Бутун ҳокимият фиръавн қўлида ёхуд қадимги Мисрда жиноятчилар қандай жазоланган? — Sof.uz\nҚадимги Миср жамияти нимани жиноят деб топиш ва қилмиш учун қандай жазо тайинлаш масаласида диний қоидалар ва ахлоқ нуқтаи назаридан ёндашган ҳолатда жазо тайинланган. Шу билан бирга мисрликлар вафот этган одамларни ҳам суд қилишган ва айбдор деб топишган. Улар назарида бу “нариги дунё суди” сифатида талқин қилинган.\nАсосий ролни Маат – қонун ва тартиб, адолат ва ҳақиқат маъбудаси ўйнаган. Юриш-туриш қоидаларини бузган шахслар гўёки фазовий мувозанатни бузган ва бутун давлат ҳамда миллатдошларга зиён келтирган деб ҳисобланган.\nФранцуз мисршуноси Клер Лалует ўзининг “Худо подшо давридаги фиръавнлар” тадқиқотида ёзишича, у даврларда Маат бутун дунё ва жамоатчиликнинг фаровонлиги учун зарур бўлган коинот тартибининг тимсоли бўлган.\nҚадимги Мисрда жиноятлар икки тоифага бўлинган: жамиятга қарши жиноятлар (хусусий мулкни ўғирлаш, зино, қотиллик) ва давлат ва мамлакат тартибига қарши жиноятлар (диний объектларга қарши ножўя ҳаракатлар, давлат мулкини ўғирлаш, давлатга хиёнат, порахўрлик).\nБутун ҳокимият фиръавн қўлида тўпланиб, у тартибнинг кафили бўлган. Энг қадимги маҳкама жараёнларида фиръавннинг шахсан ўзи тергов маҳкама жараёнида иштирок этган, кейинчалик суд институтлари пайдо бўлгач, энг муҳим ишлардагина қатнашадиган бўлган.\nҚадимги Мисрда инсон ҳаёти худоларнинг марҳамати ҳисобланган ва кимда ким бировнинг ҳаётини тортиб олса, ўлимга маҳкум қилинган. Судлар ўша даврларданоқ инсон қасддан ёки эҳтиётсизлик ортидан қотиллик қилганининг фарқига боришган.\nМиср қадимшунослиги вазирлиги тадқиқотчиси ва “Қадимги Мисрда жиноят ва жазо” асари муаллифи Манал Маҳмуд Муҳаммаднинг ёзишича, қадимги Мисрда қотиллик учун доимо ўлим жазоси ҳам берилавермаган. Баъзида жазолаш психологик тусга эга бўлиб, бу жазо тури ўлим жазосидан ҳам қаттиқроқ жазо саналган. Ўз ота-онасидан бирини ўлдирган фарзанд аввал қийноқларга солинган, сўнгра қатл этилган. Ўз гўдакларини ўлдирган ота-оналар янада мураккаброқ муносабат субъектига айланган. Бундан ота-оналар уч кун мобайнида жазирама иссиқда гўдаклари танасига боғланган ҳолатда тутиб турилган.\nМиср фиръавнлари тарихи даври бўйича мутахассис Франсуа Дюманинг айтишича, кўп ҳолатларда қотилликка қўл урганлар тимсоҳларга ем қилинган. Лекин баъзи қотилларнинг “омади” келиб, уларга ўз-ўзини жисмоний йўқ қилиш – ўлдириш имконияти берилган.\nАгарда қотиллик қасддан амалга оширилмаган бўлса ва бу исботланса, жазо мутлақо бошқача бўлган.\nБундай ҳолатда қотил токи унинг гуноҳи бўйича диний маросимда покланиб унинг қўлидан ўлган марҳумнинг қабрида қурбонлик қилмагунича, ўз уйига кира олмаган. Бундан ташқари, жиноятчи ва унинг қурбони оиласи ўртасида ярашиш ҳамда муайян миқдордаги товон пули тўлаш ҳам кўзда тутилган.\nФиръавнлар замонида қотиллик ҳақидаги маълумотни ёки бундай маълумотни олиш мумкин бўлган маълумотни яширганлик учун ҳам жазо кўзда тутилган. Хабар етказмаганлар жиноятга шерик ҳисобланган ва жазоланган.\nҚадимги Мисрда диний аҳамиятга эга бўлган жониворлар – ибис (лайлакларга ўхшаш қуш), мушук ва шу каби жониворларни ўлдириш таъқиқланган. Бундай жониворларни қасддан ўлдириш ўлим билан, эҳтиётсизлик оқибатида ўлдириш жарима билан жазоланган.\nЗино асосий диний қоидаларга қарши жиноят ҳисобланган, аммо бу гуноҳ эркак ва эрли аёл ўртасидаги жинсий муносабатларга тааллуқли бўлган. Зино содир этганлар ўлим билан жазоланган.\nҚадимги қонунларда “Агар сиз ким биландир дўстлашмоқчи бўлсангиз, унинг уйига кирганингизда аёллари тарафга яқинлашманг ва уйнинг уларга тегишли қисмига кирманг, ” дейилган.\nФиръавнлар замонида агар оилали эркак эрли аёл билан гуноҳ қилса, кейинчалик бошқа жиноятларга ҳам қўл уради, шунинг учун уни қатл қилиш керак деб ҳисобланган.\nҚадимги Миср матнларида хиёнат қилган хотинни жазолаш эрнинг ўз қўлида деб ёзилган.\nФиръавн Рамзес V даврига оид папирус қоғозларидаги матнлардан бирида қуйидаги воқеа тасвирланган. Суд олдига ўзининг хулқи билан оилани шарманда қилган аёлни қаттиқ жазолаётган оила аъзолари келтирилган. Аёлни тимсоҳларга ем қилиш учун дарёга ташлаш ҳаракатидаги оила аъзолари сурати туширилган.\nШуни ҳам айтиш керакки, аёлларга нисбатан худди шундай жиноят қилган эркакларга бериладиган жазо енгилроқ бўлган. Шу билан бирга аёлларга суд жараёнида эркаклар билан бир хил ҳуқуқлар берилган.\nТалончилик ва ўғрилик\nМулкни ўғирлаганлик учун жазо ўғирланган буюмнинг қийматидан 2-3 баравар қимматроқ жарима бўлган. Давлат мулкини ўғирлаганлар мулкнинг қийматидан 180 марта қимматроқ бўлган жарима тўлашган.\nҚўлга тушган ўғри қилган ўғирлигини тан олиши ва ўғирланган буюмни қайтариб бериш мажбуриятини бўйнига олган ва жиноятчи 100 дарра урилган. Шундан сўнг ўғри иккинчи марта ўғрилик содир этмасликка тантанали қасам ичиши керак бўлган. Агар жиноятчи қасам ичишдан бўйин товласа, тимсоҳларга ем қилинган.\nБундай жазоларнинг барчаси омма олдида намойиш этилган.\nПорахўрлик билан боғлиқ жиноятлар қадимги Мисрда одатда суд томонидан кўриб чиқилмаган. Одатда порахўрлик билан қўлга тушган амалдорлар ишдан ажраган ва уларнинг ижтимоий мақоми деҳқон даражасига туширилган.\nАммо айрим ҳолатларда суд маҳкама жараёни ҳам бўлиб турган. Топилган қўлёзмалардан бирида жазога ҳукм қилинганнинг Амон худосига мурожаати ўз ифодасини топган: “О, Амон худоси, мени тингла. Суд мендан олтин ва кумуш талаб қиляпти. Мен қашшоқ одамман. Бирор нарса қилгин, о Амон.”\nПорахўрлик ҳақидаги ишлар судгача етиб борганда айримлар топқирлик қилишган. Папируслардан бирида ёзилишича, айбдор суд мирзасига пора берган, мирза эса суд материалларини жиноятчига топширган.\nРамзес IХ даврида мақбарани талаганликда ушланиб айбланганлардан бири пора бергандан кейин қамоқдан озод қилингани ёзиб қолдирилган. “Қадимги Мисрда жиноят ва жазо” асарида папируслардан бирида келтирилган қуйидаги матн мавжуд: “Мени қамаб, ҳоким Тибининг хонасида ушлаб туришди. Мен уларга ўз ҳиссамдан 20 бўлак олтинни топширдим.”\nҚадимги Мисрда фиръавн ва давлатга қарши жиноятлар энг ёмон жиноятлар ҳисобланган. Бундай ҳолатларда ягона жазо чораси айбдор мавқеидан қатъи назар ўлим жазоси бўлган. Ҳаттоки фиръавн яқинлари ҳам қатл қилинган.\nПапируслардан бирида фиръавн Рамзес IIIга уюштирилган суиқасд ҳақидаги воқеа келтирилади. Воқеада Рамзес IIIнинг кенжа хотини ўз ўғлини тахтга чиқариш мақсадида сарой аёнлари билан тил бириктириб фитна уюштиради. Фитначилар фош қилиниб бари қатл этилади, баъзилари эса ўз жонига қасд қилади.\nМақбара ва ибодатхоналарни талаш\nМақбараларни талаш, айниқса, уларда юқори мартабали шахслар ором топган бўлса, оғир жиноят ҳисобланган.\nМақбараларда одатда қимматбаҳо заргарлик буюмлари бўлган. Ҳокимият заифлашиб қолганда уларни талаб туриш одат тусига кирган.\nАйниқса Рамзес IIнинг омади келмаган. Коҳинлар Рамзес IIни 5 марта дафн қилишга мажбур бўлишган. Талончилар тўрт марта унинг шахсий мақбарасини, бешинчи марта унинг кўчирилган даҳмасини талашган. Ниҳоят Рамзес IIнинг мўмиёланган танасини Херихор қояларидаги яширин жойга кўчиришган. Мазкур жойда Рамзес IIнинг қабри токи ХIХ асрда араб қабилалари томонидан топилгунга қадар сақланган ва кейинчалик музейга юборилган.\nМақбарани талаганлик учун ўлим жазоси тайинланган. Агарда марҳумнинг танаси топилмаса, жиноятчининг қўли кесилган ва 100 дарра саваланган.\nҚадимги Мисрда мақбараларни таланиши жиддий хавотирларни юзага чиқарган ва ҳукумат бир қатор қонунларни қабул қилишига тўғри келган.\nҚонунларга биноан, кимки ибодатхонадан ҳайвон ўғирлаб уни кимгадир берса, ўлим жазосига ҳукм қилинган. Агар ўғри ҳайвонни ўзида қолдирса, ўғрининг бурни кесилган.\nИбодатхоналарнинг бошқа буюмларини ўғирлаш ҳам жазо тайинланишига олиб келган. Одатда жиноятчилар жаримага тортилган ва 100 дарра билан саваланган. Жарима миқдори ўғирланган буюм миқдоридан 100 баравар кўп бўлган.\nМиср ҳуқуқ ўлим жазоси жиноят жазо фиръавн\nКонцертда ярим яланғоч кийинган Лопес мисрликларнинг ғазабини келтирди\n15/08/22:08 6615 Ўзбекистон\n17/06/21:21 4827 Жаҳон\n13/06/14:22 4670 Ўзбекистон\n15/05/23:11 1 Ўзбекистон


hidoyat.uz – “Мовароуннаҳр” нашриётининг сайти - Ислом ва олам (2012/2)\nИслом ва олам (2012/2)\nБузғунчи сайтлар хусусида\nОлмониянинг “Шудоч Зейтунг” газетасида Ислом дини асл моҳиятини бузиб кўрсатувчи сайтларга қарши мақола босилди. Олмония ҳукумати бундай сайтлар фаолияти қонунга хилоф эканини таъкидлади. Ҳукумат динни енгил-елпи ўрганиб олган ёки атайин динга тош отишга ҳаракат қилаётган кимсаларни қоралади. Газетада ёзилишича, виждон эркинлигига путур етказадиган турли сайтларнинг қонунга зид иш олиб боришига тез орада чек қўйилади.\nНефт захиралари бўйича дунёда етакчилардан бўлган Саудия Арабистони чегарадош Яманга ёрдам қўлини чўзмоқда.\nСиёсий ва иқтисодий қийинчиликларни бошдан кечирган қўшни мамлакатга январ ойида беш юз минг тонна бензин ва дизел ёнилғиси тортиқ қилинди. Адан шаҳридаги нефтни қайта ишлаш заводи вақтинча ёпилгач, анча узилиш бўлиб қолган эди. Июн ойидан буён Саудия Арабистони Яманга уч миллион баррел қора олтин етказиб берди. Маълумотларга кўра, қўшни мамлакат ўзини ўнглаб олгунга қадар бу ёрдам тўхтамайди.\nҚозон шаҳрида анжуман ўтказилади\nИслом Ҳамкорлик Ташкилоти (Ислом Конференцияси Ташкилоти)нинг IV Халқаро йиғини шу йил 21–22 май кунлари Қозон шаҳрида бўлади. Татаристон Республикаси Президенти бошчилигида ўтадиган ушбу йиғинни Ислом тадбиркорлар жамғармаси ташкил қилмоқда. Мақсад ИҲТга аъзо мамлакатларнинг иқтисодий, сиёсий ва ижтимоий алоқаларини мустаҳкамлаш ҳамда мусулмон мамлакатлар инвесторлари билан ҳамкорликни кучайтиришдир. Анжуманда МДҲ, Оврупа, Жануби-шарқий Осиё, Яқин Шарқ ва Россиядан ишбилармон ва сармоядорлар ҳамда турли соҳа вакиллари иштирок этишади.\nБритания қироличаси ўн саккиз нафар мусулмонни тақдирлади. Улар катта хизматлари учун олий мукофотларга лойиқ кўрилди. Жумладан, шифокор Тоҳир Аҳмад Маҳмуд – “Британия империяси командори”, Йорк университети профессори Муҳаммад Ҳомидий – “Британия Империяси зобити” ва Рочдейл кенгаши аъзоси Муҳаммад Ҳабибуллоҳ Британия империяси орденига муносиб топилди.\nБойкўлорти ўлкаси жоме масжиди қурилганига бир юз беш йил бўлди. Жоме шу атрофдаги ўн тўрт минг мусулмон учун ягона масжиддир. XIX аср бошида бунёд этилган жоме маълум бир муддат омборхона ва ётоқхонага ҳам айлантирилган. 1993 йилга келиб масжид сифатида яна ўз вазифасини ўтай бошлади.\nТантанага мусулмонлар пухта тайёргарлик кўришди. Масжидни таъмирлаб, яна бир хонақоҳ барпо этиш режаси тузилган.\nМусулмонлар қабристони очилди\nФранцияда биринчи расмий мусулмонлар қабристони очилди. Мозор мамлакат шимоли-шарқидаги Страсбург шаҳрида. Очилиш маросимида дин арбоблари, Ислом маркази ходимлари ва ҳукумат вакиллари қатнашди. Очилишга саккиз юз минг евро сарфланган қабристон ҳудудида таҳоратхона ва хонақоҳ ҳам бор. Францияда истиқомат қилаётган муҳожир мусулмонлар илгари дунёдан кўз юмган яқинларини ўз юртларига олиб кетишарди.\nЛондон марказий жоме масжидида “Exhibition Islam” хайрия ташкилоти “Муҳаммад (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) – мурувват тимсоли” кўргазмасини ташкил этди. Ташкилот ўн йилдан бери Оврупада турли диний кўргазмалар ўтказиш билан шуғулланиб келади. Унда Қуръони карим қўлёзмалари, Муҳаммад (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) ҳадислари ва турли диний адабиётлар намойиш этилди. Мақсад Ислом дини тарихини танитиш ҳамда унинг барқарорлик ва дўстлик дини эканини намоён қилишдир. Унга мусулмонлар билан бир қаторда бошқа дин вакиллари ҳам келишди.\nҲаво тозалиги учун\nДавос шаҳрида Жаҳон иқтисодиёти анжуманининг экология масалаларига бағишланган йиғилиши бўлиб ўтди. Дунёда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва табиатни асраш бўйича энг юқори ўринларни эгаллаб келаётган мамлакатлар эълон қилинди. Германия, Исландия, Финландия, Япония ва Белгия қаторига Малайзия ҳам қўшилди. Ушбу мамлакатда 2011 йили ҳаво тозалигини сақлаш кўрсатикичи тўқсон фоизни ташкил қилган.\nЯнги русумли телефон\nҲиндистоннинг Tol.Mol.com ширкати ENMAC MQ3500 русумли уяли телефон ишлаб чиқди. У араб, инглиз, форс, рус ва турк тилларида ишлайди. Телефон мингтагача рақамни сақлай олади. Унда Қуръони каримни беш нафар энг машҳур қори қироатида эшитиш мумкин. Телефон хотирасига Мусҳафнинг 29 тилдаги маъно таржимаси ҳам жойланган.\nШвециянинг Вестерос шаҳрида Эрон Ислом Республикасининг “Ал-Заҳро” маданият маркази Қуръони карим кўргазмасини ўтказди. Унда хаттотлик услубида кўчирилган оятлар, муқаддас китобнинг турли хил майда қимматбаҳо тош, металл ва нақшлар билан безатилган нусхалари намойиш этилди.\nЯқинда Канаданинг Торонто шаҳрида Шимолий Америка мусулмонлари йиллик анъанавий анжумани бўлиб ўтди. Ўнинчи марта бўлаётган йиғинда ўн беш мингдан зиёд вакил қатнашди. Йиғинда швейцариялик таниқли олим Тариқ Рамазон, америкалик доктор Жон Эспозито ва машҳур қўшиқчи Сами Юсуф иштирок этишди.\nИслом маркази иш бошлади\nСўнгги беш йилда Американинг Миссури штати мусулмонлари сони икки баробар ортди. Шу вақтгача одамлар намозни кўча ва йўлакларда ўқишарди. Миссури штати Ролла шаҳрида очилган Ислом маркази муаммони қисман бўлса-да ечишга ёрдам берди. Марказда масжид, кутубхона ва болалар майдончаси бор. Бу ерда мусулмонлар эмин-эркин ибодат қилишлари ва диний билим олишлари мумкин. Марказ Америка мусулмонларидан тушган хайр-эҳсон ҳисобига қурилди.\nЯнги факултет очилди\nОлмониядаги Тубинген университетида янги ўқув йилидан исломий фанлар факултети иш бошлади. Ушбу факултет бакалаврлари имом-хатиб ёки ўқитувчи даражасини олишади. Дарслар немис тилида ўтилади. Тўрт миллионли Олмония мусулмонлари учун бу иш жуда муҳим янгилик бўлди.\nМарокашликлар ёмғир сўрашди\nЯнги йилнинг илк жума намозида Мароқашдаги барча масжидларда мусулмонлар Аллоҳ таолодан ёмғир сўраб, дуога қўл кўтардилар. 2011 йил қурғоқчил келди. Ёғингарчилик олдинги йилларга нисбатан 89 фоиз камайиб, барча соҳаларга сезиларли зарар етказди. Ҳар йилги ўртача ўн миллион тонналик буғдой ҳосили икки миллионга тушиб кетди.\nМарокаш дон маҳсулотлари етиштириш бўйича дунёда энг юқори ўринлардан бирини эгаллайди. Аҳолининг қирқ фоизга яқини қишлоқ хўжалигида меҳнат қилади. Мамлакат мусулмонлари бу йил баҳор ёғин-сочинли келишидан умидвордирлар.\nЯна бир Ислом маркази\nЛондон четидаги Перли мавзеида Ислом маркази очилди. Марказда мусулмонлар эмин-эркин ибодат қилиб, фикр алмашишлари учун кенг имкон бор. Бу ерда маданий-маърифий тадбирлар уюштириш ҳам мумкин. Ислом маркази асосчиларидан бири Усмон Содиқ: “Мақсадимиз Ислом қўпорувчилик ва бузғунчиликка мутлақо қарши, тинчлик ва бағрикенглик дини эканини намоён этишдир”, деди. Бугун Перлида юзга яқин мусулмон оила истиқомат қилади.\nЛубнонда динлараро йиғилиш\n2012 йил 17 январ куни Лубноннинг Байрут шаҳрида динлараро халқаро йиғилиш ўтказилди. “Ал-Фариғ ал-арабий ал-ахвар ал-ислами вал-масиҳий” маркази ташкил этган ушбу анжуман “Мусулмон ва насроний алоқалари янги босқичда” мавзуида ўтди. Асосий мақсад Яқин Шарқ ва Шимолий Африка ҳудудларида мусулмон ва насроний аҳолининг тинч-тотув муносабатларини янада мустаҳкамлашдир.\nҚирим сиҳатгоҳларида дам олувчиларга мўлжаллаб янги лойиҳа ишлаб чиқилди. Лойиҳа бўйича Қиримдаги қадим мақбаралар ва тарихий қадамжоларга зиёратлар уюштирилади. Намозхонлар учун кенг имкониятлар ва қулайликлар яратилади. Лойиҳани янада такомиллаштириш устида иш олиб борилмоқда.\nИндонезия масжидларида марказлаштириш\nИндонезия Ислом уюшмаси масжидлар орасида интернет орқали ўзаро жонли (online) алоқалар ўрнатиш тизимини ишга туширмоқчи. Бу билан намозхонлар ўртасида Ислом адабиётлари ва фикрлар алмашинувини йўлга қўйиш кўзда тутилган. Индонезия дунёда энг кўп мусулмон яшайдиган мамлакат ҳисобланади. Яъни, 237 миллион аҳолисининг 85 фоизи мусулмондир. Расмий масжидлар сони бир миллионга яқин.\nШу йил 28–29 март кунлари Лондон шаҳрида иккинчи Халқаро Ислом иқтисоди анжумани бўлиб ўтади. Анжуман молиявий инқироз шароитида иқтисодий аҳволни мўътадиллаштириш масалаларига бағишланади. Халқаро йиғинда банкчилар, иқтисодиёт маслаҳатчилари ва уламолар қатнашади. Ўтган йили илк бор ўтказилган анжуманда бир юз йигирмадан ортиқ вакил иштирок этиб, ўттиздан ортиқ маъруза тингланган эди.\nЯнварнинг 17-куни Қирим мусулмонлари диний идорасида Симферопол шаҳрида қурилажак “Катта жума жомеи” лойиҳаси учун ўтказилган танлов ғолиблари аниқланди. Унда Украина, Туркия, Қозоғистон ва бошқа мамлакатлардан келган ўн бир нафар меъмор ўн тўртта лойиҳа билан қатнашди. Биринчи ўринни Идрис Юнусов, иккинчи ўринни Иброҳим Нагаев ва учинчи ўринни Руслан Яҳёев эгаллади. Ғолибларга Қирим мусулмонлари фахрий ёрлиқлари, пул мукофотлари топширилди.\nЎрдундаги Қуръони каримни сақлаш жамияти қулоғи оғир, кар кишилар учун илк бор Қуръони каримнинг махсус DVD дискларини чиқарди. Ушбу диск карларга имо-ишора ёрдамида Мусҳафни ёритиб беради. “Диск ёзиш учун беш йил сарфладик”, дейди лойиҳа иш бошқарувчиси Аҳмад Алайид. “Қуръон шарҳларини ўрганиб чиқиб, энг содда шаклини танладик. Ўттиз пора олтмишта дискка сиғди. Вақти келиб, дискларни ҳадя этиб тарқатишни режалаштиряпмиз”.\nБелгия Ислом маркази илмий ходими Абдулқодир Дамиший Брюссел шаҳрида меҳр-шафқат уйини очиш режасини эълон қилди. Бу иш 2014 йили амалга оширилиши мўлжалланяпти. “Кекса мусулмонларнинг ҳолидан хабар олиб, ёрдам қўлини чўзадиган муассаса очмоқчимиз. Мақсад Исломда ота-онага ҳурмат-эҳтиромни намоён этишдир”, дейди Абдулқодир Дамиший.\n1134 марта ўқилган.


