ЭКУ - экстракорпорал уруғлантириш - Ayol.uz\nЭКУ - экстракорпорал уруғлантириш\nMadina Zarif 05.09.2016 23:28 4982 01\nТиббиёт кундан кунга ривожланиб бораётган бир асрда яшамоқдамиз. Фарзанд кўришни истаган оилаларда, баъзида аёл ҳомиладор бўла олмайди. ЭКУ - экстракорпарал уруғлантириш бундай оилалар учун бир умид. Тиббиётда нисбатан янги услублардан бири бўлиши қарамай, бугунги кунда бепуштликка қарши фаол равишда қўлланилаётган ва самарали натижалар билан якунланаётган даволаш турига кириб улгурган. Шу сабабли, ЭКУ - экстракорпорал уруғлантириш ҳақида бироз маълумот беришни лозим кўрдик. Саволларимизга Олий тоифали шифокор Баҳодирова Шаҳноза Файзуллаевна жавоб бердилар.\n- ЭКУ услуби ҳақида бироз маълумот берсангиз?\n- ЭКУ - бепуштлик ҳолатларида қўлланадиган кўмакчи репродуктив услуб. Ушбу усулда дунёга келган болаларни "пробиркадан чиққан" деб аташади. Чунки экстракорпорал уруғлантиришда тухум ҳўжайра ва уруғ ҳужайрадан эмбрион ҳосил бўлишининг (ҳомиладорликнинг дастлабки кунларида одатда бачадон найчасида кечадиган ривожланиш босқичи) сунъий шароитда - яъни "пробирка"да кечади. Бу технология бепушт жуфтларга тайинланади. Бир йил мобайнида жуфтликнинг фертиллигини (бола кўришга қобиллигини) ўрганилади. Шу давр мобайнида ҳомиладорлик содир бўлмаса, бепуштлик тасдиқланади. Унинг сабаблари ўрганиб чиқилиб, асоратлари бартараф қилинади. Даволанишдан сўнг ҳам ҳомиладорлик содир бўлмаса, бошқа репродуктив услубларга мурожаат қилинади. Ҳозир тиббиётда аёл бепуштлиги, эркак бепуштлиги, аралаш бепуштлик, мижоз мос келмаслиги ва яна бошқа бепуштлик турлари борлиги аниқланган. Масалан, эркак манийсида уруғ йўқ бўлса, уруғ кичик урологик амалиёт йўли билан тухумдон тўқималаридан олинади, яъни биопсия қилинади. Унинг сифати аниқлангандан сўнг, уруғлантириш амалга оширилади.\nЭркак манийсида уруғ фоизи 40 фоиздан кам бўлса;\nАёлда икки найча, яъни уруғланган тухумҳужайрани бачадонга олиб борувчи йўл ёпиқ бўлса;\nЎзига хос ирсий хасталиклар, миома, эндометроз, тухум - ҳужайра етилмаслиги ёки фаолияти етарли бўлмаслиги, овуляция йўқлиги каби касалликлар кузатилса;\nАёлда жарроҳлик амалиёти сабабли тухум ҳужайралари йўқ бўлса;\nБундай ҳолларда тухум ҳужайра донордан (донор сифатида аёлнинг синглиси, опаси ёки бошқа аёл қариндошлари бўлиши мумкин) олинади. Эмбрион аёлнинг бачадонига кўчирилади, яъни экилади ва ҳомиладорлик содир бўлиб, ўзи туғади. Ҳозирги кунда Экстракорпорал уруғлантириш кўп ҳолларда қўлланилади. Чунки, дунёда демографик муаммо юзага келган. Европа мамлакатларида жуфтлик 3-6 ой давомида ҳомиладор бўла олмаса, уларга экстракорпорал уруғлантириш таклиф қилинади. Баъзи мамлакатларда эса экстракорпорал уруғлантириш давлат ҳисобидан амалга оширилади. Мамлакатимизда экстракорпорал уруғлантириш энди ривожланиш босқичига ўтди.\n- Экстракорпорал уруғлантиришга тайёрлаш қандай кечади?\n- Тайёргарлик аёлнинг шахсий ташхисидан келиб чиқиб, амалга оширилади. Авваламбор, эр ва хотинни текшириб, ташхис қўйилади. Шундан сўнг, босқичма босқич даволаш муолажалари бошланади. Бунда гормонал ва яна бир қанча омиллар ҳисобга олиниб, муаммолар бўлса, бартараф қилинади. Шунингдек, аёл организмига эмбрионларни кўчириш учун ҳам замин ҳозирланади. Тухумдонлар фаолиятини янада кучайтириш (стимуляция) амалга оширилади. Одатда, аёлда бир дона тухумҳужайра етилса, бу давр (цикл)да йигирмага яқин тухум ҳужайра етиштиришга ҳаракат қилинади. Бу йигирмата тухум ҳужайра уруғлантирилади, дегани. Улардан қанча кўп эмбрионлар ҳосил бўлса, танлаш имконияти ортиб, эр хотинда болани жинсини танлаш ҳуқуқи ҳам бўлади. Бачадонга доимо иккита эмбрион жойланади. Бу ҳомиладорлик содир бўлиши эҳтимолини оширади. Баъзи ҳолларда учта эмбрион экилиши ҳам кузатилган. Ғарб мамлакатларида бачадонга тўрттагача эмбрион экилгани маълум. Бугунги кунда клиникамизда иккита эмбрион экилади. Тиббиёт марказимиз Санкт Петербургнинг таниқли "Инсон Репродукцияси маркази" билан ҳамкорликда ишлайди. Бу марказ собиқ шўро даврида биринчилардан бўлиб - ЭКУ услубини қўллаган. Шунингдек Ганновер, Миланнинг тиббиёт марказлари билан ҳам ҳамкорлик қиламиз. Ҳозирги кунга келиб, биринчи маслаҳат, тайёрлов, бепуштлик сабабини ўрганиб чиқиш, эркак ва аёлни уруғлантиришга ҳозирлаш жараёни амалга оширилади. Клиника билан тузган шартномамизга кўра, юқорида айтиб ўтилган дастурлар барчаси шу ерда ўтказилади, айнан экстракорпорал уруғлантириш эса чет элдаги клиниканинг ўзида бажарилади.\n- Нима учун айнан шу марказ билан ҳамкорлик қилишимизнинг сабаби, марказ нафақат бўлажак боланинг жинсини танлаш ҳуқуқини, балки бўлажак болада учраши мумкин бўлган ирсий касалликларни аниқлаш имконини ҳам беради. Масалан, баъзи оилаларда ногирон бола туғилади ва оила иккинчи фарзандда ҳам бу нуқсон такрорланишидан қўрқиши мумкин. Бундай ҳолда, эмбрион 12 хромосома нуқсонларига (ирсий) таҳлил қилинади ва кейин фақат соғлом эмбрионлар бачадонга олиб ўтилади. Олдинги пайтда жуфтлик муолажани яқин ёки узоқ чет эл мамлакатларида олгани боис, даволаниш даври 90 кун чўзилган, ҳозирги кунга келиб бу вақт 14-17 кунга камайган.\n- Тажрибангиздаги ижобий натижалар ҳақида ҳам гапириб ўтсангиз?\n- Агар эркак манийсида ўзгариш бўлса, буни даволаш амримаҳоллиги ҳозирги кунда маълум. Шундай ҳолатлар бўладики, эркак узоқ муддат даволанади, аммо натижа бўлмайди. Дорилар эса танага ва айниқса жигарга зарар етказиб боради. Шу сабабли, агар бундай муаммолар кузатилса, ЭКУ дастурига мурожаат қилиш тўғрироқ бўлади. Ижобий кўрсатгичларимиз кўп. Айниқса, аёлдаги найчалар ёпиқ бўлганда, эр ва хотиннинг мижози бир бирига мос келмаган ҳолатларда самарали кўрсатгичлар юқори. Айнан бачадон билан боғлиқ муаммоларда эса аёлнинг ташхисидан келиб чиққан ҳолда, уни ҳомиладорликка тўғри ҳозирлаб бориш жуда ҳам муҳим. Бунинг учун бачадонни ҳомилани кўтариш учун ҳозир бўлгунга қадар тайёрлаб борилади.\n- ЭКУ дастури ижобий якунланмаса, яъни аёл ҳомиладор бўла олмаса, қанча вақтдан сўнг дастурни такрорлаш мумкин?\n- Ўрганиб чиқилган тадқиқотларга биноан, ЭКУ ни 3 ойдан сўнг такрорлаш мумкин. Бироқ, бу бачадоннинг умумий ҳолатига қараб белгиланади. Худди шундай, аёлнинг руҳий ҳолатини ва истагини ҳам эътиборга оламиз. Аммо бу муддат ичида аёл албатта ўз шифокори назоратида бўлиши керак. Чунки бола тушиб қолишига сабаб бўлган касалликнинг асоратлари илдиз отиб кетишига йўл қўймаслик лозим. Эмбрион аёл қорнида ривожланмаган ҳолатда эса бошқача йўл тутилади. - Иккинчи марта ЭКУ дастурини такрорлашни истаган аёл, яна тухумҳўжайра топшириши керакми?