1-мавзу: Иқтисодиётни пул-кредит орқали мувофиқлаштириш асослари\n1.Пул-кредит орқали мувофиқлаштириш фанининг предмети, мақсади ва зарурлиги.\n“Пул – кредит орқали мувофиқлаштириш” фанидан\nТузувчилар: и.ф.н. Ў.Абдуллаев,\n28 август 2012 йил №1\nва тавсия этилган\n__________ и.ф.н., доц. С.Х.Норқобилов\n1. Пул-кредит орқали мувофиқлаштириш фанининг предмети, мақсади ва зарурлиги.\n2. Пул-кредит орқали мувофиқлаштиришнинг иқтисодий асослари.\n2.Режали иқтисодиёт шароитида пул муомаласини бошқаришнинг айрим жиҳатлари.\n3.Бозор иқтисодиёти шароитида пул муомаласини мувофиқлаштириш асослари.\n4.Пул массаси ва уни бошқариш усуллари.\nЎзбекистон Республикаси иқтисодиётини эркинлаштириш ва модернизация қилиш жараёнлари ва мамлакатимизни халқаро нуфузли ташкилотига аъзо бўлиши ҳамда Умумжахон савдо ташкилотлари билан олиб бораётган алоқалари, шунингдек, жаҳон молиявий-иқтисодий инқирози шароитида мамлакат макроиқтисодий барқарорлигини таъминлаш бевосита Марказий банкнинг амалга ошираётган пул-кредит сиёсатига боғлиқ.\nПул-кредит орқали мувофиқлаштириш фанининг назарий асоси бўлиб «Иқтисодиёт назарияси», «Пул, кредит ва банклар» каби назарий фанлар ҳисобланади. Фанни ўрганишда етакчи пул-кредит, монетар назарий қарашлар асос қилиб олинган.\nПул-кредит орқали мувофиқлаштириш фани “Банк иши”, “Банк менежменти ва маркетинги”, “Банкларда бухгалтерия ҳисоби” каби амалий фанларнинг ажралмас қисми ҳисобланади. Чунки пул муомаласини бошқариш Марказий банкнинг асосий вазифаси бўлиши билан бир қаторда, унинг самарадорлиги бутун банк тизими фаолияти ва барқарорлиги билан чамбарчас равишда боғлиқдир.\nБозор иқтисодиёти шароитида пул муомаласини барқарорлаштириш доимо иқтисодиётни кризис ҳолатидан қутқаришнинг энг долзарб шартларидан бири ҳисобланади. Иқтисодий кризислар эса турли мамлакатларда ўзининг кулами турлича бўлими билан бирга мамлакатнинг молия, пул кредит тизимига чуқур таьсир кўрсатади. Шундай экан, молия пул-кредит тизими ва сиёсатларининг такомиллашиб бориши мамлакат иқтисодий ҳаётининг муҳим буғини бўлиб қолади. Айниқса иқтисодий глобаллашув, мамлакатлар ўртасидаги иқтисодий интеграллашувининг ўсиб бориши шароитида пул муомаласининг барқарорлигини таьминлаш масаласи эьтиборли аҳамият касб этади. Шунинг учун ҳам бугунги кунда пул муомаласининг муомалалари иқтисодчи олимлар орасида тез-тез тортишувлар, баҳслашишлар, илмий конференция ва симпозиумлар ўтказиш обьекти ҳисобланмокда. Пул муомаласини барқарорлаштириш иқтисодиётнинг соғломлаштиришнинг асосий олимларидан бири бўлиб қолмоқда. Собиқ маьмурий буйруқбозлик орқали иқтисодиётни бошқариш тизимида пул-кредит сиёсатининг деярли йўқлиги оқибатида пул муомаласининг “арзон пуллар” билан тулдириш натижасида инфляцион жараёнларнинг портлашига олиб келди. Бошқарувнинг иқтисодий методларига ўтиш иқтисодиётнинг бозор моделиниг таркиб топишида банк тизимида чуқур ўзгаришлар юзага келишига ва иқтисодиётга пул-кредит орқали таьсир кўрсатишнинг яхлит механизми яралишига сабаб бўлди. Пул-кредит муносабатларини мувофиқлаштириш назарий асослари бўлиб пулнинг миқдорийлик назарияси ва унинг Кейнсчилар ва монетаристларнинг пул назариялари иқтисодиётни пул-кредит сиёсати орқали мувофиқлаштиришнинг назарий асосининг ўзаги ҳозирги замон талқини ҳисобланади.\nПул-кредит сиёсати - тўлиқ бандлик шароитида ялпи миллий маҳсулотни ишлаб чиқаришга инфляциянинг таъсирини камайтириш ёки бартараф этиш мақсадида муомаладаги пул миқдорини ўзгартиришга қаратилган чора-тадбирлар тушунилади. Пул кредит сиёсати давлат томонидан белгиланади ва уни Марказий Банк амалга оширади.Унинг ёрдамида хар қандай давлат мамлакатда иқтисодий барқарорликни таъминлаш вазифасини ҳаётга тадбиқ этади.\nҲозирги замон пул-кредит сиёсатининг институтционал асосини бозор механизми ташкил этади. Бозор тизимида кредит ресурслари бозори ва пул бозорининг иқтисодиётни мувофиқлаштиришдаги роли беқиёсдир. Маьлумки пул бозорида унга бўлган талаб ва таклиф мужассамланади ва унинг замирида баҳо яьни ссуда фоизи аниқланади. Бозор иқтисодиёти шароитида икки поғонали банк тизимининг ташкил этилиши ва қонун асосида Марказий банкка пул муомаласини мувофиқлаштириш вазифасининг юклатилиши Марказий банк томонидан ушбу мақсадга эришиш учун мустақил равишда пул-кредит сиёсатининг юргизишини талаб қилади. Пул-кредит орқали мувофиқлаштиришдан асосий мақсад мамлакат пул бирлиги қадрсизланишини олдини олишдан иборат. Пул бирлиги қадрини таьминлаш эса пул муомаласини тартибга солиш, муомаладаги пул массасини бошқариш билан амалга оширилади. Муомаладаги пул массасини унинг нақд пулга айланиш имкониятларини инобатга олган ҳолда пул агрегатларига ажратиш ва уларни иқтисодиётнинг ҳолатига мос равишда бошқариш талаб этилади. Муомаладаги пул массасини иқтисодиётнинг ўсиш ёки таназзул ҳолатига мувофиқлаштириш эса пул-кредит сиёсатлари инструментларидан фойдаланишни тақозо этади. Пул-кредит инструментлари орқали пул бозорида пулнинг таклифи, талаби ёки унинг баҳосига таьсир кўрсатилади. Бошқача қилиб айтганда, пул бозорида “арзон” ёки “қиммат” пулларни ташкил этиш орқали муомаладаги пул массаси иқтисодиётнинг ҳолатига мувофиқлаштирилади.\nҲозирги вақтда Марказий банклар пул-кредит сиёсатининг дисконт ёки қайта молиялаштириш, очиқ бозордаги операциялар, мажбурий резерв нормаси, валюта сиёсати ва бошқа инструментлардан кенг фойдаланилади. Ушбу инструментларнинг бири ёки бир нечтаси танлаб фойдаланиш, уларнинг самарадорлик даражасига боғлиқ. Бозор иқтисодиётига ўтиш жараёнида касса эмиссион ишларни туғри ташкил этиш, нақд пул оборотини доимий равишда прогнозлаштириб бориш ҳам пул муомаласини мувофиқлаштиришнинг муҳим дастакларидан ҳисобланади. Булар орқали нақд пулга бўлган талаб ва унинг ўз вақтида тўлақонли равишда қолдириш массалари ҳал қилинади.\nШундай экан, пул-кредит орқали иқтисодиётни мувофиқлаштириш бозор иқтисодиёти шароитида муҳим аҳамият касб этади ва у иқтисодиётни бошқаришнинг асосий омилларидан бири ҳисобланади.\n2. Пул-кредит орқали мувофиқлаштиришнинг иқтисодий асослари\nТовар-пул муносабатларининг пайдо бўлиши ва ривожланиши даврида пул муомаласи, уни тўлиқ ўрганиш, таҳлил қилиш ва бошқариш муаммолари иқтисодчи олимлар диққат эътиборида бўлди.\nАйниқса монометализм ва биметаллизм давридан сўнг муомалада ҳақиқий реал пуллар ўрнига уларнинг ўринбосарлари – қоғоз ва кредит пулларининг пайдо бўлиши, уларнинг иқтисодий тараққиётнинг маълум фазаларида сотиб олиш қувватининг ўзгариши, муомаладаги товарлар ва хизматлар ҳажми билан пул массаси ўртасидаги боғлиқликлар чуқур иқтисодий таҳлилга асос бўлди.\nУшбулар, ривожланган товар-пул муносабатлари мавжуд шарт-шароитда пул муомаласини иқтисодий, илмий асосланган равишда бошқариш лозимлигини тақозо этади.\nНатижада ривожланишнинг турли босқичларида етакчи иқтисодчи олимлар томонидан пул назариялари, пул-кредит сиёсати, монетар сиёсат тўғрисида алоҳида илмий изланишлар олиб борилди. Улар ҳақида дарслигимизнинг кейинги бобларида батафсил тўхталиб ўтамиз.\nПул-кредит орқали мувофиқлаштириш фани пул муомаласини бошқариш, муомаладаги пул массаси ва унинг таркибий қисми, пул муомаласини мувофиқлаштирувчи орган, пул муомаласини мувофиқлаштириш усуллари, тамойиллари ҳамда Марказий банкнинг пул муомаласини мувофиқлаштириш мақсадида қўлланиладиган пул-кредит сиёсати инструментлари, уларнинг моҳияти ва мақсадини ўрганади.\nШу билан бирга, муомалага нақд пул чиқариш, муомаладаги вақтинча ортиқча пул маблағлари захирасини яратиш ҳамда иқтисодиётда касса амалиётини ташкил этиш тартиблари ўрганилади.\nМуомала учун зарур бўлган нақд пул массасини олдиндан прогнозлаштириб бориш мақсадида банклар томонидан касса оборотларини олдиндан прогнозлаш тартиби ўрганилади.\nБозор иқтисодиёти шароитида пул муомаласини мувофиқлаштириш, реал бозор шароитида пул таклифи ва унга бўлган талабни тартибга солиш, иқтисодиётга пул-кредит орқали таъсир кўрсатиш, иқтисодиётни мувофиқлаштиришнинг энг муҳим элементи ҳисобланади.\nҚуйида мустақиллик йилларида нақд пул муомаласини тартибга солиш бўйича Марказий банк ва ҳукумат томонидан қабул қилинган чора-тадбирлар келтирилган:\nПул-кредит воситасида иқтисодиётга таъсир кўрсатиш, асосан мамлакат пул бирлигининг барқарорлигини таъминлаш, инфляцион жараённи жиловлаш, товар-пул муносабатларининг стабиллигини таъминлашга қаратилгандир.\nПул-кредит орқали мувофиқлаштириш бозор иқтисодиёти қонуниятларига тўлиқ хос ва мос равишда амалга оширилиши лозим.\nЗамонавий пул-кредит сиёсатининг институтционал асосларидан бўлиб бозор тизими ҳисобланади.\nПул-кредит соҳасида бозор тизимисиз икки поғонали банк тизимининг самарали фаолият юритишини тасаввур этиш қийин. Бозор иқтисодиёти иқтисодиётни пул-кредит воситасида мувофиқлаштиришнинг бош мезони ҳисобланади. Унда турли муддатларга мўлжалланган кредитга бўлган талаб ва таклиф, пул баҳоси (фоизлар) каби монетар сиёсатнинг асосий элементлари вужудга келади.\nПул-кредит сохасида бозорларни таснифлаш асосида асосан қуйидаги уч белги ётади: битим объекти, қатнашувчилар таркиби ва битим муддати. Ушбулар инобатга олинган ҳолда бозорларнинг икки тури фарқланади. Улар кредит ва молия бозорлари, охир оқибатда улар ҳам аниқ соҳаларга ажралади.\nКредит бозорлари банклараро кредит ресурслари ва пул бозорларини ўз ичига олади. Банклараро кредит ресурслари бозори иштирокчилари фақат банклар ҳисобланади ва у ерда банкларнинг ликвидлилигини доимий равишда ушлаб туриш мақсадида яъни актив ва пассив операциялари ўртасидаги мутаносибликни таъминлаш учун асосан қисқа муддатли вақтинча бўш пул ресурслари савдоси амалга оширилади. Банкларнинг мулкчилик шаклларидан қатъий назар бир-бирларига кредит ресурсларини сотиши ва сотиб олиниши улар ўртасидаги бозор тамойилларига мос равишдаги горизонтал муносабатларнинг келиб чиқишига асос ҳисобланади.\nПул бозорининг ҳарактерли хусусияти шундан иборатки, унинг иштирокчилари ва битимларнинг шакли турли-туманлигидадир. Пул бозорининг иштирокчилари банклар; корхона, ташкилот, муассасалар; молиявий муассасалар; суғурта компаниялари; пенсия фондлари; кредит уюшмалари; инвестицион компаниялар ва бошқалар бўлиши мумкин.\nПул бозорида унга бўлган талаб ва таклифдан келиб чиққан ҳолда унинг баҳоси, фоиз вужудга келади.\nУшбу ссуда фоизининг даражаси пул-кредит сиёсати инструментлари таъсир кўрсатувчи восита ҳисобланади яъни фоиз нормасига таъсир кўрсатиш орқали муомаладаги пул массасига таъсир кўрсатилади.\nШундай экан, бозор иқтисодиёти шароитида пул-кредит орқали мувофиқлаштиришнинг объекти бўлиб пул бозоридаги талаб ва таклиф ҳамда унинг натижасида вужудга келадиган фоиз нормаси ҳисобланади. Пул-кредит орқали мувофиқлаштириш субъекти бўлиб эса мамлакат Марказий банки ҳисобланади.\n2012 йилда банк тизимини ривожлантириш ва ислоҳ қилишда асосий эътибор Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2010 йил 26 ноябрдаги ПҚ-1438-сонли Қарори билан тасдиқланган «2011 - 2015 йилларда республика молия-банк тизимини янада ислоҳ қилиш ва барқарорлигини ошириш ҳамда юқори халқаро рейтинг кўрсаткичларига эришишнинг устувор йўналишлари бўйича комплекс чора-тадбирлар» дастурида ҳамда банк тизимига оид бошқа Фармон ва қарорларида белгиланган вазифаларни бажаришга қаратилади. Хусусан:\nБанк назорати тизимини, хусусан, тижорат банклари капиталининг етарлигига ва ликвидлигига қўйилган талабларни халқаро андозалар асосида янада такомиллаштириш, бу борадаги Базель қўмитасининг янги тавсияларини тадбиқ этиш ишлари давом эттирилади.\nБанк назорати бўйича Базель қўмитасининг янги тавсияларини жорий қилиш учун халқаро молия институтларидан техник ёрдам ва экспертлар жалб этилиб, бу борада тегишли чора-тадбирлар амалга оширилади.\nБунда, банк назорати бўйича Базель қўмитаси томонидан банк капиталининг етарлилиги бўйича тавсиялар, жумладан, биринчи даражали банк капиталини сифатини ва унинг етарлилик даражасини оширишни, консервацион буфер капиталини (молиявий инқирозлар давридаги зарарларни қоплаш учун захира) ҳамда контрциклик буфер капиталини (циклик ўзгаришлар зарарлари олдини олиш учун захира) ташкил этишни назарда тутади.\nШунингдек банк ликвидлиги бўйича нормативларни, хусусан, қисқа ва узоқ муддатли ликвидлик нормативларини Базель қўмитасининг янги тавсиялари асосида қайта кўриб чиқиш ва такомиллаштириш кўзда тутилмоқда.\nБанклар капитали, активлари, бошқаруви, даромадлари, мажбуриятларининг сифати ва даражасини холис баҳоланишини таъминловчи CAMEL(S) тизимининг янги талқинини инспекцион текширишларда тадбиқ қилиш ишлари давом эттирилади.\nТижорат банкларида бошқарув самарадорлигини оширишга эътибор кучайтирилади, банк Кенгашлари роли янада оширилади ва корпоратив бошқарув тизими фаолияти янада такомиллаштирилади.\nБанк Кенгаши томонидан банк Бошқаруви раиси ва аъзолари, ички аудит бўлими раҳбарларининг банк активлари, кредит ва инвестиция портфеллари ҳолати, банк капиталининг ўсишини таъминлаш, даромадлилик ва ликвидлилик кўрсаткичлари, шунингдек банк тизими олдига қўйилган бошқа устувор вазифаларнинг ижроси тўғрисидаги масалалар бўйича ҳисоботларини мунтазам равишда ҳар чоракда кўриб чиқиш ва таъсирчан чоралар белгилаб амалга ошириш амалиётидан кенг фойдаланилади.\nТижорат банкларининг молиявий барқарорлиги ва ликвидлигини таъминлашда ички аудит хизматларининг ролини ошириш ва уларнинг фаолиятини амалдаги меъёрий ҳужжатлар талабларига мувофиқлаштириш борасида ишлар олиб борилади.\nШу билан бирга, банк бошқаруви органларининг масъулияти ва ҳисобдорлигини ошириш бўйича чоралар кўрилади, миноритар акциядорлар манфаатларини ифода этувчи банк кенгаши аъзолари ваколатларининг оширилганлигини инобатга олган ҳолда, уларнинг банкни бошқаришдаги роли фаоллаштирилади. Бaрчa aкциядорлaрнинг вa бўлaжaк инвeсторлaрнинг банклар фaолияти тўғрисидa aхборот олиш имкониятлaри янада оширилади.\nТижорат банклари активларини, шу жумладан кредит портфелларини янада ўсишини ва сифатини яхшилашни таъминлаш, таваккалчиликни баҳолаш тизимини такомиллаштириш борасидаги ишлар фаоллаштирилади.\nБанк тизимининг иқтисодиётдаги молиявий воситачилик ролини ошириш, тижорат банклари активларини, шу жумладан кредит портфелларининг ўсишини ва сифатини яхшилашни таъминлаш банк тизимини ислоҳ қилишнинг устувор йўналишларидан бири бўлиб қолади.\nБанк таваккалчиликларини бошқаришда чуқур омилли таҳлилни амалга оширишнинг аниқ механизмлари жорий қилинади, захираларни шакллантириш, кредит портфелини диверсификациялашни кўзда тутган ҳолда банк активлари сифати мониторинги такомиллаштирилади, шунингдек муаммоли қарздорлик пайдо бўлишига йўл қўймаслик юзасидан огоҳлантирувчи чоралар қабул қилиб борилади.\nТижорат банклари банк операцияларини амалга оширишда операцион ва бозор таваккалчиликларини аниқлаш ва тегишли чоралар кўришни «Тижорат банкларининг банк таваккалчиликларини бошқаришига нисбатан қўйиладиган талаблар тўғрисида» Низом (рўйхат рақами 2229-сон, 2011 йил 25 май) талабларига риоя қилинган ҳолда амалга ошириш таъминланади.\nБанклар томонидан ишлаб чиқилиб, амалиётга жорий этилган мижозларининг кредитга лаёқатлилигини скоринг-таҳлил қилиш замонавий услубиётининг амалиёти янада кенгайтирилади. Ушбу таҳлил натижалари банк активлари ва пассивларини самарали бошқариш ҳамда уларнинг сифатини таъминлашга ёрдам беради.\nШунингдек, кредит операцияларининг қайтишлилик, таъминланганлик ва даромадлилигидан ҳамда амалга оширилаётган инвестицион лойиҳаларнинг самарадорлилигидан келиб чиққан ҳолда бевосита кредит ажратиш масалалари билан шуғулланувчи тижорат банклари раҳбар ва ходимларини рағбатлантириш тизими янада такомиллаштирилади, банклар кредит ресурсларини жойлаштиришда субъектив омилларнинг таъсири камайтирилади.\nМамлакат банк тизими фаолиятини баҳолаш учун етакчи халқаро рейтинг ташкилотлари томонидан қўлланиладиган халқаро меъёр, андозаларни ва баҳолаш кўрсаткичларини жорий этиш ишлари давом эттирилади.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг «2011-2015 йиллларда Ўзбекистон иқтисодиётида ислоҳотлар кўламини кенгайтириш ва чуқурлаштириш, мамлакатда ишчанлик муҳитини шакллантиришнинг мезонлари ва баҳолаш тизимини аниқлаш ва амалга оширишга доир чора-тадбирлар Дастури тўғрисида» 2011 йил 7 январдаги ПҚ-1464-сонли қарори ижросини таъминлаш мақсадида қатор тадбирлар амалга оширилади.\nТижорат банклари фаолиятини ва бутун республика молия-банк тизимини баҳолаш учун «Фитч Рейтингс», «Мудис» ва «Стандарт энд Пурс» етакчи халқаро рейтинг компаниялари томонидан қўлланиладиган меъёр, андозаларни ва баҳолаш кўрсаткичлари босқичма-босқич жорий этиб борилади.\nШунингдек, республика тижорат банклари томонидан ушбу етакчи халқаро рейтинг компанияларининг рейтинг баҳоларини мунтазам равишда янгиланиб борилиши таъминланади.\nТижорат банкларида молия-банк ҳисоби ва ҳисоботлари бўйича замонавий технология ва услубларни ишлаб чиқиб, тадбиқ қилиш, молия-банк ахборотлари даражаси ва сифатини ошириш ҳамда ундан кенг кўламда фойдаланишни таъминлаш борасида қатор ишлар амалга оширилади.\nТижорат банкларида молиявий ҳисобот ва бухгалтерия ҳисобини Молиявий ҳисоботларнинг халқаро стандартларига (МҲХС) тўлиқ мослаштиришни инобатга олган ҳолда янада такомиллаштирилади.\nУшбу стандартлар талабларининг республика банк тизимида мукаммал жорий этилиши шароитларини яхшилаш мақсадида МҲХС талабларини инобатга олган ҳолда банкларнинг автоматлаштирилган банк тизимлари модернизацияланади.\nМҲХСни такомиллаштириш натижасида тижорат банклари фаолиятининг шаффофлиги, самарадорлиги ва уларга бўлган мижозларнинг ишончини оширишга хизмат қилади.\nТижорат банклари фаолиятининг асосий кўрсаткичлари, шу жумладан йиллик молиявий ҳисоботлари тўғрисидаги маълумотларни доимий равишда ўрнатилган тартибда оммавий ахборот воситаларида, шу жумладан банкларнинг интернет сайтларида жойлаштириш ишлари фаоллаштирилади, маълумотларнинг тўлиқлиги ва сифатига алоҳида эътибор қаратилади.\nШунингдек, ҳудудларда аҳолининг банк тизимига бўлган ишончини ошириш мақсадида доимий равишда амалий семинарлар ўтказиб турилади. Аҳолини банк хизматлари билан таништириш, банк мижозларининг ҳуқуқий маданиятини ошириш, шунингдек тақдим этилаётган хизматлар сифатини ва келиб чиқаётган мавжуд муаммоларни баҳолаш мақсадида аҳоли ва хўжалик юритувчи субъектлар ўртасида сўровлар ўтказиш ишлари давом эттирилади.\nТижорат банклари капиталлашув даражаси ва ресурс базасини янада ошириш ҳамда кўрсатилаётган банк хизматлари кўламини кенгайтириш борасидаги ишлар давом эттирилади.\nТижорат банклари Кенгашлари томонидан келгуси йил давомида манбаларни аниқлаган ҳолда банк капиталини ошириш бўйича тегишли чора-тадбирлар қабул қилиниб, уларнинг бажарилиши чоралари кўрилади.\n- банклар жами капиталини йил мобайнида камида 15 фоизга ўсишини таъминлаш;\n- 2012 йилда аҳоли ва хўжалик субъектларининг тижорат банкларидаги депозитлари ҳажмини камида 20 фоизга ошириш;\n- аҳоли ва хўжалик субъектлари талабларини ҳисобга олган ҳолда депозит ва омонатларнинг янги турларини мунтазам равишда жорий қилиш, шу жумладан, узоқ муддатли облигациялар ва депозит сертификатларни чиқариш, субординар қарзларни фаол жалб қилиш борасидаги ишларни давом эттириш кўзда тутилмоқда.\nБанк тизимининг умумий устав капиталида нодавлат сектори улушини ошириш бўйича қабул қилинган чора-тадбирларни амалга ошириш борасида ишлар давом эттирилади.\nКўрсатилаётган банк хизматларининг сифати ва кўламини ахборот-алоқа технологияларни кенг қўллаш билан кенгайтириш бўйича чора – тадбирлар амалга оширилади, шу жумладан 2015 йилгача республиканинг барча тижорат банклари томонидан юридик ва жисмоний шахсларга интернет-банкинг бўйича хизматлар кўрсатилишини янада кенгайтириш борасида тегишли тадбирлар олиб борилади.\nБанк пластик карточкаларини муомалага чиқариш ҳажмларини ошириш ва улардан самарали фойдаланган ҳолда нақд пулсиз ҳисоб-китоблар тизими янада кенгайтирилади.\nТижорат банкларининг инвестицион фаоллиги ва улар томонидан ишлаб чиқаришни техник ва технологик қайта жиҳозлаш, модернизациялаш бўйича лойиҳаларни кредитлаш ҳажмлари оширилади.\nИқтисодиётнинг реал сектори корхоналарини молиявий қўллаб-қувватлаш ва модернизация қилиш, экспорт қилувчи корхоналарни, истеъмол товарлари ишлаб чиқарувчиларни кредитлаш бўйича тадбирлар давом эттирилади.\n2012 йилда иқтисодиётнинг реал сектори корхоналарини кредитлаш ҳажми камида 25 фоизга ошиши прогноз қилинмоқда.\nБанкларнинг асосий капиталга инвестициялаш жараёнларидаги иштирокини кенгайтириш, бу борадаги таваккалчиликларни камайтириш ва лойиҳаларнинг самарали амалга оширилиши таъминланади. Бу мақсадга эришишда банкларда инвестиция лойиҳаларини экспертиза қилиш сифатини, шу жумладан, экспертиза жараёнларининг шаффофлигини ошириш ва унда барча потенциал омиллар ва хатарларни инобатга олиш борасида таъсирчан чора-тадбирлар амалга оширилиб борилади.\nТижорат банкларининг инвестицион фаолиятига масъул бўлган ташкилий тузилмалар фаолиятини такомиллаштириш, шу жумладан, уларнинг ишларини ташкиллаштиришни ва самарасини яхшилаш, кадрлар потенциалини оширишга алоҳида эътибор қаратилади.\nАТБ «Қишлоқ қурилиш банк» томонидан намунавий лойиҳалар бўйича якка тартибдаги уй-жой қурилишини, уй-жой қурилиш массивларини зарурий муҳандислик коммуникациялари билан таъминлаган ҳолда молиялаштирилиш давом эттирилади.\nҚишлоқ жойларда уй-жой қурилишини ривожлантиришнинг 2015 йилгача мўлжалланган тасдиқланган дастурини амалга ошириш ишларига 2,2 млрд. АҚШ доллари қийматидаги маблағ йўналтирилиши, шундан 2012 йилда 8 510 та якка тартибдаги уй-жой қурилиши учун 427,8 млн. долларини ўзлаштириш кўзда тутилган. Жумладан, «Қишлоқ қурилиш банк» томонидан ушбу мақсадларга 222,1 млрд. сўмлик имтиёзли кредитлар ажратилиши белгиланган.\nМазкур дастурнинг амалга оширилишида Осиё тараққиёт банки томонидан жами 500 млн. доллар миқдорида, жумладан, 2012 йилда 160 млн. доллар инвестиция киритиш режалаштирилган.\nШунингдек, бошқа тижорат банклари фаолиятида АТБ «Қишлоқ қурилиш банк»да қўлланадиган уй-жой қурилиш-жамғарма омонатлари моделини тадбиқ этган ҳолда қурилиш ва қайта қуриш, айниқса қишлоқ жойларда кредитлаш фаолияти янада кенгайтирилади.\nИқтисодий ночор корхоналарни молиявий соғломлаштириш ва ишлаб чиқаришни қайта тиклаш, шунингдек уларни стратегик инвесторларга реализация қилиш бўйича ишлар давом эттирилади.\nТижорат банкларининг бошқарувчи компаниялари фаолияти янада такомиллаштирилади, жумладан банклар балансларига олинган банкрот-корхоналар фаолиятини тиклаш, ушбу жараёнга потенциал инвесторлар ва ҳамкорларни, корхоналарни модернизациялаш фаолиятида илғор тажриба ва билимга эга бўлган юқори малакали хорижлик менежерлар ва мутахассисларни жалб этишга алоҳида эътибор қаратилади.\nКичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни молиявий қўллаб-қувватлаш, биринчи навбатда, инвестиция мақсадлари, бошланғич капитални шакллантириш, ишлаб чиқаришни модернизация қилиш ҳамда технологик янгилаш учун узоқ муддатли кредитлар ажратиш ҳажмини кенгайтириш, микрокредитлашни кўпайтириш, кредит ажратиш механизмларини янада такомиллаштиришга эътибор қаратилади.\nМамлакатимизда янада қулай тадбиркорлик муҳитини яратиш ва хусусий мулкчиликнинг устуворлигини мустаҳкамлашда банкларнинг фаол иштироки таъминланади. Ўз навбатида, кичик бизнес субъектларини молиявий қўллаб-қувватлашни узлуксиз давом эттириш мақсадида ушбу сектор иштирокчилари учун молия-кредит ресурсларидан кенг фойдаланишни таъминлайдиган бозор воситалари, механизмлари ва амалиёти такомиллаштириб борилади.\n2012 йилда ҳам кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларига барча молиялаш манбалари ҳисобидан ажратилаётган кредитлар ҳажмини 4,4 трлн. сўмдан ошиши прогноз қилинмоқда.\nКичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларининг лойиҳаларини молиялаштиришни кенгайтириш мақсадида халқаро молиявий институтлар ва хорижий мамлакатлар ҳукуматларининг имтиёзли кредит линиялари ва грантларини жалб қилиш ва ўзлаштириш ишлари фаоллаштирилади.\nУстувор равишда олис ва бориш қийин бўлган ҳудудларда жойлашган ҳамда ортиқча меҳнат ресурсларига эга бўлган туман ва шаҳарларда фаолият юритувчи кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларига, деҳқон ва фермер хўжаликларига тижорат банкларининг имтиёзли кредитлаш жамғармалари маблағлари ҳисобидан ажратиладиган кредитлар ҳажми кенгайтирилади.\nИстеъмол маҳсулотлари ишлаб чиқарувчи корхоналарни кредитлаш, жумладан жозибадор бўлган турли молиявий инструментлар орқали молиявий қўллаб-қувватлаш ҳажмлари ошириб борилади.\nШунингдек, “Мустаҳкам оила йили” давлат дастурига мувофиқ, оилавий тадбиркорлик ва ҳунармандчиликни ривожлантириш ҳамда ипотека кредитлари ажратилиши кўзда тутилмоқда.\nБанклар ва бошқа молиявий хизматлар кўрсатувчи хўжалик юритувчи субъектларни юқори малакали мутахассислар билан мустаҳкамлаш, молия-банк фаолияти соҳасида кадрларни тайёрлаш ва қайта тайёрлаш тизими янада такомиллаштирилади.\nЎзбекистон банклари Ассоциацияси, Банк-молия академияси, Тошкент шаҳридаги Сингапур менежментни ривожлантириш институти, Минтақавий банк ўқув маркази, Марказий банк, ТИФ Миллий банк, АТБ «Асака банк», АТБ «Агро банк» ва ДТ Халқ банки ўқув марказлари, хорижий ва халқаро ўқув марказлари, молия институтлари томонидан банк фаолиятининг долзарб йўналишлари бўйича курслар ва семинарлар ташкил қилиниб, уларда банк ходимларини ўқитиш ишлари самарали давом эттирилади.\nУмум қабул қилинган халқаро меъёр ва андозаларга асосан банк фаолиятини ривожлантириш ва янада такомиллаштиришнинг долзарб масалалари бўйича банк соҳаси амалиётчилари ва олимлари, бошқа тегишли соҳалар вакиллари иштирокида илмий-амалий конференциялар, семинарлар ва давра суҳбатлари ташкил этилади.\nТижорат банклари фаолиятини халқаро андозалар ва тамойилларга янада мувофиқлаштириш ва мaмлaкaтимиздa бозор муносaбaтлaри ривожлaнишининг ҳозирги дaврдaги янги рeaл ҳолaтидaн кeлиб чиққан ҳолда молия-банк соҳасининг қонунчилик базаси янада такомиллаштирилади.\nМарказий банк, молия бозори фаолиятини такомиллаштириш ва ривожлантириш билан боғлиқ қатор қонунлар, жумладан, «Биржалар ва биржа фаолияти тўғрисида», «Акциядорлик жамиятлари ва акциядорлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида», «Инвестиция ва пай жамғармалари тўғрисида»ги, қонунларнинг янги таҳрири ҳамда «Лизинг тўғрисида» ва «Аудиторлик фаолияти тўғрисида»ги қонунларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш бўйича қонун лойиҳаларини ишлаб чиқишда фаол иштирок этади.\n3.Режали иқтисодиёт шароитида пул муомаласини бошқаришнинг айрим жиҳатлари.\nСобиқ Иттифоқининг режали иқтисодиёт даврида пул муомаласини бошқариш ҳам махсус режаларга асосланган ҳолда амалга оширилган. У даврда, маълумки, иқтисодиёт мулкчилик шаклиниг ягоналигига яъни давлат мулкининг (шахсий мулкдан ташқари) ҳукмронлигига асосланган.\nПул муомаласи тушунчаси тор маънода фақат нақд пул оборотини англатган. Шунинг учун ҳам пул муомаласини мувофиқлаштириш фақат нақд пул оборотини бошқариш ,уни режалаштириш ва ушбу режанинг барча бўғинларда бажарилишини назорат қилиш билан чегараланган.\nКорхона ташкилот муассасаларининг банклардаги ҳисобрақамлардаги пул маблағларини тасарруф қилиш қонун ва қоидалари давлат томонидан яратилган. Барча мулк эгаси давлат ҳисобланган. Ушбу шароитда бутун мамлакат пул обороти икки қисмга : нақд пул обороти ва нақд пул иштирокисиз амалга оширилган пул оборотларига ажратилган ва юқорида таъкидлангани каби фақат нақд пул оборотини режалаштириб бошқариш орқали пул муомаласини мувофиқлаштиришга эришилган.\nРежали иқтисодиёт даврида пул муомаласини мувофиқлаштириш учун қуйидаги воситалардан кенг равишда фойдаланилган:\n1.Давлат банки бўлимларининг касса плани ;\n2.Аҳолининг даромад ва ҳаражатлар баланси ;\n3.Давлат банки томонидан корхона,ташкилот ва муассалар иш ҳақи фондининг ишлатилиши устидан ўрнатилган назорат;\n4.Давлат банки томонидан корхона,ташкилот ва муассалар нинг касса интизомига риоя этишининг назорати .\n5.Корхона, ташкилот ва муассалар томонидан нақд пуллик ва\nнақд пул иштирокисиз амалга ошириладиган ҳисоб – китобларни амалга ошириш қоидаларига риоя қилиниши устидан банк назорати.\nДавлат банки бўлимларининг касса плани ҳар бир банк бўлими томонидан режалаштирилаётган квартал бошланишидан 60 кун аввал мижозларининг касса режалари кўрсаткичларига асосланган ҳолда тўзилар эди.\nУнда режалаштирилаётган квартал давомида банк кассасига қаердан ва қанча нақд пул келиб тушиши, банк кассасидан ушбу даврда нима мақсадларга ва қанча нақд пул берилиши ҳамда муомалага қўшимча нақд пул маблағлари чиқарилиши ёки муомаладан заҳирага қанча нақд пул маблағлари олинишини акс эттирувчи эмиссион натижа ифодаланиши лозим эди .\nБанк бўлимларида тўзилган касса режаси вертикал равишда пастдан юқори ташкилотларга юборилар ва юқоридан тасдиқланиб қуйи органларга квартал бошланишидан 10 кун олдин келиб тушар эди. Юқори ташкилотдан тасдиқланган режа эса қуйи ташкилотлар учун бажарилиши шарт ҳисобланган .Шунинг учун давлат банки бўлимлари тасдиқланган касса режасининг бажарилишининг доимий равишда кўзатиб боришлари шарт эди. Кундалик кўзатувлар натижасида ҳар беш кунда унинг бажарилиши юзасидан ҳисоботлар тайёрланар эди. 5-10 кунлик ҳисоботлар таҳлили асосида касса режасини бажариш чора –тадбирлари ишлаб чиқилар эди.\nБунинг учун кунлик савдо тушуми режасининг бажарилиши, майда улгуржи савдо режасига риоя қилиниши, тушумларнинг ўз вақтида ва тўлиқ инкассацияланиши, хўжаликлар томонидан касса қолдиғи лимитига риоя қилиниши давлат банки бўлимлари томонидан доимий равишда назоратга олинар эди.\nЮқоридагиларнинг барчаси муомаладаги нақд пул массасини товарлар ва хизматлар ҳажми билан мутаносиб равишда ушлаш орқали пул бирлигининг барқарорлигини таъминлашга қаратилган.\nАҳоли даромад ва ҳаражатлари баланси ҳам асосан нақд пул миграциясини аниқлаш ва у орқали нақд пул муомаласини бошқаришга хизмат қилган.\nАҳоли даромад ва ҳаражатлари баланси асосан кварталларга ажратилган ҳолда 1 йиллик даврга тўзилган. Унда ҳудуд аҳолисининг йил давомидаги даромадлари ва уларнинг манбалари, ҳаражатлари ва уларнинг йўналиши ҳамда аҳоли қўлида қоладиган пул маблағларининг ўзгариши, кўпайиши ёки камайиши акс эттирилган.\nРежали иқтисодиёт даврида давлат банки бўлимлари томонидан ўз мижозларининг иш ҳақи фондидан фойдаланиши ҳар кварталда бир марта текширилиб борилган. Чунки барча корхона ва ташкилотлар давлат мулки,уларга иш ҳақи фонди давлат томонидан тасдиқланган ва унинг ишлатилиши давлат органи – давлат банки томонидан назорат қилиб борилган. Мақсад, иш ҳақи фондидан фойдаланиш билан ишлаб чиқариш ва хизматлар кўлами ўртасидаги мутаносибликни ушлаб туришдан иборат бўлган яъни иш ҳақининг ўсиш даражаси паст бўлишига эришилган.\nБундан ташқари биз юқорида тўхталиб ўтган банк бўлимлари касса режасининг бажарилишини таъминлашда ҳам корхоналар иш ҳақи фонди ҳаражатларини назорат қилиш муҳим роль ўйнаган, чунки касса режасининг чиқим қисми асосан иш ҳақига бериладиган нақд пул чиқимлари ташкил этган.\nРежали иқтисодиёт даврида барча корхона,ташкилот ва муассасалар томонидан риоя қилиниши мажбурий бўлган касса операцияларини юритиш қоидалари мавжуд бўлган.\nДавлат банки бўлимлари – давлатнинг назорат органлари сифатида хўжаликлар томонидан касса интизомига риоя қилиниши доимий равишда назорат қилиб борилган. Мақсад, биринчидан, давлат мулкининг бутлигини назорат қилиш бўлса, иккинчидан, нақд пул муомаласини режага мувофиқ бошқариш учун хизмат қилган. Касса интизоми назорат қилинганда даставвал банк кассасидан олинган маблағларнинг ўз вақтида ва тўлиқ хўжалик кассасига кирим қилинганлиги, олинган маблағларнинг ўз вақтида мақсадли ишлатилганлиги, кассага бошқа нақд пул тушумлари ва уларнинг ўрнатилган муддатида банк кассаларига топширилиши ҳамда касса қолдиқларининг банк томонидан ўрнатилган касса қолдиғи лимитларига мос келиш ёки келмаслиги текширилган.\nРежали иқтисодиёт даврида, юқорида таъкидлаб ўтганимиздек, нақд пул обороти ва нақд пулсиз ҳисоб- китоблар оралиғида мустаҳкам “чегара” ўрнатилган. Нақд пуллик ҳисоб-китоблар доираси қонун, қарор ёки махсус йўриқномалар билан белгилаб берилган. Ушбу доирадан ташқаридаги ҳисоб-китоблар фақат нақд пулсиз яъни ҳисобрақамлардан пул кўчирилиши йўли билан амалга оширилган.\nЮқорида тўхталиб ўтилган тадбирларни амалга оширган ҳолда бозор иқтисодиёти шароитида пул муомаласини бошқариш ёки тартибга солишнинг иложи йўқ. Чунки биринчидан бозор иқтисодиёти шароитида мулкчиликнинг давлат мулкидан ташқари турли шакллари пайдо бўлди ва ривожланди. Иккинчидан мулкчилик шаклларининг ўзгариши натижасида нақд пул обороти ва нақд пулсиз ҳисоб-китоблар ўртасидаги чегара емирилиб, улар ўртасидаги тафовутлар йўқолиб боради. Банклардаги ҳисобрақам соҳиблари ўзларининг ҳисобрақамларида мавжуд пул маблағларидан исталган шаклда тасарруф этиш ҳуқуқига эга бўлдилар.\nШундай қилиб, эркин бозор иқтисодиёти шароитида бозор қонуниятларига мос равишда пул муомаласини мувофиқлаштириш лозим бўлади.\n4.Бозор иқтисодиёти шароитида пул муомаласини мувофиқлаштириш асослари.\nБизга маълумки, пул муомаласи пулнинг доимо айланишда булиши, ўз вазифаларини ўзлуксиз бажариб туриши орқали намоён булади. Яъни нақд ва нақд булмаган пулларнинг ўз вазифаларини бажаришидаги ҳаракати пул муомаласини келтириб чиқаради.\nҲар бир давлатда пул муомаласи маълум қонун ва қоидалар асосида тартибга солиб турилади. Олдинги марказлашган, режали бошқарувга асосланган иқтисодий тизимда пул муомаласи режалаштириш асосида бошқариб келинган. Жумладан, аҳолининг даромади ва ҳаражатлари давлат томонидан мувофиқлаштирилиб турилган. Яъни, товар ишлаб чиқаришни кенгайтириш, аҳолига кредитга товарлар бериш, баҳолар тизимини ўзгартириб туриш ва ҳоказолар орқали.\nЎзбекистон Республикаси Марказий банк Бошқарувининг 1998 йил 24 январдаги «Юридик шахслар тамонидан касса операцияларининг юритиш қоидалари» 1.16-сонли Қарори\nХўжалик субъектлари нақд пул муомаласини ушбу қарорга мувофиқ амалга оширади. Ушбу меъёрий ҳужжатга асосан хар бир хўжалик субъектига нақд пул қолдиғи бўйича лимит ўрнатилади ва улар кассадаги нақд пул қолдиғининг лимитдан ортиқча қисмини банкдаги ҳисоб варақларига ўтказиб қўйишлари лозим.\n2002 йил 8 июлда, Адлия вазирлиги 1156- сонли «Ўзбекистон республикаси банкларида пул муомаласига доир ишларни ташкил этиш тўғрисидаги” Йўриқнома\nҲозирги даврда нақд пул муомаласини банк тизимида тартибга солиш ушбу йўриқномага асосан олиб борилади. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки, унинг худудий бош бошқармалари ва банклар тегишли худудлар бўйича касса айланмасини хомчўт ( прогноз) қилиш, нақд пул муомаласи ҳолати ва пул кредит муносабатлари таҳлилини амалга оширади.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг «Банк тизимини янада эркинлаштириш ва ислоҳ қилиш борасидаги чора тадбирлар тўғрисида” 200 йил 21 мартдаги ПФ-2564-сонли Фармони\n-Фермер ва деҳқон хўжаликлари, кичик бизнес субъектлари (шу жумладан умумий овқатланиш корхоналари) хорижий сармоялар иштирокидаги корхоналар (савдо воситачилик корхоналари бундан истисно) 90 каленьдар иш куни мобайнида топширилган нақд пул тушуми доирасида ўзларининг банк ҳисоб варақларидан нақд пул маблағларини олиш;\n-Юридик шахсни ташкил этмаган ҳолда ўз фаолиятини амалга ошираётган, ўзи ишлаб чиқараётган маҳсулотни ва хизматларни нақд пулсиз ҳисоб-китоб эвазига етказиб бераётган ва хизматлар кўрсатаётган якка тартибдаги тадбиркорлар тегишли йил чораги мобайнидаги обороти миқдорида ўзларининг банк ҳисоб варақларидан нақд пул маблағларини олиш хуқуқига эгадирлар.\nЎзбекистон Республикакси Президентининг «Банклардаги депозит ҳисоб варақларидан нақд пулдаги тўловларни узлуксиз таъминлаш кафолатлари туғрисида”ги 2005 йил 5 августдаги ПК- 147 сонли қарори\nРеспубликамизда пул муомаласини тартибга солишга оид сўнги йиллардаги Ўзбекистон Республикаси Президентининг Фармони ва қарорлари ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг тегишли қарорларида кўзда тутилган чора тадбирларнинг мантиқий давомидир.\nБарча жараёнлар давлат томонидан бошқарилгани учун пул муомаласи қонуни бўзилганда давлат ўз валюта доирасида нархларни ўзлаштириш, пул реформаси билан пул муомаласини тартибга солиб келган. 1991 йилгача Собиқ иттифоқ ҳудудида пул\nмуомаласини ташкил қилиш ва режалаштириш аҳоли даромад ва ҳаражатлари баланси ҳамда касса ва кредит режалари асосида амалга ошириб келинган.\nБозор иқтисодиёти даврида пул муомаласи тушунчаси нафақат муомаладаги нақд пуллар айланишини, балки у билан бирга нақд пулсиз амалга оширилаётган ҳисоб-китобларни ҳам ўз ичига олиши ўз исботини топган.\nДемак, эркин бозор шароитида пул муомаласини мувофиқлаштириш деганда,албатта бутун пул оборотини, муомаладаги жами пул массасини бошқариш тушунилади.\nБизга маълумки пул массаси нақд пуллардан шунингдек жисмоний ва юридик шахсларнинг миллий ва хорижий валютадаги депозит хисоб рақамларидаги пул маблағларидан ташкил топган. Бозор иқтисодиёти даврида пул муомаласи тушунчаси нафақат муомаладаги нақд пуллар айланишини, балки у билан бирга нақд пулсиз амалга оширилаётган ҳисоб-китобларни ҳам ўз ичига олиши ўз исботини топган.\nБизга маълумки, муомаладаги нақд пул массаси банклар оборот кассаларидаги, мулкчилик шаклидан қатъи назар корхона, ташкилот ва муассасалар кассалардаги ва аҳоли қўлидаги нақд пуллардан ташкил топади.\nМуомаладаги пул массаси эса нақд пуллардан ташқари нақд пулсиз турли шакллардаги ҳисобрақамларда мавжуд пул маблағларини ҳам ўз ичига олади.\nРивожланган мамлакатларда пул массасини бошқаришда уларни маълум бир пул агрегатларига бўлиб ўрганиш орқали амалга оширилади.\nОдатда М1; М2; М3 пул агрегатларига ажратилади.\nМасалан, АҚШ да пул агрегатлари қуйидагиларни ўз ичига олади.\nМ1- нақд пуллар ва трасакцион депозитлардан ташкил топади.Трасакцион депозитлар ўз навбатида талаб қилиб олинадиган депозитлар ва бошқа чек депозитларидан ташкил топади. Талаб қилиб олинадиган депозитлар – бу уларнинг қолдиғи учун одатда банклар томонидан фоиз тўловлари тўланмайдиган ва унинг соҳибларига ундаги маблағлардан хоҳлаган вақтларида чеклар ва электрон пул ўтказмалари воситасида фойдаланиш ҳуқуқини берувчи депозит маблағларидир.Бошқа чек депозитлари – бу уларнинг соҳибларига фоиз даромадини олиш ҳуқуқини берувчи ва ундан маблағлардан чек ёки электрон тўловлар воситасида фойдаланиши мумкин бўлган депозитлардир.\nМ2- пул агрегати, М1 пул агрегати билан жамғарма депозитлар, муддатли омонатлар, биркунлик қайта сотиб олишга келишилган келишувлар, евро-долларлардаги бир кунлик заёмлар ҳамда пул бозорининг оила хўжалигига тегишли бўлган ўзаро фондларидан ташкил топади.\nЖамғарма депозитлар – фоиз шаклида даромад келтирувчи депозит институтларидаги депозитлар бўлиб, уларнинг соҳиблари хоҳлаган вақтда олиш ҳуқуқига эгадирлар.Улардан чекдан фойдаланиши орқали тасарруф этиш ҳуқуқини бермайди.\nМуддатли омонатлар – депозит институтларидаги шартнома орқали келишилган муддатгача сақланадиган ва соҳибига ушбу давр мобайнида фоиз шаклида даромад келтирувчи маблағлардир. Қайта сотиб олишга келишилган биркунлик битимлар (RP) – фирма ёки жисмоний шахс томонидан молиявий муассасалардан қимматли қоғозларни сотиб олишга ва бир кундан кейин келишилган баҳоларда қайта сотишга келишилган битимлар.\nЕвропадаги биркунлик заёмлар –АҚШ дан ташқаридаги депозит институтларининг бир кунга сотиб олиб кейин қайта сотиш учун келишилган қисқа муддатли активлари.\nМ3 – пул агрегати – М2 пул агрегати, депозит сертификатлари, муддатли RP ва евро-долларлардаги муддатли заёмлар ҳамда пул бозорининг М1 фондлари акциялари. Депозит сертификатлари –бу одатда $100000 дан кам бўлмаган миқдордаги муддатли депозитлардир.\nТуркияда пул агрегатлари қуйидагича тақсимланади:\nМ1-муомаладаги нақд пуллар,талаб қилиб олинадиган депозитлар, тижорий мақсаддаги талаб қилиб олишадиган депозитлар ва Туркия Марказий банкидаги депозитлардан ташкил топади .\nМ2 - М1 пул агрегати, муддатли депозитлар ва депозит сертификатларидан иборат.\nМ2а -М2 пул агрегати ва чет Эл валюталардаги депозитлар.\nМ3а - М2а пул агрегати ва давлатнинг талаб қилиб олингунча ҳамда муддатли депозитлари .\nМ3- М2 пул агрегати ва ва Туркия Марказий банкидаги бошқа депозитлардан ташкил топади.\nЎзбекистон Республикаси бугунги кунда пул муомаласини бошқаришда қуйидаги пул агрегатларидан фойдаланилади:\nМ0 - муомаладаги нақд пуллар.\nМ1 –М0 пул агрегати ва талаб қилиб олинадиган ҳисобрақамлар қолдиқлари.\nМ2-М1 пул агрегати ва муддатли депозитлар .\nМ3-М2 пул агрегати,депозит сертификатлари, мақсадли заём облигациялари, давлат заёми облигациялари, хазина мажбуриятларидан ташкил топади.\nПул муомаласини мувофиқлаштиришда муомалададаги пул массасини пул агрегатларига бўлиб ўрганиш ва алоҳида пул агрегатига таъсир кўрсатиш муҳим аҳамият касб этади.\nБозор иқтисодиёти шароитида пул муомаласини мувофиқлаштиришда пул, кредит мултипликаторлари ва уларни тўлиқ инобатга олиш муҳим аҳамият касб этади.\nКредит мултипликаторининг моҳияти шундан иборатки кредит механизмининг мавжудлиги туфайли маълум бир тижорат банки томонидан очиқ бозорлардаги операциялар ҳисобига Марказий банкдан олган кредит ресурсларидан ўз мижозларини кредитласа ва ушбу маблағлар бошқа банк мижозларига ўтказилса, натижада бошқа банкда кредит ресурсларининг кўпайишига ва унда кредитлаш имкониятининг ортиб боришига олиб келади. Шу тариқа ушбу маблағлардан бошқа бир банкка ўтиши натижасида, кейинги банкларда кредит ресурсларнинг ортиб боришига олиб келади. Бу жараён муомаладаги пул массасининг ортиб боришига сабаб бўлади.\nБиз бу жараённи қуйидаги жадвал мисолида кўришимиз мумкин.\nСсуда ёки инвестициялар (долларда)\nМажбурий резервлар (долларда)1\nЖами Ўн банк бўйича\nАлбатта ушбу жадвал маълумотлари мисол тариқасида олинган. Мажбурий резерв нормаси ҳам 5 фоиз миқдорида деб белгиланган. Келтирилган мисоллар шуни кўрсатадики биринчи банк томонидан 1000 доллар қабул қилинган қўшимча ресурслар 10 та банкка кетма-кет ўтиши натижасида уларнинг ресурслари жами 8025,20 ни ташкил этади ва кредит бериш имкониятлари (мажбурий резервдан сўнг) 7623,93 долларни ташкил этади. Бу эса ўз навбатида биринчи банк томонидан 1000 доллар миқдорида олинган қўшимча ресурс 10 банкка ўтиш натижасида пул муомаласидаги пул массасини 7,6 баробарга кўпайтиради. Демак, шундай экан пул массасини мувофиқлаштириш кредит мултипликатори таъсири тўлиқ инобатга олган ҳолда амалга оширилиши талаб этилади.\nШундай қилиб, бозор иқтисодиёти шароитида муомаладаги пул массасини товарлар, хизматлар ҳажми билан мувофиқлаштириб бориш муҳим иқтисодий аҳамият касб этади ва у ишлаб чиқариши самарадорлигини ошириш мамлакат иқтисодий барқарорлигини таъминлаш, мамлакат пул бирлигини айрбошлаш қобилятини мустаҳкамлаш ҳамда тўлов балансининг ҳолатининг яхшиланишига хизмат қилади.\nЭркин бозор иқтисодиёти шароитида пул муомаласини мувофиқлаштирувчи орган – марказий банк, мувофиқлаштириш инструментлари, пул массаси,пул агрегатлари ,пул бозори,пулга бўлган талаб ва таклиф, пулнинг бозордаги баҳоси каби бозор тушунчалари вужудга келади. Ушбулар тўғрисида дарслигимизнинг кейинги бобларида батафсил тўхталиб ўтамиз


