Газета СБХ / 2015 год / № 15 / Ҳисоботга тайёрланамиз\n«Norma Ekspert» мутахассислари шаклланган анъанага кўра ҳисобот даврида ягона солиқ тўлови ҳисоб-китоби ва 2015 йил I чораги учун ЯСТ бўйича ҳисоботни тўлдиришга доир тавсияларни берадилар. Тавсияларни тайёрлашда 2015 йил 1 январдан жорий этилган солиқ солишдаги ўзгартишлар инобатга олинди.\nТурли фаолият соҳаларидаги (ишлаб чиқариш, улгуржи ва чакана савдо) корхоналар учун мисолларда имтиёзлар, солиқ солинадиган базани камайтириш, солиқ ставкасини пасайтириш, ЯСТнинг энг кам миқдорини ҳисобга олган ҳолда ЯСТни ҳисоб-китоб қилиш, шунингдек Ягона солиқ тўлови ҳисоб-китобини ва унга иловаларни1, Энг кам миқдорни ҳисобга олган ҳолда ЯСТ маълумотнома-ҳисоб-китобини тўлдириш тартиби тушунтирилган.\nЯгона солиқ тўловининг ҳисоб-китоби солиқ бўйича ҳисобга олиш жойидаги давлат солиқ хизмати органига ортиб борувчи якун билан йилнинг ҳар чорагида ҳисобот давридан кейинги ойнинг 25-кунидан кечиктирмай, йил якунлари бўйича эса йиллик молиявий ҳисобот топшириладиган муддатда тақдим этилади.\nмикрофирмалар ва кичик корхоналар жумласига кирмайдиган корхоналар томонидан – ҳар ойда ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 25-кунидан кечиктирмай, йил якунлари бўйича эса йиллик молиявий ҳисобот топшириш муддатидан кечиктирмай тўланади.\nСолиқ кодексининг 360-моддаси.\n2015 ЙИЛДА АМАЛГА КИРИТИЛГАН ЯСТга ДОИР АСОСИЙ ЎЗГАРТИШЛАР\nЯСТ тўловчилар бўйича:\nКорхона томонидан касб-ҳунар коллежлари, академик лицейлар ва олий таълим муассасалари битирувчилари билан тузилган меҳнат шартномалари бўйича ишга қабул қилинган ходимларнинг ўртача йиллик сони чекланган нормативдан кўпи билан 50% оширилган ҳолларда, унда кичик корхона мақоми ҳамда ЯСТ тўловчиси бўлиш ҳуқуқи сақланиб қолади (Президентнинг 28.07.2010 йилдаги ПФ-4232-сон Фармони 1-банди; Президентнинг 9.12.2014 йилдаги ПФ-4677-сон Фармонига 2-илова, бундан кейин – ПФ-4677-сон Фармон). 2015 йилгача 20% доирасида оширишга йўл қўйилган.\nЯСТ ставкалари бўйича:\nҚуйидагилар учун ЯСТ ставкалари ўзгартирилди:\nқурилиш ташкилотлари – 2015 йилда у 5%га тенг (2014 йилда – 6%);\nулгуржи-чакана савдо қилувчи савдо корхоналари. Агар 2014 йилда ва ундан аввал улар ЯСТни чакана ва улгуржи савдо бўйича улар учун белгиланган ставкаларда алоҳида тўлаган бўлсалар, 2015 йилда умумий товар айланмасига (улгуржи ва чакана савдога ажратмасдан) 5%лик ставка қўлланади.\nБошқа фаолият соҳаларидаги корхоналар учун ЯСТ ставкалари ўзгармади (Президентнинг 4.12.2014 йилдаги ПҚ-2270-сон Қарорига 10-1, 10-2, 10-3-иловалар, бундан кейин – ПҚ-2270-сон Қарор).\nЯСТнинг энг кам миқдори бўйича:\nТошкент шаҳридаги ер солиғининг 3 бараварига тенг суммани ҳисобга олган ҳолда ЯСТ тўловчилар учун 2015 йилда ер солиғининг энг кам ставкаси 1 га учун (5-зона) 17,25 млн сўмни ташкил этади. Республиканинг қолган минтақалари бўйича ставкалар ҳам оширилди (индексацияланди) (Президентнинг ПҚ-2270-сон Қарорига 20-илова);\nқатъий белгиланган солиқни ҳисобга олган ҳолда ЯСТ тўловчилар учун қатъий белгиланган солиқ ставкалари 2014 йилги даражада сақлаб қолинди (Президентнинг ПҚ-2270-сон Қарорига 12-илова). 2015 йилда ЯСТнинг энг кам миқдорини белгилашда 118 400 сўм ЭКИҲ миқдоридан келиб чиқилади.\n2015 йил 1 январдан бошлаб янгидан ташкил этилган кичик тадбиркорлик субъектлари (чакана савдо ташкилотларидан ташқари):\nагар мазкур муддатда улар ўз эҳтиёжлари учун объектлар қурган тақдирда, қуриб битказилган объектни қабул қилиш ҳужжати тасдиқланган санадан бошлаб 6 ой ўтгунгача, бироқ уларнинг давлат рўйхатидан ўтганидан сўнг 1 йилдан кўп бўлмаган даврда;\nқолган ҳолларда – давлат рўйхатидан ўтган санадан бошлаб, 6 ой давомида ЯСТни ушбу тўловнинг тасдиқланган энг кам миқдорини ҳисобга олмаган ҳолда тўлайдилар (Президентнинг 7.04.2014 йилдаги ПФ-4609-сон Фармони 8-банди; ПФ-4677-сон Фармонга илованинг 4-банди).\nПрофессионал футбол клублари, Ўзбекистон Футбол федерацияси ва унинг ҳудудий бўлинмалари учун солиқ ва божхона имтиёзларининг амал қилиш муддати узайтирилди. Улар 2018 йил 1 январгача солиқлар, шу жумладан ягона солиқ тўловини тўлашдан озод этилди (ВМнинг 1.06.2012 йилдаги 158-сон Қарори 1-банди; ПҚ-2270-сон Қарорга 36-илованинг 16-банди).\nЧАКАНА САВДО КОРХОНАСИ УЧУН ЯСТ ҲИСОБ-КИТОБИ\nКорхона солиқ ҳисобига олинган жой – Тошкент шаҳрида озиқ-овқат товарларини (пишлоқ, колбаса маҳсулотлари, сут маҳсулотлари ва ҳ.к.) чакана сотади.\n2015 йил I чорагида унинг товар айланмаси 27 000 минг сўмни ташкил этди, шу жумладан ойлар бўйича:\nянварь – 10 500 минг сўм;\nфевраль – 7 000 минг сўм;\nмарт – 9 500 минг сўм.\nТўлов усулига кўра харидорлардан тушумлар қуйидагича тақсимланди:\n16 500 минг сўм – нақд пул маблағлари билан;\n9 500 минг сўм – пластик карталар қўлланган ҳолда;\n1 000 минг сўм – жорий йил февраль ойида ўз эҳтиёжлари учун маҳсулот харид қилган умумий овқатланиш ташкилоти ҳисоб-китоб рақамига ўтказилган.\nI чорак учун ЯСТ ҳисоб-китобида қуйидагиларни ҳисобга оламиз:\n чакана савдо корхоналари учун ЯСТ ставкалари савдо шохобчаси жойлашган жойга қараб белгиланади (ПҚ-2270-сон Қарорга 10-2-илова). Тошкент шаҳрида 4%лик ставка белгиланган. Пластик карталар қўлланиб олинган тушумдан ЯСТ 5%га пасайтирилган ставкада, яъни 3,8%лик ставкада ҳисобланади;\n чакана савдо корхоналари товарларни нақд пулга, шунингдек жисмоний ва юридик шахсларнинг пластик карталари бўйича чекловларсиз сотадилар.\nНақд пулсиз ҳисоб-китоб (пул ўтказиш) йўли билан ҳам, фақат ўтган ойдаги ойлик товар айланмасининг 10%и доирасида сотишга рухсат берилган (Улгуржи ва чакана савдо фаолиятини амалга ошириш тартиби тўғрисида низомнинг2 19-банди). Ушбу лимитдан ортиқча нақд пулсиз ҳисоб-китоб бўйича тўловни фақат харидорларнинг муайян тоифаси: бюджет ташкилотлари ҳамда ижтимоий соҳа муассасалари – болалар, даволаш муассасалари, қариялар уйлари, болалар уйлари, ногиронлар уйлари, ўқув ва маърифат муассасаларидан қабул қилишга рухсат берилади.\nПул ўтказиш йўли билан, лимит доирасида (бюджет ҳамда юқорида тилга олинган бошқа ташкилот ва муассасалардан – тўлалигича) олинган савдо тушуми чакана савдо доирасида олинган тушум деб ҳисобланиб, унга чакана савдо корхоналари учун белгиланган ЯСТ ставкасида (Тошкентда – 4%) солиқ солинади.\nАгар лимитдан ошиб кетилган бўлса, нақд пулсиз ҳисоб-китоб йўли билан қилинган бутун реализация тегишли лицензия мавжуд бўлганда шуғулланиш мумкин бўлган улгуржи савдо деб тан олинади. Бу ҳолда корхона солиқ солиш мақсадида улгуржи-чакана савдо корхонаси деб ҳисобланиб, бутун ҳисобот даври (чорак) учун бутун товар айланмасига (солиқ солинадиган базага) 5%лик ставка қўлланади. 2015 йил 1 январдан бошлаб ана шундай тартиб ўрнатилди;\n улгуржи-чакана савдо корхонаси савдонинг ҳар бир тури бўйича алоҳида-алоҳида ҳисоб юритади ва ЯСТ бўйича базани ҳисобот чораги якунларига кўра асосий фаолият туридан келиб чиқиб белгилайди (МВ ва ДСҚнинг 27.02.2015 йилдаги ММ/04-01-32-14/214/203, 13/3-3651-сон қўшма хати).\nАгар реализациянинг умумий ҳажмида улгуржи товар айланмаси устунлик қилса, ҳисобот чораги учун ЯСТнинг энг кам миқдори ер солиғининг 3 бараварига тенг бўлади.\nАгар асосий фаолият тури чакана савдо бўлса, ҳисобот чораги учун корхона ЯСТни қуйидагича тўлайди:\nагар реализациянинг умумий ҳажмида якка тартибдаги тадбиркорлар томонидан реализация қилиниши учун рухсат берилган товарлар сотилишидан тушум кўпроқ улушни ташкил этса, қатъий белгиланган солиқни ҳисобга олган ҳолда;\nагар реализациянинг умумий ҳажмида тушумларнинг кўпроқ қисми якка тартибдаги тадбиркорлар томонидан реализация қилиниши учун рухсат берилмаган товарларга тўғри келса, ер солиғининг 3 бараварини ҳисобга олган ҳолда (ВМнинг 7.01.2011 йилдаги 6-сон Қарорига 1-илованинг I бўлими).\nРеализация қилинаётган товар турини ҳисобга олган ҳолда ЯСТ бўйича базани белгилаш тартиби нақд пулсиз ҳисоб-китоб қилиш йўли билан сотиш мавжуд бўлмаган ёки унинг ҳажми белгиланган лимитдан ошмайдиган чакана савдо корхоналарига ҳам, ҳисобот чораги якунларига кўра асосий фаолият тури чакана савдо ҳисобланган улгуржи-чакана корхоналарга ҳам татбиқ этилади.\nМисол шартига кўра, февраль ойида 1 000 минг сўмлик товарлар нақд пулсиз ҳисоб-китоб қилиш йўли билан сотилган. Ушбу сумма январь ойидаги товар айланмасининг 10%идан ошмайди (10 500 х 10%), тегишинча, 2015 йил I чораги якунларига кўра хўжалик юритувчи субъект, чакана савдо корхонаси деб ҳисобланган ҳолда, ЯСТни қуйидагича тўлайди:\nнақд ва нақд пулсиз ҳисоб-китоб қилиш йўли билан келиб тушган суммалардан 4% ҳамда терминал воситасида ҳақ тўлашдан – 3,8%лик ставкада;\nқатъий белгиланган солиқни ҳисобга олган ҳолда, сабаби сотилаётган барча товарларни якка тартибдаги тадбиркорлар сотишига рухсат берилган.\nҲисобот чорагида корхонада фақат товарларни сотиш кўрсаткичи мавжуд бўлгани ҳисобга олинса, соф тушум (Ҳисоб-китобнинг 010-сатри), солиқ солинадиган ялпи тушум (Ҳисоб-китобнинг 040-сатри) ва ЯСТ бўйича солиқ солинадиган база (060-сатр) тенг бўлиб, 27 000 минг сўмни ташкил этади.\nРеализациянинг умумий ҳажмидан пластик карта воситасида тўланган ва пасайтирилган ставкада ЯСТ солинадиган сумма ажратилади (Ҳисоб-китобнинг 0601-сатри). Нақд пул билан ва пул ўтказиш йўли билан тушган тушум Ҳисоб-китобнинг 0602-сатрида кўрсатилади. ЯСТнинг қўлланиладиган – белгиланган ва пасайтирилган ставкалари тегишинча Ҳисоб-китобнинг 070 ва 0802-сатрларида кўрсатилади.\nБизнинг мисолда 9 500 минг сўмга 3,8%лик ставкада, 17 500 минг сўмга (27 000 – 9 500) 4%лик ставкада солиқ солинади.\nЯгона солиқ тўлови суммаси қуйидаги миқдорни ташкил этади:\nпластик карталар қўлланган ҳолда товарлар реализациясидан тушумдан (Ҳисоб-китобнинг 0901-сатри) – 361 минг сўм (9 500 х 3,8%);\nбелгиланган ставкада солиқ солинадиган тушумдан (Ҳисоб-китобнинг 0902-сатри) – 700 минг сўм (17 500 х 4%);\nҲисоб-китоб бўйича жами ЯСТ (Ҳисоб-китобнинг 090, 120 ва 130-сатрлари) – 1 061 минг сўм (361 + 700).\nСўнгра Ягона солиқ тўловининг энг кам миқдори киритилиши муносабати билан чакана савдо корхоналари томонидан ягона солиқ тўловини ҳисоблаб чиқариш ва тўлаш тартиби тўғрисидаги низомга3 (бундан кейин – 2449-сон Низом) мувофиқ ЯСТнинг энг кам миқдори ва ҳисоб-китоб суммасини белгилаймиз ва таққослаймиз. Ушбу кўрсаткичлар ҳисоб-китоби Ягона солиқ тўловининг энг кам миқдори киритилиши муносабати билан Ягона солиқ тўловининг маълумотнома-ҳисоб-китобида (2449-сон Низомга 1-илова, бундан кейин – Маълумотнома-ҳисоб-китоб) келтирилади.\nЯСТнинг энг кам миқдори Тошкент шаҳрида озиқ-овқат товарлари билан савдо қилувчи якка тартибдаги тадбиркорлар учун ўрнатилган қатъий белгиланган солиқ ставкаси – ЭКИҲнинг 9 баравари миқдорида белгиланади (ПҚ-2270-сон Қарорга 12-илова). I чорак учун у 3 196,8 минг сўмни (9 х 118 400 х 3) ташкил этади.\nЯСТнинг ҳисоб-китоб суммаси солиқ солинадиган ялпи тушум ва белгиланган 4%лик ставкадан келиб чиқиб аниқланади. I чоракдаги унинг миқдорини аниқлаш учун Ҳисоб-китобнинг 040-сатридаги солиқ солинадиган ялпи тушум қабул қилинади.\nI чорак учун ЯСТнинг ҳисоб-китоб суммаси 1 080 минг сўмни (27 000 х 4%) ташкил этади.\nЭнг кам миқдор ЯСТнинг ҳисоб-китоб суммасидан кўпроқ бўлгани сабабли ушбу кўрсаткичлар ўртасидаги фарқ – 2 116,8 минг сўмга (3 196,8 – 1 080) солиқни қўшимча ҳисоблаш зарур. Ушбу сумма Маълумотнома-ҳисоб-китобнинг 060 ва 080-сатрларида кўрсатилади ҳамда Ҳисоб-китобнинг 170-сатрига кўчирилади. I чорак якунларига кўра бюджетга тўланадиган ЯСТ суммаси (Ҳисоб-китобнинг 180-сатри) 3 177,8 минг сўмга тенг (1 061 + 2 116,8).\nХудди шундай ҳуқуқбузарлик маъмурий жазо чораси қўлланилганидан кейин бир йил давомида такрор содир этилган бўлса, – энг кам иш ҳақининг уч бараваридан ўн бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.\nМаъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 175-моддаси.\nИШЛАБ ЧИҚАРИШ КОРХОНАСИ УЧУН ЯСТ ҲИСОБ-КИТОБИ\nБухоро шаҳрида жойлашган ишлаб чиқариш корхонаси («Камолот» жамғармасига ажратмалар тўловчи) ихтиёрий равишда ҚҚС тўлайди.\nI чорак бўйича маълумотлар:\nмаҳсулот реализациясидан соф тушум – 39 000 минг сўм (ҚҚСсиз). ҚҚС бўйича имтиёзлар мавжуд эмас. Маҳсулот ҚҚСни ҳисоблаб ёзиш билан таннархидан юқори нархларда сотилган;\nўз ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун 14 000 минг сўмга товарлар (ишлар, хизматлар) харид қилинган. Улардан 10 200 минг сўмлигига ҚҚС билан ҳақ тўланган (келиб тушган ҳисобварақ-фактуралар бўйича ҚҚС – 1 700 минг сўм).