«Тошшаҳартрансхизмат» сифатсиз хизматининг сабабларини бартараф этмоқчи - Carzone.Uz\n«Тошшаҳартрансхизмат» АЖ томонидан Тошкент шаҳридаги автобус транспортини сифатсиз хизматининг сабаблари бўлган тизимли камчиликларни бартараф этиш мақсадида чоралар мажмуи ишлаб чиқилди. Бу ҳақда акцмядорлик жамият матбуот хизмати хабар берди.\nҲозирги пайтга қадар, рухсатсиз ўчирилган GPS-мониторинг ва хайдовчи билан икки томонлама бевосита мулоқот тизимлари тикланган. Автобус саройлари рахбарлари, бош механиклари ва автобусларни техник ҳолати учун масъул сервис хизматлари рахбарларига ва хайдовчиларга автобусларни йўналиш пайтидаги ёнғинлари учун моддий жавобгарлик юклатилган. GPS жиҳозларига рухсатсиз тегиш ёки ўзгартиришлар киритиш жараёнлари аниқланган тақдирда қатъий чора ишдан бўшатиш, ёки аниқланган қоидабузарликлар тўғрисидаги маълумотларни мутасадди ташкилотларга тақдим этиш ҳамда улар томонидан қонунда белгиланган тартибда чоралар кўрилади.\nУчинчи: йўл ҳаққини тўлашни автоматик тизимга ўтказишни тезлатиш ва тизимни 2018 йилнинг оҳирига қадар ишларни бошлаш режалаштирилган.\n«Йўловчиларнинг асосий эътирозлари автобусларни кутиш вақти, қатнов жадвали бузилиши ва тезлик қоидаларини бузишлари билан боғлиқ. Шу сабабли, ҳозирги кунда биз барча назорат ва бошқарув жараёнларини ахборот тизимлари орқали амалга ошириш чораларини кўраяпмиз. Бу чоралар, ноқонуний тил бириктириш, ўғирлик ва коррупцияни тўҳтатишига ишонамиз», — дейди «Тошшаҳартрансхизмат» АЖ бошқаруви раиси Моҳир Валиев.\n«Тошшаҳартрансхизмат» АЖ юридик хизмати томонидан шахсий иш шартномалари жорий этилади. Уларда моддий жавобгарлик, рағбарлантириш ва жазолаш янги тизими кўзда тутилган. GPS-трекерлар, икки томонлама алоқа, ёқилғи назорат қилувчи жиҳозлар сунъий равишда бузган ходим, ким бўлишидан қатъий назар ишдан бўшатилади.\n«Тошшаҳартрансхизмат» АЖ да масъул ходимларлардан иборат комиссия тузилди. Комиссиянинг асосий вазифаси сифатида автосаройлар ҳолатини билиб бориш, уларнинг иш жараёнларини текшириш, аниқланган камчиликларни бартараф қилиб, такомиллаштириш бўйича таклифлар киритиш.\n«Тошшаҳартрансхизмат» АЖ бошқаруви томонидан йўловчиларга автобус хизматини кўрсатишни янги усулларини тадбиқ қилиш ва бошқариш оид масалалар юзасидан, амалдаги норматив-ҳуқуқий хужжатларни такомиллаштириш бўйича таклифлар тайёрламоқда.


Европа раҳбарлари халқаро молия гуруҳлари билан биргаликда Греция бўҳронига даво изламоқда.\n29 апрел куни Европа Mарказий банки бошқарувчилар кенгаши аъзоси Аксел Вебер, агар Греция инқирозга юз тутса, унинг зарари “чексиз бўлишини” айтди.\nГреция Бош вазири Георгиос Папандреу ҳам Афина ҳукуматининг қарзлари билан боғлиқ бўҳрон Европа, қолаверса, жаҳон иқтисодиёти учун “фожиали” бўлиши мумкинлигини айтди.\nЧоршанба куни Берлинда Германия ҳукумати расмийлари ва Европа марказий банки президенти Жан Клод Трише билан учрашувдан сўнг Халқаро валюта жамғармаси раҳбари Доминик Стросс-Кан халқаро ҳамжамият Грециядаги бўҳронга бефарқ эмаслигини айтди.\n- Грециядаги иқтисодий вазият бугунги куннинг асосий масаласи экани¸ шубҳасиз. Греция евро ҳудудининг бир қисми бўлгани учун, муштарак евро ҳудуди тизимининг бир қисми бўлгани учун бу фақат бир мамлакатнинг муаммоси эмас. Айни пайтда бу евро ҳудудига бўлган ишонч масаласидир. Шу боис биз тезда чоралар кўришимиз лозим, деди Халқаро валюта жамғармаси раҳбари.\nГермания депутатларига кўра, Стросс-Кан Греция муаммосини ҳал қилиш учун 120 миллиард евро керак бўлиши мумкинлигини¸ бу эса Халқаро валюта жамғармаси ва евро ҳудудига аъзо давлатлар келишиб олган қутқариш режасида назарда тутилган маблағдан қарийиб уч баробар кўп эканини айтган.\nАҚШ президенти Барак Обама чоршанба куни Германия Канцлери Ангела Меркел билан телефон орқали сўзлашди. Мулоқот чоғида Грециядаги молиявий бўҳронини ҳал қилиш учун амалий чоралар кўриш ҳақида келишиб олинди. Германия раҳбари бутун евро ҳудудини қутқариш учун Грецияга халқаро молиявий ёрдам кўрсатиш жараёни тезлаштирилиши кераклигини айтди.\nГреция ҳукумати қарзлари борасида юзага чиққан бўҳрон Европанинг молия бозорларига салбий таъсир этмоқда.\nИқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилоти Бош котиби Ангел Гурриа 2008 йилда Lehman Brothers ширкати инқирозга юз тутганидан кейин АҚШ ҳукумати инқироздан қутқариш дастурини қабул қилгани каби Европа ҳам ўзининг 700 миллиард долларлик қутқариш дастурини ишлаб чиқиши кераклигини айтди.\nАйни пайтда Европа давлатлари ва халқаро ташкилотлар вакиллари Греция муаммосини ҳал қилиш борасида қизғин сўзлашувлар олиб бормоқда.\nЧоршанба куни Франциянинг Бюджет масалалари бўйича вазири Франкос Барон Грецияда вазият барқарор бўлиши учун евро ҳудуди, Европа марказий банки, ХВЖ ва ЕИ ёрдам қўлини чўзишига ҳеч қандай шубҳа бўлмаслиги кераклигини таъкидлади.\nГреция Бош вазири Георгиос Папандреу ўз мамлакати молиявий ёрдам сўрамаётгани балки Афина ҳукумати “адолатли шартлар” асосида қарзлар берилишини сўраётганини айтди.\n- Бу Греция ҳукумати дуч келаётган ягона муаммо эмас. Айни пайтда¸ бу Греция ҳукумати якка ўзи ҳал қила оладиган муаммо ҳам эмас. Биз Европа иттифоқи ўз қонун-қоидаларига эга эканини яхши биламиз. Бундай вазиятда Европа нима қила олиши мумкинлиги ёки тез фурсатда қарор қабул қилинмаётгани борасида танқидий фикрлар билдирилди. Айни пайтда, ўтган ой ташкилотлар, сиёсий чекловлар бўйича деярли ҳар қачонгидан тез фурсатда қарорлар қабул қилинди. Менимча, бу ҳам Европа нима қила олиши мумкинлиги хусусида олдинга ташланган ижобий қадам, деди Греция Бош вазири.\n29 апрел куни Брюсселда ўтказилган матбуот анжуманида Иқтисодий ва молиявий масалалар бўйича Европа иттифоқи комиссари Олли Рейн Грецияга ёрдам кўрсатиш бўйича қарор тез кунларда қабул қилинишини айтди.\n- Мен музокаралар келаси кунларда тугашига ишонаман. Сўзлашувлар натижасида молиявий ва структуравий ўзгаришларга амалга ошириш назарда тутилган кўп йилга мўлжалланган дастур қабул қилиниши билан тугашига ишонаман, деди Иқтисодий ва молиявий масалалар бўйича Европа иттифоқи комиссари Олли Рейн.


