Яшашнинг маъноси (Пиримқул Қодиров билан Анвар Жўрабоев суҳбати) (1990) — www.ziyouz.uz\nБош саҳифа СуҳбатларЯшашнинг маъноси (Пиримқул Қодиров билан Анвар Жўрабоев суҳбати) (1990)\nАнвар Жўрабоев: — Аввало ижод даргоҳига йўл топишингиз қандай бўлгани ҳақида сўзлаб берсангиз.\nПиримқул Қодиров: — Гапни сарчашмадан бошлай қолайлик.\n— Яхши бўларди.\n— Унда оддий бир чўпон қизи бўлган онамнинг эртаклари менда ижодга илк бор ҳавас уйғотганини айтишим керак. У киши ниҳоятда таъсирли ҳикоялар сўзлаб берардилар. Туркистон тизма тоғи этагида жойлашган онам туғилиб ўсган Оқсув, Сўфаркат қишлоқларидаги жонли халқ шеваси бугунги адабий тилимизга жуда яқин. 1964 йилда Одил Ёқубов билан Оқсувга борганимизда шаҳар кўрмаган баъзи кекса одамларнинг адабий тилимизга монанд ҳолда сўзлашганлари бизни ҳайрон қолдирганди. Кейинчалик суриштириб билдикки, тарих китобларига кирган Даҳкат қишлоғи яқинида ва Бобур ялангоёқ кезган Осмон Яйлов тоғи этакларида шу Оқсув қишлоғиям бўлган экан. Бобурнинг Андижон ҳақида айтган: «Эли туркдур, лафзи қалам билан ростдур…» сўзларини оқсувликларга нисбатан ҳам татбиқ этиш мумкин. Барлос уруғининг бир шохаси бўлган бу қавмлар шайбонийларга бўйин эгмай, тоғ оралиқларида ўзларининг кўҳна туркий лаҳжаларини, ҳатто «турк» деган номларини ҳам сақлаб қолганлар. Онамизнинг мана шу адабий тилга табиатан яқин бир муҳитда яшагани ва унинг бойликларини зеҳнимизга болалигимиздан сингдирганлиги мен учун катта неъмат бўлган.\nЭсимни таниганимдан бошлаб онамиз айтган эртаклар, оғзаки ҳикоялар, мақоллар, қочириқлар ҳанузгача хотирамда тошга ўйилган суратлардек бутун турибди.\n— Демак, ижод бобида онангизни биринчи устозингиз десак, хато бўлмас?\n— Ҳар қалай, тилни мен, аввало, онамдан ўрганганман. Адабий ижоднинг сарчашмаси эса тилдир. Шуниям айтмоқчиманки, урушдан олдинги йилларда адабиёт дарсликлари хийла яхши тузилган эди. Афсуски, кейинги даврлардаги дарсликларда қуруқ мулоҳазалар, «палон ижобий образ», «палон ғоявий мазмун», «палон синфлар кураши» каби болада адабиётга қизиқиш уйғотмайдиган умумий гаплар кўпайди.\nБиз бошланғич мактабга кириб ўқиган вақтда ажойиб анъана бор эди: зеҳни ўткир ўқувчи дарсларни яхши ўзлаштирса, беш-тўрт ойдан кейин навбатдаги синфга кўчириларди. Мен, масалан, бир йилда икки синфни битириб, учинчига ўтган эдим. Болалигимда хотирам кучли эди. Тўққиз-ўн ёшларимда ўзимга ёққан ашулани бир-икки марта эшитишимдаёқ ёд олардим.\n— Бу эса, Пиримқул ака, мусиқавий зеҳннинг ўткирлигидан далолатдир. Бордию сиздаги бу хислат ривожлантирилганда, бастакор бўлишингиз ҳам мумкинмиди?\n— Мумкин эди. Аммо бизда ўшанда музика мактаблари йўқ эди…\n— Энди китоб ҳақидаги гапни давом эттирсак. Болаликдаги севимли асарларингиз қайсилар бўлган?\n— Биринчиси Элбек тўплаган «Ўзбек халқ қўшиқлари». Ундаги ашулалардан бирқанчасини ҳали ҳам такрорлаб юраман. Еттинчи синфга ўтганимда роману қиссалар ўқишга қизиқдим. Уйимиз Ўратепанинг чекка жойида бўлиб, мактабга боғ кўчалар орқали пиёда бориб келардим. Куз ва қиш ойларида кўчалар деярли бўм-бўш бўлар ва мен йўл-йўлакай китоб ўқирдим.\nВойничнинг «Сўна»си, Лермонтовнинг «Замонамиз қаҳрамони», Стивенсоннинг «Жавоҳирот ороли», Жюль Верннинг «Капитан Грант болалари» — шунга ўхшаш асарларни шаҳар кутубхонасидан олиб ўқиганман.\nМени китоб ўқишга рағбатлантирган яна бир сабаб бор эди. Акам (у роса ўйинқароқ бўлиб, тўртинчи синфдан кейин мактабга бормай қўйганди) колхознинг қўйини боқарди. Мен унга ўқиган китобларимнинг мазмунини айтиб берар, у эса ниҳоятда қизиқиб қулоқ соларди. Акам куз ва қишда сурувни Ўратепа атрофидаги дони йиғиб олинган далаларга ёяр, ёзда эса тоққа чиқиб кетарди. Ўқишдан бўшаган пайтларимда, қишки-ёзги таътилларда ундан хабар олгани бориб турардим. Акам: «Қани, ўқиган китобларингдан гапир», деб қўймасди. Унга юқорида саналган асарлардан ташқари Пушкиннинг «Капитан қизи», «Белкин қиссалари», Толстойнинг «Ҳожимурот»и, Ойбекнинг «Қутлуғ қон» романини бутун тафсилотлари билан сўзлаб берардим. Акамга қайси воқеа қаттиқроқ таъсир қилса, шунга кўпроқ урғу берардим. Ҳар қалай, ҳикояларим туфайли акамнинг олдида ҳурматим ўсиб бораётганини сезардим. Китоблар ака-ука икковимизга тарбия беришдан ташқари, бир-биримизга бўлган меҳру оқибатимизни мустаҳкамларди. Айни чоғда, ўша оғзаки ҳикояларим мени ижод даргоҳига олиб келган илк сўқмоқлар вазифасини ҳам ўтаган экан. Мен буни энди билмоқдаман.\nБиз биринчи навбатда табиатдан, сўнг китоблардан миннатдор бўлишимиз лозим. Бизни коинот бағрида омон сақлаб турган табиат неъмати — осмоннинг юқори қатламидаги азон пардасини эсланг. Уни «ернинг азон қалпоғи» ҳам дейишади. Лекин суратини кўрсангиз, миллион йиллар давомида тўпланган энг тоза ва энг тиниқ ҳаво — азон қалпоқдан кўра кўпроқ ҳарир ипак пардага ўхшайди. Эски китоблардаги «пардаи асрор» — «сирли ер пардаси» деган иборани ёдга солади у.\nНафис азон қатлами ердаги бутун тирик жонларни қуёшнинг хатарли зарраларидан ҳимоя этиб тураркан, аммо, афсуски, унга лат етказиляпти. Масалан, Антарктида устидаги минглаб квадрат километр майдонда азон қатлами йўқолди. Бу бутун дунёни ташвишга солмоқда. Антарктидада-ку қуёшли кунлар кам, аҳоли деярли йўқ. Бордию аҳоли зич жойлашган қитъалар ва қуёшли минтақалар осмони азонсиз қолса, аҳволимиз қандай кечади?\nЁзувчиликка ҳавас туғилишида ўқитувчиларимнинг хизмати ҳам ниҳоятда катта бўлди. Улар адабиётга нисбатан дилимда улкан ихлос уйғотган эдилар. Кишидаги қобилият тоғ бағридан чиққан булоққа монанд кўз очади. Лекин бу булоқнинг катта дарёларга йўл топиб бориши осон эмас. Агар чашманинг йўлида сой оқаётган бўлса, уларнинг суви бир-бирига қўшилиб, катта дарёларга етиб боради. Ёш тақдиримни бепоён кенгликларга олиб чиқишда муаллимларим ҳаётбахш сойларнинг хизматларини бажаришган.\n— Қачондан бошлаб қўлингизга қалам олгансиз?\n— 6—7-синфларда ўқиб юрган пайтларимдан. Лекин ўшандаги ижодий машқларим кундаликлардан иборат эди. Минг афсуски, улар йўқолиб қолган, чунки яхши сақлай олмадим. Аммо талабалик йилларидаги ҳамма кундаликларим бор.\n— Сиз Бекобод металлургия заводида қуювчи бўлиб ишлагансиз-а?\n— Қуювчи эмас, балки ана шу корхона қурилишида мухбир бўлиб. Уруш даврида, ҳали рухсатнома билан бир бурда нон олиб, ярим оч яшаган пайтларимизда, мен таваккал қилиб қишлоқдан Бекободга борган эдим. Ўшанда ичтерлама, безгак каби оғир касалликларга чалиниб, нимжон бўлиб қолганман. Лекин шунга қарамай, ишга кирдим.\nБиз яшаган даврнинг кўп қисми фожиаларга тўла бўлди. Болалик йилларимиз Сталиннинг шафқатсиз зулми кучайган пайтга тўғри келган. Отамиз катта ўғил тўйи қилгани сабабли оиламизни қаҳратон қиш кунида Кенгкўлдан Оқсув қишлоғига зўравонлик билан кўчиришганди. Шунда икки-уч яшар бола эдим. Мендан кичик — олти ойлик Раббим деган укам ҳам бор эди. Қор қалин, изғирин, бизни тоғам билан онам кўрпаларга ўраб, отларга миндириб олишди. Ора у қадар узоқ эмас: йигирма чақиримча келади. Аммо пасту баланд тоғ йўллари музлаб қолган; отлар нуқул тойиб йиқилаверди. Ағанаб кетган кўчларни қайта ортгунларича биз дийдираб совуқда қолдик. Укачам қаттиқ шамоллаб, Оқсувга келганимизда вафот этди. Унинг қабрчаси ҳали-ҳануз кўз ўнгимда турибди…\nКейинчалик Бекободдан комсомол йўлланмаси билан Тошкент дорилфунунининг тайёрлов бўлимига ўқишга келганимдаям шароит бениҳоя оғир эди: бир хонада ўттиз-қирқ киши яшаймиз. Хоналар иситилмайди. Безгак тутади.\n— Шу шароитда дорилфунунни «қизил» диллом билан тугатганингизни тасаввур қилолмаяпман… Кейин, биринчи китобингиз ҳам талабалик даврингизда чоп этилган-а?\n— Ҳа, бунда Абдулла Қаҳҳорнинг ёрдами кўп асқотди. Ўшанда — ўн саккиз ёшимда ёзган илк ҳикоямни у кишининг ҳузурида ўқиб бердим. Улкан адиб менга донолик ва талабчанлик билан сабоқ берди. Шундан сўнг уч-тўрт йил берилиб машқ қилдим. Натижада «Студентлар» деган ҳикоям китобча ҳолида босилиб чиқди. Кейинчалик, «Уч илдиз» романимни ёзганимда Константин Симонов билан Мухтор Авезов менга катта маънавий мадад беришган.\n— Айримлар ёзувчини дард чекувчи инсон деса, бошқалар уни дардларга даво берувчи, яъни, табиб дейишади. Шу хусусда ва умуман, ёзувчилик ҳақида фикрингизни билмоқчи эдим.\n— Ўзимнинг қирқ йиллик ижодий тажрибамдан келиб чиқиб айтмоқчиманки, бу ҳар иккала ўхшатишда ҳам жон бор.\nҲаётдаги бири иккинчисидан чигал муаммолар ёзувчининг қалбида бир дард, бир тугун бўлиб туради. Ана шу дардга даво излай бошлайсиз. Лев Толстой санъат ҳақидаги рисоласида бадиий ижод, ҳақиқий диёнат ва пок диний эътиқод каби муқаддас бир ишдир, деб ёзади. Қадим замонларда муқаддас китоблар одамларга қандай хизмат қилгани маълум. Бугунги кунда, инсоният тараққий этиб, кўп нарсаларни чуқур таҳлил эта оладиган бир пайтда, унинг хилма-хил маънавий эҳтиёжларини қондириш учун бадиий ижод аввалгидек хизмат қилиши, унда дард ҳам, дардга даво ҳам мужассамлашган бўлиши зарур.\nШу кеча-кундузда ҳам адибларимиз санъат одамларга қандай хизмат қилиши керак, деган азалий саволга муттасил жавоб излашяпти. Бу борада ҳозир хорижда яшаётган иқтидорли ёзувчи Александр Солженициннинг айтганлари, айниқса, диққатга сазовор. У Нобель мукофоти олиши муносабати билан сўзлаган нутқида (ушбу нутқ «Новий мир» журналининг 1989 йил 7-сонида эълон қилинган) дейдики, публицистик мақола ҳар қанча ўткир бўлса-да, вақт ўтгани сари эскиради. Чунки у инсон қалбини, шуурини, ҳис-туйғусини, тафаккурини батамом қамраб ололмайди. Бадиий асар эса одамнинг ҳам ақлига, ҳам дилига таъсир қилади. Албатта, кучли асарлар, айтайлик, Шекспир, Достоевскийларнинг ёзганлари каби. Бориб-бориб бу асарлар шундай қудратга айланадики, уларни ҳеч ким йўқ қилиб ташлолмайди. Одамзод улардан мудом шифо топиб гуради.\nРивожланган халқлардаги яхшилик, ҳақиқат ва гўзаллик учаласи биргаликда инсоннинг маънавий дунёсини устундай суяб туради, — дейди Солженицин. — Аммо ҳозир яхшилик ҳам кўпинча беҳисоб муаммоларнинг чакалагидан ўзига йўл тополмай, адашиб қолиши мумкин. Лекин санъату адабиётдаги гўзаллик (айниқса, адабиётда) жозиба кучи чакалакзор ичра адашиб юрган ҳақиқатни ўз қанотида кўтариб олиб чиқа олади.\nДунёни атом ҳалокатидан шу учови — ҳақиқат, яхшилик ва гўзаллик халос этиши мумкин.\nОдамзодга энг катта хавф-хатар солаётган нарсалар — зўравонлик, қаллоблик ва ёлғончиликдир, дея таъкидлайди Солженицин. Зўравонлик шундай бир нарсаки, у ўзини ёлғон-яшиқлар билан хаспўшлаб кун кечиради. Мана, Сталин шахсига сиғиниш бошдан-оёқ зўравонликка асосланган бўлиб, у ёлғоннинг темир пардаларига ўралганди. Бу темир пардаларни эса адабиёту санъат, бақувват китоблар бирин-кетин йиртиб ташлаётир.\n— Лекин китоблар ҳам, барча ёзувчилар ҳам бақувват бўлавермайди-ку!\n— Ҳамма соҳада турли даражадаги ижодкорлар бўлган ва бундан кейин ҳам бўлади. Майли, ўртамиёналар ҳам ижод қилаверишсин, лекин уларнинг истеъдодсизлиги ёлғон билан бурканмаган бўлса бас. Аммо даҳшатли бир томони шундаки, улар, аксарият ҳолларда, гуруҳларга бирлашиб, ҳақиқий истеъдодларнинг умрига завол келтиради. Диллари ижоддан кўра кўпроқ бахиллик ва иғвогарлик туйғулари билан банд бўлади. Шундайлар туфайли Абдулла Қодирий, Чўлпон, Усмон Носир, Фитрат… қурбон бўлиб кетишди. Ҳозир улар фош этиляпти. Гуруҳбозлар бугун ҳам кўп, лекин вақти келиб, буларнинг ҳам ҳақиқий қиёфаси очилади, авлодлар олдида жавоб беришади!\n— Билишимча, сиз ҳам ана шунақанги бахилларнинг жабрини тортгансиз. «Юлдузли тунлар» ҳам, «Авлодлар довони» ҳам ёзиб бўлингач, бир неча йиллар ўтиб, оғир жангу жадаллардан сўнг босилиб чиқди-ку, ахир…\n— Бу ҳақда матбуотда гапирганман. Шартмикан эски дардларни яна қўзғаш?\n— Одамлар кўпроқ билгани маъқул. Шунинг учун…\n— Майли, мавруди келган экан, айта қолай…\n«Юлдузли тунлар» («Бобур») 1973 йилда чоп этилиши керак эди. (1972 йилда муҳокамадан ўтган эди-да). Аммо ўша пайтларда тарихий мавзуларга муносабат ёмонлашиб кетди. Дейлик, Ўлжас Сулаймоновнинг «Аз и Я» китобига ҳужумлар авж олганди. Москвада чиқадиган «Вопросы истории» журналида тарихчи олимларимиздан бири Ҳамид Сулаймоннинг Бобур тўғрисида ёзганлари-ю, у ҳақда чоп этган альбомига қарши ўта адолатсиз гаплар айтганди.\n— Шундай бир шароитда тарихий мавзуга, яна денг, Бобур мавзуига билиб қўл урдингизми ё…\n— Билиб. Мен, аввало, Бобурга, умуман тарихга бўлаётган бундай муносабат мутлақо нотўғрилигини исботлаш, халқимиз тарихий илдизларимиздан руҳий озуқа олиши ва тарихни ҳеч қачон унутиб бўлмаслигини яна бир карра айтиш учун шу асарни ёзган эдим. Қийинчиликлар бўлишини олдиндан сезган эдим-у, лекин нимадандир умид қилардим.\nАслида, мен «Юлдузли тунлар»ни 59-йилда, «Уч илдиз»дан кейин бошламоқчи эдим. Лекин тушундимки, бундай мураккаб вазифани етарли тажриба орттирмасдан туриб амалга ошириб бўлмайди. Шунинг учун яна бир қатор нарсалар — «Қадрим», «Қора кўзлар», «Эрк» кабиларни ёздим, жамоатчилик уларни яхши кутиб олгач, ниятимга киришдим.\n— Романга материал тўплаш учун Ҳиндистонгаям бориб келганмисиз?\n— Ҳа. Ҳиндистоннинг Агра, Деҳли, ундан ташқари, Покистоннинг Карочи, Исломобод, Лаҳор шақарларида анча бўлдим. Тарихий обидаларни ва табиат манзараларини ўргандим…\nРоманнинг қўлёзмасини ўқиган ёзувчилар, нашриёт ходимлари унга ижобий баҳо беришди. «Ўзбекистон маданияти» (ҳозирги «Ўзбекистон адабиёти ва санъати»), «Саодат» журналида асардан парчалар босилди (1973 йилда). Бу эса ўқувчиларда жуда катта қизиқиш уйғотди. Шу қизиқиш ўша пайтдаги турғунлик муҳибларини хавотирга солиб қўйди. Недирки, роман қаммани ўзига жалб этиб олиб кетиб қолиши мумкин, деб. Яна денг, мавзуси нозик… Бунинг устига, ўзимизнинг ёзувчиларимиз орасидаги маълум бир бахиллар қўшилди. Хуллас, романнинг йўлига ғов ташланди. Орадан уч йил ўтди. Ҳеч натижа йўқ. Уюшмамизнинг раҳбарлари эса мени юпатишади, кутинг, бугун-эрта ҳал бўлиб қолар, деб. Уч йилдан ошиқ кутдим. Охири, Рашидов билан гаплашиб кўринг-чи, деб қолишди. Ҳузурига кирдим. Рашидов гапни айлантириб, бизга ҳозир Бобур ҳақидаги роман керак эмас, деб очиқ айтди.\n— Аммо у киши «Юлдузли тунлар»га яхши баҳо берган экан-ку?\n— Тўғри. Лекин роман босилиб чиққач. Назаримда, олдинига Рашидовга кимдир асар ҳақида бошқача ахборот берган ёки ўшанда замона шуни тақозо қилган, чунки боя айтиб ўтганимдай, Бобур, у тўғрисидаги альбом, «Аз и Я» китоблари Москвадан туриб қораланаётган, Иброҳим Мўминовнинг Темур ҳақидаги рисоласи қаттиқ танқидга учраган пайт эди-да. Балки унинг ҳам шундан оғзи куйиб, романни чоп эттиришга журъат этмагандир.\nХуллас, яна кутишга тушдим. Орадан уч-тўрт йил ўтди…\n— Ижодкор одамга бундан оғир қийинчилик бўлмаса керак. Ахир юракнинг қони тўкилиб ёзилган асар…\n— Нимасини айтасиз. Очиғи, ҳатто йиғлашгачаям борганман. Чунки устига устак, турли-туман дашномлар ҳам эшитиб турардим. Бегоналар у ёқда турсин, ҳатто баъзи яқин қариндошларимиз ҳам: «Айб ўзингда, ўртамиёна қаламкашсан, кучинг етмаган шуни эплаб ёзишга», дейишганди. Ишингиз юришмагандан кейин дуч келган одам сизни туртиб ўтишга уринаркан-да…\n— Ичкилик ёки тамакидан таскин топган пайтларингиз ҳам бўлдими?\n— Бордию шу нарсалардан нажот қидириш йўлига ўтсам, мутлақо тамом бўлардим, мақсадимга умуман эришолмасдим.\n— Ҳеч кимга шикоят ҳам қилмадингизми?\n— Йўқ. Арзу дод қилишни ёмон кўраман. Умримда бировнинг устидан ёзган эмасман. Менинг оғир-вазминлигимни эса бировлар камчиликка йўйиб, «Сиз қўрқоқсиз, сизда дадиллик йўқ, исёнкорлик етишмайди», дейишар эди. «Майли, сизлар ботир, исёнкор бўлақолинглар», деб жавоб қайтарардим уларга. Одам беш дақиқада минбарга чиқиб, ҳали айтилмаган гапни айтиб, «эҳ-ҳа, бу ботир экан» деган баҳога муяссар бўлиши мумкин. Тўғри, буям жасорат, лекин жасоратнинг бошқа бир тури бор: бу — меҳнаткашга хос жасорат: бу — ўз вазифасини йиллар давомида сокинлик билан, бақириб-чақирмасдан амалга ошира билиш. Ҳозир бизда бундай бардошлилар кам. Ўйлайманки, сизларнинг орангиздан шундайлар кўп чиқади.\n— Шахсан сиз шундай бардошни қаердан олгансиз?\n— Билмадим… Қийинчилик биздан олдинги авлоднинг ҳам бошига тушганини эсладим. Дейлик, Қодирийга қанчалар оғир бўлганди… Қодирийлар фожиасига нисбатан, менинг бошимга тушган савдолар (одам қиёс билан яшайди-да) у даражада бедаво эмас-ку, деб ўзимга тасалли бериб турдим.\n— Ўша даврда ёзувчиликдан росаям совиб кетган, қўлингизга қалам ҳам олмаган бўлсангиз керакдир-ов?\n— Қайтанга роса ёздим! Иш одамни овутаркан. Бир талай ижодий режаларим тўпланиб қолганди, шуларни амалга ошира бошладим. Болалигимда бошимдан кечирганларим асосида «Акрамнинг саргузаштлари» қиссасини ёздим. Пахтакорлар тўғрисида бирор нарса ёзишни анчадан буён мўлжаллаб юрардим ва ҳатто бир бобини қоралаб ҳам қўйгандим. Мирзачўлга бориб-келиб юрганимда Мамажон Дадажонов билан танишиб қолган эдим. Кейин унинг фожиавий ўлимини эшитдим-у, қаттиқ таъсирланиб, у ҳақда «Мерос» деган қисса ёздим. «Қора кўзлар»да шаҳар ҳаётига тааллуқли бир йўналиш бор эди, китобга ҳеч қовушмагани учун олиб қўйган эдим, асқотди: «Олмос камар» романига асос бўлди. Униям ёзиб битирдим.\n— Бу ёзганларингиз ўз вақтида чиқиб турдими?\n— Чиқиб турди, лекин барибир «Юлдузли тунлар»нинг йўли очилмади. Нима қилишни билмайман: осмон узоқ, ер қаттиқ, деганларидай… Менинг бу аҳволимни кўрган Юрий Суровцев (у СССР Ёзувчилар уюшмасининг котиби эди. Мен бир вақтлар Москвада, мамлакатимиз ёзувчилари уюшмасида ҳам ишлагандим. Ўшанда Суровцев билан дўст тутингандик) сабабини суриштира кетди. Унга бор воқеани айтиб бердим, дарҳол романнинг сўзма-сўз таржимасини сўради. Беш-олти ойда ўқиб чиқар деб юрсам, ўн кун деганда Москвадан хатини олдим. Юрий Иванович «Юлдузли тунлар» ҳақида ниҳоятда илиқ сўзлар битиб, «Бу романни, албатта, чиқариш керак ва бунда сенга қўлимдан келган ёрдамимни аямайман!» деб ёзганди. Қувониб кетдим. Кейин у кўп фурсат ўтмай, Тошкентга келиб, Рашидов билан роман хусусида анча суҳбатлашиб, уни шубҳалантирган ҳамма нуқталарга жавоб бергач, асарнинг босилишига рухсат тегди.\n— Шундан кейин асар дарҳол дунё юзини кўрган бўлса керак!\n— Қаерда дейсиз. Бу воқеа 77-йилнинг кузида содир бўлган бўлса, роман 78-йилнинг баҳорига бориб «Шарқ юлдузи» ойномасида, 79-йилда эса китоб ҳолида чиқди. Нашриётнинг ўша пайтдаги раҳбарлари атайлаб чўзишди.\n— Шундай қилиб, «Юлдузли тунлар» ўқувчилар қўлига олти йил кечикиб тегибдида!.. Романингиз катта шов-шувларга сабаб бўлганини ҳалигача эслаймиз. Уни рус китобхонлариям яхши кутиб олишди. Ўзбек адабиётига камдан-кам ўрин берадиган «Новий мир» журналида китобга тақриз босилди. «Литературная газета» «Юлдузли тунлар»ни юксак баҳолади. Асарингиз «Правда» газетасида тилга олинди. Лекин шунга қарамай, 85-йилларда романга қайта ҳужум бошланиб кетди. Буни ўзингиз қандай изоҳлайсиз?\n— Бунинг иккита сабаби бор. Биринчиси, ўшанда жумҳуриятимиз партия раҳбариятига Абдуллаеваю Усмонхўжаевга ўхшаган одамлар келиб қолишган эди. Улар тарихимизни оёғости қилиш йўли билан марказдагиларнинг ҳурматини қозонишни ўйлашарди. Иккинчидан, мен бу пайтга келиб асарнинг иккинчи китоби — Бобурнинг ўғли Ҳумоюн ва невараси Акбар (асосан, Акбар)лар даврига бағишланган «Авлодлар довони»ни ёзиб тугатган эдим. У ҳам муҳокамада яхши баҳо олиб, «Шарқ юлдузи» ойномасида чоп этиш режалаштирилган эди. Сўнг Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриётида босилиши мўлжалланганди. Бу айримларга ёқмади шекилли, улар янги асарнинг йўлини беркитиш учун «Юлдузли тунлар»га тош ота бошладилар. Оқибатда янги роман ойномада анча вақт тўхтаб қолди.\nШоир Эркин Воҳидов (у ўшанда нашриёт директори эди): «Майлига, журналда чиқмаса ҳам ўзимиз чоп этамиз», деб романни нашрга тайёрлади. Иш сал юришай деганда Усмонхўжаевнинг пленумдаги нутқига биноан, яна йўллар тақа-тақ беркилди: терилган матнни тарқатиб юборишга мажбур бўлишди.\nОрадан икки йил ўтгач, шароит сал юмшаб, роман «Шарқ юлдузи»нинг 88-йилги апрель сонида чоп этиладиган бўлди. Терилган саҳифаларни ўқиб бердим. Лекин бу орада «Гулистон» ойномасида Нуриддин Акрамович Муҳиддиновнинг Бобур ҳақидаги туркум мақолалари чиқди. Раҳбарлар унга салбий баҳо беришди. Бобур атрофида яна қора қуюнлар айланиб, роман матни иккинчи маротаба тарқатиб юборилди.\nАммо ҳар қалай, ҳозир замон бошқа, адолат тезроқ юзага чиқадиган давр келди. Тегишли жойларга бордим, «кимлардир иғво қилаётганга ўхшайди, роман тарих орқали халқлар дўстлигини мустаҳкамлашга ёрдам бериши мумкин», дедим, исботлар билан юқоридагиларни бунга ишонтиришга интилдик. Ойнома жамоати ва бош муҳаррир Ўткир Ҳошимов ҳам романни чиқариш учун кўп ҳаракат қилди. Ниҳоят, асар ойноманинг 88-йилги 8—9—10-сонларида босилиб чиқди. Аммо тўлиқ эмас, олти босма табоқни қисқартиришга тўғри келди, журнал учун ҳажми жуда катта дейишди. Нима бўлсада, роман китобхонларнинг қўлига тезроқ тегсин деб, розилик бердим.\n— Ким қисқартирди?\n— Умуман, шу асарга қанча вақт сарфлагансиз?\n— Ўн йилдан кўпроқ (шундан уч-тўрт йили даврни ўрганиш ва ҳужжатлар тўплашга кетди). Ҳа, романнинг пайдо бўлишида дўстим Чингиз Айтматовнинг ўзига хос маънавий ҳиссаси бор. Қаттиқ танқидга учраган ўша пайтларимда Айтматов Сиз билан қилган суҳбатида, Анваржон, «Юлдузли тунларини, Бобурни баралла ҳимоя қилгани кўнглимни кўтарди. Мен Чингиз Тўрақуловичга миннатдорчилик билдириб, мактуб юбордим. Унда адибни «Қиёмат» романи билан табрикладим ҳамда Акбар даври ҳақида китоб ёзганлигимни айтдим. У киши қисқа муддат ичида икки бетли жавоб йўллади. Унда шундай жумлалар бор: «Сенинг буюк Акбар ҳақидаги мулоҳазаларинг, Акбарнинг турли динларни бирлаштиришга интилиши ўта замонавий мавзудир. Бунга, яъни маънавий бирликка одамзод барибир мурожаат қилади, чунки бугунги шароитда инсониятнинг омон қолишига имконият берувчи бирдан бир йўл ана шудир. Бу ҳақда, албатта, роман ёз ва асаринг учун кураш. Шахсан мен ниятингни маъқуллайман.»\n— Баъзи китобхонлар: «Пиримқул Қодировнинг Акбари барча динларни қовуштириб, қандайдир янги дин яратмоқчи бўлганми?» дейишяпти…\n— Добролюбов Акбарни улуғ шахслардан бири деб билган. Чунки Акбар улкан ғояларни илгари сурган. У, масалан, динлар ўртасида маънавий кўприк қуришга интилган, барча дин тенг бўлсин, мустақил ривожлансин, деган ғояни илгари сурган.\n— Бундан келиб чиқадики, романнинг айрим ғоялари китобхонларга бирдай етиб бормаган экан-да?\n— Шундай. Сабаби бу асар бошқа романларимга қараганда бироз мураккаброқ, айниқса, иккинчи қисми. Унда тафсилотлар иложи борича камайтирилиб, фалсафий мушоҳадага кўпроқ ўрин берилган, эътиқодлар, имонлар кураши тасвирланган, динлар ўзаро қиёсланган. Буларни бус-бутунича қабул қилиш бир қадар тайёргарликни тақозо этади. Тўғри, сўнгги пайтларда китобхонларимизнинг савияси ўсиб кетди, аммо афсуски, ҳаммаси бирдек эмас. Баъзи ўқувчилар эса — ёрдамга муҳтож. Бу ўринда уларга адабиётшунослар, танқидчилар кўмакка келишлари керак эди. Лекин улар «Авлодлар довони»га бефарқ қарашди: асар у ер-бу ерда тилга олинганини ҳисобламасак, унинг таҳлилига бағишланган жиддий, атрофлича мақола чиқмади.\n— Сизнингча романда камчиликлар борми?\n— Мен уни ёзиш жараёнида сезган камчиликларни тузатиб борганман. Бундан ташқари, китоб ҳолида чиқишидан олдин ҳам анча тузатишлар киритдим, айниқса, динга оид қисмларида…\nУмуман, адабий асар баҳоли қудрат, яъни куч етганича ёзилади. Мен олдимга жуда улуғ вазифаларни қўйишим мумкин, аммо уларнинг ҳаммасигаям эришиб бўлмас… Ҳар бир ёзувчини ўша ёзувчи тан олган ҳақиқатлар тарозиси билан тортиб баҳолаш лозим, деган эди Пушкин.\nРоманимда нуқсонлар бўлиши табиий, аммо мен қўлимдан келганча бенуқсон ёзишга интилганман.\n— Нега бобурийларни оврупаликлар доимо «Улуғ мўғуллар» дейишади?\n— Бобурнинг ўзиям, унинг авлодлариям ҳеч қачон «биз мўғулмиз» дейишмаган. Улар доимо она тилимиз туркий дейишган, ўзларини туркий халққа мансуб ҳисоблашган. Акбарнинг дўсти ва тарихчиси Абдулфазл Алломийнинг «Акбарнома» китобида бу буюк зот шажараси қуйидагича санаб ўтилган: Акбар бинни Ҳумоюн, бинни Бобур бинни Умаршайх… бинни Темур. Темурнинг ҳам беш-олти авлоди қайд қилиниб, охири бинни Абу Турк билан якунланган, яъни Темурнинг бобокалони туркий халқдан бўлгани таъкидланган.\n«Буюк мўғуллар» атамаси кейинчалик, Ғарбий Оврупадан чиққан, аниқроғи, у инглиз, испан, португал сайёҳлари томонидан «таъсис» этилган. Атайлаб, бобурийларни туркий, мусулмон халқларидан узоқлаштириш мақсадида.\n— Тарих ҳар биримиз учун улкан сабоқ, шу сабабли тарихий асарларга бўлган қизиқиш жуда катта. Демак, табиийки, сиз ана шу йўналишда, яъни тарихий мавзуда яна асарлар ёзсангиз керак?\n— Ҳақиқатан ҳам тарихий мавзу ниҳоятда қизиқарли, ҳам тўқнашувларга бой. Лекин шу 60—70 йил давомида бошимиздан кечган ва ҳозир кўз ўнгимизда содир бўлаётган воқеалардан ҳам катта ҳаётий сабоқ олишимиз мумкин. Рости, мен иккиланиб турибман, узоқ тарихни давом эттирайинми, ёки замонавий мавзуга қўл урайми, деб…\n— Яқин-яқингача сиз мутлақо эркин ёзувчи эдингиз, яъни бор вақтингизни фақат ижодга сарфлардингиз. Энди Ўзбекистон халқ депутати, парламентда эса катта бир қўмитага раҳбар этиб сайландингиз… Сиз хоҳлайсизми-йўқми, бу ишлар ижодингизга кетадиган вақтнинг маълум бир қисмини олади. Шундан афсусланмайсизми?\n— Менинг асосий вазифам — ёзувчилик. Аммо ҳозир биз ғалати бир даврда яшаяпмиз, халқимизнинг келажак тақдири худди шу кеча-кундузда амалга оширилаётган ишларга чамбарчас боғлиқдир. Шу сабабли бу ишларга озми-кўпми ҳисса қўшаётганимдан хурсандман. Аммо, яна таъкидлайман: менинг асосий ишим — ёзувчилик.\n— Пиримқул ака, мен бир нарсага ҳайронман; юксак маданият тараққий этгани сари ёвузлик, жиноят кўпайиб боряпти, кўпчиликда эътиқод йўқоляпти…\n— Жиноят, менингча, илгарилариям кўп бўлган. Лекин у яшириб келинган. Мана, Сталин даврини олайлик, миллионлаб одамлар уйларидан битта-битта олиб кетилиб, ёвузларча ҳалок этилган, бадном қилинган. Инсоният тарихида минг йиллар давомида бунчалик катта миқёсда, чексиз шафқатсизлик билан қилинган жиноят содир бўлмаган эди. Кўп халқлар ўз ватанидан бадарға қилинди. Лекин ҳиди чиқарилмаган бу жиноятларнинг. Ҳозир, ошкоралик даврида эса ҳамма нарса ҳақида очиқ-ойдин айтилмоқда. Шундай бўлгани яхши. Масалан, уйнинг деразаларини очиб, хоналарни шамоллатиб турсангиз, ҳаво тоза бўлади, микроблар қирилиб кетади. Сиз айтган иллатлар ҳам шу микробларга ўхшайди, яъни уларга қуёш нури тушса, тоза ҳаво таъсир қилса — бу иллатларни йўқотиш осонроқ кўчади. Энди эътиқодга келсак. Эътиқодсизлик 50— 60-йилларда кўпроқ эди. Назаримда, эътиқодлилар, ҳозир, аксинча, кўпайиб бормоқда. Мен бу ерда самимиятга йўғрилган диний имон-эътиқодни ҳам назарда тутаяпман. Эътиқод яхши бўлиш ва яхшилик қилиш ниятидан келиб чиқиши керак.\n— Лекин, аксари ҳолларда яхшиликка яхшилик қайтмайди-ку?\n— Қайтиши шарт эмас. Бизда мақол бор-ку, «Яхшилик қил — дарёга ташла, балиқ билмаса, холиқ билади», деган. Яхшилик билан одам ўзининг дилини обод этади. Бировга ёмонликни раво кўрган кишининг дилида, албатта, ўша ёмонликларнинг асорати қолади. Ёмонлик охир-оқибат қайтади, кутилмаган жойдан қайтади. Мана, менинг отамга адолатсизлик қилганлар ичида бир одам бор эди (мен уни «Қора кўзлар» романимда Исмат бобо деган ном билан келтирганман). У чақимчилик билан қишлоғимиздаги бегуноҳ кишиларни қаматиб юборганди. Сири очилгач, одамларнинг назаридан қолди. Кейин эса кўзлари кўр бўлди. Аммо шундаям ёмонлик қилишни қўймади, бора-бора хотини, келини, ўғли ўртасида низо чиқара бошлади. Охири ўғли чидолмай: «Ота, шунча қилган айғоқчилигингиз каммиди, энди уйдагиларни тинч қўйинг», дейди ғазаб билан. У эса «дод» солиб бақиради. «Мен сени оқ қиламан!» дейди ўғлига. Шунда хотини: «Оқ қиладиган одамнинг кўнгли оқ бўлади. Сизнинг эса кўнглингиз қора! Сизнинг кўзингиз кўр эмас, имонингиз кўр, виждонингиз кўр!» дейди…\nДўрмондаги боғ атрофида кускут (чирмовиқнинг ёмон тури) деган бир ўсимлик ўсади. Барги йўқ, илдизи йўқ, худди чувалчангга ўхшайди. Баъзан ҳаводан учиб келиб, мевали дарахтларга ёпишади. Бир куни қарасам, четроқдаги баланд бир теракнинг ярмигача чиқиб, уни қуритибди, аммо ўзиям қуриб ётибди. Чунки унга ўша терак озиқ бериб турган эди-да. Ёмонлик бир куни, албатта, ўзиям барбод бўлади!..\n← Аввалги Аввалги Ажмал Хаттак (1925-2010)\nКейинги → Кейинги: Озарбойжон фильми халқаро фестивалда энг яхши картина деб топилди