\nКорхона фойдаланилмайдиган омборхоналарни улгуржи савдо корхонасига ижарага беришдан ҳам даромад олади. I чорак учун улар 4 530 минг сўмни ташкил этди (ойига ҚҚСсиз 1 510 минг сўм). Бундан ташқари, шартномага кўра, ижарачи ҳар ойда ўзи истеъмол қилган коммунал хизматлар ва электр энергияси ҳақини тўлашга харажатларни қоплайди (улар қийматига тўғри келадиган ҚҚС суммаси билан). I чорак учун қоплам 669,6 минг сўмни, шу жумладан ҚҚС – 111,6 минг сўмни ташкил этди.\nКадастр ҳужжатларига мувофиқ корхонанинг ер участкаси майдони 1,1 гектарни ташкил қилади. Унда жойлашган бинонинг умумий майдони 0,75 гектарга тенг, шундан 1 800 кв.метрни ижарага берилган омборхоналар ташкил этади.\nI чорак учун ЯСТни ҳисоб-китоб қилишда қуйидагилар инобатга олинади:\n қўшилган қиймат солиғини ихтиёрий равишда тўловчи корхоналар Солиқ кодексининг (Кодекс) VII бўлимида белгиланган тартибда ҚҚС бўйича ҳисоб-китоб қилиш, тўлаш ва ҳисобот топширишнинг умумий қоидаларига риоя этадилар.\nҚҚС умуман корхона бўйича, яъни барча фаолият турлари ва ҚҚС солинадиган айланмалар юзага келадиган, амалга ошириладиган операциялар бўйича тўланиши керак.\nТоварлар (ишлар, хизматлар) реализация қилинаётганда ҚҚС белгиланган ставка (20%) ва солиқ солинадиган айланмадан келиб чиқиб ҳисоблаб ёзилади. Ушбу солиқ солиш базаси бўлиб реализация қилинаётган товарлар (ишлар, хизматлар)нинг ҚҚС қўшилмаган қиймати ҳисобланади. Товарлар деганда ўзи ишлаб чиқарган маҳсулот ҳамда чет ташкилотлардан қайта сотиш учун харид қилинган товарлар тушунилади. ҚҚСни ҳисоб-китоб қилиш мақсадида мол-мулкни ижарага бериш хизмат кўрсатиш деб тан олинади.\nБюджетга тўланадиган ҚҚС суммаси ҳисоблаб ёзилган ҚҚС билан олинган товарлар (ишлар, хизматлар) бўйича ҳисобга қабул қилинган ҚҚС ўртасидаги фарқ сифатида аниқланади.\nҚҚС бўйича корхона алоҳида Ҳисоб-китоб ва 2439-сон Қарорга 3-иловада келтирилган шаклларда унга доир иловаларни топширади.\nҲисоб-китоб қилишда ҳисоблаб ёзилган ЯСТ суммаси бюджетга ўтказиладиган ҚҚС суммасига, бироқ ЯСТ суммасининг 50%идан кўп бўлмаган миқдорда камайтирилади;\n ишлаб чиқариш корхоналари ЯСТни солиқ солинадиган базадан 5%лик ставкада ҳисоблайдилар. Унга, маҳсулотни реализация қилишдан тушган тушумдан ташқари, бошқа даромадларни ҳам киритадилар, ижарадан олинган даромадлар ҳам улар сирасига киради (Кодекснинг 132-моддаси). Уларга асосий фаолият тури ставкасида солиқ солинади. Бироқ ижарадан тушган тушумлар улуши реализациянинг умумий ҳажмида энг кўп миқдорни ташкил этса, мол-мулкни ижарага бериш асосий фаолият тури бўлади. Бу ҳолда алоҳида ҳисоб юритилади (ижара ва ишлаб чиқариш) ҳамда ижарадан тушган даромадларга ЯСТнинг 6%лик (реализациянинг умумий ҳажмида 60%дан ортиқни ташкил этувчи савдо шохобчаларини ижарага беришдан даромадларга – 30%лик) ставкаси қўлланади.\nИжарачи истеъмол қилган коммунал хизматлар, электр энергияси, алоқа хизматларининг қопланадиган суммаси, агар шартнома шартига кўра у ижарачи томонидан ижара ҳақидан алоҳида қопланадиган бўлса, ижарадан тушган даромад ҳисобланмайди ва ЯСТ ҳисоб-китобига қўшилмайди.\nҚҚС тўловчи ижарага берувчилар ижарачи қоплайдиган коммунал хизматлар, электр энергияси, алоқа хизматлари бўйича ҚҚС суммаси ҳисобга қабул қилинмаслигини назарда тутишлари керак (Ҳисобварақ-фактуралар ҳисобини юритиш ва расмийлаштириш тартибининг4 49, 50-бандлари).\nКўчмас мулкни ижарага беришдан даромадларга солиқ солишнинг яна бир хусусиятини ҳисобга олиш лозим. Улардан ЯСТ шартномада назарда тутилган ижара ҳақи суммасидан келиб чиқиб белгиланади, бироқ у Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликлари ҳар йил тасдиқлайдиган давлат кўчмас мулкидан фойдаланганлик учун энг кам ставкалар бўйича ҳисобланган суммадан кам бўлмаслиги лозим (Давлат рақобат қўмитасининг 23.12.2014 йилдаги 227/01-14-сон хати; Тошкент шаҳар ҳокимининг 31.12.2014 йилдаги 1079-сон қарори ва бошқалар). Бошқача айтганда, ижарадан даромадлар (асосий турдаги фаолият доирасида ёки бошқа даромадлар сифатида олинган) мавжуд бўлганда амалдаги ижара тўлови энг кам тўлов билан солиштирилади, ЯСТ ҳисоб-китобига ушбу суммаларнинг энг кўпи ўтказилади. Ҳисоб-китоб ЯСТ ҳисоб-китобига 1-иловада кўрсатилади. Агар энг кам ижара ҳақи шартномада белгиланганидан ошса, улар орасидаги фарқни:\nагар ижарадан даромадлар бошқа даромадлар бўлса, Ҳисоб-китобга 2-илованинг 035-сатрида;\nагар мол-мулкни ижарага бериш асосий фаолият тури ҳисобланса, Ҳисоб-китобнинг 026-сатрида кўрсатиш лозим.\nҚҚСни ҳисоблаб ёзишда ижарага берувчи худди шундай ёндашувни қўллайди (МВ ва ДСҚнинг 26.01.2012 йилдаги ММ/04-01-32-14/87, 13/1-954-сон тушунтириш хати);\n асосий фаолият тури ишлаб чиқариш ёки мол-мулкни ижарага бериш ҳисобланган корхонада ЯСТнинг энг кам миқдори ер солиғининг 3 баравар суммасидан келиб чиқиб ҳисоблаб чиқарилади. Уни ҳисоб-китоб қилишда юридик шахслар мулкчилик, эгалик қилиш, фойдаланиш ёки ижара ҳуқуқида фойдаланадиган ер участкалари ҳисобга олинади. Кўчмас мулкни ижарага берувчи корхонада ер участкасининг бутун майдони, шу жумладан ижарага берилаётган бинолар ва (ёки) хоналар эгаллаган майдон ҳисобга олинади. Кодекснинг 280-моддаси иккинчи қисмига ва 282-моддаси иккинчи қисмига мувофиқ солиқ солиш объекти сифатида қаралмайдиган ёки солиқ солинмайдиган, шунингдек дипломатик ваколатхоналарни жойлаштириш учун берилган участкаларгина ҳисоб-китобга қабул қилинмайди (Ягона солиқ тўловининг энг кам миқдори киритилиши муносабати билан ягона солиқ тўловини ҳисоблаб чиқариш ва тўлаш тартиби тўғрисидаги низомнинг5 3-банди).\nЯСТнинг энг кам миқдори ҳар чоракда (ортиб бормайдиган якун билан) қуйидаги формула бўйича аниқланади:\nС – ер участкаси майдони ҳамда мазкур жой ва ер тоифаси учун белгиланган ер солиғининг энг кам ставкасидан келиб чиқиб ҳисобланган ер солиғи (ПҚ-2270-сон Қарорга 20-илова);\nК1 – амалга оширилаётган фаолият туридан келиб чиқиб қўлланиладиган пасайтирувчи коэффициент;\nК2 – бориш қийин бўлган ва тоғли туманларда жойлашган юридик шахслар учун қўлланиладиган пасайтирувчи коэффициент.\nI чорак учун ЯСТ қуйидаги изчилликда ҳисоблаб чиқарилади.\nАсосий фаолият турини аниқлаймиз. Мисол кўрсаткичларига кўра ялпи тушумда (43 530 минг сўм) ўз маҳсулотини реализация қилиш (39 000 минг сўм) устунлик қилади. Тегишинча, ишлаб чиқариш асосий фаолият тури ҳисобланади, ижарадан тушумлар эса ЯСТнинг 5%лик ставкаси қўлланадиган бошқа даромадлардир.\nБошқа даромадлар суммасини аниқлаш учун энг кам ва амалдаги ижара тўловини (ҚҚСни ҳисобга олмасдан) солиштириш зарур. Январь–март ойларидаги ижарадан олинган амалдаги даромадлар – 4 530 минг сўм. Омборхоналар Бухоро шаҳридаги улгуржи савдо корхонасига ижарага берилганда ижара тўловининг энг кам ставкаси йилига 1 кв.м учун 8 800 сўмни ташкил этади (Давлат рақобат қўмитасининг 227/01-14-сон хатига илованинг 48-сатри). Амалдаги ва энг кам ижара тўловига доир маълумотлар Ҳисоб-китобга 1-иловада қайд этилади.\nҲисоб-китобга 1-илованинг 030 ва 050-сатрларида 2015 йилгача бўлганидек бир йил учун эмас, балки ҳисобот даври учун ҳисоб-китоб кўрсаткичлари қайд этилади (ЯСТ ҳисоб-китобига алоҳида иловаларга ўзгартириш ва аниқлаштиришлар 2.02.2015 йилдан бошлаб, МВ ва ДСҚнинг АВ томонидан 28.01.2015 йилда 2439-2-сон билан рўйхатдан ўтказилган қарори билан киритилган).\nМисол кўрсаткичларига кўра 1-илова қуйидагича тўлдирилади:\n011-сатрда ижарага берилган хонанинг умумий майдони – 1 800 кв.м; ижарачининг ижарага олинаётган хонадаги фаолият тури – улгуржи савдо; объект жойлашган жой – Бухоро шаҳри кўрсатилади. 010-сатрда, агар битта кўчмас мулк объекти ижарага берилган бўлса, 011-сатр кўрсаткичи кўчириб ёзилади;\n021-сатрда – 1 кв.м учун йилига ижара тўловининг энг кам ставкаси – йилига 8 800 сўм;\n031-сатрда – шартномада белгиланган ижара тўлови суммаси, 1 кв.м учун ҳисобот даври ҳисоб-китобида – 2 517 сўм (4 530 / 1 800);\n041-сатрда – 1 кв.м учун ҳисобот даври ҳисоб-китобида энг кам ижара тўлови суммаси – 2 200 сўм (8 800 / 12 х 3);\n051, 061 ва 060-сатрларда – энг кам ижара тўловининг шартномада белгиланган ҳисобот даври ҳисоб-китобидаги суммадан ошган қисми.\nМисолимизда ошган сумма мавжуд эмас, чунки амалдаги ижара тўлови энг кам суммадан кўпроқ. Шу сабабли энди ЯСТ шартномада белгиланган ижара тўлови суммаидан ҳисобланади (Ҳисоб-китобга 1-илованинг 051, 061 ва 060-сатрларида, шунингдек 2-илованинг 035-сатрида «0» кўрсатилади). ЯСТ (ва ҚҚС) ҳисоб-китобига I чорак учун олинган (олинадиган) ижара тўлови – 4 530 минг сўмни қабул қиламиз. Бу сумма Ҳисоб-китобга 2-илованинг 030, 010-сатрларида кўрсатилади ва Ҳисоб-китобнинг 030-сатрига кўчирилади.\nИмтиёзлар ва камайтиришлар мавжуд бўлмаганда ЯСТ бўйича солиқ солинадиган база (Ҳисоб-китобнинг 060 ва 0602-сатрлари) солиқ солинадиган ялпи тушум (Ҳисоб-китобнинг 040-сатри) – 43 530 минг сўм (39 000 + 4 530) ҳисобланади.\nЯСТ суммаси (Ҳисоб-китобнинг 090-сатри) 2 176,5 минг сўмни (43 530 х 5%) ташкил этади. Корхона ҚҚС тўлаши боис ЯСТни бюджетга ўтказиладиган ҚҚС суммасига, бироқ ЯСТ суммасининг 50%идан ортиқ бўлмаган миқдорда камайтирамиз.\nI чорак учун ҚҚСни ҳисоблаймиз. Солиқ солинадиган айланмалардан ҚҚС 8 706 минг сўмни ((39 000 4 4 530) х 20%) ташкил этади.\nҲисобга қабул қилинадиган ҚҚСни белгилашда товарлар, ишлар, хизматларни етказиб берувчиларга тўланган ҚҚСнинг умумий суммасидан (1 700 минг сўм) ижарачи истеъмол қилган ва қоплайдиган коммунал хизматлар ва электр энергияси тўловидан ҚҚСга тўғри келадиган 111,6 минг сўмни чегирамиз. Яъни 1 588,4 минг сўм (1 700 – 111,6) ҚҚС ҳисобга қабул қилинади.\nБюджетга тўланадиган ҚҚСни ҳисоблаб ёзилган ва ҳисобга қабул қилинган ҚҚС суммаси ўртасидаги фарқ – 7 117,6 минг сўм (8 706 – 1 588,4) сифатида белгилаймиз. Бу сумма ҚҚС ҳисоб-китобининг 050-сатрида ва ЯСТ ҳисоб-китобининг 100-сатрида кўрсатилади.\nҲисоб-китобга кўра ЯСТ 2 176,5 минг сўмни, ҚҚС эса 7 117,6 минг сўмни ташкил этади. Бу ҳолда ЯСТни фақат 50%га камайтириш мумкин. Уни камайтирувчи ҚҚС суммаси – 1 088,25 минг сўм (2 176,5 х 50%) ЯСТ ҳисоб-китобининг 110-сатрида кўрсатилади.\nКамайтириш инобатга олинганда ҳисоб-китобга кўра ЯСТ 1 088,25 минг сўмни ташкил этади (Ҳисоб-китобнинг 120-сатри). Улардан:\n«Камолот» жамғармасига (Ҳисоб-китобнинг 160-сатри) – 87,06 минг сўм (1 088,25 х 8%);\nбюджетга (Ҳисоб-китобнинг 130-сатри) – 1 001,19 минг сўм (1 088,25 – 87,06) ўтказилади.\nЭнг кам миқдорни ҳисобга олган ҳолда ЯСТ маълумотнома-ҳисоб-китобидаги ЯСТнинг энг кам миқдори ва ҳисоб-китоб суммасини солиштирамиз.\nЯСТнинг энг кам миқдорини ҳисоб-китоб қилишда Бухоро шаҳридаги 1,1 га ер участкасига, шу жумладан ижарага берилган хоналар майдонига эга бўлган ишлаб чиқариш корхонаси:\n4-зона учун белгиланган ер солиғининг энг кам ставкаси – 1 га учун 8 550 942 сўмни ва саноат соҳаси корхонаси сифатида 0,5 пасайтирувчи коэффициентини қўллайди;\nижарага берилган майдонларни чегирмасдан, яъни 1,1 га ер участкаси майдонини тўлиқ ҳисобга олади.\nI чорак учун ЯСТнинг энг кам миқдори:\n1,1 х 3 х 8 550 942 х 0,5 / 4 = 3 527,264 минг сўмни ташкил этади.\nЯСТнинг ҳисоб-китоб суммаси ЯСТ бўйича имтиёзларни қўлламай ҳисобот чораги учун (I чоракда – Ҳисоб-китобнинг 040-сатри кўрсаткичи) солиқ солинадиган ялпи тушумдан келиб чиқиб белгиланади. I чорак учун у:\n43 530 х 5% = 2 176,5 минг сўмни ташкил этади.\nЯСТнинг энг кам миқдори унинг ҳисоб-китоб суммасидан катта. Тегишинча, ЯСТ 3 527,264 минг сўмгача қўшимча ҳисоблаб ёзилади. 1 350,764 минг сўмлик (3 527,264 – 2 176,5) қўшимча ҳисоблаб ёзилган сумма Маълумотнома-ҳисоб-китобнинг 050 ва 070-сатрларида кўрсатилади ҳамда Ҳисоб-китобнинг 170-сатрига кўчирилади. I чорак учун бюджетга (Ҳисоб-китобнинг 180-сатри) 2 351,954 минг сўм (1 001,19 + 1 350,76) тўланади.\nСолиқ тўловчининг солиқни тўлаш мажбурияти солиқ тўловчининг ҳисобварағида етарлича пул маблағлари бўлган тақдирда, уни тўлаш учун банкка тўлов топшириқномаси тақдим этилган пайтдан эътиборан бажарилган деб ҳисобланади (Кодекснинг 48-моддаси иккинчи қисми).\nҲисобварақда маблағлар етарли бўлмаганда тўлов топшириқномаси 2-сон картотекага жойлаштирилади ва улар келиб тушишига қараб тўланади. 