Юлдузли тунлар-7 – mulkdor.com\nJanuary 6 2019, 10:01 АдабиётКитобларКутубхона\nҚўрғон ичидан дарвозахонанинг томига чиқиб олган япасқи бир навкар девор кунгураси орасидан уларни кузатиб турган эди. Қосимбек Мирзо дарвозасидан шитоб билан кираётганда бу навкар ҳам томдан секин тушди-ю, девор олдига боғлаб қўйилган отни миниб, хўжайини Аҳмад Танбал кутиб турган жойга қараб кетди.\nМевалари ғарқ пишган катта боғнинг тўрида мармар гумбазлик ҳаммом бор эди. Боғ эгаси Ёқуббек ёзнинг иссиқ кунларида шу ҳаммомнинг меҳмонхонага ўхшатиб безатилган салқин бир хонасида дам олар эди. Асл гиламлар тўшалган бу хонанинг тўрида ҳозир Аҳмад Танбал ўтирибди. У кумуш билан безатилган қимиз кадидан жийда гулли пиёлага қимиз қуйиб, сипқорди. Сўнг сарғиш мўйловини кафти билан артар экан:\n— Тангрим мени кечирсин, бугун рўзани буздим,— деди. — Йўлда ташналикдан тилим танглайимга ёпишиб қолди. Ҳушимдан кетиб отдан йиқиладиган ҳолатга келдим.\n— Бугун сизга раво, — деди Ёқуббек. — Зарураст— маъзураст. Мушкул ишга бел боғлабсиз. Агар кушойиши корингизни бериб, тахт Жаҳонгир мирзоға ўтса, сиз унинг энг ишонган раҳнамоси бўлурсиз.\nАҳмад Танбал бу нурли истиқболни кўз олдига келтириб, бир энтикди. Олдинги тишларидан иккитаси тушиб кетган семиз Ёқуббек унга синовчан назар билан қараб турарди. Ёқуббекнинг нигоҳида «Менинг бу хатарли ишга нечун бош қўшаётганимни унутмасмикансен?» деган маъно бор эди. Аҳмад Танбал сергакланди:\n— Бек жаноблари, сиз билан биз асли мўғул* уруғиданмиз. Барлосларнинг Фарғона вилоятида шунча вақт ҳукм сурганлари етар. Энди навбат бизники. Мен сизни мўғул бекларининг энг улуғи деб билурмен. Тангри омад бериб, агар мен тахт ворисига раҳнамо бўлсам, ўшанда ҳам менга сиз раҳнамолик қилғайсиз!\n— Иншоолло! — деб Ёқуббек мамнун юз билан калта соқолини силаб қўйди. — Қани, Аҳмадбек, чан-қоқ босилгандан сўнг очлик билинадир. Яхна гўштдин тотининг.\nАҳмад Танбал чинни лагандаги гўштга энди қўл узатганда эшик секин очилди. Аҳмад Танбал лаганни бир четга суриб, эшикка қадалиб қаради. Бояги япасқи навкар хўжайинининг тинчини бузгани учун узр сўрагандай бўсағадан нарида туриб, таъзим қилди:\n— Бек жаноблари, севинчи беринг! — деди. — Бобур мирзо қўрғонга кирмай қайтиб кетдилар.\n— Айни муддао!\nАҳмад Танбал учун бу чиндан ҳам қувончли хабар эди. Чарм ҳамёнидан битта олтин танга олиб, бўсаға олдига ташлади. Япасқи навкар тангани шоша-пиша олиб, икки букилиб раҳмат айтди. Сўнг Аҳмад Танбалнинг ишораси билан эшикни секин ёпиб, орқага чекинди.\nАхсидан Андижонга келиб тўғри Ёқуббекникига тушган Аҳмад Танбал подшоҳнинг ўлими ҳақидаги хабарни энг аввал Шерим тоғойига етказдирган эди. Унинг ҳовлиқма феълини қўзғатиб, ўзи панада қолиш учун имзосиз хатни кабутар ёрдамида осмондан туширтирган эди.\n— Маслаҳатингиз билан тузилган режа шарофатли чиқди!— деди Аҳмад Танбал уй эгасига мамнун кўз ташлаб.\n— Ҳа, Шеримбек энди жиянини хавф-хатардан яхшилаб «халос қилур». Унинг энг нуфузли бекига айланиш учун Олатоғдан ҳам ошур.\n— Энди биз Бобурнинг хатардан қўрқиб қочганини халойиқнинг қулоғига етказмоғимиз керак.\nБобур шундай пайтда ота юрти Андижонни ташлаб кетганини халқ билсин, ундан ихлоси қайтсин. Ана ундан сўнг Жаҳонгир мирзонинг тахтга ўтиришига ҳеч бир монелик қолмас.\nЁқуббек соқолини тутамига олиб, бир лаҳза ўйланиб турди-ю:\n— Овоза тарқатишнинг энг афзал жойи бозор, — деди.— Менинг савдогар мижозларим бор.\n— Аммо овоза биздан чиққанини ҳеч ким билмаслиги зарур!\n— Хотиржам бўлсинлар, жаноб Аҳмадбек. Сир сақлашга қодирмиз…\n* Бу ерда гап ўзбеклашган мўғуллар ҳақида боради.\nАндижон аҳолиси душман қўшинлари яқинлашиб келаётганини эшитиб, шу кунларда жуда хавфсираб юрар эди. Шунинг устига: «Подшоҳ жардан йиқилиб ўлганмиш, шаҳарни бугун ёғий босар эмиш, Бобур мирзо қўрқиб қочганмиш», деган овоза тарқалди. Андижон расталаридаги ва тимнинг тагидаги дўконлар савдо энг қизиб турган пайтда бирин-кетин ёпила бошлади.\nҲалиги овозанинг қаердан чиққанини ҳеч ким аниқ билмас эди-ю, лекин халойиқ унга бир-биридан ваҳимали тафсилотлар қўшар эди. Ниҳоят, «Ахсини ҳам ёғий босганмиш, ёғий подшони жардан ташлаб ўлдирганмиш», деган гаплар ҳам пайдо бўлди. Халойиқ орасида юрадиган хуфиялар даҳшатли мишмишларни шаҳар ҳокими — доруғага етказиш учун аркка томон шошилдилар.\nБу орада Қосимбек Бобур мирзонинг устози Хўжа Абдуллани уйидан қидириб топган, улар икковлашиб аркдаги беклар олдига чиқишган эди. Хўжа Абдулла ҳам, беклар ҳам подшоҳнинг ўлимидан мутлақо бехабар эдилар. Бу хабарни Қосимбекдан эшитганларидан кейин, уруш хатари кўзларига янада таҳликали кўринди, ёмон ўзгаришлар бўлишини сезишиб, саросима бўлиб қолишди. Шунинг устига бозорда даллол бўлиб юрадиган ишонч-ли бир хуфия келиб, хунук овозалардан ҳаммаёқ тўполон бўлиб кетганини айтиб берди-ю, Узун Ҳасан номли новча доруға эсанкираб қолди.\n— Биздан омад кетди, жаноблар! — деди йиғламсираб.— Ташқарида ғаним. Ичкарида тўполон.\nБобур мирзо қўрғонга кирмай кетганлари бежиз эмас!\n— Биз ҳам жон сақлаш учун ҳар қаёнга тарқаб қочсакмикин? — киноя билан сўради Хўжа Абдулла.\nЎзи ҳам, соқол-мўйлови ҳам қоп-қора Хўжа Абдулла катта олим бўлишидан ташқари, Андижон бекларининг энг нуфузли пири ҳисобланар эди. Бобур мирзо ҳам уни ўзига муршид санаб қўл берган эди. Шунинг учун Узун Ҳасан Хўжа Абдулланинг киноясига қарши кескин жавоб бера олмади.\n— Пирим, Бобур мирзо узоқлашмасдан қайтариш зарур! — деди Қосимбек.\n— Бобур мирзонинг кўнгиллари менга аён, — деди Хўжа Абдулла. — У олий зот қўрқиб қочган эмаслар. Бекларнинг садоқатини билмоқ учун шундай қилганлар. Бозордаги овоза — фитнанинг белгиси. Агар фитна бўлмаса, подшоҳнинг қазо қилганини биздан олдин бозордагилар қандай билмишлар?\nУзун Ҳасан ўзининг ақли етмаган бу мантиқли фикр-га тан берди. Бобурнинг кўнглида нима борлигини Хўжа Абдулла шу ерда туриб билганига қойил бўлди. Хўжа Абдулла унинг кўзига чинакам авлиё бўлиб кўринди:\n— Пиримга ҳаммаси аён бўлган экан! — деди у чуқур эътиқод билан. — Энди пирим нима десалар биз шунга шаймиз!\n— Менга аён бўлгани шуки, — деди Хўжа Абдулла овозини пасайтириб, — агар бир тан-бир жон бўлиб, Бобур мирзога хизмат қилсак, ҳаммамиз омон қолурмиз, ҳеч қайсимизнинг бир мўйимиз кам бўлмағай!\nХўжа Абдулланинг комил ишонч билан айтган бу сўзлари Узун Ҳасанни бир оз таҳликага солди. Агар иш Хўжа Абдулла айтгандай бўлиб чиқса-ю, Бобур мирзо подшоҳ бўлса… унда Узун Ҳасаннинг бугунги иккиланишлари қандай оқибатга олиб келади? Унинг рақиблари бу иккиланишларни бўлажак подшоҳга айтиб, доруғалик амалини тортиб олишлари мумкин эмасми? Йўқ, Узун Ҳасан бунга йўл қўймаслиги керак:\n— Пирим, менга фотиҳа беринг, Бобур мирзонинг ҳузурларига мен ўзим борай. Бекларнинг номидан садоқат изҳор қилиб, қўрғонга таклиф этай!\n— Ниятингиз таҳсинга сазовор, жаноб Ҳасанбек. Аммо сиз доруғасиз. Сиз аввал шаҳардаги ғулуни бартараф қилинг, фитнанинг уясини топинг, ана унда Бобур мирзонинг иноятларига сазовор бўлғайсиз.\n— Яна каромат қилдингиз, пирим! Биз зудлик билан бу ишга киришурмиз!\nЁз офтоби еру кўкни шундай қиздирмоқдаки, от туёқларидан кўтарилган чанг юзга аланга тилларидек тегади. Ҳаво дим. «Ғир» этган шамол йўқ. Тупроғи билқиллаб ётган тор кўчадан ўтаётганларида Бобурни тер босди. У бениҳоя чанқаганлигидан оғзи тахир бўлиб кетган эди.\nКеча шу пайтларда Андижонсой бўйида салқинлаб ётгани эсига тушди. Бундан бир неча соат олдинги ҳаёти, чорбоғнинг мусаффо ҳавоси, зилол сувли ҳовуз, салқин кўшк, беташвиш дамлар — ҳаммаси бирдан узоқ ўтмишга айланган эди. Назарида, шиддатли бир қуюн уни ўша масъуд ҳаётдан юлиб олиб, аллақаёқларга чирпирак қилиб учириб кетаётибди. От туёқларидан кўтарилган чанг унга мана шу қуюннинг чангидек туюлади. Уни отасидан жудо қилган, пушти-паноҳидан айириб, хавф-хатарлар комига тортган машъум бир куч гўё мана шу қуюннинг кучи эди. Уни қўриқлаб бораётган эллик чоғли отлиқлар ҳам Бобурга мана шу қуюн ичида юргандай хира кўринарди. Рўза тутиб куни бўйи туз тотмаганлигидан унинг боши айланмоқда эди.\nАтрофидаги отлиқлар тўғри юриб бораётган бўлсалар ҳам, Бобурнинг назарида уларнинг ҳаммасини ўша қуюн чирмаб айлантираётгандай бўларди.\nЎзган йўли билан бориб Намозгоҳга етганларида узоқда қорли тоғлар кўринди. Бобур тоғ салқинини кўзи билан ҳис қилгандай бўлди ва ўша ерга тезроқ етиб боргиси келиб, отининг биқинига ниқтади. Қақроқ лабларини қийинлик билан очиб Шеримбекка:\n— Тезроқ! — деди.\nШеримбек эса орқага ўгирилиб қараб:\n— Чопар бор! — деди. — Тўхтайлик.\nАндижон беклари юборган чопар Хўжа Абдулланинг қўли билан ёзилган мактубни Бобурга топширди. Бобур ўрам қилиб юборилган мактубнинг ипак боғичини узиб, ёнида турган Нўён Кўкалдошга берди:\nМактубда Андижон бекларининг Бобурга садоқат билдирганлари айтилган эди. Сўз орасида ёмон овозалар тарқалаётгани, номаълум фитначилар «Бобур мирзо қўрқиб қочди», деган туҳматни тарқатиб, бунга элни ишонтирмоқчи бўлаётгани айтилган эди.\n— Мен сизни ана ўша фитначилардан эҳтиёт қилган эдим, амирзодам! — деди Шеримбек Бобурга. — Ҳозир вазият ёмон. Қўрғон — иғвонинг уяси. Қўрғонга қайтманг, амирзодам! Содиқ беклар бўлса кетингиздан келсинлар!\n«Ота юртини ташлаб қўрқиб қочди» — бу овоза оғиздан-оғизга ўтиб шаҳарма-шаҳар, қишлоқма-қишлоқ тарқаб кетиши мумкин!\n— Йўқ! — деди Бобур отини орқага буриб. — Мен қочмоқчи эмасмен!\n— Амирзодам, бу ҳаммаси иғво!\n— Мен бунинг иғволигини исбот қилурмен! Қайтинг ҳаммангиз. Қўрғонга қайтинг!\nБобур орқага бурган отининг юганини бўшатди-ю, сағрисига қамчи урди. От чопиб бораётганда кўкрагига шамол тегиб, ўзини бир оз енгил сезди. Бояги даҳшатли қуюн энди ундан орқада — изма-из елиб келаётган навкар ва савдарлар орасида қолиб кетгандай бўлди.\nУлар офтоб уфққа яқинлашган пайтда Андижон қўрғонига кириб келдилар. Кечқурун гавжум бўладиган кўчалар ҳозир алланечук жимжит. Дўконлар ёпиқ. Ҳаммаёқ ҳувиллаган. Бутун шаҳар хавф-хатардан қўрқиб, биқиниб турганга ўхшарди.\nШеримбек олдинда бораётган Бобурни эҳтиёт қилмоқчи бўлиб, навкарларига «қуршаб боринг» ишорасини қилди. Ўзи эса Бобурнинг олд томонига ўта бошлади. Атрофини отлиқлар ўраб ола бошлаганда Бобур яна қуюннинг ичига тушиб қолгандай бўғилди. Кўз ўнгида яна отлар, одамлар чирпирак бўлиб айланишга тушди. Бобур ютоқиб олдинга интилди, отини қамчилаб, навкарлар қуршовини ёриб чиққанда юзига шабада тегиб, хиёл енгиллашди. Шеримбек яна олдинга интилиб, Бобурга ёндашмоқчи бўлганда Нўён Кўкалдош унинг жиловидан маҳкам ушлади:\n— Бек жаноблари, қўйинг, амирзодам олдинда борсинлар. Фуқаро тахт ворисини кўрсин, кўнгли таскин топсин. Ана, туйнуклардан мўралаб турган одамлар иғвогарларнинг гапи ёлғонлигига амин бўлсинлар!\n— Фитначилар бирор тешикдан амирзодамни ўқласалар-чи?\n— Ниятни яхши қилинг!\nБобур бошлиқ отлиқлар аркка яқинлашганларида улкан дарвозанинг ҳар икки тавақаси ланг очилди. Хўжа Абдулла ва бир тўда беклар, мулозимлар Бобурга пешвоз чиқдилар. Бобур отдан тушиб устози билан кўришар экан, бирдан кўнгли юмшаб, кўзларига ёш қуйилиб келди. Хўжа Абдулла ранги ўчган, лаблари титраётган Бобурни бағрига босиб, тасалли бергиси келди, аммо беклар ва навкарлар олдида тахт ворисини қучоқлаш одобсизлик саналишини ўйлаб, ўзини тутди. У ҳам кўзига ёш олиб:\n— Кулфатда қолдик, амирзодам, мусибатда қолдик!— деди. — Энди бизнинг пушти-паноҳимиз ўзингизсиз!\nМазидбек аъёнлар даврасидан бир-икки қадам олдинга чиқди. Ўзининг Бобурга бек атка эканини билдириб қўйгиси келиб, Хўжа Абдулланинг гапини оғзидан олди:\n— Амирзодам, ҳамма беклар сизга содиқ хизмат қилишга тайёрдурлар!\nБобур тўпланиб турган бекларга кўз ташлаган эди, улар ҳаммаси Мазидбекнинг гапини тасдиқлаб, қўллари кўкракларида, таъзим адо қилишди. Бобур товуши титраб:\n— Миннатдормен, — деди.\nУ яна отланиб арк дарвозасидан кираётганда орқадан Ёқуббек ҳам етиб келиб, беклар даврасига қўшилди. У Бобур қайтганини эшитган заҳоти ҳар қандай шубҳадан холи бўлиш учун дарҳол отланиб, садоқат изҳор қилишга шошилган эди. Хўжа Абдулла ўнгда, Мазидбек чапда юриб Бобурни арк тўридаги қишлик қасрга бошлаб келдилар.\nИлгари пойтахт Андижондалигида тахт мана шу қасрга ўрнатилган эди. Кейин пойтахт Ахсига кўчирилгач, устунлари ўймакорликлар билан безатилган мармар зинапояли бу қаср аввалги ҳашаматидан маҳрум бўлиб, кўримсизлашиб қолган эди. Бугун Бобур келишидан олдин Хўжа Абдулланинг фармойиши билан қасрнинг зинапояларига яна пояндоз тўшалди. Илгари тахт қўйилган шаҳнишинга туркман гиламлари ва кимхоб кўрпачалар солиниб, махсус жой ҳозирланди.\nБобур бинафшаранг пояндозга қадам қўйганда қуруқшаб кетган томоғини ҳўлламоқчи бўлиб ютинди. Аммо оғзида нам йўқлигидан томоғини алланарса қириб ўтгандай бўлди. Бўлажак подшоҳга хизмат қилиш учун тўпланган бекларнинг ҳеч қайсиси Бобурга ҳозир бир қултумгина сув кераклигини сезмас эди. Бирда-ярим сезганлари ҳам шунча одамнинг олдида ёш подшоҳнинг рўзасини очириш мусулмончиликка тўғри келмайди, деб бундай ишни қилишдан қўрқишар эди.\nҲамма ўлтиргач, Хўжа Абдулла қуръон ўқиб, Ахсида бугун дафн этилган Умаршайх мирзонинг арвоҳига бағишлади. Бир неча киши:\n— Илоҳо жойлари жаннатдан бўлсин! — деб қўйди. Яна бир неча киши Бобурга юзланиб кўнгил сўради.\n— Муҳтарам беклар, давлатхоҳлар! — деб гап бошлади Хўжа Абдулла. — Уруш ташвиши бўлмаганда биз аввал мотам маросимини ўтказган бўлур эдик. Эшитишимизча, Ахсида ҳазрати олийни ҳурматларига яраша маърака ўтказиб қабрга қўйганлар. Андижонга ёғий яқин келиб қолган шу оғир кунда бизнинг аввалин машваратимиз давлатни янги подшоҳга топширмоқ хусусида бўлгани маъқул.\nМазидбекдан нарироқда семиз Ёқуббек ўтирган эди. У Хўжа Абдулланинг сўзларини ҳаммадан олдин илиб кетди:\n— Доно тадбирни ўртага солдингиз, пирим. Бандангизнинг фикрича, Заҳириддин Муҳаммад Бобур мирзони қонуний подшоҳ атаб, муборак номларини хутбага қўшиб ўқитмоқ керак!\nБобур «ялт» этиб Ёқуббекка қаради. Унинг овозидаги майинлик, юзидаги ҳаяжон, ҳатто олд тишлари тушиб кетган оғзининг кемшиклиги Бобурга алланечук ёқимли туюлди. Ёқуббекнинг энг нуфузли ва қайсар мўғул бекларидан эканлигини ҳамма биларди. Фақат унинг бундан бир неча соат олдин Бобурга қарши фитна уюштириб юргани ўтирганлар учун сир эди. Энди Ёқуббек мана шу сирни яхшироқ бекитиш учун Бобурга ҳаммадан ортиқ садоқат билдирмоқда эди. Унинг шу сир очилиб қолишидан изтиробга тушиб, дардли ва ҳаяжонли кўзлар билан Бобурга қараши, ундан нажот кутгандай бўлиб ҳаяжонланиши ўзи қийналиб ўтирган Бобурга ғалати таъсир қилди. Ёқуббек биринчи бўлиб Бобурни подшоҳ деб атагани ёш ўспириннинг ўртаниб турган қалбига гўё сарин бир шабада бўлиб тегди. Қачондир бир вақт тахтга чиқиш ва шу юрган ҳамма бекларга бош бўлиб, ғолибона жанглар қилиш Бобурнинг энг кучли орзуларидан эди. Ёқуббекдан кейин гапирган беклар ҳам бирин-кетин Бобурни подшоҳ деб тан олар эканлар, унинг мана шу орзуси булут орасидан чиққан тўлин ойдай чарақлаб юзага чиқди-ю, кўнглини бирдан ёриштириб юборди. Бошига тушган мусибат ҳам, ичини куйдираётган ташналик ҳам хаёлидан узоқлашди.\nШу пайт эшикдан шаҳар доруғаси Узун Ҳасан таъзим қилиб кирди.\n— Амирзодам! — деди у энтикиб. — Қулингизни авф этинг, сизни кутиб ололмадим. Мен Андижонда номуносиб гаплар тарқатган фитначиларни овлаш билан банд эдим. Алҳол бир фитначи арбобни тутиб келтирдим.\nБобур беихтиёр олдинга интилиб:\n— Қайси арбоб? — деди. — Ким у? Келтиринг!\n— Бажонидил, амирзодам! — деб Узун Ҳасан шошилиб орқасига қайтди.\nҲамма кўзлар очиқ эшикка қадалди. Ёқуббекнинг ранги «қув» ўчди. Наҳотки Аҳмад Танбал қўлга тушган бўлса? Унда сир очилади. Ёқуббек саросима кўзлар билан дарчани қидириб топди. Дарча у ўтирган жойдан анча узоқ. Дарчадан нарида аркнинг ўн пахсалик баланд девори бор. Йўқ, бу ердан қочиб қутулиб бўлмайди! Ёқуббекни титроқ босди…\nШу пайт эшикдан нарида йўғон бир овоз:\n— Қўлимни ечинг, мен гуноҳкор эмасмен! — дегани эшитилди. Товушидан Аҳмад Танбалга ўхшамайди.\nОқ шоҳи яктак кийган йўғон гавдалик бўйдор кишини икки навкар икки томонидан маҳкам тутиб олиб кирди.\n— Э, бу — Дарвеш гов-ку! — деди Ёқуббек бирдан енгил тортиб.\nАндижон миробларининг бошлиғи бўлган бу одам гардани жуда гўштдор бўлганлиги учун ҳўкизга ўхшаб бўйнини бир оз олдинга эгиб юрар, шунинг учун ор-қаворатдан уни «гов», деб аташар эди. Андижон Қўрғонига тўққиз ариқ сув кирса ҳам, боғ-роғларнинг кўплигидан ёз ойларида сув етишмайди, амалдорлар оддий фуқаронинг навбатини ҳам олишга интилишарди.\nШундай пайтларда Дарвеш гов кўпинча фуқаронинг томонини олар, бекларга навбати келмагунча сув бермас эди. «Бек бўлсанг, ўзингга, худонинг олдида ҳамма бандаси баробар!» — деб тап тортмай гапирганини кўп одам эшитган. Шу сабабли беклар Дарвеш говни ёмон кўришар, айниқса доруға Узун Ҳасан кўпдан бери унга кек сақлаб юрарди.\nҚўли боғлоғлиқ Дарвеш гов Бобурга ва ундан берироқда ўтирган Хўжа Абдуллага бош эгиб, таъзим қилди-ю:\n— Адолат қилинг, амирзодам! — деди. — Мен фитначи эмасмен, устод! Бозорда бир япасқи навкар менга айтди. «Подшоҳ Ахсида маст бўлиб жардан йиқилиб ўлибдир. Бобур мирзо ёғийдан қўрқиб Олатоғ томонга қочибдир», деди.\nБобурнинг ғаши келиб:\n— Бўҳтон бу! — деди.\n— Бўҳтонлигини мен кейин билдим, амирзодам, мени авф қилинг! — деб Дарвеш гов бир-икки қадам берига келиб, қўли орқасига боғланган ҳолича тиз чўкди: — Туҳматлигига бу ерда муборак юзингизни кўриб амин бўлдим. Аммо бозорда халойиқ ваҳимага тушиб тўс-тўполон бўлиб қочганда ўзимни йўқотиб қўйдим. Бир одамни тўхтатиб: «Шундоқ гапларни эшитдим, наҳотки рост бўлса?» деб сўраётганимда доруға жанобларининг хуфиялари гапимни эшитиб турган эканлар…\n— Йўқ, сен гап сўраш баҳонаси билан бу қабиҳ овозани тарқатиб юрганингда қўлга тушдинг! — деди Узун Ҳасан.\n— Каломуллони беринг, қасам ичамен!\n— Каломуллони ҳам хор қилмоқчи бу қасамхўр! — деди Ёқуббек Бобурга юзланиб: —\nАмирзодам, агар бу мардак садоқатли қулингиз бўлганда ёмон овоза тарқатган ўша навкарни қўлидан тутиб доруғага топширмасмиди? Ваҳоланки, бу ўзи ўша овозани бошқаларга айтган, яъни иғво тарқатган. Буни ҳозир ўз тилидан ҳам эшитдик!\nДарвеш гов ҳангу манг бўлиб:\n— Ё алҳазар! — деди.\nЁқуббек Бобурга боягидек мулойим кўз ташлаб, кемшик оғзини содиқ бир табассум билан очди:\n— Амирзодам, сизнинг раҳматлик отангиз Дарвеш говни миробларга сардор қилиб қўйган эдилар. Отангизнинг инояти билан шундай мартабага эришган бу гов энди ҳазрати олийни муқаддас рамазон ойида маст бўлиб йиқилган деса-я! Бу қандай ноинсофлик!\nБобурнинг ёш қалби бу машъум иғвога қарши ғазаб туйғусига тўлиб бормоқда эди. «Алдаш учун бола яхши!» ўйланди Ёқуббек умид билан. Иғво тарқатган бу одам ўзининг айбини жон-дили билан Дарвеш говга ағдариб, Бобурни бунга ишонтиришга бутун кучини сарфламоқда эди. Бу ишда Ёқуббек ёлғиз эмас эди, бекларнинг кўпчилиги Дарвеш говни айбдор деб билмоқда эдилар.\n— Иғво тарқатганини ўзи бўйнига олди! — деди Ёқуббек.\n— Тилидан тутилмишдир, жазосини бериш даркор!— деб Али Дўстбек номли бадқовоқ кўса бир киши Ёқуббекнинг тарафини олди.\nЎйчан ўтирган Қосимбек боя Шеримбек тоғойининг имзосиз хат келтирган кабутар ҳақидаги гапини эслади-ю:\n— Балки яна тафтиш ўтказиш лозимдир? — деди.\nУнга Мазидбек эътироз қилди:\n— Ортиқча тафтишларга фурсат қани? Ёғий Мар-ғилонни олиб, Андижонга бостириб келур.\nҚонли уруш пайтида элни ваҳимага туширган, подшоҳнинг мартабасига рахна солмоқчи бўлган иғвогарларга раҳм қилинмайдир!\n— Сиёсат учун майдонда ясоққа етказиш керак, токи бошқаларга ибрат бўлсин! — деди Узун Ҳасан.\n«Ясоққа етказиш» — халойиқ олдида бошини кесиш деган гап эди.\nДарвеш говнинг юзига ўлим шарпаси соя солиб ўтгандай бўлди. У тиззаси билан юриб Бобурга яқинлашар экан, йиғлаб илтижо қилди:\n— Амирзодам, мен иғвогар эмасмен! Мен иғвогарларнинг қурбонимен! Менга раҳм қилинг! Бешта ёш болам бор! Ноумид қилманг, амирзодам!\nДарвеш гов, йўғон гавдаси силкиниб, ўкириб йиғлар экан, қўли боғлиқ бўлгани учун юзини\nяширолмас, кўз ёшлари мош-гуруч соқолига томчилаб оқиб тушар эди.\nШундай катта ёшли одамнинг бунчалик куюниб йиғлагани Бобурнинг қалбида кўпириб турган ғазабни бирдан босди. Унинг Дарвеш говга раҳми келди-ю, устози Хўжа Абдулладан «шу бечоранинг қонидан кечинг!»— деган бир гапни кутди.\nБироқ Хўжа Абдулла оғиз очгунча бўлмай, яна Ёқуббек гапирди:\n— Бешта боласи бор одам тилини тийиб юрса бўлмасмиди!\n— Э, бу гов ўзи ҳаддидан ошган! — деди Узун Ҳасан. — Бўлмаса, подшоҳ ҳақида иғво қилганларнинг гапини эшитган ҳамоно оғзига урмасмиди! Ёки у ҳаромнамакларни бизга тутиб бермасмиди!\nБир-бирини инкор қилувчи бу гаплар Бобурнинг хаёлларини чалкаштириб юборди. Вужудини ўртаётган ташналик янги бир куч билан қайтиб келди. Юзлар, деворлар, гиламлар бир-бирига қўшилиб, чаплашиб, чир-чир айлана бошлади. Дарвеш говнинг йиғлаб гапирган сўзлари гўё узоқдан эшитилди:\n— Амирзодам! Адолат қилинг! Мен отангизнинг содиқ раийятлариданмен! Сиз ёшсиз, беғуборсиз. Сиз ҳали бу бекларни билмайсиз! Буларнинг менда кеки бор! Бекларга ишонманг, амирзодам! Халқдан сўранг! Мени эл улус билади! Раийят билади!\nАли Дўстбек қўлини миробга пахса қилиб:\n— Эшитдингизми, амирзодам? — деди. — Бу говнинг ичи қоралигини кўрдингизми?\nЁқуббек Бобур томонга таъзим билан эгилиб, боягидай меҳрибон товуш билан тушунтирди:\n— Бу гов эл-улусни бекларга қарши қўзғамоқчи, амирзодам. Ёғий ҳужуми пайтида барият билан раийятнинг* орасига нифоқ солмоқчи!\n— Нияти бузуқлиги шундан ҳам аён! — деди Узун Ҳасан ва навкарларга қараб буюрди. — Бас, олиб чиқ!\nБояги икки навкар Дарвеш говни икки қўлтиғидан олиб, ўрнидан турғизди-да, куч билан эшикдан олиб чиқа бошлади. Энди Бобурдан ҳам умидини узган банди:\n— Мен бегуноҳмен! — деб қичқирди. — Беш боламнинг уволи уради сен бекларни! Менинг бегуноҳ қоним тутади ҳаммангни!\nБу қарғиш Бобурнинг қалбига ўткир тиғдай қадалди. Унинг қўл-оёқлари титраб, ўтирган жойида кўзи тина бошлади. Назарида, бояги қуюн аввалгидан баттар хуруж қилар, уни мана шу одамларга қўшиб чирмаб айлантирар эди. Атроф кўзига чанг-тўзон орасида қолиб кетгандай хира кўринар эди. У ўтирган жойида йиқилиб кетмаслик учун икки қўлини икки ёнига тиради.\nДарвеш говнинг қарғишидан ғазаби ошган беклар энди унинг ўлдирилишини яна ҳам қаттиқ туриб талаб қилдилар:\n— Бу кўрнамак ясоққа етмагунга элдаги ваҳима босилмайдир!\n— Сиёсат учун битта иғвогарнинг бошини кесмоқ зарур!\nБобурнинг кўз олдидан бояги одамнинг соқолига оқиб тушган кўз ёшлари кетмас, қулоғи тагида унинг аламли қичқириғи ҳамон жаранглаб турарди. Шу тирик одам мурдага айланиши керак. Бобур бунга фармон бериши керак. Нечун? Беклар у одамни гуноҳкор деб Бобурни ишонтиргани учунми?\nБалки бу беклар чиндан ҳам Бобурни алдаётгандир? Балки мана шунақа беклар Ахсида Умаршайх мирзони жардан итариб юбориб ўлдиргандирлар? Балки булар эрта-индин Бобурнинг жонига ҳам қасд қилишар?\nБирдан Бобурнинг беғам юрган даври эсига тушди. Кечагина у тенгдош ўртоқлари билан от чоптириб ўйнаб юрмаганмиди? Алишер Навоийнинг расмига тикилиб мусаффо ёшлик хаёлларига берилгани қачон эди? Орадан бир неча йил ўтганга ўхшайди. Ҳолбуки, шу бугун эрталаб, шу бугун чошгоҳда унинг ҳаёти қуёшли осмондай тиниқ ва соф эди-ку. Бу қора булутлар унинг атрофига қаёқдан ёпирилиб келди? «Ясоқ!» — деб қичқираётган ҳар дарғазаб бек Бобурдан қуёшни тўсиб олган бир қора булутга ўхшарди. Бобурни чир-маб айлантираётган даҳшатли қуюн мана шу қора булутларнинг шамоли эмасмикан? Наҳотки бу булутлар доим тожу тахт билан бирга юрса-ю, Дарвеш говга ўхшаганларнинг қонига шунчалик ташна бўлса?!\nБоя Бобурга худди булутлар орасидан сузиб чиққан тўлин ойдай гўзал кўринган тожу тахт энди ой тутилган тундай ваҳимали тусга кирди. Бобур номаълум хавф-хатардан сесканиб, Хўжа Абдуллага ёрдам сўрагандай қаради:\nХўжа Абдулла унга томон сурилиб:\n— Амирзодам, бардам бўлинг, — деди.\n— Не қилай, айтинг!.. — шивирлади Бобур.\n— Ҳукм чиқаринг! Беклар ясоққа етсин деб талаб қилмоқдалар.\n— Сиз-чи, устод?\nАгар Хўжа Абдулла, ўтирганларга қарши чиқиб, Дарвеш говни ёқласа, шунча амал-тақал билан бошлари зўрға қовушган беклар яна пароканда бўлиб кетишлари аниқ эди.\n— Амирзодам, — шивирлади Хўжа Абдулла, — подшоҳлик удумига биноан хатарли уруш пайтида тождорлар шаънига номуносиб гап айтган одам жиноятчи ҳисобланур! Дарвеш гов яна бу ерда ҳам тилини тиймай чатоқ қилди. Барча бекларни ёмонлаб, қарғаб, оловга мой сепди! Энди сиз… битта Дарвеш говни деб барча беклардан воз кечолмагайсиз. Вазият таҳликали… Сиёсат учун говни ясоққа етказмоқдан бошқа илож йўқ!\n* Б а р и я т — бек ва аъёнлар. Р а и й й а т — фуқаро.\nEртаси куни пешинда Андижон аркининг қаршисидаги жазо майдонида ноғоралар чалинди. Тўпланган халойиқнинг кўзи олдида Дарвеш гов, ёмон овоза тарқатишда айбланиб боши кесилди.\nЁқуббек Аҳмад Танбални япасқи навкари билан бирга ўша куни кечаси Ахсига яшириқча жўнатиб юборган эди. Икки орадаги сир сирлигича қолди.\nДушман Марғилонни олиб, Андижонга таҳдид солмоқда эди. Хўжа Абдулла бошлиқ элчилар Бобурнинг номидан Самарқанд подшосининг Марғилондан беридаги қароргоҳига бориб, сулҳ тузишни таклиф қилдилар.\n— Сиз билан уруш бошлаган инингиз Умаршайх мирзо жардан йиқилиб шунқор бўлди!* Бобур мирзони фарзанд ўрнида кўргайсиз! Ахир у зот сизга куёв бўлиш орзусидалар! Сизни бош ҳукмдоримиз, деб тан олурлар! Ўлпон тўлагаймиз! Урушни тўхтатинг, ҳазратим!\nХўжа Абдулланинг бу таклифига самарқандлик беклар қаттиқ қарши чиқдилар. Улар Андижон ва Ахсини босиб, талаб, катта-катта ўлжа олиш умидида эдилар. Сулҳ уларни мана шу ўлжалардан маҳрум қилар, ўлпонни подшоҳнинг бир ўзи олар эди.\n— Шунча жойдан қон кечиб, жон бериб-жон олиб келиб, энди етдик деганда қуруқ қайтамизми? — деди Муҳаммад тархон номли бек.\n— Сулҳ тузманг, ҳазратим!\n— Қаттиқ туринг! — дейишди бошқа беклар ҳам.\nСултон Аҳмад мирзо бекларнинг раъйини қайтаролмайдиган заиф тождорлардан эди. Хўжа Абдулла бошлиқ элчилар ундан рад жавоби олиб қайтдилар.\nEнди аввалгидан баттар қирғин бўлишини сезган бек ва навкарлар Андижон қўрғонига кириб бекина бошладилар.\n* Вафот этди маъносида.\n4. МАРҒИЛОН ҲАВОСИ ЁҚМАДИ Эрталабки чой ҳозирланған. Отабек хомуш ўлтуруб, Ҳасанали эрса унинг ҳолини таъқиб этмакда эди. Орадағи сўзсизлик бир пиёладан чой ичкунча ...


