ЎҚувчиларда илмий дунёқараш асосларини тарбиялаш (2С) Режа\nЎҚувчиларда илмий дунёқараш асосларини тарбиялаш (2С) Режа\nНазвание ЎҚувчиларда илмий дунёқараш асосларини тарбиялаш (2С) Режа\nЎҚУВЧИЛАРДА ИЛМИЙ ДУНЁҚАРАШ АСОСЛАРИНИ ТАРБИЯЛАШ (2С)\n1. Илмий дунёқарашни шакллантириш педагогик жараённинг асосий мақсади сифатида.\n2.Илмий дунёқарашни шакллантиришда ўқитувчининг ўрни.\n3.Ўқув тарбия жараёнида диннинг ўрни.\n4. Ўқув тарбия жараёнида фуқаролик тарбияси.\nИлмий дунёқарашнинг моҳияти\nТалабаларда илмий дунёқарашни шакллантириш педагогик жараённинг асосий мақсадларидан биридир. Фан ва техниканинг жадал тараққиёти талабаларда табиий ҳамда ижтимоий йўналишларда маълум илмий тушунчаларга эга бўлишларини талаб қилади.\n^ Йуналишлари, функцияси.\nИлмий дунёқарашни шакллантиришда фанлараро боғлиқликнинг изчиллик тамойилига амал қилиш лозим. Фанлараро боғлиқлик талабаларда маълум ҳодисани турли нуқтаи назарда кўриб, воқеа тўғрисида тўлиқ тасаввурга эга бўлиш имконини беради.\nИлмий дунёқарашни шакллантиришда хусусан ўрганилаётган воқеа ёки ҳодисанинг барча хусусиятлари ва алоқаларини тўлақонлигича қамраб олиши имконини берадиган предметлараро боғлиқликнинг аҳамияти катта. Масалан, предметлараро боғликлик асосида талабаларда тирик ва ўлик табиат, жамият ва табиатнинг бирлиги тўғрисидаги методологик ғоялар шаклланади.\nЎкув тарбия жараёнида ўқувчиларга илмий дунёкараш асосларини шакллантириш.\nДунёқарашни шакллантиришда талаба тафаккури , иродаси, ҳиссиётлари ва фаоллигига таъсир қилиш ҳам муҳим ўрин касб этади.\nВоқеа ҳодисаларни ўрганишда талабада маълум тушунча, тасаввурлар пайдо бўлиши лозим. Уларни ҳосил қилиш эса тафаккур жараёнининг фаол фаолиятидир.\nТушунча ва тасаввурлар маслакка айланиши, дунёқарашнинг маълум тизимига айланиши учун улар талаба ҳиссиётлари ва кечинмалари доирасига кира олиши керак.\nИжобий эмоционал ҳолат талабаларни илм чўққиларини эгаллашга ундайди. Албатта, эътиқод ва ҳиссиётлар билан уйғунлашган кучли ирода инсонни маълум ҳатти ҳаракатларга ундайди.\nБулардан ташқари талабага бўлган ишонч унга маъсулиятни юклаш ҳам миллий дунёқарашни шакллантиришда маълум ўрин эгаллайди.\nИлмий дунёқарашни шакллантиришда ўқитувчи ўрни беқиёсдир. Ўқитувчининг билим савиясидан тортиб, муомаласигача талабаларда ишонч уйғота олса маълум натижага эришилади.\n^ Диннинг тарбиявий хусусиятлари. Яхлит ўқув-тарбия жараёнида фуқаролик тарбияси.\nЕтмиш йил давомида атеист тарғиботчилар собиқ социализм жамиятида динга ўрин бўлмаслиги ҳақида жар солиб, уни ичкиликбозлик, жиноятчилик, гиёҳвандлик ва порахўрлик сингари иллатлар билан бир қаторга қўйдилар, ҳамда динга қарши аёвсиз кураш олиб боришга ундадилар. Аслида кишиларни диний эътиқодига кўра бир – бирига қарама – қарши қилиб қўйиш жамият тараққиётида ўзининг ёмон таъсирини кўрсатади. Динга инсонлар онгини пасайтирувчи, майда буржуа психологиясини тикловчи, бюрократияни ва миллатчиликни тарғиб қилувчи куч деб қаралиши диндорлар ғашига тегди ва уларнинг онгида ўзининг салбий аксини топди. «Дин – халқ учун афюн»дир деган бўлмағур тушунча ва шиорлар омма орасида кенг тарқатилди. Шундай қилиб, дин жамият тарққиётига халақит берувчи бош тормоз, турмуш учун зарарли иллат деб, тан олинди. Динга жамият тарққиётининг тормози сифатида қаралиши хато эканлигини биз ҳозир кўриб – билиб турибмиз.\nШахсга сиғиниш, қатағон йилларида, турғунлик даврида кўплаб халқ оммаси жонли, унумдор ва ижодий меҳнат фаолиятидан чалғитилиб, бўлмағур сафсатабозлик : «Сен диндорсан, сен зиёлисан», деган тарғиб – ташвиқ билан шуғулланилди. Бу жараёнлар иқтисодимизга, сиёсатимизга, халқнинг маънавий ҳаётига ўзининг бузғунчи таъсирини ўтказди. Оқибатда халқ оммаси орасида норозилик келиб чиқиб ижтимоий иллатлар ривож топди. Ўша даврда атеистлар халқ оммасини лақиллатиб якин кунларда буюк ўзгаришлар бўлишини таъкидлаб эскиликни тугатишга чақирдилар, эскилик сарқитлари қаторига дин ҳам киритилди. Ахир, дин бу – «капитализм қолдиғи» эди – да! Ҳамма оммавий равишда динга қарши курашга отлантирилди. Кўплаб масжидлар,ибодатхоналар вайрон килинди. Жамиятнинг илғор, ҳур фикрли кишилари бўлмиш муллалар, домлалар, дин пешволари ўлдирилди ёки чет элга қувғин этилди. Бу ишлар диндорлар орасида қарши кайфият пайдо қилди. Оддий диндорларга нисбатан ҳам ноҳаклик ҳоллари содир бўлиб турди. Мисол учун, диндор одам меҳнатда юксак даражага эришса ҳам у рағбатлантирилмасди.\nЯқин йилларгача бизда дин «буржуа идеологияси», деб уқтирилар эди. Ахир, дин буржуа жамиятидан олдин ҳам бўлган – ку! Нега энди армияни ёки судни эски жамият шакллантирган ҳолларда ҳам тан оламиз? Динга эса бошқача муносабатда бўламиз?\nТарихга бир назар ташласак, жуда кўп дин пешволари халқ озодлик ҳаракати раҳбарлари бўлишганини кўрамиз. Ҳозирги замонга келиб уларнинг кўпчилиги ядро қуролларини йўқ қилиш учун ёки инсон ҳуқуқлари учун фаол курашяптилар. Бундан ташқари экология, атроф муҳит муҳофазаси масалаларида ҳам улар жонли фаолият олиб боряптилар. Шундай экан, биз динни жамиятга зарар келтирувчи, тинчлик ишига қарши жабҳада турувчи таълимот деб қарашимиз мутлақо нотўғри. Дин ҳеч бир тузумга – на социализмга, на коммунизмга қарши эмас. Акснча, у инсоният тарққиётига ўзининг катта ёрдамини бериб келмокда. Дин ичкибозликка, гиёҳвандликка, беҳаёликка, жиноятчиликка қарши самарали кураш олиб боришда ўз ҳиссасини қўшмоқда. Дин дунё маданияти тарққиётида бош ролни ўйнаган омилдир. Агар биз диндорлар билан бирга ишламас эканмиз, ҳеч қачон яхши ҳаёт қурилмайди. Негаки, инсон – дунёқараши, эътиқодидан қатъий назар, жамиятнинг тенг ҳукуқли аъзосидир. Дин давлатдан ажратилгани билан давлат ўз аъзоларидан воз кеча олмайди. Улар шу давлатнинг тўлақонли фуқароларидир. Демак, янгича фикрлашнинг вазифаси инсонларни бир – биридан узоқлаштириш эмас, балки жипслаштиришдир.\n^ МАЪНАВИЙ-АХЛОҚИЙ ТАРБИЯ (2С)\n1. Ахлоқий тарбия тўғрисида тушунча.\n2. Дунёвий ва диний тарбияда ахлоқ тарбиясининг ўрни.\n3. Ахлоқий тарбияланганликнинг мезонлари.\n4. Маънавий ахлоқий тарбияда миллий ўйинлар байрам ва маросимларнинг ўрни.\n5. Маънавий ахлоқий тарбияда онгли интизомни тарбиялаш.\nАхлоқ - ижтимоий онг, инсон камолотининг муҳим томони сифатида.\nАхлоқ – ижтимоий онг шакллларидан бири бўлиб, бу тартиб қоида ижтимоий ҳаётнинг барча соҳаларида кишиларнинг ҳатти – ҳаракатини тартибга солиш функциясини бажаради.\nАхлок бизнинг онгимизга таъсир қилиб яхшилик, адолат ва адолатсизлик, умуман ижобий ва салбий ҳатти – ҳаракатларни белгилаб беради.\nАхлоқ нормалари инсон ҳатти – ҳаракатини бошқариб туради. Инсон жамиятда яшар экан у маълум ҳуқуқларга амал қилади. Ана шу ҳуқуқ нормаларига зид ҳатти – ҳаракат қилиш ахлоқсизлик ҳатти – ҳаракати деб аталади. Шуни эътиборга олиш керакки, ҳуқуқий нормалар мажбурий бўлиб, ахлоқий нормалар бўлса ихтиёрийдир.\n^ Ахлоқий тарбиянинг мохияти, мазмуни, функцияси.\nАхлоқий тарбия инсонларда ижобий сифатларни шакллантиришга йўналтириш билан бир қаторда, салбий сифатлардан сақланишга ундайди.\nАхлоқий тарбиянинг мазмуни сифатида қуйидагилар қабул қилинган:\n1. Жамиятга, ватанга муҳаббат ва садоқатни тарбиялаш;\n2. Меҳнатга ахлоқий муносабатни тарбиялаш;\n3. Атрофидаги кишиларга ахлоқий муносабатни тарбиялаш;\n4. Шахснинг ўз – ўзига ахлоқий муносабатни тарбиялаш.\nАхлоқий тарбияда қуйидаги жиҳатларга эътиборни қаратиш лозим:\n1. Ахлоқий тарбияни ўкитиш жараёни билан кўшиб олиб бориш.\n«Яхши ўқита билган ўкитувчи яхши тарбиялайди ҳам» (немис педагоги А.В. Дистерверг).\n2. Ўқитувчи ва ўқувчининг ҳамкорлик фаолиятини тўғри ташкил қилиш , яъни аҳил, иноқ жамоа ташкил қилиш .\n3. Тарбиявий ишларни маълум режа асосида олиб бориш.\n4. Ижобий эмоционал шароит яратиш, яъни, байрамларни нишонлаш.\n5. Талабаларни қонун – қоидага риоя қилишга ўргатиш.\n6. Ижтимоий онгни шакллантирувчи тушунтириш, уқтириш, суҳбат, мунозара, маъруза, рағбатлантириш, жазолаш усулларидан фойдаланиш.\n7. Ижтимоий ахлоқни шакллантиришда машқ, ўрнак усулларидан фойдаланиш.\n8. Мулоқот соатлари савиясини ошириш.\n9. Меҳнат илғорлари, илм – фан ходимлари, меҳнат ва уруш фахрийлари, васийлар ва ҳомийлар билан учрашувлар ташкил қилиш .\n10. Турли бадииий – адабий кечалар, тадбирлар, беллашувлар, олимпиадалар ўтказиш.\n11. Шарқ қадриятлари ва миллий анъаналар акс этган асарларни мунтазам равишда мутоала қилиб , мунозаралар ўтказиб туриш.\nЎтмиш диний ва дунёвий билим эгалари, ахлокий-маънавий тарбия тўғрисида.\nАхлоқий - маънавий тарбияга Шарқда азалдан эътибор қаратилган. Фикримизнинг далили сифатида қуйидаги мисолларни келтирамиз:\n^ Ахлок – одобга оид ҳадис намуналари:\n1. Илмнинг офати – эсдан чиқармоқлик ва илмга рағбати бўлмаган кишиларга ўргатиб, уни зое кетказмоқликдир.\n2. Чақимчилик, нима, биласизми? У – одамларнинг гапларини (уларнинг ўзаро муносабатини бузиш ниятида) бир – бирларига ташимоқликдир.\n3.Ҳаром нарсалардан сақланинг – одамлар ичида ибодатлироғи бўласиз. Оллоҳнинг тақсим қилган ризқига рози бўлинг - одамларнинг бойроғи бўласиз. Қўшнингизга яхшилик қилинг – тинч бўласиз. Ўзингиз севган нарсани одамларга ҳам раво кўринг – саломат юрасиз. Кўп кулманг. Кўп кулиш дилни ўлдиради.\n4. Зиёратингизга келган одам ҳурматини жойига қўйинглар.\n5. Бирор киши гапирган пайтда у ёқ – бу ёққа қараб қўйса, демак бу гап омонатдир.\n6. Агар уч киши бўлсангизлар, иккиталаринигз алоҳида учинчи шахсга эшиттирмай пичирлаб гаплашманглар, чунки бу уни ранжитади.\n7. Одамлар орасида чақимчилик ва бўҳтон гапларни тарқатишдан сақланинглар.\nҚуръони Карим оятлари:\n1. «Хумаза сураси»дан: «Одамларнинг обрўсини тўкувчи ва уларнинг айбини, камчилигини ахтариб, ғийбат килувчиларга – жаҳаннам бўлсин».\n2. «Қалам сураси»дан: «Ҳар бир қасамхўр, ёлғончи, кишиларни айбловчи, камситувчи, ғийбат қилувчи, чақимчи, яхшиликни ман қилувчи, зулмкор, сергуноҳ, хулқи бузуқ, отасининг тайини йўққа итоат қилма.\n^ Юсуф Хос Ҳожиб. «Кутадғу билик»дан\n… Оч болам, очганинг китоб тенгсиздир,\nТенгсиз билим билан тўлуғ денгиздир.\nҚадр ҳам қимматинг, билгин, билимдан,\nБилим шукронаси тингла тилимдан.\nБу аввал то охир ҳар бир сўзим дур,\nДонишманд парвариш топган ўзимдир.\n… Сўзим кўнгил ювар, сув эса қўлни,\nЎқиб ўқиганга кўрсат бу йўлни.\n… Бу китоб қадрини билимли билди,\nБилимсиз билгани дилимни тилди.\n… Яна бир ҳикмат бор: Ҳазрати одам –\nБилим, ақлу идрок сабаб муҳтарам.\nБилимни буюк бил, ўқувни улуғ,\nШу икков улуғлар кишини тўлуғ.\nЎқув қайда бўлса, улуғлик бўлар,\nБилимли, ўқувли шодликка тўлар.\nБилимсиз кишида касаллик бўлар,\nКасал эмланмаса, яшамас, улар.\nКелу касалингни тузатгин, нодон,\nБилимсиз тубандир, билимдон шодон.\nКиши айбин очма, то имкон яшир.\nТиламадим асло шараф – шону от,\nЎкиса бас дедим яқинми,ё ёт.\nМўъминлар ўқиса замонлар ўтиб,\nДуо килсамикан мени этиб ёд.\n^ IV. С. Шерозий ҳикматларидан.\nЎтай яхши ном билан десанг агар\nСен ўғлингга ўргатгил илму ҳунар.\nОта – онаси эркалатса нуқул,\nЖуда кўп қийинчилик кўрар ўғул.\nАқл ўргату тўғрилик, поклик,\nСеву эркалатма, қил идроклик.\nКичикликда таълимни мажбурий қил,\nУни қўрқиту ҳам ширин сўзлагил.\nАгар сенда қорунча ҳам бўлса зар,\nЎз ўғлингни қолдирмагил беҳунар.\nСуянма бу давлатгаким сенда бор,\nКетар балки у, ҳеч топмайин қарор.\nБўшаб қолгай олтин, кумуш осони,\nБўшалмас ҳунарманднинг ҳамёни.\nНа билгунг фалак гардиши айланур,\nҒарибликка келганда сарсон қилур.\nҚўлида ҳунар бўлса, бўлмаслар гадо,\nТиланмас у, ҳожат бирла эл аро.\nМурод топди Саъдий қаерни кезиб?\nНа дарё кезиб топди, на кон қазиб,\nУлуғларга бош эгди ёшликда ул.\nУлуғ этди уни эл, ҳамда мақбул.\nҲар кишида бўлса харид ҳам ҳунар,\nДунёда лозим анга икки умр.\nАввалида йиғса билим, тажриба,\nСўнггисида барчасин ишга солур.\nДарахт бўлса шох, халқ илдиз эрур,\nБил, ўғлим, томирла дарахт дарахт ўлғаюр.\nЁмонлик қилувчи ситамгар ўтар,\nУни доим халқ лаънатлар этар.\nКўринганда очу ғариб нотавон,\nЗаҳар бўлгай оғзимда ҳар луқма нон.\nҲарчанд ўқиб сен – илмдонсан,\nАгар амал қилмадинг – нодонсан.\nНа олим ва на донодур, бешак.\nОдамни ёмонлаб келса ёнингга,\nУл кимсани яқин тутма жонингга.\nКим сенга бошқалар айбин гапирар,\nБошқалар олдида сени айбситар.\nЙиллар ўтиб кетди тепангдан ғир – ғир,\nОтанг мозорига бордингми бир дам.\nОтанг хотирига нима эзгулик,\nҚилдингки, ўғлингдан кутасан сен ҳам.\n^ А. Навоий ҳикматларидан:\n«Кимки қаноатни ўзига касб килган бўлса, билки; қаноат уни бой қилади. Олтин, кумуш билан зебу зийнатларни бойлик деб билма, балки ҳақиқий бойлик қаноат гўшасидир. Қаноат олтини ҳеч қачон йўқолмайди. Ана шу олтинни қўлга киритиб, шу орқали бойишга ҳаракат қил. Кулбада қаноат қилиб ўтирган дарвеш тамагир подшоҳдан афзалдир. Чунки тама қилиш гадойларнинг ишидур. Билки, тама этган киши гадодир».\nКимки тўғрилик йўлини билмоқчи бўлса, билсинки, бу икки хил бўлади. Бири шуки, кишининг сўзи тўғри бўлса, унинг сўзи билан бирга, ўзи ҳам тўғри бўлиши керак. Яна бири шуки, ёлғон гапни баъзилар таассуф билан , уялганидан «тўғри!» дейди. Олдингиси, ҳеч шубҳасиз, яхши, лекин иккинчиси ҳам ёмон эмас. Киши ёлғонни гапирса ҳам кам гапирса! Қани шундай одам бизнинг замонда ҳам топилса.\nБиз шундай қизиқ замон одамларига мубтало бўлганмизки, уларнинг олдида ростгўйликдан ёмон нарса йўк. Улардан тўғриликни қидирган киши қошларидаги номи «Чин» кофирлар мамлакати бўлса ҳам, номи «Чин», яъни «тўғри» бўлгани учун, қара, ҳатто жаннатнинг ўзи ҳам унга рашк қилади.\nЛекин одамларга худонинг ўзи ато килган бу тўғрилик, қара, уларнинг олдида хато бўлиб кўринади. Сўзлашда хато гапиришга ўрганган одам нотўғри фикрни тўғри, деб гумон қилади. Кимки бу даврда тўғри гапиришга одатланган бўлса, у камбағаллик, етишмовчиликдан бошқа нарсани билмайди. Бу давр истаги эгрилик бўлгани учун, сен ҳақиқатни талаб қилсанг унга ёқмайсан.\nИсм, Илм, Ота – она\nТарбиянинг бири болага яхши от кўйиш бўлиб, уни оти билан чақирганларида у уяладиган бўлмаслиги керак. Исмда тафовутлар кўп пайдо бўлади: бирининг исми Ҳусайн, бўлса, бошқа бириники Язид.\nТарбиянинг яна бири унга илму адаб ўргатиш учун муаллим чақиришдир. Ит етук таълим олгани сабабли у тишлаб келган ов ҳалол ҳисобланади. Ювган билан тоза бўлмайдиган ит олим бўлган экан, ўғлинг билимсизлигича колиб кетса, ажаб камчилик бўлади. Унга сенинг шафқат қилишинг фойдалидир, лекин бунинг ортиқчаси зарар. Воқеъ бўладиган болалардан уни ўз меҳринг билан асрашинг, олдида сендаги тавозуъни билдиради.\nТарбиянинг яна бири ота – онани ҳурмат қилиш ; буни бажариш унинг учун мажбуриятдир. Бу иккисига хизматни бирдек бил. Отанг олдида бошингни фидо қилиб , онанг боши учун бутун жисмингни садақа қилсанг арзийди! Икки дунёга обод бўлишни истасанг, шу икки одамнинг розилигини ол! Туни кунингга нур бериб турганинг бирисини ой деб бил, иккинчисини қуёш. Уларнинг сўзларидан ташқари бир нарса ёзма, улар чизган чизиқдан ташқарига бир қадам ҳам босма. Ҳамма хизматни сен адаб билан бажар, «адаб» сўзидаги «дол» каби қоматингни хам қил.