Ўзбекистонлик туроператорлар ўзларини қийнаётган муаммоларни айтдилар\n13:59 29.12.2016 (Янгиланган 14:00 29.12.2016) Ҳавола олиш\nТурфирмалар вакиллари бюрократия, йўлларнинг ёмонлиги ва бошқа муаммолардан шикоят қилдилар\nТОШКЕНТ, 29 дек — Sputnik. Тошкентда бўлиб ўтган Давлат туризмни ривожлантириш қўмитасининг ишчи йиғилишида МДҲ мамлакатлари туристлари учун имтиёзлар жорий этиш, туризм соҳасидаги бюрократик тўсиқлар ва хорижлик туристларни рйўхатга олишдаги муаммолар ўртага ташланди, деб хабар бермоқда nuz.uz.\nВазирлик, муассаса, туристик компаниялар ва оммавий ахборот воситалари вакиллари иштирок этган йиғилишда Ўзбекистонда 2017-2021 йилларда туризм соҳасини ривожлантиришга мўлжалланган Концепция режаси, мамлакатга туристлар оқимини кўпайтириш бўйича таклифлар ва туризм соҳасидаги ҳамкорлик ва инвестициялар борасидаги режалар муҳокама этилди.\nХалқаро муносабатлар, ташқи иқтисодий алоқалар, хорижий инвестиция ва туризм бўйича Сенат раисининг биринчи ўринбосари Содиқ Сафоевнинг айтишича, "Ўзбектуризм" компаниясининг давлат қўмитасига айлантирилгани бу соҳадаги муҳим қадам бўлиб, ҳозирда қўмита яқин 5 йилга мўлжалланган давлат дастурини ишлаб чиқмоқда.\n"Бугунги кунда Ўзбекистон ЯИМда туризмнинг улуши 3%га ҳам етмаяпти. Бу кимдир ишламаётгани учун эмас. Шунчаки тизимнинг ўзини ўзгартириш вақти келди", — деди Содиқ Сафоев.\nАнвар Шарапов Давлат туризмни ривожлантириш қўмитаси раҳбари бўлди\nЙиғилишда туризм соҳасида фаолият кўрсатувчи тадбиркорлар соҳадаги муаммолар ва уларнинг ечими ҳақида фикр билдирдилар.\nТуроператорлардан бири Ўзбекистонга келаётган туристлар умумий сонининг катта қисмини ташкил этувчи МДҲ мамлакатлари фуқаролари учун имтиёзлар жорий этишни таклиф қилди. яна бир компания вакили эса хориж фуқароларининг Ўзбекистонда рўйхатдан ўтмасдан юришлари муддатини узайтиришни сўради.\n"Уч кун жудаям оз муддат. Бу давр талаби ва мажбурий рўйхатдан ўтиш хавфсизлик мақсадларида жорий этилганини тушунамиз, лекин бу туроператорлар, айтайлик, қишлоқ ва тоғ туризмини ривожлантиришга тўсиқ бўлмоқда", — деди у.\nТурфирмалар вакиллари бюрократиядан ҳам шикоят қилдилар. Уларнинг айтишларича, вилоятларда бирор фаолият тури билан шуғулланиш учун лицензия олишга ярим йил вақт кетади, чунки дастлаб барча зарур ҳужжатларни йиғиш, сўнгра улар кўриб чиқилиши учун Тошкентга жўнатиш лозим бўлади. Вилоят муассасаларига бу борада кўпроқ ваколат берилиши таклиф қилинди.\nСуҳбат давомида Ўзбекистон ҳақида сифатли сурат ва видеолавҳалар жойлаштирилган ягона портал яратиш таклифи ўртага ташланди ва бу таклифни давлат қўмитаси қўллаб-қувватлади.\nТуркомпаниялардан бирининг вакили Миллий авиакомпания ва Давлат темир йўл компаниялари томонидан туроператорларга имтиёз ва чегирмалар берилиши борасида мурожаат қилди. "Ўзбекистон ҳаво йўллари" вакили бу масала кўриб чиқилишига ваъда берди.\nШунингдек, чекка ҳудудлардаги йўлларнинг ёмонлиги, туристлар учун инфраструктура ва оддий қулайликларнинг мавжуд эмаслиги борасида ҳам мурожаатлар бўлди. Давлат қўмитаси соҳадаги бу ва бошқа муаммоларни ҳал қилишга ваъда берди.\nДавлат туризмни ривожлантириш қўмитаси раҳбари Анвар Шараповнинг айтишича, таркибига барча вазирлик ва муассасалар вакиллари кирадиган Туризмни ривожлантириш бўйича давлат кенгашини тузиш режалаштирилган. Келгуси йил бошида туризм соҳасидаги турли муаммоларни ечиш мақсадида муассасалараро йиғилиш ўтказиш кўзда тутилган.


«Шўртан»: Номзодлар билан музокаралар олиб борилмоқда – Voha.uz\nVoha.uz > "Шўртан" ҳақида > «Шўртан»: Номзодлар билан музокаралар олиб борилмоқда\n09-07-2017 authorФикр билдиринг"Шўртан" ҳақида 570\nШу кунларда Республикамизда фаолият олиб бораётган кўпгина Оммавий Ахборот Воситаларида футбол бўйича Ўзбекистон Чемпионати Олий лигасида иштирок этаётган “Шўртан” ПФК хусусида бир қатор турли фикр ва мулоҳазалар битилган мақолалар чоп этилмоқда.\nЯна бир энг асосий мавзу бу – бош мураббий масаласи. Тўғри, ҳозирча жамоада ушбу ўрин бўш турибди. Лекин бу вақтинча ҳолат. Ҳеч кимга сир эмас, ўзбек футболида “Шўртан”нинг ўз ўрни, мустаҳкам мавқеи, обрў-эътибори бор ва бундан кейин ҳам шундай бўлади. Шунинг учун ҳам “Оқ бўрилар” жамоасини бошқаришни ўзига муносиб ва шараф деб биладиган мутахассислар мамлакатимизда етарлича топилади. Шу кунларда бир қатор номдор, малакали мураббийлар клуб раҳбариятининг эътиборида турибди. Номзодлар билан қизғин музокаралар олиб борилмоқда. Тез орада кун тартибидаги ушбу муҳим масала ҳам ўз ечимини топади. Воқеалар ривожини кузатинг ва биз янгиликларни сайтимиз орқали ёритиб борамиз.


Исроилда янги ҳайдовчисиз RAMBOW танки тақдим қилинди\n09:26 / 19.09.2017\n18 сентябрда Исроилнинг Meteor Aerospace компанияси Тель-Авив яқинидаги Ришон ле-Цион шаҳрида ўтказилган бошқарувчисиз қурилмалар авиашоуси ва кўргазмасида ҳайдовчисиз енгил танк – роботлаштирилган RAMBOW мажмуасини тақдим қилди. Қурилма кенг спектрдаги вазифалар, жумладан қуруқликдаги жанговар ҳаракатлар ва ўт очиш билан қўллаб-қувватлаш, разведка маълумотларини тўплаш ва тирик кучни хавфга қўймаган ҳолда чегарани ҳимоялашни бажаришга мосланган.\nТаъкидланишича, RAMBOW ноёб электр двигатель тизими билан жиҳозланган. Унда ўрнатилган тизимлар станциядан туриб масофадан бошқарилади. Мажмуада оғир пулемёт ёки вазифанинг турига қараб бошқа бошқарилувчи тизим ёки қурилмаларни ўрнатиш мумкин. Танк оғирлиги 4 тоннани ташкил қилади ва ўз бортига бир тоннагача фойдали юкни олиши мумкин. Машина операторга борт камералари ва 3,5 метрга кўтариладиган телескопик мачтада ўрнатилган узоқ масофаларга мўлжалланган оптик қурилма ёрдамида реал вақтда ўз атрофида юз бераётган ҳодисалар видеосини узата олади.\nРоботнинг узунлиги 3,7 метрни, эни 2,2 метрни ташкил қилади. У белгиланган йўналиш бўйича йўлидаги тўсиқларни аниқлаб ва уларни четлаб ўтган ҳолда мустақил ҳаракатлана олади. Олти ғилдиракли танкнинг максимал тезлиги соатига 50 км ни ташкил қилади. У батареяси эвазига 50 км йўл боса олади ва шундан кейин ҳаракат вақтида аккумуляторларни қувватлай оладиган дизель генератори ишлаб чиқарадиган энергия ҳисобига яна 160 км йўл юриши мумкин.\nИсроил армияси бу машинанинг бир нечтасидан чегараларни ҳимоя қилишда ва логистик вазифаларни, жумладан ҳарбий қисмларга ўқ-дори ва керакли анжомларни етказишда фойдаланмоқда.\nИсроил айни кунда бошқарувчисиз ва роботлаштирилган қурилмаларни яратиш бўйича дунё етакчиларидан бири ҳисобланади. Кўргазмада шунингдек Super Heron дрони, бир моторли Black Eagle 50 учувчисиз вертолёти ҳамда AMSTAF роботлаштирилган мажмуаси намойиш қилинган.


Арнольд Шварценеггернинг ўғли катта кинодаги илк ролини ижро этади\n15:52 / 24.06.2015\nГолливуднинг машҳур актёри Арнольд Шварценеггернинг ўғли Патрик ўз фаолиятидаги илк жиддий ролини олди. Бу ҳақда US Weekly ҳафталиги хабар берган.\n"21 ёшли Патрик япониялик кинорежиссёр Норихидо Коизумининг "Яримтундаги қуёш" (Midnight Sun) номли мелодрамаси (2006 йил) ремейкида бош ролни ижро этади. Бу вақтгача у икки марта эпизодик ролларни ижро этганди", дейилади хабарда.\nУшбу картина икки ёш севгиси ҳақида ҳикоя қилиб, унда Патрикнинг қаҳрамони Чарли ва хаста қиз муҳаббати тарихи жонлантирилади. Фильмда териси қуёш нурларига чидамсиз қиз ролини 18 ёшли америкалик актриса Белла Торн ижро этади. Картинага 33 ёшли Скот Спир режиссёрлик қилади.\nСуратга олиш ишлари шу йилнинг сентябрида бошланиши режалаштирилган.


Kutubxona - Sobir Oʻnar. Dunyo shunday tururmi (qissa) / Kiril\nSiz shu sahifadasiz: Sobir Oʻnar. Dunyo shunday tururmi (qissa) / Kiril\nМуаллифСобир Ўнар Асар номиДунё шундай турурми? (қисса)\nТуркумларКутубхона  Xалқлар - Ўзбек/мустақиллик адабиёти Бўлимлар - Миллий адабиёт  Муаллифлар - Собир Ўнар  Услуб - Наср Шакл - Қиссалар Ёзув - Кирил\nТилЎзб Ҳажм206KBБезатишUzgen (admin@kutubxona.com) Қўшилган2012/12/6 Манбаhttp://forum.ziyouz.com/ind...\nДунё шундай турурми? (қисса)\nLotin yozuvda Собир Ўнар\nОилада бахтли бўлмаган инсон ҳеч қачон бахтли бўлолмайди.Лев Толстой\nЎзи тухум дегани тузук овқат. Шу нарсанинг борига шукр: ошқозонни қийнамайди, юмшоқ, тез ҳазм бўлади. Ошга ўхшаган оғир овқат есанг кун бўйи қорнинг дўмбира бўлиб юради. Айниқса кечқурунги ош обдон қийнайди кишини. Шаҳарда пайшанба куни даҳмаза билан ош дамлаш расм. Тўйиб ухлаганингдан кейин қурмағур хўп қийнайди-да. Кечаси бир уйда бир ўзинг ухласанг экан... Адабиёт газетасининг тунов кунги сонида катта бир шоир наҳор ошни мадҳия қипти. Нима эмиш, ўзбек ўғлонлари тун бўйи хотини билан ошиқ-маъшуқ ўйнаб чиқади, шу боис эрталабдан жуда кетади-да ош...\nБир ой эмас-у, бир ҳафталаб ётарди-да. Негадир шу тобда унинг бир оз кўнгли юмшади. «Бекор »;талоқ« дебман. Нега айтдим шуни? Шунчаликка бориш шартмиди?!»;\nВаннахонадаги усти латта билан ёпилган тоғорани очиб қаради. Бир талай пайпоқлар, ўғлининг ювилмаган иштон-майкалари, Мағфиратнинг ҳам халати ётибди. Алланечук бўлиб кетди. Ғайрати қўзиб уларниям ювиб-чайиб ташлади. Ўғлининг ахлат-сийдикларидан доғ бўлиб кетган иштонларидан жирканмаганига ўзиям ҳайрон қолди. Лекин ҳарчанд уринмасин, бу доғларни кеткиза олмади. Хотини уларни темир тоғорага солиб, порошок қўшиб қайнатармиди, ишқилиб бир нарсалар қиларди-да. Энди-и...\nЭнди ўша кунлар жуда ширин. Энди ўша кунлар арзанда. Ўша кунлар жудаям узоқ...\nИкки йил бурун катталарнинг кўзига яхши кўриниш мақсадида марказий газетада бир мақола чиқарган эди. Нима палакат босдию шу мақола ўзининг зарарига хизмат қилди. Катталардан бири шу мақоладан сиёсий хато топибди. Бу одам замондан орқада экан-ку, деганмиш. Шундан сўнг бирлашма директори уни чақириб: «Эҳтиёт бўлмайсанми, ким сенга мақола ёз деб эди, энди ишинг масаласи кўрилиши мумкин»;, деди. Ширинқулнинг аъзои бадани титраб кетди. Ахир мақола бошдан-оёқ мақтовдан иборат эди-ку. Баъзи бир шахсий мулоҳазалар ҳам бор эди, холос. Ўшанда бирлашма директори уни чақириб олиб: «Яхши иш қипсан, пусиб юравермай фаолроқ бўлиш керак, бунақа мақолаларни кўпроқ ёз, қўлингдан келади. Мен кейин сизларни қариқиз қилиб ушлаб ўтиравермай ўстирайин, шогирдларим фалон-фалон ишларга кўтарилди, дейин. Тушундинг-а?»; деган эди. Бу гаплар аниқ эсида. Ўшанда Ширинқул директорга фаол бўлишга ваъда берган эди. Устозим менинг қадримга етади деб қувонганди. Аммо... иш тескарисига кетди.\nШундан икки ҳафта ўтмай директор яна чақириб олиб: «Ука, шу вазифангни топширмасанг бўлмайди чоғи, қўйишмаяпти»;,— деди. Ширинқул дабдурустдан нима дейишини ҳам билмай қолди. Шалвираб, ичидан зил кетиб турган эди, директор: «Ўзи сан бола, қиличнинг дамига қўл уришни яхши кўраркансан-да, а?»; деди. Ширинқул ялт этиб устозига қаради, «Тушунмаяпман, устоз, ўшанда ўзингиз чақириб, »;баракалла, яхши мақола ёзибсан«, дегандингиз-ку, деди юрак ютиб ҳам бир оз қизишиб. Устоз шундай дегани эсидан чиққан эканми ё эслагиси келмадими, ҳар нечук ҳовридан тушмади. Кейин бари бир йигит бекорга нобуд бўляпти, деб ачиндими: »;Ўринбосаринг ким, анови жипириқми?« деди. Ширинқул директор кимни назарда тутаётганини англаёлмай қолди. Кейин муддаони тушуниб ерга қараган кўйи: »;Жипириқ эмас-ку« деди. »;Жипириқ-да, жипириқ. Бош муҳаррирликни у сендай эплаёлмайди«, деди. Шундагина директор, ҳей, бола, аслида сени ёмон кўрмайман, деган маънода гапираётганини тушунди. Ширинқул директор шундоқ ҳам яхши танийдиган ўринбосари Авазни ортиқча ҳимоя қилиш лозим эмас деган қарорга келди. Директор шу маънонинг давоми ўлароқ: »;Майли, жипириқ бўлмаса жуда яхши. Ўшани сенинг ўрнингга қўйиб турамиз-да, бу гаплар бости-бости бўлгандан сўнг, бир-икки ойдан кейин тағин жой алмашиб оласизлар", деди.\nШиринқул ноилож «хўп»; деди. Аммо нега ишлар бу қадар тескари кетганига дабдурустдан кўниколмагани учун тамом шалвираб қолди. Идорада ҳам ўтиролмай уйига кетди. Тўйиб-тўйиб ичди. Ишга чиқмай қўйди. Охири бир кун кечаси ўринбосарининг уйига телефон қилиб: «Дўстим, ўзингиз бу ёғига жиловни қўлга оласиз, директорга мен сизни айтдим, бошқа муносиб одам йўқ дедим»;, деди. Ва ўтириб аризани ёзди. Хотини телефондаги гапини эшитиб турган экан, «нима гаплар бўляпти ўзи, дадаси, ҳеч бунақа бир ўзингиз ичиб ётмасдингиз-ку?»; деди суйкалиб. «Ҳеч гап йўқ»;, деди унга сир бой бермай. “Аваз акага нима деганингизниям тушундим, ҳеч бунақа аҳволда кўрмаганман сизни, менга айтинг ҳеч бўлмаса?" деб туриб олди.