Шаҳрисабзда пойтахт ОТМнинг иккита филиали очилади | NORMA.UZ\nШаҳрисабзда пойтахт ОТМнинг иккита филиали очилади\nБулар Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университети (ТДПУ) ва Тошкент кимё-технология институти (ТКТИ) бўлинмалари бўлади (ВМнинг 488, 489-сон қарорларига қаранг).\nФилиалларда ўқув жараёни 2019/2020 ўқув йилидан бошланади ҳамда талабаларни қабул қилиш сони белгиланган тартибда ҳар йили тасдиқланадиган республика олий таълим муассасаларига ўқишга қабул қилиш квоталаридан келиб чиққан ҳолда белгиланади.\nҚабул қилинган ҳужжатлар билан филиалларнинг асосий вазифалари белгиланди, уларнинг васийлик кенгашлари таркиби тасдиқланди.\nҚарши давлат университети қошидаги Шаҳрисабз академик лицейининг бино ва иншоотлари ТДПУ филиали тасарруфига,\nШаҳрисабз енгил саноат ва хизмат кўрсатиш касб-ҳунар коллежининг бино ва иншоотлари эса – ТКТИ филиали тасарруфига берилди.\nАкадемик лицей ва касб-ҳунар коллежининг ўқувчилари ўқишни битиргунларига қадар филиаллар биноларида ўқув жараёнини давом эттирадилар.\nҲужжатлар Қонун ҳужжатлари маълумотлари милий базасида эълон қилинган ва 13.06.2019 йилдан кучга кирди.


