Хизматлар экспортига солиқ солиш | NORMA.UZ\nХизматлар экспорти бухгалтерларда талай саволлар туғдирмоқда. Buxgalter.uz илтимосига биноан “Норма” эксперти Олег ЦОЙ бундай хўжалик операцияларига солиқ солишнинг ўзига хос жиҳатларини тушунишга ёрдам берди:\n- Ишлар (хизматлар) экспорти - бу Ўзбекистоннинг юридик ёки жисмоний шахси томонидан хорижий давлатнинг юридик ёки жисмоний шахси учун уларнинг бажарилиш (кўрсатилиш) жойидан қатъи назар, ишлар бажариш (хизматлар кўрсатиш).\nЎз кучи билан хизматлар кўрсатишга (ишларни бажаришга) чет эл валютасида тузилган шартномалар:\nУшбу шартномалар ҳақидаги маълумотлар ТСОЯЭАТга киритилиши керак.\nСКда назарда тутилган преференцияларни инобатга олган ҳолда хизматлар экспортининг солиқ оқибатларини кўриб чиқамиз.\nАгар реализация қилиш жойи Ўзбекистон бўлса, хизматларни реализация қилиш бўйича айланма ҚҚС солиш объекти ҳисобланади.\nХизматларни реализация қилиш бўйича айланма – бу товарни реализация қилишдан фарқ қилувчи, қуйидагиларни ўз ичга олувчи ҳар қандай фаолият:\nэвазга, яъни пуллик асосда хизматлар кўрсатиш;\nбепул хизматлар кўрсатиш, шу жумладан мол-мулкни солиқ тўловчининг бепул фойдаланиши учун бериш. Агар бепул хизматлар кўрсатиш иқтисодий жиҳатдан ўзини оқласа, у реализация қилиш бўйича айланмага киритилмайди.\nагар реализация қилиш жойи Ўзбекистон ҳудуди бўлса, 15% ставка бўйича ҚҚС солинади. Хизматлар реализация қилиш жойини қандай аниқлаш СКнинг 241-моддасида кўрсатилган;\nайрим хизмат турлари бўйича 0% ставка бўйича солиқ солинади;\nиқтисодий жиҳатдан ўзини оқлаган бепул хизматлар кўрсатилган ҳолда ва ҚҚСдан озод қилинган айланмаларда ҚҚС солинмайди.\nЭътибор беринг! Экспорт қилинадиган хизматларга тўғри солиқ солиш учун қуйидагиларни аниқланг:\n1) хизматларни реализация қилиш жойини;\n2) ҚҚСнинг ноль даражали ставкаси қўлланаётганлигини;\n3) бепул хизматлар кўрсатиш иқтисодий жиҳатдан ўзини оқлаганлигини;\n4) хизматлар ҚҚСдан озод этилганлигини.


Обама: АҚШ обрўсига путур етиши мумкинлигига қарамасдан бин Лодинни йўқ қилган\n09:06 / 03.05.2016\nАҚШ президенти Барак Обама террорчи Усама бин Лодиннинг йўқ қилинишига 5 йил тўлгани муносабати билан берган телеинтервьюсида бин Лодинни йўқ қилиш бўйича операция агар барбод бўлса, АҚШнинг халқаро обрўсига путур етиши хатари мавжудлигига қарамасдан бошланганини айтди.\nАмерика коммандоси "Ал-Қоида" террорчилик гуруҳи асосчисини 2011 йил 2 майда Покистоннинг Абботобод шаҳридаги операция давомида йўқ қилган. Операция Покистон ҳукуматидан сир тутилган ҳолда ўтказилган.\n"Менга бу бизнинг бин Лодинни тутиш учун энг яхши имкониятимиз эканлиги ва агар биз ҳаракат қилмасак, у қочиб кетиши ва кўп йиллардан кейин яна пайдо бўлиши мумкинлиги равшан эди", деб эслайди ўша вазиятни Обама CNN’га берган интервьюсида. "Биз бу операция Покистон ичида анча салбий муносабатни келтириб чиқаришини билардик. Агар бу бин Лодин бўлмаганда, салбий оқибатлар ижобий оқибатлардан кўпроқ бўларди ва халқаро саҳнада обрўимизни йўқотган бўлардик, чунки операцияни бошлаб, уни сир тутиш қийин бўларди", деб тушунтирди Обама.\nОбама жонли эфирда АҚШ вертолётларидан бири бин Лодин уйи ҳовлисида фавқулодда қўнишни амалга оширгани ва шикастлангани ҳақида маълумот олганини айтиб берди. "Биз барчамиз хавотирда эдик. Бунда вертолёт қуламагани яхши хабар бўлган. Бизнинг йигитлар қутула олишган. Ёмон хабар эса вертолёт шикастлангани бўлган", деб айтди Обама. Унинг айтишича, бундай "кутилмаган вазиятлардан" қочиш мураккаб бўлган. "Бу президент қандай қилиб қарор қабул қилишини кўрсатади: сиз доимо тасодифлар билан ишлайсиз, 100 фоизлик ишонч бўлмаган ҳолда, мавжуд маълумотларга асосланибгина қарорлар қабул қиласиз", деб таъкидлаб ўтди Обама.\n"Мен муҳокаманинг бошиданоқ операцияни ўтказишга уриниб кўришга мойиллик билдирганман", деб айтди Обама. Шу билан бирга унинг айтишича, АҚШ "вазиятга ранг-баранг кўзойнаклар орқали қарамаган ва мавжуд хатарлар борасида ўзига ҳисобот берган".


Феруза ЭШМАТОВА: Инсон ҳуқуқ ва эркинликлари кафолати, фаровон ҳаёт асоси\n23.11.2017 Чоп этиш учун\nИнсон, унинг манфаатлари ва эҳтиёжлари ҳақида ғамхўрлик қилган жамият ривожланади, келажакка дадил боқади, халқаро майдонда обрў-эътибор қозонади. Демократик принципларни жамият ҳаётига сингдириш, инсон қадр-қимматини ва шаънини улуғлашдек эзгу тамойилларни ўзида мужассам этган Бош Қомусимизнинг қабул қилиниши, Инсон ҳуқуқлари умумжаҳон декларацияси билан ҳамоҳанг тарзда халқимиз ҳаётига татбиқ этилиши мамлакатимизда инсон ҳуқуқлари ҳамда эркинликларини ҳимоя қилишнинг юридик кафолати бўлиб келмоқда.\nКонституциямизда ушбу умуминсоний қадрият асос қилиб олингани учун ҳам халқаро ҳамжамият томонидан умумбашарий инсонпарварлик ва демократик мезонларга тўлиқ жавоб берадиган ҳужжат сифатида якдиллик билан эътироф этилган.\nИнсон ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилишнинг самарали механизмини таъминлаш назарда тутилган бўлиб, бу Конституциямизнинг муқаддимасида ўз ифодасини топган. Яъни юртимизнинг инсон ҳуқуқлари ва давлат суверенитети ғояларига содиқлиги тантанали равишда эълон қилган. Шунинг ўзиёқ инсон манфаатлари ҳар нарсадан улуғ, деган ғоянинг ҳуқуқий асоси нақадар мустаҳкамлигидан далолат беради. Шу ўринда айтиш жоизки, ана шу конституциявий меъёрни, яъни инсон ҳуқуқ ва эркинликларининг кафолатларини амалга ошириш мақсадида қисқа давр ичида инсон ҳуқуқлари масалалари билан шуғулланувчи миллий институтлар ташкил этилди. Олий Мажлиснинг инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (Омбудсман), Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Амалдаги қонун ҳужжатлари мониторинги институти, Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Миллий маркази, “Ижтимоий фикр” жамоатчилик фикрини ўрганиш маркази, Адлия ва Ички ишлар вазирликлари ҳамда Бош прокуратурадаги инсон ҳуқуқлари бўйича махсус бўлинмалар ана шулар жумласидандир. Бу институтлар фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилишда кўмак бериб келмоқда.\nИнсон ҳуқуқлари бўйича халқаро ҳуқуқнинг умумэътироф этилган тамойиллари асосида миллий қонунчилигимиз такомиллаштирилганлигини ҳам айтиш зарур. Шу мақсадда мустақиллик йилларида 16 та кодекс, инсон ҳуқуқлари ва асосий эркинликларини таъминлашга қаратилган 700 дан зиёд қонун қабул қилинди. Ўзбекистон инсон ҳуқуқлари бўйича етмишдан ортиқ халқаро ҳужжатга қўшилган, БМТнинг ўнта асосий ҳужжатини ратификация қилган. Давлатимиз инсон ҳуқуқлари ва эркинлигига риоя этиш ҳамда уни ҳимоя қилиш борасидаги барча мажбуриятларини тўла бажариб келмоқда. Зеро, Бош Қомусимизнинг 30 дан зиёд моддалари бевосита инсон ҳуқуқлари ва эркинликларига бағишланган. Яна бир жиҳати, унда Инсон ҳуқуқлари умумжаҳон декларациясининг деярли барча принципиал қоидаларини ўзида мужассамлантирган.\nҚабул қилинган қонунларга оғишмай амал қилиш механизмини ишлаб чиқиш ва ижтимоий ҳаётнинг барча жабҳаларида қонун устуворлигини таъминлаш наватдаги стратегик йўналиш бўлиб, бу борада ҳам кенг кўламли ишлар амалга оширилди. Мазкур соҳада инсон, унинг ҳаёти, эркинлиги, шаъни, қадр-қиммати ва бошқа дахлсиз ҳуқуқлари олий қадрият эканлигидан келиб чиқиб, ўтган йиллар мобайнида инсоннинг шахсий, сиёсий, иқтисодий ва ижтимоий ҳуқуқларини таъминлаш мақсадида бир қатор қонунлар қабул қилинди. Айниқса, Президентимизнинг 2016 йил 28 декабрдаги Фармони билан жойларда Халқ қабулхоналарининг ташкил қилиниши бу борадаги ишларни сифат жиҳатдан янги босқичга кўтарди. “Халқ давлат идораларига эмас, давлат идоралари халқ учун ҳизмат қилиши керак”, деган улуғвор ғоя ҳаётимиздан чуқур жой эгалламоқда.\nАсосий Қонунимизда инсоннинг ижтимоий ҳуқуқларига катта эътибор қаратилган бўлиб, меҳнат қилиш, эркин касб танлаш, адолатли меҳнат шароитида ишлаш, ишсизликдан ҳимояланиш, дам олиш, ижтимоий таъминот олиш каби ҳуқуқлари мустаҳкамлаб қўйилган. Ушбу ҳуқуқларни таъминлаш мақсадида қатор қонун ҳужжатлари ишлаб чиқилиб, амалиётга изчил татбиқ этилаётир. Бу борада, айниқса, 2010 йилдан эътиборан “Иш ўринлари ташкил этиш ва аҳоли бандлигини таъминлаш дастур”ларини парламент томонидан тасдиқлаш ва унинг ижроси назоратга олиниши ва бу бўйича ҳар йили масъул вазир ахборотини эшитиш амалиёти йўлга қўйилди.\nСуд-ҳуқуқ ислоҳотини амалга ошириш йўли билан бутун суд тизимини демократлаштириш йўналишида рўёбга чиқарилаётган ишлар ҳам эътиборга молик. Бу борада, айниқса, 2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегияси муҳим дастуриламал бўлмоқда. Негаки, унда фуқаролар ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш кафолатларини кенгайтириш, одил судловни таъминлашга алоҳида эътибор қаратилган. Президентимизнинг 2017 йил 21 февралдаги “Ўзбекистон Республикаси суд тизими тузилмасини тубдан такомиллаштириш ва фаолияти самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармони асосида ушбу мақсадга қаратилган ишлар олиб борилмоқда.\nАҳоли, айниқса, ёшлар ва мансабдор шахслар ўртасида ҳуқуқий тарбия ишларини тубдан яхшилаш, уларнинг ҳуқуқий онги ва маданиятини ошириш ҳам доимий эътиборда. Бу борадаги саъй-ҳаракатлар натижасида, аввало, инсон ҳуқуқларининг моҳияти, зарурати, мақсадини англаш лозимлигини аҳолининг кўпчилик қисми теран ҳис этмоқда. Бу ўз-ўзидан инсон ҳуқуқлари маданиятини шакллантириш ва ривожлантириш заруратини кун тартибига қўймоқда.\nБугунги кунда инсон ҳуқуқларининг бузилишини олдини олиш, инсон ҳуқуқларини мукаммал даражада ҳимоя қилиш, инсон учун энг муносиб турмуш тарзини, фаровон ҳаёт шароитини яратиб бериш мақсадида инсон ҳуқуқлари маданиятини шакллантириш бўйича махсус чоралар кўрилаётир.\nБулардан кўзланган асосий мақсад эса юртдошларимиз учун фаровон ва муносиб турмуш шароитини яратишдан иборат.\nУмуман олганда, Конституциямизда белгиланган норма ва принциплар демократик ҳуқуқий давлат қуриш, инсон ҳуқуқ ва эркинликларини тўлиқ таъминлашда муҳим дастуруламал вазифасини ўтамоқда. Шундай экан, унда ифодаланган барча эзгу ғояларни тўлақонли рўёбга чиқариш учун бор куч ва ғайратимизни сарфлашимиз айни заруратдир.\nКўришлар сони: 12434


20:03 / 31.12.2016\nБу борада, албатта ҳеч қандай шак-шубҳасиз, бутун дунё халқларини ўзига жалб қилган байрам, милодий ҳисоб-китоб бўйича йил санасининг бошланишидир. Бу янги йилни дунёнинг аксарият халқлари нишонлайди. Ҳаттоки, бу борада уларнинг миллати ва элати, дини ва урф-одатлари ҳам аҳамиятга эга бўлмай қолади. Чунки, ҳозирги кунда дунё миқёсида асосан истеъмолда бўлган тақвим – милодий тақвим десак, янглишмаган бўламиз. Биз эса, янги йил ва унга тегишли бўлган баъзи бир маълумотлар, уни кутиб олишлик, қандай нишонлашлик тартиблари тўғрисида қуйида бир оз сўз юритмоқчимиз.\nШу кечаси бутун дунёда мисли кўрилмаган жиноятлар содир этилади. «Санта Клаус» ёки «қорбобо» номи билан машҳур бўлган, шу кечанинг «қаҳрамони», ўзига хос бўлган кийим ва ниқобларни кийиб олиб, қанчадан қанча қароқчилик, ўғрилик, бузуқчилик ва бошқа жиноятларни содир этади. Энг асосийси – соф табиатли, ишонувчан ва мурғак қалб соҳиблари бўлмиш ёш болаларни ҳар хил совға-саломлар тарқатишлик билан: «Буни сенга қорбобо олиб келди», деб алдашлари ҳаммасидан ошиб тушади. Шу кечада дунё миқёсида юзлаб жойларда ёнғин ҳодисалари содир этилади.\nБундай ҳолатларнинг рўйхатини анчагача давом эттириш мумкин. Энг асосийси эса, дунё миқёсида миллионлаб ёш болалар ва қаровчисини йўқотган кексалар очлик ва чанқоқликдан, иқтисодий етишмовчиликдан қирилиб бораётган бир пайтда, дунёнинг ривожланган мамлакатларида шу бир кечанинг ўзида, миллиардлаб маблағлар кўкка совурилади.\nЭнди эса, биз, яъни мусулмонларга хос бўлган ҳижрий қамарий ва исломий йил санамиз бўйича янги йилни қандай кутиб олишимиз тўғрисида қисқагина маълумот бериб ўтамиз. Биз мусулмонлар Аллоҳ таолонинг қулларимиз, қуллар эса доимо ҳар бир ишда ўз хожасининг буйруғига итоат этади. Шунда, у қулчилик мақомини қойиллатиб адо этган бўлади. Демак, биз ҳаётимизнинг ҳар бир лаҳзаси, дақиқа, соат ва кунларида ҳам Аллоҳ таолога нисбатан итоатгўй қул ҳолатида, яъни мусулмон банда мақомида бўлишимиз керак.\nБугун хитойликлар Янги йилни катта тантаналар билан кутиб оладилар\n11:01 / 28.01.2017


"Челси" футболчилари Дрогбанинг ортга қайтарилишини сўрашмоқда\n11:53 / 11.11.2015\n"Челси" футболчилари айни вақтда МЛСдаги "Монреаль Импакт" жамоасида ўйнаётган ивуарлик футболчи Дидье Дрогбанинг ортга қайтарилиши бўйича ташаббус билан чиқишди. Бу ҳақда жамоадаги манбасига асосланган ҳолда The Sun нашри хабар қилган.\nЖамоа раҳбарияти эса бу ташаббусни қўллаб-қувватлаган ва қишки танаффус пайтида Дрогбани жамоага қайтармоқчи.\n“Дидье ҳамиша жанговар руҳда майдонга тушадиган футболчи. У уч-тўрт тилда гаплаша олади, турли миллатга мансуб футболчилар билан яхши чиқишарди. У Инстаграмда жамоа футболчилари биргаликда тушган суратларни доимий равишда жойлаштириб борарди. 2012 йилда Чемпионлар лигасидаги ғалабадан кейин Дрогба барча жамоадошларига тилла соат совға қилганди”, - деган футболчилардан бири.\nБир қанча футболчилар уни соғинишгани ҳақида маълум қилишгани айтилган.\nЖамоа бош мураббийи Жозе Моуриньо Дрогбанинг жамоага қайтишини истамаётгани қўшимча қилиб ўтилган.\nМаълумот учун, "Монреал Импакт" МЛСдаги иштирокини якунлади. Жамоа чорак финалда "Коламбус Крю"дан 3:4 ҳисобида мағлуб бўлди.\nЭслатиб ўтамиз, Дрогба 2004 йилда "Марсель"дан "Челси"га келиб, 2012 йилгача Лондонда қолган, кейинги мавсумда Хитойнинг "Шанхай Шеньхуа" жамоасига ўтган футболчи 1 мавсум ўтгач, Туркиянинг "Галатасарой" жамоасида фаолият кўрсатганди. У 2014-15 йиллар мавсумини ҳам "Челси"да ўтказди ва жамоа билан 2та соврин ютди. Жорий мавсумда МЛСга йўл олган 37 ёшли футболчи 14 ўйинда 12та гол уришга улгурди.


