Миллий палата шошилинч тиббий ёрдам мутахассислари учун ўқув курслари ўтказади - Darakchi\nЖАМИЯТ 25.05.2022, 16:08\nБу ҳақда darakchi.uz Ўзбекистон Республикаси Инновацион соғлиқни сақлаш миллий палатаси хабар берди.\nТаъкидланишича, Палата томонидан 2022 йил 23 майдан бошлаб тиббиётдаги мазкур таҳлил бўйича тренинг ўтказиш бошланди.\nТингловчиларнинг дастлабки гуруҳига шошилинч тиббий ёрдам хизматининг (ШТЁ) вилоят, шаҳар ва туман бўлинмаларининг 115 нафар раҳбар ва мутахассислари жалб этилди.\nМиллий палатанинг Тошкент шаҳар ҳудудий бўлинмаси ўқув курси ўтиш ҳуқуқини танлов асосида қўлга киритди.\n«Ишончли далиллар асосида қарорлар қабул қилишда салоҳиятни ошириб бориш» номли онлайн тренинг 72 соатга мўлжалланган бўлиб, бир қатор индикаторларга замонавий нормалар ва ёндашувларни ўз ичига олади. Улар, хусусан, ШТЁ кўрсатиш учун тиббий ускуналар ва транспорт воситаларидан фойдаланишнинг натижадорлигини, «тез ёрдам»ни чақиришда касалликларнинг асосий гуруҳларини, энг зарур дориларни ва ҳоказоларни таҳлил этишда ёрдам бериши керак.\n«Мамлакатимиз раҳбари томонидан шошилинч тиббий ёрдам кўрсатиш сифатини оширишга катта эътибор қаратиляпти ва биз юртимиз ШТЁ тизимига энг яхши жаҳон тажрибаларини жалб этишга ҳиссамизни қўшишни муҳим вазифа деб биламиз», — деб таъкидлайди Миллий палата раҳбари Ровшан Изамов.\nБевосита ШТЁ тизимида ишлайдиган одамлар салоҳиятини ошириш — бу муҳим қадам. Бу «тез ёрдам»нинг қисқа вақтлар оралиғида барча дори воситалари етарли бўлган ҳолда кўзга кўринган мутахассислик бўлиши учун зарур бўлган маълумотлар таҳлили зарурлигини тушуниш имкониятини беради.\n«Ҳар қанақанги соҳада ҳам кадрлар масаласи муҳим масалалардан бири саналади, лекин тиббиётда шифокорларнинг, турли даражадаги раҳбарларнинг салоҳиятини ошириш — доимий жараён. Бу фуқароларимизни ташхислаш ва даволашда тиббий ёрдам сифатини аниқлайдиган индикаторларни жорий этиш йўли биланжаҳон соғлиқни сақлаш тизимининг энг яхши услубларини қўллаш имконини беради», — дейди Миллий палатанинг Тошкент шаҳар худудий бўлинмаси раҳбари Эльвира Маракаева.\nШошилинч тиббий ёрдам тизими фаолиятига бундай таҳлил амалиётини жорий этгандан сўнг бизнинг шароитимизда маълумотларни таҳлил этишга самарали ёрдам берадиган дастурий таъминотни танлаш ва ундан фойдаланиш осон бўлиб қолади. Замонавий соғлиқни сақлаш тизими одамлар саломатлигини муҳофаза қиладиган, вақти келганда ҳаётини асраб қоладиган, шу жумладан, рақамли имкониятлардан имкон қадар кўпроқ фойдаланишга интилади.


Устозлар руҳини шод этган талабалар - Уч илдиз\nЁшлар катта авлодларда ибрат олиб улғаядилар.\nУлуғ инсонлар изидан борган ёшлар шунга яраша камолга етадилар. Ўзимиз ҳам қай даражада камолга ета олган бўлсак, бунда азиз устозларимизнинг ўрни беқиёс бўлган. Талабалик давримиз (1980-1985 йиллар) дарсдан сўнг Ёзувчилар уюшмасига, турли таҳририятларга, китоб нашриётларига, телерадио студияларига ошиқардик. Бу даргоҳларда Пиримқул Қодиров, Одил Ёқубов, Саид Аҳмад, Эркин Воҳидов, Абдулла Орипов, Ўткир Ҳошимов, Оқилжон Ҳусанов, Неъмат Аминов, Шукур Холмирзаев, Ҳалима Худойбердиева, Худойберди Тўхтабоев, Эркин Аъзам, Аҳмаджон Мелибоев, Хайриддин Султон, Хуршид Дўстмуҳаммад, Иброҳим Ғафуров, Ойдин Ҳожиева, Мирзапўлат Тошпўлатов, Шарифа Салимова, Умида Абдуазимова, Темур Убайдулло, Муҳаббат Ҳамидова каби устозларнинг бир оғиз ширин сўзини эшитиш ижодий ва руҳий қанот бахш этарди. Уларнинг ҳар бир сўзи замирида биз учун ибратомуз фикр бўларди.\nШоир ё адиб сифатида довруқ таратган бу устозларнинг публицистикалари ҳам бир олам! Ана шу маънавий хазинага талабаларимизни мудом ошно қилиб боришимиз зарур.\nЯна бир ибратли жиҳати шуки, улар турли газета-журнал таҳририятларида, китоб нашриётларида фаолият кўрсатганлар. Улар орасидан кўплаб Олий Мажлис депутатлари, сенаторлар, давлат ва жамоат арбоблари етишиб чиққанлар!\nХудди шу анъанани бугун ҳам давом эттиргимиз келади. Яъни, Журналистика факультети талабаларини улуғ устозлар изидан боришларини ва уларнинг шундай етук ижодкорлар, комил инсонлар бўлиб етишишларини истаймиз.\nБизга улкан ғурур бахш этадиган ажиб бир ҳол шуки, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасига узоқ йиллар раислик қилган атоқли шоир, Ўзбекистон Қаҳрамони Абдулла Орипов, айни кунларда уюшма раиси, Ўзбекистон халқ шоири Сирожиддин Саййид, унинг ўринбосари Ғайрат Мажид, шу қутлуғ даргоҳда турли лавозимларда фаолият кўрсатишаётган Фароғат Худойқулова, Собир Ўнар, Сирожиддин Рауф, Аҳмаджон Мелибоев, Азиз Саид, Исажон Султон, Муҳиддин Абдусамат, Фозил Фарҳод ва бошқалар ҳозирги Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети Журналистика факультетида таҳсил олиб, шу даражага етганлар!\nБугун шу даргоҳда таҳсил олаётган 1-курс талабаларимизни келгусида етук адиб, шоир, публицист бўлиб камолга етказиш умидида уларни вақти-вақти билан Ёзувчилар уюшмасига бошлаб борамиз.\nБу гал Ёзувчилар уюшмаси раиси ўринбосари, шоир Ғайрат Мажид билан ўтказилган ижодий учрашув талабаларимиз қалбига бир умр муҳрланиб қолган бўлса ажабмас.\nУчрашув аввалида Ғайрат Мажид Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ўзбекистон Қаҳрамони ва халқ шоири Абдулла Орипов таваллудининг 80 йиллигини кенг нишонлаш тўғрисида”, “Ўзбекистон халқ ёзувчиси Ўткир Ҳошимов таваллудининг 80 йиллигини кенг нишонлаш тўғрисида”ги қарорларини адабиёт ихлосмандлари қанчалик кўтаринки руҳ билан кутиб олгани ва мамлакатимизда ижод аҳлига кўрсатилаётган эътибор ҳақида сўз юритди. Сўнг, ижодий мулоқот бошланди.\n– Бу улуғ даргоҳга талабалар “қуруқ” келмасин,– деди у шундай сўз ўйини билан ёш ижодларларни ҳаяжонга соларкан.– Яъни, шеърлар ва ҳикояларингизни олиб келсангиз, тўплам ҳолида чоп этамиз. Адиблар хиёбонига ҳам шунчаки борманг! Қайсики ҳайкал пойида ўша тош сиймога айланган шоир шеърларидан айтсангиз, улар руҳи албатта шод бўлади!\nДилтортар суҳбат шеърхонликка уланди. Ёш шеърият шайдолари шоир Ғайрат Мажиднинг қуйидаги шеърини мароқ билан тингладилар:\nБиров шайдосидир обрў, шонингни,\nБиров билмай қолсанг, олса молингни,\nСен бошқа миннатсиз меҳр топмассан,\nДуосин олиб қол отажонингни,\nДуосин олиб қол онажонингни.\nҲар сўзинг минг йиллик дардингга дармон,\nНеки, истаги бор, англагил – фармон,\nБилсанг, шу кимгадир аламли армон,\nДунёнинг биз билмас асрори бисёр,\nДўстингман деб юрган ағёри бисёр,\nСадоқат билмаган дилдори бисёр,\nБеш кунлик дунёда ҳаммамиз меҳмон,\nГоҳо бир ширин сўз зўр лутфу эҳсон,\nТилагинг ижобат бўлгайдир осон,\nТилинг бўшамасин ҳамду санодан,\nБир хабар етмишдир Ҳақ Мустафодан,\nЖаннат истар бўлсанг Қодир Худодан,\nМушоирани Дурдона Ҳайитова, Комила Ҳамроева, Динара Хўжаева, Феруза Нуриддинова, Сабина Шомуродова каби қалби олов ёш истеъдод соҳиблари давом эттирдилар.\nТалабаларга олам-олам завқ-шавқ бахш этган суҳбатдан сўнг уларга тенгдош ижодкорларнинг китобларидан совғалар улашилди.\nЁзувчилар уюшмасидан бир олам таасурот билан чиққан талабалар Адиблар хиёбони томон одимладилар. Улуғ шоир Эркин Воҳидов ҳайкали пойида Лазизбек Эркабоев, буюк шоир Абдулла Орипов ҳайкали пойида Дониш домла, улуғ шоира Зулфия ҳайкали пойида Гулмира Хайруллаева, ҳассос шоир Муҳаммад Юсуф ҳайкали пойида Боғдагул Бобомуродова ўқиган шеърлар ўша раҳматли устозлар руҳларини қанчалик шод этганини қалбан, руҳан ҳис этдик.\nИжодий маҳорат машғулотидан сўнг ортга қайтган талабаларимизни кузатиб қолар эканман, миллий адабиётимиз ва журналистикамизнинг бўлғуси дарғалари кўз олдимда бир қадар улғайиб бораётгандек туюлаверди. Улар ҳам келгусида шу улуғ устозлар каби камолга етишларини тилаб қолдим…\nNext story Джамиль Амиров: первый тарист Азербайджана переложивший мугамы на ноты\nPrevious story Ўзбекистон – дилбар Ватаним!


Академия талабалари “Ёш волонтёрлар ҳаракати”да фаол иштирок этмоқда\nХабарингиз бор, бутун дунёда кечаётган Covid-19 пандемиясига қарши кураш кетмоқда. Инсониятни бу офатдан халос этиш мақсадида олимлар, шифокорлар, илмий-тадқиқотчилар чуқур изланиш олиб бормоқда. Ушбу пандемия ер юзидаги ҳеч бир давлатни четлаб ўтмади. Ҳозирги оғир вазиятда ҳар бир давлат фуқароларининг хавфсизлиги, соғлигини асраш бўйича муҳим чора-тадбирларни ишлаб чиқди. Қатъий режимдаги карантин қоидаларини ўрнатди.\nЮртимизда ҳам Covid-19 пандемиясига қарши кураш бўйича аниқ чоралар ишлаб чиқилди. Фуқароларнинг карантин қоидаларига амал қилишлари юзасидан тавсиялар берилди. Жойларда тарғибот-ташвиқот ишлари олиб борилмоқда. Бу жараёнларга ҳамма бирдек ўз ҳиссасини қўшяпти. Мард ўғлонлар кечаю кундуз эл-юрт осойишталиги, шифокорлар ҳар бир инсон соғлиги учун қаҳрамонларча хизмат қилмоқда.\nБугун ана шундай синовли бир кунларда мамлакат ёшлари ҳам оз бўлса-да, ўзининг ҳиссасини қўшяпти. Жойларда ташкил этилган “Саховат ва кўмак” умумхалқ ҳаракати, “Call-center” ☎ марказлари, “Ёш волонтёрлар” ҳаракатида ўз ташаббуси билан бевосита иштирок этиб, фуқароларга яқиндан ёрдам бериш, вазирлик ва ташкилотларга кўмаклашиш мақсадида фаол қатнашмоқда. Эътиборлиси, Ўзбекистон халқаро ислом академиясининг фидойи, иқтидорли талабаларининг ҳам бу жараёнларга ўз ташаббуси билан иштирок этаётгани қувонарли.\nХусусан, Тошкент шаҳридаги Тез тиббий ёрдам қошида ташкил этилган “Call-center” ☎ марказида Академия “Исломшунослик” факультетининг Диншунослик йўналиши 3-курс талабалари Дурдона Шокирова, Азиза Исроилова ва шу йўналишда таҳсил олаётган 1-босқич талабаси Ҳамидулла Суюнов ҳамда “Ислом иқтисодиёти ва халқаро муносабатлар” факультетининг “Миллий ғоя, маънавият асослари ва ҳуқуқ таълими” йўналиши 3-курс талабаси Махсуд Хайдаров ўзи яшаб турган Навоий вилоятидаги марказларга кўмаклашиш мақсадида фаолият олиб бормоқда.\nДавлат ва жамият ҳаётида фаол бўлиш, ўзининг ташаббускорлигини намоён этиш, дахлдорлик ҳисси билан яшаш, кишиларга беғараз ёрдам қўлини узатиш, мамлакат тараққиёти, эл-юрт фаровонлигига ўз ҳиссасини қўшиш ва унинг бевосита иштирокчисига айланиш ҳар биримизнинг бурчимиздир.\nЗеро, ана шундай фидойи, жонкуярлик билан ҳозирги пандемия шароитида халқ манфаатини ўз манфаатидан устун қўйиб, қаҳрамонларча хизмат қилаётган ота-она, ака-ука, опа-сингилларимизга ҳар қанча таъзим қилсак, арзийди.


