2020 йилда ўзбекистонликлар автомобиллари учун 25 миллион долларга “чиройли” рақамлар сотиб олишган » Sangzor.uz - Инновацион ахборот портали\nSangzor.uz » Breaking news » 2020 йилда ўзбекистонликлар автомобиллари учун 25 миллион долларга “чиройли” рақамлар сотиб олишган\n2020 йилда ўзбекистонликлар автомобиллари учун 25 миллион долларга “чиройли” рақамлар сотиб олишган\nЙил бошидан Ўзбекистонда онлайн-аукционлар орқали 262,6 млрд сўмлик (тахминан 25 миллион доллар) 106 мингдан зиёд авторақамлар сотилган. Авторақамларнинг сотуви сон жиҳатдан 2,6 маротабага, ҳажми бўйича – 71,2% га ўсган. Бу ҳақида Ўзбекистон Республикаси Товар-хом ашё биржасига ҳавола қилган ҳолда мухбиримиз хабар бермоқда.\nТузилган битта битимнинг ўртача қиймати 2,4 млн сўмни ташкил этган. Сотилган авторақамларнинг 92,3% жисмоний шахслар, 7,7% - юридик шахслар томонидан харид қилинган. Ўтган даврда сотилган авторақамларнинг энг паст баҳоси – 450,5 минг сўмни, энг қиммат авторақамнинг қиймати эса 206,7 млн сўмни ташкил қилган экан.\nҲудудлар кесимида энг кўп авторақамлар Тошкент шаҳри ва Тошкент вилояти (45,2%) Фарғона (8,2%), Самарқанд (8,1%) ва Наманган (6,0%) вилоятларида харид қилинган.\nВазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 4 июндаги 350-сонли қарори билан жорий йилда аукцион савдолари орқали қўшимча 271 та жуфт авторақамлар ҳам сотилиши белгиланган. Мазкур қарор кучга кириши билан жорий йилда онлайн-аукционлар орқали ҳар ойда сотиладиган авторақамларнинг ўртача сони 2 700 дан 14 000 гача ошган.\nАукцион иштирокчилари учун қўшимча қулайликлар яратиш мақсадида жорий йилда “Avtoraqam” мобиль иловаси янги кўринишда ишга туширилган. Иловага савдо иштирокчисини онлайн тарзда рўйхатдан ўтказиш ва авторақам бўйича тўловларни амалга ошириш янги функциялари қўшилганлиги эътиборга лойиқ.\nЭслатиб ўтамизки, авторақамларни онлайн-аукционларда сотилишидан келиб тушган маблағларнинг 80 фоизи – Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетига, 20 фоизи – Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг моддий-техник базасини ривожлантириш, ходимларини моддий рағбатлантириш ва бошқа харажатлар Махсус жамғармасига йўналтирилади.


Бош сахифа > Янгиликлар > “ISUZU” БИР ФУҚАРОНИНГ УМРИГА ЗОМИН БЎЛДИ\n“ISUZU” БИР ФУҚАРОНИНГ УМРИГА ЗОМИН БЎЛДИ\nЖорий йилнинг 14 октябрь куни соат 13:30 ларда Навоий шаҳар А.Навоий кўчасида ҳайдовчи 1988 йилда туғилган Навоий шаҳрида яшовчи Х.Ж. ўз бошқарувида бўлган “Бережливость” МЧЖга тегишли “ISUZU NQR 71PL” русумли автомашина билан йўлни пиёдалар учун мўлжалланмаган жойдан велосипедда кесиб ўтаётган велосипед хайдовчиси 2006 йилда туғилган Навоий шаҳрида ота-онаси қарамоғида яшовчи Р.М.ни уриб юбориб, йўл транспорт ҳодисаси содир этган.\nНатижада велосипед ҳайдовчиси Р.М. ҳаёти учун оғир тан жароҳати олиб воқеа жойида вафот этган.\nМазкур ЙТҲга “ISUZU NQR 71PL” русумли автомашина ҳайдовчиси Х.Жўраев амалдаги йўл ҳаракати қоидаларининг 77-бандига риоя қилмасдан олдиндан пайдо бўлиши мумкин бўлган хавф-хатарни инобатга олмасдан тезликни оширган ҳолда ҳаракатланганлиги сабаб бўлган.\nШу сабабли ҳайдовчилардан йўлларда ҳаракатланиш пайтида янада эҳтиёт бўлишларини ва тезликни оширмасликларини, пиёдалардан эса ўз мажбуриятларини унутмасликларини сўраб қоламиз!\nКўрилганлар сони: 1225


Гулнара МАМАТАЛИЕВА: “КАСАЛЛИККА ҚАРШИ КУРАШИШ - ҲАР БИР ФУҚАРОНИНГ БУРЧИДИР” - www.versia.kg\nГулнара МАМАТАЛИЕВА: “КАСАЛЛИККА ҚАРШИ КУРАШИШ — ҲАР БИР ФУҚАРОНИНГ БУРЧИДИР”\nМамлакатда карантин олиб ташланганидан сўнг, COVID – 19 инфекциясининг тикланиши кузатилмоқда. Бу, биринчи навбатда, санитария ва гигиена талабларига риоя қилмаслик билан боғлиқ. Бундай ҳолатда нима қилиш керак? Жалал — Абаддаги медицина соҳаси ва ҳамжамият нима қилмоқда? Асосий муаммолар нимада? Биз ушбу мавзудаги бир нечта саволлар билан Жалал-Абад вилояти оилавий тиббиёт маркази директорининг ўринбосари Гулнара Маматалиевага мурожаат қилдик.\n-Тожсимон вирус (коронавирус) биринчи марта Жалал – Абад вилоятида пайдо бўлганлиги маълум. Биз бунга тайёр эдикми? Олдиндан тайёргарлик кўрилган эдими?\n— Албатта , бизда олдиндан тайёргарлик кўрилган эди. Ўтган йилнинг декабрь ойида шунга ўхшаш ҳодиса Хитойнинг Ухань шаҳрида қайд этилган эди. Биз вирус ҳақида маълумот олгандан сўнг, биринчи навбатта чегаралар ёпилди, тегишли чегара ҳудудларида постлар ўрнатдик. Кейин бизнинг давлатда ишлаётган Хитой фуқароларин ҳисобга олиб, уларни аниқлаб рўйҳатга олдик ва кузатиб турдик. Ушбу вирус тарқалишининг олдини олишга ҳаракат қилиб, тиббиёт соҳасида ҳам тайёргарлик кўрдик. Шунинг учун Умра сафаридан қайтиб келганлар орасида вирус аниқланганда бизда ҳалқ орасида шов-шув бўлмади. Биз зудлик билан касаллик чиққан марказларни назорат қилдик, ҳукумат штаб-квартирасини ўрнатди ва карантин эълон қилинди. Алоқада бўлган одамлар аниқланди, рўйхатга олинди ва тезкор равишда кузатилди. Шунинг учун бизда оммавий касалликлар, ёки касалҳоналарда гавжумликлар ва муаммолар бўлмади. Ўз вақтида кузатиш. уй шароитида ва касалхонада даволаниш яхши самара берди. Ушбу тайёргарлик туфайли бизда Италия мамлакати ёки бошқа давлатлар каби қийин аҳвол бўлмади. Албатта , ҳамма нарса яхши эди дейиш қийин, дастлаб бизда ҳимоя костюмлари кам эди, аммо кейин бу камчиликлар бартараф этилди ва ҳамма нарса жойига тушди.\n— Тожсимон вирус минтақадаги тиббиёт соҳасининг қайси заиф ва камчилик тарафларини кўрсата олди? Эҳтимол, вирусологлар йўқ ёки техника тарафидан муаммолар мавжуд бўлгандир. Бундан ташқари, шифокорларни тайёрлашнинг етишмаслиги муаммоларга олиб келиши кузатилиб, қийинчиликлар туғилгандир?\n— Албатта, коронавирус бизга биринчи марта келди, илгари шунга ўхшаган касалликлар бошқа мамлакатларда бўлиб келган, бизда бўлган эмас. Биринчи келишига қарамай, Соғлиқни сақлаш вазирлиги тарафидан талаблар қўйилиб, кейин жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти тарафидан турли тавсиялар ва клиник протоколлари келди.Бизда даволаниш усуллари бўйича етарлича тайёргарлик бўлди, бунинг натижасида жиддий камчиликларга ва қийинчиликларга дуч келмадик. Бироқ, марказий тиббиёт билан минтақавий тиббиёт орасида фарқ бор ва уни таққослаб бўлмайди. У ердаги умумий тиббий-техник база бизникидан анча юқори ва мутахассисларнинг салоҳияти катта. Бизда вилоят клиник шифоханосида пульмонолог мутахассис бор, аммо бошқа туман ва шаҳарларда бундай мутахассис йўқ. Аммо, биз оғир касалларни вилоят касалхонасига олиб келиб, уларни даволадик. Енгил шакллари бўлган беморларни эса минтакаларда даволадик.Бироқ, дастлаб бизда ўпкани шамоллатиш аппаратлари етарли эмас эди, аммо кейинчалик уни таъминлай олдик ва бугунги кунда бундай муаммо йўқ. Яна бир камчилик портатив рентген аппарати эди. Бунинг сабаби шундаки, ўпкани жойида текшириш керак, бемор изоляцияга кириб кетганидан кейин қийин бўлиб қолади. (Бу эса беморни хавфсиз ҳолатда келтиргандан сўнг бажарилиши қийинлашади).Яхшиямки, тез орада биз ушбу қурилмаларни олдик ва ҳеч қандай муаммо бўлмади.\n— Бугунги кунда Жалал-Абад вилоятида карнтин олиб ташланди ва аҳоли бурингидай турмуш ташвишларига кириб кетди. Шаҳарлар, туман марказлари ва бозорлар одамлар билан гавжум. Аммо ҳеч ким тиббий ниқоб тақмаяпди. Демак антисептиклар ҳам қўлланилмаяпди. Нима учун назорат юргизилмаяпди деб ўйлайсиз? Вазият шу қадар барқарор бўлиб қолдими?\n— Шифокор сифатида биз ахолига ҳар доим бир ярим метр масофани сақлашни, ниқоб тақишни, одам гавжум жойларга бормасликни, у ерларга борса ҳам ниқоб ва антисептикларни ишлатишни унутмасликни, қўлларни совун билан тз-тез ювиб туришни айтиб, ўргатиб келмоқдамиз. Республика соғлиқни сақлашни ривожлантириш марказидан плакатлар, турли ташвиқот материаллари тарқатилиб келинмоқда, телевидения ҳам мунтазам равишда намоиш қилинмоқда, газета ва журналларда ҳам ёзиб эслатма берилмоқда. Бироқ, одамлар ҳар хил бўлар экан, барчасини бошқариш мумкин эмас. Шахсан мен баъзи дўконларга борганимда, у ердаги вазиятга эътибор бераман. Нотўғри вазиятларни танқид қиламан ва огоҳлантираман. Ҳа, кўп жойларга ниқобсиз киритилмоқда, санитария-гигиена талаб қилинмаяпди. Биз бундан хабардормиз. Албатта, биз бу ҳақда штаб-квартираларда айтмоқдамиз, чора-тадбирларни муҳокама қилиб, таклифлар қилмоқдамиз, аммо ҳаммаси четда қолгани йўқ. Бир томондан, санитария-эпидемиология марказларида жуда кўп иш бор, аммо улар барчасини бажаришга етиша олишмайдилар. Бунинг сабаби, улар вирус манбаларинин топмоқда, уларни ўрганмоқда ва зарарсизлантириш ишларини олиб боришмоқда. Уларнинг барча жамоат жойларига боришларига ва кузатиб туришларига мукинчиликлари етарли эмас. Аммо текширувлар тўхтамади, рейдлар давом этмоқда. Бироқ бу ерда битта муҳим нарса бор – бу ҳар бир фуқаронинг ўзи учун жавобгарлиги. Агар фуқаро ўз соғлиги учун, атрофдагиларнинг соғлиги учун жавобгарликни ҳис қилмаса, агар у бунга онгли равишда ёндошмаса, жамиятда мутлақо қулай вазият яратилмайди. Яна бир нарсани таъкидлашни истардим: жамиятда бундай вирус мавжуд эмас, у йўқ деган фикр мавжуд. Бироқ, бизнинг тиббий хадимларимиз ушбу беморларни даволаб, уларни ҳаётларини сақлаб қолишга ҳаракат қилиб, ўзларини жонларини ҳалокатга қўйган ҳолатлар ҳам мавжуд. Қанча шифокорлар азоб чекмоқда, қанча харажатлар ва қийинчиликлар. Нега буларнинг барчаси? Шуни ўйламайдиганлар ҳам бор. Баъзи сиёсатчилар ҳам тожсимон вирус йўқ нарса, бунга ишонманглар деган фикрни тарқатишмоқда. Ушбу вирус шу қадар юқумли-ки, биз уни доимо жамиятда тарқалишидан хавфсираймиз, қўрқамиз. Бундан ташқари, бу вирус бир одамдан бошқасига симптомсиз юқиши мумкин, ва агар у бир одамдан бошқасига юқадиган бўлса, бошқа одам буни кўтара олмаслиги эхтимол. У оғир пневмонияга учираб, азият чекади. Шунинг учун бу иллатга қарши ишларни ёлғиз медицина ҳизматкорлари юрғизишмайди. Касаллик тарақалишини олдини олиш учун барча давлат бўладими ёки нодавлат бўладими, шахсий бўладими, барча корхоналар ва томонлар унга қарши ҳаракат қилишлари керак. Бу барчамизнинг бурчимиз.\n— Ушбу соҳада маҳаллий ҳокимятларнинг роли ва ўрни катта эканига ишонамиз. Бироқ, улар кўп ҳаракат қилмайдиганга ўхшамоқда. Бунга сиз нима дейсиз?\n— Маҳаллий ҳокимият органлари ишини айта олмайман, уларнинг ишини баҳолай олмайман. Ўйлайманки, улар ҳам ҳанузгача тадбирларни ташкиллаштиришмоқда. Чунки бу уларга ҳам тегишли, уларнинг ҳам жавобгарчиликлари бор. Сабаби ҳалқнинг кўп қисми бу касаликка чалинса, унда ҳокимият органларига бу кўпга тушиши мумкин. Чунки улар бутун мамлакатдаги вазият учун жавобгардирлар. Биз ўз йўналишимиз бўйича иш юргиза берамиз, бизнинг ўз майдонимиз, ўз жавобгарчилигимиз бор.\n— Умуман олганда, бизнинг фуқароларимиз ҳамма жойда ҳавфсиз ва тоза яшаш маданиятига мослашишлари керак. Тожсимон вируснинг тарқалиши бизни бунга мажбур қилмоқда. Аслида, ҳатто қишлоқ ва шаҳарларда ҳам асосий санитария талаблари бажарилмаяпди. Балким ўша маданиятни ҳалқ орасида тарқатилиш ишлари олиб борилмаётгандир? Уни ким ёйиши керак?\n— Албатта, ҳалқимиз орасида ўз саломатлиги ва жамият соғлигига эътибор бериб, хавфсиз яшаш маданиятини ривожлантириш керак. Бу илгари сезилмаган нарса. Бу муҳим вазифа, аммо бу қисқа вақт ичида амалга ошириладиган иш эмас. Ҳалқни биз аста-секин тарбиялай беришимиз керак. Бунинг учун кенг тарғибот ва тушинтириш талаб этилади. Ҳозирги ота-оналар бўлмаса ҳам, уларнинг фарзандлари бундай маданиятда вояга етишлари мумкин. Ҳар доим одамларнинг онгига янги ва яхши нарсаларни олиб келиш қийин бўлган, аммо буни инкор этиб бўлмайди. Бироқ, томчилаб оққан сув бир кун тошни ёради дегандай, биз буни аста-секин ўргатиш ва шакллантириш бизнинг бурчимиз. Ҳозирда ҳам ушбу коронавирус фонида кўплаб фуқаролар янги шароит ва талабларга ўрганиб қолган. Худди шу нарса вирусдан қўрқадиган ва эҳтиёткорлик билан яшайдиган одамлар сони кўпайиб бораётган қишлоқ жойларда ҳам кузатилмоқда. Шундай вирус чиқибди деса, қўрқишиб, ўзларини ва яқинларини эхтиётлаб яшаганлар кўпаймоқда. Ўз яшаган жойларини, қишлоқлари чегараларини ёпиб, четдан келганларни киргизмасликка харакат қилган кўринишларга ҳам гувоҳ бўлмоқдамиз. Шундай қилиб ҳалқ орасида сақланиш инстинкти пайдо бўлмоқда, бу янги яшаш нормаларини аниқлаши мумкин, ҳар бир фуқаро ўзини ва яқинларини сақлаганга ҳаракат қилиб қолади десак ҳам бўлади. Бундан келиб чиқиб, бизнинг ташвиқот ишларимиз зоя кетмаяпди, натижа бераяпди деб ўйлайман.\n— Жалал-Абад вилоятида ҳам тожсимон вируснинг тарқалишининг иккинчи тўлқини содир бўлиши мумкинми? Агар шундай бўлса, сабаб нима? Биринчи омил нима?\n— Хозирки кунда тожсимон вируснинг тарқалишининг иккинчи тўлқини бўлади, куз фаслида бўлади, қишда бўлади деган ҳар ҳил маълумотлар тарқалмоқда. Бу нафақат бизнинг вилоятда, балки дунёни босиши мумкинлиги ҳақида гап бўлмоқда. Ҳеч ким бу амалга ошишини ёки ошмаслигини кафолатлай олмайди. Ҳеч ким иккинчи тўлқинни киргизмаймиз деб ҳам ваъда бера олмайди. Бу касаллик симптомларсиз, бошқача айтганда бирон бир аломатсиз, иситма ёки оғриқсиз ўтиши мумкинлиги аниқланди. Бундан ташқари, қон тести салбий натижани кўрсатиши мумкин, аммо касаллик давом этиши мумкин. Шунинг учун, бундай вазиятда касаллик тарқалиши мумкин ва биз бунга доимо тайёр бўлишимиз даркор. Бу нима дегани: бу ижтимоий масофани сақлаш, тиббий ниқоб тақиш. қўлларни тез-тез совунлаб ювиб туриш, антисептиклардан фойдаланиш деганидир. Ушбу талабларга қатъий риоя қилиш, бизни нафақат коронавирусдан, балки бизга келадиган бошқа инфекциялардан ҳам ҳимоя қилади.\n— Бугунги кунда Жалал–Абад вилоятидаги асосий муаммо нимада? Энг шошилинч эҳтиёж нима?\n— Ҳаётимизда ҳеч қандай муаммосиз ҳеч нарса бўлмайди, ҳар доим ҳам муаммолар мавжуд ва доимо шундай бўлган. Маълумки, бизнинг минтақамиз тиббиётида мутахассислар етишмайди. Ҳудди шу оилавий шифокорлар, юқумли касаллик бўйича мутахассислар, яна акушер – гинекологлар етарли эмас. Тегишли мутахассислар билан таъминлаш минтақавий соғлиқ учун муҳимлигини ҳамма тушунади. Иложи борича самарали соғлиқни сақлаш тадбирларини ўтказиш масаласи ҳам мавжуд. Тожсимон вирус ҳақида гап кетганда, биз ҳар доим тайёрмиз, керакли жиҳозлар, ҳимоя воситалари билан таъминлаймиз ва тайёргарликни оширамиз. Бу ушбу касалликка қарши ҳаракатларимизнинг ишончлилигини оширади.\nЖалил САПАРОВ , журналист.\nSupport for this video/publication was provided in part by the USG Alumni COVID-19 Rapid Response Small Grants Program, which is funded by the U.S. Embassy in the Kyrgyz Republic and administered by American Councils for International Education: ACTR/ACCELS. The opinions expressed herein are the author’s own and do not necessarily express the views of either U.S. Embassy in the Kyrgyz Republic or the American Councils for International Education.\nДанный материал создавался частично на средства Программы малых грантов «Оперативные меры КОВИД-19” для выпускников обменных программ, финансируемых Правительством США. Данная программа малых грантов финансируется Посольством США в Кыргызской Республике и администрируется Американскими Советами по международному образованию: АСПРЯЛ/ АКСЕЛС. Данный материал не обязательно отражает мнение Посольства США в Кыргызской Республике или Американских Советов по международному образованию.\nБул маалыматтык баракча/видеоролик жарым-жартылай АКШ өкмөтү каржылаган Бүтүрүүчүлѳрдүн КОВИД-19 Ыкчам Чара чакан гранттар программасынын каражатына даярдалган. Аталган Чакан гранттар программасы Кыргыз Республикасындагы АКШ Элчилиги тарабынан каржыланып, Американын эл аралык билим берүү кеңештери (АКСЕЛС) аркылуу ишке ашырылат. Бул жерде келтирилген сунуштар, корутундулар жана пикирлер авторлордун оюн гана билдирет жана Кыргыз Республикасы АКШ Элчилигинин же Американын эл аралык билим берүү кеңештеринин көз карашына дал келбеши мүмкүн.\nБу материалнинг ярми АҚШ ҳукумати томонидан молиялаштирилган Бутурувчиларнинг тезкор ҳаракат грантлар программасининг ҳисобидан тайёрланган. Кўрсатилган тезкор грантлар программаси Кирғиз Республиқасидаги АҚШ элчилиги тарафидан молиялаштирилиб, Американинг халқаро билим бериш кенгаши (АКСЕЛС) орқали ишга оширилади. Бу ерда келтирилган таклифлар, хулосалар ва фикрлар фақат муаллифларнинг ўйини англатади ва Қирғиз Республикаси АҚШ Элчилигининг ёки Американинг халқаро билим бериш кенгашининг кўз карашига тўғри келмаслиги мумкин.\nБАЗАР-КОРГОН: ӨНӨР ЖАЙДА БИР ЖАРЫМ ЭСЕ ӨСҮҮ БАР\nБАЗАР-КОРГОН РАЙОНУНА ЖАҢЫ ПРОКУРОР ДАЙЫНДАЛДЫ