\nЭр шу гапларни эшитишини биларди. Лекин хотин киши эркакдай ҳамдард бўлолмайди-да. Кўп ўтмай ёр-биродарлар, ҳамкасблар, ҳамқишлоқлар — бариси эшитди. Ширинқулга бу гап-сўзлар худди шов-шувдай туюлаверди. Қишлоғида баъзилар «ўзи кейинги пайтларда жуда керилиб кетувди, тўй-пўйларгаям келмайди, чўнтакда пул, тагида мошин, қўша-қўша уй, қўша-қўша хотин эди, барининг охири бор-ку, мана, Худо урибди энди»; дейишгача борибди. Ширинқул бу гаплар кимдан чиқишини билади. Иши юришганда келиб ялтоқланадиган, юришмаганда бир тийинга ҳам олмайдиган бир-иккита одамлар бор, ўшалар айтган. Улар нима сабабдан айнан шу гапларни чиқараётганини, эртага яна қандай гаплар тўқиши мумкинлигини ҳам у тахмин қила олади. Майли, қандини урсин, уларгаям бир кун тегди-да. Жуда қийналиб кетишганди...\nКейинги уч-тўрт ой ўтиши жуда қийин кечди. Аваз камтар, саводли, инсофли йигит. Уни ўзи зўрлаб кабинетига ўтқазди. Ўзингиз ўтиринг, менга ноқулай дейди у. Сиз ўтиринг, қоида шундай, ҳали ишлар изга тушса балки тағин жой алмашармиз, фақат хизмат машинасидан фойдаланиб турсам бўлди, деди. "Э, ўзингизни машинангиз, ўзингизни шофёрингиз-ку, — деди Аваз. — Бизга ким қўйибди”. Бироқ бу ҳол икки ойгина давом этди. Ахир токайгача бошлиқ минадиган машинани ўринбосар миниб юради? Авазга бу ёқавермади, кабинетни бердингми, машинани ҳам бер демасаям ходимларга айтибди. Ширинқул улардан эшитди. Аввалига хафаям бўлмади. Кейин бора-бора ҳамма имтиёзлар қўлдан кетди-ку, деган ўй унинг ич-этини ея бошлади. Ўша кунлари фақат хотини ҳамдард бўлди. У кечқурун Мағфиратни ёнига чақирарди-да, бир-икки пиёла ичириб, қолганини ўзи давом эттирарди. Бироқ иш, турмуш ҳақида лом-мим демасди. Иродаси кучли эканига гарчанд ишонса-да, негадир суянгани ароқ бўлиб қолди. У унча-мунча тўйларгаям айтилмас, ўрнига Аваз айтиларди. Аваз ҳам ўз навбатида сиз боринг, деб турарди. Ширинқул, йўқ, сиз айтилгансиз, ўзингиз боринг дерди. Бир-икки сафар борди ҳам, таниш-билиш, ҳамкасблар нима бўлди ўзи, ҳозир қаердасиз, деявергач уялиб бормайдиган бўлди. Бир сафар ҳатто лавозимда ишлайдиган бир одам ҳамманинг кўз олдида тўйхат тарқатиб, атайлаб Ширинқулни четлаб ўтди. Ширинқулни жуда яхши танирди, бироқ бетинг-кўзинг демай очиқчасига айнан фақат уни ташлаб, бошқаларга кўз олдида таклифнома улашгани ғалати бўлди. Алами қўзиди-ю, индамади. Газеталарга бир-икки марта мақола бериб кўрди. Чиқмади. Бирлашма директори ҳам бир мажлисда Ширинқулни тепиб ўтибди. Калласи ишласа, ғояси тўғри бўлса, шундай қилармиди, мана, ишдан олдик, кўчада қолди, дебди. Аммо Ширинқул билан кўришганда бир оз шошма, гап-сўзлар босилсин, эсимда турибсан, деб қўярди. Аммо улфатчилик қилишдан ўзини опқочмасди. Ўшанда тағин яқин қолди, деб ваъда берарди.\nЛекин кунлар келиб ўртада уруш чиққанда Мағфират ҳам бари бир юзига солди. «Худо ўзи сизни уриб қўйган!»; деб юборди.\nБу гапни эшитиб Ширинқул манглайидан гурзи егандек ўтириб қолди. Сўнг бу накаут ҳолатидан ўзини ўнглаб олмоқчидек секин туриб нариги уйга кириб кетди. «Худо урганини у қаёқдан билади? Бировдан кам қилиб қўйгани йўқ-ку оиласини! Худо уриб нима қилибди, айрилса мансабидан айрилди, яна нима бўлди? Ё бу хотин Оллоҳнинг ҳукмига шерикми: кимни урди, кимни қўллади, билиб турадими? Мана шу Худо урган эр униям, боллариниям боқяпти, уйидагиларга фойдаси тегяпти. Қолаверса, Мағфиратнинг акаси бизнес қиламан деганда 500 доллар берувди, уч йилдан бери бир сўм ҳам қайтармади-ку!»;\nЕрда инграб, чўзилиб ётган хотини, йиғлаб чарчаган, сийдикка ботиб турган ўғли, қизининг ялинчоқлик билан термулиб туриши...\n«Бу ҳаёт, бу ғурбату жанжаллар шу болаларнинг кўз ёшига арзийдими ўзи?! Эҳ, лаънат!..»;\n«Бугун эрта турдим. Стадионга чиқиб бадантарбия қилиб келдим. Афсуски, иссиқ сув йўқ икки кундан бери. Сув иситдим. Кечқурун овқат ейилган идишлар ювилмай қалашиб ётибди ошхонада. Асабим қўзиди. Қизимга сен ҳам опангга ўхшаб ялқовсан, дедим. Опасига бундан ошириб заҳримни сочмоқчи эдим, зўрға ўзимни тийдим. »;Мен агар эртароқ ўлиб кетсам бир ой эмас, бир неча кунларнинг ичида рўзғорнинг дабдаласини чиқарасан, болларниям девона қилиб юборасан, ҳаммаси дангасалигингдан, бесаранжомлигингдан", деб уришмоқчи эдим. Майли, шу гапни айтмай қўяқолай.\nИшқилиб, охири бахайр бўлсин!"\nБироқ ёстиқдошинг, фарзандларингнинг онаси бўлатуриб сенсираш, ифлос дейиш учун ҳам одамда анча-мунча сурбетлик керак. Бу шундоққина оғиздан сирғалиб чиқиб кетадиган қўшиқ эмас-ку...\nШиринқул болаларига майда-чуйда кўтариб бораркан, ич-ичидан илиқ вазият юз беришига иқрор эди. Шундай ҳам бўлди. Эшикни узоқ тақиллатгандан сўнг охири қизи очди. У дадасининг қўлидан шоколад, конфетларни олиб раҳмат айтди, лекин ҳар доимгидек: «Ассалому алайкум, дадажон!»; дея юзидан ўпиб қўймади.\nБу билан хотинига кайфият улашмоқчи бўлади. Хотини бўлса «ҳм-м»; дея оғир хўрсиниб қўяқолади.\nБир пайт устидаги кўрпани биров силтаб тортиб юборди. Чалажон уйқуда экан. Сесканиб кетди. Чироқ ёқилган. Тепасида биров турибди. Хотини! Чап кўзи кўкариб шишиб, қовоқлари осилиб қопти. Ширинқул ирғиб ўрнидан турди. Шундагина “ёмон урибман-а", деб кечирим сўрамоқчи, хотинини бошидан силамоқчи бўлди. Бироқ хотини бирдан тиз чўкди-да:\n"Ҳамма гап бу ёқда экан-ку, — деб ўйлади Ширинқул.— Нозик жойи шу экан-да. Аммо мен ҳеч қачон буни гапирмаганман. Бугун бундан баттар гаплар бўлди. Гап авзоига шунчаки қўшиб айтгандим. Тили қисиқ жойингниям эслатай дегандим. Лекин ўша пулнинг икки юзидан кечдим, олган уйингизга тўёна, қолган уч юзини беринг деганман. Аммо уч йилдан бери йўқ-ку шуям!”\n«Ҳаром пулингдан»; дегани нимаси? Мен уни бировдан тортиб ё ўлдириб олдимми? Биров эшигингни тақиллатиб пулимни бер деб келяптими? Нега ҳаром бўларкан?"\n«Оллоҳ учун ҳалол нарсаларнинг энг ёқимсизи талоқдир»; деган ҳадисни эслаб қолган эди.\nАкасиникига борса яхши экан, тўрт-беш кунда безор бўлиб қайтиб келади...\nОрадан бирор соат ўтиб йўлга тайёр бўлган Мағфират остонада туриб орқасига, энди эр мақомидан маҳрум бўлган Ширинқулга бир мартагина қараб қўйди. Бу қарашдан Ширинқул ҳеч қандай маъно уқмади. Кейинчалик ҳам бу нигоҳ кўз ўнгида муҳрланиб, кўп бора ўзи қидирган нарсани топмоқчи бўлди. Масалан, бир оз шаштидан тушиш, қайтадан бирга яшаш эҳтиёжи ёки шунга ўхшаган бир нарсалар. Жуда бўлмаганда «шу иш чакки бўлди, номард экансан!»; деган каби қарғиш бўлсаям майли эди, кейинчалик шуни ўйлаб юрар эдинг. Йўқ, ундай ҳам бўлмади. Жуда мавҳум бир қараш.\n— Қизим, йиғлама, тез кунда... — деб гап бошлаган эди, хотини:\nИшга бориб келиб овуниб юрмоқчи бўлди. Бироқ мана шу кичкина уй у қайтиб келгач, нақ ютиб юбораман, дерди. Ҳар бир уйнинг фариштаси бўлармиш деб эшитган. Ўша фаришта энди бу уйда йўқ, бўлсаям ялмоғизроқ бирортаси келиб ўрнашиб олгану у Ширинқулни ботинан қарғар эди...\n— Менимча бунинг ҳам йўл-йўриғи бор, — деди у иягини қашлаб туриб. — Уришқоқроқ бир ҳамсоям бор, хотинини эрмакка талоқ қўяди. Хотиниям кетиб қолаверади, қайтиб келаверади — ўрганиб қолган. Бир куни маҳалла оқсоқоли чиқиб бу оғир гап, ука, талоқдан кейин хотин ҳаром бўлиб қолади. Хастимомда танишларим бор, юринг, улардан йўл-йўриқ олинг, деб диний идорага оборибди. Қўшни улар билан тил топишиб, ўттиз мингми, қанчадир жарима тўлаб талоқни бекор қилдириб ўзига фатво ёздириб опти. Худо билади, ундан кейин ҳам неча марта бу сўзни айтган чиқар, лекин биров ундай-мундай гап қилса ўша справка билан башарасига уради...\nАвазнинг гапи эса... янгилик!\nБирор ҳафта ўтгач, қайноғаси Болибек келиб қолди. Аввалига у сир бой бермади. Қозоғистонга янги чиққан помидорлардан ўтказмоқчимиш. Чорсуга олти яшик опкелса, тала-тала бўлиб кетганини гапирди. Лекин Қипчоқда, ҳатто Гулистон атрофидаям помидор танқислиги, бунинг сабаби қиш пайти теплицаларга газ берилмаётганини тушунтириб, агар мўмайроқ пул бўлса Чиноз ва Янгийўлдан икки-уч «Камаз»; помидор олса бўлишини, бунинг учун каттароқ пул кераклигини таъкидлади.\n— Йўқ, — деди негадир. Беихтиёр айтилган бу сўзнинг оқибати қанчага тушиши мумкинлигини ўйлаб тек қотди. Чамаси ҳозир Болибек: «Мен ҳаммасидан хабардорман, иккаланг ҳам пушаймонсан, гап-сўзни кўпайтирмай ярашиб олмоқчи бўлсанглар, мана, мен кафил, ўзим тўғирлайман, лекин сен анови одамдан қарз оберасан»; деб шарт қўймоқчи эди.\n— Уришли бўлганга ўхшайсизлар. Мағфират борганидан бери мени эзади. Куёвингизнинг пулини қайтариб беринг дейди. Мен айтаман: куёв ўлар-қолар жойда эмас-ку, ўзи қисталанг қилмаяпти-ку. Йўқ, ўламан саттор қайтиб беринг, дейди нуқул. Шу-у... шунақа нарсаларни хотин кишига билдириб ўтириш шартмиди, куёв?\n— Қайтарардим, қайтараман... уч юз... шу...\n— Бизнес доим бир хил бўлмайди, буни тушунаман. Лекин ҳаётда лабз деган нарсаям бор. Бу — шунчаки, оддий гап эмас...\n— Сен муҳтож бўлиб қолдингми? Орада яп-янги «Жигули»;ям олдинг-ку?\n— Билмадим, кимдан...\n— Ширинқул, — деди гавдасини тиклаб, ўнглаб оларкан Болибек, — жуда керак бўлаётган бўлса бор-ку, молимни, уйимни, хотинимни сотиб бўлсаям, эртага опкелиб бериб кетаман. Лекин одам ундай бўлмайди-да, ука...\nШиринқулнинг миясида «чирс»; этиб ўт чақнагандай бўлди. Мағфират ҳамма гапни дастурхон қипти-да, деб ўйлади. «Молимни, уйимни, хотинимниям»;... деяпти-ку. Шундай бўлса-да, у ўзини босган киши бўлди. Жаҳлини билдирмади-ю, мийиғида киноя билан:\n— Миннатли ошни ит ичмайди, дегани тўғри экан, — деди Болибек, четга бурилиб. — Шуни вақтида қайтарайин деб эдим, бўлмади-да. — У шундай деб хонтахтани беихтиёр кафти билан «тақ»; этиб урди. Бошини чайқади.\n— Ҳе, энасини... шу жигарнингам, — деди қайноғаси ароқнинг аччиқлигидан кўзларини юмиб газак ҳидларкан.\n— Беш юзми ё...\n— Уч юзингни... наригиниям кечмовдингми ё?\n— Ҳозир ҳеч нарсанинг тайини йўқ, лекин памилдоридан мўлжалим катта... Шошилтирмай турсанг бўлди.\nБолибек бу қадар қистовни кутмаган эди. Пиёлани лабига текизди-да, тўхтаб қолди. Кейин четга қараб «киф»; дедию пиёлани бўшатиб, тўнкариб ташлади.\n— Одамнинг бошига бир иш тушса қайтиб яна тушавераркан, — деди Болибек, ўзини босиб олиб. — Эшитган бўлсанг менинг онам Пискентда туғилган. Бир пайтлар, кўчирма замонида келиб шу ерда яшаган. Онамнинг отаси яқинда ўлди. Нурмат тентак — яхши биласан. Биринчи хотини бизнинг катта энамиз — онамнинг онаси бўлган. Ундан кейин ҳам бу одам етти марта уйланган, тўртта хотинини уриб ўлдирган. Катта энамизам таёқдан ўлган. Қўлида чақалоғи, кетмон даста билан кўчада бўкиртириб уриб ётганида бир аравакаш келиб қутқариб олган. Пискентнинг марказидаги балнисага зўрға етиб борган энамиз, ўша ерда узилган. Дўхтирлар жигари эзилиб кетган дейишган. Ўликка эгаям топилмаган. Шундай зайил, бешафқат экан катта отамиз. Бир кунлари келиб, замон сал сусайганда чақалоқни онамнинг янгаси излаб келиб аравакашникидан топган. Қиз қилиб ўстириб эрга берган. Тақдирнинг ҳазилини кўр, онам ҳам отамдан бот-бот калтак еб туради. Мана, қизи ҳам...\nШиринқул кетманг, қолинг, деб айтса бўларди. Лекин индамади. Қайтанга «ўзингиз биласиз»; деб қўяқолди. Хаёлига келган нарса шу бўлдики, бу туришда қайноғам билан яна айтишиб қолишим мумкин, кетавергани маъқул. Лекин Мағфират, болалари ҳақида бир нарсаларни билгиси келди. Қандоқ сўрайди, нима деб сўрайди?\nАввал ҳамма эркаклар сингари э, бу бўлмаса бошқаси, икки марта уйланиш фақат менинг чекимга тушибдими, деди ўзича. Ўйлаб қараса, воз кечолмас экан. Гап-сўзларни кўз ўнгида гавдалантириб бир ғижинади, бир оз совигандай бўлади. Аммо Мағфиратдан, бири-биридан ширин бўлиб ўсаётган болаларидан кечиб юбориш...\nВақт ҳакам. Ҳамма нарсага ўша совуққон ҳакам барҳам беради. Лекин...\n— Бе, — дея тағин қўл силтади шоир, — маданиятда кимлар ўқиши, кимлар ўқитишини биламан-\nҲар нечук Ширинқул ҳаётга бошқачароқ кўз билан қарайди. Шоир ҳақида «шизик у»; деган тарифни эшитган.\nШиринқул ташаббус кўрсатиб, бу сафар Чорвоққа, лола сайлига борамиз, деди ва ўзи танишлари орқали кичик «Отайўл»; автобуси топди.Тошкент-Хўжакент поездига ўтириб боришсаям бўлади-ку, лекин ўз идиш-товоғинг, ҳамроҳларинг билан хоҳлаган жойда тўхтаб, хоҳлаган нарсангни пишириб ейишга нима етсин.\n— Ширинқул ака, сизга «сан»;сираш ярашаркан, — деди.\n— Йўғ-э, «сан»; дедимми сизни, узр, — деди Ширинқул ноқулай аҳволга тушиб.\n— «Сан»; денг, илтимос, — деди Назира.\n— «Сан»;, бўлдими?\n— Йўқ, бундан кейин ҳам доим «сан»; денг.\n— Ажойибсиз-да, Ширинқул ака. Барибир яна «сиз»;ладингиз.\n— Қўполлашма, ким «сиз»; деди, сени. Ҳақорат ҳам эви билан-да.\n— «Қаранг»; дедингиз-ку.