\n- Марказимизда уруғлантирилган эмбрионларни сақлаб қўйиш (креоконсервация) дастури ҳам амалга оширилади. Беморларимиз билан шартнома тузилади, бу шартнома асосида эмбрионларни 5 йил давомида сақлаб, яъни музлатиб қўйилади. Ва аёл яна ҳомиладор бўлишни истаганда эрининг рухсати билан тайёр эмбрионлар олиниб, бачадонга экилади. Аёлдан яна тухум ҳўжайра, эркакдан эса уруғ ҳужайра олишга ҳожат қолмайди. Эмбрионлар махсус тарзда эритилиб, бачадонга экилади. ҳали тўла тасдиқланмаган маълумотларга кўра, бу услубдаги эмбрионлар бачадонда ривожланиб кетиш кўрсаткичи юқори. Жинсий ҳўжайраларни (тухумҳўжайралар ва уруғ ҳужайралар)ни музлатиб қўйиш кимё ва нур терапиясини бошидан кечирган беморлар учун ҳам келажакда ўз фарзандларига эга бўлиш учун имкониятдир.\n- Аёл ўзини ЭКУ дастурига қандай ҳозирлаши керак? Аёлнинг руҳий ҳолати дастурнинг ижобий якунига таъсир қиладими?\n- Биз беморларимизни ҳар доим ҳар томонлама тайёрлаб борамиз. Худди шундай ижобий якун билан биргаликда салбий ҳолатлар бўлиши мумкинлиги ҳақида ҳам маълум қиламиз. Албатта аёл ҳам, шифокорлар ҳам ижобий натижани исташади, аммо аксинча бўлиши мумкинлигини ҳам эътибордан четда қолдиришмайди. Юз фоиз ижобий якун бўлади, дейишнинг ўзи нотўғри, аммо шифокор қўлидан келганича, яхши натижа учун жон жаҳди билан ҳаракат қилади. Ўзбекистонда ҳам бу дастур ўз ривожини топишига умид қиламиз. Дастурнинг барча ҳуқуқий жиҳатлари ўрганиб чиқилиб, керакли қонунлар қабул қилинса, бундан ҳам яхши бўлади. Қимматли суҳбатингиз учун ташаккур!..\nМадина ЗАРИФ суҳбатлашди\nТеглар: # ЭКУ # экстрокорпарал # уруглантириш # инсеминация # бола # хомиладорлик # оналик


Хитой ривожланган давлат бўлиш учун нима қилмоқда?\n16:30 / 19.08.2017\nШонли ўтмиш ва бозор ислоҳотларига таянган Хитой тобора очиқ пул-кредит сиёсатига ўтмоқда. Цинь Шихуанди Хитойни бирлаштирган биринчи император эди. У 2 минг йиллар аввал ҳукмронлик қилган ва нафақат Буюк Хитой девори ҳамда йўллар тармоқлари қурувчиси сифатида тарихга кирди, балки қонхўр босқинчи ва олимлар, китоб шинавандаларини тириклайин кўмган шафқатсиз инсон сифатида ёдда қолган. Бироқ бу Хитой Халқ банки унинг сўзларидан иқтибос келтиришига халақит бермади. Хитой Марказий банкининг 11 августда эълон қилган ҳисоботида бозордаги ликвидлигини бошқариш учун «тоғларни ағдариб, дарани тўлдиришга» тайёрлиги қайд этилган.\nПул-кредит сиёсатини замонавийлаштириш — Хитой учун муҳими лойиҳа. Марказий банкнинг сўнгги 20 йиллар мобайнидаги сиёсати 2 та муҳим ўзига хослик билан эътиборлидир: Банк пулларнинг қийматига эмас, сонига кўпроқ аҳамият берди; У бунда хориждан келувчи пул оқимига таянди. Бироқ вазият ўзгармоқда ва ХХР аста-секинлик билан ривожланган давлатлар меъёрларига яқинлашмоқда. Бу мамлакатнинг ўсаётган иқтисодиёти учун муҳим ҳолатдир.\nМисол учун фоиз ставкаларини олайлик. Олдинлари уларга иккинчи даражали маъно билан ёндашилган. МБ квоталар ёрдамида кредитлаш ҳажмини, яъни заёмлар ва депозитлар бўйича фоизларни бошқарди. Бу режали иқтисодиётдан ўтиш даврининг бошланғич босқичларида аҳамиятга эга эди. Аммо, молиявий тизим тараққий этиши баробарида улар долзарблигини йўқотди. Замонавий облигациялар бозори, ҳисобсиз банкдан ташқари кредит ташкилотлари ва жамғарувчилар учун янги инвестиция имкониятлари пайдо бўлгани туфайли банклар депозитлар ва заёмлар учун жиддий рақобатга дуч келди.\nШу боисдан ҳам 2015 йил охирида Хитой Халқ банки банкларга кредитлар ва депозитлар бўйича ўз фоизларини ўрнатишга рухсат берди. Бундан ташқари заёмларнинг депозитларга мажбурий нисбатини бекор қилди ва кредит квоталарига эътиборни кучайтирди. Натижада қайсидир маънода бўшлиқ пайдо бўлди. МБ аввалги назорат усулларидан воз кечар экан, янгиларини жорий этмади.\nБу муаммони ҳал этиш учун ХХБ мамлакат молия тизимига янги қоидани амалга киритишга уриниб кўрди. Европа ва Америкадаги фоиз ставкаларига ўхшаш ягона стандарт барпо этилди. МБ 7 кунлик РЕПО* (repurchase agreement, repo) ставкаси бўйича банкларни кредитлашни йўлга қўйди.\nБунинг учун 7 кунлик ставка атрофида йўлак ташкил этилди. Банклар унинг қуйи чегарасида бошқа молиявий институтларни кредитлаган бўлса, юқори чегараси доирасида ликвидлигини пул билан таъминлаш учун кредит олди. ХХБ юқори чегарани бошқариш учун гаровга мос келувчи активлар рўйхатини кенгайтирди. Механизм 2015 йил ўрталаридан бошлаб ишлай бошлади ва аллақачон ўз самарадорлигини исботлади. ХХБ РЕПО келишуви бўйича 7 кунлик ставкани сақлаб турибди ва мамлакат талабига кўра кўтариб боради.\nХалқаро Валюта жамғармаси эса, Хитой иқтисодиётига доир эҳтиёткорона ёндашувини эълон қилди: «Мамлакатдаги пул-кредит сиёсати тобора фоиз ставкалари асосидаги классик механизмга ўхшаб бормоқда». ХХБ бунга қўшимча равишда ликвидликни бошқариш учун қатор бошқа механизмларни ҳам ишлаб чиқди. Сўнгги 4 йил мобайнида ликвидликни қўллаб-қувватлашга доир қисқа муддатли амалиётлар пайдо бўлди. Ўрта муддатли кредитлаш дастури, кредитлашнинг доимий механизми ва қўшимча кредитлаш механизми ҳам шулар жумласидан. Улардан кўзланган мақсад эса битта: иқтисодиётга турли ставкаларда ва турли муддатларга пул киритиш ёки аксинча, зарурат бўлганда ликвидликни қисқартириш.\nОхирги 2 йилда янги чораларнинг ижобий таъсири яққол намоён бўлди. Дастлаб сармояларнинг чиқиб кетиши мамлакат валюта захираларига рахна солди ва ички бозордаги ликвидликка босим ўтказди. Шунга қарамай, авваллари Хитой пул ҳажмини бошқаришда доимо хорижий маблағлар келишига суянган (хориждан кириб келувчи долларни харид қилиш учун юанларни муомалага киритган). Марказий банк турли инструментларни ёрдамида айрим узилишлар ва воситалар билан мамлакатдаги доллар етишмовчилигини тўлдиришга эришди. МБ кунлик асосда захираларни ишончли бошқаришни йўлга қўя олди. Пул бозоридаги қачонлардир юқори бўлган тебранишлар деярли ғойиб бўлди.\nХитой Халқ банки Император Цинь Шихуанди таъбири билан айтганда, «тоғларни ағдариб, дарани тўлдириш»нинг уддасидан чиқди. Умуман олганда, ҳозир ҳам молия тизими ривожланиши давом этаяпти. Давлат банклари ва компаниялари ҳамон муаммолар пайдо бўлса, ҳукумат қўллаб-қувватлашига ишонар экан, фоиз ставкалари эркин бозорларга нисбатан унчалик муҳим аҳамият касб этмайди.\nМБ кредит берувчиларга таъсир этишда маъмурий захирадан фойдаланишда давом этмоқда. Бундан ташқари, ликвидликни бошқаришдаги муваффақиятларга сўнгги вақтларда сармоялар оқими устидан назорат кучайгани ҳам сабаб бўлди. Унингсиз иқтисодиётдан маблағларнинг чиқиб кетиши сезиларли ўсган бўлар эди. Мамлакат ҳукумати босқичма-босқич ислоҳотлар ўтказиб келмоқда ва шу маънода биринчи император билан таққослаш унчалик ҳам тўғри эмас. Унинг бошқаруви серҳаракат, аммо қаттиқ ва қисқа бўлган. Айни вақтда, пул-кредит сиёсатидаги секин, босқичли ўзгаришлар замонавий Хитойга кўпроқ мос келади.\n*РЕПО – қимматли қоғозни маълум бир вақтдан сўнг аввалдан белгиланган қиймат бўйича албатта қайта сотиш(харид қилиш) мажбурияти билан сотиб олиш (сотиш) битими.