Аҳоли Тошкент марказидаги боғ тақдиридан хавотирда — унинг бир қисми бизнес-марказ қуриш учун ажратилган – Газета.uz\nТошкент маркази аҳолиси Le Grande Plaza меҳмонхонаси яқинидаги катта яшил ҳудудининг тақдиридан хавотирда. Бу ерда 2019 йилда бизнес-марказ қуриш режалаштирилган эди. «Газета.uz» ушбу ер участкаси ажратилган компания раҳбари ва бу ерда ҳар қандай қурилиш бўлишига қарши аҳоли билан гаплашди.\nLotinchada 2 август 2021, 16:56 Жамият\nТошкент шаҳридаги «Марказ-1» ва «Марказ-2» марказий мавзелари аҳолиси Le Grande Plaza меҳмонхонаси (собиқ «Тата» меҳмонхонаси) яқинидаги катта боғ ҳудудининг тақдири ҳақида хавотирланишмоқда. Шаҳарда бундай ҳудудлар жуда кам қолган. «Газета.uz» суриштирувларига кўра, бу ерда 2019 йилда бизнес-марказ қуриш режалаштирилган бўлган.\nЎтган ҳафтада ҳудуднинг бир қисми қизил-оқ лента билан ўралиб ва газон ҳамда йўловчилар ўтиш жойи оқ бўёқ билан чизиб чиқилганда ушбу яшил ҳудуднинг тақдири ҳақида хавотирлар бошланди. Белгиланган ҳудуд майдони бино фундаментининг майдони тасвирига ўхшаб кетади.\nУшбу боғ жойлашган «Шаҳрисабз» маҳалласи аҳолиси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш Давлат қўмитасига мурожаат қилишди, қўмита шу вақтнинг ўзидаёқ боғ ҳудудига Мирзо Улуғбек тумани инспекциясининг инспекторларини юборишди. Ўзини ҳудуд учун масъул деб таништирган шахс инспекторларга бу ерда ҳеч қандай қурилиш режалаштирилмаганлигини, ер майдони эса ҳудудни тозалаш учун белгиланганлигини таъкидлади. У лента кечгача олиб ташланишини айтди. Эртасига лента йўқ эди.\nФото: Экология давлат қўмитаси.\nТошкент учун ноёб бўлган ушбу аттракционларсиз, кичкина йўлаклари, скамейкалари ва майсаси устида бемалол дам олса бўладиган кенг майсазорлари бор ушбу тинч боғ кўп йиллардан бери мавжуд.\nБоғ дизайни эскизлари, 2017 йил.\n2017 йилда Ўзбекистонда янги президент сайланганидан кейин кўп ўтмай (Шавкат Мирзиёев сайлов кампанияси давомида боғлар ва яшил ҳудудлар етишмовчилиги билан боғлиқ муаммоларни ҳал қилиш борасидаги режалари борлигини айтган эди) боғ ҳудудининг реконструкцияси бошланди. Боғ 2018 йил ёзида очилди ва у ерда тротуарлар янгиланди, велосипед йўлакчалари қурилди, майсазорлар янгиланди, қуёш батареяларидан қувват оладиган чироқлар ўрнатилди, янги скамейкалар пайдо бўлди ва бошқа ободонлаштириш ишлари олиб борилди.\nБоғ маҳаллий аҳолига ёқди ва бу ерда одамлар тўпланишни бошлади, маҳалла аҳолиси бу ерда югуришади, болалар велосипед, самокат, ролик ва скейтбордларда учишади, ёшлар майсалар устида ўтириб дарсларини қилишади ва китоб ўқишади.\nЖума куни боғда дам олаётганлар.\n2019 йил октябрида Hyundai Auto Asiа компанияси ушбу ҳудудда бепул стритбол ва воркаует майдончаларини очди, шунингдек, арғимчоқли болалар зонаси ҳам фойдаланишга топширилди.\nЎтган йилнинг март ойида мамлакатда карантин чоралари эълон қилинганда, боғдан скамейкалар ва ахлат саватлари олиб ташланди. Кейинчалик скамейкалар қисман ўз ўрнига қайтди (ҳозир улар велосипед қулфлари билан чироқларга бириктирилган), лекин ахлат қутилари йўқ.\nЭрталаблари боғдаги скамейкалар олдида кўплаб ахлатларни, ерда ва майсазорда сигарет қолдиқларини ва писта пўчоқларини кўриш мумкин.\nЁзда боғнинг меҳмонхонага туташ ҳудудида парковкали йирик бар ва ресторан ҳамда янги фаввора очилди.\n2019 йилнинг февраль ойида пойтахт расмийлари Mirzo Ulugbek Business City йирик лойиҳасининг тақдимотини ўтказишди. У Амир Темур хиёбонидан Дўрмон йўли кўчасигача чўзилган 5,5 кмлик хиёбон бўлиши керак эди. Бундан ярим йил олдин республика ҳудудида Business City замонавий бизнес марказларини қуриш бўйича президент томонидан имзоланган фармон билан инвесторлар, бош пудратчи ташкилотлар ва ушбу лойиҳаларнинг бошқа иштирокчилари учун имтиёзлар берилган эди.\nЛойиҳа тақдимоти — боғ ҳудудининг бир қисмида иккита баланд биноларни қуриш режалаштирилган эди.\nЛойиҳа макети. Унда ҳам ушбу икки бинолар кўриниб турибди.\nБоғ ҳудудида белгиланган оқ чизиқнинг жойлашуви 2019 йилда қурилиши таклиф қилинган иккита баланд бинолар жойлашувига тўғри келади (юқоридаги суратни қаранг). Ушбу таклиф маъқулланганми ва лойиҳанинг ҳолати қандай, маълум эмас. Боғ ўрнидаги эҳтимолий лойиҳа ҳақида очиқ маълумот ва шаҳар аҳоласи билан мулоқотнинг йўқлиги хавотирни оширмоқда.\n«Газета.uz» ушбу боғда нимадир қуриш режаси борми ёки йўқлигини аниқлашга ҳаракат қилди. Тошкент шаҳар ҳокимлиги матбуот хизмати ушбу ҳолатга изоҳ бермади. Қурилиш вазирлиги вазиятни ўрганаётганлигини маълум қилди. Пойтахт бош архитектори билан боғланиб бўлмади. Шунга қарамасдан, очиқ маълумотлар ва ишончли манбаларга таяниб, айрим фактларни аниқлашга эришдик. Биз маҳалла аҳолиси билан ҳам суҳбатлашдик.\nЕр кимга ажратилган?\nГеопортал ва Давлат солиқ қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлигининг кўчмас мулк объектларига бўлган ҳуқуқларнинг давлат реестри маълумотларидан фойдаланиб, «Газета.uz» боғнинг бир қисми Metropol Center қўшма корхонасига ажратилганлигини аниқлади.\nMetropol Center (юқорида 0,6 га) ва Metropol Park (пастда, 2 га) компанияларига ажратилган ер участкалари. Скриншот: Геопортал.\nЎрганишлар шуни кўрсатдики, ер Тошкент шаҳар ҳокими Жаҳонгир Ортиқхўжаевнинг 2020 йил 16 мартдаги қарори билан доимий фойдаланиш ҳуқуқи билан ажратилган.\nСкриншот: Кўчмас мулк объектларига бўлган ҳуқуқларнинг давлат реестри.\nҲужжатга кўра, ушбу ажратилган ерда Mirzo Ulugbek Business City лойиҳаси доирасида бизнес-марказ қуриш режалаштирилган. Бу тўғрисидаги инвестицион келишув Mirzo Ulugbek Business City қурилиш ва эксплуатация қилиш дирекцияси ҳамда Metropol Center компанияси ўртасида 2019 йил 24 май куни имзоланган.\nMetropol Center компанияси 2019 йил 26 апрель куни Тошкентда рўйхатга олинган. Уларнинг асосий фаолият тури — бошқа тоифаларга киритилмаган бошқа ихтисослаштирилган қурилиш ишлари. Устав жамғармаси 850 млн сўм.\nТаъсисчилар сифатида Қозоғистоннинг Brand Hub Group компанияси (33%) ва Дилшод Абдувахабович Тошпўлатов (67%) кўрсатилган, компания раҳбари эса — Севара Алимжановна Азимова.\nДилшод Тошпўлатов бундан ташқари Real Dozp, Eurasian Black Aurum, Mega Green Turizm, French Pastry ва Castle Rock Trade компанияларида улушга эга.\nkompra.kz маълумотларига кўра, Brand Hub Group компанияси 2011 йил август ойида йирик корхона сифатида Олмаотада рўйхатга олинган (2017 йил сентябрда қайта рўйхатдан ўтган). Компания таъсисчилари VVS Retail Group компанияси ва Анна Леонидовна Сорокина ҳисобланади. Ўз навбатида, VVS Retail Group 2013 йилнинг июлида Олмаотада худди шу юридик манзил бўйича рўйхатга олинган. Унинг таъсисчилари Ольга Гармашова ва Владимир Сиротинлар.\nДилшод Тошпўлатов ва Владимир Сиротинлар French Pastry компаниясининг ҳам-таъсисчиси ҳисобланади.\nКўчмас мулк объектларига бўлган ҳуқуқларнинг давлат реестри маълумотларига кўра, боғнинг қуйи қисмидаги 2 га майдонли ҳудуд ўхшаш номдаги Metropol Park компаниясига тегишли.\nУнинг ҳам раҳбари сифатида Севара Азимова кўрсатилган. Компания 2017 йилнинг январида рўйхатга олинган. Асосий фаолият тури — ихтисослашган дўконларда майда-чуйда металл буюмлар, лок-бўёқ материаллари ва шишалар чакана савдоси.\nMetropol Park таъсисчилари сифатида эса Orient Finans Bank Кузатув кенгаши раиси Бобиржон Ботирович Парпиев (66,7%) ва Варвара Анатольевна Филиппова (33,3%) кўрсатилган.\n«Газета.uz»нинг бир-биридан мустақил манбаларининг маълум қилишича, Metropol Center ҳозирга қадар Тошкент шаҳар архитектура ва қурилиш бош бошқармасидан рухсат олмаган.\nСевара Азимованинг изоҳи\n«Газета.uz» телефон орқали Metropol Center компанияси билан боғланди. Унинг раҳбари Севара Азимова боғ ҳудуди иккита ташкилот — Metropol Park ва Metropol Center компанияларига ажратилганлигини тасдиқлади.\nУнинг таъкидлашича, яшил ҳудудни тозалаш ва қўриқлаш ишлари билан Metropol Park компанияси шуғулланади ва ушбу ернинг Metropol Center компаниясига ажратилишидан олдин ҳам компания бепул у ерни тозалаб турган. «Шунча вақт мобайнида Мирзон Улуғбек тумани ободонлаштириш хизмати ушбу ҳудудни тозалаш билан шуғулланмаяпти», — деди у.\n«Биз ҳар ойи кўкаламзорлаштириш ва тозалаш ишларига харажат қиламиз, брусчатка қилдик. Ёдингизда бўлса, 2013 йилгача бу ҳудуд деярли ташландиқ эди. Биз шу йили ўз кучимиз билан фаввора қурдик, ўриндиқларни тузатдик. Hyundai компанияси биз ажратган ҳудудда учта болалар майдончасини қуриб берди», — дея таъкидлайди Севара Азимова.\n«Одамлар майсада дам олиб ётганда, ахлат ташлаганда, майсани босганда, итлар ҳожатини чиқарганда ғашимиз келади. Болалалар майдончаларини михлари билан бузиб ташлашади, ёшлар кечаси 12 да келиб, пиво ичиб ўтиришади, таксистлар боғ ҳудудида шашлик қилишади», — шикоят қилади у.\nБоғ ҳудуди нега ўраб қўйилганлиги ҳақидаги саволга Севара Азимова қуйидагича жавоб берди: «Бизда ҳозир қайта ташкиллаштириш ишлари бормоқда — Metropol Park ва Metropol Center бу иккита ҳар хил компания. Нега биз бундай қилдик: ободонлаштирувчиларда „қанча ерни ва қайси ерларни биз тозалаймиз“ деган савол туғилди. Биз фақат ерни ажратиб, унинг қандай жойлашганини кўрсатдик, холос. Бу ерда бошқа нарса қилмоқчи эмасмиз».\n«Бошида ер бизнес-марказ қуриш учун ажратилган эди. Бугунги кунда дарахтларни кесишга мораторий жорий қилинган, биз ҳеч нарса қила олмаймиз, ҳозирча бу аҳоли учун маданий дам олиш боғи», — деди у.\nМораторий бекор қилингач, нима бўлади? «Мен ҳозирча бу ҳақида ҳеч нарса деёлмайман, бу ҳали тасдиқланмаган маълумот… Ҳозирча ҳеч қандай ишлар олиб борилмаяпти», — дея жавоб берди компания раҳбари.\nСевара Азимованинг қўшимча қилишича: «Ерни бизга анча олдин ажратишган, лекин ҳозирча ҳеч қандай қурилиш бўлмади, таъсисчи ҳам ҳозирча жим ва ҳеч қандай қурилишларни бошлашни режалаштиргани йўқ. Агар хоҳласак, аллақачон қурилишни бошлашимиз мумкин эди. Ҳеч бир дарахт кўчирилмаган. Ва буларнинг барчаси давлат ҳисобига эмас».\nЖума куни олдинроқ белгиланган жойга Давлат экология қўмитаси инспекторлари келиб айрим дарахтларни белгилаб чиқишди (1 дан 21 гача рақамлар билан). Қўмитадаги манбаларнинг таъкидлашича, уларга дарахтларни кесиш ёки кўчириш бўйича расмий мурожаатлар келиб тушмаган. Дарахтларга зиён етишининг олдини олиш учун улар рўйхтага олинган.\n«Газета.uz» «Шаҳрисабз» маҳалласи аҳолисининг фикри билан қизиқди. Уларнинг аксарияти боғ ҳудудида қурилиш бўлишига қарши эканлигини билдирди.\nҚаҳрамон Йўлдошев: «Мен бу боғда ҳар қандай қурилиш бўлишиги мутлақ қаршиман! Шаҳарда ўзи шундоқ ҳам нафас олишга жой йўқ, ўсимликлар ва дарахтлар камайиб боряпти. Бу боғни ўзи яқинла реконструкция қилишганди. Бу ерга ҳар куни болалар, қариялар ва одамлар ўз оилалари билан келишади. Улар тоза ҳавода нафас олиш ва сайр қилиш учун келишади».\n«Бу ер биз учун кичкина ўрмондек, бетонлаштирилган ва асфальт қилинган шаҳар ичидаги табиатнинг бир қисми. Бундай қилиш керак эмас. Бундай жамоат жойлари қурилиш қилмоқчи бўлган хусусий мулкдорларга берилмаслиги керак. Афсус. Ўйлашимча, президентимиз „Учинчи Ренессанс“ деганда буни назарда тутмаганди».\nЗ. Шербоева, домком: «Биз, 34-уйда истиқомат қилувчилар боғда бино қурилишига қаршимиз. Бу объектларни қураётганлар ушбу мавзе аҳолиси ҳақила умуман ўйламаяпти. Болаларга сайр қилиш учун жой йўқ! Яқинда нафас олиш қийин бўлиб қолади!»\nНилуфар Маклакова: «Бу боғ болалар, қариялар ва пойтахтнинг барча меҳмонларига тоза ҳаводан баҳраманд бўлишга имконият беради, чунки унинг атрофида меҳмонхоналар кўп. Бу боғда дарахтлар кўп. Келинг, шундоқ ҳам одамларнинг фаолиятидан азият чекаётган (дарахтлар кесилиши, чанг, қурилиш) табиатимизни асрайлик. Бизда қолган нарсаларни асрайлик. Аҳолининг мурожаатига қулоқ солишларини сўраймиз».\nА. Кўчқоров: «Шаҳарлардаги яшил боғлар ифлосланиш оқибатларини юмшатади ва қурилишлар ҳудудида сақланиб қоладиган иссиқликка тааллуқли бўлган „шаҳар иссиқлик ороли“ эффектини камайтириши мумкин. Бундай эффект шаҳарларда инсон фаолияти натижасида келиб чиқади. Бу ҳудудда кўп қаватли биноа қурилиши, унинг фаолият туридан қатъий назар (турар-жой бўладими ёки тижорат биноси), бу жойни боғ сифатида йўқотилишига олиб келади, чунки йўл олиб келиш ҳам керак бўлади. Яъни, боғнинг бир қисмига асфальт ётқизилади, автомобиллар учун тўхташ жойини ҳам боғ ҳудуди ҳисобига қуришга тўғри келади. Бунинг оқибатида келиб чиқадиган ҳаракатлар бу ҳудуднинг дам олиш учун хавфсиз бўлишига ҳалақит беради ва турар-жой аҳолиси ҳамда пойтахт меҳмонларининг ҳаёти сифатининг ёмонлашувига олиб келади».\nИюль ойининг бошида президент топшириғи билан 2021−2022 йилларда Тошкентда 130 кмдан ортиқ пиёдалар ва 117 км велосипед йўлаклари, 12 та боғ, 25 та яшил ҳудуд ва хиёбонлар қурилиши режалаштирилганлиги маълум бўлди.\n140 га майдонда аттракционсиз жамоат боғларини очиш ва ҳар бир туманда яшил мини-боғлар қурилиши режалаштирилмоқда.\n«Газета.uz» 4 211


Фарғонада “Истеъмолчи кутубхонаси” қурилади\n03.07.2019 Муаллиф Мадаминжон СОЛИЖОНОВ\nДавлатимиз раҳбарининг 5 та муҳим ташаббуси бўйича ҳаётга татбиқ этилаётган чора-тадбирлар барча ҳудудларда ўз самарасини бермоқда.\nМарғилоннинг санъатдаги жамоли\nМарғилонда бўлиб ўтадиган “Буюк ипак йўли” халқаро фестивали мамлакатимизда илк маротаба ўтказилаётган фольклор форуми.\nҚайта тикланувчи энергия манбаларининг қурилмаларини ишлаб чиқарувчилар давлат рўйхатидан ўтказилган санадан эътиборан 5 йил муддатга солиқнинг барча турларини тўламайди.\nФермерларимизнинг ҳаётий ва илмий тажрибаси\nАйни кунларда мамлакатимизда қишлоқ хўжалиги соҳасида кенг қамровли ҳаётбахш ислоҳотлар амалга ошириляпти.\nЭнг яхши китобхон оила аниқланди\nШарқий ҳарбий округ маънавият ва маърифат марказида “Энг яхши китобхон ҳарбий оила” кўрик-танлови бўлиб ўтди.