ИнтерФУТБОЛ :: У дарвозада нима қиляпти?\nУ дарвозада нима қиляпти?\nЯпониялик голкипер 1 дақиқа ичида 2та гол қўйиб юборди, яна майдон марказидан йўлланган зарбалар натижасида... Қандай шармандалик! Япония иккинчи дивизиони 38-тури доирасидаги ўйинда «Эхиме» клуби дарвозабони Масахиро Окамото ғоят уялиб қолди. У «Ямагата»га қарши ўйинда майдон марказидан йўлланган 2та зарбани бартараф этишга ожизлик қилди. 2та голнинг атиги 1 дақиқа оралиғида урилгани эса ушбу шармандали ҳолатнинг энг юқори нуқтасидир.\nҚизиқ, қанақасига шундай бўлди? Биринчи бўлимдан кейин «Ямагата» 1:0 ҳисобида олдинда бораётганди. Жамоанинг иккинчи голи эса «Эхиме» киперининг «юлдузли вақти»га айланди. Ярим ҳимоячи Шуну Накамура аслида тўпни қанотдаги шеригига узатиш учун яхшигина позиция ҳосил қилганди. Бироқ у сўнгги лаҳзада рақиб дарвозабони олдинга чиқиб кетганини пайқаб, вазиятни тўғри баҳолади - Златан Ибрагимович услубида зарба ва гол. Орадан ҳеч қанча ўтмай, «Ямагата»нинг яна бир ярим ҳимоячиси — Тацухиро Сакамото ҳам дарвозабонни синаб кўришга аҳд қилиб, яна майдон марказидан зарба йўллади. Бечора Масахиро эса бир лаҳза олдин «қовун туширгани» таъсиридами, оддий зарбадан кейин тўпни ушлаб олишда техник хатога йўл қўйди ва...\nДиққатни тортадиган томони, Окамотони энди дарвозабон ҳудудини дадил тарк этишни хуш кўрувчи кимсан Мануэль Нойер билан таққосламоқдалар. Фақат ўртада катта тафовут бор: германиялик киперни жаҳон футболи тан олган, япониялик эса ҳозир 36 ёшда ва унинг дарвозабонлик бобидаги «қаҳрамонлик»лари тугамоқда, ҳисоб. Қолаверса, Окатомо бутун фаолияти давомида Япониядан четга чиқмаган, ҳозирги клубида эса ижара муддатини ўтамоқда. Охирги «қовун»лари сабаб, энди уни жамоада олиб қолмасалар керак-ов...\n22:00 Брендан Рожерс ва унинг рафиқасида ҳам коронавирус аниқланган (0)


Жаҳон чемпионатига чиқиш учун нима қилиш керак?\n10:37 / 08.09.2017\nЖаҳон чемпионатига чиқиш учун нима қилиш керак? Уч кун олдин бу саволга «Жанубий Корея дарвозасига биргина гол урилса кифоя» деб жавоб берилган бўларди. Энди эса, жавоб янада мураккаб – миллий чемпионатни яхшилаш, келишилган ўйинларга қарши курашиш, болалар футболини ривожлантириш, федерациянинг ҳар бир ходимини ишдан бўшатиш ва ҳоказо ва ҳоказо... Наҳотки футболимизда сўз бирикмасига айланиб кетган бу оғир вазифаларнинг салмоғи биргина гол билан тенг бўлса? Наҳотки биргина гол уришимиз учун шунча ишни амалга оширишга мажбур булсак?\nУмумий жавоблар, катта муаммоларни кўтариш гўёки вазиятга чуқур баҳо берилаётгандек тасаввурни пайдо қилса-да, аслида таҳлил қилишга ҳалақит қилади. Айбдорларни терма жамоанинг, федерациянинг ва ҳатто футбол соҳасининг ташқарисидан қидиришга мажбур қилади, бу аҳволимизда бундан ортиғига ҳам лойиқ эмасдик, деб фикр юритишга ундайди.\nАлбатта, жавобларнинг барчаси тўғри, ҳар бир муаммо, ҳар бир нотўғри қарор якуний натижага ўз салбий таъсирини ўтказмай қолмайди. Лекин бу муаммолар ҳақида фақат Жанубий Корея билан ўйинининг эртасига эмас, ҳар доим, ҳатто Жанубий Кореяни йирик ҳисобда ютаётган пайтимизда ҳам гапиравериш керак. Муаммо борми, якуний натижадан қатъи назар, уни ечишга ҳаракат қилиш, у ҳақида гапириш лозим бўлиб қолади. Терма жамоа муваффақиятсизликка учраганда эса, айнан терма жамоа, унинг раҳбарлари ва мураббийлари, футболчилари мунозаралар марказида бўлиши шарт.\nҚизиқ-да, айб Бабаянда эмас, бошқа мураббий бўлганидаям, бундай шароитларда яхшироқ натижа қила олмасди, дейдиганлар чиқади, бошқа мураббийлар давридаям чиққан – қандай қилиб, терма жамоага таркибни танлаган, тактикани ишлаб чиққан, тайёргарлик режасини тузган ва ўйинга футболчиларни бошлаб тушган шахсда айб бўлмаслиги керак?\nЎз навбатида, барча муваффақиятсизликларни бир шахсга боғлаб қўйиш ҳам хато, бу ҳолатда бош мураббийни истеъфога чиқариш орқали, гўёки барча масалани ечгандек кўринамиз ва 4 йилдан кейин яна айни нуқтага қайтиб келишимиз турган гап.\nСамвел Бабаяннинг истеъфоси муаммонинг ечими эмас, ундан кейин амалга ошириладиган бир неча ҳаракатлар занжирининг дебочаси бўлиши керакки, айнан шу масаладаги фикрларим билан ўртоқлашмоқчиман. Яъни, мавзуга, мақола аввалида берилган саволга жавоб излаб кўрамиз.\n1. Футболчиларимизнинг бугунги аҳволини терма жамоа ракурсидан ўрганиш\nМутахассислардан иборат илмий гуруҳ тузилади ва терма жамоамизга номзодларнинг умумий ҳолати чуқур таҳлил қилинади. Қайси футболчилар кейинги циклларда бизга ёрдам бера олмайди, қайси футболчилар уларнинг ўрнини босиши мумкин? Уларнинг ўйин услуби қанақа? Умуман миллатимизнинг, футболчиларимизнинг салоҳияти, жисмоний кўрсаткичлари, ўзига хосликлари қандай ўйинга мосроқ келади? Олдинги ўйинларда қайси чизиқлар бизга кўпроқ панд берди ва қайси нуқталарга урғу беришимиз керак? Ёшлар ва ўсмирларнинг умумий аҳволи қай даражада? Ҳали эътиборимиздан четда бўлган легионерлардан тортиб, олий лигадаги ҳар бир потенциал номзод, керак бўлса, юзлаб футболчилар устида таҳлилий ҳисоботлар тайёрланиши керак бўлади. Якунда, терма жамоамиз қандай футбол ўйнаши керак, футболчиларимиздан қандай фойдалансак, мақсадга мувофиқ бўлади, каби саволларга жавоб изланади.\n2. Терма жамоамиз учун янги мураббий прототипини аниқлаш\nҲар хил мураббийлар бўлади. Баъзи мураббийлар ёшлар билан яхши ишлайди, ким учундир тайёр шаклланган футболчилар қулайроқ. Кимдир алоҳида ўйинларга яхши тайёрлай олади – кўпроқ терма жамоалар билан яхши ишлайди. Бошқаси учун жамоавий муносабатлар муҳим – клубларда муваффақият қозонади.\nБир мураббий ўрнига бошқасини тайинлаш ҳеч қачон шунчаки содир бўлмаслиги керак. Бизнинг бугунги ҳолатимизга айнан қандай типдаги мураббий кераклигини аниқлаб олишимиз лозим. Авлодлар алмашинуви арафасида турибмизми ёки мавжуд футболчилар билан янги вазифаларни уддалаш мумкинми, бу ҳақида аниқ қарорга келгандан кейин, албатта, ўша вазифаларга мос мураббий қидириб топиш лозим бўлади. Тайёр юлдузлар билан ишлашда ўзини кўрсатган мураббийни чақириб, унга ёшларга эътибор беришни тавсия қилсак – унинг ишига аралашган бўлиб қоламиз. Аксинча, аввалдан ҳолатимизга мос келадиган номзодлар ичидан мураббий қидириш яхшироқ.\nЎйин услуби ҳам муҳим. Клубларда янги келган мураббий ўз услуби билан келиши ва шу йўналишда керакли трансферларни амалга ошириш мумкин. Аммо терма жамоада, айниқса, юқори савиядаги футболчилар бармоқ билан санарли бўлган мамлакатларда бунинг иложи йўқ. Бош мураббий доим ҳам ўз услубига мос бўлган савияли футболчиларни топа олмаслиги мумкин. Бунинг устига, жисмоний, тезкор ва узун паслар билан жамоаси ўйинини қурадиган мураббийга – шу талабларга жавоб берадиган ижрочилар керак. Қайсидир мураббий эса, техникаси юқори ва тўпни назорат қилишга уста бўлган футболчиларга эҳтиёж сезади.\nБир миллатнинг жисмоний кўрсаткичлари ва миллий чемпионатдаги жамоалар кўрсатадиган ўйин барибир, бир-бирига яқин бўлади. Шу томондан, бизнинг футболимизга мос услубда муваффақият қозониши мумкин бўлган мураббийлар изланиши фойдалироқ бўларди. Худди бўйдор ва бақувват Австралия, тезкор ва абжир Жанубий Корея каби жамоалар мутлақо фарқли услубдаги мураббий прототипига эҳтиёж сезганидек.\n3. Тайёргарлик учун шароит яратиш.\nБу борадаги ишларни ҳам юқорироқ босқичга кўтариш шарт. Терма жамоа йиғинларини ташкил қилиш, бош мураббийни қўллаб-қувватлаш борасида анча нўноқ ҳаракат қиламиз. Шунча йиллик тарихимизда ҳали бирор марта Ғарбий Европа ёки Лотин Америкаси вакиллари билан ўртоқлик ўйинларида майдонга тушмаганимизнинг ўзи кўп нарсани кўрсатиб турибди.\nБекор қилинадиган учрашувлар, муҳим синовлар олдидан умуман вазифага мос келмайдиган рақиблар, ёпиқ ўйинлар – буларнинг барчаси ҳали ҳам терма жамоамиз учун тайёргарликни ташкиллаштириш борасидаги нўноқликларимизни кўрсатади.\nМисол учун, Испания ёки Аргентина каби терма жамоалар билан ўйнашга қўрқамиз. Кўпинча, ушбу жамоалар билан ўйнаш учун катта пул керак бўлишини айтадилар. Лекин аслида, трансляция ҳуқуқларини сотиш, реклама агентликлари билан ҳамкорлик қилиш, чипталар орқали ўша маблағнинг катта қисмини бемалол чиқариб олиш мумкинлиги ҳақида илгари ҳам кўп ёзилган. Ҳатто рейтинг борасида биз қатори бўлган, савияли спарринг рақиблар билан музокара ўтказишни билмаймиз.\nТерма жамоа муҳити доимо янги футболчиларни ўзига тортиши, илк бор бу ерга кириб келган ёш номзод бу бир бошқача туйғу эканини ҳис қилиши керак. Жамоага бўлган эътибор, ташкилий ишлар клублардагидан бир поғона юқори эканини, бу ердаги мақсад ростан ҳам энг юқори – мундиалга чиқиш, у ерда муносиб иштирок этиш эканини, бу жамоа бутун мамлакат имижини тамсил этишини футболчи ҳис қилиши керак.\nОдил Аҳмедов Хитойдаги интервьюсида бу ҳолатга жуда аниқ урғу берди – «бундай муносабат билан ғалаба қозониб бўлмайди». Жаҳон чемпионатига боришни истайдиган ҳар бир футболчи мана шу мақсад йўлидаги уйғунликни жамоа ичида сезиши – терма жамоа массажчисидан тортиб, энг катта раҳбаргача мана шу мақсад йўлида ёнаётганини ҳис қилиши шарт.\n4. Жамоатчилик назорати\nБу жуда муҳим ва футболимизда оқсаётган жиҳатлардан биридир. Албатта, терма жамоа барчанинг кўз ўнгида, мухлис-у журналистлардан тортиб, ҳатто шоу бизнесгача тез-тез бу мавзуни марказга қўйишади. Аммо терма жамоадагиларнинг футбол жамоатчиликка бўлган муносабати қониқарли эмас.\nВадим Абрамов турли танқидлар шогирдларига салбий таъсир қилаётганидан нолиганди. Миржалол Қосимов бир неча журналистни «кампаниявозлик»да айблаб, ҳатто ўз матбуот котибини фитнада гумон қилишгача борди. Самвел Бабаян ўзича, илк кунларидаёқ журналистлар билан учрашувлар ташкил қилиб, биргаликда ишлаш ҳақида бонг урган бўлса-да, охирига келиб Пресс-клубдан ҳам, матбуот анжуманидан ҳам «қочиб кетди».\nЯъни терма жамоамиз мутасаддилари четдан бўлаётган талабларни қабул қилишга тайёр эмас, бу босимни кўтара олишмаяпти. Зеро, бутун дунёдаги ҳар бир давлатда терма жамоа мана шундай тўғри-нотўғри, асосли-асоссиз танқидлар остида ишлайдилар. Шуни тушуниш керакки, агар терма жамоа ўз ўйини билан ижобий кайфият тарқата олса, ҳар қандай салбий фикрларнинг умри узун бўлмайди.\n«Мижоз ҳамиша ҳақ» деган ибора бор. Футбол оламида футболчи мақомидан, кўрсатаётган ўйинидан, эътиборидан қатъи назар, ҳар қандай ҳолатда, жамоатчилик олдида қарздордек бўлиши керак. Бир футболчи концерт залига кирса, истеъмолчи сифатида қўшиқчига ҳуштак чалиши мумкин, худди ўша қўшиқчи стадионда айни ишни қилишга ҳаққи бор. Яъни, қайси соҳанинг ичида туришимизга қараб, жамоатчилик назорати ўрнатилиши керак.\nТўғри, журналист ёки мухлис мураббийдан ёки терма жамоа мутасаддиларидан кўра билимсизроқ бўлиши, кўп нарсани тушунмаслиги бор гап – аммо, бу уларни саволга жавоб бериш масъулиятидан соқит қилмайди.\nБир мисол айтай. Япония терма жамоасида иқтидорли футболчилар кўп. Агар фақат Европада, кучли бешликда тўп сураётган японларни йиғиб чиқилса ҳам бемалол битта терма жамоа бўлади. Яъни, аслида бош мураббий номзодлар борасида ортиқча бош қотиришга муҳтож эмас. Лекин...!\nВоҳид Ҳалилҳожич терма жамоага бош мураббий бўлгач, тайёргарликнинг илк босқичлари ишонасизми, йўқми, 700 нафар номзодни кўздан кечирган. Тўғри, бунинг устида жуда катта гуруҳ иш олиб борган, аммо факт шуки, мана шунча футболчи ҳақидаги тўлиқ ҳисоботлар тайёрланган ва бош мураббий уларни кўриб чиққан.\nКейин эса, мураббий билан 3 соатга яқин давом этган матбуот анжумани ташкил этилди. Бунинг видеосини кўргандим. Ҳалилҳожич журналистларнинг ҳар бир саволига атрофлича жавоб беради, таркибга жалб қилинган ва қилинмаган футболчилар бўйича, уларнинг ҳар бирига изоҳ бериб ўтади. «Фалончи ҳали тайёр эмас, фалончини қайд этдим, келажакда фалон чизиқда ўйнатаман, фалончи яхши, лекин ҳозирда унинг позициясида фалончи устунроқ, фалончини ҳозир ўйнатмоқчи эмасман, лекин терма жамоа муҳитига ўргансин, деб жалб этдим» – мураббий ҳар бир футболчига эринмасдан шу шаклда тўхталиб ўтганди.\nСавол бераётган журналист мураббийдан ақллими? Мураббий натижага жавобгар, кимни ўйнатса, ўзи билмайдими? Терма жамоа ишига шу қадар аралашиш керакми?\nЙўқ, бу ерда жамоатчилик назоратининг тўғри йўлга қўйилгани билан изоҳланади. Журналист халқ номидан саволни беради ва жавоб ҳам халқ учун берилади, Нуқта.\nШу ўринда таъкидлаш керакки, бундай назоратни ўрнатиш ва энг тўғи шаклда ишлаши фақат федерация ёки терма жамоа мутасаддиларига боғлиқ эмас. Журналистларга ҳам боғлиқ. Жумладан, худди чет элдаги каби, футбол соҳасида ишлаган, ўз вақтида футболчилик қилган шахслар бу соҳада қанчалик кўпайса, қанчалик ўз фикрларини баён қилишса, назорат янада кучлироқ бўлади.\nТасаввур қилинг, бир журналист Бабаяндан 14 ўйиндан бери бирорта ҳам гол урмаган ҳужумчини нега майдонга тушираётганини сўрайди. Бабаян ўз ҳолича, унинг фойдали бўлаётганини, прессинг қилаётганини, энг яхши номзод эканини тушунтирмоқчи бўлади. Вазиятга қараганимизда, у мураббий, жамоанинг ичида, албатта, журналистдан кўп нарса билгандек тасаввур пайдо қилади. Шу ўринда, тажрибали футбол мутахассислари, собиқ футболчилар ҳам жон куйдиришса, Сергеевнинг қандай ўйнаётгани, умуман терма жамоа мураббийи қандай хатоларга йўл қўйгани ҳақида турли таҳлиллар билан ўртоқлашиб, ўз фикрларини айтишса, салмоғи оғирроқ бўларди, менимча. Андиша қилиб ёки ўша мураббий билан яқин бўлгани учун ҳақиқатни ёки ўз фикрларини баён қилишдан қочиш – терма жамоа манфаатидан, халқнинг талабидан ўз шахсий муносабатларини устун қўйиш демакдир.\nТерма жамоани кучайтириш учун, мана шу йўналишларда иш олиб бориш мақсадга мувофиқ деб ўйлайман. Акс ҳолда, 4 йил ўтиб, бундан 4 йил аввалги фикрларни гаплашиб ўтираверамиз.


