Россия ҳукумати 11 йил олдин қийноққа солинган ўзбекистонлик муҳожирга 25 минг евро тўлайди\nЖаҳон 12:00 / 07.02.2020 40849\nРоссия ҳуқуқ-тартибот идораларида Мўмин Султоновнинг Россия полициясига нисбатан шикоятлари тўрт марта рад этилган.\n«Инсон ҳуқуқлари ва асосий эркинликларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги конвенциянинг 3-моддаси моддий-ҳуқуқий базани бузди. Суд қарорига кўра, Султонов полиция ҳибсхонасида қийноққа солинган, ҳукумат эса шикоятлар бўйича самарали тергов ўтказмаган», - дейилади ҳужжатда.\nСуд қарорига биноан, Россия ҳукумати қарор қабул қилинганидан кейин уч ой ичида 25000 еврони тўлиқ тўлаб бериши керак. Ҳужжатга мувофиқ, Россия ҳукумати белгиланган муддатни бузган тақдирда Ўзбекистонга жарима тўлайди.\n1977 йилда Самарқандда туғилган Мўмин Султонов 2009 йил 3 сентябрь куни Санкт-Петербург полицияси томонидан ўғирликда гумонланиб қўлга олинган. Санкт-Петербург шаҳрининг Фрунзе ИИБ 47-полиция бўлимига олиб борилган Султоновдан содир этилган жиноятни ўз бўйнига олишни талаб қилишган.\nРад жавоби олгач, милиция ходимлари муҳожирни ўласи қилиб калтаклашган ҳамда электр токи билан қийноққа солишган. Кейинчалик Мўмин Султоновнинг қўллари, бўйни, тиззалари ва танасининг бошқа қисмларида жароҳатлар мавжудлиги Санкт-Петербургдаги 109-сонли касалхонада қайд этилган. Иммигрантнинг чап кўзи калтакдан шишиб кетган.\n2010 йил 31 мартдан 2011 йил 24 январгача тергов идоралари Мўмин Султоновга полицияга қарши жиноий иш қўзғаш бўйича тўрт марта рад жавоби беришди.\nСамарқандлик меҳнат муҳожирининг иши 2019 йил май ойида Европа судига юборилган.\nРоссиялик адвокатлар судда ўзбекистонлик муҳожирни Россияда мавжуд бўлган барча ҳуқуқий ҳимоя воситаларидан фойдаланмаганлик ҳамда Инсон ҳуқуқлари бўйича конвенция қоидаларини бузишда айбламоқчи бўлишди. Хусусан, Россия ҳукумати ҳимоячиларининг сўзларига кўра, Султонов жиноий иш қўзғатиш рад этилганидан кейин Россия судларига мурожаат қилмаган.\nЕвропа суди ҳимоянинг эътирозларини инобатга олмади ва «жиноят иши қўзғатишни тўрт марта рад этиш судга боришга эҳтиёж ҳам қолдирмаганини» таъкидлади.\nТошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институтида масофавий таълим йўлга қуйилди\nЎзбекистонда коронавируснинг яна бир бемори тузалди


Қозоғистонга Жанубий Корея инвестициялари жалб этилади - Номадлар,Турклар,Қозоқ одатлари ва анъаналари,Қозоғистон табиати,Хориждаги қозоқлар,Қозоғистон спортчилари,Қозоғистон тарихи | Kazakh TV\nҚозоғистон инфратузилмалари, Ай-Ти технологиялари, қишлоқ хўжалиги ва соғлиқни сақлаш тизимини ривожлантириш учун Жанубий Корея инвестициялари жалб этилади. Бу соҳалардаги лойиҳалар жорий йил апрелида икки мамлакат президентлари имзолаган «Янги шабада» лойиҳаси доирасида рўёбга чиқарилади. Сеул шаҳрида ўтган Қозоғистон ва Жанубий Корея ташқи ишлар вазирлари учрашувида шу ҳақда маълум қилинди.\nБЕЙБУТ АТАМҚУЛОВ, ҚОЗОҒИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ТАШҚИ ИШЛАР ВАЗИРИ:\n- Корея Қозоғистон учун кўлами бўйича Осиё минтақасидаги иккинчи ҳамкор ҳисобланади. 2018 йилни биз тўрт миллиард долларлик савдо айланмаси билан якунладик. Жорий йил олти ойида товар айланмаси 2,7 миллиард долларни ташкил қилди.\nШунингдек, Бейбут Атамқулов ҳамда Кан Ген Хва Корея Республикаси ва Евроосиё Иқтисодий Иттифоқи давлатлари ўртасида эркин савдо алоқалари тўғрисида шартнома имзоланишини ҳам муҳокама қилдилар. Таъкидлаш жоизки, шу ой охирида икки давлат вазирликлари вакиллари яна бир марта Қозоғистон-Корея ҳукуматлараро комиссия йиғилишида учрашади. Нур-Султонда томонлар иқтисодиётнинг ўнта соҳасида қўшма лойиҳаларни муҳокама қилади.\nинвестицияСеулҚозоғистонЖанубий КореяБейбут АтамқуловЯнги шабадаКан Ген Хва