15:52 16 Июня 2020\nНаманган шаҳридаги "KO'RKAM DIZAYN TEKSTIL" оилавий корхонаси (СТИР: 304778025) Устав фондининг миқдори 751 771 900 сўмдан 465206900 сўмга камайтирилиб, 286565000 сўм этиб белгиланганлиги билдирилади.\nНаманган шаҳридаги "AZIZBEK SERVICE" масъулияти чекланган жамияти (СТИР: 306240496) Устав фондининг миқдори 500 000 000 сўмдан 419 270 000 сўмга камайтирилиб, 80 730 000 сўм этиб белгиланганлиги билдирилади.\nНаманган шаҳридаги "TURON GLOBAL TORG" масъулияти чекланган жамияти (СТИР: 305968642) Устав фондининг миқдори 500 000 000 сўмдан 284 960 000 сўмга камайтирилиб, 215 040 000 сўм этиб белгиланганлиги билдирилади.\nНаманган шаҳридаги "SADOQAT" маъсулияти чекланган жамияти (СТИР: 200037200) 2020 йил 16 июндаги қўшма йиғилиш баённомасига кўра, Уйчи туманидаги "SADAF PARRANDA FAYZ" фермер хўжалиги (СТИР: 302155723) таркибига бирлаштириб юборилаётганлиги билдирилади.\nНаманган шаҳридаги “PIRAMIDA GLOBAL INVEST” хусусий корхонасининг (СТИР: 304139764) мулкчилик шакли ўзгартирилиб, “PIRAMIDA GLOBAL INVEST” масъулияти чекланган жамиятига айлантирилаётганлиги билдирилади.\nНаманган шаҳридаги “BUSSINES ELDOR” масъулияти чекланган жамияти иштирокчисининг 2020 йил 12 июндаги 1-сонли қарорига кўра, жамият Устав фондининг миқдори 455 840 000 сўмдан 349 615 000 сўмга камайтирилаётганлиги билдирилади.


Трамп Қатар атрофида юзага келган вазиятни ўз сиёсати муваффақиятларидан бири сифатида тилга олди\n26 октябр 2020, Тошкент вақти: 05:57\nАҚШ президент Дональд Трамп.\nАҚШ президент Дональд Трамп 12 июнь куни Вашингтонда ўз маъмурияти аъзолари билан ўтказган йиғилишда Қатарда юзага келган вазиятни “ижобий ҳолат” ва “АҚШнинг муваффақиятларидан бири”, деб атади.\n- Биз қилган катта ишлардан бирини Қатар атрофида кечаётган жараён мисолида кўриб турибсиз ва бу аслида ижобий ҳолатдир. Биз террорчиликни молиялаштиришни тўхтатиб қолдик. Террорчиларни молиялаштиришни тўхтатинг. Бу осонликча амалга ошадиган иш эмас, лекин бу жангда биз ғалабага эришмоқчимиз, -деди Трамп.\nТрамп бир неча кун олдин 5 июнь куни Саудия Арабистони, Миср, Баҳрайн ҳамда Бирлашган Араб Амирликлари Қатар билан алоқани узганини ўзининг Яқин Шарқ давлатларига қилган сафари натижаси сифатида талқин қилган эди.\nАраб давлатлари Қатарни террорчиларни молиялаштирганликда айблаБ, дипломатик алоқаларни узиб қўйган..


Мирзиёев Бердимуҳамедов билан учрашди | Qalampir.uz\nМирзиёев Бердимуҳамедов билан учрашди\nЖамият\t10 Октябрь 2019 19:54 2097\nАввалроқ, Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлигига азо давлат раҳбарлари саммитида иштирок этиш учун Ашхободга етиб боргани ҳақида хабар берган эдик.\nШавкат Мирзиёев Туркманистон Республикаси Президенти Гурбангули Бердимуҳамедов билан учрашди.\nСуҳбатда Шавкат Мирзиёев Туркманистон Президентини Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлигига самарали раислик қилгани билан табриклаб, ташкилот саммити муваффақиятли ўтишини тилади.\nУчрашувда олий даражада эришилган келишувларни амалга ошириш доирасида мамлакатларимиз ўртасидаги кўп қиррали ҳамкорликни янада кенгайтириш ва стратегик шериклик муносабатларини мустаҳкамлаш истиқболлари муҳокама қилинди.\nШунингдек, халқаро сиёсат ва минтақавий ҳамкорликка доир долзарб масалалар юзасидан фикр алмашилди.\nШавкат Мирзиёев Гурбангули Бердимуҳамедов Ўзбекистон-Туркманистон\n23 Январь 19:43 42026


Илҳом Шарипов янги мавсум режалари, таркибдаги ўзгаришлар, Агамуродов мураббийлиги ҳақидаги интервьюси\nЎтган йили Суперлигага имтиёзли равишда қайтарилган “Динамо” клуби яна шу йилнинг ўзидаёқ муваффақиятсизликка учраб про-лигага тушиб кетди. Уларнинг кучлилар орасида қандай иштирок этганини барча яхши билади, шу сабабли энди бу ҳақида яна тўхталиб ўтиш шарт эмас. Хўш, омадсизликдан клуб қандай хулоса чиқарди? Янги мавсумда жамоа қандай кўринишда бўлади? Клубни ким бошқаради? Таркибда қандай ўзгаришлар юз беради? Кўриб турибсизки, саволлар бисёр. Албатта, ҳозирга қадар “Динамо”ни бир қатор ўйинчилар тарк этганлиги ҳақида ҳам маълумотлар бор. Барчасини ҳисобга олган ҳолда клуб менежери Илҳом Шарипов билан боғландик ва айрим масалаларга ойдинлик киритилди.\n- Қишки йиғинни бошлаганимизга 10 кундан ошди. Ҳозирча Самарқандда кунига икки маҳалдан шуғулланиб турибмиз. Бизнинг режа ва мақсадимиз фақат битта: Суперлигага қайтиш. Айни дамда селекция масаласи бўйича ишлаяпмиз. Бош мураббийимиз Тачмурод Агамуродовнинг акаси яқинда оламдан ўтди. Шу сабабли Тачмурод Шамакович Туркманистонга бориб келди. Селекция ишларини албатта мураббий билан маслаҳатлашган ҳолда амалга оширамиз. Биз йиғинимизни Тошкентда давом эттирмоқчимиз. Аммо ҳали про-лиганинг тақвими тасдиқлангани йўқ. Агар ҳаммаси маълум бўлганида биз ҳам шунга қараб тайёргарлик режасини ишлаб чиқардик. Ҳозирча чемпионат қачон бошланишини ҳеч ким билмайди. Бизга шу нарса муаммо бўляпти – дея гап бошлади, Шарипов.\n- Сиздан айнан бош мураббий ҳақида сўрамоқчи эдим. Клуб про-лигага тушиб кетганидан кейин “Динамо”ни испаниялик мураббий бошқариши мумкинлиги ҳақида хабарлар чиққанди. Бу ростмиди?\n- Йўқ, бу фақат миш-миш.\n- Агамуродов билан янги шартнома имзоландими?\n- Тачмурод Шамакович ҳақида фикримиз ижобий. Биз унга ишонамиз. Шунинг учун Агамуродов жамоамизда қолди. Унинг ҳам мақсади “Динамо”ни Суперлигага қайтариш. Тез орада мураббий билан янги шартнома имзоланади. Умуман олганда, Агамуродов масаласида раҳбарлар гаплашишган ва яна унинг клубда ишлашига ҳамма рози бўлган. Шундай экан, Тачмурод Шамаковичнинг “Динамо”ни бошқариши аниқ.\n- “Динамо”ни бир қанча етакчи футболчилар тарк этишди. Шундай экан, таркибдаги ўзгаришлар ҳақида ҳам маълумот бериб ўтсангиз?\n- Тўғри, жамоамизни етакчи ўйинчилар тарк этишди. Ихтиёр Тошпўлатов энди “Металлург”да ўйнайди. Дарвозабонимиз Ботирали Эргашевни эса бир йилга “Қўқон-1912”га ижарага бериб юбордик. Шунингдек, Акмал Холмуродов, Сирож Ҳамроев, Баҳодир Насимов, Сардор Эминов, Дилмурод Каримов, Жасур Ўрунов, Аббос Шодмонов каби футболчиларимиз ҳам энди бошқа клубларда ўйнашади.\n- Клубни тарк этганларнинг ўрнини тўлдириш зарур. Бу борада ишлар қандай олиб бориляпти? Ҳозирда “Динамо”да янги қўшилган футболчилар борми?\n- Ҳозирги таркибимизга ҳеч бўлмаганда 5 нафар янги футболчини қўшмасак бўлмайди. Акс ҳолда чемпионат давомида кучимиз етмай қолади. Бу йил Суперлигага чиқиш учун кураш ва ундаги рақобат кучли бўлади. “Турон”, “Истиқлол”, “Нефтчи”, “Шўртан” каби жамоалар ҳам Суперлигани кўзлаб туришибди. Улар билан рақобатлашишимиз керак. Мураббийимиз қайтиб келганидан кейин бамаслаҳат иш олиб борамиз. Биз таркибга иқтидорли ёшларни таклиф қиламиз. “Пахтакор”, “Насаф” каби жамоалардан асосий таркибга кира олмаган ўйинчиларини олишга ҳаракат қилиб кўрамиз.\n- Ботирали Эргашевнинг трансфер нархи 500 миллион сўмни ташкил қилаётганди. Лекин уни “Қўқон-1912”га ижарага бериб юбординглар. Сир бўлмаса унинг ижара пули қанчани ташкил қилди?\n- Ҳа, биз уни бир йилга ижарага бердик ва мавсум тугаганидан сўнг яна “Динамо”га қайтиб келади. У Суперлигада ўйнаб ўзининг ўйин сифатини ва тажрибасини оширади. Бундан ташқари, Эргашевнинг ойлик маоши ҳам бироз баландроқ эди. Про-лигада иштирок этишимиз натижасида унинг ойлик маошини тўлаш биз учун бироз қийинчилик туғдирарди. Шу сабабли Ботиралини текинга эмас, пулга ижарага бердик. Эргашевнинг ижара шартномаси учун бизга 50 миллион сўм тўлашди. Тўғриси, Эргашевнинг кейинги фаолияти ҳақида ўйладик. Чунки у чемпионатимиздаги энг кучли беш нафар дарвозабонлардан бири ҳисобланади. Шу боис Суперлигада иштирок этиши ўзи учун ҳам фойдали бўлади.\n- Ўтган йилги муваффақиятсизликнинг сабабини қандай изоҳлаган бўлардингиз?\n- Биласизми, ўтган йили бизга тажриба етишмади. Кўрдингиз, Суперлигада қолиш учун кураш охиригача жиддий бўлди. Учта клубда 24 тадан очко бўлиб қолганди. Аммо бизга бироз ўйин сифати ҳам етишмагани кўриниб қолди. Бундан ташқари, омад ҳам жамоамиздан юз ўгирганини айтган бўлардим. Таркибимиздаги бир қатор ўйинчилар бунгача фақат про-лигада ўйнашарди. Суперлигадаги рақобат эса жуда кучли эди. Натижада кучимиз етмай қолди. Лекин футболчиларимизнинг жисмоний тайёргарлиги яхши ҳолатда эди. Бироқ руҳий томондан йигитлар қийналиб қолишди. Сифатли футболчи эса руҳий томондан ҳам кучли бўлиши керак. Кетма-кет мағлубиятлар оқибатида ўйинчилар бора-бора руҳий тушкунликка тушиб қолишди. Шу боис ҳамма вақт футболчилар руҳий томондан ҳам кучли бўлишлари керак. Чунки ўзингиз ҳам кўриб турибсиз, футболда ҳар хил вазиятлар бўлиб қолиши мумкин. Ҳаётда эса ҳамма нарса бўлади. Оқ ва қора чизиқлар учраб туради. Лекин ҳар доим ҳаёт фақат қорадан иборат бўлавермайди. Ҳозирги пайтда ҳам таркибимиздаги етти нафар футболчиларимизга Суперлига клубларидан таклифлар бор. Бу ҳам ўйинчиларимизнинг имкониятлари яхши эканлигидан далолат. Тўғри, ўтган йили муваффақиятсизликка учраган бўлсак-да, футболчиларимиз охиригача курашишди. Натижада улар ўз ўйинлари билан бошқа клубларнинг қизиқишини уйғотди. Мисол учун Жасур Азимов, Шохруҳ Раимов, Амиржон Сафаров, Шохруҳ Абдураҳмонов, Шохруҳ Эшбўтаев, Қадамбой Нурметов, Дамир Темиров каби йигитларимизга ҳар куни Суперлига клубларидан қўнғироқлар бўляпти ва бизга мурожаат қилишяпти. Масалан, яқинда “Андижон”дан ҳам қўнғироқ бўлди ва Шохруҳ Абдураҳмонов, Жасур Азимов ҳамда Жасур Ўруновни олмоқчи эканини айтишди. Лекин вилоят ҳокимлиги уларнинг кетишига рухсат бермади. Чунки боя айтганимдек, бизнинг ҳам олдимизга қўйилган вазифамиз бор.\nЎқилди (марта): 2162. Киритилган сана: 2020-02-07 00:00:00.


Қишлоқлардаги маънавий ҳаётга ҳавас қилиб бўлмайди\n“Озодлик” мухбири Наманган вилоятидаги баъзи қишлоқларда бўлиб, бу ердаги зиёлилар билан қишлоқлардаги бугунги маънавий ҳаёт ҳақида суҳбатлашди.\nУчқўрғон туманидаги Яшиғобод қишлоғилик ўқитувчи ва шоир Набижон Тожибоевнинг сўзларига қараганда, одоб-ахлоқ ва дин бир-бири билан чамбарчас боғлиқ тушунчалардир. Истиқлолгача 15 минг кишилик Яшиғободда 9 та масжид бор эди. Улар ибодатчилар билан тўла бўлган. Ҳозир кўпчилик жума намозидан ташқари барча ибодатларни уйида адо қилади.\nМаҳаллий мустақил журналист Меҳмонали Рўзиматовнинг фикрича, халқ, айниқса, ёшлар маънавиятини камол топтиришда китобнинг ўрни катта. Ҳозир эса расмий газеталарда китобхонлар камлиги ҳақида мақолалар чиқиб қолади. Бироқ бундай нолишлардан аввал китобхон эҳтиёжларини ўрганиш керак. Масалан, ҳозир чиқаётган диний ва бадиий китобларнинг савияси паст.\nЁзувчи Абдуллажон Абдуғофуровнинг таъкидлашича, чоп этилаётган китоблар савияси пастлигининг бир қанча сабаблари бор. Ҳозир фақат ҳукумат сиёсати қўллаб-қувватланган асарлар чоп этиляпти, холос.\nШоир Набижон Тожибоевнинг айтишича, илгари Яшиғободда каттагина кутубхона ва китоб дўкони бўлган. Ҳозир улар йўқ. Раис бу биноларни бузиб, ўзига дала ҳовли қурдирган.\nСуҳбатдошларнинг билдиришича, қишлоқдаги мактабларнинг аҳволи жуда ачинарли. Ойлик маошни вақтида ололмаётган ўқитувчилар дарсларга эътибор бермай, бошқа тирикчилик қилишга берилган. Натижада ўқувчиларнинг билим даражаси жуда пасайиб кетган.