\n^ А. Авлонийнинг «Туркий гулистон ёхуд ахлоқ»дан\nИнсонларни яхшиликка чақирувчи, ёмонликдан қайтарувчи илмдур. Яхши хулқларнинг яхшилигини, ёмон хулқларнинг ёмонлигини далил ва мисоллар ила баён қиладурғон китобни ахлоқ дейилур.\nАхлоқ илмини ўқуб, билуб амал қилган кишилар ўзининг ким эканин…ер юзида нима иш қилмак учун юрганин билур. Бир киши ўзидан хабардор бўлмаса, илмни, уламони, яхши ишларнинг қадрини, қимматини билмас. Ўз айбини билур, иқрор қилуб, тузатмакка саъй ва кушиш қилган киши чин баҳодир ва паҳлавон кишудур.\nСўйласанг, сўйла яхши сўзлардин,\nЙўқса жим турмоқинг эрур яхши,\nЎйласанг, яхши фикрлар ўйла,\nЙўқса, гунг бўлмоқинг эрур яхши,\nИшласанг, ишла яхши ишларни,\nЙўқса, бекорлигинг эрур яхши.\n^ Ахлоқий тарбияланганликнинг мезонлари.\nАхлоқий жиҳатдан тарбияланганлик шахснинг жамиятга, инсонларга, меҳнатга, ўз – ўзига ва нарсаларга бўлган муносабати билан белгиланади. Жумладан,\n1. Жамиятга бўлган муносабат:\nЭл анга шафиқу, меҳрибон бўлмас эмиш\nОлтин қафас ичра гар қизил гул бутса\nБулбулға тикондек ошиён бўлмас эмиш.\n2. Инсонларга бўлган муносабат:\nБир Қишлоқи Айиқ билан йўлдош бўлиб, иккиси бирга яшар эди. Ҳар вақт Қишлоқи ухласа Айик тепасида. дўстимга бир нарса зарар қилмасун, деб пойлаб ўлтирар эди. Бир куни Қишлоқи ухлаб ётганда, бир пашша келиб пешонасига қўнди. Айиқ ҳар қанча қувса кетмади. Охирда аччиғи келуб: «Бу золумни уруб ўлдирмасам бўлмас», - деб, бир катта тошни олуб, келуб, Қишлоқининг бошига чунон урдики, пашша учуб кетиб, Қишлоқи ўлуб қолди.\nҲисса: Дўсти нодондан, душмани зийрак яхши.\n(«Айиқнинг дўстлиги». А.Авлоний)\nМеҳнатга бўлган муносабат:\nСоқи бир куни мактабдан келуб, онасидан таом сўради. Онаси олдига бир коса шўрбо келтируб қўйди. Соқи шўрбодан бир қошуқ оғзига олуб: «Она ман бу маззасиз шўрбони ичмасман», - деди. Онаси: «Ичмасанг қўй, ўғлим, бошқа пишируб берурман», - деб, олдидан олуб қўйди. Соқини кечгача хазон тошитуб, ишлатди. Соқи ҳоруб, чарчаб, қорни очуб, ўлтирғон эди. Онаси яна шул шўрбони иситуб олиб келуб, олдига қўйди. Соқи шўрбодан бироз ичуб кўруб: «Мана, онажон! Бу қандай тотли шўрбо бўлмиш. Умримда асло мундоқ ширин шўрбони ичконим йўқ», - дейди. Онаси кулуб: «Эй, ўғлим, бу бояги ўзинг ичмаган шўрбодур, Ҳозир сан ҳаракат қилдинг, ишладинг, қорнинг очди, иштаҳанг очилди. Шўрбо ҳам ширин бўлди», - деди.\nҲисса: Ишламак иштаҳа очар,\nДангаса ишдан қочар.\nАёғ югуруғи ошга элтар,\nТил югуруғи бошга етар.\n(«Соқи ила онаси». А. Авлоний)\nИнсоннинг ўз- ўзига бўлган муносабати:\nБир ғоз сувда сўзиб юруб, ўзига ўзи мақтануб: «Оламда мандан ҳунарманд киши йўкдур. Ерда югураман, сувда сузаман, ҳавода учаман. Бир ўзимнинг уч хил ҳунарим бор», - деди. Ғознинг сўзини бир қурбака эшитуб: «Биродар, сан мунча мақтанмасанг ҳам бўлур эди. Чунки балиқдек сузолмайсан, кийикдек югуролмайсан, лочиндек учолмайсан. Чала чулпа уч ҳунарни билгунча, бирини яхшилаб билганинг яхши эди», - деди..\nМақол. Мақтанма ғоз, ҳунаринг оз.\n(«Мақтанчок ғоз». А. Авлоний.)\nИнсонларнинг нарсаларга бўлган муносабати:\nБир донишманд, пири бадавлат кекса бор эди. У киши қариндош уруғлари, болалари, невараларининг оила тутишини синаб кўрмокчи бўлди. Атторлардан, баққоллардан сақич, хина, сирға ва яна турли – туман нарсалар сотиб олиб келди. Қараса, бир тўп қизалоқ «зум – зум» ўйнаётир. Кекса ўтириб, тугунини ечди:\n- Бу нарсаларни қийқиндига алмаштираман, - деди.\n- Қизлар дув этиб уй – уйларига кириб кетишди. Сўнг бирин – кетин бири бўз, чит, бири мовут, яна бири ипак қийқим олиб чиқаверди…\nЛекин бир қизалок оёғининг учи билан ерни чизиб, бир четда тураверди.\nКекса унга қараб:\n- Сенга ҳеч нарса керак эмасми, қизим? – деди.\n- Биз қийқиндиларни унақа ташлаб юбормаймиз, бирор нарсага яратамиз, жуда бўлмаса улардан қуроқ тикамиз, - деди қизча.\nКекса эса бу гапдан хурсанд бўлиб:\n- Балли, доно қиз экансан. Фаровонлик – тежамкорликдан деганлари шу – да, - деди.\nЧол қизалоққа олиб келган нарсаларидан ҳадя берди.\nКелтирилган мисоллар асосида қаҳрамонларимизнинг тарбияланганлик даражаларини белгилашни ўзингизга ҳавола қиламиз.\n^ Ахлоқий-маънавий тарбияда миллий ўйинлар, байрам ва маросимларнинг ўрни.\nҲар бир тараққий этган, маданиятли халқнинг ўз тили, урф-одати, адабиёти, анъанавий моддий ва маънавий бойликлари бўлади. Ўзбек халқи ҳам дунёдаги энг қадимий маданий халқлардан бири сифатида мана шундай хазинага эга. Бу билан биз ҳақли равишда фахрлансак арзийди. Бунинг учун ўша қадимий маданиятмизни, урф-одатимизни билишимиз, сақлашимиз ва кейинги авлодларга ҳам етказишимиз инсоний бурчимиздир, уларнинг талабалар ахлоқий - маънавий тарбиясида алоҳида ўрни мавжуд. Қуйида ёшлар тарбиясида ота – боболаримиз томонидан қўлланилиб келинган ўйинларни эътиборингизга ҳавола қиламиз:\n«Кес – кес»\nИштирокчилар 2 гуруҳга бўлинадилар: Биринчиси олдинда, иккинчиси орқада туради. Ўқитувчининг белгиси билан биринчи гуруҳ қочади, иккинчиси қувлайди. Қувловчи ўйинчилар етиб олса, ўзлари орқага қочадилар. Ўйин иштирокчилари ушланиб, оз қолгунча ўйналади.\n«Оқ теракми, кўк терак»\nИштирокчилар 2 гуруҳга бўлинадилар. Ораларида 5 метр масофа қўйиб, бир – бирларига қараб, кўл ушлашиб (занжир сифатида) саф тортиб турадилар. Биринчи гуруҳ иштирокчилари биргаликда: «Оқ теракми, кўк терак,биздан сизга ким керак?» - деб,иккинчи гуруҳ иштирокчиларига мурожаат қилишади.\nИккинчи гуруҳ иштирокчилари: «Оқ терагу, кўк терак, сиздан бизга (гуруҳдаги бир иштирокчининг исмини айтишади) керак, - деб, жавоб қайтаришади. Исми айтилган иштирокчи югуриб келиб, занжирни узиши керак. Занжирни уза олса, шу иштирокчилардан бирини олиб, ўз гуруҳига қайтиб келади. Узиб билмаса, ўша гуруҳда қолади. Ўйин маълум гуруҳда иштирокчилар тугагунча ўйналади. Ғолиб гуруҳ сафи кенгайган гуруҳ ва ғолиб ҳисобланади.\nБу ўйин айниқса тоғлар этагидаги, тепаликлар бағридаги, қишлоқларда яшовчи болаларнинг севимли ўйинидир. Чиллакни подаю қўй боқиб юрганда ҳам ўйнайвериш мумкин. Унинг учун алоҳида жой, ўрин талаб қилинмайди. Икки учи йўнилган чиллак. уни «учириш» учун даста бўлса кифоя. Чиллакнинг дастаси ва ўзини ҳар қандай ёғочдан ясаш мумкин. Бироқ тол ёки теракдан бўлса, айни муддао.\nБу ўйинни икки киши бўлиб ҳам, гуруҳ-гуруҳ бўлиб ҳам ўйнаш мумкин. Мусобақалар жуда авж олиб кетса, ҳатто маҳаллама-маҳалла, қишлоқма-қишлоқ бўлиб беллашадилар. Ўйин бошланишидан олдин кайвони куръа ташлайди. Ёхуд танга тирноқда ҳавога учирилиб, ерга қайси томони билан тушишига қараб, қайси томоннинг ўйин бошлаши аниқланади, тайинланади. Ўйин бошловчи томон жўрабошиси чиллакни махсус кавланган чуқурча устига қўйиб, даста билан илиб, ҳавога кўтариб, сўнг зарб билан уни дастада уриб иложи борича узоққа учиради.\nЧиллак ўйнаган болалар жисмоний бақувватлашган, зувиллаши (ўйин жараёнида болалар “зув”, деб овоз чиқариши шарт) билан нафас йўллари, кўкрак қафаси аъзолари, овози яхши ривожланиб ҳар хил дард касалликлардан фориғ бўла борган.\nЎйин қадимдан мавжуд бўлган бештош, тўққиз тош сингари бир неча тош ўйинларидан бири бўлиб, бу ўйин ўғил болалар ўртасида кенг тарқалган. Ўйин кичкина тошчалар танланиб, иккинчи-нишон қилиб тикилган, худди шундай тош томон 10 қадам узоқликда улоқтирилади. Улоқтиришда нишон тошини уриб йиқитиш кўзда тутилади. Бу ўйин болани ақлий жиҳатдан ҳисоб-китобга ўргатади, чама, режа, тўғри мўлжал олиш қобилиятини оширади. Жисмоний жиҳатдан қўл-оёқ ҳаракатларини чаққонлаштириб, мускулларини ривожлантиради. Жамоада ўзини тутиш, муомала маданиятига ўргатади.\nЁғоч ўйини бўлиб, уни ҳам ўғил болалар ўйнашган. Ўйин 2 буюм ёрдамида ўйналган. 1-қалинлиги билакдай келадиган кетмондастадан 4-5 энлик қисми арралаб олинади. Унинг бир учи йўниб қозиқсифат қилинади ва бош ҳамда ўрта бармоқ орасига олиниб текис ерга айлантириб юборилади. 2-қамчи ёрдамида айланиш йўналиши бўйлаб уриб ҳаракатлантирилаверади. Биринчи бўлиб ҳаракатдан тўхтаган дандарак эгаси ютқазган ҳисобланади. Бу ўйин ҳам юқорида қайд қилинган хусусиятларни болаларда шакллантиради.\n^ Байрам ва маросимлар.\n«Наврўз» байрами. Шарқ халқлари орасида бир неча минг йиллардан буён яшаб келмоқда. Байрам кеча билан кундузнинг тенглашган пайти баҳор фаслининг 21-22 март кунларидан бошлаб бир ҳафта 10 кун давомида ўтказилган. Байрамга атаб махсус кийимлар тикилган, турли тадбирлар уюштирилган, сумалаклар пиширилган. Наврўз байрамининг энг аҳамиятли жиҳатларидан бири- кексаларга ҳурмат, уларнинг ҳолларидан хабар олиш, кўмак бериш ва марҳумларни эслаш, етим-есирларга садақа қилишдир.\nҲайитлар. Қадимий диний байрам бўлиб, уларнинг таркибига кирган кўпгина маросимлар исломдан олдин ҳам халқ таомилида бўлган. Ислом уларни омухталаб, ўз қонунларини қўшиб, ҳайит байрамларининг умрини узайтирган.\nҲайитларнинг икки хили мавжуд бўлиб, халқимиз бу байрамларга азалдан амал қилиб келади. Биринчиси-Қурбон ҳайити, катта ҳайит деб аталади. Унинг олдидан 2 кун қолганда, арафа кунлари нишонланади. Ёлғон арафа, 1 кун қолганда чин арафа, учинчи куни эса Ҳайит байрам қилинади. Ёлғон ва чин арафа кунлари ҳар бир хонадонда ис чиқарилиб чалпак, бўғирсоқ, талқон, палов қилинади. Қўшнилар бир-бирларини ҳайит билан муборакбод этиб, хонадонларга пишириқлар чиқарадилар. Болалар ва ўсмирлар чопқиллаб яқин-узоқ хонадон, қариндош-уруғларни йўқлашга бориб келадилар.\nКичик ҳайит бу “Рўзаи майи рамазон”, деб аталиб, одатда рўза ойи якунида ўтказилади. Ҳайитлар - ийдлар деб деб ҳам аталади. «Ҳайитингиз муборак бўлсин», «ийдингиз қуллуқ бўлсин» табрикларининг маъноси бир хилдир. Катта ҳайит бутун дунё умумхалқ маросими-ҳаж, яъни Каъбага зиёратга бориб, ҳаж номози ўқиш давридан бошланиб, айрим жойларда 7 кунгача байрам қилинади. Бизнинг Ўзбекистон, умуман, Ўрта Осиё халқлари орасида Қурбон ҳайити ҳозирги кунларгача нишонланиб келинади. Фақат бу маросим ислом маркази араб мамлактларидагидек етти кун эмас, балки уч кун байрам қилинади. Қурбон ҳайити-ийд-ал-адҳо, рамазон ҳайити-ал - фитр, меърож-ражаб ойи байрами, шунингдек имом Ҳусайнни хотирлаш куни-ашуро, тақдир кечаси-лайлатур-қадр, Муҳаммад пайғамбарнинг туғилган кунлари-Мавлуд ислом динида асосий ҳайит-байрамлар саналади. Қурбон ҳайити зулҳижжа ойининг 10-13 кунларида (10-13 декабр) тантана қилинади. Баъзи мамлакатларда шу ойнинг (зулҳижжанинг) 7 куни. яъни ҳаж бошланган кундан 7 кун давом этади.\nРўза ҳайити эса рамазон ойи тугаб, янги шаввол ойининг 1-3 кунларида байрам қилинади.\nБизнинг ўзбек халқи Ўрта Осиё минтақасидаги бошқа қардош халқлар сингари жуда қадим замонлардан буён тўй қилиб, элга ош бериб келган. Тўйлар, одатда, кичик байрамлардек ўтказилган. Тўйнинг ҳам турлари анча мунча. Бешик тўйи, хатна-суннат тўйи, никоҳ тўйи, пайғамбар тўйи (оши), ҳовли тўйи, ёш саналари билан боғлиқ тўйлар ва ҳоказолар.\n^ Маънавий-ахлокий тарбия тизимида онгли интизом.\nАлбатта тарбияловчи қанча билимли, дунёқараши кенг бўлмасин, ўзининг ахлоқи билан талабаларда намуна бўла олмаса унинг тарбия жараёнидаги барча ҳатти-ҳаракатлдари зое кетади. Маънавий-ахлоқий тарбия тизимида таълим ва билим экологик, миллий ғоя тушунчаларини тўғри шакллантиришга йўналтирилган бўлиши, шу билан бир қаторда меҳнат илғорлари, фахрийлари билан учрашувлар ўтказиш, халқ педагогикасидан фойдаланиш талабаларда онгли интизомни шаклллантиришда муҳим ўрин эгаллайди.\nОнгли интизом тарбияси оиладан бошланади. Ўз вақтида фарзандига тарбия бермаган ота – она қуйидаги ҳикоядаги каби дили вайрон бўлиб жазосини тортади:\nУч – беш ёшли бир гўдак қўшнисининг уйидан тухум ўғирлаб онасига олиб келиб беради. Ҳаром, ҳалолни билмаган жоҳил она тухумни боласи қўлидан олиб унга:\n- Менинг ақлли ўғлим, сенга офарин, - деб пешонасидан ўпди.\nБола шу кундан бошлаб ҳар кун ёки куноралаб қўшнисиникидан тухум ўғирлаб чиқа бошлайди.\nЙиллар шу тарзда ўтди. Бола ёшига қараб ўғирлигини давом эттирди. Тухумдан товуққа , товуқдан хўрозга, хўроздан қўйга ўғрилик қилиб, текинхўр бўлиб етишди. Аввалги тухум ўғриси бўлган бола ашаддий каззоб ўғрига айланди. Чидаб бўлмас бир ҳолатга келди. Ўғрилик, дайдилик билан юриб бир кун жуда қабиҳ жиноят қилиб қўйди. Қонун уни ўлим жазосига маҳкум этди.\nЎғлининг ўлимга маҳкум этилганини эшитиб она адлия маҳкамасига келди ва фарёд қила бошлади. Юзини тирнаб, сочини юлиб йиғлади. «Менинг бу ҳаётда ўғлимдан бошқа ҳеч кимим йўк, унга омонлик беринг, озод этинг», - деб ёлворди.\nҚамалган йигитдан сўрадилар:\n- Сенинг охирги истагинг борми?\nАввалдан ҳукм этилганларнинг сўнгги арзларини эшитиш одат бўлган, шунинг учун ундан ҳам сўнгги арзини сўрадилар. Маҳкум бундай деди:\n- Бир кичик тилагим бор. Суюкли онажонимнинг муборак тилларини ўпишни истайман, шул истагимни қондирсангиз. Маҳкумнинг истагини адо этиш учун онаси унинг олдига келиб:\n- Суюкли ўғлим, сўнгги марта тилимни ўпганингни мен бир кўрай, - деди.\nЎғри йигит онасининг тилини тишлари орасига олди – да, қаттик тишлаб онасининг тилини қайчида кесгандай узиб олди, тил «тап»этиб ерга тушди.\nШу ерда тўпланганлар «вой - вой», деб юборишди. «Бу бола мунча қаттол, шунча жиноятларни қилгани етмаганидек, онасининг ҳам тилини узиб оладими?», деб ҳайратландилар. Ўлимга маҳкум бўлган йигит:\n- Эй, бу ерда тўпланган инсонлар! Билмай, бекорга ажабланманг. Менинг ҳозир ўлимга маҳкум бўлишимга сабаб бу ёмон тилдир, у мени шундай қилди!\nҲамма таажжубда, йигит давом этди:\n- Мен гўдаклигимда қўшнимнинг уйидан тухум ўғирлаб келганимда онам менга “офарин”лар айтиб, пешонамдан ўпган эди. Агар ўшанда мени тарбия қилиб , ўғирликдан қайтарганида, бугун бу ўлим жазоси берилмас эди, - деди.\nҲисса: Ёмон иллатларнинг катта – кичиги бўлмайди. («Онасининг тилини ўзиб олган фарзанд». Юсуф Товаслий)\nМустақил фикрлайдиган баркамол авлодни тарбиялашда авваламбор, унинг онги, ахлоқий хислатлари гўдакликдан тўғри шакллантирилиши лозим.\nЮқорида қайд қилганимиз каби талабаларда онгли интизомни шакллантиришда тушунтириш, суҳбат ва ҳикоя намуна усулларидан фойдаланилади.\nСуҳбат ва ҳикоялар мазмуни талабаларда жамиятдаги ахлокий мезонлар, ўзини тутиш коидалари, эстетик, мафкуравий тарбия билан боғлиқ бўлиши лозим.\nПресс-релиз 2013 йил 11 февраль куни соат 11: 00 да Ўзбекистон Республикаси Фанлар Академиясининг мажлислар залида "Олий малакали илмий ва илмий-педагогик кадрлар\nРеспубликаси Фанлар Академиясининг мажлислар залида “Олий малакали илмий ва илмий-педагогик кадрлар тайёрлаш тизими ва унинг ҳуқуқий...\nСоциологик тадқИҚотларни ташкил этиш ва умумлаштириш\nСоциологик тадқиқотлар бўлажак изланишларнинг илмий асосланган режа ва дастурини тайёрлашдан бошланади. Дастур ҳаёт ҳақиқатидан келиб...\nДевиант хулқ-атвор социологияси\nО. Мусурмонова, Д. Ж. Шариповаларнинг (оилада баркамол шахсни тарбиялаш ҳамда гиёҳвандлик, ичкиликбозлик, чекиш каби иллатларни олдини...