Қирғизистон ҳукумати Boeing авиаҳалокатида жабрланганларга 280 минг доллар ўтказиб берди\n15:41 / 23.01.2017\nҚирғизистон ҳукумати томонидан ёрдам учун махсус очилган ҳисоб рақамига 280 минг доллардан ортиқ маблағ келиб тушди. Улар орқали Туркияга тегишли Boeing 747 юк самолётининг Бишкек яқинида фалокатга учрашида жабрланганларга ёрдам берилади, деб хабар берди Sputnik республика фавқулодда вазиятлар вазирлигига асосан.\nТуркия компанияларидан бирига тегишли Boeing 747-400 самолёти Бишкекдаги “Манас” халқаро аэропортининг учиш-қўниш қисмидан 1,5 км узоқликда фалокатга учраган. Самолёт аэропорт яқинидаги қишлоқ устига тушди. Бунинг оқибатида 32та уй вайрон бўлди, 4 экипаж аъзоси ҳамда 32 нафар маҳаллий аҳоли вакили ҳалок бўлди. Аввалроқ яна бир киши ҳаётдан кўз юмгани ҳақида хабар бергандик.\nҚирғизистон бош вазири қарорига кўра, мамлакат ФВВ жабрланганларга ёрдам кўрсатиш учун тақдим этилаётган маблағларни тўплаш учун махсус ҳисоб рақамини очган.\n"23 январь 13.00 ҳолатига кўра Қирғизистон республикаси ФВВнинг махсус ҳисоб рақамига 20 миллион 138 минг 400 сом (тахминан 287 минг доллар) келиб тушди", - дейилади хабарда.\nМаҳкаманинг хабар беришича, ҳисоб рақамига исталган валютада пул ўтказиш мумкин. Шунингдек, ёрдам ҳисоб рақамига Қирғизистон вазирлик ва идоралари, ҳукумат аппарти ва мамлакат депутатлари корпуси ўзининг бир кунлик иш ҳақларини ўтказмоқда.\nБишкек ҳокимияти маълумотларига кўра, Қирғизистон пойтахтида фожиа рўй бергач, жабрланганларга ёрдам бериш бўйича кенг кўламли ҳаракатлар бошланиб кетди. Шаҳар аҳолиси икки кун давомида деярли 9 тонна кийим-кечак ва оёқ кийими, гигиена воситалари ҳамда озиқ-овқат маҳсулотларини йиғиб берди. 18 январь куни гуманитар ёрдамни йиғиш расман тугатилди.\nҚирғизистон авиаҳалокат Boeing