Аракан Мусулмонлари ҳақида нималарни биласиз? | Fayzbog.uz\nБугунги кунда Мянмадаги мусулмонларга қилинаётган босқинчилик, хунрезликлар ҳақида расмий ОАВларда айтарли ҳеч гап бўлмаса-да, интернет тармоқларида бу хусусда анча-мунча хабарлар тарқамоқда. Аммо кўпчилик у ердаги мусулмонлар ҳақида айтарли маълумотга, тасаввурга эга эмас. Анча олдин шу ҳақда айрим хабарларни ўқигандим. Шу кунларда у ердаги диндошларимизга нисбатан бўлаётган қонхўрликларни кузатиб, улар ҳақида айрим маълумотларни кўпчиликка эълон қилишни лозим деб топдим. Кейин бу борада қандай амалий чоралар кўриш ҳақида ҳам тўхталамиз.\nМянма ҳукуматининг расмий диний буддавийлик бўлиб, у ердаги мусулмонлар асосан Роҳиня вилоятида истиқомат қилишади. Роҳинянинг қадимий номи Аракан бўлиб, ҳозирда Шарқий Осиёнинг жанубида жойлашган Бирма, расмий Мянма давлатининг ғарбий соҳилидаги вилояти ҳисобланади. Уни Бангладешдан Ноф дарёси, шимолий-шарқда Бирмадан Аракан тоғ тизмалари ажратиб туради. Яъни у Бирмадан бутунлай мустақил минтақада жойлашан. Ер майдони 14200 кб метр. Аҳолиси 4.000.000 атрофида бўлиб, аксари, яъни 85-90 фоиз аҳолиси мусулмонлар. Келиб чиқиши ва тили ҳиндлар билан боғлиқ. Охирги йилларда Бирма ҳукумати бу ерга буддистларни кўчириб келиб, жойлаштириш орқали аҳолининг кўпчлигини буддистлардан иборат қилиш пайида ҳаракат қилмоқда.\nТарихчиларнинг таъкидлашларича, бу ерга Ислом дини аббосийлар халифаси Ҳорун Рашид даврида, 172/788 йиллари мусулмон тожирлар орқали кириб келган. Қадимшуносларнинг фикрига кўра, ўшанда бир гуруҳ мусулмон тожирларнинг кемаси соҳилдаги бир катта тошга урилиб, ишдан чиқади. Натижада мусулмонлар қайтиб кетолмай, шу ерда яшаб қолишади ва улар орқали ўлкада Ислом дини тарқалади. Асли буддавийлик динида бўлган ерлик аҳоли мусулмонлардаги ахлоқ-одоб, ҳалол-покликни, олийжанобликни кўриб, Исломга киради. Яъни бу ерларда Ислом даъвати ҳарбий ёки сиёсий ҳарактларсиз таралган. Аста-секин масжидлар кўпайиб, аёллар ҳижобга кира бошлайди. Милодий 8-9 асрларда соҳилда жуда ҳам катта бир жомеъ масжид қад кўтаради. Уни «Бадр мақом» деб аташади.\nМанбаларда Араканда 1084 йилдан олдин ҳам бир қатор мусулмон амирлар ҳукм юритгани айтилади. Уларнинг ичида энг машҳурлари Муҳаммад Ҳанифа, Ийсо Су, Амир Ҳамза исмли ҳокимлар бўлган.\nБангладеш волийси Қутбиддин Ойбек Ноф дарёсидан ўтиб, Араканга юриш қилади (606/1231 й) ва у ерда, қатор қишлоқларга асос солади. Қўшиннинг кўпчилиги шу ерда истиқомат қилиб қолади. Шундан сўнг бу ерга Ҳиндистон ва бошқа қўшни ўлкалардан мусулмонлар қатнови ва кўчиши кўпаяди.\nАраканда асл насаби турк бўлган Сулаймон Шоҳ ва унинг сулоласи икки аср давомида ҳумронлик қилган. У аслида будда динига эътиқод қилган бўлиб, исми Нирамихла бўлган. 1406 йили буддист Бирма подшоҳи Араканни босиб олганда, Нирамихла Бангладеш ҳокими ҳузурига қочиб боради ва у ерда 24 йил истиқомат қилади. Шу аснода у Исломни қабул қилиб, исмини Сулаймон Шоҳ деб ўзгартиради. Сўнг 1430 йили Бангладеш ҳокимининг қўллови билан, 50.000 аксар ёрдамида буддистларни мамлакатдан қувиб чиқариб, Араканнинг пойтахтини Линғиритдан Маруҳангга ўзгартиради. Шундан сўнг то 1784 йилгача Сулаймон Шоҳнинг авлоди мамлакат бошқарувини қўлда ушлаб туради.\n1758 йили Бирма ҳукмдори Будда Бая Араканга ҳужум қилиб, халқни қирган, ҳаммаёққа ўт қўйган. Бу бирмаликларнинг мусулмонларга нисбатан қилган биринчи қирғини эди. Кейинроқ 1784 йили яна бир Бирма подшоҳи Будибеҳ Араканни босиб олади. У ҳукмронлик қилган 42 йил ўлка тарихидаги энг қора кунлар сифатида эсланади. Босқинчи буддист Будибеҳ Араканнинг пойтахти Маруҳангни қонга белаб, барча исломий осор-атиқаларни, масжиду мадрсалар, мактабу кутубхоналарни вайрон қилади. Минглаб тинч аҳолини, аёлу болаларни қатл қилади. Аҳолининг катта қисми жони ва динини асраш учун Бангладешга кўчиб кетишга мажбур бўлади.\nБритания Ҳиндистонни босиб олгач, 1853 йили Бирмага қўшин тортиб, уни эгаллайди ва Ҳиндистонга тобе вилоятга айлантирилади. Бу даврда мусулмонларга олдингига нисбатан бироз эркинлик берилади. Чунки идора, таълим ва савдо-сотиқ ишларида мамлакатдаги яроқли инсонлар мусулмонлар эди. Аммо сиёсий манфаат юзасидан инглизлар ҳам мусулмонларни камситар, ҳуқуқларини оёқости қилишар эди.\n1942 йили Япония Бирмани босиб олишга киришиб, инглизлар мамлакатни тарк этишга мажбур бўлган кезлари буддистлар тарафидан мусулмонларга нисбатан яна қатли ом уюштирилди. Инглизларнинг қуролларини қўлга киритган буддистлар Араканнинг қишлоқларида кезиб, мусулмонларни уйларидан қувиб, қирғин қилишди. Гувоҳларнинг айтишича, қонхўр буддистлар аёлу болаларни яйловга олиб чиқиб, худди паррандаларни овлагандек оммавий қатл қилишган. Ҳомиладор аёлларнинг қорнидан боласини олиб, ўлдириб, сўнг онасини қатл қилишарди. Гўдакларни тепага отиб, қилич билан кутиб олар, чақалоқ онасининг кўз ўнгида икки бўлакка ажралар эди. Аёлларни зўрлаб, сўнг қўл-оёқларини кесиб, қуёш тиғига ташлаб кетишар, улар шу ҳолатда азобланиб жон берар эди. Бу воқеаларни ўз кўзи билан кўрган кишилар таъкидлашича, ваҳшийликлар шу даражага етганки, ҳамма ўз жонини асраш билан овора, биров-бировга қарай олмас, ҳатто ота-бола бирига ёрдам бера олмас, одамлар қаёққа кетаётганини ҳам англамаган ҳолда тўрт тарафга тум-тарақай қочишган экан. Қаёққа бош уришни билмай соҳилга қочиб келган мусулмонларнинг қонидан дарёнинг суви қизариб кетган. Маълумотларга кўра, ўшанда бир ҳафтада 100.000 дан ортиқ мусулмон ўлдирилган. Уларнинг бирдан бир «гуноҳ»и муслмон бўлганлари, «Роббим Аллоҳ!» деганлари эди.\n1948 йили Бирма мустақил бўлиб, Бирма иттифоқи давлати тузилганда Араканни ҳам иттифоққа киритишгач, буддистларнинг мусулмонларга бўлган душманчилиги, босқинчилиги янада авжига минди. Дастлаб мусулмонларнинг шу ернинг асл аҳолиси дея эътироф этилган бўлса-да, ҳукуматга комунистлар аралашгач, мусулмонларга нисбатан буғзу адоват яна кучайди, мусулмонларни мамлакатга четдан келган ёт унсур сифатида кўриладиган бўлди. Мусулмонлар 1942 йил билан 1979 йил ўртасида 12 марта қатли омни бошдан кечирдилар. Бу хунрезликлар ортидан қанча қишлоқлар кимсасиз ҳаробаларга айланди, ўн минглаб бегуноҳ инсонлар ўлдирилди.\n«Аракан мусулмонлари» номли китоб муаллифи Абу Муъоз Аҳмад Абдурраҳмон 1948 йилдан 1992 йилгача Аракан мусулмонларига буддист ҳарбийлар тарафидан оммавий равишда ҳужум қилиниб, минглаб кишиларни қамаб, ўлдириб, уй-жойларига ўт қўйиб, юртдан қувиш ҳолатларидан 19 тасини санаб ўтади.\n1997, 2001 йиллардаги қатлиомларда яна минглаб мусулмонлар ўлдирилди. Бирма ҳукумати ва буддист аҳолининг араканлик мусулмонларга қилган энг катта хунрезликларидан бири 2012 йилда содир бўлди. У ваҳшийлкларни инсоният тарихида кўз кўриб, қулоқ эшитмаган бўлса керак. Умуман олганда, 70 йилдан бери ҳукумат тарафидан мусулмонларни оммавий қамоққа олиш, хилма-хил азоблар билан қийнаш, ўлдириш, аёлларни зўрлаш, олимларни қирғин қилиш каби ҳолатлар узуликсиз давом этиб келмоқда.\nАраканда исломий осор-атиқалар жуда ҳам кўп бўлган. Милодий 8-9 асрдан бошлаб ўтган аср ярмигача мусулмонлар тарафидан ўнлаб, юзлаб масжид-мадрасалар бино қилинган. Араканликлар қаерда бўлишса, масжид қуришган ва унинг ёнига мактаб очишган. Улардан айримлари ҳануз бор. Аммо аксари ваҳший буддистлар тарафидан йўқ қилинган.\nАракан мусулмонларининг ўзига хос жиҳатларидан бири ‒ уларда кўп мусулмон халқларда бўлган турли бидъат-хурофотлар йўқ. Ҳаммалари аҳли сунна эътиқодида ва ҳанафий мазҳабига амал қилишади. Билимсевар, хусусан, шаръий илмларга ўта муҳаббатли, суннатни маҳкам тутган халқ. Диний билимлар Ҳиндистон уламолари услубида таълим берилади. Мадрасалар ва қорихоналарда илмий муҳит ниҳоятда юқори бўлган. Уларда қатор етук олимлар ва даъватчилар етишиб чиққан. Улар мана шу сабот сабабли буддачилар қуршовида туриб Исломга оғишмай амал қилиб келишган ва асрлар оша тўховсиз қилинатёган қаршиликлар, хунрезликларга қарамай, Ислом таълимоти ўлкада қўлоч очиб, мусулмонларнинг сафи кенгайиб келган. Бугунги кунда бир қанча арканлик толиби илмлар дунёдаги энг нуфузли исломий олийгоҳларда таълим олишади. Лекин уларнинг юртга қайтиши амри маҳол. Ўлкада вазият жуда ҳам оғир ҳолатда, кундан куна ёмонлашиб бормоқда.\nБуддистлар тарафидан қилинган вайронгарчиликларда юзлаб масжидлар харобага айланган. Янги масжид қуришга эса рухсат йўқ. Мадарасалар, диний мактаблар, қорихоналар кундан кунга камайиб бормоқда.\n1983 йилдан бери масжидларда азонни микрофонда айтиш таъқиқланган. Ҳажга боришга омматан рухсат йўқ, фақат айрим мутасаддилар қатор шартларни бажаргачгина боришлари мумкин. Ҳижоб ўраган, дўппи кийган, мусулмонлар қиёфасида юрган одамни душман олишади, уларга нисбатан турли хил тажовузлар қилишади. Буддистлар мусулмонлардан кимни исташса, қамоққа олишади, суд қилиш деган гап деярли йўқ, ҳибсга олинган одам дом-даракасиз йўқ бўлиб кетаварди ҳам. Одамларни мажбурлаб будда динига киритиш, миссонерлик ҳаракатлари жуда ҳам даҳшатли тарзда олиб борилади. Дини ва жонини сақлаш учун қўшни диёрларга қочмоқчи бўлган қанчадан-қанча мусулмонлар денгизда ғарқ бўлиб кетишди ва бу ҳолат ҳануз давом этмоқда.\nБулардан ташқари, ҳа деганда турли баҳоналар билан бош кўтарган миллатчи буддачилар минглаб мусулмонларнинг мол-мулкларини талаб, чорва-экинзорларини пайҳон қилиб, уй-жойларига ўт қўйиб, ўзларни тириклайин ёқиб, кўмиб, қирғин қилишмоқда. Айрим маълумртларга кўра, яқин кунларда бир ҳафта ичида 3000дан ортиқ мусулмон ўлдирилди. Хуллас, мусулмонларнинг юртда ҳашоратларчалик қадри йўқ, буддист аҳоли уларнинг устида хоҳлаган ишини қилаверади, нима қилиб бўлсин, уларни юртдан йўқ қилиш пайида.\nМянмадаги бу босқинчиликларга нисбатан дунё ҳамжамияти негадир жим. Фақат айрим мусулмон ўлкаларда турли норозиликлар, маълум миқдорда моддий, маънавий кўмаклар бор. Миср, Туркия, Малазия, Индонезия, Ҳиндистон, Покистон ва бошқа қатор мамлакатларда намойишлар, сиёсий ҳаракатлар қилинмоқда. Аммо Мянма ҳукумати ва у ердаги миллатчи аҳоли ҳануз хунрезликларда давом этиб келмоқда.\nЮқоридаги сатрлардан қуйидагиларни хулоса қилиш мумкин:\n‒ Аракан қадимий ўлкалардан бўлиб, ерлик аҳоли бундан 1200 йил олдин Исломни қабул қилган. Бинобарин, у ер Ислом диёри ва ўша ердаги мусулмонларнинг асл ватани ҳисобланади. Қўшни мамлакатлардан келган мусулмонлар ўз диндошлари юртига келиб жойлашган, холос. Аҳолининг асосий қисми мусулмонлар.\n‒ Аракан минг йиллик тарихга эга Ислом юрти, бир неча асрлар илгари қўшни Мянма ҳукмронлари тарафидан босиб олинган ва ўшандан буён ўлкадаги мусулмонлар миллатчи буддачилар тарафидан талан-тарож қилиниб, турли хил зулм-ситамлар, хунрезликларга кўкрак бериб келишади. Мянма иттифоқи давлати тузилгандан буён мусулмонларни камситиш, талаш, дини учун оммавий равишда қирғин қилиш тўхтовсиз давом этиб келмоқда. Сўнги йилларда вазият борган сари оғирлашиб бормоқда.\n‒ Аракан мусулмонлари юз фоиз аҳли сунна ва жамоа эътиқодида, ҳанафий мазҳабидадирлар.\n‒ Араканда минг йиллик тарихга эга исломий осор-атиқалар бор. Юзлаб масжид-мадрасалар фаолият кўрсатган. Аҳолининг шаръий илмларга бўлган муҳаббати жуда ҳам юксак.\n‒ Баъзи мусулмон мамлакатларда араканлик мусулмонларга ёрдам маъносида айрим ҳаракатлар мавжуд бўлса-да, ҳануз муаммони ҳал этувчи ечим қилинганча йўқ.\n‒ Дунёнинг қай бир бурчагидаги қайсидир ўрмондаги ҳайвоннинг тарихини эринмай сўзлайдиган, кунботар тарафларнинг битта одами ўлдирилганини ҳафталаб кўрсатадиган ОАВлар Аракан мусулмонларининг ҳолати ҳақида лом-мим демайди.\n‒ Аракан мусулмонларига ёрдам тариқасида бир қатор мусулмон мамлакатларда иқтисодий ва сиёсий ҳаракатлар бор, биз ҳам хабар тарқатиш ёки дуо сўраш билан чекланиб қолмай, амалий ҳаракат қилишимиз керак. Бу ҳам инсоний, ҳам диний бурчдир.\nАллоҳ таоло жумла мусулмонларни Ўзи қўлласин, хусусан, Аракан мусулмонларига нажот берсин, золимларни даф этсин, уларга Ўзи кифоя қилсин!\nЖамият 13 комментариев\nҚашқадарё вилоятида амалдор «пора» билан қўлга тушди\nОллох узинг буларга мехр шавкатингни аяма. Будпарасларга Оллохнинг лаънати булсин. Бутун дунё мусулмон рахбарлари каерга карамокда??\n04.09.2017 в 14:28\nПул туплаяпти охиратга\n04.09.2017 в 14:56\nO’zi ko’rib turuvchi va bilib turuvchi ey Robbim,zolimlarni jazoga yetkaz va zulumda kolganlarga o’zing mexr va tinchlik ato et.Omiyn.\nAnton Vasiliy Genadiech:\nollox yordamchi bulsin\n04.09.2017 в 17:21\nMing lanat Buddistlarga\nAllohning o’zi qo’llasin jamiyki musulmon ahlini…\n04.09.2017 в 17:38\nYo Qodir Alloh seni qudratinga zarracha shubham yoq Ozing kumak ber buddistlani jazosiniyam o’zing ber begunoh norasida go’daklarga ayollarga qariyalarga Robbim Alloh degan har bir bandanga o’zing kumak ber Omiyn\n04.09.2017 в 18:05\nБирлашган Миллатлар ташкилоти нега чора куролмайди? Мусулмон давлатлари нега бирлашиб, оёкка турмайди? Эсиз, Мянмалик мусулмонлар.\n04.09.2017 в 19:59\nSaudlar nega jim? aha, ummonortidan ishora bo’lmagan shekilli\n05.09.2017 в 02:45\nХар нарсага уммонортини айбдор килмасдан мусулмонлар лохлигини тан олайлик\n05.09.2017 в 02:04\nАллохим узинг мазлумларга нажот бер золимларга кифоя кил\n05.09.2017 в 04:25\nOllohim o’zi ajru savobini bersin yaratgan egam musulmon axlini o’zing bu azoblardan qutqar ongsiz zolimla er yuzidan daf bo»lsin