Йиғлатиб беморнинг икки қароғин, Кесиб ташладилар бир кун оёғин. Бадан тарбияни севарди дўхтир, Беморга: -Кезавер,-деярди дўхтир. Бемор ёлворарди: - Йўқ, деб оёғим, Олиб қўйишганлар ҳатто таёғим. Дўхтир уқтирарди: -Юргайсан, тамом, Менинг гапим шулдир, бўлди, вассалом. Не қиларин билмас бемор бечора, Ўйлай,ўйлай топди охир бир чора: У икки қўлида юра бошлади, Дунёни тескари кўра бошлади. Ўжар дўхтирдан-ку асрасин худо, Аввало, оёқдан бўлмагин жудо. Турфа ҳангомага тўлиқдир ол\n(Ҳазил эмас) Менга ҳеч қанақа совға бермангиз, Ўғирлаб кетишар уни барибир. Шу боис, шеъримда алам ва ангиз, Шу сабаб, совға деб айтмасман такбир. Совғадан айрилиб, куйиб тургандан, Унинг асли ўзи бўлмагани соз. Сейфга қулфлаб кўйиб, пойлаб юргандан, Тинчгина ухлайсан - ташвишинг ҳам оз. Хьюстон, 27.09.2016\nХалқ ўзи яратар даҳоларини, Сўнгра ўзи берар баҳоларини. Фолбинлик қилишни жуда севасан, Сен- қора қуртдирсан, қора бевасан. Аллақачон кетган бошингдан томинг, Ўттиз милён халққа очмагин роминг. Гар ўрта асрлар келсайди қайтиб, Сени жанозангга юрмасдик айтиб. Содда одамларнинг ўчин олардик, Бир йўла, бигизлаб қўяқолардик. Гўё сен бўлмасанг тонглар отмайди, Сендан сўрамасдан қуёш ботмайди. Эртадан то оқшом “Мен!” дейсан фақат, Забонингга лаънат, фикрингга лаънат. Қандай таом е\nНабирам Мумтозбегимга Абадият муҳри бор гўзаллик туйғусида, Қудратин у йўқотмас ҳаттоки уйқусида. Тобланиб юрса арзир қуёш нурида, аммо “Хамса” яратса бўлар шаъмнинг ёғдусида. Хьюстон, 22.08.2016\nТомиримни тополмай азоб бердингиз бир кун, Оддийгина уколни қилолмадингиз, афсус. Ҳамширалар қаҳатми сизларда, нима учун? Бизнинг Барно қизчалик бўлолмадингиз, афсус. Ҳар қандай соҳанинг ҳам устаси бор, албатта, Ўзларига буюрсин мақтаб пиширган оши. Эл аро маҳоратнинг қиймати эрур катта, Баланд бўлса ҳам агар оладиган маоши. Шифокорлар аҳлини кузатдим жуда узоқ, Билмадим, деганларин эшитмадим мен асло. Улар ҳам шоирларга ўхшаб кетаркан кўпроқ, Ярмиси улуғ бўлса, ярми\nТехас осмонининг йўқдир қиёси, Шу қадар мовийдир, шу қадар тоза. Гўё Амриқонинг ишчан қуёши, Артиб чиққанидек ойнани роса. Зум ўтмай осмонга атайлаб уммон, Иркит булутларни юборар сочиб. Техас осмонида шундоқ жараён, Асло кетолмайсан сен бундан қочиб. Хьюстон, 18.09.2016\nТунларим бедор ўтди, мижжа қоқмайин гоҳо, Бир зум ором олмоқни қўмсаб яшадим ҳар дам. Теграмда ноз-неъматнинг ками йўқ эди асло, Ва лекин томоғимдан ўтмади бурда нон ҳам. Қай бир ишга қўл урсам, акси бўлди, во ажаб, Дўстларимни чорласам, ғанимлар етиб келди. Бахт изладим бир умр орқа-олдимга қараб, Ташвиш доим сўрамай, ғовлардан ўтиб келди. Баъзан эса тушингнинг тескариси бўлармиш, Ойнинг орқа томонин кўрмаганмиз ҳеч қачон. Ҳолингга кимдир йиғлаб, кимдир зимдан кулармиш, Омад\nУйдами, кўкдами – нур сочса порлоқ, Унинг оти эрур, албатта, чироқ. Қалбингга яшириб қўйгин қуёшни, Кўргайсан, қанчалар буркама бошни. Агар юрагингда бўлса зимистон, Ҳеч ким ёритолмас, билиб қўй, Инсон. Яхшиси сўқирдан олгин сен ибрат, Йўлида чироқдир орзуси фақат. Ёлғиз битта нур бор, йўқдир қиёси, У Аллоҳ зиёси, Аллоҳ зиёси! Хьюстон, 13.09.2016\nЕтаклашиб қатор ва қатор, Йўлдан ўтди етмиш беш баҳор. У баҳорлар меники эди, Болам, бари сеники энди. Йўлдан ўтди ёз билан куз ҳам, Улар менга бўлганлар ҳамдам. Иккови ҳам меники эди, Эгалик қил, сеники энди. Ортда қолди чаманлар, боғлар, Йўл сўнгида кўринди тоғлар. Музликларга бориб етдим мен, Фақат қишни ола кетдим мен. Хьюстон, 13.09.2016\nДунёдаги жамики неъмат, Инсон учун яралган, дерлар. Дарёлар ҳам теграда фақат Бизлар учун таралган, дерлар. Ер остида конлар ҳам шундоқ, Тайёрланган фақат биз учун. Ёғ билан сут, патир ва қаймоқ Оширади танамиз кучин. Мен мантиқни севдим жуда ҳам, Лекин чиқди саволлар доим. Хўш, ким учун яшайди одам? Ёлғиз Ўзи билгай Худойим. Хьюстон, 10.09.2016


Ўзбекистонда коронавирус қурбонлари 30 нафарга етди | Qalampir.uz\nЎзбекистонда коронавирус қурбонлари 30 нафарга етди\nЖамият\t04 Июль 15:52 8793\nБугун, 4 июль куни Ўзбекистонда коронавирусга чалинган яна бир бемор вафот этди. Бу мамлакатда вирусдан вафот этган 30-бемор бўлди.\nЖорий йилнинг 1 июль куни Тошкентда яшовчи 65 ёшли В.М. (эркак киши) ўта оғир аҳволда Ибн Сино номидаги 1-сон шаҳар клиник шифохонасининг жонлантириш бўлимига ётқизилиб, сунъий нафас олиш аппаратига уланган.\n08 Август 15:49 63005\n08 Август 14:38 47094\n09 Август 14:27 41944\n10 Август 15:09 29490\nРасман: Ғаниев 5 август куни Президент фармони билан лавозимидан озод этилган\n08 Август 19:21 23195


Ферран Торрес: «Манчестер Сити» – Мессисиз ҳам фантастик жамоа»\n«Манчестер Сити»га ёзги трансферлар ойнасида «Валенсия»дан келиб қўшилган 20 ёшли испаниялик яримҳимоячи Ферран Торрес инглиз клубига ўтиши ҳақида гапирди.\n«Гвардиола билан суҳбатлашганимда, у менга Манчестерга келишим кераклигини ва трансферим жамоа учун муҳим бўлишини айтди. Ўша суҳбатдан сўнг трансфер амалга ошишига тўлиқ ишонардим.\nМессининг «Сити»га ўтиши? Ўйлашимча, усиз ҳам бизда фантастик жамоа бор. Бизда ҳар қандай рақибга қарши ўйнай оладиган футбочилар йиғилган ва биз Чемпионлар Лигасида ҳам кўп нарсага қодирмиз.\n«Ливерпуль» – чиндан ҳам кучли жамоа. Улар буни сўнгги йилларда исботлашди. Аммо бизда ҳам Премьер-лигада ғолиб чиқа оладиган сифатли жамоа бор, деб ўйлайман. Шахсий мақсадларимга келсак, доимо голлар уришни ва жамоадошларимга ёрдам беришни хоҳлайман. Лекин аввал жамоада ўз ўрнимни топишни истайман», – дея Торреснинг сўзларини келтиради Goal.


14:27 / 16.10.2015\nИстеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва мобил алоқа қамров ҳудуди ҳамда тармоқ сифат кўрсаткичларини белгиланган техник меъёрларига келтириш ҳамда абонентларнинг мобил алоқа хизматларидан кеча-кундуз фойдаланиш имконини таъминлаш юзасидан 2015 йил 13 октябрда Алоқа, ахборотлаштириш ва телекоммуникация технологиялари соҳасида назорат бўйича давлат инспекцияси маъмурий биносида мобил алоқа операторлари билан йиғилиш ўтказилди. Бу ҳақда инспекция матбуот хизмати хабар берди.\n- аҳоли кам истиқомат қиладиган ва етиб бориш қийин бўлган ҳудудларни мобил алоқа тармоғи билан қамраб олиш;\n- мобил алоқа тармоғи қамрови мавжуд бўлган, шунингдек, электр энергияси таъминотида кўп узилишлар бўладиган ҳудудларда абонентларга мобил алоқа хизматларидан кеча-кундуз фойдаланиш имконини яратиш;\n- аҳоли зич жойлашган ҳудудларда мобил алоқа тармоғи сифат кўрсаткичларининг белгиланган техник параметрларига мувофиқлигини ва сифат кўрсаткичларининг белгиланган меъёрдан оғиш ҳолатлари мавжуд бўлган ҳудудларда мобил алоқа сифатини яхшилаш;\n- мобил алоқа объектларни қуриш ва уларни фойдаланишга топшириш муддатларини қисқартириш;\n- ахборот-маълумот хизмати (call-center) фаолиятини такомиллаштириш ва абонентларга сифатли ҳамда тезкор хизмат кўрсатиш, шунингдек, мурожаатларни кўриб чиқишда натижали чоралар кўриш.


Президент: Алишер Усмонов 50 миллион доллар миқдорида нақд пул юборди (видео) - UzNews.uz\nПрезидент: Алишер Усмонов 50 миллион доллар миқдорида нақд пул юборди (видео)\nШавкат Мирзиёев Алишер Усмоновнинг Наманган вилояти ривожига қўшган ҳиссаси ҳақида гапириб берди.\n«Ўзбекистон 24» телеканали лавҳасида хабар берилишича, Алишер Усмонов Наманган вилоятига «Обод қишлоқ» ва «Обод маҳалла» дастурлари ижроси учун 50 миллион доллар миқдорида беғараз ёрдам ажратишни таклиф қилган.\n«Обод қишлоқ» ва «Обод маҳалла» дастурлари бўйича Усмонов Алишер Бурхонович менга бир таклиф қилдики, «Агар сиз рухсат берсангиз, ўртоқ Президент, 50 миллион долларни «Обод қишлоқ» бўйича Наманган вилоятига берсам, сиз шуни қандай қабул қиласиз?», - деб айтган Шавкат Мирзиёев.\nДавлатимиз раҳбарининг таъкидлашича, нақд пуллар Тошкентга юборилган. Ҳар бир туманга 20-25 миллиард сўмдан ажратиш режалаштирилган.\nБундан ташқари, Шавкат Мирзиёев Наманганда Алишер Усмонов номи билан халқаро бизнес-марказ очилишини маълум қилган.