“Жаслиқ”даги маҳбуслар қаерга кўчирилиши маълум қилинди - Togri.uz - Ўзбекистоннинг тезкор ва ишончли хабар сайти! Сиёсат, иқтисод, жаҳон, жамият, спорт янгиликлари!\n“Жаслиқ”даги маҳбуслар қаерга кўчирилиши маълум қилинди\nШавкат Мирзиёевнинг “Жаслиқ” колониясини тугатиш тўғрисида имзолаган қарори ижроси ва мазмун-моҳияти бўйича матбуот анжумани бўлиб ўтди. Тадбирда ички ишлар вазири ўринбосари қатнашди ва “Жаслиқ” қамоқхонаси маҳбусларининг кейинги тақдири тўғрисида маълумот берди.\nTogri.uz – 5 август куни Ўзбекистон Ички ишлар вазирлиги раҳбарияти иштирокида “Жаслиқ” қамоқхонасининг ёпилиши юзасидан матбуот анжумани бўлиб ўтди.\nТадбирда Ўзбекистон ички ишлар вазири ўринбосари Баҳромбек Одилов иштирок этди. Баҳромбек Одилов 19-сон колониядаги маҳбусларнинг кейинги тақдири тўғрисида маълумот берди.\nУлар яқинлари яқинига кўчирилади\nИчки ишлар вазирининг сўзларига кўра, “Жаслиқ” қамоқхонасидаги маҳбуслар ўзлари яшаб келган жой ва оиласи истиқомат қилаётган манзилларга яқин колонияларга кўчирилади.\nЎнгдан биринчи - Баҳромбек Одилов. Фото: Togri.uz\nМаълумот учун, “Жаслиқ” қамоқхонасида 395 маҳбус жазо муддатини ўтаб келмоқда. Қамоқхона 1999 йилда очилган.\nЭслатиб ўтамиз, Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев 2019 йил 2 август куни “Қорақалпоғистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг 19-сон ихтисослаштирилган жазони ижро этиш колониясини тугатиш тўғрисида”ги ("Жаслиқ" қўрғонида жойлашган) қарорни имзолаганди.