COVID-19 оқибатида ўпканинг зарарланиши қанчалик хавфли? – Газета.uz\n10 ноябр 2020, 14:30 Коронавирус Фойдали\nБугунги кунда COVID-19 гумон қилинганда ёки ҳатто аниқ ташхис қўйилган бирор касаллик ҳолларида ҳам кўпинча компьютер томографияси (КТ) амалга оширилади. Хулосада келтирилган фоизларда ўпканинг зарарланиш ҳажми ёзилади. Бу рақамлар одамни қўрқитиб юбориши мумкин. Бироқ КТдаги натижа ҳар доим ҳам касалликнинг оғир кечаётганини англатмайди ва чора кўриш учун сабаб бўлмаслиги мумкин. «Медуза» КТ натижаларининг ўзига хос жиҳатларини изоҳлайди.\nХўш, КТ натижалари нимани англатади?\nКомпьютер томографиси аслида ривожланган инфекция туфайли ўпканинг қайсидир фоизи ёмон ишлаётганини англатади. Коронавирус билан касалланганда ўпка зарарланганини тавсифлашда шифокор одатда рентгенологияда «хира шиша» ва/ёки «консолидация» деб номланадиган ўзгаришларни кўради. Улар томирлар ва альвеолалар ўртасидаги тўсиқ бузилганлиги сабабли пайдо бўлади ва альвеолалар томирлардан келган суюқлик билан тўлади.\n«Aммо альвеолаларнинг барчаси ҳам ҳаттоки „хира шиша“ зонасидаги альвеолалар ҳам тўлиқ суюқлик билан тўлган бўлмайди, — дейди Карелия Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг нурли диагностикаси бўйича бош мутахассиси, рентгенолог Анна Белозерова. — Шуни айтиш лозимки, „хира шиша“ соҳаларида газ алмашинуви сезиларли даражада тўсқинлик билан кечади». Натижада нафас олиш қийинлашади.\nШифокорлар баъзи ҳолларда, масалан, беморни қайси бўлимга — оддий ёки реанимация бўлимига ётқизиш тўғрисида қарор қабул қилишда ёки шифокор учун касаллик динамикасини кўриш муҳим бўлганда ўпканинг зарарланиш даражасини билишлари керак бўлиши мумкин. Aммо қарор қабул қилишда шифокорлар КТ натижаларини яхшилашни ўз олдиларига мақсад қилмайдилар — улар организм фаолиятининг бошқа кўрсаткичларига эътибор қаратишади.\nБошқа касалликлар ҳам шу тарзда кечадими?\nҲа. Коронавирус билан касалланганда ўпканинг зарарланиши ҳақида гапирганда, кўпинча биз у билан бирга ривожланаётган пневмонияни, яъни ўпка яллиғланишини назарда тутамиз. Бу бошқа касалликларда ҳам кузатилиши мумкин. Масалан, пневмония гриппнинг асорати бўлиши мумкин ва бу албатта, КТда ҳам кўринади. Aммо сизда энг оддий ОРВИ бўлса, эҳтимол ўпкада ўзгаришлар бўлмаслиги мумкин (ёки пневмония билан эмас, балки бошқа касалликлар билан боғлиқ ёки нормал қўрсаткичнинг бир кўриниши бўлиши мумкин).\nЗарарланиш қанчалик кўп бўлса, аҳвол шунчалик ёмонми?\nAслида, бу саволга аниқ жавоб бериш қийин. Мутахассисларнинг фикрига кўра, бир хил томографик текширув натижаларига эга одамларнинг аҳволи сезиларли даражада фарқ қилиши мумкин, шу билан бирга, ўпкада жиддий зарарланиши бўлган одам мавжуд аломатлар туфайли касалхонага тушиши эҳтимоли кўпроқ бўлиши мумкин.\nШу билан бирга, касаллик белгилари пайдо бўлишининг дастлабки кунларида КТ ҳеч бир ўзгаришни кўрсатмаслиги ҳам мумкин. Ёки аксинча: ўзгаришлар касалликнинг ташқи белгилари пайдо бўлишидан олдин ҳам кўриниши мумкин. Касалхонадан чиққандан сўнг эса, ниҳоят, ўзи нафас олаётган одамнинг КТси касалхонага қабул қилингандаги ҳолатидан кўра ёмонроқ бўлиши мумкин, чунки ўпка ҳали тикланиши керак, аммо эндиликда вирус ўпкага зарар етказмайди.\nКасаллик турли хил кечган одамларнинг томографик текширувларини таққослаганда, ўпканинг кўпроқ зарарланиши ташхиснинг ёмонлашишини англатади, яъни ўлим хавфи ортади. Aммо бу фақат дастлабки тадқиқотлар ва ҳар қандай ҳолатда ҳам «хавфнинг ошиши» 100% кафолатни англатмайди. «КТ маълумотларига асосланиб башорат қилиш зое кетган меҳнатдир», — дейди Aнна Белозерова. — Эрта-индин вазият кескин ўзгариши мумкин".\nЎпканинг қай даражада зарарлангани қандай аниқланади?\nЗарарланиш даражасини «кўз билан ўлчаш» мумкин. Ушбу ёндашув «эмпирик визуал шкаласи» деб ҳам аталади. «[КТда] ўпка бир миллиметрлик қадамлар билан кесмаланган», — деб тушунтиради Aнна Белозерова. — Биз [жароҳатланиш даражасини] кесмалар давомийлиги билан баҳолаймиз, уларни мультфилм каби томоша қиламиз".\nРоссияда ўпка зарарланишининг даражалари бешта тоифага бўлинган:\nКТ-0 — ҳеч қандай зарарланиш йўқ;\nКТ-1 — ўпка ҳажмининг 25 фоизидан камроғи зарарланган;\nКТ-2 — ўпка ҳажмининг 25−50% зарарланган;\nКТ-3 — ўпка ҳажмининг 50−75% зарарланган;\nКТ-4 — ўпка ҳажмининг 75% зарарланган.\nAммо кўз билан ўлчаш етарлича аниқ бўладими?\nЗарарланиш даражасини янги томографларда ишлайдиган ва ҳамма нарсани автоматик равишда ҳисоблаб чиқадиган махсус дастур ёрдамида ҳам текшириш мумкин. «Мен «эмпирик визуал шкала»даги таассуротларимни дастур берган натижалар билан таққосладим, — дейди Aнна Белозерова. — Aгар юклама оғир бўлган бўлса ва беморга бир неча дақиқа сарфланган бўлса, мен энг ёмон ҳолатда тахминан 10%га адашган бўламан. Aгар вазият яхшироқ бўлса, унда мен 2−3 фоизга адашганман. Бу ташхис қўйишда катта аҳамият касб қилмайди».\nНурли ва инструментал диагностика бўйича бош мутахассис Сергей Морозовнинг таъкидлашича, қабул қилинган кўрсаткич — бу шифокорлар учун етарлича батафсил баҳо. «Зарарланишнинг аниқ фоизи талаб қилинмайди», дейди Морозов. «Бу клиник аҳамиятга эга эмас».\nБундан ташқари, мутахассиснинг фикрича, зарарланган соҳани автоматик равишда ҳисоблаш воситалари жуда катта чекловларга эга, чунки «коронавирус даврида организм кўпинча полиморфдир. Турли хил белгилар комбинацияси бўлиши мумкин ва барча алгоритмлар ҳам зарарланиш даражасини аниқ баҳолай олмайди, айниқса бактериал инфекция бириктирилганда». Бошқача қилиб айтганда, дастур учун коронавирус даврида пневмонияни КТда турли хил кўринишда намоён бўлиши қийинчилик туғдиради.\nМен КТдан ўтдим ва уйга жўнатилдим. Энди нима бўлади?\nНатижалар билан (шахсан ёки масофавий маслаҳат олиш орқали) шифокорга мурожаат қилинг. Бироқ биргина КТ натижалари коронавирус билан касалланган одам касалхонага ётқизилиши ёки уйга қўйиб юборилиши кераклиги борасидаги қарорга асос бўла олмайди. Шунинг учун шифокор сизнинг умумий аҳволингизни баҳолайди.\nЯна бир тавсия: КТда текширишни талаб қилишдан олдин ҳақиқатан ҳам шу нарса сизга керакми ёки йўқми, ўйлаб кўринг. Касаллик аломатлари бу тадқиқот берадиган натижадан анча муҳимроқдир. «Кўп танишларим ва дўстларим [коронавирус билан касалланганда] нима қилишни сўраб менга мурожаат қилишади, — дейди Сергей Морозов. — Уларга фақатгина бирламчи ҳолатлардагина клиникага бориш ёки тез ёрдам чақириш кераклигини айтганман. Aсосан, мен КТ қилмасликни, уйда тинчгина ётишни, ҳароратни пасайтириш учун парацетамол ичишни, аҳволи ёмонлашган тақдирда — шифокорга мурожаат қилишни маслаҳат бераман».\nДемак, ўпканинг зарарланиши ўтиб кетади ва ҳеч қандай асоратлари қолмайди (ми)?\nАсоратлар бўлиши мумкин ва кимларда бу ҳол юз беришини тахмин қилиш қийин. Aммо айнан ўпканинг зарарланишига қарши қандайдир махсус курашиш усуллари ва бунга эҳтиёж ҳам йўқ. Ўзингизни максимал даражада яхши ҳис қилиш учун ҳар қандай ҳолатда, айниқса, касаллик қийин кечган бўлса, реабилитациядан ўтиш муҳимдир.\nОлдинроқ шифокор-фтизиатр Надежда Шкловец коронавирусдан тузалгандан кейин шуғулланиш керак бўлган нафас машқлари ва тикланиш жараёни бўйича ўз маслаҳатлари билан ўртоқлашган эди.\n97 068 92 582 672 163 609 594 99 808 931 3 389 992\nПневмониядан кейин ўпкани қайта тиклаш. Шифокор тавсиялари 23 август 2020, 11:14