БМТ бош котиби АҚШ ва жаҳон ҳамжамияти Ироқ халқини ўз ҳолига ташлаб қўймаслигини билдирди.\n07 май 2021, Тошкент вақти: 21:59\nПан Ги Мун АҚШ қўшинларини Ироқдан тез фурсатда олиб чиқиш мамлакатдаги бўҳронни яна чуқурлаштириши мумкинлиги тўғрисида огоҳлантирди.\n“Ироқ халқи хавфсизлиги учун эҳтиёт чоралари кўрилиши керак. Халқаро ҳамжамият уларни ёлғизлатиб қўймади ва бундай қилиши ҳам керак эмас. Тез қабул қилинган ҳар бир қарор ёки қўшинларнинг чиқарилиши Ироқдаги вазиятнинг янада ёмонлашувига олиб келади”, - деди Пан Ги Мун.\nБМТ бош котибининг Оқ уйда АҚШ президенти Жорж Буш билан учрашиши кутилмоқда.


русчадан таржима, кулдан кеганча.\nБир эркак врачдан суради:\n-сочим тукилишини олдини олиш у-н нима килишим керак?\n-тез тез бошингизни аёлингизни **ига ишкалаб туринг!\n- нега узингиз калсиз?\n- лекин муйловим зур-ку!\nМактабга вазирликдан бир йигит текширув у-н келибди, инглиз тили дарсига кириб вовочкани ёнига утирибди. Укитувчи ёшгина аёл экан. Укитувчи :-хурматли укувчилар! Мен доскага инглиз тилида гап ёзаман, сизлар уни таржима киласизлар- дебди, ёзаётиб бурни туширворибди, энгашиб олиб ёзувни тугатибди. Шунда текширувчи узича, секингина :- юбкаси калтарок булсайди- деб куйибди. Буни эшитиб колган вовочка мен жавоб бераман деб туриб олибди. Укитувчи ноилож рухсат берибди, вовочка эса -,,юбка калтарок булсайди''-дебди. Укитувчи :- ярамас, тур, чикиб кет- деса, вовочка текширувчини бошига китоб б-н уриб-,,билмасанг нега аралашасан''-дебди.\nЭшик кунгироги жиринглади. Йигит караса кетворган нарса\n- салом! мен янги кушнингизман, ёлгизман, бирор йигит булса тунни бирга утказсам,...бушмисиз?\n- илтимос, итимга караб туринг!..\n← Super latifalar 18-qism...Super latifalar 13- qism... →\n— Нега уни қўйиб юбординг? — У мени ташлаб кетмайди. Вафодорлигини синаб кўрмоқчи эдим. — Тентак, ким қопағон итни бўйинбоғисиз қўйиб юборади?! *** Ишдан қайтган эр хотинидан


Хитойда расмийлар рухсатисиз Интернетда хабар чоп қилиш тақиқланди\n18 январ 2018, Тошкент вақти: 03:06\nХитойдаги йирик ахборот порталлари, жумладан, Sina Corp., Tencent Holdings Ltd ва Sohu.com сайтларига давлат маъқулловисиз хабарларни чоп этиш тақиқлаб қўйилди. Бу ҳақда Bloomberg нашри Хитой оммавий ахборот воситаларига асосланган ҳолда хабар қилади.\nТақиқ интернет ишини назорат қилувчи Хитой киберфазо маъмурияти томонидан жорий қилинган. Тақиқ сиёсат, иқтисодиёт, халқаро алоқалар ва ижтимоий соҳага оид “кундалик янгиликлар”га тегишли экани, бу расмийларга интернетда хабар ёйинлаш устидан тўла назорат ўрнатиш имконини бериши айтилмоқда.\nИюль ойи бошларида Хитойнинг Интернет хабарлар масалалари бўйича давлат девонхонаси миллий ахборот хизматларига ижтимоий тармоқлар ва микроблоглардаги маълумотлар асосида хабар чоп этишни тақиқлаб қўйганди. Расмийлар иддаосича, бу иш “интернетда ёлғон маълумотлар чоп этилишининг олдини олиш ва унга қарши кураш мақсадида” амалга оширилмоқда.


Покистон: Дунё Усама бин Лодинни топишнинг уддасидан чиқа олмаган - BBC O'zbek\nПокистон: Дунё Усама бин Лодинни топишнинг уддасидан чиқа олмаган\nПокистон Бош вазири Юсуф Ризо Гийлонийнинг айтишича, "Ал-Қоида" тармоғи раҳбари Усама бин Лодинни топишнинг уддасидан чиқолмаганликда бутун дунё айбдордир.\nБундан сал аввалроқ расмий Исломобод Қўшма Штатларнинг Усама Бин Лодиннинг ўлдирилиши билан ниҳоя топган амалиёт тафсилотларини Покистонга олдиндан ишониб бўлмас эди, деган иддаосини ҳам рад этганди.\nПокистон Ташқи ишлар вазирининг ўринбосари Салмон Башир Би-би-си билан суҳбатда Оқ Уйнинг баёнотини "ташвишли" деб атаган ва Покистон терроризмга қарши курашда марказий рол ўйнашини айтган.\nАввалроқ Марказий Жосуслик Бошқармаси бошлиғи АҚШ амалиётни хавф остига қўйиши мумкинлиги ваъжидан Покистонни олдиндан огоҳ қилмаганини айтган эди.\nАҚШ Марказий Жосуслик Бошқармаси директори Леон Панетта "Тайм" журналига берган интервюсида расмий Исломобод аввалдан огоҳ этилмагани, "чунки улар нишонга хабар бериб қўйишлари мумкин" деган хавотир бўлганини маълум қилган.\nБи-би-си билан суҳбатда Покистон Ташқи ишлар вазирининг ўринбосари Салмон Башир жаноб Панетта ўз қарашини изҳор қилишга ҳақли экани, аммо унинг мамлакати террорга қарши урушда Қўшма Штатлар билан ҳар томонлама ҳамкорлик қилиб келганини урғулади.\n- "Ал-Қоида"нинг ҳозирга қадар қўлга олинган барча муҳим одамлари бизнинг жосуслик хизматларимиз томонидан ҳибсга олинган, уларнинг барчаси Покистон шаҳарларида қўлга олинган ва бу менимча, эслашга арзигулик ҳолат. Шунинг учун ҳам вақти-вақти билан эшитилиб турадиган ўзаро ишончсизлик ҳақидаги гапларнинг ҳаммаси нотуғри, деб айтган Покистон мулозими.\nЖаноб Башир Покистон, ҳатто, Усама Бин Лодин ўлдирилган Аббаттободдаги мажмуа ҳам бир муддат аввал ISI- Покистоннинг Идоралараро Жосуслик Хизмати томонидан шубҳали иншоот сифатида аниқланганини айтди.\n- Бу жойни бизнинг жосуслик хизматларимиз бир муддат аввал АҚШ жосуслик хизматларига билдиришган. Албатта, америкаликлар уни баҳолаш учун яхшироқ жиҳозларга эга. Аммо террорга қарши урушда эришилган ютуқларда Покистон ҳал қилувчи рол ўйнаган, шунинг учун ҳам бу каби шарҳларни эшитиш биз учун ёқимсиз, деб айтган Покистоннинг юқори мартабали дипломати.\nСешанба куни Покистон Ташқи ишлар вазирлиги Покистон идоралараро жосуслик хизмати - ISI ни ҳимоя қилган ва Американинг ҳаракатларидан "чуқур хавотир" изҳор қилган.\nПокистон бир томонлама ҳаракат нормага айланмаслиги кераклигини айтиб, Покистон жосуслик хизматлари сўнгги йилларда АҚШ билан ахборот алмашиб келганини урғулаган. Би-би-сининг Аббаттободдаги мухбирига кўра, агар бин Лодин ҳақиқатан ҳам америкаликлар айтаётгани каби беш йил давомида Аббаттободда яшаб келган бўлса, бу Покистон расмийлари билан боғлиқ жиддий саволларни ўртага чиқаради.\nБин Лодин ўлдирилган уй Покистон Ҳарбий Академиясидан бор-йўғи бир неча юз метр узоқликда жойлашган, холос.\nБи-би-си мухбирининг айтишича, Покистон мулозимлари ё етарли маълумотга эга бўлмаганлар, ёки "Ал-Қоида" раҳбарини яшириб келишган.\nАйни пайтда Франция Ташқи ишлар вазири Ален Жупе Покистон расмийлари Усама бин Лодин Покистонда яшаб келганидан бехабар бўлганликларига ишониш қийин, деб айтган.\nБу ҳақда у Покистон Бош вазири Юсуф Ризо Гийлоний Парижга ташриф буюриши арафасида гапирган.\nМухбирларга кўра, жаноб Гийлонийдан Францияга сафари чоғида бу борада қийин саволлар сўралишини айтишмоқда.


Соғлигингизга зарар бермаслик учун қандай қилиб тўғри тарвузни танлаш керак\n04 Avgust 13:30 / Published in Жамият\nҚишлоқ хўжалиги вазирлиги мутахассиси бозорда тўғри тарвузни қандай танлаш кераклиги ва агар мева пишган бўлса, нега нитратлардан қўрқмаслик кераклигини ҳақида гапирди.\nТарвуз, шифокорлар айтганидек, овқат ҳазм қилиш фаолиятини яхшилайди, юрак-қон томир тизимини, шунингдек буйрак ва жигарни тозалайди. Бу ортиқча холестеринни танадан олиб ташлашга ёрдам беради, буйрак тошлари билан оғриган беморларга тавсия этилади.\nПишган тарвузни қандай танлаш керак, деган саволга Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Мултимедиа маркази мутахассиси Азиза Узакбергенова шундай жавоб берди: “Тарвузни танлаётганда, унинг териси қаттиқ, ранги тиниқ ва равшан эканлигига ишонч ҳосил қилинг. Тарвузни босганингизда ёки босганингизда, пишган тарвуз зерикарли овоз чиқаради. Агар ичкарида қарсиллаган овоз бўлса, у «хом». Агар тарвузнинг думи ингичка бўлса, тарвуз пишган бўлади.\nУ, шунингдек, беррянинг кўринишини баҳолашда нималарга эътибор бериш кераклигини тасвирлаб берди: “Есда тутингки, агар доғлар тарвузда бўлса, улар сариқ ёки тўқ сариқ рангда бўлиши мумкин. Иложи бўлса, жуда катта сариқ доғи бор тарвузни танламанг».\nТарвуз ва кимёвий моддалар: сотиб олишдан олдин нитратларни қандай текшириш мумкин? Бу саволга Азиза Узакбергенова ҳам жавоб берди.\n«Мутахассисларнинг таъкидлашича, буни визуал тарзда амалга ошириш мумкин эмас, фақат лабораторияда. Фақат нисбий усул бор — «хом» тарвузни олманг, чунки таркибида кўпроқ нитратлар бор.\nУмуман олганда, нитратлардан қўрқишнинг ҳожати йуқ — бу нитрат кислота тузлари. Улар қишлоқ хўжалигида ўғит сифатида ишлатилади. Нитратлар ҳам инсон танасида учрайди ва улар тупурикда микробларга қарши рол ўйнаши, юрак-қон томир фаолиятида қатнашиши ва қон босимини назорат қилиши исботланган.\nТарвузлар пишиб этиш даврида нитратлар билан ўғитланади. Қишлоқ хўжалиги технологиясига риоя қилган ҳолда, тарвуз ўсиши учун керак бўладиган миқдорни олади. Пишиб бўлгунга қадар унда нитратлар бўлмаслиги керак — тарвуз ўсиб, улар билан озиқланади. Шунинг учун, нитратлардан қўрқадиганлар, энг пишган тарвузларни танлаб олишлари ва қобиғини жуда фаол тишламасликлари керак — етарлича пишмаган меваларда нитратлар асосан улар таркибида бўлади.\nШу билан бирга, замбуруғлар ва паразитлардан ҳимоя қилиш учун ўсимлик билан ишлов берилган моддалар тарвуз қобиғида қолиши мумкин. Улар пулпага этиб бормайдилар, лекин улар сиртда қолиб, ҳатто қисман сингиб кетиши мумкин. Шунинг учун, тарвузни ишлатишдан олдин, уни яхшилаб ювиш ва қобиғини тишламаслик керак.\nПишган тарвузни кесилганидан кейин дарҳол эйиш керак. Агар кесилган тарвуз узоқ вақт очиқ ҳавода бўлса, унинг юзасига турли бактериялар ва вируслар жойлашади, у яроқсиз бўлиб қолади. Агар бу тарвуз ейилса, одам касал бўлиб қолиши мумкин.\nМутахассисларнинг айтишича, тарвуз ичиш кўриш ва фикрлаш қобилиятига жуда фойдали. Тарвуз меваларида А ва B6 витаминларининг мавжудлиги, биринчидан, кўзларни турли инфекциялардан ҳимоя қилади ва аниқ кўришни таъминлайди, иккинчидан, хотирани мустаҳкамлайди ва фикрлаш тезлигини оширади.\nТарвуз мевасида бўғинлар орасидаги оғриқни тўхтатувчи аминокислота бўлган L-цитрулин кўп. Агар машғулотдан кейин аччиқланиш ва оғриқни ҳис қилишни истамасангиз, машғулотдан олдин янги тарвузнинг 1/3 қисмидан тайёрланган шарбатни ичиш тавсия этилади”, – деди мутахассис.\nTagged under: ЗАРАР, МУТАХАССИС, пишган, пишмаган, тарвуз, ўғит нитратлари