Қозоқча шармандалик: Ўзбекистонда 2019 йил Қозоғистон йили деб эълон қилинди, Қозоғистон Президенти ўзбек Хўжа Аҳмад Яссавийни қозоқ деб эълон қилди - «HARAKAT» XABAR AGENTLIGI :: Independent News Agency Harakat. Узбекистан, новости Узбекистана, политика Узбекистана, оппозиция Узбекистана\n12:53 - Қозоқча шармандалик: Ўзбекистонда 2019 йил Қозоғистон йили деб эълон қилинди, Қозоғистон Президенти ўзбек Хўжа Аҳмад Яссавийни қозоқ деб эълон қилди\nЎзбекистон ва Қозоғистон президентлари Шавкат Мирзиё ва Нурсултон Назарбой 2017 йил сентябрь ойида Тошкентда учрашганларида Қозоғистонда 2018 йилни “Ўзбекистон йили” сифатида, Ўзбекистонда 2019 йилни “Қозоғистон йили” сифатида нишонлаш хусусида келишиб олган эдилар. 2018 йил Қозоғистонда номигагина Ўзбекистон йили сифатида нишонланди. Ўтган куни расмий ташриф билан Тошкентга келган Қозоғистон Президенти Қосим-Жомарт Тўқаев кеча 15 апрелда Шавкат Мирзиё билан биргаликда 2019 йилни Ўзбекистонда “Қозоғистон йили” сифатида нишонлаш маросимининг очишлишига бағишланган йиғилишда нутқ сўзлади.\nУндан аввал нутқ сўзлаган Шавкат Мирзиё қозоқларнинг бир мақолини айнан қозоқча талаффуз билан айтиб ўтган эди. Қосим-Жомарт Тўқаев ўз нутқининг кириш қисмини қозоқча гапириш билан бир қаторда, қуйидаги сўзларни ҳам айтишдан тортинмади: “Биз асарлари Ўзбекистонда диққат билан ўрганиладиган аждодимиз Хўжа Аҳмад Яссавий билан фахрланамиз.”\nЧегараси йўқ шармандаликка қаранг. Бутун дунё ўзбек сифатида тан олган Хўжа Аҳмад Яссавийни Қозоғистон Президенти қозоққа чиқармоқда.\nЖойи келгани учун эслатиш керакки, “Ҳаракат” Агентлигининг 2019 йил 23 мартдаги “Қозоғистоннинг янги президенти Туркистонга келиб, Яссавийнинг қозоқ эканлигини исботловчи ҳужжат топишни буюрибди” сарлавҳали хабарида киноя билан шундай дейилган эди:\n«Хабарларда айтилмаган бўлса ҳам, бизга яқин манбалардан ўрганишимизча, янги президентнинг тахтга ўтиришидан кейин бунчалик тез Туркистонга келишининг жиддий сабаби бор экан. Унинг бу зиёратдан мақсади - Хўжа Аҳмад Яссавийнинг туғилиш гувоҳномасини топиш ва унинг миллати қозоқ деб ёзилганини ҳаммага кўрсатиш бўлган. Шундай қилинса, нафақат Яссавий қозоқ эканлиги, балки, бутун Туркистон вилояти ва Туркистон шаҳри қозоқларники эканлиги исботланган бўларди.\nКечагина отдан тушган қозоқларнинг янги президенти бунчалик ибтидоий эканлиги, у Совет замонида каби ўша асрларда ҳам ЗАГС тарафидан ҳамма янги туғилганларга “туғилиш гувоҳномаси” берилишига ишониши устидан роса кулиш мумкин. Аммо, уни тушуниш мумкин, ўзбек аслли саркарда Собир Раҳимов қозоқ эканлиги унинг 3 та хотинидан биттасига, яъни асли қозоқ бўлган хотинига асосланиб, СССР парчаланиб кетиб, Қозоғистон мустақил бўлиб қолганидан кейин эълон қилинган эди-ку!\nКўринишидан, энди навбат Хўжа Аҳмад Яссавийга келганга ўхшайди. Ҳа, Қозоғистон буюк ўзгаришлар бошланиш арафасида. Аммо, амалда ҳамма нарса қозоқларнинг зарарига ишлаб, Қозоғистон давлат сифатини йўқотишининг эҳтимоллиги жуда катта.»\nҚаранг, қозоқларнинг шармандаларча иш қилишлари ҳар қандай чегаралардан ошиб кетмоқда. Улар ҳеч қандай асоссиз ўзбек аслли Собир Раҳимовни қозоқ деб эълон қилган эдилар. Энди Хўжа Аҳмад Яссавийни қозоқ деб эълон қилиш ҳаракатига тушибдилар. Яна жойи келгани учун эслатиш керакки, ҳозир Саудия Арабистонида ва Туркияда Хўжа Аҳмад Яссавийнинг авлодлари яшайдилар, улар исми-шарифларида ўзларини “Яссавий” деб таништиришади.\n15 йилча аввал Саудия Арабистонида оламдан ўтган Шаҳобиддин Яссавийда ўзи Хўжа Аҳмад Яссавийнинг авлоди эканлигини кўрсатувчи шажара ҳам бор эди, дейди бу ҳақда кейинчалик “Бирлик” Халқ Ҳаракати Партиясига айлантирилган “Бирлик” Халқ Ҳаракатининг асосчиларидан бири, унинг доимий лидери профессор Абдураҳим Пўлат. Шаҳобиддин Яссавий ва унинг фарзандлари “Ҳаракат” журналини Туркияда чиқариш пайтида моддий ёрдам ҳам беришган.\nМаълумки, ҳозир Қозоғистонда бўлган Чимкент, Туркистон, Авлиёота (ҳозир унинг номини Тараз деб ўзгартиришган) каби шаҳарларининг қозоқларга ҳеч қандай алоқаси йўқ. Бу шаҳарлар ҳар доим ўзбекларнинг тарихий шаҳарлари бўлган ва шундай бўлиб қолиши керак. Вақти келиб, буюк Туркистон қайта тикланади, бу шаҳарларнинг ҳаммаси Туркистонда бўлади.