ЭПИЛЕПСИЯ ВА ТУТҚАНОҚ СИНДРОМИ » Тиббий психология – Расмий сайт\nЯнгиликлар » Энциклопедия » ЭПИЛЕПСИЯ ВА ТУТҚАНОҚ СИНДРОМИ\nЭПИЛЕПСИЯ ВА ТУТҚАНОҚ СИНДРОМИ\nЭпилепсия қандай касаллик?\nЭпилепсия – турли хил хуружлар ва ҳушдан кетишлар билан намоён бўлувчи бош миянинг сурункали касаллиги. Ҳар 1000 кишидан 5-10 та одамда эпилепсия касаллиги аниқланади. Эпилепсиянинг 70 фоизи 20 ёшгача бўлган даврда ривожланади. Касалланиш даражаси эркак ва аёлларда деярли бир хил.\nТарихдан маълумки, Суқрот, Платон, Юлий Цезарь, Жанна Д‘Арк, Ван Гог, Наполеон, Ф. Достоевский каби буюк шахслар эпилепсия билан оғриган. Шу сабабдан баъзи мутахассислар фақат кучли тафаккур эгалари эпилепсия билан оғришади дейишса, бошқа бирлари тутқаноқ хуружлари одамда иқтидор куртакларини қўзғаб юборади деб ҳисоблашади.\nБу фикрларга тўла қўшилиш қийин. Лекин эпилепсия билан оғрийдиган баъзи беморларда кучли иқтидор аломатларини мен ҳам кузатганман.\nКлиникамизга даволанишга келган беморлар орасида кучли рассом, шоир ва математиклар бўлган. Бундай беморлар ичида инсон ҳайратда қоладиган ҳикматли иборалар ўйлаб топувчилар, ҳикматларга бой бўлган тўртликлар битувчилар кўп.\nДоимо хуруж кузатиладиган бир бемор қизда сезги ва идрок қобилиятининг кучайганини гувоҳи бўлганман. Бироқ эпилепсия касаллиги билан оғрийдиган аксарият беморларда тутқаноқ хуружлари вақтида тўхтатилмаса, оғир руҳий бузилишларга олиб келади, уларнинг ақли заифлашиб боради.\nТутқаноқ хуружлари қанчалик эрта ёшда бошланса, руҳий бузилишлар шунча эрта ривожланиши мумкин. Шундай бўлса-да, оғир руҳий бузилишлар эпилепсиянинг барча турида ҳам кузатилавермайди.\nХудди бошқа асаб касалликларидаги каби эпилепсияда наслий омилнинг ҳам аҳамияти бор. Ўтган асрнинг 50-йилларигача аксарият давлатларда эпилепсияда наслий омилнинг аҳамияти жуда бўрттириб кўрсатилган. Кейинчалик илм-фан ютуқлари бундай фаразни йўққа чиқарди. Ҳозирги даврнинг статистик маълумотларига кўра, ота-оналардан бири эпилепсия билан оғриса, улардан касал бола туғилиши хавфи 10 фоиздан ошмайди.\nЭпилепсиянинг нечта тури бор?\nЭпилепсиянинг тури жуда кўп. Бироқ тиббий амалиётда эпилепсиянинг барча турларини 3 гуруҳга ажратиб ўрганишади. Булар:\nСимптоматик эпилепсия – бош миянинг бирор-бир касаллиги сабабли (ўсма, менингит, лептоменингит, бош мия жароҳатлари ва бошқа омиллар) ривожланган эпилепсия.\nЭпилепсиянинг асосий сабаблари\nҲомиладор она касалликлари.\nТуғиш пайтидаги мия жароҳатлари.\nМинерал моддалар, витаминлар ва аминокислоталар етишмовчилиги (калций, магний, В6 витамини, глутамин кислотаси, фолат кислота етишмовчилиги).\nБош мия жароҳатлари.\nФебрил тутқаноқлар (тана ҳарорати ошганда учрайдиган хуружлар).\nМия томирлари аневризмалари.\nБош мия пардалари яллиғланиш касалликлари.\nБош мия ўсмалари.\n35 ёшдан сўнг\nБош мия қон томир касалликлари.\nИзоҳ: Эпилепсия сабаблари ичида бош мия жароҳатларининг кўп учрашига эътибор беринг.\nҲа, кўп. Уларнинг қисқартирилган кўриниши ушбу жадвалда келтирилган.\n(Харрисон маълумотлари, 2000 й.)\nАура – бу эпилепсия хабарчиси. Хуружлар бошланишига бир неча соат қолганда, баъзан эса бир-икки кун олдин беморнинг уйқуси қочади, хавотир пайдо бўлади, жаҳлдор бўлиб қолади, юзи ёки танасининг баъзи жойларида увишишлар пайдо бўлади, лаб бурчаклари титрай бошлайди. Одатда, мана шу белгилардан сўнг катта тутқаноқ хуружлари бошланади. Тутқаноқ хуружларидан олдин аураларнинг келиши бу яхши. Чунки бундай пайтда бемор ўзини хавфсиз жойга олади, ота-онасисиз ёки ўзи уйдан чиқиб кетмайди, хавфли жойларда юрган бўлса, хавфсиз жойга ўтади ва ҳ.к. Бироқ эпилепсиянинг баъзи турларида ауралар кузатилмайди. Аурасиз учрайдиган катта тутқаноқ хуружлари ҳаёт учун хавфлидир. Бундай беморлар бош мия ва тан жароҳатларига кўп дучор бўлишади. Чунки хуружлар бўлиш пайтини бемор билмайди ва ўзини хавфсиз жойга ололмайди.\nТутқаноқ хуружи тўсатдан бошланади. Хуруж бошланганда беморнинг юзи ва оёқ қўллари бир томондан тортиша бошлайди ва бемор ғужанак бўлиб ётиб олади. Нафас олиш қисқа вақтга тўхтайди ва беморнинг ранги кўкариб кетади. Бу пайтда у қичқириб юборади, тилини тишлаб олади. Беморнинг барча мускуллари қотиб қолади (тоник босқич). Бу давр ўртача 1 дақиқа давом этади. Баъзида 30 сониядан ошмайди.\nКейин хуружларнинг титроқли даври (клоник босқичи) бошланади. Бунда бош ва оёқ-қўллар титрай бошлайди. Бош орқа ва ён томонларга буралади, кўз олмаси юқори ва ён томонга қараб оғади. Шу ҳолатда титрашлар давом этиб туради. Титроқлар 2-3 дақиқа давом этади, бу пайтда бемор сийиб ҳам юборади. Тоник-клоник хуружларнинг умумий давомийлиги 3-5 дақиқага тенг. Хуружлардан сўнг бемор 2 соат мобайнида қаттиқ уйқуга кетади. Уни уйғотмаслик керак. Уйқудан тургандан сўнг бош оғриғи кузатилади.\nТунда бўладиган хуружлар турли-туман бўлади. Хуружларнинг баъзилари қуйидагича кечиши мумкин. Бемор бирдан уйғониб кетади, боши қаттиқ оғриётган бўлади, қайт қилади ва аста-секин кўзи ва боши ён томонга қайрилган ҳолда тутқаноқ хуружлари бошланиб кетади. Юзи қийшайиб қолади, оғзидан сўлак оқади ва дудуқлана бошлайди. Баъзан ётган жойидан тўсатдан туриб ўтириб олади, оёқлари билан велосипед ҳайдаётгандек ҳаракатлар қилади ёки ғужанак бўлиб ётиб олади. Гоҳида ўрнидан туриб юриб кетади ва бир оздан сўнг тўхтайди, баъзан уйдан чиқиб кетади. Бу хуружлар, одатда, 30 сониядан 2-3 дақиқагача давом этади. Кейин бемор ўзига келади, нималар қилганини эслай олмайди, баъзан қилиқларини чала бўлса-да, айтиб беради. Тунда бўладиган хуружларда бемор тилини тишлаб олиши, оғзидан қон аралаш кўпик чиқиши, тагига сийиб юбориши мумкин.\nБош миянинг бирор-бир маркази қўзғалиши ҳисобига рўй берадиган тутқаноқ хуружига фокал, яъни ўчоқли хуруж деб айтилади. Фокал хуружлар тананинг маълум бир соҳасида титрашлар, бошнинг титраши, кўзга ҳар хил нарсаларнинг кўриниши, қулоққа турли овозларнинг эшитилиши, тўсатдан келадиган қўрқув ва қоринда кузатиладиган оғриқ хуружлари кўринишида рўй беради. Уларнинг давомийлиги 30 сониядан ошмайди.\nОддий ва мураккаб фокал хуружлар фарқланади. Оддий фокал хуружларда бемор ҳушини йўқотмайди. Мураккаб фокал хуружларда эса бемор ҳушини йўқотади. Мураккаб фокал хуружларда ҳушсиз ётган беморда ютиниш, чайнаш, бирор жойини силаш, чапак чалиш каби автоматик ҳаракатлар кузатилади. Мураккаб фокал хуружларнинг давомийлиги ҳам 30 сония атрофида. Бемор ўзига келганидан сўнг бир оз карахт ҳолатда бўлади.\nЭпилепсия руҳий касаллик эмас. Бироқ эпилепсия билан касалланганларнинг деярли ярмида кейинчалик руҳий бузилишлар ривожланади. Аксарият ҳолларда руҳий бузилишлар даражаси хуружлар сонига боғлиқ. Хуружлар кўпайган сайин беморнинг шахси ўзгариб, руҳий бузилишлар кучайиб ва кўпайиб бораверади. Эпилепсияда бемор шахсининг ўзгариши ўзига хослиги билан ажралиб турадики, бунинг натижасида тиббий амалиётда «эпилептик характер» деган ибора пайдо бўлди. Бундай беморлар жуда эзма, қайсар, бесабр, тез хафа бўладиган, кайфияти тез ўзгариб турадиган, арзимаган майда ишларга ўралашиб юрадиган, тез жанжал кўтарадиган, майдагап ва жаҳлдор бўлиб қолишади. Албатта, беморда бу белгилар турли даражада ифодаланган бўлиши мумкин ва уларнинг қанчалик яққол намоён бўлиши тутқаноқ хуружларининг нақадар кўп кузатилиши, эпилепсия тури ва беморнинг даволаниш тарзига боғлиқ.\nЯхши кайфиятда юрган бемор бирдан ўзгариб қолиши ва қўпол сўзлар билан яқинларини ҳақорат қила бошлаши мумкин. Бундай ҳолат у бирор нарсасини топа олмаса, унинг қилаётган ишига четдан кимдир аралашиб, хатосини кўрсатса, унинг фикрига зид фикр билдирса рўй беради. Бундай пайтларда бемор тезда жанжал кўтариб, уришиб кетади. Баъзан арзимаган нарсадан кўтарилган жанжал аффект даражасига етиб, бемор ўзи ёки атрофдагиларга тан жароҳати етказиб қўяди. Шунинг учун ҳам бундай беморни даволаётган врач уни психиатр назоратига юбориши керак.\nХулқ-атвор ва кайфият нега ўзгаради?\nЭпилепсияда кузатиладиган шахсият ўзгаришлари касалликнинг қайси ёшда бошлангани, хуружлар сони ва тури, ўтказилаётган муолажаларнинг қандай олиб борилаётганига узвий боғлиқ. Касаллик қанчалик эрта ёшда бошланса ва хуружлар ҳадеб такрорланаверса (айниқса, ҳушнинг йўқолиши билан кечувчи), шахс ўзгаришлари шунчалик тез ривожланади ва оғир кечади. Бош миянинг чакка бўлаги зарарланиши сабабли юзага келган эпилепсияда шахс бузилишлари кучли ифодаланган бўлади.\nЭпилепсияда хулқ-атвор ўзгаришлари баъзан «ижобий» тус олади. Масалан, улар бировларга керагидан ортиқча меҳрибон, бош ёрдамчи, кулиб турадиган, мулойим, ҳар қандай ишга бел боғлаб киришиб кетадиган шахслардир.\nБу меҳрибонлик баъзи ҳолларда оила аъзоларига эмас, бегоналарга кўрсатилади. Шундай бўлса-да, унинг жаҳлини чиқариш осон, қилаётган ишларига мос эътиборни сезмаса ёки танбеҳ олса, бемор яна ўзгариб, қайсар ва ўжар бўлиб қолади. Бемор бирорта одамдан қаттиқ ранжиса, у билан сира мулоқотга киришмайди.\nЭпилепсия билан касалланган баъзи беморлар ёлғонга ўч бўлса, бошқа бирлари ҳақиқатпарвар бўлишади, адолатсизликка чидай олишмайди. Унинг учун бегона бўлган одам ноҳақликдан азият чекса, узоқ вақт у ҳақида гапириб юради, қўлидан келса, ёрдамга шошади. Баъзи беморлар уйни ва ишхонасини жуда саранжом ва саришта тутишади, озода юришади, чиройли кийинишади, яъни улар тартибга қаттиқ риоя қилишади.\nЭпилепсия учун клептомания (керакмас нарсаларни ўғирлаб қўйиш) ҳам хос. Жуда кам ҳолатларда яхши кайфиятда юришади. Улар бегона одам билан ҳам ҳазиллашаверади, бирор-бир кулгили воқеа ўйлаб топиб гаплашиб кетаверишади, масхарабоз бўлишади, пардасиз латифалар ўйлаб топишади, гап орасида ҳадеб кечирим сўрайверишади. Таниш одамларни учратиб қолишса, йиғлаб ҳам олишади (айниқса, аёллар). Баъзи беморларда жинсий фаолликнинг ошиб кетиши кузатилади.\nЭпилепсиянинг баъзи турлари бора-бора ақлий заифликка олиб келиши мумкин. Баъзи беморларнинг хотираси пасайиб, тафаккур доираси торайиб боради. Бироқ бу бузилишлар дарров пайдо бўлмайди, секин-аста вужудга келади. Йиллар ўтиб, диққат тарқоқлиги ривожланади, фикрлар теранлиги сусаяди.\nБемор диққат-эътиборни талаб қилувчи ақлий машқларни бажаришда қийналади ёки уддасидан чиқа олмайди. Улар учун бир ишга киришиб кетиб, охиригача етказа олмай ташлаб қўйиш, асосий иш билан иккинчи даражали ишни чалкаштириш, кераксиз ишларга ўралашиб юриши мумкин.\nФикрлар карахтлиги беморнинг нутқида ҳам акс этади. Берилган саволларга лўнда қилиб жавоб бера олмайди, бир айтган гапини яна бир неча бор такрорлайверади ёки суҳбат бошида тушунарли бўлиб қолган воқеани яна сўзлаб беради. Улар ҳиссиётга берилиб сўзлашади, баъзан камгап, баъзан сергап бўлишади. Бу беморнинг кайфиятига боғлиқ.\nЁши катта беморларда, айниқса, аёлларда, пуэрилизм, яъни болаларга хос хулқ-атвор кузатилади. Уларнинг нафақат хатти-ҳаракатлари, балки фикрлаш доираси ҳам ёшидан орқада қолиши мумкин. Баъзан эса, 5-7 яшар болалар ўз ёшига мос келмайдиган ақл-заковатни кўрсатишади. Улар худди катталардек фикр юритишади, фойдали маслаҳатлар бериб қўйишади.\nБаъзи ота-оналар боладаги бундай қобилиятдан қўрқиб кетиб, болани психиатрга ҳам кўрсатишади ёки бўлмаса фахрланиб юришади ва боладаги ноёб қобилиятни эпилепсия билан боғлашмайди. Демак, бошқа руҳий касалликлардан фарқли ўлароқ, эпилепсия бир-бирига зид бўлган руҳий ўзгаришлар билан кечувчи касалликдир.\nЭрта ривожланган эпилепсияларда ақли заифлик кўп кузатилади. Бу ҳолат болаларда олий руҳий функциялар ҳали тўла шаклланмаганлиги билан боғлиқ. Шу боис болалик даврида кузатиладиган бош миянинг ҳар қандай оғир касаллиги руҳият ва тафаккурнинг у ёки бу даражада бузилишлари билан кечади.\nЭпилепсия билан касалланган беморда кейинчалик бош миянинг турли касалликлари кузатилса, масалан, бош мия жароҳати, менингит, қон томир касалликлари, алкоголизм, руҳий бузилишлар кучаяди.\nРуҳий бузилишлар яққол ифодаланган беморда кейинчалик тутқаноқ хуружлари бутунлай тўхташи мумкин. Шунинг учун ҳам психиатрлар ва тиббий психологлар эпилепсиянинг сўнгги босқичларида тутқаноқ хуружлари ўрнини руҳият бузилишлари эгаллайди, деб айтишади.\nЭпилепсияда ступор турли даражада, яъни оддий камҳаракатликдан тортиб, қотиб қолишгача кузатилади. Қотиб қолган беморда мутизм (гапирмай қўйиш) пайдо бўлади, бироқ у бировнинг сўзи ва ҳаракатини такрорлаши мумкин.\nОдатда, ступор бир неча дақиқадан бир неча соатгача давом этади. Ступор пайтида тўсатдан фаол ҳаракатлар пайдо бўлиши ва бемор атрофдаги нарсаларни отиб юбориб, ёнидагилар билан уришиб кетиши мумкин.\nСтупор, одатда, хуружлардан сўнг кузатилади, бунда тўла ва қисман амнезия (хотира йўқолиши) ҳам вужудга келади.\nШуни алоҳида таъкидлаш лозимки, эпилепсия билан касалланган беморни даволаш қанча эрта бошланса, тўла тузалиб кетиш имконияти шунча юқори бўлади. Тутқаноқ хуружлари кузатилган бемор врач назоратига олиниши ва барча текширувлардан ўтказилиши лозим. Шунингдек, даволашни энди бошлаган даврда айнан қайси дори эпилепсиянинг қайси турига фойда қилишини билиб олиш керак.\nЭлектроэнцефалография (ЭЭГ) албатта қилиниши ва даволовчи врач ЭЭГ хулосаларини ўқий олиши керак. Бу текширув эпилепсия ташхисини қўйиш ва унинг турини аниқлаш учун энг асосий текширув усулидир. Уни заруратга қараб ҳар 3-6 ойда ўтказиб туриш мумкин. Ташхис қўйиш мушкул ҳолатларда ЭЭГ видеомониторинг қилинади. Бунда беморнинг бошига тақиб қўйилган электродлар орқали бош мия биотоклари 12-24 соат мобайнида ёзиб турилади. Бу ёзувлар компьютер мониторида акс этиб туради ва биратўла видеога ёзиб борилади. Хулоса беморнинг қариндошларига CD дискда ёзиб берилади. Видеомониторинг, айниқса, абсанслар билан кечувчи эпилепсияда кўп қўлланилади. Бу усул билан бир кунда беморда неча маротаба абсанс рўй берганини аниқлаб олиш мумкин. Баъзида абсанслар бир кунда 50-100 марта ҳам кузатилади.\nДаволаш учун дастлаб битта дори танланади ва у кам дозада бериб борилади. Дорининг дозаси ҳар 3-5 кунда ошириб борилади. Бунда тана вазни, хуружлар сони, беморнинг умумий аҳволи эътиборга олинади. Танланган дорининг бемор учун зарур дозаси аниқлаб олиниши ўта муҳим. Бу врачдан катта маҳорат ва тажрибани талаб қилади.\nАнтиконвулсантларнинг қандай берилиши индивидуал тарзда ҳал қилиниши ва буни фақат даволовчи врач ҳал қилиши керак. Даволаш режасини тузишда Халқаро стандартларга таяниб иш кўриш лозим.\nАгар даволаш тўхтатилгандан сўнг, яъни эпилепсияга қарши дориларни қабул қилиш поёнига етгач, хуружлар 5 йил мобайнида кузатилмаса, бемор тузалди деб хулоса қилинади. Бироқ Халқаро эпилептологлар ассоциацияси маълумотларига кўра, 20 % беморда тўла тузалиш кузатилмайди. Бундай беморлар операция йўли билан даволаниши керак. Бироқ операция ҳам ёрдам бермаслиги мумкин.\nЭпилепсия ва тутқаноқ хуружларининг 80 фоизини терапевтик йўл билан, яъни дори-дармонлар билан даволаш мумкин. Айниқса, болалик даври эпилепсиялари, кам хуружлар билан кечувчи эпилепсия турларини самарали даволаш имкони бор.\nАгар тутқаноқ хуружлари бош мия жароҳатлари, бош мия қон томир касалликлари (энцефалопатиялар), бош мия пардалари яллиғланиш касалликлари (менингит, энцефалит, лептоменингит), турли интоксикациялар (алкоголизм, болалар ва ўсмирларда гижжа) сабабли ривожланган бўлса, тутқаноқ хуружларини тўхтатиш учун касалликни келтириб чиқарувчи сабабни бартараф этиш лозим.\nСтатистик маълумотларга кўра, даволаш курсини тўғри ўтаган беморларнинг 50 фоизида кейинчалик хуружлар сира кузатилмайди, 30 фоизида хуружлар кам бўлса-да, қайталаниши мумкин, 20 фоизида даволаш қандай олиб борилишидан қатъи назар хуружлар қайталайверади, яъни ижобий натижа бўлмайди.\n– эпилепсия тури нотўғри аниқланган, яъни ташхис нотўғри қўйилган;\n– дори ёки унинг дозаси нотўғри танланган ва кам дозада берилаяпти;\n– дори қабул қилиш режими тез-тез бузилган;\n– кечқурун тўйиб ухламаган ёки тунда ишлайди.\nТўғри даволаш бошланганидан сўнг 2-3 йил мобайнида хуружлар кузатилмаса, аста-cекинлик билан дорилар қабул қилиш тўхтатиб борилади.\nЭпилепсиянинг баъзи турларида бу муддат 5 йилгача чўзилади. Бироқ юқорида айтиб ўтганимиздек, деярли 30 фоиз беморда хуружлар яна қайталаниши мумкин. Бундай ҳолатларда даволанишни яна давом эттириш керак бўлади.\nЭпилептик хуружларни батамом тўхтатувчи дорилар борми?\nЭпилепсиянинг барча турларига зўр таъсир қилувчи универсал дори ҳанузгача ишлаб чиқилмаган. Масалан, карбамазепин тутқаноқ хуружларини яхши бартараф этса, бироқ абсанслар билан кечувчи эпилепсияда ёрдам бермайди. Этосуксимид, депакин, конвулекс абсансларни тўхтатишда жуда фойдали, аммо тоник ва клоник титрашлар билан намоён бўлувчи тутқаноқ хуружларини тўхтата олмайди. Бензонални қабул қилиб юриш эса бора-бора ақлий заифликка олиб келади.\nФойда қилмаган дорини бирдан тўхтатиш асло мумкин эмас! Бу хавфли! Шунинг учун бир дорини иккинчи дорига ўзгартириш схемасини келтириб ўтаман. Дейлик, бемор А дорини 1 таблеткадан 3 маҳал қабул қилиб юрибди. Уни қандай қилиб Б дорига ўзгартириш мумкин? Ушбу схема қуйидаги жадвалда келтирилган (Бу жадвал врачлар фойдаланиши учун мўлжалланган).\nАввал ичиб юрган дориси\n7 кундан кейин\nДемак, А дорининг дозасини ҳар 3 кунда камайтириб, Б дорига ўтиб бориш мумкин. Буни врач назоратида амалга ошириш керак. Врач хоҳишига кўра бир доридан иккинчи дорига ўтиш тартибини 3 кун эмас, балки 5 кун қилиб белгилаш мумкин. Бир доридан иккинчи дорига ўтишни ЭЭГ назоратида амалга оширса, самараси яхши бўлади.\nЧунки ЭЭГ эпилепсия турини тўғри аниқловчи ягона текшириш усулидир. Янги дорининг фойда бериш ёки бермаслигини даставвал ушбу текширув орқали билиб олиш мумкин. Чунки хуружлар камайишидан олдин ўзгаришлар аввал ЭЭГда кўзга ташланади. ЭЭГни эпилепсияни яхши тушунадиган мутахассис невропатолог ўтказиши керак. ЭЭГ қилаётганда, албатта, фотостимуляция синовини ўтказиш лозим.\nФотостимуляция – иккала кўзга махсус мослама ёрдамида ёруғлик нурлари орқали таъсир ўтказиш.\nАна шунда кўринмас тўлқинлар юзага чиқиб, эпилепсиянинг турини аниқлаш осон кечади. Гипервентиляция, яъни ЭЭГ олаётганда чуқур-чуқур нафас олиш ҳам эпилептик хуружлар, айниқса, абсансларни тез аниқлашга ёрдам беради. Баъзида абсансни юзага келтириш учун гипервентиляция ёки фотостимуляциянинг ўзи етарли. Хуружлар энди бошланган беморда эпилепсиянинг турини аниқлаш қийин кечади. Бунинг учун камида ҳар ойда бир марта ЭЭГ қилиб, беморни назоратга олиб, хуруж турларини аниқлаш ўта муҳимдир.\nҚандай дориларни эпилепсияда бериб бўлмайди? Витаминлар тутқаноқ хуружларини кучайтирадими?\nТутқаноқ хуружларини кучайтириш мумкин бўлган дорилар бир қанча бўлиб, уларнинг баъзилари ҳақида маълумот бериб ўтамиз.\nОхирги пайтларда баъзи беморлар ёки уларнинг қариндошлари интернет орқали ёки бошқа бир беморнинг тавсиясига кўра дори танлайдиган бўлиб қолишган. Бу ўта хавфли! Фақат врач тавсиясига кўра иш қилиш керак. Таркибида кофеин сақловчи дориларни (кофеин бензоат натрий), психостимуляторлар, антихолинэстеразлар (прозерин, нивалин, нейромидин), биостимуляторлар, церебрал метаболиклар ва таркибида женшен миқдори кўп бўлган дорилар эпилепсия касаллигида тавсия этилмайди. Витаминлардан В1 витамини хуружларни кучайтириши мумкин, қолган витаминларнинг хавфи йўқ. Масалан, В6 витамини (пиридоксин) эпилепсияда жуда фойдалидир. Айниқса, эрта ёшдаги болаларда кузатиладиган эпилепсиянинг баъзи турлари пиридоксин, яъни В6 витамини етишмаслиги сабабли рўй беради.\nШуни алоҳида таъкидлаш лозимки, поливитаминларнинг ҳам зиёни йўқ. Уларни беморлар врач белгилаган миқдорда қабул қилишлари мумкин. Шунингдек, баъзи аминокислоталар, яъни лецитин, метионин, глутамин кислотаси, фолат кислотаси тутқаноқ хуружларини тўхтатишга ёрдам беради. Чунки ҳар бир хуружда мия тўқималарида уларнинг миқдори камая боради. Эпилепсия билан касалланган беморларни, айниқса, болаларни даволашда ушбу аминокислоталарни режали тарзда бир неча ойлаб бериб туришларини тавсия қилган бўлардим. Бу дорилар эпилепсияга қарши бериладиган дориларнинг жигарга зарарли таъсирини камайтиради.\nБеморни даволаш учун 2-3 хил дорини биргаликда берса бўладими?\nЭпилепсия тури аниқлангандан сўнг касалликнинг айнан ўша турига самарали таъсир кўрсатувчи дориларнинг биттаси танлаб олинади. Дори кам дозада бериб бошланади ва секин-аста ошириб борилади. Ҳар бир дорининг дозаси ва унинг қай тарзда берилиши беморнинг ёши, хуружлар сони, касаллик сабаби, йўлдош касалликлар бор-йўқлиги, монелик қилувчи ҳолатлар ва шу каби бошқа вазиятларга қараб врач томонидан белгиланади. Агар дори кўрсатилган муддатгача тавсия қилинган тақдирда ҳам фойда бермаса, врач уни бошқа дорига ўзгартиради. Одатда, дорининг таъсир қилиш-қилмаслиги 1 ҳафтадан сўнг билинади. Агар хуружлар сони камайса-ю, бутунлай тўхтамаса, қўшимча равишда иккинчи дори тавсия қилинади. Лекин иккинчи дорини тавсия қилишга ҳеч вақт шошмаслик керак.\nБаъзида врачлар «Мен ҳаммасини тўғри ёзганман, бироқ бемор дори ичиш режимини доимо бузиб юради» деб бемордан арз қилишади. Ҳатто Европа мамлакатларида ҳам деярли 30 % бемор дори ичиш режимига амал қилмайди. Бунинг асл сабабини ўрганиш учун беморлар орасида сўровнома ҳам ўтказилган. Сўровномада биттагина савол қўйилган. “Сиз дори ичиш режимини нега бузаяпсиз?”. Жавоблар қуйидагича бўлган: “Дори ножўя таъсир кўрсатгани учун (масалан, бош айланиш, ҳолсизлик)”, “Тузалиб кетишимга ишонмаяпман”, “Дори ичиш тез-тез эсимдан чиқиб қолаяпти”, “Дори ичавериш жонимга тегди” ва ҳ.к.\nДори ичиш режими бузилишининг асосий сабабларидан бири – бу эпилепсиянинг сурункали кечиши ва дорини йиллаб ичиш кераклигидир. Беморнинг тузалиши ундан сабр-тоқатни, даволовчи врачдан эса иродани талаб қилади.\nДори ичиш режимини бузмаслик учун уни 2 маҳал, яъни эрталаб ва кечқурун тавсия қилган маъқул. Чунки эрталаб ҳам, кечаси ҳам беморнинг дори ичаётганлигини назорат қилувчилар ёки дори ичишни эслатиб турувчилар кўп бўлади (масалан, эрталабки нонушта ва кечқурунги овқатланиш пайти). Бунинг учун таъсири 12 соат давом этувчи дориларни танлаб олиш зарур. Кундуз куни эса бемор дори ичишни унутиб қўйиши ёки ичмаслиги мумкин. Бироқ хуружлар тез-тез бўладиган ҳолатларда кунига 4 маҳал дори ичишга тўғри келади. Бундай бемор, албатта, кимнингдир назоратида дори ичиши лозим.\nЭпилепсия касаллигида дорини йиллаб ичиш тавсия қилинади. Бу жигарга зиён эмасми?\nОлимлар сурункали касалликларда доимий равишда қабул қилинадиган дориларни ишлаб чиқишда уларнинг организм, шу жумладан, жигарга зарарли таъсирини ҳам албатта ўрганишади. Бундай дорилар узоқ муддат қабул қилишга мўлжалланган. Шундай бўлса-да, даволашни бошлашдан олдин ва кейинчалик (ҳар йили 1-2 марта) жигар ферментларини текшириб туриш зарур. Айниқса, валпроатларни (депакин, конвулекс) тавсия қилганда, жигар ферментларини текшириб бориш тавсия этилади. Агар бемор қўшимча равишда аминокислоталар, яъни глутамин кислотаси, лецитин, метионин, фолат кислотаси ичиб юрса, дорининг жигарга зарарли таъсири пасаяди.\nАйтиб ўтганимиздек, хуружлар тез-тез кузатилса, беморнинг нафақат хотираси бузилади, балки унинг ақлий ривожланиши ҳам орқада қолади. Масалан, бензонални йиллаб қабул қилиш ақлий ривожланишга салбий таъсир кўрсатади. Шунинг учун ҳам бензонал кўп мамлакатларда қўлланилмайди. Бироқ финлепсин (карбамазепин), конвулекс, депакин, топирамат (топамакс) каби дорилар хуружларни тўхтатиш билан бирга, беморнинг хулқ-атвори ва ақлий ривожланишига ҳам ижобий таъсир кўрсатади.\nЭпилепсия билан касалланган беморни жарроҳлик йўли билан даволаш мумкинми?\nҲа! Бундай беморларни жарроҳлик йўли билан даволаш мумкин. Бунинг учун бош миянинг эпилептик хуружлар келтириб чиқарувчи қисмига махсус жарроҳлик йўли билан таъсир кўрсатилади. Бундай операцияларнинг ижобий таъсири жуда юқори. Одатда, дорилар билан даволаш қийин бўлган беморга жарроҳлик усули тавсия қилинади. Бироқ бемор хоҳишига кўра эпилепсиянинг дори билан даволаса бўладиган турларини ҳам операция йўли билан даволаш мумкин.\nАвваллари операция йўли билан даволаш фақат катталарда ўтказилган бўлса, ҳозирги кунда болалар ва ўсмирларни ҳам операция билан даволаш қўлланилмоқда. Таъкидлаш лозимки, тутқаноқ хуружлари бош мия ўсмалари ёки унда мавжуд бўлган йирик чандиқлар ҳисобига ривожланса, бундай беморларни албатта операция қилиш керак. Бироқ хирургик усуллар эпилепсиянинг барча турига ҳам ёрдам беравермайди.\nБеморлар ва уларнинг ота-оналарига маслаҳатлар\nТелевизор ва компьютерга ўч бўлманг. Эпилепсия билан касалланган беморни назоратга олган врач унинг ҳаёт тарзини чуқур ўрганиб, соғлом турмуш тарзига ўргатиши лозим. Масалан, ҳозирги кунда аҳолининг аксарият қисми телевизор ва компьютер монитори олдида вақт ўтказади. Баъзи болаларнинг қўлидан телефон тушмайди. Бемор бундай воситалардан ўзини чеклаши лозим. Телевизорни қоронғи хонада эмас, ёруғ хонада кўриш керак ва телевизоргача бўлган масофа 2 м дан ортиқ бўлиши зарур. Телекўрсатувларни томоша қилиш давомийлиги 2 соатдан ошмаслиги керак.\nФотосенситив эпилепсияда телевизор кўриш ёки компьютер монитори олдида ўтириш ман этилади. Қулоққа тақиладиган мослама орқали доимо мусиқа эшитиб юриш ҳам эпилепсиянинг баъзи турлари учун хавфли.\nМактаб ва боғчага бориш мумкин. Эпилепсия билан касалланган болаларнинг деярли барчаси соғлом болалар каби мактаб ва боғчаларга қатнашлари мумкин. Бундай пайтларда таълим муассасасидаги врачлар хабардор қилинади. Бироқ олигофрения, болалар церебрал фалажлиги каби бош миянинг органик касалликларида кузатиладиган тутқаноқ хуружларида болалар, албатта, махсус мактабларда таълим олишлари керак.\nБемор болаларни фақат тутқаноқ хуружи борлиги сабабли жамиятдан ажратиб тарбиялаш нотўғри. Аксинча, уларга тўлақонли ҳаёт кечиришга имконият яратиб бериш лозим. Улар тил ўрганмоқчи, спорт ва жисмоний тарбия машқларига қатнашмоқчи бўлса, рухсат бериш керак, бироқ мураббий бундан хабардор бўлиши зарур.\nСпорт ва жисмоний машқлар хуруж тез-тез кузатиладиган ҳолатларда мумкин эмас. Хуруж кам бўладиган ҳолатларда бемор спортнинг енгил турларига қатнашиши мумкин. Спортнинг баъзи турлари, яъни бокс, тош кўтариш, кураш, сузиш, тез югуриш асло мумкин эмас.\nТаъкидлаш лозимки, режали тарзда спортнинг енгил турлари билан шуғулланиш фойдалидир. Чунки сўнгги пайтларда мутахассислар ўсмирларда кузатиладиган тутқаноқ хуружларининг компьютер монитори олдида узоқ ўтиришдан кучайиб кетаётганлигини таъкидлашмоқда.\nПассив ҳаёт ва эпилепсия. Йирик америкалик эпилептолог В.Леннокс “Фаол ҳаёт – хуружлар антагонистидир” деган эди. Мутахассислар эпилепсия касаллигида хуружларнинг пассив ҳаёт кечирувчи беморларда кўп, фаол ақлий ва жисмоний меҳнат билан шуғулланувчи беморларда эса кам кузатилишини айтишади. Беморлар, айниқса, болалар ва ўсмирларни жисмоний хатти-ҳаракатлардан, ўқишдан чегаралаб қўйиш ва уларнинг кўз ўнгида касаллигини муҳокама қилавериш оғир руҳий асоратлар қолдиради. Бундай болаларда меланхоликларга хос бўлган хулқ-атвор шаклланади, улар руҳий ногирон бўлиб ўсади. Лекин ортиқча руҳий ва жисмоний зўриқишлар хуружлар сонини кўпайтиришини ҳам унутмаслик керак.\nБемор учун хавфли ишлар. Беморга унинг ҳаёти учун хавфли ишлар, яъни ҳайдовчилик қилиш, ўт ўчириш, милиция, соқчилик ва қутқарувчилик касбларини эгаллаш, шунингдек, кимёвий воситалар билан ёки баланд биноларда, жароҳатланиш хавфи юқори бўлган завод ва фабрикаларда ишлаш мумкин эмас.\nТунги ишларда ишлаш умуман ман этилади. Чунки тунда уйқуга тўймаслик хуружлар такрорланишига ёки кўпайиб кетишига туртки бўлади.\nДуш қабул қилиш қоидалари. Бемор душ ёки ванна қабул қилганида эшикни ичкаридан беркитмаслиги, иссиқ ёки ўта совуқ душ қабул қилмаслиги керак, сауналарга қатнамаслиги ва узоқ вақт ваннада қолиб кетмаслиги зарур.\nОловга яқин юрманг. Тандирда нон ёпиш, олов ёнида катта қозонларда овқат тайёрлаш, иссиқ жойларда ишлаш мумкин эмас.\nФизиотерапия мумкин эмас. Физиотерапевтик муолажалар (электрофорез, магнитотерапия, электротерапия, дорсанвал) қўллаш мумкин эмас.\nИшхонадагилар хабардор бўлсин. Ишхонада доимий ишловчилардан бир-иккитаси касалликдан хабардор бўлиши керак, узоқ сафарларга ёлғиз ва меҳмонхоналарда ёлғиз бўлмаган маъқул.\nТутқаноқ хуружи пайтида қандай тез ёрдам кўрсатиш керак?\nДастлаб беморга жароҳат етказиши мумкин бўлган хавфли нарсалар зудлик билан четга олинади. Бемор хавфсиз ва юмшоқ жойга ўтказилади ва унинг ёқаси очилади. Агар бемор ётган жой хавфсиз бўлса, уни бошқа жойга кўчириш шарт эмас. Агар хуруж ёпиқ жойда кузатилса, деразаларни очиб, беморга тоза ҳаво келишини таъминлаш зарур. Беморнинг бошини куч ишлатмасдан ён томонга оғдириб ушлаш лозим, ана шунда беморнинг тили томоғига тиқилиб қолмайди. Бунинг учун беморнинг ёнига ён томондан эмас, балки бош учидан бориш керак. Чунки хуруж пайтида бемор сизни қўли билан қаттиқ уриб юбориши мумкин.\nАгар тутқаноқ хуружларида беморнинг боши ва танаси чап томонга қайрилган бўлса, уни чапга, ўнгга қайрилган бўлса, ўнгга бурган ҳолда ушлаш зарур. Бироқ куч ишлатиш мумкин эмас. Бемор тилини тишлаб олмаслиги учун шпател ёки қошиқни докага ўраб, ён томондан тишлари орасига қўйиш лозим. Бу беморнинг равон нафас олиб кетишига ҳам ёрдам беради. Бироқ беморнинг жағини зўрлаб очиш мумкин эмас. Хуруж бўлаётган пайтда беморнинг оёқ-қўлларини зўрлаб ушламаслик, юзига сув сепмаслик, новшадил ва пиёз ҳидлатмаслик керак. Аксарият тутқаноқ хуружлари 3-5 дақиқа давом этади ва беморга ёрдам кўрсатгунча ўтиб кетади. Кўпинча, тоник-клоник хуружлар билан кечувчи эпилепсияда беморга тез ёрдам кўрсатишга тўғри келади. Чунки эпилепсиянинг бу турида жароҳатланишлар кўп кузатилади.\nЭпилептолог – неврология, тиббий психология ва электроэнцефалографияни мукаммал биладиган мутахассис. Улар орасида ушбу касалликни нейрохирургик усуллар билан даволовчи мутахассислар ҳам бор.\nҚўшилган: 17:58 / 15-04-2021 Ўқилди: 41\nЭПИЛЕПСИЯ ВА ЭПИЛЕПТИК СИНДРОМЛАР\nЭНСА ПАРОКСИЗМЛАРИ БИЛАН КЕЧУВЧИ БОЛАЛАР ЭПИЛЕПСИЯСИ