Tesla яна ярим миллиондан ортиқ электромобилни «чақириб олади» – Kommers.uz\nТехнология\t11:20 | 11.2.22\nTesla яна ярим миллиондан ортиқ электромобилни «чақириб олади»\nКомпания машиналар жуда паст овоз чиқараётгани сабабли уларни заводга қайтаришга қарор қилди.\nTesla компанияси яна 579 мингта электромобилни чақириб олади. Бу ҳақда Reuters хабар берди.\nМаълум қилинишича, Tesla бир ой ичида учинчи марта электромобилларни чақириб олади. Бу сафар 579 мингта машина заводга қайтарилади.\nФевраль ойи бошида Tesla автопилотдаги муаммолар туфайли 54 мингта электромобилни ва хавфсизлик камаридаги муаммолар туфайли 817 мингта электромобилни чақириб олган эди. Шу тариқа, биргина 2022 йилнинг февраль ойида Тесла 1,45 миллион электромобилини қайтариб олади.\nҚайд этилишича, компания 2020–2022 йилларда ишлаб чиқарилган S, X, Y моделларидаги ва 2017–2022 йилларда ишлаб чиқарилган Model 3 электромобилларини қайтариб олмоқда.\nМуаммо шундаки, машиналар ҳаракатланаётганда жуда паст овоз чиқаради. Электрокарлар ҳаракатланаётганда деярли шовқин чиқармаслиги сабабли уларга ҳаракатланаётган автомобилнинг овозини тақлид қилувчи махсус тизим ўрнатилган. Бу пиёдалар уларни пайқаши учун мўлжалланган.\nМаълум бўлишича, карнайларнинг ишлаши хавфсизлик талабларига жавоб бермайди. Муаммони дастурий таъминотни янгилаш орқали ҳал қилиш режалаштирилган.\nАввалроқ, 1 февраль куни Tesla автопилотидаги муаммо туфайли АҚШда 53 мингдан ортиқ автомобилларини чақириб олиши хабар қилинганди. Шунингдек, 3 февраль куни компания 817 мингдан ортиқ электромобилни хавфсизлик камарининг сигналидаги муаммо туфайли чақириб олиши ҳақида хабар берилди.


Энг кўп сотилаётган айфон қайси бири? Тим Кук аниқлик киритди - Terabayt.Uz\nЎҚИНГ: Энг қиммат компания энди Microsoft ҳам эмас, Apple эса янада пастлади!\n«Таҳлилчиларнинг пессимистик прогнозларига ишонмаслик керак, – дейди Тим Кук. – Улар бир неча йиллардан буён Apple инқирозини асоссиз тарзда башорат қилиб келишади».\niPhone’ларнинг нархи қимматлиги борасидаги саволга жавобан у, Apple «арзон маҳсулот тайёрламаслиги»ни таъкидлаган.\nЎҚИНГ: 2018 йили Apple ўз раҳбарига 15 миллион доллардан ошиқ, айрим ходимларига эса ундан ҳам кўп тўлаган!\n#Apple #Тим Кук #Apple iPhone Xr


АҚШ Қарши-Хонобод базасида хизмат қилган ҳарбийларни тиббий кўрикдан ўтказади. Чунки ушбу зона кимёвий қурол қолдиқлари билан заҳарланган бўлган - zarnews.uz\nАҚШнинг собиқ президенти Дональд Трамп 19 январь куни Фахрийлар масалалари департаментига 2001 йилдан 2005 йилга қадар Ўзбекистондаги Қарши-Хонобод базасида хизмат қилган барча фахрийларни тиббий кўрикдан ўтказиш бўйича топшириқ берган. Бу ҳақда Оқ уй маълумотига таяниб, Газета.уз хабар бермоқда.\nҲужжатга кўра, АҚШ Мудофаа вазири 1 йил ичида 2001 йил 1 октябрдан 2005 йил 31 декабрга қадар Қарши-Хонобод Ўзбекистон авиабазасида хизмат қилган ҳарбий хизматчиларда заҳарланиш таъсирини яхшилаб ўрганиб чиқади.\nMcClatchy нашрининг маълумотларига кўра, AҚШнинг махсус операцион кучлари 2001 йил 11 сентябрь воқеаларидан сўнг Ўзбекистондаги ҳарбий зонада жойлашган. У ерда яшил рангда ярқираб турган ҳовуз, ерда оқиб турган қора шилимшиқ ва «нурланиш хавфи»ни огоҳлантирувчи белги кўзга ташланарди, дейилади мақолада.\n2015 йилда ўтказилган тадқиқотларга кўра, у ерда хизмат қилган эркаклар ва аёлларнинг камида 61 нафари саратон касаллигига чалинган ёки бу касаллик туфайли вафот этган.\nP.S.: қизиқ, ҳарбий базада ростдан кимёвий қуроллардан қолган зарарли моддалар бўлса, унда бу ўша атрофда яшайдиган маҳаллий аҳолининг соғлиғига қандай таъсир ўтказган экан? Ўзимизнинг тегишли ташкилотлар бу бўйича бирор тадқиқот ёки ўрганишлар ўтказишганми? Қарши-Хонобод базаси атрофида яшовчи фуқаролар орасида охирги 15-20 йилда саратон касаллигига чалинганлар ва бундан вафот этганлар сони нечта? Биз ҳам ўрганишимиз керак, менимча.


Ўзгидромет Тошкент туманларида ҳаво нима билан ифлосланганлиги тўғрисида маълумот берди Ўзбекистон янгиликлари\nЎзгидромет Тошкент туманларида ҳаво нима билан ифлосланганлиги тўғрисида маълумот берди\nЎзбекистон, Тошкент – Batafsil.uz ЯА. Ўзгидромет Тошкент атмосфера ҳавосининг ифлосланганлигига оид маълумотларни эълон қилди. Бу ҳақида Batafsil.uz мухбири маълум қилмоқда.\n“Тошкент шаҳри атмосфера ҳавосининг ифлосланиш даражаси стационар ва кўчма манбалардан чиқаётган зарарли моддаларга боғлиқ. Шаҳар автотранспорти зарарли моддаларнинг асосий манбаси ҳисобланиб, унинг таъсири айниқса, серқатнов транспорт кесишмаларида сезилади. ИЭС ва ИЭМ каби саноат корхоналари, қозонхоналар ҳамда металлургия саноати ҳам зарарли моддаларнинг меъёрдан ортиқ бўлишига таъсир кўрсатади”, - деб таъкидлашди Ўзгидромет вакиллари.\nЎзгидромет кузатиш постлари томонидан бир маротабалик йўл қўйилиши мумкин бўлган максимал концентрация кўрсаткичлари қуйидагича қайд этилган:\n- Юнусобод туманида азот диоксиди, углерод оксиди ошган;\n- Яшнобод туманида чанг, углерод оксиди, азот диоксиди ошган;\n- Мирзо-Улуғбек туманида чанг, азот диоксиди ва углерод мунтазам ошган;\n- Чилонзор туманида азот диоксиди ошган;\n- Миробод туманида фенол, азот диоксиди ошган;\n- Сергели туманида формальдегид ва азот диоксиди ошган.\nПойтахтнинг 8та туманида жойлашган 13та постда Тошкент атмосфера ҳавоси ифлосланганлиги кузатилиб борилади. Ҳавонинг ифлосланганлиги ҳақидаги маълумот олиш мақсадида шаҳар хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда кузатиш постлари турли фунционал ҳудудлар (яшаш, саноат жойлари ва автомобил йўллари атрофи)да жойлашган.\nБелгиланган ингредиентлар бўйича атмосфера ҳавосининг ифлосланганлигини таҳлил этиш ва баҳолаш учун стационар постларда ҳар куни (якшанбадан ташқари) соат 7.00, 13.00 ва 19.00да ҳаво пробалари олинади.\nАтмосфера ҳавосининг ифлосланганлигини кузатиш чанг, олтингугурт диоксиди, азот диоксиди, азот оксиди, углерод оксиди, фенол, фторли водород, аммиак, формальдегид ва оғир металлар каби кўрсаткичлар бўйича амалга оширилади.\n1992-2018 йилларда Тошкент шаҳрида атмосфера ҳавосининг ифлосланиш динамикаси


Шоир Рауф Парфи «Нилуфар» – «Лотос» мукофоти билан муносиб тақдирланган « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nШоир Рауф Парфи «Нилуфар» – «Лотос» мукофоти билан муносиб тақдирланган\n19 January 2019 - 18:09\nТемур Пўлатов, Ўзбекистон ва Тожикистон халқ ёзувчиси,\nРоссия Федерациясининг “Дружба” ордени лауреати\n«НИЛУФАР» – «ЛОТОС» мукофоти билан шоир РАУФ ПАРФИ муносиб тақдирланган.\nОсиё ва Африка адибларининг бутун дунёда машҳур “Нилуфар” мукофоти ХХ асрнинг 80-йиллари ўрталарида Осий ва Африка мамлакатларининг “Адабиёт соҳасидаги Нобел мукофоти” деб аталар эди. Бу ўринли қиёслаш бўлиб, Нобел мукофоти сингари “Нилуфар” мукофоти ҳам мазкур мамлакатлар давлат ва ҳукуматлари томонидан эмас, балки Осиё ва Африка мамлакатлари Ёзувчилар ташкилотлари, шунингдек таниқли ва машҳур адиблари мукофот ҳайъатига тақдим этган тавсиялар асосида бериларди.\nМазкур мукофот ҳайъати ўнлаб йиллар давомида Осиё ва Африкадаги турли мамлакатларда йиғилган ва мажлислар ўтказган. Ёзувчилар уюшмаларининг халқаро ҳамжамияти 1993 йилда мазкур мукофотга ўзбек шоири Рауф Парфи номзодини кўрсатганда, ҳайъат Байрут шаҳрида иш олиб бораётган бир пайтда уруш бошланади. Оқибатда ҳайъат ўз ишини тўхтатишга мажбур бўлади, мукофотнинг шоир Рауф Парфига етиб келиши узоқ йилларга чўзилиб кетади. Бизнинг илтимосимиз билан мукофот дипломи ва кўкракка тақиладиган олтин нишони Москвага етказилди.\nМукофотнинг кўкракка тақиладиган нишонини ноябрь ойида Тошкентга борганимда шоирнинг қизи – Муножотнинг қўлига топширдим. Худо хоҳласа, навбатдаги сафар Тошкентга борганимда мукофотнинг дипломи – гувоҳномасини Тошкентдаги Адабиёт музейига топшираман.\nМихаил Шолохов, Расул Ҳамзатов, Нозим Ҳикмат, Пабло Неруда каби адиблар ва шоирлар турли йилларда мазкур юксак халқаро мукофотга сазовор бўлган. Эндиликда уларнинг сафидан машҳур ва даҳо шоиримиз Рауф парфи ҳам жой олди. Олий мукофот барчамизга муборак бўлсин!