СОЛИҚ ТЎЛОВЧИНИНГ ИДЕНТИФИКАЦИЯ РАҚАМИ – ИНН | Musofir.ru\nРоссия Федерациясига ишлаш учун келган чет давлат фуқароларидан талаб қилинадиган ҳужжатлардан бири бу солиқ тўловчининг идентификация рақами дея таржима қилинувчи, бизга эса “ИНН” бўлиб таниш ҳужжатдир.\n“Бу ҳужжат нима учун керак яна?!” дея норози бўлишни бошламай туринг. Аслида Россияга келгач, патентни қонуний равишда қўлга олиб, иш берувчи билан меҳнат шартномасини тузган чет мамлакат фуқаролари расмий ишлаётган ҳисобланади. Қонуний ишлаган шахсларнинг эса фаолияти ўз навбатида меҳнат стажи сифатида қайд этилиб, пенсия (!) олиш жараёнида аҳамият касб этади.\nДемак, “ИНН” солиқ хизмати фуқаронинг даромади ва солиқ тўлаётганлигини назорат қилиб бориши учун керак. 2016 йилнинг март ойидан бошлаб, “ИНН” расмийлаштириш шарт бўлган ҳужжатлардан бири. “ИНН” бўлмаса, патентни олиш ва узайтириш имконияти бўлмайди. Россия Федерациясида “ИНН” бир марта ва бутун умрга берилади.\n“ИНН” бўлмаса патент учун тўловни тўлаб бўлмайди. Шундай қилиб, тўлов тўланмаса, патент автомат равишда бекор қилинади.\n“ИНН” ҚАЕРДА ВА ҚАНДАЙ ОЛИНАДИ\n“ИНН” олиш учун солиқ хизматига ёки давлат хизматларини кўрсатиш маркази (ЦЕНТР ГОСУДАРСТВЕННЫХ УСЛУГ) га мурожаат қилишингиз керак бўлади.\nСолиқ хизматидада сизга “ИНН” олиш учун аризани тўлдириб беришингизни сўрашади. Уч саҳифадан иборат аризани тўлдирганингиздан сўнг, паспортингиз ва унинг нотариал тасдиқланган таржимасини қўшиб, ҳодимга узатасиз. Аризангиз тўғри тўлдирилган бўлса, паспортингизни нотариал тасдиқланган таржимасини олиб қолишади (паспортингизни эмас) ва сизга қачон келишингизни айтишади. 10 кун ичида “ИНН” тайёр бўлади.\n“ИНН” ОЛИШ УЧУН КЕРАКЛИ ҲУЖЖАТЛАР\nПаспорт ва унинг нотариал тасдиқланган таржимаси. Паспортнинг таржимаси олиб қолинади.


ЎзА - МУНДИАЛ КУНДАЛИГИ: Акинфеев Россияни кейинги босқичга олиб чиқди\nМУНДИАЛ КУНДАЛИГИ: Акинфеев Россияни кейинги босқичга олиб чиқди\n02.07.2018 13:38 Чоп этиш версияси\nШанба оқшомидаги ўйинларнинг дастлабкисида Аргентина 4-3 ҳисобида Францияга мағлуб бўлганидан хабарингиз бор. Шунингдек, Криштиану Роналду бошчилигидаги Португалия ҳам турнирни тарк этди.\nКеча эса Европанинг яна бир гранд жамоаси – Испания мундиални нимчорак финалда якунлади. Асосий вақтда 1-1 ҳисоби қайд этилгандан сўнг, жамоалар қўшимча бўлимларга мурожаат қилишди. Россиянинг чуқур ҳимояга ётиб олиши ҳамда европаликларнинг ҳужмни якунлашдаги самарасизлиги термаларнинг пеналтилар сериясигача боришига сабаб бўлди. Футбол лотереясида испанлардан Коке ҳамда Аспаснинг зарбаларини дарвозабон Акифеев қайтарди. Бу эса Россиянинг кейинги босқичга чиқишига етарли бўлди.\nТунда Хорватия ва Дания термалари чорак финал учун навбатдаги жангга киришди. Ўйиннинг биринчи 5 дақиқалигида муҳлислар иккита гол кўришди. Йоргенсеннинг 2-дақиқадаги голига хорватлардан Маджукич 5-дақиқада урган голи билан жавоб қайтарди. Шундан сўнг бу ҳисоб пеналтилар сериясигача ўзгармай қолди. Пеналтиларда Далич шогирдлари 3-2 ҳисобида ғалаба қозонишди.\nЧорак финалнинг дастлабки жамоалари:\nФРАНЦИЯ – УРУГВАЙ\n“Нижний Новгород” стадиони, Нижний Новгород. 6 июль, 17:00\n“Фишт” стадиони, Сочи. 7 июль, 21:00\nШоҳрух Нўъмонов, ЎзА


2 КИШИ ЎЛИМИГА САБАБ БЎЛГАН АВАРИЯ — OLMALIQ HAYOTI\nАвтотранспорт билан содир бўлган автоҳалокатларни оммавий ахборот воситаларида ўқисак ҳам, кўрсак ҳам бундан тўғри хулоса ола билмаётганимиз жамиятимиз учун ўта аянчли ҳолатдир. Чунки авариялар оқибатида минглаб одамларнинг умри завол бўлмоқда. Р.Пазилов (исм-шарифлар ўзгартирилган) томонидан содир этилган автоҳалокат ҳам икки киши умрига завол бўлди.\nОна-бола уйларига меҳмонга келган қариндошлари билан сайрга чиқиш мақсадида йўлга отланишди. Кўчада кетиб бораётганларида рўпараларидан қум ортилган “Камаз” русумли автомашина чиқиб қолди. Афсуски, “Камаз” йўловчиларга ишора қилганда кеч бўлган эди. Автомашина ҳайдовчиси Р.Пазилов тезлик билан машина рулини бургани учун устидаги қум ортилган юк оғирлик қилиб, “Камаз” автомашинаси йўловчи она-болалар устига ағдарилиб тушади. Қум тагида қолган она-бола воқеа жойида ҳалок бўлишди.\nМуқаддам 3 марта судланган Р.Пазилов автомашина бошқаруви чоғида эътиборсизлиги ва қоидаларга риоя қилмаслиги оқибатида ҳали бу ҳаётнинг пасту баландини кўришга улгурмаган бир бола ва уни орзусини кўришни истаган бир она умрига якун ясади.\nСуд судланувчи Р.Пазиловни Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг тегишли моддалари билан айбдор деб топиб, 2 йил транспорт воситаларини бошқариш ҳуқуқидан ҳамда 8 йил озодликдан маҳрум қилиш жазосини тайинлади.\nҲам ҳайдовчи йўл ҳаракати хавфсизлиги қоидаларига риоя қилса, ҳам йўловчи йўлнинг қатнов қисмларида сергак бўлса, йўл тарнспорти билан боғлиқ авариялар сони нисбатан камайган бўлишига эришган бўлар эдик.\nИшсизлик – ўғриликка қадам(ми?)\nСЕЛ ТОШҚИНЛАРИ НЕЧА КУН ДАВОМ ЭТАДИ?