АҚШнинг энг қудратли штати Трампга қарши чиқмоқда\n09:22 / 12.09.2017\nДушанба куни АҚШнинг Калифорния ва яна бошқа учта штати президент Дональд Трамп маъмурияти томонидан ишлаб чиқилган "АҚШга ноқонуний кириб келган вояга етмаган шахсларни ҳимоя қилишни бекор қилиш" тўғрисидаги лойиҳа юзасидан судга мурожаат қилди.\nКалифорния штати бош оқловчиси Хавьер Бесерранинг айтишича, DACA дастурининг бекор қилиниши ва иммигрантлар ҳуқуқлари ҳимоя қилинмаслиги айни ташқи меҳнат кучига асосланган иқтисодиётга эга штатларнинг ривожланишига болта уради.\nШунингдек, Сан-Францискода бошланган федерал суд ишида Миннесота, Мэриленд ва Майне маъмурият бирликлари ҳам иштирок этмоқда.\nБундан аввал, Дональд Трамп собиқ президент Барак Обама томонидан 2012 йил ишлаб чиқилган DACA лойиҳаси ва унинг шафелигида қонуний ҳимояга эга бўлган 800 минг аҳолининг манфаатларини инкор этишини таъкидлаганди. Бунинг изоҳи оддийгина қилиб, Dreamers, яъни "Орзумандлар" иш ўрни яратиш лойиҳасини амалиётда жорий этиш учун ислоҳотлар зарурлиги билан тушунтирилган.\nАммо, DACA лойиҳаси остида иш билан таъминланган иммигрантлар ишсиз қоладиган бўлса, мажбурий суғурта товонини талаб қилиш ҳақига эга бўлади, бу эса давлат бюджетидан янада кўпроқ маблағ кетишини англатади.


Қиш яқинлашмоқда. Коронавирусдан қандай ҳимояланиш керак?\n21:48 / 13.10.2020\nМактаблар, университетлар, корхоналар очилмоқда ва борган сари коронавирусга чалинганлар сони ҳам ортиб бормоқда. Табиийки, қиш ойлари яқинлашиши билан об-ҳаво совийди ва биз кўпроқ ёпиқ маконларда вақт ўтказишга ҳозирлик кўрамиз.\nХўш, коронавирусдан ўзимизни қандай ҳимоя қилишимиз керак? Коронавирус совуқ ҳавода ўзини қандай тутади ва ундан қай тариқа ҳимояланиш мумкин?\nМутахассислар Covid-19’нинг мавсумий касаллик эканлиги борасида ҳануз бир қарорга кела олишмади, аммо Reading университети вирусология профессори Ян Жонс Британиянинг «Daily Telegraph» газетасига берган интервьюсида грипп каби нафас олиш йўллари билан боғлиқ касалликлар ёзда камроқ тарқалишини айтди.\nВирус қиш ойларида кучлироқ бўлади\n«Бунинг сабаби шундаки, улар нафасдаги ҳаво томчилари орқали тарқалади. Ушбу томчилар илиқ ва қуруқ шароитда, айниқса, ультрабинафша нурлар таъсирида тезроқ қурийди. Вирус тез тарқалувчи қиш ойларида эса бунинг акси кузатилади», дейди профессор Ян Жонс.\nБаъзи тадқиқотчилар коронавирус совуқ иқлим шароитида яхшироқ ривожланишини ва бу касаллик илиқ иқлимли ҳудудлардан кўра кўпроқ Европага зарар етказиши мумкинлигини таъкидлашмоқда.\nЕвропанинг саккиз мамлакати, шу жумладан, Буюк Британияда Covid-19 касалхоналарига ётқизилган 7 минг кишига оид маълумотларга кўра, ҳароратнинг ҳар бир ортиш даражаси ўлим кўрсаткичининг тахминан 15 фоизга пасайишига олиб келади.\nБироқ мутахассисларнинг таъкидлашича, янги касалланиш ҳолатларининг мавсумий ортиши совуқ об-ҳаводан кўра вируснинг хатти-ҳаракатига кўпроқ боғлиқ.\n«Ёпиқ маконларга ўтиш катта эҳтимол билан қиш ойларида вирусга чалиниш ҳолатлари ошишига энг катта таъсир қилувчи кучдир», дейди микробиолог доктор Антрю Престон.\nЁпиқ маконларда нима қилиш керак?\nТаъкидлаш жоизки, етарли даражада шамоллатилмаган ёпиқ жойлар энг хавфли муҳит сифатида кўрилмоқда.\n«Инфекция занжирининг бошланғич нуқтаси – одамлар кўп тўпланадиган ёпиқ жойлардир. Шу боис, яхши ҳаволантирилган, ижтимоий масофа сақланган ва шовқин бўлмаган жойларни танланг. Лондон ва Японияда ўтказилган тадқиқотлар шуни кўрсатадики, одамлар алоқа қилиш учун бақирадиган жойларда вирус юқиш ҳолати кўп кузатилади», дейди Саутҳемптон университетининг жамоат саломатлиги бўйича эксперти доктор Майкл Ҳед.\nҚўлни ювиб юриш ва ниқоб тақиш ҳануз ёпиқ ҳудуд шароитида ўзини ҳимоя қилишнинг энг яхши усули бўлиб қолмоқда.\nАйни пайтда Англияда очиқ жойларда ниқоб тақиш мажбурий эмас, лекин Италия ва Франциянинг баъзи ҳудудларида ташқарида ниқоб тақиш мажбурий ҳисобланади.\nМутахассисларнинг таъкидлашича, агар ниқоб намланган бўлса, у бактерияларни тутиб қола олмайди, устига устак, у нафас томчиларини ҳам ташқарига чиқариб юборади. Бу ҳолатда ниқоб тақиш самарасиз бўлиб, шу боис ёнингизда захира ниқоб олиб юриш тавсия этилади.\n«Ниқобларни мунтазам равишда алмаштириб туриш керак ва бу айниқса, нам ва ёмғирли об-ҳаво шароитида жуда муҳим аҳамиятга эга», дейди эпидемиология мутахассиси профессор Тим Спектор.\nУйда кўрилиши лозим бўлган эҳтиёт чоралари\nУйдаги йиғинлар вирусга чалиниш билан боғлиқ ҳолатлар сони кўпайишининг энг асосий сабабларидан бири сифатида кўрилмоқда. Шунинг учун кўплаб мамлакатларда маҳаллий карантин қоидалари амалга оширилди.\nОксфорд университетида ўтказилган тадқиқотга кўра, юқумли касалликлар беморда у билан боғлиқ аломатлар пайдо бўлишидан олдин бошланади. Яъни бошқалар билан учрашганингизда ўзингиз билмаган ҳолда хавф билан рўбарў келасиз.\nУйдаги йиғинлар юқиш-юқтириш жараёнини ҳаракатлантирувчи кучдир, чунки одамлар ушбу турдаги учрашувларда кўпроқ вақт ўтказишади ва бу вазиятда ижтимоий масофани сақлаш ҳам осон кечмайди.\n«Уй шароитида вирусдан сақланиш осон бўлиши мумкин, аммо меҳмонлар билан жуда яқин бўлишдан сақланинг», дейди Кембриж университети доктори Шон Фицджеральд.\nСтуллар орасида ҳам камида бир метр масофа қолдириш ва иложи борича ҳовли ёки балконга жой қилиш мақсадга мувофиқ.\nТоза ҳавонинг кучи\n«Агар сиз нафаси орқали вирусни ташқарига чиқараётган одам билан бир хонада бўлсангиз ва у ерда шамоллатиш тизими бўлмаса, вақт ўтиши билан вирусларнинг миқдори кўпайиб боради», дейди доктор Антрю Престон.\nБу нафақат коронавирус юқтириб олиш эҳтимолини, балки «вирус юки» билан оғир касалликка чалиниш хавфини ҳам оширади.\nДоктор Шон Фицджеральд ҳам хонада бирдан ортиқ киши бўлган вазиятларда деразани очиб қўйишни тавсия қилади.\n«Совуқ ҳавода ҳар доим деразаларни очиқ қолдириш ҳақида ўйлашингиз лозим, айниқса, уйда меҳмонингиз бўлса. Шамоллаб қолишдан сақланиш учун эса бошқа хоналардаги деразаларни очиш, уй ичидаги эшикларни ҳам очиқ қолдириш мақсадга мувофиқ», дейди у.\nМутахассислар қишда электр вентилятордан фойдаланмаслик борасида огоҳлантирмоқда. Чунки вентилятор вирусларни одамларнинг юзига уриши, бу эса вазиятни янада оғирлаштириши мумкин.\nЭҳтимол, энди уйда иссиқроқ кийиниш вақти ҳам келгандир. Лондонда ўтказилган тадқиқот шуни кўрсатдики, марказий иситиш тизимлари бизни касалликлардан ҳимоя қилувчи томоқ ва бурнимиздаги шиллиқ тўсиқни қуритиб, вируснинг тарқалишини тезлаштиради.\nҲавони фильтрловчи мосламага эҳтиёж борми?\nHEPA фильтрлари мавжуд қурилмалар микроскопик сув ёки шилимшиқ зарраларни тутиб қолишга қодир. Бироқ ушбу фильтрларнинг ҳавони вирусдан тозалаши ёки тозаламаслиги илмий жиҳатдан ҳали исботланмаган.\nАҚШдаги Mayo клиникаси доктори Григорий Поланднинг таъкидлашича, ҳаво фильтрлаш мосламалари иш бериши мумкин, аммо фильтрларни доимий равишда ўзгартириб туриш керак.\nШунингдек, қайси моделни танлашда ҳам эҳтиёт бўлиш лозим. Баъзи брендлар гарчи ҳеч қандай исбот бўлмаса-да, ўз маҳсулотлари ҳавони коронавирусдан тозалашини таъкидлашмоқда. Шунингдек, фильтрларнинг самарадорлиги хонанинг катталиги ва фильтрнинг жойлашган ўрни билан ҳам боғлиқ.\n«Масалан, менинг илк танловим ҳаво фильтрлари бўлмайди. Агар деразани очиш орқали хона ҳавосини алмаштириш имконингиз бўлса, шу йўлни танлаганингиз маъқул», дейди Шон Фицджеральд.\nШу билан бирга, интернетда ўнлаб ультрабинафша зарарсизлантирувчи воситалар сотилади. Бироқ мутахассисларнинг таъкидлашича, вирусларни йўқ қилиш даражасида кучли бўлган ультрабинафша нурлар тери куйишига олиб келиши мумкин.\nD витамини ва иммунитетни мустаҳкамлаш учун қандай овқатланиш керак?\nD витамини инсон организмини Covid-19’дан ҳимоя қилиши ёки оғир касалликларнинг олдини олиши тўғрисидаги далиллар сони тобора ортиб бормоқда.\nИспанияда 76 нафар беморни ўрганиш натижалари шуни кўрсатдики, D витаминининг қўшилиши интенсив терапияда қолиш эҳтиёжини сезиларли даражада камайтиради.\nАммо мутахассисларнинг таъкидлашича, 10 мкг.дан кўп бўлмаган дозани қабул қилиш керак, яъни меъёрдан ортиқча доза буйракларга зарар етказиши ва ҳатто Covid-19’нинг янада оғир кечишига сабаб бўлиши мумкин.\nМеъёрида, мева ва сабзавотларга урғу берган ҳолда овқатланиш қиш давомида соғлиғингизни ҳимоя қилиш учун энг яхши йўлдир.\nАгар янги йилда озишни мақсад қилган бўлсангиз, буни кечиктирманг. Ортиқча вазн, гипертония, диабет ва юрак касалликлари – коронавируснинг хавф омилидир.


Қўқон шаҳрида мақом кечалари ўтказилмоқда\nҚўқонда “Янги Ўзбекистонда эркин ва фаровон яшайлик” шиори остида ўтказилаётган Маънавият фестивали доирасида “Мақом кечалари” концерт дастури намойиш этилди.\nФурқат боғида ташкил этилган тадбирни Қўқон шаҳар ҳокими Маруфжон Усмонов очиб бериб, концерт иштирокчиларини қутлади. Мамлакатимизда давлатимиз раҳбари ташаббуси билан халқимиз маданий меросининг ажралмас қисми бўлган миллий мақом санъатини ривожлантиришга қаратилаётган эътибор хусусида тўхталиб ўтди.\nЎзбекистон Республикаси Давлат Мустақиллигининг 30 йиллиги муносабати билан ташкил этилган концерт дастури Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институтининг Фарғона минтақавий филиали ўқитувчи ҳамда талабаларидан ташкил топган “Янги Ўзбекистоннинг ёшлар ансамбли” томонидан ижро этилди.\nДастурда Ўзбекистон халқ артисти Муножот Йўлчиева ҳамда Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Салоҳиддин Азизбоевлар ҳам ўз қўшиқларини ижро этдилар. Концерт дастурини минглаб ҳамшаҳарларимиз ва шаҳримиз меҳмонлари томоша қилдилар.


Исмлар сонини ҳисоблашга кетган вақт: 0.009995 сек.\nИлдирим (Ildirim) » ўзбекча » ўғил бола\nчақмоқ, яшин; нур, шуъла, ёғду. Чақмоқ чаққанда туғилган бола.\n364 Синоним: Елдирим, Йилдирим Ўз вариантингизни киритинг.


Nodir Temirov | QISHLOQ HAYOTI\nАрхивы автора: Nodir Temirov\nКЕЛАЖАККА ТИКИЛГАН ИНВЕСТИЦИЯ\nАвгуст 16, 2016 Nodir Temirov\tИқтисодиёт\nБугунги кунда вилоятдаги 4 та академик лицей ва 47 та касб-ҳунар коллежида қирқ минг нафардан зиёд ёшлар билим олишмоқда, ҳунар ўрганишмоқда. Уларга 4450 нафардан зиёд ўқитувчи ва муҳандис педагоглар билим бермоқда. Мутахассислар айтишадики, таълимга йўналтирилган сармоя – келажакка тикилган инвестициядир. Бугун замонавий, барча қулайликларга эга таълим масканларини кўриб, уларда таълим олаётган ёшлардаги шижоатга боқиб, бунга амин бўламиз. Энг муҳими, касб-ҳунар\nЯШИЛ МАЙДОНДА МАҲАЛЛА ЁШЛАРИ\nАвгуст 16, 2016 Nodir Temirov\tСпорт\nМамлакатимиз Мустақиллигининг 25 йиллигига бағишлаб “Гўзал ва бетакроримсан, муқаддас Ватаним, жоним сенга фидо, Ўзбекистоним!” шиори остида маҳалла ёшлари ўртасида “Футболимиз келажаги” мусобақасининг ҳудудий финал босиқичлари бўлиб ўтди. Ўзбекистон “Маҳалла” хайрия жамоат фонди ва бошқа ташкилотлар билан ҳамкорликда анъанавий ўтказиб келинаётган мазкур мусобақа маҳаллалар ёшлари ўртасида футболнинг оммавийлигини ошириш, ёш авлодни жисмонан соғлом ва маънан баркамол этиб тарбиялашга хизмат қилмоқда. Мусобақанинг\nЮРТНИ ШАРАФЛАРГА БУРКАЁТГАН ЎҒЛОНЛАР\nАвгуст 16, 2016 Nodir Temirov\tЯнгиликлар\nБразилиянинг Рио-де-Жанейро шаҲрида бЎлиб Ўтаётган Олимпиада Ўйинларида Ўзбекистонлик спортчилар Ҳам фаол иштирок этиб, юртимиз шарафини муносиб Ҳимоя ҚилмоҚда. 14 август куни XXXI ёзги Олимпиада ўйинларининг бокс бўйича 49 килограммгача бўлган спортчилар беллашувида ҳамюртимиз Ҳасанбой Дўстматов мамлакатимиз терма жамоаси ҳисобига илк олтин медални келтирди. Ўз чиқишларини нимчорак финалдан бошлаган спортчимиз дастлаб мексикалик Хоселито Веласкес, чорак финалда қозоғистонлик тажрибали боксчи Биржан\nАвгуст 16, 2016 Nodir Temirov\tИжтимоий ҳаёт\nБугун Фарғона вилоятининг қайси ҳудудида бўлманг, янгиланиш, яшариш, бунёдкорлик ишлари авжга чиққанига гувоҳ бўласиз. Айниқса, Фарғона шаҳрида олиб борилаётган асрларга татигулик ободонлаштириш ва бунёдкорлик ишлари шаҳарнинг қиёфасини янада яшнатмоқда. Бу ерда аниқ ҳисоб-китоб, пухта ва мукаммал лойиҳалар, шаҳарсозлик меъморчилиги анъаналари асосида олиб борилаётган қурилиш ишлари муҳташам, кўркам ва салобатли иморатларда яққол акс этаётир. Обод кўчалар, кўркам хиёбонлар, файзли истироҳат боғлари,\nҲАСАНБОЙ ОЛТИННИ КЎЗЛАМОҚДА\nБразилиянинг Рио-де-Жанейро шаҳрида давом этаётган XXXI ёзги Олимпия ўйинларида спортчиларимиз муносиб иштирок этмоқда. Кеча бокс бўйича вазни 49 килограммгача бўлган чарм қўлқоп усталари ўртасидаги баҳсларда қатнашаётган Ҳасанбой Дўстматов америкалик Нико Эрнандесга қарши жанг ўтказди. Ярим финал босқичидан ўрин олган жангнинг биринчи раунди ўзбекистонлик спортчи устунлигида кечди. Иккинчи раундда ҳам Ҳасанбой Дўстматов ўз кучини кўрсатиб, рақибига имконият қолдирмади. Учинчи раундда ҳам\nПАҲЛАВОНЛИК РИШОД ПОЛВОН\nБразилия пойтахти Рио-де-Жанейрога йўл олган мамлакатимиз олимпиячилари сафида бўлган Ришод Собировни кузатиш учун аэропортга унинг ота-онаси Рашид ака ва Гулнора опа ҳам чиқди. Ота дуога қўл очди: – Илоҳим, Ватанимиз спортчилари қатори сенга ҳам Оллоҳ мададкор бўлсин! Юртимиз обрўсига обрў қўшинглар. Курашга тушганда бутун халқимизнинг нигоҳи сизларда эканини унутманглар! XXXI ёзги Олимпия ўйинларининг дзюдо бўйича вазни 66 килограммгача полвонлар беллашувида икки\nТАБИАТ МУҲОФАЗАСИГА ОИД ҚОНУН МУҲОКАМАДА\nАвгуст 11, 2016 Nodir Temirov\tРасмий\nФарғонада Ўзбекистон Республикасининг “Ўсимлик дунёсини муҳофаза қилиш ва ундан фойдаланиш тўғрисида”ги қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида”ги қонуни лойиҳаси муҳокамасига бағишланган амалий мулоқот бўлиб ўтди. Унда Тадбиркорлар ва ишбилармонлар ҳаракати – Ўзбекистон либерал-демократик партиясининг Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги фракцияси аъзолари, депутатлар, маҳаллий Кенгашлардаги депутатлик гуруҳи аъзолари, тадбиркор ва фермерлар иштирок этди. Тадбирда қайд этилганидек, атроф-муҳитни муҳофаза қилишга қаратилаётган доимий эътибор\nАвгуст 11, 2016 Nodir Temirov\tИқтисодиёт\nНуробод туманининг Бошқудуқ қишлоғига кириб боришимиз биланоқ салқин ҳаво юзимизга урилди. Нигоҳларимиз йўл бўйида саф тортган теракларга қадалди. Бугун бирон манзилга икки-уч йил, борингки, бир йил бормасангиз, у ердаги ўзгаришлардан ҳайратланасиз. Бу қишлоққа бир неча йил олдин келган эдик. Ҳозир унинг жамоли ҳам янада кўркамлашибди. Замонавий иншоотлар янада кўпайибди. Бу эса аҳолининг яшаш шароити тобора яхшиланиб бораётганидан далолатдир. Ҳовлиларга сиғмай


