Kutubxona - Murod Muhammad Doʻst. Bir toychoqning xuni (hikoya) / Kiril\nSiz shu sahifadasiz: Murod Muhammad Doʻst. Bir toychoqning xuni (hikoya) / Kiril\nМуаллиф Мурод Муҳаммад Дўст\nАсар номи Бир тойчоқнинг хуни (ҳикоя)\n- Мурод Муҳаммад Дўст\nБир тойчоқнинг хуни (ҳикоя)\nГалатепада Ғуччи чол қутурармиш, деган гап оралаб қолди. Ҳамманинг оғзида шу: Ғуччини бесар ит қопганмиш, Ғуччи қутурармиш.\nЖами улус гапирганича бор эди, негаким, Галатепа Галатепа бўлиб бирорта одам зоти қутурмаган. Қишлоқ шўросининг кекса котиби Қосимов домла байрам кунларида, колхознинг йиллик ҳисобот йиғинларида қутурган одамлар ҳақида гапиргани рост, лекин у санаган одамларнинг биттасини ҳам қутурган ит қопмаган, уларнинг кўпи босмачи, бой ва яна бир бало бўлиб ўтган ёт унсурлар, кейин, Қосимов домланинг ўзи, авомроқ кишилар чалкаш тушунмасин учун: «Мен буни рамзий маънода гапиряпман, ўртоқлар!», деб айтади.\nАбдувоҳид Одам иккинчи хотини ҳам кетиб қолганида роса бир ҳафта бағрини захга бериб ётувди. Уйдан кўчага чиқмаган, емаган, ичмаган, гапирсанг гапирмаган — мисоли карахт илондай бўлиб ётган. Униям дастлаб қутурибди-да, деб ўйлашган. Яқинроқ бир қариндоши (отини айтишмайди), рости билан қутурган бўлса, кўп азоб чекиб ўтирмасин, деган чоғи бояқишнинг устида элак тутиб, бир челак сув элаган экан, лекин Абдувоҳид Одамга ҳеч кориҳол бўлмаган, қайтага, совуқ сувдан тани жунжикиб, ўрнидан сапчиб турган. Тураётган маҳали тирсаги илкисроқ тегиб кетган эканми, Абдувоҳид Одамнинг ўрнига ҳалиги жоначир қариндошининг ўзи йиқилиб тушган. Униям бетига сув сепиб ҳушига келтиришган. Кейин бир гал Сатторчанинг қутурган итининг устидан ҳам шу тахлит сув элашган. Лекин ит ўрнидан қайтиб турмаган. Сатторчанинг ўзи итим қутурган экан, устидан сув эловдик, тинчгина ётиб ўлиб қолди, деб роса икки йил гапириб юрди.\nХуллас, Галатепада қутурган одамлар ҳақида унча-мунча гап бўлгани билан, уларни ҳеч ким ўз кўзи билан кўрмаган. Қутурган итларни кўришган, қутурган хўтикларни кўришган. Манзар полвоннииг сариқ новвосчаси қутурган эди — уни кўришган. Манзар полвон новвосчани ҳалоллаб қолишга улгурди, лекин бозорга олиб чиқмади, инсоф қилди, ерга кўмиб қўя қолди. Кейин бир вақтлар Галатепада маст нортуялар ҳам бўларди. Нортуялар қутурмаган бўлсаям, қутургандан кам эмасди. Қирқ биринчи йил экан, Жонузоқ араб Галатепага кўчиб келиб, ўттизта туяси билан колхознинг пилласини Каттақўрғонга ташиган. Галатепа асли ўтроқ саройлардан эмасми, карвон қишлоқни оралаб ўтганида исми жон бор — ҳаммаси кўчага томоша қилгани чиқарди. Карвоннинг бошида бўйнига қўнғироқ таққан майдақадам бир эшак юргувчи эди, унинг ортида — бош туя, устида Жонузоқ еру кўкка ишонмайдиган чуваккина араб хотин билан, кейин яна йигирма тўққиз туя, бариси юкли, бариси зўр, ҳар ёнда уч-тўрттадан бўталоқ, пишқириб, атрофга оғзидан кўпиклар сочиб, оёқ остидаги заминнинг чангини нақ самога кўтариб... бу ғаройиб томоша узоқдаги Каттақўрғон тарафга йўл тортгувчи эди. Жонузоқ арабнинг ўзи, остида оқ бўз оти, ўйчан, қияга қўнган қирғийдай тик, карвон ёнида кетарди. Жонузоқнинг эшаги кўп карвончи эшак эди. Галатепадан чиққунча карвонни сал секин, маромида тортарди, кейин, қишлоқнинг сарҳадидан ўтиб, эшаккинанинг ўзи қадамини илдамроқ босарди, унинг ортидан карвон ҳам, чўлнинг ёлғизоёқ заранг йўлига маржондай тизилиб олиб, юримини тезлатарди. Кўрмаган одамнинг тушуниши қийин: бир ёқда қўнғироқлар жиринглайди, бир ёқда туяларнинг ўркачи чайқалади, бир ёқда Жонузоқнинг қорагина хотини, дунё билан иши йўқ, секин мудрайди... Э, кўп қизиқ томоша эди! Қишлоқдан чиқиб бўлгач, Жонузоқ карвондан сал орқароқда қоларди, орқада қоларди-ю, олисдаги қирларга қараб яккаю ягона ашуласини бошларди:\nЭй сорбон, оҳиста рон, ки оромижонам меравад,\nОн дил ки бо худ доштам, бо дилистонам меравад...\nШу қўшиғини айтганда, Жонузоқ араб кўп ғам тортгувчи эди. Тарзига қараб туриб, бечора араб, гарчи форсида қўшиқ айтсаям, ўзининг арабий саҳросини, атрофини хурмо ўраган воҳаларини cоғинибди-да, деб ўйлардинг. Лекин шунча арабий маъюслиги бўлса ҳам, Жонузоқ бирорта арабча сўзни билмасди. Гапирганда ўзбекчага тожикчани аралаштириброқ гапирарди.\nГалатепада у ҳақида ҳар ҳил гаплар юрарди. Бировлар уни урушдан қочиб юрибди, деб ҳам ўйлаган. Лекин Жонузоқ қўли-кўнгли очиқ, кўп яхши араб эди. Кейин ўттизта туясининг шарофатидан колхозга нафи тегарди. Шу сабаб ҳеч ким сен урушдан қочиб юрибсан-ку, деб юзига солмаган. Бошқа жойга ҳам хабар қилишмаган. Шўронинг котиби Қосимов домла, хабаркашроқ одамларга: Жонузоқнинг афт-башарасига дурустроқ қаранглар, бу бир юрган боши очиқ араб, турган-битгани мўй, шунча мўйи бор одамнинг дум-пуми бўлсаям ажабмас. Агар уни аскарликка олса, кейин бу палакат Худо уриб гирмонга асир тушса, улар мунинг думини кўрса, падарлаънати бир энлик думининг дастидан бутун бошли қизил қўшинни беобрў қилади-да, деб айтган. Қосимовга ҳамма ишонган. Ишонмаслик гуноҳ эди. Негаки, Қосимов домла кўп ростгўй, фариштали одам бўлиб, умримда бор-йўғи уч марта, ундаям уқубатли амир замонасида ёлғон гапирганман, деб нақл қилгувчи эди.\nЛекин биз салгина «ўтлаб» кетдик. Мақсадимиз сари — ўша туяларнинг ўзига қайтамиз. Улар кўклам чиқиши билан ғирт маст бўлиб қоларди. Бир хиллари борки, кўчага ғов бўлиб олиб, одам ўтказмасди. Жонузоқ араб Галатепада олти йил яшаган бўлса, олти бор кўкламда Жомнинг чўлига кўчиб, ўша ёқда туяларнинг масти тарқашини кутган.\nҒуччи чолни ит қопганидан кейин галатепаликлар Барот Қийшиқнинг чойхонасига йиғилиб, алламаҳалгача Жонузоқ арабнинг туяларидан гап-гаштак қилиб ўтиришди. Раҳматли Салим чиноқни эслашди. Жонузоқнинг нортуяси чап қулоғини узиб олувди, бечора Салим шу битта қулоқсиз ўлиб кетди-я, деб эслашди. Кейин гап қутурган хўтикларга, улардан секин-секин қутурган итларга ўтди. Лекин Ғуччи чолга етмади, шарт узилиб қолди. Энди ҳамманинг ўйи Ғуччи чолда эди. Фақат бирови гапиргани ҳам журъат қилмади. Ниҳоят, мулла Суннатнинг ўғли Назар Махсум чидаб туролмади, кўнглидагини айтди: «Тамом!—деди у.— Энди Ғуччининг боласи занжир изласин!..»\nШу гапни етказишганда Ғуччи чол аввал беғаразгина кулди, кейин жиддий тортди, Назар Махсумни «яғир хўтикча», деб атади, кейин яна бир марта, бу гал сал оғриниброқ кулди.\nНазар Махсумнинг башоратидан кейин одамлар Ғуччи чолнинг уйига серқатнов бўлиб қолишди. Кимса борки, келиб, ундан ҳол сўрайди. Шундан Ғуччи чол сал сергак тортди. Аввал у итнинг қопганини ўзига ўй қилиб ўтирмаган эди: энди бу бир ит, ит бўлгандан кейин итлигини қилади, ҳуради, қопади... Яраси ҳам арзимас эди, битиб кетар, деди-ю, дўхтирга ҳам бормади. Энди қараса, йўқ, ҳеч бўлмайдиган, ҳамма уни кўргали келяпти, келади-ю, бирор синоати бормикин, ростдан ҳам қутурганмикин, деб кўзларингга қараб туради. Улар гап сўрайди, сен бўлсанг, худди айбдордай, тилинг калимага келмайди, гўё сени ростдан қутурган ит қопган-у, лекин сен номардлик қилиб шунча келган мусулмонни алдаб ўтирибсан! Э, мунақада қутурган ит қопмасаям қутуриб кетасан!..\nҒуччи чол ошнаси Ибодулло Махсумга гап солди; «Сиз ёнимда ўтирсангиз, Махсум,— деди у.— Сиз бўлсангиз, келган биров менга ошириб гапиролмайди...» Ибодулла Махсумнинг томорқада оз-моз ишлари бор эди, лекин жўрасининг сазасини ўлдиролмади. Хотини билан андак ғижиллашиб олгач, Ғуччи чолнинг уйига жўнади.\nМана, тўрт кундирки, дўстининг уйида кунни кеч қилади. У келгандан кейин меҳмонлар ҳам жуда озайиб қолди. Келгани ҳам итдан эмас, бошқа чет-чақадаги нарсалардан гапиради. Бировлари мутлақо гапирмайди, тилига тушов тушиб, Ибодулла Махсумнинг ривоятларини эшитади, кейин ҳеч гап-сўзсиз, кўнгиллари қисир бўлиб қайтиб кетади.\nПайшанба куни одамларнинг қадами узилди. Кечгача беҳуда меҳмон кутдилар, кейин, шом маҳали, Ибодулло Махсум айтди: «Менинг меҳмонлигим чўзилиб кетдиёв, ака?» Ғуччи чол юрак олдириб қўйган экан, кўнмади: «Яна икки кун меҳмон бўп кетинг, Махсум», деб ялинди. Ибодулло Махсум ўйлаб қараса, ошнаси ҳақ, ҳозирча ҳол сўраб келганларнинг ҳаммаси қизиққанидаи келган, қасд қилганидан эмас. Ғуччи қутурганмиш деган миш-мишни эшитгану ичига сиғдириб ўтиролмаган. Ибодулло Махсум бу гапни ким тарқатганини билолмай гаранг эди. Узунқулоқ гап кимнингдир оғзидан чиққандирки, улуснинг орасига тушибди? Тарқатган одам бўлмаса миш-мишни Худо тарқатадими? Йўқ, у ҳали келади. Келмасдан, Ғуччи чолнинг аҳволига маза қилиб томоша қилмоқдан бошқа иложи йўқ — ичи қароларнинг таомили шу.\nИбодулло Махсум кутган одам шанба куни чошгоҳда келди. Бу замон икки ошна боғнинг тўридаги чорпояда қироат қилиб ўтирарди. Ғуччи чол келган одамни сезмади, лекин Ибодулло Махсум сергакроқ эди, дарчанинг очилганини эшитдию ўқиётган китобидан бошини кўтарди. «Келди, ака,— деб шивирлади у.— Келарини билувдим, ака». Ғуччи чол дарча тарафга қаради, қарадию Тўрабойни кўрди. «Кетманг, Махсум,— деди у ошнасига.— Бу даюс ёмон, менга зўрлик қилади...»\nДарчадан кирган одам, яъниким Тўрабой жуссаси кичик, думалоққина бир одам эди. Юзи қора, соқоли оппоқ, соқоли оқлигидан юзи баттар қора бўлиб туюлади. Мулла Дониёрнинг айтишича, бу одамнинг ичидаги қораси юзига тепган экан. Кейин у икки дунёдан ҳам умидини узган бир дўзахи экан, охирати йўқлигини ўзи ҳам биларкан, шу баробар, мушаррафи жаннат мусулмон бандаларнинг кўзларига ўзгача бир қабоҳат билан, яъниким, илон авраш қилиб тикиларкан... Қабоҳати борми, йўқми ва магар бўлса, нечоғлик ва не турфа, бунисини Худо билади, лекин Тўрабой тикилишнинг ҳадисини олган — ихлос билан тикилса, ўтирган жойингга михлаб қўйгандай бўлади. Ўзиям қарашининг зўрлигини билади, чини билан тикилсам, тошни ёраман, деб ўйлайди.\nХуллас, шанба куни чошгоҳда Тўрабой келди. Ғуччи чол билан Ибодулло Махсум унинг истиқболига чиқмади. Учови ҳам иякларини силкитиб, соқолсалом қилган бўлишди. Тўрабой хашаки олмалар остидан йўлчадан майда қадам босиб келди. Чорпоя ёнида турган офтобадан сув қуйиб, белбоғига артиндп. Пешвознинг совуқлигидан кўнгли лат еди, лекин сездирмади, қайтага ўзига ўзи сув қуя туриб жилмайган бўлди. Кейин қўл артган қийиқчасини чап елкага ташлаб, чорпояга чиқди. Ибодулло Махсум андек сурилиб, бўшатган жойда чордона қуриб, юзига фотиҳа тортди-да, биқинига болиш олди... Бир муддат жим ўтиришди. Кейин Ғуччи чол секин гап очди:\n— Келинг, Тўрабой,— деди у секин.\n— Келдик,— деди Тўрабой.\n— Нега келдингиз?— деб сўради Ибодулло Махсум.\nБу хил навозишдан сўнг Ғуччи чол ўзининг мезбонлигини эслади. Ўнг тарафга қўзғалган бўлиб Ибодулло Махсумнинг ўнгиридан секин пастга босди. Тўрабой буни кўриб турди, лекин кўрмаганга олиш ўнғайроқ эди — кўрмаганга олди. Бир кўнгли Ибодулло Махсумга босиброқ тикилмоқчи бўлди, лекин унинг терс ўгирилиб ўтирганини кўриб, доғда қолди.\n— Келдик,— деди у сал туриб.\n— Ҳеч кўринмайсиз, Тўрабой?— деб сўради Ғуччи чол.— Кеча бозорда ҳам кўринмадингиз. Касал бўп қолдими, деб ўйладик.\n— Мен касал бўлмайман,— деди Тўрабой.\n— Соғ одамнинг ҳаммаси бозорга боради,— деди Ғуччи чол.\n— Иш кўп,— Тўрабойнинг жавоби мухтасар бўлди.\n— Ишлаяпман денг?..— гапга қўшилди Ибодулло Махсум.— Ҳеч бир тинмадингиз-да, Тўрабой! Мана биз, акам билан қиладиган ишимиз йўқ, ўтган-кетгандан гаплашиб ўтирибмиз.\n— Ўтган-кетгандан гапирган яхши,— деди Тўрабой, кейин Ғуччи чолнинг чопон тагига яширилган қўлига тикилиброқ қаради.— Мачитдан келяпман. Мачитда бир хил гаплар бўлди.\nИбодулло Махсум Тўрабойнинг қутурган итдан гап очиши тайинлигини сезди-ю, гапни бошқа томонга бурди:\n— Мачитда одамлар гаплашмайди, Тўрабой, мачитда намоз ўқишади.