08.02.2018 16:50 2 44\nШавкат Мирзиёев Фарғона вилоятидаги мактаблардан бирида. 2017 йил 22 июнь.\nМана, қарийб бир ярим йилдан бери юртимизда биз учун кўп жиҳатдан кутилмаган, лекин ич-ичимизда орзу қилиб юрган ўзгаришларнинг гувоҳи бўлаяпмиз. Телевидение ва матбуотга оид ўзгаришлар, иқтисодиётдаги туб бурилишлар, қуролли кучларга оид кескин ислоҳотлар ва яна кўпдан-кўп соҳалардаги янгиликлар одамларимизда келажакка ишончни орттираяпти. Лекин шу умидбахш ислоҳотларга соя солаётганлар ҳақида тўхталмасак бўлмайди.\nБу одамлар Президент сиёсатини ё тўла тушуниб етмади, ёки атайлаб саботаж қилмоқда. Балки оддийгина омадлари келмаётгандир. Машҳур «Бриллиант қўл» фильмида янграган «Омадсизлик ороли» қўшиғида куйланганидек, балки уларни оналари душанбада туққандир?\nАйниқса, таълим соҳасидаги амалдорлар (директордан тортиб то ...гача) ислоҳотларнинг асл мазмунига етиб боришмаяпти назаримда. 11 йиллик тизимга ўтамиз дейилдими, ҳайбаракаллачилик билан бажаришга тушишди. Ҳукумат сўраган статистик маълумотлар тепага ёқадиган қилиб топширилди. Реал муддат сўраш ўрнига пала-партишлик билан бўлса ҳам тезда топшириқни бажаришга ва керакли одамлар олдида очко олишга ўтиб кетилди.\nНатижада, мана, 10-синфлар учун дарслик етишмаслиги муаммоси, уларга дарс ўтадиган ўқитувчиларнинг малакасидаги муаммолар ва яна бир қанча бошқа масалалар юзага чиқди. Тизимда қоғозбозликни камайтириш ҳақида гапирилгани билан амалда эски ҳолат давом этмоқда.\nКадрлар етишмовчилигининг олдини олиш мақсадида махсус сиртқи ўқиш тиклаб берилганида (юқоридан, албатта), қабул механизмини маҳорат билан яна коррупцион ўрамга ўраб олишди. Оқибатда оддий халқда яна эски ҳаммом, эски тос экан-да деган ёмон таассурот қолаяпти.\nЎрта махсус таълим борасида янгича ёндашув таклиф қилинаяпти, лекин уни амалга ошириш яна «душанбада туғилганлар»га қолса, ижобий натижадан умид қилмаса ҳам бўлади.\nОлий таълимда ҳам бундайлар саноқсиз. Таълим сифати у ёқда қолиб, ҳали ҳам дресс-код, давомат аталмиш «муҳим» масалалар билан бандмиз. Олий ўқув юртларидаги таълим тизимини ўзгартириш ҳақида ўйлаяпмизми? Бу йўналишда жиддий бир ишчи гуруҳлар тузилаяптими ёки ҳалиям жамоатчилик асосида иш юритмоқчимизми?\nЙўналишлар бўйича дастурларимизни қачон ўзгартирамиз, уларга мос дарсликлар ёзиш ҳақида қачон ўйлаймиз? Қабул квоталари ҳақида-ку энг юқори даражада қарорлар қабул қилинмоқда. Худо кўрсатмасин, бу масъулият «душанбада туғилганлар»га бериб қўйилганда борми, ана унда кўрардингиз коррупциянинг зўрини.\nХуллас, яна ўша гапни қайтараман. Ўз соҳамиздаги ўзгаришларга бефарқ бўлмайлик, фикримизни билдирайлик. Қўлимиздан келгунча ислоҳотларни ўтказишда ёрдамчи бўлайлик. «Душанбада туғилганлар» бошқа, юртга зарари тегмайдиган ишлар билан шуғуллансин.\nхалқ таълими таълим олий таълим\nТаълим 07/11, 11:32


2015 йилнинг 11 ойи давомида ЕИ чегараларини 1,55 млн киши ноқонуний тарзда бузиб ўтган\n17:14 / 15.12.2015\n2015 йилнинг 11 ойи давомида Европа Иттифоқининг ташқи чегараларини 1,55 миллион атрофидаги ноқонуний муҳожирлар кесиб ўтган. Бу ҳақда ЕИ чегараларини назорат қилиш агентлигига асосланиб, Frontex нашри хабар берган.\nҚайд этилишича, 2015 йилнинг ноябрь ойидаёқ ЕИ чегараларини 269 минг киши ноқонуний тарзда кесиб ўтган. 2014 йилнинг 12 ойи давомида эса бу кўрсаткич 283 минг нафарни ташкил қилганди.\nАгентлик хабарида айтилишича, чегараларнинг бузиб ўтилиши ҳолатларига оид барча жиҳатлар ўрганиб чиқилмоқда. Қайд этилишича, муҳожирлар Греция йўналишидан ташқари, Венгрия ва Хорватия орқали ҳам ЕИ ҳудудларига кириб келмоқда.\nБундан олдинроқ, ЕИ чегараларини назорат қилиш фонди Польша чегараларининг бузиб ўтилиш ҳолатларини аниқлашда дронлардан фойдаланишни йўлга қўйиш учун 25 млн евро ажратилишини маълум қилганди.


3 йил аввал 2523 siyrat.uz\nЗулмат тўрин ёриб бир нур келаётир, Худди денгиз тубидан дур чиқаётир, Сокинликни бузди бир товуш охир, Расулуллоҳ келмоқдалар, Расулуллоҳ! Дилда таҳлил, тилда тасбеҳ, қўлда Қуръон, Лабда кулгу, юзда зиё, қалбда иймон, Бугун дарёдек эди кичик оламон, Расулуллоҳ келмоқдалар, Расулуллоҳ! Барча шошган, майхўрларга ароқ таҳир, Бойвоччалар пул сочишди бирма-бир, Бенамозлар намоз ўқимоқда, ахир, Расулуллоҳ келмоқдалар, Расулуллоҳ! Кўкка чиққан телефонлар ерга тушди, Барча инсон масжид томон елдай учди, Аразлашган биродарин бағрин қучди, Расулуллоҳ келмоқдалар, Расулуллоҳ! Ўғрилар уятда, осийлар муттақий, Зиқнакашлар ўзгарди, бўлишди сахий, Дилдаги Ғарб туйғулар энди Исломий, Расулуллоҳ келмоқдалар, Расулуллоҳ! Келмоқдалар қадамлари тезроқ ва шаҳдам, Келмоқдалар юзлари ой мисоли тўлишган. Ўрта бўйли, олижаноб, камтар, мукаррам... Не дей, ахир, ул зот васфин айтиб бўлишган. Кенг елкали, кенг оғизли ва кенг икки кўз, Жаннатдан чиққан олмосдек гўё. Тавозеъ, келишган табассумли юз Барчани ром этган, барча унга маҳлиё. Хиноли соч елкагача тушиб турғуси, Ҳар қадамда елка сочни уради бот-бот. Соч ичиндан икки қулоқ - ҳилол ёғдуси, Кулгингизга илҳақ бўлди бутун коинот! Тишлари марвариднинг доналаридек, Киприклари узун, қошлари қалин, Сурмали кўзлари порлоқ қуёшдек, Қўллари эса ипакдан майин... Ер ул зотга ошиқ, ўралиб келар, Шамол сочларини майин силайди. У буни унутмагай ўтсада йиллар, Яна ул зот юзларига тегмоқ истайди. Устларида эса булут парвона, Остларида яшил, юмшоқ майсалар. Шу бугун майсага келди ҳавасим, Қанийди юзимни ҳам босиб қўйсалар... Бугун Ер учун тўй, Ер учун байрам, Расулуллоҳ юрмоқдалар унинг юзида. Бугун Ер бахтиёр, ҳурсанд чинакам, Чунки баҳор ҳавоси унинг сарғиш кузида. Ул зот ҳар юрганда тун ёришарди, Ҳар босилган из учун жонларим фидо... Ана, улар мен томонга қараб юрдилар, Шунда эшитилди аянчли нидо: "Тур болам, ўқишга кечга қоласан!" Мусулмоннинг ҳар бир кун, туни Ўтмоғи керак пок ва бегуноҳ. Бунинг учун дили айтсинки шуни: Расулуллоҳ келмоқдалар, Расулуллоҳ! Шамсуддин Файзиев Садруддин ўғли


