“Камтарликни кореяликлардан ўрганайлик”\nЮртимизга таниқли санъаткор Ҳ. Қулабдуллаев кўпгина хайрли тадбирларга бош-қош бўляпти. Навбатдаги шундай тадбирлардан бири 2-сонли Тўлебий болалар уйи тарбияланувчилари учун Шимкентнинг Тўғис даҳасидаги “Paris” тўйхонасида уюштирилди. Тўкин дастурхон атрофида концерт дастурини томоша қилаётган болалар учун кутилмаган совғалар билан бирга дастурхоннинг шоҳона ширинлиги – байрам торти олиб кирилди.\nҲозиргина саҳнада шўх қўшиқлар куйлаб, болаларга мусиқий саломини йўллаган Ферузахон исмли хонанда бир вақт ошхонага саҳна кийимида кирдию, тезда тортларга безак бера бошлади. Кейинроқ бу аёлни ажойиб пишириқлари билан халқимизни хурсанд қилиб келаётган таниқли қандолатчи ҳамда мана шу тадбирнинг ҳомийларидан бири деб таништиришди. Ҳам қандолатчи, ҳам хонанда, хулласи калом замонавий аёл ўзида жам этиши керак бўлган ижобий фазилатлар соҳибаси Феруза опа Басуова билан саховат кечасида ана шундай танишдик. Имкон туғилиши билан газетага суҳбат беришга келишиб ҳам олдик.\nБайрамлар арафасида буюртмалари кўп бўлишига қарамай қаҳрамоним билан унинг корхонасида учрашишга муваффақ бўлдим.– Феруза опа, нега айнан қандолатчиликни танладингиз?\n– 4-синфда ўқиётган чоғимдаёқ энг севимли фан меҳнат дарси эди. Унда ўрганганларим – қуймоқ, “Зебра” пироги, ичига қуюлтирилган сут тўлдирилган ёнғоқ шаклидаги печеньени уйга тезроқ етиб, пишириш орзусида ўтказган қизалоқдан, албатта, қандолатчи чиқадида, – дейди кулиб Феруза опа. – Оиламиз ўзига тўқ эди, онам новвойхонада ишлайди, отам уй жиҳозларини ишлаб чиқарадиган ҳунарманд. Уйимизда пишириқлар учун керакли маҳсулотлар доим тайёр, зарур асбоб-анжомларнинг ҳаммаси бор эди. Шундай бўлгач, ширинликларни бор меҳримни бериб тайёрлашга ҳаракат қилардим. Хамир билан дўст бўлганим учунми, хамир ҳам мени яхши кўрди (кулади).\nСуҳбатдошим Ленгердаги 3-сонли мактабни тамомлагач, Шимкентдаги 9-сонли ҳунар-техника билим юртига ўқишга кириб, карамель қайнатувчилар бўлимини тамомлайди. Қўстанай қандолатчилик фабрикасида амалиётини ўтайди. Оила қуради, умр йўлдоши билан 3 ўғил ва бир қизни тарбиялаб вояга етказишади. Мустақилликнинг дастлабки йиллари осон кечмади. Мактаб ошхоналарини ишга тушириб, ўқувчиларни сифатли иссиқ овқат билан таъминлаш йўлга қўйилди. Ана ўшанда ижарага олган ошхоналарини таъмирлаб, пардозлашди. Дид билан безатилган ошхонада тайёрланган таом иштаҳа билан тановул қилинади, деган устозларининг ўгитларига қатъий амал қилди. У йилларда ҳозиргидек таъмирланган, замонавий ускуналар билан жиҳозланган мактаб ошхоналари фақат орзу эди, холос. Ўз корхонасини очиш нияти қатъийлашди. Ўзи ҳам малакали мутахассис даражасига етди. Кўникмалари ҳамда тажрибасини ошириш, зарур дастгоҳларни келтириш учун Кореяга отланди.\n– Уч йил мобайнида Кореяда ҳамкасбларимдан иш ўргандим, ҳам улар билан бирга ишлаб, даромад орттирдим. Корхонам учун зарур жиҳозлар харид қилдим, бир қисмини Хитойдан келтирдик.\n– Улардан нималарни ўргандингиз? Уларда маҳсулотлар сифати қандай?\n– Корейслардан биринчи навбатда камтарликни ўргандим! Ҳа, ҳа камтарликни, – такрорлади суҳбатдошим. – У ёқда ҳам ошхона, тамаддихоналар, қандолатчилик корхоналарида ишладим. Мижозлар кўп, айниқса, одам гавжум пайтларда қўлинг қўлингга тегмайди. Тушлик вақтимиз эса, табиийки, кечикади. Ходимлари бандлигини кўрган мамлакатдаги таниқли тамаддихоналар тармоғи миллиардер раҳбарининг олдимга келиб, ҳол-аҳволимни сўраб, иссиқ қаҳва қўйиб кетиши, одатий ҳол, раҳбар хонадаги чангни суртиб юбориш, тозалашдан ҳам ор қилмайди. Бундай ҳолатни талай марта кўрганман. Юриш-туриши, яшашида камтарлик сезилиб турган раҳбаримиздан кўп яхшилик кўрдим. Маош олган кунимиз, ўз ҳисобидан бизни ресторанга олиб борар, бу ҳатто анъанага айланганди. Бизда-чи?.. Ҳамёнимиз сал қаппайса юриш, туришимиз у ёқда турсин, дунёқарашимиз ҳам ўзгариб кетади. Гўё умрбод давлатманд бўлиб қоладигандек атрофимиздагиларни танимай кетамиз.\nНафақат даромад олишни, балки хайр-саховат қилишни ҳам билайлик. Шундагина Яратгандан эзгулик учун савоблар оламиз. Иш услуби, маҳсулотларига келсак, улардаги озиқ-овқатларнинг витаминлар билан бойитилганлиги менга ёқди. Юқори навли ундан тайёрланган пишириқлар ҳам мазали, ҳам кўзни қувонтиради. Бизда удум бўлган "chicken", яъни товуқни териси билан куврак қилиб қовуришни ҳам улардан ўргандим. Одамлар доимо иш билан банд бўлганлиги боис, тамаддихоналар, аксари ҳолларда тез еб кетишга мўлжалланган егуликларни тавсия этишади.\n– Кореядан ўрганиб келганларингизни амалга жорий этдингизми?\n– 2013 йил Тўлебий тумани Дўстиқ аҳоли манзилида “Ханшайим Есфирь” хусусий корхонасини очдик. Оилавий қандолатчилик цехи фаолиятини йўлга қўйдик. Халқимизнинг қувончли кунларида доим хизматдамиз. Турли пишириқлар, шоҳона тортлар, шакароблар, балиқ, товуқларни қовуриб, тўй дастурхонларини безаймиз. Мижозларимиз дидига қараб, меваларга бадиий безак берамиз. Фақат ширин таом тайёрлаш эмас, уни дастурхонга бежирим қилиб қўйиш ҳам пазандалик санъатининг муҳим қирраларидан бири.\n– Хайрли тадбирларда фаоллик кўрсатиб келмоқдасиз. Ҳам ширинликларингиз, ҳам қўшиқларингиз билан “Соҳир овоз қандолатчи” номини олгансиз. Келгусида нималарни режалаяпсиз?\n– Кичик бўлсада, жамоам хайрли ишларга бош-қош бўлишмоқда. “Paris” тўйхонаси қошидаги тамаддихонани ижарага олиб, иш юритяпмиз, байрамлар, оилавий тадбирларга буюртмалар қабул қиляпмиз. Корхонамизда 10 киши доимий иш билан банд. Ўтган йил мен учун баракали келди, келинлик бўлдим. Элнора ҳам корхонамизда ишга киришиб кетди. «Бизнес леди Казахстан» ҳамжамияти уюштирган «Леди очарование» номинациясида ғолиб бўлдим. Шоҳона тортни ҳакамлар эътиборига ҳавола қилдим.\nҲамюртларимизга сифатли ҳамда замон талабларига жавоб берадиган маҳсулотларни таклиф этишимиз керак. Зеро, рақобатбардош маҳсулотларгина харидоргир бўлади. Яқинда эса қўзини бутун ҳолида пишириш бўйича маҳорат сабоғини ўтдим, ўйлайманки, мижозларимизни яна бир янги таом билан қувонтирамиз. Корхонамизни кенгайтириб, ишсиз ҳамюртларимни иш билан таъминласам, уларнинг оилалари фаровонлигига ҳиссамни қўшсам, дейман.\n– Тадбиркорликни бошлаётган ёшларга қандай тилакларингиз бор?\n– Мақсадни аниқ белгилаб олиш керак. Ҳеч бир лойиҳа, ҳар қанча уринманг, тезда даромад келтирмайди. Тақдиримда шундай кунлар бўлганки, оёғимга пийма кийиб, тузланган карам сотганман, ижара уйда яшаб, фарзандларни вояга етказдим. Бир тўсиқдан ошиб ўтдим, бўлди, деб ўйламанг. Ҳаёт тўсиқлардан иборат. Тўсиқлардан ошиб ўтиш учун кетган вақтни умр дейдилар. Пулингизни йўқотсангиз, ачинманг. Изланиш, саъй-ҳаракат, шижоат, энг муҳими, эзгуликка чоғланган ният баракани чорлайверади. Умуман олганда отган ҳар бир тонг шижоат кўрсатиш учун имконият.\nМунира ЖАМОЛИДДИН қизи суҳбатлашди, 2018-12-10, 10:01 202


Qalampir.uz - Бу йил закот, фитр ва фидя миқдори қанча бўлади?\nБу йил закот, фитр ва фидя миқдори қанча бўлади?\n10:32, 26.05.2016 Жамият\nБу йил учун закот нисоби 11 475 000 сўм, фитр садақа 4000 сўм, фидя миқдори 10000 сўм этиб белгиланди.\nЎзбекистон мусулмонлар идораси Уламолар Кенгаши 2016 йилги Закот, фитр садақа ва фидя миқдори бўйича қарорни имзолади. Унга кўра, бу йил учун закот нисоби 11 475 000 сўм, фитр садақа 4000 сўм, фидя миқдори 10000 сўм этиб белгиланди.\n1. Ўзбекистон мусулмонлари идораси Фатво ҳайъатининг милодий 2016 йил (ҳижрий 1437 йил) учун закот нисоби 1 гр тиллонинг бугунги кундаги бозордаги ўртача нархи 135 000 сўм эканлигини эътиборга олиб, 85 гр тилло ҳисобидан закот нисоби 11 475 000 сўм эканлиги ва мазкур суммадан қирқдан бир ҳиссаси, яъни 286 875 сўм закот чиқариш тўғрисидаги хулосаси маъқулланди.\n2. Фитр садақаси миқдори вилоят, шаҳар ва туман бозорларидаги 2 кг буғдой нархидан келиб чиққан ҳолда белгиланди. Масалан 2016 йилда Тошкент шаҳар бозорида 1 кг буғдойнинг нархи ўртача 2000 сўм бўлса, демак 2 кг буғдой нархи 4000 сўм бўлади.\nЎзбекистон мусулмонлари идораси раиси муфтий\nМаълумот учун, 2015 йилда закот нисоби 7 140 000 сўм, фитр садақаси 3200 сўм, фидя миқдори 10000 сўм; 2014 йилда закот нисоби 6 800 000 сўм, фитр садақаси 2000 сўм, фидя миқдори 12000 сўм; 2013 йилда закот нисоби 8 000 000 сўм, фитр садақаси 3000 сўм, фидя миқдори 8000 сўм; 2012 йилги закот нисоби 9 000 000 сўм, фитр садақаси 3000 сўм, фидя миқдори 6000 сўм этиб белгиланган эди.\nҚашқадарёлик фуқаронинг уйига қўшилиб Damas автомобили ҳам ёниб кетди