27.01.2018 19:55 0 1673\nҚирғизистон Ўзбекистон ва Қозоғистонга электр энергияси узатишни тўхтатди. Бу ҳақда Қирғизистон миллий энергетика холдинги берган маълумотга асосланиб, «Akchabar» нашри хабар бермоқда.\n«Қирғизистон миллий энергетика холдинги об-ҳавонинг совиб кетиши муносабати билан Ўзбекистон ва Қозоғистонга электр энергияси экспорт қилишни вақтинча тўхтатиб туришга қарор қилди. Чеклов 25 январдан бошланди», — дейилган компания хабарида.\nҚирғизистон Миллий холдинги директори Айбек Калиев айтишича, мамлакатлар орасида тузилган шартномаларда ушбу чоралар кўзда тутилган шу сабабли бу қарор қўшнилар норозилигига олиб келмайди. «Қирғизистонинг қачондан электр энергиясини етказа бошлаши об-ҳавога боғлиқ», деб айтган мулозим.\nКомпаниянинг билдиришича, сўнгги кунларда қирғизистонликлар бир суткада 63,7 млн кВт/соат энергия сарф қилмоқдалар. Об-ҳаво илиқроқ кунларда бу кўрсаткич 57 млн кВт/соатни ташкил этаётган эди.\nҚирғизистон миллий энергетика холдинги директорининг таъкидлашича, Бишкек ИЭС декабрь— февраль ойларида 320 МВт юклама режалаштирилган бўлиб, бу кўрсаткич декабрда 350 МВт, январда эса 287 МВт.ни ташкил этган. «Ҳаво ҳароратининг тушиб кетиши муносабати билан иссиқлик билан таъкинлаш захирасини ҳозирлаб қўйдик, энди 400 МВт.гача иссиқлик билан таъминлаш имкониятига эгамиз», деб айтиб ўтган А.Калиев.\nАввал хабар берганимиздек, шу кунларда Марказий Осиё ҳудудига ноодатий совуқ об ҳаво кириб келган. Табиийки, бундай шароитда одамлар уйларини қўшимча усуллар билан иситишга киришишади, бу эса электр энергияси тармоқлардаги юкламанинг ошишига олиб келади.\nЭслатиб ўтамиз, кеча, 26 январь куни яқинда Бишкекдаги ИЭСда катта авария бўлган ва электр ишлаб чиқариш маълум муддатга тўхтатилган эди.\nЎзбекистон электр энергияси Қирғизистон\nЖамият 20/01, 18:47


Дилмурод Эргашев карантинни бекор қилиб, соғайганларга иммунологик паспорт беришни таклиф қиляпти | Qalampir.uz\nДилмурод Эргашев карантинни бекор қилиб, соғайганларга иммунологик паспорт беришни таклиф қиляпти\nЖамият\t12 Август 15:29 10104\nБутун дунёда, жумладан Ўзбекистонда ҳам карантин самара бермай қўйган. Бу ҳақда “Doctor D” клиникаси раҳбари Дилмурод Эргашев “Юксалиш” умуммиллий ҳаракатида Олий Мажлис Сенати Фан, таълим ва соғлиқни сақлаш масалалари қўмитаси томонидан ташкил этилган “Хусусий клиникалар лицензияларини бекор қилиш – муаммога ечимми?” мавзусидаги давра суҳбатида маълум қилди.\n“Карантин ёпиқ бўлиши керак, ҳеч ким кирмаслиги, ҳеч ким чиқмаслиги керак. Чет элдан одамларимизни олиб келяпмизми, касал одамларнинг киришига рухсат беряпмизми, демак карантин йўқ. Очиб юбориш керак. Мана, Швеция, Беларусда кўряпмиз, кунлик касалланиш 100 га яқин, холос. Бизда эса қанчадан қанча касал, ўлим... Ўлим фақат коронавирусдан эмас”, дейди шифокор.\nКлиника раҳбарининг сўзларига кўра, мамлакатда қайд этилаётган ўлим ҳолатларнинг ҳаммаси ҳам коронавирус билан боғлиқ эмас. Бу ваҳимага ҳам асос бўла олмайди. Аксинча, юрак хасталиги, онкологик касаллик чалинганлар ва бошқа беморлар ўша касалликни даволашга ихтисослашган шифохоналар ёпиқ бўлгани сабаб вафот этган. Мамлакатдаги асосий ресурслар коронавирусни даволашга йўналтирилган.\nСоғлиқни сақлаш вазирининг “Коронавирус инфекцияси билан касалланган беморларни даволаш мезонларини тартибга солиш ва ретро-проспектив таҳлил ўтказиш тўғрисида”ги буйруғи эълон қилинган эди. Унга кўра хусусий тиббиёт ташкилотларининг коронавирусга чалинган беморларни даволаш билан боғлиқ фаолияти бўйича қатъий чоралар кўриш, шу жумладан, уларнинг лицензияларини бекор қилиш бўйича судларга даъво аризаларини киритилишининг белгиланиши ижтимоий тармоқларда кенг муҳокама этилмоқда.\nШифокор Дилмурод Эргашев бу ҳақида гапираркан, ССВ томонидан коронавирусни даволаш бўйича қўлланма асосида иш юритиш бир мунча қийинчиликларни туғдиришини айтади. У осма уколлар масаласида гапираркан, йўлдош касалликлари бор айрим беморларга шифокорлар осма укол қилишига тўғри келишини, буни беморни кўрмасдан туриб берилган тавсиялар асосида даволаш вазиятни қийинлаштираётганини қўшимча қилади.\n“Мен уйда беморларни даволамайман деб имзо қўйиб бердим. Лекин шифохонада жой бўлмаса, қаерда даволашимиз керак?”, дейди Эргашев.\nЎзбекистонда коронавирус билан боғлиқ илк ҳолат қайд этилгандан буён ушбу касалликка чалинган беморларни даволаш бўйича 6 та вақтинчалик қўлланма яратилди. Дилмурод Эргашев ушбу қўлланмалар масаласига тўхталаркан, уларнинг ҳадеб ўзгариши тўғри эмаслигини айтади.\n“Аслини олганда, ушбу касаллик 80 фоиз беморда енгил ўтади. 20 фоиз беморларда оғир, 1,5-2 фоизда ўта оғир ўтмоқда. Бизда ёз, аммо шимолдаги мамлакатларда касаллик жуда оғир кечмоқда. Ҳозир қанча одам касал бўлган бўлса, шунча антитана пайдо бўлди. Уларга касал бўлиб ўтгани ва жамиятга қўшилиши бўйича иммунологик паспорт бериш мумкин. Одамларни каратин қилиб ишлатмай қўйганимиздан, иқтисод тушиб, аҳвол ёмонлашиб кетиши мумкин. Карантин ва одамларни чегаралаш масалаларини қайтадан кўриб чиқиш керак. Ёпиш билан ҳеч нарсани тўхтата олмаймиз, аксинча, иқтисод ортга қараб кетади. Мендан сўрасангиз, чиллада кўпроқ одам касал бўлиб ўтиб олгани яхши”, дейди Эргашев.\nЭслатиб ўтамиз, Ўзбекистон Республикасига коронавируснинг кириб келиши ва тарқалишининг олдини олиш юзасидан чора-тадбирлар дастурини тайёрлаш бўйича республика махсус комиссиясининг қарори билан мамлакатда кучайтарилган карантин 15 августгача узайтирилган эди. Эндиликда карантин чораларининг юмшатилиши кутилмоқда. Айри вилоятларда аллақачон карантин чекловларини олиб ташлаш бошланди.\n17 Октябрь 14:14 61755\n17 Октябрь 09:05 46811\n17 Октябрь 23:58 37908\n18 Октябрь 12:10 37079\n17 Октябрь 17:15 32083


Австриядаги президентлик сайловларида ғолиб номи маълум бўлди\n09:08 / 05.12.2016\nАвстриядаги президентлик сайловларида мустақил номзод Александр ван дер Беллен ғолиб бўлди. Дастлабки маълумотларга кўра, "яшиллар" партиясининг собиқ етакчиси Ван дер Беллен сайловчиларнинг 60,4 фоиз овозини тўплаган. Унинг Озодлик партиясидан рақиби Норберт Хофер 39,6 фоиз овоз олган.\nВан дер Беллен ғалабаси муносабати билан Австрия канцлери Кристиан Керн уни табриклади. Керн бу кунда ҳеч ким мағлуб бўлмаслиги кераклигини айтиб, барча номзодларни табриклади. "Биз барчамиз Австриянинг бир қисми ҳисобланамиз", деб айтган Керн.\nСайловда мағлуб бўлган Хофер ҳам Ван дер Белленни ғалаба билан табриклаган.\nАвстрия президентлик сайловлари Александр ван дер Беллен


Қотил полковник умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинди\n28 ноябр 2020, Тошкент вақти: 10:31\nТожикистон Давлат чегараларини қўриқлаш қўмитаси полковниги Бекмуҳаммад Холиқов 9 кишини ўлдирганлик, зўрлаш, талончилик каби айблар билан умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинди.\nРудакий тумани прокурори Қурбонали Ҳусейновнинг билдиришича, туманнинг Зартепа қишлоғида туғилиб ўсган 58 ёшли Б.Холиқов ўтган асрнинг 80-йиллари бошида нотаниш аёл жонига қасд қилганлик айби билан 15 йилга озодликдан маҳрум этилган. Бироқ 90-йиллар бошида Тожикистонда бошланган ички низолар чоғида қуролли гуруҳлар бошиқлари ёрдамида озодликка чиққан. Унинг илк қурбони ўз акаси, унинг турмуш ўртоғи ва икки фарзанди бўлган. Айнан шу қотилликдан сўнг Б.Холиқов Душанбенинг Гулистон маҳалласидаги акасига тегишли катта савдо маркази хўжайинига айланган.\n“Бу савдо марказини юк билан таъминлаб турган тижоратчи Сафараҳмад Мусаввиров ўзига тегишли тўрт минг долларни сўраб Б.Холиқовнинг уйига борган. Бироқ Б.Холиқов ўзининг тўрт қўриқчиси билан С.Мусаввировнинг танасини қисмларга бўлиб, ўзи яшаб турган ҳовли четидаги 9 метрлик чуқурликка кўмган”,- деди прокурор.\nҚ.Ҳусейновнинг айтишича, ҳаром пул эвазига бойиган Б.Холиқов бизнес юритишдан ташқари Давлат чегараларини қўриқлаш қўмитасида катта мансабдор бўлгани сабабли ҳуқуқ-тартибот идоралари ҳам, у яшаётган маҳалла аҳли ҳам унинг жиноятларини ошкор этишга журъат эта олмаган.\nҚ.Ҳусейнов Б.Холиқовга нисбатан очилган жиноят иши юзасидан олиб борилган тергов жараёнида у 10 та қотиллик содир этгани, аммо шундан 9 таси судда ўз тасдиғини топганини билдирди. Ундан ташқари, Б.Холиқов 14 ёшдаги икки қизни зўрлаш, талончилик, икки ва ундан кўп хотинлик каби 17 та жиноят содир этганлик айби билан бир умрлик қамоқ жазосини олди.\nБ.Холиқовнинг (катта хотини ) турмуш ўртоғи Ҳалима Иброҳимова қўйилган айбларнинг ҳаммаси эрига нисбатан туҳмат эканини билдирди.\n“Мен фақат ҳовлимиздан топилган жасадда эримни айблайман. Эрим уни нега ўлдиргани менга қоронғу. Бироқ бошқа айблар, жумладан, ўз акаси ва унинг оиласини ўлдириб, дўконини ўз мулкига айлантиргани ҳақидаги даъволар ҳақиқатдан йироқ”,- деди Ҳ.Иброҳимова.\nРудакий тумани прокурори Қ.Ҳусейновнинг сўзларига кўра, Б.Холиқов бир умрлик қамоқ жазосига ҳукм этилганига қарамай, қўзғатилган бошқа жиноят иши бўйича унинг устидан тергов давом этмоқда. Тожикистон мухолифати собиқ вакилларидан бўлган Абдувосе Ҳусейнов ҳам айнан Б.Холиқов томонидан ўлдирилгани юзасидан далиллар ўрганилмоқда.


Криштиану Рональду яна жаҳоннинг 'Энг зўр футболчиси' - BBC News O'zbek\nКриштиану Рональду яна жаҳоннинг 'Энг зўр футболчиси'\n13 Январ 2015\nБу - Португалия ва "Реал"(Мадрид) юлдузининг кетма-кет иккинчи бор бу каби нуфузли мақомга лойиқ, деб топилишидир.\nХалқаро Футбол Уюшмалари Федерацияси таснифида жаҳон футболида йилнинг энг яхшилари кеча душанба куни Цюрихда аниқланди.\nБундан аввал 2008 йилда ҳам ушбу мукофотни қўлга киритган Криштиану Рональду эса, ўз ҳисобидаги "Олтин тўп"ларининг сонини учтага етказди.\nКриштиану ўтган йили ўз футболчилик карьерасида илк бор УЕФА таснифида "Оврўпонинг энг қойилмақом ўйинчиси", деб ҳам топилганди.\n12 январ кунги тантанали маросим чоғида яна: “Жаҳоннинг энг зўр аёл ўйинчиси”, энг қойилмақом эркак ва аёл мураббийлари, "Fair Play” (“Холис ўйин учун”), "Ференц Пушкаш" (“Энг ажойиб тўп муаллифи") ва ФИФА президенти совринининг янги соҳиблари маълум бўлди. Яна шунингдек, FIFPRO рамзий терма жамоаси аъзолари ҳам аниқланди.\nҚолган совриндорлар билан танишинг:\n"Жаҳоннинг энг зўр аёл футболчиси", деб Надин Кесслер (Олмониянинг "Вольфсбург" клуби футболчиси) топилди.\nКолумбия миллий терма жамоаси ярим ҳимоячиси Хамес Родригес эса, "Йилнинг энг ажойиб голи соҳиби"га айланди.\nБу йилги "Fair Play” (“Холис ўйин учун”) совриндорлари ҳаммани ҳайрон қолдиргани аниқ: Мукофот Бразилияда бўлиб ўтган 2014 йилги жаҳон чемпионатини уюштиришга ёрдам берган бир гуруҳ кўнгиллиларга берилди.\nЖаҳонда йилнинг энг яхши эркак мураббийи деб эса, амалдаги жаҳон чемпиони бўлмиш Олмония миллий терма жамоаси Бош мураббийи Йоахим Лев топилди.\nОлмониянинг "Вольфсбург" аёллар жамоаси устози Ральф Келлерма кечаги маросим ортидан, "Жаҳоннинг энг яхши аёл Бош мураббийси"га айланди.\nФото муаллифлик ҳуқуқи FIFA\nFIFPRO рамзий терма жамоаси аъзолари ҳам аниқланди - Дарвозабон: Мануэль Нойер. Ҳимоячилар: Серхио Рамос, Филипп Лам, Тьяго Силва ва Давид Луиз. Ярим ҳимоячилар: Тони Кроос, Анхел Ди Мария ва Андрес Иньеста. Ҳужумчилар: Лионель Месси, Криштиану Рональду ва Арьен Роббен.\nЯпониялик фахрий журналист Хидоши Кагава эса, Япония футболи ривожига қўшган улкан ҳиссаси учун ФИФА президенти совринини қўлга киритди.\nЯқинда эса, Американинг нуфузли “Тайм” журнали Португалия футболи юлдузини “Дунёнинг 100 та энг қудратли инсони” рўйхатига киритганди.\nРональду ва Ўзбекистон\nРональдунинг “Реал”(Мадрид) жамоаси катта сондаги ўзбекистонлик футбол ишқибозлари жон куйдириб мухлислик қиладиган саноқли хорижий клублардан бўлади.\nМаҳаллий футбол ишқибозлари бу жамоа иштирокидаги ўйинларни деярли қолдирмай кузатиб боришади.\nИспания Ла Лигасидаги пичоққа илингудек ҳеч бир хабар ҳам Ўзбекистондаги футболга ихтисослашган бирор бир нашр эътиборидан четда қолмайди.\nАйни ўринда шуни таъкидлаб ўтиш жоизки, Рональду Ўзбекистон Президенти Ислом Каримовнинг тўнғич қизи Гулнора Каримова Васийлик кенгаши раиси бўлган Фонд Форумнинг таклифи билан 2009 йилда Тошкентга ҳам келган.\nХудди ўша пайтда Фонд Форум юлдуз футболчи билан ҳамкорликка оид меморандум имзолашга ҳам муваффақ бўлгани айтилганди.\nСўнгги хабар Ўзбекистондаги футболга ихтисослашган қатор интернет нашрларида ҳам маҳаллий ишқибозларининг қизғин муносабатларига сабаб бўлган.\nЎз фикрлари билан ўртоқлашган аксарият Рональду, “Реал”(Мадрид) ва бир-бирларини сўнгги янгилик билан табриклаган.\nКриштиану бу йил ушбу мақомга энг лойиқ футболчи бўлганини исботлашга уринган.\nАммо қолдирилган фикрлар орасида, “Ҳаммаси кутилган шахсларга топширилди. Фақат, ҳимоячиларда ҳақиқатан баҳслашса бўладиган вазият ва чиройли голни иккига бўлиш керак эди. Сабаби, Ван Персининг голи қолган ҳеч бириникидан қолишмасди. “Олтин тўп”нинг соҳиби эса, анча олдин маълум бўлганди”, - деган мазмундагилари ҳам, саноқли бўлса-да, учрайди.\nФутбол, сир очилди: Ким Месси ва ким Рональдуга овоз берганди?