Қозоғистонда автомобиллар учун сотиб олинадиган давлат рақамлари рўйхати кенгайтирилади\n25 Октябрь 2021 12:15\nNUR-SULTAN. Kazinform – ҚР Рақамли ривожланиш, инновациялар ва аерокосмик саноат вазири Бағдат Мусин давлат хизматларини такомиллаштириш бўйича изоҳ берди, деб хабар беради Kazinform мухбири.\n«Ҳозирги вақтда давлат хизматларининг 90 фоизи электрон шаклда мавжуд. Шу билан бирга 690 та давлат хизматининг 624 таси қамраб олинди. Бу борада кўрсатилаётган электрон хизматлар сифатига эътибор қаратилмоқда. Яъни, нега одамлар ушбу хизматларни электрон шаклда олмасдан туриб, мижозларга хизмат кўрсатиш марказларига мурожаат қилишади? Биз бу масалаларнинг барчасини ўрганамиз ва электрон онлайн хизматлар сифатини яхшилашга эътибор қаратамиз «, - деди Б. Мусин Мажилисдаги Ҳукумат соатида.\nВазир давлат хизматларини олишнинг бир неча йўллари борлигини эслатиб ўтди, уларни еGov, АХКМ, вазирлик ва ҳокимликлар хизматлари орқали олиш мумкин. Бундан ташқари, тегишли аризалар орқали давлат хизматлари кўрсатилмоқда.\nШунингдек, у машинани қайта рўйхатдан ўтказиш бўйича олиб борилаётган ишлар ҳақида гапирди.\n«Бу борада Ички ишлар вазирлиги билан биргаликда талаб юқори бўлган рақамларни кўпайтириш бўйича ишлар амалга оширилди. Бу йўналишдаги қадамларни қонунийлаштириш керак эди. Шу боис, депутатларнинг тегишли қўллаб-қувватлашига муҳтожмиз, чунки мамлакатда турли хил давлат рақамларига талаб катта. Масалан, бюджетга ўтказиладиган ва сотиб олинадиган рақамлар (777) мавжуд. Бироқ, тартибга солиш чораларига тааллуқли эмас давлат рақамлари ҳам бор ва биз уларни сотиб олишни қонунийлаштирмоқчимиз «, - деди у.\nСколько казахстанцев привились от коронавируса\n106 случаев пневмонии с признаками КВИ зафиксировали в РК\n11 305 человек выздоровели от коронавируса в Казахстане\n13 652 человека заболели коронавирусом в Казахстане


Шавкат Мирзиёев кузда Японияга сафар қилади\n12.06.2019 08:28 0 1181\nЎзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев шу йилнинг куз ойларида Японияга сафар қилади. Бу «Халқ сўзи» мухбири Ташқи ишлар вазирининг биринчи ўринбосари Илҳом Неъматов берган маълумотга таяниб хабар бермоқда.\nҲозирча ташрифнинг аниқ санаси маълум қилинмаган. Шунингдек, ташрифнинг давлат, расмий ёки амалий эканлигига ойдинлик киритилмаган.\nСиёсат 03/12, 14:52\nШавкат Мирзиёев Душанбе шаҳри раисини қабул қилди\nСиёсат 02/12, 11:34\nШавкат Мирзиёев БАА раҳбариятига табрик йўллади\nСиёсат 29/11, 16:35\nШавкат Мирзиёев: «Сифат жиҳатидан мутлақо янги босқичга кўтарилдик»\nРасман: талабалар учун қишки таътил вақти маълум қилинди


Талабалар мамлакат «муаммоларини» ечиш бўйича ўз лойиҳаларини кўрсатдилар | ҚИРҒИЗИСТОН ЯНГИЛИКЛАРИ\nТалабалар мамлакат «муаммоларини» ечиш бўйича ўз лойиҳаларини кўрсатдилар\nБишкекда «Ғоя - 2011» ярмаркаси бўлиб ўтди. Мамлакат аҳолисини қўллаб қувватлашга қаратилган бу ярмаркадан 15 лойиҳа жой олди. Ярмарка уйиштирувчилари сўзларига кўра, тадбирдан мақсад – ёшларни ижтимоий муаммоларни ечишга сафарбар қилиш.\nТадбир ташаббусчиларидан бири Республика ёшлар иттифоқи лойиҳа менеджери Руслан Қанатбек уулунинг сўзларига кўра, ярмарка ёш ихтирочиларнинг ўз лойиҳаларини оммага кўрсатишлари ҳамда лойиҳаларини амалга ошириш учун донорларни топишларига имкониятлар яратади.\n«Лойиҳалар менга жуда ёқди, лекин кўпчилик лойиҳаларнинг битта камчилиги улар хозирги кунда ўз актуаллигини йўқотган ёки улар бунгача амалда ишга оширилган», — деди «Республика бойлиги» ёшлар уюшмаси президенти Элизар Тилебалди уулу.\nРеспублика ёшлар иттифоқи вакилларига кўра, бунгача ёшлар манфаатларига қаратилган маблағи олти миллион сомни ташкил қилган ўнга яқин лойиҳалар ишга оширилган.\nҚанатбек уулунинг сўзларига кўра, лойиҳалар ёшларни иш билан таъминлаш ҳамда уларни касб ҳунар эгаллашларига қаратилаган.\nТадбирга ёшлар вазирлиги ҳамда уч халқаро ташкилотлар томонидан юзга яқин иштирокчи таклиф этилганини, бироқ тадбирга элликка яқин киши келганини қўшиб ўтди Республика ёшлар иттифоқи лойиҳа менеджери Руслан Қанатбек уулу.\nЯрмарканинг барча иштирокчиларига турли компаниялар хизмати ва махсулотларига скидкаларни ўз ичига олган дисконт карталари берилди.\nТадбирни уюштиришда Германия жамиятининг халқаро ҳамкорлик ташкилоти ҳам яқиндан ёрдам берди.\nЯрмаркадаги талабаларнинг барча лойиҳалар мамлакат бўйлаб ёшлар орасида ўтган семинарлардан сўнг тайёрланди.\nЁшлар ғояси республика ярмаркасига 234 лойиҳа келиб тушган бўлса, улардан 15 икки донорлар — Ўрта Осиё университети ҳамда «Республика бойлиги» ёшлар уюшмасига кўрсатилди.\nЛойиҳалар орасида энг бюджетлиси «Ёшлар дисконт картаси» лойиҳаси бўлди. Лойиҳа ихтирочилари ёшлар учун махсус турли хизмат ва махсулотларга скидкаларни кўзда тутган дисконт карталарни жорий қилишни таклиф қилдилар.\n«Ёшлар тараққиёт банки» лойиҳаси эса, лойиҳалар орасида энг қимматбаҳоси деб топилди. Лойиҳа ташаббусчилари ёшлар тадбиркорлигини қўлловчи банк очиш ғояси билан ёшларни қўллаб қувватламоқчи.\nЎз кўламининг кенглиги билан кўпчиликнинг қизиқишини уйғотган «Ижтимоий маршрут» ғояси ихтирочилари мамлакат бўйлаб соғлом турмуш тарзини тарғиб қилувчи маълумот турларини уюштиришмоқчи.\nШунингдек ярмаркада «энг самарали ва фойдали» лойиҳалар орасига кирмай қолган лойиҳалар ҳам кўрсатилди.\nМаевкалик ёшлар коммуникатив майдон орқали турли миллат вакиллари ёшларини бирлаштиришга қаратилган «Жаштар жалыны» ғояси билан чиқдилар.\n«АРАКЕТ» ёшлар ташаббус гуруҳи вакили, ярмарка иштирокчиси Чингиз Намазалиев Kloop.kgга берган интервьюсида тадбир «яхши» ўтганини айтди.\n«Менинг «Элдик Козотол» лойиҳам ижтимоий муаммоларни ечиш, ёшларни ҳамда шаҳар аҳолисининг янада активроқ бўлишлари ва маҳаллий ҳукумат билан ўзаро муносабатига қаратилган», — деди ёш ихтирочи.\nТадбирнинг яна бир иштирокчиси Олег Алесирнинг сўзларига кўра, бу каби ярмаркалар фойдали бўлиб, ёшларнинг ўз билимларини кўрсатишлари учун зўр имкон яратади.\nАввалги мақолаПарламент «Фергана.ру»ни ёпишни тавсия қилди\nНавбатдаги мақолаБишкекда «Сиёсий сатира» конкурси бўлиб ўтди\n2000-йиллардаги қирғиз рэп юлдузлари ҳозир қаерда?\nҚирғизистон Халқ артисти Ашир Чокубаев вафот этди\nРоссия: Олимпияда чемпионлари BMWнинг ваъда қилинган русумини олишмади