Имомнинг маникен қизи (2 - қисм) - Zamin.uz\n18:36 / 01.10.2018\nБиз қорани ёки оқни ўргатдик.\nҚолган рангларни эса беркитдик.\nҚўлларига таянган куйи Ёқуб имом ичида чуқур ўйлар эди. Қизини бу ҳолатдан чиқариш чорасини қидирарди. Кўзларига келган ёшларини зўрға тийиб турарди… Фотимага ўзи нима бўлди? Унинг нияти, дарди нима ўзи? Аммо бу чексиз саволларнинг жавобини топишга шу тобда ожиз эди гўё. Шу хаёллар билан ўтирганда ичкаридан рафиқасининг товуши келди:\n– Йўқ, аҳвол бу тарзда кетиши мумкин эмас. Қизингизни аслида бошимизга сиз чиқариб олгансиз.\nЁқуб имом бир нафас аёлининг кўзларига тикилиб қолди.\nГул хоним эса турмуш ўртоғининг бу ҳолатига баттар жаҳли чиқиб, минғирлаганча уй ичида айланарди:\n– Бир кун келиб пушаймон бўласиз-ку, лекин унда кеч бўлади.\nЁқуб имом маҳзун ҳолда:\n– Малол келмаса менга бир қараб юбора оласанми? – деди аёлига.\nЁқуб имом яна ўша оҳангда маҳзун нигоҳларини аёлига тикиб сўради:\n– Мен ахир нима қиляпман?\n– Уни жуда эркалатиб юборяпсиз.\n– Масалан нима қиляпман, мисол келтироласанми?\n– Ҳаддан ташқари яхши муомалада бўляпсиз, урмайсиз, сўкмайсиз.\n– Демак менинг айбим яхши бўлганимда экан–да. Сенингча ёмон муомала яхшироқ таъсир қилар экан–да. Ҳатто ҳайвонлар ҳам ёмон муомала билан яхши йўлга юрмайди. Бу фикрингдан воз кеч. Ғазаб қанчалик кучли кўринмасин, аслида унинг иши вайроналикдир. Менга ҳадеб икки гапни бирида мусулмонларча муомаламни гапириб озор берма, хўпми? Дардим шундоғам ўзимга етарли. Агар уриш, калтаклаш ечим бўлганида эди, урган бўлардим. Лекин менга ишонавер, бу қизни ҳеч қандай ёмонлик билан йўриғингга юргизолмайсан.\nГул хоним турмуш ўртоғини ҳақли дегандай кўринарди-ю, лекин “ўз ёғингга ўзинг қоврил”, дегандай яна ётоқхонасига кириб кетди.\nЁқуб имом ўрнидан туриб уй ичида у ёқдан бу ёққа юрар, бироқ ичидаги дардини чиқариб ташлай олмас эди. Сўнгра кутубхонасига назар ташлади, “нима ўқиса экан?” Ичидаги Ёқуб нуқул бир нарсани ўйлайверганидан, унга бошқа бирор иш қилишга имкон бермас эди. Имом пальтосини кийиб, ташқарига чиқди. Масжидгача пиёда бориб, кейин ортига қайтадиган бўлди. Шу тобда унинг кўнгли ёлғизликни истади. Сим сиёҳ кўчалардан ўтиб борар экан, учқунлай бошлаган қор зарраларини кўриб, хаёли бироз чалғиди. “Қанийди, мен ҳам мана шу қор парчаларига айланиб қолсаму, ерга тушган заҳотим эриб, йўқ бўлсам”, деб ўйлади. Кейин эса бу ўйлари Аллоҳнинг иродасига зид келишини ўйлаб:\n– Кечир Роббим. Бу хато фикрларимни кечир, деди .\nЁқуб имом аста-секин қадам ташлар, ногоҳ девор устида йиғилиб қолган қорларни олиб, тўп ясади, кейин эса авлоқ жойга бориб, узоқларга улоқтирди.\nШу дамда у ўзини ўзи тушуна олмас эди. Нега энди қор тўпини одамлардан беркитаётган эди. Ҳаром бўлмаган оддийгина ҳаракатни нега бошқалардан беркитишга уринган эди? Қадамларини секинлаштириб, ҳатти-ҳаракатини қайта ўйлади.\n– Эй Ёқуб жавоб бер! Нега бу кичкинагина ҳаракатни катта гуноҳ ишдек бошқалардан яширишга уриндинг?! Ҳаром нима эканлигини билмайсанми ёки ўзингча ҳаром ўйлаб топяпсанми?\nСаволларига ўзи ҳам жавоб топа олмас эди. Билгани шу: “Ўзича ҳаром нарса кашф қилиш нияти йўқ”. У хаёлга чўмганча борар эди. Рўпарасидан ўғли Усоманинг келаётганини кўриб қолди–ю, йўлнинг нариги тарафига ўтиб олди. Ёдига тушди, у ўғлини кекса онасини кўргани юборган эди. Саломлашиб бўлиб, сўради:\n– Онамнинг аҳволлари қандай экан?\nУсома совуқдан қотиб қолган қўлларини иситишга ҳаракат қилиб, уфлаганча жавоб берди:\n– Бувим яхши, сизга салом айтиб юбордилар. Ўғлимни соғиндим, ўн кундан бери нега келмаяпти? – деб сўрадилар.\nЎғли билан бирга уйга кетиш учун ортга қайтган Ёқуб имом бир муддат жим тургач:\n– Сен нима дединг, ўғлим?\n– Келади бувижон, дадам доим сизни ўйлаб юрадилар, дедим.\n– Кошки ўн марта ўйлагандан кўра, бир марта кўргани келса эди, дедилар.\nБу гап унга биров миясига худди мушт ургандай таъсир қилди. Сўнгра секин шивирлаб деди:\n– Онам ҳақли, лекин вазиятни билмайди.\nУсома ўн тўрт ёшли ақлли болакай эди. Қизиқсиниб сўради:\n– Қандай вазият ҳақида гапиряпсиз, дада? Тўғриси, менинг ҳам хабарим йўқ.\nЎғлига айтсамикан? Ёки буларнинг барчасини ичига ютиб юраверсинмикан? Ёқуб имом ўғлининг овозидан ўзига келди.\n– Дада, менга ҳам айтинг, нима бўлди?\n– Сенгами? Билмадим, ўғлим. Айтсаммикан? Ёшинг кичкиналик қилмасмикан?\n– Нималар деяпсиз, дада. Мен ахир кап-катта йигит бўлиб қолган бўлсам. Мен энди ҳамма нарсани тушунаман.\n– Ундай бўлса айтақолай. Ойимни бориб кўришга йўлга пулим йўқ. Сендай ёшгина бўлсам экан ўн километрлик йўлни пиёда босиб ўтолсам.\nУсома бу гапларни эшитиб қаттиқ хафа бўлган эди:\n– Кўрдингизми, дада. Шунинг учун мен имомлик қилиб кун кўрмайман.\n– Имом бўлмоқчи эмасмисан, болам? Ўзинг хор бўлмаслик учун, исломни хор этмоқчимисан?\n– Йўқ, сиз мени нотўғри тушундингиз. Имомлик қиламан, лекин у менинг иккинчи касбим бўлади. Ўзингиз айтмаганмидингиз: “Ҳар кимнинг ўз касбини бажармаслиги уларни аянчли аҳволга солиб қўяди. Ҳеч ким исломга зарар етказа олмайди” – деб.\n– Тўғри, лекин ҳамма нарса ҳам бирор сабаб билан содир бўлади. Исломнинг шу кунгача етиб келишида ҳам тақволи имомларнинг ўрни каттадир. Имомлик жуда юқори лавозим ҳисобланади. Баъзи онгсиз имомларнинг борлигига қарамай, имомларнинг ўрни каттадир.\n– Лекин дада, кўриб турибсиз-ку, ойлик маоши жуда оз. Жамоат пулнинг ичида сузиб юрса-ю, сиз эса онангиздан хабар олгани пул топа олмасангиз!?\n– Тўғри, бир қанча хатолар бор. Бироқ ўша хатолар сабабли имомликдан воз кечиш керак эмас. Хўш, онам яна нималар деди?\n– Вой шунақанги қизиқарли нарсаларни гапириб бердилар-ки. Бир марта ўртоқларингиз билан ўйнаётганингизда сиз имом бўлган экансиз, ўртоқларингиз эса жамоат. Сафнинг бошига ўтиб, жаноза намозида айтиладиган гапларни айтган экансиз: “жаноза намози учун ният қиламиз, Аллоҳу акбар”. Бир марта эса маъруза ўқиб: “ Эй жамоат аҳли. Болаларингизга велосипед олинг” – деган экансиз. Чунки ўзингиз велосипедни жуда қаттиқ яхши кўрган экансиз–да. Бувим кулгидан ўзларини зўрға тийиб: “Болалигидан бери унинг бутун фикру хаёли имом бўлишда эди, мана ниятига ҳам етди” – дедилар.\nБу сўзлар Ёқуб имомнинг кайфиятини кўтариб, Фотима ҳақидаги ўйларидан чалғитган эди. Соатига қараса, намоз вақтига ўн дақиқа қолибди. Қадамларини тезлаштириб масжид томон йўналди. Етиб келганда, масжидда дўсти Аҳмадни кўрди. Уни анчадан бери кўрмагани туфайли севиниб кетди.\n– Хуш келибсан, Аҳмад, кўринмай кетдинг-ку.\n– Эҳ сўраманг. Қирқдан ошганимда бир ўқигим келиб қолди. Қишлоққа борган эдим. Қишлоқ имомидан дарс олиб келдим. Дам олдим, баъзан овга ҳам чиқиб турдим. Мана келдим.\n– Жуда соз! Кел, аввал намозни ўқийлик-да, кейин бироз дардлашайлик.\nДардлашайлик дея айтишга айтди-ку, намоз тугади ҳамки, гапини қаердан бошлашни била олмас эди.\nУйга келганида Фотиманинг оёқ кийимига кўзи тушди. Ҳартугул қизи уйга қайтибди. Хонасининг чироғи ҳам ёниқ.\nУ бироз муддат қизининг эшиги ёнида туриб қолди. Нима қилса экан, кириб қизи билан гаплашсинми? “Болам, бу нафратингнинг сабаби нима” – дея сўрасинми? У икки ўт орасида қолган эди. Сўнгра сас-садосиз хонаси тарафга йўналди.\nБир неча кун ўтгач, қизининг кундалик дафтари қўлига тушиб қолди. “Нима қилсам экан?” – деб ўйлай бошлади. Дафтарни очиб ўқисаммикан? “Йўқ” – деди у ўзига-ўзи. Қизим бўлган тақдирда ҳам унга тегишли нарсани берухсат ўқишга ҳаққим йўқ..\nУ дафтарни вароқлай ҳам олмаётган эди. Унинг қон-қонига сингиб кетган ислом бунга изн бермаётган эди. Шунда унинг ақлига бир ўй келди. Қизи кундалигини отаси ўқиши учун атайин столнинг устига қўйиб кетган бўлса-чи. Ундай бўлса ўқиши керак эди. Фотима бошқа ишларимга эмас, айнан кундалик тутишимга тақлид қилади, – дея дафтарни қўлига олди.\nҚўллари титраганча дафтарнинг илк саҳифасини очди. Катта ҳарфлар билан: “Исён саҳифаларимни ҳеч ким ўқимасин” – деб ёзилган эди. Иккинчи бетда у отасига мурожаат қилган эди. “Мени сиз буздингиз, дада. Бошқаларга ўхшаб яшашимга йўл қўймадингиз. Сизни ҳеч қачон кечирмайман”. Учинчи бетда эса нега кундалик дафтар тутганининг сабабини ёзиб, қуйидагича давом этган эди:\nҲалиям икки йил олдинги оёқ кийимимни кийяпман. Одамларга намоз ўқитаман, деб дадам мени шу аҳволга туширди. Мана икки йилдан бери мода тўрт марта ўзгарди. Кампирларга ўхшаб ҳалиям битта оёқ кийимни кийяпман.\nОтам эса ҳаётидан мамнун. Уч-бешта жамоати деб, оиласини тош даврида яшатяпти. Кошки улар буни билиб, дадамни қадрласалар эди. Қаёқда, қайтанга тескариси. Бирор маротаба дадамдан ҳол–аҳвол ҳам сўрашмади-ку. Бир марта бизга кўмир олиб берган жамоатдагиларнинг ўғли менга “сизларга кўмир олдик” – деб мақтанган эди. Дадамнинг эса бу парвойига ҳам келмади. “Аллоҳ ризолиги учун” деди. Болаларининг розилиги эса унинг учун аҳамиятли эмас. Кошки дадам ахлат ташувчи бўлса-ю, биз сал одамга ўхшаб яшасак.\nБундай яшаш жонимга тегди. Ё дадам имомлигини ташлайди, ёки мен...\nҚолганини ёзмайман. Ҳеч ким ўқий олмасин дея, давомини ичимга ютдим.\nЁқуб имом кўзлари жиққа ёш бўлиб дафтарни варақлар эди-ю, ичидаги ғам-андуҳи янаям ортаётган эди.\nБир саҳифада ногирон йигитча ва унга бўлган нафратини ёзган эди. Фотима ғоят даражада раҳм-шафқатсиз эди. Унинг гапларидан кину нафрат ёғиларди.\nҚолганини ўқишга юраги дов бермади. Кўз ёшларини артиб, кундаликни олган жойига худди ўшандай қилиб қўйиб қўйди. Кейин кутубхона қаршисида айланиб, миясига келган бир сўзни ҳар доимгидай катта қилиб картон қоғозга ёзди-да, кутубхона деразасига ёпиштириб қўйди. Кейин эса яна хонага бошқатдан кириб, ўша ёзувни ўқиди....\nШундай саволлар бор-ки, жавобини фақат нариги дунёда олишингиз мумкин…