Норма маслахатчи / 2020 йил / № 06 / Биз яшайдиган уй\nЎзбекистонда 2019 йил 1 ноябрдан жорий этилган коммунал маҳсулотлар истеъмолини ҳисобга олиш ҳисоблагичини қиёслашдан ўтказиш бўйича ўрнатилган янги тартиб кўпчиликка бош оғриғи бўлди. Тартиб Вазирлар Маҳкамасининг 20.08.2019 йилдаги 698-сон қарорида назарда тутилган бўлиб, у қиёслашдан ўтказиш тартиб-таомилини осонлаштиришга қаратилган. Тасдиқланган маъмурий регламентларга мувофиқ электр энергияси, газ, совуқ ва иссиқ сув ҳисоблагичларини қиёслашдан ўтказиш, уларни ечиш ва ўрнатиш хизматлари эндиликда фақат давлат хизматлари марказлари ёки Ягона интерактив давлат хизматлари портали (ЯИДХП) орқали амалга оширилади.\nЯнги тизимнинг механизми етарлича пухта тартибга солинмаган кўринади, шунинг учун у тўлиқ ишлаб кета олмади. Ижтимоий тармоқларда ҳисоблагичларни қиёслашдан ўтказиш, ечиш-ўрнатишнинг белгиланган муддатларига риоя этилмаётгани хусусида истеъмолчиларнинг шикоятлари учраб туради. Давлат хизматлари марказидан чиққан аризалар ҳудудий электр тармоқлари корхоналаригача (кейинги ўринларда – ҲЭТК, етказиб берувчи, электр таъминоти корхонаси) бўлган йўлларда аллақандай тўсиқларга учраётгандек туюлади. Бир қатор фуқаролар бунга кўп вақт кетаётганини (бир ой ва ундан ортиқ) айтиб шикоят қилишади, ваҳоланки, Регламентда талабгор томонидан сўровномани Мажбурий ижро бюроси, ҲЭТК ва метрология хизматига электрон шаклда юбориш учун 20 дақиқа белгиланган. Баъзида электр таъминоти корхонаси аризани топа олмай қолади. Шунда истеъмолчилар у томон билан ҳам, бу томон билан ҳам масалани ойдинлаштиришга киришиб кетишади. Яна тартибсизлик, асаббузарлик, вақтни ҳавога совуриш денг.\nҲисоблагичларни қиёслашдан ўтказиш маиший истеъмолчилар учун доимо даҳмаза иш бўлиб келган. Бу ўринда томонлар ўртасида келишмовчиликларга сабаб бўладиган кўплаб тўсиқлар юзага келган. Давлат хизматлари марказининг фаолияти истеъмолчи ва етказиб берувчи ўртасида воситачи вазифасини бажариш, мазкур жараённи осонлаштириш, иш ҳажмини камайтириш, иш хусусиятини янада қулай ва шаффоф қилишга қаратилган. Лекин аксарият ҳолларда муаммо инсон омилига бориб тақалади, шунда тизимга етарлича малакага ва масъулиятга эга бўлмаган ходимлар «кириб қолгани» маълум бўлади.\n«Ўзстандарт» агентлиги ходимлари янги тартибни электр ҳисоблагичларни қиёслашдан ўтказиш мисолларида тушунтириб берувчи видеоролик тайёрладилар. Бу анчайин фойдали ахборот бўлди. Лекин муаллифлар «қиёслашдан ўтказиш»ни «Текшириш» деб номлаб, бу тушунчалар орасидаги фарққа эътибор қаратмай, ўта жиддий хатоликка йўл қўйганлар. Аслида булар тамоман бошқа-бошқа тартиб-таомиллар, жавобгарликни назарда тутувчи иккита ўзгача тушунчалардир. Қиёслашдан ўтказиш механизми ҳақиқатан ҳам оддийлашгани йўқ. Лекин фуқаролар буни амалда ҳис этишлари учун Регламент узилишларсиз ишлаши керак-да. Истеъмолчиларга уни қисқача эслатиб ўтамиз.\nЭлектр ҳисоблагич қиёслашдан қандай ўтказилади\nЭлектр ҳисоблагични қиёслашдан ўтказиш учун аризани икки усулда бериш мумкин. Ё исталган Давлат хизматлари марказига мурожаат қилинади – улар сони республикада 201 та ёхуд буни электрон шаклда ЯИДХП орқали амалга ошириш мумкин (my.gov.uz).\nҲисоблагичларни «Ўзстандарт» агентлиги қиёслашдан ўтказади. Аввалги схема ўта мураккаб бўлган, шунинг учун кўпинча бюрократик тўсиқлар юзага келар эди. Дастлаб истеъмолчи ҳисоблагични ечиш учун электр таъминоти ташкилотига ариза бериши лозим бўлган. Шундан кейин ҳисоблагични унинг ўзи қиёслашдан ўтказиш учун «Ўзстандарт»га олиб бориб бериши лозим бўлган. Қиёслашдан ўтказганлик учун ҳақ олинган. Боз устига, бу борада шаффофлик ва очиқлик қаёқда дейсиз? Қиёслашдан ўтказилгандан кейин истеъмочининг ўзи ҳисоблагични «Ўстандарт»дан қайтариб олган ва уни ўрнатиб бериш учун ҲЭТКга ариза берган. Мана шу сансалорликдан қочган кўпчилик фуқаролар муайян ҳақ эвазига ходимлар билан келишиб олиб, қиёслашдан ўтказишнинг барча даҳмазаларини уларга ишониб топширишган. Таассуфки, дард устига чипқон чиққандек, аксарият вақтларда бу юмушларни улар виждонан бажармаганидан истеъмолчилар яна азият чекишган.\nҚиёслашдан ўтказиш бўйича давлат хизматларини кўрсатганлик учун юридик шахслардан базавий ҳисоблаш миқдорининг (БҲМ) 1,5 баравари миқдорида йиғим ундирилади, бу 334 500 сўмни ташкил этади. Жисмоний шахслар – якка тартибдаги тадбиркорларга БҲМнинг 20 фоизи миқдорида йиғим белгиланган. Жисмоний шахслар (маиший истеъмолчилар) учун хизматлар бепул кўрсатилади.\nШундан сўнг ҲЭТК ходимлари ҳисобга олиш ускуналарини ечиш ва ўрнатишни, ечилган ҳисобга олиш ускуналарини «Ўзстандарт» агентлигининг давлат метрология хизмати органларида қиёслашдан ўтказишга тақдим этиш ишларини бажаради. Бош прокуратура ҳузуридаги Мажбурий ижро бюросининг ҳудудий бўлинмалари барча жараёнларда ҲЭТК билан ҳамкорлик қилади, ҳисобга олиш ускуналарига тамға (пломба) қўйишни амалга оширади.\nЯнги Регламентда ҳисоблагичларни қиёслашдан ўтказишга жавобгар бўлган мансабдор шахсларнинг ҳаракатлари устидан назорат ўрнатиш белгиланган. Бу давлат хизматлари кўрсатишни чўзиб юбориш, талабгордан асосланмаган пул маблағларини талаб қилиш ва бошқаларга йўл қўймаслик мақсадида қилинган.\nЭлектр ҳисоблагичларни оралиқ қиёслашдан ўтказиш муддатлари ҳам ўзгартирилди. Жисмоний шахслар учун у 8 йилда 1 марта, юридик шахсларда 4 йилда 1 марта ўтказилади.\nЭлектр таъминоти ташкилоти оралиқ муддат тугашига қадар 30 кун давомида истеъмолчини қиёслашдан ўтказиш зарурлиги ҳақида ёзма равишда огоҳлантиради. Талабгорнинг ҲЭТК томонидан белгиланган муддатда расмий равишда огоҳлантирилмаслиги ҳисобга олиш ускуналарини ўз вақтида қиёсловдан ўтказмаганлик учун айбдорликни келтириб чиқармайди. Маиший эҳтиёжлар учун электр энергиясидан фойдаланувчи жисмоний шахслардаги электр энергияси истеъмолини ҳисобга олиш ускуналарини ўрнатиш, қиёслашдан ўтказиш, тамғалаш, рўйхатдан ўтказиш, таъмирлаш ва янгисига алмаштириш электр таъминоти ташкилотининг ўз маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.\nЎрнатилган Регламентга мувофиқ электр ҳисоблагичларни қиёслашдан ўтказиш 3 босқичда амалга оширилади:\n1) ҳисоблагич ариза келиб тушгандан сўнг 5 иш куни давомида ечилади;\n2) метрологик хизмат 3 иш куни давомида қиёслашдан ўтказади;\n3) ҳисоблагич 3 иш куни давомида ўрнатилади.\nРақобатми ёки монополия муҳити\nВазирлар Маҳкамасининг 4.01.2019 йилдаги 5-сон қарорига мувофиқ 2019 йилнинг январидан кўп квартирали уй-жойларни бошқариш бўйича пойтахтимизнинг Юнусобод туманида старт олган тажриба асосланмаган ҳолда Тошкентнинг бошқа туманларида ҳам давом эта бошлади. Ундан кўзланган мақсад кўп квартирали уй-жойларни профессионал бошқарув компанияларига бериш эди. ХУМШ аъзоларининг йиғилишларида баъзан уйларни бошқариш шаклини ўзгартиришга мажбурлаш бўйича босимлар ўтказилмоқда. Вазирлар Маҳкамасининг қарорида белгиланган бошқарувчи компанияларни танлов асосида танлаш ва унда мулкдорлар вакилларининг иштирок этишини назарда тутувчи тартиб-таомил бузилмоқда. Бу эса уйда яшовчилар устига охир-оқибатда тажрибани ўтказишдан манфаатдор бўлганлар илгари сурган компания бошқарувчи бўлиб қолиши эҳтимолини оширади.\nБундан таажжубланишга ҳожат йўқ. Моҳиятан кўп квартирали уйларни профессионал бошқаришга қаратилган мазкур лойиҳа аввалбошдан ҳуқуқий жиҳатдан пухта ишлаб чиқилмаган эди. Аслида профессионал бошқарув – керакли нарса. Лекин тажрибани ўтказишга масъул бўлган мансабдор шахсларнинг ҳуқуқий саводсизлиги ва масъулиятсизлиги – турар жой мулкдорларининг бу борадаги ҳуқуқларининг бузилиши ва норозиликларига сабаб бўлаётган омиллардан бири ҳисобланади. Юнусободлик «ноу-хау»чилар дастлаб ширкатлар ёпилиши, кейин туманнинг барча кўп қаватли уйлари бирваракайига бошқарувчи компанияга ўтиши тўғрисидаги миш-мишни тарқатишди. Монополияга қарши курашиш қўмитаси ва Адлия вазирлиги «жадидчилар»ни (яъни янгилик муаллифларини) ҳовуридан тушириб қўйишди ва ҳуқуқий чегарага қайтаришди. Амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ, бошқарув усулини танлаш турар жой мулкдорларининг ҳуқуқи эканлигини эслатиб қўйишди. Худди шу меъёр «Кўп квартирали уйларни бошқариш тўғрисида»ги янги Қонунда ҳам назарда тутилган бўлиб, унга кўра 2020 йил 1 майга қадар бўлган муддатда унинг нормалари пойтахтимизнинг Яккасарой туманида, Марғилон ва Жиззах шаҳарларида апробациядан ўтказилади.\nБир йил ўтди, қонун ҳужжатларини бузган ҳолда бу тажрибани шаҳарнинг бошқа туманларига татбиқ этишдан олдин, ғалвирни сувдан кўтариш, тажрибага расмий баҳони бериш тўғрироқ бўлмасмиди?! Унинг самарадорлигини тасдиқловчи натижалар эса ҳозирча қўлга киритилмаган. Ҳуқуқий эксперимент ўтказилиши мўлжалланган уй-жой фондининг ҳолати таҳлил этилмаган, бошқарувчи компанияни танлашга доир танловлар ўтказиш статистикаси, танловларда турар жой мулкдорларининг вакиллари иштироки мавжуд эмас. Дарвоқе, Адлия вазирлиги бошқарув компанияларини танлаш тартиб-таомилларидаги қоидабузарликларни аниқлади, шулардан бирида туман ҳокимиятининг қарорида тендерда ғолиб бўлганлар орасида танловда умуман иштирок этмаган компаниялар мавжуд бўлганлиги ҳам бор.\nСавол туғилади: ҳокимиятлар айнан қайси норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга асосланган ҳолда Юнусобод тўлқинини пойтахтнинг бошқа туманларига сингдира олмоқдалар? Бу худди ҳассасига зўрға таяниб турган оқсоқ одамни соппа-соғ одамга ўхшаб туришга мажбурлаб, ҳар томонга югуртираётганга ўхшайди.\nМазкур масалада асосий кишилар бўлиб турар жой мулкдорларининг ўзлари ҳисобланишади, зеро, ислоҳотлар ҳам айнан уларга қаратилган-ку. Шундай кишилардан бирининг фикрини келтирамиз, у Валерий Стаховский:\n– Гап муайян ҳолат ёки шаклда ҳам эмас, балки масаланинг моҳиятида. Турар жойлар хусусийлаштирилгандан кейин кўп квартирали уйларни бошқариш дастлаб мулкдорларга нисбатан бегона бўлган шахслар – жэклар ва ИК (ижара корхоналари) қўлига ўтди. Бундай ташқи бошқарув нафақат самарасиз, балки ҳалокатли тарзда из қолдирди: уй-жой фонди жар ёқасига келиб қолди. Шунинг учун уй-жой мулкдорлари ширкатлари (УМШ, кейинчалик ХУМШ) шаклидаги ўзини ўзи бошқаришга ўтишга қарор қилинди.\nАлбатта, барча ширкатларда ҳам ишлар силлиқ кетди ёки кетаяпти, деб бўлмайди, лекин нима бўлса-да, улар асосан бу ишнинг уддасидан чиқишга эришдилар ҳамда кўп квартирали уйларнинг катта қисмини эпақага келтириб қўйишди. Энг муҳими, ўзини ўзи бошқариш тамойили умуман олганда ўзини оқлади. Шу билан бирга УКХ соҳасида профессионал бошқарув даражасини ошириш талаби ихтисослашган бошқарувчи компанияларнинг ролини оширишни тақозо эта бошлади.\nАсосийси (бу «Кўп квартирали уйларни бошқариш тўғрисида»ги Қонунда ҳам ўз аксини топган) бошқарувнинг бу ҳар иккала усули бирга амал қилавериши ҳамда рақобатлашиши лозим, зеро, рақобатнинг бўлиши эркин бозор шароитида ҳам табиий, ҳам заруратдир.\nГапнинг индаллосини айтганда, УКХ соҳасидаги ислоҳотларда уйларни бошқарувчи компаниялар томонидан яккаҳокимлик асосида бошқариш эмас, балки уларга рақобат муҳитини яратиб бериш асосий моҳият ва мақсад бўлиб қолиши даркор.\nШиркат ва мулкдорларга босим ўтказиш, чет компаниялар бошқарувига мажбурлаб киритиш – ким ва қай йўсинда амалга оширмасин, бу турар жой соҳасидаги давлат сиёсатига қарши чиқиш ҳисобланади.\nТурар жой мулкдорлари учун нима фойдали эканлигини фақат вақт ва тажриба кўрсатади, чунки умумий мол-мулкка ким ва қандай хизмат кўрсатиши кераклигини айнан улар танлай оладилар. Агар бу алоҳида шахслар ёки гуруҳлар, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ва бошқаларнинг эмас, айнан турар жой мулкдорларининг манфаатларига мос тушса, балки биз ушбу рақобат орқасидан ХУМШ ва бошқарувчи компаниялар ўртасидаги ҳамкорлик муносабатларига ўтармиз. Уйларни бошқариш масаласида асосий ҳуқуқ – хусусий мулк ҳуқуқи эканлигини ёддан чиқармаслигимиз керак. Бу ҳуқуқни бузишга эса ҳеч кимга ҳуқуқ берилмаган.\n«Буларнинг дастидан тинчлик борми ўзи?!»\nҚандай қилиб жой мулкдорини шахтага олиб борувчи михлаб ташланган эшикни очиб қўйишга мажбурлаш мумкин? Ваннахонанинг шифти намланиб қолганда нима қилиш керак ва унинг сабаби қандай аниқланади-ю, бу ҳолат қандай қилиб тезда бартараф этилади? Таъмирлаш ишлари вақтида юқори қаватда яшовчи қўшнимиз шахтага ўтиладиган эшикни ғишт ёки кафель билан ёпиб ташласа, бунинг оқибатида муҳандислик коммуникацияларига йўл тўсилса... Энг қизиғи эса йўлни очиш нияти йўқ - менда ҳаммаси жойида, дейишдан у ёғига ўтмаётир. Боз устига, ХУМШ ходимлари, сантехник, унинг сув тошқинидан зарар кўрган қўшнисига эшик очмайди, пинак бузмайди. Шахтадаги қувур ёрилиб кетиб, бир нечта квартиралар сув остида қолса-чи – бу ҳолатни тиклаш учун ким жавоб беради?\nШахтадаги уй ичи коммуникациялари (тик қувурлар), шу жумладан шахтанинг ўзи ҳам – кўп квартирали уйдаги барча мулкдорларнинг умумий мол-мулки ҳисобланади. мазкур мол-мулкдан фойдаланишда улар тенг ҳуқуқларга эгадирлар. Айни вазиятда умумий фойдаланишда бўлган шахтага ўтиладиган йўлни тўсиб қўйган мулкдор ҳам бошқа квартира эгаларининг мулк ҳуқуқини бузаётган бўлади.\nШуни эътибордан соқит қилмаслик керакки, ХУМШнинг шахтадаги жавобгарлик зонаси бўлиб фақат тик қувурлар ҳисобланади. Тик қувурлардан квартираларга шохлаб ўтадиган тагсинчлар учун турар жой мулкдорлари жавоб беришади. Шахтадаги коммуникацияларга ўтиш йўлларини тўсиб қўйиш, худди авария ёки тошқинлар чоғида ХУМШ ходимларини уйга қўймаслик сингари қонунчиликка зид хатти-ҳаракат ҳисобланади. Шунга қарамай, бундай ҳолатлар тез-тез учраб туради. Бунга бир томондан уй аҳлининг ҳуқуқий саводсизлиги, иккинчи томондан қонун ҳужжатларини писанд қилмаслик сабаб бўлмоқда.\nБундай ҳолатларни четлаб ўтишга ширкат томонидан ўтказиладиган профилактик чора-тадбирлар, шу жумладан умумий мол-мулкнинг квартира ичидаги объектларини кўздан кечириш ёрдам берган бўлур эди. Шунда ХУМШ уйни иситишга таъсир кўрсатувчи коммуникациялар тизимига барча ноқонуний қайта режалаштиришлар, қайта қуришлар ва узишлардан олдиндан хабардор бўлиб борарди. Квартира ичидаги қувурли тармоқлар тўғрисидаги бандни ХУМШ аъзоларининг умумий йиғилишида олдиндан муҳокама қилган ва тасдиқлаган ҳолда ХУМШ уставига ёки уйдаги умумий мол-мулкни сақлашга доир ички қоидаларга киритиш мумкин.\nХўш, шундай қилиб, шахтадаги коммуникацияларга ўтиш йўлларини очиб қўйишни жой мулкдорларига қай тарзда мажбурласа бўлади?\nҚўшни шахтага ўтиш йўларини тўсиб қўйганда амалга ошириладиган 14 та қоида\n1. Сув тошқини ёки шахтадаги авариядан зарар кўрган турар жой мулкдори ХУМШга ариза билан мурожаат қилиши керак.\n2. Ариза 2 нусхада берилади. ХУМШ раҳбари аризанинг мулкдорда қоладиган нусхасига имзо қўйиши ва уни қабул қилиш санасини кўрсатиши керак.\n3. Ариза келиб тушган пайтдан бошлаб ширкат ертўлага иссиқ ва совуқ сув етказиб берилишини зудлик билан тўхтатиши ҳамда вазиятни бартараф этиш бўйича чора-тадбирларни кўриши зарур. Акс ҳолда оқибатлар учун жавобгарлик ХУМШ раҳбарининг зиммасига юклатилади.\n4. Ширкат, уйдаги умумий мол-мулкни сақлаб туриш учун жавобгар бўлган юридик шахс сифатида шахтани ёпиб ташлаган мулкдордан муҳандислик коммуникацияларига йўл очишни талаб қилиши шарт.\n5. ХУМШнинг мансабдор шахслари мулкдорга, шахтадаги умумий мол-мулкка ўтиш йўлларини тиклашдан бош тортган тақдирда, оқибатлар учун мулкий жавобгар бўлишини тушунтиришлари керак.\n6. ХУМШ уй қўмитаси раиси, уйдаги бир қанча яшовчилар ёки фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органлари вакиллари иштирокида квартирадаги ноқонуний қайта жиҳозлаш тўғрисида далолатнома тузиши керак.\n7. Агар мулкдор шахтага ўтиладиган йўлни очишдан бош тортса, ширкат ходимларини квартирага қўймаса, у ҳолда ХУМШ авария ҳолатини бартараф этиш бўйича юридик шахснинг ҳаракатларига тўсқинлик қилганлик тўғрисидаги ариза билан прокуратурага (судга) мурожаат қилиши мумкин.\n8. Агар ширкат масалани ҳал этишдан ноқонуний тарзда ўзини олиб қочса, бу мансабга совуққонлик билан қараш сифатида баҳоланади, бунинг учун жиноий жавобгарлик назарда тутилади. Бу ҳолда зарар кўрган жой мулкдори вақтни йўқотмаган ҳолда масалани ҳал қилишга ўзи киришади.\n9. Аввалига шахтага ўтиш йўлини очиш тўғрисида қўшни билан муроса қилишга ҳаракат қилиб кўриш керак.\n10. Ўзаро келишувга келинмаган тақдирда, мулкдор УКХ вазирлигининг уй-жой инспекциясига мурожаат қилиши, судга даъво аризаси ёки прокуратурага шикоят бериш учун ҳужжатлар тайёрлаши мумкин.\n11. Зарар кўрган яшовчи чакка ўтиши/сув босиши далилини тасдиқлаш учун фотосуратга олиши керак.\n12. Уй қўмитаси раиси ва уйдаги бир қанча яшовчилар иштирокида мулкдор томонидан шахта жойлари ва умумий мол-мулкка ўтиш йўллари ноқонуний тўсиб қўйилганлиги тўғрисида далолатнома тузиш керак.\n13. Қонунбузар қўшнини зарар кўрган мулкдор суд ёки прокуратурага беришни мўлжаллаётган ҳужжатлар билан таништириш.\n14. Масала ҳал этилмаган тақдирда, суд ёки прокуратурага мурожаат қилиш керак.\nҚонун ҳужжатларида нима дейилган\nЎз ҳуқуқингизни ҳимоя қилишингиз учун қандай норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга таяниш лозимлиги хусусида тасаввурга эга бўлиш лозим.\nКўп квартирали уйдаги квартира мулкдори ўзига қарашли жойга кўп квартирали уйга хизмат кўрсатувчи ташкилотлар ёки авария-таъмирлаш хизматлари вакиллари умумий мол-мулкнинг ҳолатини назорат қилиш, унга хизмат кўрсатиш ва уни таъмирлаш мақсадида мулкдорни олдиндан хабардор қилгач, унинг борлигида киришларини таъминлаши шарт.\nКўп квартирали уйдаги квартира мулкдори авария ҳолати юзага келган тақдирда, аварияни бартараф этиш учун тегишли авария-таъмирлаш хизматлари вакиллари ўзига қарашли жойга киришларини дарҳол таъминлаши шарт. Квартира мулкдори йўқлигида аварияни бартараф этиш учун бу жойга кириш ички ишлар органлари ва фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари вакиллари иштирокида тегишли авария-таъмирлаш хизмати томонидан амалга оширилади.\nКўп квартирали уйдаги квартира мулкдори маҳаллий давлат ҳокимияти органларидан тегишли рухсатнома олмасдан ўзига қарашли жойни ўзбошимчалик билан қайта қурган ёки ўзгартирган тақдирда, қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўлади ҳамда бу жойни ўз ҳисобидан аввалги ҳолатига келтириши шарт (24-модда).\n«Кўп квартирали уйларни бошқариш тўғрисида»ги Қонун\n(7.11.2019 йилдаги ЎРҚ-581-сон, 1.08.2020 йилдан кучга киради)\nАйни вақтда ҳуқуқий тажриба сифатида Тошкент шаҳрининг Яккасарой туманида, Марғилон ва Жиззах шаҳарларида апробациядан ўтмоқда.\nТурар жой мулкдори:\nжойда, санитария-техника ускуналарида ва бошқа ускуналарда носозликлар аниқланган тақдирда, шикастланишларни бартараф этиш юзасидан дарҳол мумкин бўлган чораларни кўриши ҳамда зарур бўлган ҳолларда тегишли хизматга хабар қилиши;\nавария вазиятлари юзага келган тақдирда ўзи эгаллаб турган жойга авария-тиклаш хизматлари вакилларининг киришини таъминлаши шарт.\nАгар мулкдор ёки у билан бирга яшовчи шахслар бошқа мулкдорларнинг мол-мулкига ёхуд умумий мол-мулкка зарар етказган бўлса, улар етказилган зарарнинг ўрнини қоплаши шарт.\nАгар умумий мол-мулкнинг фақат мазкур жойдан кирилиши мумкин бўлган конструктив қисмларини текшириш, таъмирлаш ёки алмаштириш зарур бўлса, башарти мулкдор бу ҳақда олдиндан хабардор қилинса, мулкдор кўп квартирали уйни бошқариш органи вакилларининг бу жойга киришига рухсат бериши шарт. Авариянинг олдини олиш ёки унинг оқибатларини тезкор бартараф этиш зарур бўлган шошилинч ҳолларда олдиндан хабардор қилиш талаб этилмайди (19-модда).\n«Хусусий уй-жой мулкдорларининг ширкатлари тўғрисида»ги Қонун\n(12.04.2006 йилдаги ЎРҚ-32-сон, 1.08.2020 йилдан кучини йўқотади)\nШиркат мулкдорнинг жойи ичидаги умумий мол-мулкнинг ҳолатини назорат қилиш, унга хизмат кўрсатиш ва уни таъмирлаш мақсадида мулкдорни олдиндан хабардор қилгач, мулкдорнинг жойига унинг борлигида кириш ёки авария юз берган тақдирда белгиланган тартибда дарҳол кириш ҳуқуқига эга (15-модда).\nШиркат умумий мол-мулк, ширкатнинг ер участкаси ва мол-мулки белгиланган қоидалар, нормалар ҳамда стандартларга мувофиқ асралиши ва сақланишини таъминлаши шарт (16-модда).\nХусусий уй-жой мулкдорлари ширкатининг намунавий устави\n(ВМнинг 30.05.2006 йилдаги 100-сон қарорига 1-илова)\nШиркат аъзосининг мажбуриятлари:\nбелгиланган тартибда тегишли рухсат олгач, ширкат билан ўзига тегишли турар жойни реконструкция қилиш, тархини қайта тузиш, қайта жиҳозлаш бўйича келишувга эришиш. Ўзбошимчалик билан турар жойни реконструкция қилиш ва/ёки тархини қайта тузиш ва/ёки қайта жиҳозлашга йўл қўйган ширкат аъзоси ўз ҳисобидан хонани аввалги ҳолига келтиришга мажбур;\nолдиндан огоҳлантирилган ҳолда ва ўзининг ёки вакилининг иштирокида ўзига тегишли бўлган турар жойга умумий мулкнинг мулкдори турар жойи чегарасида бўлган қисмини кўрикдан ўтказиш, жорий ва капитал таъмирлаш учун, шунингдек авария ҳолатларини бартараф этиш учун Ширкат ва ихтисослаштирилган ташкилотлар вакилларини дарҳол киритиш. Хонага киришга йўл қўймаган мулкдор шу туфайли ишлар бажарилмай қолганлиги натижасида етказилган зарарни ўз ҳисобидан қоплайди;\nўзига тегишли турар жой чегарасида бўлган умумий мулкнинг бутлигини таъминлаш (6.2-банд).\nКўп квартирали уйларда иссиқлик таъминоти хизматлари кўрсатиш қоидалари\n(ВМнинг 15.07.2014 йилдаги 194-сон қарорига 1-илова)\nИстеъмолчи қуйидагиларга мажбур:\nквартира ичидаги асбоб-ускуналарнинг носозликлари (авариялар) аниқланганда уларни бартараф этиш юзасидан мумкин бўлган барча чораларни кўриш;\nиситиш ва иссиқ сув таъминотининг уй ичидаги тизимларидаги авариялар, шунингдек иссиқлик энергиясидан фойдаланишда юзага келадиган бошқа бузилишлар тўғрисида тегишли равишда ижро этувчига ёки етказиб берувчига дарҳол хабар бериш (86-банд).\nИстеъмолчиларга сув таъминоти ва оқава сувни чиқариш хизматлари кўрсатиш қоидалари\n(ВМнинг 194-сон қарорига 2-илова)\nИстеъмолчилар турли предмет ва материалларнинг уюм бўлиб сақланишига, шунингдек истеъмолчининг ҳудудида ёки тасарруфида бўлган ичимлик сув, канализация тармоқлари ва қурилмалари устида ҳамда ичимлик сув ва канализация ташқи жойлашувда бўлган (кўчада ва квартал ичида) ерларда бирор-бир иншоотларни қуришга йўл қўймаслик. Амалдаги тармоқларда ўзбошимчалик билан қурилган иншоотларда авария содир бўлган тақдирда етказилган зарар учун жавобгарлик қоидани бузганнинг зиммасига юкланади (123-банд).\nКўп квартирали уйларда етказиб берувчи ва истеъмолчи (жой мулкдори) ўртасида иссиқлик таъминоти шартномаси\nИстеъмолчи иситиш ва иссиқ сув таъминотининг уй ичидаги тизимларидаги авариялар, шунингдек иссиқлик энергиясидан фойдаланишда юзага келадиган бошқа бузилишлар тўғрисида тегишли равишда ижро этувчига ёки етказиб берувчига дарҳол хабар бериши шарт (4.3.3-банд).\nI гуруҳ истеъмолчиларига (жисмоний шахсларга) сув таъминоти ва оқава сувни чиқариш хизматларини кўрсатиш шартномаси\nИстеъмолчи етказиб берувчининг вакилларига уларнинг хизмат гувоҳномаси бўлган тақдирда, соат 9.00 дан 18.00 гача бўлган даврда ўз ҳудуди ёки тасарруфидаги сувни ҳисобга олиш узеллари, ичимлик сув ва оқава сув тармоқлари, қурилма ва иншоотлари олдига тўсиқсиз боришини таъминлаши шарт (4.4-банд).\nКвартира ичидаги электр хизматига шартнома: фақат ихтиёрий асосда\nСўнгги пайтларда пойтахтда хусусий электромонтаж ташкилотлари вакиллари фуқароларга квартира ичидаги электр хизматларини пуллик асосда кўрсатишга шартномалар тузишни фаол тарзда таклиф этишаётган вазият юзага келди. Бу ҳаракат уйма-уй юрган ҳолда амалга оширилди. Фуқаролар таклиф этилган сервисни анчайин эҳтиёткорлик билан кутиб олишди, сабаби аксарият ҳолларда хусусий таклиф билан чиққанлар айнан қайси тузилмадан эканликларини аниқроқ тушунтириб бера олмадилар. Баъзида улар ўзларини Энергетика вазирлигининг ходимлари сифатида таништирдилар. Яшовчилар шартномаларни пуллик асосда тузиш қанчалик асосланганлигини сўраб саволлар беришди. Шу муносабат билан Ўзбекистон Энергетика вазирлиги ўзининг minenergy.uz сайтида вазиятга изоҳ берувчи тушунтиришни жойлаштирди.\nТушунтиришда айтилишича, тошкентликлар хусусий электромонтаж ташкилотларидан уларга келаётган таклифларни муҳокама қилишмоқда. Мазкур хизматларнинг вакиллари гувоҳномаларини кўрсатган ҳолда кўп қаватли уйларнинг квартираларини айланиб юриб, абонентлик тўлови билан шартномалар тузишни таклиф этишаётир. Уларнинг сўзларига қараганда, бу билан уйда яшовчилар электр симлари, розетка ва уй ичидаги бошқа электр таъминоти унсурлари билан, шунингдек электр шчитда учрайдиган муаммолар юзага келган тақдирда қўшимча тўловларсиз компания мутахассисларини чақиртириш имкониятини берар экан.\nТушунтиришда айтилишича, мазкур элетромонтаж хизматларининг Энергетика вазирлиги ва унинг таркибий тузилмаларига алоқаси йўқ. Улар мустақил тижорат ташкилотлари бўлиб, хизматлар кўрсатишга шартномалар тузиш ва абонентлик тўловларини ундириш ҳуқуқига эгалар. Бундай ташкилот билан хизмат кўрсатишга шартнома тузиш-тузмасликни истеъмолчи мустақил равишда, ихтиёрийлик асосида ҳал қилади.\nЭслатиб ўтамиз, Вазирлар Маҳкамасининг «Электр энергияси ва табиий газдан фойдаланиш тартибини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги қарори (12.01.2018 йилдаги 22-сон) доирасида маиший истеъмолчиларга электр энергияси ҳисоблагичларини сотиб олиш, ўрнатиш, рўйхатга олиш ва пломбалаш «Ҳудудий электр тармоқлари» акциядорлик жамияти маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.\nИстеъмолчилар электр энергияси таъминоти ва электр энергияси хизмати билан боғлиқ барча саволларга тезкор ва ишончли жавобларни 11-54 телефон рақами, газ таъминоти билан боғлиқ масалалар бўйича жавобларни 11-04 телефон рақами, шунингдек Facebook ва Telegram каналларидан олишлари мумкин.\nИситиш учун ҳақ қандай тўланади?\nЭшитишимча, иссиқлик таъминоти хизматлари учун 2020 йилдан фақат иситиш мавсумида ҳақ тўланар эмиш. Йилимиз бошланган. Ҳисоб-китоблар қайси тарифлар бўйича амалга оширилади?\n– Президентнинг «Иссиқлик таъминоти тизимини такомиллаштириш ва иссиқлик таъминоти корхоналарини молиявий соғломлаштиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги қарорига (2.12.2019 йилдаги ПҚ-4542-сон) мувофиқ 2020–2021 йиллар иситиш мавсумидан бошлаб марказлаштирилган иссиқлик таъминоти хизматлари учун истеъмолчилар билан ҳисоб-китоблар иситиш даврининг ҳар бир кунига 1 кв.м иситиладиган майдон ҳисобида тўлаш тизимига ўтказилади.\nҲозирча 2019–2020 йиллар иситиш мавсуми тугагани йўқ. Шунинг учун келгуси иситиш мавсуми бошлангунга қадар истеъмолчилар марказлаштирилган иссиқлик таъминоти хизматлари учун тўловни эски тартибда амалга оширадилар: ҳар ойда белгиланган тарифлар бўйича.\nҚҲТБТ порталида Вазирлар Маҳкамасининг иссиқлик таъминоти хизматларига ҳақ тўлашнинг янги тартибини назарда тутувчи қарор лойиҳаси жойлаштирилган. Кўп квартирали уйларда иссиқлик энергияси истеъмоли ҳақини белгиланган тарифлар бўйича фақат иситиш мавсумида тўлаш ҳамда календарь йил давомидаги ҳар ойлик тўлов ўрнига иситиш даври давомида ҳар кунлик тўловга ўтиш таклиф этилмоқда.\nАсоссиз қарздорликлар бартараф этилмоқда\nБош прокуратура ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси ташкил этилгандан буён нореал, яъни асоссиз қарздорликлар ҳисобланиши билан боғлиқ масалалар долзарблигича қолмоқда.\n– Асоссиз қарздорликлар муқаддам таъминотчи корхоналар томонидан истеъмолчилар тўлиқ кўрикдан ўтказилмагани, энергия ресурслари ва сув таъминотининг талон-торож қилиниши ва етказиб берилишидаги табиий йўқотишларнинг истеъмолчилар зиммасига қарздорлик сифатида ҳисобланиши сабабли юзага келганини кўрсатмоқда, – дейди Бош прокуратура ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси директорининг биринчи ўринбосари Ҳ.Кабиржонов. – Ўтган вақт давомида истеъмолчиларни тўлиқ кўрикдан ўтказиш бўйича республика миқёсида ишчи гуруҳлар тузилди. Улар томонидан аниқланган асоссиз қарздорликлар бўйича ҳужжатлар расмийлаштирилиб, истеъмолчи зиммасидан олиб ташлаш чоралари кўрилмоқда.\nҲукумат топшириғи асосида 2018 йилда истеъмолчиларга асоссиз (нореал) ҳисобланган қарздорликни хатловдан ўтказиш бўйича Идоралараро қўшма фармойиш тасдиқланган. Унга кўра истеъмолчилар хатловдан ўтказилган. Натижада республикамиздаги 429 минг нафардан ортиқ истеъмолчига фойдаланилмаган электр энергияси учун 545 млрд сўм, табиий газ бўйича 212 минг нафар истеъмолчиларга 430,8 млрд сўм асоссиз қарздорлик ҳисоблангани аниқланди. Ушбу асоссиз қарздорлик электрон дастурдаги истеъмолчиларнинг ҳисобварағидан чиқарилиб, бузилган ҳуқуқларини тикланиши таъминланди.\nФойдаланилмаган энергия ресурслари учун истеъмолчиларга асоссиз қарздорлик ҳисобланиши ҳолатлари бўйича бюро органлари томонидан 1 трлн 342 млрд сўм нореал қарздорлик бўйича жами 146 та жиноят ишлари қўзғатилган.\nПрезидентимизнинг 2017 йил 13 ноябрдаги «Электр энергияси ва табиий газ назорати ва ҳисобининг автоматлаштирилган тизимини жадал жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори билан жойларда истеъмолчиларнинг электр энергия истеъмолини назорат қилиш ва ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган (АСКУЭ) тизимига уланиш жараёнлари бошланди. Айни пайтда таъминотчи корхоналар билан ҳамкорликда 2,7 млн дан ортиқ электр энергияси истеъмолчиларига электрон ҳисоблагичлар ўрнатилди. Шундан, 1 млн 363 мингтаси автоматлаштирилган тизимга уланган.\nПойтахтда автомашинадан чиқинди улоқтирган шахслар жаримага тортилди\n2020 йил 31 январь куни Тошкент шаҳар Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бошқармаси инспекцияси томонидан Тошкент шаҳар ЙҲХБ ходимлари билан ҳамкорликда тезкор рейдлар ўтказилди.\nУнда шаҳарнинг А.Навоий кўчасида давлат рақами 01X000XX (ўзгартирилган) «Нексия» автотранспорти йўловчиси Х.Г. томонидан тамаки қолдиғини ташқарига улоқтирган ҳолат қайд этилди.\nШунингдек, Шота Руставели кўчаси бўйлаб ҳаракатланаётган «Ласетти» русумли автотранспорт ҳайдовчиси Б.М. бўш баклажка идишини йўл четига улоқтирганида тўхтатиб қолинди.\nЮқоридаги ҳолат юзасидан икки ҳуқуқбузарга нисбатан ЙҲХБ давлат инспектори томонидан МЖтКнинг 123-моддаси билан маъмурий баённомалар расмийлаштирилиб, ўрнатилган тартибда жарима қўлланилди.\n2020-02-19 15:02:31, Гость_:\nмен 2019 йил декабр ойида совук сув хисоблагичини курикдан утказиш учун Давлат хизматлари марказига заявка ташлаган эдим мана 2ой утди холи на Сувокова ходимларидан хабар бор на Давлат хизматлари марказидан кимга мурожат килишни хам билмайман эртага сроги утиб кетибди деб отни калласидай жарима куйиб кетишни боплайди уз ишларини вактида килмайди\n2020-02-21 14:22:45, Гость_:\nМажбурий бюро отни калласидай жаримани ундиради ва уни узлари мукофат килиб олади.