2015 йил 1 январдан бошлаб корхонанинг мансабдор шахслари томонидан солиқлар ҳамда бошқа мажбурий тўловларни тўлаш учун тўлов топшириқномасини хизмат кўрсатаётган банкка тақдим этмаслик ёки ўз вақтида тақдим этмаслик учун энг кам иш ҳақининг 3 бараваридан 5 бараваригача миқдорда жарима солинади. Бир йил давомида такрор содир этилганда жарима ЭКИҲнинг 5 бараваридан 10 бараваригача миқдорни ташкил этади (Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекс 175-моддасининг олтинчи, еттинчи қисмлари, 4.12.2014 йилдаги ЎРҚ-379-сон Қонун билан жорий этилган).\nУЛГУРЖИ САВДО БИЛАН ШУҒУЛЛАНУВЧИ КОРХОНА УЧУН ЯСТ ҲИСОБ-КИТОБИ\nКорхона Тошкентда маиший техника билан улгуржи савдо қилади (аввалги йил якунларига кўра асосий фаолият тури). Жорий йилнинг февраль ойида у аҳолидан тўловларни нақд пул билан ва пластик карталар бўйича қабул қилувчи дўкон очди.\nI чорак якунлари бўйича товар айланмаси 16 000 минг сўмни ташкил қилди, шу жумладан:\n12 000 минг сўм – улгуржи савдодан;\n4 000 минг сўм – чакана савдодан, шундан терминал орқали 1 800 минг сўм келиб тушди.\nЧорак мобайнида бюджетга ЯСТ бўйича 670 минг сўм бўнак тўловлари ўтказилган.\nКадастр ҳужжатларига кўра корхона офиси ва омборхоналари жойлашган ер участкасининг умумий майдони 1 668 кв. метрга тенг. Дўкон 2 қаватли савдо мажмуасида ижарага олинган. Унинг майдони, ижара шартномасига кўра, 60 кв.метрни ташкил этади.\n улгуржи савдо корхоналари Улгуржи савдо корхоналари томонидан ягона солиқ тўловини бўнак тўловларини ҳисобга олган ҳолда тўлаш тартиби тўғрисидаги низомга6 мувофиқ ЯСТ бўйича бўнак тўловларини тўлайдилар. Корхонанинг махсус ҳисобрақамига тушумлар (шу жумладан чакана савдодан) суммасидан банк бюджетга ЯСТ бўйича бўнак сифатида 5%ни йўналтиради, қолган қисмини эса талаб қилиб олингунгача асосий ва иккиламчи депозит ҳисобварақларга ўтказади. Бўнак тўловлари ҳисобот даври учун ҳисоб-китобга кўра тўланиши лозим бўлган ЯСТни тўлаш ҳисобига инобатга олинади. Бюджетга тўланадиган ЯСТ суммасининг якуний ҳисоб-китоби ЯСТнинг энг кам миқдорини ҳисобга олган ҳолда ҳисобот даври якунларига кўра амалга оширилади;\n 2015 йил 1 январдан улгуржи-чакана савдо билан шуғулланувчи корхоналар (улгуржи ва чакана дорихона ташкилотлари бундан мустасно) ЯСТни солиқ солинадиган базага нисбатан 5%лик ставкада, яъни илгари бўлганидек турли ставкаларни қўллаган ҳолда чакана ва улгуржи товар айланмасига ажратмасдан ҳисоблайдилар. Бундай тартиб Президентнинг ПҚ-2270-сон Қарори (10-2-илова) билан жорий этилди ҳамда МВ ва ДСҚнинг ММ/04-01-32-14/214/203, 13/3-3651-сон қўшма хати билан унга тушунтириш берилди.\nУлгуржи-чакана савдо билан шуғулланувчи савдо корхоналари учун қуйидаги тартиб сақланади:\nулгуржи ва чакана савдо бўйича алоҳида-алоҳида ҳисоб юритиш;\nтерминал орқали олинган тушумдан ЯСТнинг 5%га пасайтирилган ставкасини қўллаш ҳуқуқи (2015 йилда у 4,75%ни ташкил этади);\nҳисобот чораги якунларига кўра асосий фаолият туридан келиб чиқиб ЯСТнинг энг кам миқдори киритилиши муносабати билан ЯСТни ҳисоблаб чиқариш ва тўлаш тартиби;\n ЯСТнинг энг кам миқдори – ер солиғининг 3 баравари юридик шахслар мулкчилик, эгалик қилиш, фойдаланиш ёки ижара ҳуқуқида фойдаланадиган ер участкалари майдонидан келиб чиқиб аниқланади. Корхонага ажратилган ер участкаси майдони ер кадастри ҳужжатларида белгиланган.\nИжарага олинган хона майдони ижара шартномаси маълумотларига кўра қабул қилинади. Агар ушбу хона кўп қаватли бинода жойлашган бўлса, ЯСТнинг энг кам миқдорини ҳисоблаб чиқариш учун майдон бино эгаллаб турган умумий майдон ва мазкур юридик шахс ижара олган хоналар майдонига тўғри келувчи улушдан келиб чиқиб аниқланади (2203-сон Низомнинг 3-банди).\nI чорак якунларига кўра товарларни реализация қилишдан соф тушум (Ҳисоб-китобнинг 010-сатри) – 16 000 минг сўм бир вақтнинг ўзида солиқ солинадиган ялпи тушум (Ҳисоб-китобнинг 040-сатри) ва ЯСТ бўйича солиқ солинадиган база (Ҳисоб-китобнинг 060-сатри) ҳисобланади. Бу сумма Ҳисоб-китобнинг «Асосий фаолият тури» 1-устунида (улгуржи ва чакана товар айланмасига ажратмасдан) кўрсатилади.\nҲисоб-китобнинг 0601-сатрида дўкон харидорлари пластик карталарни қўллаб ҳақини тўлаган сумма – 1 800 минг сўм ажратилади. Унга ЯСТнинг 4,75%лик ставкасида солиқ солинади. Қолган сумма – 14 200 минг сўмга (16 000 – 1 800) улгуржи-чакана савдо корхоналари учун белгиланган ставка – 5% қўлланади. ЯСТ ставкалари 070 ва 0802-сатрларда кўрсатилади.\nЯгона солиқ тўлови суммаси (Ҳисоб-китобнинг 090, 120, 130-сатрлари) 795,5 минг сўмни ташкил этади, шу жумладан:\nпластик карталар қўлланиб товарлар реализация қилинишидан тушган тушумдан –\n1 800 х 4,75% = 85,5 минг сўм (Ҳисоб-китобнинг 0901-сатри);\nбелгиланган ставкада солиқ солинадиган тушумдан –\n14 200 х 5% = 710 минг сўм (Ҳисоб-китобнинг 0902-сатри).\nБюджетга тўланадиган ЯСТни (Ҳисоб-китобнинг 180-сатри) аниқлаш учун ЯСТнинг энг кам ва ҳисоб-китоб суммаларини солиштириш зарур. Агар энг кам миқдор ЯСТнинг ҳисоб-китоб суммасидан ошса, қўшимча ҳисоблаб ёзиш суммасини аниқлаш ва қўшимча ҳисоблаб ёзишни инобатга олган ҳолда ЯСТни бюджетга ўтказиш лозим. Акс ҳолда Ҳисоб-китобнинг 130-сатридаги ЯСТ – 795,5 минг сўм бюджетга тўланади.\nМисол маълумотларига кўра реализациянинг умумий ҳажмида улгуржи савдо устунлик қилиши боис – 75% (12 000 / 16 000 х 100), ЯСТнинг энг кам миқдори ер солиғининг 3 баравар суммасидан келиб чиқиб аниқланади. Уни ҳисоб-китоб қилишда қуйидаги маълумотлардан фойдаланилади:\n2015 йилда Тошкент шаҳрида 5-зона учун белгиланган ер солиғининг энг кам ставкаси 1 га учун 17,25 млн сўмни ташкил этади (ПҚ-2270-сон Қарорга 20-илова);\nкорхонага ажратилган ер участкаси майдони тўлиқ ҳисобга олинади – 0,1668 га (1 668 кв.м / 10 000), 2 қаватли савдо мажмуасида ижарага олинадиган дўкон майдони эса 0,003 гектарга тенг деб қабул қилинади (60 кв.м / 10 000 / 2 қават);\nасосий фаолият тури улгуржи савдо ҳисобланган корхона ўзининг ёки ижарага олинган омборхоналари мавжуд бўлганда 0,35 пасайтирувчи коэффициентини қўллайди.\nШу тариқа, I чорак учун ЯСТнинг энг кам миқдори (Энг кам миқдор ҳисобга олинган ҳолда ягона солиқ тўлови маълумотнома-ҳисоб-китобининг 040-сатри):\n3 х 17 250 000 х (0,1668 + 0,003) х 0,35 / 4 = 768,876 минг сўмни ташкил этади.\nЯСТнинг ҳисоб-китоб суммаси ЯСТ бўйича имтиёзларни қўлламаган ҳолда ҳисобот чораги (I чоракда – ЯСТ ҳисоб-китобининг 040-сатри кўрсаткичи) учун солиқ солинадиган ялпи тушумдан ва солиқнинг 5%лик белгиланган ставкасидан келиб чиқиб аниқланади.\nI чорак учун ЯСТнинг ҳисоб-китоб суммаси (Маълумотнома-ҳисоб-китобнинг 030-сатри) 800 минг сўмни (16 000 х 5%) ташкил этади.\nЯСТнинг энг кам миқдори ҳисоб-китоб суммасидан кам, шу сабабли қўшимча ҳисоблаб ёзиш амалга оширилмайди ҳамда Маълумотнома-ҳисоб-китобнинг 050 ва 070-сатрларида, шунингдек Ҳисоб-китобнинг 170-сатрида «0» кўрсатилади.\nI чорак учун бюджетга тўланадиган сумма (Ҳисоб-китобнинг 180-сатри) Ҳисоб-китобнинг 130-сатридаги ЯСТ суммаси – 795,5 минг сўмга тенг. Бўнак тўловларини чегирган ҳолда бюджетга 125,5 минг сўм (795,5 – 670) ўтказилади.\nСолиқлар ва бошқа мажбурий тўловларни тўлаш муддатларини бузиш – тўловнинг белгиланган муддатидан кейинги кундан эътиборан муддати ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун, тўлов куни ҳам шунга киради, 0,033 фоиз миқдорида пеня ҳисоблашга сабаб бўлади. Бунда солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар бўйича ортиқча тўланган суммага тенг бўлган қарз суммасига пеня ҳисобланмайди. Пеня миқдори тегишли солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар бўйича қарз суммасидан ошиб кетиши мумкин эмас. Пеня ундирилиши солиқ тўловчини солиқ мажбуриятларини бажаришдан озод қилмайди.\nСолиқ кодексининг 120-моддаси.\nДиққат! Мисолларда ҳисоб-китоб минг сўмда кўрсатилган. ЯСТ бўйича ҳисобот шаклларида барча кўрсаткичлар сўмда бутун сонларда кўрсатилган.\nЯСТ ҳисоб-китоби бўйича тавсиялар «Norma Ekspert» мутахассисларининг эксклюзив ишланмаси саналади, у «Практическое налогообложение» («Амалий солиқ солиш»), «Практическая бухгалтерия» («Амалий бухгалтерия») ва «Малое предприятие: учет, налоги, право» («Кичик корхона: ҳисоб, солиқлар, ҳуқуқ») электрон-маълумотнома тизимлари асосида тайёрланди. Уларни «NORMA» газеталари бирлашган таҳририяти» МЧЖ ва «Norma Ekspert» ХКнинг ёзма рухсатномаси билангина, шу жумладан электрон ОАВларда қайта босишга рухсат берилади.\n1МВ ва ДСҚнинг АВ томонидан 22.03.2012 йилда 2439-сон билан рўйхатдан ўтказилган қарорига 13-илова (бундан кейин – 2439-сон Қарор).\n2ВМнинг 26.11.2002 йилдаги 407-сон Қарори билан тасдиқланган.\n42439-сон Қарорга 3-илова.\n6МВ, ДСҚ ва МБ бошқарувининг АВ томонидан 14.01.2010 йилда 2065-сон билан рўйхатдан ўтказилган қарори билан тасдиқланган.\nПрочитано: 4338 раз(а)\n2015-04-14 11:23:48, Гость_pop.tayb@mail.ru:


ШАНТАЖ ёхуд ДАВЛАТ БОШҚАРУВИДАГИ БИР УСУЛ | Ҳуқуқбон Толиб ЁҚУБОВнинг блоги\nШанта́ж (фр. chantage) — ўзганинг мол-мулкини таъмагирлик билан тортиб олиш ёки турли хил ёнбосишга эришиш мақсадида шармандали ёки тўҳматона фош қилиш билан қўрқитиш – талаблар бажарилмаган ҳолда ҳар қандай салбий оқибатлар келтириб чиқариш билан қўрқитиш. Шантажчининг мақсади шантажланаётган томон учун талабларга рози бўлишдан кўра унинг талабларини рад этишидан келиб чиқадиган оқибат оғирроқ бўлишини сездиришга мўлжалланган бўлади, яъни, бошқача айтганда, шантажчи талабларини бажаришни шантажланаётган томон камроқ зиён етказади, дея қараб, унинг талабларини бажаради. ВИКИПЕДИЯ французча “шантаж” тушунчасини ана шундай таърифлайди.\nОдам бошқа одамни ҳамма вақт ва ҳамма ерда шантаж қилиб келган. Европада яшаб бу ерда ҳам қўрқитишнинг бир тури бўлган шантаж бўлиб туришини кўрдик. Бироқ бу иш билан, масалан Францияда полициячи, солиқ системаси ходими ёки давлатнинг бошқа хизматчилари шуғулланишини, бу мамлакатда етти йил яшаб кўрмадик ҳам, эшитганимиз ҳам йўқ. Улар ҳатто кўчаларда ҳам кўринмайди. Трамвайда кетаётиб ёнингда шаҳарнинг энг бой одамларидан бири ёки шаҳар мэриясининг йирик бир ходими кетаётганини ҳам билмайсан. Бир сафар шулардан бири мени таниб, мен билан саломлашди. Хотирасига қойил қолдим – у билан мен мэрияда фақат бир марта учрашган эдим. АҚШда кўрганларим мени айниқса ҳайратлантирди.\n2001 йил март ойининг бир кунида, эрталаб Абдуманноб Пўлатов иккаламиз Вашингтон томон метрода кетаётганимизда (метро шаҳар чегарасидан ўнлаб километр ташқарига чиқиб кетар экан), у менга вагонда кетаётган одамларни зимдан таништира бошлади: ҳов анови кроссовка кийган, газета ўқиб ўтирган одам вазир ўринбосари, анави кўк футболка кийгани Вашингтон шаҳари туманларидан бирнинг юқори мансабли мулозими. Абдуманноб менга тушунтирди: шаҳарда ишловчи давлат мулозимларининг катта қисми шаҳардан узоқда яшайди; улар ўз машиналарида эрталаб метронинг охирги бекатигача келишар, у ердаги кўпқаватли машина қолдириш бекатига машиналарини қолдириб, Вашингтонга, ўз ишларига метрода кетишар экан.\nАфсус-ки, шантаж масаласида менинг ватаним кўпгина қўшни ва қўшни бўлмаган мамлакатларни орқада қолдириб кетди. Милиция участкалари, тергов органлари ва жазони ижро этиш муассасаларида қийноқларни қўллаш каби шантаж Ўзбекистоннинг барча ҳудудида давлат сиёсати даражасига олиб чиқилди, яъни давлатни бошқариш усулларидан бирига айлантирилди. У маҳалла қўмитасидан тортиб прокуратурагача, мактаб маъмуриятидан то президент аппаратигача ва ҳоказо – барча жойда авж олган. Маҳалла қўмитасига бориб арзимаган бир справка сўрасанг, жавобан сенга: “Темир-терсак учун юз минг сўм тўла, акс ҳолда уни болаларинг нафақасидан ушлаб қоламиз” ёки “Ўрнингга ўн беш кун пахта терадиган мардикор ёлла”, дея дўқ-пўписа қилишади. Мактаб директори ўз оҳангида шантаж қилади. У ўқувчилар ота-онасидан тамоман ноқонуний равишда мактаб таъмири, байрамлар тадбирлари, мактаб саҳнини ободонлаштириш учун пул сўрайди ва ҳоказо. Талашишнинг фойдаси йўқ – талашиш дарҳол ўқувчининг ўзлаштиришига таъсир қилади.\nПрокуратура бир ҳодиса бўйича жиноий иш қўзғади, ҳодиса айбдори кимлиги тўлиқ маълум, жабрланувчи шахси ҳам очиқ-ойдин аниқ бўлди. Иш қўзғатишдан олдин прокуратура терговчиси ўзи ва жиноий ишни назорат қилувчилар учун максимал фойда олиш мақсадида кимни “айбдор” қилиш кераклиги ҳақида юз марта ўйлаб кўради. Шундан кейин шантаж ишга тушади – одатда мутлақо бегуноҳ одам қамалаб кетади. 90-чи йилларда Жиззахда бир ҳодиса бўлди. Бир рус аёли қамоққа олинди, терговни милиция майори олиб борган эди. Тергов пайтида аёлга нисбатан қийноқлар қўлланилган, бироқ бу аёл вақтинчалик сақлаш изолятори (ВСИ)да ўлгандан кейин юзага чиқди.