ПРЕЗИДЕНТ ШАВКАТ МИРЗИЁЕВТИҢ БМШ ИНСАН ҲУҚЫҚЛАРЫ БОЙЫНША КЕҢЕСИНИҢ 46-СЕССИЯСЫНДАҒЫ ШЫҒЫП СӨЙЛЕГЕН СӨЗИ – Қарақалпақстан Хабар Агентлиги\n23 февраль 2021, 9:55 55\nПРЕЗИДЕНТ ШАВКАТ МИРЗИЁЕВТИҢ БМШ ИНСАН ҲУҚЫҚЛАРЫ БОЙЫНША КЕҢЕСИНИҢ 46-СЕССИЯСЫНДАҒЫ ШЫҒЫП СӨЙЛЕГЕН СӨЗИ\nҲүрметли баслық Нажот Шамим Хан ханым!\nҲүрметли Жоқарғы комиссар Мишель Бачелет ханым!\nБүгин Өзбекстан Инсан ҳуқықлары бойынша кеңес ағзасы сыпатында бул ушырасыўда биринши мәрте қатнаспақта.\nБиз соңғы жыллар даўамында Кеңеске ағза болыў ушын пүткил жуўапкершиликти аңлаған ҳалда умтылып келгенимизди атап өтпекшимен.\nДемократиялық реформаларымыз жаңа Өзбекстанды қурыўға қаратылған болып, бул өзгерислер артқа қайтпайтуғындай түс алды.\nБиз Бирлескен Миллетлер Шөлкеминиң «Инсан ҳуқықлары жолындағы ҳәрекетке шақырық» басламасын алға қойыў ушын Кеңес ағзалары, барлық шериклеримиз бенен тығыз бирге ислесиўди даўам еттиремиз.\nӨзбекстанда демократиялық өзгерислерди және де тереңлестириў ҳәм Кеңес шеңбериндеги жумысымыздың тийкарғы бағдарлары төмендегилерден ибарат.\nБириншиден, инсанның тийкарғы ҳуқық ҳәм еркинликлерин тәмийинлеў Өзбекстандағы реформаларда ең әҳмийетли орында турады.\n2030-жылға шекем мөлшерленген Турақлы раўажланыў мақсетлери елимизде ҳәр бир инсанның ҳуқық ҳәм нызамлы мәплерин тәмийинлеўди нәзерде тутатуғын «ҳеш кимди итибардан шетте қалдырмайық» принципи тийкарында әмелге асырылады.\nБул жерде сөз Инсан ҳуқықлары бойынша Жоқарғы комиссар басқармасы экспертлериниң белсене қатнасыўында ислеп шығылған инсан ҳуқықлары бойынша миллий стратегияны әмелге асырыў ҳаққында бармақта.\nЕкиншиден, биз гендер сиясаты мәселелери бойынша елимиздиң жәмийетлик-сиясий турмысында ҳәм исбилерменлик тараўында ҳаяллардың ролин түп-тийкарынан арттырыўға қаратылған жумысларды исенимли даўам еттиремиз.\nУсы жылы Өзбекстанда Орайлық Азия еллери жетекши ҳаялларының басқоспасы ҳәм ҳаял-қызлардың регионаллық бизнес-форумын өткериўди режелестирмектемиз.\nҮшиншиден, өз алдына айрықша жәрдемге мүтәж болған пуқаралардың ҳуқықларын тәмийинлеўге қатаң итибар қаратылады.\nЖақында майыплығы болған пуқаралардың ҳуқықлары ҳаққындағы жаңа нызам күшке кирди. Өзбекстан Парламенти Майыплар ҳуқықлары ҳаққындағы конвенцияны ратификациялаўы күтилмекте.\nБиз имканияты шекленген пуқаралардың өз қәбилетин толық жүзеге шығарыўы мәселелери бойынша Регионаллық кеңес дүзиўди усыныс етемиз.\nТөртиншиден, халқымыздың ярымынан көбин қурайтуғын жаслардың ҳуқықларын қорғаў бәрқулла итибарымыз орайында болып келмекте.\nБыйылғы Өзбекстанда Жасларды қоллап-қуўатлаў ҳәм халықтың саламатлығын беккемлеў жылы, деп жәрияланды.\nБул бағдарда биз:\n– Бирлескен Миллетлер Шөлкеми қәўендерлигинде Жаслар ҳуқықлары бойынша пүткил жер жүзилик конференциясын өткериў;\n– БМШ Экономикалық ҳәм социаллық кеңесиниң оныншы форумында Жаслар ҳуқықлары ҳаққындағы конвенцияның жойбарын усыныў;\nсондай-ақ, Жаслар ҳуқықлары бойынша арнаўлы баянатшы институтын шөлкемлестириў мәселесин киргизиўге таярлық көрмектемиз.\nБесиншиден, биз Халықаралық мийнет шөлкеми ҳәм Жәҳән банки менен биргеликте мәжбүрий мийнет ҳәм балалар мийнетин сапластырыў бойынша үлкен жумысларды әмелге асырдық. Бул реформаларымыздағы ең тийкарғы жетискенликлеримизден бири болды.\n2021-жылы, яғный Балалар мийнетин сапластырыў халықаралық жылында Балалар Омбудсманы ҳаққындағы нызамды қабыл етемиз.\nАлтыншыдан, «Инсан ҳуқықлары тараўында билимлендириў» декларациясының 10 жыллығына бағышлап биз Жоқарғы комиссар басқармасы менен биргеликте глобал форум өткериўди усыныс етемиз. Оқытыў системасын раўажландырыў мақсетинде БМШтың инсан ҳуқықлары тараўындағы Ықтыярый төлемлер қорына өз үлесимизди қоспақшымыз.\nЖетиншиден, Бас хаткер Уллы мәртебели мырза Антониу Гутерриштиң пуқаралығы болмаған шахслар санын азайтыў бойынша қатаң илажлар көриў ҳаққындағы усынысын қоллап-қуўатлаймыз.\nТек ғана өткен жылдың өзинде 50 мың ўатанласымыз Өзбекстан пуқаралығына қабыл етилди, быйыл және 20 мыңнан аслам адам пуқаралыққа ийе болады.\nБиз ерискен нәтийжелеримиз бенен тоқтап қалмастан, буннан былай да пуқаралық жәмийети институтларын және де раўажландырыў, Өзбекстанда сөз еркинлигин ҳәр тәреплеме қоллап-қуўатлаўды беккем мақсет еткенбиз.\nУсы тийкарда мәмлекетлик емес коммерциялық емес шөлкемлер ҳәм ғалаба хабар қураллары ҳаққында кодекслер ислеп шығылмақта.\nБирлескен Миллетлер Шөлкеминиң дин ямаса исеним еркинлиги, судьялар ҳәм адвокатлар ғәрезсизлиги мәселелери бойынша арнаўлы баянатшыларының усынысларын айрықша итибарға алғанбыз.\nИнсан ҳуқықлары бойынша кеңеске Судьялар кеңеслери жумысының универсал принциплерин ислеп шығыў мәселесин көрип шығыўды усыныс етемиз.\nҚыйнаўлардың алдын алыў бойынша миллий превентив механизмди енгизиў шеңберинде биз адамның қәдир-қымбатын жерге уратуғын, адамгершиликке қарама-қарсы болған қыйнаўлардың ҳәр қандай көринисине буннан былай да улыўма жол қоймаймыз. Бундай жынаятлар қашан жүз бергенине қарамастан, олар ушын жаза анық.\nҚыйнаўларға қарсы конвенцияның Факультатив протоколын ратификациялаймыз.\nУсы мәселелер бойынша бирге ислесиў мақсетинде Қыйнаўлар мәселеси бойынша арнаўлы баянатшыны Өзбекстанға мирәт етиўге таярлық көрип атырмыз.\nӨзбекстан инсан ҳуқықлары тараўындағы халықаралық миннетлемелерине қатаң садық қалады.\nСоның менен бирге, биз инсан ҳуқықлары бағдарында еле үлкен жолдың басында турғанымызды жақсы түсинемиз ҳәм халықаралық бирге ислесиўшилеримиздиң қоллап-қуўатлайтуғынына үмит етемиз. Сол мүнәсибет пенен Инсан ҳуқықлары бойынша Жоқарғы комиссар Мишель Бачелет ханымның елимизге сапарын күтип қаламыз.\nБул бойынша мандатқа ийе болған барлық ўәкиллердиң Өзбекстанға келиўи ушын турақлы мирәтнама жибериў ҳаққында қарарды қабыл етемиз.\nСондай-ақ, Азия континентиниң инсан ҳуқықлары бойынша регионаллық механизмин турақлы жумыс көрсететуғын платформа-Самарқанд форумы тийкарында жаратыў бойынша жәрдем бериўге таярмыз.\nБирлескен Миллетлер Шөлкеминиң 75 жыллық тарийхы инсан ҳуқықларының универсал қәдирият екенин анық дәлилледи. Бул тийкарғы принципсиз жер жүзинде тынышлық, қәўипсизлик ҳәм турақлы раўажланыўға ерисип болмайды.\nСөзимниң жуўмағында соны және бир мәрте атап айтпақшыман: Өзбекстан Инсан ҳуқықлары бойынша кеңес ағзасы сыпатында халықаралық ҳуқықтың инсан ҳуқықларына байланыслы улыўма тән алынған принциплери менен нормаларын қатаң қорғайды ҳәм жедел алға қояды.