Нукусда Миллий гвардиянинг 30 нафар ҳарбий хизматчисига янги уйлар топширилди- Kruz.uz\nНукусда Миллий гвардиянинг 30 нафар ҳарбий хизматчисига янги уйлар топширилди\n21:53, 02.02.2019 1115 0 Жамият\nЎзбекистон Республикаси Миллий гвардиясининг 30 нафар ҳарбий хизматчисига Нукус шаҳрида қурилган кўп қаватли янги уйларнинг калитлари топширилди.\nБу ҳақда Миллий гвардия матбуот хизмати маълум қилди, дея ёзмоқда "Халқ сўзи Online".\n— Аввало, муҳтарам Юртбошимиз, Миллий гвардия қўмондони ва бизни қўллаб-қувватлаган барчага ўз миннатдорчилигимни билдираман. Шинам, барча қулайликка эга уйнинг соҳиби бўлганимдан оила аъзоларим ҳамда яқинларим ҳам хурсанд. Бу кун ҳаётимдаги энг бахтли кунларимдан биридир. Мен бундан кейин ҳам она юртим, Президентим ва халқимга садоқат билан хизмат қилишда давом этаман. Ватаним ҳимояси учун доимо шайман.\n“Энг яхши ҳуқуқ тарғиботчиси” кўп қаватли уйлар мобил қўшимча халқаро мақом санъати анжумани иссиқ об-ҳаво зўравонлик сўм фой Ёш репортёрлар клуби Дўстлик Олий ва ўрта махсус таълим\n14:25, 02.07.2020 2206\n19:19, 28.06.2020 1406\n11:20, 02.07.2020 739


Жиззах тумани ҳокимлиги ходими ўзини осиб қўйди\nХабарларга қараганда, аҳолига ерни ноқонуний тақсимлаш ва бунинг эвазига катта пора олиш ҳолати бўйича бошланган сўроқ-суриштирувлардан кейин Жиззах тумани ҳокимлиги ходими Орзиқул Қураматов ўзини осиб қўйган.\nЖиззахлик инсон ҳуқуқлари ҳимоячиси Маъмуржон Азимов “Озодлик” мухбири билан суҳбатда О.Қураматовни яхши таниганини, у очиқкўнгил йигит бўлганини билдирди.\n“У туман ҳокими билан одамлар ўртасида кўпроқ воситачилик вазифасини бажарган. Асосан, аҳолига ер участкалари беришда кўп ишлар шу йигит зиммасида бўлган. 2004 йилда Жиззах туманининг ўша пайтдаги ҳокими Суннат Ўроқов қарори билан Абдуалимов номидаги хўжаликдан 14 гектар ер уй қуриш учун одамларга бўлиб берилган. Ер участкаси ажратиб берилган одамлардан бу йигит пул йиғиб олган. У билан бирга ишлаган одамларнинг айтишича, пулни у туман ҳокимига келтириб берган, балки бир қисмини ўзлари ҳам олишгандир”, - дейди М.Азимов.\nУнинг сўзларига кўра, Жиззах вилояти ҳокими Убайдулла Яманқулов туман ҳокими қарорини бекор қилиб, ажратилган ерга пахта эктириб юборгандан сўнг алданиб қолган одамлар туман ва вилоят прокуратурасига мурожаат қилган.\n“2007 май куни бирданига Жиззах тумани ҳокими ишдан олинади. Орадан икки кун ўтиб, 19 май куни О.Қураматов уйида ўзини осиб қўяди. Жуда сирли ўлим. Одамларнинг айтишича, бу ноқонуний ер сотишга туман ҳокимидан тортиб жуда кўпчилик аралашган. Лекин асосий айб О.Қураматовга қўйилган шекилли, у бунга маънан дош бера олмаган”, - дейди Маъмуржон Азимов.\nУнинг таъкидлашича, тўрт фарзанднинг отаси, 46 ёшли О.Қураматов тобора коррупциялашиб бораётган жамиятнинг қурбони бўлди. Ҳокимларнинг ишларини бажариб юраётган Орзиқул сингари кичик ходимлар доим сиртмоққа тушаверади. Лекин ҳақиқий наҳанглар бу жамиятда доим тўрни йиртиб чиқиб кетаверади.


09.03.2018 14:11 0 506\nКелгуси йилдан Ўзбекистонда елим пакетларини бепул бериш тақиқланиб, улар нархи маҳсулотлар қийматига киритилиши мумкин. Бу ҳақда «Газета.uz» хабар бермоқда.\nМаълум қилинишича, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси муҳокама учун эълон қилган «Санитар тозалаш тизимларини янада такомиллаштириш ва ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ҳукумат қарори лойиҳасида 2019 йил 1 январдан полимердан тайёрланган елим пакетларни бепул бериш тақиқланиши кўзда тутилган.\nҚарор атроф-муҳит ифлосланишининг олдини олишга қаратилган. Лойиҳада полимердан тайёрланган елим пакетлар нархини сотилаётган маҳсулотлар нархига киритишда улар таннархидан паст қийматларни белгилашни тақиқлаш ҳам таклиф этилмоқда.\nУшбу чекловлар Ўзбекистонга олиб кириладиган ёки мамлакатда тайёрланадиган савдо соҳасида товарларни қадоқлашда қўлланилаётган қалинлиги 15 микрондан, ҳажми 5 литрдан кам бўлмаган пакетларга нисбатан жорий этиш режалаштирилмоқда. 2020 йил 1 январдан мазкур тақиқ қалинлиги 50 микрондан, ҳажми 10 литрдан кам бўлмаган пакетларга нисбатан ҳам татбиқ этилади.\nқарор лойиҳаси селофан пакетлар\nДавлат ҳокимияти органлари ходимларининг АКТ соҳасидаги билимларини аниқлаш бўйича онлайн тест тизими жорий этилади\nТехнология 18/02, 13:30


Иккинчи бор 4 йилга қамалган "Шуҳрат Домбрабадский"зонада “раскрутка” қилинди\n06 август 2020, Тошкент вақти: 02:35\nУмрининг 23 йилини қамоқда ўтказган ва озод қилинганидан кейин яна Озодликдан маҳрум қилинган 62 яшар Шуҳратилла Носиров зонага этап қилиниши биланоқ "муассаса тартибини бузди" дея огоҳлантириш олди.\nБу ҳақда у 5 февраль куни ўзининг адвокати Умид Давлетовга шикоят қилган.\nНосировнинг қариндоши Шаҳноза Носированинг Озодликка айтишича¸ маҳкум жорий йилнинг 23 январь куни Тоштурмадан (Биринчи тергов ҳибсхонаси) дан Навоий вилояти Зарафшон шаҳридаги 12 сонли жазони ўташ муассасасига олиб борилган:\n-Зонага бориши билан нарушения қўйишди. 23 январда опкетилди зонага. 24 январь куни уже айб қўйишди. Сумкасида соқол оладиган устара бор деб нарушения ëзишди. Буни отини раскрутка дейилади. Маҳкум манзил колонияга чиқарилмасин¸ амнистияга тушмасин афв қилинмасин деб атайлабдан қилишади.\nМахкум Носиров ўз адвокати билан суҳбатда¸ зонадаги тартибни бузмагани ва “қоидани бузди деган огоҳлантириш” ўринсиз эканлигини айтган.\nАдвокат бу юзасидан Ўзбекистон ИИВ ЖИЭББ 12 сонли ЖИЭКБ (Жазони ижро этиш колонияси) бошлиғига сўровнома жўнатган аммо жавоб ола олмаган (сўровнома нусхаси Озодликда бор).\nНосировнинг қариндоши Шаҳноза Носирова иддаосига кўра 12 сонли ЖИЭКБ ходими “нарушенияни ëзмаслик учун пора сўраган”\n- Адамиз Шуҳратилла Носиров колонкага (манзил колония) чиқиши керак эди. Шуни чиқармаслик учун атайлаб сумкасига соқол оладиган бритва ташлаб нарушения ëзиб раскруткага тайëрлашяпти. Биздан очиқча пора сўрашди. Нарушенияни бекор қилиш учун¸ дея иддао қилди Шахноза Носирова.\nОзодлик 8 февраль куни ўзини Раҳматов деб таништирган 12 сонли ЖИЭК (Жазони ижро этиш колонияси) вакили билан гаплашиб “таъмагирлик” ҳақидаги Носирова иддаоси юзасидан изоҳ сўради.\nРаҳматов маҳкум Носировнинг адвокатидан 5 февраль куни сўровнома олганлигини тасдиқлаш билан кифояланди.\nИИВ ЖИЭББ (Жазони ижро этиш Бош бошқармаси) билан боғланишни иложи бўлмади.\nЖиноят ишлари бўйича Сирдарë вилоят судининг 2019 йил 24 декабрь куни чиқарилиб¸ жорий йилнинг 20 январидан кучга кирган ажримига биноан 62 яшар Шуҳратилла Носиров 4 йил қамоқда жазо ўташи лозим.\n(Суд ҳукми нусхаси Озодликда бор)\nКолонияда уни кўриб келган адвокатнинг Озодликка 8 февраль куни айтишича Носиров бу айбларни тан олмайди ва адолат қарор топиб масала президент назоратига олинишидан умид қилмоқда.\nТошкентликлар орасида "Шуҳрат Домбрабадский" номи билан танилган Шуҳратилла Носиров 90-йилларда "ўғирланган машиналарни топиб берадиган" авторитет сифатида кўрилган.


Сурхондарё вилоятида пахта далаларининг бешдан бир қисми қисқартирилади - 16.11.2016, Sputnik Ўзбекистон\nЯқин уч йил давомида Сурхондарёда сабзавот майдонлари 18 фоизга – 44,4 минг гектарга ошиши кутилмоқда 16.11.2016, Sputnik Ўзбекистон\n© Sputnik / Виктор Чернов / Фотобанкка ўтишПахта териш\nЯқин уч йил давомида Сурхондарёда сабзавот майдонлари 18 фоизга – 44,4 минг гектарга ошиши кутилмоқда\nТОШКЕНТ, 16 ноя — Sputnik. Сурхондарё вилоятида яқин уч йил ичида пахта майдонларининг бешдан бир қисми мева-сабзавот экинлари учун ажратилади, деб хабар бермоқда NUZ.UZ.\nРеспублика ҳукуматининг 1 ноябрдаги қарорига мувофиқ, 2019 йилда пахта майдонлари 117 100 гектардан 90 300 гектарга, пахта ҳосилини йиғиб олиш эса 328 800 тоннадан 264 000 тоннага қисқартирилади.\nРасмий ҳисоб-китобларга кўра, вилоятда ғалла экинлари майдони 98000дан 93000 гектарга қисқартирилади. Яқин уч йил давомида Сурхондарёда сабзавот майдонлари 18 фоизга – 44,4 минг гектарга ошиши кутилмоқда. Боғлар, дуккакли ва озуқабоп экин майдонлари ошади.\nҲукумат қарорида Сурхондарё вилоятида деҳқон хўжаликлари имкониятларидан самарали фойдаланиш-чора тадбирлари ҳам тасдиқланган.\n2016 йилнинг 10 декабрига қадар вилоятнинг ҳар бир туманида кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектлари экспортини қўллаб-қувватлаш жамғармаси ҳамда фермерлар ва "Ўзагроэкспорт" компанияси иштирокида агрофирмалар ташкил этилади. Улар устав фонди ҳажмидан қатъи назар мева-сабзавот, резавор ва ток маҳсулотлари улгуржи савдоси билан шуғулланиш ҳуқуқига эга бўладилар. Расмий манбалар маълумотига қараганда, Ўзбекистонда 2020 йилга қадар пахта хом ашёсини етиштириш ва давлат хариди 3 миллион 350 минг тоннадан 3 миллион тоннага туширилади.\nПахта хом ашёси етиштиришни 350 минг тоннага қисқартириш ҳисобига 170,5 минг гектар ҳосилдорлиги паст, пахта ҳосили гектаридан 12-15 центнердан ошмайдиган (мамлакатда ўртача ҳосилдорлик гектарига 26,1 центнерни ташкил этади) суғориладиган ерлар бўшайди. Ҳозирда Ўзбекистонда мева-сабзавот ва ток маҳсулотлари етиштириш учун суғориладиган ерларнинг 20 фоизидан фойдаланилмоқда. Мамлакатда мева ва ток маҳсулотлари етиштиришга ихтисослашган 24,7 мингдан ортиқ фермер хўжаликлари ва 3,6 мингдан ортиқ сабзавот ва резаворлар етиштиришга ихтисослашган фермер хўжаликлари мавжуд.


Пайғамбаримизнинг уйида бир кун (5) – Islom Nuri\nПайғамбаримизнинг уйида бир кун (5)\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳазиллари\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уммати, ҳарбий қўшини, саркардарлари, оила аъзолари, гоҳида ваҳий, гоҳида ибодат қайғулари билан маҳзун бўлар эдилар. Чунки, бу ишларнинг барчаси ҳар қандай кишини ҳам ҳаёт матлаблари ва уларга руҳни ато этиш борасида тўла жавоб беришига тўсқинлик қилади. Бироқ, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳақдорларнинг ҳар бирига ўз ҳаққини берар, бирисини ҳисобиги бошқасига зарар бермас эдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ишлари кўп ва оғир бўлишига қарамай қалбида болалар учун ҳам бир ер ажратган эдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам катталар билан ҳазиллашганларидек, баъзида болаларни эркалатиб, улар билан ҳазиллашар, уларнинг қалбига яқин бўлиб, унга севинч киритар эдилар.\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳу деди: «Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, сиз бизга ҳазил қиляпсизми?!» — деганларида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ҳа, бироқ, мен фақат ҳақиқатни сўзлайман» – дедилар» (Имом Аҳмад ривояти).\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳазилларидан бири Анас -розияллоҳу анҳу- ривоят қилган ушбу ҳадисдир: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам менга: «Ҳой, икки қулоқли!» — деб хитоб қилдилар» (Имом Абу Довуд ривояти).\nАнас -розияллоҳу анҳу- деди: «Умму Салама ўғлининг исми «Абу Умайр эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам унга келган пайтида ҳазиллашар эдилар. Кунларнинг бирида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг уйига бордилар ва унинг маҳзун эканини кўрдилар-да: «Ё Абу Умайр, сенга нима бўлди, хафага ўхшайсан?» – Абу Умайр, нима қилди Нуғайр (қушча)» — деб (эркалаганнамо) хитоб қила бошладилар» Бухорий ва Муслим ривояти.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам катталар билан ҳам ҳазиллашар эдилар. У ҳазилларидан бирини Анас -розияллоҳу анҳу- қуйидагича ривоят қилади: «Зоҳир ибн Ҳаром исмли саҳройи бор эди. Хунук бўлсада уни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам яхши кўрар эдилар. Зоҳир матоларини сотар экан, орқасидан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам келдилар-да, уни маҳкам қучоқлаб олдилар. Зоҳир қучоқлаган одамнинг ким эканини билмас эди. Шунинг учун ҳам «Қўйиб юбор, кимсан?» — деди. Қучоқлаган одамнинг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам эканини билгандан сўнг, орқасининг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг кўкракларига тегиб оғриганига ҳам эътибор бермади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Бу қулни ким сотиб олади?» —дедилар. Зоҳир: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳ номига онт ичиб айтаманки, мен бу бозорда касодман!» — деганида, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Йўқ, сен Аллоҳнинг ҳузурида бебаҳосан!» —дедилар (Имом Аҳмад ривояти).\nБу муомала Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг олийжаноблиги ва олийҳимматлигининг нишонасидир.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ўз оила аъзолари ва атрофдагиларга кенг имкониятлар яратишга қарамай, кулишлари табассумдан нарига ўтмас эди. Оиша разияллоҳу анҳо дедилар: « Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам кулганларида танглайлари кўринадиган даражада (оғизларини) очмас, балки табассум қилар эдилар» Бухорий ва Муслим ривояти.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам очиқ юзли ва гўзал муомолали бўлишларига қарамай, Аллоҳ ҳаром қилган амаллар содир бўлган пайт юзлари (ғазабдан) қизарар эди. Оиша разияллоҳу анҳо дедилар: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам сафардан қайтдилар. Мен токчамни расмлар чизилган бир парда билан тўсиб қўйган эдим. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уни кўрганлари он йиртиб ташладилар ва юзлари қизариб: «Ҳой Оиша, Қиёмат кунида одамларнинг энг ашаддий азобга гирифтор бўладиганлари Аллоҳнинг махлуқотларига ўхшаган нарсаларни яратмоқчи бўлган кимсалардир» — дедилар Бухорий ва Муслим ривояти.\nБу ҳадис жонзотлар тасвирланган суратларнинг уйларда сақланишини ҳаром қилмоқда. Хусусан, деворларга суратлар осиш, уйларга, токчаларга ёки хонлар устига ҳайкалларни қўйиш қаттиқ ҳаромдир. Бундан ташқари, булар гуноҳ бўлиши билан бирга, раҳмат фаришталарининг уйга киришига тўсқинлик қилади.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг уйқуси\nУбай разияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ушбу ҳадисни ривоят қилди: «Сизлардан бирингиз ўрнига ётса, кийимининг бир тарафи билан жойини (супурганнома) қоқсин, сўнгра, Аллоҳнинг исмини тилга олсин. Чунки у, ўзидан аввал жойига кириб олган нарсаларни билмайди. Агар ётмоқчи бўлса, ўнг тарафига ёнбошласин ва: «Аллоҳим, мен Сени мушриклар сифатлаётган сифатлардан поклайман! Раббим Сенинг ёрдаминг билан ёнбошладим ва Сенинг ёрдаминг билан (ёнбошимни ) кўтараман. Агар менинг руҳимни олсанг, уни кечир! Агар руҳимни қўйиб юборсанг, уни солиҳ бандаларингни ҳимоя қилгандек (ўз паноҳингда ) сақла!» — деб айтсин» (Имом Муслим ривояти).\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг барча мусулмон эркак ва аёлга қилган тавсияси қуйидагича эди: «Жойингга ётмоқчи бўлсанг намозга қилганингдек таҳорат қил ва ўнг тарафингга ёнбошла.» Бухорий ва Муслим ривояти.\nОиша разияллоҳу анҳо дедилар: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳар кеча ўринларида ётар эканлар икки кафтларини бирлаштириб «Қул хуваллоҳу аҳад», «Қул аузу бираббил фалақ», «Қул аузу бираббиннас» сураларини ўқиб дам солар, кейин кафтлари билан баданларига имкон қадар сурар эдилар. Бошлари, юзлари ва баданларининг олд тарафидан бошлаб сурар эдилар. Буни уч марта такрорлар эдилар.» (Имом Бухорий ривояти).\nАнас ибн Молик разияллоҳу анҳу деди: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ўринларига ўтар экан: «Бизни едирган, ичирган, бизга кифоя қилиб, жой берган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин. Қанча – қанча инсонлар борки, уларнинг кифоя қилувчилари ва жой берувчилари йўқдир» — дер эдилар (Имом Муслим ривояти).\nАбу Қатода розияллоҳу анҳу деди: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам кечалари ухлаганларида ўнг тарафига ёнбошлар, тонгдан аввал ухлаганларида эса тирсакларини суяниб, кафтларига бошларини кўяр эдилар» (Имом Муслим ривояти).\nСевимли дўстим, Аллоҳ таолонинг бизга инъом этган неъматлари ичида пайғамбарларнинг саййиди ва охиргиси, яралмишларнинг энг афзали бўлган Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ётган тўшаклари ҳақида ўйлаб кўринг.\nОиша розияллоҳу анҳо деди: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ётадиган тўшак, хурмо япроқлари тўлдилирган тери эди» (Имом Муслим ривояти).\nСаҳобаларнинг бир гуруҳи Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳузурларига кирдилар. Умар розияллоҳу анҳу ҳам кириб келдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ётган бўйларидан турдилар. Умар розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг биқинларидаги бўйра изларига кўзи тушиб йиғлади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Эй Умар, нега йиғлаяпсиз» — деб савол берганларида Умар розияллоҳу анҳу: «Аллоҳ номига қасам ичиб айтман-ки, Кисро ва Қайсарлар дунё ичида сузиб юрибдилар. Сиз бўлсангиз бу ҳолатдасиз» — деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Улар учун дунё, Биз учун охират бўлишига рози эмасмисиз?!» — дедилар. Умар розияллоҳу анҳу: «Ха, (розиман)» — деганида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Дарҳақиқат шундай!» —дедилар (Имом Аҳмад ривояти).