\nУнинг жасадини милиция ходимлари Жиззахдан 50 км нарига, чўл зонасига кўмиб келишган экан. Аёлнинг яқин қариндоши МТБ (Москва тергов бошқармаси)да ишлар экан ва у Россия президенти Б.Ельцинга мурожаат қилибди, Б.Ельцин эса И.Каримов билан боғланибди (ҳар ҳолда менга шундай деб айтишди). Иш чаппасига айланиб кетди: етти одам катта бўлмаган муддатларга қамалди. Терговчи озодликка чиққач, мен тасодифан у билан учрашиб қолдим ва у шундай деди: “Мен ноқонуний қамоққа олишлар ва ҳукм чиқаришларнинг ҳақиқий кўламини қамоқхонага тушгандан кейин билдим. Ҳозир қамоқда ўтирганларнинг 90 фоизи гуноҳсиз одамлар эканини биламан”. Бу аниқ факт бўлса-да, у бу гапни ўша пайтда чин сидқи-дилдан айтдими-йўқми, билмайман.\nКучишлатар тизимларида шантаж кўлами ҳақида чексиз кўп мисоллар келтириш мумкин. Прокуратура мени ҳам бир неча марта шантаж қилган. Шулардан охиргисини, менга Тошкент шаҳар Юнусобод тумани прокурорининг ўринбосари А.С.Тойировдан чақирув қоғози келгани билан боғлиқ шантажи ҳақида гапириб бераман. Бу – мен ватандан чиқиб кетишимдан роппа-роса уч ой олдин, 2006 йил 15 апрелда бўлган эди. Менга қарши нимадир ишлар қилинаётганини сезиб турар эдим. Тез орада (29 апрель) менинг куёвим Азам Фармонов қамоққа олинди. Мен ҳимоячи сифатида унинг cуд ишюритувида қатнашдим. Мен жиноий иш тамоман сохта эканини аниқ-тиниқ исботлаган бўлсам-да, жиноий ишлар бўйича Янгиер шаҳар суди раиси Эркин Хидирбоев уни тўққиз йилга озодликдан маҳрум қилувчи ҳукм чиқарди.\n12 июль куни менинг уйимга Жиззах шаҳар ИИБ капитани келиб, терговчи Толиб Назаров имзолаган чақирув қоғозини топширди ва 15 июль куни милициянинг шу органига бориш кераклигини айтди. 16 июль куни мен узоқ йилларга ватандан чиқиб кетдим. 15 апрель куни эса мен Юнусобод туман прокурори ўринбосари А.С.Тойировга жавоб ёзишим керак эди, ўша куни мен унга қуйида келтирилган билдиришномани ёзиб жўнатдим. Шундай қилиб…\nНусхаси: (Информация тарикасида) ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ БОШ ПРОКУРОРИ Р.Х. КОДИРОВга\nфуқаро Толиб Ёқубовдан\nДомком Насиба опа орқали юборган чақирув қоғозидаги “Узрсиз сабабларга кўра кўрсатилган вақтда келишдан бош тортган тақдирингизда Ўзбекистон Республикаси ЖПК 261-264 моддаларига мувофиқ туман ИИБ ходимлари томонидан мажбурий тарзда келтирилишингизни билдираман” деган ёзувни ўқиб, қўрққанимдан ушбу Билдиришномани ёзишга қарор қилдим.\nГарчи чақирув қоғозида гап коммунал ва эксплуатация тўловлари ҳақида кетаётган бўлса-да, Сиз мени потенциал жиноятчи деб ҳисоблаётганингиз таажжубли. Дарҳақиқат, Ўзбекистон Республикаси ЖПК 261-моддаси “Жиноят ишини юритиш муносабати билан …” – деган сўзлар билан бошланади. Демак, Сиз мени коммунал ва эксплуатация тўловлар масаласида гаплашамиз, дея алдаб, аслида мени менга маълум бўлмаган қандайдир жиноят иши бўйича терговга чақираётгандирсиз?\nЎзбекистон Республикаси ЖПК 262-моддасининг 1-қисмида мажбурий келтириш лозим бўлган шахслар категориясига гумон қилинувчилар, айбланувчилар, жабрланувчилар ва гувоҳлар кириши кўрсатилган. Назарингизда мен шу тоифанинг қайси бирига кираман? Нега буни аниқ ёзмадингиз? Шу модданинг 2-қисмида “Гумон қилинувчи, айбланувчи, судланувчини олдиндан чақирувсиз мажбурий келтириш улар суриштирув, дастлабки тергов ва суддан яшириниб юрган ёки турар жойи тўғрисида маълумот бўлмаган тақдирда йўл қўйилади” – дейилган. Кўрдингизми, ҳамма вақт эмас экан, коммунал ва эксплуатация тўловлар масаласида мажбурий келтиришга йўл қўйилмас экан. Адресимни бехато ёзганингизга қараганда менинг турар жойим Сизга маълум экан. Яшириниб юриш масаласига келганда эса, шуни баралла айтмоқчиман-ки, мен ҳеч қачон ва ҳеч кимдан яшириниб юрган эмасман ва яшириниб юриш ниятим ҳам йўқ.\nМенга ушбу чақирув қоғозини юборишингиз иккита нарсанинг натижаси бўлиши мумкин: ё Сиз қонунларни тушунмайсиз, ёинки Сизда ғаразли мақсад бўлиб (менга нисбатан), қонунларни менсимаган ҳолда ўзингизни тушунмаганликка соласиз. Биринчи вариантга мен ишонмайман. Агар ҳақиқатан ҳам Сиз қонунларни тушунмасангиз, у ҳолда прокуратура Сизнинг иш жойингиз бўлмаслиги керак. Иккинчи вариант қолади, ҳолос. Ҳар икки ҳолатда ҳам Сиз хавфли одамсиз. Фақат мен учун эмас, давлат учун ҳам. Менинг эшитишимча ва билишимча Сиз яшириниб юрасиз, Сизнинг олдингизга фуқаро дардини айтишга бемалол кира олмайди. Сиз атрофингизни темир панжара билан ўраб олгансиз, эшик олдига инсон қадри ва ҳуқуқларини чақага ҳам илмайдиган қўриқчилар қўйиб қўйгансиз. Бу гап фақат Сизга тегишли эмас, балки барча прокуратуралар ходимларига ҳам тегишли.\nГап қуруқ бўлмаслиги учун бир мисол келтираман. Мен Сирдарё вилояти прокурори Азимжон Эргашев билан бир маҳаллада туғилиб ўсганман. Оталаримиз бир-бири билан қадрдон дўст эди. 1998 йили Азимжон Ўзбекистон Республикаси Бош прокурорининг 1-чи ўринбосари бўлиб ишлаб турган пайтда мен унинг қабулига 4 (тўрт) марта киришга борганман (қабул кунлари ва соатларида). Қабул қилмаган. Тўртинчи марта борганимда (1998 йил 1 декабрь куни) қабул қилмагач, мен қабулхона бошлиғи (агар адашмасам) Ҳамид Зиёвутдиновга: “Мен буердан кетишим учун милиция чақирасиз, менинг қўлимга кишан солиб, олиб чиқиб кетишса, кетишим мумкин, акс ҳолда кетмайман” – дедим. Азимжон қабул килди.\nМен: “Сен кимсан ўзинг? Бўлсанг, Бош прокурорнинг 1-чи ўринбосарисан, бироқ мен учун сен Урдуш амакининг ўғли бўлиб қолаверасан. Агар кўчадан ўтиб кетаётиб, шу бинода Азимжон ишлайди-я, бир кириб бола-чақасининг саломатлигини сўраб кетай, деб бурилганимда ҳам мени қабул қилишинг керак” – деганман. Пайти келганда Азимжондан сўрашингиз мумкин. Мен уни охирги марта 1998 йил 1 декабрьда, ўша учрашувда, кўрганман, ҳолос. У яширигиб юради, одамлардан қўрқади, инсон ҳуқуқларини ҳурмат қилмайди, бироқ одамлар биздан қўрқади, дея мағрурланиб юрса ажаб эмас. Бу гаплар фақат Азимжонга тегишли эмас, албатта.\nКоммунал ва эксплуатация тўловлар масаласида мен Сизнинг олдингизга бормайман, чунки бу масала прокуратура шуғулланадиган масала эмас. Маълумингиз, прокуратуранинг иккита функцияси мавжуд, холос. Биринчиси ва асосийси, инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, инсон жиноят содир этса, прокуратуранинг иккинчи функцияси– жазолаш – ишга тушади. Инсон ҳуқуқини ҳимоя қилиш ҳам, жазолаш ҳам қонунлар асосида амалга оширилади. Сизнинг ниятингиз ҳам бузуқ экан. Ниятингиз тоза бўлганда, менга бундай чақирув қоғозини юбормаган бўлар эдингиз. Бундан шундай хулоса қилиш мумкин-ки, Сиз одамларни алдаб чақириб, қамаб юборавергансиз. Ҳамма ҳам найрангни тушунавермайди.\nТакрор айтаман, прокуратуранинг иккита функцияси мавжуд, ҳолос. У ер хайдаш, пахта чопиғи ва терими, кўча супуриш, коммунал ва эксплуатация тўловлар ва шу каби масалалар билан шуғулланмайди. Давлат сиёсати зўравонликка асосланган бўлса – шуғулланади, демократик принципларга асосланган бўлса эса – шуғулланмайди. Қонунни билмайдиган ёки уни сурбетларча бузадиган одам билан гаплашиш хавфли. Ўзбекистон Республикаси ЖПК 97-моддасининг 2-қисмида: “Чақирув қоғозида шахс [масалан, мен] ким сифатида, қайси манзилга ва кимнинг ҳузурига чақирилаётганлиги … кўрсатилган бўлиши керак” – дейилган. Сизни қонунни билмайди, дейишга қийналаман. Сиз, чамаси, қонунбузар бўлсангиз керак. Сиз чақирув қоғозингизда энг асосий нарса – мен ким сифатида чақирилаётганимни атайлаб ёзмагансиз. Қонунни атайлаб бузганингиз учун Сизни хавфли одам, деб ҳисоблаш керак. Ўзбекистон прокуратураси органларида Сиз ягона эмассиз.\nКоммунал ва эксплуатация тўловлар масаласига қайтамиз. Мен Кишинёвда аспирантурада ўқиб юрганимда бир москвалик профессорнинг ажойиб лекциясини эшитганман. У кишининг айтишича (буни олимлар исботлашган!), инсон туғилгандан то 18 (балоғат) ёшига етгунгача давлатдан (туғруқхона, боғча, мактаб, медицина хизмати ва ҳоказолар учун) кетган харажатларни А билан белгиласак, шу инсон мустақил ишлай бошлагач, 35 ёшга етганда анашу А харажатни давлатга қайтарар, 35 ёшдан кейин эса у давлатга текин ишлар экан. Бу – ноэффектив (самарасиз) иқтисодга асосланган мамлакатларда ўринли. Совет давлатининг иқтисоди эффектив иктисод бўлган эмас, ҳозирги Ўзбекистоннинг иқтисоди эса бундан ҳам самарасиздир. Шундай қилиб, давлатдан менинг ҳеч қандай қарзим йўқ.\nМен 35-40 ёшимда давлатдан қутулганман, кейин эса текин ишлаганман. Сиёсий ва инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш фаолиятим учун 1992 йил 30 ноябрьда мени ишдан ҳайдашди ва мен салкам 10 йил нафақасиз юрдим (ёшим етмагани сабабли). Нафақа ёшига етгач, мен икки йил давомида принципиал равишда, ўз хоҳишим билан, давлатдан нафақа олмадим. Дастлаб мен 23.000 сўм нафақа олганман, ҳозирда эса 37.000 сўм оламан. Ўрта ҳисобда 30.000 сўмдан бўлса, мен давлатдан 720.000 сўм олмаганман, яъни шу пулни давлатга берганман.\nБилишимча, математик мантиқ (математическая логика) фани бўйича ўзбек тилида китоб ёзган мен ягона одамман. Мен университетлар ва педагогика институтлари математика факультетларининг студентлари учун иккита китоб ёзганман (1983 ва 1996 йиллар). Менинг китобим бўйича Ўзбекистоннинг барча университетларида студентларга дарс ўтилади. 1996 йилда чоп этилган китобимни давлат 300.000 сўмдан ортиққа сотди (кетган харажатни билмайман), менга эса 3259 (уч минг икки юз эллик тўккиз) сўм гонорар берди, холос. Фарқни тасаввур қилаяпсизми? Тахминан 100 баравар! Мен китобим билан ҳам давлатга пул ўтказиб қўйганман.\nҲозирги кунда менинг давлатдан тахминан 300.000 – 350.000 сўм ЙЎҚ «карзим» бор (коммунал ва эксплуатация тўловлари бўйича). Менинг икки йилда давлатга ўтказган пулим бундан икки марта куп. Мен мутлақо ўзимни қарздор деб ҳисобламайман. Бироқ, 2002 йилга қадар барча тўловларни тўлаб келганман. Ўзбекистон Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг аъзоси ва у унинг барча Конвенциялари, жумладан “Ҳаммабоп уй-жой Конвенцияси” [Конвенция о доступном жилье, 1951 йил] ни ҳам имзолаган. Бу Конвенция бўйича СССР пайтида коммунал ва эксплуатация тўловлари учун фуқародан унинг иш ҳақининг 13% ушлаб қолинган. Бу пул коммунал ва эксплуатация тўловлар учун етмаса, қолганини давлат кўтарган. Оилада бир неча одам ишласа, коммунал ва эксплуатация тўловлари учун уларнинг маошлари йиғиндисининг 13% и ушлаб қолинган, қолганини давлат кўтарган. Ҳозир Россияда бу рақам 20% ни ташкил қилади, Ўзбекистонда эса – 25%. Шундай бўлишига қарамай, Ўзбекистонда одамлардан коммунал ва эксплуатация тўловлари 100% ундирилмоқда, яъни давлат коммунал ва эксплуатация тўловларининг ҳеч қандай қисмини кўтармаган ҳолда одамларни, хусусан мени, таламоқда. Муҳтарам прокурор ўринбосари! Айтингчи, менинг давлатдан коммунал ва эксплуатация тўловлари бўйича қарзим борми ёки йўқми?\nБироқ, мен Ўзбекистон президентини ҳурмат киламан ва ватанпарварман. Андижон воқеаларидан кейин у киши қийин ахволга тушиб қолдилар. Дунё демократик ҳамжамияти томонидан санкциялар эълон қилинди, Россия ва Хитойга ишониш қийин – уларнинг ўзи пулга муҳтож. Президентлик сайловларига эса оз вақт қолди. Президент мамлакат Конституцияси йўл қўймаса ҳам ҳозирги вазифаларида қолишга ҳаракат қиладилар. Сайловни ўтказиш учун катта пул керак, хазинанинг салмоғи енгил. Буни яхши тушунган ҳолда яқинда мен давлатга коммунал ва эксплуатация тўловлари бўйича «қарзим» учун 200.000 сўм тўладим. Жонажон давлат учун инсон нималарни қилмайди, дейсиз! Айтгандай, куни кеча ахлат (мусор) учун яна 2500 сўм тўладим ва ундан бутунлай қутилдим. Президент сайловлари ўтгунча коммунал ва эксплуатация тўловлари учун пул тўлаб бораман, у ўтгач, яна тўламасликка ўтаман. Мен давлатдан қарз эмасман. Ё Сиз бошқача фикрдамисиз?\nТаажжуб, коммунал ва эксплуатация тўловларини ундириш прокуратурага юкланган давлатни қандай баҳолаш керак? Мен жуда кўп демократик мамлакатларда бўлганман, бироқ бирортасида прокуратура бу вазифани бажараётганини кўрган эмасман. Прокуратура ўзининг асосий вазифаси – инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш функциясини унутиб, фақат жазолаш органига айланса, бу мамлакатда ҳукумат ўз обрўсини йўқотади ва ҳатто коммунал ва эксплуатация тўловларини йиғишни прокуратурага топширишдан бошқа йўли қолмайди.\nБундай мамлакатда келажак бўлмайди.\nP.S. Менинг юқорида келтирилган Билдиришномамга на А.С.Тойиров ва на унинг Республика раҳбари Р.Ҳ.Қодиров жавоб беришмади.