НОЗИ...НОЗИГУЛ » MUZAFFAR.UZ\nБостирма томондан кампирнинг гулдураган овози келди:\n— Эгамбой-у-в, Эгамбой! Эгамбойу-у-в.\nПешайвонли уй дарчаси шарақлаб очилди. Дарчадан яланғоч гавдасини белигача чиқарган бўз йигит жаҳл билан ўшқирди:\n— Ҳ-а-а! Нима дейсиз?\n— Турдингма-а, болам?! Турдингма?\n— Каллаи саҳарлаб қишлоқни бошингизга кўтарасиз-а. Одамга уйқу бермайсиз!..\n— Отали олти тўйди, энали етти тўйди, болам. Сенлар ухлайверасан-а?\n— Эна-а-а! Сизга нима зарил-а? Нима зарил?! Итга тиним бор, қушга тиним бор, Сизга тиним йўқ...\nДераза эшиги шарақлаб ёпилди. Бостирма томондан кампир нимадир деб ўдағайлади. Даҳлиз эшиги очилиб, Эгамбой ташқарига чиқди. Ҳовлидаги тол танасига ўрнатилган юзқўлювғич чумбилига шарақлатиб-шарақлатиб уриб, ҳовучига сув олиб юзини ювди. Супада чўзилиб ётган акасига ҳам ҳавас, ҳам ҳасрат билан қаради: “Бунинг жони жону, бизнинг жонимиз бойимжон”. Сарви келин қўлидаги челакни даранглатиб нимадир, деб тўнғиллаб ўтиб кетди. Буям жимгина ўтмади: “Сира овози ўчмайди-я...”. Шу маҳал бузоқ чўзиб мў-ўлади. Сарвар ичида сўкинди. Кимга айтди. Бузоққами? Бузоқ бунинг гапидан кейин мў-ўлади-ёв. Энамга айтди. Энамга!\n... У боши лўқиллаб оғриётганини ҳис қилди. Кўкда юлдуз хира нур сочаяпти.\n“Уни ҳам худди шу юлдуз каби йўқотиб қўйганман. Қанча уринмай тақдир уни мендан юлқиб олди...”. Ич-ичини куйдириб, бўғзини шиша синиқларидай тилиб ўтган шу сўзлар беихтиёр сокин тонг бағрига санчилганда, Сарварнинг кўкка тикилиб толиққан нигоҳидан бир томчи ёш сизиб, ёноғини куйдирди. У оғир ютиниб нигоҳини юмди.\nЎша пайтлар ҳам тонглар худди мана шундай сокин отарди. Борлиқ гўё сутга чўмилиб уйғонарди. Боғлар шундай титроқли ва сирли эди. Боғ этагида анови девор анча пастқам ва ғариб кўриниб турибди, шарқираб сув тошиб оқаётган катта ариқ ҳам кичрайиб қолгандай. Лекин тонгнинг отиши, борлиқнинг сокинлик ичра тўлғониб ҳаётга пешвоз чиқиши ўша-ўша. Орадан шунча йиллар ўтибди. Тонг жозибаси сира ўзгармаган.\nСарвар яна ўша йигирма уч йил олдинги сўнгги учрашувни эслади. Нозигул билан учрашган, ўша тақдиридаги энг бахтли лаҳзани, ҳаёт дарёсини бошқа ўзанга буриб юборган тонгни ёдга олди.\n...Нозигулларнинг ҳовлисига туташиб кетган Холли калнинг боғидаги дов-дарахт борки, бошини еб мева солган. Шафтолилар ларзон юкдан қарс-қарс синиб, ер билан битта бўлиб ётибди — ҳузурини ер кўраяпти. Олмаларнинг эгик шохлари боғни оралаб ўтишга йўл бермайди. Боғ ичидаги шудринг инган йўнғичқазорни оралаб ҳовлиқиб келаётган Сарварнинг кўзи адоқдаги Нозигулга тушди. Юраги ўйнаб, ҳапқириб кетди. Нозигулми шу?! Қизни кўрмаганига икки йил бўлди.\nҚиз ўгирилди. Сарвар бир зум тош қотиб турди. Қизнинг тиниқ табассум порлаган ёниқ чеҳрасига, қарашига дош беролмади. Юраги тўхтаб қолаёзди. Каловланди.\n— Салом, Сарвар. Яна кечикдингиз, — қиз қўлини узатди. Сарварда жон қолмади. Қизнинг бармоқлари кафтини куйдириб, вужудини қалтироқ босди. Қизнинг порлаб турган оҳу кўзларида кишини эсдан оғдирар бир куч бор эди.\n— Соғлиғинг яхшими, Нози? Ўзгариб кетибсан.\n— Ўзингиз-ку, икки йилдан бери хорижлик бўлиб, кўринмай кетдингиз.\n— Ўтган йили келганимда водийга кетган экансан.\n— Нима қилай? Ўқишга киролмадим. Роса сиқилдим. Кейин Фарғонадаги холамникига кетдим. Қишлоқдагиларнинг кўзига кўрингим келмади.\nҚиз қўлидаги оғзига оқ сурп тўсилган толсаватни Сарварга узатди. Сарвар қиз узатган саватни олди. Ух, бунча зил-замбил бўлмаса.\n— Нози, бу нима?\n— Узум. Сурха, оқ кишмиш, туятиш. Сизга деб тердим.\n— Нози, ҳалидан бери шу зил-замбилни кўтариб турганмидинг. Қўлларинг толиб кетибди-ку-а, Нози?\n— Нима бўпти.\n— Ҳалиям эсингдами?\n— Эсимда... Сизга боғимиздан узум териб олиб берардим.\n— Узуминг сурха, оқ кишмиш, туятиш бўларди. Унда сен кичкина эдинг.\n— Унда сиз ҳам болакай эдингиз.\n— Сочларинг қўнғир-қўнғир, патила эди.\n— Сизнинг эса бошингиз доимо тап-тақир, сочингиз олинган бўларди.\n— Нози, боғларингдаги ўша узумлар ҳалиям борми?\n— Бор. Шу узумлар ўша токларнинг ҳосили.\n— Нози, сен буларни мен учун олиб келдинг-а.\n— Мен сенинг боғингга ўзгалар қўл чўзишини хоҳламайман. Сениям, ўша боғингниям ҳеч кимга бермайман.\n— Чиройли гапирасиз, барибир шоирсиз-да.\n— Чин гапим, сендан айрилмайман...\nҚиз ялт этиб қаради. Қизнинг юрак тубидан бир нидо отилиб чиқди. Қиз беихтиёр оғзидан чиқиб кетган шу сўзни бемаврид айтиб юборганини ҳис этиб, бир сесканиб тушди. Энди кеч эди.\n— Айрилмайман. Қасам ичаман, сени менга раво кўрмаган бу дунёда тоқ ўтганим бўлсин!\nҚиз йиғлаб юборди. Икки қўли билан юзини тўсиб йиғлади.\n— Ундай деманг. Ундай деманг. Қасам ичманг...\n— Мен айтадиганимни айтдим, Нози.\n...Сарварнинг ўрнидан туришга мажоли етмади. Боши орқага тортиб оғрияпти. Ёш қирқдан ошгандан сўнг ҳар қандай тўю ҳашам, дабдабаю асъасалар оғирлик қиларкан. Кечаги йиғинда ўзиям ҳаяжонини босолмади.\nТадбир эрталабдан бошланди. Дастлаб мактаб боғида қишлоқдошлар билан учрашув бўлди — ёзувчи Сарвар Сардор ижодига бағишланган адабий йиғин. Сарвар катта шаҳарларнинг улкан анжуманларида кўп қатнашган, анча-мунча ижодий учрашувларнинг кўрки бўлиб савлат тўккан, қолаверса, ўз ижодидан ҳам хижолат тортадиган жойи йўқ. Бироқ кечаги қишлоқдошлари, синфдошлари билан бўлиб ўтган учрашувда ўзини ўнғайсиз сезди, негадир одамлардан уялиб кетаверди. Бу содда ва самимий, меҳнаткаш кишилар қаршисида ҳаёт ҳақида бадиий гап айтишга тили бормади, улар ҳузурида ғўддайиб туриши ўзига эриш туюлди. Ўла-а, Толстой ёки Чеховмисан, кимсан, ҳеч бўлмаса Шукур Холмирзаевмисан дейдиган одам йўқ. Болалиги мана шу одамлар орасида кечди. Нимани ўрганган бўлса, шулардан ўрганди, шулардан топди, нимани ёзган бўлса шуларда кўрганини ёзди. Элчилик-да, яхшисиям бор, ёмониям. Бу одамлардан ўтиб бир нарса деб бўладими? Туманнинг раҳбари ҳашува гаплардан нарвон ясаб Сарварни юртнинг фахр-ифтихорига менгзади. Вилоятдан келган вакил “особый истеъдодлар қатори”да турган, пойтахтда ижод қилаётган ҳамюртига зарчапон кийгизди. Хонаки хонандалар Сарварнинг ҳурмати “классика”дан куйлаган бўлишди. Хуллас, бир йўқлаб келибсиз, деганларидай бу олқишу замзама Сарварга ортиқчадай туюлди. Айниқса, йиғиндаги қишлоқдошлари орасида синфдоши Норсулувни кўриб ўзини қўярга жой тополмай қолди. Бунга нима бор бу ерда? Қарип қопти. Ҳей йиллар шундай қизниям қаритибди.\nИлжайиб туришидан ҳамон ўша йўргакда теккан касаллиги — бетгачопарлиги қолмаганга ўхшайди. Ёмон қилиқ йўғонни йўнар... Бети қаттиқ қиз эди. Юзингда кўзинг борми демасди-я. Нега бунча илжаяди. Ўрнидан туриб савол-павол бериб қолса-я? Мен сирингни биламан, дегандай маъноли қараяпти.\nЁ ўзига шундай туюлаяптими? Шунча йиллик дарди-ҳолнинг иссиғи энди кимни ҳам иситарди. Бу шаддод эчкининг эсига эски гаплар тушаётганга ўхшайди. Кўзини узмай илжаяди-я...\nИ-и-и, ўрнидан тураяптими? Ҳа, гапирмоқчи? Эй Худо, ўзинг шарманда қилма.\nНорсулув ўрнидан шаҳд туриб, сўз қотди:\n— Ассалому алайкум, синфдош. Сиз бизнинг пахримизсиз. Кўп китоблар ёздингиз. Раҳмат ҳаммаси учун. Ватанга, халққа, эл-юртга бўлган севги-муҳаббат ҳақида чиройли гапирдингиз. Лекин инсонга бўлган севги-муҳаббат ҳақида нима дейсиз?\nДавранинг у ер-бу еридан енгил кулги шабадаси эсди. Уҳ, ёмон қилди. Бехато урди. Сарвар бир чайқалиб тушди. Норсулувга норизо қиёфада кўз ташлаб қўйди, сўнг юзида ясама табассум қалқди. Нималардир, деб мужмал жавоб берди.\nСарвар билан Нозигулнинг тилга кўчмаган муҳаббат юкини синфдош-партадош Норсулув ҳам кўтариб юрди. Лекин бировга чурқ этмади, сир сотилмади. Мард экан, танти экан. Шақир-шуқур бўлгани билан оғзи маҳкам экан. Барибир Норсулув бу икковига хайрихоҳ эди. Бугун ўша юкнинг ҳиссасини чиқармоқчи. Ўчини олмоқчи. Нима десангиз денг аёл аёл экан-да! Ҳеҳ. Норсулув, Норсулув! Нима қиласан эски дардни қўзғаб. Эл-юртнинг ичида пичинг қилишинг шартми? Ёлғиз қолай, юзимга тарсаки ур, ғинг, десам ўлай агар, Норсулув!\nХайрият тадбир яхши ўтди. Йиғин тугагач одамлар орасидан ажралиб, ўзи томон келаётган Норсулувни кўрди. Сарварнинг юраги шиғ этди. Ўзини кўрмаганга олди. Ҳоким билан алланималарнидир гаплашиб, гўёки ҳардамхаёл алфозда машина орқа ўриндиғига ўтириб жўнаб қолди.\n...Тонг янаям ёришди. Ерни ёстиқ, осмонни кўрпа қилиб чалқайрамон чўзилиб ётишни ўзига эп кўрмади.\nЎрнидан шаҳд туриб ярим яланғоч ҳолда ҳовли этагига қараб кетди. Ичи ёниб, тутади. Бўғзига нимадир тиқилди. Ҳовли адоғида шарқираб оқаётган боғариққа ўзини ташлади.\nАриқдаги тез оқар сув унинг дарди-ҳасратини олиб кетаётганга ўхшарди. Бироқ юрак тубида чўкиб ётган бу дарди-ҳасратдан уни дунёнинг ҳеч бир мўъжизаси халос этолмасди. Бу дард биргина Яратганга ва ўзига аён эди.\nБу дард Нозигулдан бошланиб, Нозигулда тугайди. Бу дарднинг бошиям, ўртасиям, охириям Нозигул эди...\nТоғ елкасига минган офтоб шуъласи ёйилган тонгги осмон гувоҳ. Сарварнинг қалбини жизғанак этган армон ўти кундалик ғимир-симир қошидаги қишлоқ одамларига бегона эди. Аҳли қишлоқ билгани шу: Бу савдойи шунча обрў-эътибори билан бўйдоқ. Одамови. Қирқдан ошдики рўйи-рўзғорининг тайини йўқ...\nКечаги тўйда ҳам дастлаб жин чалгандай, бир нарсага йўлиққандай бўлиб ўтирди.\nСинфдоши Ином инжиқ тўйга чақиравериб қўймади. Тўрт-беш марта одам юборди. Охири хотинини етаклаб ўзи келди. Писанда қилди: “Сен энди катта жойларга борасан. Бизлар бир панадаги пақир, беткайдаги тақир бўлсак...” Бошқа гапларни ҳам гапирди. Мулзам қилди. Бораман деди. Инжиқ бунинг сўзини олди, кейин кетди.\nИнжиқ тумандаги газ идоранинг каттаси. Дами ўткир. Қишлоқдошларга кундуз куни уйида тўй берди. Нуфузлилар туман марказидаги ресторанга, кечки базмга айтилди. Одмилар олдидан ўтишга ҳайиқадиган якка-ю ягона ҳашаматда Инжиқ тўй бермай ким тўй берсин...\nСарварни тумандан узилиб, бу ерга оёқ босмаганига анча бўлганди. Бир пайтлар ит адашмайдиган бундай жойларнинг бунчалар дову-дасткаси баланд бўлиб шаҳармисан шаҳарга айланиб кетгани ҳайратини оширди. Тошкент дейсизми, Европа дейсизми бемалол келиб томоша қилаверсин — кам жойи йўқ. Ай-ей, олтинсойликлар Парижда ўтирибсан-а, уккағарди уллари дейдиган кимса йўқ. Сарвар тўйга бироз кечикиб келди.Унга остонада Ином инжиқнинг ўзи пешвоз чиқди. Девори тилларангнақш сароймонанд ресторанда меҳмон гавжум. Ином инжиқ Сарварни кенг мўл рестораннинг алоҳида казо-казолар учун ажратилган махсус хонасига бошламоқчи бўлди. Сарвар ичкарига ҳатлаб ўтиши ҳамоно остона ёнида, давра четидаги узун стол атрофидагилардан бир неча киши ўрнидан туриб унга қараётганини сезди. Ана, кимдир қўл силтаяпти.\n— Эй-ей, булар синипдошлар, танидингма? Синипдошларга ҳам отделний жой қилдик. Энди тўпланишаяпти. Сен уларга эътибор берма, қани ҳайда, тўрга ҳайдайбер, особий жой бор... Ҳоким, прокурор, начальник милиса, солиқнинг бошлиғи, яна вилоятдан келган катталар бор. Сени кутишаяпти.\nСарвар базмхона этагида, остона ёнида тузалган стол атрофидагиларга минг бир ҳижолат гирдобида боқди.\n— Нима деяпсан? Ахир синфдошлар йиғилган экан, мен ҳам уларнинг ёнига бораман. Улар нима деб ўйлашади?\n— Қўй, буларди. Катта одамсан. Катталарга қўшил. Кутишаяпти.\nСарварнинг жаҳли чиқди.\n— Мен тўйга келдим. Қайси даврада ким билан ўтириш ўз хоҳишимда.\nЎн йил бир синфда ўқиган бўйинсалар орасида якка моховга айланиб турмаслик учун босиб-босиб ичди. Кейин... ўйинга чиқди. Ўзича нималарнидир гапирди, нутқ ирод этди. Лекин кўпчилик унга кўнгли ярим одамга қарагандай қаради. Синфдоши Собир худди бир гуноҳ иш қилгандай узрхоҳликка ўхшаш оҳангда гапирди: “Ошна, рўзагача ўғлимни уйлантирай, девдим. Тўйга, албатта, кел”. Бир ҳафтадан кейин Майсара қизини узатаркан, уникидаям тўй, таклиф қилди. Анорхол набирали бўлибди. Хуллас, ҳаммаси кап-катта одамлар. Биргина бу... Барибир шаддод Норсулувнинг қўлига тушди. У кенг мўл тузалган узун стол тўрида ўтирган Сарварнинг ёнига келиб илжайди:\n— Қани қадаҳларга қуй, синфдош. Сен билан битта ичайлик. Эрим ҳайдаворса, сеникига бораман.\nСарварнинг ичидан қиринди ўтди: “Уялмайдиям, уккағар”...\nСарвар ноилож пиёлаларга ароқ қуйди. Норсулув бир сипқоришда пиёлани бўшатди.\n— Ишлар қалай, Норсулув. Қара-я, йигирма беш йил ўтибди. Ҳеч ким ўзгармабди, деярли, — мижғовланди. Тезроқ даф бўлсайди, деб ўйлади.\n— Ҳа, сенам ўзгармагансан. Писмиқлигингча қолибсан.\n— Ҳа, энди.\n— Бориб Нозини кўрдингми?\nСарвар ўтирган жойида бир сесканиб тушди. Ичидан бир нима чирт узилиб кетгандай ботинида оғриқ туйди. Базўр ўзини қўлга олди.\n— Нега Нозигул келмади? — деди бепарволикка уриниб.\n— Сени деб келмади...\nНорсулув Сарварга маъноли зеҳн солди. Сўнг уф тортиб бош чайқади-да, стол адоғига бориб ўтирди. Шовқин-суронда буларнинг орасида не бир гап-сўз бўлиб ўтганини бошқалар пайқамади.\nСарвар ўлардан бери, қолардан нари бўлди. Ичи куйиб кетди. Ичидаги алам ўти тутуни кўзидан ёш бўлиб сизди. Лиммо-лим пиёлага қўл чўзди. Сўнг бўм-бўш пиёлани дастурхонга тўнкариб, столга у-бу егулик олиб келиб қўяётган синфдоши Тўхтани имлаб чақирди.\n— Нима опкелай, ошна, яна қуяйми? — Тўхта унинг ёнида эгилиброқ турди.\n— Ўтир. Ҳа, ёнимга, бу ерга кел.\nТўхта бу мулозаматдан анграйиб турди:\n— Нега Нозигул келмади?\n— Эй-ей, ошна у одамовироқ бўп қолган. Тўй-томошаларга боравермайди? Биласан, биздан икки синф олдин ўқиган Чори кантужга, афғонда хизмат қилган Чорига тегувди.\n— Буни гапирма, биламан.\n— Биласан. Чори унга уйлангандан кейин ўзини осиб қўйди. Калласи кетганакан бечоранинг. Нозигул бир қизи билан қоп кетди.\n— Буни биламан... Нега бу ерга келмади, деяпман... Айтмовдингларми?\n— Сабр қил. Айтувдик. Шахсан ўзим бориб айтдим. Шундай, ёзувчи ошнамиз ҳам келади, буйтиб ўтирма, Нозигул, сенам энди, дову даврадан қолиб юрма, деб айтдим. Қизинг қўрқса, қизингниям оливол дедим. Қизи билан иккови отаси Ҳайдар бобонинг чолдеворида, яшаяпти. Эшитгандирсан, Ҳайдар бобоям ўтган йили қазо қилди.\n— Ҳайдар бобоям ўлдими? Буни эшитмаган эканман, ошна.\n— Ҳа, энди. Эртага бир фотиҳага бориб қўй.\n— Бораман, ошна, бораман. Бирга борамиз, менга қара, Нози... Нозигул эриникидан кеп қўйивдими?\n— Ҳей, одамлар, одамлар-а! Чори кантужнинг ота-онаси ўғли буйтиб ўлгандан кейин Нозигулга кун бермади. Боламни вос-вос қилгансан, деб келин бечорани кўчага ҳайдаб солишди. Уяммас-буяммас, Чори кантуж яшаган ҳовлини Нозигулга бергиси келмади.\nСарвар ўкириб юбораёзди. Пиёлага ичимлик тўлатиб қўйди. Тўхта иккови бир запда кўтаришди.\n— Ошна, Нозигул ғалатироқ бўп қолган. Баҳорда томорқадаги боғни бузиб беринг, деб чақирди. Узумга қарайдиган эркак бўлмаса қийин-да. Картошка-мартошка экиб тирикчилик қиламан дегандир... Бордим. Боғига трактор солдим. Боғнинг охирги жўягидаги уч туп токни оп қолди. Булар сурха, оқ кишмиш, туятиш, дейди. Буларни бузманг, буларнинг эгаси бор, деб ток тепасида увиллаб йиғлади. Қўрқиб кетдим. Бузмасам, бузмадим, деб жўнавордим. Ўзимам роса эзилдим. Қандай қиз эди. Тақдири ўйилган экан-да, ошна.\nСарвар кўксини столга бериб, дастурхонга бош қўйди.\nАмир билан Тўхта Сарварни суяб, даврадан олиб кетишди.\n...Сарвар ариқ бўйида чўккалаб ўтирди. Тезоқар сув билан бирга болалик хаёллари ҳам қўшилиб оқаётгандай гўё. Ўшанда тўртинчи синфда ўқирди. У пайтлар ариқ анча катта эди. Нозигул билан мактабдан бирга қайтаётиб, мақтангиси келди.\n— Нози, сен кўприкка боравер. Мен турбадан ўтаман, — деди катта ариқ устидаги йўғон сув қувурга оёқ қўйиб.\n— Мен ҳам сен билан ўтаман, — деди Нозигул тумшайиб.\n— Сен қиз боласан, йиқилиб тушасан.\n— Унда сен ҳам кўприкка юр, — Нозигул ялингандай бўлди. Қизнинг ялиниши Сарварга хуш ёқди.\nСарвар қувур устида дор юриш қилиб бир амаллаб ўтиб олди. Нозигул нариги томонда қолди.\n— Энди мен ҳам ўтаман.\n— Кўприкка бор.\n— Йўқ, ўтаман!\n— Унда сумкангни бўйнига осиб олиб, турбага ўтириб ол, эшак мингандай қилиб ўтир-да, олдингга силжийвер.\nНозигул эшакка мингандай қилиб қувурга ўтириб, олдга интила бошлади. Қувурнинг қоқ ўртасига келганда эгнидаги сумкаси бир томонга оғиб мувозанати йўқолди. Энгашиб қолди, базўр ўзини ўнглади. Эгнидаги сумкаси сувга тушиб кетди. Сарвар қўрқиб кетди. Чинқириб юборди:\n— Нози... Кўзингни юмиб ол-да, бу ёққа қараб юравер... Силжи. Силжисанг-чи.\nҚиз қўрқиб кетди. Кўзини юмиб, қувурда ўтирган алфозда силжий бошлади, қирғоққа базўр ўтиб олгач, дағ-дағ титраб, йиғлаб юборди:\n— Сарвар, энди мени отам билан энам уриб ўлдиради, — деди ҳиқиллаб, — сумканг қани деса, нима дейман?\n— Ўйлама, мана, менинг сумкамни ол... Икковиям бир хил-ку. Китобларимниям ол. Нима қипти, янги дафтар тутасан.\n— Сен-чи! Сен нима қиласан?\n— Мени қўйвер, бир гап бўлар.\n— Яхшилигинг учун сенга нима қилай, Сарвар, айт. Нима десанг, хўп дейман!\n— Менга ҳеч нарсанг керакмас.\n— Яхшиси, сенга сурхо, оқ кишмиш, туятиш узум олиб келайми, кечқурун. Ахир, сизларнинг боғингиз йўқ-ку, тўғрими?\n— Майли, мен шу узумларни яхши кўраман.\n— Буни биламан, ўзинг айтувдинг.\nУлар боғ адоғида, мана шу ерда хайрлашганди. Шу-шу Нозигул Сарварларникига дам-бадам сурха, оқ кишмиш, туятиш узуми оп келадиган бўлди. “Хола, Сизга энам бериб юборди”, — дерди Ойдин момога. Аслида, узумларни у Сарвар учун келтирарди... Қиз бола-да, ўзига пухта-пишиқ эди. Уйида энасига Ойдин холам узум сўровди, дерди.\n...Ойдин момо ҳовлида куймаланиб юрарди. Сарвар энасининг юзига тик қарашга ботинолмади. Супа четига омонат чўкди. Кампир келтирган сутни кўнгил учун пуфлаб-пуфлаб ичган бўлди. Беҳузур бўлди. Кечаги заҳар-заққумдан кейин сут ичиб бўларканми? Ичбурама бўлиб ўлмасам эди, деган хаёлга борди. Ноилож, яна икки-уч қошиқ ичгандай бўлди. Эна шўрлик жавдираб қараб турибди.\n— Эна, бўлди. Совуб турсин, кейин ичаман. Совуган сут яхши, фойдали.\n— Ол, ғилминдидан ол! Ол, болам!\n— Хўп эна, хўп. Кейинроқ ерман. Ҳозир юқорига, Ҳайдар бовоникига фотиҳага бориб келсам, девдим. Бово ҳам ўтиб қолган экан-а. Билмабман эна, — деди дастурхондан кўз узмай.\nЭна ўғлига ажабсиниб боқди:\n— Ҳайдар бовонинг ўлганига бир йил бўлаяпти. Орада Қирмиз амманг, Сори бовонг, Қодир тоғанг ҳам ўтди, болам. Ажаб қиласан, шуларникига ҳам кириб ўт. Фотиҳа қарз айланай.\n— Хўп, эна, хўп!\nОта уй эшигидан Сарвар илк бор қатъият билан кўчага чиқди. Энди ён-теваракдаги одамлар, кўзига тик қараб уларнинг турли-туман тусмол гапларига қўл силтаб, қишлоқда мағрур бош кўтариб юришга аҳд қилди. Ичидан шундай бир таскин отилиб чиқди: — “Ҳеч кимнинг олдида тилинг қисиқ эмас, одамлардан ўзинг бездинг, одамлардан ўзинг олислашдинг. Аслида, сен ўзингдан ўзинг қочдинг, ўзингдан ўзинг бездинг. Дадил бўл, бир қарорга келмасанг, кейин кеч бўлади, бир умр аросат гирдобида қолиб кетасан”...\n...Сарвар Ҳайдар бовани эслади. Овози осмонни ёрарди-я, баковулнинг. Ўшанда, Ҳамид чавандознинг тўйида Сарварнинг бошига осмон қулаб тушганини бу бақироқ баковул қаёқдан билибди дейсиз.\n— Ҳа-о-о-й-й, аҳли воҳа-а-а! Сурхоннинг беш полвонига давранинг бешта жойидан томорқа бериб, елкасини ерга урган душанбелик Тойир полвонга талабгор борми? — гулдиради баковул.\n— Бор! Бор! — Чори контуж отилиб чиқди. — Мен талабгор!\n— Баковул бир сесканиб тушди. Чорига шаҳдингдан қайт, дегандай қараш қилди. Даврада сукунат. Энди кеч эди... Чори даврага чиқди. Ҳайдар баковул овозини баралла қўйди:\n— Эй-е-ей халойи-и-и-йиқ!! Тингла-а-а-а, халой-и-иқ!!! Менинг жон ошнам Турдибойнинг ўғли Чори полвон элнинг ори учун қурга чиқди.\nДаврадагилар қий-чув қилиб Чорини қўллаб-қувватлашди.\n— Халойи-и-и-иқ! — баковул наъра тортди.\nҲамма жим. Тўйхона аҳли жон қулоғини баковулга тутди. Тумонат одамнинг диққати-борлиғи баковулнинг оғзига маҳтал.\n— Халойи-и-и-иқ! Жон ошнам Турдибой полвон ўғли Чорибой учун қизимга уч марта оғиз солди — совчи юборди... Қиз ўқисин, ҳали эрта деб қайтарганим ҳам чин. Шу боис орадан ошначилик ҳовури кўтарилиб Турдибой араз уриб юрибди... К-е-е-е, ошна!.. Агар боланг шу полвонни йиқитса, қизимни берганим бўлсин... Эртагаёқ совчи юбор...\nҲалойиқ гуриллаб-гуриллаб Ҳайдар баковулни олқишлади. Сарварнинг кўзи қоронғи, дунёси зимистон тортди. Боши айланиб кетди...\nШуни кутиб турган эканми, Чори полвон душанбелик Тойирни қарсиллатиб йиқитди. Бутун қишлоқ олқишлади, воҳа олқишлади, Чори контуж элнинг ардоғи бўлди, элнинг арзандаси бўлди.\nСарвар куйгандан куйди. Осмон паст, ер қаттиқ бўлди, дунё тор келди. Дунёнинг кенглиги оёғидаги кирза этикча бўлмай қолди. Осмон паст, дунё тор келса йигитнинг жони азобда қолганини кўринг экан. Боғ адоғидаги бедазорга бағрини бериб ётди.\n...На Нозигул ёрилди, на ундан биров кўнгил сўради. Қиз бола нимаям дерди. Дарди ўзи билан кетди. Севгиси ўзи билан кетди. Армони ичида қолди. Ҳафта ўтмай тўй бўлди... Тўйнинг эртасига Сарвар саҳармардонда йўлга ошиқди. Уйдагилар билан ҳам ҳайри-хушни насия қилди. Тошкентга йўл олди. Қишлоқ этагида синфдоши Тўхтага дуч келди.\n— Саҳарлаб йўл бўлсин! Борасанда шу шаҳрингга! Кеча тўйда кўринмадинг?\n— Касалман. Боролмадим.\n— Синфимиздаги зўр қиз кетди. Қовуннинг яхшисини ит ейди дегани шу бўлса керак, — минғирлаган Тўхта Сарварнинг кўзлари ёшланганини кўриб каловланди... — Нима бўлди?\n— Касалман, дедим-ку.\n— Сен қачон уйланасан?.. Тўхта томдан тараша ташлади. — Бу дейман, шаҳардан зўрини топгандирсан-а?\nСарвар ўзини тутолмади. Тўлиб турган эди. Зор қақшаб Тўхтага ўшқирди:\n— Мен энди ҳеч қачон уйланмайман. Қасам ичаман!\nҚасам ичди. Оғзидан оғир гап чиқди. Буни бир Тўхта билди, ўзи билди. Пойидан оқиб ўтаётган катта ариқ билди, бошдаги тонгги осмон, оёғи остидаги ер билди — борлиқ билди.\nШу-шу Сарвар ҳамиша Нозигулнинг ёди билан яшади, Нозигулнинг армони билан яшади. Нозигулнинг алангаси бошқа гулнинг муҳаббатини Сарварнинг қалбига яқинлаштирмади.\nСарвар метин эди. Сўзида қаттиқ турди. Қасамни бузмади. Бу дунёнинг нозу-ишваларига қўл силтади — ёшлик муҳаббатининг оғушида яшайверди...\n...Раҳматли Ҳайдар бобонинг йўл четидаги отам замонида қурилган пастқамгина кулбасига яқинлашганда, Сарварнинг юраги қинидан чиққудай бўлиб гупиллаб ура бошлади. Беихтиёр қадамини секинлатди. Бобонинг томорқасини ўраган пахса девор омонатгина бир аҳволда мунғайиб турибди. Қаттиқроқ тикилсанг қулаб тушгудай. Бир пайтлар бу девор анча баланд ва ваҳимали кўринарди. Бу девордан ошиб ўтишнинг ўзи бўлмасди. Сарвар болалик чоғида бу девордан неча-неча бор ошиб ўтиб бобонинг узумзорига ўғирликка киргани, бу ўғирликка Нозигул ҳам шерик бўлганини эслади. “Сарвар, энди мен ҳадеб сенга узум олиб беролмайман. Энамга Ойдин холам узум сўраяпти, деяверишга уяляпман. Кеча бир сават узум олиб сеникига жўнатсам, энам жеркиб берди. Холангга айт узум еса, ўзи кеп, боғдан териб кетаверсин. Сени ғизғизон қилиб бўзчининг моккисидай югуртирмасин, деди. Узум егинг келса, девордан ирғиб ўтавер. Мен уйдагиларга қараб тураман...”. Шуларни ёдга оларкан, Сарварнинг кўнгли бузилди. Тўкилай деб турган девор оша ҳовлига қаради. Ҳовлида белурди бўлиб ёввойи ўт-ўлан ўсиб ётибди. Сарвар беихтиёр шавқи-табиий бир куч билан девордан сакраб ўтди. Ўт-ўланни оралаб томорқа адоғига қараб юрди. Не кўз билан кўрсин, қаровсиз томорқа адоғида уч туп ток пуштага бағир ёзиб, тарвақайлаган сербарг новдаларида ғиж-ғиж узум ҳосили тонгги офтоб нурида товланиб турарди. Болаликдаги ўша уч туп қадрдон узум — сурха, оқ кишмиш, туятиш... Новдада қип-қизил, ёқутдай ёниб турган туятиш узумидан бир шингил олиб доналаб оғзига солди. Беғуборлик давридаги ширин бир таъмни туйди. Уч туп ток тепасида чўнқайиб бобонинг кулбасига қаради. У томонга юришга юраги бетламади. Узум тепасида туриб, бобонинг руҳи-покига қуръон тиловат қилди... Ўрнидан руҳи тетик ҳолда қўзғалди. Шу пайт ўт-ўлан оралаб ўзи томон келаётган бўй етган қизга кўзи тушди. Юраги тўхтаб қолаёзди. Турган жойида чайқалиб кетди. Рўпарасида бундан йигирма уч йил аввалги, ўн саккиз ёшли Нозигул келаётган эди. Ҳа, ўша Нозигул. Фақат кўйлаги капалакгул эмас, кўйлагининг гули бошқа, бошида алвон эмас, мовий дурра. Сочининг бир тутамлиги, қўлидаги сават ўша-ўша. Юлдуздай порлоқ кўзлари, сутга чайилган тиниқ ва ёниқ чеҳраси ўша-ўша. Йўқ, Нози ўзгармабди. Нози ҳамон ўша маъсума севги ёшида қолиб кетибди. Сарвар карахт бўлиб қотиб тураверди. Қиз яқинлашди. Чеҳрасида ўша ним табассум:\n— Ассалому алайкум, Сарвар амаки. Яхши юрибсизми? Нега уйга ўтмаяпсиз.\nҚиз қўлидаги саватни ток бошига илди. Ақл-ҳушидан айрилиб турган Сарварга синовчан термулди.\n— Сарвар амаки, мени танимаяпсиз-а? Мен Нозигул ўртоғингизнинг қизиман. Сарвараман. Онам сиз ҳақингизда кўп гапириб берган. Яқин дўст бўлгансизлар-а? Ҳамма китобларингизни ўқиб чиққанман. Яқинда телевизорда кинонгизни ҳам кўрдик.\nСарвар ҳеч нарса эшитмасди, ақли-ҳуши учган кўйи қизга термулиб турарди.\n— Сен... Сен... Нозигулнинг қизимисан...\n— Уйда. Сизни девордан ошиб ўтганингизни кўрди, онам. Негадир ҳовлига чиққиси келмади. Қўлимга саватни бериб, амакинг келди. Бир сават узум териб бер, деди.\nСарварнинг димоғи ачишди. Кўзидан қайноқ ёш шовуллаб оқа бошлади. Бир зумда бутун борлиқни, ёнидаги қизни ҳам унутиб, кулба томон юрди. Қадамлари тезлашди, югура бошлади. Бўғзига нимадир тиқилиб югура бошлади. Ҳаллослаган кўйи лойсувоқ кулбанинг кемтик эшигини очиб ичкарига кирди. Кичик даҳлизга туташ хона ўртасида ўтирган Нозигул телбанамо ҳолда анграйиб қолди. Сочларига оқ оралаган, бироқ чеҳраси аввалгидай ёниқ, нигоҳлари порлаётган Нозигул ўрнидан туриб кетди. Сарвар Нозигулга бир баҳя бемажол боқиб турди-да, сўнг ичкари кириб ўзини Нозигулнинг оёғи остига ташлади. Аёлнинг тиззаларини қучиб, ўксиниб-ўксиниб йиғлади. Тўлиб-тўлиб йиғлади. Елкалари силкиниб-силкиниб, оҳ уриб йиғлади. Ўксиб-қақшаб, юрагида бор дарди-ҳасратни Нозигулнинг пойига тўкиб солди:\n— Мени кечир, Нози... Нози... Мен сени унутолмадим, Нози. Сени, деб яшадим, Нози. Сени деб яшайман, Нози... Юр, мен билан юр... Сени опкетаман, қизингниям бирга опкетаман, Нози. Ахир, мени яхши кўрардинг-ку, Нози. Ахир, сени яхши кўрардим-ку, Нози! Менга турмушга чиқ, Нози! Ишон, Нози, бу қарорга келгунча неча бор ўлдим, неча бор тирилдим, Нози. Мени ноумид қилма, ишончимни сўндирма, Нози...\nСарвар аёлнинг тиззаларини қучиб, қалбидан отилган дарди-ҳасрат вулқонини тўхтатолмасди.\nНозигул унинг бошини силади. Кўз ёшлари сел-селоб бўлиб овоз чиқармай йиғлади. Тақдир тошлари тегавериб тош қотган қалбида бир нур милт этгандай, қалбига ҳароратли бир нур югургандай бўлди. Сарварнинг қаршисида тиз чўкиб, унинг қўлларини юзига суртди.\n— Сарвар, мен чарчаганман, Сарвар. Чарчаб кетдим, Сарвар. Мен ҳам сени яхши кўраман Сарвар... Лекин...\n— Жим гапирма, Нози. Жим бўл!\nУлар бир-бирига термулиб туришди. Сўнг... Нозигул Сарварнинг кўксига бош қўйди. Қўлида узум тўла толсават кўтариб бу манзарага ғайришуурий тикилиб турган бўй етган Сарвара ниманидир англагандай бўлди, толсаватни остонага қўйиб, кўчага чопиб чиқиб кетди.\nСарвар уйга пешиндан сўнг келди. Ўчоқдаги оловга ғўзапоя ташлаётган Ойдин момога жилмайиб қаради. Момо ҳайрон бўлди.\n— Эна, эна... бир гап айтайми?\n— Тинчликми, болам?\n— Эна, амакиларим, қариндош-уруғларга айтинг. Мен уйланаман.\nОйдин момо кутилмаган хабардан эсанкираб қолди. Бошидан гарди рўмоли тушиб кетди. Қўлида косов, ўчоқ четига ўтириб ўғлига паришонхотир тикилди:\n— Гапинг чинма, айланай болам...\n— Чин, эна, чин.\n— Кимга уйланасан?\n— Нозигулга, эна... Нозигулга!\nЁлғизлатиб қўйма, жон болам!