Туркманистон соғлиқни сақлаш вазирлиги шамол хориждан заҳарли чангни олиб киргани ҳақида эълон қилди\n13.07.20 12:00\tmsk\nАшхабоддаги Соғлиқни сақлаш вазирлиги биноси. Arzuw.news сайти фотосурати\nТуркманистон Соғлиқни сақлаш ва тиббиёт саноати вазирлигининг Ахборот маркази хабар беришича, мамлакат ҳудудига шамол билан инсон саломатлигига зарар етказиши мумкин “касаллик келтирувчи моддаларни” олиб киргани учун аҳолига тиббий ниқобларни тақиб юриш мажбурияти юклатилган. Ушбу хабарни, шу жумладан, TDH давлат агентлиги ҳам тарқатган.\nХабарда: “сўнгги кунлар давомида Ашхобод ва вилоятлардаги атмосфера ҳавоси ҳолатини ўрганиш бўйича ўтказилган таҳлиллар натижасида ҳаво таркибида юқори даражадаги чанг моддалари мавжудлиги аниқланган бўлиб, улар Туркманистон ҳудудига жануби-шарқдан, шимоли-шарқдан ва шимолдан ҳаво оқимлари билан бирга кириб келган, бу эса инсон саломатлиги ва биринчи навбатда нафас олиш органлари учун зарарли эканлиги”, — ҳақида сўз юритилган.\nТуркманистон шимолда Ўзбекистон ва Қозоғистон билан, жануби-шарқда эса Тожикистон ва Афғонистон билан чегарадош.\nШу муносабат билан Соғлиқни сақлаш вазирлиги профилактикани кучайтиришни ҳамда чанг ва касаллик келтирувчи зарарли моддаларнинг юқори нафас йўлига тушиб қолишидан асраб қоладилан тиббий ниқобларни тақиб юришни тавсия қилди.\n“Шунингдек, одамлар бир-бирларидан бир метрдан кам бўлмаган хавфсиз масофада юришлари ҳамда шахсий ва ижтимоий гигиена қоидаларига риоя қилиб юришлари керак бўлади”, — дейилади Соғлиқни сақлаш вазирлиги тавсияларида. Ишлаб турган конденционер оқими тагида турмаслик ва муздек сув ичмаслик тўғрисида маслаҳатлар берилган.\nЧангнинг бунга қанақа алоқаси бўлиши мумкинлиги тўғрисида изоҳлар йўқ. Хабарда “коронавирус” ва COVID-19 иборалари тилга олинмаган. Туркманистонда 6 июлдан коронавирус атрофидаги вазиятга баҳо бериш бўйича Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг (ЖССТ) миссияси ишлаяпти, бироқ ҳозиргача миссиянинг аъзолари ва ЖССТ Европа маркази бу борада бирорта баёнот билан чиққани йўқ. Orient сайти хабар беришича, миссия ишининг якунлари эълон қилинадиган брифинг 15 июль куни ўтиши кутилмоқда.\nТуркманистон телевидениесида бир неча кун илгари ниқоблар тўғрисида қўшиқлар куйлана бошланди, ҳолбуки бир неча кун олдин кўчаларда ниқоб таққан одамларни жаримага тортиб келишганди.\nTurkmen.News сайти Ашхабоддаги “Йилдиз” меҳмонхонасининг бассейни олдида ўтирган миссиянинг беш нафар аъзоси фотосуратини чоп этди. Улар бир оз нарида тиббий ниқоб тақиб олган меҳмонхона ходим турибди. Нашрнинг Лебап вилоятидаги манбалари маълум қилишича, туркманистонлик расмийлар мамлакатда COVID-19 ҳолатлари мавжудлигини тан олдилар ва ЖССТ мутахассисларини касалларнинг олдига киритиб, уларнинг касаллик тарихи билан танишишга йўл очиб бердилар. Шу билан бирга, расмийлар “вазият унчалик оғир эмас”, деган хулосада қатъий турибдилар.\nЖССТ узоқ вақт давомида коронавируснинг ҳаво орқали ўтиш мумкинлигини тан олмай келган. Ваҳоланки COVID-19 инфекциясига қарши кураш бўйича тавсиялар ишлаб чиқарувчи ташкилот мутахассисларининг ички ёзишмаларида ҳамда ташкилот маслаҳатчилари ва қўмиталарнинг бир неча аъзолари берган интервьюларида инфекциянинг шундай йўл билан ўтиши ҳақида сўз юритилганди. ЖССТ 7 июль куни коронавирус инфекциясининг шундай йўл билан юқиши мумкинлиги тўғрисида маълумотлар борлигини тасдиқлади.\nСўнгги сутка давомида дунёда навбатдаги антирекорд қайд этилди – коронавирус инфекциясини 230 370 киши юқтириб олди. Дунё бўйича COVID-19 билан боғлиқ ҳолатларнинг умумий сони 12,5 миллиондан ошиб кетди, дея хабар беради 12 июль куни Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти. Кеча 5285 нафар бемор ҳалок бўлди. Дунё бўйича касалликка чалинишнинг аниқланган сони 12 552 765 нафарни, ўлганлар сони 561 617 кишини ташкил этган. Аввалги рекорд 10 июль куни қайд этилган, ўшанда бир кеча-кундуз ичида 228 минг зарарланиш ҳолатлари аниқланганди. Инфекция юқтирилишининг энг кўп ҳолатлари Шимолий ва Жанубий Америкада (6 540 222) ва Европада (2 907 654) қайд этилган.\nМирзиёев Тошкент чегарасини ўзгартириш масаласини маъқуллади


Ноорганик кимё ва материалшунослик кафедраси -Самарканд давлат университети\nНоорганик кимё ва материалшунослик кафедраси\nНоорганик кимё ва материалшунослик кафедраси мудири\nҚабул вақти: Ҳар куни 14:00 dan 16:00 гача\nЭлектрон почта: z-normuradov@samdu.uz\n1975-1980 - йиллар Самарқанд давлат университети талабаси;\n1980-1981 - йиллар Самарқанд давлат университети анорганик кимё кафедраси муҳандиси;\n1981-1982 - йиллар Самарқанд давлат университети анорганик кимё кафедраси кичик илмий ходими;\n1982-1985 - йиллар Самарқанд давлат университети анорганик кимё кафедраси малакали муҳандиси;\n1985-1989 - йиллар Самарқанд давлат университети анорганик кимё кафедраси катта илмий ходими;\n1989-1995 - йиллар Самарқанд давлат университети анорганик кимё кафедраси ассистенти;\n1995-2004 - йиллар Самарқанд давлат университети анорганик кимё кафедраси доценти, кафедра мудири;\n2004-2007 - йиллар Ўзбекистон миллий университети аналитик кимё кафедраси докторанти;\n2007-2010 - йиллар Самарқанд давлат университети анорганик кимё кафедраси доценти;\n2010-2017 - йиллар Самарқанд давлат университети биология ва кимё факультети декан ўринбосари;\n2017-2018 - йиллар Самарқанд давлат университети Органик ва ноорганик кимё” кафедраси доценти;\n2018 - йилдан Самарқанд давлат университети “Ноорганик кимё ва материалшунослик ” кафедраси мудири.\nНООРГАНИК КИМЁ ВА МАТEРИАЛШУНОСЛИК КАФEДРАСИ\n2011 йил декабрь ойида анорганик кимё ва органиc кимё кафедралари бирлашди. 2018 йил август ойида бу кафедра “Ноорганик кимё ва материалшунослик” ва “Органик ва биоорганиc кимё” кафедраларига ажратилди. 2018 йил март ойигача кафедрага доцент Тиллаев С.У. мудирлик қилиб келди. 2018 йил март ойида кафедра мудири лавозимини кимё фанлари номзоди, Беруний номидаги Давлат мукофоти лауреати, доцент Нормурадов З.Н. лафедра мудири лавозимига сайланди.\nҲозирги кунда кафедрада 18 та профессор-ўқитувчи фаолият юритмоқда. Жумладан 2 та фан доктори (1 та профессор), 6 та фан номзоди – доцент, 2 та фан номзоди – ката ўқитувчи, 1 та ассистент – PhD, ва 7 нафар ассистент мавжуд. Кафедранинг илмий салоҳияти 56%. Кафедра ўқитувчиларининг ўртача ёши 43.\nКафедранинг асосий илмий йўналишлари:\n“Экосистема диагностикаси учун ишлатиладиган анорганик бирикмалар синтези ва реакwион қобилиятини ўрганиш”\nЗоль-гель технологиясидан фойдаланиб материаллар синтези ва уларни спектроскопик таҳлили.\nd- ва p-элементларнинг органик кислота лигандли комплекс бирикмалари синтези, уларнинг тузилиши, реакцион қобилияти ва экосистема диагностикасидаги ўрнини ўрганиш.\nМарказий Қизилқум паст сифатли фосфоритларидан кулранг фосфор тутган ўғитлар ишлаб чиқариш тезнологияси.\nАтроф-муҳит мониторинги учун композицион материаллар ва нанотехнологияларга асосланган аналитик тизимлар, сенсорлар ва асбоблар ишлаб чиқиш.\nТурли материалларнинг ёнғинга хавфсизлигини ва чидамлилигини ошириш учун пирогенсиз моддаларни маҳаллий хомашёлардан олиш.\nТиббий ва антиоксидант хоссага эга, табиий ва синтетик келиб чиқишдаги биологик фаол моддалар ва маҳуслотлар синтези, ажратиб олиш ва ўрганиш.\nКафедрада 2 та йўналишда магистратура мавжуд:\nНоорганик кимё - 5А140501.\nМатериаллар ва моддалар кимёси - 5А140502.\nКоординацион бирикмалар кимёси\nКимёвий технологиялар тарихи ва яшил кимё\nНоорганик кимёнинг танланган боблари\nНоорганик моддалар синтезининг назарий асослари\nБионоорганик кимёнинг долзарб муаммолари\nКимё тарихи ва методологияси\nНоорганик бирикмаларнинг замонавий физик усул билан тадқиқоти\nНоорганик бирикмалар кристалл кимёси\nЗамонавий материалшуносликнинг назарий асослари\nЯнги материллар олишнинг кимёвий ва технологик асослари\nМатериалларнинг хоссаларини инструментал диагностика усуллари\nМатериаллар хоссаларини кимёвий ўрганиш усуллари\nЭнергия манбалари учун материаллар\nМатериаллар илмий методологияси ва тарихи\nМахсус хоссага эга бўлган материаллар


Қашқадарёда ҳайдовчи машинаси билан эвакуаторга ортилди. ИИБ вазиятга изоҳ берди (Видео) - Darakchi\nЖАМИЯТ 22.11.2019, 17:27\nҚашқадарё вилояти ИИБ ахборот хизмати YouTube видеохостингида «Қашқадарёда ЙПХ ходимлари билан катта тортишув. Машина ҳайдовчиси билан эвакуаторга ортилди» сарлавҳаси остида жойлаштирилган видеога муносабат билдирди.\nТаъкидланишича, мазкур видеодаги ҳолат 12 ноябрь куни хизмат тақсимотига асосан вилоят ИИБ ЙҲХБ ЙПХ инспекторлари сафдорлар Э.Бўритошев ҳамда М.Жонузоқовлар «Қарши—Шаҳрисабз» йўлининг Яккабоғ тумани Оқтош қишлоғида хизмат ўтаб турган вақтида содир бўлган.\n70 Y 339 JA давлат рақамли Nexiaавтомашинаси 3.24 йўл белгили («Юқори тезлик чекланган») 50 километр/соат тезлик чекланган жойда 60 километр/соат тезликда ҳаракатланиб келган. ЙПХ ходимлари буни Искра-Видео-2 русумли тезликни ўлчаш мосламаси ёрдамида аниқлаб, ушбуавтомашина ҳайдовчиси тўхтатилган. ЙПХ инспектори ҳайдовчига ўзини таништириб, содир этган қоидабузарлиги бўйича тушунча бериб, автомашина бошқаришга оид ҳужжатларини талаб қилинган. Автомашина ҳайдовчиси фуқаро Н.Қўйлиев ҳужжатларини тақдим қилмасдан ЙПХ ходимларидан хизмат гувоҳномаси, дислокацияси ҳамда Искра-Видео-2 тезликни ўлчаш мосламасининг сертификатини кўрсатишни талаб қилган.\nҲайдовчининг талабига асосан ҳужжатлар тақдим этилгандан сўнг ҳайдовчи ЙПХ инспекторларига «радар ўзи қаерда, номерлари тўғри келадими, мени олдимга олиб келинг» деб айтган. Сафдор М.Жонузоқов «Агар ҳужжатларни тақдим қилмасангиз, маъмурий баённома расмийлаштирамиз», деганида ҳайдовчи «Йигитлар, булар менга тезликка айтишяпти. Қашқадарё вилояти Яккабоғ туманига қаердан келди бу базатқилар», деб ЙПХ инспекторлари билан тортишган. Сафдор М.Жонузоқов ҳайдовчининг талабига асосан тўрт нафар гувоҳ чақиртирганида ҳайдовчи ЙПХ инспекторига дислокацияда йўқлигини айтиб тортиша бошлаган.\nҲайдовчининг талабига асосан чақиртирилган гувоҳ ўзини Темурмалик Каримов эканлигини айтиб, ҳайдовчидан ўзини таништиришни сўраган. Сафдор М.Жонузоқов ҳайдовчига «Ҳурматли ҳайдовчи, агар ижтимоий тармоқларга чиқарсангиз, қонун олдида жавоб берасиз», деб айтганида «Агар олса, мендан пулимни олади» дея ЙПХ ходимларига терс жавоб қайтарган. Шундан сўнг сафдор Э.Бўритошев ҳайдовчи М.Қўйлиевга маъмурий баённома расмийлаштирган.\nҲайдовчи маъмурий баённома билан танишмагандан сўнг гувоҳлар иштирокида далолатнома расмийлаштириб, Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 291-моддаси (Транспорт воситаларини ушлаб туриш ва кўрикдан ўтказиш асослари ва тартиби) ва ички ишлар вазирининг 2011 йил 31 май кунидаги 68-сонли буйруғининг 36-бандида «Ушлаб туриш сабаблари бартараф этилгунга ва маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш кўрилгунга қадар» деб кўрсатилганлигига асосан автомашина жарима майдонига қўйиш учун эвакуаторга ортилган.\nҲайдовчи эса машинадан тушмасдан «Ҳурматли Президент Шавкат Мирзиёев! Яккабоғда яна бир нохуш ҳолат, ўзингиз буларга жазо қўллайсиз» деб видеотасвирни якунлаган.