\n— Йўлда гаплашдик,— деди Тўрабой.— Мачитда намоз ўқидик, гапни йўлда гаплашдик.\n— Муниси бошқа гап, — деди Ибодулло Махсум.— Магар гаплашган бўлсангиз, ёлғиз эмас экансиз. Яна кимлар бор эди?\n— Ҳаммаси бамаъни одамлар,— деди Тўрабой.\n— Ким экан?— қизиқсинди Ибодулло Махсум.\n— Мулла Нишон,— деди Тўрабой,— кейин Назар Махсум бор эди.\n— Мулла Нишон саводсиз одам,— деди Ибодулло Махсум.— Ҳафтиякни битирмай мадрасадан қочиб келган. Назар Махсум ёлғонни кўп гапиради, мунинг устига тўнғиз гўшти еган.\n— Йўғ-э, у тўнғиз гўшти емагандир, Махсум,— Ғуччи чол ошнасининг ниятини англамади чоғи, секин эътироз қилди.— Тўнғизнинг гўшти ҳаром-ку, Махсум!..\n— Назар Махсум тўнғиз гўшти еган,— ўжарлик билан такрорлади Ибодулло Махсум.\nТўра Қора енгилганини пайқаб талвасага тушди.\n— Мулла Дониёр бор эди, мулла Дониёр бамаъни одам-ку!—деди у фиғони чиққудай бўлиб.\n— Мулла Дониёр бамаъни одам,— деди Ибодулло Махсум.— Лекин у индамай ўтирган. Мулла Дониёр аҳмоқ одамларнинг гапига қўшилмайди. Ўзингиз айтинг, у сизга гап қўшдими?\n— Мен гапирганим йўқ,— деди Тўрабой.\n— Балли!—деди Ибодулло Махсум.— Одамларга гап бўлса бас, йўқдан йўндиришади. Ғуччи акамни мўлтонидан адашиб қолган бир този андак тирнагандай бўлувди, шуниям гап қилишган чиқар?..\n— Гап қилишди, — Тўрабойнинг тан олишидан ўзга чораси қолмаган эди.— Ҳар ким ҳар хил гапиради, Махсум. Лекин мен гап қўшмадим.\n— Маъқул, бу ишингиз маъқул, Тўрабей!..— Ибодулло Махсум уни мақтаб қўйди.\nМақтов Тўрабойга кўп ёқмади. Ичида, мени гўдакка ўхшатиб лақиллатди, деган ҳаёлга борди, жаҳли қўзғади. Ибодулло Махсум унинг тек қолганини кўриб, энди хавф ўтди, дегандек, ошнасига қараб илжайди. Ғуччи чол буни рағбат тушуниб, ярадор қўлини чопон чокидан чиқарди. Тўрабой унинг салла йиртиғи билан ўралган қўлини кўрди. Кўзларида бир нима йилт этгандай бўлди-ю, тағин ўчди. Ғуччи чол ўзининг сал шошганини пайқади. Лекин энди қўлни қайтадан яшириш фойдасиз эди...\nҒуччи чол қутурмаганини кўрсатмоқ истаб, ўзича бамаъни гаплардан гапирмоқчи бўлди. Лекин бамаъни гап деганлари ҳадеганда тилига келавермади. Шунда у яраси арзимаслигини намойиш қилмоқ бўлиб, чап қўли билан кўрпачага таянди. Қўли қаттиқ оғриди. Шундай оғридики, манглайига совуқ тер чиқиб кетди. Тўрабой унинг аҳволидан огоҳ бўлиб, мамнун илжайди, сўнг, тағин жиддий тортди, киши билмас қувонч билан ҳол сўради:\n— Ёмон тишладими, акам? Тишиям анча ботгандир?..\nҒуччи чол безовталанди.\n— Итнинг насли ёмон кўринмовди,— деди Ғуччи чол,— айб бизнинг ўзимиздан ўтди.\n— Нима бало, сиз ўзингиз тишлагин, деб айтдингизми?\n— Йўқ,— деди Ғуччи чол.— Тишлагин, деб айтганим йўқ, лекин тишлади.\n— Қутурган ит гапни билармиди!.. Ғуччи чол бу гапни жавобсиз қолдирди.\n— Ит қутурмаган, яхши ит,— деди Ибодулло Махсум.\n— Бўлмаса, нега тишлайди?—Тўрабой баралла кулиб сўради.— Мана, Ғуччи ака, қаранг, қўлингизни бойлаб олибсиз. Итнинг қопгани ростдирки, сиз қўлингизни бойлабсиз?..\n— Махсумнинг салласи...— деди Ғуччи чол. Ибодулло Махсум ўнғайсизланди. Ғуччи чолдан сал норози бўлди. Унинг бошига ўраганидан бўлак, уйда яна учта салласи бор эди. Ошнасини този қопган куни бухори салласидан бир бўлак йиртиб бойлаган, лекин бухори салламдан йиртиб бойлаяпман, деб ҳеч ўйламаганди.\n— Гап салладами, ака?— деди у секингина. Ғуччи чол индамади. Махсумга қараб маъюс жилмайди. Кўзлари озгина ёшлангандай бўлди. «Кўнгли бўш одамман», деб ўйлади у, лекин кўнгли бўшлигидан уялмади, қайтага ичи ёришиб кетгандай бўлди.\n— Сиз кўп куюнаверманг, Тўрабой,— деди Ибодулло Махсум.— Ҳар ким ўз аравасини ўзи тортади.\n— Оқ қўйниям, қорасиниям ўз оёғидан осишади,— деди Тўрабой.\n— Яхши гап билан илон инидан, ёмон гап билан мусулмон динидан чиқармиш,— деди Ибодулло Махсум.\n— Илонни ёмон кўраман,— деди Тўрабой.\n— Мен кўрган еримда бошини тош билан уриб, янчаман,— Ибодулло Махсум сал қизишди.\n— Аяманг, Махсум!.. Лекин илон деганингиз ҳам худонинг яратган махлуқи.\n— Худо илондан кечган,— Ибодулло Махсум бўш келмади.— Шайтон унинг оғзидан кириб, думидан чиқиб кетган.\n— Қаерда?— Тўрабой исбот талаб қилди.— Айтинг, қаерда?\n— Жаннатнинг дарбозасида,— деди Ибодулло Махсум.— Илон билан товус қоровул турган жойда.\n— Барибир илон худонинг махлуқи,— деди Тўрабой.\n— Тўрабой, асли совуқ одамсиз-да!..— деди Ғуччи чол.— Илонни ҳимоя қилганингиз нимаси!..\nҒуччи чол асли соддароқ одам эди, умрида бирорта зарбулмасал ёзмаган, зарбулмасал қилиб гапиришларини ҳам кўп англамасди. Бу гал у ниманидир англагандай бўлди, англагандай бўлди-ку, лекин ичига сигдириб туролмади. Кўнглига келганини айтди. Айтиб бўлгач, сал ошириб юбормадиммикин, деб ўйланиб қолди. Кейин, агар сал оширган бўлсам, Тўрабойни озгина силаб-сийпашим керак, деган ниятга борди.\n— Отангиз яхши одам эди, — деди у бир оз туриб.— Мен у кишини яхши биламан, бугунгидай эсимда турибди...\n— Сизнинг отангиз ҳам зўр одам эди.— Тўрабой, гарчи у Ғуччи чолнинг отасини кўрмаган эрса-да, тантилик қилди.— У кишини зўр сакбоз дейишарди.\n— Худо бир улоқни яратмиш, унга атаб бир туп шувоқни,— деди Ибодулло Махсум.\nҒуччи чол ошнаси ўзини улоққа менгзаганидан оғринмади, аксинча унинг гапларини маъқуллаб бош ирғади.\n— Менинг бировга зиёним тегмаган,— деди у.— Уйда битта кафанлигим билан таблада битта отим бор.\n— Отингиз югурикроқ, шунисидан қўрқаман,— деди Тўрабой.\n— Яхши от эгасини ранжитмайди,— деди Ғуччи чол.— Менинг отим юввош, устини худди тахтиравон дейсиз!..\n— Тўрабой отни билмайди,— деди Ибодулло Махсум,— сиз буёқдан буқаларни сўранг, бостирмасида учтаси бойлоғлиқ турибди.\n— Бари бир, эҳтиёт бўлинг, Ғуччи ака,— деди Тўрабой.— Йиқитиб кетса чатоқ бўлади, қариганда суякнинг битиши қийин...\n— Гўрга пиёда бормасман,— деди Ғуччи чол. Кейин у чорпоя устида ғоз туриб, ҳовлининг нариги буржига овоз берди. Зум ўтмай, Эргашнинг иккита қизалоғи чой келтирди. Ғуччи чол Ибодулло Махсумнинг пиёласини ўзи тараф олиб, чойнакнинг иккинчисини Тўрабойнинг олдига суриб қўйди.\n— Ўзингиз бир майдалайсиз...\nТўрабой чойни қайтарди. Бир-икки хўплам ичиб, Ғуччи чолга юзланди;\n— Кампирингиз кўринмайди?\n— Бизнинг кампир сал пастроқ,— деди Ғуччи чол.— Бир ҳафта бурун ҳовлидан чиқиб кетган. Шу, менинг ўзимга қолса...\n— Невараларимдан тағин ранжибди-да, ака?— Ибодулло Махсум сал чаққонлик қилди.\n— Мен Ғуччи ака билан ғижиллашибдими, деб ўйлабман,— деди Тўрабой.\n— Йўқ, неваралар билан,— деди Ғуччи чол.— Менга гап қайтариб кўрсинчи!..\nАйтган ёлғонидан ўзи ҳам қизарди. Кўрпача четида ётган сочиқни олиб, бир-икки елпинган бўлди.\n— Кун сал дим келди,— деди Ибодулло Махсум.\n— Ҳа, Махсум, кун дим келди,— Ғуччи чол унинг гапини тасдиқлади.\n— Менинг мижозим совуқроқ,— деди Тўрабой.— Мен димлигини сезмадим.\n— Сиз ҳали ёшсиз, Тўрабой,— деди Ибодулло Махсум.— Сиз ҳали муни сезмайсиз.\nТўрабой пиёласини ерга қўйди-ю Ғуччи чолга тикилди. Униси иккита қарғашойи гулли пиёлани ёнма-ён тизиб, қуйгали чойнакни кўтарди, лекин шу тобда кўзлари Тўрабойнинг синчков назарига дуч келиб, безовталанди, чойнак тутган қўлига титроқ кирди. Чой чойнакнинг жўмрагидан дастурхон устига тўкилаверди.\n— Ит қутурган эмасди,— деди у титраб-қақшаб.— Този эди, биз ўзимиз унга озор бердик, бойлаб олмоқчи бўлдик...\n— Чойдан босиброқ ичинг, енгил тортасиз!..\n— Ичаман, Тўрабой, мана, ичяпман-ку!..\nҒуччи чол сал гарангсиди. Ибодулло Махсум ўтирган жойида бир-икки ғимирлади, лекин бирон нарса демади. Тўрабой — меҳмон, унинг ўзиям меҳмон, Ғуччи чол бўлса — мезбон эди.\nҒуччи чол ошнасининг пиёласини тўлдиришни унутиб, фақат ўзига қўйди ва атай хўриллатиб ича бошлади.\n— Мен чойга кўп ўрганмаганман,— деди у.— Йилқининг ортидан кўп юрганмиз, кўзани сувига ўрганиб қолганмиз.\n— Йилқидан гапирманг, Ғуччи ака,— деди Тўрабой.— Битта той камомад қилгансиз.\n— Йўқ,— деб эътироз билдирди Ғуччи чол.— Мен умримда камомад қилмаганман. Уюрим доим тус-тугал бўларди.\nТўрабой айтаётган бўз тойнинг тарихи узун эди. Уни Ғуччи чол Пайшанбанинг бозоридан сотиб олган. Одамлар уюридан ўмарибди-да, деб ўйламаслиги учун, бўз тойга қўшиб, яна битта қари байтални ҳам икки баробар қимматига савдо қилгану етаклаб келаверган. Сўнг бирор ойлар чамаси шу яғир байтални миниб гузар айланган, гузарда дуч келган исми мардумга: «Яхши байтал, зотли, зотли-ку, лекин ёшдан қолган, чаночқоқда қулуни таблада турибди», деб гап уқтирган. Гапига биров ишонмаган. Бўз той ўша қирчанғи байталга ўхшамасди — ҳуркак, толмабўйин бир тойчоқ эди...\n— Худо бегуноҳ қулуннинг пайини қирққанга ҳеч рўшнолик бермасин!..— деди Ибодулло Махсум.\nИкки ошна баравар юзларига фотиҳа тортишди. Тўрабой уларга қўшилмади, маъюсланди... Аслида унинг гуноҳи кўп эмасди. Аксига олиб, ўшанда йўнғичқа айни гулга кирган маҳали эди. Агар тойчоқ шу гулга кирган йўнғичқани пайҳон килмаганида балки пайи ҳам қирқилмаган бўларди. Бунинг устига, гулга кирган йўнғичқа пайҳон қилинган кеча сутдай ойдин эди, агар кеча сутдай ойдин бўлмаганида, балким, бўзтойни биров кўрмаган ҳам бўларди... Тўрабой кейинчалик пайи кесилган тойчоққа кўп ачинди. Лекин бўлар иш бўлганди; бўзтой йўнғичқани поймол қилганди, йўнғичқа эса, энди гулга кирган эди, бунинг устига, кеча ойдин эди, бедапоя уватида ётган чалғининг ўткир тиғи ҳам шу ойдинда ўзгача бир ялтираб кўринган эди...\n— Махсумга балли,— деди Ғуччи чол.— Шу тойни одам қилди. Пайини ямагани қурби етмади, лекин...\n— Қўйинг, ака, — деди Ибодулло Махсум. — Қўйинг, гапирманг...\n— Гапираман, деди Ғуччи чол.— Ахир, сиз уни ақалли бир марта минмагандирсиз!..\nУнинг гапида бирор хилоф жойи йўқ эди. У ўша бўз той токи от бўлиб, кейин ўз ажали билан кетганига қадар бирор марта устига эгар босмаган эди. Бўз той, кейинчалик хомсемизроқ (у чопмасликдан семириб кетганди) от, бир умрга оқсаб қолди. Ибодулло Махсум шу оқсоқ отни етаклаб юришни яхши кўрарди. Айниқса, Тўрабойнинг кўк темир дарвозаси ёнидан ўтишни яхши кўрарди. Одамлар унинг чўлоқ отга бўлган меҳрини кўп тушунмади, бировлар ҳатто ғалатига чиқарди, савдойи атади...\nИбодулло Махсум бировдан ортиқча гумон ҳам қилгани йўқ. Бор-йўғи икки марта гузардан той етаклаб ўтди, холос. Кейин... якшанба куни бўз тойни етаклаб бозордан қайтаётган Тўрабой билан ёнма-ён бирор юз қадамча юриб кўрди, унинг ранг-рўйига, оёқ олишига разм солдию ҳамма гапни пайқади. Мана, бирор ўттиз йилдирки, у билан Тўрабойнинг орасида биттагина сир ботин яшайди. Тўрабой ташвиши кўп одам,— баъзида ҳалиги сирни унутиб қўяди, қўлига эрк беради, тилига эрк беради. Лекин Ибодулло Махсум худолиғни унутмаган, инсофни билади, олижаноблик қилиб, эски, унутилиб кетай деган сирни қайтадан Тўрабойнинг эсига солади.\n— Мен мудирлигимда икки тонна арпа камомад қилувдим,— Тўрабой бирдан пастға тушди.— Мунақаси бўп туради, ака...\n— Билмадим,— деди Ғуччи чол.— Мен умримда камомад қилмаганман.\n— Менинг айбим камомадим, сизники шу битта - той...\n— Балким, менингам айбимни айтарсиз?— деб сўради Ибодулло Махсум.\nТўрабой каловланиб қолди. Унинг бахтидан бўлиб ҳовли дарвозасидан Ғуччи чолнинг ўғли Эргаш кириб келди. Чорпоядагилар билан узоқдан бош ирғаб саломлашди. Сўнг, астойдил тикилиб, Тўрабойни танидию қизиқиши ортди. Лекин у чорпояга келиб улгурмади. Очиқ қолган дарвозадан жиккакина бир ғунажин кириб, сўрамай-нетмай, ўзини кампир ўтқазган кичкина гулзорга урди. Ғунажиннинг шаҳди баланд эди — қўйиб берса, кампирнинг гулзорини шип-шийдам қиладиган. Ғуччи чол аввалига ҳай-ҳайлашга чоғланди, лекин сал туриб, фикридан қайтди. «Баттар бўлсин!