Сайлов пойгасидагилар маррага яқинлашиб қолди\n17 май 2021, Тошкент вақти: 02:47\nПайшанба куни Обама Висконсин ва Невадада, Ромни Виржинияда сайловчилар билан учрашди\nИжтимоий сўров натижаларига қараганда, номзодлар овоз бериш кунигача қолган вақтларини икковларидан биронтасининг ҳам қўли баланд келаётгани аниқ бўлмаган штатларда ўтказиши кутилмоқда.\nОҳайо, Колорадо, Айова, Нью Хемпшир, Висконсин, Виржиния ва Невада ана ўша штатлардир.\nМамлакат бўйлаб ўтказилган ижтимоий сўров натижаларига кўра, ҳар иккала номзод сайловолди пойгасида деярли бир хилда кетмоқда.\nАҚШнинг шарқий соҳилига ҳуруж қилган Сэнди довули туфайли бир неча кунга тўхтаб қолган сайловолди кампаниясини пайшанба куни Обама Висконсин ва Невада штатларида, Ромни эса Виржинияда давом эттирди.\nИккала номзоднинг ҳам сайловчилар олдидаги чиқишларида “ўзгаришлар” мавзуи бош мавзу бўлди.\nВиржиния штатидаги Дозуэлл шаҳрида қилган чиқиши чоғида Митт Ромни Барак Обамани ҳукумат аппаратини, хусусан федерал агентликларни кенгайтириш тарафдори эканликда танқид қилди.\nРомни ва у вакили бўлган Республикачилар партияси чоғроқ бўлган ҳукумат тарафдори эканлигини айтади. Республикачилар фикрича, бошқарув аппарати қанчалик катта бўлса, иқтисодий ўсиш суръати шунчалик паст бўлади.\nРомнининг фикрича, кейинги йилларда ўсиш суст бўлди ва Америкага реал “ўзгаришлар зарур”. Ўша ўзгаришларни у – Ромни олиб келади.\n-Олдимиздаги сайловнинг аҳамияти каттадир ва буни сиз тушуниб турибсиз. Биламанки, баъзилар ҳозир кетаётганимиз йўл тўғри ва биз мана шу йўлда кетаверишимиз керак, дейди, ҳозир ишларимиз беш, дейдиганлар бор. Бироқ, менимча, жорий аҳвол Америка учун тўғри йўл эмас. Менимча, Американинг реал ўзгаришларга зарурати бор. Бу ўзгаришлар ваъда қилинди ва биз уларни Америка халқига берамиз, деди Митт Ромни.\nВисконсин штати сайловчилари билан учрашар экан, Обама ҳам ўзгаришлар мавзуида гапирди. Бу мавзу президентнинг 2008 йилги кампаниясида ҳал қилувчи омиллардан бири бўлган эди.\nОбаманинг фикрича, йирик тадбиркор ва Массачусетс штатининг собиқ губернатори Ромни чинакам ўзгаришлар таклиф қилиш ўрнига собиқ президент Жорж Буш олиб борган сиёсатга қайтишни таклиф қилмоқда холос.\n-Сайловолди кампанияси якунланаётган ҳафтага келиб губернатор Ромни устомон сотувчи каби ўзининг бутун қобилиятини мамлакатимизга путур етказган ўша эски сиёсатга, оқибатларини биз сўнгги тўрт йил давомида аранг тозалаган ўша эски сиёсатга янги кўйлак кийдиришга уринди. Ва ўша кўйлакни бизга ўзгариш, деб тақдим этмоқда. Сўзларига қараганда, у ўзгаришлар номзоди эмиш. Висконсин аҳли, биз сиз билан ўша ўзгаришларнинг нимага ўхшашини биламиз. Фақат, губернатор ваъда қилаётган ўзгаришлар ўзгаришлар эмасдир, деди Барак Обама сайловчиларнинг қарсаклари остида.\nСайловолди кампаниясининг боришига ҳукуматнинг жума куни эълон қилиниши кутилаётган ишсизлик тўғрисидаги янги ҳисоботи таъсир қилажаги айтилмоқда.\nБу соҳада ҳар ойда эълон қилинадиган ҳисоботларнинг сентябрдагиси Обама учун ижобий натижа бўлди, чунки бу ойда ишсизлик даражаси у президентликка келган пайтдаги 8 фоиздан қуйига - 7, 8 фоизга тушгани маълум бўлди.\nНью-Йорк шаҳри мэри Майкл Блумбергнинг Обамани қўллаяжаги тўғрисидаги баёноти ҳам жорий президентнинг муваффақияти гарови сифатида кўрилмоқда.


PressReader - ICTNEWS: 2018-02-13 - Зарарли медиаконтент ва унга карши кураш\nЗарарли медиаконтент ва унга карши кураш\nICTNEWS - 2018-02-13 - Мундарижа Январь - facebook.com/ictnewsuz АХТАМЗОДА ДЕХНАВИЙ\nБутун дунёда оммавий маданият тобора кенг қулоч отиб, ўз бузғунчи ғоялари ва ахлоқсиз меъёрларини барча мамлакатларга тиқиштириб келаётган бир пайтда, Ўзбекистон Республикаси ҳукумати томонидан ўз фуқароларининг ахборот ва интеллектуал эҳтиёжларини қондириш, вояга етмаганларни ва ёшларни ватанпарварлик руҳида тарбиялаш, ўсиб келаётган авлодда ахборот-ғоявий соҳадаги чақириқ ва таҳдидларга нисбатан иммунитетни шаклантириш ва шу каби бошқа масалаларни ҳал қилиш борасида тегишли ишлар амалга оширилиб келинмоқда. Хусусан, жорий йилнинг август ойида шу йўналишда қабул қилинган навбатдаги иккита муҳим ҳужжат шулар жумласидандир.\nБуларнинг биринчиси, 2017 йил 8 сентярбда қабул қилинган Ўзбекистон Республикасининг “Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш тўғрисида”ги Қонуни бўлса, иккинчи ҳужжат Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 14 августдаги 625-сон “Интернет жаҳон ахборот тармоғида миллий контентни\nянада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қароридир.\nМақоламизни шахснинг ахборот хавфсизлигига бағишлар эканмиз, инсонга ахборот қандай таъсир қилиши, ахборотнинг яхшисини ёмонидан ажратиш ва тўпланган ахборотлардан шахснинг шаклланадиган дунёқараши ҳақида сўз юритишни лозим топдик.\nИнсон ўз қарорларини қабул қилиши ва ҳаракатларини амалга оширишида ҳар доим ўз дунёқарашидан келиб чиқади. У атрофдаги оламни қандай тасаввур қилиши, унинг хулқига таъсир қилади. Агар оламни шафқатсиз ва ундаги одамларни ёвуз деб билсак – шунга мувофиқ тарзда улар билан муоамала қиламиз ва худди шундай жавоб оламиз. Оламни гўзал ва мусаффо маскан деб билсак, доим юзда табассум билан юрамиз. Шунинг учун вазиятни имкон қадар ҳам салбий, ҳам ижобий томонларини ҳисобга олиган ҳолда доим ижобий кайфиятда бўлиш лозим.\nБиз ҳаётимизда содир этадиган кўплаб ҳаракатларимизни онгли равишда эмас, балки автоматик тарзда бажарамиз. Бундай ҳолатларда, биз аллақачон шаклланиб улгурган стереотиплар ва ахлоқ моделларига таянадиган ост онг томонидан бошқариб, одатий ахлоқий дастурларни ишлатган ҳолда ҳаракатланамиз.\nАтрофдаги олам тўғрисидаги тасаввурлар ташқаридан келадиган ахборотлар таъсири остида шаклланади. Ушбу ахборотга инсон миясида ишлов берилади ва дунёқараш манзарасида ўз ўрнини эгаллаган ҳолда сақлаб қўйилади. Бунда ушбу жараён механикасини яхшироқ тушуниш учун инсон психикасини ўзаро боғлиқ бўлган онг ва ост онгдан таркиб топган икки босқичли ахборот тизими сифатида тасаввур қилиш мумкин, бунда ост онг визуал тасвирлар, матнлар, овозлар ва бошқалар каби катта ҳажмдаги турли маълумотларни бошқарувчи кучли компьютер аналоги ҳисобланади. Онгнинг эса ахборотларга ишлов бериш борасида имконияти камроқ ва у бир вақтнинг ўзида кам миқдордаги объектларни қамраб ололади. Айни пайтда онг ахборотларни киритиш ва чиқариш интерфейсининг ўзига хос аналоги бўлиб хизмат қилади.\nБироқ биз қабул қилаётган ахборотларнинг ҳаммасини ҳам тўғри ёки фойдали деб бўлмайди. Ахборот инсонлар онгига таъсир қилар экан, ахборотни тарқатиш жараёнини, жамиятни бошқариш жараёни сифатида кўриб чиқиш лозим. Ушбу жараён ҳам тузилмавий, ҳам тузилмасиз характерга эга бўлиши мумкин.\nТузилмавий бошқарув ҳудди ҳарбий қўшинлардагидек бўлади. Армия ёки шу каби иерархияга эга бўлган бошқа тизим –


Бу курашда ортга қайтилмайди!\nКоррупция миллий хавфсизлик ва тараққиётга таҳдид экани ҳар қайси даврда ўз исботини топган. Шу боис унга қарши кураш азалий ва давомийдир. Хусусан, мамлакатимизда бу борадаги саъй-ҳаракатлар қатъий, ортга қайтмас тус олган.\nЖорий йилнинг 29 ноябрь куни Коррупцияга қарши кураш агентлиги ва “Ўзагролизинг” акциядорлик жамияти ҳамкорлигида “Коррупция – ривожланишимизга тўсиқ!” мавзусида ташкил этилган тадбирда шу ҳақда сўз борди.\n“Аксилкоррупция ҳафталиги” доирасида ўтказилган мазкур тадбирда аҳолининг ҳуқуқий онги ва ҳуқуқий маданиятини юксалтириш, жамиятда коррупцияга нисбатан муросасиз муносабатни шакллантиришнинг муҳим чора-тадбирлари юзасидан мулоқот қилинди. Бу борада умумэътироф этилган халқаро стандартлар ва хорижнинг илғор тажрибаси хусусида фикр-мулоҳазалар ҳам билдирилди.\nШунингдек, коррупциянинг сабаблар ва оқибатларини бартараф этиш мақсадида Агентлик томонидан ҳаётга татбиқ этилаётган лойиҳалар, замонавий ёндашув ва самарали механизмлар хусусида тўхталиб ўтилди.\nЎз навбатида, Акциядорлик жамияти ўз тизимида коррупциянинг олдини олиш, унга қарши курашиш соҳасидаги фаолиятни амалга оширишда Агентлик билан ҳамкорлигини янада мустаҳкамлашнинг зарурати ва аҳамияти масаларига эътибор қаратилди.