Дунё бойлари коронавирус сабаб катта миқдорда пул йўқотди — Review.uz\nДунё бойлари коронавирус сабаб катта миқдорда пул йўқотди\nДунёнинг энг бадавлат одамлари йил бошидан буён қарийб 1 трлн долларидан айрилган. Бундай ҳолат саккиз йил давомида илк марта кузатилган.\n2020 йилда Топ-500 таликка кирувчи дунёнинг энг бадавлат инсонлари коронавирус тарқалиши ҳамда нефть нархининг тушиб кетиши сабабли қарийб 1 триллион доллар йўқотган. Бу ҳақда Bloomberg хабар берди.\n12 март куни дунёнинг энг бадавлат 500 инсони йўқотган маблағлар миқдори 331 миллиард долларни ташкил этган. Бу агентликнинг энг бой одамлари рейтингидаги саккиз йиллик тарихида кузатилган энг катта бир кунлик пасайиш ҳисобланади.\nЙил бошидан буён Топ-500 га кирувчи бизнесменлар жами 950 миллиард доллар (умумий маблағларининг 16 фоизи) йўқотган.\n2020 йил бошида дунёнинг энг бадавлат инсонларининг умумий бойлиги 6,1 триллион долларга баҳоланган эди.\nУшбу маблағлар коронавирус пандемияси сабаб юзага келган қўрқув ҳамда нефть нархининг тушиб кетиши оқибатида йўқотилган.\nБу каби йўқотишлар биринчи навбатда Louis Vuitton Moët Hennessy компанияи раҳбари Бернар Арнога таъсир қилди. У 9,5 миллиард долларидан айрилган. Шунингдек, Amazon асосчиси Жефф Безос (8,1 миллиард доллар), Microsoft асосчиси Билл Гейтс (6,9 миллиард доллар) йўқотган.\nТоп-500 рейтингига кирувчи россиялик тадбиркорлар бир кун ичида 15,4 миллиард долларидан айрилган.\n2020 йил пандемияга қарши кураш учун қанча пул сарфлангани маълум қилинди\nЯнги вирус нега хавфли? Мутацияга учраган янги турдаги коронавирус Британияда кенг тарқалиб бўлган\n23.07.2021 09:30 879\nОКМК: мамлакатимиз саноати тарихида янги давр\nПрезидентнинг жорий ҳафтадаги иш режаси билан Шерзод Асадов таништирди\nЎзбекистон қонунчилигида 1 августдан нималар ўзгаради?\nИюль ойида яна 0,2% дефляция қайд этилди\nАйрим аҳоли қатламларига 500 минг сўм миқдорида бир марталик моддий ёрдам кўрсатилади\nКадастр агентлигининг «фуқаробай» ишлаш тизими орқали мурожаатлар ижобий ҳал этилмоқда


Европада заҳарланган тухумлар муаммоси давом этмоқда – Yoshlar ovozi\n07.09.2017 Yoshlar ovozi\t0 Comments\nНидерландиядаги парранда фермаларида бир йил олдин зараркунанда ҳашоратларни йўқотишда қўлланилган фипронил моддаси паррандалар озуқасига қўшилиб қолгани аниқланди.\nБу эса бутун Европа бўйлаб инсон ҳаёти учун хавфли тухумларнинг савдо расталаридан жой олишига сабаб бўлган. Айни пайтда дунёнинг 40 та давлати, жумладан, Европа Иттифоқига аъзо 26 та мамлакатда ана шундай маҳсулотлар йўқ қилинган. Ҳозир Голландия ҳукумати истеъмолчиларни бу ҳақда вақтида огоҳлантирилмаганликда айбланмоқда.\nБу масала куни кеча Таллинда Евроиттифоқ давлатлари қишлоқ хўжалиги вазирликлари томонидан муҳокама этилди. Экспертларнинг таъкидлашича, таркибида фипронил моддаси мавжуд бўлган тухумлар катталар ҳаёти учун хавф туғдирмаса-да, болаларга уларни истеъмол қилиш мутлақо тақиқланади. Гарчи бундай тухумлар аллоқачон йўқ қилинган бўлса-да, бу ҳолат аниқлангунга қадар фипронилли тухумларнинг қанчаси қандолатчилик корхоналарида ишлатилган ва айни пайтда улар тайёр маҳсулот сифатида савдо марказларида сотиляпти. Шу боис, энди печенье ва ширинликлар таркиби ҳам текширувдан ўтказилмоқда.\nБуюк Британияда хлорли булут пайдо бўлди\nO'qildi 2 726\n← Дўстлик ва ўзаро ишончга асосланган ҳамкорлик\nБу дунёда меҳмонмиз →


Руҳий қоидалар кўпгина лаззатлардан ва бадан хоҳлаб турган нарсалардан воз кечишни талаб қилади. Бу эса дабдабабозликка, ҳою-ҳавасга берилган кишиларда содир бўлиши қийин. Чунки шу ҳашаматчилик ўз эгасининг иродасини заифлаштириб қўйган бўлиб, доимо лаззат ичида бўлишни хоҳлайди, янги уфқларга назар солмайди, ўз халқининг тараққиёти ва гуллаб-яшнаши учун қайғурмайди. Шунинг учун ҳам Аллоҳ исрофчиларни, дабдабабозларни ҳар бир яхшиликнинг душмани, ҳақиқатни кўра билмайдиган, доимо унга қарши турадиганлар, деб сифатлаган. Улар доимо Аллоҳнинг пайғамбарларига ҳам қарши чиққанлар.\nАллоҳ яна уларни турғун ҳолатдагилар, тақлид қилувчилар деб сифатлаган. Улар ҳеч қандай янгиликка эътибор қилмайдилар. Аллоҳ таоло пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссаломга қарата Қуръони Каримнинг «Зухруф» сурасида шундай дейди: «Худди шунингдек, Биз сендан илгари ҳам қайси бир қишлоқ-шаҳарга огоҳлантиргувчи юборсак, албатта, унинг зодагонлари: «Таъкидки, биз ота-боболаримизни бир динда топдик ва, албатта, биз уларнинг изларидан эргашгувчилардирмиз», дедилар» (23-24-оятлар).\nДабдабабозлар ёмон ишларга доим тайёр турган кишилардир. Чунки уларнинг қоринлари тўқ бўлиши, лаззатга берилиши, чўнтаклари пулга тўла бўлиши ҳаётдаги ягона мақсадларидир. Буюк франъуз адиби Мунтискно шундай деган эди: «Ҳашаматчилик республикачиликнинг икки турига ҳам фасодни келтиради. Демократчиликда кишиларнинг ватанпарварлик руҳини кетказади. Аристократларда эса, обрўли кишиларни шахсий манфаатлари ортидан юришга мажбур қилади. Шу билан барча офатга учрайди».\nҚуръони Карим эса ҳашаматчилик ва исрофгарчилик барча умматни ҳалокатга олиб келади, дейди. Шунинг учун ҳашаматчилар ва уларнинг фасотларига қарши уруш очиш зарур. Уларни қонун чегарасидан чиқармаслик зарур. Чунки фақат ҳашаматчининг ўзигина эмас, балки унга йўл очиб берган жамият аъзолари барчалари биргаликда ҳалокатга учрайдилар.\nБу оятнинг маъноси, шуки, агар бирор ерни Аллоҳ таоло бутунлай ҳалокатга учратишни ирода қилган бўлса, албатта, ўша ерда содир бўлаётган гуноҳ ишлар учун у ерга уқубатни юбормаймиз, дейди. Балки ўша ернинг ҳашаматчи, дабдабабозларини тоатга буюрамиз, улар эса бўйсунмайдилар. Оқибатда қилган гуноҳлари ва фаҳш ишлари учун азобга дучор бўладилар. Шу билан бирга дабдабабозлик ва ҳашаматчилик ҳар бир миллатда кўплаб кишиларнинг камбағал, оч-ночор бўлишига сабаб бўлади. Жамиятнинг баъзи бир аъзолари зарурий нарсаларни топа олмай, оч-ночор юрсалару, бошқа бир аъзолари ҳашаматчилик дабдабабозлик билан машғул бўлсалар, албатта, орада келишмовчилик чиқади ва бу бориб ўзаро курашга айланиб, жамиятнинг ҳалокатга учратиши мумкин. Шунинг учун ҳам Аллоҳ дабдабабозларни «золимлар ва жиноятчилар» деб атаган.\nАфсуслар бўлсинким, бизнинг асримизда мол-дунё учун кураш авж олиб кетди. Бу эса одамларни Аллоҳдан ва яхши хулқлардан узоқлаштирди ҳамда бугунги кунда оламнинг бошига кўпгина ташвишлар келтираётган муаммоларни вужудга келтирди. Қуръон таълимотлари худди шу иллатнинг зарарларини баён қилиш, одамларни мол-дунёга бутунлай берилиб кетишидан қайтаришга қаратилган. Чунки ҳаромдан топилган мол-дунё кишини йўлдан оздиради, диндан чиқаради. Аллоҳни унуттиради.\nҚуръон мўмин бандаларни сифатлаб шундай дейди: «Бир кишиларки, уларни тижорат ҳам, олди-сотди ҳам Аллоҳнинг зикридан, намозни тўкис адо этишдан ва закот беришдан машғул қила олмас. Улар қалблар ва кўзлар изтиробга тушадиган кундан қўрқарлар» («Нур» сураси, 37-оят).\nҲа, мўмин кишиларни мол-дунё Аллоҳнинг зикридан қолдирмайди, улар қиёмат кунидан қўрқиб намоз ўқийдилар, закот берадилар. Аллоҳ бошқа бир оятда ўзининг розилиги ва раҳмати мол-буюм тўплашдан яхши эканлигини эслатиб ўтади: «Роббингнинг раҳмати улар жамлайдиган нарсадан яхшидир» («Зухруф» сураси, 32-оят).\nСўнгра Қуръон мол-дунёнинг ҳақиқатини баён қилиб, ундан келиб чиқадиган ёмонликларни эслатиб ўтади.\nҚуръон мол-дунёнинг кўплиги Аллоҳнинг розилигига далил эмаслигини, Аллоҳга фақат иймон ва яхши ишлар билан яқин бўлиш мумкинлигини айтиб ўтган: «Улар: «Бизнинг молу дунёмиз, бола-чақамиз кўпроқ. Биз азоблангувчи эмасмиз», дерлар. Сен: «Албатта, Роббим хоҳлаган кишисига ризқни кенг қилур ва тор қилур. Лекин одамларнинг кўплари билмаслар», деб айт. На молу дунёларингиз ва на бола-чақаларингиз сизни Бизнинг ҳузуримизга яқин қила олмас. Магар ким иймон келтирган ва солиҳ амал қилган бўлса, ана ўшаларгагина қилган амаллари туфайли кўпайтирилган мукофот бордир» («Сабаъ» сураси, 35-37-оятлар).


ЎзА - Ўзбекистонга ишонч ортмоқда\n23.10.2017 22:07 Чоп этиш версияси\nЎзбекистонга ишонч ортмоқда\nАмериканинг «Real Clear World» оммабоп нашрида чоп этилган «Corsair LLC» консалтинг компанияси бошқарувчи директори Жеймс Дурсонинг «Ўзбекистон янги марраларни кўзламоқда» номли мақоласи мамлакатимиз ахборот маконида ва экспертлари ҳамжамиятида катта қизиқиш уйғотди.\nУшбу мақолада Ўзбекистон Президентининг давлат ва жамият ҳаётининг барча жабҳаларини ислоҳ қилиш жараёнига тизимли ёндашуви очиб берилган, мамлакатимизда амалга оширилаётган давлат сиёсатининг ривожланиши таҳлил қилинган.\nМуаллифнинг қайд этишича, Ўзбекистонда эркин конвертациянинг жадал суръатлар билан жорий қилингани дунёнинг кўплаб молиячиларини ҳайратга солган. Бу ислоҳотлар қисқа вақтда амалга оширилганига қарамай, мамлакат раҳбарияти томонидан мазкур қарор натижасида юз бериши мумкин бўлган ижтимоий асоратлар ҳисобга олинган. Шу ўринда "Етти ўлчаб, бир кес" деган мақол беихтиёр ёдга тушади. Ўзбекистон Президенти валюта сиёсатини эркинлаштириш бўйича қарорни айнан шу тамойилга асосланиб қабул қилди.\nМамлакат экспорт салоҳиятини ошириш, ишбилармонлик ва сармоявий муҳитни яхшилаш, хорижий инвестицияларни жалб қилишга тўсиқ бўлган муаммо ва камчиликлар чуқур ўрганилди.\nУшбу таҳлил асосида валютани тартибга солиш жараёнига ортиқча маъмурий аралашувлар, ташқи савдо фаолиятини амалга оширишда иқтисодиётнинг алоҳида тармоқлари ва хўжалик юритувчи субъектлар учун имтиёз ва преференциялар беришдаги мавжуд камчиликларга тизимли баҳо берилган. Зеро, бу камчиликлар тадбиркорлик субъектлари учун тенг бўлмаган бизнес шароитлари ҳамда хориж валютаси ва айирбошлаш курсининг параллел бозори юзага келишига сабаб бўлган эди.\nАмалга оширилаётган ислоҳотларнинг яқин истиқболда аҳолининг эҳтиёжманд қатламига таъсирини камайтиришга қаратилган чора-тадбирлар ҳам ўйланган. Ушбу йўналишда манзилли ва шаффоф ижтимоий нафақа ва субсидияларни жорий қилиш, касаначиликка кенг жалб этиш орқали аҳоли бандлигини ошириш, томорқадан самарали фойдаланиш, шунингдек, имтиёзли микрокредитлар тақдим этиш воситасида кам таъминланган оилалар турмуш шароитини яхшилаш ҳам кўзда тутилган.\nМазкур ислоҳотлар мамлакатимизнинг сармоявий жозибадорлигини ошириш, ўз банк ҳисобрақамидаги валюта маблағларини эркин тасарруф этиш учун шароит яратиш орқали маҳаллий ишлаб чиқарувчиларни экспорт фаолиятига янада кенг жалб қилишга рағбатлантириш каби мақсадларга йўналтирилган. Бунда давлат томонидан валюта бозорини янада эркинлаштириш билан боғлиқ барча ижтимоий таваккалчиликлар ҳисобга олинган.\nЎзбекистон раҳбарияти томонидан амалга оширилаётган янги сиёсатда ягона аниқ тенденция намоён бўлмоқда. Бу ички тараққиёт учун янада қулай ташқи шароитлар яратишга интилишдир.\nАмерикалик эксперт Жеймс Дурсо Ўзбекистон раҳбари қўшни мамлакатлар, узоқ ва яқин хориж давлатлари, жумладан, Россия, Хитой, АҚШ, Европа Иттифоқи ва бошқа мамлакатлар билан ҳамкорликни фаол ривожлантираётганини қайд этади.\nПрезидент Шавкат Мирзиёевнинг сентябрь ойида БМТ юксак минбаридан туриб «Ўзбекистон бугунги кунда ўзининг ташқи сиёсатида Марказий Осиё минтақасига устувор аҳамият қаратмоқда» деган фикрлари халқаро экспертлар эътиборини жалб қилаётгани шубҳасиз. Бу амалиётда ўз исботини топмоқда – Шавкат Мирзиёевнинг Президент сифатидаги хорижга илк сафари Туркманистонга бўлгани чуқур рамзий маънога эга. Ўзбекистон раҳбари Қозоғистонга бир неча бор ташриф буюрди. Ўзбекистон ва Қирғизистон ўртасида давлат чегаралари тўғрисида битим имзоланди. Шавкат Мирзиёевнинг яқинда Бишкек шаҳрига килган сафари натижасида Фарғона водийсида назорат-ўтказиш пунктлари иши қайта тикланди ва икки мамлакат ўртасида аҳоли қатнови енгиллаштирилди.\nАмерикалик эксперт Ўзбекистон ва Россиянинг иқтисодий ҳамкорлиги ва экстремизмга қарши биргаликда курашиш соҳасида ўзаро манфаатдор эканига эътибор қаратди. Табиийки, Ўзбекистонда иқтисодий либераллашув жараёнида сармояларга эҳтиёж сезилади. Бу йўналишда мамлакат Россия билан ҳамкорликни кенгайтиришдан манфаатдор. Шу жиҳатдан Ўзбекистон раҳбарининг Россияга давлат ташрифи якунлари муҳим аҳамият касб этади. Россия 12 миллиард доллар инвестиция йўналтирадиган бўлди ва 3,8 миллиард долларлик савдо битимларини имзолади.\nЎзбекистон ва Хитой ўртасидаги ўзаро ҳамкорлик суръати ҳам эътиборга лойиқ. Пекиннинг қўшма лойиҳалар доирасидаги молиявий маблағлари ҳажми 20 миллиард долларга тенг. Бу инвестицион лойиҳалар XV-XVI асрлардаги буюк географик кашфиётлардан олдинги даврда бўлгани каби Ўзбекистоннинг асосий савдо йўллари чорраҳаси сифатида шаклланишига хизмат қилади.\nБу ўринда Президент Шавкат Мирзиёевнинг Нью-Йорк шаҳрига ташрифи чоғида эришилган келишувларни ҳам эслаб ўтиш мумкин. Валюта сиёсатини либераллаштириш самарасида Ўзбекистон ва Америка компаниялари ўртасида умумий қиймати 2,6 миллиард долларга тенг битимлар имзоланди.\nМамлакатимиз ички ҳаётининг барча соҳаларида амалга оширилаётган ислоҳотларни чуқурлаштириш шароитида Ўзбекистоннинг очиқ ва барқарор ташқи сиёсати мамлакатни ривожлантириш истиқболларига ишонч янада мустаҳкамланишига замин яратмоқда. Бунинг исботини ривожланган мамлакатларнинг Ўзбекистон Республикаси билан иқтисодий ҳамкорликни янада кенгайтириш бўйича қўйган ишончли қадамлари мисолида ҳам кўриш мумкин.


Назарбоев Қозоғистоннинг 2050 йилгача бўлган истиқболи ҳақидаги фикрлари билан ўртоқлашди\n15:21 / 15.12.2016\nҚозоғистон президенти Нурсултон Назарбоев республика мустақиллигининг 25 йиллиги муносабати билан ташкил этилган тантанали йиғилишида мамлакатнинг 2050 йилгача бўлган долзарб вазифалари хусусида фикр юритди.\n"Келгуси йилларда мен жамоатчиликнинг саъй-ҳаракатларини биз белгилаб олган барча стратегик вазифа ва режаларини бажаришга қаратиш ниятидаман. 34 йилдан сўнг, кириб келадиган 2050 йил истиқболи — бу тарих нуқтаиназаридан кичик бир давр бўлиб, қисқа вақт ичида етиб келади. Бизнинг аниқ йўналишимиз ва аниқ ҳаракатлар дастуримиз бор", — деган президент.\nУнинг сўзларига кўра, бош вазифа Қозоғистоннинг энг ривожланган 30 давлат сафига киришдир. "2050 йилгача биз дунёнинг энг ривожланган 30 мамлакатидан бири бўламиз. Қозоғистон ўрта синфдаги аҳоли қатлами кўп бўлган мамлакатга айланади. 2050 йилда кичик ва ўрта бизнес ЯИМ (ялпи ички маҳсулот)нинг камида 50 фоизини ишлаб чиқаради", — деб қайд этган Назарбоев.\nУнинг сўзларига кўра, миллий иқтисодиёт ўсиши меҳнат самарадорлигини ошириш эвазига таъминланади. Бу борадаги кўрсаткич, кишига 120 минг долларгача ошиши керак.\nПрезидентнинг фикрича, Қозоғистонда тараққиётнинг инновацион моделига ўтилади. Саноатлаштириш бўйича иккинчи беш йиллик дастури доирасида 300дан ортиқ умуман янги турдаги корхона барпо этилади. Илмий-тадқиқот ишларига ЯИМнинг 3 фоизи сарфланади. Шу билан мамлакат фанга асосланган иқтисодиётга яқинлашади.\n"Айтганларимнинг ҳеч бири хомхаёл эмас. "Қозоғистон-2030" дастурини қабул қилганимизда ҳам буни хомхаёл дегандик. Аммо, биз уни муддатидан икки марта тезроқ амалга оширдик", — деган Қозоғистон етакчиси.