Вируслар ҳақида — У ким, бу нима — QOMUS.INFO\nQOMUS.INFO > В ҳарфи > ВИРУСЛАР\nВИРУСЛАР (лот. virus — заҳар) — фақатгина тирик ҳужайраларда кўпайиб, ўсимлик, ҳайвон ва одамда юқумли касаллик қўзғатувчи микроорганизмлар. Ўтмишда «Вируслар» термини ҳар хил касаллик қўзғатувчиларга, айниқса номаълум агентларга нисбатан қўлланилган. Француз олими Л. Пастер бир қанча касалликларнинг келиб чиқишида бактерияларнинг ролини исботлаб берганидан сўнг Вируслар тушунчаси «микроб» сўзининг синоними сифатида қўлланила бошланди. Касаллик қўзғатувчи бу икки гуруҳ агентлари, яъни бактериялар билан Вируслар ўртасидаги муҳим фарқ рус олими Д. И. Ивановский (1892) ва кейинчалик бошқалар тамаки мозаикаси ҳамда жуфт туёқли ҳайвонларнинг оқсил касали қўзғатувчилари бактериал сузғич (фильтр)дан ўтишини исботлагач, аниқланди.\nВируслар табиатда кенг тарқалган, одам, ҳайвонлар ва ўсимликларда ҳар хил оғир касалликларни пайдо қилади. Улар махсус тарқатувчи ёки механик йўл билан тарқалади. Кўпчилик Вируслар йиллаб тириклик хусусиятини йўқотмайди, қулай шароитга (тирик ҳужайрага) тушиб қолиши б-н касаллик қўзғата бошлайди. Айрим Вируслар (мас., грипп В.) ташқи муҳитда ўз хусусиятини йўқотади. Вируслар қўзғатадиган касалликнинг пайдо бўлишига кўпинча фақат битта вирус зарраси сабаб бўлиши мумкин. Мас., битта полиомиелит вируси зарраси (молекуласи)дан бир неча соатда миллиардлаб Вируслар вужудга келади. Вирусларнинг кўпайиши цитоплазмадаги аминокислоталар билан боғлиқ. Миллионлаб Вируслар молекулалари йиғиндиси микроскоп остида кристаллар ёки Х-таначалар шаклида кўринади. Касаллик ҳолатини қўзғатиш хусусияти, касаллик қўзғовчи бошқа агентларга нисбатан жуда кичиклиги ва одатдаги сунъий озуқали муҳитда ривожланмаслиги Вирусларнинг ўзига хос хусусиятидир. Фақат баъзи бактериофаглар бундан мустасно, уларни лаб. шароитида кўпайтириш мумкинлиги исботланган. Лаб. да ўрганиш имконияти бўлган барча Вируслар ҳар хил физик усуллар б-н бирмунча аниқ «ўлчанган». Уларнинг диаметри 10—300 мкм. Таёқча, шар ёки ипсимон шаклда бўлади. Ўсимлик ва ҳайвонларда касаллик қўзғатувчи кўпгина Вируслар юмалоқ шаклда. Буғдой ва беда мозаикаси Вируслар ташқи кўриниши билан бактерия таёқчаси ёки ўққа ўхшайди. Вируслар тузилишини электрон микроскоп ва рентгенда тадқиқ қилиш орқали баъзи нозик таркибий қисмлари аниқланган. Уларнинг ҳаммасида ички модда, асосан нуклеин кислотадан иборат бўлиб, у оқсил қобиқ билан ўралган. Бир неча тур В. нинг кимёвий таркиби ўрганилган, холос. Вакциналар В. нинг тузилиши ҳам, чамаси оддий бактерияларники каби мураккаб. Унинг таркибида нуклеопротеинлар, углеводлар ва липоидлар бор. Нуклеин кислотаси дезвксирибоза шаклида, липоидлар гуруҳи эса холестерол, фосфолипид ва нейтрал мой кўринишида учрайди. Фитопатоген Вируслар таркибида рибонуклеин кислота (РНК), ҳайвон ва одамларда касаллик қўзғатувчи Вирусларда эса РНК ёки ДНК (дезоксирибонуклеин кислота) бор. Баъзи Вируслар тозаланган препаратлар ҳолида олиниб, уларнинг бир қисми тоза ҳақиқий кристаллар (мас., тамаки некрозининг Вируслар), бошқалари эса суюқ кристаллар (мас., тамаки мозаикаси Вируслар) ёки шаклеиз чўкмалар ҳосил қилади. Вирусларни ажратиб олиш ва тозалаш учун ультрацентрифугаланади, турли хил физиккимёвий усуллардан фойдаланилади.\nВирусларнинг таснифи (классификацияси) ва уларни ифодалайдиган белгилар ҳали қабул қилинмаган. Уларга ҳам худди ҳайвонлар ва ўсимликларга бериладиган тур ва туркум номи берилади, халқ ифодалари, ҳар хил қисқартмалардан фойдаланилади, касалланувчи организмнинг туркум номи билан аталиб, ёнига рақам қўйилади ёки Вируслар морфологик, кимёвий хоссалари ва репродуктив хусусиятларига биноан уруг ва оилаларга бирлаштирилади. Вируслар уруғининг лотинча номига virus сўзи (мас., Enterovirus), оиласи номига viridae сўзи (мас., Poxviridae) қўшилиб ёзилади.\nВируслар организмга ҳар хил йўллар билан киради, мас., В. ўсимлик ҳужайраларига четдан фақат улар шикастланганида кириши мумкин. Грипп Вируслар ва б. да ҳужайра қобиғини бузиш хусусиятига эга бўлган ферментлари бор. Вируслар организмга киргач, инфекциянинт латент ёки яширин даври бошланади. Кўпгина Вируслар ҳужайраларда тўпланиб, ҳужайра ичида ўзига хос таркибий қисмлар ҳосил қилади (қ. Вирусли грануллёз). Вируслар билан зарарланган ўсимликлар, одатда, бутун ҳаёти давомида инфекция ўчоғи бўлиб қолади. Вируслар экологик, биологиква б. омиллар таъсирида вужудга келадиган кучли ўзгарувчанликка эга. Вируслар табиатда кенг тарқалган бўлиб, улар жуда кўп хўжайинга эга. Асосан, сўрувчи ҳашаротлар, каналар ва нематодалар билан тарқалади. Баъзи Вируслар уруғлар орқали тарқалади ва деярли барча Вируслар касал ўсимлик жинссиз кўпайтирилганда авлодга ўтади. Вирусларнинг патологик таъсири хилма-хил бўлиб, асосан, уларнинг кўпайишидан хўжайин организмида юз берадиган оқсил ва нуклеин алмашинувининг бузилиши билан белгиланади (қ. Вирусли касалликлар). В. ни вирусология фани ўрганади.\nАд.: М этьюз Р., Вирусы растений, пер. с англ., М., 1973; Вирусы и микробы в жизни растений [Сб. ст.), Кишинев, 1981.\nPrevious PostВИРТАНЕН Артури Илмари


ДЕПУТАТ КЎМАГИДА УЛУҒНОРДА 750 ТА ЯНГИ ИШ ЎРНИ ЯРАТИЛАДИ\nУлуғнор тумани Андижон вилоятининг чекка чўл зонаси ҳисобланади. Ҳудудда ишлаб чиқариш корхонаси кўп эмас. Аммо аҳолини иш билан таъминлаш бугунги куннинг долзарб вазифасидир. Шундан келиб чиқиб, O‘zLiDeP депутатлик гуруҳи аъзоси, тадбиркор Муҳаммаджон Абдуллаев туманда ишлаб чиқариш корхонасини барпо этишга бел боғлади.\nТадбиркор туман ҳокимлигига тўқимачилик корхонасини қуриш ва фаолиятини йўлга қўйиш учун ариза билан мурожаат қилди. Унинг 50 миллиард 938 миллион сўм маблағ ҳисобидаги лойиҳаси тасдиқлангач, тадбиркорга туман марказида фойдаланилмай турган қаровсиз ер “ноль” қийматида инвестиция киритиш шарти билан ажратилди.\n– Лойиҳа тадбиркор ҳамкоримиз Иқболжон Абдубаннаевнинг 12 миллиард 734 миллион сўм маблағи ва “Асакабанк”нинг 38 миллиард 204 миллион сўм маблағ ҳисобига молиялаштирилган, – дейди тадбиркор М. Абдуллаев. – Корхонада 1-босқичда тўқимачилик маҳсулотлари, 2-босқичда мато ва ипни бўяш ҳамда трикотаж маҳсулотлари ишлаб чиқарилади. Президентимизнинг “Тўқимачилик, тикув-трикотаж саноатини жадал ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармони бу борадаги ишларимизни янада юқори босқичга кўтаришда муҳим аҳамият касб этади, деб ишонамиз.\nАйни пайтда “Водий саноат фахри” МЧЖ таъсисчилигидаги корхонанинг пардозлаш ишлари амалга оширилмоқда. Мазкур тадбиркорлик объекти ишга тушгач, 750 та янги иш ўрни яратилади.