\n— Илонлар уйғонишига ҳали бор, — деди Ширинқул тағин билағонлик билан, худди ёшлигидан бу жондорлар билан ошна-оғайни бўлиб ўсгандек, — Ҳув, май ойининг охирларига келиб бу ерларни ораласанг, шундоқ олдингдан «виш-ш!»; деб бошини кўтариб келаверади. — Назира шу заҳоти «Вой!»; деб бақириб юборди. Ширинқул ҳеч нарса бўлмагандек давом этди: — Қочсанг қочиб қолдинг, бўлмаса «тап»; этиб отилади-да, бўйнингга арқондек ўралиб олиб бўғаверади, бўғаверади. Ўша вақтда чўнтагингда лезвиями, ўткирроқ пичоқми бўлгани маъқул-да, айни хириллатиб бўғаётганда қоқ белидан бўлиб ташласанг доғда қолади. Иккинчи марта сенга яқинлашмайди, лекин шундаям ўлмайди — иккови икки томонга судралиб жуфтакни ростлаб қолишади. Бир хилларининг тили бор, гапиради, эгилиб қўли кўксида «кечирасиз»; деб...\n— Тўғри бўлса...\n— Ҳа, дарвоқе... Назира, сени Машҳура опа ўгай онанинг қўлида катта бўлган деганди. Тўғрими шу гап?\nШиринқул «хўш?»; дегандай қаддини тўғирлаб қизга қаради.\nЙигитлар нарироқ кетгач, бири орқасига қараб бош бармоғини кўрсатиб «михдай»; ишорасини қилди.\n— Бу гапни нега гапираётганимни тайин бир аниқлаштириб олганим йўқ-ку, шундаям...\n— Тўғри, бунга дабдурустдан «ҳа»; деган жавобни кутмайман. Шундай бўлганида балки сени ёқтирмай қолардим. Бари бир...\n— Нима десамакан?.. Гапнинг очиғи, аввал бир тўхтамга келолмаганман. Айтдим-ку... Сен ҳам эшитдинг. Бугун шундай хаёллар гирдобидаман.\nШиринқул идорада Назирага овунадиган бўлиб қолди. Компьютер ёнига келиб атайлаб китоблар хатосини тепасида туриб тўғирлатар, баъзан бутун-бутун матнларни айтиб туриб ёздирарди. Шу сабаб унга қандай яқинлашиб бораётганини ҳам ўзи сезмай қолди. Назира ҳам бора-бора бунга кўникди. У Ширинқулга китоблар бериб турар, ушбу китобларда кўпинча ичкилик қораланар эди. «Қиёмат аломатлари»; деган китобни ўқиб унинг тепа сочи тикка бўлиб кетди. Баъзида худди эрига қилган каби «ичмасангиз бўлмайдими шуни?»; дея маломат қилиб қолар, сўнг отасининг ичкилик туфайли буткул одамгарчиликдан айрилганини мисол қилиб айтарди. Булар маъқул, лекин ёш қизнинг, ўзидан қарийб ўн тўрт ёш катта одамга «жаноб Ҳақ субҳонаҳу ва таоло ўз шарифи каломида таъкидлаганидек»; дея амру маъруф айлаб қолиши ғалати эди.\nЎша тоғ сайрида ҳам Ширинқулга «бир қултум ичсангиз, мен билан гаплашмайсиз»; дея шарт қўйган эди. Ширинқул ҳам одобли болалардек бу талабни бекаму кўст адо этди.\nУй эса зимистондан зимистон эди. Пардалар, кийим-кечак, супурги, идиш-товоқ, ошхона—бари, Мағфиратнинг отини айтиб чақиргандек бўлаверарди. Ўтган қирқ кун қирқ йилдан ҳам зиёддек эди. Фирдавсни эркалашни хуш кўрарди. Ишдан келиб у билан бир зум ўйнаса ҳордиғи чиқиб кетарди. Ўғли нуқул у айтган ишнинг тескарисини қиларди, бунга сари отанинг завқи ошаверар, баъзан болани жеркиб берса, у сира кечирмай қоларди, ҳатто эртаси куни ҳам ойисига кўрсатиб «дадам мани уйди»; деб йиғлаб юбораверарди. Мана шу эркалик, эркалатишлар ҳам энди арзанда.\n"Ҳозир акасиникидамикан. Болалар билан қандай сиғиб юрган экан ё қишлоққа кетганмикан? Ҳозир ўғлим нима шўхлик қилаётган бўлса, қизим-чи? Мағфират дераза олдига бориб мени ўйлаётган чиқар, кутаётганмикан? Ё бирорта эркакни топиб олганмикан? Тавба қилдим, шунақа бўлиши ҳам мумкинми? Бева хотиннинг орқасидан юрадиган чиқади бари бир. Қипчоқда бекорчи кўп. Ишсизлар ҳам, пулдорлар ҳам кўп. Бирорта пулдори кўнглини топиб ўйнатиб юрган бўлса-чи? Ўйнатиб ҳам ўйнашиб... Йўқ, бундай қилмаса керак. У мендан бошқаси билан тўшакка киролмайди. Ўзим ҳам негадир ундан бошқаси билан ётолмасам керак. Нега шундай? Дуо қилдирмаганмикан? Йўқ, ўзи шу нарса менга ёқмаса керак. Талабаликда дўстларнинг қизиқтириши билан бир фоҳишага дуч бўлгандим. Кўп ўтмай касалликка чалиндим. Яширинча даволаниб тузалгунимча нақ она сутим оғзимга келган, бор будимдан айрилиб қарийб яланғоч қолганман. Шу боис кимки бегона аёл бўлса, касал деб ўйлайман. Ифлос ва сассиқ туюлаверади. Фақат Назира... У намозхон-да, тоза. Лекин хотин бўла оладими? Босиқ, кўп қийинчилик кўрган, лекин нимасидир енгил туюлади. У— Мағфират эмас. Акслиги бўлса ҳам Мағфиратим яхши. Агар яхши кийиниб олса қомати ҳамманикидан зўр. Кўнгли ийса ҳамма айтганингни бажаради. Бадани ҳам топ-тоза, ўзига қараб юрса бўлди, ўпсанг ҳам ёқимли ҳиди бор, эҳ, қани ўша Мағфират?! Энди йўқ, йўқ, йўқ. Даҳшат! Агар биров билан юриб кетса сўяман!\nЎлиптими, болаларига меҳрибончилик қилиб, қараб акасинида юргандир. Акаси сиғдирармикан? Қипчоқ ҳам шаҳардай гап: бир эшикдан кириб чиқавергандан кейин ёқмай қоласан тез кунда. Ҳа, туғишганингни ҳам ёқтирмай қоласан. Мана, ўзингдан қиёс, бошқалар ҳам шундай-да. Ё қишлоққа жўнатиб юбордимикан? Қишлоқда эса тез гап бўлиб кетади. Ажрашипти деган гап аёлга, яхшими? Шунинг учун бу нарсани яширишга уринишади, бир-икки кун туриб қолса ҳам ажрашган, деб қолганини тўқиб-бичиб ташлашади. Йў-ўқ, қишлоққа кетмагандир. Қипчоққа бир бориб пойлаб келсаммикан? Қандай қилиб пойлайман? Кўриб қолади, кўрса ялиниб келди деб ўйлайди. Шу-у, қайсарлиги бор-да. Бошқа томони яхши. Бари бир бораман. Ҳамма айб ўзимда".\nОдатдагидай уйни саранжом-саришта қилди, енгил кийимларини ювиб дорга илди. Ишга бориб бир икки кун келолмайман, деб тайинлаб келмоқчи бўлди. Эртароқ борган экан, Назирадан бошқа ҳеч ким келмабди. Қиз ҳар сафаргидай «Ассалому алайкум»; дея қўлини кўксига қўйиб ўрнидан турди.\n— Ширинқул ака...\n— Бир нима демоқчимидинг, — деди Ширинқул гўё эътиборсиздай. Аммо бир жуда муҳим гап айтмоқчилигини англади, негадир ич-ичидан «ўша сўзни айтмасин-да»; деб ялингандай бўлди.\n— Кир киймингиз бўлса менга келтириб берсайиз, овқатдан ҳам қийналаётгандирсиз...\n— Эгарланган эди...\nШиринқул «кечирасан, синглим, дилингни оғритиб қўйдим»; дегани эди бу, тескарисини гапирди, холос. Лекин Назира бу ҳазилни мутлақо тушунмади.\nЙўл бўйи «қандай кутиб оларкин?»; деган хаёл уни тарк этмади. Бир гап бўлар, пешонада борини кўрарман, деб мошинасини босиб кетаверди. Кўз ўнгида ўғли, қизи жонланди. Совға олиб бормаса ноқулай бўлишини сезиб дўкондан ҳар хил шиинликлар, Янгийўл атрофида йўлдан икки кило қулупнай ҳам олволди. Йўл узоқ, хаёл суриб кетди. Мағфират билан биринчи учрашув, унинг тортинчоқлиги, чиройли экани, ўзи бўлди, шунга уйланаман, дея тез қарорга келгани...\nЯнгаси қурғур ёмон таранг қилар эди-да. Чақириб бериш учун ҳам аввал бир нимангни олиб, кейин яна девор орқасидан пойлаб турарди. Мағфиратнинг ақл-фаросати, билими ўқиган қизларникидан қолишмасди. Биринчи сафар девор орқасида туриб гаплашган, кейингисида эса «келсангиз, кундуз куни келинг, кечаси учрашувга чиқмайман»;, деган. Кейингиларида бирмунча мослашган, аммо зинҳор сой бўйидаги теракзор ичида учрашишга рози бўлмаган. Ширинқул саккиз чақирим келадиган қишлоғидан одатда кечқурун, акасининг мотоциклида келарди учрашувга. Бир гал энди мактабга бораётган синглисини олиб келган, у янгасини бир кўрай деб хархаша қилган эди. Синглиси Мағфиратнинг синглиси билан ўйнаб овуниб қолганида биринчи марта узоқ гаплашган ва... қизнинг гарчанд қаршилигига қарамай ўпган эди.\n— Ўқитасизми? Отамнинг қўли калталик қилмаганида-ку...\nЭшикни акасининг қизи очди. Акаси уйида йўқ экан. Ширинқул "Мағфират опангни чақир бўлмасам,” деди. Анча фурсатдан кейин акасининг хотини кўриниш берди.\n— Тешик кулча ерда ётармиди, эрга бердик сингилжонни...\n— Янгажон... — Янга эшикни қарсиллатиб ёпди. Ичкарига қарғаниб кириб кетди. «Жигит ўлгур-ей буйтиб журганча»; деганини эшитди.\n«Қаерда бўлиши мумкин? Ҳеч бўлмаса қизим ҳам чиқмади-я. Наҳотки янга айтганидай... Йўқ, бўлиши мумкин эмас. Қизимни, ўғлимни бировга фарзанд қилиб бериб қўймайман!»; Кун бўйи шу жойларда тентиради. Машинасини юргизди, ўчирди; юриб қаради, туриб қаради, истагани топилмади. Қўрғон марказида кафелар кўпайибди. Ҳар хил мусиқалар янграб, ёш-яланг кириб-чиқиб турибди. Кимлардир дарахт соясида пиво симирмоқда. Ширинқул ҳам тўйиб-тўйиб пиво ичсамми деб ўйлади. Аммо ичидан ўтаётганини бу ҳам босолмаслигини билиб турарди. Аста, бемажол машинага ўтириб ўт олдирди. Қўл телефонини олиб Мағфиратнинг акасиникига қўнғироқ қилиб кўрди. Тағин бояги қизча олиб ойисини чақиргани кетди. Фойдаси бўлмагач, машинага газ босди. Илгари чўл қурилиши бўлган идоранинг олдидан ўтди. «Нексия»;лар қаторлашиб турибди. Бу ерда ҳам кафе очилибди. Иккита қориндор киши кабоб билан қўшиб ароқ ичиб ўтиришибди. Шуларга ўхшаганлар Мағфиратни илинтирдимикан, деган ўйга борди ва бирдан юраги «шиғ»; этиб кетди.\n«Булар ифлос одамлар: пул топади, пулига маишат қилади. Хотинбозлик қилади. Бу — аниқ. Хотин эмас, ўйнаш керак буларга. Мағфиратга кўзи тушса, эридан ажраб келиб ўтирганини билса, тинч қўймайди. Бир нарсалар олиб бериб, ё хотин қиламан деб, майишатини қилади-да, сўнг туфлаб ташлайди, кейин итмисан деб ҳам қарамайди, сўнг бошқасини илинтиради. Мағфират ҳам шуларга учиб... Уф-ф, ундоқ эмасдир-ов. Мағфират шунақа аёлмиди? Йўқ, унақа эмас»;.\nШу ўй-хаёл билан катта кўчага чиқиб кетганини ўзи ҳам сезмади. Қаёққа юрсин: Тошкентгами, қишлоққами?« Иккиланиб, каловланиб турганида Гулистон томондан бир »;Нексия« келиб секин Қипчоқ томонга қайрилди. Бир мешқорин киши, ёнида хотини ҳам бор. Ширинқулга у Мағфиратга ўхшаб кўриниб кетди. »;Мағфиратмас« деди у ўзига ўзи. Мағфиратмас, Мағфиратмас!»; Ишонқирамай унинг орқасидан юрмоқчи бўлди. Пича юриб фикридан қайтди. «Нексия»; ҳам юриши тезлашиб кўздан ғойиб бўлди.\nБир қарорга келиб-келмай қишлоқ томонга ҳайдади. «Отасиникига кетгандир»; деган илинжи бор эди. Қуёш ҳам қизариб бораётган уфқ ортида ўйланиб туриб қолган, гўё у ҳам бу ҳолдан ҳайрон, тоғлар ортига ботиб кетиш эсидан чиқиб кетгандек эди. Қишлоққача кам деганда етмиш чақирим бор, етгунча қоронғи ҳам тушиб қолади. Қоронғида юришни ёқтирмайди, кўзига бир балолар кўрингандек ваҳимага тушаверади, йўлда чиққан одам ҳам қоп-қора девдек туюлаверади.\nШиринқул "ҳа яхши, яхши”дан нарига ўтолмади.\nДемак, Мағфират бу ёқларга келмапти-да. Қайнотаси негадир гап қўшмай хомуш, сирли-сирли тикилиб ўтирди. Ширинқул бир-икки пиёла чой ичиб уйга ўтай, уларниям кўрмаганимга анча бўлди, деб туриб олди. Қайнотаси «қуруқ оғиз кетманг, жуда бўлмаса тўртта тухум қовурсин»;, деб туриб олди. Ширинқул унамади. «Кеч бўлиб қолди»; деб баҳона қилди.\n— Бир нарсани бошламаган бўлсанг-ку...\n«Меҳрибонгина энажоним! Не аҳволда бўлсангизам мени ўйлайсиз-а! Аслида невараларингиз, келинингиз билан келиб уч-тўрт кун юрсам қанчалик димоғиям чоғ бўларди. Афсус... Фақат кўп сўроққа тутаверманг, илтимос. Шундоқ ҳам ичгинам эзилиб кетаётир, эна!»;\n— Чиндан «талоқ»; дедингми? — деб сўради акам йўлда. Менинг индамаганимни кўриб: — Бекор қипсан, аттанг, — деди бошини чайқаб. — Айтиб қўяй, бундай келинни топиш қийин. Нимаси ёмон, айт-чи?\n— Тушунинишга-ку тушунаман, лекин...\nИшдан келган заҳоти «адажон»; дея югуриб келиб бўйнига осилиб олувчи қизини эслади. Юраги тўлиқиб бораётганини ҳис этди. Негадир илгаридан, деярли талабалик давридан бошлаб турмуш ҳақида ўйлаганида нуқул шу нарса кўз ўнгида гавдаланарди: уйинг бўлса, ишдан келсанг, кирганингда қизинг қийқириб югуриб келса, юзингдан чўлпиллатиб ўпса, сўнг уни эркалатиб мевалар, ўйинчоқ берсанг, хотининг ҳам уйни саришталаб овқат пишириб кутиб ўтирган бўлса, «яхши ишлаб келдингизми, чарчамадингизми»; деб кутиб олса...\nАммо нима жин тегдию...\nҲаммасини қайтадан бошлаш оғир. Квартирама-квартира сарсон-саргардон бўлиб юришлар, ўқиш, амаллаб ишга жойлашиб олиш, бора-бора бир нималик бўлиш учун тинимсиз ҳаракатлар... ҳатто эслагиси ҳам келмайди. Эслаганда ўртоқлашадиган, сирлашадиган киминг бор ўзи? Яқин ўртоқлари, тез-тез келиб турувчи қариндошларининг ҳам оёғи узилди. Оиланг бўлмаса ростдан ҳам қариндошлар келмай қўяр экан. Дўстлар ҳам оилавий давраларга чақиришдан тийилиб қоларкан.\nНазира «Аъзу биллаҳи минашшайтонир-рожийм, бисмиллаҳир роҳманир роҳийм»; деди-да, пичирлаб бир нималарни ўқий кетди. Уч марта Ширинқулнинг елкасига қоқди, бошини сиқди. Ростдан ҳам йигит енгил тортгандай бўлди. Негадир қиз энди эснай бошлади.\nЭски, сарғайиб кетган газета парчаси кичкина қилиб ўралган, унинг устидан ип чатиб ташланган. Ширинуқул секин ипни бўшатиб еча бошлади ва Назирага «очса бўлаверадими»; дегандай қараб қўйди. Назиранинг икки кўзи топилдиқда эди.\nОшхонадаги хонтахта ёнида ўтириб Назирага хаёлчан тикилиб қолди. “Тоғда кўрганимда оёқлари жуда бежирим, оппоқ, ялтироқ эди, ҳозир бошқачароқми, қанақадир суяклари бўртиб турибдими”. Хотинининг оёғи жуда чиройли эди. Унақа оёқ ҳар қандай шаҳарликман, посонгман деганидаям йўқ, қўллари ҳам, юзи ҳам, қомати ҳам чиройли эди. Сочини бир турмак қилиб юриш унга қандай ярашарди. Ўпганингда оғзидан ёқимли ҳид чиқарди, баданини ҳиди ҳам ўзига таниш. У ҳид энди ёстиғидаям қолмаган. «Ҳозир шу қиз Мағфират бўлиб қолсаю югуриб бориб қучоқлаб олсанг, тўйгунингча ўпсанг, йиғласанг, ёлборсанг, энди хафа қилмасликка сўз бериб оёғига йиқилсанг»;.