ОЗАРБАЙЖОН ГИЛАМЛАРИ КЎРГАЗМАСИ - Ўзбекистон овози газетаси\nОЗАРБАЙЖОН ГИЛАМЛАРИ КЎРГАЗМАСИ\nҲайдар Алиев номидаги Озарбайжон Миллий маданият марказида мазкур давлат мустақиллигининг 26 йиллиги муносабати билан «Оловли замин парчалари» номли кўргазма иш бошлади. Унда Озарбайжонда қўл меҳнати орқали тайёрланган гиламлар намойиш этилмоқда. Тадбирда маданият ва санъат олами вакиллари ҳамда ҳунармандлар иштирок этди.\n— Мазкур кўргазма Озарбайжоннинг бой маданияти, гиламдўзлик санъати билан ўзбекистонлик қардошларимизни чуқурроқ таништириш имконини беради, — дейди Озарбайжон Миллий маданият маркази директори Самир Аббосов. — Гиламларимиз, озарбайжон халқининг ташриф қоғозидир. Чунки унда юртдошларимизнинг ҳаёти, турмуш-тарзи, маданияти, тарихи, мамлакатнинг такрорланмас ёрқин табиати: мовий осмони ва яшил ўрмонларини, оппоқ қорли тоғлари, кузнинг олтин нафасини акс эттирган, бутун гўзаллигини ўзида жам этган.\nЎзбек халқи Озарбайжон маданиятини ўзига яқин деб билади. Бунинг сабаби, маданиятимиз, адабиётимиз, санъатимиз, тарихимизда ўхшашлик ва яқинлик кўзга ташланади. Икки халқнинг ўзаро дўстлик асосида қурилган муносабатлари, бугунги кўргазмани ташкил этишга имкон берди.\nЖорий йилда Озарбайжондаги гиламлар музейи иш бошлаганига 50 йил тўлди. Бугунги кунга келиб, ушбу давлат гиламлари дунёнинг кўплаб мамлакатлари музейлари, саройларининг қимматбаҳо экспонатлари сафидан ўрин олган. Бунга АҚШдаги Оқ уй ва Давлат департаменти, Нью-Йорк Метрополитен музейини, Бостон ва Филадельфиядаги санъат музейини, Франциядаги Лувр, Англиядаги Виктория ва Альберт, Россиядаги Эрмитаж музейини мисол сифатида келтириш мумкин.\n— Гиламдўзлик санъати жуда ҳам мураккаб ва қадимий санъат, — дейди Ўзбекистон тарихи давлат музейи директори Жаннат Исмоилова. — Ушбу санъат тури ҳақида сўз юритилганда, энг аввало кўз олдимизга бетакрор озар гиламлари келади. Чунки мазкур мамлакат гиламлари дунёга машҳур бўлиб, ўз тарихи, ўз фалсафаси бор. Ўйлайманки, юртимизда мазкур кўргазманинг очилиши икки халқ ўртасидаги маданий алоқаларни янада яқинлашувига ҳамда Озарбайжон гиламларининг сирларини чуқурроқ ўрганишга имкон беради.