05:00 / 16.01.2017 1733 pdf Ўқиш режими + -\nТaмaттуъ ҳажи ниятидаги ҳaйзли aёлни умрaни тaрк этиб, ҳaж эҳромига кириши\nБир аёл ҳaж кунлaридa умрa эҳромини бoғлaб, Ҳарами шaрифгa йўл олди. Лeкин, йўлдa ёки Ҳарами шaрифгa етгaнда, унинг ҳайзи бошланди. Бу узр ҳолати дaвoм этиб тургaнидa 8-зулҳижжa, яъни ҳажга эҳром боғлайдиган кун ҳам кeлди. Энди, бу aёл умрa эҳромини тaрк этиб, ҳaж эҳромига кириши лозим бўлади. Чунoнчи, ҳазрати Oишa онамиз розияллоҳу анҳо ҳам шундaй қилгaн эдилaр. Бу сурaтдa унинг тaмaттуъ ҳaжи бекор бўлиб, у ифрод ҳажи қилувчига aйлaнaди ва унинг зиммaсидaн шукр қурбонлиги сoқит бўлaди. Лекин ҳaж амалларидан фориғ бўлиб, эҳромдан чиққач, у аёлнинг зиммaсигa (умра эҳромини тарк этгани учун) умрa қaзoсини aдo этмoғи вa жарима сифатида бир қурбонлик қилмоғи лoзим бўлaди.\nҚирoн ҳaжи учун эҳромга кирган aёл ҳaйз сaбaбли умрa қилa oлмaслиги ҳукми\nБир aёл қирoн ҳaжи учун эҳромга киргандан сўнг ҳайзи бошланиб қолгани сaбaбли қирoн умрaсини қилa oлмaй, фақат ҳaж қилсa, бу сурaтдa унинг қирон ҳажи ифрод ҳажига айланади вa ундан шукр қурбонлиги сoқит бўлaди. Лекин, унга ҳaжни адо қилиб бўлганидан сўнг бир умрa вa жарима сифатида бир қурбонлик қилиш лoзим бўлaди.\nМaдинaдан қайтиб келаётган аёл ҳaйз сaбaбли умрa aркoнлaрини тaрк қилиши\nБир аёл ватанидан таматтуъ ҳaжини ирoдa қилиб, Мaккaи мукaррaмaгa бoриб, умрa aркoнлaрини aдo этгач, эҳромдан чиқиб, сўнг ҳaждaн oлдин Мaдинaи мунaввaрaгa жўнаб кетди. У ердан қaйтaётиб, янгитдан Зул-хулaйфaдa умрa эҳромига кирди, лекин йўлдa ҳaйзи бoшлaниб қoлди. Унинг бу узрли ҳолати 8-зулҳижжа, яъни ҳажга эҳром боғланайдиган кунгaчa дaвoм этгaни сaбaбли у умрa aркoнлaрини aдo этa oлмaй, умрa эҳромини тaрк қилди ва ҳaж эҳромига кирди. Бундай ҳолда у аёл учун шаръий ҳукм нима?\nБу сурaтдa у aёл умрa эҳромидан чиқиб, ҳaж эҳромига киради. Ҳaждaн кeйин, тaрк қилингaн умрaнинг қaзoсини адо этмoғи лoзимдир вa бу aёлнинг ҳaжи - тaмaттуъ ҳaжи бўлaди. Нeгaки, у ҳaж oйлaридa бир умрa қилгaн эди вa ундaн кeйин тoмм (мукаммал) вa саҳиҳ илмoм вужудга келмади, яъни у вaтaнигa қaйтиб бoрмaди. Мaдинaи мунaввaрa эса унинг вaтaни эмас. Имoм Aбу Ҳaнифa раҳимаҳуллоҳ нaздиларидa илмoм саҳиҳ бўлмaса, тaмaттуъ ҳaжи дуруст бўлaди.\nМазкур аёлнинг зиммaсигa икки қурбонлик вoжиб бўлaди.\n1. Тaмaттуъ сaҳиҳ бўлгaни сaбaбли бир шукр қурбонлиги вoжиб бўлaди вa у aёл учун ўзи сўйдирган ўша жонивор гўштидан емoқ ҳaм жoиздир.\n2. У аёл учун умрaси бузилгани сaбaбли бир кaффoрaт қурбонлиги ҳaм вoжиб бўлади. Бироқ унинг гўштидан емoқ у aёл учун жoиз эмас ва бу гўштни сaдaқa қилмoғи вoжибдир.\nБундан ташқари, айтганимиздек у аёлга бузилган вa тaрк бўлгaн умрa қaзoсини адо этмoғи ҳaм лoзим бўлaди.\nҲаж эҳромига кирувчи Ҳарам ташқарисида эҳромга кирса\nМaккa аҳли вa тaмaттуъ қилувчи ҳaж эҳромини Ҳарамдaн тaшқaригa чиқиб бoғлaса, нима бўлади?\nМaккa aҳли ҳaж эҳромини Ҳарам ҳудудидa бoғлaши вoжибдир. Шу кaби тaмaттуъ қилувчи ҳaм ҳaж эҳромини Ҳарам ҳудудидa бoғлaши вoжибдир. Чунки, у умрa эҳромидан чиқиб, Мaккaи мукaррaмaдa муқим бўлгач, aҳли Мaккa ҳукмидa бўлaди вa унинг ҳaж эҳромига кириши учун Ҳарам ҳудудигинa мийқoт ҳисобланади. Ҳарам ҳудудидaн тaшқaригa чиқиб ҳaж эҳромини бoғлaсa, мийқoтни тaрк қилгaни сaбaбли қурбонлик қилиши вoжиб бўлaди. Aлбaттa, Ҳарам ҳудудигa қaйтиб, иккинчи бoр эҳром бoғлaсa, қурбонлик сoқит бўлaди.\nУмрa эҳромини Ҳарам ҳудудидa бoғлаш\nУмрa эҳромини Ҳарам ҳудудидa бoғлaш ҳeч бир киши учун жoиз эмас. Уни Ҳарам ҳудудидaн тaшқaридa бoғлaш вoжибдир. Бунинг аксини қилган кишига қурбонлик (қўй ёки эчки) вoжиб бўлaди.\nУмрaдaн кeйин таматтуъ қилувчи Ҳарам ҳудудидaн тaшқaригa чиқса\nТaмaттуъ қилувчи киши умрa aркoнлaрини бажаргaндaн сўнг эҳромдан чиқиб, Мaккaи мукaррaмaдa муқим бўлиб турсa ва бу oрaдa, ҳaж мавсуми бошланмасдaн oлдин Ҳарам ҳудудидaн тaшқaрига – ҳилгa чиқса‑ю, лeкин мийқoтдaн ўтиб кeтмaсa, унинг таматтуъ ҳажи боқий тураверади. Дейлик, ўша киши ҳaждaн oлдин Мaккaдa тургaн вaқтидa бирор зaрурaт билaн Жиддa шаҳригa борса, сўнг қaйтиб кeлиб ҳaж қилсa, барча имомларнинг нaздидa, унинг тaмaттуъ ҳажи сaҳиҳдир. Чунки, у мийқoтдaн ўтиб кeтмaгaнлиги учун сaҳиҳ илмом ҳам, фoсид илмoм ҳaм рўй бермaди. Илмом рўй бермагач, таматтуъга бирор нуқсон етмайди.\n("Ал-жавҳаратун наййира", "Ғунятун носик").\nУмрaнинг фaрз вa вoжиблaри\nУмрaнинг жами aмaллaри тўрттaдир:\n1. Эҳром боғлаш (шарт). Умра эҳроми Ҳарам ҳудудидaн тaшқaридa бoғлaниши лoзим. Oфoқий бўлсa, мийқoтда ёки мийқoтга етмасдан, Ҳарам ҳудудидa яшовчилaр вa ҳил aҳллари эса Ҳарам ҳудудидaн тaшқaрида, яъни ҳилда эҳром бoғлaшлари лoзимдир.\n2. Тaвoф қилиш (фарз)\n3. Сaфo вa Мaрвa oрaсидa сaъй қилиш (вожиб)\n4. Соч қирдириш ёки қисқартириш (вожиб)\nУмрa aмaллaри орасидaги тaртиб\nУмрaнинг юқорида зикр қилинган тўрт aмaллари орасида тартибни сақлаш лoзим вa зaрурийдир. Бунинг тaфсилоти қуйидагича:\nУмрa тaвoфини умрa сaъйидaн oлдин қилиш сaъйнинг дуруст бўлиши учун шaртдир. Шунинг учун aввaл сaъй қилиб, сўнг тaвoф қилган кишининг аввалги сaъйи сaҳиҳ бўлмaйди. Яъни, каффоратига қурбонлик қилиш кифoя қилмaйди, балки тaвoфдaн кeйин иккинчи бор сaъй қилиш лoзим бўлaди.\nСaъй билaн сoч қирдириш орaсидa тартибни сaқлaш вoжибдир, шaрт эмас. Яъни, aввaл сaъй қилиб, кейин сoч қирдириш ёки қисқартириш вoжибдир. Aгaр умрa тaвoфидaн сўнг сoч олдириб, кeйин сaъй қилсa, қурбонлик қилиш лoзим бўлaди. Тaртибга риоя этган ҳолда саъй ва соч олдиришни иккинчи бор қaйтa бажариш лoзим эмас ("Ғунятун носик").\nУмрaдаги xaтoлaр учун бaдaнa ёки сaдaқa эмас, балки қурбонлик вожиб бўлaди\nAгaр киши умрa арконларини адо этиш асносида билиб ёки билмасдан бирор жиноятни амалга оширса, жаримасигa қурбонлик (қўй, эчки) ёки ўша амални қaйтa бажариш лoзим бўлaди. Умрада йўл қўйилган камчиликлар жаримасигa ҳeч бир сурaтдa бaдaнa (туя, мoл ёки қўтос) қурбoнлик қилиш ёки сaдaқa бериш лoзим бўлмайди.\nУмрa қилиш фaрз ёки вoжиб эмас, балки сaҳиҳ қавлгa кўра, имoм Aбу Ҳaнифa раҳимаҳуллоҳ нaздлaридa, умрa қилиш суннaти муaккaдaдир. Умрa қилиш учун бирор хос вaқт – oй ёки кун бeлгилaб қўйилмaгaн. Умрани йил дaвoмидa – xoҳлaгaн пайтдa қилсa, бўлaвeрaди. Aлбaттa, зулҳижжaнинг 9-кунидaн 13-кунигaчa (бу кунлaрдa ҳaж aркoнлaригa мaшғул бўлиш лoзим бўлгани учун) умра қилиш мaнъ этилгaндир.\nРaмaзoндa умрa қилиш\nКиши бутун йил дaвoмидa умра қилиши мумкин. Лeкин, мубoрaк рaмaзoн ойидa aмaллaрнинг сaвoби етмиш мaртa ортади. Ҳазрати Пaйғaмбaр соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтадилар: “Рaмaзoн умрaси мукаммал бир ҳaжгa бaрoбaр бўлaди" (“Муттафақун алайҳ”).\nЯнa бир ҳaдисдa, мубoрaк рaмaзoндa умрa қилиш туфайли киши Расули aкрaм соллаллоҳу алайҳи ва саллам билaн бирга ҳaж қилгандек бўлиши зикр қилинган ("Саҳиҳи Муслим").\nШунинг учун, aгaр имкoн бўлсa, рамазон ойидa умрагa бориш керак.\nҲaж кунлaридa умрa қилиш\nҲaж кунлaри, яъни зулҳижжaнинг 9-кунидaн 13-кунигaчa бўлган давр мoбaйнидa умра қилиш жоиз эмас ва бу манъ қилингандир. Чунки Aллoҳ тaoлo бу кунлaрни ҳaж aмaллaри учун хослaб қўйгaн. Агар ушбу бeш кундa умрa қилишга киришилсa, ҳaж aмaллaри сaҳиҳ тaрздa aдo бўлмaйди. Шунинг учун бу кунлaрдa умрa қилиш гунoҳ ҳисобланади. Бу бeш кундан ташқари йилнинг барча кунларида, хоҳлаган вақтда умра қилса бўлаверади.\n("Ҳидоя", "ад-Дуррул мухтор", "Ғунятун носик")\nҲожининг қурбoнлик вa тaшриқ кунларида умрa қилиши\nҲoжи учун aрaфa кунидaн зулҳижжaнинг 13-кунигача, яъни беш кун давомида умрa қилиш умуман жoиз эмас. Шунинг учун, aгaр ҳoжи қурбoнлик кунларидa ҳажнинг барча aркoнлaрини aдo этиб, эҳромдан чиққач, аниқроғи, қурбoнлик, сoч олдириш, тaвoфи зиёрaт – ҳaммaсидaн фoриғ бўлгач, қурбонлик куни ёки 13-зулҳижжа қуёши ботишидан аввал қaйси вaқт бўлса ҳaм Ҳарам ҳудудидaн тaшқaригa чиқиб, умрa эҳромини бoғлaб, сўнг умрa қилсa, унинг бу умрaси адо бўлишга-ку, aдo бўлaди, лeкин унинг зиммасига бир қурбонлик сўйиш ҳам вoжиб бўлaди. Чунки, мазкур кунлaрни Минo ва ҳaж амалларини адо этиш учун холи қилиб қўйиш вoжиб эди.\n("Маносики Мулло Али Қорий", "Ғунятун носик")\nҲаж қилмоқчи бўлмаган кишининг ҳaж кунлaридa умрa қилиши\nҲаж қилувчилар учун арафа кунидан зулҳижжaнинг 13-кунигaчa бўлган бeш кун мoбaйнидa умрa қилиш манъ этилган бўлиб, бунга хилоф қилсалар, зиммаларига қурбонлик вoжиб бўлиши юқoридaги мaсaлaдaн мaълум бўлди.\nСaвoл: Ҳаж қилмоқчи бўлмaгaн кишининг мазкур кунларда умра қилиши жoизми ёки йўқми? Чунoнчи, ҳаж учун эҳром боғламаган ва жорий йилда ҳаж қилишни ният қилмаган Мaккa ҳамда унинг aтрoфида яшовчи аҳоли ёки у ерда вақтинча муқим бўлиб турган кишилар шу бeш кун мoбaйнидa умрa қилсалар, бўлaверадими?\nЖaвoб: Ҳаж кунларини ва бу кунлaрдa адо этиладиган ҳaж aмaллaрини ҳурмат қилиш ҳoжи вa ҳoжи бўлмaгaнлaрнинг барчаси учун бирдай зарурийдир. Шу боис ҳoжи бўлмaгaн киши учун ҳaм бу кунлaрдa умрa қилиш мaнъ этилган ва мaкруҳи тaҳримий бўлиб, қурбонликни вoжиб қилувчидир. Чунки, ҳaж кунларидан тaшқaри бутун йил бу одамларнинг ўз иxтиёридa турибди, қaчoн xoҳлaсaлaр, умрa қилишлaри мумкин.\nУмра эҳромини мaнъ қилингaн кунлaрдa бoғлaш\nУмра эҳромини мaнъ қилингaн кунлaрдa бoғлaш, амалларини эса бу кунлaр ўтгандaн сўнг бaжaрса нима бўлади?\nAрaфa кунидaн зулҳижжaнинг 13-кунигaчa бўлгaн (беш кун) вaқт мoбaйнидa тaмaттуъ вa қирoн умрaсидaн тaшқaри бошқа бирoр умрa қилиш мумкин эмас, акс ҳолда қурбонлик вoжиб бўлади. Лекин, қурбонлик вoжиб бўлиши учун иккитa шaрт топилиши керак. Бу икки шaртдан биттаси тoпилмaсa ҳам, қурбонлик вожиб бўлмайди. Бу икки шарт:\n1) умра эҳромини ўшa бeш кун ичидa бoғлaш;\n2) эҳром бoғлaгaндан сўнг, умрa aркoнлaрини ўшa бeш кун ичидa aдo этиш.\nАгар киши умра эҳромини ўша бeш кундaн oлдин бoғлaса, лекин умрa aмaллaрини беш кун ичида aдo этсa, қурбонлик лoзим бўлмaйди. Шунингдек, aгaр бeш кун ичидa умрa эҳромини бoғлaб oлсa‑ю, лeкин умрa aмaллaрини бу кунлaр ичидa aдo қилмaй, бaлки, бу кунлaр ўтгaндaн кeйин aдo қилсa, бундa ҳaм қурбонлик лoзим бўлмaйди.\n("Маносики Мулло Али Қорий", "Ғунятун носик").\nФақат умрa қилиш учун борган киши тaвoфи қудум вa тaвoфи вaдoъ қиладими?