Электрон ишончнома қанчалик қонуний? | NORMA.UZ\nАйрим ЭҲА операторлари «Электрон ҳужжат айланиши тўғрисида»ги Қонунга амал қилиб, ишончномани электрон шаклда ёзиб беришни таклиф этмоқдалар. Бир қарашда бу қулайдек кўринади. Бироқ Товар-моддий бойликларни олишга ишончномалар бериш ва уларни ишончномалар бўйича бериш тартиби тўғрисида низом фақат қоғозда ёзилган ишончномалар муомаласини тартибга солади. Бухгалтер қандай йўл тутиши керак: ишончномани қоғозда ёзиб берсинми ёки электрон шаклда?\nЯқинда buxgalter.uz да «Янги технологиялар» ИАМнинг ЭҲФни жорий этиш ва уларга хизмат кўрсатиш бўлими бошлиғи Нозим ТЎРАЕВнинг нуқтаи назари чоп этилган эди. Унинг фикрича, бошланғич бухгалтерия ҳужжатлари, шу жумладан ишончномаларни фақат электрон ҳужжат айланиши тизими ёрдамида – қонун ҳужжатлари талабларига риоя этган ҳолда расмийлаштириш мумкин. Бироқ унинг ишончномалар хусусидаги позицияси амалиётчи мутахассислар ўртасида қизғин муҳокамаларга сабабчи бўлди. Мавзуни давом эттириш мақсадида buxgalter.uz ушбу масаланинг турли жиҳатларини кўриб чиққан экспертларга мурожаат қилди.\nЭРИ ишончномаларни расмийлаштиришга мўлжалланмаган\nЕкатерина ТКАЧЕНКО, «Муҳаммадбоев арбитраж уйи» СМТ МЧЖ бош бухгалтери:\n– Электрон ҳужжат айланиши тўғрисида»ги Қонунда электрон ҳужжат қоғоз ҳужжатга тенглаштирилади ва у билан бир хил юридик кучга эга бўлади дейилган. Электрон ҳужжатнинг мажбурий реквизити – ЭРИ. «Электрон рақамли имзо тўғрисида»ги Қонунда айтилишича, ЭРИдан электрон рақамли имзо калитининг сертификатида кўрсатилган мақсадларда фойдаланилаётган бўлса, у қўлда ўзи қўйган имзо билан бир хил аҳамиятга эга бўлади.\nЭлектрон ҳужжат айланиши тизимида Давлат солиқ қўмитаси ҳузуридаги «Янги технологиялар» ИАМ электрон калитларни рўйхатга олиш маркази томонидан берилган ЭРИ қўлланилади. Фойдаланувчига олиш учун сўровномани тўлдираётганда уни қўллаш мақсадини танлаш таклиф этилади. Бироқ ушбу рўйхатда ишончномани расмийлаштириш деган банд йўқ. Қуйидаги вариантлар таклиф этилади:\nдавлат хизматларини олиш;\nэлектрон тижорат учун.\nЭлектрон ишончномани расмийлаштиришни қайси бандга киритиш мумкинлиги тушунарсиз. Ушбу жиҳат кўриб чиқилган норматив ҳужжатлар ҳам йўқ.\nБинобарин, ЭРИни қўллаган ҳолда расмийлаштирилган ишончномадаги ишончли шахс имзосининг қонунийлиги шубҳа уйғотишига асос бор.\nЯнги қонун қабул қилинганда барча норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга тузатишлар киритилади. Бироқ улар Ишончномалар бериш тартиби тўғрисида низомга киритилмаган. Молия вазирлиги, ДСҚ ва Адлия вазирлигининг масъул ходимлари билан учрашувларда тадбиркорлар Низомда электрон ишончномалар шакли, ҳисобга олишга доир талаблар, улар билан ишлашнинг ўзига хос хусусиятлари, мансабдор шахслар ва ишончли шахснинг жавобгарлигини қайд этиш зарурлиги ҳақида бир неча марта гапирганлар.\nЭлектрон ҳужжат айланиши тўғрисидаги қонун ҳужжатлари ўта умумий тусга эга бўлиб, уларда электрон ишончнома бўйича ТМБни олиш учун ишончли шахснинг имзосига тааллуқли кўп саволларга жавоб берилмаган. «Электрон рақамли имзо тўғрисида»ги Қонунда қайд этилишича, ЭРИ эгаси уни қўллашнинг ҳуқуқий оқибатлари учун тўлиқ жавобгар бўлади. Бунда электрон калитнинг юридик кучини тан олмаслик анча мушкул.\nКонтрагент инсофсиз бўлиб чиқса ёки назорат қилувчи органларда саволлар юзага келса, электрон ишончномани тан олган бухгалтер деярли ҳимоясиз бўлиб қолади.


Фиқҳ дарслари (7-дарс) | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\nФиқҳ дарслари (7-дарс)\n763 19:00 10.01.2019\nИлк фиқҳ мадрасалари\nСаҳобалар даврининг иккинчи ярмига келиб баъзи фиқҳий мадрасалар бўй кўрсата бошлади. Албатта, бу ҳол биринчи бўлиб Ислом оламининг қалби бўлган Мадина ва Макка шаҳарларида юзага келди. Исломгача бўлган даврда қақроқ чўл бўлган бу юртларда илм-маърифатга нисбатан ҳам қақроқлик бор эди. Бу ерлар ўз тарихида ўқиш, ёзиш ёки бирор илмий баҳс ила машҳур бўлмаган эди. Аммо Ислом дини билан бирга бу диёрга ҳам илм-маърифат, фан-маданият кириб келди. Қуръони каримнинг айни шу тупроқларда нозил бўлиши, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ва саҳобаларнинг айни шу ерларда яшашлари бу ҳолнинг асосий омили эди.\nҲаммага маълумки, Макка Исломнинг асл ватани бўлиб, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам шу ерда туғилиб ўсганлар, Қуръони карим дастлаб шу ерда нозил бўлган ва диннинг аввалги ўн уч йилги босқичи ҳам шу ерда кечган эди. Дастлабки мусулмонлар ҳам айни шу шаҳарнинг аҳолисидан бўлган.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Маккани фатҳ қилганларидан кейин ўзлари Мадинага қайтишларидан олдин фақиҳ саҳобалардан бўлган Муъоз ибн Жабал розияллоҳу анҳуни аҳли Маккага Қуръони каримни ва ҳалол-ҳаромни ўргатиш учун қолдирдилар. Ана ўша кундан бошлаб Маккада ҳақиқий исломий фиқҳ ривожи бошланди.\nКейинчалик ҳам бу мадрасага катта илм эгалари раҳбарлик қилдилар:\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга мушрикларнинг тазйиқлари ҳаддан ошиб турган бир пайтда ёруғ дунёнинг юзини кўрган Абдуллоҳ ибн Аббос илоҳий бир тадбир ила ўз оғзига олган биринчи ғизо охирзамон Набийи Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг муборак тупуклари бўлди.\nАллоҳ таоло Ўзининг ҳабиб Набийси Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга Ўзининг омонлик юрти Маккаи Мукаррамани фатҳ қилиши жараёнида Абдуллоҳ ибн Аббоснинг отаси Аббос ибн Абдулмутталиб ҳам ўз Исломини баралла ошкор қилди. Шу билан бирга, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ёнларида бирга яшаш учун ўз оиласи билан Мадинаи Мунавварага кўчиб борди.\nЎша пайтларда эндигина ўн-ўн бир ёшларга кириб қолган зийрак Абдуллоҳ ибн Аббос энди бевосита мадрасаи Муҳаммадиянинг таълим-тарбиясини ола бошлади. У вақтга келиб Аллоҳ таоло Ўз дини – Исломни ўзга динлардан устун қилган, мусулмонлар за-фар топган, кишилар Аллоҳнинг динига гуруҳ-гуруҳ бўлиб кирган ва барқарорлик ҳукм сурган бир пайт эди. Барча иложи борича кўпроқ илм олишга ҳаракат қилар эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга Қуръони каримнинг оятлари кетма-кет нозил бўлиб турар ҳамда у зотнинг ўзлари умматларига турли аҳкомларни баён қилиб берар эдилар.\nАна шундай ажойиб бир илмий муҳитда Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу исломий илмлар чашмасининг асл манбаидан тўйиб-тўйиб симира борди. Аллоҳ таоло Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳуга ўткир зеҳн ва кучли хотирага қўшиб фаҳм-фаросат ва ўта тиришқоқлик фазилатларини ҳам берган эди. У киши Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан бир қадам ҳам узоқлашмасдан, у зотнинг муборак оғизларидан ворид бўлаётган ҳар бир сўзни, ҳар бир гапни илиб олиб, ихлос билан бутун вужудига жо қилар эди.\n«Аллоҳим, бунга ҳикматни таълим бергин», дедилар».\nАлбатта, Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг кичик ёшдаги Абдуллоҳ ибн Аббосни бағирларига меҳр билан босишлари ва унинг ҳаққига Аллоҳ таолодан ҳикмат ила маърифат ва уни ўз ўрнида ишлатиш қобилиятини беришини сўраб дуо қилишлари бу кичик саҳобий учун катта марҳамат эди.\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам менинг ҳаққимга Аллоҳдан ҳикмат беришини сўраб икки марта кетма-кет дуо қилдилар».\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам халога кирдилар. Мен у зотга таҳорат суви тайёрлаб қўйдим. Ул зот чиққанларида:\n«Аллоҳим! Уни фақиҳ қилгин!» дедилар у зот».\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Рафиқи аълога интиқол қилгунларича Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу у зотнинг ёнларида бўлишда бардавом бўлдилар. У кишининг бу беназир меҳнатлари зое кетмади. Абдуллоҳ Ибн Аббос розияллоҳу анҳу ҳаммаси бўлиб 1660 та ҳадис ривоят қилиб, кўп ҳадис ривоят қилган саҳобаларнинг бешинчиси бўлдилар. Албатта, Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳаётлик даврларида ҳали ўн тўрт ёшга кириб улгурмаган ёш саҳобийнинг ўн минглаб ўзидан катта саҳобаи киромларни ортда қолдириб, ҳадиси шарифларни ривоят қилишда бешинчи ўринни олишлари Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳунинг ким эканликларини яққол намойиш қиладиган омилдир.\n«Умар мени Бадр шайхларига қўшар эди. Баъзиларига бу ёқмас эди. Ўшалар унга: «Нима учун боламиз тенги одамни бизга қўшасан?!» дедилар. У эса:\nКейин Умар: «Аллоҳ таолонинг «Иза жааъа насруллоҳи вал фатҳу» деган қавлига нима дейсизлар?» деди.\nБаъзилари эса сукут сақлаб, бирор нарса демадилар.\nШунда у менга: «Сен ҳам шундай дейсанми, эй Ибн Аббос?!» деди.\nМен: «Бу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ажалларидир. Аллоҳ буни у зотга билдирди. «Агар Аллоҳнинг нусрати ва фатҳ келса» – ўша ажалнинг аломатидир.\nШунда Умар: «Аллоҳга қасамки, мен ҳам бу борада фақат сен айтган нарсанигина биламан, холос», деди».\nХалифа Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳунинг илмларини қанчалик қадрлашларини Саъд ибн Абу Ваққос розияллоҳу анҳу ўзларининг қуйидаги гаплари билан баён қиладилар:\n«Ибн Аббосдан кўра фаҳми дақиқ, ақли ўткир, илми кўп ва ҳилми кенг одамни кўрмаганман. Умар уни қийин масалаларни ечишга чақирганини ўзим кўрганман. Ҳолбуки, унинг атрофида муҳожир ва ансор, аҳли Бадрлар кўп эди. Агар Ибн Аббос гапирса, Умар унинг гапидан нарига ўтмас эди».\nИбн Саъд раҳматуллоҳи алайҳи Ато ибн Ясор розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар:\n«Умар ва Усмон розияллоҳу анҳумо Ибн Аббос розияллоҳу анҳуни чақирар эдилар. У киши уларга аҳли Бадрлар билан бирга маслаҳат берар ва Умар ҳамда Усмоннинг вақтларида фатво берар эди».\nИбн Саъд раҳматуллоҳи алайҳи Яъқуб ибн Зайддан ривоят қиладилар:\n«Қани, бир шўнғиб кўр-чи, эй ғаввос!» дер эди».\nҲазрати Али розияллоҳу анҳу хаворижлар фитнасининг қурбони бўлганларидан кейин Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу ҳам Басра волийлигини ташлаб, ўз ўринларига Абдуллоҳ ибн Ҳорисни Басрага волий қилиб қўйиб, Мадинаи Мунавварага қайтдилар. У киши бу ерда илмий ишлар билан машғул бўлдилар. Толиби илмларга дарслар бердилар.\nЎша пайтда Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу ўзларининг илмий равнақлари чўққисига чиққан эдилар. Ўз замонларида ҳосил қилиниши мумкин бўлган барча илмларда пешқадамликни қўлга олган эдилар. Агар ифодали қилиб айтиш мумкин бўлса, Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу икки оёқда юрадиган Ислом дорилфунунига айланиб бўлган эдилар. У кишидаги илмларнинг кўплиги, чуқурлиги ва дарс бериш қобилияти кишиларни лол қолдирарди. Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу барча илмларда олий даражадаги дарс бериш қобилиятларини ҳаммага исбот қилган эдилар. У кишининг довруғлари етти иқлимга тарқаб, турли тарафлардан илм талабидаги кишилар Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу дорилфунунида таҳсил олиш учун Мадинаи Мунаввара томон оқиб келар эдилар.\n«Уларнинг олдига чиқиб, ким Қуръондан ва унинг таъвилидан сўрамоқчи бўлса, чақириб кел», деди.\nУлар чиқиб, бошқаларга жой бўшатишди. У киши менга:\nАбдуллоҳ ибн Зубайр розияллоҳу анҳу умавийларга қарши чиқиб, Маккаи Мукаррамани марказ қилиб олганда, энг фақиҳ саҳобалардан бўлмиш, «умматнинг илм денгизи» лақабини олган саҳобий Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу Маккаи Мукаррамага келиб, одамларга таълим бера бошлади. У киши Байтул ҳаромда тафсир, ҳадис, фиқҳ ва адабиётдан дарс берар эди.\nМаккаи Мукарраманинг илмий шуҳрати ортишида Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу ва у кишининг шериклари бош омил бўлдилар.\n2. Мужоҳид розияллоҳу анҳу.\nБу киши Бану Махзум қабиласининг мавлоси эди. У Ибн Аббос розияллоҳу анҳунинг тафсир бўйича айтган гапларини ривоят қилиш билан машҳур бўлган. Мужоҳид розияллоҳу анҳунинг ўзидан қуйидагилар ривоят қилинади: «Ибн Аббосдан Қуръонни уч марта ўтказиб олганман. Уни ҳар бир оятда тўхтатар, нима учун ва қандай нозил бўлганини сўрар эдим».\n3. Ато ибн Абу Рабоҳ.\nХалифа Абдулмалик ибн Марвоннинг даврида ҳар йили ҳаж мавсумида унинг фармонига биноан, «Одамларга Ато ибн Абу Рабоҳдан бошқа ҳеч ким фатво бермасин», деб жар чақирилар эди. Маккаи Мукаррама ва унинг атрофининг имоми ҳам, олими ҳам, фақиҳи ҳам Ато ибн Абу Рабоҳ розияллоҳу анҳу эди. Бундай улуғ мақом эгаси бўлган шахс ким экан ўзи, дерсиз. У қоп-қора рангли, кўзи ғилай, бурни қийшиқ, оёғи оқсоқ, сочи тўзиган бир одам эди. Адибларнинг васф қилишларича, у киши ўзининг минглаб шогирдлари ичида пахта даласидаги қора қарғага ўхшаб ўтирар эди. Ато ибн Абу Рабоҳ фақат Ислом туфайлигина мана шундай мартабага эришди. Барчанинг тақдирига, эҳтиромига сазовор бўлди.\n4. Товус розияллоҳу анҳу.\nБу киши асли форс бўлиб, Ямандан Маккаи Мукаррамага келиб қолган эди. У кўп саҳобалардан илм ўргангандан кейин, охири Ибн Аббос розияллоҳу анҳуга маҳкам боғланди ва у кишининг энг севган талабасига айланди. Кейин эса тобеъинларнинг энг улуғларидан бирига, Маккаи Мукаррама фақиҳларининг етакчиси ва муфтийсига айланди.\n5. Икрима розияллоҳу анҳу.\nМаккаи Мукаррамада етишган ўша давр фақиҳларидан яна бири Икрима розияллоҳу анҳудир. У киши Ибн Аббос розияллоҳу анҳунинг мавлоси – озод қилган қули бўлган. Фиқҳни асосан ўз хожаси Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ўрганди. Оиша розияллоҳу анҳо, Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу ва бошқа саҳобалардан ҳам таълим олган.\nСаъийд ибн Жубайрдан: «Ўзингдан кўра илмлироқ одамни биласанми?» деб сўралганда: «Ҳа, Икрима», деб жавоб берган.\nМаккаи Мукарраманинг фиқҳ мадрасаси шу тариқа ривожланишда давом этаверди. Бу мадрасанинг машҳур кишиларидан баъзиларининг номларини тилга оладиган бўлсак, Суфён ибн Уяйна, Муслим ибн Холид Занжий розияллоҳу анҳумони алоҳида таъкидлашимиз лозим бўлади. Чунки ушбу икки фақиҳ тўрт фиқҳий мазҳаблардан бирининг асосчиси имом Шофеъийнинг устозлари бўлади.\nШофеъий раҳматуллоҳи алайҳи Ғаззада туғилган бўлсалар ҳам, оналари у кишини гўдаклик чоғида Маккаи Мукаррамага олиб келганлар ва у киши илмни шу ерда олганлар.\nФиқҳ дарслари “Фиқҳий йўналишлар ва китоблар” китоби Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф Мақолалар