Қирғизистон Конституцияси муаллифи талончиликда айбланмоқда\nЎмурбек Текебаев ўзига билдирилаётган айбловларни рад этиб келмоқда.\nҚирғизистон Жазони ўташ бош бошқармаси “2010 йил 7 апрелдаги талончиликларга раҳбарлик қилгани далилланган” парламентдаги ҳукумрон “Ата Мекен” партиясининг 4 депутатини даҳлсизлик мақомидан мосуво этиш масаласида Бош прокуратурага мурожаат қилди.\nҚирғизистон Жазони ўташ бош бошқармаси раҳбари Зарилбек Рисалиев 2010 йил 7 апрелидаги халқ исёни пайтида талончиликларга раҳбарлик қилганларни аниқлаш юзасидан ўтказилаётган терговга масъул қилиб тайинланган эди. Унга кўра, 5 ой мобайнида ўтказилган терговда парламентдаги ҳукумрон “Ата Мекен” партияси вакиллари- Қирғизистон Конституцияси муаллифи Ўмурбек Текебаев, Бўлўт Шер, Туратбек Мадилбеков ва Райкан Тўлўгунов талончиликларга раҳбарлик қилгани тасдиқланган:\n-Бу депутатларнинг талончиликларга алоқдор экани далилланди. Бу ҳақда талончликларда айбланиб қамоқда ўтирган 4-5 одам ҳам гувоҳлик берган. Бундан ташқари талончиликда иштирок этган яна 6 одамга нисбатан очилган жиноят ишларини судга жўнатдик. Тергов давомида барча гувоҳлар “мана бу одамлар талончиликда қатнашган”, деб кўрсатма берган. Бир қатор ашёвий далиллар, граната ва милтиқлар мусодара қилинди. Бу ашёвий далилларнинг барчаси ва гувоҳлар кўрсатмалари депутатларнинг талончиликка алоқадор эканини тасдиқламоқда.\nРасмийнинг айтишича, талончиликда айбланаётган депутатлар тергов амалларининг бажарилишига тўсқинлик қилиб келмоқда. Шунинг учун ҳам Жазони ўташ бош бошқармаси мазкур депутатларни даҳлсизлик мақомидан мосуво этиш илтимоси билан Бош прокуратурага мурожаат қилган.\n“Ата Мекен” партияси раҳбари Ўмурбек Текебаев Рисалиевнинг иддаоларини рад этмоқда:\n-Зарилбекнинг айтганлари ёлғон. У ўз амалини сақлаб қолиш учун уятсизларча ёлғон сўзламоқда.Унинг айтганлари ёлғон экани тез орада аниқланиб, суд олдида жавоб беради.\nҚирғизистон Бош прокуратураси эса номи тилга олинган депутатларга нисбатан аввал ҳам талончилик айби билан жиноят иши қўзғатилгани, аммо уларнинг айбдор экани исботланмагани учун жиноят ишлари ёпилганини маълум қилди.\nБош прокуратура тарқатган маълумотда айтилишича, айни пайтда Жазони ўташ бош бошқармасининг мурожаати ўрганилмоқда. Ҳозирча бу мурожаат қаноатлантирилиши ёки қаноатлантирилмаслиги аниқ эмас.\nМаҳаллий таҳлилчилар “Ата Мекен” партиясидан парламент депутатлигига сайланган шахсларга нисбатан уч йилдан бери билдириб келинаётган бундай айбловлар шу кунгача етарли далилилар билан исботланмаганини қайд этган ҳолда, бу масала сиёсий кураш тусини олганини эътироф этадилар.\n-Агар Рисалиев парламент депутатларини жиноий жавобгарликка тортиш масаласини кўтараётган бўлса, билингки, бунинг учун ҳукумат унга рухсат берган. Чунки кейинги пайтларда Текебаев билан президент ўртасидаги муносабатлар ёмонлашган, -деди таҳлилчи Эмил Жураев.\nЎтган йилнинг августида 2010 йилдаги талончиликларда айбланиб қамалган Абдулла Юсупов талончиликларга “Ата Мекен” партияси раҳбарлик қилгани ҳақидаги маълумотларни матбуотга ошкор қилган эди. Шундан сўнг Бош прокуратура бу ахборот юзасидан жиноят иши очган, бироқ иш беш ойдан сўнг тўхатилган эди.\nЖорий йилнинг май ойида эса Зарилбек Рисалиев “Ата Мекен” партияси вакилларининг талончиликлардаги иштирокига оид рад этиб бўлмас далиллар бор экани ҳақида президент Атамбаевга мактуб киритган. Шундан сўнг президент бу ишни тергов қилишни Жазони ўташ бош бошқармас, Ички ишлар вазирлиги ва Миллий хавфсизлик қўмитаси вакилларидан иборат махсус гуруҳга топширган эди.


Халқаро кузатувчилар – Қозоғистондаги сайловлар ҳақида - Номадлар,Турклар,Қозоқ одатлари ва анъаналари,Қозоғистон табиати,Хориждаги қозоқлар,Қозоғистон спортчилари,Қозоғистон тарихи | Kazakh TV\nҚозоғистонда ўтган Президент сайловлари жаҳон стандартларига мувофиқ ва мамлакат демократик ривожланаётганидан далолат беради. Халқаро кузатувчилар шундай фикр билдирди. АҚШ вакили Жон Гарднернинг айтишича, ушбу сайловларда уни энг ҳайратлантирган нарса ёшларнинг фаол иштироки бўлган. Шунингдек, хорижлик кузатувчи кўзи ожиз ва эшитиш аъзоларида муаммоси бор фуқаролар учун яратилган шарт-шароитларни таъкидлаб ўтди.\nДЖОН ГАРДНЕР, ХАЛҚАРО КУЗАТУВЧИ /АҚШ/:\n- Қозоғистонда, АҚШда бўлгани каби, имкониятлари чекланган одамлар овоз бериши учун барча шарт-шароит яратилган. Сайлов участкаларининг бирида ногиронлар овоз бериши учун махсус сайлов қутиси жўнатилганини кўрдим. Турли сиёсий партиялар вакиллари қутини олиб кетди ва овоз бериш ҳаққонийлигига ишонч ҳосил қилди. Фикримча, Қозоғистондаги сайлов жараёни барча меъёрларга мувофиқ келади. Бу эса мамлакат демократик ривожланаётгани белгиси.\nШу билан бирга, халқаро кузатувчилар сайловчилар жуда фаол бўлганини тилга олди. Эслатамиз, Марказий Сайлов комиссияси маълумотларига кўра, бу кўрсаткич мамлакат бўйича ҳисоблаганда 77,5 фоизни ташкил қилган.\nВАЛЕРИЙ-АНДРЕЙ СТЕРИУ, ХАЛҚАРО КУЗАТУВЧИ /РУМИНИЯ/:\n- Фикримча, бунда демократик сайловларнинг барча қоидаларига амал қилинди. Одатда аҳолининг ярмигина сайловга келадиган менинг ватанимга нисбатан олганда, сизда овоз бериш ҳуқуқидан фойдаланишни истовчилар улуши жуда катта.\nРИЗО ТАБРИЗИЙ, ХАЛҚАРО КУЗАТУВЧИ /БУЮК БРИТАНИЯ/:\n- Қозоғистондаги сайловлар барча стандартларга мувофиқ равишда, мутлақо меъёр доирасида ўтди. Мен бирор участкада қандайдир шикоятларга дуч келмадим. Бу Қозоғистон тарихидаги демократия ривожи учун муҳим кун бўлди.\nТаъкидлаш жоиз, Қозоғистондаги сайлов жараёнини кузатиш учун минг нафардан ортиқ халқаро кузатувчи ташриф буюрган.\nхалқаро кузатувчиларЖон ГарднерМарказий сайлов комиссияси


Туркия бош штаби Сурия шимолида ИШИДнинг 30дан ортиқ жангариси ўлдирилгани ҳақида маълум қилди\n16:51 / 09.10.2016\nМухолифатдаги Сурия озодлик армияси "Фрот қалқони" амалиёти доирасида ўтган куни ИШИДнинг 14 нафар жангарисини йўқ қилган. Яна 17 нафар жангари Туркия Ҳарбий ҳаво кучлари самолёти берган авиазарбалар оқибатида йўқ қилинган. Бу ҳақда Туркия Қуролли кучлари бош штаби матбуот хизмати хабар берди.\n"Актарин ва Туркмен Бари аҳоли турар жой ҳудудларида СОА жангчилари ИШИДга қарши жанг олиб борди. Жанг давомида 14 жангари йўқ қилинган. СОАнинг йўқотиши 2 аскар, яна 19 киши жароҳатланди. Коалициянинг самолётлари уюштирган ҳужум орқали 17 жангари ўлдирилиб, 1 автомобил ва 3 бино йўқ қилинди", дейилган хабарда.\nТуркия армияси 24 август куни ИШИДга қарши амалиётлар ўтказиш мақсадида Сурия шимолига танкларини киритди. Илк жанглардан кейинроқ Жараблус шаҳри эгалланди ва шаҳар назорати мухолифатдаги кучларга топширилди. Кейинчалик Туркиянинг мақсади фақат ИШИДга қарши кураш эмас, Сурия курдларини Фротнинг ғарбий қирғоқларидан суриб ташлаш экани маълум бўлди.\nТуркия президенти Ражаб Тойиб Эрдўған Сурия шимолида қочқинлар учун хавфсиз ҳудуд яратилиши учун 5 минг кв км майдонни жангарилардан тозалаш зарурлиги ҳақида гапирган.\nЕвроиттифоқ Сурияга нисбатан санкцияларни узайтирди


Ўзбекистон корхоналарига GM Supplier Quality Excellence 2015 мукофоти топширилди\nТошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) -- Ўзбекистонда GM бутловчи қисмларини бутун бунё бўйлаб етказиб берувчиларга GM Supplier Quality Excellence 2015 мукофотини топшириш маросими бўлиб ўтди. Бу ҳақда “Ўзавтосаноат” АК Матбуот хизмати хабар беради.\n“GM Operations Uzbekistan”нинг Президенти ва бошқарувчи директори Хектор Вилларреал, етказиб берилаётган маҳсулотларнинг сифатини ошириш ва назорат қилиш бўйича “GM International”нинг минтақадаги директори Джеуэл Ши ҳамда раҳбарият вакиллари 10 дан ортиқ мукофотларни топшириш учун “GM Uzbekistan” АЖ га бутловчи қисмларни етказиб берувчи корхоналар раҳбарлари билан учрашишди.\n“Uz-TongXong Co.”, “Uz-Hanwoo”, “Uz-DongJuPaint Co.”, “Uz-Chasis”, “Uz-Sungwoo”, “Uz-SaeMyung Co.”, “Uz-EraeCable”, “Uz-Dong Won Co.”, “Uz-Erae Climate Control”, “Kwangjin Autosistems” қўшма корхоналари ва Жиззах аккумулятор заводи жамоасига мазкур мукофотлар топширилди.\nТақдирлаш маросимида сўзга чиққан Хектор Вилларреал ўзларининг сидқидилдан қилган меҳнати туфайли “GM Uzbekistan” АЖнинг муваффақиятига муносиб ҳисса қўшганлиги учун корхоналар раҳбарларига ўз миннатдорчилигини билдирди. Шунингдек компаниялар вакиллари ва Джеуэл Ши хоним иш жараёни билан танишиши мақсадида қатор корхоналарга ташриф буюрди.


Фото: АҚШ ва Жанубий Корея ҳарбийлари КХДРнинг эҳтимолий ҳужумига тайёрланмоқда\n22:49 / 27.01.2017\nАмерика денгиз пиёдачилари жанубий кореялик сафдошлари билан бирга ўқув-тайёргарлик машғулотларида иштирок этишмоқда. Унда Шимолий Кореянинг ҳужум қилишига қарши чоралар кўриш бўйича кўникмалар ҳосил қилинган.\nҲарбий машғулотлар 2018 йилги қишки Олимпиада ўйинлари ўтказиладиган Пхёнчхан шаҳрида бўлиб ўтмоқда.\nЯнварь ойи бошларида ОАВ АҚШ ва Жанубий Кореянинг махсус қўшма бўлинма тузиш режасидан воқиф бўлган эди. Бу бўлинмадан КХДР билан уруш бўлиб қолган тақдирда, Ким Чен Ин ва Шимолий Корея олий ва ҳарбий раҳбариятини йўқ қилиш талаб этилди.


hidoyat.uz – “Мовароуннаҳр” нашриётининг сайти - Битимларнинг энг яхшиси\nБитимларнинг энг яхшиси\nОила Яратганнинг розилигини топиш, пок йўл билан наслни давом эттириш мақсадида қурилади. Шунинг учун динимиз никоҳга инсоний алоқаларнинг энг муҳими сифатида алоҳида эътибор беради. Зеро, жамият ёмонликларнинг барча турларидан ҳоли, тинч ва обод бўлиши, аввало, оила тинчлигига боғлиқ. Ота-она ўз масъулиятини ҳис қилиши ва бажариши билан оилада хотиржам муҳит пайдо бўлади.\nПайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бир ҳадисларида: “Никоҳ менинг суннатимдир, ким суннатимдан воз кечса, у мендан эмас (яъни, умматим қилиши лозим бўлган ишни қилмабди)”, деганлар. Демак, никоҳ асосида турмуш қуриш Аллоҳ таолонинг буйруғи, Пайғамбаримизнинг (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) суннатлари экан. Никоҳ сабабли инсон ўз насл-насабининг поклигини сақлайди, иффатини асрайди, бузуқлик, зино сингари ҳаром ишлардан тийилади.\n“Никоҳ” сўзи луғатда “яқинлик”, “боғланиш” маъноларини англатади. Никоҳ ақди (битими) эса битимларнинг энг яхшисидир.\nҲанафий мазҳабининг мўътабар фиқҳий манбаларидан ҳисобланган “Дуррул мухтор”нинг “Никоҳ китоби”да зикр этилганидай: “Одамзотнинг никоҳ ва имондан бошқа жаннатда ҳам давом этадиган ибодати йўқ. Ҳар қандай шартнома маълум муддатдан сўнг кучини йўқотади, аммо бир-биридан рози бўлган эр-хотиннинг никоҳ битими умрбод тугамайди”.\nКейинги пайтларда мамлакатимизда оилалар мустаҳкамлиги, келин-куёвларнинг бахтли, туғилажак зурриётларнинг соғлом бўлишларии учун кўплаб хайрли тадбирлар амалга оширилмоқда. Ана шундай ишлардан бири оила ва фарзандлар иқболини ўйлаб, никоҳ олдидан келин-куёвни тиббий кўрикдан ўтказишдир. Кўрик янги қурилажак оила дуч келиши эҳтимоли бўлган кўнгилсиз воқеалар олдини олишга хизмат қилади. Шу билан бирга, дунёга келадиган зурриётларга, қолаверса, уларнинг яқинларига ҳам жуда катта фойдаси бор.\nОила жамиятнинг ажралмас бўлаги бўлиб, у қатъий қонун-қоидаларга бўйсунади. Насл бардавом бўлиши, жамиятнинг таназзулга учрамаслиги учун оила мустаҳкам бўлиши зарур.\nЖамиятнинг келажаги порлоқ, катта имкониятларга эга бўлиши, аввало, ўзининг ажралмас негизи бўлган оилаларнинг маънан соғломлигини талаб қилади. Бу эса қуйидаги шартларга риоя этилишига боғлиқ. Улар: эр-хотин орасидаги ўзаро ҳурмат ва тотувлик; эркак киши ўзининг оила устуни эканини ҳамда раҳбарлик масъулиятини ҳис этиши ва бунга амал қилиб яшаши; аёл кишининг оила ички ҳолатларига масъуллиги; ота-она фарзандларини қадрлашлари, уларга адолатли бўлишлари; фарзандлар ота-оналарига яхшилик қилишлари.\nШу каби шартларга риоя қилинса, оилада соғлом муҳит вужудга келиб, тарбия топаётган фарзандлар одоб-ахлоқли, эл-юртга хизмат қиладиган инсонлар бўлиб вояга етишади.\nМустаҳкам оила йилида Аллоҳ таоло оилаларимизга тинчлик-омонликни барқарор, файзу баракотини зиёда қилсин.


Audi бош муҳандиси истеъфога чиқарилди\nТехнология 16:11 / 27.09.2016 3223\nAudi компанияси бош муҳандиси ва бошқарув кенгаши аъзоси Штефан Книрш истеъфога чиқди, деб хабар қилмоқда Германия автомобилсозлик компанияси матбуот хизмати.\nКнирш 1990 йилда Audi компаниясининг двигателларни конструкторлаш бўлимига ишга кирган. Мутахассис 1996 йили Porsche компаниясига ўтиб, 2001 йилдан янги моторлар ишлаб чиқариш бўлимига раҳбарлик қила бошлади. У 2013 йили Audi компаниясига қайтиб, директорлар кенгаши таркибига кирди. Книрш 2016 йил 1 январидан компаниянинг тадқиқотлар ва янги ишланмалар бўлимига раҳбарлик қила бошлади.\nАйни вақтда, унинг истеъфоси сабабига ойдинлик киритилмаяпти. Бироқ, Audi матбуот хизматининг маълум қилишича, бош муҳандис директорлар кенгаши қарорига биноан лавозимини тарк этган.\nAutomotive News нашрининг немис матбуотига асосланган ҳолда ёзишича, Книршнинг истеъфоси Volkswagen концерни билан юз берган «дизель можароси» билан боғлиқ. Американинг Jones Day юридик фирмаси ўтказган текширувларга кўра, Книрш Audi компаниясининг 3 литрли моторларига жойланган «алдовчи қурилмалар»дан хабардор бўлган, аммо қасамёд қила туриб ёлғон кўрсатмалар берган.\n«Дизель можароси» 2015 йил сентябрида, АҚШнинг атроф-муҳитни ҳимоя қилиш агентлиги (EPA) VW компаниясини дизель моторларида фирибгарликка имкон берувчи қурилмадан фойдаланишда айблагач, рўй берган эди. Махсус дастур синовлар вақтида ўлчаш қурилмаси қўйилганида моторларни «тоза тартиб»га ўтказган. Бунинг натижасида, мотордан чиқувчи заҳарли газлар миқдори бир неча ўн мартага муваққат камайган.\n«Дизельгейт»дан кўп ўтмай, Германия концернининг бош директори Мартин Винтеркорн истеъфога чиқди. Бундан ташқари, VW раҳбарияти Volkswagen, Audi ва Porsche компанияларининг бош муҳандисларини ишдан олди.\n16:00 / 18.02.2018 207402\n17:00 / 17.02.2018 208736