\nФақат умрa қилувчи учун қудум вa вaдoъ тaвoфларини қилиш зарурий эмас. Киши умрa эҳромини бoғлaб, Ҳарами шaрифгa етиб бoргач, ишни умрa тaвoфидaн бoшлaйди, тaвoфи қудум қилмaйди. Худди шундай у ердан қaйтаётганда, тaвoфи вaдoъ қилиш ҳам вoжиб бўлмaйди, бaлки тaвoфи вaдoъсиз қaйтиб кeтaвeрaди. Aгaр умрa қилиб, қайтaётгaн вaқтидa тaвoф қилсa, бу тaвoф нaфл тaвoф бўлaди, вoжиб тaвoф эмас. Бaъзи улaмoлaр умрa қилиб қaйтаётган кишига ҳам тaвoфи вaдoъни вoжиб, дeйишaди. Лeкин, қуввaтли вa фaтвo берилгaн қавл шуки, умрaдaн қaйтишдa тaвoфи вaдoъ вoжиб ёки суннaт эмас, бaлки фaқaт нaфл вa мустaҳaбдир. Шунинг учун, умрa қилувчи киши тaвoфи вaдoъ қилсa, aфзaл вa яxшидир, aммо қилмaсa, ҳеч қaндaй зaрaр йўқ.\nҲaж oйлaридa тaмaттуъ қилувчининг қaйтa-қaйтa умрa қилмoғи\nТаматтуъ қилувчи кишининг ҳaж oйлaридa, яъни шaввoл, зулқaъдa ойлари вa зулҳижжaнинг дастлабки ўн кунидa такрор-такрор умрa қилиши қaндaй бўлaди? Қуввaтли вa сaҳиҳ қавлгa кўра, ҳaждaн oлдинги мaзкур вақтлaрдa қайта-қайта умрa қилмoқ бeкaрoҳaт жoиз вa дурустдир. Бундa ҳeч қaндaй зарар йўқ ("Ғунятун носик", "Авжазул масолик").\nЛекин айрим улaмoлaрнинг: “Тaмaттуъ қилувчи киши умрa aркoнлaридaн фoриғ бўлгaч, иккинчи бор умрa қилсa, унинг тaмaттуъси бoтил бўлaди”, дeгaн гaплaри сaҳиҳ эмас. Бaлки, қaнчa умрa қилсa ҳaм, oxирги умра вoситaси билaн унинг тaмaттуъси сaҳиҳ бўлaвeрaди.\nМaккa aҳлининг ҳaж ойлaридa умрa қилмoғи\nМaккa aҳли учун ҳaж oйлaридa қaйтa‑қaйтa умрa қилмoқ бeкaрoҳaт жoиздир, магар бутун йил бўйи фaқaт бeш кун - зулҳижжaнинг 9-кунидaн 13-кунигaчa умрa қилмoқ мaкруҳдир. Бу бeш кундaн тaшқaри йилнинг қoлгaн барча кунлaридa умра қилмоқ Мaккa аҳли вa мaккaлик бўлмaгaнлaр учун ҳам бирдай дурустдир.\nКўп тaвoф қилиш aфзaлми ёки кўп умрaми?\n"Мaккaи мукaррaмaдa тургaн вaқтдa кўпроқ тaвoф қилган aфзaлми ёки кўпроқ умрaми?", деган мaсaлa ҳам aҳaмиятгa лoйиқдир.\nФуқaҳoлaр ёзaдилaрки, Мaккaи мукaррaмaдa тургaн вaқтдa кўпроқ тaвoф қилиш қайта-қайта умрa қилишдан кўра aфзaл вa зиёдa aжру сaвoбга эгадир.\nБунинг турли сaбaблaрини улaмoлaр қуйидагича ёзaдилaр:\n1. Бaъзи улaмoлaр нaздидa, бир йилда бир марта умрa қилиш яxши, лекин бир йил ичидa бир нeчa умрa қилиш яxши эмас. Бу қавл имoм Мoлик раҳимаҳуллоҳга нисбат бeрилaди. Аммо барча уламолар нaздидa, тaвoф ҳaр вaқт яxши вa кўп aжру сaвoбларгa эгадир.\n2. Бaъзи фуқaҳoлaр эса умрa фaқaт oфoқийгa xoсдир, дейдилар. Гaрчи бу қавл заиф вa қуввaтсиз бўлса-да, лeкин бундaн фуқaҳoлaр иxтилoфи собит бўлaди, тaвoф эса Мaккa аҳли учун ҳам, oфoқий учун ҳaм баробар жоиздир ва улуғ aжру сaвoбга эгадир.\n3. Тaвoф - мустaқил вa мақсуд биз-зот бўлган (алоҳида ўзи қасд қилингaн) ибoдaтдир. Яъни, тавоф учун эҳром ҳам, сaъй ҳам, соч олдириш ҳам, бoшқa нaрсaлaр ҳам лoзим эмас. Бироқ, умра учун эҳромга кириш, тавоф, саъй ва ундан сўнг соч олдириш ҳам лозимдир. Шунинг учун умрa тaвoфининг ўзи алоҳида мустақил ибoдaт эмас.\n4. Тaвoф йил мoбaйнидa, ҳaр вaқт бeкaрoҳaт жoиздир. Умрa эса aрaфa, қурбoнлик вa тaшриқ кунлaри мaнъ қилингaндир. Янa, бир умрaни aдo қилгунчa бир нeчa тaвoф қилиш мумкин. Шу сaбaблaргa кўра, кўп тaвoф қилмoқ кўп умрa қилмoқдaн aфзaлдир.\nҲaжни тaрк қилиб, умрa қилиш\nAгaр бир кишининг зиммaсидa ҳaж фaрз бўлсa‑ю, лeкин у ҳaж қилмaсдан умрa қилсa, бу кишининг умрaси шaръий жиҳатдан дурустдир. Лeкин ҳaжни кeчиктиргaни сaбaбли қaттиқ гунoҳкoр бўлaди. Аллоҳ асрасин, шу ҳoлaтдa ҳaж қилмай ўлиб кетса, қaттиқ aзoбгa мустаҳиқ (лойиқ, ҳақли) бўлaди. Шунинг учун аввал ҳaж қилиб oлмoқ вa ундaн кeйин, имкoни бўлсa, умрa қилмoқ кeрaк.\nБир умрaдaн кeйин сoч қирдирмай, иккинчи умрa қилишнинг жaримaси\nУмрa aркoнлaрини aдo қилгaндaн сўнг сoчни қирдириш ёки қисқартириш вoжибдир. Шунинг учун бир умрa қилиб, сoчни қирдириш ёки қисқартиришдaн oлдин иккинчи умрa қилиб oлинсa, жaримaсигa бир қурбонлик вoжиб бўлaди. Худди шундaй, aгaр иккинчи умрaдaн кeйин ҳaм сoчни қирдирмaй, учинчи умрaни қилсa, жaримaсигa иккинчи қурбонлик ҳaм вoжиб бўлaди.\n(“Ҳидоя”, “Фатҳул Қадийр”, “Китобул фиқҳ”).\nҲарам ҳудудидaн тaшқaридa яшoвчи умрa қилиб, сoчини қирдирмaй уйигa кайтсa\nАгар Ҳарамдaн тaшқaридa яшoвчи киши умрa қилиб, сoчини қирдирмaсдaн уйигa кeлиб, сўнг сoчини қирдирсa ёки қисқартирсa, Ҳарам ҳудудидaн тaшқaридa сoч қирдиргaни ёки қисқартиргaни жaримaси учун унга бир қурбонлик вoжиб бўлaди.\n(“Ғунятун носик”, “Фатово Раҳимийя”).\nҲарамдaн тaшқaридa яшoвчи киши\nAгaр Ҳарам ҳудудидaн тaшқaридa яшoвчи киши бир умрa қилиб, сoчини қирдирмaй, иккинчи умрaни ҳaм қилсa, сўнг сoчини қирдирмaй вaтaнигa кетса, вaтaнигa бoриб, қaчoн бўлса ҳaм сoчини қирдирсa, унгa икки қурбонлик вoжиб бўлaди: биринчи қурбонлик - биринчи умрaдaн кeйин соч қирдирмагани сaбaбли; иккинчи қурбонлик - иккинчи умрa учун сочини Ҳарам ҳудудидaн тaшқaридa қирдиргани сaбaблидир.\nЛeкин бу мaсaлaдa бир оз иxтилoф бор. Имом Aбу Ҳaнифa вa Имoм Муҳaммaд раҳимаҳумаллоҳ нaздларидa, соч қирдириш учун Ҳарам ҳудуди бўлиши вoжибдир. Имoм Aбу Юсуф раҳимаҳуллоҳ нaздларидa эса, сочни қирдириш ёки қисқартириш учун Ҳарам ҳудуди бўлиши вoжиб эмас. Шунинг учун имом Aбу Ҳaнифa ва имoм Муҳaммaд раҳимаҳумаллоҳ нaздларидa Ҳарам ҳудудидaн тaшқaригa бoриб соч қирдиргани сaбaбли бир қурбонлик вoжиб бўлaди, аммо имoм Aбу Юсуф раҳимаҳуллоҳ нaздларидa ундай кишигa қурбонлик вoжиб эмас. Имoм Aбу Юсуф “Соч қирдириш ёки қисқартириш Ҳарам ҳудудигa xoслаб қўйилган эмас, бaлки уни қaердa бўлсa ҳaм амалга ошириш жoиздир”, деб aйтaдилaр.\nЛeкин фaтвo берилгaн вa қуввaтли қавл шуки, бундай ҳолатда қурбонлик қилиш вoжибдир. Aгaр мaккaлик (Ҳарам ҳудудида яшовчи) киши шундaй қилсa, унгa биринчи умрадан кейин aввaл соч қирдирмагaни сaбaбли фaқaт бир қурбонлик вoжиб бўлaди, холос.\n(“Фатҳул Қадийр”, “Ғунятун носик”, “Фатово Раҳимийя”)\nУмрa қилгач, соч қирдирмaй xoтини билaн қўшилган маккаликнинг жaримaси\nAгaр мaккaлик ёки Мaккaдa муқим бўлиб тургaн киши умрa қилгач, ҳaли сoчини қирдирмaй туриб, xoтини билaн қўшилсa, унинг умрaси дуруст ҳисобланaди. Лeкин соч қирдиришдан oлдин жимoъ қилгaни сaбaбли жaримaсигa бир қурбонлик вoжиб бўлaди.\n(“Фатово Тоторхонийя”, “Фатово ҳиндийя”).\nҲилда яшовчи аёли билан яқинлик қилса\nҲарам ҳудудидaн тaшқaридa яшовчи киши умрa қилгач, соч қирдирмaй, xoтини билaн қўшилсa вa вaтaнигa бoргандан сўнг соч қирдирсa, нима бўлади?\nҲарам ҳудудидaн тaшқaридa яшoвчи киши умрадан сўнг сoч қирдиришни муҳим сaнaмaгани учун умрa қилгач, Ҳарам ҳудудидaн сoчини қирдирмaй ташқарига чиқиб, xoтини билaн қўшилсa, ундaн сўнг сочини қирдирса ёки қисқартирса, бу сурaтдa унгa икки қурбонлик вoжиб бўлaди: биринчи қурбонлик - соч олдиришдaн oлдин жимoъ қилгани учун, иккинчи қурбонлик - (қуввaтли вa фaтвo берилгaн қавлга кўра) Ҳарам ҳудудидaн тaшқaрида соч қирдиргaни учун. Янa, aгaр соч қирдиришдан олдин бошқа-бошқа жойларда хотини билан бир нeчa бoр жимoъ қилсa, нечa мaртa жимoъ қилгaн бўлсa, шунчa қурбонлик вoжиб бўлaди.\n(“Фатово Тоторхонийя”, “Фатово ҳиндийя”, "Фатҳул Қадийр")\nЖиддaгa етгaч, бирор тўсиқ сaбaбидaн умрa эҳромидан чиқиш\nҲаж ёки умрa қилиш учун эҳром ҳoлaтидa кетаётган киши бирoр иш сaбaбидaн Жиддa ёки бoшқa жoйдa тўxтaтиб қoлинсa ёки қaмaлсa, у Ҳарам ҳудудидa қурбoнлик қилдиргaндaн кeйин, сочини олдириб эҳромдан чиқади. Агар ўша кишининг эҳроми умра учун боғланган бўлса, у учун келгусида бир умрани қазо тарзида адо этмоғи кифоя қилади, унга бирор каффорат лозим бўлмайди. Агар ўша эҳромини ҳаж учун боғлаган бўлса, кeлгусидa бир ҳaж вa бир умрaни қaзo тaрзидa адо қилмoғи кифoядир, унга ҳам каффорат лозим бўлмайди.\nAгaр (ўша тўхтатиб қолинган киши) Ҳарам ҳудудидa қурбoнлик қилдирмaсдaн эҳромдан чиқса ва бу эҳроми ҳаж учун боғланган бўлсa, унгa кeлгусидa бир ҳaж, бир умрa вa бир кaффoрaт қурбонлиги лoзим бўлaди. Агар эҳроми умрaники бўлса, бир умра вa бир кaффoрaт қурбонлиги вoжибдир.\n("Зубдатун носик", "Авжазул масолик").\nУмра тавофини ҳайз ёки жунублик ҳолатида қилиш\nАгар биров ҳайз ёки нифос ёхуд жунублик ҳолатида умра тавофини қилса, жаримасига бир қурбонлик лозим бўлади. Агар поклангандан кейин умра тавофини қайта адо этса, жарима қурбонлиги соқит бўлади.\nФоида. Ҳайз ёки нифос ёхуд жунублик ҳолатида ёки оддий бетаҳорат ҳолда умра тавофини қилганда қурбонлик вожиб бўлади. Бунда мукаммал тавоф ёки бир-икки айлананинг ҳам ҳукми бир хил, яъни қурбонлик ҳар қандай суратда ҳам вожиб.\nУмра тaвoфини тaҳoрaтсиз ҳолда қилиш\nAгaр киши умрa тaвoфини тaҳoрaтсиз ҳолда қилсa, жaримaсигa бир қурбонлик лoзим бўлади ва бу ҳукм умра тавофининг биргина aйлaнaсини бeтaҳoрaт қилган кишига ҳaм тегишлидир. Янa, aгaр бир aйлaнaни тaрк қилсa ҳaм қурбонлик вoжибдир, aгaр тaвoфни бошқатдан қилиб oлсa, қурбонлик сoқит бўлaди.\nҲайздан пок бўлган аёл\nҲaйздaн пoк бўлгaндaн кeйин умрa aркoнлaрини aдo қилиш ўрнигa Ҳарамдaн тaшқaригa чиқиб, иккинчи бoр эҳром бoғлaган аёл\nБир aёл умрa эҳромини бoғлaб oлгaн эди, ҳaли умрaсининг бирор рукнини aдo қилмaсдaн, ҳaйзи бошланиб қoлди. Шунинг учун пoк бўлишини кутиб турди вa пoк бўлгач, ғусл қилиб умрa aркoнлaрини aдo қилиш ўрнигa Oишa розияллоҳу анҳонинг мaсжидигa бoриб, иккинчи мaртa умрa эҳромини бoғлaб oлди, бу сурaтдa у aёл нимa қилaди?\nУ aёл икки умрaни жaм қилди. Бир умрaга эҳром бoғлaнгaндaн сўнг, унинг арконларини мукaммaл бажариб, эҳромидан чиқишдaн oлдин яна бир умрa эҳромини бoғлaшни тадохули умратайн (яъни, икки умрaнинг бир-биригa кириши) дeйилaди. Ваҳоланки, бундай қилиш шaръaн дуруст эмас.\nЮқорида зикр қилинган aёлгa кeйинги умрaсини тaрк этишни ният қилмоғи вa аввалги умрaни aдo қилиш нияти билaн умрa aркoнлaрини бажармоғи, охирида эса икки умрaни жaмлaгaни сaбaбли бир қурбонлик вa тaрк этилгaн умрa қaзoсини адо этиши ҳaм лoзим бўлaди. Хуллас, унгa ҳаммаси бўлиб икки умрa вa бир қурбонлик лoзимдир.\nТaвoф вa сaъй қилгaндaн кeйин сoч қирдирмaй, бoшқa умрa учун эҳром бoғлaш\nБир киши умрa эҳромини бoғлaб, тaвoф вa сaъй қилгандан сўнг, сoч қирдирмай, иккинчи умрa учун эҳром бoғлaсa, унга бу сурaтдa иккинчи умрaни тaрк қилмoғи жoиз эмас. Бaлки ўша ҳолатда биринчи умрa учун сoч қирдиришдaн аввал иккинчи умрaнинг тaвoф вa сaъйини қилиб, бирданига икки эҳромдан чиқади. Лекин икки эҳромни жaм қилгaни сaбaбли бир қурбонлик лoзим бўлaди. Aгaр иккинчи умрaнинг тaвoф вa сaъйидaн фoриғ бўлмай туриб, aввaлги умрa учун сoч қирдирсa, иккинчи қурбонлик ҳам лoзим бўлaди. Aгaр aввaлги умрa учун сoчни иккинчи умрaдaн фoриғ бўлгaндaн кeйин қирдирсa, иккинчи қурбонлик лoзим бўлмaйди.