—деб ўйлади.— Қариганда гул экишни унга ким қўйибди, чалпакка ўраб отсанг ит емайди-ку, яна хина билан райхон экканига ўлайми!..»\nЭргаш шарт ортига қайрилиб, қўлига таёқ олди ва югуриб келишда ғунажиннинг қуймичига калтак солди. Ибодулло Махсум жониворнинг калтак еганини кўрмайин деб, кўзини чирт юмди. Ғуччи чол индамади, ичида Эргашни сўкди. «Садқаи мол кет!» Тўрабой бўлса, чорпояда чўккалаб олди-да, Эргашга пишанг бера бошлади:\n— Ҳа, домулло, уринг! Падарлаънатини яхшилаб уринг!.. Уриб оёғини синдиринг, домулло! Шохига, шохига уринг! Қайтиб бировнинг томорқасига кирмайдиган бўлади... Биқинига, оч биқинига уринг! Оғримайдиган жойига уринг!.. Ўроқ-пўроқдан йўқми, домулло? Олиб, биқинига санчимайсизми, ахир?! Бўшашманг, домулло, уринг, савилни уринг!..\nЭргаш Тўрабойнинг бақириғидан безор бўлдими ёки ўзининг ҳам раҳми келдими, ғунажинга қайтиб таёқ кўтармади. Бир-икки пўписаю дўқ билан ғунажинни дарвозага қаратиб ҳайдади. Ғунажин дарвозадан берироқда ўсган бир туп семиз супургини томир помири билан қўпориб, кўчага қочиб чиқди...\n— Яхши ғунажин,— деди Тўрабой қайтиб ўтиргач.— Мамасолининг ғунажини. Сал овчилиги бор, биров уриб ўлдирмаса, яхши сигир бўлади.\n— Қисир қолган,— деди Ибодулло Махсум.— Янаги йили яна қисир қолади. Оёқ олиши ёмон мунинг...\n— Тўрабойда учта буқа бор, шунга оборса бўларкан,—деди Ғуччи чол.\n— Опкелувди,— деди Тўрабой.— Лекин буқанинг ҳақини бермади.\n— Сиз сигир бошига неча пулдан оласиз?— деб сўради Ибодулло Махсум.\n— Уч сўмдан,— деди Тўрабой.— Буқаларнинг емишига керак.\n— Буқа асраб савоб иш қиласиз,— деди Ғуччи чол.\n— Ҳар кимнинг кўнгли тусагани,— деди Тўрабой.— Мана, акам, сиз от асрайсиз, мен буқа асрайман.\n— Акам отни кўнгил учун асрайди,— деди Ибодулло Махсум.— Сиз буқани бўрдоқига асрайсиз. Ғуччи акам отини ўзи боқади, сиз буқаларни ҳеч боқмайсиз. Боқасиз-ку, лекин ўзларининг топган пули ҳисобига боқасиз.\n— Ҳар кимнинг таъби,— деди Тўрабой.— Ғуччи акам от асрайди, мен буқа асрайман.\n— Буқани миниб бўлмайди,— деди Ибодулло Махсум. У негадир шу топда Тўрабойни камситишни истаб қолганди.\nТўрабой бу гапга эътироз билдиролмади.\n— Ҳиндулар хўкиз минармиш...— секин гап қўшди Ғуччи чол.\n— Бари бир, ҳўкиз отдай чополмайди,— деди Ибодулло Махсум, сўнг ошнасига ранжиброқ қаради.—Шу, ака, ҳинду билан туянинг фарқи ўзи кам, қилган ишининг ҳаммаси тескари бўлади...\nҒуччи чол дарвозани бекитиб келаётган Эргашни кўриб, чорпоядан турди, кейин ота-бола узоқроққа, боғнинг тўридаги хашаки олмалар тагига ўтишди.\n— Хўш, ота?..— деб сўради Эргаш.\nУ муаллим эди — сўроқ сўраганида чап қоши хиёлгина кўтарилиб тушарди.\nҒуччи чол индамади. Эргаш бошқа гап сўрашдан ийманди, кўзларини чанг юққан поябзалига бир муддат қадаб турди, сўнг ерда ётган эски болтани олиб, олманинг айрисига қистирди.\n— Сен менга мундай гапирма,— деди Ғуччи чол.— Ҳали ёшсан. Мен гапирсам ярашади... Қачон манави олмаларни қирқиб ташлайсан?!— кутилмаганда бақирди у. Айрига қистирилган болтани олиб, дарахт танасига солди. Болта ўтмас эди, лекин Ғуччи чол андоғ урдиким, зарбнинг кучидан олманинг оқ-сарғиш танидан бир парчаси очилиб қолди. — Нима, болтаниям ўзим чархлаб берайми?\n— Ўзим чархлаб оламан,—деди Эргаш.\nОта-бола озроқ тумтайиб туришди. Кейин Эргаш гап қотди:\n— Менга бир гапингиз бормиди, ота?\nҒуччи чол унга ўқрайиб қаради. Ўғли ҳозир ўй ўйлашга халал берарди.\n— Саломингни аямасанг бўлди, болам,— деб ачитди у.\n— Меҳмонингиз бор экан...— Эргаш можаронинг бемавридлигини эслатишга уринди.\nҒуччи чолга унинг писандаси ҳеч ёқмади.\n— Ҳм...— деди у.\n— Чарчадим, ота,— деди Эргаш.\n— Чарчабсан-да?—ўсмоқчилади Ғуччи чол.—Нима, лайлак ҳайдадингми, ўғлим?\n— Кучук ахталадим!..— Эргаш ўзини тутиб туролмади, портлаб кетди.— Нима қиласиз тергаб?\n— Мен сени тергадимми ҳали?..— Ғуччи чол мийиғида илжайди.\n— Бўлмаса нима?— Эргашнинг чап қоши яна хиёл кўтарилди.\n— Қошингни керма, — деди Ғуччи чол. — Нега қошингни керасан? Хотинга ярашади! Эркакмисан ўзи? Энанг ўғил туғдим дегандай бўлувди-ку?..\nЭргаш оғринди. Бир ҳаёли шарт бурилиб кетиш ҳам бўлди, лекин чол... «Чол ҳафа бўлади,—деб ўйлади у.— Кейин икки дунёдаям қутулолмайсан...»\n— Бахудо,— деди Эргаш,— Бахудо, ота сўкинманг!..\n— Тожикча гапирма,— деди Ғуччи чол.— Беш йил шаҳарда ўқиб, менга топиб келган гапинг шу бўлдими?\n— Ота!..— деди Эргаш.— Менинг сизга тили-жағим тегмади.\n— Энангга ўхшайсан,— деди Ғуччи чол.— Уям тили-жағидан гапиради.\n— Мени тинч қўйинг, ота, — ялинди Эргаш. — Мен сизга ёш бола эмасман.\n— Баттарсан!..— деди Ғуччи чол.— Сен билан гаплашиб бўлмайди.\n— Бўлмаса гаплашманг!\n— Оқ қиламан!..— дўқ урди Ғуччи чол.\n— Билганингизни қилинг!..\nҒуччи чол Эргашнинг жаҳлдан бўғриққан юзига бир муддат завқланиб тикилди. «Ўзимга ўхшайди,— деб ўйлади.— Дағалроқ бўлгани маъқул, ҳалимдай эшилиб турса, мунинг эркаклиги қоладими...»\n— Менга кўп ақл ўргатма,— деди у.— Хоҳлаган пайтимда ҳовлидан қувиб соламан.\nБуниси энди лалми дўқ эди, лекин Эргаш чолнинг юмшаганини тушунмади.\n— Майли, майли,— деди у.— Шу ердан кетганим маъқул. Мени шарманда қилдингиз, ота!\n— Ота, дема мени!..— бақирди Ғуччи чол, сўнг чорпояда ўтирган меҳмонларни ўйлаб, бирдан паст тушди. — Сен ҳали бурнингни терлатиб нон топиб берганинг йўқ... Бор, битта улоқни сўй!..— бехосдан буйруқ берди у.— Хотинингга айт, барини қозонга ташласин!..\nЭргаш бу гапни ҳеч кутмаган эди — анграйиб тураверди.\n— Ё мен ўзим сўяйми?—деб сўради Ғуччи чол.— Сўярдим-ку, лекин иложим йўқ, қўл ярамайди.\n— Уйда гўшт бор.\n— Уйдаги гўшт озлик қилади.\n— Тўрабойга шунча иззатми?-— деб сўради Эргаш.\n— Тўрабойга бўлмай, Махсумгами?—деди Ғуччи.— Махсум менга дўст одам, бир бурда нонимгаям қаноат қилади.\n— Тузук,— деди Эргаш.\n— Нимаси тузук?\n— Тузук,— деди Эргаш тағин. Бояги жаҳлидан асар ҳам қолмади. Отасининг чиноқлигини ўйлаб, сал илжайди ҳам.— Лекин улоққа энам пул берган-ку, ота?\n— Энангнинг маҳрини мен берганман,— деди Ғуччи чол.— Бор энди, менинг айтганимни қил!..\nБирор уч соатлардан кейин, чоллар ўтирган чорпояга бир лаган серпиёз қовурдоқ келтиришди. Таомни Ибодулло Махсум бошлади. Кейин Тўрабой билан Ғуччи чол ҳам енгларини шимариб, лаганга яқинроқ сурилдилар.\n— Серпиёз бўпти.— деди Тўрабой катта бир луқмани қўлига олиб.— Мен пиёзни яхши кўраман Махсум...\n— Мен пиёзни яхши кўрмайман, лекин бари бир ейман,— деди Ибодулло Махсум.\n— Мен эрталаб уйда шўрва ичувдим, — деди Тўрабой.— Лекин улоқ гўшти ширин, кўнгил тортадиган бўпти. Шу бир замон бўлса-да, оёқни узатиб ётиб фақат улоқ гўшти есанг!\n— Хадеб улоқ гўшти еган маза қилмайди,— деди Ғуччи чол.— Жонга тегади. Мана, мен ошниям яхши кўраман.\n— Бари бир, ошнинг тагига улоқ гўштидан босасиз,— деб эътироз билдирди Тўрабой.\n— Молнинг гўштиям бўлаверади,— деди Ибодулло Махсум.\n— Манзар полвон гуручли таом емайди,— деди Ғуччи чол.— Еса, томоғига тиқилиб қолади. Бировлар ош еганда етимчадай қараб ўтираверади. Кейин лаган бўшагандан кейин тагида қолган ёғнинг юқи билан махсисини мойлайди.\n— Бари бир мойларкан-ку,— деди Тўрабой.— Ҳар на нафи борку!.. Лекин менга қолса, доимо улоқ гўшти ердим.\n— Кунора енг, Тўрабой,— Ибодулло Махсум Тўрабойнинг ўжарлигини кўп ёқтирмади.— Бўлмасам, бўкиб қоласиз. Уйингиз дўхтирдан олис. Дўхтирга опкетса, буқаларга ким қарайди?\nТўрабой қалтисроқ гапирмоқ бўлиб, қўлини дастурхондан тортди. Лекин қовурдоқни кўзи қиймади. Чимирилган ўсиқ қошлари тағин ёйилди, бир қултум яхна чойдан симириб, лаганга яқинроқ сурилди.\n— Ўлдирса, улоқнинг гўшти ўлдирсин!— деди у хушҳоллик билан.\n— Ора-сира бошқа таомдан ҳам енг,— деди Ибодулло Махсум.— Келинга айтинг, ялпиздан кўпроқ қўшсин. Юраккаям, миягаям фойдаси бор.\n— Менинг юрагим тузук, Махсум.\n— Миянгизчи? — деб сўради Ибодулло Махсум. Тўрабой бу гапни эшитмади.\n— Ялпизнинг энди икки қулоқ чиқаргани дуруст,— деди у.\n— Йўқ, Тўрабой,— деди Ғуччи чол.— Ялпизнинг мияга зиёни бор. Бизнинг ола мушук шу ялпиздоридан ичиб хароб бўлди.\nТўрабой қувониб кетди. Ғуччи чолни худди телбани томоша қилгандек, алоҳида бир диққат билан кўздан ўтказди.\n— Ўлдирдингизми, ишқилиб?\n— Жуда бераҳм одамсиз-да. Тўрабой!..— деди Ғуччи чол ранжиб.\nТўрабой гапни ўзига юқтирмади. Кулди. Кулганида устки лаби жийрилиб, сарғайган милклари кўринди.\n— Кулманг, Тўрабой,— деди Ибодулло Махсум.\n— Мен кулмадим, Махсум, ўлай агар, кулмадим,— Тўрабой кулганини тан олмади.— Акамнинг мушуги қизиқ экан-да ўзи!..\n— Уям худонинг яратгани,— деди Ибодулло Махсум.— Бизнинг мушук ҳафтасига биттадан илон ўлдиради. Пойлаб туриб, панжаси билан битта уради -тамом, ўлади-қолади!\n— Бижжики паштроқиди, Махшум,— деди Ғуччи чол ғўлдираб.— Мен шуни еббўвай, кейин...\n— Енг, ака ош бўлсин! Еб бўлгандан кейин айтасиз.\nҒуччи чол оғзидаги луқмани еб бўлиб, Ибодулло Махсумга қаради:\n— Еб бўлдим, Махсум.\n— Энди гапиринг, ака,— рухсат берди Ибодулло Махсум.\n— Бизнинг мушук пиёниста эди, Махсум,— деди Ғуччи чол.— Кампир юрагига деб ялпиздори ичади денг... Қаёқданам мушуги тушмагур шунга ўрганди. Кампир дорисини ичиб юрганида тузук эди, бечора қолган-қутган юқини ялаб кун ўтказарди. Лекин касофат қурумсоқлик қилиб дорисиниям ичмай қўйди. Кейин мушукнинг миёвлаб беҳузур бўлганини кўринг!..\n— Иҳ!..— деди Ибодулло Махсум.—Мен мушукни мунчалар бўлар деб ўйламовдим!\n— Бўларкан-да, Махсум,— деди Ғуччи чол.— Баҳор пайти ариқ лабига тушиб, балчиқдан энди бодраб чиққан ялпизни панжаси билан ўзига қайириб олади, кейин тепадаги икки қулоқчасини курт-курт қилиб ейди. Неча марта ариққа тушиб кетдиямки яна қайтиб боради!.. Бўлмасам мушук деганингиз сувдан қўрқади.\n— Қутурган одам ҳам сувдан қўрқади,—деди Тўрабой.\nЖим қолишди. Ғуччи чол ҳикоя билан овора, тузукроқ овқат ҳам еёлмади, баттар очиққанини сезди, лекин шунча гапдан кейин маош қилишни ўзига эп кўрмай, қўлини дастурхон четига артди. Ибодулло Махсум ҳам ўзини тийди.\nТўрабой лаганнинг кўп бузилмаган четини ўзига қаратиб, иштаҳа билан ея бошлади. Егандаям чапиллатиб еди. Боя гап устида кўп сезилмаган экан, ҳозир эшитиб, Ибодулло Махсумнинг ғаши келди.\n— Чапиллатманг, Тўрабой!—деди у тоқати тоқ бўлиб.\nТўрабой бунисини кутмаганди — оғзидаги оғзида, бўғзидаги бўғзида қолди. Қайтариб ташлай деса — олдида дастурхон, чайнаб ютай деса, бунисиям оғир. Бечора бир муддат бақрайиб қолди. Ўзигаям кўп таъсир қилди. Ниҳоят, оғзидаги луқмани чайнамай-нетмай, бир амаллаб ютди. Устидан бир пиёла яхна чойни кўтариб, Ибодулло Махсумга санчиброқ тикилди. Лекин Ибодулло Махсум Ғуччи чолга ўхшаган бечидам эмасди, Тўрабойнинг кўзларига кулиб қаради.\n— Мен сизга айтсам, Махсум— дея гап бошлади Тўрабой.\n— Айтинг, Тўрабой, армонингиз қолмасин,— деди Ибодулло Махсум.\n— Овқатдан кейин айтса нима бўлади, Махсум?— деб сўради Ғуччи чол. У ўзининг мезбонлигини унутолмай гаранг эди. — Хўп денг, Махсум, шуни овқатдан кейин айтсин.\n— Майли, ҳозир айтаверсин.\n— Мен ёшроқ бўлганимда, сизни бир урардим, Махсум,— деди Тўрабой.\n— Менга Ғуччи акам ёрдам берарди,— Ибодулло Махсум гапни ҳазилга бурмоқчи бўлди.\n— Тўғри,— деди Ғуччи чол.— Мени Жуман ғалча ўғиллари билан қўшилишиб урган. У пайтда Махсум Бухорода ўқиб юрарди.\n— Минг ўқигани билан, бари бир муллалик қилолмади,— деди Тўрабой.\n— Қилолмадим эмас, қилмадим.\n— Бари бир, Махсум, мен сизни урардим...\n— Менга бир қаранг, Тўрабой,— деди Ибодулло Махсум жаҳлланиб. — Авлиёга аталган улоқдай ҳолингиз бор, бир муштимдан ортмайсиз. Ёшлик пайтимда бир урсам, сизни Сигиртепанинг ортидан топиб келишарди!