Россия муҳожирлар учун квота тартибини бекор қиладими? - BBC News O'zbek\nРоссия Федерал Миграция хизмати раҳбарига кўра, меҳнат муҳожирлари учун квота тартиби бекор қилиниши мумкин ва хорижийларнинг Россия фуқаролиги олиш механизмини осонлаштирш таклифи илгари сурилган.\nМиграция Хизмати раҳбари Константин Ромодановскийнинг айтишича, ҳозирги квота тизими баҳсли масала ва кўпчилик экспертлар бу тизимнинг бутунлай бекор этилишини қўллаб- қувватлайдилар.\n“Хорижийларга муваққат яшаш ҳуқуқи бериш институти эскирган системадир. Ҳозирги бу система – коррупцияга асосланган ва холис эмас” деб айтган Россия миграция хизмати раҳбари.\nАйни вақтда муҳожирлар учун квота тизимини бекор қилиш ғоясига қарши бўлганлар фикрларича, меҳнат муҳожирларига кенг йўл очилиши, мамлакатда жиноятчилик ва миллатлараро кескинликни кучайтириши мумкин.\nКонстантин Ромодановский ҳозирги пайтда Федерал Миграция хизмати, ҳукумат идоралари ва жамоат ташкилотлари билан ҳамкорликда “Давлат миграция сиёсатининг янги концепцияси” ишлаб чиқаётганлигини маълум қилди.\nУшбу янги концепция бўйича, хорижийлар учун квотани бекор этиш ва уларнинг Россия фуқаролигини олиш механизмини осонлаштириш таклифи олдинга сурилмоқда.\nКонстантин Ромодановскийга кўра, меҳнат муҳожирларини ёллаш- дифференциал тарзда, яъни турли ёндошув асосида амалга оширилиши керак. Яъни хорижийларни ёллаш тадбири, олдиндан муҳожирлар ватанида бошланиши лозим.\nФедерал Миграция Хизмати раҳбари хорижийларнинг Россия фуқаролигини олишлари учун, уларнинг муваққат яшаш ҳуқуқи олиш тартиби ҳам бекор этилиши кераклигини урғулади.\nҲозирги тартиб буйича хорижийларнинг Россия фуқаролигини олиш жараёни 8 йилгача чўзилиши мумкин.\nАйни вақтда қатор экспертлар Константин Ромодановский таклифи, ҳам меҳнат муҳожирлари ва ҳам Россия иқтисодиёти ривожи учун ижобий аҳамиятга эга, деган фикрда.\nМосквадаги “Миграция ва қонун” нодавлат ташкилотининг эксперти Юлдуз Аминованинг айтишича, квотанинг бекор этилиши, миграция тизимида порахўрлик кўламини камайтириш билан бирга меҳнат муҳожирларининг иш топишларини осонлаштириши мумкин.\n"Менимча агар квота бекор этилса, муҳожирлар учун иш рухсатномасини олиш ва қонуниий иш топишлари анча осонлашади. Уларнинг ишга ёлловчилар томонидан алданишлари ва пора беришлари ҳам камаяди", дейди Юлдуз Аминова.\nЎз навбатда Москвадаги кўпчилик муҳожирлар янги миграция сиёсати меҳнат муҳожирлари фойдасига бўлишига шубҳа билдиришди.\nАйни дамда квота тартибини бекор этиш ҳамда хорижийларнинг Россия фуқаролигини олишлари тартибини соддалаштириш такифига қарши бўлганлар ҳам кам эмас.\nУшбу ақида тарафдорлари фикрича, меҳнат муҳожирлари Россияда жиноятчиликнинг янада кўпайишига ва миллатлараро можаронинг келиб чиқишига сабаб бўлишлари мумкин.


Бойлар ва камбағаллар ўртасидаги тафовут\nАзизулло Арол "Осиë Тараққиëт Банки" томонидан эълон қилинган ҳисоботга кўра¸ ривожланаëтган Осиë мамлакатларида камбағалликни бартараф этиш ва фуқаролар турмуш даражасини яхшилаш бўйича диққатга сазовор ўзгаришлар юз бермоқда. Аҳолининг кунига бир доллардан камроқ маблағга ҳаëт кечирадиган қисми камаймоқда.\n"Осиë Тараққиëт Банки"нинг янги ҳисоботида айтилишича¸ Осиë мамлакатларида кунига бир доллардан камроқ пулга яшайдиган одамлар сони 1990 ва 2002 йиллар мобайнида 223 миллион кишига камайган. Биргина Хитойда шундай кишилардан тўртдан уч қисмининг даромади айтиб ўтилган миқдордан анча ошган. Иқтисодчиларга кўра¸ даромади кунига бир доллардан камроқ бўлган одам ўта қашшоқ ҳисобланади.\n"Осиë тараққиëт Банки" вакили Ифзал Али ушбу иқтисодий ўсиш дунëнинг бошқа минтақаларига қараганда мисли кўрилмаган даражада рўй берганини таъкидлайди.\n"Иқтисодиëтдаги бундай ўсиш натижасида 2015 йилга бориб Осиë мамлакатларида қашшоқликда ҳаëт кечираëтган одамлар сони 150 миллионга тушиши мумкин. 2002 йилда бу рақам 690 миллион кишидан иборат бўлган".\nСўнгги ўн йилликлар ичида жаҳонда савдо ҳажми ва хорижий сармояларнинг кенгайиши Осиë мамлакатлари иқтисодиëти ўсишида катта рол ўйнади. Шунингдек¸ саноат корхоналарига қарз ҳисобига молия ажратиш маҳаллий ишчиларни иш билан таъминлашга ëрдам берди.\nМутахассис Ифзал Али ва бошқа иқтисодчилар фикрича¸ келажакда бу ўзгаришлар Осиë ҳудудида бойлар билан камбағаллар ўртасида катта фарқнинг вужудга келишига сабаб бўлиши мумкин.\n"Бу соҳада Хитой каби муваффақиятга эришган мамлакатда ҳам агарда ушбу тенгсизлик ҳал қилинмаса¸ ҳукуматлар учун кашшоқлик даражасини камайтириш анча қийин бўлади. Иқтисодий ривожланиш муҳим масала. Бироқ¸ иқтисодий тенгсизликни ҳал қилиш ундан ҳам муҳимдир"¸- дейди "Осиë Тараққиëт Банки" вакили Ифзал Али.\nОсиë мамлакатларида тафовутлар шунчалик кескинки¸ ўрта табақа шаҳар аҳолиси ўсиб бормоқда. Атрофдаги кўпчилик камбағаллар орқада қолиб кетмоқда. Улар иш излаб қишлоқлардан шаҳарларга келишга мажбур бўлмоқда.\nИқтисодчилар фикрича¸ тафовутларнинг олдини олиш ва камбағаллар сонини камайтитиш йўлларидан бири ер ва қарзга пул бериш шароитини яхшилашдир. 2001 йилдан буëн Таиланд бу соҳада бир қатор лойиҳалар¸ жумладан мамлакат қишлоқларида уч йил муддатга қарз бериш дастурини қабул қилди. Бироқ¸ давлатдан қарз олган одамларнинг айримлари олган пулларини эски қарзларига тўладилар ëки турли харажатларга сарфладилар. Бошқалари¸ шаҳар ташқарисидан ўзларига уй қуришга киришдилар.\nБундан хулоса чиқарган Али: "Осиë мамлакатларида камбағаллар юзма-юз келган муаммоларнинг барчасини қарз орқали ҳал қилиб бўлмайди. Қарз бу ҳал қилувчи восита эмас"¸- деб таъкидлади.\nУнга кўра¸ халқ ортиқча томчиларга қарам бўлиб қолишни истамайди. Улар ҳозирнинг ўзида яхши ҳаëт кечиришни хаҳлайди. Ҳукуматлар бу масаласига жиддий эътибор бериши керак¸ акс ҳолда халқнинг азоб тортиши давом этаверади.\n"Осиë Тараққиëт Банки" ҳисоботида айтилишича¸ камбағалликка қарши курашда ерга эгалик¸ тоза ичимлик суви¸ таълим-тарбия¸ соғлиқни сақлаш каби масалалар ҳал қилувчи олим ҳисобланади.