1 ИЮНЬ – ХАЛҚАРО БОЛАЛАРНИ ҲИМОЯ ҚИЛИШ КУНИ » Toshkent avtomobil yo`llarini loyihalash, qurish va ekspluatatsiyasi instituti\nШу кунга қадар юртимизда вояга етмаганларни моддий ва маънавий жиҳатдан қўллаб-қувватлашни кўзда тутувчи бир қатор тадбирлар амалга оширилмоқда.\nЖумладан институт раҳбарияти томонидан ташкил этилган мазкур ташриф жараёнида институт ректори А.Рискулов меҳрибонлик уйи тарбияланувиларини байрам билан табриклаб, уларга эсдалик совғаларини тақдим этди. Биз бир нарсани унутмаслигимиз керак. Ўзбек халқи азал-азалдан болажон халқдир. Юртимизнинг қайси бир гўшасига борманг, болаларга кўрсатилаётган ғамхўрликларнинг гувохи бўласиз. Фарзандлар кўзидаги қувончни кўриб, қалбингизга фахр ва ғурурга тўлади. Ёшларни маънавий-ахлоқий тарбиялашда, уларн турли мафкуравий хуружлардан ҳимоя қилишда ҳамда миллий қадриятларни ёш авлод онгига сингдиришда "Оила-маҳалла-таълим муассасаси” муҳим омил бўлиб келмоқда.\n“Фарзандини ардоклаган юрт”


Ўзбек музейида Пикассо асари\nС начала работы biznes-daily.uz 8 386 770\nГлавная "ISTE'MOLCHI" Ўзбек музейида Пикассо асари\nXX асрнинг энг буюк ва харидоргир рассомларидан бири Пабло Пикассонинг асарларини ўз фондида сақлаб келаётгани билан фахрланадиган музейлар сони дунёда саноқли. Ўзбекистон давлат санъат музейи шулардан биридир.\nБу ерда Пикассонинг керамика усулида яратган ликобча ва кўзалари мавжуд. Маълум бўлишича, буюк рассомнинг бу ишланмалари музейга совға сифатида келиб қолган. Пикассонинг айни услубда ишланган асарларини Роттердам (Нидерландия) ва Эрмитаж (Россия) музейларида ҳам учратиш мумкин.\nЎзбекистон давлат санъат музейининг Пикассо асарлари намойиш этиладиган залида, шунингдек, XVII асрда Германияда юксак маҳорат билан ишланган ҳайкалчалар ўрин олган. Уларга диққат билан қарасангиз, ҳар бирида инсон феъл-атвори, фазилатлари акс этганига гувоҳ бўласиз. Масалан, қўлида қилич кўтариб турган аскар ҳайкали қаршисида турар экансиз, унинг шиддати, довюраклиги, шижоати сизга ҳам ўтгандек бўлади.\nУмуман, музей экспонатлари жуда бой. Уни кезар экансиз, қадим Варахша деворий суратлари қаршингизда бутун таровати билан намоён бўлади. Важоҳат билан овчига ташланаётган йўлбарс сизни сескантиради. Уларга тикилиб, минг йиллар аввал яшаган аждодларимизнинг бадиий маҳоратига тан берасиз. Ҳа, айтгандай, музейдаги бундай суратлар 2021 йилда Париждаги Лувр музейида бўлиб ўтадиган кўргазмада намойиш этиш учун тайёрланмоқда. Ҳозирда эса ўзбек рассомларидан Вячеслав Охунов ва Темур Мирзааҳмедовнинг “Осмон ва ер орасида” деб номланган кўргазмаси Лондондаги Galvert галереясида намойиш қилинмоқда.\nШунингдек, музейда антик даврга тегишли, Сурхондарё вилоятининг Холчаён қаъласи харобаларидан топилган шаҳзода ва малика ҳайкалини ҳам томоша қилишингиз мумкин. Бундан ташқари, музейда сизни Будданинг VI-VIII асрларга тегишли ҳайкали қарши олади. Бу ҳайкал Фарғона вилоятининг Қува шаҳридан топилган.\nМузейда Хитой маданиятига тааллуқли кўплаб осори-атиқалар мавжуд. Сиймоси сопол буюмларда акс этган мутафаккир Конфуций, Буюк хитой девори бунёдкорларидан бири, ўзи учун Миср пирамидаларидан қолишмайдиган мақбара барпо этган Син Шихуанди тасвирларини кўриб, қадимий тарих билан тиллашаётгандек бўласиз.\nМузейнинг Ўзбекистон рангтасвир санъатига бағишланган бўлимидан турли давр мўйқалам усталарининг асарлари жой олган. Уларда миллий қадриятларимиз, урф-одатларимиз, турмуш тарзимиз акс этган. Экспонатлар орасида музейда кўп йиллар фаолият юритган Шамсирўй Ҳасанова асарлари ҳам бор. Шамсирўй Ҳасанова илк ўзбек аёл рассомларидан ҳисобланиб, миллий тасвирий санъатимизни дунёга танитган, ўз асарларида хотин-қизлар сиймосини моҳирона тарзда акс эттирган мусаввирдир!\nМазкур санъат даргоҳи директори Васила Файзиеванинг айтишича, айни чоғда музейнинг 100 йиллигига бағишлаб катта китоб-каталог яратилмоқда.\n– Юртимизда 2-8 сентябрь кунлари бўлиб ўтадиган музейлар ҳафталигига қизғин тайёргарликни ҳам бошлаб юборганмиз,– дейди В.Файзиева. – Ушбу тадбирларимизга чет элликлар, юртимиз меҳмонлари, қолаверса, ўқувчи-ёшлар ташриф буюради. Бу каби тадбирлар аҳолининг маданиятини юксалтиришда муҳим аҳамият касб этади.\nМузей – тарих кўзгуси. Бир-биридан нодир экспонатлар асрий ва бой маънавий меросимизнинг туб илдизларидир. Бу илдизларнинг энг муҳимларини айнан Ўзбекистон давлат санъат музейидан топасиз, деб айтишга тўла асос бор.


Тошкентдаги йирик бозорлар норасмий раҳбарининг кирдикорлари маълум қилинди\nТошкентдаги бозорларга ўзига яқин шахсларни лавозимга ўтказиб, бозорларнинг норасмий раҳбари бўлган шахс ҳақида маълумот берилди.\n7 ноябрь куни Бош прокуратура биносида ташкил этилган коррупция масалаларига оид идоралараро йиғилишда бош прокурор Ниғматилла Йўлдошев жойлардаги бозорлар фаолиятини танқид қилди.\n«Пойтахтдаги «Янгиобод ихтисослашган бозори» директори И. қатор коррупциявий жиноятларни содир этишда айбланиб, тергов ўтказилмоқда. У муқаддам савдо ва бозор соҳаларида ишлаб, бир неча маротаба судланган, сўнгги бор «Сергели деҳқон бозори» директори лавозимида ишлаганда содир этган суиистеъмолчиликлари ва талон-торожликлар учун 2016 йилда суд ҳукми билан жазоланган. И. 2019 йил февраль ойида яна «Сергели деҳқон бозори» директори лавозимига тайинланиб, ўша йилнинг апрель ойидан эса «Янгиобод ихтисослашган бозори» директорлигига ўтган.\nБу бозорда ҳам «эски ҳунарини» давом эттирган И. бозорга шахсий мулки сифатида қараб, тушумларни ва бозор мулкини талон-торож қилиш билан шуғулланиб келган», — деди бош прокурор.\nТаъкидланишича, ғаразли мақсадларини амалга ошириш учун И. атрофига ўзига хайрихоҳ шахсларни тўплаб, қисқа муддатда 2,7 миллиард сўмлик тушум пулларини ўмарганлиги, 919 миллион сўм солиқдан бўйин товлаганлиги, бозорда 124та ноқонуний қурилмалар қурдирганлиги аниқланган.\n«Талон-торож қилган пуллардан қарийб 740 миллион сўмини легаллаштирган, жумладан, 340 миллион сўмга 5 хонали квартира, 200 миллион сўмга «Траилблейзер» автомашинасини сотиб олган. Бундай талон-торожлик оқибатида бозор ўта аянчли ҳолатга келиб қолган», — деди Йўлдошев.\nБош прокурорнинг маълум қилишича, И. «Сергели деҳқон бозори», «Фарҳод деҳқон бозори», «Авиасозлар деҳқон бозори»га ўзига яқин шахсларни лавозимга ўтказишга эришиб, ушбу бозорларга ҳам ўзи норасмий раҳбарлик қилган.\nKun.uz 2018 йилда Тошкентдаги бозорларнинг раҳбарлари ёппасига ҳибсга олинганини ҳақида хабар берганди. Ўшанда Тошкентдаги йирик бозорларнинг раҳбарлари растрата йўли билан талон-торож қилиш иши бўйича қўлга олингани маълум қилинганди.


Ўзбекистонда СПИДни юқтирганлар қанчани ташкил қилади? - BBC Uzbek - O'zbekiston\nСўнгги янгиланиш 29 ноябр 2012 - 13:06 GMT\nДунё бўйлаб йилига тахминан 1,7 миллион одам орттирилган иммун танқислиги балосидан вафот этмоқда\nЎзбекистонда охирги 10 ойда олинган маълумотларга кўра, ОИТС(СПИД) вирусини юқтирган 3367 киши рўйхатга олинган.\nҲисоботлар кўрсатишича, ОИТСни юқтирган эркаклар сони вирусни юқтирган аёлларникидан кўпроқ экан. Ўзбекистонда касалланганларнинг 52,5 фоизи эркак ва 47,5 фоиз аёл экани аниқланган.\nКейинги пайтларда четга чиқиб ишлаб қайтаётган меҳнат муҳожирлари орасида 243 киши ОИТС ни юқтириб қайтган. Республика ОИТСга қарши кураш маркази директори Нурмат Отабеков беморларнинг 50 фоизи касалликни жинсий йўл билан юқтирганини айтади.\nНурмат Отабековга кўра, Ўзбекистонда бу касаллик 1987 йил биринчи бор қайд этилган.\n2009 йил ОИТС билан оғриганлар сони 4006 тага етган. Бироқ 2010 ва 2011 йилларда бу рақамлар 3795 дан 3584га қадар камайгани кузатилади.\nАйни пайтда Ўзбекистонда орттирилган иммун танқислигига қарши кураш кенг йўлга қўйилгани айтиб келинади. 2009 йилда жорий қилинган тартибга биноан, оила қуришни хоҳлаган ёшлар аввало шифокор текширувидан ўтишлари керак.\nБундай текширувлар натижасида 97 фоиз ёшлар орасидан 108 нафарида касаллик белгилари аниқланган. Шунингдек, 291 ҳомиладор аёлда иммун танқислиги касаллиги топилгани хавотирли ҳолдир.\n2011 йил охиригача олинган ҳисоботларга кўра, дунё бўйича 34 миллион киши ОИТС касаллигига йўлиққан. 2011 йилнинг ўзида эса 2,5 миллион киши рўйхатга олинади.\nМаълумотлар кўрсатишича, йилига тахминан 1,7 миллион одам орттирилган иммун танқислиги балосидан вафот этади.\n'Шаффофлик йўқлигидан халқаро кўмаклардан наф кам бўлаяпти'


Цинепар® Кид – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Цинепар® Кид\nПрепаратнинг савдо номи: Цинепар® Кид\nфаол модда: 162,5 мг парацетамол БФ, 100мг ибупрофен БФ.\nёрдамчи моддалар: повидон К-30, сукроза, метилпарабен, пропилпарабен, ксантан елими, сувсиз коллоидли кремний диоксиди (аэросил), бензоат натрий, натрий сахари, полисорбат 80, цитрат калий, сорбитол, натрий адедати, бўёвчи “сариқ шафақ” , “ширин апельсин” ароматизатор, тозаланган сув.\nТаърифи: тўқ сариқ рангли суспензия\nATX коди: М01АЕ51\nЦинепар® Кид суспензиясининг таркибига кирувчи парацетамол асосан марказий нерв тизимида (МНТ) циклооксигеназани ингибиция қилади. Парацетамолнинг иситмани туширувчи ҳусусияти асосан гипоталамусда бевосита простагландин, айниқса терморегуляция маркази медиаторлари Е2 ва F2 простагландинларининг биосинтезини сусайтириши билан боғлиқдир. Ибупрофеннинг анальгетик ва иситмани туширувчи хусусиятларига қўшимча равишда сезиларли дарадажада яллиғланишга қарши таъсирларга эга. Ибупрофен циклооксигеназа ферментининг самарали ингибитори ҳисобланади, бу оғриқ патогенезида ва яллиғланишда қатнашган простагландинлар синтезини сезиларли даражада бостирилишига олиб келади.\nЦинепар® Кид суспензиясини таркибига кирувчи парацетамол меъда-ичак йўлларидан тез сўрилади ва қон плазмасидаги чўққи концентрациясига препарат қабул қилингандан сўнг 10-60 минутдан кейин эришилади. Парацетамол организмнинг кўпинча суюқ муҳитларида тенг тақсимланади. Асосан жигарда метаболизмга учрайди ва сийдик билан чиқарилади. Парацетамолнинг ярим чиқарилиш даври 1-3 соатни ташкил этади. Цинепар® Кид суспензиясининг таркибига кирувчи ибупрофен меъда-ичак йўлларидан тез сўрилади ва унинг қон плазмасидаги чўққи концентрациясига, препарат қабул қилингандан сўнг 1-2 соатдан кейин эришилади. Ибупрофен плазма оқсиллари билан яхши боғланади. Асосан сийдик билан метаболитлар ва уларнинг коньюгатлари кўринишида тез чиқарилади.\nЦинепар® Кид суспензияси иситма, шамоллаш ва грипп, тиш оғриғи каби енгилдан ўртача даражагача бўлган оғриқларни камайиши, тишларни оғриқли ёриб чиқиши, ўрта қулоқ яллиғланишдаги қулоқ оғриқлари, барча турдаги скелет-мушак оғриқлари, жумладан спортдаги жароҳатлар, лат ейишдаги оғриқлар, операциядан кейинги оғриқлар, бутун танада қақшаш ва оғриқ, эмлашдан кейинги инфекцион яллиғланиш ва иситмалаш (иситма) да қўлланади.\n6 ёшдан 12 ёшгача бўлган болалар: 10 мл дан 15 мл гача кунига 3 марта;\n4 ёшдан 6 ёшгача: 5 мл дан 10 мл гача кунига 3 марта;\n1 ёшдан 4 ёшгача: 5 мл дан кунига 3 марта;\n6 ойликдан 1 ёшгача: 2,5 мл дан 5 мл гача куннга 3 марта ёки шифокор кўрсатмаси бўйича буюрилади.\nЎта юқори сезувчанлик, пептик яра ёки меъда-ичакдан қон кетишлари, тери тошмалари, кўнгил айниши, қусиш, эпигастрал соҳада дискомфорт, бош айланиши, баъзан турли хил аллергик реакциялар пайдо бўлиши мумкин. Ножўя реакцияларнинг симптомлари одатда препаратни қабул қилиш тўхтатилганда йўқолади. Симптомлар давом этганда шифокорга мурожаат этиш керак.\nПрепаратнинг компонентларига юқори сезувчанлик, бронхоспазм, астма, меъдани яра касаллиги ва меъда-ичак қон кетишлари, буйрак функциясини бузилиши, гипертонияда қўллаш мумкин эмас.\nПрепаратни антигипертензив воситалар, диуретиклар, циклоспорин қатори препаратлари, кортикостероидлар, антикоагулянтлар, хлорамфеникол ва варфаринлар билан бирга эҳтиёткорликка риоя қилган ҳолда қўллаш керак.\nПрепарат буйрак ва жигар функциясини жиддий бузилиши бўлган беморларга эҳтиёткорлик билан буюрилади.\nПарацетамолни 10 г ёки ундан кўпрок қабул қилинганда катталарда жигар шискастлаши мумкин. Узоқ вақт карбамазепин, фенобарбитон, фенитоин, примидон, рифампицин ёки жигар ферментларини рағбатлантирувчи бошқа препаратлар қабул қилувчи пациентларда, ёки алкогольни меъёридан ортиқ мунтазам истеъмол қилувчи пациентларда парацетамолни 5 г дан ёки ундан кўпроқ қабул қилинганда жигар шикастланиши мумкин.\nПрепарат қабул қилингандан кейин бир соат давомида фаоллаштирилган кўмир билан даволаш асосланган.\nДозани ошириб юборилиши кўнгил айниши, қусиш, эпигастрал соҳада оғриқлар ёки кам ҳолларда диарея бўлиши, бош оғриғи, меъда-ичак қон кетишлари каби симптомлар билан кечиши мумкин.\n60 мл қаҳрабо рангли пластик бутилкада дозани ўлчаш тизими (ўлчов қошиғи) ва қўллаш бўйича йўриқномаси билан бирга картон қутига жойланган.\nҚоронғи ва қуруқ жойда, 250С дан паст ҳароратда сақлансин.\nОлдингисиЦинепар® Ибу Кид13.06.2018