Алишер Қодиров пропорционал сайлов тизимини синаб кўришни таклиф қилди\n«Миллий тикланиш» демократик партияси етакчиси Алишер Қодиров Ўзбекистонда пропорционал сайлов тизимига ўтиш масаласини кўриб чиқишни таклиф қилди.\nKun.uz мухбирининг хабар беришича, Олий Мажлис Қонунчилик палатаси спикери ўринбосари бу ҳақда душанба куни палатанинг илк мажлисида айтиб ўтган.\n«Биз бу сайловда ғолиб бўлмоқчи эдик, лекин тактик хатога йўл қўйдик. Биз пропорционал сайлов тизимига хос тарзда рақобатга киришдик. Яъни партияни тарғибот қилавердик, партияни тарғибот қилавердик, рақибларимиз эса жойларда сайловчилар билан ишлашди.\nБиз пропорционал тизимда ишлаб, партиянинг тарғиботи билан шуғулландик, рақибимиз ЎзЛиДеП эса жойларда депутатлик ўринларини олиш билан шуғулланди. Шундай тактик хатога йўл қўйдик. Шу сабабли дастуримиздаги асосий таклифларимиздан бири – Мирзо Улуғбек Абдусаломов ҳам шу ердалигида айтиб қолиш керак – кейинги сайловларимизда балки пропорционал тизимни кўриб чиқиш керакдир», – деди Қодиров.\nУ мажлисда қатнашган президент Шавкат Мирзиёевга сайловлар ҳақидаги хулосалари ҳақида ҳам айтиб ўтди.\n«Шавкат Миромонович, менинг ўзим учун ҳам бу сайловлар жуда катта кашфиёт бўлди. Биз ҳали нонни «нанна» деб юрган жойларимиз жуда кўп экан», – деди «Миллий тикланиш» етакчиси.\nАлишер Қодиров Ўзбекистон ёшларидаги шижоат ҳақида ҳам гапирди.\n«Одамлар билан гаплашганимизда, айниқса ёшларда шунақанги шижоат ва ватанпарварлик борлигини кўряпмиз. Қорақалпоғистонга борганда ўзим ҳайрон қолдим. Ёш-ёш йигит-қизлар шунақанги ватанпарвар, кўзи ёниб турибди! Партияга аъзо бўляпти. «Значок»имни ечиб оляпти... «Бугундан бошлаб «Миллий тикланиш»нинг аъзосимиз», дейишяпти. Шунақанги ёшлар билан, ҳурматли Шавкат Миромонович, ривожланган давлат бўлмасликка ҳаққимиз йўқ», – деб таъкидлади у.\nЭслатиб ўтамиз, аввалроқ «Юксалиш» умуммиллий ҳаракати раиси Акмал Бурхонов ҳам пропорционал сайлов тизимига ўтишни (ҳозирча қисман) таклиф этган эди.\nМаълумот учун, жаҳон амалиётида сайловларнинг мажоритар, пропорционал ва аралаш тизимлари қўлланади. Мажоритар тизимда сайловчи аниқ номзодларга, пропорционал тизимда эса партияларга овоз беради.\nСайловлар натижасига кўра, «Миллий тикланиш» парламентда 36та, маҳаллий кенгашларда 159та депутатлик ўрнини қўлга киритиб, бу борада мос равишда иккинчи ва учинчи рақамли партияга айланган.\n«Қўшниларимиз ўқувчиларни бепул овқатлантиришни ўйлаяпти, биз эса...» — Алишер Қодиров мактаб ошхоналари ҳақида


Вилоят Ахборот-ресурс марказида "Муаллим — инсон маънавиятининг меъмори" мавзусида маънавий-маърифий тадбир ўтказилди.\nНавоий шаҳридаги 7-умумтаълим мактабида "Инсон ақл-заковатининг ривожланиши, меҳнат қуроллари ва техниканинг тараққиёти натижасида табиатга меҳр уйғотиш" мавзусида вилоят семинари бўлиб ўтди.\nОрамизда шундай инсонлар борки, улар ақл-заковати, юртга, халқига, касбига фидойилиги билан кўпчилик орасида ажралиб туради. Қаҳрамонимиз Хатирчи туманидаги 70-умумтаълим мактабининг тарих фани ўқитувчиси Қудратилло Лочинов ана шундай инсонлар сирасига киради.\nКелажак авлоднинг ҳар жиҳатдан баркамол бўлиб улғайишида уларга яратиб берилаётган имкониятлар, шарт-шароитлар билан бир қаторда жонкуяр, фидойи устозларнинг ҳам ўрни беқиёсдир.\nЁш авлодни тўғри тарбиялаш, унинг келажагини белгилаб берадиган энг муҳим жиҳат саналади. Шу сабаб халқимизда, "Бола азиз, одоби ундан азиз" деб бежизга айтилмайди.\nСоҳага эътибор масъулиятни оширмоқда\nТаълим тизимини тубдан ислоҳ қилиш, ўқитувчилик касби нуфузини ошириш, педагог кадрларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш мамлакатимизда олиб борилаётган ислоҳотларнинг муҳим йўналишларидан бирига айланди.\nЎқитувчи ўқувчининг бутун борлиғини, шуурини эгаллаб, уни илм булоғи билан суғорадиган буюк зотдир. Дарҳақиқат, ёш авлодни билимли, саводхон, маънавий баркамол ва жисмонан соғлом қилиб вояга етказишда устозларнинг ҳиссаси беқиёс.\nШундай инсонлар бўладики, улар ўз бахтини севган касбида, шогирдлари камолида кўради. Қарийб 47 йилдан буён таълим соҳасида фаолият юритиб келаётган қизилтепалик Сайдулло Исматов ана шундай кишилардан биридир.


Миллат тараққиётига дахлдор - Ishonch.uz\nБош саҳифа Жамият Миллат тараққиётига дахлдор\nМиллат тараққиётига дахлдор\nМамлакатимизда ўзбек тилининг давлат тили сифатидаги мақоми ва нуфузини ошириш борасида ниҳоятда муҳим ўзгаришлар, янгиланишлар амалга оширилмоқда.\nБуни хусусан, бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги тизимидаги ишларда ҳам яққол кўриш мумкин.\nТизимда айни вақтда ушбу йўналишда жадал ислоҳотлар давом этмоқда. Хусусан, ҳужжат алмашинуви тўлиқ давлат тилида амалга оширилмоқда. Иш қоғозлари лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосига ўтказилган. Вазирлик ва унинг тасарруфидаги бино пешлавҳалари ва бошқа кўргазмали ахборот матнлари хатоларсиз жойлаштирилишига жиддий эътибор қаратилмоқда.\nХодимларнинг лотин алифбосига асосланган давлат тилида иш юритиш борасида билим ва кўникмаларини ошириш мақсадида қисқа ўқув курслари ташкил қилинди. «Давлат тилида иш юритиш» (лотин ва кирилл алифбосида), «Ўзбек тилининг изоҳли луғати» (5 томдан иборат тўплам) китоблар ҳамда турли соҳаларга оид изоҳли луғатлардан иборат адабиётлар ходимларнинг фаолиятида муҳим аҳамиятга эга рисолаларга айланди.\n«Давлат тили тўғрисида»ги қонун бузилиши ҳолатларини аниқлаш, уни бартараф этиш борасида вазирлик, идора ва барча ташкилотлар билан ҳамкорликда тизимли ишлашни йўлга қўйганмиз.\nШу ўринда соҳада мазкур йўналишдаги муҳим ишлардан бирига тўхталиб ўтишни жоиз деб билдик. Бу давлат тилида иш юритишда соҳа ходимлари учун қўлланма вазифасини ўтайдиган «Меҳнат ва бандлик соҳасига оид атамалар изоҳли луғати»дир. Айни вақтда нашрга тайёрланаётган ушбу луғатни тузишда «Аҳоли бандлиги тўғрисида»ги қонун, янги таҳрирдаги Меҳнат кодекси, Халқаро меҳнат ташкилотининг конвенция ва тавсиялари, Президентнинг меҳнат, аҳоли бандлиги тўғрисидаги фармон ва қарорлари, статистик тўплам, меҳнат бозори бўйича ўқув ва услубий қўлланмалар ва халқаро илмий адабиётлардан фойдаланилган. Изоҳли луғатда сўз, атама ва иборалар алифбо тартиби асосида жойлаштирилган.\nҲозирда изоҳли луғатнинг онлайн версияси лотин ва кирилл алифболарида вазирликнинг расмий сайтига жойлаштирилди. Насиб бўлса, яқин кунларда нишонлайдиган улуғ саналардан бири – Ўзбек тили байрамида китобхонлар қўлига етиб боради, деган умиддамиз.\nСоҳадаги ишлар улуғ мақсад – Ватан ва Миллат тараққиётига уйғунлиги билан бизга алоҳида куч ва шижоат бахш этади. Зеро, ўзбек тилининг халқаро миқёсдаги обрў-эътиборини юксалтириш Янги Ўзбекистоннинг дунё саҳнидаги мавқеини оширишдаги муҳим воситалардан биридир.\nБандлик ва меҳнат муносабатлари вазирининг Маънавий-маърифий ишлар самарадорлигини ошириш, «Давлат тили тўғрисида»ги қонун ҳужжатларига риоя этилишини таъминлаш масалалари бўйича\nАввалги саҳифа» Емаган сомса»га тўланаётган пул\nКейинги мақолаЎзбек тилининг ҳозирги ҳолати ва келажаги


Сабр зиё демакдир – .:: Xadicha.uz\nСабр зиё демакдир\nЭътибор берсак, юрт озодлиги, инсоннинг эркинлиги, умуман олганда, ижтимоий ҳаётимизнинг ҳар бир нуқтасида инсон учун сабр–матонат, бардошлилик муҳим омил эканлигини кўришимиз мумкин. Сабр-бардошли халқ фарзандларининг келажаги порлоқдир. Қачонки, биз фарзандларимизни иродаси кучли, бардошли шахс қилиб тарбияласак, қалбини сабр– матонат булоғи билан тўлдиролсак, ортда қолган машаққатли йилларнинг мевасини кўрамиз. Демак, биз мамлакатимизнинг истиқболи – ёш авлод қандай тарбия топишига, қандай маънавий фазилатлар эгаси бўлиб вояга етишига, фарзандларимизнинг ҳаётга нечоғли фаол муносабатда бўлишига, қандай олий мақсадларга хизмат қилишига боғлиқ эканини ҳамиша ёдда тутишимиз ва биз болаларимизнинг баркамол руҳий дунёси учун, уларнинг маънавий–ахлоқий жиҳатдан етук, жисмонан соғлом бўлиши учун доимо қайғуришимиз, курашмоғимиз зарур.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: “Сабр зиё демакдир”. (Муслим ривоятлари). Бизнинг халқимиз сабр–бардош, яхшилик, осойишталик, бошқа халқларга нисбатан ҳайрихоҳлик руҳида тарбияланган. Бу халқ бугун биздан ҳимоя талаб қиляпти, тинч–тотув ҳаёт, оғир меҳнатига яраша турмуш шароитларини талаб қиляпти. Бу–ҳаққоний талабдир.\nРивоят қиладиларки, Буқрот ҳаким ҳикматда равнақ топгач, узлатни ихтиёр этадилар.Бир куни Подшоҳ ҳасталаниб, Ул зотни ҳузурига чақиради. Буқрот ҳаким Подшоҳнинг даъватини қабул қилмадилар. Шунда ул зотнинг ҳузурига Вазирнинг ўзи келади. Қарасаки, Буқрот ҳакимниг емишлари турли гиёҳлар экан. Вазир Подшоҳнинг амрини айтиб ялинса ҳам ҳаким кўнмадилар. Шунда вазир ачиқланиб деди: “Подшоҳни ҳизматини қилишни ўрганганингда бунақа гиёҳ еб ўтирмас эдинг”. Бу дашномни эшитган ҳаким кулдилар ва дедиларки: “Агар сен гиёҳ еб яшашга қаноат қилишни ўрганганингда, жонингни ҳатарга қўйиб Подшоҳ хизматини қилмас эдинг”.\n“Сизларни бироз хавф, очлик билан, молу жон ва мевалар (ҳосили)ни камайтириш йўли билан синагаймиз. (Шундай ҳолатларда) сабр қилувчиларга хушхабар беринг (эй, Муҳаммад)!” . (Бақара сураси 155 – оят)\nЮсуф алайҳиссаломнинг акалари ул зотнинг кўйлакларини ёлғондан қонга бўяб, “Укамизни бўри еб кетди”, деб оталарини алдадилар ва“Албатта бизлар рост сўзловчилармиз”, деб онт ичдилар. Шунда Яъқуб алайҳиссалом уларга дедиларки:\nقَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنْفُسُكُمْ أَمْرًا فَصَبْرٌ جَمِيلٌ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَنِي\nبِهِمْ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ۝\n“Йўқ! Сизларга ҳавойинафсингиз (ёмон) ишни чиройли қилиб кўрсатган.Энди (менинг ишим) чиройли сабрдир”\n(Юсуф сураси 83 – оят)\nШу чиройли сабрнинг мукофоти ўлароқ ўғиллари бағирларига қайтдилар. Аллоҳ таоло Ўз сифатлари билан сифатланган бандаларини севади. У сабрлидир. Абу Мусо ал–Ашъарий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллалоҳу алайҳи васаллам бундай деганлар: “Одамлардан эшитадиган озорга Аллоҳ таолодан кўра чидамлироғи йўқ. Одамлар Аллоҳ таолонинг боласи бор деб ғийбат қиладилар.Шунга қарамай, Аллоҳ таоло уларга сиҳат – саломатликни ва ризқларини бераверади”.\nАбдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:“Расулуллоҳ соллалоҳу алайҳи васаллам ҳар вақтдагидек ғаниматларни тақсим қилдилар. Шунда ансорлардан бир киши: “Валлоҳи биллаҳи, бу тақсим Аллоҳ ризоси учун қилинган тақсим эмас”, деди. Мен бу гапни албатта Пайғамбар алайҳиссаломга етказаман, деб ҳузурларига борганимда, саҳобалар билан ўтирган эканлар.Ансорийнинг гапини секингина қулоқларига айтдим.Ул зотга хабар оғир тушди, ғазабландилар.Ранглари ҳам ўзгариб кетди. Ҳатто мен:“Бу хабарни етказмасам бўлар экан”, деб афсус қилдим. Шундан кейин Расулуллоҳ соллалоҳу алайҳи васаллам: “Ҳазрат Мусо алайҳиссалом бундан ҳам кўпроқ озор чеккан бўлсалар ҳам сабр этган эдилар”, дедилар. Аллоҳ таоло Ўз Расулига хитобан марҳамат қилади:\nفَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ أُولُو الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَلَا تَسْتَعْجِلْ۝\n“Бас, (эй, Муҳаммад,) Сиз ҳам матонатли пайғамбарлар сабр қилганларидек сабр қилинг ва уларга (тушадиган азобни) қистаманг!” .\n(Аҳқоф сураси 35 – оят)\n“Ҳазрати Иброҳим алайҳиссалом ўғилларини қурбон қилишга ҳозирланар эканлар, ҳазрати Исмоил алайҳиссалом дедиларки:\n— Эй отажон! Сизга амр қилинган нарсани бажаринг.Иншааллоҳ, менинг сабр қилувчилардан эканлигимни кўрасиз. Пичоқни яхши қайранг, ҳамон бўғзимни кессинки, жон бериш қулай бўлсин. Пичоқни тортаётганда юзимга қараманг.Балки оталик шафқати билан ишни чўзиб юборишингиз мумкин”.\nШу воқеада барчаларимизга ибрат бўларли ҳам ота, ҳам фарзандга хос сабрнинг улуғ намунасини кўрамиз.\nТарихдан аёнки, пайғамбарлар ва уларнинг йўлидан юрганлар кўп изтироблар чеккан эдилар. Будпарастларга қарши тавҳид байроғини кўтарган Иброҳим алайҳиссалом оловга ташланган эдилар.Юсуф алайҳиссалом ўз оға – иниларининг ҳасадлари туфайли ватанидан айро тушган, унда туҳматга учраб, бир муддат зиндонда ётишга мажбур бўлган эдилар.Нодон бир қавм қаршисида бани Исроил Мусо алайҳиссаломни ёлғиз ташлаб қўйган,\n“Эй Мусо!Сен Раббинг билан бирга уларга қарши жанг қил, кейин биз сенинг орқангдан борамиз”, деган эдилар.Мазлум пайғамбар Закариё алайҳиссалом ақлсиз бани Исроил қавми томонидан арра билан иккига бўлинганлар, ул зотнинг ўғиллари Яҳё алайҳиссаломни хунхўрлар ўлдирган эдилар. Исо алайҳиссалом ўғрилар билан маҳкама қилинган, Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссаломга эса Тоифда бадбахтлар тош отган эдилар. Инсоният тарихидан бундай мисолларни кўплаб келтириш мумкин. Имом Аъзам, Имом Ҳанбал роҳматуллоҳу алайҳларнинг жазога тортилишлари ҳам шулар жумласидан.