Мо-Цзи (Мо Ди) (м.а. 480-400) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа ҲикматномаМумтоз файласуфлар ҳикматиМо-Цзи (Мо Ди) (м.а. 480-400)\nҚадимий Хитой файласуфи Мо-цзи майда мулкдор оиласида туғилди. У ғилдираклар ва қуроллар учун сўлоқ ясовчи моҳир уста бўлган. Конфуций таълимотини чуқур ўрганган. У хитой фалсафасига биринчи бўлиб ГУ (сабаб) ва ЛЭЙ (тур) даражалари тушунчасини олиб кирди ҳамда асослаб берди.\nМо-цзи қарашлари унинг шогирдлари томонидан тўпланган «Мо-цзи» китобида жамланган. Мо-цзининг замондошларига таъсири шунчалар кучли бўлганки, у худди Конфуций каби шуҳрат қозонган.\nОдамзот эндигина пайдо бўлган қадим замонларда инсонлар жазо нима эканлигини билишмас, адолатни ҳар ким ўзича тушунарди. Адолат ҳақида ўнта одам ўн хил ўйлар ва ҳар бири ўзича ҳақ эди. Оқибатда одамлар ўртасида кучли адоват пайдо бўлди. Тартибсизлик ва ўзаро адоватнинг сабаби бошбошдоқлик эканини англаган одамлар ораларидан энг адолатли ва доно кишини ҳукмдорликка танлаб олишди ва уни Само фарзанди, деб эълон қилишди.\nМо-цзининг шогирди Пэн Цин устозига деди:\n— Ўтмишни билиш мумкин, аммо келажакда нималар юз беришини аввалдан билиб бўлмайди.\nМо-цзи шогирдига жавобан шундай деди:\n— Фараз қилгинки, юз ли узоқликда яшовчи яқин кишиларинг бошига оғир кулфат тушди. Вазият шундайки, бир кунда уларнинг ҳаёт-мамоти ҳал бўлади. Агар сен ана шу бир кун ичида уларнинг қошига етиб боролсанг, тирик қоладилар, акс ҳолда ҳалокатга маҳкум бўладилар. Қаршингда эса манзилга элтувчи икки арава турибди. Аравалардан бири ўта мустаҳкам ва бақувват отлар қўшилган, иккинчисининг эса ғилдираклари синган ва бир жуфт ориқ от қўшилган. Қани, айт-чи, сен қай бирини танлайсан?\n— Албатта, бақувват аравани танлайман-да! — деди шогирд ўйлаб ўтирмай.\nШунда Мо-цзи истеҳзо билан деди:\n— Хўш, унда нима сабабдан келажакни олдиндан кўриб бўлмайди, деяпсан?\nИнсонлар ўртасидаги ўзаро меҳр-муҳаббат ўзгалар мулкига, хонадонига худди ўзиники каби муносабатда бўлиб, ҳар бир кишини ўзини тушунгандек тушунишга ўргатади.\nОдамлар орасида ўта ноёб фазилатлари туфайли ҳаётдан кўз юмганлар кўпроқ учрайди. Чунки ҳаддан ортиқ юкни асраш доимо ранжу алам чекишга сабаб бўлади. Зотан, баланд дарахтга энг аввал болта урадилар, оҳу ва тошбақанинг йиригини ҳам дарров қўлга туширадилар, катта илонни эса биринчи бўлиб маҳв этадилар.\nДевор қандай тикланади? Бунинг учун ҳар ким қўлидан келган ишни бажаради: кимдир ғишт теради, бошқа бир одам лой ташиб туради, яна биров ғиштнинг бир текис терилишини ўлчаб боради. Шу тахлит девор қуриб битказилади. Адолат пойдевори ҳам шу йўсинда тикланади. Бу йўлда фикрлай олишга лаёқати бўлганлар, майли фикрласинлар. Тарихий китобларни баён эта олувчилар эса тарихий китобларни талқин этаверсинлар, қўлидан бошқа иш келадиганлар, шу хизматларини бажараверсинлар. Ана шунда адолат йўлидаги барча ишлар албатта амалга оширилади.\nМо-Цзи яна қуйидаги фикрларни олға суради: «Само адолатни севади. Адолатсизликдан эса нафратланади. У инсонлар бир-бирини севиб, бир-бирига доимо ёрдам беришини тилайди».\nДонишмандларни давлат ишларига кўпроқ жалб этиб, мартабаларини оширмоқ, уларнинг бадавлат ва эътиборли бўлишларини, амалдорлар устидан назорат ўрнатишларини таъминламоқ жоиздир.\nМамлакатнинг бутун бойлиги жам этилганда ҳам қиммати жиҳатидан донишмандлар ва давлат ишига жалб этилган заковат соҳибларига тенглашолмайди.\nКамбағаллик — мамлакатдаги тартибсизликлар илдизи.\nИнсонга баҳо беришда унинг ниятлари мажмуини ва ҳаракатлари натижасини кўриб чиқиш керак.\nДоно ҳукмдор халққа фойда келтирмайдиган харажатлардан воз кечади.\nҲукмдорлар ҳақиқатни тик айтадиган мулозимларга эга бўлмоғи зарур.\n← Аввалги Аввалги Суқрот (м.а. 469-399)\nКейинги → Кейинги: Протагор (м.а. 480-410)