ЎзА - 104 ёшли онахон улуғ ёшда ҳам қадди тиклигининг сирини айтди\n05.06.2018 10:08 Чоп этиш версияси\nШарофат момо Ражабова бугун 104 баҳорни қарши олган бўлса-да, ҳалиям руҳи тетик, қадди тик. Онахоннинг юз кўзларида шукроналик ҳисси мужассам.\nИккинчи жаҳон уруши йиллари. Бугун 104 ёшни қарши олаётган Шарофат момо ўша бўҳронли йилларни хотирларкан, қишнинг қирчиллама кунларида уйи яқинидаги тут дарахти тагидан 5-6 ёшлардаги болани топиб олганлигини айтади. Унга Ултой деб ном берадилар. Ултой 18 ёшга етганида, қўшни қишлоқдаги қариндошларини излаб йўлга тушади. Шу кетганича, орадан йиллар ўтиб, 60 ёшга кирган Ултой, момонинг ёнига яна қайтиб келади. Хотиралар яна уйғонади...\nБиз бу воқеани нега келтирдик? Балки, даврлар, йиллар сурони олдида 5-6 ёшдан 18 ёшгача бўлган умр унчалик аҳамият касб этмасдир. Аммо ўша йилларнинг изтироб ва заҳмати бўлакча эди.\nМаълумотларга кўра, Иккинчи жаҳон уруши арафасида мамлакатимизда 6,5 миллионга яқин аҳоли яшаган бўлса, шундан бир ярим миллиони урушда бевосита иштирок этган. Яъни ёш гўдак ва болаларни, қариялар ва аёлларни ҳисобга олмаганда, халқимизнинг 40 фоиздан кўпроғи қўлига қурол олиб, жанг майдонларида қатнашган. Ва бу даҳшатли урушда қарийб 500 минг юртдошимиз, яъни урушда қатнашганларнинг 30 фоизи ҳалок бўлган. Шунча қурбон ва йўқотишларни халқимиз ватанини фашизм балосидан сақлаб қолиш учун берган эди. Машъум урушда халқимиз ғалабага тезроқ эришиш учун фронт ортида ҳам мардонавор меҳнат қилган. Совуқ уруш дилларни ларзага келтирган. Қайғу-алам, айрилиқ ва жудолик ҳеч бир хонадонни четлаб ўтмаган. Уруш – бу ўлим, очарчилик, вайронагарчилик, касаллик ва болалар кўз ёши демакдир... Шундай оғир шароитларда бегона бир болани асраб олиш ҳам бебаҳо жасорат эмасми?!\nБугун Самарқанд вилояти, Қўшработ тумани, Қийқим қишлоғидаги Бобобековлар оиласини ҳамқишлоқлар ибратли ва файзли хонадон дея тилга олишади. Шарофат момо Ражабова бугун 104 баҳорни қарши олмоқда. Момо ҳалиям қадди тик, руҳи тетик, юз кўзларида шукроналик ҳисси мужассам. Суҳбатини олган одамнинг баҳри-дили яйрайди. Момодан шу ёшда ҳам бардам-бақувватлигининг сирини сўраганимизда у шундай жавоб берди:\n– Ҳалол меҳнат, бировнинг ҳақига кўз олайтирмаслик, шукроналик инсонни комилликка етаклайди. Умр бўйи элим, юртим деб яшадим. Очарчиликни ҳам, қора кунларни ҳам кўрдим. Шунда ҳам ўтаётган кунимга шукр қилдим. Мана бугун шуларнинг ажрини кўриб ўтирибман. Иззат-икромда яшаяпман. Бу гапларни набираларимга кўп айтаман. Илоҳим, Яратган Эгам шу табаррук юртимизни ёмон кўзлардан асрасин!\nМомонинг умр йўлдоши раҳматлик Бобобек Ражабов урушдан кейинги даврларда узумчилик, чорвачилик билан узоқ йиллар шуғулланди. Кўп йиллар давомида колхоз раиси бўлиб ишлади. Шарофат момо билан биргаликда саккиз нафар фарзандни вояга етказди. Уйли-жойли, олий маълумотли, эл-юрт корига ярайдиган инсонлар қилиб тарбиялади. Бугун момо кўплаб невара, чевара ва эвараларнинг ҳузурини кўриб яшамоқда.


Абхазия ва Жанубий Осетияда вазият кескинлашмоқда\nA. ARAL 1990 - йилларда Москва ëрдами билан Грузиядан ажралиб чиққан Абхазия ва Жанубий Осетия республикалари устида кейинги пайтларда Грузия-Россия муносабатлари кескинлашиб бормоқда. Ҳафта бошида Грузия Президенти Михаил Саакашвили Абхазия қирғоқларига яқинлашган Россияга қарашли ҳар қандай кема ўққа тутилиши тўғрисидаги огоҳлантирди. Россия ҳукумати Грузия раҳбари баëнотига дарҳол эътироз билдирди. Айни пайтда¸ Россия Парламенти аъзоси Грузиядан Жанубий Осетияга кетаëтганида¸ Грузия ҳарбийлари томонидан ўққа тутилган. Мазкур икки воқеа Грузия билан Россия ўртасидаги муносабатларнинг жиддий таранглашувига сабаб бўлди.\nСешанба куни Саакашвили АҚШга сафаридан бир неча соат олдин Тбилисининг рухсатисиз Қора денгиз бўйидаги Абхазия минтақаси қирғоқларига яқинлашишга уринган ҳар қандай кемани чўктириб юбориш тўғрисида фармон қабул қилганини маълум қилди.\n"Абхазия масаласида олдинроқ қабул қилинган фармонларни яна бир бор тасдиқлайман. Бизнинг денгиз ҳудудимизга кирган барча кемаларга ўт очиб¸ уларни даҳол чўктириб юборишимиз керак. Абхазияга келувчи россиялик сайëҳлар¸ деб аталаëтганларга шуни айтмоқчиманки¸ ҳали грузияликлар қонининг изи кетмаган ва грузинлар бошлари футбал кўптоги этиб ўйналган жойга келиб ўз стулингизни ўрнатманг"¸ - деди Грузия Президенти.\nБу грузия Президентининг шу пайтга қадар Абхазия юзасидан қилган энг жиддий баëноти бўлди. Саакашвили Грузия президенти лавозимини эгаллаганидан бери мамлакат яхлитлигини қайта тиклашни ўз сиëсатининг асосий йўналишларидан бири сифатида эълон қилди.\nУнинг шу пайтгача қилган баëнотлари бевосита Россияни тегиб ўтмаган. Аммо бу гал у очиқчасига Россияга пўписа қилди¸ бу эса жавобсиз қолмади.\nМасалага Расмий Москва муносабат:\nСаакашвилининг баëноти Москвани фазаблантирди. Россия Мудофаа вазири Сергей Иванов¸ пўписасига жавобан¸ Абхазияга россиялик сайëҳларни ташувчи кемаларни ҳимоя қилиш учун Москва куч қўллашга тайëрлигини билдирди.\nАбхазия рабариятининг ҳам Саакашвили баëнотидан аччиғи чиққан. Абхазия раҳбари Владислав Ардзинба ëрдамчиси Астамур Тания Тблисини минтақа барқарорлигига хавф солаëтганликда айблади.\n"Кўриниб турибдики¸ Грузия томони ҳаракатлари тинчлик жараëнини хавф остига қўймоқда. Бу отишмаларни тўхтатиш тўғрисидаги 1993 йилги Москва келишувини жиддий бузишдир"¸ - дейди Абхазия расмийси.\nГрузия ва Россия ўртасидаги мунасабатлари ҳақида АҚШ фикри:\nГрузия Президенти шу кунларда Америкада. Пайшанба куни у Вашингтонда АҚШ Давлат котиби Колин Пауэлл билан айни масалани муҳокама қилди. Давлат Департаменти матбуот вакили Ричард Баучернинг айтишича¸ АҚШ Жанубий Осетия ва Абхазия устида Грузия билан Россия ўртасида вужудга келган келишмовчиликларни бартараф этишда уларни қўллаб қувватлайди.


Лондон аҳолиси "Метрода суҳбатлашамизми?" акциясини танқид остига олди\n12:33 / 30.09.2016\nЛондон аҳолиси "Метрода суҳбатлашамизми?" акциясига салбий муносабат билдирди. Акция ташкилотчилари Британия ерости транспорти йўловчиларига ўз хоҳишларига кўра махсус тўғноғич тақишни таклиф қилишди, бу уларнинг тасодифий ҳамроҳ билан мулоқот қилишга тайёр эканлигини билдиради. Бу ҳақида Evening Standard газетаси хабар берди.\nМанбага кўра, номаълум фаоллар Лондон еростида метрода суҳбатлашишга тайёр эканлигини билдирувчи тўғноғичларни тарқатишган. #Tube_Chat номи остидаги акция метро йўловчилари орасида муносабатларни ривожлантиришга йўналтирилган.\nТўғноғич бириктирилган флаер матнида ёзилишича, уни таққан йўловчилар нотаниш ҳамроҳлари билан суҳбат қуришга розилиги билдирган бўлишади. Акция муаллифларининг фикрича, бу ерости транспорти йўловчилари учун фойдадан холи бўлмайди.\nЛондон аҳолиси бу акцияга танқидий муносабат билдирди, улар ижтимоий тармоқларда фаоллар "безовта қилинмасин" тўғноғичини тарқатганда яхшироқ бўлишини ёзишган.\nЕрости транспорти раҳбарияти тўғноғичларнинг дизайни Лондон метроси гайдлайнларига тўғри келса-да, мазкур акцияга ҳеч қандай алоқаси йўқлигини таъкидлади.\n«Тошкент» РФБда бир ҳафтада неча сўмлик акциялар сотилгани маълум бўлди\n15:50 / 14.05.2018\nЛондон аэропортида боқиш учун олиб келинаётган 50 та тимсоҳ ушлаб қолинди\n20:50 / 05.05.2018


Тошкентда Mercedes автобуси ёниши давом этади\n16:15 / 25.12.2016\nТошкентда Mercedes русумли йўловчи автобуси иштирокида навбатдаги бахтсиз ҳодиса юз берди.\n"Водители Ташкента" гуруҳида ёзилишига кўра, ёнғин Тошкент метросининг "Ҳабиб Абдуллаев" бекати яқинида, Амир Темур шоҳ кўчаси ва Шаҳристон кўчаси чорраҳасидаги автобус бекатида содир бўлган.\n91-йўналишда ҳаракатланаётган Mercedes Benz Conectо автобусининг орқа қисмидан аввал қуюқ қора тутун чиққан, кейин олов пайдо бўлган.\nЙўловчилардан ҳеч ким зарар кўрмаган. Ўт ўчирувчилар етиб келиб, ёнғинни ўчиришган.\nЁнғиннинг келиб чиқиши сабаблари ва ҳодисанинг бошқа тафсилотлари маълум эмас.\nМаълумот учун, Тошкентда айнан Mercedes Benz Conectо русумли йўловчи автобусларнинг ёниши ҳолатлари тез-тез кузатилиб туради.\nМавжуд маълумотларга кўра, 2013 йил мартидан 2016 йил қишигача Тошкентда 14та автобус ёниб кетган. Шу йилнинг февралида 2та, июль ойида яна 2та, июнь ва август ойларида эса яна бир мартадан автобус ёниши кузатилди. Охирги марта 14 декабрь куни йўналишдаги автобуслардан бири алангаланди.\nБу ёнғинларда қурбонлар бўлмаган. Ёнғинлар ҳақидаги хабарларда жабрланувчилар ҳақида ахборот берилмаган.\nОхирги ҳолат ҳақидаги хабарга ижтимоий тармоқларда кўплаб норозилик фикрлари билдирилмоқда.\nУшбу ҳолат қайта-қайта такрорланаётганига қарамай Тошкент шаҳар йўловчи транспорти бошқаруви томонидан ҳеч қандай амалий қадамлар қўйилмаётганлиги кўпчиликнинг норозилигига сабаб бўлмоқда.\n"Автобуслар кечикиб келиб, мўлжалланган 60 киши ўрнига 150 кишини тиқиштириб олади. Бунинг натижасида мотор зўриқиб ишлайди. Агар автобуслар вақтида келганда бундай муаммо бўлмасди", — деган ижтимоий тармоқ фойдаланувчиларидан бири.\nИжтимоий тармоқлардагилар пойтахт автопаркларини ёппасига текширув вақти келганини айтишмоқда. Автобусларнинг техник ҳолатини, уларга техник хизмат кўрсатиш сифатини, эҳтиёт қисмлар етказиб бериш тизими ва автопарклар фаолиятнинг бошқа жиҳатларини синчиклаб текшириб, мавжуд бўлган камчиликларни бартараф қилиш кераклиги айтилган.\nЯнги 303 та автобус йўналиши очилади