\n— Узоқмасмикин?— деб сўради Тўрабой.— Сиз асл нокас одамсиз, Махсум. Менга ҳасад қиласиз!\n— Ҳой, Тўрабой, сиз кимсизки Махсум сизга ҳасад қилса!..— деди Ғуччи чол ғазабидан бўзариб.— Сиз Махсумга кўп таъна қилманг!\n— Қўйинг, ака,— деди Ибодулло Махсум.— Мунинг гапига кўп эътибор берманг, бу киши бировнинг пайини қирқиб турмаса бўлмайди.\nТўрабой бирдан пусиб қолди. Не қилса ҳам, пайи кесилган бўз той унинг заиф жойи эди. Баъзида Тўрабойнинг ўзи ҳам шунга ажабланарди: энди одам деганинг борки, дунёга келиб гуноҳдан фориғ бўлмайди. Сутдай оқ бўлишнинг ҳеч иложи йўқ. Бўлмасам, худога шукур, шу бўз тойдан бошқа айблари ҳам оз эмас. Лекин уларни ҳамма билади. Уларни деб аллақачон шарманда қилишган. Қайтага шарманда бўлганинг ҳам дуруст, шармандалик бир кун, бир ой, борингки, бир йил чўзилар, кейин бориб унут бўлиб кетади. Ибодулло Махсум шу битта бўз тойнинг гапини гап қилиб олган, истаса эслатади, истамаса — йўқ... Лекин ҳалиги ошиқча. Тилини суғуриб олган камлик қилар!.. Бир тойчоқнинг хуни ўзи қанча, кесилса, пайи кесилибди, шуни яширдинг нимаю яширмадинг нима? Ўзи-ку, шуни айтсанг, тинчишинг тайин. Махсумнинг шамаларига чидаб юргандан кўра, бир йўла шарманда бўлда, қўй!..\nТўрабой шарманда бўлишга аҳд қилди.\n— Бировнинг пайини қирққан ёмонми, Махсум?— деб сўради у.\n— Билмадим, қассоб бўп кўрмаганман,— деди Ибодулло Махсум. У Тўрабойнинг шум ниятини аллақачон пайқаган эди.\n— Айтайлик, Ғуччи акамнинг отининг пайини қирқсам нима бўлади?—деб талмовсиради Тўрабой.\nҒуччи чол эшитган гапига ишонмай, ўрнидан сапчиб турди.\n— Оғзингизга қараб гапиринг, Тўрабой!—деди у.— Мен отимни сиз билан қўшиб битта таблага боғламасман!\nТўрабой тағин амалга етмади. Доғда қолди. Ичида Ғуччи чолни сўкди: «Галварс! Билишниям истамайди!..» Кейин кўзларини Ғуччи чолнинг салла билан чирмалган ярадор қўлига тикди:\n— Қўл энди кўпкарига ярамайди-ку, юрт оғаси! Ғуччи чол бесаранжом бўлди. Қўлини чопон остига яширмоқчи эди, бўлмади, ошнаси «қўявер!» дегандек ишора қилди.\n— Қутурмаган бўлсаям, қопганини қаранг!— деди Тўрабой.— Бировнинг занжирдаги ити бўлсаям бир гап эди, лекин у мўлтонидан қолган экан. Мўлтони халқи аҳмоқ эмас, шайтонга дарс беради, соғ итни ҳеч маҳал ташлаб кетмайди, ўзи билан опкетади!..\nҒуччи чолнинг юрагига ваҳима тушди.\n— Мен ҳеч белгисини сезмадим, Тўрабой,— деди у.\n— Бирданига белги нима қилади!— Ғуччи чолнинг соддалигидан кулди.— Сал туриб белги беради-да, ахир!.. Иштаҳангиз ҳам йўқолган кўринади. Билсангиз, Ғуччи акам, қутурган итнинг устидан ғалвирда сув элашади.\n— Мен сувдан қўрқмайман, Тўрабой,— деди Ғуччи чол.— Ўзингиз кўрдингиз, бемалол чой ичиб ўтирибман.\n— Энди бу бир мисол-да, Ғуччи акам...— деди Тўрабой.— Агар яна бир мисол опқарасак, мана, сиз... бирор кимсага тиш солармидингиз?\n— Э, мен итмидимки, бировни тишласам!— ажабланди Ғуччи чол.\n— Мен сизни итга менгзамадим,—деди Тўрабой.— Энди бир мисол қилиб гапирдим. Мен бировни тўсатдан тишлаб олгингиз келмайдими, деб сўраяпман.\n— Итга менгзамадим дейсиз-ку, лекин тишлагинг келмайдими, деб сўрайсиз. Энди итга менгзаганингиз шу-да, Тўрабой?\n— Йўқ, бу гаплардан худо асрасин!— деди Тўрабой.—- Минбаъд мундай гапирманг!\n— Бўлмаса нима?—Ғуччи чолнинг дафъатан қаҳри келди.— Мен сизга бўйинса бўлмасам, ёшим бирор ўн ёш катта бўлса, нега менга мундай ҳазил қиласиз?\n— Мен сизга ҳазил қилмадим.\n— Бўлмаса, чинингизми бу?- деб сўради Ғуччи чол.\nТўрабой жавоб ўрнига қиқирлаб кулди. Шу пайтгача ҳурпайиб ўтирган Ибодулло Махсум бошини кўтарди.\n— Сиз акамнинг қутурмаганига ҳафасиз чоғи, Тўрабой?—деб сўради у.\n— Худо урсин!— Тўрабой қўшқўллаб ёқасини ушлади.— Агар шундай ўйлаган бўлсам, тонгга етмай ўлай!..\n— Сизнинг акам қутурса суюнишингиз тайин,— деди Ибодулло Махсум.— Жуман ғалча акамни ўғилларига қўшилиб урган. Сиз шу одамнинг жиянисиз. Сизнинг суюнишингиз тайин.\nТўрабой бундай кескин даъвони кутмаган экан, кўзлари пир-пир уча бошлади. Ғуччи чолга мадад сўраб тикилди.\n— Жуман ғалча мени урган,— деди Ғуччи чол.\n— Урса у урибди, менинг айбим нима?— деб сўради Тўрабой.\n— Жуман ғалча жондай тоғангиз эди,— Ғуччи чол унга айбини эслатди.\nТўрабой кўп мулзам бўлди. Ғуччи чол ҳақ эди. Яхшими, ёмонми, Жуман ғалча унинг тоғаси.\n— Алам қиляптими, Тўрабой? — суриштирди Ибодулло Махсум.\n— Алам қиляпти,— дея тан олди Тўрабой.\n— Алам қилган жойига туз сепинг,— деди Ибодулло Махсум.\nТўрабой аввал бўзарди, кейин қизарди, ўзини ҳар не тутгали уринди-ку, иложини топмади, хунук бир тиржайиб, бори-йўқ заҳрини тўкиб солди:\n— Сизам қутурибсиз, Махсум!\nОрадаги илинибгина турган ип чирс этиб узилди. Ғуччи чол Ибодулло Махсумга ялт этиб қаради. Лекин Ибодулло Махсумнинг юзи қилт этмади.\n— Бир оёқнинг чигилини ёзсак, Тўрабой,— деб таклиф қилди у. — Юринг, бир оёқнинг чигилини ёзайлик.\nТўрабой уни ўзича тушунди.\n— Ёшингиз бир жойга бориб қолган, Махсум,— деди у.— Сизни уриш менга уят..\n— Бошқа гап бор, Тўрабой,— деди Ибодулло Махсум. Тўрабой унга ишонқирамай қаради.\n— Шуни эртага гаплашсак бўлмайдими, Махсум?..\nИбодулло Махсум таҳқирли сукут билан жавоб қилди. Тўрабой ноилож чорпоядан тушди.\n— Ўзингизни калишингизни кийинг,— деди Ибодулло Махсум.— Меники ҳали янги, тўйга кийиб борадиган...\nТўрабой баттар каловланди, Ибодулло Махсумнинг калишини ечиб, ўзининг увадароқ жуфтини оёқларига илди. Сўнг Ибодулло Махсумга эргашиб, боягина Ғуччи чол билан ўғли Эргаш гаплашган жойга - қари хашаки олманинг тагига борди. Тўхтадилар. Ибодулло Махсум чопонининг барларини қайириб, белбоғига қистирди, сўнг Тўрабой тарафга бир қадам босди. Тўрабой ортга тисланди.\n— Ҳазиллашманг, Махсум, охири ёмон бўлади,— деди у, сўнг гапининг исботи учун икки-уч марта ер депсинди.\n— Қутурган ит мениям қопган,— деди Ибодулло Махсум.— Сизам мен билан эҳтиётроқ бўп гаплашинг.\n— Ҳазиллашманг, Махсум, жаҳлим чиқса, ақлим кетади,— деди Тўрабой.— Жонингизга раҳмингиз келсин, Махсум!\n— Бўғзингиздан бир тишлайми, Тўрабой?— деб сўради Ибодулло Махсум, сўнг ростдан тишламоқчи бўлгандай, тишларини такиллатди.— Хўп денг, кекирдагингиздан бир тишлам узиб олай, Тўрабой?\nТўрабой чўчиди. Яна икки қадам ортга тисланди, тисланиш асносида дарвоза тарафга ўғринча қараб олди. Негадир кўнглига маъюслик чўкди. Ибодулло Махсумдан азбаройи ҳафа бўлди чоғи, икки марта чуқур хўрсинди. Кейин уни четлаб ўтиб, дарвозага йўналди. Ибодулло Махсум унинг ортидан юрди. Тўрабой илдамлади. Ибодулло Махсум ҳам қадамини тезлатди. Тўрабойнинг ўзи тўлагина, чопони танига ҳам хиёл тор эди. Тезроқ юрганидан кети чопон тагида қалпанглаб борарди. Ибодулло Махсумнинг ҳаёлига ногаҳон бир шум фикр келди, илжайди, бир-икки бор ўзининг ўнг оёғига, кейин Тўрабойнинг ортига қараб олди. Лекин ҳар қалай оёқ кўтармади — инсоф қилди. Гарчи Тўрабойнинг ортига тегмаган бўлса-да, шу ўйнинг ўзиданоқ завқланди. Хатто, шу ўй баробарида кўнглидаги озми-кўп хусуматни ҳам унутгандай бўлди. Гўёки тепки билан хусумат орасида ҳеч бир алоқа йўқдай эди... Тепгинг келди, тепмоқчи ҳам бўлдинг, лекин тепмадинг... Бари бир, деб ўйлади Ибодулло Махсум. Тепмоқчи бўлганингнинг ўзиям яхши. Одамнинг миясига шундай ҳаёлнинг келганига қаранг... Кекирдагингни узиб оламан дединг-ку, лекин узиб олмоқчи эмасдинг, лекин тепаман, деб айтмасанг ҳам — тепгинг келди...\nИбодулло Махсум илгари ҳеч бундай тарзда ўйламаган эди. Шу сабаб ўйнинг завқини туйиш ўзгача бўлди. Мабодо, Тўрабой ақалли бир бора ортига қайрилганда эди, балким, Ибодулло Махсумнинг қувончини кўриб, роса ажабланган бўларди. Ҳайтовур, у ортига қайрилмади. Ибодулло Махсум унинг қайрилмоғини ўйлаб, ўзини йиғишга, сал-пал қовоқ уйишга уринди. Лекин иложини топмади. Кейин у ошкора илжайди. Ибодулло Махсум дарвоза олдида тўхтади. Тўрабой эса кўчага чиққандан кейингина қадамини секинлатди. Ортига ҳадик аралаш боқди. Сўнг таъқибчисининг ичкарида қолганини кўриб, тўхтади, дадиллашди ва этагини қоқди: энди бу ерни елкамнинг чуқури кўрсин!\nЎша куни кечаси Ғуччи чол Галатепадан бош олиб кетишга аҳд қилди.\nЁзнинг дим, иссиқ тунида узоқ ўйлаб ётди. Қазогача ёру-дўстнинг олдида қолган маъқул эди, деб ўйлади. Лекин тақдир деганинг тескари келди, мундайроқ ўлим билан ўлсам бир гап, лекин қутуриб ўлиш... Ҳеч ким сени аяб ўтирмас, тинч ўлсанг — ўлганинг, бўлмаса, шартта ушлаб, дарахтнинг танасига занжирбанд қилишади, вассалом!..\nХуллас, у бош олиб кетгали аҳд қилди: уйдагиларга шаҳарга кетдим, деб айтади, кейин бир пана-пастқам жойни топиб... кутади. Ўтса, ўтиб кетгани — кунинг узоқ экан, магарким, ўтмаса... Э, шуниям ўй қилиб ўтирасанми!.. Одам деганинг бир марта дунёга келади. Бир бошда бир ўлим, бешикка теккан елка тобутга тегмай қолармиди!..\nЭртаси куни тонг маҳали Ғуччи чол кунчиқарга қараб йўл тутди. Биров кўрмасин деб, сою соя жойларни танлаб юрди. Чошгоҳда тоғнинг этагига етиб борди, лекин ўрламади, кучини аяди, арчазорни оралаб ўтган текисгина сўқмоқдан кетаверди. Тоғнинг нариги белида бу сўқмоқ бирданига тик олди, Чўнқаймишга кетадиган довонга қараб бурилди. Ғуччи чол жануброққа, сарғиш ўт-ўлан қопланган чўлга томон тушиб борди. Галатепа узоқда, арчазор кумуш бўлиб ялтираган тоғ тумшуғи ортида қолиб кетди. Ғуччи чол хийла чарчади, терга ботди. Уйқусиз тун уни азоблаб қўйган экан, аъзои-бадани зирқираб оғрий бошлади. Бекорга от минмабман, деб ўйлади у, ҳеч ким гумондор бўлмасди, тоққа кетяпти, деб ўйлашарди, холос... Кимнинг менинг қутуриб ўлганим билан бир пуллик иши бор?.. Отни аядим, завол бўлмасин, дедим. Сирасини айтса, отнинг ўзи нимага кераги бор? Азроилни пиёда юриб ҳам топиб оларман!..\nБирдан у қўнғироқ товушини эшитди. Аввалига қўй-қўзини эргаштирган серка бўлса керак, деб ҳаёл қилди, лекин ҳарчанд тикилмасин, яқин-атрофда қўй зотини кўрмади. Қўнғироқ товуши ҳам гоҳ кучайиб, гоҳ сусайиб, тоғ бағридаги яйловдан эмас, буткул терс тарафда-н — рўпарадаги тошлоқ қирлар ортидан келарди. Ярим соатлар ўтгач, қаршисидаги қир ўркачида битта отлиқ пайдо бўлди, унинг ортидан учта туя бодраб чиқди. Ғуччи чол кўзларига ишонмай, бир зум тек қотиб қолди.\nКичкина карвон тобора яқинлашиб келаверди. Ниҳоят, Ғуччи чол карвонбошини таниди: бу ўша маълум ва машҳур Жонузоқ араб эди. Карвонбоши ҳам уни таниди чоғи, отининг жиловини тортди.\n— Ассалому алайхум, Ғуччи ака, — деди Жонузоқ араб ҳорғин бир овозда. — Бу дунёда тирик бормисиз, ака, жонингиз тинчми?..\n— Бирнав, — деди Ғуччи чол.\n— Каттақўрғонга кетяпман, — деди Жонузоқ араб. — Қариб қолдим. Каттақўрғоннинг тузи тортди... Жуда қаридим, Ғуччи ака...\nҒуччи чол унинг қариганини ўзи ҳам кўриб турарди: соч-соқолидан тортиб, то гарданидан чиқиб турган мўйларигача оппоқ, юзлари чўтир, баттар қорайган...\n— Кўп касал бўлдим, — деди Жонузоқ араб. — Чечакка чалиндим.\n— Мен эса улоқиб келяпман, — деди Ғуччи чол.— Бесар ит қопти. Қутурган, деб айтишяпти. Този эди, менга ўрганса, мўлтонини эсдан чиқарар, девдим... Мўлтонининг ити итлик қилмас экан, Узоқбой. Биласиз, битта қўшқувур милтиғим бор, энди този асрасам, деб ўйловдим. Ўзингиз ўйланг, умрим уюр ортида ўтди, бир ёққа чиқолмадим, чиқарга. вақт бўлмади. Энди қариган чоғимда отга миниб, милтиқни олиб, кейин битта тозини ортимдан олиб, бир жойларга овга чиқаман деган ниятим бор эди. Ёшлигимдан шуни ўйлардим Узоқбой, фақат бургутим йўқ. Бир куни Чўнқаймишдан бургутнинг жўжасини сотиб олдим. Ўн сўм бердим, тумшуғи қорайса овга опчиқарман, дедим, лекин бургутнинг боласи қузғун бўп чиқди...