Ўзбекистон, 15 май 2017\n23 август 2019, Тошкент вақти: 01:23\nдушанба 15 май 2017\nРадиочастоталар бўйича Республика кенгаши 13 май куни 900/1800 МГц диапазондаги радиочастота полосаларини Ўзбекистондаги тўртта мобил оператори ўртасида қайта тақсимлаш тўғрисида қарор қабул қилди. Бу қарор ортидан мамлакатдаги энг йирик мобил оператори ўз ихтиëридаги радиочастоталарнинг қарийб ярмидан маҳрум бўлди.\nГулноранинг Bella Terraси ўрнини олмоқчи "Мода"ни россиялик юлдузлар очиб берди\n“Лаззатланиш ҳаëт тарзимиздир” деган слоган асосида илк сони чиққан рус тилидаги “Мода” журналининг Тошкентдаги тақдимотида Кристина Орбакайте, Андрей Малахов ва Алла Михеева каби Россия шоу дунëси юлдузлари қатнашди.\nСамарқанд вилоят, Пайариқ тумани аҳолиси эшак ўғрилари пайдо бўлганидан шикоят қилишди. Пайариқликларга кўра, кейинги ўн кун ичида камида иккита эшак ўғирланган, чекка жойда сўйилиб, териси шилиб олинган. Туман ИИБ ходимининг айтишича, қишлоқликлар агар йирик буқа ўғирланмаса, майда чорва моллари ўғирланишидан одатда ариза беришмайди.\n"Ўзбекистонда милиционерларнинг қонуний ишлаши, ҳибсларда қийноқ бўлмаслиги ва адвокатларнинг ҳуқуқлари таъминланиши учун фуқаролик жамияти фаол бўлиши ва муттасил жамоатчилик назоратини ўрнатиши лозим". Бу фикрни шу кунда АҚШда яшаётган ўзбекистонлик ҳуқуқшунос, Tashabbus ҳуқуқий ёрдам лойиҳаси асосчиларидан бири Миракмал Ниёзматов Озодликка берган суҳбати чоғида билдирди.\nАҚШда яшаётган ўзбекистонлик адвокат Миракмал Ниёзматов билан суҳбат


T.me/Uzbekistanofficial February 26, 2018\nЎзбекистон ва Тожикистон Фарғонада Давлат чегарасини муҳокама қилишди\nФарғона шаҳрида 24 февраль куни Ўзбекистон-Тожикистон ҳукуматлараро комиссиянинг навбатдаги мажлиси бўлиб ўтди.\nУчрашув доирасида Ўзбекистон-Тожикистон Давлат чегарасинининг айрим участкалар бўйлаб ўтадиган чизиғи лойиҳаси кўриб чиқилди. Шунингдек, қисқа муддат ичида Давлат чегарасини делимитация қилиш жараёнида сезиларли муваффақиятга эришилгани қайд этилди.\nУндан ташқари, Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёевнинг Тожикистонга давлат ташрифи чоғида имзоланиши режалаштирилаётган икки томонлама ҳужжатлар, битимлар ва шартномаларни тайёрлаш ҳамда тадбирларнинг ташкилий жиҳатлари муҳокама қилинди.\nОчиқ, дўстона ва конструктив муҳитда ўтган самарали музокаралар давомида делегациялар раҳбарлари томонидан ҳамкорликнинг барча соҳаларидаги Ўзбекистон-Тожикистон муносабатларининг ҳозирги даражасига юқори баҳо берилди.\nМажлисда қайд этилганидек, икки давлат раҳбарларининг сиёсий иродаси натижасида олий ва юқори даражалардаги алоқалар сезиларли фаоллашди, ҳукумат делегациялари самарали алмашинуви йўлга қўйилди, ҳукуматлараро комиссиялар мажлислари муваффақиятли ўтказилди, Душанбе ва Тошкент шаҳарларида саноат маҳсулотлари кўргазмалари самарали ташкиллаштирилди.\nҲукумат аъзолари, вазирликлар, идоралар ва етакчи иқтисодий тузилмалар раҳбарлари иштирок этган комиссияга Ўзбекстон томонидан бош вазир А. Арипов, Тожикистон томонидан эса Қ.Расулзода раҳбарлик қилишди.


13 январь куни кутилаётган об-ҳаво маълумоти » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n13 январь куни кутилаётган об-ҳаво маълумоти\n13 январь 2020, 00:32\nЎзгидрометнинг маълум қилишича, Тошкент шаҳрида 13 январь санасида ҳаво ўзгариб туради, кечаси ва куннинг биринчи ярмида ёғингарчилик (ёмғир, қор) ёғади. Ғарбий шамол йўналишини ўзгартириб шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 0-2 даража совуқ, кундузи 0-2 даража илиқ бўлади.\nҚорақалпоғистон Республикаси ва Хоразм вилоятида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Баъзи жойларга туман тушиши мумкин. Ғарбий шамол йўналишини ўзгартириб шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 3-8 даража совуқ, кундузи 3 даража совуқ билан 2 даража илиқ орасида бўлади.\nБухоро ва Навоий вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, баъзи жойларда бироз ёғингарчилик (ёмғир, қор) бўлади. Баъзи жойларга туман тушиши мумкин. Ғарбий шамол йўналишини ўзгартириб шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 0-5 даража совуқ, кундузи 2 даража совуқ билан 3 даража илиқ орасида бўлади.\nТошкент, Самарқанд, Жиззах ва Сирдарё вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, кечаси ва куннинг биринчи ярмида ёғингарчилик (ёмғир, қор) бўлади. Ғарбий шамол йўналишини ўзгартириб шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 2 даража совуқ билан 3 даража илиқ ораси, кундузи еса 0-5 даража илиқ бўлади.\nҚашқадарё ва Сурхондарё вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, кечаси ва куннинг биринчи ярмида ёғингарчилик (ёмғир, қор) бўлади. Ғарбий шамол йўналишини ўзгартириб шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 2 даража совуқ билан 3 даража илиқ ораси, кундузи еса 0-5 даража илиқ бўлади.\nAндижон, Наманган ва Фарғона вилоятларида ҳам ҳаво ўзгариб туради, баъзи жойларда ёғингарчилик (ёмғир, қор) бўлади. Баъзи жойларга туман тушиши мумкин. Шамол ғарбдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси ва кундузи 0-5 даража илиқ бўлади.\nРеспубликанинг тоғли ҳудудларида ҳаво ўзгариб туради, вақти-вақти билан қор ёғади, баъзи жойларда кучли бўлиши мумкин. Қор кўчиши хавфи бор. Баъзи жойларда туман тушиши мумкин. Ғарбий шамол йўналишини ўзгартириб шарқдан 7-12 м/с тезликда еэади. Ҳарорат кечаси 5-10 даража совуқ, кундузи 0-5 даража совуқ бўлади.\nЯнгиликлар » Ўзбекистон » 13 январь куни кутилаётган об-ҳаво маълумоти


Хитой миллий музейида намойишга қўйилган расмлардан бирида мамлакатнинг коронавирус пандемиясига қарши кураш чоралари «қаҳрамонлик» сифатида тасвирланган. [Цзян Дон/China Daily]\nПЕКИН – Хитой режими COVID-19 пандемиясига қарши курашда ўзининг «мардонавор хатти-ҳаракатлари» ҳақида бонг ураётган бўлса-да, бу таъриф Пекиннинг вирусни тарқатиш ва глобал инқироздан фойда олишдаги роли билан боғлиқ воқеликка зид келади.\n2019 йил охирида Уханда юқумли ва ҳалокатли вирус аниқланганидан бери, Хитой Коммунистик партияси COVID-19га қарши курашда ўзини етакчи қилиб кўрсатишга уринди.\nБу каби уринишлардан сўнггиси – Хитой миллий музейида «Куч бирдамлиги» деб номланган янги кўргазманинг очилиши бўлди. Унда инқирозга қарши курашда эришилган муваффақиятларни мадҳ этувчи расмлар, ҳайкаллар ва хаттотлик намуналари намойиш этилган.\nПекин музейида кўргазмага қўйилган катта расмлар орасида президент Си Цзинпиннинг мактубини завқ билан ҳамкасбларига ўқиб бераётган ҳамширанинг сурати ҳам бор.\nСуратда: Пан Маокуннинг «Мангулик ва қисқалик» сурати, Хитой миллий музейи. [Цзян Дон/China Daily]\nChina Daily давлат нашрининг ёзишича, «Рассомлар коронавирусга қарши курашда фронт чизиғида бўлмаса-да, бу ишга улкан ҳисса қўшаётганларни олқишлаб, бу инсонларнинг қаҳрамонликларини тарихга муҳрлаш учун учун бор кучларини ишга солмоқдалар».\nХонанинг ўртасидан жабрланган аҳолига ёрдам кўрсатиш учун самолётдан тушиб келаётган аскарларнинг ҳақиқий катталикдаги ҳайкаллари жой олган – уларнинг кийимлари 1930 йилги фуқаролар урушида коммунист партизанлар учун ҳал қилувчи синов бўлган Буюк марш воқеасини эслатади.\nТаъсирли суратларнинг бирида ниқоб таққан ҳамширанинг ҳамкасби эгнидаги ҳимоя костюмини тўғирлаётгани акс этган бўлса, бошқа бирида мамлакатнинг энг таниқли тиббий мутахассиси Чжун Наньшаннинг ниқоб устидан оқаётган кўз ёшлари йирик планда кўрсатилган.\nАвгуст ўртаси ҳолатига кўра, 20 миллион киши COVID-19 билан касалланган бўлиб, улардан 750 минг киши вафот этган ва бу дунёнинг ҳар бир давлатида мисли кўрилмаган сиёсий, иқтисодий ва тиббий йўқотишларга сабаб бўлди.\nБу воқеа ва ҳукуматнинг ижтимоий тармоқлар ҳамда ахборот маконини дезинформация билан тўлдиришга уриниши Пекиннинг глобал соғлиқни сақлаш инқирозига қарши воқеликдаги жавоб чораларидан кескин фарқ қилади.\nАгар режим COVID-19нинг қай даражада хавфли эканлиги борасида аввалданоқ шаффоф бўлганида, бутун дунёда унга қарши чора кўриш, минглаб одамлар ҳаётини сақлаб қолиш ва айни дамдаги тартибсизликнинг олдини олишга етарли вақт бўлар эди, дейди халқаро таҳлилчи ва кузатувчилар.\nХитой расмийлари ҳалокатли касаллик авж олаётганини била туриб, деярли бир ҳафта сукут сақладилар ва Ухандаги вируснинг дунё бўйлаб тарқалиб кетишига йўл қўйдилар, деб хабар берган эди Associated Press апрель ойида.\nШу билан бир вақтда АҚШ, Австралия, Янги Зеландия, Канада ва Буюк Британиянинг Five Eyes («Беш кўз») разведка идоралари томонидан тузилган ҳисоботга кўра, Хитой ҳукумати коронавирус эпидемиясига оид далилларни атайин камайтирган ва йўқ қилган.\n«The Saturday Telegraph» нашри ихтиёрига келиб тушган 15 саҳифалик ҳисоботда Хитой ҳукумати «бошқа давлатларни хавф остига қўйган ҳолда» вирус ҳақида гап очган шифокорларнинг овозини ўчириш ва уларни «йўқ қилиш», лабораторияларда COVID-19 вирусига оид далилларни йўқотиш ва вакцина устида ишлаётган олимларга вирус намуналарини тақдим этишдан бош тортиш билан маълумотларни яширган.\nИнқироз бошланганидан бери, Пекин фитна назарияларини тарғиб қилиш орқали коронавирус пандемияси билан боғлиқ айбни ўзидан соқит қилишга уринмоқда.\n10 июнь куни Европа Иттифоқи (ЕИ) эълон қилган ҳисоботда Хитой ва Россия режимлари «йўналтирилган таъсир чоралари ва дезинформация кампаниялари» билан COVID-19 коронавирус пандемияси даврида Европа демократиясига путур етказиш ва уни обрўсизлантиришга уринишда айбланган.\nПандемиядан фойда кўриш\nБу орада Хитой компаниялари пандемиядан фойда кўришмоқда.\nКасаллик авж олиши ортидан юзага келган тақчиллик ўрнини тўлдириш учун Хитой ниқоб каби шахсий ҳимоя воситаларини ишлаб чиқаришни кучайтиришга уринмоқда. Йилнинг биринчи ярмида нархлар ва талабнинг ортиши туфайли 73 мингдан ортиқ, жумладан, апрель ойида 36 мингта компания ниқоб ишлаб чиқарувчи сифатида рўйхатдан ўтган.\nТаҳлилчиларга кўра, Хитой ниқоб ишлаб чиқариш бўйича дунёда етакчи бўлиб қолишни режалаштирмоқда. Вирус дунё бўйлаб тарқалгани сайин йирик компаниялар ишлаб чиқариш ҳажмини оширмоқда.\nБу каби чоралар доирасида Хитой расмийлари Шинжон ҳудудидаги мусулмон озчиликни ҳимоя воситалари ишлаб чиқарувчи заводларда ишлашга мажбурламоқдалар. Бу ҳақда New York Times нашри видеолавҳа тайёрлаган бўлиб, унда юзлаб видеотасвирлар, фотосуратлар ва расмий ҳужжатлар далил ўлароқ келтирилган.\nНиқоблар халқаро миқёсда сотилмоқда ёки ташвиқот қуроли ўлароқ ҳадя қилинмоқда. Таҳлилчилар буни вирус билан боғлиқ айбни соқит қилиш йўлидаги «ниқоблар дипломатияси», деб атаганлар. Шунга бўлса-да, паст сифат сабабли бундай юриш ҳам кўнгилсиз оқибатларга олиб келган.\nХитой ҳукуматининг жиноий ҳаракатлари фақат сохта ва сифатсиз тиббий асбоб-ускуналарни етказиб бериш билан чекланмаган.\nХитой қўлловидаги хакерлар COVID-19ни даволаш ҳамда унга қарши вакцина билан боғлиқ тадқиқотлар ва интеллектуал мулкни ўғирлашга урингани маълум бўлди, АҚШ Федерал қидирув бюроси (ФҚБ) ҳамда Киберхавфсизлик ва инфратузилма хавфсизлиги агентлиги (CISA) бу ҳақда май ойида огоҳлантирган.\nКоммунистик Хитой бу вирусни атайин яратган бўлиши мумкинми? Биоқуролга жуда ўхшайди-да. Халқи 1,5 миллиард; кичик мамлакатларда касалланганлар сони билан солиштиринг. Энди улар вазиятдан фойдаланиб қолишяпти\nМен бир нарсани тушунмайман: нимага вирус Ухандан ташқарида тарқамади? Шаҳарни ўша заҳоти ёпишмаган эди; биринчи касаллик қайд қилинганидан кейин бир ой ўтиб ёпилган эди. Вирус Хитойнинг ярмига тарқаб кетиши учун етарли вақт бор эди. Норасмий маълумотга кўра, бошқа мамлакатлар профилактика чоралари кўрганига қарамай, у ерларда 80% одам вирус юқтириб бўлган. Хитойликлар вирусни атайин тарқатган. Ишлаб чиқариш, экспортга бутун дунёда путур етди [Хитойдан ташқари]. Уларнинг иқтисоди бу даражада ривожланмаган эди; фақат ниқобларнинг ўзидан миллиардлаб пул ишлашди. Вакциналари ҳам аллақачон тайёр бўлган. Гумонларга сабаб бўлмаслик учун ўз вакциналарини Россиядан кейин дарҳол эълон қилишди. Вакцинанинг экспортини ҳам яқин орада бошлаб юборишади; менимча уларнинг вакцинаси самаралироқ бўлади, чунки улар вирус устидан анчадан бери ишлаб келишган.