Kapital Sug'urta компанияси Anorbank акциядорларидан бирига айланади\nАсосий/Сўнгги янгиликлар/Kapital Sug'urta компанияси Anorbank акциядорларидан бирига айланади\nНашр қилинган сана: 16.06.2022 16:45\nЖорий йилнинг 14 май куни "Anor Bank" акциядорлик жамияти акциядорларининг навбатдан ташқари йиғилиши бўлиб ўтган. Бу ҳақда 16 июнь куни банк томонидан Корпоратив ахборот ягона порталида маълумот қолдирилди.\nЙиғилишда бир қатор масалалар, хусусан Anorbank устав капиталини 50 млрд. сўмга кўпайтириш масаласи кўриб чиқилди. Банк устав капитали номинал қиймати 1 000 сўм бўлган 50 миллион дона оддий акция эмиссия қилиш йўли билан кўпайтирилади. Ушбу акциялар биржадан ташқари битим тузиш орқали ёпиқ обуна шаклида "Kapital Sug'urta" АЖ томонидан харид қилинади.\nДавлат статистика қўмитаси маълумотларига кўра, "Anor Bank" АЖнинг акциялари Кахрамонжон Олимов (97,6%) ҳамда Давронбек Туракулов (2,4%) ларга тегишли. Банк устав капитали 205 млрд. сўмдан иборат. 50 миллион дона қўшимча акция чиқарилиши билан Анорбанкнинг устав капитали 255 млрд. сўмга етади. Янгиланган устав капиталда Кахрамонжон Олимовнинг улуши 78,46%, "Kapital Sug'urta" АЖнинг улуши 19,61%, Давронбек Туракуловнинг улуши 1,93% ни ташкил қилади.\nKapital Sug'urta компанияси Ўзбекистондаги биринчи нодавлат суғурта компанияси ҳисобланади. Бугунги кунда компаниянинг асосий акциядори Кахрамонжон Олимов (88,20 фоиз) саналади.\nЙиғилишда, шунингдек, "Anor Bank" АЖ Кузатув кенгашини қайтадан сайлаш, Бошқарув раисини қайта тайинлаш масалалари ҳам кўрилган.\nТеги Anorbank Kapital Sugurta aksiyador


30.12.2017 10:44 0 390\nАндижон вилояти, Улуғнор ва Булоқбоши туманлари ҳокимлигида халқ депупутатлари туман кенгашининг навбатдан ташқари сессиялари бўлиб ўтди. Бу ҳақда вилоят ҳокимлиги сайтида хабар берилди.\nЙиғилишда Андижон вилояти ҳокими Шуҳратбек Абдураҳмонов ва кенгаш аъзолари иштирок этдилар. Шу вақтгача Андижон вилоятининг Булоқбоши тумани ҳокими сифатида ишлаб келаётган Дониёр Махсудов Улуғнор тумани ҳоким этиб тайинланди. Булоқбоши туманига эса Ўткирбек Мамуров тайинланди.\nМаълумот учун: Дониёр Махсудов 1976 йил 11 апрелда Андижон вилояти Балиқчи туманида туғилган, 1998 йилда Андижон муҳандислик иқтисодиёт институтини (сиртқи), 2010 йилда Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Давлат ва жамият қурилиши академиясини тамомлаган. Маълумоти бўйича мутахассислиги - иқтисодчи. Таъкидлаб ўтиш керак Махсудов бунгача 1990 йилдан 2011 йилгача Улуғнор туманида турли лавозимларда меҳнат қилиб келган. 2011 йилдан буён Булоқбоши туманига ҳокимлик қилиб келаётганди.\nМамуров Ўткирбек эса 1973 йилда Андижон вилояти Олтинкўл туманида туғилган. 1997 йилда К.Тимирязев номли Москва қишлоқ хўжалик академиясини тамомлаган. Маълумоти бўйича мутахассислиги — олим-агроном-агрохимик-тупроқшунос. У фаолиятини фермер хўжалиги ишчилигидан бошлаган ва 2014 йилдан шу вақтга қадар Андижон вилояти ғўза уруғчилиги бирлашмаси раиси лавозимида ишлаб келаётганди.\nАндижон ижро ҳокимияти


Личинка ҳақида — У ким, бу нима — QOMUS.INFO\nQOMUS.INFO > Л ҳарфи > ЛИЧИНКА\nЛИЧИНКА (рус.) — кўпчилик умуртқасиз ва айрим умуртқали ҳайвонлар (балиқлар, сувда ва куруқликда яшовчилар)нинг индивидуал ривожланишидаги постэмбрионал (тухумдан чиққандан кейинги) даври. Личинка тухумдаги захира озиқ модда морфогенезнинг тугал-ланиши учун етарли бўлмаган ҳайвонларга хос. Личинка мустақил ҳаёт кечиради, фаол озикланади, бир неча марта туллаб, яъни қаттиқ пўстини ташлаб (бўғимоёқлилар ва айрим б. умуртқасизлар) ўсади ва ривожланади. Одатда, Личинка вояга етган даврда бўлмайдиган бир қанча провизор органларга эга бўлади ёки аксинча унда вояга етган ҳайвонлар учун хос бир қанча органлар бўлмайди. Личинка даврининг бўлиши ҳайвонлар ривожланишининг турли даврларида яшаш тарзи ёки яшаш муҳитининг ўзгариб туриши билан ҳам боғлиқ. Ўтроқ яшайдиган ёки кам ҳаракатланадиган ҳайвонларда Личинка турнинг тарқалишини таъминлайди (мас, ғовактанлиларнинг паренхимуласи ва амфибластуласи, бўшлиқичлиларнинг плануласи, кўп тукли ҳалқалилар трохофораси).\nЛичинка билан вояга етган организм тузилишида фарқ қанча катта бўлса, унинг вояга етган хайвонга айланиши (метаморфоз) шунча чуқур бўлади. Айниқса, немертин, нинатерилилар, ҳашаротлар ва б. бир қанча умуртқасиз ҳайвонларда метаморфоз жуда чуқур ўзгаришлар орқали содир бўлади. Mac, тўлиқ ўзгариш орқали ривожланадиган ҳашаротларнинг ғумбак даврида личинкалик органларининг деярли барчаси батамом емирилиб, вояга етган даврга хос органлар махсус муртаклар — имагинал дисклар ҳисобидан шаклланади. Фаол личинкалик давр бир ойдан (икки қанотлилар, капалаклар) бир неча йилгача (май қўнғизи ва б. пластинка мўйловлилар) давом этади.\nАмбистомалар Личинкаси (аксолотль) одатдаги шароитда вояга етган давргача ривожланмасдан, Личинка даврида кўпайиш хусусиятига эга (қ. Неотения). Айрим ҳайвонлар Личинкаси ўз аждодлари тузилиши белгиларига эга бўлади.