\n«Тавба бу қиз авлиёми ё фолбинми — ҳамма нарсани сезади-я»;.\nШиринқул картошканинг бир четидан ушоқдан каттароқ қисмини олиб ташлади — ирим қилди. Сўнг «бисмилло»; деб бошлади.\n— Овқатдан ол, бўлмаса ҳозир...\n— Аввал уриб бўлай, кейин...\nШиринқул ўпмоқчи эди, қиз унинг иягига тирсагини тираб туриб олди. Кучи етмагач, йигитнинг оғзини бекитди, шунда ҳам бўлмагач, ўзининг юзини тўсди. Аммо кучи етмади...\n— Вой акажон, вой, онажон, ўзимни ўлдираман ҳозир...\nШиринқул эс-ҳушини йиғиб олди. Бари бир ҳаяжонда эди. Қизни анчагача эркалаб ётди...\n«Синфдошим Олқор калта ўтган кузда Тошкентга пул топиш учун келиб бизникида бир ойдан кўпроқ турди. Тоза жонимга тегди. Жуда уйқучи, кундузи мардикор бозорига чиқиб кетиб, кечқурун ўлардай чарчаб келади. Бир-иккита нон кўтариб келса дейман, буям майли, сира оёғини ювмайди, сасигандан сасийди-ей, одамнинг кўнгиллари айниб кетади. Хотиним жирканиб балкондан жой солиб беради. Йигит кеч туради. Тургандан кейин хотиним балконнинг ҳамма деразаларини очиб қўйиб уйни шамоллатади. Бўлмаса уйда туриб бўлмай қолади. Баъзан ўзим судраб уйғотаман. »;Бизнинг томонларда хотинни бегона эркак билан қолдирмайдилар, эр йўқ уйга бегонани киритмайдилар, тур, жўна" дейман. Хафа бўлади. Туриб чой ҳам ичмай жўнаб қолади мардикор бозорга. Ичиб олса айнийди. Кетиб қолган хотинини эслаб йиғлайди, сен бахтлисан, бахтлисан, деб кўзлари сузилиб хотинимга қарайверади. Охирги пайтларда менга ҳайдовчилик гувоҳномаси оберасан, шопирингни бўшатиб мени ишга оласан, деган талаб қўя бошлади. Буниси энди тоза ошиб тушди. Келганда келдингми, кетганда кетдингми, демай қўйдим. Охири кетди. Бир марта келди-ю, кўзлари аланг-жаланг ўғрига ўхшаб кириб-чиқиб юрди, бошқа қорасини кўрсатмади.\nУ чақалоқлигида жуда кичкина бўлган, онаси телпакка солиб катта қилган экан. Кузда янтоқ чопар маҳали онаси янтоқнинг соясига ётқизиб дастага суяб қўяр экан. Ана ўлади, мана ўлади билан катта бўлган экан. Катта бўлганидаям паканалигича қолди. Шу боис биз уни «Олқор калта»; деб кетдик. У синфимизнинг қолоқ, мишириғи оққан, бўш-баёв ўқувчиларидан эди. Катта бўлганда эса зиқна, пишиқ, ўзидан бошқасини ўйламайдиган одамга айланди. Ҳеч жойда ўқимади. Иш йўқ. Уйланди. Хотини кетиб қолди.\nНазира айтган Сулув фолбинга борганимда Олқорнинг сифатларини айтди: ўртоғингиз, бўйи пак пакана, кўккўз, чаққон йигит. Шу қилган дуони. Қайтарма қилдириб ташланг...\nДуокаш мулланиям Назира айтди: Шопойизнинг ичкарироқ маҳалласида турадиган, тожик шевали, кекса бир чол экан. Уч кун қатнаб ўқитдим. Анча енгилман, бошимдан туман кўтарилгандай".\nНазира йигитнинг энг яқин сирдоши эди. Ширинқул гарчи унга ўз маҳрамидай, тортинмай муомала қилса-да, негадир бари бир хотин бўлишини кўз олдига келтиролмасди. Қиз эса бутунлай унга боғланиб қолди. Аксига олиб Ширинқулда қизга нисбатан севги аломатлари кўринмас эди. Назирага дўст, эркак жўрадай гапирадиган бўлиб қолди. Қизга шуниси ҳам ёқиб тушар, назарида Ширинқул энди хотини билан бутунлай узилишган, ришталарни қайта боғлашга ҳаракат ҳам қилмасди, бу кайфият қизда умид учқунларини ёлқинлантирди. У Ширинқулдай одамга турмушга чиқишга мингдан-минг рози, балким хоҳлар, хатти-ҳаракатлари билан бу хоҳишини сездириб-сездириб, йигитнинг турмушига дахлдорлигини билдириб, у учун куйиниб юрарди. Хоҳлар эдики, ҳаётнинг муҳим нуқталарида менга суянса, шунда мен ишончини оқлаб хизмат қилсам, кейин бутунлай боғланиб қолиб бошқалар ҳақида ўйламай қўйса...\nНазира йигитнинг уйига бориб кир ювиб... келганига беш кун бўлган эди. Ширинқул ишга отланаётганида қўл телефони жиринглади. Қараб туриб қайноғасининг уйидан бўлаётганини номеридан билди. Тугмасини энди босиб қулоғига тутган эди, ўчиб қолди. Ўтириб кутди. Кутаверди. Туфлисини кийиб эшикдан чиққанида уй телефони босиб-босиб жиринглайверди. Юраги чидамай эшикни очиб кириб гўшакни олди. Ҳеч ким индамади. Энди қўяман деб турганида, ингичка овоз эшитилиб қолди:\n— Алло, алло, қизим... гапир, нимага гапирмайсан?\n— Адажон, сизни соғиндим...\nУ қўлини «михдай»; қилиб кўрсатди.\n— Хўжайинга аввал ҳам икки марта кириб: «Ширинқул ҳар томонлама эзилиб юрибди, оиласиям бундай бўлди, жойига ўтирсин»; деб илтимос қилган эдим. Илтимосимни ниҳоят, бугун қондирди. Ариза бердим, қўл қўйди.\n— Ноқулай-ку. Ўзингиз...\n— Мени ўйламанг. Ишларга қўлдан келганча ёрдам бераман. Бошқа яхши таклиф ҳам чиқиб турган эди, бу ер бегона бўлмасин деб, сизни ўйлаб унамаган эдим. Биров, бегона келиб қолмасин девдим. Мана, вақти-соати бор экан-да ўзи. Битта ариза ёзиб, хўжайинга ўзингиз кирсангиз ҳам бўлади. Бўлмаса мен...\nХонасига кириб эшикни ёпмасидан Назира қушдай учиб кирди. Кўзлари порлаб йигитнинг юзидан «чўлп»; этказиб ўпиб олди. Унинг хомушлигини кўриб:\n— Вой, сизга аҳамияти йўқми? Мен... анов кунги дуони олдиргандан кейинги омадингиз деб ўйлаб эдим. Мана, кўрасиз, ҳали яна омадингиз чопади. Мени айтди дейсиз.\n«Кечириб бўлмас гуноҳим нима: талоқми, миннатми? Мундай олганда икковиям бир-биридан баттар. Мағфиратнинг »;дунё шундоқ турурми?" деб йиғлаши, миннат қилганим учун эди. Юрак ҳам хун бўлиб кетди. Нега шу гапни айтдим-а? Айтмасам бўлмас эдими? Мана, дунёси ҳувиллаб қолди.\nХудо уриб бировга эрга чиққан бўлса-я...\nМағфиратнинг шундай қилишига кучи етармикин? Йў-ўқ, ҳеч ишонгим келмайди. Бировларга эрмак... Мағфират-а?! Ширинқулнинг хотини шундай қилиб юрибди деган гаплар чиқиб кетса-я?! Бундан кўра ўлиб кетаверган минг марта яхши-ку! Нима қилиш керак? Яна борсаммикан?.."\n— Аслида йўл йўқ...\n— Тўғрику-я. Ўзим ҳам яқинда «Талоқ китоби»; деган китобча ўқидим. Ундан аввал «Мухтасар»; деган китобда кўзим тушган эди. Қуръондаям бор. Тарк этолмайман-да, нима қилай?\n— Ундай дема, ундай дема! У... Энди юракни қон қилма-да сен ҳам.\n— Дейман-да, шунча вақтдан бери...\n— ...менинг йўриғим бошқа. Оллоҳ насиб қилса, ҳаётдан умидим кўп.\n— Бир нарса деёлмайман. Аммо...\n— Майли, айтмаганинг тузук...\n— Раҳмат! Қани, уйнинг олдида туришибдими? Айланай сиздан...\n— Бизникида, вой...\n— Бўлди, бўлди, эна қизим. Энди ҳеч қаёққа кетмайсан, ҳар куни ўзим ўйнатаман, ҳар куни...\n— Ширинқул ака, — деди Фарида эшилиб, - қайтадан тўй қиласиз энди, ҳе, одам бўлмай кетинг...\nМағфират ваннага кириб узоқ ювинди. Сўнг болаларини опкириб ювинтирди. Ширинқул уларнинг чиқишини кутиб ўтирмай бозорга зинғиллади. Ростдан ҳам бир тўйга етгулик нарса кўтариб келиб уйига ташийверди. Тугаб бораётганига қарамай донаси товуқннинг тухумидай келадиган қулупнайлар, тут, янги чиққан зардолию гилослар, пишган, пишмаган қўй, товуқ гўштлари, турфа шарбату ичимликлар... Ўзи йигит ҳаётида биринчи марта шундай эриб кетиши чиқар.\nУ бир талай ҳамқишлоқлари, ишхонаси, бир неча қўшниларини ҳам меҳмонга чақирди. Мағфират ҳам чурқ этмаган бўлса-да, астойдил дастурхон тузаб овқат пиширишидан яқин соатларда об-ҳаво ўнгланиб кетишидан умид қилса бўларди. Ишхонасидан Аваз, Машҳура опа, яна уч киши келди. Назира келмади. Келмаганиям тузук бўпти. Машҳура опа гап орасида бир-икки марта Ширинқул билан уни сал бўлмаса ошиқ-маъшуққа чиқариб қўяёзди. Аваз бир амаллаб гапни бошқа ёққа буриб вазиятни ўнглаб юборди. Қўшниси Фарида эса тамом Назира билан қизиқиб қолди. «Ҳижобли қиз эмасми?»; деб сўради. Иккаласи бирпас шивирлашиб қолишди. Яхшиям шу топда Мағфират ё ошхонада, ё ўғлини ухлатиш билан банд эди. Аваз баланд овозда Ширинқулнинг қўшниси Рашидга қадаҳ сўзини узатиб юборди. Рашид ҳам эл қатори энди бу оилада сира низо, келишмовчиликлар бўлмаслигини, янги келин-куёвлардай тинч-тотув яшашлари ва «ёшлар»; қўша қаришини тилади. Ўтириш алла маҳалгача давом этди. Охири Аваз «асал ойи бошланган»; шу кунларда ёшларни кўп ҳам безовта қилмаслик зарурлигини уқтириб дастурхонга фотиҳа тортди.\n— Ўзингиз бордингиз шекилли...\n— Миннатчи одамнинг тавбаси қаерга борарди. Бунинг устига оғзингизни каппа очиб талоқ қўйдингиз...\n— Мен... миннат қилмайман. Тавба қилдим... Қўй, бу гаплар мениям эзади, сениям. Мен билан озроқ ич, хўп де.\nИш худди ўйлаганидай, яъни рисоладагидай амалга ошди. Ширинқул белгиланган тартибда жарима тўлади ва бажонидил, кўнгилдан чиқариб «одамгарчилик»; ҳам қилди. Ҳожи ота бу “одамгарчилик”ни табассум билан, меҳрибонларча қабул қилди. Узундан-узоқ дуо қилди, оиласини, фарзандларининг мўмин-мусулмон, иймонда собит бўлишларини, қўша қариб, фарзандларининг роҳатини кўриб давру даврон суришларини тилади. «Патта»;ни қўлига олиб шитоб билан машинасига қараб юраркан, «одам деган бундай бўпти-да»;деб қўйди.\nИшхонага ўзида йўқ хурсанд кириб келди. Аваз унга кабинетини бўшатиб қўйибди. Қабулхонада Назира. Унинг юзидан бир нарсани уқиш қийин. Ҳар доимгидай ўрнидан туриб «Ассалом»; деди. Ширинқул ичкарига кирди, ичкаридан Назирага чой буюрди. Креслога чўкди. Бирам ёқимли, майин эдики бу ўриндиқ...\n— Янгамуллом телефон қилувдилар. Негадир менинг исмимни сўрадилар... Сиз соткангизни ўчириб қўйибсиз.\nНегадир шу топда юраги гумуриб кетди. «Энди ҳеч хато қилмайман, тоза юраман»; деб ўзига қасам ичди. Кабинетига ўтиб уйига қўнғироқ қилиб Мағфиратдан суюнчи олмоқчи бўлди. Ҳеч ким телефонни кўтармади. Бир ёққа чиқишгандир-да деб чой хўплашга тутинди.\nИдорадан чиқишдан олдин уйига тағин қўнғироқ қилди. Қизи олди. Энди ширин қизим, асал қизим, нима оборай, деб эркаламоқчи эди, у: «Дада, тезроқ келинг, ойим турмаяпти»;, деди. «Ухлаяптими?»; — деди у кўнглига алағдалик тушиб. «Турмаяпти, Фирдавс йиғлаяпти»;, деди қизи ва ҳиқиллашга тушди. «Ҳозир бораман, қизим»;, дея шошиб гўшакни қўйди. Негадир бўғинлари бўшашиб кетди. Ичидан муздай бир нарса сирғалиб товонигача тушди. Шол бўлиб қолмадимми деб оёқларини қимирлатди: ишлаяпти. Лекин увишгандек.\nЛекин бошлиқ бунга аҳамият бермади. Кун асрга оғиб, болалар «дом»;нинг соясида шовқин солиб ўйнашарди. Ширинқул жонсиз оёқлари билан учинчи қаватга ҳарсиллаб чиқди.\nШиринқул шитоб билан бориб хотиннинг юзини ушлади: совуқ. Кўкрагига қулоғини тутди: юрак урмаяпти. Кўзларини йириб очиб кўрди: бемаъно. Оёқ қўли энди чинакамига ишламай қолди. Ўтирган кўйи хотинига тикилиб қолди. Бўйнида чойшаб. Бир учи карнизга боғланган, карнизнинг бир томони юлиниб тушган. «Увв»; деб юзини чангаллади. Сўнг туйқус «Э, Худо!»; деб бақириб юборди. Қанча изиллагани билан кўзига ёш келмасди. Фирдавс уйғониб йиғлай бошлади. Унинг оёғи остида, Мағфиратнинг ўнг қўли ёнида бир қоғоз ётарди. Ширинқул қоғозга дарров қўл чўздию, уни ўқишга ботинмади. Кўз қири билан: «Назира»;, «Фарида»; деган исмларга қаради. Сўнгроғида: «Дунё шундоқ турурми?!»; дейилган, бариси шундай аён ва кундай зулматли эди.\nБеҳолгина қоғозни турт буклади ва беҳолгина кўкрак чўнтагига тиқмоқчи бўлди. Ҳадеганда киравермади. Бу чўнтагида тўрт букланган тағин бир қоғоз бор эди: иккови бир жойга сиғмади...\n"http://www.kutubxona.com/wiki/index.php?title=Sobir_Oʻnar._Dunyo_shunday_tururmi_(qissa)_/_Kiril&oldid=8195" dan olindi\nTurkumlarAsarlarOʻzbek mustaqillik adabiyotiMilliy adabiyotSobir OʻnarNasrQissalar\tAdabiy Shakllar


Қўқон шаҳрида ЙПХ ходимига фуқаро 300 доллар пора бераётган вақтда ушланди\n31 Март 2021 йил 68\nЖорий йилнинг 25 март куни, Фарғона вилояти ИИБ ЙҲХБ ЙПХ ходими томонидан 1978 й.т. фуқаро И.Т.га нисбатан мастлик ҳолатида “Нексия” русумли автомобилни бошқарганлиги бўйича маъмурий баённома тузилиб, автомобиль вақтинча сақлаш учун жарима майдончасига қўйилган.\nШундан сўнг, фуқаро И.Т. Қўқон шаҳар ИИО ФМБ ЙҲХБ маъмурий ҳуқуқбузарлик материалларини кўриб чиқиш бўйича инспектори И.О.га ўзига нисбатан расмийлаштирилган ҳужжатларни ижобий ҳал қилиб тегишли тартибда судга юбормаслик эвазига 400 АҚШ доллари миқдорида пора таклиф қилган.\nХодимнинг раҳбариятга билдиргиси асосида 2021 йил 29 март куни Ўзбекистон Республикаси ИИВ ЎХБ Фарғона вилояти бўйича бўлими, ва бошқа ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган ходимлари ҳамкорлигида ўтказилган тезкор тадбир давомида, фуқаро И.Т. Қўқон шаҳар ИИО ФМБ ЙҲХБ биносидаги И.О.нинг хизмат хонасида унга 300 АҚШ доллари миқдоридаги пулларни пора тариқасида берган вақтида ушланган.\nМазкур ҳолат юзасидан терговга қадар дастлабки текширув ҳаракатлари олиб борилмоқда.