Иқбол Қўшшаева. “Шеър тинглаб, шеър тизиб — шеърларда қолдим...” - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотҲозирги давр матбуотиИқбол Қўшшаева. “Шеър тинглаб, шеър тизиб — шеърларда қолдим…”\nИқбол Қўшшаева. “Шеър тинглаб, шеър тизиб — шеърларда қолдим…”\nЧоп этилган 26.05.2014 12.10.2018 МуаллифZiyouz.uz\nШоиранинг кўнгил дафтари\nҲулкар опа Олимжонова ўзларига ярашиқли майин шикасталик билан қўлимга авайлаб бир дафтарни тутқазди: “Бу омонат аям хотираси олдидаги менинг қарзим эди. Агар имкон топсангиз, бир кўриб чиқарсиз… Ўзим эса журъат этолмаяпман…” Опанинг нозик кечинмалар сизиб чиққан нигоҳидаги умиддан руҳимга титроқ югурди.\nКундалик тарзида битилган “Хотира дафтари”ни қўлимга оларканман, хаёл ўзининг кўчаларига изғий бошлади. Энди мен бунда кимни учратарканман? Ҳамма билган, эътироф этган, бир қанча шоираларнинг устози, садоқат тимсоли, халқнинг эрка фарзанди бўлиб келган Зулфияхонимнинг ўша маълум ва машҳур қиёфасиними? Тўғриси, шундай ўй ҳам йўқ эмас эди. Бироқ… Умр шомида қалқиб турган Шоиранинг азобланган виждони билан юзма-юз қолдим. Тушундимки, ҳаддан ташқари чиройли сўзларни севганимиздан, бу донишмандсифат аёлни оғриб турган бир жон эканини унутаёзибмиз. Уни ўзимиздан — ердан узоқлаштириб қўйишимизга бир баҳя қолибди. Ҳолбуки, унинг дунёси фақат ялтироқ рамка ичидан боқиб турган жонсиз қиёфа эмас экан…\nУндаги ўйлар, оқим қаршисидаги ожизликлар менга “Хотирам синиқлари”(1995) достонини эслатгандай бўлди. Шу боис, ноёб топилмани нашр учун тайёрлаётганда, назм шаклидаги бу сўнгги иқрорга мурожаат этиб бордик.\nМенми? Мен шу қадар ёш эдим ҳали.\nЁшлик — ғам — бегона бири-бирига.\nҚутулмоққа андуҳ ботқоқларидан\nОсилдим муҳаббат шодликларига…\nМенми? Мен ишқ отлиғ бир жаҳон аро\nШеър тинглаб, шеър тизиб — шеърларда қолдим…\nБеҳиштий жаранглар — жонимга оро —\nЎзимнинг бахтимда ўзим йўқолдим.\nУмр бир дарё экан, қаердан бошланганини биламиз-у, қаерда тамом бўлишини билмаймиз.\nУ ҳам кичик бир жилғадан бошланиб, йўл-йўлакай ирмоқлар қўшилиб боргани сари тўлиб-тўлқинланиб кетаверар экан. Унинг сатҳи қанча кенг бўлса, ўз тўлқинида табиатнинг ҳамма ҳодисаларини маълум даражада акс эттириб келаверади. Лекин бу тўлиб-тўлқинланишни бир умрга деб ўйлаш хато экан.\nДарё қандай олган бўлса, шундай қайтариши, яъни атроф-теваракни баҳраманд қилиб, сахийлик билан ўзидан бериб бориши туфайли унинг ўзани ҳам торайиб-торайиб, кейин денгизгами, қумликками сингиб, йўқолиб кетади.\nУмр ҳам шундай. Дарё бошидан кечирган жараёнларнинг ҳаммасини инсон ҳам кечиради.\nТуғиласан, онанг кўксидан баҳраманд бўлиб, оёққа туриб оласан, чанқоқлик билан сахий табиатнинг — мураккаб жамиятнинг ҳамма саховати ва туҳфаларидан баҳраманд бўла-бўла вояга етар экансан. Гўё ҳамма нарса гўзал, ҳамма нарса беўлчов, ҳамманинг умри боқий, ҳамма нарса абадийдек.\nУ даврда кўрган-кечирганинг — табиат ва жамият ҳодисаларининг ота-онанг ва яқинларинг бошига солган зарба ва мусибатлари ҳам гўё сенинг ёнингдан оҳиста ўтиб кетгандай. Мен оиланинг эркаси, фикр етмайдиган ҳодисаларга тўла воқеаларнинг гўзаллиги, бепоёнлиги, сирлилигини мафтуни бўлиб яшайверган эканман.\nЎша думбул ёшлик, ўша ҳайрату мафтунлик шодликлари гирдобида жўшиб, ҳайронликда умрнинг бахтиёр фасли боқий деб ўйлар экан киши! Кейин… ҳаётнинг бошқа жилвалари, катта-кичик зарблари ўзини намоён қила бошлайди.\nМуҳаббат қувончлари, оналик бахтиёрлиги, жўшқин ижтимоий ҳаётга шўнғиб, қийинчиликларию оғирликларини эмас, ҳаётда фақат шодликларини ҳис этиб, унинг офтобрўйларида ўзингни ҳис қилиш завқи билан умр ўтаберибди, мен орқага қайрилиб ҳам қарамабман… Бу йўлда катта-кичик довонлар, чиройли, салқин, ойдин хиёбонларгина эмас, жуда қатқалоқ йўлларда қоқинишлар, гоҳ боши берк кўчага кириб қолишлар, гоҳ тақдирнинг энг саодатли эркаси бўлиб бахт кафтида юришлару беаёв гурзиси остида чилпарчин бўлганча, бошингни кўтаришга куч тополмай, мутеъ қолишлар ҳам бўлар экан.\nНега мен, шулар ҳақида ёзмадим, ахир, буларнинг ҳаммаси биргина менинг ҳаётим эмас эди-ку! Нега мен, фақат ўзимни эмас, меҳрибон, жафокаш, доно онамнинг камтар қиёфасини чизиб бермадим? Пўлат билан кураша-кураша темирчи отамнинг иродаси метин бўлиб кетганини жуда кечикиб, кечириб бўлмаслик даражада кечикиб тушундим?! Бу менинг беш ўғил ичида эрка, беғам бўлиб ўсганимдан, табиат ва жамиятдаги ҳодисаларни таниб, фикр этиш ва завқ-шавқ билан унда иштирок этишга чўмиб кетишдандир.\n…Агар менинг табиатимда заррача матонат, заррача ирода ва қудрат бўлса, бу ота-боболаримнинг қонидан ва ҳаёт тақозоларидандир.\nОнам қўлларида муштдай тугунчак,\nТош шаҳарни кезар авахта излаб,\nАвахта нечадир, зор она неча,\nНечалар яшарди замонни “сиз”лаб.Кекса кўзларида мўлдир ва мўлдир\nҚотган кўзёшларга боқардим ҳайрон.\nБу сокин жуссани кемирар не сир,\nНе боис муттасил диллари вайрон…\nОнамни Хадичабиби деб атардилар. Ёшлигида гўзал бўлганми, барваста бўлганми, мен билмайман. Эсимни танибманки, уни серфарзанд оиланинг онаси, ҳамиша меҳнатда, баъзан изтиробли, баъзан дардман ҳолда кўрардим. …Лекин кундузнинг иш-ташвишлари тугаб, оқшом тушганда, бизга китоблар ўқиб берганида онамнинг овози жуда сеҳрли бўлиб кетар эди. Айниқса, қишнинг узун тунларида меҳнаткаш ўғилларининг ишдан қайтишини кутишнинг оғир туйғуларини, ҳорғинликни бир пасда бартараф қиладиган китобхонлик онамга сабр ва осойишталик бағишлар эди…\nАёл оиланинг чироғи дейдилар. Бу чироқ тунда ҳам, кундуз ҳам бир ҳароратда ёниб тургани ва фарзандлар дунёга келиши билан шу ҳарорат кафтида улғайгани учун уни сезмайдилар. Биз сувсиз қолганимизда сув, нонсиз қолганимизда ноннинг, тузнинг қадрига етганимиздай, болалик чироғи сўниб кетгандагина чироқсиз, ҳароратсиз қолганимизни ҳис қиламиз.\nТабиат ҳамма оналарни бирдай меҳрли, фидоий қилиб яратади. Бунинг ҳаммасини шу меҳр ҳароратисиз, суянчсиз қолганимиздагина нимани бой бериб қўйганимизни билар эканмиз.\nМен онамнинг ўзига оро бергани, ҳатто ўсма қўйганини кўрган эмасман. Бунинг боиси тақдир бошига эрта солган бешафқат зарбалари остида ёшлигини ҳам унутиб қўйганидадир. Бирин-кетин Бибинисони 18 ёшда, акам Аҳмаджонни 21 ёшда ўлим бағридан юлиб олганидадир… Лекин бу қотмагина, оддий бир аёлда бу қудрат ва ирода қайдан топилдики, дардини, кўз ёшини ютиб, қолганларига яна ҳам ғамхўр бўлиб қолди…\n17 август, 1987\nЁдим синиқлари, қалқ, овоз берай,\nҚалқди, юрагим, чида бер бардош…\nИнсоннинг болалиги ўтган жойлар хотираси бир умрга тенг экан. Фаслларнинг бирон-бир манзараси ҳам сизни ўтмишга қайтараверади.\nТошкентнинг машҳур Шайхонтоҳур даҳасидан хиёл чапроқда бўлган Қорёғди маҳалласининг бир кўчасини Эгарчи маҳалла дер эдилар. Онамнинг оналари Ҳанифа буви ва тоғам Ислом эгарчи шу ерда яшардилар… Мен Қорёғдига тез-тез боришни яхши кўрар эдим. Аввало, мени бу ерга ҳамиша тортиб турадиган бир меҳригиё — тоғамнинг кенжа қизлари Манзура бўлса, ҳозир ҳам соғиниб, ҳис қилиб турганим жозиба — устахонанинг тўридаги қозиққа осиғлиқ дутор эди. Мен бу дуторнинг тилга киришини куни бўйи кутишдан толмас эдим.\nТоғамнинг чиройлик мардона қиёфаси, кўзларининг зийрак боқишида қандайдир бир чуқур ўйлар, яратиш завқидаги ҳолатини кузатиш дутордаги машқлари каби роҳат бағишлар эди.\n— Дутор чалиб беринг, тоғажон!\n— Сен бироз ўйнаб кел, опаларинг олдига бор, кейин чалиб бераман.\n— Йўқ, мен шу ерда ўтириб турсам майлими?\n— Ўтиравер, зерикмасанг.\nМен зерикмас эдим. Теша учидан учиб-учиб чиқаётган паррахаларда хиёл нам дарахтнинг (ҳозир ҳам билмайман, тол дарахтиданми, чинорданми, қайрағочданми) боғлар нафасини келтирувчи хушбўйлиги менга ёқар эди. Кейин тешани ёнларига қўйиб, фартукларини қоқиб бир ёнга қўйиб, секин чарчаган қадларини ростлаб ўринларидан турар эканлар:\n— Мана энди сенга дутор чалиб бераман. Нимани чалай?\nМен куйларнинг қай ном билан аталишини қайдан билай? Фақат шуни билардимки, тоғам чертадиган куй мени қандайдир кенгликларга, ёрқинликларга, бориб-бориб уфқдаги қип-қизил рангларга кириб ботаётган қуёш нурлари этагига бошлаб кетар эди. Дуторнинг пардаларида гоҳ жилғаларнинг шилдираши, гоҳ қушларнинг сайроғини эшитардим. Куй сеҳрига чўмиб кетиб, унинг тўхтаганини ҳам билмай қолар эдим.\n— Тоғажон, яна битта чалиб беринг!\n— Хўш, қайси куйни чалиб берай?\n— Ҳозир эшитганинг қайси куй эди?\n— Сиз айтинг…\n— Ироқ, Чўли ироқ.\n— Нега чўли ироқ?\n— Сен ҳали кўрмагансан. Кенг-кенг далалар бўлади… У ерда на экин битади, на дарахтлар кўкаради. Бу ерлар дарёлардан узоқ бўлгани учун сув ҳам йўқ, шунинг учун чўл деб аталади. Лекин эрта баҳорда бу ерларнинг ҳаммасида кўм-кўк ўтлар кўкаради, лолалар очилади ва кунлар исиб кетгач, қуёш ҳароратидан тезда қуриб кетади. Кейин бу чўлларда қўйлар, моллар боқилади… Энди бошқасини чалиб берайми? Мен чаламан, сен ўйнайсан. “Дилхирож”ни чалиб бераман, — дейдилар тоғам.\n— Мен ўйинни билмайман-ку!\nМен ҳеч қачон ўйнайман деб қўл кўтарган банда эмасман. Балки тўғри бўлгандир. Ёмон ижро этгандан, яхши томоша қила билиш афзал…\n18 авуст, 1987\nМана, қалб — бахту дард тўла денгизим,\nМавжлари шуҳратим, ҳижрон, ўкинчим.\nТўй. Буни икки тақдир тўғрисидаги ҳикоя деса бўлади…\nОлти оғайни оиласи истиқомат қиладиган хонадонда шошилинч тараддуд. Бир дам ўтмай, икки эркак ва икки аёл кириб келишди.\n…Меҳмонлар асабий, мезбонлар паришонхотир, кимларнинг кўзлари ёшлик, лекин тонг отганда нари-бери нонушта қилиб, шоду хуррамликда “яхши қолинглар, қудажонлар” деб жўнаб кетишди.\nХонадонда бирдан шундай жимлик чўкдики, бизлар ўзимизга жой тополмай қолдик. Кейин билсак, бу келганлар Аъло аммамиз эканлар. Ўғилларига Сидиқа опамизни унаштириб кетишибди. Биз, болалар учун меҳмонлар келгандаёқ тўй бошланиб кетган эди. Ҳар хил мазали пишириқлар, катта-кичик ширин патирлар, қанду новвот, пашмагу қандолат билан бизларни тоза сийлашди. Меҳмонлар кетгандан кейин ён қўшниларга аталганларни чаққонлик билан улашиб ҳам келдик. Қўшниларимиз: “Вой, тўй бўлдими, кимни унаштирдинглар”, дейишади. Биз билмаймиз.\nҲовлимизда йигиту қизлар, олти оғайнининг ҳаммаси ҳам серфарзанд.\n— Поччалар ким экан? Сидиқа опангларни унаштиргандир, — сўрайди қўшни жувон.\n— Мен билмайман, — дейман.\n— Аммамизнинг ўғли Ҳасан ака эмиш, — дейди амакимнинг қизи Турсуной опа.\n— Вой, бечора қизей, у қари киши-ку! — дейди ачиниб қўшни жувон.\nНазаримда, у ҳозир пичирлаб шу эски қўшиқни хиргойи қилаётгандай:\nОт боғладим харига,\nХаридан ҳам нарига.\nОтам мени эрга берди\nЎзидан ҳам қарига.\nМен ҳайрон бўламан, устахонада бир Ҳасан ака бор. Баъзан, сочи-соқоли ўсганда юзи, боши оппоқ бўлиб кетади. Қорачадан келган Ҳасан ака жуда мулойим, ҳамиша маъюс, ўғил болаларга ошиқ қўйиб бериб, уларни севинтирар эди. Наҳот ўша бўлса?\nОпамиз уйга қамалиб олди. На ейди, на ичади. Дарчалари зич беркитилган қоронғи хонанинг бир чеккасига ташланган якандоз устида чўзилиб ётади.\nМаъюслик унинг сутдай оппоқ, чиройли юзларини яна ҳам нафислаштириб, нигоҳларини ўт олдирган. У қандайдир ички оловда ёниб ётганга ўхшар эди.\nКунлар ўтди. Бир кун ариқ бўйида хаёл суриб ўтирган Сидиқа опамизнинг ёнига синглиси Холнисо опа билан секин бориб ўтирдик. У сесканиб кетгандай бўлди. Кўзлари маъюс чарақлаб:\n— Устахонадаги Ҳасан ака деганни кўрганмисизлар?\nБизни ўзига сирдош билганидан қувонганимиздан бижирлаб кетдик:\n— Ҳа, биламиз, жуда яхши амаки. Болаларга ошиқ қуйиб беради…\n— Йўқ… ёш эмас… — худди ёш десак, хафа бўладигандай бижирлаб қўйдим. Холнисо опа мени бир туртиб:\n— Беақл экансан, кап-катта қиз бўлсанг ҳам, қўй, гапирма…\n— Вой, ўшами?— деб юборганимни билмай қолибман, мен, ўн яшар кап-катта қиз.\nСидиқа опанинг рангида ранг қолмади. Қандай гуноҳ қилиб қўйганимни кейин англаб қолдим.\nҲасан ака устахонада кўринмай қолди.\nКўп ўтмай тўй бошланди…\nКуз кирган, муттасил ёғинлар бошланди. Тўй оқшомида озгина қор ҳам ёғиб ўтди. Тўй кунлари бўладиган расм-русмлар шошилинч, худди тўйни биров бузиб юборишидан қўрққандай нари-бери ўтказилди.\nКелинни ювинтириб, таратиб, оппоқ либослар кийдирдилар. У жуда чиройли бўлиб кетди. Лекин оппоқ рўмолини пешонасига тортиб, кўзёшларини билинтирмайгина дастрўмол билан артиб қўяр эди.\nЯнгалар келинни йўлга тайёрладилар. Қаердандир мушкианбар топиб, келиннинг сочларига, кўйлакларига суртиб қўйилди. Лекин бу хушбўйлик келиннинг таъбини заррача хушнуд этгани йўқ. У худди нима қилсанглар қилаверинглар, дегандай ўзини тақдирнинг қўлига топширган эди. Келиндаги бу кайфият тўйчиларнинг ҳаммасини қандайдир асабий, паришон ҳолга солиб, тўйларда айтиладиган жарангли, чақнаб турадиган тантанавор сўзлар ўрнига оғир-оғир гапларни пичирлаб айтадиган қилиб қўйган эди.\nШивалаб турган ёмғирли оқшомда келинни олиб, икки-уч аравада аёллар йўлга тушишди. Кейинги аравага келиннинг моли: сандиқ, кўрпа-ёстиқ, тугунлар ортилди.\nҲамон эсимда, Ўқчидан Дегрез маҳалласигача бўлган йўл — жуда узоқ туйилиб кетди. Ҳеч ким шошилмаётгандай, отларнинг ҳам тўёғидан ўт чақнамайди, аравакашлар отни қамчиламайди, тўйларда бўлмайдиган оғир кайфият ҳамманинг завқини, руҳини ютиб юборгандай.\n— Ҳой, овсинлар, ёр-ёр айтсаларинг-чи, келин олиб кетаяпмизми ўзи?\n— Шуни айтинг-а, қани, Рихси буви, чирмандани олинг…\nМен онамнинг овозини танидим.\n— Чирманда бўкиб ётибди, уни қизитиш керак…\n— Чалаверинг! Ҳой, ёшлар, ёр-ёр айтинглар қани, бошланг!\nҚадим-қадимларда тўқилган ва шу пайтгача бирон сатрига замонлар ўз таҳририни киритолмаган ёр-ёр тилга киради:\nТўй сеники, ёр-ёр.\nУй сеники, ёр-ёр…\nБирдан тун тинчлигини бузиб, ҳўнграган йиғи овози эшитилди, бу — бизнинг шўрлик келинчагимиз Сидиқа опамизнинг “остонаси тиллодан уй” бўсағасидаги хўрлик ва надоматлар тўла фиғони эди. Эҳ-ҳей, бу фиғонларнинг ҳам ибтидоси минг йиллардан чуқур… Мен совуққотганимданми, келиннинг пинжига суқиламан; унинг қайноқ титроқ қўллари билан бошимни силаши хўрлигимни келтирдими, йиғлаб юбордим. Дарҳол Рихси опоқи бир силташ билан мени исcиқ пинждан четга чиқариб қўйди…\n27 август, 1987 йил\nАка, жоним акам — жондошим акам,\nОлтмиш йил изимга қайтиб йиғлайин,\n“Оҳ”ларим эритар — айтиб йиғлайин.…Бу дунёда кўрган азоб, кўзёшлар\nСавоб посангисин хиёл босарми?\nГумроҳлик палласин тўлдирса тошлар,\nЭнг баланд дорига мени осарми?!\nЁшлик, ёшлик! Сен шу қадар ёрқин, жўшқин экансанки, сенинг наcимдек қанотларингда парпираб учиб юраверар эканмиз, оёғимиз ерга тегмас эканми? Ахир, бизнинг ҳамма ишимиз ерда, онамиз бизни бахшида этган муқим ерда экан-ку! Ернинг ақидаларини, юмушларини, ўзининг олдидаги бурчларимизни, сенинг завқингга ютдириб, ўзингдай бебошроқ яшадимми?\nЙўқ, асло йўқ. Ўшлик, гоҳ бахтдан осмонга ўрлаб, бахтсизлик, айрилиқлардан кунжакда жизғанак бўлиб ўтмадингми?\nХотиралар карвони — умр поёнига югургани сари — оғир бекатларни ошириб юборяпти: уни қилмадим, буни адо этмадим!.. Шунча узоқ умрда гумроҳ бўлмасанг не-не хайрли ишларни қилишинг мумкин эди! Бобом, момомлар қабри устига мармар тош қўйдимми? Шунча жасорат, кураш ва хизматларга тўла, бахтсизликларга тўла — бизнинг Исроиловлар оиласи мисолида, то шу кунгача кечирилган умр ва ўтилган йўллар намунасида, халқ ҳаётининг ўша даври ҳақида ҳеч бўлмаса шунчаки лавҳалар ёзиш мумкин эди-ку! Эҳ… ҳе, нималар кечмади бу замон кишилари ҳаётида… тинмағур жараён тўлқинларига энтикиб кириб, унинг бешафқат ўпқинларига чўкиб кетганлар тақдири, 20-йиллардаги кўтарилишлар…\nЙўқотишлар, ҳибсга олинишлар, отиб ўлдиришларнинг боисини қидириб, мозийни кавлаб кўриш керак эди-ку! Нега билимдон, истеъдодли қирчиллама акам отилиб кетаверди “халқ душмани” аталиб! Нима учун, уч акам бирдан ишдан олиниб, партиядан ўчирилиб кетдилар?\nМосквада билим олиб, раҳбарлик лавозимларида ишлаб турганда халқ душманлари ва уларнинг ҳомийлари аталиб гўдагидан айрилган онадай икки қўли бўш қолдилар. Ҳаёт кечириш керак эди, фарзандларни вояга етказиш керак эди. Заводларда қора ишчилар бўлиб ишлаб юрдилар, менинг акаларим. Уларнинг, руҳан эзилганликларини кўриб, кучим фақат кўзимга етиб йиғлардим…\nНега “дод” деб, раҳбарлар олдига чиқмадим? Йўқ, чиқдим. Усмон Юсупов ҳузурига чиқдим. Мен нодон “аканг Колимага жўнатилган” деса, ишонганимдан “мени бир марта ўша ўлкага бориб келишга рухсат беринг!” деб, севиниб кетибман. Кейин билсам, ўша 1937 йилда ҳибсга олиниб, 1938 йилда отилиб кетган экан, жигаргинам.\nЎзи қандай даврда яшаган эканмиз?.. Бундай қирғинни тарихда бирон бир аср кўрмаган бўлса керак.\nТағин қандай яшаб юрибмиз бу бебақо дунёда!\n5 ноябр, 1988\nҚозоғистондан шоир Кенгшлик “Маданият ва турмуш” журнали учун суҳбат ёзиб кетди. Мен ўйлайманки, у ҳеч нарса ёзмайди, бир ўйнаб кетишга келган бўлса керак. Ҳозирги тўс-тўполон қизиқтиради уни. Бу ўткинчи бир саҳифа…\n12 декабр, 1988\nАгар санага эътибор берсангиз, шоира ўша қисқа бир даврга нисбатан ўзининг муносабатини ҳамда сукутини уч-тўртта гап билан ифодалайди. Бу ҳолат менга яна 1994-1995 йилларда шоира ҳақида кўрсатув тайёрлаган телережиссёр Дилором Каримова билан бўлган ўзаро бир баҳсимизни ҳам эслатади. Ўшанда опа ўта кескин оҳангда шундай деган эди: “1988-1992 йиллар ёзувчию шоирларимиз учун бир имтиҳон вазифасини бажарди. Бу синовда айрим таниқли ижодкорларнинг юзидаги ниқоблари очилиб кетди. У уни ёзган, бу буни сотган, ҳар ким ўзини нималардир деб оқлаб, бутун мағзавани даврга ағдарганди… Ўша тало-тўпда барча ғавғоларни жимлик билан қабул қилиб, ўзини ҳурмат қилган бир Шахсни кўрдим, бу — Зулфия опа эди. Даврнинг фожиасини ўзининг фожиаси билиб, сукут билан қарши олди. Бу сукутда унинг матонати мужассам эди… ”\nЁшим кетиб–кетиб, тордай тарангман…\nҚозонда икки пиёз куйса ачинамиз. Бир танда бир юрак ёниб тамом бўлганини билмаймиз. Бир юракда неча шеър ниш уриб, кўкармай ёниб кетаётганини ўзим, ёлғиз ўзим биламан.\nВақт, вақт, вақт деб, умримдан фақат ижод учун насиб қилган вақтларни кута-кута унга етишганда, энди жисмоний куч йўқ.\nШеър туғилишининг ноёб ҳаяжони, дарди фикр ва дилда тўлқинлана бошлаши билан юракда оғриқ, мияда шовқин бошланади, бутун борлиғим афсус ва надоматлардан ларзага келади.\nЭй воҳ! Шеър яралишининг масъуд ширин дамлари, даврлари ўтмишда қолди чоғи! Илҳомсиз, фақат афсус, ёзилмаган шеърлар устида кўз ёши тўкишга қодир юрак билан яна қанча яшайман?\nИжод — ҳаётимнинг ягона маъноси эканини аччиқ ҳис қилаяпман.\n15. VI. 86\n“Икки бахтлининг боши\nБир ёстиққа сиғмайди…”\nКомпозитор Дмитрий Кобалевский ҳикоя қилади:\n“Мен Роберт Рождественскийнинг “Реквием” шеърига музика ёзаётган дамлар эди. Мавзу оғир, қайғули, урушнинг бутун даҳшати нигоҳингдан ўтиб, сени чуқур мунгларга кўмиб ташлайди. Биринчи нотаданоқ юрак бағирларни куйдирадиган товуш босимига бас келиб ишлайсан. Иш анча вақт давом этди…\nШу онларда мендан бир “соната” ёзиб беришимни сўрадилар. Оғир ўйлардан бир лаҳза дам олишим учун ҳам, менга айнан шундай бир туртки керак эканлигидан дарҳол рози бўлдим. Шекспирнинг сонетларини Самуил Маршак таржимасида ўқишни жуда севаман. У ҳамиша мен билан. С. Маршак билан қадрдон дўст эдик. Шоир сонет ҳақида шундай деганди: “Сонет — 4-4-4-2 мисрадан иборат бўлади. 12 сатрини бир катта даргоҳ, ёки сарой деб фараз қилайлик. Унга кирган киши нималарнидир пайқаб, тушуниши мумкин. Ҳар ким ўз нигоҳи, диди, тушунчаси билан изоҳлайди. Лекин охирги сатр, бу — шоирнинг ўзи, шу даргоҳнинг эгаси. Шу икки сатр — шоирнинг дарди.\nМен сонатани ёзишга киришдим. Шакл жиҳатдан мўъжазгина. Шеър кучли, мени ўзига тортиб кетмоқда. Лекин “Реквием”нинг биринчи нотаси ҳамма ўй, ҳис-туйғуларимдан ҳамон устун. Мен ёза бошлайман. Яна ўша нота: данг, данг… Лекин энди бу “данг-данг” бошқа жаранг, бошқа жилолар кашф эта бошлайди, ўша нота энди бошқа манзара, бошқа ранг, бошқа кайфиятлар туғдира бошлайди.\nМана шундай, бир асарда бир кайфият, ғояни, туйғуни ифода этган икки нота, ўзга асарда бутунлай бошқа жарангга кириб, унда ҳам ўз вазифасини бажариб кетади”.\nШеъриятда ҳам шундай. Сўз энг қиммат, энг бокира, бегуноҳ ноёб бир неъматки, унга пала-партиш юклар ортиб азиятга солмайлик. Ҳаётда ҳаётдай суюк, ўлимдай хунук сўз йўқ. Ҳар бир айтадиган сўзимиз ана шундай кучли юк ташисин.\n12. I. 87\n…Вақт етса шу халқда қолар дафтарим,\nВақт етса, бу ёқда қолар дардларим…\nРуҳим у ёқларга қуш бўлиб учар…\nБаъзида бир ўй қийнайди: нега адибларимизнинг ғаладони бўш қолди? Наҳот уларнинг фақат жамоатчиликка эмас, ўзларига айтадиган ўз сўзлари, кўнгил иқрорлари бўлмаса? Бир инсон ва ижодкор сифатида воқеликка, жараёнларга нисбатан ўзларининг шахсий нигоҳлари, оғриқлари йўқмиди? Балки уларнинг ён дафтарида қолган биргина тирик сўз ҳам, бугун биз — бошқа бир авлоднинг уларни тушуниши учун етарли бўлармиди?\n“Қўлёзмалар ёнмайди!”,— дейди жаноб Воланд. Ишонаман. Чунки ҳиссиётлар ҳароратидан тафт олган фикрлар унинг кулга айланишига йўл қўймайди. Қолаверса, хотиралар эгасининг ўзи ёнгани ҳам етади…\nИқбол Қўшшаева тайёрлади.\n“Ўзбекистон адабиёти ва санъати” газетасининг 2010 йил 9-сонидан олинди.\n← Аввалги Аввалги Азимбой Бобониёзов, Тиркашбой Бойжонов. Ишқ мулкининг султони\nКейинги → Кейинги: Шодмон Отабек. Фикрингиз холисми? (2010)