Наби Жалолиддин. Севги (ҳикоя) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологиясиНаби Жалолиддин (1962)Наби Жалолиддин. Севги (ҳикоя)\nНаби Жалолиддин. Севги (ҳикоя)\nМен сизга ачинмайман, вафосиз севгиларда,\nУ қўшни мактабда, ўнинчи синфда ўқиркан. Исми — Ойгул. Ўзиям худди ўша ойдек тўлин, гул каби жуда-жуда гўзал эди. Лўппи юзи ловиллаб турарди. Бодом қовоқлари хуморланиб боқгувчи кўзларини ҳар замон-ҳар замонда яширмоқчи бўлиб, силкинганларида янада чиройли бўлиб кетарди. Айниқса, кулганда ҳар қандай одамнинг завқини келтирар даражада очиларди. Овози ҳам шунчалар ёқимли эдики, гапирганида худди эркаланаётгандек туюлар ва шу маҳал эшитувчини-да, эрка бир туйғулар оғушига солиб қўярди. Аввалига айнан ана шу овози мени ўзига асир этди. Бўлмаса, у мендан бир ёш катта бўлиб, ошналаримнинг ичида уни опа, деб чақиргувчилар ҳам бор эди.\nОйгул билан пахтазорда танишдик. Ёнма-ён эгатга тушиб қолдик. Қизлару болалар бир-бирларига навбат бермай жаврашиб, ўртада турли гаплар айланди. Ниҳоят, ошналаримдан кимдир мени кўрсатиб, «шоир» дея таърифлай кетди. Ўшанда Ойгул менга бошқачароқ қара-ди, кўзлари чақнаб, хиёл тикилиб ҳам қолдими-эй. Мен¬га бу хуш ёқар, аммо ҳаяжонданми, юз-кўзларим лов-лов ёнарди.\n— Шеърлариздан ўқиб беринг! — деди у ҳам эрка, ҳам ялинчоқ бир оҳангда.\nМен энди чинакамига хижолат тортдим, ҳали менинг таърифимни келтирган шеригимни ичимда сўкиб ҳам қўйдим. Ахир мен қанақасига шоир бўлай, уч-тўрт қатор қофия тизган шунчаки ҳаваскор эдим, холос-да. Агар шеърларим унга ёқмаса-чи, шарманда бўламан-ку. Шунинг учун машҳур шоирларнинг шеърларидан ўқиб бердим. Ишқий шеърларидан. Аввалига ийманиб, кейин эса ҳаяжон билан ўқидим. Шу-шу ҳар куни эрталаб далага келибоқ бир-биримизни излайдиган, то кечгача бирга пах¬та терадиган бўлдик. Фақат тушлик маҳали ажралишардик — у қизлар, мен эса ўғил болалар билан овқатланардик.\nБир куни тушликни эртароқ тугаллаб, пахтазорга кириб ўтирганча Ойгулни кута бошладим. Бу орада қизлару болалар ҳам қайтишди, лекин Ойгул кўринмасди.\n— Ойгулни кўрмадингми? — дея сўрадим болаларнинг биридан. У тиржайди:\n— Ойгулингни эгаси келди. Ҳов, ана тутқаторда туришибди.\nҚайрилиб, шеригим кўрсатган томонга қарадим. Ростданам, қарта бошидаги тутқаторда новча бир йигит Ойгулнинг йўлини тўсиб турарди.\n— У ким? — саволга тутдим яна шеригимни.\n— Ҳодий. Яқинда армиядан келган… Энангди эмгур жуда ёмон солишади-да. — Шу билан шеригимнинг киройи таърифию, менинг саволларимга ҳам нуқта қўйилди.\nШундан сўнг мен улар тарафга тикилиб қолибман, ҳатто шеригимнинг нарига жўнаворганию, пахта теришга тушиб кетганини ҳам сезмабман.\nҲодий деганлари менга орқа қилиб турар, қўлларини силкиб, Ойгулга ҳадеб бир нарсаларни тушунтирарди. Ичимда нимадир ғимирлай бошлади, рашким келарди, шекилли-да. Ҳодийни ёмон кўриб кетдим, уни шу лаҳзанинг ўзида бўғиб ташлашга тайёр эдим. Бироқ унинг ёши катталигию новчалигини ўйлаб, қолаверса, бояги шеригимнинг «ёмон солишади-да», деганини эслаб, кўнглимнинг бир четида ундан ҳайиқардим ҳам.\nАна, Ойгул унинг ёнидан айланиб ўтиб кетмоқчи бўлди. Лекин Ҳодий ўтказмади. Қизнинг қўлидан маҳкам тутиб, ўзига торта бошлади. У бу орада биров кўриб қолмаяптими, дегандай атрофга аланглаб ҳам қўярди. Шу пайт унинг кўзи менга тушдими, ҳар ҳолда мен томонга қараб, бир оз тикилиб қолди. Юрагим «шув» этиб кетди, қандай қилиб ўтириб олганимни сезмабман. Дўқиллаб ураётган юрагимни хийла босиб, ярим ўтирганча ҳалиги ёққа мўралаганимда Ойгул югургидай бўлиб шу томонга келарди. Ҳодий эса кўринмасди. Негадир ўрнимдан тургани уялдим. Ерга астойдил ўтирволдим-да, бармоқларим билан кесақларни майдалай бошладим. хаёлим эса Ойгулда эди. Юрагим яна қинидан чиқиб кетгудай дўқилларди. Ана, ғўзалар баралла шитирлай бошлади, қадам товушлари ҳам аниқ эшитилмоқда. Ҳозир у рўпарамга етиб келади… Қиз тўхтади. Мен унинг кўзларига қарашга ботинолмай, бошимни кўтардим, холос. Ундан садо чиқмади. Ана шунда кўзларим беихтиёр унинг кўзларига тушди. Кўзлари жиққа ёш эди. Ҳаде\nб ўнг қўли билан чап қўлининг билагини силарди. Билаги қип-қизил эди, қонталаш бўлиб қолганди. Мен яна кўзимни олиб қочдим, нафасим ичимга тушиб кетди. У эса қизлар томонга қайрилди.\nБу маҳал мен энди ўзимни ўзим ёмон кўра бошлагандим. Қўрқоқлик қилганимдан уялардим ва менинг мурғак орим оҳига бу кенг далалар ҳам торлик қилаётгандек эди. Умуман ҳозир бу ерлардан бошимни олиб кетгим келар ва ҳеч қурса мана шу жойда бошимни кўтар-май ўтиришни, мени ҳеч ким кўрмаслигини истардим, жуда-жуда истардим… Кимдир чақиргандай бўлди. Ҳа-ҳа, бу Ойгулнинг овози эди, у мени чақирарди. Аста ўрнимдан турдим, минг бир андиша билан унга қара¬дим.\n— Кўрмадингиз шекилли-да, а, шерик? Бўлмаса, ёрдамга борардингиз. — У бир оз жилмайиб, кинояли боқиб турарди. Унинг бу туришидан бояги воқеани кўрганимни пайқагани маълум эди. — Нима қиламиз, пахта терамизми энди?..\nОчиғи, мен унинг овозидаги ўзгаришдан лол эдим. Унинг овози қанақадир дағаллашганмиди-эй, йўқ-йўқ, тўғрироғи, фармонраво эшитиларди. ҳўллас, энди у негадир жуда дадил гапирарди. Бу менга алам қилди. Агар ўша Ҳодий деганлари яна келадиган бўлса, муштлашишни дилимга тугиб қўйдим. Аслида бу аламим ҳам ҳолва экан. Кечга яқин ҳамма терган пахталарини йиғиштириб қолади. Мен ҳар куни бунақа маҳалда Ойгулнинг ўз пахтасини тезроқ тугиб бўлишини ва нажот кутиб, ийманиб туришини кўришни истардим. Сўнг эса «пахтасини тарозигача кўтариб олиб чиқиб берардим. Аммо бугун… Энди у ийманиб ўтирмади, мени чақирди-да, пахтасини кўтаргизиб қўйишимни сўради. Буни қарангки, мен ҳам «йўқ, ўзим олиб чиқиб бераман», деёлмадим, унинг айтганини қилиб қўя қолдим. Ана шунда бутун вужудимни алам ёндирди, киприкларимнинг ости ачишиб, кўзларимга ёш сизди.\nҲодийнинг боплаб адабини бериш ниятида туни билан турли режалар тузиб чиқдим. Ўзимча унинг адабини беришга қодир эдим.\nЭртасига Ҳодий тушдан олдин келди. Ёнида иккита шериги ҳам бор эди. Шериклари тутқаторда қолишди. У эса тўғри бизнинг олдимизга кела бошлади. Ростданам унинг қомати келишган эди. Бўйнию қўлларидаги пайлари бўртиб-бўртиб турарди. Калта қилиб олинган сочи уни гўё спортчилардек расида этиб кўрсатарди.\n— Ҳорманглар-ҳорманглар! — деди у олдимизга етиб келиб, мардона овоз билан ва пастроқ овозда қўшиб қўйди, — Ойгулой, сизда озгина гапим борийди-да. — Бу билан у қизга четроққа чиқайлик, демоқчи бўлди.\nОйгул бош кўтармади, индамай пахта тераверди. Ҳодий фаҳмладики, қиз бу ердан жилмоқчи эмас. Шун¬да у яқинроқда тераётган болаларга бир ёвқараш қилганди, ҳаммалари нари кетишди. Қизлар эса қиқир-қиқир, шивир-шивир қилишиб, тезроқ пахта териш баҳона уларни ёлғиз қолдиришга уринишарди. Биргина мен ўрнимдан жилмадим. Энгашган кўйи индамай пахта теравердим. Қулоғим эса Ҳодийда эди.\nАввалига у мени пайқамадими ёки назарига илмадими, ҳар тутул менга парво қилмай, қизга гапираверди:\n— Кечаги гапимни ўйлаб кўрдингизми, Ойгул? — сўради у бутунлай бегона, тўғрироғи, бир оз дағалроғу, лекин меҳрибон овозда.\n— Нега индамайсиз, Ой?\nШу гапини эшитдиму, негадир унга ҳавас қила бошладим, унинг ўрнида бўлишни истаб кетдим. Нега энди мен ўзим ёқтирган қизни, яъни Ойгулни Ой, деб атолмаганимдан ўкиндим. Ахир мен ҳам шундай дея чақиришим мумкин эди-ку. Лекин Ҳодийдек эрка, шу билан бирга мағрур бир оҳангда чақира олармидим? Ҳа, у Ой сўзини жуда-жуда ёқимли айтарди. Мен ҳозир Ойгулнинг юзини кўришни, унга Ҳодийнинг гаплари ёққан ёки ёқмаганлигини билишни истардим. Шу ниятда бошимни кўтардим. Ойгул энди пахта термас, эгатга чўнқайиб олганди. Унинг кўзи ғўза шохлари орасидан менга тушди. Унга тикилиб турган Ҳодий ўшанда мени пайқади. Пайқадию ғазаб билан мен томонга ўгирилди, қўпол овозда тўнғиллади:\n— Сен нима қиляпсан бу ерда?\nМен «нима ишинг бор», демоқчи бўлдиму, аммо айтолмадим. Негадир овозим чиқмади, оғир бир ютина олдим, холос.\n— Қорангни ўчир бетдан! — дея ўдағайлади у энди мен томонга бир-икки қадам ташлаб.\nМен ўрнимдан жилмадим, унга нафрат билан тикилиб туравердим.\n— Вой, сен манқа-эй!,. — У машараомуз тиржайиб, менга яқинлашди. Урмоқчидай ўнг қўлини кескин кўтарганди, мен икки қўлим билан юзимни тўсиб, чап бериш ниятида гавдамни ҳам қайирдим. Шунда у кетимга тепиб юборди. Шу лаҳзада Ойгулнинг «Ҳодий ака, урманг!» дегани эшитилди. Мен эса ғўзага қоқилиб, ерда ағанаб ётардим.\nҲодий қизнинг гапи таъсир қилганиданми:\n— Тур, йўқол энди, бўмаса калтак ейсан! — деди-да, Ойгулнинг олдига кетди. Иккаласи ёнма-ён йўл тарафга юришди.\nМен эса алам билан ерни муштлардим, хўрлигим ке¬либ, чийиллардим. Кўзларимдан аччиқ ёш сизарди. Энди мен Ойгулни ҳам, Ҳодийни ҳам ва умуман ҳеч кимни кўришни истамасдим. Шаҳд ўрнимдан турдим-да, йиғлаганча қишлоқ томонга югура кетдим.\nТеримга эртаси куни чиқдим. Ойгулдан ўзимни олиб қочганим сари у олдимга келиб олар, турли гапларни гапирар, чамамда, кўнглимни кўтармоқчи бўларди. Қанийди, шу лаҳзада у ўзининг бу гаплари менга нақадар оғир ботаётганлигини ва энди мен ўзимни унга муносиб кўрмаслигимни билса эди. Афсуски, билмасди, билмаганлиги учун ҳам ўзи сезмай, мени машараларди. Мен эса Ҳодийни кутардим ва бугун, албатта, ўч олишимга, унинг бошига ҳам кеча ўзимнипг бошимга тушган хўрликни солишимга ишонардим. Шунинг учун тез-тез йўл тараф¬га қараб қўярдим. Кейинроқ билдимки, йўл пойлаётган биргина мен эмас эканман. Ойгул ҳам менга гапираркан, гоҳ-гоҳ бошини кўтариб, йўл томонга кўз ташлаб қўярди. Кўзларидаги маъно у ҳам Ҳодийни кутаётганлигини англатиб турарди. Демак, иккаламиз ҳам ўшани кутардик, фақат икки хил мақсад билан. Аммо бахтга қарши ўша куни Ҳодий келмади.\nКечга томон пахтамни кўтариб, тарозига чиқиб кетаётсам, пахтасини тугаётган Ойгул гина қилгандай деди:\n— Менинг пахтамни обчиқиб бермайсизми?\nРости, мен энди унинг пахтасини кўтаришни истамасдим ва айниқса, менга бемалол иш буюраётгани ёқмасди, ёқмай қолганди. Лекин иложсизликдан ўзимнинг пах¬тамни қўйиб, уникини кўтардим. Ўзимникига қайтиб келдим.\nҲодий эртасига ҳам кўринмади…\nВа ниҳоят у эртасига тушлик маҳали шийпонда пайдо бўлди. Ўтган кунлар мобайнида ғазабим анча сўниб қолганди. Шунданми, уни кўришим билан яна юрагим шувиллаб кетди, қўрқа бошладим, шекилли-да.\nОйгул унинг имоси билан қизлар даврасидан ажралиб чиқиб, ортидан шийпоннинг орқасига ўтиб кетди. Тавба, яна менинг ичимда нимадир ғимирлай бошлади — рашкмиди у, аламмиди, билмадим! Ўрнимдан туриб, аста шийпоннинг ёнбошига бордим. Деворга суяниб, бинонинг ортига мўраладим. Ҳа, катта тол тагида Ҳодий билан Ойгул рўбарў туришарди. Ҳодий нималарнидир гапирар, Ойгул эса ерга қараган кўйи жимгина тингларди. Ўзимни яна ёнбошга олдим. Юрагим дукиллаб, энтика бошладим. Орқам билан деворга қаттиқ суяндим, кўзларимни юмдим. Тағин қасос ўти вужудимни қиздира бошлади. Назаримда, ҳозир айни пайти эди. Мендан Ҳодийнинг олдигача ўн қадамча бор. Бор кучим билан югураман-да, қорнига калла соламан. Шу хаёлда рақибим томонга яна бир бор мўраладим. Улар ҳамон ўшандай туришарди… Демак, қорнига калла соламан. Йигитиб олсам бас, у ёғига тепкилаб ташлайман. Бу пайт юрагим қинидан чиқиб кетгудай урар, энтикиб-энтикиб ҳансирардим. Қўлларимни силкиб, панжаларимни тез-тез қимирлатиб, пай\nларимни кучли зўриқишга тайёрлаган бўлардим. Гўё ҳозир менга керақли кучни девор берадигандек унга янада каттиқроқ суянардим. Чопишга шайланаётган от мисол оёқларимни кўтариб-кўтариб, депсиниб қўярдим. Ниҳоят тайёр бўлдим шекилли, юрак уришим меъёрга кела бошлади, муштларим маҳкам ту¬гилди. Шу кўйи бошимни хиёл эгиб, зарб беришга тайёрланганимдан елкаларимни бир оз қисиб, наъра тортганча рақибим томонга югурдим. Ҳа-ҳа, ҳайқирганча югурдим. Кўзларимни эса маҳкам юмиб олгандим, ҳозир гўё бутун вужудим кўзга айлангану, унга Ҳодийнинг сурати муҳрланиб қолганди.\nНазаримда, анча югурдим, лекин ҳамон рақабимга етмасдим. Демак, кўзимни очишим керак. Очдим. Очдиму, таққа тўхтадим. Чунки уч-тўрт қадам нарида Ойгул билан Ҳодий қўл ушлашганча тутзор тарафга боришарди. Мен сизга айтаётган бу гаплар бир неча лаҳзалар ичида рўй бермоқда эди. Менинг ҳайқирганимгами ёки бошқа сабабданми, иккиси ҳам бараварига ортига ўгирилишди-да, аввалига ҳайрат билан менга тикилишди. Сўнг эса ёш боланинг қилиғидан завқланган катталар каби бирданига жилмайишиб, яна аста йўлларига кетаверишди. Улар бир-бирларига боғланган қўлларини худди беланчак мисол силкиб боришарди.\nМен ўз ҳолатимни шундагина англадим — икки қўлимни мушт қилганча икки биқинимга қисиб, хиёл энкайиб, елкаларимни қимтиган кўйи қотиб қолгандим. Ҳозир бутун танам битта муштга айлангандек эди. Лекин Ойгул ва Ҳодийнипг бояги табассумларидан кейин дами чиқиб кетган пуфакдек шалвираб, кўзларим тинди-да, елкам билан ҳалигина икки севишганнинг сирларига гувоҳ бўлган толга суяниб қолдим.\nШийпоннинг нариги тарафидан гўдакнинг йиғлагани эшитилди…\nЮрагим оқиб борарди, унга қўшилиб мен ҳам оқардим…\n← Аввалги Аввалги Наби Жалолиддин. Оғриқ (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Наби Жалолиддин. Дўппи (ҳикоя)


Йиқилиб тушган ожиз аёлнинг кўзлари кўра бошлади\nЖамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари Йиқилиб тушган ожиз аёлнинг кўзлари кўра бошлади\t11:22, 10 май 2016\tАҚШнинг Жанубий Флорида штатида яшовчи, 20 йилдан бери кўзи ожиз бўлган 70 ёшли Мэри Энн Франконинг кўзлари очилди, деб хабар берди “Gazeta.ru” нашри.\n“Эрталаб уйғониб, дарахтлар орасидан қуёш нурларининг порлаб турганини кўриб, ҳаяжонга тушяпман”, дейди аёл хурсанд бўлиб.\n1995 йилда йўл-транспорт ҳодисасига учраб, умуртқасидан тан жароҳати олган Мэри Энн Франконинг кўзи кўрмай қолган эди. Яқинда аёл йиқилиб, бўйнини қайириб олди. Қўли ва белидаги оғриқни енгиллаштириш мақсадида ўтказилган жарроҳлик операциясидан сўнг унинг кўзлари кўра бошлади. “Бундай воқеага илгари гувоҳ бўлмаганман. Қўшимча қон оқими кўзнинг очилишига сабаб бўлиши мумкин. Ҳозирча бу назария, холос”, – дейди аёлни операция қилган нейрожарроҳ Жон Афшар.\nНашрнинг хабар беришича, Мэри Энн Франкода ЙТҲгача мавжуд бўлган дальтонизм касаллиги ҳам йўқолган.


Байден Зеленскийга: “Сизга оид қарорларни сизсиз қабул қилмаймиз”\n27 январ 2022, Тошкент вақти: 23:10\nПрезидент Жо Байден АҚШ Украинани унинг чегараларида Россия ҳарбий қудрати ортаётгани манзарасида дастаклашига ишонтирди.\n“Байден Қўшма Штатларнинг Украина суверенитети ва ҳудудий яхлитлигига содиқлигини тасдиқлади”, дея баёнот берди Оқ уй матбуот котиби Жен Псаки.\nАҚШ президенти Жо Байден ҳамда Украина президенти Владимир Зеленский Украина теварагидаги вазиятни 2 январь куни телефон орқали мулоқот чоғида муҳокама қилишган.\n“Президент Байден АҚШ ва унинг иттифоқчилари “биз сизга оид қарорларни сизсиз қабул қилмаймиз” тамойилига риоя қилиш мажбуриятини олганини урғулади”, дейилган Оқ уй хабарномасида.\nАввалроқ АҚШ ва унинг Ғарбий ҳамкорлари Россиянинг хавфсизлик кафолатларига доир таклифларига изоҳ беришаркан, бевосита дахлдор мамлакатлар билан маслаҳатлашмасдан қарор қабул қилмоқчи эмасликларини билдиришган.\nБайден билан мулоқотдан сўнг Зеленский “Украина АҚШнинг барқарор дастагини қадрлаши”ни айтган. Унга кўра, икки президент “Европада тинчликни сақлаш, можаро ривожланишининг олдини олиш, Украинадаги ислоҳотлар, олигархларга қарши кураш масалаларида ҳамкорликни давом эттиришни муҳокама қилган”.\nБу Байден ва Зеленский ўртасидаги сўнгги уч ҳафтада бўлиб ўтган иккинчи телефон орқали мулоқотдир. Оқ уй Украина чегарасида Россия ҳарбий қудрати ортаётгани муаммосига ечим топишга уринмоқда.\n30 декабрь куни Байден Россия президенти Владимир Путин билан сўзлашган, Россия Украинага бостириб киргудек бўлса, АҚШ ва иттифоқчилари унга нисбатан жуда қаттиқ санкциялар қўллаши ҳақида Путинни огоҳлантирган.