Юнусобод бозорининг 17 март кунги кўриниши.\nЙил бошидан буён Ўзбекистондаги Oxus Gold, Turkuaz, Oriflame каби хорижий ширкатлар фаолиятининг тўхтатилиши, Навоий кўчасида жойлашган уй жиҳозлари, маиший ва офис техникалари билан савдо қилувчи расталарнинг бузилиши ортидан, бузилиш тўлқини Юнусобод деҳқон бозорига кўчди.\nБозордаги вазият манзарасини 17 март куни куннинг иккинчи ярмида Озодлик илтимоси билан махсус "бозорга тушган" Солижон Абдураҳимов тасвирлайди:\nБозорнинг 17 март кунги кўриниши.\n- Мана бозорга кириб келдим. Кўприк тарафда бузилган жойни кўриб турибман. Столовойлар ҳаммаси бузиб ташланган, Соғ нарсанинг ўзи йўқ, дейди Солижон.\nСуҳбат давомида Абдураимов бозорнинг қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини улгуржи сотадиган ҳудудига ҳам ўтади:\n- Деҳқон бозорга кирдим мана. Бу бозорни бир кунда теп-текислаб бўлишибди. Жуда катта тезликда бузиб ташланган. Бу ер улгуржи бозор эди. Менимча 3-4 гектар ер майдони бор. Энди ичкарида нарх-наво сал қимматроқ бўлади. Чунки ичкарида фақат савдогарлар сотади. Одамлар бу жойда “MegaPlanet” гипермаркети учун автомобил стоянкаси бўлади, дейишяпти, дейди Солижон Абдураҳимов.\nСуҳбатдошга кўра, улгуржи бозорда бузиб ташланган ошхона ва бошқа дўконлар эгалари бўлаётган бу воқеалардан эсанкираб қолишган. Расмийлар бузилган иморатлар учун товон пули тўлаш ёки бошқа жойга кўчириш ҳақида лом-мим дейишмаган:\nБозорнинг 17 март кунги манзараси.\n- Бу ердаги ошхона эгаларидан ҳам шуни сўрадим. Улар, бу сиёсат, биз сиёсатга аралашолмаймиз, дейишди. Бир кун олдин огоҳлантиришган экан: “Бўлди, эртадан овқат пиширмайсизлар, эртадан ошхоналар бузилади”, деб. Мен улардан яна сўрадим, бу товон пули ёки ёрдам пули ҳақида гап-сўз бўлдими, десам, “Йўқ, биз қўрқиб турибмиз, уларга бу ҳақда гапириб бўладими” дейишди,- дейди Солижон Абдураҳимов.\nЮнусобод деҳқон бозоридан бозорлик қиладиган Ботир фикрича, кам таъминланган одамлар учун бу бозордаги нарх-наво ичкарига қараганда 15-20 фоиз арзонлиги боис бу ерда савдо қилиш анча қулай эди. Бундан ташқари дейди, Ботир Ўзбекистондаги ишсизлар армиясига яна юзлаб янгилари қўшилди:\n- Мана ошхоналар бузилди, гуруч бозор бузилди, гул бозор бузилди, улгуржи деҳқон бозори бузилди. Кўпчиликнинг тирикчилиги шу ерда ўтаётувди, оиласини шу ерда ишлаб боқаётувди. Қанчадан-қанча одам энди ишсиз қолди, дейди Ботир.\nЮнусобод деҳқон бозори маъмуриятининг ўзини таништирмаган ходими, Озодлик билан суҳбатда Юнусобод деҳқон бозорининг бутунлай бузилиши мумкинлиги ҳақидаги гап-сўзларни рад этди. Бозор маъмурига кўра, бозорда фақат кадастрдан ўтмаган расталар бузилди ва эндиликда бозор замонавий талаблар асосида реконструкция қилинади.\nUzmetronom Интернет газетасининг ёзишича, Ўзбекистонда бозорлар ва савдо объектлар бузилиши ҳақида тарқалаётган узунқулоқ миш-мишларнинг 90 фоизи рост бўлиб чиқмоқда. Тошкентда йўқ қилинадиган навбатдаги савдо объектининг эндиликда “Korzinka.uz” тармоқ дўконлари бўлиши кутилмоқда.\nЎтган ҳафтада Тошкентдаги “Комфорт элит” номли йирик мебел дўкони ҳам ёпилган эди.\nЮнусобод бозорига кириш.\nБу воқеаларни кузатаëтган таҳлилчилар¸ уларнинг Ўзбекистонда бораëтган қатор жиддий жараëнлар акси эканини айтмоқдалар.\nЎзбекистон расмий идоралари жамоатчиликка бу бузилиш ва қурилишларнинг нима мақсадда¸ қайси ва қачонги режага асосан амалга оширилаëтгани ҳақида одатдагидай мутлақ ахборот бермаëтган бир пайтда¸ кузатувчилар мулоҳазалари ҳам¸ норасмий тахминлар устига қурилганини қайд этиш жоиз.\nАйрим норасмий манбаларга кўра¸ Тошкентнинг Навоий кўчасидаги савдо дўконларининг бузилиши¸ пойтахтдаги йирик бозорларнинг бузилиб¸ расталарнинг шаҳар марказидан узоқроқ бошқа мавзеъларга кўчирилиши Тошкентни 2020 йилга қадар қайта қуришга оид бош режага мувофиқ амалга оширилмоқда. Бу режани эса¸ айтилишича¸ шахсан президент Каримовнинг ўзи тасдиқлаган.\nБу режада¸ Тошкентни¸ биринчи галда¸ ўз пойтахтини замонавий “сити”га айлантирган Қозоғистон ва Туркманистон президентларига кўз-кўз қилиш учун¸ улкан парклар¸ бизнес ситилар ва улкан гипермаркетлар масканига айлантириш кўзда тутилгани айтилади. Ўзбекистон мустақиллигининг 20 йиллиги муносабати билан жонланган бу режа ижро этилса¸ тахминларга кўра¸ Тошкент марказида шарқона усулдаги савдор расталарию¸ ўзбекча бозорларга жой қолмайди.\nЎзбекистонлик иқтисодчи Илҳом Абдуллаев¸ бу режадан Тошкент кўркининг янада очилишини айтади.\n- Навоий кўчасининг бузилиши ҳақидаги фикрлар бундан бир неча йил аввал пайдо бўлган эди. Чунки унинг орқасида жуда катта майдон бор ва бўш турган бу майдондан фойдаланиш керак. Навоий кўчаси Тошкент шаҳрининг асосий кўчаси ҳисоблангани учун ундаги бу савдо марказлари бу кўчага хос эмас эди. Шунинг учун мен бу дўконларнинг бузилишини тўғри¸ деб ҳисоблайман.\nЎзбекистон бозорларини бож тўланмай мамлакатга олиб кирилаëтган Хитой моллари билан¸ тахминларга кўра¸ асосан Абу Саҳий ширкати таъминламоқда.\nЭнди Ипподром – Отчопар бозорига қарайдиган бўлсак¸ бу ердаги бузилишларда Абу Саҳийнинг ҳиссаси жуда катта¸ чунки бу ерда айнан Абу Саҳий ўз савдо марказларини кенгайтираяпти. Бу ерда уч қаватли жуда катта савдо маркази қурди. Айтишларича¸ яқин икки-уч йил ичида Отчопарда ҳозирги савдо дўконлари ва расталарининг бирортаси ҳам қолмаслиги мумкин. Бунинг сабабини¸ менимча Абу Саҳийдан қидириш керак¸ дейди ўзбекистонлик иқтисодчи Илҳом Абдуллаев.\nҲозирда Ўзбекистондаги юзлаб улгуржи савдо бозорларини Хитойдан ноқонуний равишда келтирилаëтган моллар билан таъминлаб келаëтган Абу Саҳий ширкати эса¸ норасмий манбаларнинг таъкидлашича¸ Ўзбекистон президентининг иккинчи қизи Лола Каримовага қарашли.\nТахминларга кўра, Юнусободдаги Аҳмад Дониш бозори ҳам яқин кунларда "реконструкция" қилинади. Бунинг сабаблари эса, президентнинг тўнғич қизи Гулнора Каримованинг бизнес империясига бориб тақалиши мумкин.\n- Аҳмад Донишнинг рўпарасида¸ янги йил арафасида МегаПланет деган катта гипермаркет очилди. Юнусобод бозорининг бузилишига¸ мана шунинг таъсири жуда катта бўлса керак. Чунки Аҳмад Дониш бозори Тошкентдаги энг катта бозорлардан бири¸ у ердаги савдо айланмаси ҳам жуда катта. Афтидан энди¸ ўша атрофдаги аҳолини ҳам¸бозор ичидаги кичик савдо шаҳобчаларини ҳам янги гипермаркетга жалб қилиш учун бозорни бузишмоқчи¸ дейди ўзбекистонлик иқтисодчи.\nТошкентлик савдогар¸ айни пайтда Ўзбекистон Мустақил ҳуқуқ ҳимоячилари ташаббус гуруҳининг фаоли Жаҳонгир Шосалимов ҳам Юнусобод бозорининг бузилиши ортида МегаПланет эгалари манфаати ëтганини инкор қилмайди. Бу кузатувчига кўра¸ халқ оғзида бу улкан савдо марказининг Ўзбекистон Бош вазирининг биринчи ўринбосари Рустам Азимов ва Гулнора Каримованинг биргаликдаги лойиҳаси деган тахминлар жуда кучли.\nАйни пайтда Жаҳонгир Шосалимов Тошкентдаги бозорларнинг бузилиши¸ хориж ва ўзбек савдогарларининг миллионлаб долларлик молларининг бир кечада мусодара этилиши ортида жуда катта муаммолар турганини тахмин қилади.\n- Ўзбекистондаги савдонинг 99.99 фоизи ноқонуний амалга оширилади. Гапимга эътибор беринг – 99.99 фоиз савдо мутлақо қонунларга мос эмас. Бунинг сабаби эса¸ 2001 йилнинг 8 май куни Вазирлар Маҳкамасининг Ислом Каримов имзоси билан бозорларни тартибга солиш тўғрисида чиқарган 154-сонли қарорига бориб тақалади. Мана шу қарор 10 йил давомида кучда қолдирилди¸ кучайтирилди¸ аммо ижро этилмас эди. Охирги пайтларда ўзбек сўмининг қадрсизланиши¸ пенсия фондининг камомади¸ бюджет камомади муносабати билан шу нарсаларга қаралса¸ мамлакат давлатчилиги¸ миллий хавфсизлигига зарар еткизаëтган жараëнлар 10 йилдан бери давом этиб келаëтган экан¸ дейди савдогар ва ҳуқуқ фаоли Жаҳонгир Шосалимов.\nБу кузатувчи тахминларига кўра¸ Ўзбекистонда авжга чиққан порахўрлик¸ давлат мулки ва давлат бюджетидан ўғирланган камомад миқдори бир неча ўн миллиард АҚШ долларини ташкил этади ва эндиликда ана шу камомаднинг бир учини ëпиш мақсадида президент девонидагилар Тошкентдаги ҳам хориж¸ ҳам маҳаллий савдогарларни “қоқиш” режасини ўйлаб топган.\n“Ҳозирча асосан савдо айланмаси миллионлаб долларни ташкил этувчи нисбатан катта савдогарлар зиëн кўраëтгани боис¸ кичикроқлари нафасини ютиб ўтирибди. Агар бу жараëн давом этиб¸ 2 миллионга яқин кичик савдогар молига ҳам чанг солинса¸ ҳукуматнинг бу зўравонлиги унинг ўзи учун қимматга тушиши мумкин”¸ деб огоҳлантиради тошкентлик савдогар.\n- Қонунларни бажариш керак¸ албатта. Аммо қонунларни бажариш учун уларнинг ўзи тўғри бўлиши керак. Агар савдо корхоналари¸ савдогарларга қарши ҳужумлар тўхтатилмаса¸ оддий аҳоли жабр кўради. Ўзбекистонда савдо қилиш учун мол қолмайди¸ сўмни таъминлаш учун товар қолмайди. Зотан¸ сўм қурбини ушлайдиган ҳеч нарса йўқ. Мана шунинг отини ҳақиқий кризис¸ бўҳрон дейди. Мана шуни раҳбарлар мавжуд шароитни бошқаришни издан чиқариб юборгани аломати дейилади. Бунинг оқибати эса¸ вой бўлиши мумкин¸ дейди Жаҳонгир Шосалимов.


Президент “Аҳолини рўйхатга олиш тўғрисида”ги Қонунни имзолади - zarnews.uz\n“Аҳолини рўйхатга олиш тўғрисида”ги Қонун (ЎРҚ–611-сон, 16.03.2020 йил) Президент томонидан имзоланди. Бу ҳақда Адлия вазирлигининг "Ҳуқуқий ахборот" каналида маълум қилинди.\n- умумийлик ва бир пайтдалик;\n- рўйхатга олишнинг якка тартибдалиги;\n- шахсга доир маълумотларнинг махфийлиги;\n- аҳолини рўйхатга олишни бошқаришнинг марказлаштирилганлиги.\nАҳолини рўйхатга олиш соҳасини давлат томонидан тартибга солиш Вазирлар Маҳкамаси, Ўзбекистонда аҳолини рўйхатга олишни ўтказишга кўмаклашиш бўйича республика комиссияси, аҳолини рўйхатга олиш соҳасидаги махсус ваколатли давлат органи (Давлат статистика қўмитаси), шунингдек, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари томонидан ўз ваколатларига мувофиқ амалга оширилади.\nТеглар: Президент қарори аҳолини рўйхатга олиш


Тожикистонда ЎИҲ аъзолигида гумонланган 10 одам қўлга олинди\n18 май 2021, Тошкент вақти: 05:47\nЎИҲ ячейкаси лидери сифатида гумонланаётган имом Икром Ҳалилов.\nТожикистонда Ўзбекистон исломий ҳаракати ячейкаси лидери ва мазкур ҳаракат аъзоси сифатида гумонланган 10 одам қўлга олинди.\nТожикситон милициясининг билдиришича, Душанбедан 50 километр узоқликдаги Шаҳринав туманидаги масжидлардан бирининг имоми бўлган Икром Ҳалилов ячейка лидери сифатида гумонланмоқда.\nМилиция мазкур гуруҳ қуролларга эга бўлиш мақсадида ҳуқуқ-тартибот органлари биноларига ҳужумлар қилишни режалаштирганини иддао қилаётир.\nАфғонистон ва Покистонда фоллашаётгани айтилаётган Ўзбекистон исломий ҳаракати АҚШ Давлат департаментининг террорчи ташкилотлар рўйхатига киритилган.