Қирғиз махсус хизмати мухолифат фитнаси фош этилганини иддао қилмоқда\nҚирғизистон Миллий хавфсизлик қўмитаси мухолифат сентябрь ойида мамлакатда тартибсизликлар уюштиришни режалаштираётгани тўғрисидаги видеолавҳани жамоатчиликка ошкор қилди. Мухолифат вакиллари эса видеолавҳа ёлғон маълумотлардан иборат эканини билдирмоқда.\nМиллий хавфсизлик қўмитаси томонидан тақдим этилган видеолавҳа 2 сентябрь куни кечқурун Қирғизистон Миллий жамоатчилик телеканали орқали намойиш этилди.\nЛавҳада ўзини Эрланбек Ўмуралиев деб таништирган мухолифат вакили мухолифатнинг таниқли намоёндалари Аликбек Жекшенкулов, Кубаничбек Кадиров, Садир Жапаров ва Талант Мамитов 8-10 сентябрь кунлари Қирғизистон ҳудудида тартибсизликларни уюштириш ва шу орқали ҳокимиятни эгаллаш тадоригини кўраётганини айтиб берган. Миллий хавфсизлик хизматининг иддао қилишича, мазкур баёнот камерага яширин равишда ёзиб олинган.\nЭрланбек Ўмуралиев ўз баёнотида мухолифатчилар тартибсизликларни уч босқичда амалга оширишни режалаштирганини айтган. Унга кўра, шартли равишда “Куваки” деб номланган биринчи босқичда 8 сентябрдан бошлаб норозилик намойишларини бошлаш, бир қатор автомобил йўлларини тўсиб қўйиш режалаштирилган.\n“Юпи” деб номланган иккинчи босқичда эса Норин дарёсини кимёвий модда билан заҳарлаш, заҳарланган балиқни дарёга оқизиш ва шу орқали аҳоли норозилигини кучайтириш режаланган.\nЎмуралиевнинг айтишича, бундан мақсад, аҳолига Канада ширкати ўзлаштираётган “Қумтор” олтин конининг мамлакат экологиясига салбий таъсирини "исботлаб бериш" бўлган. Бунинг ортидан қирғизистонликлар мамлакат бюджетининг асосий даромадини бераётган “Қумтор” олтин конини ёпиш талаби билан норозилик намойишига чиқиши кутилган.\nЎмуралиев учинчи босқич нимадан иборат эканини билмаслигини, бироқ бу режаларнинг амалга оширилиши учун “Ҳизбут Таҳрир” партияси аъзолари жалб қилинишини билдирган.\nҚирғизистон мухолифати эса мазкур видолавҳа ёлғон маълумотлардан иборат эканини билдирди. 3 сентябр куни Озодлик радиосига суҳбат берган мухолифатчи Садир Жапаровнинг айтишича, “ҳукумат бундай йўл билан мухолифатнинг обрўсини тўкишга ҳаракат қилмоқда”. У видеолавҳани фитна дея баҳолади.\nМухолифатдаги “Ата Журт” партиясидан парламент депутати Қурманбек Осмонов эса Миллий телеканал орқали намойиш этилган видеолавҳа юзасидан парламент комиссияси ташкил қилиш талаби билан чиқмоқда.\n31 августда нишонланган Қирғизистон мустақиллиги куни арафасида Озодлик радиоси қирғиз хизматига суҳбат берган президент Алмазбек Атамбаев ҳам кузда мамлакатда тартибсизликлар уюштиришдан манфаатдор бўлган кучлар борлигини билдирган, лекин уларнинг ким эканини айтишдан тийилган эди.


Кампирлар сим қоқди (ҳикоя) [Abdulla Qahhor]\n-Энди немиснинг пошшоси дарё тагига уй солиб кириб кетганлиги масаласига келганимизда, — деди, — мен буни газетада ўқиганим йўқ. Агар Гитлер шундоқ қилган бўлса, қизил аскарларимиз орасида сувчи болалар ҳам кўп, биронтаси кириб гирибонидан бўғиб чиқади... Мана, Назира хола ҳам, Шаҳодат хола ҳам келишди. Яхши бўлди. Ўзим ҳам сизларни йиғиб икки оғиз гаплашмоқчи эдим. Гапим шуки, кобcозимизда пахта ишига ярайдиган одамлар қанчалиги ўзларингга маълум. Шундай чўт уриб қарасам, пахта ишига ярайдиган ҳар бир колхозчининг ҳар бир иш соати бир килограмм пахта экан. Шундоқ бўлгандан кейин одамларни иложи борича бошқа ишлардан бўшатиб, пахтага солишимиз керак бўлади. Ўшанақа ишлардан биттаси пилла-қурт. Мен бешовла-ринг қуит тутинглар, бешта одам бўшасин демоқчи эмасман. Ҳеч ундоқ эмас. Шундоқ қилингларки, пахта ишига ярайдиган одам бирон соат ҳам сизларнинг қўлларингдан келадиган ишга банд бўлмасин. Агар сиз-лар мана шу йўл билан бутун бир мавсумда ўн меҳ-на\nТўхта хола рўмолининг учи билан оғзини ёпиб, бўзарган ҳолда аwал ўртоқларига, кейин раисга қаради.\n-Энди, ўғлим, дабдуристан мажлис дединг... асли шу гапни аввал ўз ора жўн гаплашиб, пишиқтириб олсагу кейин мажлисга солсанг бўлар эди.\n-Тўғри, аwал жўн гаплашиб олайлик. Хўб, мажлис ёпиқ. Гапни бир жойга қўйганимиздан кейин очамиз.\nШу куни кечаси, ётар маҳалида, Тўхтабувини ваҳима босди: булар-ку ҳаммаси ваъда берди, сайлади, эртага бин «Белим оғрийди«, бири »Ўғлимдан хат келмаяп-ти, юрагимга қил сиғмайди» деб уйига кириб ётиб олса, нима бўлади?\nРаис кўнмабди: «Ҳаммаси йиғилганда битта шафтолига тиши ўтмайди-ю, тўрт қути уруғ тутар эмишми. Йўқ, кампирларнинг товонига қоламан«, дебди. Чо¬пар ҳам бу гапни оқизмай-томизмай кампирларга етқизди: »Ҳаммаларинг йиғилганда битта шафтолига тишларинг ўтмас эмиш», деди.\n-Ундоқ бўлса, сен биздан битта қўй билан қутилмайсан, — деди. Тўхтабуви, — биринчи теримни олиб топширган кунимиз Тошкентга сим қоқасан, айтасанки... Нима десанг ўзинг биласан. Бугун сешанба, якшанба куни биринчи теримни топширамиз.\n-Туринглар! Туринглар! Ўтирасизларми! Радио гапирди, ҳаммамизнинг отимизни айтди. Қизил аскар оилаларидан Тўхтабуви, Назирбуви, Ортиқжон... Ҳаммамизни айтди.


30 март 2020, Тошкент вақти: 15:38\nТошкент вилояти Ўртачирчиқ туманидаги юздан ортиқ фермер “Ko’kcha tekstil” МЧЖ кластер корхонасидан 2019 йил учун шартномада белгиланган пахта пулини ололмаяпти.\nФермерлар кластер 70 кундан буён турли баҳоналар билан пул бермай келаëтганини айтмоқда.\nФермерлар пулини бериш кечикаётганини тан олган “Ko’kcha tekstil” МЧЖ кластер корхонаси раҳбари Рустам Пўлатов, бунга коронавирус туфайли маҳсулотни хорижга экспорт қилишда муаммо пайдо бўлганини сабаб қилиб кўрсатди.\nЎртачирчиқ туманидаги юздан ортиқ фермер “Ko’kcha tekstil” МЧЖ кластер корхонасидан шу пайтгача 2019 йил учун пахта пулини ололмади.\nИсми сир қолишини сўраган фермерлардан бири Озодликка кластер ҳозиргача 400 миллион сўмдан ортиқ пулини тўламаганини айтади:\nМана эса бир тийинсиз ўтирибман. Ишчиларимга ойлик бериш керак, ерни экишга тайёрлаш керак.\n“Чигит экишни бошлашимизга бир ойча вақт қолди. Лекин шартнома бўйича ўтган йилнинг 31 декабригача олишимиз шарт бўлган пулимизни кластер бермаяпти. Пахтанинг НДС(қўшимча қиймат солиғи)ини ўзимнинг шахсий маблағимдан тўладим. Буғдойнинг пули келди уни тўлавордим, шолининг пули келди, уни тўлавордим. Мана эса бир тийинсиз ўтирибман. Ишчиларимга ойлик бериш керак, ерни экишга тайёрлаш керак. Аммо кластернинг бу билан иши йўқ. Қачон сўрасак, эртага, эртага деб алдаб келмоқда”.\nИсми сир қолишини сўраган бошқа фермер кластер раҳбарининг фермерлардан қочиб юрганини айтади:\nШунақа алдовлар билан мана 70 кун ўтиб кетди.\n- Телефон қилсак, кўтармайди. Ушлаб бўлмайди. Бир кўча-кўйда ушлаб қолсак, бу ҳафта албатта тушади, деб алдайди. Шунақа алдовлар билан мана 70 кун ўтиб кетди. Кластер шартномага кўра, пул тўлашни кечиктирган ҳар бир куни учун сумманинг бир фоизи миқдорида жарима тўлаши керак. Қани кўрамиз, тўлайдими ёки йўқ. Тўламаса судга берамиз.\nОзодлик билан суҳбатда бу фермер шу пайтгача нега кластерни судга бермагани сабабини шундай изоҳлайди:\n- Кластер судга бервормасин деб, акт-сверка, яъни солиштирма далолатни ўтган куни берди. Чунки суд бу актсиз даъвони қабул қилмайди. Ҳозир фермерлар кенгаши билан маслаҳат қилиб, кластерни Иқтисодий судга бермоқчимиз. Келишилган вақтда, келишилган нархда пахтани етиштириб бердигу, пулини тўлашда эса ўзини олиб қочмоқда.\n“Ko’kcha tekstil” МЧЖ кластер корхонаси раҳбари Рустам Пўлатов Озодлик билан суҳбатда фермерларга пахта пулини бериш кечикаётганини сабабини коронавирус билан боғлади:\nХитойда вирус бўлганлиги сабабли Туркия, Эрон чегаралари ёпилиб қолган эди.\n- Ҳақиқатда, озгина қийинчилик бўлди. Ўзларингни хабарларинг бор, Хитойда вирус бўлганлиги сабабли Туркия, Эрон чегаралари ёпилиб қолган эди. Шу озгина салбий таъсир кўрсатди. Чунки Ўзбекистоннинг тўқимачилик соҳасидаги асосий бозори Хтиой билан Туркия. Ҳозир ана шу қийинчиликдан ўтдик. Энди секин-секин қарздорликни ёпаяпмиз. Бир ҳафта, ўн кун ичида барча қарздорликни узамиз”.\nОзодлик пахтачик кластерларининг фермерларнинг ҳосил пулини бермай келаётгани ҳақида мунтазам хабар бериб келмоқда.\n25 февраль куни Андижон вилояти Балиқчи туманидаги 30 нафар фермер Digitil Prom TekistelI кластеридан 2019 йил учун топширилган пахта ҳосили пулини ололмаганидан шикоят қилган эди.


Онлайн депутат | Ўзбекистон "Адолат" социал-демократик партияси - Part 3\nИнтернет сайтларига қонуний талаблар\n17 Август, 2015 • 663 марта кўрилди • Онлайн депутат\nСавол берувчи: Мансур Ўрозбоев Тиббиёт соҳасига мўлжалланган интернетдаги жамоавий сайтлар ёки шахсий сайт ҳамда саҳифаларга нисбатан қонун ҳужжатларида одатий сайтлардан фарқли равишда қандайдир қўшимча талаб ва мажбуриятлар мавжудми? Олий Мажлис Қонунчилик...\n27 Июль, 2015 • 1135 марта кўрилди • Онлайн депутат\nЁш болали аёл ишга олинмайдими?\n24 Июль, 2015 • 987 марта кўрилди • Онлайн депутат\nСавол берувчи: Лазиза Икки ёшга тўлмаган болам бор. Шу пайтгача бирор жойга ишга кириб, меҳнат дафтарчаси юритмаганман. “Бола 3 ёшга тўлмагунча онаси ишга қабул қилинмайди”, “Ёш болали аёлга ишлаш мумкин эмас” каби гаплар эшитдим. Чиндан ҳам шундайми? Жавоб...\nШартнома пулини тўловчига солиқдаги имтиёз\n16 Июль, 2015 • 812 марта кўрилди • Онлайн депутат\nСавол эгаси: Нодирбек Ғофуров Ёш оилалиман. Укам чет элда шартнома асосида ўқийди. Рафиқам ҳам шартнома асосида ўқийдиган талаба. Ҳозирги вақтда ойлик маошимдан барча солиқлар ушлаб қолиняпти. Менга солиқ тўлашда имтиёз берилмайдими? Жавоб берувчи: Олий...\nОйлик маошни ошириш\n16 Июль, 2015 • 893 марта кўрилди • Онлайн депутат\nСавол эгаси: Нодирбек Ғофуров 1 йил олдин Фарғона шаҳридаги корхонада ишлар эдим. Сўнг ушбу корхонанинг Тошкент шаҳридаги ваколатхонасига вакил сифатида юборилдим. Маошимга фақат озиқ-овқат учун қўшимча қўшилди холос. Тошкент шаҳрида ишлаш учун ойлик иш...\n215-модда нега ўзгартирилмаяпти?\n16 Июль, 2015 • 14278 марта кўрилди • Онлайн депутат\nСавол эгаси: Толиб Тадбиркорлик субъектлари қўллаб кувватланаётган, улар томонидан йўл қўйилган хато ва камчиликлар бартараф этилган, жазо чоралари енгиллаштирилаётган бир пайт нима учун Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги Кодекснинг 215-моддаси қайта кўриб...\n«Давлат хизматчиси» тўғрисида қонун қабул қилинадими?\n16 Июль, 2015 • 1282 марта кўрилди • Онлайн депутат\nСавол эгаси: Толиб Республикамизда «Давлат хизматчиси» тўғрисида қонун қабул қилиниши кўзда тутилганми? Жавоб берувчи: Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати Қодир Жўраев Саволингиз учун катта раҳмат. Хабарингиз бор, шу пайтга қадар давлат хизмати...\nЯнги уй олиш учун маслаҳат\n30 Июнь, 2015 • 1282 марта кўрилди • Онлайн депутат\nСавол эгаси: Нодирбек Ёш оилалар учун ажратиладиган ипотека кредитини олиш учун банкларга мурожаат қилганимизда бериладиган сумма миқдори энг кам иш ҳақининг 2500-3000 баробарини ташкил этмоқда. Бу сумма фақат янги қурилаётган уйлар учун ажратилар экан. Лекин...\nУй-жой ижараси қонунийми?\n30 Июнь, 2015 • 1124 марта кўрилди • Онлайн депутат\nСавол эгаси: Феруз Кўп қаватли уйларда квартирани ижарага бериш масаласи бўйича депутатлар томонидан бир аниқ тизим ишлаб чиқилса. Бугунги кунда хохлаган нархларда уй-жойларни ижарага бериб келинмоқда. Шунинг ҳисобидан шаҳарда уйлар нархи ошиб бормоқда....\nҚуйи Чирчиқ йўлларининг аҳволи\n29 Июнь, 2015 • 982 марта кўрилди • Онлайн депутат\nСавол эгаси: Маннапова Элзара Тўрахоновна Қуйи Чирчиқ тумани Тошовул, Отажонов ва Красин оралиғидаги йўл аҳволидан шикоятим бор. Дала ишлари бошланганида Отажонов номли жамоа хўжалигида ариқлар тозаланган. Салим Жўраев кўчасидаги ариқлар аҳлати йўл...


Исроил Миллий Кутубхонаси Франц Кафканинг чоп этилмаган қўлёзмаларини эълон қилди\nЖаҳон 326 09.08.2019 16:25:29\nЎлимидан олдин 1924 йил Кафка ўзининг ҳамма ишларини дўсти ва муҳаррири Макс Бродга қолдириб ҳаммасини ўқимасдан ёқиб юборишни айтган эди.\nБрод дўстининг истагини бажармай, унинг қўлёзмаларини чоп этишни бошлади.\nМуаллиф ўзи ҳаётлик чоғларида жуда машхур бўлмаган ва ёзганларининг бир қисми чоп этилган холос. Броднинг сай ҳаракатлари туфайли бугунги кунда Франц Кафка ХХ асрнинг атоқли ёзувчилари қаторида ардоқланади.\nБрод 1968 йил вафот этади ва чоп этилмай қолган қўлёзмаларнинг қолган қисми эса унинг котибаси Эстер Хофф қўлига ўтди. Хофф маълумотларни ўзининг қизлари Эва Хофф ва Рут Вислерга топширди, бу эса оила ва Исроил ҳукумати ўртасида қўлёзма ҳуқуқлари учун узоқ муддат давом этган курашга олиб келди. Шундан сўнг Кафка ижодининг аксарият қисми узоқ бюрократик курашлар атрофида айланади.\nИсроил миллий кутубхонаси охир оқибат 2016 йилда якунланган суд муҳокамалари билан архив ҳуқуқларини қўлга киритди. Ўшандан бери кутубхона Исроил ва Германиянинг турли жойларидан тўпламларни йиғиб келмоқда ва икки ҳафта олдин Швейцариядаги банк омборидан сўнгги қисмни тўплади.\nКутубхонада намойиш қилинган материаллар ичида Брод ва бошқаларга ёзилган юзлаб шахсий мактублар, "Қишлоқдаги тўй" асарининг учта қоралама шакли, Кафканинг иброний тили машқлари ва ҳатто чизмалари акс этган дафтарни ўз ичига олади.\n"Уларнинг қисмлари (чизмалар) маълум, бошқалари йўқ, эҳтимол бу энг муҳим нарсалардан бири бўлиши мумкин. Ҳозирда Кафканинг сақланаётган барча ёзганлари рақамлаштирилади ва бутун дунё бўйлаб кенг жамоатчиликка намойиш этилади", - дейди Исроил Миллий Кутубхонаси ҳодими Стефан Литт. Унинг айтишича, 2019 йил охирида тўпламнинг бир қисмини интернетга жойланади.