Ёш гимнастикачиларимиз учун Ксения Иргашевадан маҳорат сабоқлари – O'zbekiston Milliy paralimpiya qo'mitasi\nЁш гимнастикачиларимиз учун Ксения Иргашевадан маҳорат сабоқлари\nМаълумки, карантин кунларида терма жамоаларимизда фаолият олиб бораётган хорижлик мутахассислар иштирокда вилоятларда фаолият олиб бораётган спортчи ва мураббийлар учун онлайн маҳорат сабоқлари олиб борилмоқда. Бугун ана шундай тадбирлардан бири спорт гимнастикаси бўйича ўтказилди. Жараённи МОҚ ва Ўзбекистон гимнастика федерацияси раҳбарияти, турли ҳудудлардаги спортчи ва мураббийлар кузатиб боришди.\nМашғулотларни спорт гимнастикаси бўйича терма жамоамизнинг россиялик мураббийи Ксения Иргашева олиб борди. Мутахассис ўзининг бой тажрибасини эркаклар терма жамоаси мисолида намойиш қилди. Мураббий таъкидлаган комплекс машқлар кўплаб халқаро мусобақалар ғолиб ва совриндорлари Абдулла Азимов, Акобир Ҳамроқулов, Беҳруз Темиров каби гимнастларимиз томонидан кўрсатиб берилди.\nТадбир давомида МОҚ президенти Рустам Шоабдураҳмонов ва гимнастика федерация вакиллари ўқув-машғулот йиғинларини қачондан бошлаш ҳақидаги саволларини муҳокама қилишди.\n“Ҳозирги мураккаб вазиятни барчамиз тўғри тушунишимиз керак. Ҳукуматимиз спортчиларимизни доимо қўллаб-қувватлаб келган. Йиғинлар борасида Республика махсус комиссиясининг расмий рухсатини кутишимиз лозим. Унгача Сизларда қандай таклифлар бўлса, вақтни қўлдан бой бермаслик учун кўриб чиқишга тайёрмиз”, – деди Рустам Шоабдураҳмонов.\nИлк бор қиличбозлик бўйича биринчи виртуал Ўзбекистон чемпионати ўтказилади\nБокс бўйича терма жамоамиз мураббийлари вилоятлардаги спортчилар учун мастер-класс ташкил қилишади


hidoyat.uz – “Мовароуннаҳр” нашриётининг сайти - Жаннатга элтувчи амал\nАбу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бундай дедилар: "Имон келтирмагунларингча жаннатга киролмайсизлар, бир-бирларингга муҳаббатли бўлмагунларингча мўмин бўлолмайсизлар. Сизларни орангизда яқинлик пайдо қиладиган нарсага далолат қилайинми? Ўрталарингда саломни ёйинглар!" (Имом Муслим ривояти.)\nШарҳ: Тийбий айтади: Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бу ўринда инсонларнинг бир-бири билан саломлашиши улар ўртасида илиқлик пайдо қилишини ва меҳр-муҳаббат билан киши комил мўмин бўлишини таъкидладилар. Чунки, муҳаббатсиз кишида зулм, хиёнат, фириб каби ёмон иллатлар шакллана бошлайди. Натижада инсонлар бир-бирларига яхшилик қилиш, ёрдамлашиш ўрнига чақимчилик, бўҳтон, ғийбатлашишга ўтади.\nАдоват қилиш, аразлашиш эса мусулмонлар ўртасида тарқоқликка сабаб бўлади. Аллоҳ таоло: "Ҳаммангиз Аллоҳнинг "арқони" (Қуръон)ни маҳкам тутинг ва фирқаларга бўлинманг ҳамда ўзаро адоватда бўлган пайтларингизда дилларингизни (туташтириб) ошно қилиб қўйган Аллоҳнинг неъматини ёдда тутинг. Унинг неъмати туфайли биродарларга айландингиз...", деб марҳамат қилган (Оли Имрон, 103).\nИмом Нававий айтади: Ҳадисда саломни ёйишга ва таниган, танимаган мусулмонга тинчлик ва саломатлик тилашга тарғиб қилинган. Салом ўзаро дўстлашишнинг биринчи сабаби, меҳр-муҳаббат калитидир. Саломлашишда нафс тарбияси, ўзини камтар тутиш, мусулмонлар ҳуқуқларини қадрлаш каби фазилатлар жамланган. Имом Бухорий "Саҳиҳ"ида Аммор ибн Ёсирдан ривоят қилади: "Ким уч нарсани жамласа имонни жам қилибди: инсофли бўлиш, саломни ёйиш, ўзи муҳтож бўлиб туриб имкон даражасида нафақаю садақалар қилиш".\nШунинг учун ҳам биринчи бўлиб салом беришнинг фазилати каттадир. Аллоҳ таоло барчамизни бир-биримизга муҳаббатли, оқибатли бўлишимизни насиб этсин.\n1755 марта ўқилган.


ИнтерФУТБОЛ :: ЕЧК/ЕЧЛдаги ажойиб статистика: 63та ДАВЛАТ, 1066 НАФАР ФУТБОЛЧИ\nЕЧК/ЕЧЛдаги ажойиб статистика: 63та ДАВЛАТ, 1066 НАФАР ФУТБОЛЧИ\nУЕФАнинг махсус таҳлил гуруҳи ЧК/ЧЛ тарихидаги барча финалларда иштирок этган футболчиларни санаб чиқди. Чунончи, «Тоттенхэм» - «Ливерпуль» ўйинидан кейин ҳал қилувчи баҳс қатнашчилари сони нақ 1066 кишига етди. Таҳлилчи журанлистлар дарров бу борадаги қизиқарли маълумотларни ажратиб кўрсатишди. Маълумот учун айтиш керак, «кўҳна қитъа»нинг энг сара клублари учун мўлжалланган дурдона турнир илк марта узоқ 1955Ғ1956 йиллар мавсумида ташкиллаштирилган. Демакки, ғояси француз Габриэль Анога тегишли бўлган Европа Чемпионлар кубогиҒЧемпионлар Лигасининг 64-мавсуми ортда қолди. Бошқача айтганда, шу кунга қадар 64та финал ўйини ўтказилган. Улардан бевосита майдонга тушган 1066 нафар футболчи 63та миллий ассоциация вакилидир. Тушунарлики, бу футболчилардан кўплари бир неча ҳал қилувчи ўйинда иштирок этишган.\n«Тоттенхэм» - «Ливерпуль» финалидан кейинги ўзгариш\nОхирги финалда «Ливерпуль» зафар қучгач, футболчилари «шалпангқулоқ» кубокни ютган мамлакатлар сони ошди. Айни пайтгача нуфузли совринни нақ 50та давлат фуқароси қўлга киритган. Аниқроқ айтсак, бу рўйхатга Муҳаммад Салоҳ ва Садио Мане туфайли Миср ва Сенегал қўшилди. Ўз навбатида айтиш керак, «қизилар» ғалабасига катта ҳисса қўшган шу икки футболчи Африка қитъасининг ғолиблик нашидасини сурган 4-5-вакиллари бўлишди. Дарвоқе, Садио Киевда «Реал»га қарши кечган аввалги финалда финалда гол муаллифига айланган эдим, Салоҳ эса «Тоттенхэм» билан баҳс бошида пенальти воситасида ҳисобни очди. «Ливерпул»нинг Африка легионидан олдин ЧКҒЧЛ ҳал қилувчи баҳсларида «қора қитъа» вакилларидан 3 киши ўз номини таблога ёздириб қўйганди: Рабаҳ Мажер (Жазоир; «Порту» - 1987 йил), Самуэль Это’О (Камерун; «Барселона» - 2006 ва 2009 йиллар) ҳамда Дидье Дрогба («Челси» - 2012 йил). Бу йилги финалда яна Гвинея ва Кения фуқароларида ҳам иштирок этиш имконияти бор эди. Бироқ гвинеялик ярим ҳимоячи Наби Кейта («Ливерпуль») Мадриддаги ўйинни жароҳат туфайли ўтказиб юборди, «Тоттенхэм»нинг кениялик легионери Виктор Ваньяма эса захирада ўтириш билан чекланди. Қисқаси, бу футболчилар бевосита майдонга тушишмагани учун Гвинея ва Кения умумий ҳисобга қўшилмайди.\nҚайси мамлакат кўпроқ финалчига эга?\nТўғри жавоб - Италия. Апеннин ярим оролидаги мамлакатнинг нақ 147 нафар вакили ЧКҒЧЛ финалида иштирок этган. Ҳал қилувчи ўйин юзини кўрган Испания фуқаролари сони атиги 1 нафар кам. Яъни Пиреней ярим оролидаги мамлакат 146 нафар финалчига эга. Дарвоқе, «Ливерпуль» футболчиси Альберто Морено агар Мадрид финалида қатнашганида, Испания вакиллик борасида Италия билан тенглашиб олади. «Тоттенхэм» сафида майдонга тушган Фернандо Льоренте эса Испания ҳисобига 2015 йилиёқ очко келтириб улгурганди. Ўшанда у «Ювентус» сафида финал юзини кўрган.\nЧКҒЧЛ финали: энг кўп иштирокчига эга 10та мамлакат\nВакиллик бўйича рейтингнинг илк 10талигида Европа ташқарисидаги 2та мамлакат бор - Бразилия ва Аргентина. Ҳозирга қадар 54 нафар бразилиялик ва 30 нафар аргентиналик Европа клуб футболининг бош турнири ҳал қилувчи баҳсида майдонга тушган. Лекин рўйхатга қараб, Шотландиянинг 9-ўринда эканлигидан кўпроқ ҳайратланиш мумкин. Ҳар ҳолда, бу мамлакат Жанубий Американинг икки давлатидан фарқли ўлароқ, илғор футбол салтанатлари қаторига кирмайди. Аслида эса Шотландиянинг юқори мавқеи ортиқча ажаблантирмаслиги керак. Гап шундаки, афсонавий Жок Стейн томонидан тўлиқ шотландлардан тузилган «Селтик» икки марта финалга чиққан - 1967 ва 1970 йилларда. Бу биринчиси. Иккинчиси - шотландлар азалдан Англия клубларида ўзларини эркин ҳис қилишади. «Ливерпуль» билан ғалабани тантана қилган Эндрю Робертсон бунга яққол мисол. Умуман, финалчи «кельтлар» орасида Пол Ламберт алоҳида ўрин тутади. Зеро, у мавсум-1996/1997да Дортмунд «Боруссия»си билан чемпион бўлган.\nЧК/ЧЛ финали: камида 1 нафар иштирокчига эга бошқа мамлакатлар\nФиналда ўйнаган футболчилар сони\n* футболчилари финалда ўйнаган, аммо уларда ғалаба қозонмаган мамлакатлар.\nАжабланадиган томони, Туркия вакилларидан ҳеч ким ҳалигача турнирда ғалаба нашъасини сурмаган. Ваҳоланки, бу мамлакат Европада футбол анъаналарига бойлиги билан ажралиб туради. Яна бир қизиқ томони, финалда ўйнаган 3 нафар турк ҳам Германия клублари сафида мағлубият аламини тотиб кўрган: Йилдирай Боштурк («Байер» - 2002 йил), Ҳамит Олтинтоп («Бавария» - 2010 йил) ва Нури Шахин («Боруссия» Д. - 2013 йил). Арда Турон эса 2014 йили ЧЛ финалида ўйнаш имкониятини жароҳат туфайли йўқотганди. Грецияда финалчилар сони анча кўп - 12 нафар. Бироқ грекларга ҳам нуфузли совринни ютиш насиб этган эмас. Зеро, 11 нафар юнон 1971 йилги ҳал қилувчи баҳсни «Аякс»га бой берган «Панатинаикос» сафида майдонга тушган. Яна бир финалчи - Акос Зикос эса 2004 йили «Монако» сафида маблубиятни тан олган («Порту» билан ўйинда).\nҚаранг, УЕФА рейтингининг энг охирида турувчи ассоциацияда ўз ғолиби бор. Гап Сан-Марино ҳақида кетмоқда. Ушбу мамлакат тарихидаги энг яхши футболчи - Массимо Бонини 1985 йили «Ювентус» сафида Чемпионлар кубоги турнири чемпионига айланган. Муайян мамлакатнинг ЧК/ЧЛ финалидаги ягона вакили сифатида эътироф этиладиган футболчилар орасида бир қатор ажойиб юлдузларни кўриш мумкин: Брюс Гроббелар (Зимбабве), Гарри Кьюэлл (Австралия), Каха Каладзе (Грузия), Хуан Куадрадо (Колумбия), Дуайт Йорк (Тринидад ва Тобаго), Антонио Валенсия (Эквадор), Артуро Видаль (Чили).\nСобиқ иттифоқ вакиллари\nРоссия тарихида атиги бир футболчи ЧЛ финалида қатнашган ва ғалаба қозонган. Руслар бунинг учун «Беназир» - Жозе Моуриньодан минннатдор бўлишлари керак. Зеро, португалиялик мураббий 2004 йили «Порту»нинг «Монако»га қарши ўйинида Дмитрий Аленичевни захирадан майдонга туширган ва у якуний ҳисобни ўрнатганди - 3:0. Украина эса 2 нафар финалчига эга - Андрей Шевченко ва Анатолий Тимошук. Шевагол «Милан»нинг 2та ҳал қилувчи баҳсида майдонга тушиб, бирида ғалабани тантана қилган бўлса, Тимошук нақ 3та финал «заявка»сига кирган, аммо уларнинг атиги 1тасида майдонга тушган. Беларуснинг ягона вакили Александр Глеб эса 2016 йили «Арсенал» сафида финалга чиқиб, «канонирлар» билан «Барселона» олдида ожиз қолган. Грузиялик Кахи Каладзе аксинча, «Милан» сафидаги финал якунида ғолиблар шоҳсупасига чиққан.\nОсиёликлар ҳам борми?\nБор, лекин атиги 2 нафар. Боз устига, жорий йилги финалга қадар 2008 йили «МЮ» сафида кубокни боши узра баланд кўтарган Парк Жи Сун бутун улкан Осиёнинг ягона вакили бўлиб турганди. Хуллас, ЧЛ-2018/2019даги голлари эвазига қитъадошларимиз орасида ҳамюртимиз Максим Шацкихдан ўзиб кетиб, турнирнинг бош тўпурарига айланган Сон Хюн Мин осиёлик иккинчи финалчи бўлди. Оддий айтганда, Европа клуб футболи бош турнири финалида Осиёдан фақат Жанубий Кореянинг икки вакили иштирок этган, холос. Ҳа-я, ОФКнинг «ўгай» аъзоси - Австралиядан 3 нафар финалчи бор.\n21:30 Globe Soccer Awards 2020-йилнинг энг тезкор футболчилари рўйхатини тақдим этди. (0)\n21:01 «Реал» Мбаппе учун яна курашади (0)\n20:47 Зинедин Зидан: "Гарет, Хамес - бизни битта мақсад бирлаштиради" (0)\n20:00 Халк еврофутболга қайтмоқда (0)\n18:58 Месси – XXI асрнинг энг яхши футболчиси (0)\n17:27 Гвардиола Моуриньони ҳимоя қилади (0)\n16:25 «Барселона» Моуриньо шогирдига харидор (0)\n15:24 "Ливерпул"да трансферлар учун пул йўқ (0)\n15:00 Про лига илк бор расман трансляция қилинади (0)\n14:22 "Реал" "Арсенал"га Себальоснинг нархини айтди (0)\n13:39 Қайси томонга тепасан, Серхио? (0)\n12:48 Про Лиганинг медиа ва тижорат ҳуқуқлари бўйича Uzreport tv билан келишувга эришилди (0)\n12:31 Остон Ўруновни "Зенит", "Спартак", "Локомотив", "Краснодар" ва ҳатто "МЮ" скаутлари кузатишмоқда (0)\n10:25 Остон – остонадаги олов ёхуд Ўруновдан "суперфинтлар"... (0)\n09:49 Бугун: Про-Лига 3-тур ўйинларини улар бошқаришади... (0)\n08:43 Равшан Ҳайдаров: «Кападзе ва Жепаров – янги авлод мураббийлари» (0)\n07:10 Чилуэлл учун 40 миллион ва Шоу (0)\n06:09 Пул биринчи масала эмас (0)\n05:08 Кулибали «Наполи»га содиқ (0)\n04:08 Хамес олдида АПЛ варианти (0)\n03:07 Ортиқча футболчилар кўп... (0)\n02:06 Ҳаммаси «А» сериядан (0)\n01:06 Гвардиолага Алаба керак (0)\n23:05 MLS маъқул эмас (0)\n22:45 Бахтиёр Ашурматов: "Бугун тактик жиҳатдан кучли ўйин бўлди" (0)