ИИВ Малака ошириш институти профессор-ўқитувчилари «Кексалар ҳафталиги»да фаол иштирок этмоқда\nФото: ИИВ Малака ошириш институти\n– Қарилик қурсин, кўзим яхши кўрмай қолган, – дейди Қорақалпоғистон Республикаси Тахтакўпир тумани “Ойдин кўл” маҳалласида яшовчи, 75 ёшли онахон Шайдохон Ўразимбетова. – Сизларни таниёлмай турибман. ИИВ Малака ошириш институти катта ўқитувчиси Абдулла Бадалхўжаевнинг биз сизни кўргани келдик, деган сўзлари онахони тўлқинлантириб юборди, шекилли. Аввало минг километр йўл босиб, мени кўргани учун келганларингиз учун миннатдорман. Турли соҳаларда ишладим, бугун кексалик гаштини суряпман. Вақт ўз таъсирини кўрсатар экан. Бугун соғлигим яхши эмас, ўғлим 1976 йилда туғилган Ирза Абдуллачоров ҳам касалванд бўлиб қолди. Сизлар каби саховатли инсонлар бор экан, ҳолимиздан хабар олиб туришади. Катта раҳмат. Соғлиғимни тиклаш учун маҳаллий идоралар билан биргаликда даволанишим учун ёрдам бермоқчи эканлигингиз мени жуда хурсанд қилди. Машаққатли хизматларингизда омадлар тилайман.\n– Уйда кампирим билан ўтирган эдик, келиним шошиб кириб, уйга меҳмонлар келишди, деб менга хабар берди. Кейин билсам, пойтахтимиздан ИИВ Малака ошириш институтининг бир гуруҳ ходимлари экан, “1 октябрь – Ўқитувчи ва мураббийлар куни” билан табриклашди, суҳбатлашдик, кўзимга ёш келди, кайфиятим кўтарилди, – дейди Сурхондарё вилояти Термиз тумани “Кокилдор ота” маҳалласида яшовчи, 78 ёшли Қўзимурод ҳожи ота Шобиров. – 50 йил таълим соҳасида меҳнат қилдим, ёшларга туманимиздаги 9-сонли умумтаълим мактабида “Физика” фанидан сабоқ бердим. Бундан ташқари, ўғил болаларга спортнинг кураш туридан мураббийлик қилганман. Шогирдларим ичида бир нечтаси Ўзбекистон чемпиони, халқаро мусобақаларда совриндор бўлган, яъни шогирдим Самижон Убайдуллаев миллий кураш бўйича Ўзбекистон чемпиони, яна бир шогирдим Беҳруз Омондавлатов яқинда Россия Федерациясида спортнинг дзюдо тури бўйича ўтказилган жаҳон чемпионатида совриндор бўлганлиги билан фахрланаман. Оллоҳга шукр, турмуш ўртоғим билан 3 нафар ўғил, 2 нафар қизни вояга етказиб, ўқитиб, оилали, уй-жойли қилиб, халққа нафи тегадиган инсон қилдик, бундан ортиқ бахт борми, бугун энди қарилик гаштини суриб ўтирибмиз. Ички ишлар вазирлиги раҳбариятига ўз миннатдорлигимни билдираман, халқнинг тинчлик-осойишталигини таъминлашда қилаётган ишларингизда омадлар тилаб, сизларни дуо қилиб қоламан.\n– Турмуш ўртоғим билан 5 нафар қиз, 2 нафар ўғилни вояга етказдик, дейди Ангор тумани Улуғбек номли маҳаллада яшовчи, 83 ёшли Роҳия момо Хайитова. – 40 йил жамоа хўжалигида пахта даласида меҳнат қилдим. Турмуш ўртоғим 20 йил аввал қазо қилган, катта ўғлим 5 йил бурун касаллик туфайли вафот этган. Яқинда 4 ой олдин кичик ўғлим ҳам йўл-транспорт ҳодисасида вафот этди, 5 та қиздан 3 таси турмушидан ажраб келиб, менинг қарамоғимда, 14 нафар неварам бор. Оиламиз қийналганида, мусибат тушганида қўни-қўшниларим, қишлоқдошларимга раҳмат, улар қараб туришмади, қўлларидан келгунича ҳозирги кунга қадар ҳам ёрдам беришмоқда. Мен сизларни кўриб, қувониб кетдим, пойтахтдан уйимга келиб, мендан ҳол-аҳвол сўраганлигингиз учун сизларга, сизлар орқали Ички ишлар вазирлиги раҳбариятига ўзимнинг раҳматларимни айтиб, юрт тинчлиги йўлидан қилаётган меҳнатларингизда зафарлар тилайман.\n– Турмуш ўртоғимдан ажраб қолганига анча йил бўлди, 2 нафар қизим, 1 нафар ўғлим бор, ҳозир ўғлим, келиним, 3 нафар неварам билан бирга умргузаронлик қилмоқдаман, – дейди Жарқўрғон тумани “Улуғбек” маҳалласида яшовчи, 72 ёшли Улахон момо Сафарова. – Кўзим кўрмай қолганига бир неча йил бўлди, келинимга раҳмат, менинг иссиқ-совуғимдан хабар олади, мен 40 йилдан ортиқ жамоа хўжалигида оддий ишчи бўлиб ишладим. Сизларга ўз миннатдорлигимни билдираман, юрт тинчлигини сақлашда кеча-ю кундуз меҳнат қиляпсизлар. Сизларга соғлиқ-саломатлик, ишларингизда ривож тилайман, юртимиз тинч, осмонимиз мусаффо бўлсин.\n#ИИВ Малака ошириш институти\nИИВ Малака ошириш институти профессор-ўқитувчилари таълим муассасаларида ҳуқуқий тарғибот тадбирларини ўтказди\nКексаларнинг жамиятдаги ўрни ва ижтимоий фаоллиги янада ошадиган бўлди\nЎзбекистонда «Кексалар ҳафталиги» белгиланди\nЎзбекистонда октябрь ойининг биринчи ҳафтаси «Кексалар ҳафталиги» этиб белгиланади


ХОНАДОНЛАРДАГИ ЁРУҒЛИК ҲАМДА ИҚТИСОДИЙ БАРҚАРОРЛИК ЭРТАНГИ КУНИМИЗНИНГ ҲАЛ ҚИЛУВЧИ МУҲИМ ОМИЛИДИР\nҲозирги кунда юзага келган эпидемиологик вазият, яъни карантин даврида халқимизга узлуксиз ҳамда сифатли электр энергияси етказиб бериш учун мамлакатимизнинг барча ҳудудларида бўлгани каби Навоий вилоятида ҳам соҳа вакиллари кеча-ю кундуз ишламоқда.\nЖумладан, 30 мингдан зиёд истеъмолчиси мавжуд Қизилтепа туманида ҳам сифатли ва узлуксиз электр энергияси етказиб беришга қаратилган амалий ишлар давом эттирилмоқда. Қизилтепа туман электр таъминоти корхонаси томонидан жорий йилда Давлат дастурлари ва ҳукумат қарорларига мувофиқ 100 км электр узатиш тармоқлари ҳамда 40 дона трансформатор пунктини модернизация ва янгидан қуриш ишлари режалаштирилган.\nАйни вақтда ишчи-ходимлар томонидан “Оқмачит”, “Хафкориён”, “Гумбаз” ва “Зарметан” маҳаллаларида қизғин қурилиш-монтаж ишлари олиб борилмоқда. Жумладан, “Оқмачит” маҳалласи ҳудудига 250 дона темир-бетон таянч ўрнатилиб, қўшимча 5 дона трансформатор пункти ўрнатиш ва 18,5 км 0,4-10 кВли ҳаво электр узатиш тармоқларини қуриш ва реконструкция ишлари олиб борилмоқда. “Зарметан” маҳалласида яшовчи аҳоли учун сифатли электр энергия етказиб бериш мақсадида 9 км ҳаво электр узатиш тармоқлари қуриш, 5 дона трансформатор пункти ўрнатиш ва эски сим ёғочларни алмаштириш бўйича ишлар қизғин давом этмоқда.\nХонадонлардаги ёруғлик ҳамда иқтисодий барқарорлик эртанги кунимизнинг ҳал қилувчи муҳим омили бўлиб, бу борадаги саъй-ҳаракатлар замирида аҳоли фаровонлигини ошириш ва турмуш ҳаётини янада яхшилаш мақсади мужассамдир.