Эркин кураш бўйича Ўзбекистон терма жамоаси аъзоси 8 йилга дисквалификация қилинди – O'zbekiston Milliy paralimpiya qo'mitasi\nКурашчида 2008 йилда ҳам допинг аниқлангани боис, бу галги антидопинг қоидабузарлиги учун у 8 йилга дисквалификация қилиниб, спортдан четлаштирилди. Дисквалификация муддати 2018 йил 3 октябридан бошлаб, 2026 йил 2 октябрга қадар белгиланган. Унинг “Лондон-2012” кумуш медали олиб қўйилади ҳамда 2018 йил 3 октябрдан бошлаб, бугунги кунга қадар барча спорт натижалари бекор қилинади. 2012-2018 йиллар оралиғидаги спорт натижалари ва мукофотлари тақдири юзасидан UWW алоҳида қарор чиқаради.\nГермания минимал ҳисобда ғалаба қозонди


Ички ишлар органлари тизимидаги жиноятлар ва коррупциянинг чуқур илдиз отгани соҳа ходимлари тарафидан фош этилмоқда - | Hizb-Uzbekiston.info\nHome›МАҚОЛАЛАР›Ички ишлар органлари тизимидаги жиноятлар ва коррупциянинг чуқур илдиз отгани соҳа ходимлари тарафидан фош этилмоқда\nНаманган шаҳридаги 2-сонли ИИБ Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бўлими профилактика инспектори, катта лейтенант Сардорбек Отабоев 12 ноябрь куни Facebook орқали ички ишлар вазири Пўлат Бобожоновга мурожаат қилиб, ўзи ишлаётган идорада содир бўлаётган адолатсизликлар, тизимдаги коррупция ҳақида арз қилганди. Видеомурожаатда у Наманган шаҳридаги 2-сонли ИИБ раҳбари профилактика инспекторларига ҳар куни бештадан маъмурий баённома тузиш, бир йилда 2та маъмурий назорат ўрнатиш каби ноқонуний талабларни мажбурий режа сифатида белгилаб берганини, бу режаларни бажармаган ходимларни ишдан ҳайдаш билан қўрқитиб келганини айтган. Шунингдек, видеомурожаатда мажбурий режани бажармай туриб «гап эшитмаслик» йўли борлиги ҳақида ҳам сўз боради. Видео муаллифининг айтишича, ИИБ Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бўлими бошлиғига 50 доллар “узатилса”, режа бажарилган деб ҳисобланади.\nБундан олдин Қува тумани “Байналмилал” МФЙ профилактика инспектори лавозимида ишлаган Нозимжон Нишонов Facebook орқали ички ишлар вазири Пўлат Бобожонов ва ИИВ Шахсий хавфсизлик бош бошқармаси бошлиғи Мухтор Мирзаевга юқоридагига ўхшаш видеомурожаат билан чиққанди. 17 ноябр куни эса, С. Отабоевга нисбатан ЖКнинг 168 ва 209 моддалари бўйича жиноят иши очилгани ҳақида хабар тарқалди. Аслини олганда, куч органлари тизимидаги таниш-билишчилик, коррупция, ходимларни очиқ ҳақорат қилиш, ҳар хил “план”лар юклаш каби ноқонуний ишлар янгилик эмас. Бироқ энди шу тизимда ишлаган ва ишлаётган ходимларнинг ўзи ҳам бу ҳолатдан норозилик билдириб чиқмоқда. Айтиш керакки, уларнинг бу чиқишлари ижтимоий тармоқларда катта шов-шувларга сабаб бўлди. Булардан шу нарса аён бўладики, зулм-зўравонлик ва коррупция чуқур илдиз отган бундай тизимдан шу системани ҳимоя қилаётганлар, яъни орган ходимларининг ўзи ҳам безор бўлган, пичоқ суякка бориб тақалган. Албатта, шундай бўлиши вақт масаласи эди. Чунки инсон қадр-қиммати, обрўси, шарафи, хавфсизлиги бир четга суриб қўйилиб, шахсий манфаатлар ўртага чиқадиган бундай тузумда ҳатто шу тузумнинг умрини узайтираётганларнинг ўзига ҳам шафқат қилинмайди. Балки уларга нисбатан қуввати тугаса алмаштириладиган батарейкага қарагандек муносабатда бўлинади. Норозилик билдиргудек бўлса, ходимнинг ихтиёрий ёки мажбурий аралашиб қолган жиноятини далил қилиб ёки сохта айбловлар билан қамаб, ҳатто ўлдириб юборади. Сардорбек Отабоевга нисбатан ҳам шундай йўл тутишди, у ўз норозилигини билдиргани учун унга нисбатан жиноий иш очиб, жиноятчи қилиб кўрсатиш орқали овозини ўчирмоқчи бўлишяпти.\nШу ўринда Ўзбекистондаги ҳуқуқ-тартибот ва хавфсизликни таъминловчи органлар сафида хизмат қилаётган ва ўзини мусулмон ҳисоблайдиган биродарларимизга мурожаат қиламиз. Эй орган ходимлари, сиз қандай тузумга ва қандай раҳбарларга хизмат қилаётганингизни кўриб қўйинг! ИИВ ва ДХХ ичида содир бўлаётган жиноятлардан раҳбариятнинг ҳам ва айниқса, президентнинг ҳам хабари бор. Сиз президент ва раҳбарларни бехабар деб ўйламанг, чунки бундай системани уларнинг ўзлари ташкил қилган ва уни турли таъсирлардан сақлаб, муҳофаза қилиб, мана шу система асосида ишлаб келишмоқда. Сиз агар айрим раҳбарларнинг ўзгариши билан ҳолат яхши тарафга ўзгаради, деб ўйлаётган бўлсангиз қаттиқ адашасиз. Ва ўз норозилигингизни раҳбарларга чора кўрилишига ёки лавозимидан олинишига қаратсангиз ҳам адашасиз.\nЭй, ИИВ ва ДХХда хизмат қилаётган зобитлар ва ходимлар! Ҳақиқий ўзгариш мавжуд тузумнинг ўрнига Ислом тузумини олиб келиш билан бўлади. Сизнинг ҳақ-ҳуқуқингизни таъминлайдиган, иш фаолиятингизга оид маънавий ва моддий қийматларни рўёбга чиқарадиган тузум ҳам шу Исломдир. Ҳозирги бузуқлик, адолатсизлик ва фисқу фасодга тўлиб кетган тузумдан сиз ҳам жабр кўряпсиз. Биз ишонамизки, ҳуқуқ-тартибот ва хавфсизликни таъминловчи органлар ичида иймонида содиқ, Исломига амал қилишни истайдиган, одамларга зулм қилишдан Аллоҳдан ҳаё қиладиган мусулмонлар жуда кўп. Сизлар ҳам шу халқнинг ўғлонлари, фарзандларисиз! Аллоҳ ибрат олганларни ва гуноҳларига тавба қилганларни кечирувчи мағфиратлидир. Бас, сиз ҳам ибратланинг ва тавба қилиб, Аллоҳга қайтинг! Сиз Аллоҳнинг динини олий қиламан, деб юрган мусулмон биродарларингизни қўлга олиниши ва қамалишига маълум даражада ҳисса қўшгандирсиз ёки бу ишларга гувоҳ бўлиб сукут қилгандурсиз. Сиз бу билан устингизда турган анави жиноятчи раҳбарларингиз ҳамда ботил ва адолатсиз тузум тегирмонига сув қуяётганингизни билмаяпсизми?! Ахир, ўша диндош биродарларингиз чақираётган Ислом қонунлари татбиқ бўлишининг нимаси ёмон?! Ҳозирги тузумда сизга ва аҳолига қандай муомала қилинаётганини кўриб туриб ҳам тўғри хулоса чиқаришдан ожизмисиз?! Ахир, фикр юритмайсизми?!\nАгар имконингиз борида Аллоҳнинг тўғри йўлига қайтмасангиз, аҳволингизга вой. Бу дунёда одамлар нафратига дучор бўлсангиз, Охират ҳаётида ундан ҳам ёмонроғи – Аллоҳнинг ғазабига учрайсиз! Аллоҳнинг гувоҳлигида биз сизни яна огоҳлантиряпмиз!\nTagsИИБички ишлар органлариҲуқуқбузарликлар\nҲусийлар ва Ҳодий ҳукумати Яман аҳли иқтисодиёти билан ўйнашмоқда


O'zbekiston Adolat SDP | Аёл - оила файзи, жамият таянчи Аёл - оила файзи, жамият таянчи\nАёл - оила файзи, жамият таянчи\nViloyat: ҚОРАҚАЛПОҒИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ\nБиз мамлакатимиз тараққиётини, жамиятимиз ривожини аёлларсиз, уларнинг фаол иштирокисиз кўз олдимизга келтира олмаймиз. Шу боис юртимизда аёл ҳуқуқи, эркинлиги, тенглиги, энг олий, муққаддас қадрият даражасига кўратилди.\nБугунги кунда Ўзбекистонда хотин-қизларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини қатъий кафолотловчи мустаҳкам қонунчилик базаси шакллантирилди ва бу жараён тоборо такомиллаштирилиб борилмоқда. Бир сўз билан айтганда, аёлга иззат-ҳурмат кўрсатиш – миллатга эътиром кўрсатишнинг бош омилига айланди.\nМустақил диёримизда аёлларга қаратилаётган мана шундай юксак эътибор алоҳида эътирофга лойиқ. Асосий қонунимиз бўлган Ўзбекистон Республикаси Конституциясида мустаҳкамлаб қўйилганидек, мамлакатимизда аёллар ва эркаклар тенг ҳуқуққа эгадирлар. Жамиятимизда аёлларнинг қонуний ҳақ-ҳуқуқлари кафолатланган. Аммо шу билан бирга уларнинг ўзига хос руҳий-психологик хусусиятлари,ҳаётимиз давомийлиги, фарзандлар камолоти ва тарбиясидаги ўрни эътиборга олиниб, аёл зотини эъзозлаш, асраб-авайлаш, қадрлаш тамоиллари ҳам назардан четда қолмаган.\nЖорий йилнинг 7 март санасида Муҳтарам Президентимиз томонидан қабул қилинган «Хотин-қизларнинг меҳнат ҳуқуқлари кафолатларини янада кучайтириш ва тадбиркорлик фаолиятини қўллаб-қувватлашга оид чора-тадбирлар тўғрисида»ги Қарорида ҳам анна шу хусусиятлар ўз аксини топади. Демак, мазкур ҳужжат юртимизда хотин-қизларга бўлган юксак эътибор ва ғамқўрликнинг яна бир ёрқин ифодасидир.\nЭнг асосийси ушбу қарортадбиркор аёлларнинг салоҳиятини ошириш, ўз бизнесини бошлаш ёки ишбилармонлик кўникмаларини такомиллаштириш истагида бўлган хоти-қизларга янги имкониятлар эшигини очиб бериши билан ҳам муҳим ахамиятга эга.\nЮртимиз оналари – эъзозли, бахтли саодатли. Уларнинг оила ва жамиятдаги ўрнини мустахкамлаш борасида олиб борилаётган ишларга дунё аҳли тан бермоқда. Хотин-қизларнинг ҳуқуқларини кафолатлаш, тадбиркорлик соҳасида самарали фаолият юритиш механизмларини яратиш, бизнесини бошлаш учун кенг йул очиш, оналик ва болаликни ҳимоя қилиш ёрқин келажагимизни барпо этишда муҳим омилдир.\nҳудудий Кенгаши раиси\nШодиева Азиза Абдулла қизи


Тушда мархум кўрсангиз нима бўлади. - Туш таъбири\nТушда мархум кўрсангиз нима бўлади.\nТушда мархум кўрсангиз нима бўлади. Тушда марҳум кўрса-оби хаво ўзгариши; у билан гаплашиш — кўнгил хотиржамлиги; уни марҳумлиги билсангиз — ғалати воқеа ёки таклиф; марҳумни ўпиш — машхур инсон билан севишиш; марҳум кийим кийиб тўзитса — яқин инсонингизни ўлими; тирилса —у билан боғлиқ кутилмаган ташвиш ва қайғу келади.\nОдиий холатда елкасида ўрилган сочи билан кирса — ҳаётда катта ўзгаришлар; ғайриоддий янгиликлар; фарзанд дунёга келиши.\nЎзингизни ўлганингизни кўрсангиз – бу туш шуни таъбир қиладики , сиз узоқ умр кўрар экансиз. Агар сизни тушингизда яқин инсонингиз ўлаётгани кирса, бу уша яқинингиз узоқ ва бахтли яшар экан. Тушингизда кўп инсонларни ўлганини кўрсангиз – бу одамларни кўп яшаши хақида. Охирги замон хали бери келмас экан. Агар сизни тушингизда дунёда энг керакли инсон вафот этса, бутун дунёда безовталаниш.\nАгар тушингизда яқинларингизни ўлганини кўрсангиз –бу туш огоҳлантириш: сиз қандайдир имтихондан ўтишингиз керак экан, балким йўқотиш ҳам бўлиши мумкин. Ўлган дўстингизни тушда овозини эшитсангиз –яхшимас хабарга. Ўлим инсонни тушига кирса, бундай туш огоҳлантиради. Марҳум отангиз билан тушда гаплашсангиз –бошлаётган ишингизни бошлашдан олдин яхшилаб ўйлаб кўринг. Сизга қарши ёмонлик тайёрлашмоқда сизни ёқтирмаганлар тамонидан. Аёл ва эркак бундай тушдан сўнг ўз қилмишларини ўйлаб кўриш керак. Марҳум она билан тушда гаплашиш, сиз ўзингизга қаранг айниқса соғлиғингизга. Ўлган ака билан тушда гаплашса, сизни ёрдамингизга кимдур мухтож экан. Марҳумлар тирилгандай хурсанд бўлсалар –ҳаётингизни тўғри йўлга қўймаган экансиз. Агар тушингизда қариндошингиз сизга вадайингиз хақида эслатса –бошқаларни маслахатига қулоқ солинг. Ўлган қариндошингизни овозини эшитсангиз, онгингизни ўстиринг.\nАёл учун бундай туш –янги танишиш; ишларни охирига етказиш; яқинингиз ўлса — сайёҳатга.\nВанги туш таъбири\nТушингизда ўз ўлимингизни кўрсангиз- ўнгингизда сизни узоқ ва бахтли ҳаёт кутади. Марҳум тушда узоқ умрга. Агар касал одам бундай туш кўрса- соғайиш тамонга боради.\nТушда ўлган инсон\nёмғирга, ўзгариб турувчи обихавога; тобут ичида бўлмаса— меҳмон келади; машхур яқин инсон — ҳаёт хабарчиси; тўй хақида хабар ёки шу инсонни омади; нотаниш тобутда —фойдага;марҳум хафа бўлса — тўлашга; нимадур олса —яқинингиз бахтсизлиги;\nМурдани тушда кўрса, сиз ўйламасдан тез оила қураяпсиз, бу омадсиз бўлиши мумкин.\nТушда мурда кўрса –бахтсизлик –хафа қиладиган янгилик. Ёш йигитга бундай туш хафа бўлишига. Ўлганни қора кийимда кўрсангиз – яқинингиз ўлими ёки ишдаги қийинчилик.\nайрилиқ; нотаниш — омад— муносабатлар совуши; мурда чириши — яхшиликка; кўп марҳум бўлса, лекин ёмон тасуротлар йўқ бўлса- кутилмаган иш, кутилмаган омад; ўзингизни мурдангиз —бахтли оила; ишни тугаши.\nАгар сизга тушингизда кимдур морг хақида гапирса – ўнгингизда сиз дўстингиз ёки қариндошингизни ўлими сизни дахшатга солади. Тушда моргда ўликларни кўрсангиз –кўп сиқилиш ва кўнгилсизликларга.


