусулмонлар Амр ибн Ос розияллоҳу анҳунинг чодирлари атрофида Фустот шаҳрини қурдилар. Шунингдек, бошқа шаҳарларни ҳам фатҳ этиб, уларнинг барчасига жизяни фарз қилдилар.\nШундай қилиб, Миср Ислом халифалигига қарашли ерларга айланди.\nЛивиянинг фатҳ қилиниши\nСўнг Амр ибн Ос розияллоҳу анҳу ғарб томон юриб, Барқани, сўнгра Зувайлани, Тароблус, Соброта ва Шурусни фатҳ қилдилар.\nШу ерга келганда Умар розияллоҳу анҳу ғарб томонга юришни ман қилиб, у кишини тўхтатдилар.\n«Шарқий жабҳа» – Форсдаги фатҳлар\nДамашқни фатҳ қилгандан сўнг Холид ибн Валиднинг лашкари халифанинг амри билан Ироққа қайтди. Ҳазрати Умар Абу Убайд ибн Масъуд Сақафий қўмондонлиги остида лашкар ҳам юбордилар. Сўнг яна Жарир Бажалий амирлигида мадад кучлари жўнатдилар. Уларнинг барчаси Куфа томон юриб, бирлашдилар ва Форс лашкарлари билан тўқнашдилар. Мусулмонлар форсларни мағлуб этдилар.\n(ҳижрий 13 йил; милодий 634 йил)\nАбу Убайд Сақафий розияллоҳу анҳу форслар билан Ҳийра ва Қодисия орасидаги Намориқ деган жойда тўқнашдилар. Уларга қақшатқич зарба бериб енгдилар. Форслар Мадоинга қочиб кетишди.\n(ҳижрий 13 йил шаьбон ойи; милодий 634 йил)\nСўнг мусулмонлар форсларнинг Жолинус исмли лашкарбошисининг аскарлари билан жанг қилиб, уларни ҳам енгдилар.\nЖолинус Рустамнинг олдига қочиб борган эди. У Баҳман бошчилигида катта лашкар тайёрлади. Абу Убайд Ҳийрага қайтиб борди. Форслар Фурот дарёсининг нариги тарафига келиб тушиб, кўприк ўрнатдилар.\nШиддатли жанглар бўлди. Бу жангда қўмондон Абу Убайд шаҳид бўлдилар. У кишидан кейинги қўмондонлар ҳам шаҳид бўлишди. Охири қўмондонликни Мусанно ибн Ҳориса қабул қилиб олиб, урушни давом эттирди. У мусулмонларни майдондан олиб чиқди. Мусанно ибн Ҳориса жуда қаттиқ жароҳатланди. Ўша ерда кўпгина мусулмонлар қатл қилиниб, дарёга ғарқ бўлдилар.\n(ҳижрий 13 йил Рамазон ойи; милодий 634 йил)\nБу жой Куфага яқин эди. Мусаннонинг қўмондонлигида мусулмонлар форслар устидан жуда катта ғалаба қозондилар.\nШунда Саъд ибн Абу Ваққос розияллоҳу анҳу қўмондонлигида мадад қучлари, шунингдек, халифа Умар розияллоҳу анҳунинг буйруғи билан Саъд ибн Абу Ваққос розияллоҳу анҳу умумий лашкарбоши этиб тайинланганлари ҳақидаги хабар ҳам етиб келди.\nКатта Қодисия жанги\n(ҳижрий 16муҳаррам ойи; милодий 637 йил)\nСаъд ибн Абу Ваққос розияллоҳу анҳу Ислом лашкари билан етиб келдилар. У киши Қодисияга лашкаргоҳ қурдилар. Форснинг подшоси Яздажир ўзининг қўмондони Рустамни бир юз йигирма минг жангчи билан юборди. Уларнинг орқасидан яна шунча мадад кучларини ҳам жўнатди. Саъд розияллоҳу анҳу Рустамга элчилар юборди. Элчилар унга Исломни, жизяни ва урушни таклиф қилишди. Мазкур элчилар Исломнинг иззатини намоён қилдилар. Улар Рустамга айтган гапларининг орасида: «Биз сизларни бандаларга бандалик қилишдан Аллоҳ таолога бандалик қилишга чиқариш учун келдик», дейишди. Яна улар: «Биз Аллоҳ таоло берган ваъдага биноан келдик», дедилар. Бу сўзлар форсларнинг руҳиятини заифлаштирди.\nЖанг бошланди. Шиддатли жанг тўрт кун давом этди. Шунда форслар улкан филларни ишга солишди. Мусулмонлар эса филларнинг кўзларини ўйиб олдилар. Сўнг филлар форслар томон юриб, уларни пароканда қилди. Жанг мусулмонларнинг буюк ғалабаси билан тугади. Тўқнашувда форсларнинг кўпгина аскарлари ва уларнинг бошлиғи ўлдирилди. Мусулмонлар жуда ҳам кўп ўлжаларни қўлга киритдилар ва халифага бу тўғрида суюнчи хабар юбордилар.