ЎзА - Мақсад – ноқонуний миграциянинг олдини олиш\nМақсад – ноқонуний миграциянинг олдини олиш\n09.03.2018 12:40 Чоп этиш версияси\nМиллий хавфсизлик хизмати Сирдарё вилояти бошқармаси, вилоят бандлик бош бошқармаси, Сирдарё тумани ҳокимлиги, туман прокуратураси ва бошқа ташкилотлар ҳамкорлигида ташкил этилган меҳнат ярмаркасида 30 га яқин корхона ва ташкилот 828 бўш иш ўрни билан иштирок этди.\nСирдарё туманидаги "Ўзбекистон – Хитой" дўстлик боғида ўтказилган меҳнат ярмаркасида мамлакатимизда аҳоли бандлиги ва реал даромадларини изчил ошириш, янги иш ўринлари яратиш, энг аввало, ўрта махсус, касб-ҳунар ва олий таълим муассасалари битирувчилари бандлигини таъминлаш, ишсизлик даражасини камайтириш масалаларига алоҳида эътибор қаратилаётгани таъкидланди.\nЯрмарка иштирокчилари корхона ва ташкилотлар фаолияти, ўзларини қизиқтирган иш ўрни, яратилган шароитлар, иш ҳақи ҳақида батафсил маълумот олиш имконига эга бўлди.\nАйни пайтда Сирдарё вилоятида меҳнат билан банд бўлган аҳолининг 79 фоизидан ортиғи хусусий секторда фаолият кўрсатаётир. Ўз навбатида, жойларда ташкил этилаётган бўш иш ўринлари ярмаркалари ҳам моҳияти жиҳатидан меҳнатга лаёқатли аҳолининг банд бўлмаган қатламини ишга жойлаштириш, ноқонуний миграциянинг олдини олиш каби мақсадларни қамраб олади.\n– Ўзим билмаган ҳолда диний оқимларга қўшилиб қолиб, қилган ишимдан чин кўнгилдан пушаймон бўлдим, – дейди Президентимиз фармони билан афв этилган сирдарёлик С.Абдукаримов. – Мунтазам иш ўрни билан таъминлашларини сўраб қилган мурожаатимга жавобан бугунги меҳнат ярмаркасига таклиф этилдим. Менга туманимиздаги хусусий корхонага ишга жойлашишим учун йўлланма берилди. Буларнинг барчаси учун давлатимиз раҳбаридан, бағрикенг халқимиздан миннатдорман. Меҳнатда энг яхши жиҳатларимни намоён этиб, кўрсатилган эътибор ва ғамхўрликни оқлашга ваъда бераман.\nМеҳнат ярмаркасида 10 дан зиёд авф этилган ва махсус рўйхатдан чиқарилган фуқаролар иштироки таъминланди. Шу куни 75 кишига ишга жойлашиш учун йўлланма берилди.


ОАВ: Су-24 Туркия армиясига Суриядаги амалиётларни бошлашга халақит берган\n17:52 / 27.08.2016\nТурк мухолифати намояндаси Фатҳуллоҳ Гулен тарафдорлари ва Россиянинг Су-24 бомбардимончи самолёти уриб туширилиши билан боғлиқ ҳодиса, Туркия армиясига Суриянинг Жараблус шаҳрида жанговар ҳаракатларни бир йил аввал бошлашига имкон бермаган эди, деб ёзмоқда Hurriyet нашри юқори лавозимли турк мулозимига таянган ҳолда.\n«Турк ҳукумати қуруқликдаги амалиётлар устида 2 йилдан ортиқ вақт ишлади. Биз Жараблусга киришга яқин турган эдик. 2015-йил июнида коалициядаги иттифоқчилар, хусусан Қўшма Штатлар билан бу масала муҳокама қилинганди», — деган манба нашрга.\nУнинг сўзларига кўра, «мудофаа маъмуриятидаги айрим қўмондонлар Туркиянинг режаларини барбод қилишни истаган».\n«Улар, ҳарбий қудратнинг етишмаслигини уқдириш каби турли баҳоналарни илгари суришган, бу ўз навбатида ҳукуматга ИШИДга қарши ҳарбий ҳаракатларни бошлашга имкон бермаган».\nЮқори лавозимли турк мулозимининг айтишича, гап Гулен тарафдорлари бўлган ва ўтган ойда давлат тўнтаришида иштирок этган ҳарбийлар ҳақида бормоқда.\nМанбанинг таъкидлашича, Жараблуснинг Туркия ва Сурия озод армияси томонидан жангарилардан тозаланиши «турк ҳарбийларининг бу каби жанговар топшириқларни бажаришга ҳар доим тайёр турганини исботлайди».\nУнинг қайд этишича, Россия ҲККнинг Су-24 самолёти билан боғлиқ нохуш воқеа ҳам жанговар ҳаракатларни бошлашга тўсқинлик қилган.\n«Шундан сўнг...ҳаводан қўллаб-қувватлашнинг имкони йўққа чиқарилгач, режаларни амалга ошириш мумкин бўлмаган».\nМанбанинг қўшимча қилишича, Туркия Россия билан муносабатларини тиклаганидан сўнг, ҳарбий амалиётларни бошлаш имконига эга бўлган.\nҚодиров Суриядаги вазиятни Чеченистон воқеалари билан тенглаштирди


«МАШЪАЛ» «СЎҒДИЁНА» ҚАРШИЛИГИНИ ЕНГА ОЛМАДИ\nКиритилган сана: 22.05.2011.\nОлий лиганинг 9-туридан ўрин олган баҳсда «Машъал» жамоамиз ўз майдонида «Сўғдиёна» клубини қабул қилди.\nКўпчилик мазкур беллашувда муборакликлар рақиб устидан осонликча зафар қучишса керак деб ўйлаганди. Лекин амалда бундай бўлиб чиқмади. «Сўғдиёна» кучсиз жамоа кўрингани билан «Машъал»га етарлича қаршилик кўрсата олди.\nЎйиннинг дастлабки дақиқалари кутилганидек майдон эгаларининг ҳужумлари билан бошланди. Ҳужумлар асосан қанотларда тўп сурган Ботир Қодирқулов ва Игорь Петкович томонидан юзага келтирилди. Нима учундир ўтган ўйинда бўлгани каби бу учрашувда ҳам Зафар Холмуродовнинг ўйини ҳеч қовушмади. Ёш ярим ҳимоячи Жаҳонгир Абдумўминов эса бу сафар асосий таркибда майдонга тушиб, ўзини кўрсатишга муваффақ бўлди. Меҳмонлар таркибида Ином Отабоев, жамоа сардори Тимур Айзатулов, ака-ука Токовлар ажралиб туришди. Мазкур беллашувга «Машъал» гўёки жиддий қарамагандек кўриниб қолди. Буни ўйиндан кейин меҳмонлар устози Рауф Инилеев ҳам тасдиқлади. Агар жамоамиз «Сўғдиёна»ни жиддий рақиб сифатида қабул қилганида эҳтимол ғалаба қозона олган бўлармидик. Учрашувнинг биринчи бўлимида томонлар бир неча бор хавфли вазиятни юзага келтиргани билан ҳисобни очиш ҳеч кимга насиб этмади.\nТанаффусдан кейин эса биринчи бўлиб жиззахликлар тўп киритишга муваффақ бўлишди. Ўйиннинг 56-дақиқаси ўтиб бораётган бир пайтда Тимур Айзатулов ҳимоячиларимиздан ўзиб кетган ҳолда гол уришга муваффақ бўлди. Шундан сўнг «газчилар» ҳам анча жонланиб қолишди. Гол ўтказиб юборилгач, Владимир Фомичев шу заҳоти биринчи ўзгаришни амалга оширди. Яъни, ўйини ҳеч қовушмаган Зафар Холмуродов ўрнига Шуҳрат Муҳаммадиевни майдонга туширди. Тезкор ярим ҳимоячи майдонга тушгач, «Машъал»нинг ҳужумлари янада кўпая бошлади. Натижада орадан ўн дақиқа ўтиб, айнан Муҳаммадиев ҳисобни тенглаштиришга муваффақ бўлди. У Қодирқулов томонидан чап қанотдан ошириб берилган тўпни боши билан дарвоза тўрига жойлаб қўйди – 1:1. Ҳисоб тенглашгач, мезбонлар устози қўшимча кучларни майдонга туширди. Айниқса Нодир Давлатовнинг Шерзод Райимжонов ўрнига ҳаракат қилиши жамоамиз ўйинини бироз бўлса-да кучайтирди. Натижада Нодирнинг ўзи икки бор тўп киритишга яқин турганди, бироқ ҳар иккала вазиятда ҳам рақиб ҳимоячилари илдамроқ ҳаракат қилишди. Вақт ўтган сари «Машъал»нинг ҳужумлари орта бошлади. Ўз навбатида «Сўғдиёна» ҳам қараб турмади. Бу жамоа қарши ҳужумда гол уриб ғалаба қозониши мумкин эди, бироқ ўйин тугашига чамаси беш дақиқача вақт қолганида Санжар Қувватов меҳмонларнинг ўта хавфли зарбасини қайтаришга эришди. Шундай қилиб, ОФК Кубоги йўлланмаси учун курашаётган жамоа билан олий лигада қолишга ҳаракат қилаётган жамоа ўртасидаги баҳс 1:1 ҳисобида якун топди.\n«МАШЪАЛ» - «СЎҒДИЁНА» - 1:1\n«Машъал»: Санжар Қувватов, Алик Ҳайдаров, Дилявер Ваниев, Андрей Ходикин, Зафар Холмуродов (Шуҳрат Муҳаммадиев, 56), Игорь Петкович, Габит Сапаргалиев, Аббос Шодмонов (Насим Шоимов, 83), Шерзод Райимжонов (Нодир Давлатов, 70), Жаҳонгир Абдумўминов, Ботир Қодирқулов.\n«Сўғдиёна»: Михаил Спиридинов, Иброҳим Раҳимов, Ином Отабоев, Тимур Айзатулов, Суҳроб Қобилов (Акмал Абдураҳмонов, 80), Собир Ҳамидов, Александр Токов, Артурас Фоменко (Марат Ҳошимов, 90), Асил Бегимқулов, Дилявер Абибуллаев (Алексей Кликунов, 71), Сергей Токов.\nГоллар: Ш.Муҳаммадиев, 66 – Т.Айзатулов, 56.\nҲакамлар: Ш.Бозоров – 7.8, Х.Мирзааҳмедов – 8.9, Ж.Саидов – 9.1, А.Аҳмадгалеев – 8.\n21 май. Муборак. 3524 томошабин.