27 феврал 2021, Тошкент вақти: 00:17\nАйбланувчи Акбаржон Жалиловнинг метродаги иддао қилинаётган сурати\nРоссия Тергов қўмитаси Санкт-Петербург метросидаги портлашни амалга оширганликда гумонланаëтган шахснинг асли ўшлик 22 яшар Акбаржон Жалилов эканини эълон қилди.\nҚирғизистонлик Акбаржон Жалилов\n“Эксперт-криминалистларимиз Жалиловнинг генетик изларини “Площадь Восстания” метро бекатида қолдириб кетилган портловчи мослама солинган сумкадан топишди. Генетик экспертиза хулосаси ва видеокамералар ёзувлари вагонда портлаш уюштирган айнан шу шахснинг “Площадь Восстания” бекатида портловчи мослама ўрнатилган сумкани қўйиб кетганини тасдиқлади”, дейилади Россия Тергов қўмитаси расмий сайтидаги хабарда.\nБундан олдинроқ, “ВКонтакте” ижтимоий тармоғидаги “Русский спецназ” жамоаси саҳифасида 1995 йилда туғилган Акбаржон Жалиловнинг расми қўйилди ва айнан шу одамнинг Петербург метросидаги портлашга алоқаси борлиги иддао қилинди.\nСурат остига “Жалилов Акбаржон Акрамжонович, 01.04.1995 йилда Қирғизистон Республикасида туғилган, Россия граждани” деб ëзилган ва Жалиловга оид паспорт маълумотлари ҳам келтирилган.\nА.Жалиловнинг қидирувдаги фотосурати\nЯна бир фотосуратда метрода кетаётган¸ кўринишидан осиёлик бўлган¸ қизил курткадаги рюкзак таққан шахс тасвирланган. Назорат камераларидаги ёзувдан бу йигитнинг 3 апрель, соат 14:01 да, портлашдан 40 дақиқа олдин метро бекатларидан бирида кўрилгани англашилади.\nИжтимоий тармоқ фойдаланувчилари “Русский спецназ”да кўрсатилган шахснинг “ВКонтакте”даги саҳифасини топиб, унинг 2014 йилдан буён янгиланмаганини аниқлади.\nКуннинг биринчи ярмида Қирғизистон хавфсизлик хизмати худкуш ҳужумчи сифатида гумонланаëтган шахснинг асли қирғизистонлик экани ҳақида баëнот берди.\n“Биз терактда гумонланувчи шахснинг 1995 йилда Ўш шаҳрида туғилган Россия ватандоши Акбаржон Жалилов эканини тасдиқлаймиз”, деди Қирғизистон Миллий хавфсизлик қўмитаси вакили 4 апрель кунги баëнотида.\nОзодликка маълум бўлишича, Акбаржон Жалилов Россиининг Шимолий пойтахтига 16 ёшида отаси билан бирга келган ва улар бирга автосервисда ишлаб келган экан.\nДўстларидан бирига кўра¸ бир неча йил олдин уни таниганлар орасида “Акбаржон Кореяга кетди”, деган гап чиққан.\nРоссия Федерал хавфсизлик хизматига кўра¸ ўшлик йигит охирги олти йил давомида Петербургда яшагани ва бу бу вақт ичида паспортини бир неча марта янгилаганини аниқланди. Айрим Россия нашрлари эса¸ махфий хизматларга таяниб, Жалиловнинг “Ислом давлати” экстремистик ташкилоти аъзоси эканини ёзиб чиқди.\nТергов қўмитаси Акбаржонни асосий айбланувчи экани тўғрисида қилган баёноти ортидан “Росбалт” нашри Жалиловнинг саҳифасида кўрсатилган рақамлар бўйича қўл телефонига қўнғироқ қила олганини хабар қилди.\n“Озодлик” билан суҳбатда “Росбалт” мухбири Жалилов унга “тушунмовчилик рўй бергани” ва ўзининг портлашларга алоқаси йўқлигини билдирганини айтди. Журналист Акбаржон Жалиловга унинг “ВКонтакте” саҳифасида кўрсатилган телефон орқали қўнғироқ қилганини аниқлаштирди.\nОзодлик ҳозирда бу рақамга вақтинчалик хизмат кўрсатилмаётгани ва у ўчирилганини аниқлади.\nАкбаржон Жалиловнинг отаси, онаси ва укаси Қирғизистон махсус хизматлари кузатувида Ўш аэропортидан Россияга жўнатилгани хабар қилинди.\nАкбаржоннинг онаси журналистлар саволларига жавоб беришдан бош тортди.\nҚозоғистонлик Максим Аришев\n4 апрель куни Петербургнинг “Фонтанка” нашри 22 яшар қозоғистонлик компютер дастурчиси Максим Аришевнинг портлаш бўлган куни йўқолиб қолганини айтиб¸ уни ҳам ҳужумга алоқадорликда гумонланаётган шахс деб эълон қилди.\nКейинроқ, ҳужумни тергов қилаётган мутахассислар аниқланган жасадлардан бири Максим Аришевники эканини маълум қилди.\nПетербурглик журналистлар Аришев “портлаш марказида бўлгани” ва “портлатишда гумонланаётганлардан” бўлиши мумкинлигини хабар қилди. Айни пайтда, Conflict Intelligence Team гуруҳи очиқлаган маълумотдан Аришев портлашга алоқаси йўқлиги, уни метродаги ҳодисадан кейин ота-онаси қидираётганини билдирди. Кейинроқ, Аришевнинг дўстлари 3 апрел куни кундузги пайтда Максим Аришев ўзи ўқиётган Информатика ва математика факултетидан “Фрунзенская” метро бекатида жойлашган уйига кетаётганини маълум қилди.\nСешанба куни Максимнинг ота-онаси Санкт-Петербургга келиб, ўғлининг жасадини таниди.\nҚозоғистон Ташқи ишлар вазирлиги Максим Аришевнинг “терактни ҳозирлашга алоқаси йўқлиги ва ҳуқуқ мухофазаси идоралари назоратига ҳеч қачон тушмагани” тўғрисида баёнот тарқатди.\nАндрей (Илёс) Никитин\nРус блогерлари ва журналистлари томонидан "Ҳоттабич" лақаби берилган яна бир шахснинг сурати ҳужумдан бир неча соат ўтиб деярли барча оммавий ахборот воситаларида асосий гумонланувчи сифатида тарқатилди.\nЎз фотосуратини кўрган шахс полицияга келди\nФотосурати тарқаган йигитнинг ўзи Петербургдаги полиция бўлимларидан бирига келиб, расмини телевизорда кўриб, қўрқиб кетганини айтган. У ўзининг ҳақиқатан 3 апрель куни метрополитендан фойдалангани¸ бироқ портлашларга мутлақо алоқаси йўқлигини билдирган.\nБошқирдистонлик Илёс Никитин Уфада юк ташувчи машина ҳайдовчиси бўлиб ишлар экан. 3 апрел куни у Петербург Жоме масжидидан қайтиб келаётганини айтган.\nШошқолоқ журналистларнинг уни фотосуратини асосий гумонланувчи сифатида тарқатиши оқибатида 4 апрел куни аэропортда “таниб” қолган йўловчилар талаби билан у Москва-Уфа авиарейсидан тушириб қолдирилгани хабари чиқди.\nIslamNews хабарига кўра, туғилганида Андрей деб исм қўйилган бу шахс Рязан ҳарбий-десант билим юртини тамомлагани, Чеченистонда ҳарбий ҳаракатларда иштирок этган, хизматдан қайтиб келиб Исломни қабул қилган ва Илёс исмини олган.\nҚора дўппи ва қора узун кийим кийиб олган соқолли шахснинг тергов-суриштирувсиз “террорчи” деб эълон қилиниши ижтимоий тармоқларда махфий хизматлар иши устидан норозилик ва истеҳзоларни келтириб чиқарди.\nАйни пайтда, Россия оммавий ахборот воситаларида "террорчининг ўзи таслим бўлгани" тўғрисидаги хабарлар тарқашда давом этмоқда.\n5 апрел куни ниҳоят уйига етиб борган Илёс Никитин ишдан ҳайдалганини маълум қилди.\n“Бугун Нижневартовскдаги иш берувчим мени ишдан бўшатганини маълум қилди. У буни минтақавий Тергов қўмитаси талаби билан изоҳлади", деди Никитин.\nИлёс, шунингдек, журналистлар унинг яқинлари ва шахсан уни тақиб этаётганидан афсус билдирди.\n“Ортимдан тақиб этмасликларингизни ва тинчкина ҳаёт кечиришимга рухсат беришингизни ўтиниб сўрайман”, дея Илёс Никитиннинг сўзларини келтирди IslamNews.\nТеррорчиликда айбланган муҳожирларнинг аксари қўйиб юборилди\nЎзбекистонлик яна бир "телефон террорчиси"га ҳукм ўқилди


Жазава – Сурхон тонги\nБош саҳифа / Жамият / Жазава\nЯнвар 11, 2019\tЖамият Изоҳ қолдириш 944 Кўрилди\nёхуд “обуна иши” кимни абгор қилмоқда…\n“Авом халқ, бир “қичқириб” берсанг бўлди, кейин четда туриб томошани кўр,— дегувчиларнинг “Facebook” ошиғини олчи қилди-ёв. Очиқроғи улар ўзининг уқувсизлиги панд бериб, қатордан оғиб, “ўтириб қолган”лиги, бебурдлиги аламини мамлакатдаги инсонпарвар ижтимоий сиёсатдан олишмоқда.\nБу “муғомбирларнинг” қозонига ўт қалаётганлар, ўринли ташбеҳ турганда нобоб сўзларни “демократиянинг меваси” деб ёшларнинг дийдасини қотириб, бобомерос қадриятлардан чалғитаётганларнинг аслида ким эканлигини ақлли одам дарров фаҳмлайди.\nАйни дамда интернетдан ножоиз фойдаланишнинг глобал масалага кўтарилиш сабаби ва туб илдизи ҳам айнан ана шундай “ўтириб қолган аюҳанносчилар” ҳиссасига тўғри келади. Улар ўзларининг ношудлигини, боқимандалиги аламини бутун бир жамиятдан олади. Яъни ўзларининг “этагига ўзи ўт қўйиб” атрофга бемаъни чанг солиб, гўёки ўчини қўшнисидан олади. Мен фикримни бироз мавзудан чалғиб таъбирлаётганим боиси, яқин-яқинда газета ва журналларга обунанинг айрим раҳбарлар томонидан мажбуран амалга оширилаётгани, ундан ким манфаатдорлиги, аслида обунанинг шакли-шамойили хусусидаги бугунннинг долзарб масаласи кўтарилди. Газеталарнинг ўқувчибоплиги, савияси, бугунги ўқувчи қайси газетани танлаётгани, айрим корхоналарда мажбурий-ихтиёрий (обуна мажбурий, қайси газетани танлаши ихтиёрий) обуна қилиш ҳолатлари учраётгани хусусида муносабатлар билдирилди. Буни олқишлаш керак. Сабаби газета ўқийдиган, қайсидир сонини ўқиш учун таҳририятга ахтариб борадиган, “бугуннинг мавзуси”да тинмай фикр билдирадиган, мақола ва мулоҳаза ёзадиган ўқувчилар барибир олиб ўқишади. Айнан обуна хусусидаги муносабат-мақолалар айнан босма нашрларда чоп этилди. “Нега биз газета, журналлар ўқимаймиз, болаларимизга газета ўқишни, унинг афзалликларини нега уқтирмаймиз?\nНега намуна, ўрнак бўлмаймиз, нега мажбурий обуна бўлишимиз керак, фарзандларимиз ижтимоий тармоққа нега муккадан кетди, ота-оналарнинг, зиёлиларнинг минбарига нега “кўз тегди” мазмунида кўтарилган масала, айнан “жарчи”ларнинг тегирмонига сув қуйди. Улар нафақат корхона ва ташкилотлар ҳатто ҳар бир фуқаронинг оғзини эринмай пойлади. Асл мақсад қолиб “айғоқчи”лик яловини тортишди. Боиси улар ғирт бекорчи, фақат жарчилигидан, “болалатишдан” роҳатланади. Уларнинг обуна-ю, маънавият-маърифат, газета ва миллий матбуотнинг моҳиятини англашга ақли етармиди. Амаллаб, интернатга “дийдиёсини” чалама-чатти (стилистик эмас, ҳатто грамматик хатолар билан) ёзса, сафдошлари ва “кўчанинг” гапи билан ёзишиб, холис фикр эгаси устидан аямай “мағзава” ағдарса бунга гувоҳ бўлиб турган фарзандингиз ҳайратга тушмайдими?\nНақ жаҳонга(интернетга) чиқиб кетаёган бу нобоп муносабатдан (уларнинг наздида) “маънавиятимиз, эркимиз ҳимоячилари”га нисбатан ҳавас эмас, нафрат уйғонмайдими? Агар чуқурроқ суриштирсангиз, нафақат жамиятга, инсонларга ҳатто, ўзининг ака-укасига манфаати тегмаган одамлардан нимани ҳам кутардингиз?\nЯқинда таҳририятга Қизириқ тумани, Бандихон массивидан Хадича опа (юридик сабабларга кўра номи ўзгартирилди) келиб бироз, арзи ҳол қилди (аслида бундай мурожаатларга ҳар куни гувоҳмиз). Қизириқ, Денов туманлари ҳуқуқ-тартибот идоралари, суд ҳокимиятининг унинг шу кунгача катта миқдордаги пул маблағини ундириш юзасидан мурожаатига бўлган муносабатидан эътироз билдирди. Онанинг ярим йил умри ариза кўтариб, йиғлаб туманма-туман, эшикмаэшик юрганига ичим ачиди. Натижада икки ҳафта ўтмай опанинг дуосини олдим. Опанинг “Ишим битмади, охири шу ерга умид билан келдим. Шу газетага бор, албатта ишинг ҳал бўлади дейишганди” деган гапи ҳозиргача хаёлимдан ўтади. Унинг наздида журналист давлат таъминотидан катта маблағ олади. Турмуши жуда тўкис, ҳеч қачон нолимайди… Шу боис журналистика соҳасига “манфаат излаб” аралашиб қолган айрим касб эгаларининг боши қотиб, “шахсий хуржуни”ни бўш орқалаб қайтиб кетганлари ҳам, амаллаб аросатда юрганлари ҳам бор гап. Ана шу бизнинг бош муаммомиз… Бу чекка қишлоқнниг ҳокисор, қўли қадоқ аёли журналистлар ниманиниг ҳисобига кун кечираётгани, журналистнинг рўзғоридаги насиба унинг хонадонидан “пеш” эмаслигини, аммо ғурури баланд, нафси тўқ, халқнинг дарди билан яшашлигини, “Обуна”гина унинг ҳаёт-мамоти эканлигини қаердан ҳам билсин.\n“Яна мажбурий обуна қилдираётганмиш” деб жар солаётган “меҳрибон”лар эса бирон газетага обуна бўлиб кўрганмикан ёки газетага обуна бўлиб, фарзандини уни ўқиб, уқишга чорлаб кўрганмикан? Таҳририятимизга биргина 2018 йилда юзлаб ариза ва шикоятлар келиб тушган бўлса, шундан 45 таси қаноатлантирилган ва иккитаси ўрганиш жараёнидаги мурожаатлар ҳисобланса, 50 дан ортиқ оғзаки мурожаатлар юзасидан мақола ва журналист суриштируви амалга оширилган, яна қанчаси бизнинг аралашувимиз билан жойида ҳал этилган.\nЭнг асосийси, таҳририятимизга муаммолари билан мурожаат этувчиларнинг сони салмоқли. Сабаби оддий…. Барчаси жамоамиздан миннатдор. Минглаб талаба, ўқувчи ва ўқитувчилар, тиббиёт ходимидан тортиб қишлоқ хўжалиги ходимларигача, хуллас, турли соҳа вакиллари долзарб мавзуларда мақолалар олиб келишади.\nБир куни қишлоқдошимиз Абдурауф бобонинг ўғлига “болам бу йил қайси газетага обуна бўлдинг. Обкечи, дунёда нима гаплар” деган гапига гувоҳ бўлиб, бобога ҳам, ўғлига ҳам ҳурматим янаям ошди. Ҳар бир ота-она шу саволни фарзандига ғурур билан бера олсагина, келажакдан янада кўпроғини умид қиламиз. Бу фикр билан “жарчи”ларнинг ёқасидан олмоқчи эмасман, аксинча, сиз ҳам газетани кўпроқ ўқинг. Албатта, “Сурхон тонги” газетасига сиз ҳам обуна бўлинг! Ўрни келганда газетанинг интернетдан афзаллигини англаган англайди, англамаганнинг, яъни “букри”нинг белини гўр тузатади, демоқчиман.\nОлдинги Ҳарбийлар ёшлар ҳузурида\nКейинги Белни маҳкам боғлайлик\n“Олтин мерос” – грант соҳиби


26 ноября, 2021, 17:28\nТеги:Криштиану Роналду | Килиан Мбаппе | Ньюкасл | ПСЖ\nУ Франциядан зерикди\nФранция терма жамоаси сафида 1998 йили жаҳон чемпиони бўлган Эммануэль Пети ПСЖ ҳужумчиси Килиан Мбаппе “Ньюкасл”га ўтишига ишонмоқда.\n- Ҳар нима бўлиши мумкин. “Ньюкасл”да қандай ўзгаришлар юз берганини биламиз. Улар Мбаппега харидор. Ҳаммаси қандай ривожланишини олдиндан билиб бўлмайди. Бу тез ва осон рўй бериши мумкин.\nМбаппени “Реал”га ўтади, дейишяпти. Ҳақиқатан, Килиан болалигидан юлдуз ўйинчилар ва буюк тарихга эга катта клубларда ўйнашни орзу қилади. У ПСЖдаги муҳитдан чарчаган. Клубда ва терма жамоада айрим жамоадошлари билан тортишиб қолганини биламиз. Бу унинг кайфияти билан боғлиқ.\n“Реал” унга Франциядан чарчагани учунгина қизиқ кўринмоқда. Уни Парижда Месси ёки Неймардек қадрлашмаяпти. Месси “Барса”да қирол эди. ПСЖнинг қироли Мбаппе, Месси ҳам, Неймар ҳам эмас, - деди Эммануэль Пети.