ИнтерФУТБОЛ :: Дуоибадми ё шунчаки ирим?\nДуоибадми ё шунчаки ирим?\nФутбол - ирим-сиримларга бой спорт тури. Гўёки, XXI асрда турли одатлар ва қарғишлар ўтмишда қоладигандек туюлганди, аммо ундай эмас экан. Мухлислар, баъзан эса клубларнинг ўзи ҳам омадсизликларда ёмонлик аломатларини сабабчи сифатида кўришмоқда. Қуйидаги мақола билан танишсангиз, бунга ўзингиз ҳам амин бўлишингиз мумкин.\nЖорий йилнинг мартида футбол клублари ваҳимага тушиб, ўз ўйинчиларининг рэп қўшиқчиси Дрейк билан тушган суратларини қидиришди. Гап шундаки, ушбу мусиқачи қайсидир спортчи билан суратга тушиб, уни ижтимоий тармоқдаги саҳифасига жойласа, ўша спортчи ёки унинг жамоаси мағлубиятга учраган. Дрейк Конор Макгрегорни Ҳабибга қарши баҳсда, Серена Уильямсни US Open турнирида, «Торонто»ни хоккей мусобақасида қўллаганди... Ва мана, рэп хонандаси футболга ҳам етиб келди. Дрейк билан суратга тушиш оқибатида Серхио Агуэро ва «Манчестер Сити» (Чемпионлар Лигасида), Жейдон Санчо ва «Боруссия Дортмунд», Пьер-Эмерик Обамеянг ва «Арсенал» («Эвертон»га қарши баҳсда), Левен Курзава ва «ПСЖ» («Лилль» билан ўйинда, 1:5), «Ювентус» («Аякс»га қарши ўйинда) ва бошқалар жабр кўришди.\n2. «Крус Асуль»\nҚон қарғиши (Comizzo Curse)\nҲаммаси Мексика лигасининг 1997 йилги финалида, «Крус Асуль» ва «Леон» жамоалари ўртасидаги баҳсдан бошланди. Ўйин тугашига бир неча дақиқа қолганида «Леон» дарвозабони Анхель Комиццо оёғи билан рақиб жамоа ҳужумчиси Карлос Эрмосильога зарба берди. Форвард шифокорлар ёрдамидан воз кечиб, боши қонга беланган ҳолда пенальтини ижро этди ва зарба йўллашда адашмай, «Крус Асул»ни саккиз карра чемпионга айлантирди. Шундан сўнг бу клуб бирор марта чемпионликни нишонламади, КОНКАКАФ Чемпионлар Лигаси ҳамда Либертадорес кубоги финалларида ютқазди. Жамоа ишқибозлари ўзларига «қон қарғиши теккан» деб ҳисоблашади.\n3. «Америка де Кали»\n1948 йили Колумбия клуби раҳбарлари йиғилишида жамоани профессионал лигага ўтказишга қарор қилишди. Хўжайинлардан бири Бенжамин Урреа ушбу ғояга қарши чиқиб, шундай деди: «Улар жамоа билан истаганларини қилишлари мумкин, аммо қасам ичаман, ҳеч қачон чемпион бўлолмайдилар». Клуб профессионал даражадаги дастлабки совринни қўлга киритишни 31 йил кутди. 1979 йилда эса журналист Рафаэль Медина ва хонанда Антонио Дель Вивар жамоага ниҳоят кубок баҳсларида омад кулиб боқиши учун, дуоибадни йўқотиш мақсадида ўзига хос маросим ўтказишди.\n4. Мик Жаггер\nЖЧдаги омадсизлик «сабабчиси»\nФанатларнинг фикрича, британиялик рок мусиқачи 2010 йилдан буён қайси термага мухлислик қилса, ўша жамоа омадсизликка учрамоқда. Ҳаммаси ЖАРда ўтказилган мундиалда, Голландия ва Бразилия термалари ўртасидаги учрашувдан сўнг бошланганди. Жаггер ўша ўйинга Жанубий Америка шарафини ҳимоя қилган жамоа либосида ташриф буюрганди. 2014 йили Мик гуруҳ босқичида Италия ва Португалияга, ярим финалда Бразилияга ишқибозлик қилганди. Воқеаларнинг кейинги ривожи маълум. Россияда ўтган ЖЧда Жаггер ўз натижасини мустаҳкамлади: ярим финал доирасида Франция билан беллашган Бельгияга ҳамда Хорватияга қарши баҳс юритган Англияга мухлислик қилди.\n5. Ҳабиб Нурмагомедов\nАфсонавий жанг таъсири\nРоссиялик спортчи Конор Макгрегор билан жангдан сўнг айрим футбол ва хоккей клубларига мухлислик қилди. Аммо бу мадад ушбу жамоаларга ижобий таъсир кўрсатмади. Барчаси «Анжи» - ЦСКА ўйинидан бошланган, ўшанда асли келиб чиқиши доғистонлик бўлган Ҳабибни ирландиялик рақиби устидан қозонган ғалабаси билан табриклашганди. Ўша учрашувда «армиячилар» устунликка эришишди. Кейинчалик Нурмагомедов «Спартак» ва «Арсенал» ўртасидаги учрашувда москваликларни қўллаб-қувватлади, бироқ тулаликлар фаворитни мағлубиятга учратишди. Кейинчалик ЦСКАга қарши баҳсда СКАга ишқибозлик қилиш орқали Ҳабиб омадсиз мухлис эканини яна бир бор исботлади: петербургликлар ютқазишди.\n6. Аарон Рэмзи\nЕвропаликлар уэльслик футболчининг миллионлар ўйинида «ажал элчиси»га айланганини кўп таъкидлашади. 2011 йили жароҳатдан қутулиб, катта футболга қайтган Рэмзи ушбу воқеани гол билан нишонлади. Эртасига бутун дунёда таниқли бўлган шахслардан бири вафот этгани ҳақида хабарлар тарқалди. Оқибатда фанатлар Аароннинг голлари ва машҳурлар ўлими ўртасида боғлиқлик бор, деган фикрга келишди. Сўнгги 8 йил мобайнида Рэмзининг голлари машҳурлар ҳаётига таъсир ўтказган 19та ҳолат аниқланди. «Қурбонлар» орасида Стив Жобс, Уитни Хьюстон, Пол Уокер, Борис Березовский, Робин Уильямс, Муаммар Каддафи, Люк Перри ва Кит Флинт кабилар бор.\n7. «Дерби Каунти»\nМазкур жамоа ўз стадионини қуриш мақсадида ўша ҳудуддаги лўлиларни ҳайдашга мажбур бўлганди. Жабрдийдалар эса айбдорни қарғашди: «Дерби» ҳеч қачон Англия кубогини қўлга киритмасин». Бунга қадар жамоа турнир ярим финалига хотиржам етиб бораётганди. Орадан деярли 50 йил ўтиб, 1946 йили, кубок финали арафасида клубнинг айрим футболчилари қарғишдан қутулиш мақсадида лўлиларга мурожаат этишди. Томонлар нима ҳақида гаплашишгани номаълум, аммо финал жуда қувноқ кайфиятда ўтди: дастлаб ўйналаётган тўп ёрилди, кейин эса «Дерби» қўшимча бўлимларда учта гол уриб, кубок соҳибига айланди.\nШотландиянинг «Хиберниан» клуби мамлакат кубогига эга чиқишни 114 йил кутди. Сўнгги марта шундай шарафга узоқ 1902 йили эришганди. Шу узоқ муддатли «қуруқ» давр ичида жамоа Шотландия кубоги финалида 10 марта имкониятни бой берди, бироқ тўрт марта чемпионат ва уч марта Лига кубогида зафар қучди. Муваффақиятсизликни мусиқий асбобга йўйишди. Ўз вақтида маҳаллий стадион реконструкция қилинган, ўшанда жамоанинг келиб чиқиши Ирландиядан эканлигини англатувчи арфа сурати жанубий трибуналардан олиб ташланганди. Бунинг учун лўлилардан бири клубни қарғаган экан. Узоқ вақт арфа стадионда кўриниш бермади, ваҳоланки, дуоибад шартларига кўра, мусиқий асбоб бўлмаса, Шотландия кубогида ютуқ ҳам бўлмайди! 2015 йили «Хиберниан» эмблемасини ребрендингдан ўтказишга қарор қилиб, ниҳоят, арфа суратини қайтарди ва орадан саккиз ой ўтиб, клуб мамлакат кубогини қўлга киритди.\n9. Австралия термаси\nЖЧ-1970 саралаш баҳсларида Австралия миллий жамоаси ўзини суғурта қилиш мақсадида Мозамбикдаги руҳонийдан рақиб - Родезия (Зимбабве) термасини дуоибад қилишни сўради. «Яшил қитъа» вакиллари кейинроқ қарғиш учун ваъда қилинган минг фунтни тўламай, жуфтакни ростлашди. Жуда айёрона қадам! Кейинчалик кенгурулар юрти вакилларини 2004 йилгача мундиалдаги омадсизликлар таъқиб этди. Телебошловчи Жон Сафари Мозамбикка бориб, махсус диний маросимлар орқали ўша руҳонийнинг руҳини чақириб, ундан узр сўрагач, қарғиш бартараф этилди. Шундан сўнг Австралия термаси ЖЧ-2006га йўл олиб, турнирнинг 1|8 финал босқичигача чиқишни уддалади.\n10. «Васко да Гама»\nМавжуд бўлмаган қурбақа қарғиши\n1937 йили «Васко да Гама» камтарона «Андараи» клуби билан ўйинга ташриф буюрди. Меҳмонлар гарчи учрашувдан аввал майдон эгаларини камситмаслик тўғрисида келишувга эришган бўлсаларда, жавобсиз 12та гол уришди. Шундан сўнг, фанатлар ўртасида гап-сўзлар тарқалди: эмишки, «Андараи» мураббийи Арубиньо «Васко» стадионига бориб, у ерга қурбақани кўмиб, клубни 12 йиллик қарғиш билан жазолаган - ўтказиб юборилган голлар сонига ҳамоҳанг тарзда. Бразилия гранди, гарчи таркиби кучли бўлсада, чемпионатнинг бир неча мавсумида муваффақиятсизликка учраб, бундан ташвишлана бошлади. Вазиятни ўнглаш учун нималар қилишмади дейсиз, бироқ стадиондаги қурбақани топишнинг иложи бўлмади. Шу боис «Васко» раҳбарияти Арубиньога илтимос билан чиқди. «Андараи» мураббийи эса бу мурожаатни табассум билан қарши оларкан, ҳеч қандай қурбақа воқеаси бўлмагани, аммо кўнгли тозалиги учун қарғишни ечишга тайёрлигини таъкидлади. «Васко да Гама» кейинги мавсумни мағлубиятсиз ўтказди.


Имом ал Бухорий катибаси Афғонистонда "Умар" амалиётларида.\nБОШ САҲИФА / Осиё / Имом ал Бухорий катибаси Афғонистонда "Умар" амалиётларида.\n1377 маротаба ўқилди\nШу йилнинг эрта баҳорида Афғонистонда Исломий Иморат мужоҳидлари томонидан бошланган "Умар" амалиётлари ҳозирги кунга келиб ўзининг энг қизғин палласига келди. Ушбу "Умар" амалиётларида Имом ал Бухорий катибасининг Хуросон бўлими мужоҳидлари ҳам жонларини роббиларига жаннат эвзаига сотган холда жангларини давом эттирмоқдалар.\nАфғонистоннинг Жовузжон вилоятида бўлаётган жангларда Имом ал Бухорий катибаси мужоҳидлари ғайрат кўрсатмоқдалар. Кофирларнинг Шербак қишлоғида жойлашган учта ҳарбий назорат нуқталари мужоҳидларимиз тарафидан 25 кун мухосарада ушлаб турилди. Яна бир қатор қишлоқларда ҳарбий амалиётлар ўтказилди.\nАмалиётларда Имом ал Бухорий катибаси мужоҳидлари тарафидан\n6 арбакий ва 2 миллий урду аскари снайпер (СВД) қуроли билан ўлдирилди.\nМина амалиётларида 2 миллий урду аскари ўлдирилди ва 1 аскар оғир ярадор қилинди.\nЯна кофирларнинг иккита "HUMMER" зирҳли ҳарбий авто улови РПГ қуроли билан яксон қилинди.\nҲозирда вилоятнинг; Шербак қишлоғи,\nЖарқудуқ қишлоқлари кофирлардан тозаланиб ҳозирда мужоҳид биродарларимиз назорати остида.\nШиддатли жанглардан сўнг биродарларимиз кофирлардан кўплаб катта ва кичик қуроллар ва ўқ дори заҳираларини ғанимат олишди.\nАллоҳ субҳанаҳу ва таъало биродарларимиз қадамларини собит қилсин, шаҳидларимиз шаҳодатини қабул қилсин ва ярадорларимизга гўзал сабр ва комил шифо берсин. Амин.\nБелгилар : Имом - ал - Бухорий - катибаси - Афғонистонда - "Умар" - амалиётларида. -\nБугун сайтимизга кирганлар : 523\nЖаъми сайтимизга кирганлар : 4665082


Коронавирус ҳолатлари 92 тага ошди (жами — 6847) – Газета.uz\nКоронавирус ҳолатлари 92 тага ошди (жами — 6847)\nЎзбекистонда 92 кишининг коронавирус инфекциясини юқтиргани аниқланиб, жами ҳолатлар 6847 тага етди. Янги касалланганларнинг 64 нафари карантин марказларидаги хориждан келганлар бўлса, 28 нафари Тошкентда (13 нафари аҳоли орасида) аниқланди.\nLotinchada 24 июн 2020, 17:04 Коронавирус\n24 июнь соат 17:00 ҳолатига кўра, Ўзбекистонда коронавирус инфекцияси қайд этилганлар сони 6847 (+92) нафарни ташкил этмоқда, дея хабар қилди Соғлиқни сақлаш вазирлиги.\nЯнги касалланиш ҳолатларининг 64 нафари Карантин марказидаги фуқаролар (барчаси хориждан келган) орасида, 28 нафари Тошкент шаҳрида (шундан 15 нафари коронавирусга чалинганлар билан мулоқотда бўлиб, карантинга олинган фуқаролар орасида, 13 нафари аҳоли орасида) қайд этилган.\nАйни пайтда юртимизда 4588 (+28) нафар коронавирус инфекциясига чалинган фуқаролар соғайди.\nҲозирда ўнта худуддаги шифохоналарида даволанаётган 2240 нафар беморга шифокорларимиз томонидан белгиланган стандартлар бўйича даво чоралари кўрилмоқда. Улардан 18 нафари оғир, 4 нафар беморнинг аҳволи ўта оғирлигича қолмоқда.\n#ўзбекистонда кимлар орасида аниқланмоқда\n#янги covid-19 ҳолатлари


Месипол – Meducate.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Месипол\nПрепаратнинг савдо номи: Месипол\nДори шакли: Мушак ичига юбориш учун эритма 15 мг/1,5мл.\n1,5 мл эритма қуйидагиларни сақлайди:\nфаол модда: 15,00 мг мелоксикам;\nТаърифи: ўзига хос ҳидли сариқ ёки яшил – сариқ рангли тиниқ эритма.\nФармакотерапевтик гуруҳи: ностероид яллиғланишга қарши ва ревматизмга қарши восита; оксикамлар.\nМелоксикам – оғриқни қолдирувчи, яллиғланишга қарши ва иситмани туширувчи таъсирга эга ностероид яллиғланишга қарши препарат.\nЯллиғланишга қарши таъсири яллиғланиш соҳасида простагландинларни биосинтезида иштирок этувчи циклооксигеназа-2 (ЦОГ-2) ни ферментатив фаоллигини тормозланиши билан боғлиқ. Мелоксикам меъда-ичак йўлларининг шиллиқ қаватини ҳимояловчи ва буйракларда қон оқимини бошқарилишида иштирок этувчи простагландинларнинг биосинтезида қатнашувчи циклооксигеназа-1 (ЦОГ-1) га кам даражада таъсир қилади.\nМелоксикам мушак ичига юборилганидан кейин тўлиқ сўрилади. Перорал қабул қилиш билан солиштирганда препаратнинг биокираолишлиги тахминан 100% ни ташкил қилади. Шундай қилиб, қабул қилиш усулини ўзгартириш ҳолатларида, дозага тузатиш киритиш талаб қилинмайди.\n15 мг мелоксикамни мушак ичига юборилгандан кейин препаратнинг плазмадаги 1,62 мкг/мл ни ташкил этувчи максимал концентрацияси (Сmax) га тахминан 1 соатдан кейин эришилади.\nЖигарда тўртта фармакологик нофаол метаболитларни ҳосил қилиб, деярли тўлиқ метаболизмга учрайди. Асосий метаболит, 5′-карбоксимелоксикам (юборилган дозанинг 60%), оралиқ метаболит, 5′-гидроксиметилмелоксикамнинг оксидланиши орқали ҳосил бўлади (юборилган дозанинг 9%). In vitro шароитдаги тадқиқотлари, ушбу метаболик айланишда СYP 2С9 изоферменти муҳим ролни ўйнашини ва СYP 3A4 изоферменти эса қўшимча аҳамиятга эгалигини кўрсатган. Препаратнинг юборилган дозасининг 16% ва 4% ни ташкил этувчи иккита бошқа метаболитни ҳосил бўлишида, эҳтимол пероксидаза иштирок этади, унинг фаоллиги эса индивидуал ўзгариб туради.\nМелоксикам учун характерли бўлган аҳамиятли ичак-жигар циркуляцияси препаратнинг чиқарилишига таъсир қилмайди. Мелоксикам метаболитлар кўринишида асосан буйрак ва ичак орқали тенг даражада чиқарилади. Мелоксикамнинг 5% дан камроғи ўзгармаган ҳолда ичак орқали чиқарилади ва ўзгармаган препаратнинг фақат жуда оз миқдоригина сийдикда аниқланади.\nПерорал ва ректал юбориш йўллари орқали юбориб бўлмаган ҳолатларда ревматоид артритни зўрайишини, остеоартрозни, анкилозланувчи спондилитни (Бехтеров касаллиги) қисқа муддатли симптоматик даволаш амалга ошмаган ҳолатларда қўлланади.\nПрепаратни мушак ичига юбориш фақат даволашнинг биринчи 2-3 кунлари давомида кўрсатилган. Кейинчалик даволашни препаратнинг перорал шаклларида (таблеткалар) қўллаган ҳолда давом эттирилади. Препаратни вена ичига юбориш мумкин эмас.\nТавсия қилинадиган доза оғриқнинг жадаллиги ва яллиғланиш реакциясининг оғирлигига қараб, суткада бир марта 7,5 мг ёки 15 мг ни ташкил қилади.\nПрепаратни қабул қилгандаги нохуш ножўя самараларни, қисқа муддатда симптомларни даволаш учун зарурий энг паст самарали дозасини қўлланилиши ҳисобига камайтириш мумкин (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг).\nПациентнинг даволанишга бўлган реакцияси, шунингдек унинг симптоматик дори воситаларига бўлган эҳтиёжини мунтазам равишда баҳолаш керак.\nКекса пациентлар ва ножўя самараларни ривожланиш хавфи юқори бўлган пациентлар:\nКекса ёшдаги пациентлар учун тавсия этиладиган доза суткада 7,5 мг ни ташкил этади. Нохуш реакцияларни пайдо бўлиш хавфи юқори бўлган пациентлар даволашни суткада 7,5 мг дозадан бошлашлари керак (1,5 мл сақлаган ампулани ярми) (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг).\nОғир буйрак етишмовчилиги туфайли гемодиализдан ўтувчи пациентлар учун суткалик дозаси 7,5 мг дан ошмаслиги керак (1,5 мл сақлаган ампулани ярми).\nБуйрак функциясини енгил ёки ўртача бузилишлари бўлган (яъни, креатинин клиренси минутига 25 мл дан кўпроқ бўлган пациентларда) пациентларда дозага тузатиш киритиш талаб этилмайди. (Оғир буйрак етишмовчилиги бўлган диализ қилинмайдиган беморларни даволаш учун, “Қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар” бўлимига қаранг).\nЖигар етишмовчилиги бўлган пациентлар:\nЖигар функциясини енгил ёки ўртача бузилишлари бўлган пациентларда дозани камайтириш талаб этилмайди. (Жигар функциясини оғир етишмовчилиги бўлган беморларни даволаш учун, “Қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар” бўлимига қаранг).\nМесипол, 15 мг мушак ичига юбориш учун эритмани 18 ёшгача бўлган болаларда қўллаш мумкин эмас (“Қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар” бўлимига қаранг).\nПрепаратни қатъий стерил шароитда мушак ичига чуқур инъекцияси орқали секин юборилади. Препаратни қайта юбориш ҳолатларида, чап ва ўнг томонларни алмаштириш тавсия қилинади. Қўлланилишидан олдин игнани томир ичида эмаслигига ишонч ҳосил қилиш зарур. Оғриқ кучли бўлган ҳолларда препаратни юборишни дарҳол тўхтатиш керак. Сон эндопротези бўлган пациентларда препаратни протезланган томондан қарама-қарши томонга юбориш керак.\nНомутаносиблигини бўлиши мумкинлигини ҳисобга олиб, Месипол ампуласи ичидагисини бошқа дори воситалари билан битта шприцда аралаштириш мумкин эмас.\nМажмуавий қўлланиши. Таблеткалар, шамчалар, ичга қабул қилиш учун суспензия ва инъекция кўринишида қўлланадиган Месипол препаратининг умумий суткалик дозаси 15 мг дан ошмаслиги керак.\nҚуйида келтирилган дорига нисбатан нохуш реакцияларни учраш тез-тезлиги камида 14 кунни ташкил қилган 27 клиник тадқиқотларда тасдиқланган ножўя кўринишлар тез-тезлигига мос равишда асосланган. Маълумотлар 1 йилгача бўлган вақт давомида ҳар куни перорал 7,5 мг ва 15 мг мелоксикам таблеткаси ёки капсуласи билан даволанган 1597 нафар пациент иштирокидаги клиник тадқиқотларга асосланган. Постмаркетинг ўрганишлар натижасида олинган препаратга нисбатан нохуш реакциялар ҳисобга олинган. Учраш тез-тезлигини пайдо бўлишига қараб, нохуш реакциялар қуйидаги тоифалар бўйича тавсифланган: Жуда тез-тез (≥1/10); тез-тез (≥1/100 дан ≤1/10 гача); тез-тез эмас (≥1/1000 дан ≤1/100 гача); кам ҳолларда (≥1/10000 дан ≤1/1000 гача); жуда кам ҳолларда (≤1/10000), номаълум (мавжуд маълумотлар бўйича аниқлашни иложи йўқ).\nТез-тез эмас: Анемия\nКам ҳолларда: Лейкопения, тромбоцитопения\nЖуда кам ҳолларда: Агранулоцитоз\nТез-тез эмас: Анафилактик/анафилактоид реакциялардан ташқари аллергик реакциялар\nНомаълум: Анафилактик шок, анафилактик/анафилактоид реакциялар\nКам ҳолларда: Кайфиятни бузилиши, даҳшатли туш кўришлар\nНомаълум: Карахтлик, ориентацияни йўқолиши\nТез-тез: Бош оғриғи\nТез-тез эмас: Бош айланиши, уйқучанлик\nКам ҳолларда: Кўришни бузилиши, шу жумладан ноаниқ кўриш, конъюнктивит\nЭшитиш аъзолари ва лабиринт томондан бузилишлар\nТез-тез эмас: Вертиго\nКам ҳолларда: Қулоқларда шовқин\nЮрак томондан бузилишлар\nТез-тез эмас: Юрак уришини тезлашиши\nНЯҚП ни қўллаш билан боғлиқ юрак етишмовчилигини ривожланиши тўғрисида хабар берилган.\nҚон томир тизими томондан бузилишлар\nТез-тез эмас: Артериал босимни ошиши (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг), қон қуйилишлар\nУшбу тадқиқотлар, баъзи НЯҚП, шу жумладан мелоксикамни қўллаш, балки артериал тромботик ҳолатлари хавфини аҳамиятсиз даражада ошиши билан кечиши мумкинлигини кўрсатади (масалан, миокард инфаркти ёки инсульт).\nКам ҳолларда: Аспирин ёки бошқа НЯҚП ларга аллергияси мавжуд бўлган баъзи одамларда астма хуружларини пайдо бўлиши\nТез-тез: Диспепсия, кўнгил айниши, қусиш, қоринда оғриқ, диарея\nТез-тез эмас: Яширин ёки аниқ меъда ичакдан қон кетишлар, стоматит, гастрит, қабзият, метеоризм, кекириш\nКам ҳолларда: Меъда ва ўн икки бармоқ ичак яралари, эзофагит, колит\nЖуда кам ҳолларда: Гастроинтестинал перфорация\nМеъда-ичак қон кетишлари, яралари ва перфорациялари, айниқса кекса ёшдаги пациентларда оғир даражада кечиши ва ўлим билан якунланиши мумкин (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг).\nЖигар ва ўт чиқарувчи йўллар томонидан бузилишлар\nТез-тез эмас: жигар функциясини бузилиши (масалан, трансаминаза ёки билирубин даражасини ошиши)\nЖуда кам ҳолларда: Гепатит\nТез-тез эмас: Эшакеми, қичишиш, тошмалар\nКам ҳолларда: Ангионевротик шишлар, Стивенс-Джонсон синдроми ва токсик эпидермал некролиз\nЖуда кам ҳолларда: Буллёз дерматит, кўп шаклли эритема\nНомаълум: Ёруғликка сезувчанлик\nБуйрак ва сийдик-чиқариш йўллари томонидан бузилишлар\nТез-тез эмас: Организмда натрий ва суюқликларни тутилиши, гиперкалиемия (“Махсус кўрсатмалар” ва “Дориларнинг ўзаро таъсири” бўлимларига қаранг), буйрак синамалари кўрсаткичларини ошиши (қон зардоби креатинини ва/ёки мочевинани ошиши)\nКам ҳолларда: хавф омили юқори бўлган беморларда функционал ўткир буйрак етишмовчилиги (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг)\nТез-тез: Инъекция жойида қаттиқлашиш ва оғриқ\nТез-тез эмас: Шишлар, шу жумладан қўл-оёқларни шишлари\nАлоҳида жиддий ва/ёки тез-тез учрайдиган ножўя реакцияларнинг хусусиятлари\nМелоксикам ва бошқа потенциал миелотоксик препаратлар билан даволанган пациентларда жуда кам ҳолларда агранулоцитоз ҳолатлари пайдо бўлган.\nУшбу препаратни қабул қилиниши билан боғлиқ нохуш реакциялар қайд қилинмаган, бироқ бу ушбу синф дори воситалари учун одатдаги ҳолат ҳисобланади.\nЎткир буйрак етишмовчилигига олиб келиши мумкин бўлган буйракни органик шикастланиши: жуда кам ҳолларда интерстициал нефрит, ўткир тубуляр некроз, нефротик синдром, сўрғичлар некрози қайд этилган (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг).\nмелоксикамга ёки ушбу препаратни бирон-бир ёрдамчи моддасига юқори сезувчанликда ёки аналогик таъсири бўлган воситалар, масалан, бошқа НЯҚВ, аспиринга юқори сезувчанликда. Мелоксикамни астма, бурун полипи, ангионевротик шиш ёки аспирин ёки бошқа НЯҚВ қўллангандан сўнг пайдо бўладиган эшакеми белгилари кузатилган пациентларга буюриш мумкин эмас (шу жумладан анамнезида);\nмеъда-ичак яра касаллигини фаол шакли ёки меъда-ичак яра касаллигини қайталаниши/қон кетиш ҳолатлари (2 ёки ундан ортиқ тасдиқланган яралар ёки қон кетиш ҳуружлари);\nдиализ ўтказилмаётган беморлардаги оғир буйрак етишмовчилиги (креатинин клиренси минутига 30 мл дан кам);\nгастроинтестициал қон кетиши, цереброваскуляр қон кетиш ва бошқа қон кетишлар;\nқон ивишини бузилиши ёки антикоагулянт дори воситаларини қабул қилиш (мушак ичига юбориш билан алоқадор қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар);\nмеъда-ичакдан қон кетиши ва анамнезида олдин НЯҚВ даволаш билан боғлиқ меъда-ичак тешилишлари;\nҳомиладорлик (биринчи уч ойлиги) ва эмизиш (“Ҳомиладорлик ва лактация” бўлимига қаранг);\nкоронар шунтлашда (by-pass хирургия) операциядан кейин оғриқларни даволаш учун қўллаш мумкин эмас.\nПациент сўнги вақтларда қабул қилган барча препаратлар, шу жумладан рецептсиз дорилар тўғрисида шифокорга хабар бериши керак\nФармакодинамик ўзаро таъсири:\nБошқа НЯҚП, жумладан салицилатлар (ацетилсалицил кислотаси билан ≥3 г/сут): бошқа НЯҚП ва яллиғланишга қарши препаратлар, шу жумладан ацетилсалицил кислотасини яллиғланишга қарши дозаларда (≥1 г бир марта ва ≥3 г/сут) бир вақтда қўллаш тавсия этилмайди (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг).\nКортикостероидлар: меъда-ичакда яра пайдо бўлиши ва қон кетиш хавфи юқорилиги туфайли кортикостероидлар билан бир вақтда қўлланганда эҳтиёткорлик талаб этилади.\nПерорал антикоагулянтлар ва гепаринни терапевтик ва гериатрик дозалари: Тромбоцитлар функциясини сусайиши ва гастродуоденал шиллиқ қаватини шикастланиши туфайли, қон кетиш хавфи юқори. НЯҚП, варфарин каби антикоагулянтларни самарасини кучайтириш мумкин (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг). НЯҚП ва перорал антикоагулянтларни ёки гепаринни терапевтик ёки гериатрик дозаларни бир вақтда қўллаш тавсия қилинмайди (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг). Бошқа клиник вазиятларда қон кетиши хавфи юқорилиги туфайли, мелоксикам билан гепаринни бир вақтда қўллашда эҳтиёткорлик талаб этилади.\nАгар бундай биргаликда қўлланишни иложи бўлмаса, халқаро нормаллашган индексни (ХНИ) синчков назорат қилиш лозим.\nТромболитик ва антитромбоцитар препаратлар: тромбоцитлар функциясини сусайиши ва гастродуоденал шиллиқ қаватларини шикастланиши туфайли қон кетиш хавфи юқори.\nСеротонинни қайта қамраб олинишининг селектив ингибиторлари (SSRI): гастроинтестинал қон қетишларнинг ривожланиш хавфи юқори (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг).\nДиуретиклар, ААФ ингибиторлари ва ангиотензин-II рецепторларини антагонистлари:\nНЯҚП диуретиклар ва бошқа антигипертензив препаратлар самарасини пасайтириши мумкин. Буйрак функциясини бузилишлари бўлган баъзи беморларда (масалан, сувсизланган беморлар ёки буйрак функциясини бузилишлари бўлган кекса ёшдаги пациентлар) ААФ ингибиторлари ёки ангиотензин-II рецептори антагонистлари ва циклооксигеназалар фаоллигини тормозловчи препаратлар билан мажмуада қўллаш, кейинчалик буйрак функциясини ёмонлашишига, шу жумладан одатда қайтувчан ўткир буйрак етишмовчилиги пайдо бўлишига олиб келиши мумкин. Шундай қилиб, шунга ўхшаш бирикмаларни қўллашни, айниқса кекса ёшдаги пациентларни даволашда эҳтиёткорлик талаб этилади. Пациентни адекват суюқлик билан таъминлаш зарур, шунингдек ёндош даволаш бошлангандан кейин буйрак функциясини назорат қилиш, охирида эса – мунтазам оралиқ вақт орқали (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг).\nБошқа гипертонияга қарши препаратлар (масалан, бета-блокаторлар):\nБета-блокаторларни гипертонияга қарши самарасини пасайиши мумкин (қон томирларини кенгайтирувчи самарага эга простагландинларни ингибиция қилиниши ҳисобига).\nКальцийневрин ингибиторлари (масалан, циклоспорин, такролимус)\nНЯҚП нинг буйрак простагландинларига нисбатан ўзаро таъсири кальцийневрин ингибиторларининг нефротоксиклигини ошириши мумкин. Мажмуавий даволаш вақтида буйрак функциясини текшириш зарур. Буйрак функциясини, айниқса кекса ёшдаги шахсларда синчков назорат қилиш тавсия этилади.\nБачадон ичи воситалари: НЯҚП ни қўллаш бачадон ичи воситаларининг самарадорлигини пасайтириши мумкин. Аввал ностероид яллиғланишга қарши препаратларини (НЯҚП) бачадон ичи воситаларининг самарадорлигини пасайтириш тўғрисидаги хабарлар келиб тушган бўлсада, бироқ буни аниқлаш учун кейинчалик тадқиқотларни ўтказиш зарур.\nФармакокинетик ўзаро таъсирлари (мелоксикамни бошқа препаратлар фармакокинетикасига таъсири).\nЛитий: НЯҚП қонда литий даражасини оширади (литийнинг буйрак орқали чиқарилишини камайиши туфайли), бу литийнинг концентрациясини токсик даражагача ошишига олиб келиши мумкин. Литий ва НЯҚП ни мавмуада қўллаш тавсия этилмайди (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг). Агар бундай мажмуада қўллашга зарурат туғилса, мелоксикамни билан даволашни бошқа, уни дозасига тузатиш киритиш ва бекор қилишда қон плазмасида литийни концентрациясини синчков назорат қилиш керак.\nМетотрексат: НЯҚП қон плазмасида метотрексатни концентрациясини ошириб, найчали секрециясини камайтириши мумкин. Шу сабабдан, метотрексатни юқори дозаларда қабул қилувчи пациентлар учун (ҳафтада 15 мг дан кўпроқ) НЯҚП ни ёндош қўллаш тавсия этилмайди (“Махсус кўрсатмалар” бўлимига қаранг).\nМетотрексатни кичик дозаларда қабул қилувчи, айниқса буйрак функциясини бузилиши бўлган беморларда НЯҚП ва метотрексат ўртасидаги ўзаро таъсир хавфини кўриб чиқиш лозим. Мавмуавий даволаш зарурати бўлган ҳолатларда қон таҳлилини ўтказиш ва буйрак функциясини кузатиш керак. 3 кун давомида иккала препаратни ҳам НЯҚП, ҳам метотрексатни қабул қилинганда эҳтиёткорликка риоя қилиш керак, бунда метотрексатни қон плазмасидаги концентрацияси токсик концентрациягача ошиши мумкин. Гарчи мелоксикам билан даволаш метотрексатни фармакокинетикасига (ҳафтада 15 мг дозада) бевосита таъсир қилмаса ҳам, НЯҚП ни қўллаш натижасида метотрексатни гематологик токсиклиги кучайиши мумкинлигини ҳисобга олиш керак (юқорига қаранг).\nХолестирамин: холестирамин мелоксикамнинг чиқарилишини жигар-ичак рециркуляциясини узиш йўли билан шундай тарзда тезлаштирадики, бунда мелоксикамни клиренси 50% га ошади, ярим чиқарилиш даври эса 13±3 соатгача камаяди. Бундай ўзаро таъсир клиник аҳамиятга эга.\nАнтацидлар, циметидин, дигоксин ва фуросемид билан ёндош даволашга нисбатан клиник аҳамиятли фармакокинетик дориларнинг ўзаро таъсири аниқланмаган.\nДиабетга қарши препаратлар билан ўзаро таъсирини инкор қилмаслик керак.\nМелоксикам организмдан асосан жигар метаболизми йўли билан чиқарилади. Тахминан 2/3 дозаси цитохром Р 450 иштирокида метаболизмга учрайди (асосан, изоэнзим CYP 3А4 билан камроқ изоэнзим), қолган 1/3 дозаси эса бошқа йўллар, масалан пероксидаза билан оксидланиш йўли билан метаболизмга учрайди. Шу сабабли, CYP 2C9 ва/ёки CYP 3А4 ни таъсирини кучли тормозлайдиган препаратлар билан ўзаро таъсири пайдо бўлишини эътиборга олиш лозим.