БУЮК ХИТОЙ ДЕВОРИ МАҲАЛЛИЙ САЙЁҲЛАР УЧУН ОЧИЛДИ - AUZ.UZ\nХитойда кўпгина соҳалар қатори туризм ҳам аста-секин тикланиб боряпти. Куни кеча ҳукумат Буюк Хитой деворининг бир қисмини сайёҳлар учун очишга қарор қилди.\nҲозирча мазкур тарихий-маданий объект айрим чекловлар билан ишлайди. Яъни, биринчидан фақат “Бадалин” деб номланган, энг аввал қад кўтарган ва жуда машҳур ҳисобланган бўлимни томоша қилиш имкони яратилди. Қолаверса, сайёҳлар сонига нисбатан суткасига 20 минг кишини назарда тутувчи кунлик квота белгиланди.\nДевор ҳудудига киришда сайёҳ шахсини тасдиқловчи ҳужжат ва саломатлиги тўғрисидаги электрон маълумотномани кўрсатиши, албатта тиббий ниқобда бўлиши шарт. Барча келувчиларнинг иситмаси ўлчанади.\nҚарор фақат Хитойда яшайдиган шахслар учун амал қилади. Зеро, 2020 йил 28 март кунидан мамлакатга, гарчи виза муддати тугамаган ёки вақтинчалик яшаш гувоҳномаси мавжуд бўлса-да, хориж фуқароларининг кириши вақтинча тўхтатилган. 24, 72 ва 144 соатлик визасиз транзит тартиби ҳам вақтинча бекор қилинган.\nЭпидемия устидан ғалаба қозонилган бўлса-да Хитойда вируснинг бошқа мамлакатлардан кириб келишидан ҳавфсирашмоқда.\nБинобарин, Хитой ОАВ хабарига кўра, Хайнанда туризм саноатини қўллаб-қувватлаш дастури йўлга қўйилди. Мазкур орол-провинция ҳукумати ҳудуддаги туризмга ихтисослашган компаниялар фаолиятини ривожлантириш ва қўллаб-қувватлаш учун 150 миллион юань (тахминан 20 миллион доллар) ажратди.\nУшбу дастурдан 30 га яқин чора-тадбирлар ўрин олган. Жумладан провинция салоҳиятини халқаро миқёсда илгари суриш ҳам кўзда тутилган.\nМасалан, шу йилнинг ўзидаёқ Хитой ҳукумати биринчи Хайнань халқаро яхталар намойишини ўтказиш ниятида.


95,1 фоиз ҳолатда ҚҚС суммасини ноқонуний ҳисоб (зачет)га олиш факти тасдиқланди\nХусусан, жорий йилнинг 23 февраль ҳолатига республикамиз бўйича жами 3 306 та корхонада 554,6 млрд. сўмлик асоссиз ҳисоб (зачет)га олинган қўшилган қиймат солиғи (ҚҚС) суммаларига аниқлик киритиш бўйича камерал солиқ текширувлари якунланди.\n– 3145 та, яъни 95,1 фоиз корхонада (514,8 млрд. сўм) «сохта» операцияларни амалга ошириш фактлари тасдиқланди. Улар ҳудудлар кесимида қуйидагича;\n– Тошкент шаҳри 984 та тадбиркорлик субъекти (99,3 млрд.сўм);\n– Фарғона вилояти 324 та тадбиркорлик субъекти (133,6 млрд.сўм);\n– Бухоро вилояти 316 та тадбиркорлик субъекти (30,2 млрд. сўм);\n– Андижон вилояти 296 та тадбиркорлик субъекти (32,8 млрд. сўм);\n– Қашқадарё вилояти 185 та тадбиркорлик субъекти (14,5 млрд. сўм);\n– Жиззах вилояти 160 та тадбиркорлик субъекти (19,8 млрд. сўм);\n– Тошкент вилояти 151 та тадбиркорлик субъекти (50,9 млрд. сўм);\n– Сирдарё вилояти 143 та тадбиркорлик субъекти (10,8 млрд. сўм);\n– Навоий вилояти 126 та тадбиркорлик субъекти (10,6 млрд. сўм);\n– Наманган вилояти 113 та тадбиркорлик субъекти (52,7 млрд. сўм);\n– Қорақалпоғостон Республикаси 101 та тадбиркорлик субъекти (3,1 млрд. сўм);\n– Самарқанд вилояти 90 та тадбиркорлик субъекти (16,5 млрд. сўм);\n– Хоразм вилояти 71 та тадбиркорлик субъекти (2,7 млрд. сўм);\n– Сурхондарё вилояти 59 та тадбиркорлик субъекти (1,7 млрд. сўм);\n– Йирик солиқ тўловчилар 26 та тадбиркорлик субъекти (35,8 млрд. сўм).\nБунда 58 та, яъни 1,8 фоиз (11,2 млрд. сўм) ташкилотда ҚҚС суммасини ноқонуний ҳисоб (зачет)га олиш факти қисман тасдиқланди.\nНазорат тадбирлари ўтказилган 103 та, яъни 3,1 фоиз солиқ тўловчилар томонидан 28,6 млрд. сўмлик ҚҚС суммасини тўғри ҳисоб (зачет)га олганлиги ҳолатлари бўйича асословчи ҳужжатлар тақдим этилди. Ҳозирда улардан ортиқча олинган маблағларни қайтариш бўйича тезкор жараёнлар бошланган.\nШунингдек, камерал солиқ текширувлари жараёнида 118 та корхона томонидан ҚҚС суммасини тўғри ҳисоб (зачет)га олиш билан боғлиқ йўл қўйилган бошқа ҳуқуқбузарликлар хам аниқланиб, уларга нисбатан 5,3 млрд. сўмлик солиқлар қўшимча ҳисобланди.


Реолакт – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Реолакт\nПрепаратнинг савдо номи: Реолакт\nТаъсир этувчи моддалар (ХПН): сорбитол, натрий лактат, натрий хлорид, калий хлорид, магний хлорид, кальций хлорид\nфаол моддалар: сорбитол 6,0 г, натрий лактат 1,9 г, натрий хлорид 0,6 г, калий хлорид 0,03 г, магний хлорид 0,02 г, кальций хлорид – 0,01 г;\nёрдамчи моддалар: инъекция учун сув 100 мл гача.\nФармакотерапевтик гуруҳи: Тузли эритма.\nАТХ коди: В05СВ\nРеолакт реологик, шокка қарши, дезинтоксикацияловчи, ишқорловчи ва ичак перистальтикасини рағбатлантирувчи таъсирларга эга. Асосий фармакологик фаол моддалари сорбитол ва натрий лактатидир. Жигарда сорбитол аввал фруктозага айланади, кейин у глюкозага ва сўнгра гликогенга айланади. Сорбитолнинг бир қисми шошилинч энергетик эҳтиёжлар учун ишлатилади, бошқа қисми гликоген кўринишида заҳира сифатида йиғилади. Сорбитолнинг изотоник эритмаси дезагрегацион таъсирга эга ва шундай қилиб, тўқималарнинг микроциркуляцияси ва перфузиясини яхшилайди.\nБикарбонат эритмасидан фарқли равишда, натрий лактат ёрдамида метоболик ацидозни тўғирланиши, унинг моддалар алмашинувга киришишига қараб секинроқ, рН нинг кескин силжишларисиз ўтади. Натрий лактатнинг таъсири юборилгандан кейин 20-30 минут ўтгач намоён бўлади.\nНатрий хлориди регидратацияловчи таъсир кўрсатади. Турли патологик ҳолатларда натрий ва хлор ионларининг танқислигини тўлдиради.\nКальций хлориди кальций ионлари танқислигини тўлдиради. Кальций ионлари нерв импульсларини ўтказиш жараёнини амалга ошириш, скелет ва силлиқ мушакларнинг қисқариши, миокарднинг фаолияти, суяк тўқимасини шаклланиши ва қон ивиши учун зарур. Ҳужайралар ва томир девори ўтказувчанлигини камайтиради, яллиғланиш реакцияларини ривожланишига тўсқинлик қилади, организмнинг инфекцияларига чидамлилигини оширади.\nКалий хлориди сув-электролит мувозанатини тиклайди. Салбий хроно- ва батмотроп таъсир кўрсатади, катта дозаларда эса – салбий ино-, дромотроп ва ўртача диуретик таъсир кўрсатади. Нерв импульсларини ўтказиш жараёнларида иштирок этади. Ацетилхолиннинг миқдорини оширади ва вегетатив нерв тизимининг симпатик бўлимини қўзғалишини чақиради. Мушак дистрофияси ва миастенияда скелет мушакларининг қисқаришини яхшилайди.\nСорбитол умумий метаболизмга тез киришади, унинг 80-90% жигарда ўзлаштирилади ва гликоген кўринишида йиғилади, 5% мия тўқималарида, юрак мушакларида ва скелет мушакларида йиғилади, 6-12% сийдик билан чиқарилади. Томирларга юборилганида натрий лактатидан натрий, СО2 ва Н2О ажралиб чиқади ва улар натрий бикарбонатини ҳосил қиладилар, бу қоннинг ишқорий заҳирасини ошишига олиб келади. Юборилган натрий лактатининг фақат ярмигина (изомер L) фаол ҳисобланади, бошқа ярми (изомер D) эса метаболизмга учрамайди ва сийдик билан чиқарилади.\nНатрий хлориди айланаётган қон хажмини фақат вақтинча ошириб, қон томир ҳавзасидан тезда чиқарилади. Диурезни кучайтиради.\nРеолакт капилляр қон оқишини яхшилаш учун травматик, операциядан ва куйишдан кейинги, гемолитик ва токсик шокни олдини олиш ва даволаш мақсадида, ўткир қон йўқотишда, куйиш касаллигида; интоксикация билан кечувчи инфекцион касалликларда, сурункали гепатитнинг зўрайишида; сепсисда; операциядан олдинги тайёрлаш учун ва операциядан кейинги даврда; тромбоз, тромбофлебитлар, эндартеритлар ва Рейно касалигини олдини олиш ва даволаш мақсадида, артериал ва веноз қон айланишини яхшилаш учун қўлланади.\nРеолакт катталарга вена ичига оқим билан ёки томчилаб, минутига 40-60 томчи тезлигида юборилади. Зарурати бўлганида минутига 30 томчи тезликда томчилаб юбориш йўли билан синама ўтказилганидан кейин препаратни оқим билан юборишга йўл қўйилади. 15 томчи юборилганидан кейин препаратни юбориш тўхтатилади, 3 минут ўтгач эса, реакция бўлмаганида, Реолакт оқим билан юборилади.\nТравматик, куйиш, операциядан кейинги ва гемолитик шокларда катталарга 600-1000 мл дан (10-15 мл/кг беморнинг тана вазнига) бир марта ва 600-1000 мл (10-15 мл/кг беморнинг тана вазнига) дан такроран, аввал оқим билан, сўнгра эса томчилаб юборилади. Сурункали гепатитларда катталарга – 400 мл (6-7 мл/кг беморнинг тана вазнига) дан томчилаб, такроран юборилади. Ўткир қон йўқотишда катталарга 1500 -1800 мл дан (тана вазнига 25 мл/кг дан) юборилади. Бундай ҳолда Реолакт инфузиясини госпиталгача бўлган босқичида, ихтисослашган тез ёрдам машинасида ўтказиш тавсия қилинади. Операциядан олдинги даврда ва турли хирургик аралашувлардан сўнг препарат 400 мл дозада (6-7 мл/кг тана вазнига) томчилаб 3-5 кун давомида юборилади. Қон томирларининг тромбооблитерацияловчи касалликларида тана вазнига 8-10 мл/кг дозада томчилаб, такрорий, кунора юборилади, даволаш курсига 10 та инфузиягача.\nЮрак-қон томир тизими томонидан бузилишлар: артериал босимни ошиши ёки пасайиши, тахикардия, ҳансираш, акроцианоз.\nТери ва тери ости клетчаткаси томонидан ўзгаришлар: тери тошмалари, эшакеми, қичишиш.\nМеъда-ичак бузилишлари: кўнгил айниши, қусиш.\nУмумий бузилишлар: юбориш жойида ўзгаришлар, шу жумладан оғриқ ва ачишиш.\nПрепаратнинг компонентларига шахсий юқори сезувчанлик. Реолакт алкалозда, шунингдек суюқликни катта ҳажмларини қуйиш мумкин бўлмаган ҳолларда (мияга қон қуйилиши, тромбоэмболия, юрак-қон томир декомпенсацияси, III даражали артериал гипертензия, терминал буйрак етишмовчилиги), сувсизланишда қўлланмайди.\nПрепарат кислота-ишқор ҳолатининг ва қондаги электролитларнинг кўрсаткичлари, жигарнинг функционал ҳолати ва артериал босимнинг назорати остида қўлланади. Калькулёз холецистити бўлган беморларга эҳтиёткорлик билан юборилади.\nПрепарат сорбит сақлайди, шунинг учун фруктозани кам учрайдиган наслий ўзлаштираолмайдиган пациентлада ушбу препаратни қўллаш мумкин эмас.\nҲомиладорлик ва эмизиш даврида қўлланиши. Ҳомиладорлик ва эмизиш даврида қўллашга қарши кўрсатмалар тўғрисида маълумотлар йўқ.\nБолалар. Болаларда қўллаш тажрибаси бўйича маълумотлар етарли эмас.\nАвтотранспортни бошқариш ёки бошқа механизмлар билан ишлаш вақтида реакция тезлигига таъсир қилиш қобилияти. Препарат стационар шароитида қўлланганлиги туфайли, бундай таъсирлари тўғрисида маълумотлар йўқ.\nРеолактни фосфат- ва карбонат сақловчи эритмалар билан аралаштириш мумкин эмас.\nАлкалоз кўринишлари пайдо бўлади, улар препаратни юборилиши дарҳол тўхтатилиши шароитида мустақил тез ўтиб кетади, баъзида коллапс, сувсизланиш (диурезнинг кучайиши ҳисобига). Юбориш тезлиги оширилганида тахикардия, артериал босимни ошиши, ҳансираш, бош оғриғи, қоринда оғриқ ривожланиши мумкин. Кўрсатилган симптомлар эритмани юбориш тезлиги анча камайтирилганидан кейин ёки тўхтатилганидан кейин мустақил тез йўқолади.\n100 мл, 200 мл, 250 мл, 400 мл и 500 мл дан шиша бутилкаларда (флаконлар).\nЁруғликдан ҳимояланган жойда, 25оС дан юқори бўлмаган ҳароратда сақлансин. Музлатилмасин.


Пандора ҳисоботи: Алиев махфий бойликларининг 5 фоизини тан олди | Qalampir.uz\nПандора ҳисоботи: Алиев махфий бойликларининг 5 фоизини тан олди\nОлам\t13 Октябрь 15:21 9682\nОзарбайжон Президенти Илҳом Алиев бир неча кун аввал эълон қилиниб, кўплаб давлат раҳбарларининг махфий бойликларини фош этган “Пандора ҳужжатлари”даги ўзига алоқадор маълумотларга изоҳ берди.\nПрезидент Алиев ҳисоботни шахсан ўқиб чиқмаганини таъкидлаб, унда ўзи ҳақида келтирилган маълумотларнинг 5 фоизи ҳақиқат эканини таъкидлаган.\n“Ростини айтсам, мен ҳужжатларда ёзилганларни ўқимаганман. Менга хабар беришди ва у ерда беш фоиз ҳақиқат бор. Қолганлари ёлғон”, деган Алиев “La Repubblica” нашрига берган интервьюасида.\nАлиев Президент бўлишидан аввал омадли бизнесмен бўлганини, унинг бизнеси ҳамон давом этаётганини, бироқ энди унинг бошқаруви оиласида эканини эслатиб ўтган.\n“Мен 18 йилдан бери Президентман. Мен илгари тадбиркор бўлганман, бизнес билан шуғулланардим. Ҳамма менинг таржимаи ҳолимни билади. Мен муваффақиятли тадбиркор эдим. Президент этиб сайланганимда, камбағал эмасдим. Президент бўлганимдан сўнг, мен бизнес билан бевосита шуғулланишни тўхтатдим ва уни оиламга ўтказдим. Сиз тушунасиз, бутун меросини мушук ва итларга қолдирган,Ғарбдаги бошқа одамлардан фарқли ўлароқ, Италия ва Озарбайжонда оилавий қадриятларни ҳурмат қиламиз. Шунинг учун мен барча ишларимни болаларга топширдим. Улар бизнесни давом эттирмоқдалар”, деган Алиев.\nОзарбайжон раҳбарининг таъкидлашича, унинг болалари асосан Озарбайжонга сармоя киритади, уларнинг мамлакатдан ташқарида ҳам инвестициялари бор. Унинг ишонтиришича, “уларнинг барча тижорий фаолияти шаффоф ва халқаро миқёсда тасдиқланган ҳамда ҳеч ким бу ерда бирор нарса нотўғри деб даъво қила олмайди”.\nМаълумот учун, Pandora Papers – сизиб чиққан 12 миллионга яқин ҳужжат бўлиб, улар дунё раҳбарлари, сиёсатчилар ва миллиардерларнинг махфий бойликлари ҳамда яширин келишувларини ошкор этади.\nҲужжатларда Алиевлар оиласининг хориждаги мулклари ҳақида ҳам маълумотлар бор. Унга кўра, Озарбайжон Президенти Илҳом Алиевнинг оиласи 84 та офшор компаниялар орқали Лондонда 694 млн долларга кўчмас мулкка эга бўлган. Шу билан бирга, Президентнинг ўша пайтда мактаб ва олий ўқув юртларида таҳсил олаётган фарзандлари учун офшор компаниялар рўйхатга олингани айтилган. Таъкидланишича, 2015 йилги инқироздан кейин Алиевлар кўчмас мулкини сотаётган ва компанияларини ёпаётган пайтда ҳам, активларнинг бир қисми, хусусан, Лондондаги 191 миллион долларлик кўчмас мулк Президентнинг қайнотаси Ориф Пашаев номига рўйхатга олинган.\n21 Октябрь 19:06 21183