Опубликовано: 27.02.2018 10:12 | Автор: mumina.uz | Печать | E-mail\nИнсон ҳаёти тўрт бекатли сафарга ўхшайди. Аввалги уч бекатнинг ҳар бирида белгиланган муддат тургандан сўнг унинг ихтиёридан ташқари равишда инсон кейинги бекатга ўтказилади.\nНиҳоят тўртинчи бекатга ўтказилгандан кейин энди бу жой асосий ва сўнги абадий жойлашадиган манзили бўлади. Мазкур бекатлар қуйидагилардир:\n1. Она қорнидалик вақти;\n2. Дунё ҳаётидаги вақти;\n3. Қабрдаги вақти;\nБу бекатларнинг ҳар бири ўзидан олдинисидан каттароқ бўлади. Яъни она қорнидаги вақтдан дунё каттароқдир, дунё ҳаётидаги вақтдан қабрдаги вақт каттароқдир ва қабрдан кейинги охират эса сўнгсиз абадийдир.\nИнсон пайдо бўлар экан дастлаб биринчи бекатда яъни онаси қорнида маълум муддат туради. Фаразан она қорнидаги ҳомилага ақл ато этилса, у ўша жойдаги тўққиз ойлик вақтни ўзига берилган умр деб қабул қилиши, у ердан чиқишни эмас, балки чиқмасликни хоҳлаши ҳеч гап эмас. Бунга асосий сабаб у ўзи “яшаётган” дунёдан чиқишни ўлим деб ўйлашидир. Шунинг учун ҳам у ердан йиғлаб чиқади, аммо энди у биринчи бекатдан иккинчисига ўтган, у учун олдингисидан кўра каттароқ ҳаёт бошланган бўлади.\nИккинчи бекат инсон учун энг асосий бекатдир. Чунки бундан олдинги бекатда унга англаб етиш ва танлаш имкони берилмаган бўлади. Кейинги бекатларда эса бор ҳақиқатни аниқ англаб етсада танлаш имконияти тугаган бўлади.\nДемак иккинчи бекат инсоннинг кейинги бектлардаги ҳолатлари қандай бўлишини белгилаб берувчи ва ҳар бир ақли расо инсон бор кучи билан интилиб қолиши лозим бўлган асосий майдондир. Ҳасан Басрий раҳматуллоҳи алайҳ айтадилар: “Бир қавмга ушбу жойда сафар тадоригини кўриб олинглар, кейин сафар қиламиз дейилса, ҳалиги одамлар сафарга тайёргарлик кўриш ўрнига ўйин билан овора бўлишса, бу қавмга қараб ажабланмаслик иложи йўқ”.\nҲа, ушбу вақтинчалик манзил бўлиб турган “бекат”да унинг Эгаси жорий қилган тартиб қоидаларга ихлос билан риоя қилишга уриниш лозим бўлади. Чунки учинчи бекат бўлган қабрда ҳам, тўртинчи ва сўнги бекат бўлган бўлган охират манзилида ҳам “йўловчи”ларга амал қилиш имконияти берилмайди. Барча йўловчилар фақатгина иккинчи бекатда жорий қилинган “тартиб қоидалар”га қанчалик ихлос билан риоя қилганларига қараб мукофотланадилар ёки жазога тортиладилар.\nАллоҳим, биз ожиз бандаларингни бу синов майдонидан муваффақият билан ўтиб олиш саодатига эриштиргин.\nТИИ 2-в курс талабаси


27.09.2019 12:19 0 1856\nАмерикалик жангчи Дастин Порье ўзининг сўнгги жангида кийган кийимлари, шунингдек, «Ultimate Fighting Championship»нинг амалдаги чемпиони Ҳабиб Нурмагомедовга тегишли футболкани «Ebay» электрон савдо майдонига сотувга қўйди. У Ҳабибнинг футболкасини UFC 242даги жангдан сўнг олганди.\nДастин Порье бошланғич нархни 5 минг доллар этиб белгилаганди, аммо у якунда 60 200 АҚШ долларига сотилди. Электрон аукционда ҳаммаси бўлиб 125 бор пул тикилди. Бу ҳақда All Boxing хабар берди.\nПорье ҳар бир жангидан кейин шундай тўпламларни сотади ва тушган маблағни хайрия учун сарфлайди.\nАввалроқ, Нурмагомедов ҳам Порьедан олган футболкани сотиб, спортчининг хайрия жамғармасига 100 минг АҚШ доллари ўтказиб берганди.


Аёл ўзи ким? — Dilkashradio.com\nГохида шундай гапларни эшитасиз: — Аёл кишига ўхшама! – Хотин кишидай майдалашма! Мана шу гапни айтган одамнинг ўзи ушоқ. Аёл хақида бундай демоққа тийилмоқ жоиз. Огох бўлайликки, дунёдаги жами яхлитлик ва бутунлик аёл биландир. Ўрмалаган жоннинг бари аёлга юзланажак, онам деб, жуфтим деб, синглим, опам деб. Ундан жон олажак, нур, мадам олажакдир! Аёлсиз хаёт дарвозаси берк бўлса, хамма ишмиз унга тушиб турса халоватга хам, халокатга хам аёл сабабчи бўлса, нега аёл аталган илмни ўрганмаймиз?! Аёл ўзи ким? Аёлсиз уй –тун. Ранглар йўқолади.\nАтрофингиз бешакл. Гулларнинг хидини туясиз-у ўзини кўрмайсиз. Феруза осмон йўқ. Кўксингизни яйратган қушчалар беркинган. Кўзингизни яшнатган чечаклар юмилган. Бу камликдан, бу яримликдан, бу хувиллашдан жунжиккан юрагингиз хам қовирғаларингиз остига чўкиб мунғайиб қолади. ― Онанг қаёққа кетди?! – зарда билан сўрайди эркак. ― Мен эртага борадирман, онам уйда бўлиб турсинлар! – тайинлайди узатилган қиз. – Аяжон қанисиз? – онасини излайди болакай. Аёл – сехр. Бармоқларини шундай югуртирса кераксиз қийқимлар чаман шакли тушган ёстиққа, кўрпачага айланади. Уйга бир кириб чиқса, пардаларга-ю, деворларга, жовонларгаю, мехробларга бахор юққандай изларида ифор уфургандай бўлади.\nАёли бор уйнинг дастурхони камбағал бўлса хам, мазаси тотли. Димоғингни онангнинг кўксига босган захотинг бутун эмасми – жонинг тўяди. У бир жилмайса уканг юпанади, отанг шаштидан тушади. Унинг бир имоси шикастагина далдаси билан ундаган хамма ишлар юришиб кетади. Аёлни майда деганлар сўзларини қайтиб олсинлар. Кўп йиллар олдин бир шеър ўқигандим: она бемор, холати тобора орқага кетмоқда, сўнаётган шам каби жони липиллаб турибди. Биттагина фарзанди бошида мўлтираб ўтирибди. Мизғигани қўрқади, кўзини юмса онаси узиладигандай. Аммо ғафлат устун кечди ўғил онанинг кўксига бошини қўйганича бир зум пинакка кетди. “Шунда, — дейди шоир, — боласининг уйқусини бузиб юбормаслик учун она ўз юрак уришини тўхтатади!”\nШоир бу гапни тўқиб айтди, аммо шундай ташбех билан айтдики. Бир жойда ўқигандим, адабиёт ёлғон гапиради, лекин у хақиқатнинг ўзидан кўра ростроқдир. У ёлғонмас, у фарзанди учун аёлнинг жисмида кўпчиб турадиган минг имконнинг биттаси холос. Бундай имконининг борлигини аёлнинг ўзи хам билмайди. Бу қудрат керагида пайдо бўлади. Юрий Андреевнинг «Бахтли бўл, ўғлим” китобида боласини халокатдан қутқариш учун жон-жахди билан урилиб елиб бораётган юк машинасини ағдариб юборга аёл хақида гап боради…\nАёл ўзи ким дея ёқангни ушлайсан. У бамисоли тўғонга қамалган сув – очилиб кетгудай бўлса, хўлу қуруқни баравар ювиб кетади! Бу ирода, бу орият, бундай шижоатни унга Оллох берган! Унинг оилада, жамиятда ўрни беқиёс ва такрорланмасдир. Унинг ўрнини босадиган зот топилмас. Она бамисоли мехр оқиб тургувчи булоқ. Бу булоқнинг қошида фарзандлар улғаяди, эр рохат топади. Шунинг учун аёлларга нисбатан паст назар билан қараганлар адашадилар.


Вадим Абрамов «Бухоро»даги фаолияти бўйича узил-кесил жавоб берди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nВадим Абрамов «Бухоро»даги фаолияти бўйича узил-кесил жавоб берди\n19 февраль 2017, 06:41\nЎзбекистон терма жамоаси собиқ бош мураббийи Вадим Абрамов «Бухоро»да маслаҳатчи мураббий сифатида иш бошлаши борасида чиққан хабарларга изоҳ бериб ўтди, деб ёзмоқда Кун нашри.\n«Бухоро»да ишлашим ҳақидаги гаплар ҳеч қандай асосга эга эмас. Мен айни вақтда ҳеч бир клубда ишламаяпман ва «Бухоро»га ҳам ҳеч қандай алоқам йўқ.\n«Бухоро»да бош мураббий сифатида Улуғбек Бақоев, ёрдамчи мураббий сифатида эса Бахтиёр Ашурматов ишламоқда. Охирги вақтларда менга тинимсиз қўнғироқлар бўлиб, одамлар «Бухоро»да иш бошлаганим билан табриклашяпти. Аммо аслини олганда, мен ҳеч қаерда ишламаяпман.\nБухоро шаҳрига борганим рост. Лекин у ерга «Бухоро» билан шартнома имзолаш учун бормагандим. Шунчаки, клубдан таклиф бўлди, мен эса раҳбарият билан гаплашиб олиш учун бордим. Қолаверса, таклифни қабул қила олмаслигим аввалдан маълум эди, чунки бухороликлар ваъда қилган шарт-шароитлар менинг режаларимга тўғри келмади.\nУлуғбек Бақоев номзодини мен тавсия қилганим тўғри. Шахсан ўзим Бақоевни иқтидорли футболчи деб биламан ва унинг номзодини клуб мутасаддиларига тавсия қилдим. Улуғбек фаолияти давомида бир қатор кучли мураббийлар қўл остида тажриба тўплади. Боз устига маҳаллий шароитдан ҳам яхши бохабар. Бу эса «Бухоро»га қўл келиши мумкин», дея Абрамовнинг сўзларини келтириб ўтди «Интерфутбол».\nЯнгиликлар » Спорт » Вадим Абрамов «Бухоро»даги фаолияти бўйича узил-кесил жавоб берди\n12:33 Мираброр Усмонов: Вадим Абрамов оммага бўҳтон сингдиришга ҳаракат қилаётгани тушунарсиз\n18:23 Улуғбек Бақоев «Навбаҳор»га ўтмоқда\n22:57 "Бухоро" "Рубин"дан йирик ҳисобда мағлуб бўлди