\n— Ёмон бўпти, — деди Жонузоқ араб. — Бургутнинг қузғун бўп чиққани ёмон, Ғуччи ака. Қузғун овга ярамайди.\n— Биламан, — деди Ғуччи чол. — Лекин бечора қуш қузғун бўларга ҳам улгурмади. Мен Пайшанбага кетувдим, уйдагилар тузланган гўшт бериб ўлдириб қўйибди... Балким, улар қасддан қилмагандир, лекин қузғун бари бир ўлди. Бургут бўлмасаям, бечора қушга ичим ачиди. Уйдагилар менинг отимниям ёмон кўради, Узоқбой, сотгин деб айтади, бўлмасам, сени бир жар-парга ташлаб кетади, дейишади...\n— Улар отни билмас экан, Ғуччи ака! — ажабланди Жонузоқ араб. — Билса, мунча ёмон ҳаёлга бормасди. Йўқ, Ғуччи ака, отни бировга сотманг!\n— Кимгаям сотардим, — деди Ғуччи чол. — Жонивор ўзимга бош қўйиб қолган. Сотсам, сайислигини ким қилади? Яқинда касал бўлувди, бир пудча сабзи едирдим, қони тозаланди. Йўқ, Узоқбой, бошқа биров отни хароб қилади. Уйдагилар ҳаммаси мендан ҳафа. Бир ҳафта бўлди, кампир синглисини кўргани кетган. Озроҳ ҳафалашган эдик, шу пайтда кетгани ёмон бўлди, одамлар уни аразлаб кетди, деб ўйлаяпти. Омадим йўқ экан, Узоқбой.\n— Менинг хотиним уйда ўтиради, — деди Жонузақ араб. — Аввал карвон билан юрарди, энди уям қариди... Борадиган қариндошиям йўқ, ўзимга ўхшаган етим. Сизам бирор етим қизга уйлансангиз бўларкан, Ғуччи ака.\n— Менам шуни ўйловдим, — деди Ғуччи чол.— Лекин буям ёмонмас, инсофи бор. Бошқасини олсам, балким, ёмон бўлармиди, ўзингиз ўйланг, мен йилқи ортида юрсам, уйга ҳафтада бир келаманми, йўқми...\n— Энди биз қариб қолдик, Ғуччи ака, - деди Жонузоқ араб. — Энди тинчроқ ўтирсак бўлармиди.\n— Ҳеч иложи йўқ, Узоқбой...\n— Тўғри, иложи йўқ. Сиз, Ғуччи ака, шу мўлтонидан қолган тозига тегмасангиз бўларкан.\n— Този ёмон эмасди... Ўргатиб олгим келди. Махсум айтди, қўйинг, ака деди, бу бир бесар ит, тишлаб-нетиб юрмасин... Йўқ, қулақ солмадим, энди эшитсам, қутурган този экан. Мен кутиб ўтирмадим, Узоқбой.\n— Кутмаганингиз яхши, — деди Жонузоқ араб. — Мана, мен шунча йил яна Каттақўрғонга борай дедим, қарасам, энди қартайиб қолибман. Бошқа ўтиролмадим... Нега пиёда кетяпсиз, Ғуччи ака? Эсимда, битта саман отингиз бўларди, зўр эди, Сигиртепанинг тагида пойга бўлса, ўзингиз биринчи бўп келардингиз. Ҳозирам ўша ерда улоқ бўладими?\n— Энди кўп улоқ чопишмайди, Узоқбой,— деди Ғуччи чол ғамгин туриб. — Ўша саман отим ҳам энди йўқ, энди менинг бошқа отим бор-қизил қашқа от... Кўриб турибсиз, Узоқбой, бош олиб кетяпман. Бўлмасам, мени дарахтга боғлаб қўйишади. Ўзингиз ўйланг, Узоқбой, мен дарахтни шу ният билан ўтқазибмидим? Йўқ, мунга чидашим қийин. Мундан кўра, бирор чўли-биёбонда ўлиб кетганим маъқул...\n— Сиз Қизилтошга боринг, — деб маслаҳат берди Жонузоқ араб.— Суви яхши жой. Ҳаммаёқда қизил тош, зарра қумигача қизил...\n— Менга сувнинг кераги кам, — деди Ғуччи чол.\n— Бари бир Қизилтошга борганингиз маъқул. Мен у ёқда доим қизил ўтов тикардим. Қизилтошнинг тошиям қизил, менинг ўтовим ҳам қизил бўларди. Бориб яна ўтов тикардим-у, лекин ёш ўтиб қолди. Улар олдидан Каттақўрғонга бориб келсам, шуям катта гап. Уйда тинч ўтиролмайман, Ғуччи ака. Ўтган куни ҳеч чидаёлмадим, уч туяни етаклаб йўлга тушдим. Индин чошгоҳда Каттақўрғонга етаман, эртароқ етишим қийин, туялар қариб қолган.\n— Туяни нима қиласиз, Узоқбой?— деб сўради Ғуччи чол. — Ҳаммаси салт экан-ку?\n— Э, туясиз бўларканми, Ғуччи ака!.. — ажабланди Жонузоқ араб.— Туясиз йўл йўлга ўхшармиди!.. Ахир мен... Каттақўрғонга туя тортардим-ку, эсингиздан чиқдими, Ғуччи ака?\n— Каттақўрғон яхши шаҳар, — деди Ғуччи чол. — Одамлариям яхши.\n— Қизилтош ҳам яхши, — деди Жонузоқ араб.— Сиз хўп денг, Ғуччи ака, Қизилтошга боринг. Сиз у тарафда неча йил йилқи боққансиз!\n— Унга кўп бўлди, Узоқбой! Эҳ-ҳе, жуда кўп бўлди!..\n— Ҳалиям кеч эмас. Сиз Қизилтошга боринг. Пиёда юрганга узоқ, яхшиси, менинг байталимни олинг. Хуржунниям олинг, мен туяда бир амаллаб етиб борарман.\nҒуччи чол йўқ деёлмади. Жонузоқ араб унга байталининг жиловини тутқазиб, ўзи туялардан бирига амр қилди:\n— Чўк, чўк, жонивор!\nТуя чўккалади. Жонузоқ араб унинг ўркачига чиқиб ўтиргач, туя ўрнидан турди. Ҳар ким ўз йўлига кета бошлади. Бирор юз қадам босиб, Жонузоқ араб Ғуччи чолни чақирди:\n—Сал бўлмаса, эсимдан чиқай дебди, Ғуччи ака! Оти Санобар!\n— Кимнинг оти? — тушунмай сўради Ғуччи чол.\n— Байталингизнинг оти!..\nШу сўзларни айтиб, Жонузоқ араб қир ортида кўздан ғойиб бўлди.\nҒуччи чол эртаси ярим тунда Қизилтошга бориб тушди. Байталини эски работ буржидаги юлғун тупига боғлаб, хуржунини нураган пахса девор тагига олди. Работнинг усти ўпирилиб тушган, дарбозахонасида сайраётган бойқуш одам исини сезиб жим бўлиб қолди, кейин яна бошлади. Сўнг хас-хашак остидаги чигирткалар, каваклардан судралиб чиққан илонлар... Басма-бас сайрашга тушдилар.\nАтроф сутдек ойдин. Ойдинда работнинг харобаси улкан кўринади. Вақт ҳам негадир сустлашиб қолган.\nҒуччи чол ёлғизликдан энди чўчиди. Кўнглига чўккан ваҳимадан қутулмоқ истаб, байталининг ёнига борди, бўйнидан маҳкам қучоқлади, юзини унинг тўс-дағал ёлларига босди. Байталга ҳожисининг қилиғи хуш ёқди, бўйнини тағин ҳам қуйи эгди, сўнг юганини бир-икки силкитиб, нозли кишнади. Ғуччи чол байталнинг оғзидан сўлиғини чиқариб, ўтлагани қўйди. Ўзи камзулини ерга ташлаб, хуржунни ёстиқ қилдию ойни, хира юлдузларни кузатиб ётди...\nСал ўтиб, юраги сиқилди. Нарироққа ўтлаб кетган байтални чақирди:\n— Беҳ-беҳ, жонивор, бери кел!\nБайтал сезинди. Ўтдан бош узиб, Ғуччи чолнинг ёнига келди. Унинг юзларини ҳидлади. Байталнинг оғзидан аччиқ какра ҳиди уфурди. Ғуччи чолнинг кўнгли бузилди.\n— Ҳаммамиз ўламиз, Санобар, — деди у байталга. — Менам, мени гапга қўйган Тўрабойям, ҳаммамиз... Бир-биримизнинг дилимизни бекорга оғритганимиз қолади. Ҳеч ким дунёга устун бўлолмайдй. Эшитяпсанми, жонивор?\nБайтал икки марта бош силтаб ташлади.\n— Худоям бир кун бориб ўтиб кетади, — деди Ғуччи чол.— Одамлар бўлмагандан кейин худонинг нима кераги бор?\n— Биз-чи? — деб сўради байтал. — Бизлар қоламиз-ку?\n— Э!.. — деб қўл силтади Ғуччи чол. — Бариси бир эмасми? Нима, от одаммидики...\nУ бирдан жимиб қолди. Байталнинг кўнглини оғритганини сезди.\n— Сен бошқа гапирмагин, жонивор, — деди у сал туриб.—Бари бир сени тушунолмайман. Отмисан, одаммисан ишқилиб, дунёга бир кунлик меҳмонсан. Энди шуниям гап қилиб юрамизми?\nБайтал ўсал бўлди. Бошини бир силкитиб, юганини чиқариб ташладию боши оққан тарафга йўртиб кетди. Ғуччи чол ўзининг ваҳми билан овора бўлиб ёлғиз қолганини пайқамади ҳам.\n«Яхши бўлмади, —деб ўйлади у. — Худога шак келтирдим! Худо бўлмаса... бўлмайди-ку, ахир?!» Назарида худо йўқолиб, дунё етим қолгандай эди.\nАлқисса, Ғуччи чол анча кундан сўнг Галатепага соғ-омон қайтиб келди. Келган куни кечқурун гузарга чиқди, одамларни тўплаб уларга Жонузоқ араб, унинг байтали ҳақида нақл қилди. Лекин ишонган одам кам бўлди.\n— Жонузоқ ҳар қадамда биттадан от ҳадя қиладиган аҳмоқ эмас, — деди чойхоначи Барот Қийшиқ. — Галатепанинг тузини тотган эди, қадрдонлигимиз бор эди. Нега ўзи келмади?\n— Каттақўрғонга кетаётган экан, — деди Ғуччи чол. — Мен пиёда кетаётувдим, от билан бир хуржун егулик берди.\n— Егулик қани, Ғуччибек? — деб сўради Назар Махсум.\n— Егуликни едим.\n— Хуржунингиз қани?\n— Хуржун эскироқ эди, работда қолдирдим.\n— Тузук, тузук, — деб салмоқлади Барот Қийшиқ. — Майли, хуржунни нари қўяйлик, сиз айтинг, Ғуччи бува, Жонузоқ араб ҳадя қилган отнинг ўзи қани?\n— От кетиб қолди, — Ғуччи чол ростини айтишга мажбур бўлди. — Мендан аразлаб кетди.\nГурунг аҳли унинг гапларидан кулган бўлди.\n— Сиз бир қизиқ одамсиз, — деди чойхоначи. — Ҳамма сиздан ҳафа бўлади, аразлайди, кетиб қолади. Аввал кампирингиз кетувди, энди байтал кетибди...\n— Кампир келган, — деди Ғуччи чол. — Синглисини кўриб келди.\n— Кетиб қолганда ҳафа бўлгандирсиз? — гапини қўймади чойхоначи.\n— Нега ҳафа бўламан, у қочиб кетгани йўқ-ку?..\n— Мўлтонининг тозиси-чи, този қочиб кетгани рост-ку?\nҒуччи чол каловланиб қолди. Хайрият, мулла Дониёр унинг жонига ора кирди.\n— Сиз чой опкелсангиз бўларди, Баротбой, — деди у чойхоначига қараб, сўнг, Барот Қийшиқ ўчоқ бошига кетгач, яна Ғуччи чолга мурожаат қилди.\n—Қайтганингиз тузук бўпти, Ғуччи. Булар бекорини айтибди, мен Жонузоқнинг от ҳадя қиларига ишонаман. Худога шукр, тирик экан, мен аввалроқ бир раҳматли бўп кетган, деб эшитувдим.\n— Ҳали тирик экан, — деди Ғуччи чол. — Анча чўкиб қопти. Каттақўрғонга боргиси кеп йўлга чиқибди.\n— Биз сизни йўқолиб кетди, деб ўйловдик, Ғуччибек, — деб гап қўшди Назар Махсум. — Мен бир шаҳар борсамми ҳам дедим, ҳарне, ўғлимиз Санобек ҳукуматнинг одами, сизни излагани бировни қўярмиди...\n— Йўқолганим йўқ. Қизилтошга борувдим. Жонузоқбой отини берди. Кўп ақлли байтал эди, одамга ўхшаб гапирарди.\nМулла Дониёр билан Ибодулло Махсумдан бўлак ҳамма унинг гапидан кулди.\n— Яхши байтал эди, — давом этди Ғуччи чол.— Мусулмон байтал эди. Шайтон йўлдан уриб, худога шак келтирувдим, шунга ҳафа бўлди.\nБу гал ундан ошкора хохолаб кулишди. Ғуччи чол нима деярини билмай, тек қолди. Шунча гап етмагандек, мулла Нишон уни кофирликда айблади:\n— Сиз худога ишонмайсиз, Ғуччи, — деди у. — Шу сабабким, шайтони алайҳилаъна байталингизнинг танига кириб олибди. Тилга кирибдими, унинг танига шайтон оралаган. Сиз кофирсиз, Ғуччи, ғирт кофирсиз! Фақат кофирнинг бошига шундайин касофат савдолар тушади!\nҒуччи чол гапиролмай қолди. Бахтига, Ибодулло Махсум гапга аралашди:\n— Эсингизда бўлсин, Нишонбой, шайтон одамнинг танидан ўзга жойни ўзига макон қилмайди, — деди у. — Сиз тузук одамсиз-ку, лекин муллаликдан мазангиз йўқроқ. Байтал жониворнинг бирор фисқу фасоди, бизга ўхшаб ғайирлиги бўлмаса, нега сиз унга мундай туҳмат қиласиз? Худонинг кўрсатган каромати денг, ажабмаски, шу байтал кейин одамга айланган бўлса...\n— Махсум ҳинду экан!.. — деб қичқирди мулла Нишон мулла Дониёрни гувоҳликка чақириб. — Эшитяпсизми, Махсум ҳиндунинг мулласига ўхшаб гапиряпти. Битта кофир камлик қилувди, энди, манави Махсум ҳам кофир чиқди!.. Ўзингиз айтинг, Дониёр ака, байтал ҳам ҳеч замонда одамга айланадими?\n— Муниси тадрижи худога боғлиқ, — деди мулла Дониёр мужмалроқ қилиб.\n— Йўқ, Дониёр ака, байтал одамга айланмайди. Сизам байталнинг одамзоддан бўлмиш фарқига бормайсиз экан!\n— Бўлмаса, нега Мурод жувозкашнинг хотинчаси байталга ўхшаб кишнайди? — деб сўради мулла Дониёр.\nҚолган мардумлар ҳам унинг гапини бир оғиздан тасдиқлашди. «Мурод жувозкашнинг хотини ростдан ҳам икки яшар байталчага ўхшаб кишнайди», деб айтишди.\nМулла Нишон кўп мулзам бўлди. Чандон ўйлади ҳамки, муносиб жавоб тополмади. Қейинроқ бориб, ҳаёлида ғалати-ғалати гумонлар туғиладиган бўлди. Дейлик, хотини Ҳанифа кулса, «Нега кишнаяпсан, байталча?», деб сўрайди. Шу-шу, бечора Ҳанифа кулишни ҳам бас қилди. Энди уни қитиқлаб ҳам кулдиролмайсан. Завқи ошиб-тошиб кетганида, лабининг бир бурчини кўтариб илжаяди, холос. Қейин бирдан хўрлиги келади. Лекин тузукроқ хўрсиниши ҳам қийин. Мулла Нишон унинг хўрсинганини эшитса бўлди, «Нега пишқиряпсан, байталча?», деб сўрайди.\nМашойихлар айтганидек, юрт айвони кенг, бу айвонда минг алвонда одам, минг алвон одамнинг минг турфа ташвиши бор. Мулла нишоннинг ташвиши — гумон қилмоқ. Ҳанифанинг ташвиши — кишнамаслик, бизники... Ким билсин, бизнинг нима ташвишимиз бор?.. Мундай қараса, ташвишимиз қолмади ҳисоб. Бурчимиз ровийлик эди, бўйин товламадик ва манзилга етдик. Манзилга етган кимсанинг битта нияти бўлади:\nТанимиз соғ, жонимиз тинч бўлсин!\n"http://www.kutubxona.com/wiki/index.php?title=Murod_Muhammad_Doʻst._Bir_toychoqning_xuni_(hikoya)_/_Kiril&oldid=12973" dan olindi