\nФорс империясининг битирилиши\n(Бошца шаҳарлар ва пойтахтнинг фатҳ қилиниши) Мусулмонлар Мадоин томон юрдилар. Улар форсларнинг бир қанча лашкарлари билан тўқнашиб, уларни мағлуб этдилар. Форслар охири бориб Мадоиндаги Баҳурасир шаҳрини ўзларига қалъа қилиб олишди. Сўнг Мадоиннинг ичкарисига қараб қочишди. Мусулмонлар уларнинг ортидан қувиб бордилар.\nМадоиннинг фатҳ қилиниши\n(ҳижрий 16 йил сафар ойи; милодий 637 йил)\nМусулмонлар Форс империясининг пойтахти Мадоинга кириб бордилар. Форслар ҳукмдорлигининг маркази ўша ер эди. Кириб борганларида шаҳар бўшаб қолган, чунки Форс подшоҳи Яздажир оиласи билан қочиб кетган эди. Саъд розияллоҳу анҳу оқ қаср – Яздажирнинг қасрига жойлашдилар. Унинг айвонини намозхона қилиб олдилар. Мусулмонлар Яздажирнинг хазиналаридан жуда катта ўлжаларга эга бўлдилар. Саъд розияллоҳу анҳу Аллоҳ таолонинг Духон сурасидаги қуйидаги оятларни тиловат қилдилар:\n«Улар қанчадан-қанча боғу роғларни ва булоқларни қолдирдилар, экинзорларни ва карамли масканни ва ўзлари ичида ҳузур-ҳаловат топаётган нозу неъматларни. Мана шундай! У нарсаларни бошқа қавмларга мерос қилиб бердик. Уларга осмон ҳам, ер ҳам йиғламади ва улар муҳлат берилганлардан ҳам бўлмадилар» (25-29-оятлар).\nШундай қилиб қадимги Форс империясининг пойтахти ҳам мусулмонлар томонидан фатҳ этилди.\nҲеч шак-шубҳа йўқки, бу пойтахтнинг қулаши Форс империяси бутунлай қулаганини билдирувчи аломат эди.\nЖалуло Яздажир қочиб борган шаҳар эди. Ўша ерда у билан бирга форслар жамланиб, қўрғон кўтаришган, мудофаа истеҳкомини қуришган эди. Мусулмонлар шаҳарга етиб бориб, уни ҳам фатҳ қилдилар ва буюк зафар қучдилар. Ундан олинган ўлжалар Мадоиннинг ўлжаларидан кам бўлмади.\nСўнг мусулмонлар Ҳулвон, Тикрит, Мовсил, Мосабазон, Аҳвазон, Тустар, Сус, Жундайсобур каби шаҳарларни фатҳ қилдилар.\nМусулмонлар форсларнинг энг катта амирларидан бири Ҳурмузонни тутиб олиб, уни ўлжалар билан қўшиб Умар розияллоҳу анҳуга юбордилар.\nБаҳрайн волийси Ало ибн Ҳазрамий халифанинг изнисиз бу шаҳарга денгиз йўли орқали бориб, у ерда форсларни қамал қилди. Умар розияллоҳу анҳу унга мадад кучларини юборди. Мусулмонлар гўзал ғалаба қозониб, шаҳарни фатҳ қилдилар.\n«Фатҳларнинг фатҳи» – Наҳованд фатҳи\n(ҳижрий 21; милодий 641 йил)\nУмар розияллоҳу анҳу Форс урушини охирига етказиш учун ўзлари бормоқчи бўлдилар. Лекин саҳобалар бу таклифни рад қилишгач, Наҳовандга Нуъмон ибн Муқаррин Музанийни ўттиз минг киши билан юбордилар. Форсларнинг аскарлари кўп бўлиб, уларнинг сони юз эллик мингга етган эди. Шу жойда қирғинбарот жанг бошланди. Форслардан юз мингдан ортиқ киши ер тишлатилди, уларнинг қўмондони Ферузон ҳам ўлдирилди. Жанг майдони душман аскарларининг жасадлари билан тўлиб-тошди. Мусулмонларнинг қўмондони Нуъмон ибн Муқаррин Музаний шаҳид бўлдилар.\nУ кишидан кейин Ҳузайфа ибн Ямон қўмондон бўлдилар. Шундай қилиб, Наҳованд фатҳ қилинди. Бу жуда ҳам улкан ғалаба бўлди. Сўнг мусулмонлар олдинга юришларни давом эттириб, Исфаҳон, Қошон, Қум ва Кирмонни ҳам фатҳ қилдилар.\nМусулмонларнинг Форс давлати ичкарисига тарқалиши\n(ҳижрий 22-23; милодий 642-643)\nУмар розияллоҳу анҳу мусулмонларнинг бутун Форсга тарқалиб кетишларини хоҳламас эдилар. У ерда уларнинг зое бўлиш хавфи бор эди. Аммо Аҳнаф ибн Қайс у кишини бу ишга кўндирди. Шундан кейин мусулмон аскарлар Форс ерларига тарқалиб, ичкаригача кириб бордилар.