Меню Асосий Вақтлар изоҳи Маълумот Сайт тили ↓ Русский Қазақша Ўзбекча Türkçe\nИмсок ёхуд фажр вақти\nТўртта мазҳабда ҳам шаръий кеча тугайдиган вақт. Яъни “фажри содиқ” деб аталадиган шарқий уфқ сатҳидаги битта нуқтада тонгдан дарак берувчи ва кўз билан илғаб бўлмайдиган ёришиш, оқариш жараёни бошланган вақт. Рўза тутмоқчи бўлганда айнан мана шу вақтда саҳарлик тугатилиб, оғиз бекитилади. Фажри содиқ вақтида қуёшнинг уфққа нисбатан координатаси тўрт мазҳабда ҳам -19 даражани ташкил қилади. Яъни тонг ёришмасдан аввал қуёш, шарқдаги горизонтга -19° қолганида фажри содиқ вақти бошланади.\nБомдод намози имсок вақтида киради. Ислом астрономи Ориф Бек: “Фажри содиқ, тонг шуъласи уфқ сатҳи узра ёйилган пайтда бошланади ва ушбу вақтда қуёш баландлиги -18 градус, ҳатто -16 градус эканлигини билдирувчи заиф қавллар ҳам бор” деб билдирган. Шунинг учун бомдод намозини бизнинг сайтда кўрсатилган имсок вақтидан Тошкент шаҳри учун қиш ойларида 15 дақиқа, ёз ойларида 21 дақиқа ўтказиб бориб ўқиш эҳтиётли бўлади.\nБомдод намозининг тугаганини билдиради. Қуёшнинг юқори қисми шарқий уфқ чизиғидан кўрина бошлаган пайтдан эътиборан ўқилаётган ҳар қандай намоз бузилади ва мана шу ондан таҳминан 50-55 минут ўтгунча ҳар қандай намозга киришиш макруҳ ҳисобланади. Мана шу 50-55 минутлик оралиқ Қуёшнинг "бир найза бўйи" кўтарилишига кетадиган вақт бўлиб, бунга "эрталабки кароҳат вақти" деб ҳам айтилади.\nИшроқ (чошгоҳ) вақти\nҚуёшнинг пастки қавси зоҳирий уфқ ҳаттидан бир найза бўйи кўтарилган пайтдан ёки қуёш ҳақиқий уфқдан 5°С баландликка кўтарилганидан кейин бошланадиган вақт бўлиб, кароҳат вақтининг тугаганидан дарак беради. “Қуёш” ва “Ишроқ” вақтлари орасидаги кароҳат вақтида намоз ўқиш таҳриман (ҳаромга яқин) макруҳдир. Бу вақт Тошкент учун қуёш чиққандан кейин тахминан 47-52 дақиқа кейин киради. Ҳайит намозлари мана шу вақтда ўқилади.\nДахва-и кубро вақти\nДахваи кубро вақти рўза тутиш учун ният қилинадиган энг сўнгги вақт ҳисобланади. Дахваи кубро вақти рўза муддатининг ярмига, яъни шаръий куннинг ярмига тенг. Куннинг иккинчи ярми бошланишидан аввал киради. Шаръий кун деб имсок вақтидан шом намози вақтигача бўлган вақтга айтилади. Яъни дахваи кубро - имсокдан шом (мағриб) вақтигача бўлган муддатнинг қоқ ўртасидир. Рамазон рўзасини тутиш учун ният, аввалги куннинг шом вақтидан бошлаб эртасига мана шу дахваи кубро вақти киргунча қилиниши керак. Бундан ташқари, нофила ва назр рўзалари учун ҳамният қилинадиган сўнгги вақт мана шу. Фақат қазо ва каффорат рўзаларида имсок вақтидан (фажри содиқдан) кейин ният қилинмайди.\nЗавол - тушки кароҳат вақти\nҚуёш қоқ тиккага келган пайт. Бу вақт пешинга иккита тамкин муддати қолганда бошланади. Пешин намози кириши билан тугайди. Тошкент учун бу вақт 20 дақиқани ташкил қилади. Бу вақтда намоз ўқиш таҳриман, яъни ҳаромга яқин макруҳ бўлади.\nСоялар қисқариб, қайта чўзила бошлаган пайт. Аср-и аввал вақти киргунча, яъни бир жисмнинг сояси ўз бўйи баравар бўлгунга қадар ёки ҳар жисмнинг сояси ўз бўйининг икки бараварига тенглашгунга қадар давом этади. Биринчиси икки имом (имоми Абу Юсуф ва имоми Муҳаммад) ва уч мазҳаб олимларининг қавллари бўйича, иккинчиси эса, имом Аъзам қавллари бўйича.\nОдатда бу вақтни Асри аввал (асрнинг биринчи вақти) деб ҳам аташади. Икки имомга (имоми Абу Юсуф ва имоми Муҳаммад) ҳамда уч мазҳаб олимларига кўра аср намозининг вақти бошланадиган пайт мана шу. Ушбу вақт, ҳар бир жисмнинг сояси завол (қоқ туш) вақтидаги узунлигидан шу жисмнинг бўйи баравар бўлиб узайганида бошланади. Яқин шарқ ўлкаларида аср намози аксарият мана шу вақтда ўқила бошлайди.\nАсри соний (асрнинг иккинчи) вақти\nИмоми Аъзам ҳазратларининг ҳукми бўйича аср намози айнан мана шу пайтда бошланади. Маълум бир жисм соясининг завол (қоқ туш) вақтидаги узунлигидан шу жисм бўйининг икки бараварига тенглашган пайти бўлиб, Туркистон ва Ҳиндистон минтақаларида аср намози кўпроқ мана шу вақтда ўқилади. Шимолий ва шарқий кенглиги маълум даражада бўлган Ўзбекистон шаҳарларида бу пайтни тахминан кун ботишига икки соат қолганда деб белгиланганки, ушбу тахмин Қозоғистоннинг жанубий шаҳарларидан бошқа жойлари учун умуман тўғри келмайди.\n(кечки кароҳат вақти) Қуёшнинг ғарбий уфққа бир найза бўйи яқинлашганда, яъни қуёш ғарбий уфқдан 5° баландликда бўлган пайтда бошланиб, қуёш ботгунга қадар давом этадиган вақтдир. Бошқача айтганда, очиқ ҳавода қуёш нури тушган жойларга ёки ўзига кўзи қамашмай тикка қарай оладиган даражада бўзариб, қизара бошлаган вақтдан қуёш бутунлай ботиб кетгунга қадар бўлган вақт оралиғини "Исфирори шамс вақти" дейдилар. Ушбу вақт оралиғида шу кунги аср намозини ҳали ўқимаган киши намозни қазога қолдирмай шу пайтда бўлса ҳам, фақат фарзини ўқиши лозим. Лекин бошқа намозларни ўқиш тахриман макруҳдир.\nҚуёш ғарбий зоҳирий уфқда бутунлай ботгандан бошлаб, шафақ қорайгунга қадар, яъни уфқдаги қизғиш ёруғликнинг батамом йўқолишигача давом этади.\nОсмонда юлдузлар кўпайган, яъни қуёшнинг юқорги қисми зоҳирий (кўринадиган) уфқ сатҳидан -10° тушганидан кейинги вақт. Бу вақт билан қуёш ботадиган вақт орасидаги муддат Тошкент каби 41 градус кенгликда жойлашган шаҳарлар учун бир йилда 47 билан 55 дақиқа орасида ўзгаради. Шом намозини, вақти кирган заҳоти аввалги ярим соат ичида ўқиб тугатиш суннатдир. Иштибоки нужум вақтидан, яъни юлдузлар кўпайгандан, қуёшнинг юқорги қисми уфқ сатҳидан -10 градус тушганидан кейинги вақтгача кечиктириш ҳаром бўлади. Хасталик туфайли, сафарда бўлиш сабабли ёхуд тайёр таомни еб олиш учун мана шу вақтгача кечиктириш эса, жоиз.\nХуфтон (ийшо) намози вақти\nИйшо-и аввал (хуфтон намозининг биринчи) вақти\nИйшо-и аввал, хуфтон намозининг биринчи вақтидир. Ғарбдаги зоҳирий уфқ сатҳида қуёшнинг қизиллиги йўқолиши билан бошланадиган вақт. Яъни қуёшнинг юқорги қисми зоҳирий уфқ ҳаттидан -17 градусга пасайганидан кейинги вақт. Хуфтон намози вақти имомайн ва нариги уч мазҳаб олимлари наздида, ишои аввал вақтида бошланади. (Бизнинг сайтда айнан мана шу вақтлар берилган.)\nИйшо-и соний (хуфтоннинг иккинчи) вақти\nҒарбдаги зоҳирий (кўринадиган) уфқ ҳаттидаги оқшом ёруғлигининг ғойиб бўлиши билан бошланадиган пайт. Қуёш ботгач, уфқ ҳатти тагига -19° даража оғиб тушганда, яъни ғарбдаги қизил шафақдан кейинги оқиш нимқоронғулик ҳам йўқолган пайт “ийшо-и соний” деб аталади. Хуфтон намозининг вақти имоми Аъзам Абу Ҳанифа ҳазратларининг ҳукми бўйича мана шу вақтда бошланади ва имсок вақтигача давом этади.\nШаръий кеча - шомдан фажри содиққача (имсокгача) бўлган муддатдир. Яъни қуёш ботгандан бошлаб то имсок вақти киргунча давом этадиган вақт оралиғи шаръий кеча деб юритилади. Мана шу муддатни иккига бўлиб, чиққан натижани шом намози кирган вақтга қўшса ёки имсок вақтидан айрилса, ҳосил бўлган натижа ярим кеча вақтини кўрсатади. Шофеъий мазҳабининг баъзи олимларига кўра, хуфтон намози ярим кечагача давом этади. Уларга кўра, хуфтон намозини шаръий кеча ярмидан кейин ўқиш жоиз эмас. Ҳанафий мазҳаби бўйича эса, хуфтонни кечанинг ярмидан кейинга кечиктириб ўқиш макруҳ ҳисобланади\nШаръий кечанинг, яъни қуёш ботиши билан бошланадиган шом намози вақти билан имсок вақти оралиғидаги муддатнинг учдан иккиси ўтгандан кейинги вақт бўлагидир. Яъни шаръий кечанинг сўнгги учдан бир бўлаги таҳажжуд намози ўқиладиган вақт демакдир. Таҳажжуд - уйқуни тарк этиш деганни англатади. Ушбу намозни имсок (фажри содиқ) вақтигача ўқиш мумкин бўлиб, қиймати кундуз ўқилган 1000 ракат нофила намоздан ҳам ортиқроқдир. Қазоси бор одамларнинг кечаси турганда икки ракат қазо намоз ўқиши эса, таҳажжуд намозидан ҳам қийматлидир.\nҚуёш ботгандан эътиборан имсок вақтигача бўлган муддатнинг сўнгги олтидан бир қисмига "саҳар вақти" дейилади. «Ширъат-ул-ислом»шарҳида айтилишича: “Ҳадиси шарифда: “Саҳар вақтида ва намозлардан кейин қилинган дуолар қабул бўлади” деб марҳамат қилинган. Дуони Аллоҳу таолога ҳамд, Пайғамбарга саловот билан бошлаб, кафтларини юзига суриш билан тугатиш суннатдир.” Кечанинг мана шу қисмида кўзда ёш билан дуо ва тавба қилишни айни фурсат деб билиш керак. «Дурар» китобида: «Саҳар вақтида ейиладиган овқат саҳарлик деб аталур»-дейилган.