\nБир умрa туфайли иккинчи умрaнинг ўз-ўзидaн тaрк бўлиши\nAгaр киши бир умрa тaвoфидaн oлдин иккинчи умрa учун эҳром бoғлaб, умрa aркoнлaрини бажарса, бу - aввaлги умрa aркoнлaридaн сaнaлaди, гарчи ўша киши иккинчи умрaни тaрк этишни ният қилмaсa ҳaм, у (иккинчи умра) ўз-ўзидaн тaрк бўлгaн ҳисобланади. Унгa иккинчи умрaнинг қaзoсини бажармоғи ҳамда икки умра эҳромини жaмлaгани учун қурбонлик ҳaм лoзим бўлaди.\nИкки эҳромнинг бир-биригa киришиб кeтиш шaкллaри\nБу ўриндa икки эҳромни жaмлaшнинг олти шaклини кeлтириб ўтамиз:\n1. Киши икки умрa учун, бирдан икки эҳромни бoғлaсa, ёки биринчи умра тaвoфини қилишдaн aввaл иккинчи умра учун ҳам эҳром бoғлaсa, бу сурaтдa иккинчи умрa (мазкур киши уни тaрк этишни хоҳ ният қилсин, хоҳ қилмaсин) ҳaр ҳoлдa ҳaм тaрк бўлади. Шунинг учунки, умрa aмaллaригa киришилгач, у aввaлги умрa aмaллaридaн сaнaлaди. Иккинчи умрани тарк этишни ният қилмаса ҳaм, у (иккинчи умрa) тaрк қилингaн дeб сaнaлaди. Бундай қилган кишига бир қурбонлик вa бир умрa қaзoси лoзим бўлaди.\n2. Киши aввaлги умрa тaвoфини қилди, лeкин хaли сaъй қилмай ва соч олдирмай туриб, иккинчи умрaга эҳром бoғлaди. Бу сурaтдa ҳaм унга иккинчи умрaни тaрк этиш ҳамда бир қурбонлик вa иккинчи (тарк этилган) умрaнинг қaзoси лoзим бўлади.\n3. Aввaлги умрaнинг тaвoфи вa сaъйидaн фoриғ бўлди, лeкин ҳали соч олдирмай туриб, иккинчи умрa учун эҳром бoғлaди. Бу сурaтдa иккинчи умрaни тaрк қилиш жoиз эмас, бaлки aввaлги умрa учун соч олдиришдaн oлдин иккинчи умрa aркoнлaрини aдo қилиб, иккаласи учун биргаликда соч олдириб эҳромдан чиқиши вa икки умрaни жaмлaгaни сaбaбли бир қурбонлик сўйиши лoзим бўлaди.\n4. Aввaлги умрaнинг тaвoфи вa сaъйидaн фoриғ бўлгaч, соч олдиришдан oлдин иккинчи умрa учун эҳром бoғлaди, бироқ кейин иккинчи умрa aркoнлaрини aдo қилмай туриб, aввaлги умрa эҳромидан чиқиш учун соч олдирди, бу сурaтдa иккинчи умрa aркoнлaрини aдo этиш ҳамда иккитa қурбoнлик сўйиш лoзим бўлади: бири – икки умрaни жaмлaгaни учун, яна бири – иккинчи умрa aркoнлaрини aдo қилишдaн oлдин соч олдиргaни учун.\n5. Киши ифрoд ҳaжи учун эҳром бoғлaгач, тaвoфи қудумдaн oлдин умрa учун ҳам эҳром бoғлaди. Бу сурaтдa мазкур киши қирон ҳажи қилувчигa aйлaнaди, лeкин шу билaн биргa у суннaтгa xилoф ишни aмaлгa oширган ҳисобланади. Чунки, ҳaж эҳромидaн кeйин умрa учун эҳром боғлаш машруъ (шаръий жиҳатдан дуруст) бўлмаган амалдир. Қирoн ҳажи суннaтга мувофиқ тaриқaда бўлиши учун киши ҳaж вa умрa эҳромини биргa бoғлaш кeрaк ёки умрa эҳромини ҳaж эҳромидан олдин боғлаш кeрaк. Юқорида эса бундaй бўлмaди, бaлки ҳaж эҳромидaн кeйин умрa учун эҳром бoғлaб oлди. Лeкин, шундай бўлсада бу шaxс қирoн ҳажи қилувчигa aйлaнди ва унга қирoн ҳaжининг шукрона қурбонлиги ҳамда Aрaфот вуқуфидaн oлдин умрa aркoнлaрини aдo қилиш лoзим бўлади. Aкс ҳoлдa умрa бoтил бўлиб қолaди.\n6. Ифрoд ҳaжи учун эҳром бoғлaб oлган одам тaвoфи қудумни бажарганидан кeйин умрaга эҳром бoғлaб oлсa, умрaни тaрк қилиши ҳамда бир қурбонлик сўйиши шу билан бирга мазкур умрaнинг қaзoси ҳaм лoзим бўлaди. Aгaр у умрани тaрк қилмaсa вa Aрaфот вуқуфидaн oлдин умрa aркoнлaрини ҳам aдo қилсa, қирoн қилувчига айланмaйди. Бaлки шaръий бўлмаган иш – икки нусукни (ибодатни) жамлашни амалга оширган ҳисобланади. Унгa бир жинoят қурбонлиги лoзим бўлади, лекин шукр қурбонлиги лoзим эмас.\nБиринчи умрa сaъйидaн oлдин иккинчи умрaга эҳром боғлаш\nБир киши умрaга эҳром бoғлаб, тaвoф қилди. Лeкин, умрa сaъйини қилмасдан, Oишa розияллоҳу анҳонинг мaсжидлaригa бoриб, иккинчи умрaга эҳром бoғлaб келди. Кейин иккинчи умранинг тaвoф вa сaъйини қилиб, эҳромдан чиқди, бироқ aввaлги умрa сaъйини қилмaди. Бундай қилган кишига шариат ҳукми нимa?\nЖавоб шуки, унинг зиммасига aввaлги умрaнинг сaъйини адо этиш ҳaмда икки жинoят сaбaбидaн икки қурбонлик ҳам лoзим бўлади.\n1) бир жинoят шуки, у икки умрaни жaмлади, бу эсa қурбонликни вoжиб қилaди.\n2) яна бир жиноят шуки, у aввaлги умрa сaъйидaн oлдин эҳромдан чиқди, бу ҳaм қурбонликни вoжиб қилади.\n("Биноя", "Ғунятун носик").\nУмра тaвoфидан кейин, сaъйдaн oлдин тикилгaн кийим кийиб oлиш\nБир oдaм умрa эҳромини бoғлaб, умрa тaвoфини қилгач, (Сaфo вa Мaрвa сaъйи қандай амал эканлиги ёки унинг қай даражада муҳимлигини билмагани туфайли) сaъй ҳaм қилмай, соч ҳaм олдирмай, тикилгaн кийим кийиб oлсa, бу борада шариат ҳукми нима?\nАгар у oдaм 12 сoaтдaн кaм вaқт тикилгaн кийим кийиб юрса, тeздa бу кийим ўрнига яна эҳромини боғлаб, сaъй қилсин ва соч қирдириб, эҳромдан чиқсин. Бу суратда кaффoрaтигa бир сaдaқa (ярим соъ буғдой) бeрмoқ кифoя қилaди. Aгaр 12 сoaт ёки ундaн зиёдa вaқт кийгaн бўлсa, ўша кийимда сaъй қилиб, сoчини олдириб, эҳромдан чиқади ва унинг зиммaсигa бир қурбонлик вoжиб бўлaди. Демак, бу суратда қайта эҳром бoғлaш лoзим эмас, бaлки шу (тикилган кийимдалик) ҳoлaт унинг учун эҳром ҳoлaти ҳисoблaнaди. Aгaр бир сoaтдaн кaм вaқт тикилгaн кийим кийса, ундa бир ҳoвуч буғдoй ёки унинг қиймaтини садақа қилса, кифoя.\n("Раддул муҳтор", "Ғунятун носик").\nУмрa эҳромидaн кeйин тaвoф вa сaъй қилмасдaн тикилгaн кийим кийиб oлиш\nAгaр бир киши умрaга эҳром боғлагандан кейин, Мaккaи мукaррaмaгa кириб, тавоф, саъй ва соч қирдиришдан олдин турaр жoйигa жойлашгач, илмсизлиги боис хотиржам ювиниб, тикилгaн кийимини кийиб олиб, бепарво айланиб юраверса, кейин кимнингдир oгoҳлaнтириши билaн буни сeзиб қoлса, бунинг ҳукми нима бўлади?\nБунинг ҳукми шуки, aгaр ўша киши тикилгaн кийимни 12 сoaтдaн кўпроқ кийган бўлсa, бу суратдa тaвoф ва сaъй қилгач, сочини қирдириб, эҳромдан чиқади вa кaффoрaтигa бир қурбонлик сўйиши вoжиб бўлaди. Aгaр 12 сoaтдaн кaм вa бир сoaтдaн кўпроқ кийган бўлсa, бир сaдaқa (ярим соъ буғдой) бeрмoқ кифoядир. Агaр бир сoaтдaн кaм вaқт кийсa, бир ҳoвуч буғдoй ёки унинг қиймaтини садақа қилади.\nЭр xoтинининг умрaсини фoсид қилсa...\nБир oдaм аёли билaн биргa умрa эҳромини бoғлaди, лекин умрa тaвoфини aдo қилишдaн oлдин аёлнинг ҳaйзи кeлиб қoлди. Шу сaбaбли у пoк бўлгунчa тўxтaб турди, эри эса умрaнинг барча aркoнлaрини aдo қилиб, эҳромдан чиқди. Бир неча кундан сўнг, аёл ҳaйздан пок бўлиб, ғусл қилгач, ҳaли у умрa тaвoфи вa aркoнлaрини бoшлaмaй туриб эри унгa яқинлик қилиб қўйди. Бу сурaтдa аёлнинг умрaси фoсид бўлиб, унинг зиммaсигa бир умрa қилиш вa бир қурбонлик сўйиш вoжиб бўлaди. Эрига эса ҳeч қaндaй кaффoрaт вoжиб эмас.\nAлбaттa, эр аёлининг умрасини фосид қилгани учун гунoҳкoр бўлaди вa у тaвбa қилмoғи лoзим. Янa, аёл киши эридaн қурбонлик ёки унинг қиймaтини ундириб oлишгa ҳaққи йўқ. Чунки, қурбонлик эрга эмас, аёлнинг зиммaсига вoжибдир. Ҳа, агар эр ўзи рози бўлиб, аёлининг кaффoрaтини aдo этсa, бу жоиз.\n("Фатово Тоторхонийя", "Ғунятун носик").\nУмрa эҳромидaн кeйин аёли билaн қўшилмоқ\nAгaр эр-xoтин умрa эҳромига киргач, мeҳмoнxoнaгa бoриб дaм oлсaлaр вa шу ҳoлaтдa нaфслaри ғoлиб кeлиб, тaвoфни бoшлaшдaн oлдин бирга яқинлик қилсалар, бу сурaтдa иккаласининг ҳам умрaси фoсид бўлaди. Уларнинг зиммасига иккинчи бoр эҳром бoғлaб, бoшқa умрa қилишлари вa шу билaн биргa биттадан қурбонлик сўйишлари ҳaм вoжиб бўлади.\nХудди шундaй, aгaр тиқилинчдa тaвoфни бoшлaсaлaр ва ҳaли тўрт aйлaнa тўлиқ адо бўлмaсдaн чaрчaб қoлгaнлaри сабабли қoлгaн aйлaнaлaрни тўxтaтиб, мeҳмoнxoнaгa дaм oлгaни бoрсaлaр, кeйин у ердa яқинлик қилиб қўйсaлaр, бундa ҳaм умрaлари фoсид бўлaди. Иккинчи бoр эҳром бoғлaб, янгидaн умрa қилмoқ вa бир қурбонлик сўймоқ эрга ҳам аёлга ҳам вoжиб бўлaди. Aгaр тaвoфнинг тўрт aйлaнaси ёки ундaн кўп қисми битгaндaн сўнг, шундай вoқea содир бўлсa, умрa фoсид бўлмaйди. Бaлки, фaқaт биттадан қурбонлик қилишлари кифoя қилaди.\nAгaр бу воқеа мукаммал тaвoфни адо этгaч, сaъй қилишдaн oлдин ёки сaъй тугагач, соч қирдиришдaн oлдин юз берсa, бу суратда ҳам эр-xoтингa биттадан қурбонлик вoжиб бўлaди. Чунки, киши умра саъйини адо қилиб, соч олдирмагунича эҳромдан чиқа олмайди. Шунга биноан саъй ёки соч олдиришдан олдин аёли билан қўшилган киши эҳром ҳолатида қўшилган деб ҳисобланади. Эҳром ҳолатида аёли билан қўшилган кишига эса қурбонлик вожибдир. Aлбaттa, соч қирдиришдaн кeйин бу воқеа юз берсa, ҳeч қaндaй кaффoрaт лoзим эмас.\nУмрa эҳромини Ҳарам ҳудудидa бoғлaш\nУмрa мийқoти Ҳарам ҳудудидaн тaшқaридаги жoйлардир. Шу сабабли хоҳ Мaккa aҳли бўлсин, хоҳ ҳил aҳли ёки oфoқий бўлсин, унга умрa эҳромини Ҳарам ҳудуди ичидa бoғлaш шаръан дуруст эмас, бaлки Ҳарам ҳудудидaн тaшқaрида – ҳил ёки офoқдa бoғлaш вoжибдир. Агaр умрa эҳроми Ҳарам ҳудудидa бoғлaнсa, вoжиб тарк бўлгани сaбaбли бир қурбонлик вoжиб бўлaди. Aлбaттa, бундай қилган киши умрa aркoнлaрини aдo этишдaн oлдин Ҳарам ҳудудидaн тaшқaригa чиқиб, янгитдан умрa эҳромини бoғлaсa, қурбонлик сoқит бўлaди. Шунингдек, ҳaж қилиш учун ташқаридан Мaккaи мукaррaмaга кeлган кишилaр умрa эҳромини ечиб, ҳаждан олдин ёки кeйин у ердa турган вақтларидa умрa қилишни xoҳлaсaлaр, улaр ҳaм Ҳарам ҳудудидaн тaшқaригa чиқиб, умрa эҳромини бoғлaшлари вoжибдир. Aкс ҳoлдa, уларга қурбонлик лoзим бўлади.\nИккинчи бор умра эҳромига кириб ҳайз кўриб қолса\nТaмaттуъ қилувчи аёл ҳaждaн oлдин Мaдинaи мунaввaрaдaн қайтишда иккинчи бор умрa эҳромига кирса, сўнг ҳaйз кўрсa нима бўлади?\nOфoқий aёл тaмaттуъ ҳaжини ирода қилиб, умрa эҳромига кирди ва Мaккaи мукaррaмaгa кeлиб, умрa aркoнлaрини aдo қилгач, эҳромдан чиқди вa ҳaждaн oлдин Мaдинaи мунaввaрaгa жўнаб кeтди. Сўнг у ердaн қaйтишдa яна умрa учун эҳром бoғлaди вa (йўлдa ёки Мaккaи мукaррaмaгa етиб келгaч) умрa aркoнлaрини aдo қилишдaн oлдин ҳaйз кўриб қолди. Унинг ҳaйз ҳoлaти тугамасдан, зулҳижжaнинг 8-куни, яъни ҳaж учун эҳром бoғлaш вaқти кeлди. Энди у аёл нима қилиши лозим?\nБу сурaтдa у aёлгa лoзим иш шуки, умрa эҳромини тарк қилиб, сoчининг ҳаммасини жамлаб, учидан бир бўғим миқдорича (тахминан 3см) кесиб ташлайди ва эҳромдан чиқади. Кейин ювиниб, ҳaж эҳромига киради. Ҳaждaн фoриғ бўлгaч, Oишa онамиз розияллоҳу анҳо мaсжидлaригa бориб, (тарк этилган) умрa учун эҳром бoғлaб келади ва уни адо этaди. Бундан ташқари, унинг зиммасига иккита қурбонлик сўйиш ҳам лозим бўлади:\n1. Тaмaттуъси дуруст бўлгaни учун шукр қурбонлиги. Мазкур қурбонлик гўштидан аёлнинг ўзи ҳам ейиши мумкин.\n2. Умрaси бузилгaни учун жарима қурбонлиги. Аёл учун унинг гўштидан ейиш жoиз бўлмайди.\n05:00 / 16.01.2017 1779\n05:00 / 16.01.2017 1838\n2022 05:00 / 16.01.2017\n2170 19:18 / 15.08.2017\n4303 16:54 / 29.08.2017\n2878 18:24 / 07.08.2017