\nНуъайм ибн Муқаррин Ҳамадонни, кейин Райни – Теҳронни фатҳ қилди. Журжон ва Табаристон аҳли билан сулҳ тузди. Озарбайжоннинг баъзи ўлкаларигача етиб бориб фатҳ қилди.\nСуроқа ибн Амр Каспий денгизининг ғарбий соҳилларидаги Бобул абвоб – Дарбанд шаҳрини фатҳ қилди. У ҳозирги Доғистоннинг бир бўлаги ҳисобланган.\nАҳнаф ибн Қайс Хуросонни фатҳ қилди,\nУсмон ибн Абул Ос Истаҳр, Шероз ва Арманистонни фатҳ қилди.\nОсим ибн Амр Тамимий Сижистонни фатҳ қилди.\nСуҳайл ибн Адий Кирмонни фатҳ қилди.\nҲакам ибн Амр Тағлибий Мукронни фатҳ қилди.\nУтба ибн Фарқад Суламий Форс юртларининг шимолий ҳудудларини фатҳ қилди.\nШундай қилиб Форс императорлиги бутунлай тугатилди.\nМулоҳаза: Форс давлати ҳарбий жиҳатдан қулади. Бироқ улар Исломга қарши фикрий курашни давом эттираверишди. Мана шу нарса Ислом оламининг заифлашишидаги энг муҳим сабаблардан бири бўлди.\nКейинги пайтда пайдо бўлган кўпгина бузғунчи ҳаракатларнинг бош сабабчиси форслар бўлиб, бу омиллар ҳам Исломни парчалашга хизмат қилди. Зиндиқлар ҳаракати, занжийлар ҳаракати, қарматийлар ҳаракати, Синдбод, Муқаннаъ Марвазий Хуросоний, Бобак Хуррамийларнинг ҳаракатлари шулар жумласидандир.\nҲАЗРАТИ УМАР РОЗИЯЛЛОҲУ АНҲУНИНГ ТИНЧЛИК ЖАБҲАСИДАГИ ОЛАМШУМУЛ ИШЛАРИ\nҲазрати Умар розияллоҳу анҳунинг мусулмонлар халифаси, уларнинг бош раҳбари сифатида олиб борган фаолиятлари намозга ўтиш, узоқдан туриб шимол тарафда кетаётган фатҳ ишларини бошқаришдангина иборат бўлмаган. У кишининг мақсадлари Қуръони Карим ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатлари, шариат таълимотлари асосида дунёдаги энг мукаммал, ҳаётнинг барча соҳаларида энг намунали жамият қуришни таъминлаш ҳам эди. Мана шу мақсадга эришиш йўлида у киши ҳар тарафлама ва серқирра фаолият олиб борар эдилар. Милодий XX асрнинг охирларида ғайримусулмон мутахассислар томонидан инсоният тарихида жамиятларга энг кўп фойда келтирган шахсларнинг исм-шарифларидан тузилган рўйхатнинг тўртинчи ўрнида Умар розияллоҳу анҳунинг исмлари келтирилгани фикримизнинг ёрқин далилидир.\nҚуйида ҳазрати Умар розияллоҳу анҳунинг оламшумул фаолиятларидан баъзи намуналарни қисқача келтириб ўтишга ҳаракат қиламиз.\nИнсон илм-маърифатга эга бўлмасдан туриб, дунё халқлари ичида пешқадам бўлишни хаёлига келтирмаса ҳам бўлади. Шунинг учун ҳам Аллоҳ таоло Ўзининг охирги ва инсониятга то қиёматгача икки дунё саодатига эришиш йўлларини кўрсатиб борадиган динини, яъни Исломни илм дини қилган.\nУмар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу раҳбар сифатида бу маънони ҳатто энг нозик жойларигача, тўлиқ ҳис қилар эдилар. Шунинг учун ҳам у киши Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг, Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳунинг ва хусусан, ўзларининг даврларида илмга алоҳида эътибор бердилар.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг кўрган тушлари бежиз бўлмайди. У зот тушларида косада сут ичганлари, ортиб қолганини эса ҳазрати Умарга берганларини кўрганлари ва саҳобаи киромлар бунинг таъвилини сўраганларида илмга йўйганлари ҳаммага маълум. Шу боис ҳам Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу илмга ниҳоятда ҳарис эдилар.