Қиммат авиачипталар машмашаси: ЎзА журналисти “Ўзбекистон ҳаво йўллари”ни “уриб” чиқди | Qalampir.uz\nҚиммат авиачипталар машмашаси: ЎзА журналисти “Ўзбекистон ҳаво йўллари”ни “уриб” чиқди\nЖамият\t29 Март 2019 11:17 16204\nЖорий йилнинг 4 март куни ЎзА сайтида “Ўзбекистонликлар нима учун қўшни давлат аэропортларидан парвоз қилишни афзал кўрмоқда?” сарлавҳали материал эълон қилинган.\nМақолада журналист “Ўзбекистон ҳаво йўллари” орқали чет элга учиш жуда қимматга тушишини асосли далиллар билан келтириб ўтган. Ўзбекистонга қўшни мамлакатларда эса, авиачипталар нархи бирмунча арзонлиги келтирилган. Масалан, Туркияга бориб, етти кун дам олиб қайтиш учун бор-йўғи 500 АҚШ доллари сарфласангиз етади, лекин бунинг учун Чимкентдан учишингизга тўғри келади. Сабаби Қозоғистонда авиачипталар Ўзбекистонга нисбатан анча арзон. Ўзбекистондан Туркияга бориб келиш чиптаси эса тахминан 800 АҚШ долларидан ҳам балан туради.\nШунингдек мақолада, “Ўзбекистон ҳаво йўллари” миллий авиакомпанияси томонидан тақдим этилаётган авиачипталар нархлари туфайли юзлаб ўзбекистонликлар Қозоғистон аэропортлари орқали парвоз қилаётгани қайд этилган ҳамда бир неча ҳақли саволлар ўртага ташланган. Лекин бу мақолага нисбатан тайёр мижозларни йўқотаётган “Ўзбекистон ҳаво йўллари” томонидан бирорта изоҳ билдирилмаган. Шу сабабдан ЎзА журналисти миллий авиакомпанияга махсус мурожаат билан чиқди:\n“Мақола ижтимоий тармоқларда кўпчиликнинг эътиборини тортди, кўплаб фикрлар билдирилди. Қисқаси, ҳамма нарх-навонинг сабаби билан қизиқди, мутасаддилардан изоҳ сўради. Мутасаддилар эса негадир кўпчиликни қизиқтираётган саволларга жавоб бериш ёки тушунтиришни истамаётирлар. Тушунтириш зарурлигини тушунмаётган бўлишлари ҳам мумкин. Нима бўлгандаям, авиачипталар нархидаги баланд-пастликни изоҳлаш, одамларнинг сўровларига жавоб бериш маданиятли юртларда оддий қоида ҳисобланади. Шундай эмасми, ҳурматли Бахтиёр Ибрагимович?!”, деб мурожаат қилади ўз мақоласида журналист “Ўзбекистон ҳаво йўллари” миллий авиакомпанияси бош директорига.\nУмид қиламизки, ЎзА журналисти ва минглаб ўзбекларнинг ижтимоий тармоқлардаги изоҳталаб гап-сўзларига тез орада мутасаддилар томонидан асосли жавоб эълон қилинади.\nЎзбекистон ҳаво йўллари ЎзА\n21 Сентябрь 14:55 29323\n19 Сентябрь 15:44 21596\n19 Сентябрь 13:59 16818\n20 Сентябрь 11:07 16468\n20 Сентябрь 14:25 15861


Ўзбекистон интернет энг қиммат бўлган давлатлар бешлигида қайд этилди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nЎзбекистон интернет энг қиммат бўлган давлатлар бешлигида қайд этилди\n«Алоқада бўл» интернет-лойиҳаси таҳлилчилари нима учун интернет ҳақи турли давлатларда ҳар-хил баҳоланишини ўрганишди. Улар дунёнинг ЯИМ ҳажми энг катта бўлган 100 мамлакатида симли интернет тарифлари бўйича тадқиқот ўтказишди. Бунинг учун ҳар бир давлатнинг энг олд икки етакчи-операторларидаги нархлар асос қилиб олинган. Бу ҳақда "Kun.uz" хабар берди.\nМисол учун, Россиядан «Ростелеком» ва «ЭР-Телеком» олинган бўлса, Испаниядан — Telefonica/Orange, Германиядан эса — T-Mobile (Deutsche Telekom) ва Vodafon.\nИнтернет учун тўлов нархлари 2016 йил 27 июль ҳолатига кўра АҚШ доллари курсига ўгирилган.\nЎтказилган тадқиқот натижалари эса Ўзбекистон Эфиопия, Ангола, Мьянма ва Туркманистон давлатлари билан бир қаторда интернет энг қиммат бўлган мамлакатлар бешлигидан ўрин олганини кўрсатган.\n«Ўзбекистонга тўхталадиган бўлсак, тадқиқотлар мобайнида кўрсатилган нархлар, бизнинг назаримизда бирмунча оширилган. Бир нечта провайдерлар маълумотига кўра (Uzonline, TPS, Sarkor Telecom тариф режалари таҳлилда кўриб чиқилган) ўртача ҳисобда Интернет нархи ойига 80 долларни ташкил қилади», — дея хабар қилган аналитиклар.\nЛойиҳа муаллифлари бу ерда муаммо тезликда эканлигини айтишган.\n«Халқаро тадқиқот давомида тезлиги сониясига 10дан 100 Мбитгача бўлган, чекловларсиз трафикка эга интернет тарифлари асос қилиб олинган эди. Ўзбекистондаги маҳаллий провайдерлар ўз абонентларига бундай тезликка эга бўлган лимитсиз тарифларни тақдим этмас экан. Маҳаллий «интернетчиларнинг» ўз абонентлари учун етказиб бера олишлари мумкин бўлган энг максимал тезлиги — сониясига 10 Мбитни ташкил қилади, холос», — деб ёзилган хабарда.\nИнтернет энг қиммат бўлган мамлакат Эфиопия экани маълум бўлди — ойига 198 доллар. Украина эса интернет энг арзон мамлакат сифатида қайд этилди — ойига 3,44 доллар. Симли интернет арзон бўлган давлатлар рўйхатининг 2-ўрнини эса Россия эгаллади (ойига 5,55 доллар).\nИнтернет энг қиммат бўлган мамлакатлар бешлигига Эфиопиядан ташқари Туркманистон (169 доллар), Ангола (166 доллар), Мьянма (150 доллар) ва Ўзбекистон (144 доллар) киритилган.\n15:26 Ўзбекистонда интернет хизмати нархи яна туширилди\n14:30 «Ўзбектелеком» бош директори интернет тарифлари қандай белгиланишини тушунтирди\n21:19 Artel планшетларининг ўртача нархлари билан танишинг\n18:14 Ўзбекистонда интернет тезлиги ўсаётгани қайд этилди


ЙИЛИГА УЧ МАРТА ҲОСИЛ\nМамлакатимизда томорқадан унумли фойдаланиш, йилнинг тўрт фаслида ҳам арзон, сифатли мева-сабзавот ва полиз маҳсулотлари етиштиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда.\n— Маҳалламиз аҳли томорқасидан йилига 2-3 марта ҳосил олади, — дейди тумандаги Ёшлар кўчаси, 24 уйда яшовчи Ф.АБДУЛЛАЕВ. — Томорқадан олинаётган маҳсулот кундалик рўзғорга ишлатилади, ортиқчаси бозорларга олиб чиқилади. Мавжуд имкониятлардан унумли фойдаланиб, 10 сотихли томорқамизда иссиқхона барпо этганмиз. Помидор, бодринг ва турли манзарали гул кўчатлари етиштиряпмиз.\nТуманда такрорий экин экиш бошлаб юборилган. Хуллас, томорқачилик билан шуғулланаётган оилавий тадбиркорлар ҳар бир қарич еридан унумли фойдаланмоқда.


Хьюман Райтс Уотч ўз тадқиқотчиси Тошкентда “оғзаки ҳужумга” нишон бўлганини билдирди « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nХьюман Райтс Уотч ўз тадқиқотчиси Тошкентда “оғзаки ҳужумга” нишон бўлганини билдирди\n15 June 2019 - 15:21\n“Озодлик” радиосининг хабар беришича, Бош қароргоҳи Нью-Йорк шаҳрида жойлашган Хьюман Райтс Уотч (HRW) инсон ҳуқуқлари ташкилоти ўзининг Марказий Осиё давлатлари бўйича тадқиқотчиси Стив Свердлов инсон ҳуқуқлари бузилиши холатларини ўрганиш учун Ўзбекистонга борган пайтда агрессив оғзаки ҳужумларига нишон бўлганини маълум қилган.\nHRW воқеани “агрессив оғзаки ҳужуми” деб атаб, уни кескин қоралади.\n“Комилов меҳмонхона ходимларига Свердловнинг меҳмони эканини айтган ва унинг хонасига қўнғироқ қилиб, ўзини Хьюман Райтс Уотч ёрдамига мухтож шахс сифатида таништирган.\nСвердлов унинг олдига тушган пайти Комилов ва унинг шериклари уни ҳар томондан ўраб олишган, унинг ҳаракатланишини тўсиб, таъқиб қилишган ва 20 дақиқа давомида видео тасвирга олишган”, – дейилади ташкилот баёнотида.\n“Биз бу жирканч ҳужумни қоралаймиз. Бу Стивни қўрқитишга уриниш бўлгани аниқ ва Ўзбекистондаги инсон ҳуқуқлари ташкилотлари ва ҳуқуқ ҳимоячиларини обрўсизлантиришга қаратилган онлайн кампаниянинг бир қисми бўлиб кўринмоқда. Ҳуқуқ ҳимоячиларининг обрўсини тўкиш учун бу ҳаракатлар муваффақиятсизликка учраши ҳам аниқ”, деб таъкидлайди Кеннет Роз.\nБугун «Human Rights Watch» инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ташкилотининг Марказий Осиё бўйича офиси директори Стивен…\nКомил Алламжонов paylaştı: 10 Haziran 2019 Pazartesi


Ўзбекистон бозорларидаги нархлар: тухум ва шакар арзонлашмоқда, ўсимлик ёғи ва бодринг ошмоқда\nKun.uz’нинг Қорақалпоғистон Республикаси, Тошкент шаҳри ва барча вилоятлардаги мухбирлари ўз ҳудудларидаги марказий деҳқон (озиқ-овқат) бозорларидаги 8 ноябрь кунидаги нарх-наволар ҳақида маълумот тўплашди. Одатга кўра, 12 турдаги озиқ-овқат ва шунча мева-сабзавот маҳсулотларининг ўртача нархлари тўплаб, тартибланди.\nЎтган ҳафтадаги нархларни солиштириш асносида бозорларда тухум нархи янада пастлагани, айрим жойларда 700 сўмгача сотилаётгани ойдинлашмоқда. Шунингдек, килоси 8000 сўмгача кўтарилиб кетган шакар нархи ҳам барқарорлашиб, аксарият жойларда 7000–7500 сўмдан сотилаётгани маълум бўлди. Бироқ ҳамон 9000 сўмгача сотилаётган жойлар бор.\nБодринг ва помидор нархи ўтган ҳафтага қараганда кескин кўтарилган. Бодрингнинг килоси энг қиммат Тошкент шаҳри ва вилояти, шунингдек, водий вилоятларида сотилмоқда – 14–15 мингдан.\nБозорларда бироз нархи барқарорлашган мол гўштига энг қиммат нарх Наманган шаҳрининг «Сардоба» бозорида белгиланган — 70 минг сўм. Лекин шу бозорда мол гўштининг килограммини 50 минг сўмга ҳам харид қилиш мумкин. Умуман олганда, жойларда мол гўшти 55-60 минг сўм оралиғида сотилаётгани, қўй гўшти ўртача 65-70 минг сўм эканлиги қайд этилди. Товуқ гўштининг 1 килоси ҳамон Урганчда, шунингдек, Тўрткўл шаҳрида энг арзон — килоси 14 минг сўм.\nМева-сабзавотлар нархлари бозорларда бир-биридан кўп ҳам фарқ қилмайди. Жанубий вилоятларда карам нархи бошқа вилоятларга нисбатан арзонроқ.