ФЕРОФОРТ КАПСУЛА | Quramax\nПрепаратнинг савдо номи: Ферофорт капсулалари\nТаъсир этувчи моддалар (ХПН): Темир ва мультивитамин капсулалари\nЧиқарилиш шакли: Қаттиқ желатин капсулалар.\nҚуруқ темир сульфати (II) БФ 150 мг\nФолат кислотаси (В9 витамини) БФ 0,5 мг\nАскорбин кислотаси (С витамини) БФ 50 мг\nТиамин гидрохлориди БФ 2 мг\nРибофлавин (В2 витамини) БФ 2 мг\nПиридоксин гидрохлориди БФ 1 мг\nНикотинамид БФ 10 мг\nРух сульфат моногидрати БФ 25 мг\nФармакотерапевтик гуруҳи: Антианемик воситалар.\nАТХ коди: В03АЕ02\nФЕРОФОРТ капсулалари плазмада темир пасайганлигини даволаш учун мажмуавий препарат ҳисобланади.\nТемир, гемоглабиннинг таркибий қисми сифатида кислородни ташилишида муҳим роль ўйнайди. У шунингдек мушак оқсили миоглобинда ва жигарда мавжуд. Темир II сульфати организмда темирнинг такрорий танқислиги бўлган ҳолда, гематопоэтик таъсир намоён қилади. Темир танқислиги анемияга олиб келади.\nАскорбин кислотаси (С витамини) қон ивишини, оксидланиш-қайтарилиш жараёнларини бошқаради ва қонда липидларнинг даражасини бошқаради, фолат кислотасининг метаболизмида иштирок этади ва қон яратиш, иммун тизимининг ишини рағбатлантириб, организмнинг ҳимоя фаолиятини оширади.\nФолат кислотаси (В9 витамини) организмда турли метаболик жараёнлар, шу жумладан пурин ва пиримидин нуклеотидларининг синтези ва демак, ДНК синтези учун кофермент ҳисобланган тетрогидрофолатгача қайтарилади. Шунингдек баъзи аминокислоталарнинг (шу жумладан метионин, серин) ҳосил бўлишида иштирок этади, эритропоэзни рағбатлантиради ва фолиатнинг шаклланиши ва утилизациясида иштирок этади. Фолат кислотанинг танқислиги мегалобласт анемияга олиб келади.\nТиамин гидрохлориди (В1 витамини) кофермент сифатида карбонсувлар метаболизмида, нерв тизимининг фаолиятида қатнашади.\nРибофлавин (В2 витамини) хужайра нафаси ва кўришнинг катализатори ҳисобланади, тўқималарда ДНК репарацияси жараёнларида муҳим роль ўйнайди (шу жумладан, тери хужайралари).\nПиридоксин гидрохлориди (В6 витамини) коэнзим сифатида аминокислоталар метаболизмида, оқсиллар, шунингдек нейромедиаторнинг биосинтезида қатнашади.\nНикотинамид тўқималар нафасида, липидлар ва карбонсувлар метаболизмида иштирок этади.\nРух В гуруҳ витаминларини ўзлаштирилишига ёрдам беради, скелетни нормал ривожланиши учун муҳим аҳамиятга эга, гормонларнинг синтезида иштирок этади. Рухнинг биологик роли шунингдек уни қоннинг нормал таркибини таъминлашда иштирок эташи, жароҳатни битиши билан белгиланади, молекуляр таъсир механизми рухни кўпчилик ферментларнинг синтези ва фаолиятида иштирок этиши билан белгиланади.\nТемир II ўникки бармоқ ичакнинг шиллиқ қаватини хужайралари томонидан ютилади ва темир III гача оксидланади ва ферритин шаклида оқсиллар билан боғланади. Ферритин темирни шиллиқ қават хужайраларидан қонга беради, у ерда у трансферрин билан боғланади ва темирнинг “заҳираларига” – жигар, талоқ ва суяк кўмигига ўтади. Бу “заҳиралар” гемоглобин, миоглобин ва темир сақловчи ферментларнинг синтези учун темирнинг захираси ҳисобланадилар. Темир организмдан сийдик, аҳлат, сочларни тўкилиши, тери хужайраларини қипиқланиши орқали, балғам, тирноқлар ва шиллиқ қаватларнинг хужайралари билан, ҳамда қон кетиши орқали чиқарилди.\nВ2 витамини; Рибофлавин меъда-ичак йўлларида сўрилади. Рибофлавин организмнинг тўқималарида кенг тарқалганлигига қарамасдан, унинг аҳамиятсиз миқдори тўқималарда тўпланади ва сийдик билан чиқарилади.\nРибофлавин организмдан флавин мононукдеотид (ФМН, рибофлавин 5′ фосфат) коферментига, сўнгра эса бошқа флавин аденин динуклеотид (ФАД) коферментига айланади. ФМН ва ФАД ларнинг тахминан 60% плазма оқсиллари билан боғланади.\nДозаси оширилганда рибофлавиннинг катта қисми ўзгармаган ҳолда чиқарилади. Рибофлавин йўлдош орқали ва кўкрак сутига ўтади.\nВ6 витамини; Пиридоксин перорал қабул қилинганида меъда-ичак йўларидан сўрилади ва жигарда плазма оқсиллари билан боғланади, фаол пиридоксал фосфатга айланади. У 4-пиридоксал кислотаси кўринишида сийдик билан чиқарилади. В6 витамини асосан жигарда ва камроқ миқдорларда мушаклар ва мияда тўпланади. Пиридоксин йўлдош орқали ўтади ва ҳомила плазмасида унинг концентрацияси онанинг плазмасидагига қараганда 5 марта юқори.\nФолат кислотаси ингичка ичакнинг проксимал қисмида сўрилади. Маълумки фолат полиглутаматлар сўрилганида моноглутаматларгача парчаланади. Фолат кислотаси қонга тез ўтади, у ерда плазма оқсиллари билан боғланади. Фолат кислотанинг бирмунча миқдори организмнинг тўқималари бўйлаб тақсимланади, бир қисми фолат кўринишида сийдик билан чиқарилади, бир қисми эса жигарда фолат кўринишида тўпланади.\nАскорбин кислотаси меъда-ичак йўлларидан сўрилади ва организмнинг тўқималарига кенг тарқалади. Аскорбин кислотанинг дозаси ошганида организмдан сийдик билан тез чиқарилади ва бу жараён диурезни енгил ошиши билан кечади.\nТиамин меъда-ичак йўлларидан сўрилади ва организмнинг кўпчилик тўқималарига тарқалади. Организмнинг талабидан ортиқ миқдори тўпланмайди, балки ўзгармаган тиамин ёки унинг метаболитлари кўринишида сийдик билан чиқарилади.\nНикотин кислотаси меъда-ичак йўлларидан сўрилади, организмнинг кўпчилик тўқималарига кенг тарқалади ва қисқа яримчиқарилиш даврига эга.\nРух меъда-ичак йўлларидан ёмон сўрилади. У организмнинг кўпчилик тўқималарига кенг тарқалади. У асосан аҳлат билан чиқарилади ва жуда оз миқдорда сийдикда аниқланади.\n1.0 Темир танқислиги анемиясини олдини олиш ва даволаш.\n2.0 Таъсирни турли кўринишлари чақирган анемия:\nҲомиладорлик ва эмизиклик даври\nЖадал жисмоний фаоллик\nХайз кўриш қон кетишлари.\nТемир-танқислигини анемияси бўлган пациентлар 1-2 капсуладан кунига икки марта тахминан 3 ой давомида (анемиянинг оғирлилига қараб) қабул қилишлари керак.\nЯширин темир танқислиги бўлган пациентлар 1-2 капсуладан кунига 1 марта 3-4 ҳафта давомида қабул қилишлари керак.\nҲомиладор аёллар, ҳомиладорликнинг 14 ҳафтасидан бошлаб, 1 капсуладан кунига бир марта қабул қилишлари, сўнгра бир ҳафтага танаффус қилишлари ва сўнгра яна бола туғилгунича (2 ҳафта қабул қилиш, 1 ҳафта танаффус) такрорлаш керак\nЭмизиш даври давомида кунига 1 капсуладан буюрилади\nҲайз цикли давомида: кунига 1 капсуладан хайздан 2 кун олдин, тўлиқ цикл давомида ва тугагандан сўнг 2 кун давомида. Препарат қабул қилишнинг тўлиқ давомийлиги, шу жумладан хайз цикли 10 кундан ошмаслиги керак.\nЖадал жисмоний фаоллиги ёки Бери-Бери касаллиги бўлган одамларга препаратни кунига 1-2 капсуладан қабул қилиш тавсия қилинади.\nТемир танқислиги туфайли келиб чиқмаган анемиялар (апластик анемия, гемолитик анемия, сидорохрестик анемия, В12 витамини ёки фолат кислотаси танқислиги туфайли келиб чиққан, мегалобласт анемия).\nҲомиладорлик (I учойлиги).\nМеъда-ичак йўллари томонидан: қабзият ёки ич кетишлари, кўнгил айниши, меъда санчиқлари.\nМНТ томонидан: уйқуни бузилиши, қўзғалувчанлик ва депрессия.\nАллергик реакциялар: экзематоз кўринишлар, эшакеми – кам кузатилади; шахсий ҳолларда – анафилактик шок, анафилактик реакциялар.\nОрганик кислоталар, кальций тузлари, фосфатлар, фитин, холистерамин ва алюминий, магний ва кальций сақловчи антацид препаратлар эримайдиган комплекслар ҳосил бўлиши ҳисобига темирнинг сўрилишини кескин пасайтиради.\nФенобарбитал, карбамазепин, вальпроат, сульфасалазон, гормонал контрацептивлар, фолат кислотанинг антогонистлари, триметоприм билан бир вақтда қабул қилинганида фолат кислотанинг терапевтик фаоллиги пасаяди.\nТетрациклин гуруҳи антибиотиклари ёки пеницилламин билан бир вақтда қўллаш ҳам темирнинг сўрилишини пасайишини, ҳам антибиотикларнинг антимикроб фаоллигини пасайишини чақирувчи комплексни ҳосил бўлишини чақиради.\nДаволаш курси давомида плазмада темирнинг концентрациясини ва гемоглабиннинг даражасини мунтазам назорат қилиш керак. Даволаш қоннинг манзараси нормаллашгунича ўтказилиши керак.\nТемирнинг сўрилиши пасайишини олдини олиш учун капсулаларни қора чой, кофе ва сут билан ичиш тавсия қилинмайди.\nАҳлатни қора рангга бўялиши сўрилмаган темирнинг чиқарилиши билан боғлиқ ва ҳеч қандай клиник аҳамиятга эга эмас.\nҲомиладорликнинг биринчи уч ойлигида препаратни қабул қилиш мумкин эмас, ва иккинчи ва учинчи уч ойликларида мумкин. Полимальтоз комплексидаги ўзгармаган темирнинг катта бўлмаган миқдори кўкрак сути билан чиқарилади; бироқ эмизикли болалар учун нохуш оқибатларнинг ривожланишини эҳтимоли кам.\nСимптомлари: эпигастрал сохада оғриқ, кўнгил айниши, қусиш, диарея, уйқучанлик, терини қизариши. Антидоти – дефероксамин. Доза ошириб юборилган ҳолларда, хатто агарда пациент ўзини яхши ҳис қилса ҳам, тиббий маслаҳат керак.\nB-49, Pradesh-67, NOIDA-201301


Куйган ҳолатда нима қилиш керак? | Furasol®\nКимда қуёшдан куйиш ёки иссиқ кастрюлкага нохос тегиниш натижасида куйиш бўлмаган дейсиз? Терини куйдириб олиш қийин эмас,чунки куйдириш манбалари ҳар қадамда учрайди: қайноқ сув,буғ,иссиқ жиҳозлар,олов,кимёвий моддалар,электр токи ва ҳаттоки қуёшда узоқ вақт бўлиш ҳам тери куйишини келтириб чиқариши мумкин.\nКуйишлар юза, ўртача ва чуқур бўлиши мумкин,шунинг учун куйиш даражасини аниқлаш жуда муҳим бўлиб,куйишни даволаш усули уни даражасига боғлиқ бўлади.\nюзаки куйишлар қуёшда куйишга ўхшайди-куйган жойда тери қизарган,шишган,таъсирчан,баъзида оғриқли.Кўпинча улар 3-6 кун ичида чандиқ қолдирмасдан битади.Бундай куйишларни уй шароитида даволаш мумкин.\nўртача-чуқур куйишлар юзаки куйишлардан оғирроқ бўлиб,куйиш жойида оғриқ,суюқликка тўлган пуфакчалар пайдо бўлиши мумкин.Бундай куйишлар терида чандиқ хосил бўлмасдан битиши мумкин,лекин куйган жойда тери қорамтир ёки оқишроқ бўлиб қолади.Одатда 1-3 хафтадан кейин улар билинмайди ва безовта қилмайди.Енгил ҳолларда бундай куйишларни уйда даволаш мумкин.\nчуқур куйишлар-тери куйиш жойида оқиш-кулранг плёнка билан қопланган ва оғриқ бермайди.Бундай куйишлар жарроҳ муолажасисиз битмайди,куйгандан кейин кенг чандиқлар қолади.Албатта шифокорга мурожаат қилиш керак.\nТезда шифокорга мурожаат қилиш керак,агар:\nкуйиш юзни,кафт ва бармоқлар,жинсий аъзолар соҳаси,товонни қоплаган бўлса;\nбўғим соҳасида жойлашган бўлса;\nкуйиш чуқур ёки диаметри 7см дан ортиқ бўлса;\nкуйиш бутун тана,бўйин атрофи ва бўғинларда бўлса;\nкуйиш 5 ёшгача болада ёки 60 ёшдан ошган қари одамда бўлса;\nтери инфекцияси белгилари бўлса,мисол учун, қизариш,оғриқ кучайиши,йирингга ўхшаган ажралмалар пайдо бўлиши,тана ҳарорати 38°C дан ортиқ бўлиши.\nКатта бўлмаган ва юзаки куйишларни уй шароитида даволаш мумкин.Олдин куйган жойни очиш ва совуқ сувда ювиш керак. Куйган терини совуқ компресс ёрдамида совутиш керак,куйган жойни совуқ (муздек эмас) оқар сувда 10-15 дақиқа ушлаб турилади:бу оғриқни ва куйиш ҳажмини камайтиради,агар куйиш кимёвий модда таъсирида бўлса шикастланган жойни оқар сувда 20-25 дақиқа ушлаб туриш керак.\nКуйган тери соҳасида инфекция ривожланмаслиги учун,бактерияга карши воситалар билан терни дезинфекцияқилиш керак,мисол учун, Furasol.Уни стакандаги сувда эритиб кунига 1-2 марта шу эритма билан терига ишлов бериш керак.Таркибида спирт сақловчи суюкликлардан фарқли равишда Furasol терини таъсирлантирмайди. Шунинг учун тери куйиш касалликларида сезгирлик юқори бўлганда даволашда тавсия қилинади.\nАгар куйишдан кейин пуфакчалар ҳосил бўлса,жуда эҳтиёткор бўлиш керак-пуфакчаларни тешмаслик керак,бу инфекция ривожланиши эҳтимоллигини оширади.Агар пуфакча тешилган бўлса ёки ёрилса,терига Furasol билан ишлов бериш керак: у жароҳатдан ёт жисмларни ювади,шунингдек пуфакча тешилишидан олдин ва кейин кунига 1-2 марта ишлов беришни давом эттириш керак. Бу жароҳатда инфекция ривожланишини олдини олади ва тўқима битиши тезлашишига олиб келади.\nАгар кучли оғриқ пайдо бўлса уни кетказиш учун оғриқ қолдирувчи воситалардан фойдаланиш мумкин.Улар аптекада рецептсиз сотилади. Агар оғриқ қолдирувчи восита қабулидан кейин хам оғриқ қолмаса,шифокорга мурожаат килиш зарур.\nКуйишлардан сақланиш учун хавфсизлик чора-тадбирларига риоя қилиш тавсия қилинади:\nшам,гугурт,зажигалкаларни болалардан узоқроқ жойда сақланг;\nиссиқ нарсаларни(кастрюлкалар,товалар,дазмолларни) юза четига яқин жойга қўймаслик,улар тушиши ёки уларни болалар олиши мумкин;\nболаларга ёқилган печка,плита,ёнаётган каминга якин боришига йўл қўймаслик;\nқуёшда тобланишдан олдин, қуёшга қарши кремлардан фойдаланиш,тобланганда меъёрга риоя қилиш;\nуй аптечкаси учун Furasol сотиб олиш;


СМС орқали пул сўровчи фирибгарлардан эҳтиёт бўлинг / Ўзбекистон янгиликлари, энг сўнгги хабарлар\nЖАМИЯТ 0 Шархлар 662 кўрилди\nСўнгги вақтларда фуқароларимизга қуйидаги мазмундаги СМС-хабарлар келмоқда: “Ассалому алайкум. Мен онамни жанозаларига бораётганимда йўлда машинам бузилиб, Қамчиқ довонида қолиб кетдим. Менга сизнинг ёрдамингиз керак. Телефонимга озроқ пул ташлаб юборинг”.\nОдатда 25 минг сўм, баъзида эса каттароқ маблағ сўрашади. Яъни, муаммо пулда эмас. Ёрдам қўлини чўзган инсонлар кейинчалик билишларича, улардан ёрдам сўраган одам умуман нотаниш кимса бўлган. Оддийроқ қилиб изоҳлаганда, бу фуқароларни алдаш йўлларидан биридир.\nАчинарлиси шундаки, инсонларнинг мурувватидан фойдаланган кимсалар сабабли, бир марта алданган фуқаролар кейинчалик бировга ёрдам қўлини чўзишдан қўрқиб қолади.\nҲурматли фуқаролар! Бу каби ҳолатларда нотаниш кишига ёрдам бериш ёки бермасликни ўзингиз ҳал қиласиз. Аммо алданиб қолмаслик учун барибир эҳтиёткор бўлишингиз зарур, деб хабар қилади Тошкент шаҳар ИИББ матбуот хизмати.\nХоразмда одамларга кўчмас мулк сотаман, деб пулини олиб ўз мақсадига ишлатиб юрган фирибгар ушланди\nҲокимият вакили тадбиркор билан тил бириктириб ер сотмоқчи бўлди