Тоғли Қорабоғда озарларнинг яна бир вертолёти уриб туширилгани айтилди\n17:11 / 02.04.2016\nТан олинмаган Тоғли Қорабоғ республикаси Мудофаа вазирлиги жанубдаги Гадрут ва шимоли-шарқдаги Мартакерт нуқталарида озар ҳарбийларига қарши олиб борилган тўқнашувлар ҳақида маълумот берди.\nБундан ташқари, вазирликнинг хабарига кўра, жануби-шарқдаги жангларда озарларнинг 2та танки, шимоли-шарқдаги тўқнашувларда эса душманнинг бир танки ҳамда 1 дрони ишдан чиқарилгани айтилган.\nШунингдек, жанубий-шарқий йўналишда Озарбайжон ҲҲКга тегишли бир вертолёт уриб туширилгани маълум қилинган.\nЭслатиб ўтамиз, Арманистон томони Тоғли Қорабоғда 2 апрелга ўтар кечаси Озарбайжон ҳарбийлари ҳужумга ўтгани, бунга жавобан ўт очилиши оқибатида уларнинг бир вертолёти уриб туширилгани ҳақида маълум қилди. Шундан сўнг, ҳудуд бўйлаб ҳарбий ҳаракатлар бошланиб кетди.\nЎз навбатида, Озарбайжон барчаси аксинча бўлгани, яъни дастлаб Арманистон томони озарбайжонлик ҳарбийларнинг марраларини миномёт ва пулемётлардан ўққа тутганини ва кейин жавоб қайтарилганини билдирган.


Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети - «СПОРТ - САЛОМАТЛИК ГАРОВИ»\n«СПОРТ - САЛОМАТЛИК ГАРОВИ»\nЎзбекистон Республикаси Давлат мустақиллигининг 26 йиллик байрами мунасабати билан жорий йил 7-8-август кунлари Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети ва Махалла хайрия жамоат фонди Нукус шаҳар бўлими билан ҳамкорликда университет худудида жойлашган маҳалалардаги ёшлар ўртасида спорт мусобақалари ташкиллаштирилди. Мусобақалар университет спорт заллари ва майдончаларида ўтказилиб, унда «Миллий кураш», «Кичик футбол», «Шахмат», оилалар ўртасида «Отам, онам ва мен спорчи оила» каби спорт уйинлари бўйича 9 та маҳалладан 200 нафарга яқин ёшлар ўз-аро куч синашди.\nУшбу спорт мусабақаларини ташкиллаштиришдан мақсад ёшларнинг ёзги татилини сермазмун ўтказиш, улар ўртасида соғлом турмуш тарзини юритиш маданиятини тарғиб қилиш, спорт билан мунтазам шуғилланишга жалб қилишда иборат. Маҳаллалар ўртасида ўтказилган спорт мусабақаси хар тамонлама қизиқарли ва мазмунли ўтказилди. Мусобақа ғолибларини ҳамкор ташкилотчилар томонидан диплом ва совғалар билан мукофотлади.\nҲозирда сайтда 190 меҳмон.


Сўзни Ташкилий назорат бўлими бошлиғи Урайимжон Камолович Усмонов давом эттирди ва “Бизнинг энг асосий вазифамиз аҳолини соғлом турмуш-тарзига ўргатиш, уларни тиббий билимларини оширишимиз зарур эканлиги, энг аввало тўғри овқатланиш, жисмоний фаолликни ривожлантиришимиз ва бу хақда ахолига етарли билимлар бериб боришмиз зарурлигини таъкидлади.\nСеминар давомида Республика ўрта тиббиёт ва фармацевтика ходимлари малакасини ошириш ва уларни ихтисослаштириш Маркази Андижон филиали ўқитувчилари ўзларини қизиқтирган саволларига жавоб олдилар. Семинар қизиқарли баҳс-мунозаралар ва суҳбатлар билан давом этди.\nТадбир сўнгида бўлинма рахбари Баходир Сотволдиевич Юлдашевнинг таклиф ва мулоҳазалари берилди. Хозирги вақтда инсонлар хаётига хавф туғдираётган касалликлар ва уларнинг келиб чиқиши сабаблари, омиллари ҳақида тўхталиб ўтди.\nСеминарда соҳага оид норматив-ҳуқуқий хужжатларнинг ижросини таъминланиши зарурлиги, ходимларнинг тиббий билимларини ривожлантириш ҳар бир мутаҳасиснинг вазифаси эканлигига иштирокчилар яна бир бор амин бўлдилар.


Йил сарҳисоби: Жаҳон лидерлари 2013 йилда нималарга эришди?\n06 июл 2022, Тошкент вақти: 15:17\n2013 йил оламшумул воқеаларга бой бўлди. Россиянинг жаҳон саҳнасидаги шиддатли ташқи сиёсати, Ватиканда янги Папанинг сайланиши, АҚШ махфий электрон кузатув тизимининг фош этилиши шулар жумласидандир. Бу воқеалар қабатида жаҳон лидерларининг айримлари қатор муваффақиятларга эриша олди, айримлари эса позицияларини бой берди. Озодлик радиоси Сочи олимпиадасига саноқли кунлар қолганини ҳисобга олиб, жорий йилда қайси жаҳон лидери ғалаба қувончини тотди-ю, қайсиси маррага ета олмай, пастга шўнғиганини сарҳисоб қилди.\n1. Рим папаси Франциск – Папаликка тайинланишнинг ўзи, одатда, юқорига кўтарилишдир. Бироқ март ойида истеъфога чиққан Бенедикт XVI ўрнига рим-католик черковининг 266–Папаси этиб сайланган 76 ёшли Франциск тахтда ястаниб ўтириб олмади. Кардиналлар билан бирга автобусда сафарга чиқиб, шахсий юкини ўзи кўтарган Франциск Папа имтиёзларидан фойдаланишдан бош тортиб, оммага ўзининг камтар инсон эканини кўрсата олди. Бундан ташқари, у черков эътиборини кўпроқ консерваторлар муҳокама қилиб келаётган бир жинсли никоҳлар ва аборт каби масалалардан ижтимоий тенглик муаммоси муҳокамасига қаратишга уринмоқда.\n2. Ҳасан Руҳоний – Эрондаги ислоҳотлар қабатида президентликка сайланган Руҳоний дарҳол Теҳроннинг халқаро саҳнадаги оҳангини юмшатишга бел боғлади. Унинг президентлиги остида Теҳрон қисқа вақт ичида Эронга нисбатан жорий этилган халқаро санкцияларни енгиллатишга, жаҳоннинг қудратли давлатлари билан ядровий дастури бўйича муваққат келишувга эришиб, эронликлар “Катта Шайтон” деб атовчи АҚШ билан бўлган тангликнинг юмшатишга эриша олди. Шунга қарамай, танқидчилар Теҳроннинг янги “табассум дипломатияси” бор-йўғи бир ниқоб эканини ва Ислом республикаси ядровий қурол яратиш ниятидан қайтмаганини таъкидлашмоқда.\n3. Си Цзинпин – Ўтган йилнинг ноябрь ойида Хитой коммунистлар партияси раҳбари, жорий йилнинг март ойида эса Хитой Халқ Республикаси раиси этиб сайланган Си Цзинпин Чин давлатини ҳақиқий иқтисодий гигант эканини намойиш қилмоқда. Россия таъсири тарихан кучли бўлган Марказий Осиё давлатларига ташрифи чоғида у ер ва ривожлантириш лойиҳалари бўйича бир неча миллиард долларли шартномаларга имзо чекди. Эдвард Сноуден сиздирган махфий маълумотлар эса онлайн кузатув тизимлари борасида АҚШни икки юзламачиликда айблашга Хитой учун қулай имконият яратди. Бу муваффақиятларга қарамасдан, Си Цзинпинни олдинда мураккаб синовлар кутиб турган бўлиши мумкин – яқинда Хитой ҳукумати Шарқий Хитой денгизидаги баҳсли ороллар узра “ҳаво мудофаа ҳудуди”ни жорий қилди. Мазкур оролларга Япония ҳам даъвогарлик қилиб келади.\n4. Владимир Путин – 2013 йилда Ғарб билан бир неча бор “тўқнашган” Россия президенти ўзининг яхши сиёсий формада эканини намойиш этди. Жазо дипломатияси орқали Европа Иттифоқининг Украина ва Арманистон билан ҳамкорлик истиқболларига тўсқинлик қилиб ҳамда АҚШ хавфсизлик хизматига оид махфий маълумотларни сиздирган Эдвард Сноуденга бошпана бериб, Москва Ғарбнинг оғриқли жойига сезиларли зарба бера олди. Путиннинг 2013 йилдаги энг улкан ютуғи Россиянинг Яқин Шарқдаги таъсирини оширгани бўлди, десак янглишмаймиз. Сўнгги онда Сурия кимёвий қуролларини йўқ қилиш режасини илгари сурган Россия иттифоқдоши Башар Ассад режимига нисбатан Ғарб давлатлари тарафидан берилиши мумкин бўлган зарбани бартараф эта олди. Шунга қарамасдан, якунига етаётган йил Путин учун қийинчиликларсиз ўтди, деб бўлмайди. Гейларга оид ташвиқотни тақиқловчи қонун Сочи Олимпиадаси олдидан халқаро танқидга сабаб бўлди. Киевда евроинтеграция тарафдорларининг бир ойдан ортиқ давом этаётган аксилҳукумат намойишлари эса Кремль қўшни давлатдаги вазиятга нотўғри баҳо берганини кўрсатмоқда.\n5. Башар Ассад – Суриядаги фуқаролар урушида шу кунгача 125 мингдан ортиқ киши ҳалок бўлди. АҚШ ҳисоб-китобига кўра, 1400 га яқин киши нобуд бўлган кимёвий ҳужумга Ассад режими масъул эканини тасдиқловчи далиллар бор. Бироқ энг асосий мақсади ҳокимиятни қўлдан бой бермаслик бўлган Башар Ассад учун 2013 йил аксар сурияликлардан фарқли ўлароқ муваффақиятли ўтди. Атиги 1,5 йил аввал президентлик курсиси жар ёқасида турган Ассад Кремль ёрдами билан йўқотган позициясини қайта тиклаб олди. Москва таклиф этган Сурия кимёвий қуролларини йўқ қилиш режаси Ассад режими иштирокида ўтмоқда. Сафи кенгайиб бораётган экстремистик гуруҳларнинг мўътадил қарашлардаги мухолифат кучларини сояда қолдириши эса Ғарбнинг Сурия мухолифатига ҳарбий ёрдам бериш истиқболини янада сўндирди.\n6. Барак Обама – Айрим ҳолларда мамлакат ички сиёсатидаги муаммоларни енгишда қийинчиликларга учраётган президент вазиятдан чиқиш учун ўз маъмурияти эътиборини ташқи сиёсатга қаратади. Барак Обама эса 2013 йилда иккала жабҳада ҳам асосан ҳимояланишга мажбур бўлди. Май ойида Эдвард Сноуден тарафидан сиздирилган хабарлар шахсий маълумот махфийлиги тарафдорларининг кескин танқидига сабаб бўлди ва Обаманинг иттифоқдошлари билан бўлган алоқасига жиддий путур етказди. Яқин Шарқдаги воқелик борасида ҳам ғафлатда қолган АҚШ президенти Мисрда Мусулмонлар Биродарлиги тарафидан тузилган ҳукуматнинг ағдарилишига муносиб жавоб бера олмади ва Сурияда кимёвий қурол қўллаган Ассад режимига зарба бериш режасини бекор қилишга мажбур бўлди. Шундай бўлса-да, Эрон президенти билан телефон орқали ўтган тарихий сўзлашув ҳамда Теҳрон ядровий дастури бўйича эришилган муваққат келишув 2014 йили Обамага позициясини ўнглаб олиш учун қўл келиши мумкин.\n7. Ражаб Тоййиб Эрдўғон – Бош вазир аста-секин қудрати ошиб бораётган Туркия Усмонли империяси даврида Яқин Шарқдаги кучли позициясини тиклаб олишига умид қилаётган эди, бироқ ҳукумат тарафидан йўл қўйилган қатор хатолар 2013 йилда бу ниятнинг рўёбга чиқишига йўл қўймади. Эрдўғоннинг исломчилар томонидан дастакланган партияси дунёвий қарашлардан узоқлашаётгани ҳақидаги хавотирлар кучаяётган бир пайтда май ойида Истанбул аксилҳукумат намойишлари марказига айланди. Эрдўғоннинг Ассад режимига нисбатан бўлган кескин сиёсати эса Ғарб эътиборини етарли даражада қозона олмади, аксинча, салбий натижалар олиб келди. Мамлакат жанубида қочқинлар муаммоси долзарблигича қолмоқда. Шарқий чегара эса экстремист жангариларнинг транзит ҳудудига айланиб қолган. Қурдистон Ишчилар Партияси билан тузилган ўқ отишни тўхтатиш келишуви Эрдўғоннинг 2013 йилдаги оз сонли ютуқларидан биридир.\n8. Ҳамид Карзай – 2014 йилда Афғонистон президенти лавозимини тарк этиши кутилаётган Карзай ўз вориси учун талайгина муаммоларни мерос қилиб қолдирмоқда – энг коррупциялашган давлатлар қаторидан жой олган Афғонистонда героин савдоси борган сари ошиб бормоқда, Толибон ҳаракатининг ҳужумлари эса тўхтагани йўқ. Карзайни хавотирга солаётган масалаларнинг бири 2014 йили ҳарбий кучларининг катта қисмини Афғонистондан олиб чиқиши кутилаётган АҚШ билан узоқ муддатли хавфсизлик битимини тузиш масаласидир. Карзай АҚШни беқарор иттифоқдош эканликда айблаб, бундай битим тузмасликка баҳоналар излаб келаяпти. АҚШ билан битим тузилмаган тақдирда эса Афғонистон жиддий хавфсизлик муаммолари ҳамда молиявий танқисликка дуч келиши мумкин, Карзай эса буни яхши англайди.\n9. Виктор Янукович – Мамлакат бюджетида тақчиллик кузатилаётган бир пайтда Украина президенти Европа Иттифоқи билан иқтисодий ҳамкорлик шартномасини имзолашга розилик билдирган ва бу билан қудратли қўшниси Россиянинг қаҳрига дучор бўлганди. Кремль босими остида Януковичнинг Европага яқинлашиш фикридан қайтиши эса Украина пойтахти Киевда бир неча юз минг кишилик норозилик акциялари бошланишига сабаб бўлди. Мустақиллик майдонига йиғилган намойишчилар ва мухолифат унинг истеъфосини талаб қилар экан, ЕИ ва Россия ўртасида қолган Янукович вазиятдан чиқиш йўлларини қидирмоқда.\n10. Муҳаммад Мурсий – Мисрнинг демократик сайловлар воситасида сайланган илк президенти ҳокимиятга келганидан бир йил ўтиб, мамлакат пойтахти Қоҳирадаги Таҳрир майдони яна аксилҳукумат намойиши иштирокчалари билан тўлди. Намойишларнинг учинчи кунида мамлакатнинг энг юқори лавозимли генерали Абдул Фаттоҳ Ал Сиси президент Мурсийни ҳибсга олиб, ҳокимиятни ўз қўлига олди. Ўзини ҳамон Мисрнинг қонуний президенти эканини таъкидлаб келаётган Мурсий озодликка чиқарилмади ва айни дамда панжара ортида маҳкамани кутмоқда. Ҳозирда Мисрда тақиқланган Мусулмонлар Биродарлиги ташкилоти аъзоси Муҳаммад Мурсий ўтган йилнинг декабрь ойида президент саройи олдида йиғилган намойишчиларни ўлдиришга ундаганликда айбланмоқда.