Қирғизистон: “Ташқи қарзни ёпиш учун хорижликларга фуқаролик берилсин!” | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\nҚирғизистон: “Ташқи қарзни ёпиш учун хорижликларга фуқаролик берилсин!”\n907 09:20 25.11.2020\nҚирғизистон парламентининг депутати Дастан Бекешев инвестиция эвазига чет элликларга фуқаролик беришни таклиф қилди. У тегишли қонун лойиҳаси жамоатчилик муҳокамасига қўйди.\nҲужжатда қайд этилишича, Қирғизистоннинг ташқи қарзини тўлаш учун ҳукумат очган махсус ҳисобрақамига 100 минг доллар ўтказган чет эллик осонлаштирилган тартибда фуқаролик олади. Жумладан, бундай кишидан охирги уч йилда Қирғизистонда яшаган бўлиш, қирғиз ва рус тилларини билиш, шунингдек, хорижий давлат фуқаролигидан воз кечиш талаб қилинмайди. Ушбу имкониятдан фақатгина Қирғизистон билан умумий чегараси бўлмаган давлатларнинг фуқаролари фойдаланиши мумкин.\nЖорий йил июлининг охирида Қирғизистоннинг ташқи қарзи 4,8 миллиард долларга етган эди. Бишкек ушбу сумманинг 1,7 миллиард долларини Хитойга тўлаб бериши керак.\nИнвестиция эвазига Қирғизистон фуқаролигини бериш таклифи икки йил аввал ҳам муҳокама этилган, бироқ бу амалга ошмаган эди.\n114 23:29 21.01.2021\n129 22:36 21.01.2021\n161 22:31 21.01.2021\n362 20:49 21.01.2021\n736 20:00 21.01.2021\n280 19:00 21.01.2021


Болалар психологиясининг тарихи ва психик тараққиёт муаммолари » Psixologiya » Referat » Referat | Haqida\nAsosiy / ReferatPsixologiya Болалар психологиясининг тарихи ва психик тараққиёт муаммолари\n1.\tБолалар психологияси фан сифатида\n2.\tБолалар психологиясини ўрганишда олий нерв фаолияти\nҲар қандай фан, жумладан болалар психологияси ҳам илмий тушунчалар мажмуасидан таркиб топган. Болалар психологиясининг асосий ва марказий муаммоси боланинг психик жиҳатдан ўсиши, унга хос хусуссият ва қонуниятларини ёритиб беришдан иборатдир. Бу муаммони тўғри хал этиш болалар психологиясининг фан сифатида янада тараққий этиши учун ҳам, ўсаётган авлодни комил инсон қилиб тарбиялаш амалиёти учун ҳам муҳим аҳамиятга эгадир.\nХали психология фани, жумладан болалар психологияси пайдо бўлмасдан аввал болани рухий тараққиёти ҳақидаги масалаларга катта эътибор берилган эди. Боланинг ривожланиши ҳақидаги фикрлар жуда содда бўлишига қарамай, улар бола тараққиёти ҳақида муҳим аҳамият касб этар эди. Ўтган аждодларимиз болалар психологиясидаги муаммоларни изчил ва атрофлича ўрганмаган бўлсалар ҳам, лекин уларнинг ўз асарларида ўзининг қимматли фикрларини баён қилганлар.\nМаълумки, Ўрта Осиё халқлари узоқ ўтмишга, кўп асрлик тарихга, бой маданий меросга эга эдилар. Ўрта Осиёни марказида жойлашган Ўзбекистон Шарқнинг энг қадимий, маданий учоқларидан бири бўлиб, у жаҳон фани тарихига муносиб ҳисса қўшган. Хоразмлик олим ал Хоразмий номи «алгоритм» деган термин орқали, Европада Альфрачанус номи билан маҳшур бўлган олим Аҳмад ал Фарғоний «Астрономия асослари» асари билан бизгача етиб келди. Абу Райҳон Беруний иждодида «Тана ва Рух» га оид ҳодисалар талқин қилинди. У одамлар ўз табиати жиҳатидан бирбиридан фарқ қилишини, бу фарқ унинг мижози, феъл атвори ва табиий хусусиятларида намоён бўлишини таъкидлади. У инсон ҳаётини биологик ва ирсий омиллар билан боғлайди.\nУнинг замондоши Абу Наср Фаробий инсоннинг руҳий жараёнлари билан физиологик жараёнлари орасидаги боғлиқлик, дунёни билиш ҳақидаги таълимоти билан шуҳрат қозонди. У ахлоқий сифатлар туғма бўлмай, балки машқлар, кўникма ва малакалар, одатлар натижаси деб уқтиради. Бу ерда ироданинг аҳамияти ўлканлигини, унинг ёрдамида киши ўзида ҳиссий ва маънавий эҳтиёжларни онгли равишда танлаш кўникмасига эга бўлади дейди.\nФаробийнинг таълимоти Ибн Сино қаршиларининг шаклланишига кучли таъсир қилади. Ибн Сино «Тиб қонунлари» асарида организмнинг тузилиши, ундаги асаб ва асаб йўллари, физиологик жараёнлар билан боғлиқ психик жараёнлар ҳақида фикр юритади. У бола тарбиясига алоҳида эътибор берди ва жисмоний тарбия соғлом ва тетик инсонни шакллантиришнинг муҳим омили эканини, боланинг туғилгандан бошлаб, болаликдан болаликка ўтиш даврида соғлом турмуш тарзини шакллантиришни тавсия этди. Ибн Сино атроф-муҳит ва организм орасидаги ўзаро боғлиқликни ҳисобга олиб, ҳар бир аъзо учун махсус машқлар мажмуасини тузди.\nШунингдек, Юсуф Хос Хожиб ўзининг «Қутадғу билик» асарида энг комил, жамиятнинг талабларига жавоб берадиган инсонни тарбиялаш, А.Жомий асарларида («Тухфатул ахрор») илм-маърифат, таълим-тарбия, касб-ҳунар ўргатиш, ёшларда яхши ҳислатларни, одоблиликни шакллантириш ҳақидаги фикрлар баён этилган.\nАхмад Яссавийнинг меҳр-саҳоватли бўлиш ҳақидаги қарашлари,\nИмом ал-Бухорий ижодидаги шахслараро муносабатлар, Баховуддин Нақшбандий ижодида ақл ва дунёқарашнинг шаклланиши, А.Навоий фаолиятида илмий таълим –тарбиянинг асосланиши кабилар бой мерос сифатида аҳамиятлидир. Улар ижодида айнан болаларда руҳий жараёнларнинг пайдо бўлиши ёки шаклланиб бориши ҳақида батафсил фикр юритилмаган бўлса ҳам уларнинг шахс халовати ҳақидаги фикрлари болаларда руҳий жараён ва хусусиятларни шаклланиши учун имкон яратади.\nТурли ёшдаги болалар психологияси ўз тараққиёти тарихида узоқ машаққатли даврни бошидан кечирди. Турли ёшдаги болалар психикаси хусусиятларини муайян тартибга солиш ва уни илмий тарзда тушунтириб бериш бола психикаси тараққиётининг турли ёш даврларига тааллуқли хусусиятларни, далилларни тўплашни талаб қилар эди. Бундай далиллар фақат фанни ғайри илмий тарзда тушунтиришга олиб келар эди. Чунки олимларнинг, педагогларнинг ўтмишдаги фалсафий йўналишлари ғайри илмий руҳда бўлган эди.\nБолалар психологияси фан сифатида\nБолалар психологияси фан сифатида XIX асрнинг ўрталарида умумий психологиядан ажралиб чиқди. Материалистик фалсафа майдонга келган даврдан бошлаб болалар психологиясини фан сифатида яратиши имконияти туғилди. Боланинг психик тараққиётининг қонуниятлари, хусусиятлари ўрганила бошланди. Булар асосида асарлар яратилди. Чунончи, бола психикасининг тараққиётининг илмий кузатишга дастлаб машҳур табиатшунос олим Чарльз Дарвин йўл очди. У бола психикасининг тараққиётига доир “Кундалик хотира” типидаги асарини кашф қилди.\nXIX асрнинг II ярмида тажриба психологиясининг ривожланиши билан бола психикасининг айрим томонларини (диққат, хотира, тафаккур, нутқ, ирода) ўрганила бошлади.\nБола психикасининг ривожланиши муаммосини ўрганишда К.Д.