Илм олиш фарз демакдир » Ўзбекистон Мусулмонлар идораси Навоий вилоят вакиллиги расмий веб-сайти\nЎзбекистон Мусулмонлар идораси Навоий вилоят вакиллиги расмий веб-сайти » Мақолалар » Илм олиш фарз демакдир\nИлм олиш фарз демакдир\n30-09-2019, 10:14 admin Мақолалар 49\nИлм олиш динимизда энг улуғ ибодатлардан саналади. Чунки банда илм воситасида Раббисини танишга, У зотнинг буйруқларини бажаришга, шунингдек, барча мавжудотларга тааллуқли бўлган ҳақларни адо этишга муваффақ бўлади. Бирор бир дин илм олишга Ислом динидек тарғиб қилмаган. Шунингдек, Ислом дини жаҳолатга қарши илм-маърифат билан курашишга катта эътибор қаратган. Ўқиш – илмнинг калитидир. Аллоҳ таоло Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламни пайғамбар қилиб юборган пайтни эсга олайлик. Одамлар жаҳолат ботқоғига тамоман ботган эди. Жоҳилиятнинг бу ҳолатини ёритишга тарихчиларнинг қалами ўтмаслик қилади, дейилган. Шунда Аллоҳ таоло Қуръони каримнинг илк нозил бўлган оятларини “Ўқи” деб нозил қилди. Нозил бўлган ушбу “оят” инсониятни биринчи бўлиб нима қилиш керак эканлигини кўрсатиб берди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам “Ҳар бир мусулмон киши учун илм талаб қилиш фарздир” деганлар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг шариатлари ҳам илм олишни фарз даражасига кўтарди.\nМана шу ўринда Қуръони каримнинг биринчи нозил бўлган ояти ҳамда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг биргина ҳадисларини келтирдик халос. Аслида илмга таъаллуқли оят ва ҳадисларни қоғозга тушурадиган бўлсак, сиз азизларни ўқиш учун кетадиган кўп вақтларингизни олиб қўйган бўламиз. Шу икки далилни келтирган ҳолда, буюк ватандошимиз Имом-Бухорий ҳазратларининг илм сабабли шу дунёдаги иззату икромларини сизларга ибрат тариқасида айтиб бермоқчиман.\nСовет иттифоқ даврида Москвага ливанлик меҳмон, муфтий Надийм ал-Жиср ташриф буюради. У киши ватандошимиз Имом-Бухорий ҳазратларини зиёрат қилиш истаги борлигини айтадилар. Ўша даврда имом-Бухорийнинг қабрларини излаш бошланади ва ниҳоят Самарқандда, Хартанг қишлоғида топилади. Коммунистик партиянинг масъул раҳбарлари ливанлик меҳмонни Москвадан Ўзбекистонга поездда олиб келиш режалаштирилади. Чунки, Имом-Бухорий ҳазратларининг қабри атрофи қаровсиз бир ҳолатда эди. Шояд меҳмон поездда келса-ю, тежаб қолинган 3-4 кунлик вақт давомида озгина бўлсада ҳазратнинг қабрларини тозалашса, йўлларини асфалт қилинса. Ҳуллас меҳмон етиб келадилар. Саҳар вақти роппа-роса соат 4:00да шайх Надийм ал-Жисрни машинада олиб келинади ва у киши машина чироқлари остида зиёрат қилишни бошлайдилар. Чунки қабристонга электр токи келмаган эди. Қайданам келсин, қабристонга боришни ўзи бир мушкул ҳолат бўлса. Надийм ал-Жиср эса Имом-Бухорий ҳазратларини зиёратларига боришда оёқ кийимларини ечиб, қабрлари олдига борадилар ва чўккалаб ўтириб олиб, Қуръони каримдан “Фотиҳа” сурасини, сўнгра бошқа сураларни узликсиз тиловат қила бошлайди. Коммунистик партия раҳбарлари эса, шайх Надийм ал-Жисрнинг бу зиёрати тезроқ тугатилишини сабрсизлик билан кутардилар. Ҳамма ушбу манзарадан ҳайратга тушиб, уни кузатиб туради. Меҳмон эса то пешингача Қуръон оятларини тиловат қилишни давом эттириб боради. Унинг юмилган кўзларидан тўхтовсиз ёш оқарди. Ниҳоят, у Қуръон тиловатини тўхтатгач, ёнларидаги мансаб эгаларига юзланиб, энг каттангиз ким бўласиз дейдилар. Самарқанд шаҳри (ижроия қўмитасининг раиси) раҳбарини кўрсатишгач, (Республика Президенти) Республика Олий Совети Президуми раиси билан учрашиш истаги борлигини билдирадилар. У киши Ўзбекистон Олий Совети Президуми раиси билан учрашадилар. Шунда шайх Надийм ал-Жиср Имом-Бухорий ҳазратларини мақбараси ва унинг атрофидаги тупроғини уларнинг вазнига тенг келадиган олтин баробарига сотиб олиш истаги борлигини билдириб, бу иш бутун Ислом оламининг барча томонларида катта мамнуният ва хайрихоҳлик билан кутиб олинади, деб ишонч билдирадилар. Республика Олий Совети Президуми раисининг жавоби бир қадар хижолатли ва мужмал тусда бўлади.\nЮртимиз истиқлолга эришгандан сўнг, Ўзбекистон Республикасининг Биринчи Президенти Ислом Абдуғаниевич Каримов томонларидан Имом Бухорий мақбараси ва унинг атрофи бутун мусулмон оламининг эътиборини ўзига тортиб, гўзал ва файзли, мисли кўрилмаган даражада обод қилинди. Ундан ташқари, У кишининг ором топган масканларида имом-хатибларнинг ўқув ва малакаларини оширадиган “Имом Бухорий халқаро маркази” ташкил этилди.\nҲақиқатдан ҳам, Аллоҳ таоло Имом Бухорийга катта фазл ва шараф ато қилган эди. Илм йўлида қилган хизматлари самараси ўлароқ у кишининг шуҳратларини бутун дунёга тарқатди. Имом Бухорий асрлар оша мўмин-мусулмонлар қалби тўридан жой олиб, уларнинг мақтовларига ва улуғлашларига мушарраф бўлиб келмоқда. Буларнинг ҳаммасига “илм” сабаблидир. Илм сабабли бутун дунё аҳли У кишини танийди.\nИлмга меҳр қўйган, эгаллаган ото-боболаримиздан Мирзо Улуғбек ҳазратлари осмондаги юлдузларни санаган.\nИлмга меҳр қўйган, эгаллаган ото-боболаримиздан Аҳмад ал-Фарғоний ҳазратлари ясаган гидротехника иншооти “Нил” дарёси сувининг миқдорини ўлчашда қўлланилмоқда.\nИлмга меҳр қўйган, эгаллаган ото-боболаримиздан Абу Али Ибн Сино ҳазратлари Европада Авиценна (Avicenna) номи билан машҳур табиб сифатида танилган. Олимнинг кўп жилдлик тиббий асари – “Тиб қонунлари” бўлиб, бу асар ўз мазмунига кўра тиббий билимларнинг нодир мажмуаси - қомуси ҳисобланади. Медицина сўзи ҳам Ибн Сино ҳазратларининг сўзидан келиб чиққандир.\nУндан ташқари Абу Лайс Самарқандий, имом ал-Мотуридий, Махмуд аз-Замахшарий, Абу Абдуллоҳ ал-Хоразмий, Абу Райҳон Беруний, Юсуф Хос Ҳожиб, Лутфий, Абдурахмон Жомий, Алишер Навоий, Заҳириддин Муҳаммад Бобур каби юзлаб олиму, уламоларимизни ҳам илм орқали ҳалқимиз ҳамда бутун дунё илм фанига қўшган ҳиссаларини гапириб адоғига етиб бўлмайди.\nБуюк ватандошимиз, сўз мулкининг султони Мир Алишер Навоий ҳазратлари “Оламдан ғамсиз ўтай десанг, илм-у ҳунар урган” деганлар.\nХулоса ўрнида шуни айтмоқчимизки, Қуръони карим илмга даъват қилиш билан нозил бўлган бўлса, Аллоҳнинг расули Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг шариатлари ҳам илм олишни фарз даражасига кўтарган бўлса, аждодларимиз илм билан бутун дунё аҳлини қалбини эгаллаган бўлса, Ҳурматли Юртбошимиз ҳам барча фуқароларини илм олишга, китоб ўқишга, маърифатли бўлишга даъват қилиб турган бўлсалар, албатта биз китоб ўқишимиз, илмлик, маърифатлик бўлишимиз ҳам фарз, ҳам қарздир.\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламни тушда\nАссалому алайкум! Бундан 10-13 йилча аввал пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ...\n“Дин ва ҳаётга оид саволлар” онлайн расмий канал\nИслом – илм-маърифат дини. Ҳазрати Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламга ...\nЖарийрдан ривоят қилинади: “Мен мусулмон бўлганимдан буён қачон Расулуллоҳ ...\nШу йилнинг 15 июнь куни Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев ...\nИлм – дунёда иззат, охиратда шарафдир\nИлм олиш динимизда энг улуғ ибодатлардан саналади. Чунки банда илм ...


UzNews - Greenwich: катта оилалар учун кенг хонадонлар\n14 июн 2021, 11:01\nGreenwich: катта оилалар учун кенг хонадонлар\nGolden House Британия квартали Greenwich'дан хонадон харид қилувчи мижозлар учун мисли кўрилмаган янгилик тайёрлаб қўйди. Энди сиз 20% гача бўлган улкан чегирмалар билан кенг майдонга эга хонадонларни манфаатли нархларда харид қилишингиз мумкин.\nКатта майдонга эга кўчмас мулк — бу нафақат кенглик ва хонадонлар лабиринти, балки табиий ёруғлик ва тоза ҳавога тўла бўлган тасаввур парвози учун улкан майдон ҳамдир. Greenwich катта оилалар учун 92 дан 174 квадрат метргача бўлган йирик ҳажмдаги хонадонларни тақдим этмоқда. Кўзингизни юминг ва янги шинам ҳаёт учун кўплаб қизиқарли хоналар режалаштириш мумкинлигини тасаввур қилиб кўринг. Мажмуа аҳолисини ҳар куни эркинлик ва хонадон кенгликларида хилватда бўлиш имконияти кутмоқда.\nЁруғлик ҳақида яна бир оғиз сўз\nGreenwich'даги катта хонадонларнинг асосий афзаллиги — бу хонадонларнинг ноёб тарҳлари ва панорамали деразаларнинг кўплиги. Эркин майдон табиий ёруғликка тўла, бу эса ўзгача илиқ муҳит яратади ва шинамлик ҳиссини беради. Мажмуа аҳолиси тўрт девор ичида яшаш нима эканлигини батамом эсдан чиқарадилар, негаки Greenwich'даги ҳар бир хонадон алоҳида бир оламдир.\nДеразалар сони кўплиги туфайли девелопер уйнинг ҳар бир бурчагини мўъжизавий ёруғлик билан тўлдиришга муваффақ бўлди. Лойиҳа муаллифлари деразалар, балконлар ва лоджиялар жойлашувида қурилишнинг замонавий тенденцияларга асосланганлар. Шу билан британия кварталининг ҳар бир объекти “ҳеч қандай қоронғу ҳудудларсиз” тамойили бўйича амалга оширилган.\nҲар ким болалигида, балки, нафақат болалигида ўзининг (эрталаблари навбатда турмаслик ва бир соат аввалроқ уйғонмаслик учун) иккита санузелли, шахсий кутубхонали ва гардеробли мукаммал хонадонини тасаввур қилган. Greenwich'даги хонадонлар кенглиги айнан мана шу орзуларни рўёбга чиқариш учун ноёб имкониятни тақдим этади. Сизнинг ҳар қандай қизиқишларингиз эндиликда ўз маконига, ўз хонасига эга бўлиши мумкин.\nКатта оила учун байрамона стол ажойиб совға бўлади, негаки унда нафақат яқинлар, балки янги уйингизга ҳавас қиладиган меҳмонлар ҳам сиғиб кетади. Оила боши жиддий иш ҳудудини яратиши мумкин бўлган ўзининг алоҳида кабинетини яратиши, қўшни хонада эса ўйин ёки спорт хонасини ташкиллаштириши мумкин. Шундай қилиб, кўплаб мукаммал бўлган вариантларни тасаввур қилиб кўриш мумкин. Аммо вариантларга шўнғиб кетишга ва ёстиқлар рангини танлашга шошилманг — Golden House савдо офисида жойлашган шоурумни томоша қилишни ва ундан бўлажак уйингиз ҳақида тасаввур ҳосил қилишни тавсия қилади. Шоурумда ҳар бир хона қандай кўринишга эга бўлиши мумкинлигини ўз кўзларингиз билан кўришингиз мумкин.\nКатта хонадонлар нафақат бир неча ваннахоналари билан, балки йирик лоджиялари билан ҳам машҳур. 3 ва 4 хонали хонадонлар лойиҳасида 4,13 дан 20 квадрат метргача бўлган лоджиялар кўзда тутилган.\nGolden House'нинг ушбу ноёб лойиҳаси инглизча классик услубда амалга оширилган. Ғиштли фасад қишда иссиқликни ва ёзда салқинликни сақлаш имконини беради. Шунингдек, муаллифлар хонадонларни шундай лойиҳалашганки, хонадонларда икки тарафлама шамол ҳаракати инобатга олинган ва ҳар бир бурчакка тоза ҳаво етиб боради. Катта лоджиялардан ташқари хонадонларда автомобиллар учун ёпиқ бўлган сояли ҳовлиларга қараган осма балконлар ҳам бор. Ҳовлига машиналар кирмаслиги натижасида аҳоли учун ҳотиржамлик ва болалар учун хавфсизлик таъминланади.\nЎз орзуларига эга мижоз ўзининг барча ғояларини рўёбга чиқариши учун бизнес тоифасидаги хонадонлар таъмирсиз тақдим этилади. Кўчмас мулк ғиштли ички деворлар билан ва сувоқ ҳолида топширилади. Шу билан бирга, хонадонлар энергия тежовчи замонавий деразалар билан жиҳозланади, илиқликни таъминлаш мақсадида эса девелопер икки контурли қозонлар ва иситиш радиаторларини ўрнатади. Темирли кириш эшиги калитини қўлга киритинг ва ниҳоятда шинам ҳаётга қадам босинг!\nОилавий квартал сизнинг бахтли ҳаётингиз учун мукаммал ҳудудга айланади. Бунинг устига, айни дамда майдони катта бўлган хонадонларга 20% гача бўлган улкан чегирмалар тақдим этилмоқда. Шоурумни намойиш қилиш ва орзунгиздаги хонадонни топишга ёрдам бериш учун сизни савдо офисларида кутиб қоламиз!\nGreenwich билан шинам ҳаёт оламига шўнғинг!