Сувости кемасидаги ёнғин Россия ҳарбий техникасидаги носозликларни юзага чиқарди\nЯқинда 14 нафар Россиялик денгизчининг ўлимига сабаб бўлган навбатдаги бахтсиз ҳодиса Россия қуролли кучларининг эскирган ҳолатда эканлигидан дарак бермоқда.\nРоссия субмаринасининг март ойида интернетда чоп этилган сурати. Яқинда Россия сувости кемасида юз берган ёнғин Россия ҳарбий техникасининг эскириши билан боғлиқ хавф-хатарларни юзага чиқарди. (Россия мудофаа вазирлиги)\nМОСКВА – Шу ҳафтада чуқур сув остида сузувчи кемада юз берган ёнғин туфайли 14 нафар россиялик денгизчининг ҳалок бўлгани – мамлакат ҳарбий-денгиз флоти бошига тушган фалокат ва бахтсиз ҳодисаларнинг галдагиси бўлиб, Россия ҳарбий техникасининг ҳолати юзасидан хавотирларни келтириб чиқармоқда.\nУзоқ Шимолда юз берган фожиа 2000 йилда 118 кишининг ҳаётига зомин бўлган ва президентликнинг илк йилида Владимир Путинни мушкул аҳволга солиб қўйган «Курск» сувости кемаси ҳалокатининг акс-садоси бўлди.\n«1 июль (душанба) куни биометрик ўлчашлар вақтида чуқур сув остига туширилган илмий-тадқиқот ускуналарида ёнғин келиб чиқди», деб хабар берган Россия мудофаа вазирлиги.\nКема экипажининг 14 аъзоси тутундан заҳарланиш оқибатида Россия ҳудудий сувларида ҳалок бўлган, деб хабар қилган вазирлик матбуот хизмати AFPга.\nВладивостокка келиб тўхтаётган Россия крейсери, шу йилнинг январь ойи. Сўнгги йилларда Россия ҳарбий денгиз флоти бир қатор фожеали ҳалокатларни бошдан ўтказди. (Россия мудофаа вазирлиги)\n«Тадқиқотлар»га оид сохта баёнот\nИсми ошкор этилмаслиги шарти билан AFP билан суҳбатлашган ҳарбий таҳлилчилардан бири ёнғин илмий тадқиқотлар вақтида юз бергани ҳақидаги даъволарни рад этган.\n«Одатда бундай баҳона денгиз тубида олиб бориладиган турли ишлар, жумладан кабель ўтказиш ишлари учун қўлланилади, деди эксперт.\nҲалок бўлган 14 кишининг 7 нафари денгиз кучларининг юқори мартабали зобитлари бўлишган, бу топшириқнинг оддий эмаслигидан далолат беради. Сувости кемаси бортида жами нечта денгизчи бўлгани номаълум.\n«Новая газета»нинг манбаларга таяниб ёзишича, авария чуқур сув остига шўнғий оладиган «Лошарик» номи билан машҳур АС-12 кичик сувости атом кемасида юз берган. 2003 йилда фойдаланишга топширилган ва тадқиқотлар олиб бориш, қутқарув ишлари ва махсус ҳарбий операциялар учун мўлжалланган АС-12 кемаси ҳақида кўп нарса маълум эмас.\nСешанба (2 июль) куни Норвегия радиация бошқармаси Россия сувости кемасида газ портлагани ҳақида Москвадан хабар келиб тушганини маълум қилди.\n«Россия ҳукумати газ портлаганини тасдиқлади», деб айтган Норвегиянинг радиациядан ҳимоя қилиш агентлиги (NRPA) раҳбари Пер Странд.\n«Россия томонидан сувости кемаси бортида реактор бўлган-бўлмагани ҳақидаги ахборотни кутяпмиз», деди у радиация даражасининг кўтарилиши қайд этилмаганини қўшимча қилар экан.\nФалокатларнинг узун тарихи\nПостсовет даврида Россияда бир неча бор шу каби нохуш ҳодисалар юз берган.\n2000 йилнинг август ойида Баренц денгизида «Курск» сувости кемаси чўкиб кетган, унинг бортида бўлган барча 118 киши ҳаётдан кўз юмган эди.\nТекширувлардан маълум бўлишича, ҳалокатга торпедо портлаши сабаб бўлган.\nФожеа юз берганидан кейин ҳам бир неча кун таътилда бўлган Путиннинг муносабати кескин танқидга учраган эди.\nРасмий Москва хорижий давлатларнинг қутқарув ишларида ёрдам бериш бўйича таклифларини қатъиян рад этган.\n2008 йилда юз берган бошқа бир бахтсиз ҳодисада эса 20 россиялик – уч нафар денгизчи зобит ва 17 оддий фуқаро газдан заҳарланиб ўлганди – Япон денгизидаги тадқиқот ишлари чоғида кеманинг ёнғинни ўчириш тизими тасодифан ишга тушиб кетган.\n2011 йилда Россиянинг энг йирик сувости атом кемаларидан бири «Екатеринбург» шимолий Мурманск вилоятидаги таъмирлаш ишлари чоғида ёниб кетган.\nКейинроқ, ёнғин келиб чиққан вақтда кемада узоқ масофага учадиган ядровий каллакли ракеталар бўлгани хабар қилинган.\nШу йилнинг март ойида Қозоғистонда Россияга қарашли Ми-8 вертолётининг ҳалокатга учраши натижасида бортдаги 13 ҳарбий хизматчининг барчаси ҳаётдан кўз юмган.\nРоссия билан узоқ тарихий ва сиёсий алоқаларга эга Марказий Осиё мамлакатлари Кремль ишлатган ҳарбий техникага эгалик қиладилар.\n«Қирғизистон, Тожикистон, Ўзбекистон ва Туркманистон асосан эски, музей экспонатларидек бўлиб қолган совет даври техникасидан фойдаланади», дейди Нур-султонлик халқаро муносабатлари бўйича экперт Руслан Назаров.\nРоссия томонидан Марказий Осиё давлатларига тақдим этилган эски ҳарбий техника фавқулодда вазиятларда ёрдам бера олмайди, деб огоҳлантирган Киевдаги Армия, қайта тайёрлаш ва қуролсизлантириш тадқиқотлари марказининг Осиё ва Тинч океани бўлинмаси раҳбари Юрий Пойта.\n«Бундай қуроллар заиф давлатлар ёки ноқонуний қуролланган гуруҳларга қарши чекланган кўламдаги ва ўртача фаолликка эга жангларда oзроқ самара бериши мумкин, холос», дейди Пойта.\nАммо, ғарб давлатлари замонавий ҳарбий мезонлар бўйича бошқалардан устунроқ, деди Пойта. У «Замонавий бошқарув ва разведка воситалари, нишонларни ёритиш, роботлаштирилган учувчисиз қурилмалар, юқори аниқликдаги қуролларга» эҳтиёж борлигини таъкидлаб ўтган.\nТизимдаги камчиликларни яширишда россиялик ҳарбийлар кўпинча муболағали даъволарга таянадилар.\nШундай ҳолатларнинг бирида, Путин ўтган йили халққа мурожаатида Россия янги авлоддаги «енгилмас» қуролни яратганини иддао қилган эди.\nКамида 30 та одам ўлган бўлса керак\nЯна озроқ босқинчилар Моторылога қўшилишган (Моторыло номи билан машҳур бўлган Арсен Павлов назарда тутилмоқда, шарқий Украинадаги россияпараст айирмачилар қўмондони бўлган, 2016 йилда ўлдирилган)\nМоторыло сизларнинг ҳаромзодангиз-ку. Демак, унинг олдига ўзингиз равона бўлишингиз керак\nНавбатдаги ҳарбий муваффақиятсизлик: Россиянинг ягона авиаташувчиси ёнғин туфайли шикастланди\n2019 йилда россиялик ҳарбийлар бошдан кечирган бир қатор фалокат ва авариялар мамлакат мудофаа тизимларининг эскириб қолганига оид хавотирларни янада кучайтирган.\nСинов тадқиқот майдонидаги портлаш Россия армиясини яна бир муваффақиятсизликка дучор қилди\nМамлакат армиясида содир бўлаётган ҳалокатли воқеалар натижасида кузатувчилар Россиянинг ҳарбий техникаси самарадорлигига шубҳа билан қарай бошлаганлар.\nЯна бир ҳарбий муваффақиятсизлик натижасида Россиянинг «охирзамон самолёти» жиҳозлари ўғирланди\nКремль матбуот котиби Дмитрий Песков қонунбузарликни «фавқулодда ҳолат» деб таърифлади. Ички ишлар вазирлиги ходимлари юқори даражадаги махфий қурилмани қайтаришга ҳаракат қилмоқда.\nМосква босиб олинган Украина ҳудудларида ташвиқот чораларини кучайтирмоқда\nРоссия Қримни босиб олиш ва Донбассга илк марта бостириб кириш чоғида қўлланилган ташвиқот сценарийсига таяниб иш тутмоқда, дейди кузатувчилар.


Низамова Нигора Негматовна\nҚабул вақти: Душанба, чоршанба, жума кунлари 15:00 дан 17:00 гача\nЭлектрон почта: n-nizomova@samdu.uz\nСАМАРҚАНД ДАВЛАТ УНИВЕРСИТЕТИ МАГИСТРАТУРА БЎЛИМИ\nСамарқанд давлат университетида магистратура бўлими 1999-йил ташкил етилган. Магистратура бўлимини доцент О.Пардаев (1999-2002-йиллар), доцент Й.Жўраев (2002-2003-йиллар), доцент Р.Эшбўриев (2003-2011-йиллар), доцент М.Мўминов (2011-2013-йиллар), доцент З.Раҳмонова (2013-2017-йиллар), доцент Х.Х.Рўзимурадов (2017-2019-йиллар) лар бошыариб келганлар. 2019-йил май ойидан Н.Н.Низамова раҳбарлик қилмоқда.\nҲозирги пайтда магистратура бўлими Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2015-йил 2-мартдаги 36-сон қарори билан кучга кирган “Магистратура тўғрисидаги низом”га асосан фаолият олиб бормоқда.\nУниверситет магистратура бўлимининг 1-курсида 47 та мутахассислик бўйича 380 нафар магистрант, 2-курсида 41 та мутахассислик бўйича 237 нафар магистрант, жами 617 нафар магистрант таҳсил олмоқда. Шулардан 7 нафари хорижий мамлакатлар (Корея, Хитой ва Афғонистон) фуқароларидир. Бу мутахассисликлар бўйича магистрантларни тайёрлаш 50 та кафедра зиммасига юклатилган. Ҳар бир факултетда видеокузатув камералари ва видеопроектор билан жиҳозланган магистрантлар хонаси ташкил етилган.\nМутахассислик фанларидан дарсларни ўтишга ва магистрлик диссертацияларига илмий раҳбарлик қилиш учун университетнинг тажрибали профессор-ўқитувчилари жалб етилган. Бундан ташқари, магистратура ўқув жараёнига ва илмий раҳбарликка республикамиздаги нуфузли олий таълим муассасаларидан ҳамда Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг тармоқ институтларидан таниқли олимлар, мутахассислар таклиф етилган.\nМагистрантларни илмий-тадқиқот ишларига жалб етиш, конференсияларга фаол иштирокини таъминлаш, кузатишлари ва илмий тадқиқотлари натижалар асосида илмий мақолалар чоп етиш масалаларига ҳам алоҳида еътибор берилмоқда. Университет магистрантларининг анъанавий илмий конференсиясида магистрантларимизнинг аксарият қисми ўз диссертацияси мавзуси асосида маъруза қилмоқда. Кейинги йиллар давомида магистрантларнинг икки қисмдан иборат конференсия тўпламлари чоп етиб келинмоқда.\nБир қатор иқтидорли талабаларимиз магистратурада ўқиши давомида илмий-тадқиқот ишлари билан жиддий ва муваффақиятли шуғулланиб, нуфузли давлат стипендиялари, танловлар ва мукофотлар совриндорлари бўлдилар.\nЎзбекистон Республикаси Президенти давлат стипендияси совриндорлари:\n2004-2005-ўқув йили Худойбердиев Шароф Абдумаликович (Биотехнология).\n2005-2006-ўқув йили Араббоев Шавкат Умидович (Информатика).\n2006-2007-ўқув йили Ҳамроқулова Шоҳиста Шамситдиновна (Умумий тарих).\n2007-2008-ўқув йили Эргашев Ислом Исмоилович (Аҳолишунослик ва меҳнат иқтисодиёти).\n2008-2009-ўқув йили Редкин Павел Виталиевич (Лазер физикаси).\n2017-2018-ўқув йили Нуритдинова Ҳилола Абдураҳмоновна (Педагогика назарияси ва тарихи).\n2019-2020-ўқув йили Орипов Ҳасан Абдиваҳобович (Ижтимоий-гуманитар фанларни ўқитиш методикаси).\nЗулфия номидаги давлат мукофоти совриндори:\n2019-2020-ўқув йили Мусулмонова Камола Ҳусниддин қизи (Ўзбек тили ва адабиёти).\nНиҳол мукофоти совриндори:\n2017-2018-ўқув йили Аяпов Саламат Бахиевич (Мусиқа таълими ва санъат).\n“Инновацион ғоялар етакчиси” кўкрак нишони совриндори:\n2019-2020-ўқув йили Самадов Азиз Илҳомович (Амалий математика ва ахборот технологиялари).\nМагистратура бўлимининг вазифалари:\n- Самарқанд давлат университетида мутасадди кафедралар ва деканатлар билан биргаликда фаолиятини мувофиқлаштириш;\n- Ўзбекистон Республикасининг таълимга оид Қонунлари, Президент Фармонлари, Фармойишлари, Қарорлари, Вазирлар Маҳкамасининг Қарорлари, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг Ҳайъат Қарорлари, буйруқлари, йўриқ хат, модемограмма ва телефонограммаларини, шунингдек, ректор буйруқларининг факультетлар, кафедралар, бўлимларда бажарилишини таъминлаш ва мониторингини олиб бориш;\n- Ўзбекистон Республикаси Президенти ва ҳукумати томонидан қабул қилинган фармон ва қарорлар мазмунини талабаларга етказиб бориш;\n- Магистратура мутахассисликлари учун зарурий норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқиш, кадрлар буюртмачилари талаб ва таклифлари асосида уларни мунтазам такомиллаштириб бориш;\n- университети билан корхона, ташкилот, хусусий корхона ва фирмалар ўртасида йўналиш бўйича манфаатли ҳамкорлик шартномаларини тузиш ва уларни амалга ошириб бориш;\n- университет барча бўлинмаларининг магистрлар тайёрлаш бўйича фаолиятини мувофиқлаштириш ва назорат қилиш;\n- магистрлар тайёрлаш бўйича ўқув жараёнини ташкил этиш ва амалга оширишга кўмаклашиш;\n- магистрантларга тақдим этилаётган таълим ва ўқитиш сифатини назорат қилиш;\n- магистратурада педагогик фаолиятга жалб этиладиган ўқитувчиларга юклатилган вазифаларни амалга оширишларини назорат қилиш, уларни ижтимоий-касбий ва шахсий фаоллигини ошириш;\n- магистратурада мавжуд ҳолатни тизимли равишда таҳлил қилиш, муаммоли ҳолатларни аниқлаш, магистратурани ривожлантириш тенденциялари бўйича устувор йўналишларни аниқлаш;\n- магистрларни келгусида ишга жойлашиши устидан мунтазам мониторингни амалга ошириш;\n- магистратнларнинг илмий-педагогик, илмий-тадқиқот ва магистрлик диссертациясини тайёрлаш бўйича фаолиятини “Магистратура тўғрисида” Низомга мувофиқ магистратларнинг календарь иш режасига биноан амалга оширилишини назорат қилиш;\n- магистрлар тайёрлаш масалаларини таҳлил қилиш ва улар юзасидан мунтазам равишда ҳисоботлар тайёрлашни таъминлаш;\n- ЯДА синовлари ва магистрлик диссертацияси ҳимоясини самарали ташкил этишни таъминлаш.\nСтажировка тўғрисида Низом\nМагистратура талабасининг календар иш режаси\nМагистрантларнинг илмий-педагогик ва илмий-тадқиқот фаолияти дастури


WSJ: Суриядаги амалиётлар Туркия ташқи сиёсатидаги туб бурилишни англатади\n14:43 / 25.08.2016\nТуркия армиясининг Сурияда ҳарбий амалиёт ўтказиши, мамлакат президенти Ражаб Тоййиб Эрдўғаннинг ташқи сиёсатида жиддий ўзгаришлар юз берганини англатади, деб ёзмоқда The Wall Street Journal.\nНашрга кўра, Эрдўған шу билан иқтисодиёт ва хавфсизликка путур етказаётган ва узоқ вақтдан бери давом этиб келаётган “халқаро қамал”дан чиқишга ҳамда АҚШ каби ҳамкорлари билан яқинлашишга уринмоқда.\n«Биз дуч келаётган воқеалар Суриядаги вазият ва Сурияга нисбатан сиёсатимиз оқибатидир», — деган Туркия бош вазири ўринбосари Нўмон Куртулмуш.\nЮқори лавозимли мулозимнинг сўзларига кўра, ташқи сиёсатни қайта кўриб чиқиш, дипломатияга бирмунча прагматик ёндашувни англатади. Уларнинг айтишича, Сурияда зўравонликларга барҳам беришга уриниш Россия билан ярашишга ёрдам берган. Эндиликда, АҚШ билан муносабатларни илиқлаштириш бош вазифадир. Нашр манбасининг маълум қилишича, Туркия расмий Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги ўзига хос дипломатик воситачи бўлишни истамоқда.\nWSJ нашри Туркиянинг Сурияга нисбатан ташқи сиёсатида юз берган ўзгаришлар қаторига, Анқаранинг президент Башар Асадга нисбатан тутиб келган кескин позицияси юмшаганини киритиш мумкин. Бундан аввал, у фақат Асад қандай бўлмасин ағдарилиши керак, деган фикрни ҳимоя қилиб келаётган эди.\nЭндиликда, Туркиянинг ҳарбий жанговар амалиётлари, унинг Сурия ҳудудий яхлитлиги борасида АҚШ, Россия ва Эрон билан мақсади умумийлигини билдиради. Нашрнинг таъкидлашича, расмий Вашингтон ва Анқара, суриялик курдлар ўз мажбуриятларига риоя қилмаяпти, деб ҳисобламоқда. Расмий шахслар, агар иттифоқчилар уларни курд йўналишида қўллаб-қувватлашса, кўплаб дипломатик муаммоларга кўз юмишга тайёр эканликларини айтишмоқда.\n«Барчасини унутинг. Агар улар биз билан шу масалада якдил бўлишса, биз улар билан мулоқотни давом эттирамиз», — деган юқори лавозимли турк мулозими.\nТуркия Сурия курд ташқи сиёсат


ЎзА - Ўзбекистон-Германия-Хитой: туризм соҳасидаги янги лойиҳага старт берилди\nХитойнинг China Tours Hamburg CTH GmbH етакчи туристик компанияси янги лойиҳа асосидаги “Uzbekistan symbol of the magic east” ёзуви акс этган автокарвони Германиядан йўлга чиқди. Автобуслар карвони Ўзбекистон орқали Хитойга бориши режалаштирилган. Бу ҳақида Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси матбуот хизмати хабар бермоқда.\nБош қароргоҳи Германияда жойлашган Хитойнинг China Tours Hamburg CTH GmbH компаниясига 1998-йилда асос солинган бўлиб, дунёнинг энг йирик туркомпанияларидан бири саналади. Айни дамда Берлин, Франкфурт, Мюнхен, Пекин, Чанхай, Гуйлин шаҳарларида ўз офисларига эга.\nХабарда келтирилишича, жорий йил аввалида Ўзбекистоннинг Германиядаги элчихонаси билан ҳамкорликда Берлинда ташкил этилган учрашувда Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси раиси вазифасини бажарувчиси Абдулазиз Аққулов China Tours Hamburg CTH GmbH компанияси раҳбари Андреас Ланс билан New Silk Road” лойиҳаси доирасида Ипак йўли туризмини кенг тарғиб этишга қаратилган янги келишувларга эришган эди.\nМазкур лойиҳа орқали Ўзбекистон Буюк ипак йўли шаҳарлари бўйлаб зиёрат ташкил этиш белгиланган эди.\nҚайд этиш жоиз, Ипак йўли туризмини тарғиб этувчи мазкур тур маҳаллий, шунингдек, Германиянинг 15 дан ортиқ етакчи оммавий ахборот воситалари томонидан кенг ёрит борилади.