Ушиниский кўрсатиб берган йўли алоҳида аҳамият касб этади. Яъни у бола психикаси тараққиётини ҳар томонлама ўрганадиган бир бутун фан сифатида ривожлана бошлади. Рус педагоглари Белинский ва Добролюбовлар бола психик тараққиётининг бир бутунлиги, мураккаблиги, ижтимоий тарихий шароит билан боғлиқлиги, психик тараққиётда таълим - тарбиянинг роли ҳақидаги фикрлари хатто ҳозир ҳам ўз қийматини йўқотмади.\nШунингдек, чет эл психологлари ҳам айрим психик жараёнлар бўйича илмий текширишлар олиб бордилар. Жумладан, болаларнинг идроки бўйича Вернер, Канц, хотира бўйича Э, Мейман, В. Штерн, тафаккур бўйича Бине, Бюллер, нутқдан Штерн, Мак-Карти ва бошқалар кўплаб илмий тадқиқот ишлари амалга оширдилар.\nXIX асрнинг 60-йилларида рус физиологи И.М. Сеченов (1829-1905) инсон психикасининг онтогенезини рефлектор табиати ҳақидаги таълимотини яратди. У ўзининг 1863-йили ёзган “Бош мия рефлекслари” номли асарида одам психик ҳаётига, болалар психик ҳаётига реалистик нуқтаи назаридан ёндошишни асослаб берди ва психик тараққиётининг асосини рефлекслар ташкил килади деган таълимотни яратиш билан фанга зид бўлган қарашларга зарба берди.\nИ.М.Сеченовнинг ишини И.П.Павлов давом эттирди, у одам ва ҳайвонлар олий нерв фаолиятининг хусусиятлари, қонуниятларини очиб берди. Болаларнинг шартли рефлектор фаолиятларини ўрганиш юзасидан қимматли илмий тадқиқот ишлари бошлаб юборилди.\nБолалар психологиясининг ривожланишига биринчи хисса қўшган олимлардан бири П.П.Блонскидир (1884-1941) У ўзининг “Психология очерки” “Хотира ва тафаккур “ “Мактаб ўқувчиларининг тафаккурини ривожланиши” каби асарларида психологик ҳодисаларни тушунтириб бермаган бўлса ҳам, аммо уларни шаклланишига педагогик йўл топиб берди. У билим, кўникма ва малакаларнинг шаклланиши, кичик, ўрта ва катта мактаб ўқувчиларининг ассоциациялар доираси, болалар тафаккурида тушунчаларнинг пайдо бўлиши, хотира ва тафаккурларни ўқув фаолиятида ривожланиши масалаларини ишлаб чиқди.\nБолалар психологиясини ўрганишда олий нерв фаолияти\nБолалар психологиясини ўрганишда олий нерв фаолиятини билиш аҳамиятли эди. Шунга биноан 1920 йили Санк-Петербургда психиатр ва невролог В.М. Бахтеров (1857-1927) бошчилигида “Мия” институти ташкил қилинди. Унда болаларни туғилган кунидан бошлаб 3 йилгача бўлган вақт мобайнида мия тузилишидаги ўзгаришлар ўрганилди. Олинган маълумотлар психологлар томонидан боланинг психик тараққиётини ўрганишга тадбиқ қилинди.\n1980йиллардан бошлаб психологиянинг назарий ривожланишини тарихий – маданий жиҳатини, унинг (илдизини) асосини, яъни болани дунёга келиши, унинг биологик типнинг охири эканлигини, сифат ўзгаришлари жиҳатидан эса ижтимоийликка айланишини ёритиб бердилар. Л.С.Виготский боланинг психик ривожланишида ташқимуҳитнинг ролини ва болани муҳит билан эффектив муносабатини, таълим билан ривожланишининг ўзаро муносабатлари, мураккаб психик функциялар таълим жараёнида шаклланишини, актуал тараққиёт босқичида мустақил фаолиятни яқин тараққиёт босқичи асосида бўлинишини, психик тараққиёт қарама-қаршилик, зиддиятларидан иборат эканлигини кўрсатиб бердилар. У кишилар ўзининг психологик фаолиятида меҳнатдан фойдаланиши, турли белгилар орқали нарсаларнинг номларини англаб олиши, белгилар билан номлар, атамалар орасидаги муносабатларни пайдо бўлиши юксак психик функцияларни ривожланишига олиб келади, деб кўрсатади. Унингча “Ҳар қандай юксак психик функциялар ўзини ривожланишида ташқи таъсирлар орқали ривожланади, чунки у ижтимоий функцияни бошланғич кўринишидир”. Виготский буни бола нутқининг ривожланишида асосий механизмдир дейди. Демак, олий психик функциялар инсонинг ижтимоий муносабатларида пайдо бўлишини ёритиб беради.\nПсихик ривожланишда онг ва фаолиятнинг бирлиги муаммоси С.Л. Рубинштейн томонидан, психик тараққиётни ҳаракатга келтирувчи куч ва сабаблар, болаларнинг етакчи фаолиятлари ва уларни тараққиётга таъсири А.Н.Леонтьевнинг илмий текширишларида ўз аксини топди.\nБола ривожланишининг биогенезация ва социогенизацияси муаммосида А.С.Макаренко ҳам ўз фикрлари билан қатнашди. У жамоада ўзаро муносабатлар, бола шахсини лойиҳалаш, фаолият мотивларини бола фаолиятидаги аҳамияти каби қатор масалаларини ўрганди ва ундан амалиётда фойдаланди.\nXX асрнинг ўрталарига келиб болалар психологияси фани дунё миқёсида кенг тармоқларда ривожланди. Ҳозирги кунда болалар психологиясини турли муаммолари чет эллик психологлар ва жумладан Ўзбекистон психолог олимлари томонидан ҳам илмий тадқиқот ишлари олиб борилмоқда. Одам психикасининг онтогенезида биологик ва ижтимоий шароитнинг роли (А.И.Леонтьев), таълим тарбия ва ривожланишнинг ўзаро муносабати (Д.Н. Богаявленский, Л.В. Занков, Н.А. Менчинская), ташқи (материя) ва ички (ақлий) таъсирларнинг ўзаро муносабати, бола фаолиятининг мазмуни ва унинг шаклланиши (А.В.Запорожец, А.Н.Менчинская); бола идрокига фаолият шароитининг таъсири (Б.Г. Ананьев, А.В. Запорожец, А.Н. Леонтьев, А.Р Лурия, Д.Б. Эльконин, В.В. Давидов); эсда сақлаш жараёнлари (Л.В.Занков, А.А.Смирнов, Л.И Зинченко) текширила бошланди ва кўплаб илмий – услубий мақолалар чоп этилди.\nБолалар фаолияти турларига хос хусусиятлар (ўйин – Д.Б. Эльконин, Славина, ўқиш – Б.Г. Анаьев, А.Н. Леонтьев, Л.И. Бажович, меҳнат – А.А. Смирнов, Гурянов ва унинг болани психологик томондан ривожланишига таъсири, қобилиятларнинг ривожланиши (Н.С. Лейтес) ўзига онгли муносабатда бўлиш (Б.Г. Ананьев), характер, қобилиятларни шаклланиши масалалари ўрганилади.\nҒарбий Европа ва АҚШда шахснинг индивидуал хусусиятлари ва психик жараёнларнинг шаклланишига йўналган илмий изланишлар давом этмоқда. Жумладан, болалар психологиясининг ривожланишида Швейцария психологи Ж.Пиаженинг роли каттадир. У бола ақлий томондан ривожланиши, кўникма ва малакаларни таълим жараёнидаги роли масаласини амеркалик психолог Дж.Брунер, Анно Фракл болаларда тафаккурининг ривожланиши, Францияда А.Валлон, Р.Заззо, Англияда Б.Саймон, О.Коннор ва бошқалар болаларнинг психик тараққиётини илмий жиҳатдан асослаб беришга ҳаракат қилдилар.\nҲозирги кунда бизда ҳам кўпчилик олимлар боланинг психик тараққиёти муаммоларини, унга таъсир этувчи факторларни, таълим жараёнини фаоллаштириш, қобилиятларини шакллантириш муаммоларини назарий жиҳатдан ишлаб чиқдилар. Жумладан, П.И.Иванов психология фанининг умумий маслалари, таълимнинг психологик асослари, турли ёш даврларда психик жараён ва хусусиятларнининг ривожланиши муаммоларини, М.Г.Давлетшин ўқувчиларда техник қизиқишлар, қобилиятларини шаклланиши, ёшлар меҳнат таълими ва касбга йўналтириш, кадрлар тайёрлаш самарадорлиги ошириш ёш ва педагогик психология, қобилият психологияси каби масалаларни кенг ёритиб бориш имкониятига эга бўладилар. Э.