Ўқитувчи ён дафтаридан: Миллий ғоя фанини ўқитишда янгича ёндашув\n16:20 / 17.08.2016 16763\nЎзбекистон Давлат Жаҳон тиллари университети ўқитувчиси Беҳзод Қобулов ўз блогида Миллий ғоя самарадорлигини ошириш йўлида фанни ўқитишдаги ўз тажрибасини баён қилган.\nҚуйида пост ўзгартиришларсиз қайта нашр этилган.\nМен таълим ундай бўлиши керак, бундай бўлиши керак деган даққиёна хоҳиш-истакларни, вайсашларни хуш кўрмайман. Худди бахтли бўлишнинг муайян рецепти бўлмагани каби, таълим жараёнида ҳам қатъий, ўзгармас қоидалар йўқ, деб ҳисоблайман. “Ихлос билан боққил китоб юзига”, дейди буюк шоир Махтумқули Фироғий. Ихлос билан билим олмоқчи бўлган талабгорга ҳамиша имкон, шароит топилган ва топилади. Бу йўлга кирганнинг шарт-шароит талаб қилиши ҳам, аслида недир маҳдудликдан, фикри торликдан дарак.\nАммо масаланинг бошқа томони – таълимни ташкил қилишга доир қисми ростдан ҳам ўйловга муҳтож. Таълимни ташкил қилишда давлатнинг роли, услубий ёрдами, раҳбарлик қилиши, кенгроқ қараганда, бир қадар нисбий ҳолатдир. Чунки, барибир бу жараёнда ўша умумий кўрсатмалар, методологик тавсиялар асосида фан ўқитувчиси эркин, мустақил фаолият юритаверади. Мана шу нуқтада ноқислик бўлиши мумкин. Соҳасини тушуниб-тушунмай ишлаётган ўқитувчилар, муомала лаёқати чатоқ мураббийлар, назарий билими суст педагогларнинг ҳам мавжудлиги, давлатнинг инон-ихтиёридан ташқарида, ундайлар айланиб-ўргилиб сермоя жойларга ўрнашиб олаверадилар. Улар ҳар гал аттецтация ва текширувлардан мулойимлик билан ўтишлари, неча йиллик педагогик стажга эга бўлишлари мумкин, аммо ақалли битта ўқувчи ёки талабанинг қалбига ёруғ хаёлларга ошинолик ҳиссини юқтира олмасалар керак.\nГап замонавий таълим ҳақида кетар экан, умумий гап-сўзлардан тийилиб, аниқ манзилли мулоҳазаларимни баён қилмоқчиман.\nАйни пайтда ўриндошлик асосида Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетида фаолият кўрсатаман. Бу масканда тўртинчи босқич талабаларига “Миллий ғоя: асосий тушунча ва тамойиллар” фанидан амалий машғулот (семинар) ўтаяпман. Асосий касбим журналист, фалсафа бўйича аспирантурада ўқиганман. Демак, ҳар икки соҳани омихта қилиб, талабалар билан реал мулоқот қилиш имконим бор. Жами ўнта гуруҳда 250 га яқин талабалар билан (Учинчи инглиз тили ва роман-герман факультети талабалари) бевосита ишлайман, фикрлашаман. Ҳа, айнан фикрлашаман...\nИлк марта дарсга кирганимда, талабаларнинг юзида алланечук беписандлик, истеҳзо ҳиссини кўргандай бўлдим. Гап шундаки, фикримча, аслида битирувчи курс талабаларига миллий ғоядан дарс ўтиш мутлақо нотўғри. Бу вақтда талабанинг фикрати миллат ғоясини қабул қиларли даражада сокин, ўзлаштиришга мойил кайфиятда бўлмайди. Аммо дастурга киритилган экан, на илож? Маош керакми, дарсингни ўт, мулла Беҳзод! Салом-аликдан кейин уларга битта нарсани, яъни дарс давомида “Миллий ғоя” деган сўзни ишлатишни таъқиқладим. Мана шу сўзимнинг ўзиёқ, маълум даражада, талабаларда ўқитувчи шахсига қизиқиш уйғотди. Чунки, мен бу талабалар ҳақида баъзи тафсилотларни билардим, чамалаб кўрган эдим. Келинг, дастлаб мавжуд манзарага назар ташлайлик.\nБиринчидан, улар, яъни менга термулиб турган талабалар оптимистик руҳда тарбия топган, ўзини гўё ўта замонавий ҳисоблайдиган, тил билгич ўзимизнинг қоракўзлар. Одатий сўроқ-саволлар билан аудиторияни тинч ушлаб туриш, дейлик, баҳо қўйиб бермасликни, имтиҳонда қийнашни пешкаш қилиб вақтни ўтказиш мумкиндир. Лекин бу менга тўғри келмайди. Барча ишни виждонан бажариш керак. Чунки, дарс миллатга дохил. Бу хурпайган, ўзибилармон талабаларнинг катта ҳаётга йўл олишидан аввалги, энг сўнгги даволаш, профилактика ишларини олиб бораман, шундай шараф менга юклатилди, деган гапни ўйлаб топдим-да, шу тариқа ўз фанимга, шахсимга ички ишончимни мустаҳкамлаб олдим.\nИккинчидан, куни кеча амалиётдан қайтган талабаларга аудитория торлик қилади. Уларнинг ўзаро йиғинди гаплари ҳам тўпланиб қолгани сезилиб турибди (телефонлар, партага энгашганча пичир-пичирлар...). Ўзим ҳам кечаги талабаман. Бундай вазиятни яхши тушунаман. Яшириб нима қилдим, биз ҳам шундай қилганмиз... Хуллас, бу вазиятда улардан семинарга тайёргарлик кўрган-кўрмаганини сўраб-суриштиришим бефойда. Бу ишим расмий кўрсатмаларга мувофиқ келса-да, ҳаётий жараёнга мос эмас, ёш дўстларим барибир ҳеч нима ўқиб келмаганлар. Энг асосий муаммо – жуда кўпчилик қатори улар ҳам миллий ғоя ҳақида махсус тайёргарликсиз гапиравериш, муҳокама юритиш мумкин деб ўйлайдилар. Сезиб турибман – бу вазиятда очиқ-ойдин фикрий баҳсга киришиш менинг оламшумул мағлубиятим билан тугайди. Демак, бошқача йўл тутиш лозим.\nУчинчидан, бундан ташқари иккита ташкилотда ишлайман, яна денг, ўша ишхоналарда ҳам дублёр эмас, асосий рол ижрочиси бўлишга интиламан. Хуллас, даставвал семинар машғулоти деганда бамайлихотир эшитиб ўтиришни, ваъзхонликдан ҳоли жараённи орзу қилгандим. Аммо реаллик бошқача бўлиб чиқди. Олий таълимнинг кўзга кўринмас баъзи ташкилий муаммолари туфайли семинар машғулотларини маърузадан аввал бошлашимга тўғри келди. Хуллас, талабаларда ҳам, менда ҳам дарсни шунчаки расмиятчилик учун ўтказишга баҳона сероб эди...\nТўртинчидан, рост айтганда, бизда умумий мақсадлар йўқ эди. Улар тезроқ вақт ўтишини хоҳлашар, мен эса талабаларда имкон қадар фанга, миллий ғояга нисбатан ҳурмат туйғусини шакллантиришни ўйлардим, холос.\nБешинчидан, қўлимдаги ўқув қўлланма, услубий тавсиялар, ишчи-ўқув дастурга таянсам, талабаларни ғоя, мафкура, маданият каби сўзлар тавталогиясидан “баҳра” олишга маҳкум этаман. Бу билан ҳеч бир натижага эришиб бўлмайди. Мен бу адабиётларни қунт билан ўқиб чиққан эдим. Шундай экан, уларни асос сифатида кўриб, вазиятга мослаб талқин қилишни мўлжалладим.\nОлтинчидан, ростини айтганда, талабаларда миллий ғоя тушунчасига нисбатан ҳурмат-эҳтиром ҳисси юзаки ва энсақотар шаклда бўлиб, бунинг учун уларни айбдор қилиш жудаям тўғри эмас. Улар бу мавзудаги силлиқ маърузаларни бисёр эшитишган, “оммавий маданият” номли ялмоғизнинг жорий ҳаётимизга жуда чатоқ таъсири ҳақидаги қўрқинчли гаплар ёмғиридан зерикишган, тарбиявий соат мазмунидаги турли маданий тадбирларга мажбурий сафарбарлик мобайнида ўзларини уйқудан аранг тийиб туришган, “ғоя – инсон тафакурида вужудга келадиган...” дея бошланадиган зерикарли маърузаларни қаерлардадир, маълум-номаълум сабабларга кўра кўп ва хўп тинглашган... Шунга қарамай, мен бу талабаларни жабрдийда, руҳан эзилганлар дея олмайман. Фақат қандайдир механизм аниқ ишламаган, шу сабабга кўра, улар ўзлари истамаган кампанияларга жалб этилган, холос. Аслида бундай тадбирлар, гап-сўзлар ҳозир ҳар қачонгидан ҳам кўпроқ айтилиши керак. Аммо бирон дорини меъёридан ортиқ истеъмол қилиш кишини муқаррар ўлимга олиб боришини ҳам асло унутмаслигимиз керак. Менинг олдимда турган миссия шуки, қандай бўлмасин уларда ватанимиз келажагининг дастуриламали бўлмиш миллий ғояга ишонч-садоқат туйғусини, айнан туйғусини шакллантиришим лозим.\nХуллас, шунақа гаплар. Илк семинар соатининг мавзуси “Миллий ғоя фанининг предмети, мақсади, вазифалари. Огоҳлик туйғуси” эди. Демак, бундай эътибор берилиши лозим бўлган асосий нуқта – огоҳлик.\nБояги гапни давом эттириб айтсам, салом-аликдан кейин улардан “миллий ғоя” деган сўзни ўзаро суҳбатимизда, дарс давомида ишлатмасликни талаб қилдим. Ҳамма ҳайрон. Бир муддат сукут сақлаб, уларнинг кўзига тикка қарадим. Психологияга доир қизиқишларимдан маълумки, одамнинг қалбига чўғ ташлашдан аввал диққатини жамлашга мажбур қила олиш керак. Бунда кўзлар ҳал қилувчи аҳамиятга эга. Кўзингизга тик қараб, рост сўзлаётган одамга боқсангиз, у қандайдир қудрат соҳибидек тассурот қолдиради. Аудиторияга синовчан тикилиб, тахминан беш-олти секунд сукут сақлаб турдим. Агар кимдир шу пайтда “Нега?” деган саволни берса, иш тамом, тактика фойда бермаган, курашчилар ибораси билан айтганда, усул мувафаққиятли бажарилмаган ҳисобланади. Ҳайрият. Ҳеч ким савол бермади. Демак, мен тўғри бажараяпман. Кейин сокин, бир текисда сўзлашни бошладим. Мен бу сўзларни ўттиз-қирқ марта хаёлимда қайтариб, то талабалар билан юзлашгунимча, эҳтимоллик назариясининг тубига етганча, барча кутилган ва кутилмаган ҳолатларни ҳисоблаб чиққан эдим.\nСезиб турганингиздек, бу кириш нутқимда миллий ғоя деган тушунчани ҳурмат қилиш мажбурият ва бурч эканлигини гапириб ўтирмадим. Конституцияга кўра, бизда давлат мафкураси йўқ. Демак, ҳар қандай қарашларни мажбуран сингдириш шахс эркинлигига зиддир. Демак, фан сифатида уни давлат мафкураси ўлароқ талқин қилиш миллий ғоя моҳиятини англамаслик бўлар эди. Аммо бу миллий ғоя – давлат, миллат сифатида борлигимиз, бор бўлишимизга доир бирламчи асос. Мен шу нуқтаи назарни тўғри деб қабул қилдим. Демак, назарий чалкашликни четга сура олдим. Талабаларга эса назариядан гап сотиш айни чоғда кераксиз. Улар ғоя ва мафкура ҳақидаги умумий гаплар мажмуини қарийб ёд билишади.\nШундай қилиб, биз суҳбатлаша бошладик. Дастлаб 1945 йилнинг январидан бир мисол келтирдим. Юлиан Семёновнинг “Тирик қолиш буюрилган” деган китобини яқинда ўқиб чиққандим. Ўша китобда бир эпизод бор. Гитлер асос солган учинчи рейхнинг мағлубияти муқаррар бўлиб қолган бир пайтда, оддий немис оиласида эр-хотин суҳбатлашаяпти. Бу суҳбатда мағлубият аниқ экани, тадорикни шунга яраша олиш кераклиги ҳақида хавотирлар айтилади. Тасодифан бу гурунгни эшитиб қолган фарзанд ўз хонасига қамалиб олиб, рейхсфюрерга эҳтиросли, ҳаяжонга тўла мактуб ёзади. Мактубда буюк фюрернинг мағлубиятга учраши мумкинлиги ҳақидаги ақлга тўғри келмайдиган, иғвогарона фикрларни айтган ота-онасидан шикоят қилган ўспирин, национал-социалистлар партиясининг азамат вакили сифатида уларга адолатли жазо тайинлашни ўтиниб сўрайди. Империя халқ суди мазкур ариза асосида тергов ўтказиб, шўрлик ота-онани ўлимга мустаҳиқ қилади. Ана ўша мактуб туфайли учинчи рейхнинг бош мафкурачиси Геббельс шодланади. Мактубни қўлига олиб, бизнинг ўлмас ғояларимизни ҳаётий ақидага айлантирган шундай оташюрак ёшлар бор экан, ҳеч қачон мағлубиятга учрамаймиз, дея ҳаяжон билан йиғлайди. Ваҳоланки, бу пайтда иттифоқчилар армияси Берлинни ҳаводан штурм қилаётган, “шавкатли” фюрер аёнлари билан ер ости бункерида жон сақлаётган эди.\nБу ҳикояни гапириб бераётганимда талабаларнинг диққати янада қатъийроқ тарзда жамланди. Телефонлар четга сурилди, партага энкайган йигит-қизларларнинг боши кўтарилди, пичир-пичирлар тинди. Савол ташладим: “Хўш, бу воқеадан қандай сабоқ олиш мумкин?” Яна сукунат. Демак, ҳаммаси режамдагидек.\nШундан кейин мен уларга таълимни ташкил этиш борасида давлатнинг ғамхўрлигини уқтира бошладим. Менинг бу сўз ўйинларим ва ўзига хос услубимнинг жозибали жиҳати шундаки, талабалар энг сўнгги хулосамни айтмагунимча, масаланинг моҳиятини, энг тўғри йўналишни топа олишмайди. Мен уларни гўё тиғ устида юришга чорлаб, нозик фикрлашга ўргата бошладим.\nГап шундаки, ҳар қандай давлатнинг ўта тез тараққий этиши учун мутаассиб ишчи кучлари керак бўлади. Лекин бу ҳолатда ўша мутаассиблар кейинчалик миллатнинг умумсайёравий обрўсига доғ туширади, мамлакат прогрессив давлатлардан ажралиб, яккаланиб қолади. Чунки, мутаассиблик, пировардида, улкан талабларни юзага келтиради, бундай талаблар эса тараққиётнинг бошқа халқлар билан чамбарчас боғлиқ оғир-вазмин қонуниятига, асосларига путур етказади. Демак, тез тараққий этишнинг муқобил йўлларини топган маъқул. Тузумга ақлий жиҳатдан эмас, ҳиссий жиҳатдан ўта садоқатли, тарғиботнинг ҳар бир гап-сўзига кўр-кўрона ишонадиган ёшларни тарбиялаш охир-оқибат давлатнинг халқаро нуфузини туширади, ҳалокатга етаклайди. Мутлақо иқтидорли ва энг зиёли халқлардан бири – немис миллатининг жаҳондорлик талаби билан майдонга чиқиши; Германия давлатининг (учинчи рейхнинг) ўтган аср иккинчи чорагида жадал тараққий топиши ва сўниши ана ўша фактор туфайлидир.\nШу гапларни айтиб бўлганимдан кейин, яна аудиторияга қарайман. Бу гал ҳам жим-житлик. Нигоҳлар теранлашган, фикрлаш онлари бошланган. Бу манзарани кўриб турган ўқитувчи ўзини қанчалар бахтли ҳис қилишини фақат дарс ўтаётган ҳамкасбларимиз билса, тушунса керак.\nМен уларнинг зеҳнига бу ҳаётий-назарий масалани ҳавола қилар эканман, воқеанинг ҳикматини ошкор қилишга шошилмас эдим. Чунки, уларга озроқ вақт керак. Ёшлар турфа ўйларга борсин, энг тўғри йўлни топсин, ишоратлар мантиғини англасин, дедим.\nАлқисса, суҳбатнинг давомида уларга миллий ғояни мажбуран сингдириш, ҳаётий эътиқодга айлантириш ва буларнинг барчасини мажбурият деб талқин қилиш давлатнинг фуқароларга нисбатан зулм ўтказиши эканлигини уқтирдим. Агар Ўзбекистон ҳам худди нацистлар каби мажбурий ахлоқ кодексини ишлаб чиқиб, ўзига хос миллий ғояга оғишмай амал қилишни талаб қилса, мутассиб ёшларни тарбияласа, тузилма сифатида давлатга муайян манфаат бериши мумкинлигини, лекин гуманистик қоидаларга зид келишини, ҳур фикрли зиёлилардан маҳрум бўлишини, миллатиннг келажаги хатарда қолишини уқтирдим. Шу боисдан ҳам бизда миллий ғоя мажбурий ақидалар йиғиндиси эмас, аксинча, ҳаётни тўғри ташкил қилишга йўналтирилган, миллий ва умуминсоний қадриятларга таянган ғоялар мажмуидир деб тушунтирдим. Миллий ғоя орқали мутаассиб ёшларни тарбиялаш мақсад қилинмаганини, балки фикри уйғоқ, Ватанни кўр-кўрона эмас, англаб-билиб сева олишга, елка тутишга қодир авлодни тарбиялаш асосий режа эканини тушунтиришга ҳаракат қилдим. Давлат мафкураси, ёшларга мажбурлаб сингдириладиган ғоя йўқлигини, ўтилаётган фан эса ота-бобомиздан мерос қолган ватанни севишга, қўришга, ривожлантиришга чорлашини тушунтирдим. Яъни, давлатнинг ўз фуқароларини муайян маслак атрофида уюштириш, итдек ишлатиб, ғояқулга айлантириш имконияти бўлгани ҳолда, бундай йўл тутмаганини, аксинча, ёшларни миллат, ватан келажагига доир прогрессив фикрлар билан озиқлантиришга ҳаракат қилаётганини, бунинг учун республика бюджетидан маблағ ажратилишини батафсил гапириб бердим. Демак, фанимизнинг номланишини “мамлакатимизнинг келажагига доир қарашлар мажмуи” сифатида тушуниш кераклигини, асло “Миллий ғоя” деган махсус бир атама сифатида тушунмасликни илтимос қилдим. Грамматика қоидаларига мослаб изоҳланса, миллий ғоя сифат, асло от эмас, дедим. Мен шу нуқтаи назар орқали миллий ғоянинг бугун давлатимиз қўллаётган шаклини уларга уқтирдим. Сўзнинг хулосаси шу бўлдики, бизга мутаассиб ёшлар керак эмас, миллатга ғоялар бера оладиган, қадриятларимизга содиқ, уларнинг моҳиятини теран англаган ёшлар керак.\nОчиғи, мен миллий ғояни шундай тушунганман. Ўқиб-уққанларим асосида мана шу талқин энг тўғриси эканлигига инонганман. Суҳбат давомида мен “миллий ғоя” деган иборани ишлатмасликка ҳаракат қилдим. “Миллатимиз ғояси”, “Бош ғоямиз”, “Қадриятларимиз мажмуи” тарзида гапиришга ҳаракат қилдим. Чунки, талабалар радиода, телевидениеда, матбуотда, давра суҳбатларида “Миллий ғоя” деган сўзни эшитавериб, уни оддий, хашаки ибора деб ўйлай бошлаганига ишончим комил эди. Мен ўз фикрларим орқали бу тарз қарашларни чилпарчин қилиб, миллий ғояни туйғу даражасига кўтаришга ҳаракат қилдим. Инсон онага, ёрга, болага бўлган муҳаббатини кунда-кунора изҳор қилавермагани каби, асл туйғуларини қалбга кўмиб, авайлаб сақлаши керак, деб уқтирдим. Миллий ғоя бу – ўзбек боласининг, Ўзбекистонда яшовчи халқлар вакилларининг энг муқаддас, ғубор қўнмаган туйғусидир, деган ақидамни сингдирдим. Биз шундай нуқтаи назардан ёндашиб, амалий машғулот олиб борамиз, биз шундай дарс ўтамиз, деб уқтирдим.\nШу сўзларни айта туриб, аудиториядаги талабаларга нигоҳ ташладим. Улар энди ростманасига ўй-фикрлар оғушига ғарқ бўлганча, кўз ўнгимда бошқача одамга айланган эди. Мен бу тарз уқтиришларим туфайли фаннинг мақсади ва предмети ҳақидаги ишчи-ўқув дастурида кўрсатилган меъёрларни бошқача ёндашув асосида бажардим.\nБиринчи дарс, амалий машғулот, талабалар семинарга тайёргарлик кўрмаган, демак, бу вазиятда, воқеаларнинг давомида мен нима қилишим керак эди? Демак, эндиги навбат, ўзига хос метод асосида уларни фикрлашга, сўзлашга чорлаш, огоҳлик ҳисси ҳақидаги қарашларини тоблашдир.\nШундай қилиб, огоҳлик деганда нуқул каттароқ сумка кўтарган йўловчидан шубҳаланишни эмас, энг аввало кўнгилдаги покиза туйғуларни авайлашни тушуниш кераклигини айтдим. Огоҳлик, том маънода, юракка доир тушунча; ўзида, дўстида, яқинларида, боласида ёруғ хаёллар борлигини билиб, ўша орзу-умидлар ижобат бўлишига кўмаклашиш энг катта огоҳликдир.\nДемак, дарсни қандай ташкил этиш керак? Олдинда узундан-узоқ 45 дақиқа вақт бор. Темирчи темирни қиздириб, ишлов беришга тайёрлагани каби мен ҳам ўтган вақт давомида талабаларнинг қалбига таъсир ўтказиб, диққатини жамлашга эришдим, холос. Энг асосий вазифа ҳали бажарилмади. Воқеан, семинар машғулотининг қоидасига биноан талабаларга муайян баҳо қўйишим керак. Баҳолаш учун уларни тингловчи эмас, иштирокчи бўлишларини таъминлашим зарур.\nЛаҳзалик тараддуд, сокинлик пайтидан фойдаланиб, шеър ўқишни бошладим. Хоразмлик машҳур шоир Матназар Абдулҳакимнинг бу шеъри “Дарсдан сўнг” деб номланади. Шеър ўқишдан аввал хонада хоразмликлар бор-йўқлигини суриштириб, гапим янада таъсирли чиқиши учун ўша томонларда Бўстон исмли аёлга ҳайкал қўйилганини, бунинг сабибини ҳозир айтиб беришимни билдириб қўйдим. Шу тариқа шеър ўқий бошладим.\nҚиш куни — бир тутам. Қорайганди қош.\n«Кўнгли совидими...» — ваҳм этди бирдан.\n«Тунаб кетинг, — деди . — Кеч бўлиб қолди»\n«Ўғлим хасталаниб қолдимикан ё...»\nШеър тугади, аниқроғи фақат шу жойига қадар ўқидим. Талабалар жуда ғамзада кайфиятга чўмди. Ана энди машғулотни бошлаймиз, дедим кутилмаганда. Шундай қилиб, бир йигит ва бир қизни доска ёнига чиқариб қўйиб, воқеаларни таҳлил қилишга кўмаклашишни сўрадим. Йигит киши ўқитувчи аёлнинг эри ролини ўйнаса, қиз бола Бўстоннинг дугонаси ролини бажарадиган бўлди. Қолган талабалар мактаб ўқитувчилари сифатида қатнашадиган бўлди. Шундай қилиб, Бўстон ўлди. Қашқирларга ем бўлди. Аммо воқеанинг юридик жиҳатлари бирон кимсани айбдор қилишга ботинмаса ҳам, ахлоқий томондан жиноят излари борлиги кўриниб турибди. Демак, биз айни пайтда, аудиторияда гўё ўша машъум воқеадан кейин мактаб жамоасининг йиғилишини ўтказаяпмиз. Ва бу йиғинга Бўстоннинг турмуш ўртоғини ҳам таклиф қилганмиз. Мен эса мактаб директори ролини вақтинча бажариб, ҳаммасини мувофиқлаштириб тураман. Дастлаб мен мактаб директори сифатида сўз олиб, воқеанинг қанчалар қайғули бўлганини, биз учун оғир йўқотиш эканлигини айтиб, келинглар, ҳаммасини муҳокама қиламиз, фикримча ҳаммангизда мана бу икки кишига анча саволлар б бўлса керак. Қани, марҳамат, савол-жавобларга ўтамиз. Айтиб қўяй, воқеалар уяли телефонлар давридан аввал бошланган, демак, муҳокамада бунга эътиборли бўлинглар, деб тайинладим. Хуллас, асосий шарт – шеърдаги деталлардан ташқарига чиқмаслик.\nСаволлар берила бошланди.\nА) Бўстоннинг турмуш ўртоғига\n- аёлингиз кеч қолганидан хавотир олиб, йўл қарамадингизми?\n- болам хасталаниб қолдимикин, деб бечора йўлга тушган. Демак, сиз болаларга бефарқсиз. Уйдаги вазиятдан кўнгли тўқ бўлганда шўрлик шом пайтида қир ошмас эди...\n- эрталабгача қандай ухладингиз? Сизда виждон борми?\n- нега мактабга, қишлоқдаги бирон кишига телефон қилмадингиз?\n- кўнгли совидими деб бечора Бўстоннинг юраги сиқилипти. Демак, сиз ҳамкасбимизга эътиборсиз бўла бошлагансиз. Энди қайси виждон билан яшайсиз?\nХуллас, шунақа саволлар билан Бўстоннинг эрини кўмиб ташлашди. Йигит бечора довдираб, сўз тополмай қийналди. Аудиторияда чинакам фикрий баҳс, мунозара кайфияти уйғонди. Жараён чиндан ҳам жуда қизиқарли тус ола бошлади. Мен эса мактаб директори сифатида ундан жавоб беришни мулойим оҳангда талаб қилдим. Йигит бир нималар деб изоҳ, тушунтириш берди. Назаримда у воқеага киришиб кета олмади. Шунда мен бир муддат йигитнинг ўрнига саволларга жавоб беришга ҳаракат қилдим. Аёлимнинг ўлимига дахлим йўқлигини, ҳаммаси тақдирдан эканини айтдим. Бундай тарздаги айбловлардан кейин ўзимни ўлдириб қўйишим мумкинлигини, номусли одам эканлигимни, болаларни тақдирига энди фақат мен масъул эканимни билдириб, тинч қўйишларини сўрадим.\nМантиқли бу баҳонадан кейин, талабалар жимиб қолишди. Ўйин вазиятидаги ҳамма ролини қойилмақом бажара бошлади, улар ёппасига ўзини виждон азобларидан халос этишни кўзлар, қалбан покланишга ҳаракат қилиб, баҳслашар эди. Аммо барибир талабалар аёлнинг эрига нисбатан умумий нафрат кайфиятидан воз кечишмади. Бинобарин, менга ҳам шу керак эди. Мен шу пайтдан бошлаб ҳар бир талабанинг иштирокини зимдан таҳлил қилиб, дафтаримга баҳолар қўйишни бошладим...\nКейин Бўстонни уйига кузатиб қўйган, уни охирги марта кўрган киши – ҳамкасб дугонасига саволлар берила бошланди.\nБ) Бўстоннинг дугонасига берилган саволларнинг айримлари:\n- нега дугонангиз қир оша кетаётганини кўра-била туриб, уни ёлғиз кузатдингиз?\n- у кетганидан кейин қўшни қишлоқдаги кимгадир телефон қилиб, эрини хабардор қилишни сўраганингизда, қирга чиқиб туришини тайинлаганингизда бўлар эди-ку!\n- сиз астойдил сўрамагансиз. Агарда чин қалбдан манзират қилганингизда бечора Бўстон ўша оқшомда сизникида ётиб қоларди.\nХуллас, доска ёнида турган қиз – Бўстоннинг дугонаси йиғлагудек аҳволда турар, ўзини ҳимоя қилишга мажоли қолмаган эди. Бир амаллаб, кўзларида ёш билан “Мен бундай бўлишини хоҳламаган эдим!..” деёлди, холос. Шу машғулотни бошқа бир гуруҳда қўллаганимда дугона ролидаги шаддодгина қиз қишлоқда свет ўчган эди, деб юборса бўладими? Свет ўчган, телефонлар ишламаган, совуқ кунда меҳмоннавозлик кўнгилга сиғмайди, деган фикрлар айтилди. Хуллас, турфа қарашлар гардобида бу раундни ҳам якунладим.\nКейинги кўринишда Бўстон муаллимани ўзини таҳлил қила бошладик. Совуққонлик билан, ҳиссиётларга берилмай, холис танқидий-таҳлилий фикрлар айтишни сўрадим. Энди бу вазиятда биз ролдан чиқиб, яна аудитория шароитига қайтдик. Биз энди оддий талабалар ва ўқитувчи бўлиб, Бўстон муаллиманинг аянчли тақдирига доир қарашларимизни тўкиб солдик.\nГ) Бўстон муаллиманиг шахсига доир мулоҳазалардан айримлари.\n- У барибир ўзини ўйлаши керак эди. Ортиқча, кераксиз қурбонга айланишдан сақланишни билиш, жуда катта фаросатни талаб қилади. Демак, у фаросатсизроқ аёл экан.\n- У эридан шубҳалана бошлаган экан. Демак, бор эътиборини ишга қаратган, эрнинг эътиборидан қолган аёл бўлиб чиқади. Бундай аёлларни эркаклар хуш кўрмайди. Аёл киши ҳамиша аёллигини, рафиқа эканлигини унутмаслиги керак.\n- Унинг ўлимидан кейин ўша дафтар топшира олмай қолган ўқувчилар астойдил ўқиб, машҳур шоир, олим даражасига чиққан экан. Агарда у тирик қолганида Ватанга кўпроқ фойдаси теккан бўларди. Яна юзлаб, минглаб теран фикрли шоиру олимларни етиштирар эди. Демак, айни ҳосил берадиган, шогирдлар тайёрлайдиган ёшда вафот этгани давлат учун, таълим тизими учун йўқотиш. Бу вазият учун ҳам Бўстоннинг ўзи қай бир жиҳатдан айбдор. Бундай одамлар Ватан учун ўзини сақлашни билиши керак.\n- Бўстон фарзандлари олдидаги бурчларини яхши англамаган кўринади. Фарзанд учун оналар ҳамиша керак. У дарс соатларини аввалроқ кундузги соатларга ўтказишни сўраб, маъмуриятга мурожат қилса бўлар эди.\nАна шунақа гаплар... Ёниб, ҳаяжон билан фикр билдираётган талабаларнинг аксарияти ёш келинчаклар, келинлик арафасида турган бўйсара қизлар эди. Йигитлар ҳам шу алпозда – хуллас, оила қурган, қуриш арафасида турган ёш-яланглар...\nДарс вақти тугашига олти-етти дақиқа вақт қолди. Ўтган вақт мобайнида иштирокчиларни тўғри фикри, ўзига хос ёндашувини инобатга олиб баҳолаб боравердим. Аммо яна энг асосий гапни, воқеанинг ҳикматини, пироварди, айни ҳолатнинг миллий ғояга, огоҳлик ҳиссига нечоғлик алоқадорлигини уларга айтмаган эдим. Мен ҳар доим талабалар нима демоқчи эканлигимни охирги нафасгача англай олмаслигини режалаштираман. Шундай қилинса, ҳаммаси қизиқ ва жозибали чиқади, энг муҳими, кутилмаганлик, фавқулоддалик тафаккурда жуда кучли эврилишни юзага келтиради.\nШундай қилиб, охирги нутқимда кўрилган масаланинг мавзуга алоқаси, асл моҳияти ҳақида тўхталдим.\nСиз учун аҳамиятсиз, эътиборсиз бир ножўя ҳатти-ҳаракатингиз кимнингдир ҳаётини издан чиқариб юбориши, аянчли оқибатларга гирифтор қилиши мумкинлигини ҳеч ўйлаб кўрганмисиз, дея савол ташладим. Эҳтимол сиз ўзингиз юзага келтирган ҳолатнинг нақадар фожеий кўлам олганини кейинчалик ҳам билмассиз, умуман бехабар қоларсиз, лекин умрингизнинг қайсидир бекатида қилмишингиздан пушаймонлик туясиз. Сиз туфайли инсонлар жабр кўрмаслиги учун, миллатнинг интеллектуал, молиявий бойлиги шикаст емаслиги учун барча ишга масъулият билан ёндашишингиз шарт ва зарур. Бизнинг мана шу йўлдаги умумий мақсадимизни, ҳаракатларимиз дастурини жамлаб, МИЛЛИЙ ҒОЯ дейиш мумкин. Демак, миллатга хизмат қилиш сари олға!\nАна шундай кўтаринки руҳдаги, даъваткор фикрлар билан, авж нуқтада дарсни якунладим. Гап шундаки, мен талабаларни тушкун ва руҳан изтироб чекаётган ҳолатда аудиториядан чиқариб юбора олмасдим. Миллий ғоя ёшларга жўшқин кайфият бериши керак деган ақидамда собит қолдим.\nДарс тугаганини эълон қилиб, хайрлашар эканман, талабалар ўрнидан қўзғолишни истамас, яна қандайдир савол билан, фикр билан безовталанар эди. Муҳими, уларда фикрлашга чексиз иштиёқ уйғонган эди. Уларнинг ҳар бири айни дақиқаларда миллий ғоя ҳақидаги менинг хулоса тарзидаги мулоҳазамга қўшимча фикр билдиришни, тўлдиришни, ўз қарашлари билан бойитишни истаётгани сезилиб турар эди. Аммо мен уларнинг изоҳ ва тушунтиришларига изн бермадим. Чунки, миллий ғоя ҳақидаги топган-англаган ҳикмат ва хулосаларини қалбнинг энг тўрида, мўътабар туйғулар қаторида, эл-улусга овоза қилмасдан сақлай олишга ўргатишни кўзлаган эдим.\nАудиториядан ҳамма бир-бир чиқиб кетар экан, бир талаба, – афтидан у шеър ёзади, шекилли – домла, шундай экан, нега Бўстонга ҳайкал қўйилди, деб сўраб қолди. Аслида кимдир шу саволни беришини кутиб тургандим. Хуллас, уларга ҳиссий ва ақлий билиш ҳақида тушунтириш бердим; адабиёт одамларда фожеага ҳамдардлик ҳиссини уйғотишини, сўзда қудрат борлигини, биз эса воқеаларга гўё микроскоп орқали қараганимизни тушунтирдим. Воқеаларга назар ташлаганда, муносабат билдирганда адабиётнинг йўриғи бошқа, ақл кишиларининг йўриғи бошқа эканини, тор доирадаги муҳокамаларни оммага тушунтириш нотўғри эканлигини айтдим. Яъни, фожеани талқин қилишда давлатнинг ва адабиётнинг манфаатлари, нуқтаи-назари мос тушмаслигини, аммо бу бир-бирини инкор қилмаслигини имкон қадар тушунтирдим. Адабиёт туйғуларни чархлашга, ўзликни англашга даъват этади, адабиётсеварларгина миллат туғини баланд кўтаришга қодир. Аммо айнан бир асарда сертаъсир баён қилинган воқеанинг мантиғи ҳаётда бошқача бўлиши мумкин. Шу боис, адабиёт билан ҳаётни чалкаштириб, айнанлаштириб бўлмайди, деган мулоҳазани билдирдим. У “Худога шукур” дегандай нафас ростлади, мамнун кулимсираб қўйди. Биз воқеани эпизодларга бўлиб муҳокама қилганимизда унинг қалбида адабиётга нисбатан тушуниксиз муносабат пайдо бўлаётган экан, бунинг олди олинди.\nХуллас, ушбу мақола орқали, замонавий таълим ҳақида фикрлашиш баҳона, бир ўқитувчи сифатида, ўзимнинг тажриба ва услубимни баён қилдим. Бу ҳали илк сабоқлардаги ҳолат. Аввал айтганимдек, жами ўнта гуруҳга шу битта фандан дарс ўтаман. Гапларим қайтариқ бўлиб қолмасин деган ўйда, ҳар бир аудиторияга имкон қадар янги масалаларни муҳокама учун ташлашга ҳаракат қилдим. Ҳозирча, услубим фойда бераяпти, шекилли. Талабаларнинг кўзида, сўзида, ўзида норозилик аломатини сезганим йўқ. Энг қизиқ дарслар, мураккаб масалалар устидаги мулоҳазалар энди бошланди...\nМазкур битикларни бир вақтлар, аниқроғи ўтган йилнинг октябрь-ноябрь ойларида ёзиб қўйган эдим. Кейинчалик яна ёзилди – қолган дарслар қандай ташкил этилганини ҳам шарҳлаб, келгуси фаолиятимда асқатар деган умидда сақлаб қўйдим. Дарс жараёнида замонавий технологиялардан, бадиий воситалардан унумли фойдаланишга ҳаракат қилдик, баъзи гуруҳларда бу услуб иш берди, баъзиларида йўқ. Хусусан, телеграм месенжерида ҳар бир курс ёки факультет талабалари учун алоҳида гуруҳ очиб, фикр алмашиш, дарсга тайёргарлик кўришни назорат қилиб бориш услуби қизиқ туюлди. Келгусида бу ишни янада пишиқ-пухта тарзда олиб боришни режалаштирганман. Тажрибаларимдан бир шингилини бунда ўртоқлашар эканман, шу кунларда муҳокама бўлиб турган мавзу – миллий ғоя тарғиботи ва самарадорлигини сифат жиҳатидан янги босқичга кўтариш зарурати борасидаги баҳсларга қўшилгим, келгуси мулоҳазаларингизга материал улашгим келди...\nМазкур битиклар 2015-йил,\nоктябрь-ноябрь ойида ёзилган.\nХТВ: Ўқитувчиларнинг иссиқхоналар ўрнатишга мажбурлангани ўз тасдиғини топмади