03 декабр 2021, Тошкент вақти: 00:18\nЖо Байден ва Владимир Путин, Москва, 2011 йил марти\nРоссия президенти Владимир Путин Жо Байденни АҚШдаги президент сайловида қозонган ғалабаси билан табриклади. Бу Байден овоз беришнинг дастлабки натижалари асосида сайлов ғолиби деб эълон қилингани ва дунёдаги кўплаб давлат раҳбарлари томонидан қутланганидан бир ойдан кўпроқ вақт ўтиб амалга ошди.\nПутин АҚШнинг сайланган президентига унинг ғалаба қозонгани сайловчилар коллегияси томонидан тасдиқланганидан кейингина табрик телеграммаси йўллади. 14 декабрь куни бўлиб ўтган овоз бериш жараёнида Байден учун 306 сайловчи, унинг рақиби – амалдаги президент Дональд Трамп учун эса 232 сайловчи овоз берган.\n2016 йилги сайловдан кейин Путин сайловчилар коллегияси қарорини кутмай, умумхалқ сайлови тугаганидан бир неча соат ўтиши биланоқ Трампни табриклаган эди. Ўшанда Трампнинг рақиби Ҳиллари Клинтон унинг ғалабасини тан олганди. Трамп эса сайловда сохталаштиришларга йўл қўйилганини иддао қилиб, ҳалигача Байденнинг ғалабасини тан олгани йўқ. Аввалроқ Путин Байденни табриклашга ошиқмаётганини АҚШдаги “юридик процедуралар” тугашини кутаётгани билан изоҳлаганди.\nКремль сайтидаги хабарномага кўра, Путин “сайланган президентга ҳар соҳада муваффақият” тилаган ҳамда “глобал хавфсизлик ва барқарорлик учун зиммасида алоҳида масъулият бўлган Россия ва АҚШ, ўзаро ихтилофларга қарамай, ҳозирда дунё дуч келаётган кўплаб хатар ва муаммоларни ҳал қилишга ҳақиқатан ҳам кўмаклашиши мумкин”, дея ишонч билдирган. У АҚШнинг сайланган президенти билан ўзаро алоқа ва ҳамкорликка тайёр эканини қайд этган.\nЖо Байден АҚШ вице-президенти лавозимида ишлаган пайтда ва 2020 йилги сайловолди кампанияси чоғида бир неча бор шахсан Путин ва унинг сиёсатини танқид қилган. У ҳозирги Россияни халқаро хавфсизлик учун таҳдидлардан бири, деб атаб, Москванинг Украина ва бошқа қўшни мамлакатларга нисбатан сиёсатини салбий баҳолаган. Айни пайтда у муҳлати кейинги йилнинг февраль ойида тугайдиган Стратегик ҳужум қуролларига оид (СҲҚ-3) шартнома муддатини чўзиш тарафдори эканини билдирган.\nЖо Байден 2021 йилнинг 20 январида АҚШнинг 46-президенти ўлароқ қасамёдга келтирилиши кутилмоқда.


Бош саҳифа>МАҚОЛАЛАР>Халифалик парчаланганидан кейинги исломий ҳаракатлар тарихи 2-қисм\n20/04/2022 20/04/2022 𝓐𝓫𝓾 𝓗𝓪𝓷𝓲𝓯70Мулоҳаза билдириш on Халифалик парчаланганидан кейинги исломий ҳаракатлар тарихи 2-қисм\nБарча мусулмонларни бирлаштириш учун жиддий сиёсий лойиҳага чақирган биринчи шахс 1928 йилда Ҳасан ал-Банна бўлди. У толиби илм, масжид хатиби, сиёсатчи ва Ихванул муслимин партиясининг асосчиси эди. Ихванул Муслимин шариатни ҳарбий йўл билан ўрнатмоқчи бўлган биринчи сиёсий мақсадли ташкилот эди.\nҲасан ал-Банна давридаги Ихванул муслимин мафкурасининг асоси\nЎша пайтда Мисрда ҳукмдор қирол Форуқ эди, инглизлар ҳокимиятни унга топширдилар. Аммо ал-Банна қирол Форуққа қарши чиқмади, балки у билан тинч-тотув яшашга рози бўлди ва ёшларни ҳарбий ва сиёсий жиҳатдан яҳудийларга қарши урушга тайёрлади. Ихванул муслимин 1948 йилда Миср қуролли кучлари билан бирга Исроилга қарши урушда қатнашган.\nҚирол Форуқ “Ихванул муслимин”ни таъсирини тарқалишини сезди ва ал-Баннани ўлдиришга буюрди. 1949 йил Ҳасан ал-Банна ўлдирилди. Шундан сўнг ташкилот аъзоларини таъқиб қилиш бошланди.\n1952 йилда Мисрда давлат тўнтарилиши содир бўлди. Ҳарбийлар “Ихванул муслимин” кўмагида қирол Форуқни ағдариб, ҳокимият тепасига келади. Миср республикага айланади ва Жамол Абдунносир Мисрнинг президенти бўлди. Аммо президент бўлганидан кейин у ҳам “Ихванул муслимин”ларга қарши кураш бошлади.\nБир кун ичида ташкилотнинг 15 мингга яқин аъзоси ҳибсга олинди. Савол туғилиши мумкин – нима учун Ихванул муслимин катта ташкилот бўлишига қарамай ва ҳарбий тажрибага эга бўла туриб осонликча мағлубиятга учраган? Гап шундаки, ал-Банна ва унинг издошлари эътиқодларида ўша вақтда мусулмон мамлакатлар ҳукмдорлари билан жанг қилиш жоизлиги ҳақида тушунча бўлмаган. Уларнинг барча эътиборлари ташқи душманга қаратилган, шулардан асосийси Исроил эди. Шунинг учун улар иттифоқчи деб билганларнинг зарбаси Ихванул муслиминлар учун кутилмаган бўлди ва шу сабаб Абдунносир учун бу зарба муваффақиятли бўлди.\nШундан сўнг Ихванул муслимин учун оғир кунлар келди. Улар қувғин қилинади, қамоқхоналарда қийноққа солинади, ўлдирилади. Ушбу таъқиблар натижасида ташкилот икки қанотга бўлинди:\n• “Асосий ҳаракат (Ҳаракат ал-Умм)”\n• Қутба лойиҳаси (Тайяр ал-Қутбий)\nБу иккала гуруҳ 1966 йилда Саййид Қутб қатл қилингандан кейин бўлинди. “Ҳаракат ал-Умм”га Ҳасан Ҳудайбий бошчилик қилган. Ҳаракатнинг асосий йўналишини моҳияти шундан иборатки, улар ҳарбий усуллардан воз кечиб, сиёсий усулларни қўлладилар.\nУлар ҳалигача ўз олдиларига ислом давлатини барпо этишни мақсад қилиб қўйганлар, лекин бу мақсадларига эришиш учун сиёсий партия ташкил этиш, сайловлар ва мамлакатдаги сиёсий жараёнларда иштирок этиш каби тинч сиёсий усулларни танладилар. Улар исломий бошқарувга эришиш йўлларини бошқарув тузумини ичкаридан ўзгартиришда кўрдилар ва бу тизимга киришни, яъни уни исломий бошқарувга ўзгартириш учун сиёсий ҳизб тузиб, ҳукмрон парламент ва ҳукуматга киришни зарур деб билдилар.\nАл-Ҳудайбийнинг энг машҳур китоби “Даъват қилувчилар, лекин ҳакамлар эмас”. “Қутба” лойиҳаси Саййид Қутб раҳимаҳуллоҳ ғояларидан илҳомланган ҳаракатдир. Ҳаракат ғоясининг моҳияти шундан иборат эдики, ўша пайтдаги “Ихванул муслимин”ни умумий ғоясига қўшимча равишда, мусулмон мамлакатларида босқинчилар томонидан ўрнатилаётган ҳозирги режимлар уларнинг қўғирчоқлари эканлиги ва улар мусулмонлар манфаати йўлида ишламаяпти, деган тушунча қўшилди. Бу режимларИслом ва мусулмон халқлари учун эмас, балки режимни ўрнатган босқинчилар манфаати учун ишлайдилар. Шунинг учун улар тоғутлардир ва улар билан курашиш керак. Улар билан жанг қилиш эса Аллоҳ йўлидаги жиҳод бўлиб, бу йўлда вафот этган киши Аллоҳнинг изни билан шаҳид бўлади. Шундай қилиб, Ҳасан ал-Банна лойиҳасига яна бир фикр қўшилди.\nЭнди сиёсий ҳаракатга ҳарбий йўл билан Ислом бошқарувини ўрнатиш, мусулмон давлатларининг босқинчилар томонидан тайинланган ҳукмдорлари душман экани ҳам тушунча қўшилди. Қутбнинг энг машҳур китоблари “Қуръон сояси остида” ва “Йўлдаги босқичлар”\nСаййид Қутб жиҳодий мафкурага қўшган ғоялар\nСаййид Қутб 1966 йилда Абдунносир ҳукумати томонидан қатл этилган. Лекин унинг ғоялари мусулмонлар онгига катта таъсир кўрсатди. У диктаторларга қарши курашда барча жиҳодчиларнинг (отаси) боши деб ҳисобланади. Умрининг охирида шайхнинг бошига тушган бир воқеа бор. Қатлдан бироз аввал, қамоқхонада Саййид Қутб р.ҳ туш кўрди. Унда у дераза орқали қамоқхона камерасига қушлар учиб кириб, столидаги қоғозларни тортиб олганини, кейин эса яна ташқи дунёга учиб кетаётганини кўрган.\nЭҳтимол, шу тарзда унга ғоялари бутун дунё бўйлаб тарқалишини кўрсатилди, бу ҳақиқатан ҳам содир бўлди. Келинг, қандай бўлганини кўриб чиқайлик. Шундай қилиб, “Ихванул муслимин” бўлинганидан сўнг, Абдунносир ҳукумати иккала ҳаракатни таъқиб қила бошлади ва натижада ташкилотнинг кўплаб аъзолари бошқа араб мамлакатларига (Сурия, Жазоир, Ливия) ва Европага қочишга мажбур бўлди. Улар баъзи мамлакатларда ёш куртаклар берган янги мафкуранинг ташувчиларига айланди. 1970 йилда Сурияда ҳарбий тўнтариш натижасида ҳокимият тепасига нусайрий Ҳофиз Асад келди.\nКейин Қутб ғоялари тарафдори Марвон Ҳадид янги ҳукуматга қарши жиҳод бошлайди. У нотиқ, шоир, ҳарбий тажрибага эга эди. У “Танзим Талиа ал-Муқатила” деб номланган жиҳодий жамоат тузади – таржимада “Жангчи авангард” деган маънони англатади. У Суриянинг турли ҳудудларида жанговар кичик гуруҳлар тузиб, кейин жангни бошлайди. 1973 йилда у биринчи марта қамоққа тушади. У ўлимга ҳукм қилинади, лекин унинг қатли халқ қўзғалонига айланиб кетишдан қўрқиб ҳукм бекор қилинади ва озод қилинади. У жиҳодий фаолиятига янаям жон-жаҳди билан киришади.\nУнинг шогирдлари армия ва махсус хизматларга қарши операцияларни бошлайди, аммо 2 йилдан кейин у яна Дамашқдаги ижарага олинган квартирада топилади. Ҳукумат кучлари Ҳадидни ҳибсга олишмоқчи, у кўплаб полициячилар билан жанг қилади ва бир қанчасини ўзи якка ўлдиришга муваффақ бўлади, лекин ярадор бўлиб, барча ўқ-дорилари тугагандан кейин у асирга олинади. Қамоқхонада у қийноқларни бошдан кечирди ва 100 килограммдан 45 килограммгача вазн йўқотди. У қамоқда вафот этди, аммо унинг ўлимини сабаби номаълум. Унинг ўлимидан сўнг шогирдлари 1982-йилгача, яъни Ҳама қирғини содир бўлгунга қадар жиҳодни давом эттиришади. Суриядаги бу инқилоб Абдуллоҳ Аззом, Абу Мусъаб Сурий каби мафкурачиларнинг пайдо бўлишига олиб келди.\nШунингдек, Қутб ғоялари бошқа мусулмон ўлкаларига ҳам келиб, у ерда ўз новдаларини берди. Нажд ерларига етиб боргач, улар ўзгаришларга учрадилар ва уларга яна бир фикр қўшилди. Аввал Саудия Арабистонидаги вазият қандай бўлганини тушуниш учун ушбу жойларнинг тарихини бироз таҳлил қилайлик. Ўрта асрларда Усмоний халифалиги ҳукмронлиги остида бўлган Арабистондаги ҳолат ҳокимият учун кураш ва доимий тўқнашувлар бўлиб турар эди, бу тўқнашувлар қабилавий урф-одатлар асосида бўлган.\nТурклар чет – эллик сифатида уларнинг муносабатларига аралашмаган, чунки арабларнинг иши улар учун жуда нозик масала эди. Ўша вақтларда халқ орасида кучли жаҳолат тарқалиб, одамлар солиҳ кишиларни воситачи-ширк қилишди, сеҳргарларга мурожаат қилиш ва қимматбаҳо мақбаралар қуриш ва ҳоказо. Шу пайтда шайх Муҳаммад ибн Абдулваҳҳоб аҳли сунна эътиқодларига қайтишга ва бу адашишлардан воз кечишга даъват билан чиқади. У қабилаларни бунга даъват қила бошлади ва уларнинг кўплари бу даъватни рад этдилар.\nАммо Сауд қабиласининг раҳбари унинг даъватини қабул қилиб, шайхни ҳимоя қилди. Шундан сўнг улар даъватни биргаликда тарқата бошладилар, уни куч билан қўллаб-қувватладилар ва муваффақиятга эришдилар. Натижада Сауд қабиласи деярли бутун Арабистон ярим оролини бошқара бошлади ва Усмоний халифалигига содиқликка қасамёд қилди. Ибн Абдулваҳҳоб даъватининг асоси саудияликлар эътиқодида қолди. Улар бу манҳажни тарқатишган ва тарқатишда давом этмоқдалар.\nҚутб мафкурасининг даъвати Саудия Арабистонига келганида, у ибн Абдулваҳҳобнинг даъватидан кўп нарсани олди. Қутб ғояси тарафдорлари ушбу мафкурадан қуйидаги тамойилларни олдилар: такфир асослари, мушрик ва кофирларга бўлган муносабат, уларнинг қон ва мол-мулкининг мавқеи. Улар бу тамойилларни тоғутларга қўллашди. Яъни, Аллоҳ нозил қилган нарса билан ҳукм қилмаган киши тоғутдир. Натижада, баъзи одамлар пайдо бўлган мафкурани салафийлик – жиҳодия деб аташади.\nАраб тилидаги китоб 《دعاة ولا قضاة》деб номланади.\n“Қуръон сояси остида” китобини арабча номи 《في ظلال القرآن 》 “Йўлдаги белгилар” الطريق》 في معالم 》деб номланади.\nИккала китоб ҳам рус тилига таржима қилинган.\nАрабчa المقاتلة》 تنظيم الطليعة\nИлтизомдаги жиддийлик -1