Коммунал хизмат: қарзлар мушкул вазиятга солиб қўймасин | NORMA.UZ\nКоммунал хизмат: қарзлар мушкул вазиятга солиб қўймасин\nКоммунал хизматлар бўйича тўловлардан қарз мавжуд бўлганда юзага келадиган нохушликлардан қандай халос бўлиш мумкин? Бу ва бошқа саволларга Мажбурий ижро бюроси бўлимининг катта инспектори Алибек Куанишов жавоб берди.\n- Истеъмолчида энергия ресурслари, совуқ сув ёки қаттиқ маиший чиқиндиларни олиб кетишга оид тўловлар бўйича қанча қарздорлик мавжуд бўлганда, Бюро қарздорга нисбатан чора кўришни бошлайди?\n– Қарз суммаси аҳамиятли эмас. Истеъмолчи ўтган ойда фойдаланилган энергия ресурслари учун тўловни амалга ошириши (12.01.2018 йилдаги 22-сон ВМҚ) ҳамда совуқ сув ва сув чиқариш (15.07.2014 йилдаги 194-сон ВМҚ), шунингдек қаттиқ маиший чиқиндиларни олиб кетиш учун олдиндан тўловни (6.02.2019 йилдаги 95-сон ВМҚ) ҳар ойнинг 10-санасигача амалга ошириши лозим. Бу талаб бажарилмаганда, у автоматик равишда коммунал хизматлар етказиб берувчилари томонидан шакллантириладиган қарздорлар рўйхатига тушиб қолади. Сўнгра бу рўйхатлар чора кўриш учун бизга Бюрога берилади. Қарздор қарзини сўндириши шарт. Шу боис коммунал хизматлар учун тўловларни ўз вақтида тўлашни қатъиян илтимос қиламиз. Фақат шу йўл билан нохушликлар ва хизматлар етказиб берилиши тўхтатиб қўйилган тақдирда уларни тиклаш харажатларини четлаб ўтиш мумкин. Қарздорларга нисбатан қўлланиладиган чоралардан бири хизматлар етказиб берилишини тўхтатиб қўйишдир (29.05.2017 йилдаги ПФ-5059-сон).\n- Бюро мажбурий ундирув чорасини қўллашдан олдин қарзни сўндириш зарурлиги ҳақида огоҳлантирадими?\n– Ҳа, албатта, аввало қарздорга бажарилиши мажбурий бўлган қарздорликни сўндириш тўғрисидаги кўрсатма ёзма шаклда юборилади. Ушбу талабномани бажаришга кўрсатма истеъмолчига топширилган кундан бошлаб 5 кун муддат берилади (29.05.2017 йилдаги ПФ-5059-сон).\n- Кўрсатма бажарилмаганда, қарздорга нисбатан қандай чоралар кўрилади?\n– Бюро ходимларининг саъй-ҳаракатлари қарздорликни сўндиришга қаратилади. Бунинг учун 29.05.2017 йилдаги ПФ-5059-сон Фармонга мувофиқ Бюро ходимларига қуйидаги ҳуқуқлар берилган:\nетказиб берилган энергия ресурслари учун энг кам ойлик иш ҳақининг икки бараваридан кўп бўлмаган миқдордаги қарздорликни ходим - истеъмолчиларнинг иш ҳақидан ушлаб қолиш ҳақида иш берувчиларга бажарилиши мажбурий бўлган талабномалар юбориш;\nистеъмолчиларга етказиб берилган энергия ресурслари учун қарзларни ҳар ойда энг кам иш ҳақининг икки бараваридан ошмайдиган суммада мазкур истеъмолчиларнинг пластик карталарига хизмат кўрсатиладиган банк ҳисобрақамларидан ҳисобдан чиқариш;\nвазирликлар, идоралар, бошқа ташкилотлар, шу жумладан, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларига энергия ресурсларини етказиб бериш ҳамда истеъмол қилиш соҳасидаги ҳуқуқбузарликлар содир этилишига имкон бераётган сабаб ва шарт-шароитларни бартараф этиш, шунингдек, энергия ресурслари учун ҳисоб-китобларни мунтазам равишда амалга оширмаётган истеъмолчиларга нисбатан жамоат таъсир чораларини кўриш ҳақида тақдимномалар киритиш.\nҚарздорлик 2 ЭКИҲдан ошганда, хорижга чиқиш вақтинча чекланади («Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида»ги Қонуннинг 421-моддаси).\nТалабларимизга лоқайд қарайдиган, солиқ тўлашдан бўйин товлайдиган ноинсоф тўловчилар билан курашда судга мурожаат қиламиз.\n– Мажбурий ижро бюроси ходимлари қарздорларнинг иш жойи ҳақидаги маълумотларни қаердан оладилар?\n– «Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида»ги Қонуннинг 46-моддасига амал қиламиз.\nКўпинча бундай ахборотни қарздорларнинг ўзлари тақдим этадилар. У ташкилотларга тегишли сўровномалар юбориш орқали текширилади.\nҚарздор буни сир тутса, давлат ижрочиси жамғариб бориладиган пенсия тизимидан тегишли маълумотни олиш учун қарздорнинг яшаш жойидаги Халқ банки филиалига сўровнома юборади.\n– Иш жойида қарздорлик қандай ундирилади?\n– Иш берувчига бажарилиши мажбурий бўлган ижро варақаси жўнатилади. Ҳужжатда ўтказилиши лозим бўлган сумма ва банк ҳисобрақами кўрсатилади. Тегишинча, ушбу сумма иш ҳақидан ушлаб қолинади ва коммунал хизматлар бўйича қарздорликни сўндириш ҳисобига ўтказилади.\n– Коммунал хизматлардан қарздорликни сўндириш ҳисобига ушлаб қолинадиган суммаларга чеклов борми?\n– Ҳа, ҳар ойда 2 ЭКИҲдан ошмаслиги керак.\n– Истеъмолчида бир неча хизмат турлари бўйича қарздорлик мавжуд бўлса, ҳар бир бўйича 2 ЭКИҲ доирасидаги сумма ушлаб қолинадими?\n– Йўқ, умумий ҳисобда бир кишининг иш ҳақидан, одатда, уй-жой мулкдоридан коммунал хизматлар бўйича қарзни тўлаш ҳисобига 2 ЭКИҲгача ушлаб қолинади. Ундан кўп эмас. Бу сумма етарли бўлмаса, солидар жавобгарлик тушунчаси қўлланилади (15.02.2018 йилдаги ПФ-5343-сон). Яъни нафақат уй-жой мулкдоридан, балки у билан бирга яшовчи бошқа оила аъзоларидан ҳам ушлаб қолинади.\n– Мажбурий ижро бюроси фақат банк пластик карточкаларига нисбатан чоралар қўллайдими?\n– Йўқ, қарздорнинг ҳисобрақами ва омонатларида ёки банклар ёхуд кредит ташкилотларида сақлашда бўлган пул маблағлари ҳақида маълумот мавжуд бўлганда, уларга нисбатан чоралар қўлланилиши мумкин.\nПластик карточкалардан 2 ЭКИҲгача бўлган сумма сўзсиз ҳисобдан чиқарилади. Қолган ҳисобрақамлар бўйича «Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида»ги Қонунга мувофиқ қарздорлик тўлиқ сўндирилгунга қадар харажат қисмига тақиқ қўйилади.\nБанк пластик карточкаларининг реквизитлари тўғрисидаги маълумотларни, одатда, иш берувчидан ёки бевосита банкка мурожаат қилиш орқали оламиз. Умуман олганда, исталган ишончли, тақиқланмаган манбалардаги маълумотдан фойдаланиш мумкин.\nБанк ҳисобрақамларидаги маблағларга оид барча ҳаракатлар Банк ёки кредит ташкилоти томонидан Мажбурий ижро бюроси давлат ижрочисининг кўрсатмасига асосан амалга оширилади.\n– Сўнгги пайтларда чиптани олиб, аэропортга борганда, уларда ижро ҳужжатлари бўйича қарздорлик мавжудлиги сабабли мамлакатдан чиқиш вақтинча чекланганлиги маълум бўлаётган ҳолатларни кўп эшитяпмиз. Ваҳоланки, у хорижга чиқишдан олдин барча қарзларини тўлаган бўлди. Вазиятга тушунтириш бериб ўтсангиз.\n– Хорижга чиқишга чеклов 2 ЭКИҲдан юқори қарздорлик мавжуд бўлганда белгиланади ва бу ягона ахборотлар базасига тушади. Бунда қарздор ўз қарзларини сўндирганлиги тўғрисида маълумотлар ижрочига ўз вақтида етиб келмаганлиги сабабли қарздор рўйхатдан чиқарилмайди. Шу боис ижро варақалари бўйича қарздорлик сўндирилганда бу ҳақда давлат ижрочисини хабардор қилиш лозим.\nБундан ташқари, хорижга чиқишга чеклов мавжудлиги ҳақидаги маълумотни Мажбурий ижро бюроси сайтида ҳавола бўйича ўтиб текшириб кўриш мумкин. Бу ерда ҳамма фойдалана оладиган коммунал хизматлар учун қарздорларнинг электрон маълумотлар базаси мавжуд. Ўзингиз ҳақингизда маълумот олиш учун тегишли сатрга фамилия, исм-шарифингиз ёки паспорт маълумотларингизни киритишнинг ўзи кифоя.\n– Суҳбатимиз якунида коммунал хизматларга тўлов юзасидан қарздорлик билан боғлиқ нохуш қолатларга тушмаслик учун ўқувчиларга нималарни тавсия қиласиз…\n– Қарздорлик юзага келиши билан боғлиқ кутилмаган вазиятларнинг олдини олиш учун қуйидаги оддий қоидаларга риоя қилишни тавсия қиламан:\nянги уй-жой сотиб олганингизда, албатта аввалги мулкдорнинг коммунал хизматлардан қарзи бор-йўқлигига эътибор қилинг. Қарздорлик мавжуд бўлса, улар сўндирилиши лозим;\nкўчмас мулкка ҳуқуқни белгилайдиган ҳужжатларни олганингиздан кейин мажбурий тартибда барча коммунал хизматлар етказиб берувчилари билан шартномаларни қайтадан тузинг ва сиз ҳақингиздаги барча маълумотлар янги мулкдор сифатида истеъмолчилар маълумотлари базасига ўз вақтида киритилишини кузатиб боринг;\nкоммунал хизматлар ҳақини ҳар ойнинг 10-санасигача тўланг;\nсайтдаги ўзингиз ҳақингиздаги маълумотларни мунтазам текшириб туринг. Қарздорлар рўйхатидан ўз фамилиянгизни топган чоғингизда, сизни маълумотлар базасидан чиқариш чораси кўрилиши учун коммунал хизматлар тўловини тасдиқловчи ҳужжатлар билан вазиятга ойдинлик киритиш мақсадида Бюрога мурожаат қилинг.


Қуйидаги воқеага яқин ўтмишда дуч келганман. Бир тадбир баҳона Азим Суюннинг дала ҳовлисида йиғилдик. Боғга айлантирилган ҳовлига бозор-ўчар билан кириб борар эканмиз, ҳовлининг бир бурчагида нималар биландир тимирскиланиб юрган отахонга кўзимиз тушди.\nУ қишлоқчасига чопон кийиб, этагини белига қистириб олганча, иш билан машғул эди. Шу ернинг қоровули бўлса керак, деган хаёл билан узоқдан салом бердик. «Ва алайкум ассалом», дея бизга ўгирилди.\nМенда бир қусур бор. Ёши катта кишилар билан суҳбатлашишни умуман ёқтирмайман. Чунки одамзоднинг ёши ўтаверган сари инжиқ бўлиб бораверади. Айниқса, машҳур кишилар қандайдир манмансираган бўлиб, арзимаган нотўғри гап учун жеркиб ташлайверишига кўп бор гувоҳ бўлганман. Ҳаттоки, сўзингизни тушунмасдан туриб ярмини эшитар-эшитмас, шартта гапни бўлиб ўзининг бошқа бир мавзудаги дийдиёсини бошлаб кетади. Сиз эса мажбур, эшитасиз.\nСуҳбат бошланди... Тўрга Азим Суюн ўтказилди. Бугун фақат Азим Суюннинг қизиқ-қизиқмас гапларини эшитамиз, деб ўйлаган эдим. Аммо ундай бўлмади. У кишининг бир оёғи катта идораларда, умри зўр давраларнинг тўрида ўтган бўлса-да, жимгина ёшлар суҳбатини эшитар эди. Кулиш керак бўлган жойда кулар, ҳайратланиш керак бўлган жойда бизга қўшилиб ҳайратланар эди. У давраларда сўзлашни ҳам қойиллатиш баробарида, эшитиш санъатини ҳам унутмаган экан.\nТасаввуримиздаги катта шоир оддий инсонлар олдида одми халқ бўлиб суҳбатлашар эди. Қачонки, сўрасаккина жавоб берар, бошқа вақт эса ёшларнинг бўлар-бўлмас суҳбатларини ҳам жимгина ёшларга хос бир мароқ билан тингларди.\nКечга бориб, даврада Азим Суюн ижодидан мушоирабозлик бошланди. Атрофда у ёқ-бу ёққа ўтиб юрган Азим ака айтилаётган шеърларда янглишмовчиликларни эшитиб қолди, шекилли, ўчоқ олдидан ўчай деб турган олов олдига келиб қўним топди. У айтилаётган шеърлардаги хатоларни тўғрилаб турарди. Тутилиб қолган жойидан бошлаб ўзи маромига етказиб тугатиб қўяр эди.\nМен сизсиз дунёдан нетган Азимман,\nСаҳрода савдойи кетган Азимман.\nҲаётим саробдай бемаъно ўтса,\nСизсиз дунёлардан ўтган Азимман.\nДоим руҳим кўкда менинг, ерда жисмимдир,\nЧақмоқларга қанот урган бургут дўстимдир.\nГўнг титган қарғалардан зада бўлдим мен,\nБобом – Суюн, отам – Олим, Азим исмимдир.\n🕔11:24, 27.05.2020 ✔259\n🕔11:23, 27.05.2020 ✔259\n🕔12:12, 22.05.2020 ✔312\n✔ 312 🕔 12:12, 22.05.2020\n✔ 178 🕔 11:37, 22.05.2020


Исломнинг савдога таъсири, шаҳарлар аро карвонлар, буюк ипак йўли ва йирик карвонларнинг вужудга келиши – oliymahad.uz\nИсломнинг савдога таъсири, шаҳарлар аро карвонлар, буюк ипак йўли ва йирик карвонларнинг вужудга келиши\nПайғамбаримиз Муҳаммад (соллалоҳу алайҳи вассалам) Қизил денгиз ва Шарқий Ўрта Ер денгизи минтақасида ўз замонасисининг фаол савдогарлардан бўлганлар. У Зот олиб келган янги Ислом дини Макка ва Мадина зодагонлар савдосида ўзининг илк ўрнини топа бошлаган, аммо айрим савдогарлар бунга қарши чиқишди. Чунки улар эксклузив – тамоман янги бўлган диннинг келиши натижасида тижорат соҳасига салбий путурлар етказиши мумкин деб чўчий бошлашди. Умуман тижорат, маслак сифатида Ислом дунёси доимо Оврўпага қараганда юқори ўринда бўлиб келган. Савдогарлик кўпгина мусулмонларнинг деярли зарурат манбаи эди. Жумладан, мусулмон киши умри давомида бир маротаба адо қилиши керак бўлган муборак ҳаж сафарини молиялаштириш, Макка сафарида йўл-йўлакай майда-чуйда савдо-сотиқ товарларини олиб сотиш уларга одатий ҳолга айланган эди.\nИспаниядан тортиб то Хитой сарҳадларига етиб борган Ислом фатҳи империяси, Ички Осиёда денгиз йўли: Ўрта Ер денгизи ва Ҳинд океанини ҳам қамраб олган улкан иқтисодий савдо йўлини яратди. (Ўрта аср даврлардаги иқтисодий фаолиятнинг энг йирик марказлари). Бу ҳосил бўлган кенг майдонда сиёсий тўсиқ – чегараларнинг йўқлиги, нафақат савдо соҳасининг ривожланишига, балки, харбий тизим, хунармандчилик, олимлар ва зиёратчи ҳожилар сафининг кенгайишига ҳам улкан ҳисса қўшди. Ҳукумат, шаҳарлар, қишлоқ хўжалиги ва узоқ масофали савдо-сотиқларнинг ўзаро бир-бирларини қўллаб қувватлашлари натижаси, минтақада деярли ҳар бир соҳанинг гуллаб яшнашига олиб келди. Ислом дунёсининг йирик шаҳарлари озиқ-овқат ва ҳомашё базаларига, саройлар ва масжидларга муҳтожлиги, зодагонларнинг эса бойлик ва куч-қудрат намойиши учун ҳашаматларга эҳтиёжи туғила бошлади. Араб савдогарлари уларни таъминлашга тайёр эди. Ислом савдогарларининг Италиядаги ҳамкасблари билан савдо муносбатлари Европа тиллари оиласига янги: чек, брокер, тариф, трафик, журнал, карвон ва бозор каби янги сўзларни таништирди ва бойитди.\nКарвон йўллари Ислом дунёсининг кўп қисмини кесиб ўтди. Улар одатий йўллардан боришар эди, улар қатори шаҳарлар аро ғилдиракли карвонларни қўллаб-қувватлайдиган йўллар барпо этилди. Каравон ташиш деярли фақат туяларнинг ортларига юкланар эди. Баъзи шахсий карвонларда туяларнинг сони 5000 тагача борар эди. Буюк Ипак йўли кучли ислом тараққиёти ва ўзининг ҳашаматли масжиди билан ном таратган Хитой ғарбий пойтахти Цянь’дан бошланиб, ички Осиё шаҳарлари: Самарқанд, Бухоро, Марв ва Форсдан Бағдодгача чўзилган эди. Бошқа карвонлар эса ички Осиё шаҳарлари бўйлаб Қора денгиз бандаргоҳларигача етиб борди. Шунингдек, кенг савдо йўли Русия шимолидан жанубигача кесиб ўтиб Ислом дунёсига мол-мулк етказиб берди. Карвон йўллари Боғдоддан Ўрта Ер денгизи ва Қизил денгиз орқали Араб сахроларини ҳам туташтирди.\nИнглиз тилидан Encyclopedia of Society and Culture in the Medieval World. манбааси асосида Робиа Курбанова тайёрлади\n392800cookie-checkИсломнинг савдога таъсири, шаҳарлар аро карвонлар, буюк ипак йўли ва йирик карвонларнинг вужудга келишиno\nОлдингиНасия савдосиКейингиБидъат-хурофотнинг ижтимоий зарарлари