Самарқандни комплекс ривожлантириш дастури тасдиқланди\n01.07.2018 11:02 0 5204\nҲукуматнинг 2018 йил 28 июндаги қарори билан 2018-2019 йилларда Самарқанд вилоятини комплекс ривожлантириш чора-тадбирлари дастури тасдиқланди. Бу ҳақда Адлия вазирлигининг «Ҳуқуқий ахборот» канали хабар берди.\nҚабул қилинган дастур қуйидагиларни ўз ичига олади:\nдастурнинг асосий йўналишлари ва умумлаштирилган кўрсаткичлари;\nсаноатни ривожлантириш бўйича тадбиркорлик лойиҳалари манзилли рўйхати;\nқишлоқ хўжалигининг асосий тармоқларини ривожлантириш бўйича тадбиркорлик лойиҳаларининг манзилли рўйхати;\nхизматлар ва сервис соҳасини ривожлантириш бўйича тадбиркорлик лойиҳаларининг манзилли рўйхати;\nмуҳандислик-коммуникация тармоқлари ва ирригация тизимини янада ривожлантириш тадбирлари;\nичимлик суви ва оқова сув тармоқларини янада яхшилаш тадбирлари;\nтаълим, соғлиқни сақлаш, маданият, спорт ва бошқа ижтимоий соҳа объектларини қуриш, реконструкция қилиш ҳамда мукаммал таъмирлаш тадбирлари;\nреспублика ва маҳаллий бюджет маблағларидан қўшимча равишда молиялаштириладиган тадбирлар.\nДастур доирасида саноатни ривожлантириш бўйича қиймати 4 млрд сўмдан ортиқ бўлган 203 та, қишлоқ хўжалигини асосий тармоқларини ривожлантириш бўйича қиймати 1 млрд сўмдан ортиқ бўлган 130 лойиҳалар амалга оширилади.\nМаданият 08/03, 09:18\nСамарқандда Алишер Навоий ва Абдураҳмон Жомий ҳайкали ўрнатилди\nЖамият 06/03, 10:40