Самарқандлик йигитлар тенгдошини “Тik-Tok”га қўйиш билан қўрқитди - zarnews.uz\nСамарқандлик йигитлар тенгдошини “Тik-Tok”га қўйиш билан қўрқитди\nУларнинг ҳаракати товламачилик сифатида баҳоланмоқда.\n8 апрель куни фуқаро 25 ёшли М.Мақсуд Самарқанд шаҳар ИИБга ариза билан мурожаат қилиб, 5 апрель куни 26 ёшли У.Муҳиддин уни алдов йўли билан Самарқанд тумани Бўзи маҳалласи ҳудудидаги қаровсиз жойга олиб бориб, у ерда унга тазйиқ ўтказиб, нархи 2 миллион 200 минг сўмлик “SAMSUNG S-20A” русумли, нархи 1 миллион 500 минг сўмлик “SAMSUNG” русумли телефон аппаратларини ҳамда 200 АҚШ доллари ва 112 минг сўм пулини очиқдан-очиқ талон-торож қилганини билдирган.\nМаълум бўлишича, ушбу ҳолат 25 ёшли Б.Шерзод томонидан видеотасвирга олиниб, видеотасвирни “Тik-Tok” ижтимоий тармоғига чиқариб, шарманда қилиш йўли билан қўрқитиб, икки дона телефон аппаратини қайтариб олиши учун 5 миллион сўм пул беришини талаб қилган.\nМурожаат асосида шу куни Самарқанд шаҳри Кафтархона маҳалласи ҳудудида У.Муҳиддин ва Б.Шерзодлар М.Мақсуддан товламачилик йўли билан 400 АҚШ доллари олаётган вақтида ушланган.\nҲолат юзасидан Самарқанд шаҳри бўйича ИИБ ҳузуридаги тергов бўлими томонидан У.Муҳиддин ва Б.Шерзодларга нисбатан Жиноят кодексининг 165-моддаси 2-қисми “в” банди (Товламачилик) билан жиноят иши қўзғатилган.\nТергов ҳаракатлари жараёнида жабрланувчи М.Мақсуд У.Муҳиддин официант бўлиб ишлаган ресторанда овқатланиб, 1 миллион сўм пулларни тўламасдан кетиб қолганлиги сабабли У.Муҳиддин ишдан бўшатилганлигини қасдини олиш мақсадида ушбу жиноятни содир қилганлиги аниқланган.\nИИВ ҳузуридаги Тергов департаменти.


ЎзА - ПСЖ 9-бор Франция Лига Кубоги ғолиби, «Янг Бойз» эса кетма-кет учинчи марта Швейцария чемпиони\nПСЖ 9-бор Франция Лига Кубоги ғолиби, «Янг Бойз» эса кетма-кет учинчи марта Швейцария чемпиони\nПСЖ бу муваффақиятга Лига Кубоги финалида «Лион»ни енгиб эришди, «Янг Бойз» эса муддатидан олдин мақсадига етишди.\nКеча тунда ПСЖ жамоаси Франция Лига кубоги финалида «Лион»ни пенальтилар церийасида мағлуб этди - асосий ва қўшимча бўлимларда ҳисоб очилмади. Пенальтилар cериясида эса ПСЖ 6:5 ҳисобида ғалаба қозонди ва Лига Кубогининг 9 карра соҳибига айланди. Бу ғалаба парижликларнинг жорий мавсумда мамлакатдаги барча тўртта совринни ўзиники қилишига асос бўлди. Бунгача клуб мамлакат чемпионлиги, кубоги ва Суперкубокда зафар қучганди.\nПСЖ Францияда охирги олти мавсумда тўртинчи бор барча совринларга эришмоқда. Фақат икки мавсумда бир ёки иккита совриндан «қуруқ» қолган. 2018-2019 йилги мавсумда мамлакат чемпионати ва Суперкубокда ғолиб чиққан, Кубок финалида «Ренн»га мағлуб бўлиб, Лига кубогининг 1/4 финалида мусобақани тарк этган. 2016-2017 йилги мавсумда ҳам учта совринга эга чиққан, фақат чемпионатда «Монако»дан кейин иккинчи ўринни банд этган.\nКеча, шунингдек Швейцарияда ҳам янги чемпион номи маълум бўлди. Мамлакат чемпионатининг 35-тур доирасида «Янг Бойз» «Сён» (1:0)га қарши ўйинда ғалаба қозонди ва иккинчи ўриндаги «Санкт-Галлен»ни 5 очкога ортда қолдирган ҳолда, чемпионат тугашига бир тур қолганда муддатидан олдин Швейцария чемпионига айланди. «Янг Боайз» кетма-кет уч марта чемпион бўлди ва ўз тарихидаги 14-чемпионликни нишонлади. Шу жамоа аъзоси Жан-Пер Нсаме эса чемпионатнинг энг яхши тўпурари совринини қўлга киритди. Камерунлик ҳужумчи 31та ўйинда 30та гол уришга муваффақ бўлди.


Вьетнам бир йиллик танаффусдан сўнг сафарда ғалаба қозонди: Қатар - Вьетнам 1:2 / CHAMPIONAT.asia\nВьетнам бир йиллик танаффусдан сўнг сафарда ғалаба қозонди: Қатар - Вьетнам 1:2\n10 окт 08:04\nОсиё кубоги-2015 саралашидаги рақибимиз Вьетнам терма жамоаси тунда Қатарга қарши ўртоқлик учрашувини ўтказди.\nЎйинда ҳисобни қатарликлар вакили Геддо очди. Бироқ меҳмонлар тезкор ҳужумлар натижасида биринчи бўлимни ўзида икки бор гол уришди. Тронг Хоанг иккала вазиятда ўзини кўрсатиб Вьетнамга иродали ғалаба тақдим этди - 2:1.\nШу тариқа вьетнамликлар 1 йиллик танаффусдан сўнг сафарда ғалаба қозонишди. Охирги марта Вьетнам рақиб майдонида 2012 йилнинг 11 сентябрь куни зафар қучганди. Ўшанда Малайзия ўртоқлик учрашувида таслим қилинганди - 2:0. Шундан сўнг бўлиб ўтган 10та ўйиндан атига иккитасини ўз фойдасига ҳал қилган Вьетнам ғалабасиз сериясига Қатарга қарши ўйинда барҳам берди. Кечаги ўйинга қадар вьетнамликлар кетма-кет 5та ўйинда ғалаба қозона олишмаганди.\nҚатар - Вьетнам 1:2\nГоллар: Муҳаммад Геддо 15 - Тронг Хоанг 21, 30.\nВьетнам: Тан Бин, Ванг Хоан (Хоанг Куанг, 90+1), Гиа Ту, Пхуок Вин, Ван Ниен, Си Куонг (Ван Биен), Нгок Дуй, Тан Луонг (Тиен Тан, 65), Куок Ан, Тронг Хоанг, Ан Дук.\nЭслатиб ўтамиз, Ўзбекистон - Вьетнам учрашуви 15 октябрь куни "Пахтакор" стадионида бўлиб ўтади. Ўйин соат 18:00га белгиланган.


Аввал Фориш, энди Нукус… Ўзбек ва...\n04.11.2019 19:58 0 1860\nФото: Шимоли-ғарбий ҳарбий округ матбуот хизмати\nТуркия ҳарбийлари Шимоли-ғарбий ҳарбий округининг Нукус гарнизонида ўзбекистонлик ҳамкасблари учун тренинг машғулотлари ўтказди. Бу ҳақда ҳарбий округ матбуот хизмати хабар берди.\nОктябрь ойи мобайнида давом этган тренингларда яқин жангларни олиб боришнинг ўзига хос хусусиятлари, тунги операциялар ва бошқа мавзулар бўйича назарий ва амалий машғулотлар ташкил этилди. Икки давлат ҳарбийлари, шунингдек, замонавий тўқнашувларда қандай ҳаракат қилиш борасида маълумот ва тажриба алмашди.\nТренинг якунига бағишланган йиғилишда Шимоли-ғарбий ҳарбий округ қўшинлари қўмондони, полковник Дилшод Чориев икки давлат ўртасидаги алоқалар янги босқичга кўтарилаётганини эътироф этди. Қўмондон ўзбек ва турк халқларини меҳр-оқибат, дўстлик ва биродарлик ришталар бирлаштириб туришини таъкидлади.\nТуркия вакиллари ўзбекистонлик ҳарбий хизматчиларга тренинг машғулотларини якунлагани муносабати билан сертификат топширди. Хабар қилинишича, Шимоли-ғарбий ҳарбий округ қўшинлари қўмондонлиги қардош халқ вакилларини ўзбек ва қорақалпоқ удумлари бўйича кузатди.\nЖорий йил апрель ойида ҳам Жиззах вилоятидаги «Фориш» полигонида Ўзбекистон ва Туркия, шунингдек, Покистон қўшинлари бўлинмалари иштирокида «Ҳамдўстлик қалқони–2019» махсус тактик-ўқув машғулотлари ташкил этилганди.\nУмуман, сўнгги уч йилда Ўзбекистон ва Туркия ўртасида мудофаа жабҳасидаги ҳамкорлик жонланганини кузатиш мумкин.\n2017 йил июль ойида Туркия миллий мудофаа вазири Нуреттин Жаникли юртимизга келди. Мазкур ташриф давомида Ўзбекистон ва Туркия мудофаа вазири томонидан ҳарбий таълим соҳасида ҳамкорлик хусусида ҳужжат имзоланди. Шунингдек, Ўзбекистон Қуролли кучлари ҳарбийларининг Туркия ҳарбий-таълим муассасаларига тайёргарлик курсларига юборишни ташкиллаштириш борасида келишувга эришилди.\nПрезидент Шавкат Мирзиёевнинг Туркияга 2017 йил октябрда амалга оширган давлат ташрифи якунида ҳам мудофаа соҳасидаги ҳамкорликни ривожлантиришга доир ҳужжат қабул қилинган.\nИкки мамлакат ҳарбий техника борасида ҳам ҳамкорлик қилмоқда. Аввал хабар берганимиздек, жорий йил августда Туркиянинг «Nurol Makina» компанияси Ўзбекистонга «Эйдер Ялчин» русумли 24 дона ҳарбий зирҳли машина етказиб берган.\nЖамият 13/01, 23:09


расмий курси -3.71 сўмга пасайиб, 9547.05 сўмни ташкил қилган. евро курси -34.68.55 сўмга арзонлаб, 10585.77 сўм бўлди. Бир Россия рубли ...\nкурсга нисбатан + 16,31 сўмга ошиб, 9 510,99 сўмни ташкил этди. евро курси ҳам кўтарилди (+11,32) ва бир евро 10 476,36 сўм қийматида белгиланди. Марказий ...\nкурсга нисбатан + 23,50 сўмга ошиб, 9 490,77 сўмни ташкил этди. евро курси эса тушди (+115,18) ва бир евро 10 455,03 сўм қийматида белгиланди. Марказий ...\nДоллар курси яна қимматлашди\nкурсга нисбатан + 14,84 сўмга ошиб, 9 463,37 сўмни ташкил этди.евро курси эса бу сафар пастлади (- 69,54) ва бир евро 10 483,52 сўм этиб ...\nкурсга нисбатан +21,90 сўмга ошиб, 9 455,24 сўмни ташкил этди. евро курси эса бу сафар ҳам кўтарилди (+ 84,55) ва бир евро 10 438,58 сўм ...\nДоллар қимматлашди, евро тушишда давом этмоқда\nкурсга нисбатан +22,11 сўмга ошиб, 9 446,65 сўмни ташкил этди. евро курси эса бу сафар яна тушди (-50,27) ва бир евро 10 332,75 сўм этиб ...\nЎзбекистонда доллар қимматлашди, евро арзонлади\nАҚШ доллари курси 42,20 сўмга ошиб, 8666,72 сўмни ташкил этди. евро курсида эса пасайиш кузатилди (-34,99) ва бир евро 9641,71 сўм этиб ...\nАҚШ доллари курси 40,01 сўмга ошиб, 8624,51 сўмни ташкил этди. евро курси ҳам бироз ошди (+2,83) ва бир евро 9676,70 сўм этиб белгиланди. ...\nдоллари курси бироз ошиб (+6,14 сўм), 8584,50 сўмни ташкил этди. евро курси ҳам бу ҳафтада қимматлашди (+45,52) ва бир евро 9673,35 сўм ...\nERM 2 — европа алмаштириш курси механизми ҳамда европа банк иттифоқига қўшилишга расман ариза топширди. Бу ҳақда ТАСС еврогуруҳ раиси Марио Сентенога ... ТАСС еврогуруҳ раиси Марио Сентенога асосланиб хабар берди. «Бу еврозонага қўшилиш учун биринчи қадам. Биз хорват ҳукуматининг евро оиласига ...


Иккинчи жаҳон уруши бошланишига Собиқ Иттифоқ нега айбланмоқда? Эксперт фикри | Qalampir.uz\nИккинчи жаҳон уруши бошланишига Собиқ Иттифоқ нега айбланмоқда? Эксперт фикри\nОлам\t11 Май 09:54 12371\nҒарб Собиқ Иттифоқнинг фашист босқинчилари устидан Ғалабага қўшган ҳиссасини ташкилий равишда пасайтиришга ҳаракат қилмоқда. Бу фикр “Suddeutsche Zeitung” немис нашрига берган интервьюсида Санкт-Петербургдаги Европа университети маданий ёдгорлик ва рамзий сиёсатни ўрганиш маркази директори Алексей Миллер томонидан билдирилди.\n“Ушбу сиёсат Польша ва Болтиқбўйи мамлакатлари каби Европа Иттифоқи аъзолари белгилаган йўналишга мувофиқдир”, дея таъкидлади эксперт.\nУнинг сўзларига кўра, энди Иккинчи Жаҳон уруши ва Улуғ Ватан урушини ёритишда янги тенденция пайдо бўлди. Унда нафақат фашистлар, балки Собиқ Иттифоқ ҳам “мутлақ ёвузлик”, деб ҳисобланади.\nШунингдек, тарихчи Собиқ Иттифоқни “мутлақ ёвузлик” сифатида фош қилиш стратегияси Шарқий Европада, биринчи навбатда, Украина ва Болтиқбўйи давлатларида пайдо бўлганини қайд этди.\nАввалроқ, Германиянинг собиқ ички ишлар вазири Герхарт Баум совет қўшинлари Берлин ва умуман Германияни нацистлардан жуда катта талафот эвазига озод қилинганини, буни доим ёдда тутиш лозимлигини маълум қилган эди.\nРоссия ҳукумати айрим давлатлар тарихни қайта ёзишга ҳаракат қилаётганини бир неча бор таъкидламоқда. Президент Владимир Путин Москва Улуғ Ватан уруши ҳақидаги ҳақиқатни таъминлаш ва унинг тарихини қалбакилаштириш ҳаракатларига қарши туришга мажбур эканлигини маълум қилди.\n“Тарихни қайта ёзиш ва Иккинчи Жаҳон уруши бошланишига Собиқ Иттифоқ ва Германиянинг жавобгарлигини тенглаштиришга уринишлар Россияни узр сўрашга мажбур қилиш учун қилинмоқда”, дея таъкидлаган давлат раҳбари.\n23 Май 10:39 40256\n23 Май 00:56 36114\n23 Май 10:17 29967\n25 Май 16:12 20984\n23 Май 18:21 20582


Бугун Британия, Франция ва Германия Эронни ўз ядровий дастурларини қайта бошлаши Эрон ва Европа Иттифоқи ўртасидаги музокаралар тўхтатилишига олиб келишидан огоҳлантирди.\nБу хабар мазкур уч Европа давлати ва ЕИнинг ташқи сиёсат бўйича раҳбари Хавьер Солана номидан Эроннинг ядровий масалалар бўйича расмийси Ҳасан Ровҳаний номига битилган мактуб орқали етказилди.\nРейтерс ахборот агентлигининг хабар қилишича, “Эрон ўзининг ҳозирда тўхтатиб қўйилган дастурларини қайта бошлайдиган тақдирда, музкаралар тўхтатилади ва бизнинг обшқа чораларни кўришдан ўзга иложимиз қолмайди”, дейилади мактубда.\nФранция Бош вазири Эрон ўз ядровий дастурларини қайта тиклайдиган бўлса, бу масала БМТ хавфсизлик кенгашига оширилиши лозимлигини айтди.\nФранция Бош вазири Доминик де Вилпен Эрон ўз зиммасига олган мажбуриятларни бажариши лозимлигини таъкидлади. Бу мажбуриятлар уранни қайта ишлаш билан боғлиқ барча дастурларни тўхтатишдан иборат эканини эслатди Франция расмийси.\nТеҳрон тўққиз ойлик танаффусдан кейин ўз ядровий фаолиятини қайта тиклашини маълум қилди. Теҳрон Европа Иттифоқи ваъда қилган савдо ва хавфсизлик бўйича ёрдам муддати аллақачон ўтиб кетгани сабабли шундай қарорга келганини таъкидламоқда.\nЭроннинг Атом Энергияси бўйича идораси раҳбари Муҳаммад Саидий бугун Эрон телевидениеси орқали берган баёнотида, Исфаҳондаги атом заводида урандан газ ишлаб чиқариш икки кун ичида тикланишини айтди.