ҚИРОАТ СОҲАСИДАГИ ЭНГ ИШОНЧЛИ КИТОБ\n461 кўриб чиқилди\n(ҲИРЗУЛ АМААНИ ВА ВАЖХУТ ТАҲААНИ ФИ ҚИРОАТ АС-САБЪ)\nXII аср (ҳижрий VII аср)нинг машҳур Қуръоншунос олими Шайҳ Абул Қосим Абу Муҳаммад Шотибий қироат илми соҳасида ўз замонасининг забардаст олимларидан бири эди. У ниҳоятда серқирра олим бўлган, қироат илмидан ташқари наҳв, сарф, ҳадис илмларини ҳам пухта билган.\nШотибий ижодини кузатар эканмиз, у ижодининг барча соҳаларини уйғун ҳолда олиб борганлигини гувоҳи бўламиз.\nМанбаларнинг гувоҳлик беришича Шотибий турли соҳаларда ижод қилганлигига қарамасдан қироат илми соҳасига алоҳида эҳтиром ва эътибор билан қараган. Шунинг учун бўлса керак Шотибийдан бизга қироат илмига бағишланган “Ҳирзул Амаани ва важҳут таҳаани фил Қироатис Сабъи лис – сабъил масаани” номли бир минг бир юзи етмиш уч мисрадан иборат қасида китоби қолган.\nАсар шеърий услубда ёзилган бўлиб, байтлардан иборатдир. Шундан кўриниб турибдики, олим араб шеърият услуби “аруз”ни жуда яхши билган.\nАсарнинг муқаддима қисмида, муаллиф ўз асарида бошқа асарларда қўлланилмайдиган услубни кўришимиз мумкин.\nУ ҳар бир қориларнинг исмларини байтларида номма ном айтиб ўтмаган, балки уларга “Абжад” ҳарфларини ҳар бирини аввал қироат соҳибларига сўнгра уларнинг ҳар иккитадан ровийларига ҳам белги сифатида қўйиб чиққан.\nАбжад ҳарфлари тартибини ҳам ўзгартириб олиб, ундаги вов ҳарфини қўшмаган, чунки уни байт ўртасидаги белгилар орасини ажратиш учун қўллаган.\nАсарнинг бешинчи (5) бобидан ўттиз тўққизинчи (39) бобигача муаллиф тажвид қоидалари, қироат йўллари, ҳар бир қироат соҳиби ўзига хос ўқиганлигининг баёнини батафсил келтириб ўтади.\nЎттиз тўққизинчи (39) бобдан етмиш еттинчи (77) бобгача Қуръони карим сураларининг баёнини келтиради. Унда қироат услублари ва қироат соҳиблари қай ўринда ўзларига хос равишда ўқиганликлари, қайсилари бир-бирларига мос келганликлари ва фарқларини алоҳида баён қилиб ўтади.\nОхирги икки бобда эса Аллоҳ таоло томонидан Қуръон ўқувчиларга бериладиган савоблар ва Аллоҳ таолога айтиладиган такбир-таҳлил, Қуръони каримдаги баъзи суралардан кейин айтиладиган такбирлар хусусида сўз юритади. Бунга мисол қилиб қуйидаги воқеани келтириб ўтади: Кунлардан бир кун Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламга ваҳий тўхтаб қолади, бу ҳолатни кўрган мунофиқлар: Ана Муҳаммаднинг Роббиси ундан юз ўгирди. Энди ундан ғазабланди ёки ундан кетиб қолди, деган туҳмат сўзларни айтадилар.\nШунда Жаброил алайҳиссалом Зуҳо сурасини олиб келиб ўқиб берганида Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам такбир айтадилар. Шундан бери суннат бўлиб қолган, яъни у зотнинг айтган такбирлари Аллоҳнинг хоҳшини тасдиқлаш учун айтилган такбир бўлган” .\nАсар сўнгида Қуръон ўқигувчиларга Қуръон ҳарфларининг чиқадиган ўринлари ва ҳарфларнинг сифатлари баёнини келтиради.\nАсарга олимлар томонидан кўплаб шарҳлар ёзилганлиги ва ўша олимлар ҳам ўз фикрларини билдириб ўтганликларини кўришимиз мумкин. Шундай фикрлардан баъзиларини келтириб ўтамиз:\nМуаллиф ўз асари устида анчагина тер тўккан. Асарда у қироат соҳиблари ва уларни ҳар бир ровийларига белгилар орқали маҳорат билан нисбат бериб ўтган. Ҳар бир қироат илмини бошловчилар ушбу фанга киришларидан аввал албатта шу асарни ёдлашлари шартдир. Асар қироат илмида бир устун бўлиб қолди .\nҚироат илмига киришдаги ёзилган асарлардаги энг енгиллари бу Шайҳ Имом Абу Муҳаммад Қосим ибн Фирруҳ Шотибийнинг “Ҳирзул амаани ва важхут таҳаани фи қироат ас-сабъил масани” назмий қасида тўплами, қироат турларини кенг баён қилиб берилган ишдир .\nШотибий ўз асари ҳақида шундай дейди: “Бу китобим халқ ичида оммалашиб кетишини ўйлаб ҳам кўрмаган эдим. Мен бу қасидани фақат Аллоҳ таоло учун тузганман. Шунинг учун уни ҳар ким ўқиб тушана олмайди, агар ўқиса ва тушунса Аллоҳ томонидан кўп манфаатларга эга бўлади” .


Сўз санъати, нотиқлик, нутқ маданиятига қадим-қадимдан алоҳида эътибор қаратилган. Бу соҳада ғарб алломалари сўз билан таъсир кўрсатиш, кишиларни ишонтириш ва ўз ортидан эргаштириш маҳорати ҳақида қарашларини баён қилган бўлса, шарқ мутафаккирларида аксинча, улар нутқ маданиятини, асосан, суҳбат одоби, тинглаш маданияти сифатида эътироф этган. Сўз мулкининг султони Ҳазрат Навоий ўз асарларида нотиқлик ва нутқ маданиятига оид қимматли маълумотлар келтирган. Навоийнинг тилшунослик ва нотиқликка оид қарашлари нафақат «Муҳокамат ул-луғотайн» асари, балки «Хамса», «Чор девон», ғазал, рубоий, қитъаларида ҳам ифодаланган.\nҲусн жамоли йўқ одам ширин сўз бўлса,\nГўзал ва ширин сўзи билан барчани қўлга олади.\nМазкур байт Навоийнинг «Маҳбуб ул-қулуб» асарида келтирилган бўлиб, мутафаккир кишиларни хушмуомалаликка чақиради. Яхши биламизки, узумдан ҳам шинни, ҳам май тайёрлаш мумкин. Тил ҳам худди шундай. Шунинг учун халқ донолигида «Ёмон сўз билан пичоқ қинидан чиқар, яхши сўз билан илон инидан» сингари пурмаъно битикларни кўрамиз. Дарҳақиқат, буюк аллома бобомиз мана шундай донолик бисотидан ўз асарларида фойдалангани, шубҳасиз, албатта.\nНавоий яна бир ўринда «гапирганда шароитни, суҳбатдошингни ҳисобга ол. Ўринсиз сўз айтма…», дейди. Яъни, бўлажак воизлар нутқ сўзлаётганда, албатта, тингловчиларнинг ёши, жинси, дунёқараши, касби ва ўша пайтдаги шарт-шароитни инобатга олмоғи даркор. Масалан, нотиқ, сўзловчи ўз фикрини мутахассис ва мутахассис бўлмаган кишиларга бир хил тарзда етказолмайди. Негаки, инсонларнинг қизиқиши ва касб-коридаги тафовут нутқ мазмунини турлича қабул қилишига олиб келади. Шунинг учун нотиқ сомеълар имкониятини ҳам ҳисобга олиши керак.\nЯна бир мисол: «…бир деганни икки демак хуш эмас, сўзчи такрор топди дилкаш эмас». Навоий айтмоқчи-ки, сўзни такрор қўллаш нутқий ғализликка олиб келади. Фикр таъсирини камайтириб, сўз қадрини тўкади. Бундан ташқари, Навоий дилинг ва тилинг бир бўлсин. Доим рост сўзла, нутқинг ҳалол бўлсин дея, кишиларни ростгуйликка, қисқа ва аниқликка эътибор беришга ўргатади.\nГапни аввал ўйлаб, хаёлда мукаммаллаштириб, тартибга келтириб, сўнг сўзлаш лозим. Йўқса, сукут энг маъқули. «Сўзни кўнгулда пишқормагунча, тилга келтирма, ҳарнаким кўнгулда бўлса тилга сурма...» Тил шунча шарафи билан нутқнинг қуролидир. Агар нутқ номаъқул бўлиб чиқса, тилнинг офатидир.\nБиз она тили ва адабиёт сабоқлари кечимида тилни восита, нутқни жараён сифатида ўрганамиз. Хақиқатдан ҳам, тил қанча бой имкониятларга эга бўлмасин, ундан унумли фойдалана олмаслик нутқнинг қашшоқлашувига, тилнинг кўламдорлик хусусиятига салбий таъсир кўрсатади.\nАйтиш мумкинки, Алишер Навоий ўзбек тилининг ўз давригача ҳеч ким англамаган ва фойдаланмаган имкониятларини илғаган ва уни ўз асарларида қўллай олган. Тилни амалий, назарий, илмий жиҳатдан ўрганиб, юксак чўққига кўтарган.\nНаманган шаҳридаги 43-филология фанлари «Таянч мактаби» тренер ўқитувчиси\n17:32, 13.12.2018 ✔14\n17:32, 13.12.2018 ✔9\n16:10, 29.11.2018 ✔46\n✔ 14  17:32, 13.12.2018\n✔ 9  17:32, 13.12.2018\n✔ 46  16:10, 29.11.2018\n✔ 48  16:09, 29.11.2018\n✔ 60  17:32, 22.11.2018


«Эрим ишқий муносабатларини сўзлаб беради...»\nЖамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари «Эрим ишқий муносабатларини сўзлаб беради...»\t14:12, 03 октябрь\t« – Турмуш ўртоғим билан бир-биримизга кўнгил қўйиб, аҳдлашиб оила қурдик. Бирин-кетин ўғил ва қизли бўлдик. Эрим айрим эркаклар каби урмайди, сўкмайди, ортиқча тергамайди. Рўзғорни бекаму-кўст қилади, ҳеч қандай тақиқ, чекловлар йўқ. Фақат... фақат аёллар билан юришини айтмаса... Илгари ҳам қизларга суяги йўқ эди-ю, турмуш қурсак, ўтиб кетар дегандим. Адашган эканман. Хўжайним шифокор-гинеколог. Ўз ишининг малакали мутахассиси. Унинг қабулига бир неча ой аввал ёзилишади. Гоҳида тонг ёришмасидан ёки тун ярмида қўнғироқ қилиб, ишга чақиришади. Шифокор-ку, деб тушунишга ҳаракат қиламан. Бир куни «тунги қўнғироқ»лару «навбатчилик»ларининг сабабини билиб қолдим. — Телефон қилган аёл намунча сузилмаса? – дедим. У бўлса бамайлихотир: «Мен беморларим билан шундай сўзлашаман» деди-ю, чиқиб кетди. Йўқ, мен ўзига бефарқ аёллардан эмасман. Ҳамиша ўзимга оро бериб юраман, сўнгги урфдаги либосларни харид қиламан. Жуфтимнинг кўнглини олиш учун романтик оқшомлар уюштираман. Бунақа ишлар қўлимдан келади. Хуллас, эримнинг «хурмача» қилиқлари кундан-кун кўпайиб бораверди. Энди у очиқчасига юрадиган бўлди. Алам қилгани, қабулига келган таниш аёлларнинг хушомадию, ким билан тушлик қилгани, қаерда учрашганигача айтадиган одат чиқарди. Вазият шу даражага етдики, ёлғиз қолганимизда ҳам ишқий муносабатларини ҳикоя қиларди. Маъшуқалари тўғрисида «достон»лар ётоқхонамизгача кирди. «Л.нинг қомати жуда чиройли, қойил қоламан», «Н. нинг оёқлари узун, сеники ўртача, тўғрими?». «Дод» дедим бир кун. Етар, бас! Ахир мен ҳам аёлман, жуфти ҳалолингизман! Нега мени хўрлайсиз? Шу икки норасида ҳаққи, хиёнатларингизга кўз юмаяпман», дедим чидолмай. У бўлса, эрлик, оталик вазифаларини бекаму-кўст бажараётганини айтди-ю, куйиб пишганимни парвойига ҳам келтирмади. Бир сафар қайнонамга айтгандим, «Ҳадеб тергайверманг, инсофга келиб қолар» деди, аммо ўғлини тартибга чақирдими-йўқми билмайман. Ака-укаларига айтишга эса бетим чидамайди. Очиқ-ойдин, кўрсатиб, айтиб юришлари ич-ичимни куйдиради. Жизғанак қиладики, ёниб кул бўлаяпман. Менга билинтирмай юрса ҳам майлига эди, шунчалик ёнмасдим, ўз ёғимда қоврулмасдим. Лекин нега шундай қилишини тушунолмайман. Эр-хотинлик муносабатларимизда сира муаммо бўлмаган. Доим кўнглига қарайман. Нега мени маъшуқалари билан таққослайди, ўхшашлик излайди, билмайман. Маслаҳат беринг...»\nИсми сир тутилди. Таҳририятга қўнғироқ қилган муштариймизнинг ҳаётини тинглаб, муаммо кимда ёки нимада эканлигига қизиқдик. Тўқликка шўхликми бу? Ёхуд ҳамма гап характердами? Нега айрим эркаклар «саёқ юриш»ларини намойиш этишни исташади? Обрў топиб, мартабалари ошиб қолармикан ё? Эҳтимол бу бирор ожизлик белгисидир... Муаммога ойдинлик киритиш мақсадида мутахассисларга юзландик. «ЭРКАКНИНГ МУАММОСИ БОР!»\nДилмурод ЭРГАШЕВ, андролог-сексопатолог: — Мурожаатда тилга олинган эркак юқори темпераментли ва эҳтиросларга берилувчан. Бу ҳолат айни дам юзага келган эмас. Балки болаликдан мавжуд бўлган. «Қаҳрамон»имиз вояга етган оилада қиз фарзанд йўқ, менимча. Кичиклигидан қарама-қарши жинс вакилалари эътиборини қозонишни ёқтирган. Бироқ ҳамиша ҳам истаги амалга ошавермаган. Кўп бор рад этилган. Балки мазах қилиб, туйғуларини камситишгандир. Шунинг учун ҳам унда аламзадалик, аёллар диққатини жалб қилиш, сўнг бу ишни ошкора намойиш этиш ҳисси мавжуд. Яъни ўсмирликда юзага келган комплексни бугун пала-партиш алоқалар билан йўқотишга уринаяпти. Аслида, унинг муаммоси ҳам шу. Қилаётган ишини идрок этолмайди. Қанча кўп аёл билан «алоқа» қилса, хаёлида чизилган «марра»га яқинлашаётгандек туюлади. Онгида ана шу ҳолат маҳкам ўрнашиб қолган. Бу вазиятда эркакни тўғри йўлга бошлаш, йўл-йўриқ кўрсатиш ёки оиладаги эрлик, оталик вазифаларини пеш қилишдан фойда йўқ. Бу нарсалар уни ўйлантирмайди. У ўзининг ишқий «ҳикоя»ларини сўзлаб, шу тариқа «очко» тўплайди. Мутахассис сифатида эркак билан юзма-юз суҳбатлашишни таклиф қиламан. Шундагина уни қийнаётган муаммони билиш мумкин.\nЎзингизни қўлга олинг! Уддаласангиз рашкини қўзғатинг! Аммо аччиқни аччиқ кесади тарзида иш кўрманг! Яъни у каби йўл тутишни хаёлингизга ҳам келтирманг. Шунчаки, бир муддат ўзгаринг, тамоман ўзгаринг. Эътиборингиздан қолаётганини сезиши билан ишончингизни қозонишга ҳаракат қилади. «АЁЛ ЭКАНЛИГИНГИЗНИ УНУТГАНСИЗ!»\nГўзал РЎЗМАТОВА, руҳшунос: — Оилали бўлгач, аёлда янги ҳаётга мослашиш жараёни бошланади. У истар-истамас рафиқа+она, рафиқа+сингил ёки рафиқа+дўст ролларига ихтиёр беради. Тўғри, бу жараён дабдурустдан бошланмайди. Йиллар давомида ўз-ўзидан пайдо бўлади. Мурожаат қилган синглимизнинг сўзларига қараганда, унинг оиладаги роли кўпроқ она ва дўст образларига мос келаяпти. Темпераменти юқори эркак эса жуфтида аёлларга хос барча хислатларни кўришни истайди. Ҳозир у фақат фарзандларининг онаси ва бошидан кечирганларини индамай тинглайдиган дўстни кўраяпти, холос.\nҚадрингизни билинг! Ўзни севмоқлик худбинлик эмас! Аксинча бошқаларнинг ҳам ҳурматини қозонишдир. Эрингиз кун давомида нималар билан бандлигига қизиқсангиз, ишқий «ҳикоя»ларига эътибор берманг. Мавзуни шундай буриб юборингки, ҳайрон қолсин. Ҳар замон «Аҳволингиз яхшими?», «Иш кунингиз яхши ўтаяптими?» қабилида «SMS» хабарлар йўлланг. Эҳтимол айни ўша дам у ўзини ночор сезаётган бўлиши мумкин. Меҳрингизни кўрсатиш учун ёлғиз қолишингиз шарт эмас. Елкасига бошингизни қўйиб, «Бугун сизни жуда соғиндим» дейиш кифоя. Бир хиллик эркакни зериктиради. Унинг учу исталган, талпинилган малакка айланишингиз керак. Ўзингизни қўлга олинг! Эркаклар кўз ёши милтиллаб турган аёлларга ҳамиша ҳам тоқат қилолмайди. Ишончи баланд хонимлар эса, аксинча, қизиқишини оширади. Тақдир деган азал қонун борки, уни сиз ҳам, биз ҳам ўзгартиролмаймиз. Пешонангизга «аёлларга суяги йўқ эр» ёзилган экан, қарши чиқиб, дод солиш ёки кўз ёш тўкишдан фойда йўқ. Асабингиз, унинг ортидан умрингиз кетгани қолади. Шу эркак, у билан пойдеворини қўйган оилангиз азиз бўлса, аввал ўзингиз билан курашинг. Ёрингиз эътиборини қайта қозоноласиз, АЁЛ сифатида. Айни шу натижига эришгач, ҳамиша суюкли аёл бўлиб қолишга ҳаракат қилинг.\nҲаётимиздаги муаммоларга «Нима учун?», «Қайси айбим туфайли?» каби саволлар билан ечим топишга уринишимиз хато. Муаммони ҳал қилолмасанг, ундан муаммо ясама деган ибора нечоғлиқ ҳақиқат экани эса муболаға эмас. Ҳар қандай вазиятда, нима бўлишидан қатъий назар ўзингизни қўлга олинг! Ҳатто эрингиз билан муносабатларда ҳам ўзингизга ишончингиз баланд бўлса, оёқ ости бўлмайсиз. Диққат, диққат! "Даракчи"нинг Telegram’даги расмий каналига аъзо бўлиб, янгиликлардан баҳраманд бўлинг! #Аёл