Порахўрлик дунёнинг деярли ҳар бурчагида илдиз отган разил бир иллатдир. Амалдорларнинг ўз вазифаларини суистеъмол қилиб, шахсий манфаатларини биринчи ўринга қўйган ҳолда давлат мол-мулкидан фойдаланиши жамиятнинг турли хил жабҳаларда ўсиш ва ривожланишда тўхтаб қолиши, оддий халқнинг ислоҳотларга бўлган ишончи йўқолиши, одамларнинг ўз ҳаётларини ўзгартиришга қаратилган ташаббуслари йўққа чиқиши сингари ўта салбий ҳолатларга олиб келиши мумкин.\nТаассуфки, аксарият мусулмон мамлакатларида Шариат аҳкомларига юзаки амал қилинаётгани туфайли порахўрлик касали жиддий тус олган. Эътиборингизга ҳавола этилаётган пайғамбарлар Сайиди суюкли Ҳабибимиз Муҳаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилинган 15 та ҳадиси шариф Ислом дини ҳақиқатдан порахўрликка қарши курашишини амалда кўрсатмоқда ва ҳар бир мусулмонни, жамиятни бу касалликдан халос этиш учун жидду-жаҳд билан ҳаракат қилишига ундамоқда.\nЭлга хизмат қилмок улкан масъулиятдир.\nАбдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳу ривоят қилади:\nМен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай деганларини эшитганман:\n“Ҳар бирингиз бошлиқсиз, ҳар бирингиз қўл остидагига масъулдир. Имом ҳам бошлиқдир. У қавмига масъулдир. Эр киши ўз аҳлига бошлиқдир. У аҳлига масъулдир. Аёл киши эрининг уйида бошлиқдир. У болаларига масъулдир. Хизматкор хожасининг мол-мулкига бошлиқдир. Ва қўл остидагиларга масъулдир” (Муттафақун алайҳ).\nЯна у зот алайҳиссолату васаллам:\n“Эр киши отасининг мол-мулкига бошлиқдир ва унга масъулдир. Ҳар бирингиз омонат учун масъулсиз” деганлари эшитганман (Имом Бухорий ривояти).\n2. Маъқал ибн Ясор розияллоҳу анҳу Набий алайҳиссаломдан ривоят қилади: “Агар Аллоҳ қайси бир қулини халққа бошлиқ этса-ю, у ўлаётган пайтида ҳам халқни алдаган ҳолида ўлса, Аллоҳ унга жаннатни ҳаром қилади”.\n3. Бир куни Абу Зарр Ғифорий розияллоҳу анҳу: “Эй Аллоҳнинг Расули! Мени ҳам бирор ерга волий қилиб юбормайсизми?”, деб сўради. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Абу Зарр розияллоҳу анҳунинг елкасига бир уриб: “Эй Абу Зарр! Дарҳақиқат сен заифсан. Валийлик эса омонатдир. Омонатни адо этмаган волийлар Қиёмат кунида иснод ва ҳасрат-надоматни топадилар”, – дедилар (Имом Муслим Абу Зарр Ғифорий розияллоҳу анҳудан ривоят қилган).\nПорахўрликка қарши курашиш жамиятнинг ҳар бир аъзосининг бурчидир.\n4. Абу Саид Худрий Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилади: “Сизлардан бирортангиз инкор этиладиган нолойиқ ишни кўрса, қўли билан қайтарсин, агар бунга қодир бўлмаса, тили билан қайтарсин. Агар бунга ҳам қодир бўлмаса, қалби билан қайтарсин. Аммо мана шу қалби билан қайтаргани иймоннинг энг заифидир” (Имом Муслим ривояти).\n5. Нўъмон бин Башир розияллоҳу анҳу Набий алайҳиссаломдан ривоят қилади: “Аллоҳнинг қайтарганларидан қайтувчига ва қайтмайдиган кишилар мисоли кемага чиққан қавмга ўхшатилади. Уларнинг баъзилари кеманинг юқори қисмига, баъзилари эса пастки қисмига жойлашишган. Кеманинг пастки қисмидагилар сув ичмоқчи бўлса, юқоридагиларнинг олдидан ўтар эди. Шунда пастдагилар агар ўзимизга шу ердан тешик тешиб олсак, юқоридагиларга азият бермас эдик, дейишди... Шу вазиятда агар тепадагилар пастдагиларни кеманинг тагини тешишларига эътиборсиз бўлишса, барчалари ҳалок бўлади. Ва агар уларни бу ишдан қайтаришса, барчалари нажот топади” (Имом Бухорий ривояти).\n6. Анас ибн Молик розияллоҳу анҳу Пайғамбаримиз алайҳиссолату васалламдан ривоят қилади: “Биродаринг золим ёки мазлум бўлсин, унга ёрдам бер деганларида, қандоқ қилиб золимга ёрдам бераман дейилди. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Зулмини даф қилиб монеълик қилишинг ана шу ёрдамдир”, дедилар (Имом Бухорий ривояти).\nАмали ва мансабидан ўз манфаати учун фойдаланиш хиёнатдир.\n7. Абу Ҳумайд Соъидий розияллоҳу анҳу ривоят қилади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Баний Сулайм аҳлидан садақа (закот) йиғишда Ибн Лутбия исмли бири кишининг хизматидан фойдаландилар, у закот йиғиб келгач, Жаноб алайҳиссолату васалламга ҳисоб-китоб бераётиб: “Бу (закот) сизники, бунисини эса менга ҳадя қилишди”, – деди. Шунда Набий алайҳиссалом минбарга чиқиб: “Нега мен юборган хизматчи: “Бу сизга, буниси эса менга”, – деб айтади? Отаси ёки онасининг уйида қолганда, унга ҳадя улашишармиди? Менинг жоним Унинг қўлида бўлган Зотга қасамки, кимки ўзига тегишли бўлмаган нарсани олса, у Қиёмат куни елкасида ҳанграётган туяни ёки маъраётган сигирни ёки баълаётган қўйни топади”, деб айтдилар”.\n8. Адий ибн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Кимни бирор ишга бошлиқ қилсак-да у игнадек нарсани яширса Қиёмат куни омонатга хиёнат қилгани учун жавобга тортилади. Шунда ал-Ансор қабиласига мансуб қора танли бир киши Набий алайҳиссаломнинг ёнларига келиб: “Эй Аллоҳнинг Расули! Менга топширган ишингизни қайтариб олинг (яъни закот ва садака йиғиш вазифасини)”, деб айтди. Расули акрам алайҳиссолату васаллам: “Сенга нима бўлди?”, деб сўраганларида ҳалиги одам: “Сиз шундай-шундай деганингизни эшитдим”, деб жавоб берди. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ҳозир яна қайтариб айтаман, кимни бирор ишга бошлиқ қилсак, ози ва кўпини яширмай олиб келсин. Нимани берсак, уни олсин. Нимадан қайтарсак, уни олишдан ўзини тийсин”, дедилар” (Имом Муслим ривояти).\n9. Абу Хумайда ас-Саидия розияллоҳу анҳу ривоят қилади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Бошлиқларнинг ҳадя ва совғалар олишлари ҳаромдир”.\n10. Бурайда ибн ал-Ҳусайб розияллоҳу анҳу ривоят қилади. Набий алайҳиссалом: “Биз бирор ишга бошлиқ қилиб тайинлаган одам унга белгиланган маошдан ортиқ мол топса, у учун ҳаромдир” (Имом Абу Довуд ривояти).\n11. Хавлат бинт Амир розияллоҳу анҳо Пайғамбаримиз алайҳиссаломдан ривоят қилади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Баъзи бир одамлар Аллоҳнинг мулки (жамоат пуллари)га хиёнат қилади. Қиёмат куни улар жаҳаннамга равона бўлишади” (Имом Бухорий ривояти).\nПорахўрлар ўзларини ўнглаб олишлари учун жиддий огоҳлантириш.\n12. Абдуллоҳ ибн Умар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилади: “Аллоҳ пора берганни ҳам, пора олганни ҳам лаънатлагандир” (Имом ибн Можа ривояти).\nМаҳкамалардаги ҳукм чиқаришда бўладиган порахўрлик ҳаракатларининг олдини олиш.\n13. Ибн Бурайда отасидан эшитиб Набий алайҳиссаломдан ривоят қилади: “Қозилар уч хил бўлади. Иккиси дўзахда, бири эса жаннатда. Бир киши ҳақни танийди ва у билан ҳукм қилади. Бу турдагиси жаннатда. Бир киши ҳақни танийди-да, ҳукм этишда жабр қилади. Бу турдагиси дўзахдадир” (Имом Ҳоким ривояти).\n14. Убайдуллоҳ ибн Абу Бакр Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурлурида эдик, шунда у зот: “Гуноҳларнинг энг катталари ҳақида сизларга хабар берайми?” деб уч марта айтдилар кейин дедилар: “Аллоҳга ширк келтириш, ноҳақ одам ўлдириш, ота-онага оқ бўлиш...” Ёнбошлаган ҳолда эдилар, ўтириб олдиларда: “Огоҳ бўлинглар, ёлғон гапириш ва ёлғон гувоҳлик бериш” деб такрорлайвердилар, ҳаттоки биз: “Қанийди тўхтасалар эди, деб қолдик” (Имом Бухорий ривояти).\n15. Ойша розияллоҳу анҳо айтадилар: “Маҳзум қабиласидан бўлган бир аёл қарзга нарса олиб уни қайтармас, тан олмас эди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам унинг қўлини кесишни буюрдилар. Аёлнинг қариндош-уруғлари Усома ибн Зайднинг олдига келиб, у билан гаплашишди. Усома Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламга аёл ҳақида гапирган эди, у зот соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Эй Усома, Аллоҳ азза ва жалланинг ҳадларидан биронта ҳад борасида ҳам ўртага тушганингни кўрмайин”, дедилар. Сўнг туриб одамларга қарата шундай хитоб қилдилар: “Албатта, сизлардан олдин ўтганлар агар ораларида шарафли, обрўли киши ўғирлик қилса авф этиб, заиф киши ўғирлик қилса, қўлини кесганлари сабабли ҳалок бўлганлар. Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, агар ўғри Муҳаммаднинг қизи Фотима бўлганида ҳам, албатта, қўлини кесган бўлардим”. Кейин ўғри аёлнинг қўли кесилди” (Имом Аҳмад, Имом Муслим, Имом Насоий ривоятлари).