\nИмом Бухорий Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан, у киши ҳазрати Умардан ривоят қиладилар:\n«Менинг Бану Умайя ибн Зайд уруғидан ансорий бир қўшним бор эди. У Мадинанинг юқори тарафидан эди. Расулуллоҳнинг ҳузурларига навбат билан тушар эдик. Бир кун у, бир кун мен тушар эдим. У менга ваҳий ва бошқа хабарларни келтирар эди. Мен ҳам унга шундай хабарларни келтирар эдим».\nПайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан содир бўладиган илмга қизиқиш бундан ортиқ бўлиши мумкинми?\nИбн Абдулбарр Ҳилол Варроқдан ривоят қилади:\n«Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу: «Огоҳ бўлинглар! Энг рост ran Аллоҳнинг каломидир. Энг яхши йўл Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг йўлларидир. Ишларнинг энг ёмони янги пайдо қилинганларидир. Огоҳ бўлинглар! Илм одамларга уларнинг улуғларидан келса, улар яхшиликда бардавом бўлурлар», дер эдилар».\nҲазрати Умар раҳбар сифатида аҳолининг таълим-тарбиясига катта эътибор берар эдилар. Вақтлари бор бўлса, кишиларга шахсан ўзлари таълим берганлар.\nАбдурраззоқ, Ибн Абу Шайба ва Ибн Жарир Табарийлар Ибн Сириндан ривоят қиладилар:\n«Абу Бакр ва Умар розияллоҳу анҳумо одамларга «Аллоҳга ибодат қиласан. У Зотга ҳеч кимни шерик келтирмайсан. Аллоҳ сенга фарз қилган намозни ўз вақтида ўқийсан. Унга бепарво бўлиш ҳалокатдир. Закотни чин кўнгилдан чиқариб берасан. Рамазон рўзасини тутасан. Волий этиб тайинланган одамга қулоқ осиб, итоат қиласан» деб Исломни ўргатар эдилар».\nИмом Байҳақий ва Асбаҳонийлар Ҳасандан ривоят қиладилар:\n«Бир аъробий Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг олдига келиб: «Эй Умар! Менга динни ўргат!» деди. У: «Лаа илааҳа иллаллоҳу, Муҳаммадур Расулуллоҳ», деб шаҳодат келтирасан. Намоз ўқийсан. Закот берасан. Байтни ҳаж қиласан. Рамазон рўзасини тутасан. Ошкораликни лозим тут. Сирдан сақлан. Уятга сабаб бўладиган ҳар бир нарсадан сакдан. Аллоҳга йўлиққанингда «Умар менга шуни амр қилди» деб айт», деди».\nДорақутний Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилади:\n«Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу қўлимдан тутиб, менга ташахҳудни ўргатди ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам унинг қўлидан тутиб, «Ат-таҳийяту...» деб ўргатганларини айтди».\nИмом Молик, Шофеъий, Таҳовий ва бошқалар ривоят қилган ҳадисда Абдурраҳмон ибн Абдул Қориъ Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг минбарда туриб, одамларга «Аттаҳийяту лиллааҳи...» деб ташаҳҳудни ўргатаётганларини эшитганини айтган.\nУмар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу раҳбар сифатида аҳолининг таълим борасидаги ишларига катта аҳамият берар эдилар. У киши аввало пойтахтнинг ушбу соҳадаги ишларига алоҳида эътибор қаратганлар.\nИбн Саъд Басрий Қосимдан ривоят қилади:\n«Умар барча сафарларда ўз ўрнига Зайд ибн Собитни қўйиб кетардилар. У киши одамларни турли юртларга муҳим ишлар билан юборар эдилар. Одамлар у кишидан Зайд ибн Собитни сўрашса: «Зайднинг мартабаси эсимдан чиққани йўқ. Лекин юрт аҳли Зайдга муҳтождир. Улар Зайднинг айтиб берадиган нарсаларини бошқа одамдан топа олмайдилар», дер эдилар».\nМен: «Бугун одамларнйнг олими вафот қилди», дедим.\nУ: «Аллоҳ уни бугун раҳмат қилсин! У Умарнинг халифалигида одамларнинг олими ва илм денгизи эди. Умар уни турли юртларга юборди ва ўз фикрларидан фатво айтишдан қайтарди. Зайд ибн Собит Мадинада ўтириб, Мадина аҳлига ва келганларга фатво берар эди», деди.