Золафрен-свифт – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Золафрен-свифт\nЗолафрен-свифт, дисперсияланадиган таблеткалар 5 мг\nЗолафрен-свифт, дисперсияланадиган таблеткалар 10 мг\nЗолафрен-свифт, дисперсияланадиган таблеткалар 15 мг\nЗолафрен-свифт, дисперсияланадиган таблеткалар 20 мг\nЗарурати бўлганида йўриқномани такроран ўқиб чиқиш имкони бўлиши учун уни сақлаш керак.\nСаволлар ёки гумонлар бўлганида шифокор ёки фармацевтга мурожаат этиш керак.\nУшбу дори препарати айнан бир шахсга буюрилган. Уни бошқа шахсларга бериш мумкин эмас. Бу препарат ҳатто шунга ўхшаш симптомлар бўлса ҳам уларга зарар етказиши мумкин.\nБирон-бир нохуш кўриниш оғирлашган ёки илова-варақада кўрсатилмаган нохуш кўринишлар пайдо бўлган ҳолларда шифокор ёки фармацевтга мурожаат этиш керак.\nЗолафрен-свифт дори воситаси нима ва у нима мақсадда қўлланади?\nЗолафрен-свифт дори препаратини қабул қилишдан олдин\nЗолафрен-свифт дори препарати қандай қабул қилинади\nЗолафрен-свифт дори препаратини сақлаш шароитлари\nЗолафрен-свифт препарати оланзапин сақлайди. Золафрен-свифт антипсихотик дори воситалари гуруҳига мансуб ва қуйидагиларни даволаш учун мўлжалланган:\nшизофрения –пациентлар ҳақиқатда мавжуд бўлмаган нарсаларни кўриши, эшитиши ёки ҳис қилиши билан намоён бўлувчи касаллик, унда нотўғри ишонч, оадтдаги бўлмаган шубҳаланиш ва одамлар билан муомала қилганда одамовийлик кузатилади. Пациентлар депрессияга тушиши, ахвотирлик ёки зўриқишни ҳис қилишлари мумкин,\nўртача ва оғир даражадаги мания эпизодлари – кайфиятни кўтарилиши ва эйфория билан кечувчи касаллик ҳолатлари.\nБиполяр аффектив бузилишлари бўлган пациентларда Золафрен-свифт бу симптомларни пайдо бўлишини олдини олиши кузатилган, уларда мания эпизодларини оланзапин билан даволашга яхши терапевтик жавоб олинган.\nЗолафрен-свифт дори препаратини қабул қилишдан олдин танишиб чиқиш зарур бўлган маълумот\nЗолафрен-свифтни қачон қабул қилиш мумкин эмас\nагар пациентда оланзапин ёки бу препаратнинг бирон-бир бошқа ингредиентларига (6 бўлимда кўрсатилган) юқори сезувчанлик кузатилса. Аллергик реакция тошма, қичишиш, юзни шиши, лабларни шиши ёки бўғилиш ҳисси билан намоён бўлиши мумкин. Бундай симптомлар пайдо бўлиши ҳақида шифокорга хабар бериш керак.\nагар пациентда глаукоманинг айрим турлари (кўз ички босимини ошииш) каби кўриш аъзоси томонидан бузилишлари кузатилса.\nЗолафрен-свифт дори препаратини қўллашдан олдин шифокор ёки фармацевт билан маслаҳатлашиш керак.\nДеменция билан хасталанган кекса ёшдаги пациентларда Золафрен-свифт препаратини қўллаш тавсия этилмайди, чунки бу жиддий ножўя самараларни пайдо бўлишига олиб келиши мумкин.\nБу гуруҳга мансуб препаратлар одатдаги бўлмаган ҳаракатларга, асосан юз ёки тилни ҳаракатланишини чақириши мумкин. Агар Золафрен-свифт препаратини қабул қилгандан кейин бундай симптом пайдо бўлса, бу ҳақида шифокорга хабар бериш керак.\nУшбу типдаги препаратлар жуда кам ҳолларда иситма, нафас олишни тезлашиши, терлаш, мушаклар танглиги, ланжлик ёки уйқучанлик чақиради. Бундай симптомлар пайдо бўлган ҳолларда шифокорга мурожаат этиш керак.\nЗолафрен-свифт препаратини қабул қилаётган пациентларда тана вазнини ошиши кузатилган. Пациентнинг тана вазнини вақти-вақти билан назорат қилиш керак.\nЗолафрен-свифт препаратини қабул қилаётган пациентларда қонда қанд даражасини ва липидлар (триглицеридлар ва холестерин) даражасини ошиши кузатилади. Золафрен-свифт препаратини қўллашдан олдин ва уни қўллаш даврида шифокор қонда қанд ва айрим липидларнинг даражасини аниқлаш мақсадида қон таҳлилини ўтказиши керак.\nАгар аввал пациентда ёки унинг оила аъзоларида тромбозлар кузатилган бўлса, шифокорга хабар бериш керак, чунки шунга ўхшаш препаратларни қўллаш қонда тромбларни ҳосил бўлиши билан боғлиқ бўлган.\nАгар пациентда қуйидаги касалликлардан биронтаси кузатилса, иложи борича даволовчи шифокорга хабар бериш керак:\nинсульт ёки микроинсульт (инсультнинг вақтинча симптомлари);\nпростата бези касалликлари;\nичак тутилиши (паралитик ичак тутилиши);\nжигар ёки буйрак касалликлаир;\nАгар пациент деменция билан хасталанган ва унда аввал инсульт ёки микроинсульт бўлган бўлса, у (ёки уни парваришловчи шахс) бу ҳақида шифокорга хабар бериши керак.\nСтандарт эҳтиёткорлик чораси сифатида шифокор 65 ёшдан ошган шахсларда қоннинг артериал босими даражасини назорат қилиши мумкин.\nЗолафрен-свифт препарати 18 ёшдан кичик пациентларда қўллаш учун мўлжалланмаган.\nЗолафрен-свифт дори препарати ва бошқа препаратлар\nЗолафрен-свифт препарати билан даволаш вақтида фақат даволовчи шифокорнинг рухсати билан бошқа препаратларни қабул қилиш мумкин.\nЗолафрен-свифт препаратини антидепрессантлар ёки хавотирликни камайтириш учун препаратлар ёки ухлатувчи воситалар билан мажмуада қўллаш уйқучанликни чақириши мумкин.\nПациент қабул қилаётган ёки сўнгги вақтларда қабул қилган, шунингдек пациент қабул қилишни режалаштирганбарча дори воситалари ҳақида шифокорга хабар бериши керак.\nАйниқса қуйидагиларни қабул қилиш ҳақида шифокорга хабар бериш керак:\nПаркинсон касаллигини даволаш учун препаратлар\nкарбамазепин (тутқаноққа қарши ва кайфиятни барқарорлаштирувчи препарат), флувоксамин (антидепрессант) ёки ципрофлоксацин (антибиотик) – Золафрен-свифт препаратининг дозаси ўзгартириш зарур бўлиши мумкин.\nЗолафрен-свифтни қўллаш ва алкоголь\nЗолафрен-свифт препаратини қабул қилгандан кейин алкоголни истеъмол қилиш мумкин эмас, чунки ушбу препарат алкоголь билан бирга уйқучанликни чақириши мумкин.\nАгар пациент ҳомиладор бўлса ёки эмизса, агар ҳомиладорликни гумон қилса ёки режалаштираётган бўлса, препаратни қабул қилишдан олдин шифокор ёки фармацевтга мурожаат этиши керак.\nЗолафрен-свифтдори препаратини эмизиш даврида қўллаш тавсия этилмайди, чунки препаратнинг кам миқдори кўкрак сутига ўтиши мумкин.\nОналари ҳомиладорликнинг охирги уч ойлигида Золафрен-свифт препаратини қўллагандан янги туғилган чақалоқларда қуйидаги симптомлар кузатилиши мумкин: тремор, мушак тонусини ошиши ёки пасайиши, уйқучанлик, қўзғалиш, нафас бузилишлари синдроми ёки эмизишдаги қийинчиликлар. Болада бундай симптомлар пайдо бўлган ҳолларда шифокорга мурожаат этиш керак.\nЗолафрен-свифт уйқучанлик чақириши мумкин. Агар уйқучанлик кузатилса, транспорт воситаларини бошқариш ва механизмларга хизмат кўрсатиш мумкин эмас. Бу ҳақида шифокорга хабар бериш керак.\nЗолафрен-свифт аспартам сақлайди\nФенилаланинни қабул қилаолмайдиган шахслар: Золафрен-свифт фенилаланиннинг манбаи ҳисобланган аспартам сақлайди. У фенилкетонурияси бўлган шахсларга зарарли таъсир кўрсатиши мумкин.\nЗолафрен-свифт препаратини қандай қўллаш керак\nДори препаратини ҳар доим шифокор кўрсатмаларига мувофиқ қўллаш керак. Саволлар ва гумонлар бўлса, шифокор ёки фармацевтга хабар бериш керак.\nШифокор пациентга Золафрен-свифт препаратининг қанча таблеткасини ва қандай давомийликда қабул қилиши кераклиги ҳақида хабар беради. Золафрен-свифт препаратининг суткалик дозаси 5 мг дан 20 мг гачани ташкил қилади. Касаллик симптомлари қайталанган ҳолларда шифокорга мурожаат қилиш керак. Агар шифокор айтмаса, Золафрен-свифт препаратини қабул қилишни тўхтатиш мумкин эмас.\nЗолафрен-свифт таблеткаларини даволовчи шифокор кўрсатмаларига мувофиқ суткада бир марта қабул қилиш керак. Суткалик дозани ҳар куни, куннинг бир вақтида қабул қилишга ҳаракат қилиш керак. Препаратни овқатланишдан қатъий назар қабул қилиш керак. Золафрен-свифт оғиз бўшлиғида дисперсияланадиган таблеткаларини ичга қабул қилиш керак.\nЗолафрен-свифт таблеткаларини нам қўллар билан олиш мумкин эмас, чунки таблетка парчаланиши мумкин.\nҚабул қилишдан бевосита олдин таблеткани бир стакан суада ёки бошқа мос келувчи ичимликда, апельсин шарбати, олма шарбати, сут ёки кофеда эритиш, сўнгра аралаштириш мумкин. Таблетка қўшилгандан кейин ва аралаштирилгандан кейин айрим суюқликлар ранги ўзгариши ва хиралашиши мумкин. Тайёрланган эритмани дарҳол ичиш керак.\nЗолафрен-свифт препаратининг тавсия этилган дозасидан юқорироқ дозани қўллаш\nЗолафрен-свифт препаратининг тавсия этилган дозасидан юқорироқ дозасини қабул қилган пациентларда қуйидаги симптомлар ривожланган: тез-тез юрак уриши, қўзғалиш ёки тажаввузкорлик, нутқ билан муаммолар, одатдаги бўлмаган ҳаракатлар (айниқса юз ва тил) ва онг даражасини пасайиши. Қуйидаги бошқа симптомлар ҳам кузатилади: ўткир онгни чалкашиши (дезориентация), тиришишлар (тутқаноқ), кома, иситмани бир вақтда намоён бўлиши, нафас олишни тезлашиши, терлаш, мушаклар танглиги ва ланжлик ёки уйқучанлик, нафас олишни сийраклашиши, аспирация, артериал босимни ошиши ёки пасайиши, юрак ритмини бузилиши. Агар кўрсатилган симптомлардан биронтаси пайдо бўлса, даволовчи шифокорга ёки яқиндаги шифохонага дарҳол мурожаат этиш керак. Шифокорга таблеткаларнинг ўрамини кўрсатиш керак.\nЗолафрен-свифтдори препаратини қабул қилишни ўтказиб юбориш\nПациент буни эслагани заҳотиёқ таблеткани дарҳол қабул қилиши керак. Ўтказиб юборилган дозани ўрнини тўлдириш учун дозани икки марта қабул қилиш мумкин эмас.\nАгар Сиз Золафрен-свифт препаратини қабул қилишни тўхтатган бўлсангиз\nТаблеткани қабул қилишни тўсатдан тўхтатиш мумкин эмас, ҳатто пациентнинг умумий ҳолати яхшиланганда ҳам. Даволовчи шифокор кўрсатган давомийликда Золафрен-свифт препаратини қабул қилишни давом эттириш муҳим.\nЗолафрен-свифт препаратини қабул қилишни тўсатдан тўхтатганда қуйидаги симптомлар кузатилиши мумкин: кўп терлаш, уйқусизлик, тремор, хавотирли ҳолат, кўнгил айниши ёки қусиш. Шифокор даволаш якунлангунча препаратнинг дозасини камайтиришни тавсия этиши мумкин.\nДори воситасини қўллаш билан боғлиқ бирон-бир гумонлар бўлган ҳолларда, шифокор ёки фармацевтга мурожаат этиш керак.\nҲар бир дори препарати каби ушбу дори восита ҳам нохуш самаралар чақириши мумкин, гарчи у барча пациентларда кузатилмайди.\nАгар қуйидагилар кузатилса, дарҳол шифокорга хабар бериш керак:\nихтиёрсиз ҳаракатлар, айниқса юз соҳаси ёки тилда (10 пациентлардан 1 тасида пайдо бўлувчи тез-тез учрайдиган нохуш таъсир);\nвенада қон қуйқаларини ҳосил бўлиши (100 пациентлардан 1 тасида пайдо бўлувчи тез-тез учрамайдиган нохуш таъсир), айниқса оёқда (симптомлар оёқни шиши, оғриқ ва қизаришини ўз ичига олади), улар кўкрак қафасида оғриқ ва нафас олишни қийинлашишини чақириб, қон оқими билан ўпкага бориши мумкин. Бу симптомлардан биронтаси пайдо бўлган ҳолларда дарҳол шифокорга мурожаат этиш керак.\nиситма, нафас олишни тезлашиши, терлаш, мушаклар танглиги ва ланжлик ёки уйқучанлик билан бирга келиши (мавжуд маълумотлар асосида ножўя таъсирнинг намоён бўлиш тез-тезлигини аниқлаб бўлмайди).\nЖуда тез-тез учрайдиган нохуш самаралар (10 пациентлардан 1 тасидан кўпроғида кузатилади): тана вазнини ошиши, уйқучанлик ва қонда пролактин даражасини ошиши. Даволашнинг эрта даврларида бош айланиши ёки ҳушдан кетиш ҳолатлари (юрак уришини секинлашиши билан), айниқса ётган ёки ўтирган ҳолатдан турганда кузатилиши мумкин. Бу симптомлар одатда ўз-ўзидан ўтиб кетади, лекин агар симптомлар сақланса, даволовчи шифокорга хабар бериш керак.