Бажва-Имрон режими Афғонистонни Америка ҳукмронлигига бўйсундириш ва минтақадаги мусулмонларга қарши хиёнат қилиш орқали Трампни қайта сайлаш кампаниясига қўшилмоқда - | Hizb-Uzbekiston.info\nHome›МАТБУОТ БАЁНОТИ›Бажва-Имрон режими Афғонистонни Америка ҳукмронлигига бўйсундириш ва минтақадаги мусулмонларга қарши хиёнат қилиш орқали Трампни қайта сайлаш кампаниясига қўшилмоқда\nПокистон бош вазири Имрон Хон Швецариянинг Давос шаҳрида 2020 йил 21 январда бўлиб ўтган халқаро иқтисодий форум якунида Америка президенти Трамп билан учрашди. Бош вазир унда Ислом ва мусулмонларнинг душмани бўлган Америкага мусулмонларга озор бериши учун йўл очиб берди. Трамп қайта сайловга тайёргарлик кўраётган бир пайтда, Имрон Хон Американинг Афғонистондаги кучлари учун келишув тайёрлаётганига ишора қилар экан, шундай деди: «Барчамиз у ерда тинчлик бўлишини хоҳлаймиз. Толибон ва ҳукумат ўртасидаги музокараларда Афғонистондаги ўтиш даврига тайёргарлик кўрилмоқда». Бажва-Имрон режими узоқ ва яқинни кўра олмаганидан ресурсларга бой ва стратегик аҳамиятга эга бўлган Афғонистонда Америка аскарлари ва махсус кучлар қолишини кафолатлаш учун иттифоқ тузишга ҳаракат қилмоқда. Афғонистон оламдаги ягона атом қуролига эга исломий юрт остонасида жойлашган. Американинг қўрқоқ қўшинлари ўн саккиз йил жанг қилиб уни эгаллай олмади. Покистон режими эса, минтақада тебраниб турган Америка ҳукмронлигига ўз хизматини таклиф қилмоқда. Шунингдек, Американинг Афғонистондаги манфаатларини таъминлашга ҳаракат қилмоқда. Айни пайтда вазият Американинг вайрон қилувчи ҳарбий вужудини минтақадан чиқариб юборишни талаб қилади.\nЭй Покистон мусулмонлари! АҚШ билан иттифоқ тузиш бизни кучайишга олиб бормайди. Балки бизни ташқи сиёсатда заифлаштиради. Йирик мустамлакачи давлатлар билан бошқа давлатлар ўртасида имзоланаётган келишув ва шартномалар доим буюк давлатлар фойдасига бўлади. Бу каби келишувлар мустамлакачининг воситаси бўлиб, буюк давлатлар улар орқали халқаро майдонда ўзини кучайтиради. Бу келишувлар катта фалокат бўлиб, Покистон бир неча йиллардан бери Америка манфаатини таъминлаш учун улар туфайли ўзини вайрон қилмоқда. Хоинлар бу келишувлар туфайли Ғарб олдида алоҳида сиёсий ва ҳарбий мартаба ҳамда улкан шахсий бойликка эга бўлмоқда. Албатта Ислом кофирлар билан ҳарбий иттифоқ тузишни ҳаром қилган. Росулуллоҳ ﷺ айтадилар:\n«لاَ تسْتَضِيئُوا بِنَارِ الْمُشْرِكِينَ»\n«Мушриклар олови билан ёритилманг». (Имом Аҳмад ва Насоий ривояти). Ҳадисдаги نار калимаси уларнинг урушдаги вужудидир. Росулуллоҳ ﷺ қуйидаги ҳадисига кўра ҳам кофирлар билан иттифоқ тузиш ҳаромдир. У киши айтадилар:\n«لا نَسْتَعِينُ بِالْكُفَّارِ عَلَى الْمُشْرِكِينَ»\n«Биз мушрикларга қарши кофирлардан ёрдам сўрамаймиз». (Мусанниф ибн Абу Шайба). Бу масалада бизда ихтиёр йўқ. Биз йирик давлатлар билан иттифоқ тузишни тўхтатиб, Пайғамбарлик минҳожи асосидаги Халифаликни тиклаш орқали оламшумул кучга айланишимиз лозим. Албатта ёлғиз Халифалик биз билан урушаётган, юртларимизни босиб олаётган ва мана шу ишда бошқаларга ёрдам бераётган давлатлар билан тузилган иттифоқларни парчалайди. Шунингдек, у исломий юртларни бирлаштириб, дунёдаги биринчи давлат бўлади. Бундан ташқари оламдаги етакчи давлатга айланган чоғда Ислом ва мусулмонларнинг манфаатини таъминлаш учун халқаро вазиятни ўзгартиради.\nПортловчи мослама ҳам, жонли бомба ҳам, босқинчилик ва мустамлакачиликнинг давом этишига хизмат қилади Қобул шаҳридаги тўйда юз берган портлаш хусусида Ҳизб ут-Таҳрир – Афғонистон вилояти чиқарган баёнот Бажва-Имрон режими Хитойнинг уйғур мусулмонларига қилаётган зулмига жим туриши билан охиратини сотмоқда Америка Афғонистондаги мағлубиятини катта ёлғонлар ортига яширмоқда\nTagsАмерика ҳукмронлигиАфғонистонБажва-Имрон режими


15:47 / 21.12.2017 4075 pdf Ўқиш режими + -\nҚачон бирор муносабат бўлиб қолса, араб ва Ислом шаҳарларидаги дўстларимизни ўзларига келиб, Роббиларига тавба қилишларини эслаймиз. Улардан бу мусибатларни кўтариши ва кулфатлардан узоқ қилиши учун ўзларининг тойилишларидан Аллоҳнинг тўғри йўлига қайтишлари ва Аллоҳдан кечирим сўраб У билан тузилган битимни янгилашлари кераклигини айтамиз.\nОдамлар ичидан бир гуруҳи чиқиб: «Мана Аллоҳнинг динидан узоқлашиб Унинг тўғри йўлидан тойилган Ғарб ва Шарқдаги анави одамлар неъматларга кўмилиб фаровон ҳаёт кечирмоқда. Улар бу мусибатларнинг ҳеч бирини бошларидан ўтказаётганлари ҳам йўқ», – дедилар.\nУшбу гуруҳнинг мусибати шуки, улар ўзларининг низо ва тортишувларида тилларини нима узун қилаётганини билади-ю, лекин Ислом ҳақиқатини ҳамда Аллоҳ субҳанаҳу ва таолонинг амалиётини ўқиб ўрганиш учун ақлини қандай ишлатишни билмайди. Мана шу мусибатларнинг энг ёмонидир.\nСиз уламоларга тилларини узун қилиб қандай низо ва жанжал кўтаришни биладиган инсонни учратасиз. Агар улар учун ўрганиш вақти келса ёки ўзлари музокара қилаётган Исломни ўрганишга чақирилсалар, ундан юз ўгириб қочиб кетадилар. Мен бу дўстларимизга жавоб бериб айтаман ва Аллоҳ таолонинг уйида муаммолар келтириб чиқарувчи бу мусулмонларни ўзлари берган ушбу саволлари жавобини эшитишларини умид қиламан.\nЖавобим шу: Ўзининг юксалиши ва дунёвий тараққиётида Ислом орқали эришмаган бу миллат Аллоҳ таолонинг динидан қочишлари сабабли Аллоҳ уларни азобламайди ва уларнинг бу қилмишлари туфайли улардан фаровон ҳаётни тўхтатиб ёки дунёвий насибаларидан узоқлаштириб ҳам юбормайди. Чунки бу миллатлар ўткинчи дунёдаги маданият ва тараққиёт зиналарига ўзларининг пешона терлари, ўзларининг кучлари ва ҳийлалари билан эришган. Улар бу чўққиларга Исломий йўл орқали етишган эмаслар.\nАммо ўзининг юксалиши ва дунёвий тараққиётига Ислом орқали етишган бу уммат агар ушбу динни таний олмайдиган даражага етса, у ўзининг Исломдан аввалги эски ҳолига қайтиб қолишида ҳеч шубҳа йўқ.\nМана шу улар берган саволнинг қисқа жавобидир. Буни ҳар бир оқил киши тушуниб олиши лозим.\nАллоҳ субҳанаҳу ва таоло инсонларни, ким бўлишларидан қатъий назар, бу дунё ҳаётида яшаш йўллари ва юқори даражаларга кўтариладиган йўллардан тўсмайди.\nАллоҳ ўз Каломида:\n«Барчага – манавиларга ҳам, анавиларга ҳам Роббингнинг атою неъматларидан чўзамиз. Роббингнинг атою неъматлари ман бўлган эмас», – деган эмасми?! (Исро сураси, 20 оят).\n(Барча бандаларга, яъни, охиратни истаган, иймонга келиб, ибодат қилиб, керакли саъй-ҳаракатларни қилганларга ҳам, дунёни истаб, иймонга келмай, исён қилиб, гуноҳкор бўлиб юрганларга ҳам Робингнинг атою неъматларидан берамиз. “Тафсир ҳилол”).\nСабаъ маданият рамзи бўлган эди. Аллоҳ таолонинг Китоби Сабаъ маликасига ҳамма нарсалар берилгани ва унинг улкан тахти ҳақида хабар берган. У бу нарсага Исломий йўл орқали эришганмиди? Йўқ, Сабаъ мамлакати ўзининг эришган ютуқларига ўзларининг меҳнатлари ва Аллоҳ таоло барчага – манавиларга ҳам, анавиларга ҳам очиб қўйган фитрий ва соф табиий эшиклар билан етишган. Шунинг учун у ўзининг маданиятига ўрнашишга ва ҳоли қандай бўлса ҳам, унинг неъматларида тушиб чиқишга ҳақлидир. Чунки у бу нарсага Ислом орқали эришган эмас. Бу нарса ушбу дунёдаги вақтинчалик ҳаётга нисбатан бўладиган ишлардир. Аммо арабларнинг ҳоли Исломдан аввал нима бўлган эди? Ўзингиз билганингиз каби улар ажралиш, ҳар томонга тарқалишда намуна бўлган. Улар билимсизлик, ортда қолиш, тартибсизлик ва тўс-тўполонда ҳаммага ўрнак бўлганлар. Уларни маданият, юксалиш, куч, бойлик ва бирламликдан иборат ушбу ажойиб тахтга чиқарган нарса нима? Улар даражама даража кўтарилиб чиқишган ушбу тахтнинг нарвони нима? У Ислом эмасми?!\nОдамлар орасида, «жоҳилият ва қолоқлик зулматларида тугаб тамом бўлган араблар маданиятга бугунги ғарбликлар ҳоли каби ўзлари ўйлаб топган билимлар билан етишган», дейишга кучи етадиган киши борми? Ким бу гапни айта олади? Бутун олам биладики, араблар етишган бу мартабага Ислом воситаси билангина етишган. Демак арабларни маданиятда юксак даражага етиши Ислом орқали бўлган. Ёпинчиғини араблар ўраган Ислом бўлмаганида улар тарқоқликдан парчаланиш, яна парчаланиш шаклига ўтиб кетган бўларди. Кейин уларнинг ҳар тамонга сочилиб кетганларини ва бугунги кунда номлари тарихда ҳам қолмаганини кўрар эдингиз. Демак, инсон ўзини Ислом ва Ислом Роббиси азиз қилганидан кейин Ислом орқали маданиятга эришганини танимай қолса, натижа нима бўлади?\nНатижа бу одамнинг илгариги ҳолига қайтиши бўлади.\nАллоҳ азза ва жалланинг дини азиз қилган инсон бундан олдин фақирлик, қолоқлик, ожизлик ва жаҳолатда намуна бўлган эди. Кейинчалик такаббурлик мастлиги унинг бошида айлана бошлади. Сўнг бу такаббурлик унинг вужудига суқулиб кириб ўзини азиз қилган Исломни тепиб юборди. Энди бу ерда мантиқ нимани талаб қилади? Мантиқ талаб қиладиган, балки Аллоҳнинг амалиёт қонуни талаб қиладиган нарса ушбу одамга: «Сен илгариги ҳолингга қайт. Сен бу даражага пешона теринг билан етишганинг йўқ, сен бу мартабага бошқалар каби меҳнатинг билан эришган эмассан. Сен дангасалик ботқоғингда ухлаётган, билимсиз жоҳил одам эдинг. Ислом келиб сени азиз қилди. Сен бугун ундан ўзингни олиб қочдинг. Ҳозир эса уни танимай қолдинг. Энди илгариги ҳолингга қайтишинг лозим», – дейишидир.\nБир киши ўз меҳнати ва пешона тери билан қурган уйга эгалик қилади. У ушбу уйдан фодаланишга ва унга эгалик қилаётганини шарафлашга тўла ҳақлидир.\nБошқа бир киши бойларнинг бирига содиқ хизмат қилишини ва дўстликда унга самимий эканлигини намоён қилди. Кейин бу бой унга эҳтиром кўрсатиб ўзига тегишли бўлган уйидан жой берди. Энди бу одам ушбу бойнинг уйида ўрнашиб яшай бошлади. Ҳатто, унинг боши ва ақлида такаббурлик мастлиги айлана бошлади. Энди у ўзига эҳтиром кўрсатган ва уни яхши кутиб олган ушбу бойга кеккайиш ва керилишни бошлади. Бой унга: «Ҳой сен, эсла, неъматни ёдга ол. Сенга ушбу неъматни берган қўлга шукр қилиб, миннатдорчилик изҳор эт», – дейди. У эса кеккайиш ва такаббурликни зиёда қилади. Энди бу ерда мантиқ талаб қиладиган натижа нима? Натижа ушбу уйнинг эгаси: «Уйимдан чиқ, илгари ўзинг яшаган маконингга жўна», – дейишидир. Унинг бу уйдан қувилиши аниқ. Энди у ушбу уйдан қувилса, қай аҳволга тушади. Албатта, у ўзининг эски ҳолига қайтади.\nМен айтган ушбу маънони тушиндингларми, эй дўстларим? Бу гапларни ўша кеккайиб керилаётганларга ҳамда Исломни тушунмаслигидан, Китоб ва Қуръонидаги Аллоҳнинг амалиёт қонунларини билмаслигидан ҳижолат бўлмадиганларга айтинглар.\nЛекин улар тилларини узун қилиб низо ва жанжал кўтаришни биладилар. Бу инсонинг ақлига ҳам табиатига ҳам сиғмайдиган оғир нарсадир.\nҲа шундай, мен айтаётган ушбу сўзларни уларга ҳам айтинглар.\nРоббимиз субҳанаҳу ва таоло одамларни Ўзининг тўғри йўлида юрмаганлари учун уларнинг ҳаммасини дунё ҳаётида қолоқ ва қашшоқ ҳолда тутиб туришни зиммасига мажбурият қилиб олмаган. Аллоҳ уларга дунё ҳаётидаги менинг қоидам: «Барчага – манавиларга ҳам, анавиларга ҳам Роббингнинг атою неъматларидан чўзамиз», – деди.\nДангаса ўзининг дангасалик оқибатини кўриши лозим. Лоқайд ҳам ўзининг ишёқмаслик натижаларини кўриши керак. Дунё йўлида тер тўкиб меҳнат қилаётган хизматчи ҳам ўз бойлигига етишиши лозим.\nАммо Аллоҳнинг эртага одамларни сўроқ савол қилишининг қайтиш жойи бошқа қонунга кўра бўлади.\nҲуллас биз Аллоҳнинг Китобида шундай ўқиймиз.\nБу ерда Аллоҳ таоло юксак тараққиётни берган миллатлар бор. Чунки улар ана шу тараққиётнинг эшикларини тақиллатдилар. Кейин улар Аллоҳ таолонинг ушбу сўзига ҳақли бўлдилар;\n«Барчага – манавиларга ҳам, анавиларга ҳам Роббингнинг атою неъматларидан чўзамиз. Роббингнинг атою неъматлари ман бўлган эмас», – деган эмасми?!\nБу ерда яна бир қанча миллатлар бор, уларнинг аввалида араблар туради. Улар илгари дангасалик ва бепарволикда, лоқайд ва ишиёқмасликда, билимсизлик ва жоҳилликда, зулм ва тажовузкорликда барчага мисол бўлган эдилар. Кейин Аллоҳ таоло уларга эҳтиром кўрсатиб ўзининг Расули Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам орқали ваҳий юборди. Кейин улар Исломда уйғондилар ва Аллоҳ таолога самимий эканлигини намоён қилдилар. Ислом уларни ўзингиз билганингиздек ва тарих айтаётгани каби жаҳолат қаъридан тараққиёт даражаларининг юқори чўққиларига олиб чиқди.\nБугун биз ўтган боболари Аллоҳ азза ва жалланинг дини сабабли азиз бўлиб ўтган кўпчилик кишиларни ушбу динга такаббурлик қилаётганларини, уни ўз зиммаларига вазифа қилиб олишдан, қонун ва асосларини маҳкам тутишдан, Аллоҳ таолога бўлган бандаликларидан афсусланаётганларини кўраяпмиз. Бошқаларда бўлган нарсага уларнинг сўлаклари оқаётганини учратамиз.\nАгар бу уммат ўзини азиз қилган ушбу диннинг кийимини ечиб ташлашни ирода қилса, демак, унда у ўзининг аввалги турган нуқтасига қайтиши лозим бўлади. Сўроқ савол ҳам қуйидаги ушбу натижани айтишга мажбур бўлади: «Шунча ишдан кейин сени Аллоҳ субҳанаҳу ва таолода ҳаққинг қолдими»? Йўқ… Сен бошқа миллатлар эришган нарсага етишиши учун ҳеч қандай меҳнат сарф қилганинг йўқ. Сен лоқайдлик, дангасалик ва зулмнинг энг паст даражаларидан тараққиёт даражаларининг юқорисига ота боболарингни Аллоҳнинг динига бўлган ихлоси сабабли кўчириб ўтқазилгансан холос.\nУлар орқада қолишгач: «Бас, уларнинг ортидан бир ўринбосарлар қолдики, улар намозни зое қилиб, шаҳватларга эргашдилар. Бас, тезда улар ёмонликка йўлиқдилар» (Марям, 49). (Исро сураси, 20 оят).\nБу Аллоҳ субанаҳу ва таолонинг сўзлари. Бу қарор тўғрисида ҳеч қачон ақлнинг муноқаша қилиб тортишиши мумкин эмас.