\nҲазрати Умарнинг Мадина аҳлига устоз бўлган Зайд ибн Собит розияллоҳу анҳуни эҳтиром қилишлари ва унга таълим учун шароит яратиб беришлари ниҳоятда катта ran эди. Раҳбар илмга бу даражада аҳамият берган жойда илм албатта ривож топади. Ҳазрати Умарнинг олим одамга бошқа турли юмушларни буюрмай, унга таълим ишлари учун шароит яратиб беришлари, уни ўз ўринларига қўйиб кетишлари ўша вақтда Мадинаи мунавварада илмнинг ривож топиши учун катта омил ҳисобланган.\nУшбу ривоятга диққат билан назар ташласак, ҳазрати Умарнинг яна бир улкан даҳоликларини кўрамиз. У кишининг ўзлари катта олим бўлганлари учун илм соҳиблари ила муомала қилишни ўрнига қўйганлар. Ҳазрати Умарнинг ташқарига иш билан кетган саҳобаи киромларга фатво беришга изн бермаганлари катта ҳикматга молик ишдир. Бу билан марказдан, раҳбарнинг назаридан узоқда бўлган кишиларнинг ўз шароитларидан келиб чиқиб, бир юртда, бир вақтда ва бир хил масалада ҳар хил фатво бериб қўйишларининг ҳамда ихтилоф чиқишининг олдини олганлар.\nШунингдек, Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу Ислом жамиятининг бошқа тарафларига ҳам илм тарқатишга катта аҳамият берганлар.\nИбн Саъд Басрий Ҳориса ибн Музаррибдан ривоят қилади:\n«Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг Куфа аҳлига ёзган мактубини ўқидим: «Аммо баъд: Мен сизларга Амморни амир, Абдуллоҳни муаллим ва вазир қилиб юбордим. Иккови ҳам Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг фазилатли саҳобаларидан. Уларга қулоқ осинг ва эргашинг. Мен Абдуллохни ўзимга олиб қолмай, сизларга илиндим».\nИбн Саъд Абул Асвад Дуалийдан ривоят қилади:\n«Басрага борсам, Имрон ибн Ҳусойн Абу Нажуд розияллоҳу анҳу бор экан. Уни Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу. Басра ахдига фиқҳни ўргатиш учун юборган экан».\nДемак, ҳазрати Умар ўзлари бошқарган Ислом жамиятининг вилоятларига амирлар кўйишга қанчалик эътибор берсалар, таълим ишларига ҳам шунчалик эътибор берганлар. У киши таълим ишларига масъул кишиларни вазир даражасига кўтарганлар. Гоҳида ўзларига керак бўлиб турган етук мутахассисларни ҳам вилоятларга юборганлар. Куфа ва Басра шаҳарларининг кейинчалик катта илм марказларига айланишига ҳазрати Умар сабабчи бўлганлар десак, муболаға қилмаган бўламиз.\nИбн Саъд, Ҳоким ва имом Бухорий «Тарихи сағир»да мухтасар қилиб, Муҳаммад ибн Каъб Қуразийдан ривоят қиладилар:\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг замонларида ансорлардан беш киши, яъни Муоз ибн Жабал, Убода ибн Сомит, Убай ибн Каъб, Абу Айюб ва Абу Дардо розияллоҳу анҳулар Қуръонни жамлаган, яъни тўлиқ ёд олган эдилар. Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг замонида унга Язид ибн Абу Суфён розияллоҳу анҳу: «Шом аҳли кўпайиб, шаҳарларни тўлдирдилар ва ўзларига Қуръон, фиқҳ ўргатадиган кишиларга муҳтож бўлдилар. Эй мўминларнинг амири, менга уларга таълим берадиган кишилардан ёрдам беринг», деб ёзди.