\nТез-тез учрайдиган ножўя таъсирлар (10 пациентлардан 1 тасида кузатилиши мумкин) қоннинг айрим хужайралари, айланиб юрувчи ёғ даражасини ўзгаришини ва даволашнинг бошида жигар ферментларини фаоллигини ўтувчан ошишини, қонда ва сийдикда қанд даражасини оишшини, қонда сийдик кислотаси даражасини ва креатинфосфокиназа фаоллигини ошишини, очлик ҳиссини ошишини, бош айланишини, безовталикни, треморни, ҳаракатларни бузилишлари (дискинезия) ни, оғизни қуришини, қабзиятни, тери тошмасини, мушакларда кучни йўқолишини, яққол толиқишни, қзл, кафт ёки тўпиқни шишига олиб келувчи сувни тутилишини, иситмани, бўғимларда оғриқни ёки эркакларда эрекцияни бузилишини ўз ичига олади.\nТез-тез учрамайдиган ножўя таъсирлар (100 пациентлардан 1 тасида кузатилиши мумкин) юқори сезувчанлик (масалан оғиз бўшлиғи ва томоқда шиши, қичишиш, тошма) ни, айрим ҳолларда кетоацидоз (қон ва сийдикда кетонлар) ёки кома билан кечувчи қандли диабет ёки уни кечишини зўрайишини, анамнезида одатда хуружлар (тутқаноқ) билан боғлиқ тиришишларни, кўз олмаларини айланма ҳаракатини, нутқ билан муаммоларни чақирувчи мушаклар спазмларини, юрак ритмни секинлашишини, қуёш нурига сезувчанликни, бурундан қон кетишини, метеоризмни, хотирани йўқолишини, сийдикни тутиб туролмасликни, сийишдаги қийинчиликларни, соч тўкилишини, ҳайзни йўқлиги ёки камайишини, сут безларини катталашиши ёки эмизиш давридан ташқарида сутни ажралиши каби эркаклар ва аёлларда сут безидаги ўзгаришларни ўз ичига олади.\nКам ҳолларда учрайдиган ножўя самаралар (1000 пациентлардан 1 тасидан камроғида кузатилади): тананинг нормал ҳароратини пасайиши, юрак ритмини бузилиши, тушунтириб бўлмайдиган тўсатдан ўлим, қоринда кучли оғриқ, иситма ва кўнгил айнишини чақирувчи меъда ости безини яллиғланиши, терини ва кўзларнинг оқ пардаларини сарғайиши билан намоён бўлувчи жигар касалликлари, мушак касалликлари тушунтириб бўлмайдиган оғриқлар билан намоён бўлади, сийишдаги қийинчиликлар, давомли ва/ёки оғриқли эрекция.\nДеменцияси бўлган кекса ёшдаги пациентларда оланзапинни қабул қилганда қуйидагилар ривожланиши мумкин: инсульт, пневмония, сийдикни тутиб туролмаслик, яққол толиқиш, кўриш галлюцинациялари, тана ҳароратини ошиши, терини қизариши ва юришни бузилиши. Пациентларнинг ушбу гуруҳида бир неча ўлим ҳолатлари ҳақида хабар берилган.\nПаркинсон касаллиги бўлган пациентларда Золафрен-свифт препарати ножўя самараларнинг кучайтириши мумкин.\nНохуш ножўя реакция ҳақида хабар бериш\nАгар Сизда ножўя таъсирлар, шу жумладан ушбу йўриқномада кўрсатилмаган бирон-бир ножўя таъсирлар пайдо бўлса, илтимос, шифокорингиз ёки фармацевтга хабар беринг. Ножўя таъсирлар ҳақида бевосита дори воситаларини қайд этиш бўйича Бошқарма қошидаги дори воситаларининг ножўя таъсирини мониторинги Департаментига хабар бериш керак.\nНожўя таъсирлар ҳақидаги хабарлар туфайли, Биз препаратнинг хавфсизлиги тўғрисида кўпроқ маълумот тўплашимиз мумкин.\nЗолафрен-свифт дори препаратини сақлаш шароити\nПрепаратни канализацияга ёки маиший чиқиндилар билан ташлаб юбориш мумкин эмас.\nСизга керак бўлмаган препаратни қандай тўғри утилизация қилиш кераклиги ҳақида фармацевтингиз билан маслаҳатлашинг. Бу чоралар атроф-муҳитни ҳимоя қилишга ёрдам беради.\nТаъсир этувчи модда бўлиб оланзапин ҳисобланади. Золафрен-свифтнинг дисперсияланадиган ҳар бир таблеткаси 5 мг, 10 мг, 15 мг ёки 20 мг оланзапин сақлайди.\nЁрдамчи моддалар: маннитол (Е 421), аспартам (Е 951), кросповидон, апельсин ароматизатори, сувсиз коллоид кремний диоксиди, натрий стеарилфумарати.\nЗолафрен-свифт дори препатининг ташқи кўриниши ва ўрам ичидагиси\nЗолафрен-свифт 5 мг – думалоқ шаклли, ясси цилиндрик юзали, диаметри 6 мм ли, бир томонида “5” гравировкаси бўлган ва бошқа томони силлиқ таблеткалар. Ўрам 28 та дисперсияланадиган таблетка сақлайди.\nЗолафрен-свифт 10 мг – думалоқ шаклли, ясси цилиндрик юзали, диаметри 8 мм ли, бир томонида “10” гравировкаси бўлган ва бошқа томони силлиқ таблеткалар. Ўрам 28 та дисперсияланадиган таблетка сақлайди.\nЗолафрен-свифт 15 мг – думалоқ шаклли, ясси цилиндрик юзали, сариқ рангли, диаметри 9 мм ли, бир томонида “15” гравировкаси бўлган ва бошқа томони силлиқ таблеткалар. Ўрам 28 та дисперсияланадиган таблетка сақлайди.\nЗолафрен-свифт 20 мг – думалоқ шаклли, ясси цилиндрик юзали, сариқ рангли, диаметри 10 мм ли, бир томонида “20” гравировкаси бўлган ва бошқа томони силлиқ таблеткалар. Ўрам 28 та дисперсияланадиган таблетка сақлайди.\nТаблеткалар оғиз бўшлиғида эрийди, шунинг учун уларни ютиш осон.


Университетга қабул жараёнидаги барча сўнгги ўзгаришлар бир мақолада — Фарғона шифокори\nЎзбекистон Республикаси ПРЕЗИДЕНТИНИНГ ва ВАЗИРЛАР МАҲКАМАСИНИНГ қарорлари билан олий ўқув муассасаларига қабул жараёнига бир қатор оламшумул ўзгаришлар киритилди. Бу ҳақда minbar.uz хабар берди.\nВилоят соғлиқни сақлаш бошқармасинниг навбатдан ташқари йиғилиши бўлиб ўтди. Унда аҳолига оналик ва болаликни муҳофаза қилиш бўйича кўрсатиладиган тиббий хизматнинг 2018 йил давомида амалга оширилган ишларининг асосий йўналишлари таҳлил қилинди. ...\n← Фотогалерея: Фарғонада фидойи касб эгаларига эҳтиром кўрсатилди\nЎзбекистонда энг яхши ҳамширалар аниқланди. Фарғоналик Зуҳрахон ғолиблар сафида →\n11.01.2019 fsh.uz 541\n17.05.2018 fsh.uz 468\n09.11.2019 fsh.uz 170


Узоқ тарих ва ўзига хос анъаналарга...\n07.05.2022 19:29 0 1410\nКеча, 6 май куни Тошкентдаги АКТга йўналтирилган фанларни чуқурлаштириб ўқитишга ихтисослашган мактабда Алоқачиларнинг касб байрамига бағишланган тантанали тадбир ўтказилди.\nАнъанавий тарзда нишонланаётган ушбу тадбирга бу йил бошқачароқ тайёргарлик кўрилди.\nБайрам муносабати билан Ўзбекистон Республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантриш вазирлигининг идоравий мукофотларига сазовор бўлганлар пойтахтга таклиф қилинди.\nУлар учун алоҳида маданий дастур ташкил этилди. Меҳмон алоқачилар Ўзбек академик миллий драма театрида «Имон» спектаклини томоша қилишди. Улар учун Хотира ва қадрлаш куни муносабати билан «Ғалаба боғи»га саёҳат уюштирилди.\nСўнгра меҳмонлар, соҳа корхоналари раҳбар ва мутахассислари АКТ мактабида йиғилишди. Тантанали маросимда АКТ вазири Шерзод Шерматов сўзга чиқиб, барча соҳа ходимларини касб байрамлари билан қизғин қутлади.\n«Алоқа соҳаси жуда узоқ тарихга ва ўзига хос анъаналарга, шу билан бирга, жуда порлоқ келажакка эга соҳа. Бугунги тадбирни АКТ мактабида ўтказаётганимиз бежизга эмас. Малакали мутахассислар шу каби мактабларда тайёрланади. Ўйлаймизки, кучли кадрлар соҳа ривожига муносиб ҳисса қўшадилар», — деди Шерзод Шерматов.\nШундан сўнг бир гуруҳ алоқачиларга АКТ вазирлигининг идоравий мукофотлари тантанали равишда топширилди. Хусусан, уларнинг 4 нафарига «Моҳир алоқачи» фахрий унвони, 40 нафари «Фахрий ёрлиқ» ва 29 нафари эса «Ўз касбининг устаси» белгиси билан тақдирланди.\nЎз навбатида, касб байрами арафасида бир гуруҳ меҳнат фахрийлари ҳам бир пиёла чойга таклиф этилиб, алоҳида эҳтиром кўрсатилди.\nМустақиллик йилларида соҳада меҳнат қилган раҳбар ва ходимларнинг 283 нафари давлатимизнинг юксак мукофотларига сазовор бўлган. Уларнинг 22 нафари «Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган алоқа ходими» фахрий унвони, 4 нафари «Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган ёшлар мураббийси» фахрий унвони, 20 нафари «Меҳнат шуҳрати» ордени, 2 нафари «Эл-юрт ҳурмати» ордени, 4 нафари «Фидокорона хизматлари учун» ордени, 49 нафар «Дўстлик» ордени, 18 нафари «Содиқ хизматлари учун» медали, 5 нафари «Жасорат» медали, 151 нафари «Шуҳрат» медали, 3 нафари «Келажак бунёдкори» медали, 3 нафари «Зулфия» номидаги давлат мукофоти, 2 нафари «Мард ўғлон» давлат мукофоти билан тақдирланган.\nСоҳа ходимларидан 377 нафари «Моҳир алоқачи» унвони, 1370 нафари «Фахрий ёрлиқ», 1220 нафари «Ўз касбининг устаси» белгиси билан тақдирланган. Жами 2967 алоқачи соҳанинг ана шундай идоравий мукофотларига сазовор бўлган.\nАКТ вазирлиги алоқачилар касб байрами


Божхона омборларида сақланаётган озиқ-овқат маҳсулотлари рўйхати эълон қилинди - xabar.uz\nБожхона омборларида сақланаётган озиқ-овқат маҳсулотлари рўйхати...\n25.03.2020 00:34 0 2457\n23 март ҳолатига кўра божхона омборларида жами 27,0 млн. долларга тенг озиқ-овқат маҳсулотлари сақланмоқда. Божхона омборларида сақланаётган озиқ-овқат маҳсулотлари иқтисодиёт тармоқлари бўйича 3,8 млн. доллар, ҳудуд корхоналари бўйича 23,2 млн. долларни ташкил этади.\n«Ўзбекозиқовқатхолдинг» ХК (2,1 млн. долл., асосан соя, арахис, зайтун ёғи, пальма ёғи, био қўшимчалар, консерваланган сабзавотлар);\n«Ўзбекозиқовқатзахира» уюшмаси (638,2 минг долл., асосан гўшт, кунгабоқар ёғи, консерваланган сабзавотлар);\n«Ўзёғмойсаноати» уюшмаси (654,3 минг долл., кунгабоқар ёғи, маргарин, пальма ёғи);\n«Соғлом авлод учун» халкаpо хайpия жамғаpмаси (400,0 минг долл., қурук овқатлар);\n«Ўзчармсаноат» уюшмаси (4,2 минг долл., кимёвий тузлар).\nзахира божхона озиқ-овқат\nИқтисодиёт 17/03, 08:33\nЎзбекистондаги озиқ-овқат маҳсулотларининг 98 фоизи маҳаллийлаштирилган. Тақчиллик бўлмайди


Навальний Алишер Усмоновнинг айбловларига жавоб берди\n23:53 / 17.04.2017\nРоссиялик мухолифатчи Алексей Навальнийнинг Коррупцияга қарши жамғармаси мухолифатчи россиялик миллиардер Алишер Усмонов ўзига "У сизга Димон эмас" фильмида қўйилган айбловларга берган изоҳларида ҳақиқатга тўғри келмайдиган фактлар борлигини маълум қилган видеороликни чиқарди.\nАввалроқ Усмонов ўзига тегишли, уйи бор ер майдонининг гўёки Россия бош вазири Дмитрий Медведев билан боғланган "Соцгоспроект" хайрия жамғармасига берилишини унинг қароргоҳига бириккан бошқа бир майдонга айирбошлангани билан тушунтирганди.\nНавальний эса бунинг инкори сифатида Росреестрдан маълумотлар келтириб ўтган. Уларга кўра, жамғарма юқоридаги битимда иштирок этмаган, Усмонов айтаётган ер майдони эса тижорат фирмасидан олди-сотди шартномаси билан харид қилинган. Бундан ташқари, Навальний видеода Усмоновнинг қароргоҳининг дрондан олинган тасвирини томошабинларга намойиш қилган.\nНавальний, шунингдек, жамғармага берилган ер майдонида уй қурилиши билан бирга унинг ёнида кичкина православ ибодатхонаси қурилаётган бўлганига эътибор қаратган. У бундай хулосага қурувчилар томонидан "ВКонтакте" ижтимоий тармоғида чоп этилган суратлар асосида келган. Усмонов эса ислом динига эътиқод қилади.\nУсмановга тегишли USM холдинги матбуот хизматида Навальнийнинг айбловларига изоҳ берилди.\n"Навальний ҳар доимгидек бўҳтон ағдармоқда. У тийила олмай, Алишер Усмонов Швейцария резиденти эканлиги ва Россияга солиқ тўламаслигини айтиб, яна ёлғон сўзлади", дейилган хабарда.\nХолдинг матбуот хизматида "Соцгоспроект"га ер майдони берилиши бўйича битим батафсил изоҳлаб берилгани қўшимча қилинди.