Кўпроқ балиқ ейиш учун 12 та сабаб - Daryo\n23:52, 21.12.2017 38245\nOмегa-3 ёғ кислоталари яллиғланиш даражасини пасайтиради ва сурункали юрак касалликларидан ҳимоя қилади. Шунингдек балиқ истеъмол қилиш юрак фаолиятидаги етишмовчилик ва юракнинг ишемик касалликлари ривожланиш хавфини қисқартиради.\n2. Таркиби D витаминига бой\nБу витамин кальцийни сингдириш ва суяклар саломатлиги учун зарур. Кўпчилигимиз уни керакли миқдорда ололмаймиз, шунинг учун балиқни рационга киритиш — бу витамин етишмаслиги олдини олишнинг энг яхши йўли.\n3. Кўриш қобилияти учун фойдали\nOмегa-3 ёғ кислоталари кўриш қобилиятини ва кўзнинг умумий саломатлигини яхшилайди. Балиқ — бундай фойдали ёғларнинг энг яхши манбаси ҳисобланади.\n4. Уйқуни яхшилайди\nАгар сиз ухлай олмасангиз ёки тунда кўп уйғонсангиз, тез-тез балиқ ейишга ҳаракат қилинг. Унинг таркибидаги кўп миқдордаги D витамини уйқу сифатини яхшилайди.\n5. Ревматоидли артритни енгиллаштиради\nРевматоидли артрит — бу бўғимларнинг сурункали яллиғланиши. Маълум бўлишича, балиқни тез-тез истеъмол қилиш оғриқни ва бу касалликнинг намоён бўлиш аломатларини камайтиради.\n6. Холестерин даражасини пасайтиради\nЎтказилган тадқиқотлар натижаларига кўра, балиқ таркибидаги омега-3 ёғ кислоталари қондаги липопротеинлар даражасини пасайтиришга ёрдам беради. Бу «ёмон» холестерин атеросклероз ривожланиши билан боғланган.\n7. Модда алмашинувини тезлаштиради\nOмегa-3 ёғ кислоталари метаболизмга ижобий таъсир кўрсатади. Тадқиқотлар жараёнида улар тинч ҳолатда ҳам ва жисмоний фаолликда ҳам модда алмашинувини, шунингдек ёғларнинг оксидланишини тезлаштириши маълум бўлди.\n8. Қон босимини пасайтиради\nАгар сизда қон босими баланд бўлса, рационингизга балиқни киритинг. Тадқиқотлар натижалари балиқ ёғи таркибидаги омега-3 ёғ кислоталари қон босимини пасайтиришга ёрдам беришини кўрсатди.\n9. Жигар учун фойдали\nOмегa-3 ёғ кислоталари жигардаги триглицеридлар ва ёғ кислоталарини парчалашга ёрдам беради ва бу билан жигарда ортиқча ёғ тўпланиш хавфини камайтиради.\n10:41 Бугун 281\n10:33 Бугун 455\n10:12 Бугун 2606\n09:53 Бугун 1866\n14:47, 19.05.2022 57700\n18:50, 19.05.2022 51125\n17:45, 19.05.2022 51140


Шавкат Мирзиёев Сирдарё вилоятига ташриф буюрди | Ғафур Ғулом нашриёти\nКеча Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев Сирдарё вилояти маркази Гулистон шаҳрига ташриф буюриши ҳақида хабар берган эдик.\nШавкат Мирзиёев жойларда ижтимоий-иқтисодий ислоҳотларнинг бориши, амалга оширилаётган бунёдкорлик ва ободонлаштириш ишлари, йирик лойиҳалар билан танишиш, халқ билан мулоқот қилиш мақсадида бугун, 17 май куни Сирдарё вилоятига ташриф буюрди.\nСирдарё вилоятининг салоҳияти ва аҳоли турмуш даражасини ошириш бўйича изчил ишлар олиб борилмоқда. Вилоят иқтисодиёти барқарор суръатлар билан ривожланмоқда. 2017 йилнинг биринчи чорагида ялпи ҳудудий маҳсулот ҳажми 5,8 фоиз ўсган. Унинг таркибида саноат, кичик бизнес, хизмат кўрсатиш ва бошқа соҳалар улуши ошган, дейилади ЎзА хабарида.\nПрезидент Шавкат Мирзиёев Сирдарёга ташрифи давомида вилоятни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича белгиланган режалар ижроси, шаҳар ва туманларда амалга оширилаётган бунёдкорлик ишларини кўздан кечиради.


Янги ва янги хилма-хил...\nЖиззахда бу йилги пахта мавсуми ҳозирга қадар “пахтакор халқ” тарихида кўрилмаган янги ташаббус билан бошланди.\n“Ўтган йилларда маҳалла ва участковойлар уйма-уй юриб¸ “ҳар бир хонадондан камида битта одам пахта теришга чиқсин¸ бўлмас пенсия-нафақа йўқ”¸ деган бўлса¸ бу йил янги йўлини топишди. Бу йилги шиор – бир оила бир тонна пахта теради¸ деган мазмунда. Бир оилада ўнта одам яшайдими¸ иккита¸ фарқи йўқ. Ҳар бир оила яқин-атрофдаги фермернинг ерига чиқиб¸ жами бир тонна пахта териб бериши керак. Масалан¸ бир кун бештаси чиқиб¸ 50 килодан терса¸ фермер уларга 250 кило терди¸ деган қоғоз беради. Шунақа қилиб¸ бир тонна териб бериши керак бу йил. Теришни хоҳламаса¸ дейлик қўлида пули бор тадбиркор бўлса¸ ë мардикор чиқариб тердиради¸ ëки¸ фермерга пулини бериб¸ ëлғон қоғоз олади. Бошқа чораси йўқ¸ дейди Озодликка янги пахта мавсумини ташкиллаштиришга яқин жиззахлик манба.\nМазкур ташаббус вилоят ҳокимлиги эмас¸ балки Тошкентдан келганини қўшиб ўтган суҳбатдош¸ бу йил ҳар бир вилоятда пахта мавсумини Бош вазир Шавкат Мирзиëевнинг Тошкентдан келган ишончли вакили бошқаришини таъкидлади.\n“Ҳар йил пахтани Мирзиëевнинг ўзи бошқарарди. Бу йил энди ҳокимнинг устига Тошкентдан унинг ишончли одамлари¸ яъни кураторлар келди. Ҳокимларнинг оëғи қалтираб ўтирибди¸ бу йил олдингиларидан ҳам баттар бўлади¸ деб”¸ дейди ҳокимият тизимига яқин Озодлик манбаси.\n“Бир оила – бир тонна пахта” “ихтиëрий гуруҳ” ташаббуси\nОзодлик манбаларининг айтишича¸ Каримовга очилган уч кунлик мотамдан сўнг старт берилган бу йилги пахта мавсумини¸ Вазирлар Маҳкамаси буйруғи билан халқаро жамоатчилик кўзига мутлақ ихтиëрий қилиб кўрсатиш тараддуди бошланган.\nАйни шу мақсадда¸ бутун мамлакат бўйлаб пахта йиғим-терми бўйича ихтиëрий гуруҳлар ташкиллаштирилмоқда.\n“Бу йилги янгилик ихтиëрий гуруҳлар тузиш¸ шу билан ишсиз юрганларни иш билан таъминлаш ташаббусидир. Тепадан буни аҳолининг ўзидан чиққан ташаббус деб ташкиллаштириш айтилди. Маҳалла¸ айниқса¸ маҳалладаги фаол аëллар бу гуруҳларга бош-қош бўлмоқда. Пахта халқники¸ шуни ëғингарчиликка қолдирмасдан ўзимиз йиғиб оламиз¸ деб уйма-уй чиқишаяпти. Бу гуруҳларни ҳокимият назорат қилаяпти¸ албатта”¸ дейди жанубий вилоятлардан бири ҳокимлигига яқин яна бир манба.\nЭски ҳаммом¸ эски тос\n5 сентябрь куни Озодлик суҳбатлашган давлат ташкилотлари ходимлари¸ қолаверса¸ айрим фермерлар¸ ҳозирча Каримов вафоти билан изма-из бошланган янги пахта мавсумида қандайдир ўзгариш сезмаëтганларини айтдилар.\n-Ўша-ўша. Бюджет ташкилотлари аллақачон пахтага чиқадиганлар рўйхатини тузиб¸ биринчи гуруҳини теримга жўнатиб бўлди. Ўқиш бугун бошлангани учун¸ ҳали талабаларга индашмади. 10 дан уларни ҳам чиқаради¸ дейишаяпти. Бюджетчиларнинг ҳаммасига ë пахтага чиқасан¸ ëки пул берасан¸ деган зуғум Каримов ўлмасдан олдиндан бошланган эди¸ бугун ҳам давом этаяпти. Масалан¸ мактаб директорларига ҳар бир уйдан биттадан одамни пахта олиб чиқасан¸ қандай олиб чиқасан¸ бу сенинг ишинг¸ деган топшириқ бўлди. Ҳали оммавий терим бошланмади¸ аммо шу кунлардаги мажлисларда фақат шунақа гап бўлаяпти. Ҳозирча ҳукуматнинг пахта сиëсатида бир юмшаш кўрганим йўқ¸дейди ўзи ҳам пахта мавсумига бевосита алоқадор Озодлик манбаларидан бири.\nЎзбекистон Бош вазири сифатида мамлакат қишлоқ хўжалиги¸ хусусан¸ пахта сиëсатига масъул бўлган Шавкат Мирзиëев фермерларни давлат режасини бажаришга мажбурлашнинг хилма-хил усулларини қўллаб келган бошқарувчи сифатида танилган.\nКучишлатар тизимларининг фаол иштироки ва кучли босими остида ташкиллаштириб келинган пахта йиғим-терим мавсуми йиллардан бери халқаро майдонда кескин танқидга учраб келмоқда.\nЖаҳон миқëсида умумий даромади бир триллион долларга етувчи Ғарб ширкатлари болалар меҳнати воситасида терилган ўзбек пахтасини бойкот қилгани ортидан¸ 2013 йилдан бошлаб Мирзиëев ҳукумати пахта мавсумида болалар меҳнатини тақиқловчи қатор ҳужжатлар қабул қилди.\nТошкент шунингдек қишлоқ хўжалиги¸ хусусан¸ пахтачиликда ислоҳот қилиш иддаоси билан ўтган йили Жаҳон банкидан ярим миллиард долларлик имтиëзли кредит олди.\nШунга қарамай халқаро кузатувчилар¸ Ўзбекистонда пахта мавсумида мажбурий меҳнатдан воз кечишга имкон берувчи туб ислоҳотлардан ҳанузгача дарак йўқлигини айтмоқдалар.\nКузатувчиларга кўра¸ айни кунларда бошланган 2016 йилги пахта терим мавсуми президент Каримов вафотидан сўнг унинг энг кучли вориси сифатида кўрилаëтган Шавкат Мирзиëевнинг Каримовсиз Ўзбекистонни бошқариш услубида бирор ўзгариш қилиш-қилмаслигидан сигнал берувчи биринчи жиддий синов бўлади.


Ўқувчилар мактабга қачон қайтишади? | Sadikov.Uz\nSubmitted by Nasim Sadikov on Fri, 04/03/2020 - 08:46\nТўғриси ҳозир буни ҳеч ким аниқ айтолмайди. Лекин, тахмин қилиб шуни айтишимиз мумкинки мактаб карантин тугагандан сўнг бошланади. Унда карантин қачон тугайди дейишингиз мумкин.\nКарантин охирги аниқланган бемор шифохонага ётқизилгандан кейин (алоҳидалангандан) 14 кун ўтгандан кейин ва бу ҳолатга тўлиқ ишонч ҳосил қилгандан кейин карантинни бекор қилиш масаласи кўриб чиқилади.\nЎзбекистонда карантин тугатилса мактаблар бошланиши мумкин.\nБу бўйича яна янгилик бўлса сизларга етказамиз.\nЭслатиб ўтамиз айни вақтгача Ўзбекистонда коронавирус инфекцияси аниқланган шахслар сони 3 тага ошиб, 190 нафарни ташкил этмоқда.\nДуода бўлайлик илоҳим бу бало Ўзбекистондан тезроқ даф бўлсин!!!\nЮқорида келтириб ўтилган маълумотлар @koronavirusinfouz расмий каналидан олинган ҳолда тайёрланди.


Бутун Тошкентнинг муаммосини битта маҳаллада кўрсатиб қўйишяпти – Жаҳонгир Ортиқхўжаев - 7 Декабря 2018 - BEPUL MP3 KO'CHIRISH, VIDEO KLIP, FOTO SURATLAR, YANGI\nГлавная » 2018 » Декабрь » 7 » Бутун Тошкентнинг муаммосини битта маҳаллада кўрсатиб қўйишяпти – Жаҳонгир Ортиқхўжаев\nАввалроқ, Тошкент шаҳри Миробод туманидаги "Байналмилал” маҳалласидаги уйлар бузилишга тушгани, бу ҳудудда Ўзбекистон Республикаси Марказий сайлов комиссияси раиси Мирзо Улуғбек Абдусаломовнинг ҳам уйи жойлашгани, маҳалла аҳолиси уйлари бузилиб, ўрнида баланд бинолар қад ростлашига қарши экани ҳақида хабар эълон қилгандик.\nBBC нашри эса Тошкент шаҳар ҳокими Жаҳонгир Ортиқхўжаев номи бору ўзи йўқ бўлган компанияга ер берганини иддао қилиб чиқди. QALAMPIR.UZ билан суҳбатда ҳоким ушбу масалага атрофлича тўхталди.\n— "Байналмилал” маҳалласига инвестиция киритиш керак бўлган корхона ёлғон корхона бўлиб чиқди. Жаҳонгир Ортиқхўжаев йўқ корхонага ер ажратган деган журналист суриштируви эълон қилинди. Бунга муносабатингиз қандай?\n— Биласизми, бизнинг вазиятимиз у даражада эмас. Яъни инвесторлар миллардлаб қоп-қоп пул олиб келяптию биз жой топиб беролмаяпмиз, унга суриштирув эълон қиляпмиз. Мана, Toshkent city ҳақида ҳам ёзиб чиқишди. Ичкарига кириб қаранг, ҳеч қандай номга эга бўлмаган компаниялар қандай қурилиш қиляпти. Қурилишни вақтида қилса, одамларни иш билан таъминласа, уни суриштириб нима қиламан?\n— Борлигига ўзингиз ишонасизми?\n— Агар қурилишни бошласа, ҳеч исми бўлмасин, лекин иш қилсин.\n— BBC’нинг суриштирувига қандай муносабатдасиз?\n— Бекорчилар деб ўйлайман, бекорчилар... Биласизми, Ўзбекистонда, хусусан, Тошкентда ҳал қилиниши керак бўлган жуда глобал, катта-катта ишлар бор. Битта маҳаллага шунча эътиборни бериш, бунча овоза қилиш, мен ўйлайманки, бутун Тошкентнинг муаммосини битта маҳаллада кўрсатиб қўйишяпти. Бундан бошқа муаммоларимиз ҳам кўп. Улар тўғрисида ёзишсин.


Коррупцион ва яширин фаолиятга муккасидан кетган ноинсоф тадбиркорларга нисбатан жавобгарлик кучайтирилади — Review.uz\n27 июль куни Президент Шавкат Мирзиёев иштирокида ўтказилган йиғилишда 43 та идоранинг 270 та назорат функцияси танқидий ўрганилиб, яширин иқтисодиёт ва коррупцияга сабаб бўлаётган ваколатларни қисқартириш бўйича кўрсатмалар берилди.\nМамлакатимизда яширин иқтисодиёт даражаси юқори. Шу боис кейинги йилларда бизнесга қўшимча қулайликлар яратиш орқали яширин иқтисодиёт улушини камайтириш чоралари кўрилмоқда. Хусусан, валюта бозори эркинлаштирилди, янги солиқ тизими жорий этилди, 100 га яқин рухсат бериш ва лицензиялаш қоидалари қисқартирилди. Буларнинг натижасида охирги 5 йилда саноатда норасмий сектор улуши 20 фоиздан 6 фоизга тушган.\n“Яширин иқтисодиёт” улуши қисқартирилади\nПрезидентимиз яширин иқтисодиётни қисқартириш учун одамларнинг легал ишлашига кўмаклашиш, уларни манфаатдор қилиш кераклигини таъкидлади.\nДавлатимиз раҳбари кичик бизнес субъектлари учун солиқ маъмуриятчилигини соддалаштириш, тадбиркорлик фаолиятига рухсат бериш ва лицензиялашдаги ортиқча тартиб-таомилларни янада қисқартириш зарурлигини таъкидлади.\n– Яширин иқтисодиётга қарши курашиш тадбиркорларни жазолаш, уларнинг фаолиятига тўсқинлик қилиш дегани эмас. Бу айниқса пандемия даврида катта аҳамиятга эга. Жойларда жамоатчилик назоратини кучайтириш орқали майда коррупцияга ҳам қатъий чоралар кўриш зарур, – деди Шавкат Мирзиёев.\n2020 йилда Халқ таълими тизимида 200 млрд сўм молиявий қонунбузарлик аниқланган\nTransparency International мамлакатлар бўйича 2020 йилги коррупция даражаси индексини эълон қилди. Ўзбекистон етти поғонага кўтарилди