\nУмар ҳалиги беш кишини чақириб, уларга: «Шомлик биродарларингиз мендан уларга Қуръондан таълим берадиган ва динни ўргатадиган кишилардан ёрдам беришни сўрадилар. Аллоҳ хайрингизни берсин, сизлар ўзингиздан учтангиз ила менга ёрдам беринглар. Агар хоҳласангиз, қуръа ташланглар. Агар учтангиз кўнгилли бўлиб чиқсалар, чиқсинлар», дедилар. Улар: «Қуръа ташлашга ҳожат йўқ. Бу киши қариб қолган», дейишди Абу Айюбни кўрсатиб. «Бу киши эса бемор», дейишди Убай ибн Каъбни кўрсатиб. Муоз ибн Жабал, Убода ва Абу Дардолар чиқишди. Умар: «Ҳимсдан бошланглар. У ерда турли-туман одамларни учратасизлар. Уларнинг ичида Қуръонни шоша-пиша ёдлаб оладиганлари ҳам бор. Қачон шундайларни кўрсангиз, уларга (Қуръонни тўғри ўқишни ўргатиш учун) бир тоифа одам юборинглар. Қачон улардан (уларнинг Қуръон ўқишидан) рози бўлсангиз, у ерда бир киши қолсин. Бир киши Дамашққа борсин, бошқаси Фаластинга», дедилар.\nУлар Ҳимсга бориб, у ердагиларнинг ўқишидан рози бўлгунларича турдилар. Кейин у ерда Убода қолди. Абу Дардо Дамашққа, Муоз эса Фаластинга кетди.\nМуоз Амвосда ўлат тарқалган йили вафот этди. Кейин Убода Фаластинга бориб, ўша ерда вафот топди. Абу Дардо ҳам вафот этгунча Дамашқда турди».\nБу ерда ҳам вилоят раҳбарининг, ҳам давлат раҳбари ва таълим бўйича масъул кишиларнинг фидокорликлари намоён бўлмоқца.\nЯзид ибн Абу Суфён ўз вилоятидаги илмий ишларнинг ривожи ҳақида қайғуриб, раҳбардан ёрдам сўрамоқдалар. Эътибор берайлик-а, у киши хазина учун қўшимча маблағ сўраётганлари йўқ, миршаблик ёки жосуслик учун одамлар сўраётганлари йўқ. Шом ўлкаси аҳолисига илм ўргатиш учун олимлар сўрамоқдалар.\nУмар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу бу масаланинг ва ўлканинг аҳамиятини яхши билганлари учун у ерга Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг даврларида Қуръонни жамлаган ва тўлиқ ёд олиб ўзлаштирган улуғ саҳобаларни юбормоқдалар. Уларни чақириб, ёлвориш оҳангида муомала қилмоқдалар. Ҳазрати Умарнинг уларга ёлворишлари, ишга борувчиларни қуръа ташлаб аниқлашни маслаҳат беришлари – ҳамма-ҳаммаси бу ишнинг нечоғлик машаққатли иш эканини кўрсатиб турибди. Шунинг учун ҳам ишга кетаётган зотларга Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг ўзлари алоҳида маслаҳатлар бермоқдалар.\nМуоз ибн Жабал, Убода ибн Сомит ва Абу Дардо розияллоҳу анҳумнинг илм йўлидаги фидокорликларини ҳам алоҳида таъкидлаш лозим. Улар ўзларининг қари ва бемор шерикларини эҳтиром қилиб, барча оғирликни ўзларига олдилар ва бу машаққатли ишни умрларининг охиригача шараф билан адо этдилар.\nҲимс, Дамашқ ва Фаластиндан ҳозиргача тинимсиз машҳур уламолар етишиб чиқмоқца. Бунга эса юқорида исмлари зикр этилган азиз инсонлар асос солган бўлсалар, ажаб эмас.\nУмар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг ўзлари олим бўлганлари учун илм ва илм олиш қоидалари ҳамда одобларини жуда яхши билар эдилар. Кишиларни ҳам ўша қоидаларга амал қилишга чорлар эдилар.\nТабароний Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилади:\n«Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу Жобияда хутба қилиб: «Эй одамлар! Ким Қуръондан сўрамоқчи бўлса, Убай ибн Каъбнинг олдига келсин. Ким меросдан сўрамоқчи бўлса, Зайд ибн Собитнинг олдига келсин. Ким фиқҳдан сўрамоқчи бўлса, Муоз ибн Жабалнинг олдига келсин. Ким мол-дунёдан сўрамоқчи бўлса, менинг олдимга келсин. Аллоҳ мени унга волий ва тақсимловчи қилди», дедилар».\nҲар қандай илмни ўз мутахассисидан олиш керак. Саҳобаи киромлар ичида ҳам маълум илм билан шуҳрат топган кишилар бўлган. Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг раҳбар сифатида бундай кўрсатма беришлари катта аҳамиятга эга эди. Ана шу кўрсатмаларга амал қилинса, жамиятнинг илмга ажратган маблағи ҳам, мутахассисларнинг илмдари ҳам зое кетмайди. Жамиятнинг ривожи учун зарур бўлган мутахассисларга эса етарли даражада илм берилади.