МЕН АНГЛАГАН ДУНЁ - “Китоб дунёси” газетаси сайти\n1160 марта кўрилган.\nМен билган олам. Осмони мусаффо, тупроғида гулу лолалар ўсадиган диёр, гарчи текис йўлга ўхшамаса-да, гўзал адирга қиёс ҳаётдан сўзлагувчи китобларда, деб билганман. Мен дунёни мана шундай таниганман. Китоб, китоб ва яна китоб. Мутолаа, мутолаа ва яна мутолаа. Кутубхонадан олинган китобни ўқишга навбатда турардик. Навбатимиз етиб келадиган фурсат баъзан бизга ғоят узоқдай туюларди. “Битта китобни ўқишни одам шу-у-нча чўзадими?” деб унинг вақтинчалик эгасидан аччиқланардик. Агар ўқиб чиққан тенгдошимиз китобдаги воқеалар ҳақида сўзлагудай бўлса, дарҳол тўхтатардик. “Ўзим ўқиб билиб оламан, гапириб берма!” дердик. Мутолаага ана шундай ташна эдик. “Алпомиш”, “Гўрўғли”, “Равшанхон” каби халқ достонларини эшитиб, ўшаларнинг пок руҳида улғайдик. Алпомишга ҳозир ҳам кўз югуртирсам, олислардан дўмбиранинг овозини эшитаман. Бахшининг хониши томиримдаги қонимни жўштириб юборади. Чингиз Айтматовнинг асарларини ўқиганимда чанқовузнинг товуши гўё юрагимга қуйилаётганга ўхшайди. “Ўткан кунлар”да эса дуторнинг сокин куйи вужудимга изтиробнинг оҳангини олиб киради. “Кеча ва кундуз” мутолаасидан сўнг кўкрагимни тўлдириб ҳурлик ҳавосидан нафас оламан. Мен тирикман! Тириклигимни китоблар эслатиб туради. Унинг маънавият озуқаси эканлигини вужуд-вужудим билан ҳис қиламан. Китоб ўқиганим сари ўзимни англаб бораман. Дунёда мутолаадай завқли маш-ғулот йўқлигига минглаб мисол келтириш мумкин.\nБир танишим мутолаага бўлган инсон эҳтиёжи суса-йиб бораётганидан куйиниб гапириб қолди: “Эсингдами, авваллари давраларда ўқиган китобларимиз ҳақида сўзлашардик. Ҳозир эса кимнинг қандай машина минганию қандай телефон олгани тўғрисида соатлаб муҳокама қилишади. Маънавият ўрнини моддият эгаллаётганига ачиниб кетаман. Давраларнинг файзи қочган, одамларнинг юзидан нури кетгандай туюлади, назаримда. Катталарнинг фикрлаши шу бўлса, кичикларидан нима кутасан. Қаерга қараб кетяпмиз”.\nХизмат тақозоси туфайли кўп жойларда ёшлар билан суҳбатда бўламан. Уларнинг китобга муносабатидан кўнглим тўлмайди. Танишимнинг куюнишида жон бор, деб ўйлайман. Бизнинг даврларда деҳқон ҳам, қоровул ҳам китоб ўқирди-ку! Бугунгилар эса телефонни тутишни билади. Болалигимизда кутубхоначилар ёки китоб дўкони сотувчилари (у вақтларда китоб дўконлари кам бўларди) ёшимизга мос келадиган китобларни ўзи тавсия этарди. Ҳозир мен ўша китобларни ўқишни маслаҳат берган опаларимга нисбатан ич-ичимдан мамнуният ҳис этаман. Хайрият, Худо бизни ўшандай маърифатли опаларга дуч қилган экан, дейман.\nЯқинда китоб дўконига кирдим. Ўзимга керакли китобни излаб турувдим. Бир талаба йигит дўконга шамол мисоли учиб кирди.\n— Мен китоб ўқимоқчиман!\n— деди у дабдурустдан.\nБу гапдан мен сергак тортдим. Китобни шу тариқа талаб қилиб ўқийдиган китобхон бор экан, маънавиятнинг ҳеч қачон ўлмаслигига ишониш мумкин.\n— Ҳали бадиий асар ўқимаганман, опажон. Бугундан китоб ўқишга жиддий киришмоқчиман. Ҳозир ёшлар кўп мутолаа қилаётган энг яхши асарни беринг! — деди.\n— Бор! Ҳозир ёшлар севиб ўқийдиган бир ёзувчининг асарини бераман. Мана сизга “Бевош қизнинг қилмишлари”, — деди.\nКитобни қучоқлаб олган йигит қандай шиддат билан кирган бўлса, дўкондан ўшандай шиддат билан учиб чиқиб кетди. Мен дўкон сотувчиси тавсия этган китобга қарадим. “Бир йилда ўн учта китоб чиқарганман”, деб мақтанган муаллифнинг асари экан. Зиё истаб китоб дўконига кирган болага ачиндим. Беихтиёр сотувчининг олдига яқинлашдим.\n— Ҳозир нима қилиб қўйганингизни биласизми? — деб сўрадим.\n— Нима қилдим? — деди у ҳайратланиб.\n— Болага сифатсиз маҳсулот бериб юбордингиз-ку. ўояси нимага хизмат қилишини муаллифнинг ўзи ҳам билмайдиган асарнинг кимга кераги бор? Бу боланинг ҳафсаласини пир қилиб қўйишингиз мумкин-ку ахир! — дедим.\n— Ҳамма асарларни бирма-бир варақлаб ўтиришга вақтим йўқ. Қизиқ бўлса керакки, ҳозир шу китобни ҳамма сўраяпти.\nМен эса жавонларга кўз югуртирдим: Шукур Холмирзаевнинг “Ўн саккизга кирмаган ким бор”, Назар Эшон-қулнинг “Мендан “Мен”гача”, Чингиз Айтматовнинг “Қулаётган тоғлар”, Федор Достоевскийнинг “Жиноят ва жазо” сингари адабиётнинг ўлмас асарлари бўзлаб турганга ўхшади. Қалбимни ғалати маҳзунлик эгаллади. Дўкон сотувчисига назар ташладим. Қаршимда чексиз уммон олдида яшаб сузишни ўрганмаган нўноқ, бутун умр ҳаётнинг моҳиятини англамай ўтиб кетадиган ҳиссиз аёлни кўрдим.\nМаънавиятсиз қалб гўё томи йўқ уйга ўхшайди. У кундан-кунга нураб бораверади. Мутолаа — бахт, мутолаа — қувонч, мутолаа — эҳтиёж, мутолаа — идрок қуввати.


ЁШЛАР МАЪНАВИЯТИНИ ЮКСАЛТИРИШДА ОАВ ЎРНИ: ЮТУҚ ВА МУАММОЛАР | Buxoro yoshlari gazetasi\nҲозирги замонда ахборот технологиялари жамият тараққиётининг турли соҳаларига жадал кириб бормоқда. Ҳар қандай жараённинг яхши ва ёмон томонлари бўлганидек, жамиятни ахборотлаштиришнинг ҳам ижобий ҳамда салбий жиҳатлари мавжуд. Маълумки, ахборот хуружининг асосий нишони, объекти ёшлар ҳисобланади. Улар биринчи навбатда ёшларни ўз домига тортишга қаратилган. Бундай хатарлар, бошқа соҳа вакиллари қатори, оммавий ахборот воситалари олдига ҳам янги-янги талабларни қўйиб, журналистлар масъулиятини кучайтиришни тақозо этади. Савол: ёшлар муаммолари билан нафақат, ОАВ, балки бутун бир тизим шуғулланмоқда, лекин шунга қарамасдан, ёшларнинг яна ёвуз ниятлилар тузоғига тушиб қолаётганлигига, “оммавий маданият” сари талпинаётганига сабаб нима?\nДилшод Ҳакимов, “Камолот” ЁИҲ вилоят кенгаши раиси:\n– Сабаб битта: ёшларнинг қизиқувчанлиги ва беқарорлиги. Ёвуз ниятлилар ёшларнинг ушбу хислати ҳамда ожизлигидан фойдаланишга уринади. Бироқ, биз шу ўринда ёшлар ва барчага ғоявий етуклик маънавий қуролини беришимиз зарурдир. Бунга эришиш учун уларда, аввало, ўз-ўзига ишонч ҳиссини уйғотиш керак. Ўзига ишонган кишида яхшиликка интилиш ва ёмонликни рад этиш, унга қарши курашиш туйғуси пайдо бўлади. Бу туйғу уларда соғлом тафаккурни шакллантиради. Одамларга, давлатга, жамиятга ва келажакка бўлган улкан меҳрни уйғотади. Шу маънода мафкуравий ғанимлар билан ғоявий курашга киришиш иштиёқи шаклланади.\nГулнора Самиева, вилоят Матбуот ва Ахборот бошқармаси бошлиғи:\n-Бунинг яна бир сабаби глобаллашув даврида ахборот хуружларининг яшин тезлигидек кириб келишидир. Тан олиш керак, бугун жаҳон ягона ахборот майдонига айланиб улгурди. Истаймизми-йўқми, биз бу жараённинг фаол иштирокчилари сифатида ҳар бир воқеа-ҳодисани кузатиб бориш имконига эгамиз. Афсуски, ахборот ҳар доим ҳам эзгуликка, бунёдкор ғояларга хизмат қилаётгани йўқ. Баъзан ана шу восита муайян вайронкор сиёсий кучлар, жиноятчилар, террорчилар қўлидаги қуролга айланиб, айниқса, ёшлар онги ва қалбини нишонга олмоқдаки, ундан бутунлай ҳимояланиш имкониятлари тобора камайиб бормокда. Шунинг учун ҳам кўплаб мамлакатлар ўз манфаатларига зид тарздаги шу каби ахборотларга нисбатан аҳолида иммунитет ҳосил қилиш мақсадида ОАВнинг таъсир кучини тўғри ўзанга солиш йўлини танламоқдалар.\nАкбар Рустамов, вилоят ҳокимлиги ахборот хизмати раҳбари:\n– Ахборот технологиялар орқали жамиятимизга ўрнашиб олаётган “оммавий маданият”нинг зарарли таъсиридан ёшларни ҳимоя қилиш масалалари тобора долзарб аҳамият касб этмоқда. Уларнинг ечимини топишда ижод аҳли, хусусан, оммавий ахборот воситалари ходимлари олдида турган вазифалар кўлами кенг. Негаки, миллий руҳимиз ва табиатимизга ёт бўлган ана шундай “маданият” намуналарини фақат танқид ва инкор этиш ёки таъқиқлаш билан бирон натижага эришиб бўлмайди. Бундай хатарлардан ёшлар онгини ҳимоялаш, маънавий бўшлиққа йўл қўймаслик учун, аввало, эзгу инсоний ғоялар ва юксак маҳорат билан яратилган ижодий маҳсулотлар халқимизга тақдим этилиши лозим. Шу маънода, ОАВ фаолияти муҳим ўрин тутади. Ўз навбатида ОАВнинг ахборотни ўқувчига қизиқарли кўринишда тақдим этиш усулларини ҳам ислоҳ қилиш зарур. Негаки, ёшлар психологиясида кўпроқ тасвирга ўчлик кузатилади. Шу нуқтаи назардан ёшлар аудиториясига мўлжалланган ахборотларда нозик дид билан ишланган дизайн, мавзуга мос, киши эътиборини ўғирлайдиган даражадаги сурат ва лавҳалардан фойдаланиш талаб этилади.Шундай экан, оммавий ахборот воситалари ўз зиммаларидаги бу масъулиятли вазифани астойдил адо этишдан чарчамасликлари керак.\nЗарифжон Комилов, вилоят ҳокими маънавият ишлари бўйича ёрдамчиси:\n-Ёшлар бизнинг истиқболимиз, умид юлдузимиз. Мамлакатимизда амалга оширилаётган барча янгиланишлар, ислоҳотлар, бунёдкорликлардан кўзда тутилган мақсадлар замирида ҳам, аввало, уларнинг манфаатлари мужассам. Юртимизнинг турли ҳудудларида барпо этилаётган муҳташам таълим муассасалари, мусиқа мактаблари, спорт иншоотлари ва бошқа яратилаётган имкониятларнинг барчаси фарзандларимизнинг жисмонан соғлом, маънавий юксак бўлиб камол топишига қаратилган. Бунга жавобан ёшларимиз эришаётган ютуқлар ҳам оз эмас. Бироқ шу билан бирга, ахборотлаштириш тизимидаги улкан янгилик ва ўзига хос “портлаш эффекти” ёшларни ўз атрофига ўраб улгурмоқда. Интернет тармоғидан бугунги кунда мамлакатимизнинг 9,1 миллионга яқин аҳолиси фойдаланмоқда. Энг замонавий ОАВ тури – интернет-журналистика тобора ривожланмоқда. Маълумотларга қараганда, мамлакатимиз ҳудуди учун мўлжалланган “uz” домени тизимида 15 мингдан ортиқ фаол сайтлар рўйхатдан ўтган. Худди шунингдек, глобал тармоқда бевосита ёшларнинг билим доираси, дунёқараши кенгайиши, ўзаро мулоқот олиб боришига қаратилган Ziyonet.uz, Kamolot.uz, Muloqot.uz каби қатор сайтлар фаолият олиб бормоқда. Шундай экан, соҳанинг ҳуқуқий асосларини янада мустаҳкамлаш интернет тизимида иш олиб боришнинг муҳим омилидир.\n– Ахборот хуружини ташкил этувчи ва тарқатувчи асосий майдон – бу интернет тармоғи эканлиги бугун ҳеч кимга сир эмас. Табиийки, ёшлар катта авлодга нисбатан интернет тармоғининг энг кўп фойдаланувчи қатламидир. Лекин, замонавий жамиятда эса асосий тармоқ ҳисобланган интернетдан воз кечиш ёки уни умуман инкор этиш ҳам мумкин эмас.\nМаҳмуд Тойиров, вилоят “Маҳалла” хайрия жамоат фонди раиси:\n-Бугунги кунда ахборот хуружининг яна бир кўриниши одоб-ахлоқ, шарм-ҳаё каби қадриятларга тажовуз тарзида намоён бўлмоқда. Юқорида таъкидланганидек, тобора оммавийлашиб бораётган интернет сайтлари, компьютер ўйинлари билан ҳам ёт ғояларни ўсмир қалби ва онгига олиб кириши кузатилмоқда. Жумладан, интернет тармоғига жойлаштирилган аёлларнинг ўзларини интернет бозорига солиб, ўзларига жазман қидиришлари интернет сайтларида маълумот қидирувчи ўсмир ўзбек қизларини хиёнат сари етакловчи бузғунчи омил бўлиб хизмат қилмайди, деб ҳеч ким кафолат бера олмайди. Информацион хуруж муаллифлари ўз шахсий манфаати йўлида бизнинг миллий-маънавий қадриятларимизни оёқости қилишга тайёр турадиган ёшларга умид қиладилар. Уларнинг кўраётган, эшитаётган, ўқиётган нарсасини таҳлил қилмасдан, тўғридан-тўғри қабул қилишларини кутадилар. Демак, ҳар бир маҳалла вакили, фуқароси боқимандалик кайфиятидан узоқ туриб, одамлардаги онг ва тафаккур ўзгаришига, уларда ўз имкониятларига таяниш, ташаббускорлик, фидойилик туйғуси шаклланишига асосий кўмакчи, таянч бўлишлари шарт.\n-Албатта, ёшларимизнинг қалби ва онги, соғлом тафаккури учун курашмоқлик бугунги ижтимоий ҳаётимизнинг асосига айланмоқда. Бу борада жамиятимизда кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Муҳими миллий истиқлол ғояси асосида ёшларни тарбиялаш тизими шакллантирилди. Шунинг билан бир қаторда, ёшлар тарбиясида жамиятнинг ҳар бир аъзоси ўз масъулиятини оширишга зарурият ҳам бор. Чунки, ёшларнинг қалби, онги, тафаккури соғлом ғоялар асосида шаклланиши учун ҳар бир шахс масъулдир.\n-Глобаллашув жараёнида ёшлар маънавиятини ошириш, уларни турли маънавий таҳдидлардан ҳимоялаш масалалари ОАВ олдида турган муҳим вазифа. Бир вақтнинг ўзида ахборот тарқатувчи, сиёсатчи, тарбиячи бўлган телерадио, газета-журналлар, миллий интернет тармоғи миллий ахборот майдонимизнинг посбонлари бўла олади. Ёшларга соғлом ахборот муҳитини яратиш, салбий ахборот оқимига қалқон бўлиш, дунё ҳаётида содир бўлаётган воқеа ва ҳодисаларга ҳозиржавоблик билан муносабат билдириш, ўз навбатида, журналистлардан янада сергак бўлиш, ахборот тақчиллигига йўл қўймаслик, керак бўлса, бир қадам олдинда юриш талаб этилади. Яна бир жиҳат, биз мислсиз даражада ривожланиб бораётган ахборот асрида ўз миллий ахборот маконимизни ярата олсак, чет тармоқлардан оқиб келаётган миллий менталитетимизга мутлақо ёт ахборот хуружларидан ёшларимизни ҳимоялаган бўламиз. Миллий манфаатларимиз ҳимояси ижод аҳлидан ана шуни кутади.\n-XXI аср бошида ҳаёт суръатларининг беқиёс даражада тезлашуви, ахборот оқимининг кучайиши оқибатида авторитет – нуфуз масаласи ҳам янгича маъно касб этаётир. Баъзи ёшлар ўзининг билим олиш ва ҳаётга муносабатини белгилашда ота-она, устоз-мураббийни эмас, жаҳон ОАВ ҳамда интернетни авторитет сифатида эътироф этиши, улардаги ахборот ва маълумотларни мутлақ чин, деб ишониши ҳам ташвишланарли ҳолдир. Бунда маълум маънода маҳаллий ОАВ ҳам масъулиятни ўз зиммасига олиши зарур. Чунки, аксарият ҳолларда маҳаллий матбуот ёки телевидение воқеликни тезкор равишда оммага тақдим этолмаяпти. Холбуки, ёшлар табиатларига хос қизиққонлик билан ахборотга тезда эга бўлишни хоҳлайдилар. Натижада, бирор расмий, ёки холис ахборотни кутган вақтида ололмай, ўша вақтнинг ўзида шу мавзуга доир миш-миш ёки нохолис руҳда тарқалган ахборот домига илинишга мажбур бўлишади.\nБунда турли рекламалар ва, айниқса, бир-бирларига бевосита таъсир ўтказиш натижасида интернет тармоғидан берилаётган кундалик ахборотлар ҳам улардаги информацион бўшлиқни тўлдиришга хизмат қилмоқда.\nЁшлар турли рекламалар ва, айниқса, бир-бирларига бевосита таъсир ўтказиш натижасида интернет тармоғидан берилаётган кундалик ахборотларга катта эҳтиёж сезмоқдалар. Кутубхона ҳамда китобхонликка нисбатан бир неча марта арзон ва қулай бўлган интернет тармоғи улар учун ахборотлар билан ишлашнинг энг яхши макони саналади. Аммо давомий ахборотлар билан ишлаш оқибатида, фойдаланувчи ўзи сезмаган ҳолда ахборот хуружига тушиб боради. Сабаби оддий, яъни ахборот истеъмолчиси бўлган ҳар бир фойдаланувчида ахборот билан ишлаш кўникмаси ҳали тўлиқ ривожланмаганлигидадир. Жамиятимиз тараққиёти маънавий ва жисмоний соғлом авлодни тарбиялаш масаласи давлат сиёсатига кўтарилган бир пайтда, ҳаётнинг ўзи ҳар бир кишидан, айниқса, ёшлардан маънавий соғломлик ва маърифий етукликни талаб қилмоқда. Демак, бизнинг вазифамиз: ёшларни яна бир бор сезгир, огоҳ ва ҳушёр бўлишга чорлабгина қолмай, уларни маънан соғлом, теран фикрловчи, етук илмий салоҳиятга эга инсонлар сифатида камол топишига ундашдир.\n-Ёшларнинг бўш вақтларини қандай ўтказаётганлиги ҳар бир ота-она, маҳалла аҳли, ўқитувчи-педагогнинг эътиборида бўлиши зарурлигини барчамиз яхши тушунамиз. Бунинг учун, айниқса маҳалла (қишлоқ) фуқароларининг диний маърифат ва маънавий-ахлоқий тарбия бўйича маслаҳатчилари имкониятларидан кенг фойдаланиш мақсадга мувофиқ. Аксарият ёшларнинг тарбияси оиладан, қолаверса, у туғилиб ўсган маҳалладан бошланади. Шундай экан, мазкур масалаларга ниҳоятда жиддий ва эътибор билан ёндашишни бугунги адолатли сиёсат барчадан талаб қилаётганлиги, табиий.\n-Кези келганда яна бир нарсани таъкидлаш лозим: МДҲ давлатлари орасида фақат Ўзбекистонгина ўз маънавий сиёсатига эга давлат ҳисобланади. Бу сиёсат Президентимиз томонидан миллий менталитетимизга асосан ишлаб чиқилган. Шу маънода бугун миллий тарбия жараёнини кучайтириш керак. Миллий тарбиянинг уч негизи бор: жисмоний тарбия, ақлий тарбия ва ахлоқий тарбия. Таълим-тарбия ва маънавий маърифий соҳалардаги барча ишларимиз шахснинг ана шу жиҳатларини ўстиришга қаратилмоғи керак. Бунинг учун биздан кўплар ҳавас қиладиган кучли бир пойдевор – улкан маънавий меросимиз бор. Уларни қунт билан изчил ўрганиб бориш улкан самаралар гаровидир. Тарихга назар солсак, барча даврларда ҳам шу даврнинг мутафаккирлари ўз прогрессив ғоялари билан тўғри йўлни кўрсатиб берганлар. Улар халқимизни миллий ғурур асосида тарбия қилиб, онги ва қалбини сохта ғоя, қарашлардан ҳимоя қилишган. Биз аждодларимизнинг фақат номини санаш билан чекланмасдан, уларнинг меросини ёшлар онгига жиддий сингдиришда ҳам ўз имкониятларимиздан тўлиқ фойдаланишимиз лозим.\n-Демак, ҳозирда ҳар бир ахборот чегара билмаслик хусусиятига эга экан, онги ва дунёқараши эндигина шаклланаётган ёш авлоднинг маънавий олами дахлсизлигини асраш кўпчиликни ўйлантириши даркор. Интернетни чеклаб қўйиш ёки ахборот олишни таъқиқлаш билан муаммо ҳал бўлмайди. Ҳаётни ҳам оммавий ахборот воситаларисиз тасаввур қилиш қийин бўлган ҳозирги шароитда интернет ёшлар учун асосий ахборот манбаига айланаётир. Афсуски, “дунё ўргимчак тўри” деб аталувчи Интернет тармоғида қўпорувчилик ҳаракатлари ҳам амалга оширилмоқда. Бунда қандай йўл тутган маъқул? Мафкуравий жараёнлар глобаллашиб бораётган бугунги кунда оҳанрабо сингари ўзига ром этиб, чалғитаётган ахборот хуружларидан ҳимояланишнинг энг мақбул йўли – юртдошларимиз, айниқса, ёшларимизда интернетдан фойдаланиш маданиятини шакллантиришдир.\n-Ғарб маданиятига тааллуқли баъзи кўрсатув ва сайтлар ҳам борки, улар мутлақо ахлоққа зид. Бундай ахборот ёшларимиз хулқи ва дунёқарашига салбий таъсир қилиши аниқ. Айни ўринда яна бир фикрни айтиб ўтиш жоиз, “ойнаи жаҳон” сериаллар билан тўлиб-тошгани, бизнингча, ижобий ҳол эмас. Чунки ёшлар асосий вақтини шу сериалларни кўришга сарфлаши таълим сифатига таъсир қилмай қолмайди. Дарвоқе, газета ва журнал саҳифаларида чоп этилаётган ахборот ҳамда маълумотларнинг мазмунан саёзлиги ҳам ёшларимиз тафаккурига салбий таъсир кўрсатади. Шунинг учун ҳам маънавий бой, баркамол шахсни шакллантириш учун маънавий-маърифий ишларни тубдан ўзгартириш, унинг мазмунини бойитиш, самарали усулларини излаб топиш ҳамда ҳаётга татбиқ этиш муҳим. Бу йўлда барчамиз чуқур масъулиятни ҳис этган ҳолда фақат олдинга интилишимиз лозим.\nПредыдущая записьMen O`zbekistonni sevaman!Следующая записьМИССИОНЕРЛИК: МАЪНАВИЙ ҚАШШОҚЛИК МАҲСУЛИ