\nСимптомларни даволаш учун зарур бўлган минимал самарали дозаларни максимал қисқа давр давомида қўлланган ҳолларда нохуш самаралар минимал даражага етказиш мумкин (“Қўллаш усули ва дозалари” бўлимига ва қуйида гастроинтестинал ва юрак-қон томир хавфига қаранг).\nТерапевтик самара етишмовчилиги ҳолларида тавсия қилинган максимал суткалик доза оширилмаслиги керак: шунингдек бу қўшимча НЯҚП ни буюриш мумкин эмас, чунки бу терапевтик самараси тасдиқланмаган ҳолларда токсикликни ошириши мумкин. Мелоксикамни ностероид яллиғланишга қарши препаратлар (НЯҚП), шу жумладан циклооксигеназа-2 ни селектив ингибиторлари билан бир вақтда қўллашдан сақланиш лозим. Ўткир оғриқларни даволашга муҳтож пациентлар учун мелоксикам буюрилмайди. Бир неча кун давомида яхшиланиш кузатилмаса, мелоксикам билан даволашнинг клиник афзаллигини қайта баҳолаш керак бўлади. Мелоксикам билан даволашни бошлангунича эзофагит, гастрит ва/ёки меъда-ичак яра касалликларни барча ҳолатлари тўғрисидаги маълумотни аниқлаш ва уларни тўлиқ даволаганлигига ишонч ҳосил қилиш зарур.\nБундай турдаги касалликларни ўтказган пациентларни ва мелоксикам билан даволанган пациентларни касалликни қайталаниши бўйича мунтазам текшириш лозим.\nБарча НЯҚП ларни даволашни ҳар қандай даврида қўлланганда анамнезида аввалги симптомлар ёки уларсиз ёки касаллик тарихида жиддий гастроинтестинал кўринишлар бўлганида, фатал оқибатларга олиб келувчи гастроинтестинал қон кетишлар, яралар ва тешилишлар ҳосил бўлиши тўғрисида хабар берилган. Анамнезида меъда-ичак яра касалликлари бўлган пациентларда, шунингдек кекса шахсларда НЯҚП лар дозаси оширилганда, айниқса агар касаллик қон кетишлар ёки тешилишлар билан асоратланган бўлса, гастроинтестинал қон кетишлар, яралар ва тешилишлар ҳосил бўлиши хавфи ошиши мумкин (“Ножўя реакциялар” бўлимига қаранг). Бундай пациентлар даволашни энг паст дозалар билан бошлашлари керак. Бундай пациентлар, шунингдек гастроинтестинал хавфни ошириши мумкин бўлган аспирин ёки бошқа ёндош препаратларнинг паст дозаларига муҳтож пациентлар учун ҳимояловчи воситалар билан мажмуавий даволашни эътиборга олиш зарур (масалан, мизопростол ёки протон помпаларининг ингибиторлари билан) (қуйидагига ва “Дориларнинг ўзаро таъсири” бўлимига қаранг).\nГастроинтестинал токсиклик ўзгариши бўлган пациентлар, айниқса кекса шахслар асосан даволашни бошлаш босқичида ҳар қандай ноодатий абдоминал симптомлар (айниқса, гастроинтестинал қон кетишлар) тўғрисида хабар беришлари керак.\nМеъда-ичак ярасини ҳосил бўлиши ва қон кетишлар хавфини ошириши мумкин бўлган ёндош препаратлар, терапевтик ёки гериатрик дозадаги гепарин каби, варфаринга ўхшаш антикоагулянтлар, ёки бошқа НЯҚП, шу жумладан яллиғланишга қарши дозаларда қабул қилинувчи ацетилсалицил кислотани (≥1 г дан бир марталик ёки ≥3 г дан суткалик дозаларда) қабул қилувчи пациентлар эҳтиёткорликка риоя қилишлари керак (“Дориларнинг ўзаро таъсири” бўлимига қаранг).\nАгар мелоксикамни даволаш сифатида қабул қилувчи пациентларда гастроинтестинал қон кетишлар ва яралар ҳосил бўлиши кузатилса, бундай даволаш бекор қилиниши керак. НЯҚП ларни анамнезида меъда-ичак йўлларининг касалликлари (ярали колит, Крон касаллиги) бўлган пациентларга эҳтиёткорлик билан буюриш керак, чунки бу касалликлар зўрайиши мумкин (“Ножўя таъсирлари” бўлимига қаранг).\nЮрак-қон томир ва цереброваскуляр самаралари\nМувофиқ кузатиш ва тавсиялар анамнезида гипертония ва/ёки енгил ва ўртача турғун юрак етишмовчилиги бўлган пациентлар учун муҳим, сабаби, НЯҚП даволаш билан боғлиқ суюқликларни тутилиши ва шишлар тўғрисида хабарлар берилган.\nКлиник тадқиқотлар ва эпидемиологик маълумотлар, баъзи НЯҚП ларни шу жумладан мелоксикам қўлланилиши, (асосан юқори дозаларда ва узоқ муддат даволашда) артериал тромботик кўринишлар (масалан, миокар инфаркти ёки инсульт) нинг ривожланиш хавфи сезиларсиз даражада ошиши билан кечиши мумкинлигини кўрсатди. Етарли бўлмаган маълумотлар, мелоксикам учун бундай хавфларни истисно қилади. Назорат қилиб бўлмайдиган гипертония, сурункали юрак етишмовчилиги, юрак ишемик касаллиги ташҳиси қўйилган, периферик артерия ва/ёки цереброваскуляр касалликлари бўлган пациентларда кузатиладиган хавфлар синчков баҳолангандан сўнг мелоксикам билан даволаш ўтказилади. Юрак-қон томир касалликларининг (масалан, гипертония, гиперлипидемия, қандли диабет, чекиш) хавф омиллари бўлган пациентларда узоқ муддатли даволаш бошлангунича аналогик баҳолашни ўтказиш зарур.\nМелоксикамни қўллаш билан боғлиқ терининг жиддий реакциялари, ҳатто айримлари ўлим ҳолатига олиб келувчи, шу жумладан эксфолиатив дерматит, Стивенс-Джонсон ва эпидермал токсик некролизлар тўғрисида хабарлар берилган.\nПациентларни оғир тери реакцияларининг барча белги ва симптомлари тўғрисида хабардор қилиш керак, шунингдек улар тери қопламларини текширувларидан мунтазам ўтишлари керак. Пациентлар бундай реакцияларнинг энг юқори хавфига даволаш курсини бошланишида дучор бўладилар: кўпчилик ҳолатларда реакцияларни бошланиши даволашнинг биринчи ойи даврида содир бўлади. Мелоксикамни қўллашни дастлабки тери тошмалари, шиллиқ қаватни шикастланиши ёки турли хил бошқа юқори сезувчанлик белгилари пайдо бўлганида дарҳол бекор қилиш керак.\nСтивенс-Джонсон синдромини ва токсик эпидермал некролизни даволашда энг яхши натижаларга ташҳис эрта қўйилганда ва гумон чақирувчи препаратлар тўлиқ истисно қилинганда эришилган. Препаратни эрта бекор қилиш даволашни энг яхши прогнози билан боғлиқ. Агар пациентда Стивенс-Джонсон синдроми ёки токсик эпидермал некролизни пайдо бўлиши мелоксикамни қўлланиши билан боғлиқ бўлса, у ҳолда ҳеч қачон мелоксикам билан даволашни ўтказмаслик керак.\nЖигар ва буйракнинг функционал кўрсаткичларига ўзаро таъсири\nКўпгина НЯҚП лар каби кам ҳолларда зардобда трансаминазалар даражасини ошиши, қон зардобида билирубинни ошиши ёки бошқа жигар функциясини кўрсаткичлари, шунингдек қон зардобида креатинин концентрациясини ва азот мочевинани ошиши ва бошқа лаборатор бузилишлар кузатилган. Кўпчилик шунга ўхшаш намуналар ўзида фақат вақтинчалик ва аҳамиятсиз даражадаги кўрсаткичларни яширади. Агар бундай бузилишлар аҳамиятли ва барқарор таъсир кўрсатса, мелоксикамни қўллашни бекор қилиш керак ва мувофиқ текширувларни ўтказиш лозим.\nФункционал буйрак етишмовчилиги\nНостероид яллиғланишга қарши препаратлар (НЯҚП) буйрак простагландинларининг қон томирларни кенгайтирувчи самарасини сусайтириши ва калавалар фильтрацияни пасайтириб функционал буйрак етишмовчилигини чақириши мумкин. Бундай ножўя самаралар дозага қараб қайтувчан ҳисобланади. Даволашнинг бошида ёки доза оширилганидан сўнг ААФ ингибиторлари, ангиотензин II рецепторларининг антагонистлари, сартанлар, диуретиклар билан ёндош даволашни қабул қилаётган кекса ёшдаги пациентлар, ҳамда гиповолемия, сурункали юрак етишмовчилиги, буйрак етишмовчилиги, нефротик синдром, югурикли нефропатия, оғир жигар етишмовчилиги (зардоб альбумини Чайлд-Пью шкаласи бўйича ≤25 г/л ёки ≥10 балл) бўлган пациентларда диурез ва буйрак функциясининг синчков назорати тавсия қилинади (“Дориларнинг ўзаро таъсирлари” бўлимига қаранг). Бундай пациентларга буйрак функциясини мунтазам мониторинги керак. Кам ҳолатларда НЯҚП лар интерстициал нефрит, гломерулонефрит, модуляр буйрак некрози ёки нефротик синдромини пайдо бўлишига сабаб бўлиши мумкин.\nОрганизмда калий, натрийни даражаси ва суқликни тутилиши\nНЯҚП лар қўлланган вақтда организмда натрий, калий ва суюқликни тутилиши, шунингдек диуретикларнинг натрийуретик самарасини пасайиши кузатилиши мумкин. Шунингдек гипотензив препаратларнинг антигипертензив самарасини пасайиши кузатилади (“Дориларнинг ўзаро таъсирлари” бўлимига қаранг). Бунинг натижасида сезувчан пациентларда шишларни зўрайиши ва кучайиши, юрак етишмовчилиги ёки гипертензия кузатилиши мумкин. Хавф омилига эга пациентларда клиник кузатувни ўтказиш зарур (“Қўллаш усули ва дозалари” ва “Қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар” бўлимларига қаранг).\nДиабет ёки гиперкалиемик таъсири маълум бўлган ёндош воситалар гиперкалиемия пайдо бўлишига имкон яратиши мумкин (“Дориларнинг ўзаро таъсирлари” бўлимига қаранг). Бундай ҳолатларда қонда калий даражасини мунтазам баҳолаш керак.\nБошқа огоҳлантиришлар ва эҳтиёткорлик чоралари\nКекса ёшдаги, саломатлиги кучсиз ёки заифлашган одамларда ножўя самаралар кўпинча ёмон ўтиши мумкин, улар бунга асосан синчков кузатувни талаб этади. Бошқа НЯҚП ларда кузатилган ҳолатлари каби, тез-тез буйрак, жигар ва юрак функцияси бузилган кекса ёшдаги одамларга алоҳида эҳтиёткорлик талаб этилади. Кекса ёшдаги одамларда НЯҚП ларни қўллаш билан боғлиқ ножўя реакцияларни учраш тез-тезлиги юқори, айниқса ўлим ҳолатига олиб келиши мумкин бўлган гастроинтестинал қон кетишлар, тешилишлар кузатилиши мумкин (“Қўллаш усули ва дозалари” бўлимига қаранг).\nМелоксикам бошқа ҳар қандай НЯҚП лари каби инфекцион касалликларни симптомларини яшириши мумкин.\nБошқа ҳар қандай НЯҚП лар қўлланганда бўлгани каби, мушак ичига юборилганда инъекция жойида абцесс ёки некроз пайдо бўлиши мумкин. Бошқа дори воситалари каби мелоксикамни қўллаш циклооксигеназалар фаоллигини/простагландинлар синтезини тормозлайди, бу ҳомиладор бўлиш қобилиятига таъсир қилиши мумкин ва шунинг учун бу препарат ҳомиладор бўлишга ҳаракат қилаётган аёлларга тавсия қилинмайди. Ҳомиладор бўлиш қийин кечаётган аёллар, ёки бепуштлик сабабини аниқлаш учун текширувлардан ўтаётганлар мелоксикамни қабул қилишни инкор этишлари керак.\nДори воситаси битта 1,5 мл ҳажмдаги ампулада 1 ммоль дан камроқ натрийни (23 мг) сақлайди, шунинг учун уни деярли натрий сақламайди деб ҳисоблаш мумкин.\nҲар қандай дори воситаларини қўллашдан олдин шифокор ёки фармацевт билан маслаҳатлашиш лозим.\nПростагландинлар синтезини сусайиши ҳомиладорлик ва/ёки эмбриофетал ривожланишига салбий таъсир кўрсатиши мумкин. Ушбу эпидемиологик тадқиқотлар, бола ташлаш хавфини ошиши, шунингдек ҳомиладорликни эрта муддатларида простагландинлар синтези ингибиторларини қўллашдан сўнг юрак нуқсонлари ва гастрошизиснинг пайдо бўлишини кўрсатди. Юрак-қон томир тизимининг мутлоқ аномалиялар хавфи 1% камдан тахминан 1,5% гача ошади. Тахминан, дозалар ва даволаш давомийлигига қараб хавф ошади. Ҳайвонларда ўтказилган тадқиқотлар натижаси, простагландинлар синтези ингибиторларини қўллаш имплантациядан олдинги ва имплантациядан кейинги йўқотишларни ошишига ва эмбрионни ўлимига олиб келишини кўрсатди. Бундан ташқари, простагландинлар синтези ингибитори юборилган ҳайвонларда, шу жумладан органогенез даврида юрак-қон томир тизимида турли хил туғма нуқсонларни пайдо бўлиш тез-тезлигини ошиши тўғрисида хабарлар берилган. Мелоксикамни муҳим ҳолатлардан ташқари ҳомидорликни биринчи ва иккинчи уч ойлигида қўллаш тавсия қилинмайди. Агар мелоксикамни ҳомиладор бўлиш ҳаракатидаги аёллар, ёки ҳомиладорликни биринчи ва иккинчи уч ойлигида қўлланса, унда препаратни дозаси максимал паст, даволаш давомийлиги эса мумкин қадар қисқароқ бўлиши керак.\nҲомиладорликнинг учинчи уч ойлигида простагландинлар синтезини барча ингибиторлари\nюрак-ўпка токсиклиги (артериал оқимини муддатидан аввал ёпилиши ва ўпка гипертензияси билан);\nбуйрак функциясини бузилиши, у олигогидроамниоз билан кечадиган буйрак етишмовчилигига олиб келиши мумкин.\nҳомиладорликнинг охирида она ва чақалоқларда:\nқон кетишлар вақтини узайиши мумкин, қон ивишига қарши самараси, ҳатто жуда паст дозаларда ҳам пайдо бўлиши мумкин;\nбачадон қисқаришларини тормозланиши, бу туғруқ вақтини чўзилишига ёки узайишига олиб келиши мумкин.\nДемак, мелоксикамни ҳомиладорликни учинчи уч ойлигида қўллаш мумкин эмас.\nМелоксикамни лактация даврида қўлланилиши тўғрисида маълумотларни йўқлигига қарамасдан, НЯҚП лар кўкрак сути билан чиқарилади. Эмизикли аёлларда препаратни қўллаш мумкин эмас.\nТранспорт воситаларини бошқариш ва турли механизмларда хизмат кўрсатиш қобилиятига таъсири бўйича махсус текшириш ўтказилмаган. Шунга қарамасдан, фармакодинамик профилига ва препаратга нисбатан тасдиқланган нохуш реакцияларга асосан, мелоксикам ушбу қобилиятларга нисбатан ҳеч қандай таъсирга эга эмас ёки аҳамиятсиз даражадаги таъсирга эга. Аммо кўришни бузилиши ёки уйқучанлик, бош айланиши ёки марказий нерв тизимининг ишидаги бошқа бузилишлар пайдо бўлганда ҳайдашдан ва механизмлар билан ишлашдан сақланиш тавсия қилинади.\nДозани ошириб юборилиши ҳолларида дарҳол шифокорга мурожаат қилиш лозим.\nСимптомлар: онгни бузилиши, кўнгил айниши, қусиш, эпигастрийда оғриқлар, меъда-ичакдан қон кетиши, ўткир буйрак етишмовчилиги, нафасни тўхташи, асистолия. Дозани ошириб юборилиши натижасида анафилактик реакцияларни пайдо бўлиши мумкинлиги тўғрисида таърифланган.\nДаволаш: симптоматик ва тутиб турувчи даволашни ўтказиш лозим. Клиник тадқиқотларда 4 г холестираминни суткада 3 марта юбориш мелоксикамни организмдан тезда чиқарилишига ёрдам беради.\n1,5 мл эритма сиғими 2 мл ли, юзасига яшил рангли кодловчи ҳалқа туширилган I тип шиша ампулада.\nАмпуланинг бўйин қисмидаги синдириш жойида ўйиқча ва ундан юқорида оқ рангли нуқта бор.\n3 ёки 5 ампуладан тиббиётда қўллаш бўйича йўриқномаси билан картон қутида.\nПрепаратни яроқлилик муддати тугагандан кейин ишлатилмасин.


Тошкент вилоятида Япония билан ҳамкорликда IT академияси ташкил этилади\nТошкент вилояти ҳокими Рустам Холматов, вилоят ҳокимининг ўринбосари Жамшид Абдусаломов юртимизга ташриф буюрган Япония компанияси вакиллари билан учрашди.\nТадбирда "Beeanz Inc." компанияси Бош директори Тсутоми Учияма, мазкур компания маслаҳатчиси Даисуке Накамура ва "Gakko plus" компанияси раҳбари Масайя Вашизу иштирок этди.\nСамимий руҳда ўтган учрашувда Тошкент вилояти ҳамда Япониянинг “Beeanz Inc” компанияси ўртасида IТ-академияси бунёд этиш борасида келишувлар имзоланди.\nКелишувга кўра, мазкур Академияда ўқиш муддати 10 ойни ташкил этади. Унда ҳафтасига 5 кун видеодарслар бўлиб ўтади. Шунингдек, ҳафтанинг ҳар жума куни япон мутахассиси ва таржимон ёрдамида савол-жавоб ўтказилади.