\nУмар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу олим шахс сифатида илм нима, олим ким, уларга қандай муомалада бўлиш керак буларни жуда яхши билар эдилар. Шунинг учун ҳам у кишининг илм бўйича раҳбар сифатида олиб борган сиёсатлари ғоят муваффақиятли чиққан.\nИмом Аҳмад ва Ибн Абдулбаррлар Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар:\n«Илмни ўрганинглар ва уни одамларга ўргатинглар. Шу билан бирга илм учун виқор ва сокинликни ҳам ўрганинглар. Узингиз таълим олган кишига ва таълим берган кишига тавозели бўлинглар. Жаббор уламо бўлмангки, жоҳиллигингиз илмингиздан устун бўлиб қолмасин».\nРаҳбари «Илмни ўрганинглар ва уни одамларга ўргатинглар» деб турган жамиятда илм ривож топмаса, қаерда ривож топиши мумкин?\nРаҳбари «Илм учун виқор ва сокинликни ҳам ўрганинглар» деб турган жамиятда уламолар виқорли ва сокин бўлмасалар, қаерда бўлишлари мумкин?\nРаҳбари «Ўзингиз таълим олган кишига ва таълим берган кишига тавозели бўлинг» деб турган жамиятда олимларгаю толиби илмларга нисбатан тавозели бўлинмаса қаерда бўлиши мумкин?\nРаҳбари «Жаббор уламо бўлманг» деб турган жамиятда бир-бирини ғажийдиган, илмга ва олимларга бало бўладиган жабборлар йўқ бўлмасдан, қаерда йўқ бўлсин?\nРаҳбари «Жоҳиллигингиз илмингиздан устун бўлиб қолмасин» деб турган жамиятда илм соҳиблари билмагани билганидан кўп эканини тушуниб етиб, доимий равишда илмий изланишда бўлмаса, бошқа қаерда бўлиши мумкин?\nҲа, ким олим-у, ким олим эмаслигини билган юртдагина, ҳақиқий олим қадр топган юртдагина илм ривожланади ва ўша юрт илмий асосда тараққий этади.\nУмар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу буюк олим эдилар. У кишининг илмларига ҳамма саҳобаи киромлар ҳам тан берар эдилар.\nТабароний Абу Воилдан ривоят қилади:\n«Абдуллоҳ розияллоҳу анҳу: «Агар Умар розияллоҳу анҳунинг илми тарозининг бир палласига, қолган одамларнинг илми тарозининг иккинчи палласига қўйилса, унинг илми оғир келар эди», деди.\nВакийъ айтади: «Аъмаш: «Мен буни инкор қилиб, Иброҳимнинг олдига бориб айтдим. У: «Бунинг нимасини инкор қиласан? Аллоҳга қасамки, Абдуллоҳ бундан афзалини ҳам айтган: «Умар кетган куни илмнинг ўндан тўққизи кетди», деган», деди».\nТабароний Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳудан келтирган узун ривоятда жумладан: «Умар Аллоҳни энг билувчимиз, Аллоҳнинг Китобини энг яхши ўқиганимиз ва Аллоҳнинг динида энг фақиҳимиз эди», дейилган.\nИбн Саъд келтирган ривоятда Мадина ахдидан бир киши: «Умарнинг олдига бориб қарасам, фақихдар унинг олдида ёш болага ўхшаб турибдилар. У ўз илми ва фиқҳи ила улардан устун эди», деган.\nКим «Ҳазрати Умар фақат исломий, яъни Қуръон, ҳадис, фиқҳ каби илмларгагина эътибор берган» деб ўйласа, катта хато қилган бўлади. Ҳазрати Умар ўз даврларидаги жамият учун фойдали бўлган барча илмларга бир хил муносабатда бўлганлар.\nИбн Абу Шайба ва Ибн Абдулбаррлар Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳудан илм ҳақида у кишининг ўзлари айтган қуйидаги гапларни ривоят қиладилар: «Ушбу юлдузлар ҳақида қуруқлик ва сув зулматларида йўл топадиган нарсангизни ўрганинг, қолганидан тийилинг», яъни «Юлдузларни ўрганиш жамият ҳаёти учун фойда берадиган ўрганиш бўлсин, фолбинлик учун бўлмасин», Ҳазрати Умарнинг «тийилинг» деганлари шу маънони англатади.