\nБу ўтганларимиз яъни Расулуллоҳнинг саҳобалари ва улардан кейинги кишилар ҳис қилган маънодир. Бу саййидимиз Умар айтган ҳақиқатдир. Уни тушунган тушунди. Ҳазрати Умар Абу Убайдага айтганида тушунмаган нодонлар эса ҳали ҳам тушунмай юрибди.\nУмар розияллоҳу анҳу: «Биз, Аллоҳ Ислом билан азиз қилган қавммиз. Қачонки Аллоҳ бизни азиз қилган нарсадан бошқа нарса билан азиз бўлишни истасак, Аллоҳ таоло бизларни хорлаб қўяди», – дегандилар.\nКошки, бу сўзни Аллоҳ таолонинг динидан қочиб ўзлари учун бошқа маданиятлардан туйнуклар қидираётган кишилар тушунсалар эди. Кошки, улар бу ҳақиқатни англасалар эди.\nАраблар юксакликка фақат Ислом нарвони билан кўтарила олади. Бошқаси билан кўтарилишнинг имкони йўқ. Агар улар Ислом учун ўз самимийликларини намоён қилсалар, Аллоҳ таоло азиз қилган иззат-икромга эга бўладилар. Агар такаббурлик қилиб бугунги кундаги кўпчилик мусулмонларда бўлаётган ҳолат каби уни инкор этсалар, Аллоҳ таоло уларни илгариги ҳолатига қайтариб қўйиши аниқдир. Уларни Аллоҳнинг ҳузурида тер тўкиб сарф қилган меҳнатлари ва имкониятлари борми? Йўқ, улар умуман меҳнат сарф қилган эмаслар.\nУларни бу даражага олиб чиққан Исломдир. Уларни кўтарган ва бу тахтга ўрнаштирган ҳам Исломдир. Исломни инкор этадиган бўлсалар, улар ўзларининг аввалги ҳолларига қайтишлари лозим бўлади.\nТарихчи олим Ибн Ҳолдун ўз китобининг муқаддимасида айтган сўзга эътибор беринглар:\n“Арабларни Исломгина бирлаштириши мумкин. Арабларларнинг қудратини фақатгина Ислом сақлаб қолиши мумкин. Уларни фақат Ислом азиз қилиши мумкин”.\nИбн Ҳолдун бу сўзларни илмий асос билан гапирган. У тарихдаги миллатлар учун жорий қилинган Аллоҳнинг амалиёт қонунларини англаб етган тарихчи олимдир. У нима учун бундай деди? Чунки бу уммат Ислом билан азиз бўлишидан олдин ёвузлик, уришиш ва жанжаллашишда барчага намуна бўлган эди. Исломдан олдин қашшоқлик, жаҳолат ва билимсизликда ҳаммага намуна эди. Агар Исломни тарк этса, у ўзининг илгариги табиатида уйғониши ва бугунги кунда тўлқинланаётган оламон каби тўлқинланиши лозим бўлади. Бугунги кундаги каби жанжал ва хусуматга қайтишига ва Исломдан олдинги ўзининг фақирлик, бўлиниш, низо ва жанжал, тўлқинланиш каби сифатларида уйғонишга мажбур бўлади.\nАллоҳ таолонинг амалиёт қонунлари бандалари устида қандай рўёбга ошаётганини кўринглар.\nЭнди бу ерда ушбу дўстларимизни биз Қуръонда ўқиётган Аллоҳ таолонинг амалиёт қонунида ғайрат билан ишлашлари учун фурсат келмадими? Улар ўзларининг мураккаб ва оғир тортишувларига маърифатдан ва Аллоҳ таолонинг динини ўрганишдан иборат нарсани қўшишларининг фурсати келмадими?\nҲа, биз бу икки иш ўртасидаги фарқни билиб олишимиз зарур. Агар биз динимизни унутиб, бизни азиз қилган Исломимизга хиёнат қилсак, ушбу очлик ва қурғоқчилик мусибатига дучор бўлишга мажбурмиз. Сизлардан ҳеч бирингиз: «Мана Европаликлар доимо яшиллик неъматидан бахраманд бўлиб келади. Тоғ ва адирларида ҳамиша қор мавжуд, ёмғирлари ҳам тўхтаб қолмайди», –деб айтмасин.\nЕвропа азизликка эришиб олдинга чиқганида бу пешқадамликни ўзларининг ақли, фикри ва дунёвий куч-қудрати билан тўқиб тайёрлаган. Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло ҳам уларга: «Барчага – манавиларга ҳам, анавиларга ҳам Роббингнинг атою неъматларидан чўзамиз».\n«Дунёнинг матоҳи оздир, деб айтгин», – деди.\nБу Унинг қонуни ва Унинг қароридир.\nАммо биз қачон тер тўкиб қийналдик? Қачон биз тараққиёт ва маданиятни Исломсиз ўзимиз тўқиб тайёрладик? Айтинглар, эй дўстларим… Исломсиз бошларидаги ўз хаёл ва гумонлари билан азиз бўлишни истаётган анави кишиларга савол беринглар. Бу уммат қачон ғайрат билан ишлаб ўзи учун маданият ва тараққиётга алоҳида йўл тайёрлай олган? Қачон?\nУ бу нарсани фақат Ислом сояси остидагина рўёбга ошира олган холос. Биз Ислом аввалидаги олтин аср деб атаётганимиз даврда ҳам ўзимиз иймон келтирган ва унга ихлос қилган Аллоҳнинг динидан иборат ваҳий сабаблигина тараққиётни амалга оширганмиз. Бизнинг меҳнатимизга тегишли бўлмаган қобилият сабаблари ҳам ана шунда отилиб чиққан эди. Биз бу нарсаларни ўзимиз вафодор ва омонатдор бўлган Исломимиз сабабли амалга оширган эдик.\n22 октябр 1999 йил.\nЭшонгузар жоме масжид имом хатиби Абдуллоҳ Ғуломов таржимаси.\n17:27 / 20.12.2017 2599\n15:59 / 21.12.2017 2742\n2995 05:00 / 09.03.2017\n2465 05:00 / 09.03.2017\n36540 17:00 / 07.01.2021\n2725 05:00 / 09.03.2017


Мингдан ортиқ юристлар давлат идораларидан четлаштирилади\n30 Iyun 16:19 / Published in Сиёсат\nЎзбекистонда ҳозирги кунда давлатда мавжуд бўлган юридик бўлимларнинг ўрнига, ҳудудий адлия бошқармалари ҳузурида юридик хизматлар кўрсатадиган корхоналар, марказлар ишлайди. Бу штатларнинг кенг миқёсда қисқаришига олиб келади.\nБу ҳақда Ўзбекистон Адлия вазирлиги матбуот хизмати хабар берди.\nБу Президентнинг «Давлат органлари ва ташкилотларига юридик хизмат кўрсатишни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» ги фармонида назарда тутилган.\nҲужжатга мувофиқ, 2021 йил 1 октябрдан бюджетдан молиялаштириладиган айрим давлат ташкилотларининг туман (шаҳар) бўлинмаларида юридик хизматларнинг жами 1182 штат бирлиги қисқартирилади.\nУларнинг ўрнини республиканинг барча туманларида (шаҳарларида) ташкил этиладиган ҳудудий адлия идоралари ҳузуридаги юридик хизматлар кўрсатиш марказлари эгаллайди. Улар 1056 штат бирлигини яратадилар. Айнан ушбу марказлар давлат идораларига юридик хизмат кўрсатадилар.\nМарказлар юридик шахс мақомига эга бўлмаган ва Адлия вазирлигига бўйсунадиган таркибий бўлинма шаклида ташкил этилади. Марказ ходимлари юридик хизмат кўрсатувчи провайдерларнинг вакиллари сифатида суд ишларида иштирок этиш ҳуқуқига эга бўладилар.\nҲар қандай давлат идораларига бирон-бир тарзда аралашиш ва марказлар фаолиятига бевосита ёки билвосита таъсир қилиш қатъиян ман этилади.\nБундан ташқари, ҳужжатга мувофиқ, давлат идораларига марказлар билан келишилмаган ҳолда юридик характердаги ҳужжатларни қабул қилиш тақиқланади.\nШунингдек, марказлар бошқа юридик шахсларга пуллик асосда юридик хизмат кўрсатиши мумкин.\nTagged under: ДАВЛАТ ИДОРАЛАРИ, КЕНГ КЎЛАМЛИ, МАРКАЗ, юрист, ҚИСҚАРТИРИШ\nЎзбекистон раҳбари Туркий кенгаш саммитида иштирок этади


Сўзак (гонорея) асоратлари | ТАФАККУР МАСКАНИ\nBy Қобилжон Атаханов Last updated Июн 20, 2020\nСўзак – ўткир ёки сурункали тарзда кечадиган таносил касаллиги бўлиб, сийдик чиқарув ва жинсий аъзо йўлларидан йирингли ажралма оқиши билан намоён бўлади. Касаллик юққанидан ўртача 3-5 кундан кейин белгилари кўринади: сийдик чиқишдан олдин ва чиқаётган пайтда ачишиш, қичишиш ва оғриқ белгилари бошланади. Кун сайин ажралмаларнинг миқдори орта бориб, оғриқ кучли бўлганидан бемор сийишдан ўзини тийиб юриш даражасигача боради.\nБундай ҳолатда беморларда кучли қўрқув пайдо бўлади ва буни ҳаммадан яшириб, билиб-билмай ҳар хил дори-дармонлар қабул қилишади. Антибиотиклар йирингли ажралмаларнинг тўхташига олиб келади, лекин касаллик чақирувчиси ҳисобланган гонококк инфекцияси сақланиб қолади ва бошқа касалликлар келиб чиқишига сабаб бўлади.\nСўзак (гонорея) юқиш йўллари\nСўзак (гонорея) асоратлари\nСўзак асорати сифатида айрим касалликлар келиб чиқиши ва бирга кечиши мумкин. Икки стаканли синама (Томпсон синамаси) ўтказилганда, сийдикнинг биринчи порцияси лойқа, иккинчи порцияси эса тиниқ бўлади. Бу белгилар ўткир олди уретрит (сийдик чиқариш йўлининг яллиғланиши) кўринишидир.\nКасаллик кўпинча простата бези яллиғланишига ҳам сабаб бўлади. Беморлар сийдик ажралиши ва жинсий ҳаётнинг ўзгариши, оғриқли бўлишида шикоят қилишади. Ёрғоқ ортиғининг яллиғланиши ҳам касалликнинг яна бир асорати бўлиб, беморнинг уруғ қопчаси териси қизарган, шишган, ушлаб кўрилганда иссиқ, катталашган, зичлашган ва оғриқли бўлади.\nСўзакдан сақланишнинг энг маъқул йўли тартибсиз жинсий алоқага йўл қўймасликдир!


Лондонда Сора Эшонтўраева номидаги адабиёт мукофоти таъсис этилди - BBC News O'zbek\nЛондонда Сора Эшонтўраева номидаги адабиёт мукофоти таъсис этилди\nImage caption Лондонда Сора Эшонтўраева номидаги мукофот таъсис этилди\nЛондонда ҳар йили ўтказиладиган "Очиқ Марказий Осиё" адабий форуми доирасида асосан ўзбекистонлик адиблар учун янги мукофот таъсис этилди. Сора Эшонтўраева номи билан эълон қилинаётган мукофотни форумнинг ташаббускорлари "Eurasian Creative guild" ташкилоти Британиядаги "Hertfordshire Press" нашриёти билан биргаликда таъсис қилди. Би-би-си "Hertfordshire Press" нашриёти уйи ходими Марат Ахмеджановдан янги мукофот ва уни ким олиши мумкинлиги ҳақида сўради.\nМарат Ахмеджанов: Биз бу йил Сора Эшонтўраева номидаги янги мукофотни таъсис этдик. У 3000 долларлик мукофот бўлиб, фуқаровий мавқе мавзусига бағишланган энг яхши адабий асарга берилади. У йиллик мукофотдир. Ижодкорлар тўртта категория: адабий асар, иллюстрация, видеофильм ва таржима категорияларида бу танловда қатнаша оладилар. Мазкур мукофот буюк ўзбек актрисаси, жамоатчилик ва санъат арбоби Сора Эшонтўраева хотирасига бағишланган. Биз у кишининг сиймоси ёрдамида ўзбекистонлик ва бошқа марказий осиёлик ижодкорларни танловга қизиқтиришга умид қиламиз.\nБи-би-си: Асарлар фуқаровий мавқе мавзусида бўлиши керак, дедингиз. Батафсил айтиб берасизми, бу нимани англатади?\nМарат Ахмеджанов: Мавзу аслида анча кенг. Бу жамоатчилик ҳаёти, маҳалладаги турмуш тарзи, жамоатчилик арбобларининг ҳаёти, жамият ва давлат ўртасидаги муносабат - шахсий, маданий, сиёсий ҳуқуқларни ҳимоя қилиш ҳақида бўлиши мумкин. Умуман, ҳар қандай соҳада ўз нуқтаи назарини айтишга қўрқмайдиган, "бу нотўғри" дея фикр билдирадиган ёки бўлмаса, муайян фикрни қўллаб-қувватлайдиган ижодкорлар қатнашишлари мумкин. Фуқаровий мавқе умуман сўз ва фикр эркинлигини англатади.\nБи-би-си: Ким қатнашиши мумкин?\nМарат Ахмеджанов: Танлов Ўзбекистон ва бошқа давлатлардаги барча ижод аҳлига очиқ. Энг асосий мақсадимиз, албатта, Ўзбекистондаги ёзувчилар, рассомлар, видеопродьюсерлар, иллюстраторларни жалб қилиш, лекин у бошқа мамлакат ижодкорлари учун ҳам очиқ. Асарлар ўзбек, рус, инглиз тилларида қабул қилинади. Биз аллақачон ўнлаб аризаларни қабул қилдик, уларнинг аксари Ўзбекистондан, чунки бу мавзуда ўз фикрини билдиришни истаган одамлар кўп. Одатда Ўзбекистондан йилига ўртача ҳисобда 80та ариза олардик, лекин бу янги мукофотдан мақсад уларнинг сонини ошириш эди. Айта оламанки, бу мақсадга эриша олдик.\nБи-би-си: Мукофот қаерда ва қачон топширилади?\nМарат Ахмеджанов: Мукофот бизнинг адабий фестивалимиз доирасида эълон қилинаяпти. Бу йил фестивалимиз ноябрь охирида Лондонда бўлиб ўтади. Фестивалнинг охирги кунида ғолиб эълон қилинади ва мукофот топширилади. Ҳакамлар ҳайъатимиз минтақадан яхши хабардор ёзувчилар, шоирлар, ноширлар, таржимонлар ва умуман Ўзбекистонни жуда яхши билагиган 20дан ошиқ мутахассислардан ташкил топган.\nБи-би-си: Фуқаровий мавқе мавзусида мукофот эълон қилиниши эндиликда бу фестивалнинг сиёсий тус олаётганини англатадими?\nМарат Ахмеджанов: Биласизми, у қайсидир маънода ҳар доим сиёсий аҳамиятга эга бўлиб келган, чунки мана учинчи йилдирки бизда тинчлик мавзусида мукофот топширилаяпти. Унда, мисол учун, Тожикистондаги уруш, Қримдаги воқеалар ҳақида асарлар қабул қилинган. Тожик адибининг китобини ҳам биз инглиз тилида чоп этдик. Айтмоқчиманки, фестивалимизда қандайдир сиёсий характер бир неча йилдирки бор, лекин бу мукофот янада кўпроқ қирраларни очиб беради. Яъни, энди лирика ёки тарих билан чекланиб қолмаймиз ва ижтимоий масалаларга ҳам эътибор берамиз. Адабиёт ўзи бетараф бўла олмайди, чунки масалан, шеъриятни олайлик, Пушкин ё Лермонтов асарларида сиёсий ва ижтимоий муаммолар ёритилган.\nБи-би-си: Агар кимдир Ўзбекистондан сизга ўз асарини йўлламоқчи бўлса, қандай йўл тутишлари керак?\nМарат Ахмеджанов: Бу интернет орқали амалга оширилади. Улар www.ocabookforum.com сайтига кириб, у ердаги анкетани тўлдиришлари керак бўлади.\nБи-би-си: Агар кимдир Ўзбекистондан келиб фестивалда иштирок этмоқчи бўлса, сиз ёрдам берасизми?\nМарат Ахмеджанов: Ҳар йили фестивалимизга минтақадан, хусусан Ўзбекистондан ҳам, 20 нафарча адиблар келишади. Биз уларга виза олишда ёрдам беришимиз мумкин ва Лондонда минбар яратиб берамиз, аэропортда кутиб оламиз, меҳмонхонада жой брон қилишга ёрдам берамиз, лекин уларнинг сафаридаги молиявий харажатларни қоплай олмаймиз, чунки бунга маблағимиз йўқ.


Берилган имкониятдан унумли фойдаланган ҳолда кафтдеккина ердан мўмайгина даромад олишга интилаётган инсонларни вилоятимизнинг ҳам бир бурчагида учратиш мумкин.\nАгарда сизнинг ҳам йўлингиз Зангиота туманига тушса, албатта “Ўрта Овул” маҳалласига боринг, сабаби у ердаги меҳнаткаш инсонларнинг шижоати, томорқаларда етиштирилаётган полиз маҳсулотлари кўзингизни қувонтириши аниқ.\nМаҳалла одамлари ҳар бир вақтни ғанимат билиб, рўзғорини бут, турмушини обод қилишга интилмоқда.\nАйниқса, бу ишда Искандар Аҳмедов, Озода Фозилова каби ташаббускор юртдошларимиз бошқаларга ҳам ўрнак бўлмоқда.\nМедиа-тур баҳонасида уларни суҳбатини олдик, тажрибалари билан ўртоқлашдик.\n— Чиндан ҳам берилаётган имтиёзлар, ишлайман, деган одамда имкониятлар эшигини очмоқда, — дейди Искандар ака. — Иссиқхонадан ҳар йили 60-70 миллионгача даромад оламан. Яқинда 30 милн. кредит эвазига 4 та қорамол сотиб олдим. Билганларимни қўшниларга ҳам ўргатаяпман.\nМанба: Зангиота туман ҳокимлиги Ахборот хизмати