Оилада қиз бола тарбияси\nҚадимдан аждодларимиз бола тарбиясига жуда катта эътибор берганлар, айниқса қиз бола тарбияси ва камолоти ҳақида қайғурганлар. Зеро, қиз бўлажак она ҳисобланади. Таниқли педагог А.С.Макаренко шундай дейди: “Болага тарбияни 5 ёшгача беришимиз керак. У 90% тарбияни беш ёшгача олади, ундан кейинги тарбиялар эса болада уни мустаҳкамлаш билан кечади”.\nАввало бола тарбияси, хусусан, қиз боланинг тарбия жараёнида ҳуқуқлари камситилмаслиги мақсадга мувофиқ. Зеро, Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам шундай дейдилар: “Фарзандларингизни ҳурмат қилинг ва уларни яхши хулқ билан хулқлантиринг”.\nИслом дини таълимотида қиз бола тарбиясига катта эътибор қаратилган. Имом Бухорий “Ал-адаб ал-муфрад” китобида қуйидаги ҳадисни нақл этган. Жобир ибн Абдуллоҳ разиаллоҳу анҳу айтади: “Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам: “Кимнинг учта қизи бўлиб, уларни ўз қўлида тарбиялаб, катта қилса, жаннатга кириши муқаррардир”, дедилар. Шунда бир киши: “Я Расулуллоҳ! Унинг иккита қизи бўлса-чи?” деб сўради. У зот “Иккита бўлса ҳам” дедилар.\nҚиз болани ҳар томонлама баркамол этиб тарбиялаш, унга ҳамиша ғамхўрлик қилишнинг аҳамияти юксак, оқибати хайрлидир. Ойша розиаллоҳу анҳодан ривоят қилинади: “Бир куни менинг ҳузуримга иккита қизини етаклаб бир аёл тиланчилик қилиб кириб келди. Менинг ҳузуримда битта хурмодан бошқа нарса йўқ эди. Мен хурмони берсам, аёл уни иккига ажратдида, икки қизига берди. Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам кирганларида бу ҳақда хабар берсам, у зот: “Ким мана шу каби қиз фарзанд билан имтиҳон қилинса, қизларини чиройли парвариш этса, унинг учун жаҳаннамдан парда бўлади”дедилар.( Мутафақун алайҳ)\nҚиз бола тарбияси шунчалар муҳимки, инсон фарзандлари учун совға олиб келган бўса уни тарқатишни аввало қизларидан бошлаши ҳақида кўрсатмалар бор. Фақиҳ Абу Лайс Самарқандий “Танбеҳ ал-ғофилийн” асарида қуйидагини нақл этган. Анас ибн Моликдан ривоят қилинади: “Ким бозордан фарзандларига ҳадя келтирса, у садақа қилган киши каби бўлади, ҳатто уни уларнинг оғзига солади. Тарқатишни қизлардан бошласин, чунки Аллоҳдан қўрқиб йиғлаган киши кабидир. Ким Аллоҳдан қўрқиб йиғласа, уни Аллоҳ кечиради. Ким қизлари билан хурсанд бўлса, Аллоҳ қиёмат куни уни хурсанд қилади”.\nҚиз боланинг кўнгли нозик бўлганлиги сабабли, уларга алоҳида меҳр кўрсатилади, ва уларга ҳар томонлама таълим тарбия беришга чақирилади. Бу ҳақида Муҳаммад саллоллоҳу алайҳи васаллам шундай деганлар: “Фарзандларингизга таълим беринг, чунки улар сизники бўлмаган вақт учун туғилганлар”. Демак ҳар бир ота-она боланинг ўз замонасининг илм-фанини эгаллашига бефарқ қарамаслиги керак. Оилада қиз бола тарбияси аёлга, онага ишониб топширилади. Қизлар оила сабоқларини бобо-бувисидан, ота-онасидан, ака-опаларидан, қўни-қўшниларидан, жамийки маҳалладошларидан олади. Тарбияда энг масъулиятли вазифа онага топширилар экан, онажонларимиз бу жараёнларга янада эътиборли бўлиб қизларининг соғлом униб ўсиши, илму ҳунар эгаллаб, одоб–ахлоқ, ибо ҳаёда ҳам бошқакларга ўрнак намунасини кўрсатадиган қиз бўлиб камолга етишига аҳамият қаратадилар. Хусусан, қиз болага илм ўргатишдан ташқари, касбу ҳунар эгаллашига кўмак бериш, пишириш, тикиш-бичиш, бола парваришлаш, қўйингки, кундалик турмушда зарур бўлган билимлар билан доимий таништириб бориш лозим. Тарбияда жараёнидаги энг муҳим восита бу - меҳр ва ширинсўзликдир. Бу икки восита нозик қалб соҳибаси бўлган қиз боланинг кўнглига йўл топиш, уни авайлаб парваришлаш учундир.\nЖамиятда ана шундай ибратли оилаларда улғайган қизларга боқиб улуғ адибимиз Абдулла Қодирий асарларида келтирилган Кумушу Раънолар кўз олдимизда қайта гавдаланади. Қиз бола онасидан одатда гап сўз ўрганади, ҳаракатларига тақлид қилади. Айниқса, қиз бола то турмушга чиққунигача онасининг измида юради. Қиз боладан энг яқин кишинг ким деб сўраганларида ҳам “онам” деб жавоб беради. Шунинг учун: “Онасини кўриб қизини ол”, дейишади. Қиз боланинг тарбияси нозик эканлиги тўрисида кўп гапирамиз, амалдачи бунга қандай ёндошиш лозим?\nОдатда балоғатга етган қизларга меҳмондай муносабатда бўлишади. Ҳар бир ҳаракатлари тўғирланиб, келин бўлиб тушадиган хонадон учун тайёрлайди. Қиз бола тарбиясининг замирида ҳам аслида бекаликка, оналикка тайёрлаш ётади. Дилдан чиқмаган гаплар билан уни эркалашни эса у тезда пайқайди ва гапингизни қабул қилмайди, шундай экан уни кўпроқ ўпинг ва эркалатиинг, камчиликларини юзига солаверманг. Қиз болани тарбиялашда қайсарлик қилган вақтида уни қаттиққўллик билан жисмоний жазо қўллаш яхшимас, чунки қиз онасидан калтак ейишдан қўрқиб ўз фикрини айтолмаслиги ва энг муҳими онасини сирдоши қилиб қабул қила олмаслиги мумкин. 11 ёшидан қиз боланинг руҳияти, дунёқараши ва фикрлаши кундан кунга ўзгаради. Ҳаттоки тўгри йўлни кўрсатадиган оналарининг гапини олмаслиги ҳам мумкин. Шундай ҳолларда қиз боланинг кўнглига яхши сўзни қурол қилиши лозим бўлади.\nРивоят қилинишича, кунларнинг бирида Луқмони Ҳаким бир онанинг ўз қизига қилаётган насиҳатини эшитиб қолибди: “Қизим сен ҳам балоғат ёшига етиб қолдинг, эртага бировнинг ҳасмига айланасан. Менинг уйимга эса меҳмонга келасан, холос. Сен яхши ҳаёт кечираман, обрў-эътиборли бўлиб юраман десанг, қайнонангни ҳурмат қил, барчадан эрта тур, ҳаммадан кеч ёт, қўлинг эгри бўлмасин, бошингга қилич келганда ҳам рост гапир, ёлғончи, иккиюзламачи, чақимчи, ғийбатчи бўлма. Қайнонангни, оила аъзоларингни ёмонлама. Зийрак, доно, ақлли бўл! Шунда Луқмони Ҳаким “Онасини кўриб қизини ол, арқоғини кўриб бўзини ол” деганлари шу бўлса керак деб, йўлида давом этибди. Қиз келин бўлиб тушган хонадонида тиниб тинчиб яшаши учун ҳаммага чиройли муносабатда бўлиши лозим бўлади. Бу ҳақда Аллоҳ таоло Фуссилат сураси 34-35-оятларида шундай марҳамат қилади:\n“Яхшилик билан ёмонлик баробар бўлмас. Сиз (ёмонликни) гўзалроқ (муомала) билан даф этинг! (Шунда) бирдан сиз билан ўрталарингизда адоват бўлган кимса қайноқ (қалин) дўстдек бўлиб қолур. Унга фақат сабрли зотларгина эришурлар, унга фақат улуғ насиба эгасигина эришур”.\nХулоса қилиб айтганда, ҳар бир қизнинг тарбияси, унинг камолоти, унинг бир оилага севимли келин бўлиб бориши нафақат ўзи учун, балки бутун бир жамият ва давлат учун ҳам муҳимдир. Чунки соғлом онадан соғлом фарзанд туғилади, бу эса жамиятнинг равнақ топишига энг катта қўшилган ҳисса бўлади.\nХадичаи Кубро мадрасаси ўқитувчиси