\nБошқа бир ривоятда ҳазрати Умар: «Юлдузлар ҳақида қуруқлик ва сув зулматларида йўл топадиган илмни ўрганинглар, насаблар ҳақидаги илмни ўрганинглар», деганлар.\nБунда насл-насаб илмини ўрганишга ҳам тарғиб бор. Уша вақтда, ўша жамиятда бор илмларнинг ўзи ҳам шу эди.\nПайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ва Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳулардан кейин Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу бошқа соҳалар қатори илм соҳасида ҳам ўзларига юклатилган масъулиятни шараф ила адо этганлар десак, заррача муболаға бўлмайди.\nКАМБАҒАЛ ОИЛАЛАРНИНГ ИЖТИМОИЙ ТАЪМИНОТИ.\n2025 марта ўқилди\nДругие материалы в этой категории: « Тасаввуф ҳақида тасаввур: ШАТАҲОТ. ЖАНДА КИЙИШ. ОДОБ ВА АХЛОҚ\tКИШИ ЯХШИ КЎРГАНИ БИЛАН БИРГАДИР »


Мирзиёев Ўзбекистонда маъмурий ислоҳотларни амалга ошириш доирасида «Йўл харитаси»ни тайёрлаш бўйича топшириқ берди\n23.11.21 12:37\tmsk\n2022 йил 1 мартига қадар 2022-2023 йилларда Маъмурий ислоҳотларни амалга ошириш бўйича «Йўл харитаси»ни тасдиқлашни назарда тутувчи Ўзбекистон Республикаси Президенти Фармони тайёр бўлиши лозим. Шавкат Мирзиёев шу ҳақда фармойишни имзолади.\nПрезидент Янги Ўзбекистон маъмурий ислоҳотлари дастурини ишлаб чиқишни мувофиқлаштирувчи республика комиссияси ва олттита ишчи гуруҳини тузиш бўйича топшириқ берди. Ишчи гуруҳи маълум йўналиш бўйича аниқ таклифлар ишлаб чиқади. Жумладан:\n- давлат бошқаруви органларининг мақомини белгилаш, тузилмаларини такомиллаштириш ва штат бирликларини мақбуллаштириш юзасидан таклифларни ишлаб чиқиш бўйича;\n- давлат бошқаруви органлари фаолиятида рақамли технологиялар, очиқлик ва давлат-хусусий шерикликни ривожлантириш юзасидан таклифларни ишлаб чиқиш бўйича;\n- давлат бошқаруви органларининг моддий-техника таъминотини такомиллаштириш юзасидан таклифларни ишлаб чиқиш бўйича;\n- давлат бошқаруви органларининг кадрлар салоҳиятини такомиллаштириш юзасидан таклифларни ишлаб чиқиш бўйича\n- давлат бошқаруви органларида коррупциянинг олдини олиш юзасидан таклифларни ишлаб чиқиш бўйича;\n- Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари фаолиятини тубдан такомиллаштириш юзасидан таклифларни ишлаб чиқиш бўйича.\nИшчи гуруҳи аъзолари асосий иш жойидаги вазифалардан тўлиқ озод қилинади ҳамда тегишли давр мобайнида улар учун қонунчиликда белгиланган барча шарт-шароитлар сақлаб қолинади.\n2022 йил 20 январга қадар ишчи гуруҳлари томонидан ҳар томонлама асослантирилган таклифлар ишлаб чиқилишини ва уларнинг манфаатдор вазирлик ва идоралар, шу жумладан, маҳаллий ҳокимликлар билан келишилишини ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига киритилиши таъминланади.\nЎзбекистонда Маъмурий ислоҳотлар концепцияси 2017 йил сентябрда тасдиқланган эди. У фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилишга, шунингдек, давлат бошқарувининг самарали ва шаффоф тизимини жорий этишга, мамлакатнинг халқаро майдонда рақобатбардошлигини оширишга қаратилганди.\nКонцепция доирасида 100 дан ортиқ давлат ва хўжалик ташкилотлари фаолияти қайта кўриб чиқилиши кўзда тутилган. Маъмурий ислоҳотлар концепциясини муваффақиятли амалга ошириш орқали «халқ давлат идораларига эмас, давлат идоралари халққа хизмат қилиши керак» тамойили ҳаётга тўлиқ тадбиқ этилиши лозим.