Ғозиев таълим жараёнида ўқувчилар тафаккурининг ривожланиши, уларнинг ақлий тараққиёти, ўқув фаолиятини бошқариш, комил инсон тарбиясининг психологик муаммоларини, Б.Р. Қодиров ёшларнинг индивидуал хусусиятлари, уларнинг фаолиятга йўналишлари, лаёқат ва бирламчи қобилиятларнинг шаклланиши, иқтидорли ўқувчиларинг хусусиятларини, касб танлаш ва бошқа катта муаммони илмий жиҳатдан асослаб бердилар.\nЎзбекистонлик психологлар ҳам психологиянинг ривожланишида кўпгина илмий тадқиқот ишларини олиб бордилар. П.И.Иванов психологиянинг умумий масалалари, психик ҳодисаларнинг болаларда ривожланиши, таълим психологияси соҳасида (“Умумий психология”, “Таълимнинг психологик асослари”), М.Г. Давлетшин “Қобилиятларни ривожланиши”, “Техник қизиқишлар”, “Қзиқиш ва таълим”, каби кўплаб илмий–услубий қўлланмалар, М.Воҳидов “Болалар психологияси”, Э.Ғозиев “Тафаккур психологияси”, “Хотира психологияси”, “Шахс психологияси”, Б.Қодиров “Қобилият ва иқтидор”, Ғ.Шоумаров “Оила психологияси” ва бошқа шу каби кўплаб дарслик ва қўлланмалар яратдилар.\nЛекин шунга қарамай ҳам болалар психология фанида кўплаб муаммоларни ечиш лозим. Бу бизнинг галдаги вазифамиздир.\nБолаларнинг психик жиҳатдан ўсиши ҳақидаги таълимотлар\nБоланинг психик ривожланиши қандай бўлади, у қандай шаклланади ва унга таъсир этувчи омиллар нимадан иборат деган муаммо жуда қадим замонлардан бери психолог ва педагогларнинг диққатини жалб этиб келмоқда.\nБолалар психологияси фанининг асосий масаласи бола психик тараққиётини ўрганишдан иборат экан, бу масалани ҳал қилишда, уни тушунтириб беришда турли хил қарашларни ўрганиш, таҳлил қилиш муҳимдир.\nБолалар психикасини тараққий этишини тушунтириб беришга уринган энг кекса назария “Бола катта ёшли кишининг кичик нусхаси” деган сўз билан таърифланади. Бу назария тарафдорлари бола сифат эътибори билан катта ёшли кишидан ҳеч бир фарқ қилмайди. Бола бўйи, шунингдек тасаввурлари, хотираси, диққати, тафаккури ва бошқа жараёнларидан анчайин кичкина бўлган катта ёшли кишилардир деб кўрсатишга уринадир. Лекин бола психикасининг сифат жиҳатидан ўзига хослигини тушунтириб бера олмайдилар ва тараққиётнинг асосий сабабларини ёритиб бера олмайдилар.\nXVIIасрдан бошлаб философик ва психологик йўналишларда боланинг тараққиёти ҳақида кураш боради: психологик йўналиш тарафдорлари психик тараққиёт бутунлай муҳитга ва турмуш тажрибасига боғлиқ дейдилар. Хўш одам психикаси ва хатти ҳаракатларида бор бўлган ўзига хос хусусиятларни нима боғлайди – табиий, туғма хусусиятларми ёки ҳаёт давомида орттирган хусусиятларми? деган муаммода турлича қарашлар майдонга келди .\n“Идеялар туғма бўлади” деган назариянинг ёрқин намоёдаси Декарт(1596-1650) эди. Унинг фикрича, туғма идеялар интеллектда бошланғич холатда бўлади бу идеялар мойиллик сифатида “туғма бўлиб, фақат кейинчалик тўла англангунча секин аста тараққий этади, шу билан бирга, ташқи тажриба идеялар фаолияти учун фақат туртки бўлиб хизмат қилади, уларнинг янада такомиллашуви учун, материал ҳисобланади деб кўрсатилди. Кейинчалик бундай қарашлар философия доирасидан чиқиб, буржуазия идеологлари томонидан кенг фойдаланила бошланди.\nБуржуа психологияси психикасининг табиати биологик омилларга боғлиқ деган нуқтаи назарда турдилар, яъни психик хусусиятлар туғма пайдо бўлади, уларнинг инсон дунёга келишидан олдинроқ унда бўлган биологик имкониятга боғлиқ деб кўрсатдилар. Улар инсон психикасининг барча умумий ва индивидуал хусусиятлари табиат томонидан белгиланган, биологик тузилишига жойлаштирилгандир, психик тараққиёт эса, ирсий йўл билан азалдан белгиланиб организмга жойлаштирилган шу хусусиятларнинг пишиб етилиш жараёнидан иборат эмиш. Жумладан, ҳар бир одам қобилиятларининг ривожланиш даражаси (имкониятларнинг нихояси, энг юксак нуқтаси) тақдир томонидан, “қобилиятларнинг табиий фонди” томонидан илгаридан белгилаб қўйилган эмиш.\nСўнгги вақтларда микрообиологиянинг наслий хусусиятнинг ген билан боғлиқ бўлган механизмини ёритишдаги ютуқлари муносабати билан “ген аслоҳаларининг туғма даражаси”, шахснинг хусусиятлари ва қобилиятлари генларда режалаштирилганлиги ҳақида фикр юритила бошлади. Англиялик генетик Ш.Ауэрбах бу фикрни ниҳоятда аниқ ва образли қилиб ифодалаб беришга уринди.\n“Ҳар бир одам, - деб ёзган эди у, - худди карта боз қўлига карта олиб ўйин бошлагани каби, ўз ҳаётини, қўлига генларни олиб бошлайди. Баъзан карта шунчалик ёмон сўзиладики, хатто сал-палл ютуқни ҳам, орзу қилиш қийин бўлади. Айрим холларда карта шундай ажойиб сўзиладики, муваффақият қозониш учун ҳеч қандай ҳаракат қилмаса ҳам бўлаверади.”\nУнинг фикрича “Ақлий тараққиёт даражаси, махсус қобилиятлар, шахсий сифатлар –генетик факторлар билан муҳит факторлари ўзаро муносабатининг натижасидан иборатдир”. (Генетика М.Атомидат, 1966, 157-158 бет) Бу фикрдан:юксак истеъдодли кишиларнинг кўпайишига хайрихохлик билдириш лозим; инсониятнинг энг яхши намоёндаларини кўпайтириш керак “истеъдодсиз” кишилар эса кўпайишдан ўзлари сақлашлари керак” – деган хулоса чиқади. Идеялар туғма бўлади деган назария бир томомнлама назариядир, чунки бу назария боланинг психик жиҳатдан ўсиш сабабларини фақат ирсиятда деб билади. Бу назария техник тараққиётини одддий такрорланишдан иборат қилиб қўяди. Улар ҳар бир янги авлод нега олдинга силжишини, билимлар, қобилият ва имкониятлари кенгайтиб ва чуқурлашиб бориш сабабларини, ирсият эса аждодлардаги сифатларнинг фақат мустаҳкамланиб ва такрорланиб қолишига сабаб бўлишини тушунтириб бера олмайди.\nXIX асрда биология фани тез ривожланди. Техника тараққий қилиб, нозик ва аниқ асбоблар вужудга кела бошлайди. Микроскопнинг такомиллаштирилиши микроорганизмлар дунёсини ўрганиш имконини берди. Биологиянинг эмбриология ҳаётини ўрганадиган янги соҳаси – эмбрион майдонга келди. Олимлар юксак даражадаги ҳайвонларнинг эмбрионлари бир-бирига ўхшашига, улар уруғланиш (оталаниш) пайтига қанча яқин бўлса, ушанча кўп тафовут қилишига эътибор беришди.\nЭ. Геккель ва Ф. Мюллер биологияда онтогенез филогенезни қисқача такрорлайди деган “биогенетик қонун” ни таърифлаб беришди. Бунга мувофиқ индивиднинг тараққиёт тарихи авлоднинг тараққиёт тарихини қисқача ва тез такрорлайди. Биологияда бу қонун тарифлаб берилиши биланоқ уни америкали психолог Стэнли Холл, Болдуин болалар психологиясига кўчиришди. Бу қонунга мувофиқ янги туғилган боланинг ҳамма ҳаракати онгсиз рефлекслар асосида бўлиб, бу даврда унда кишиларга хос бўлган хусусиятлар бўлмас эмиш. Бола 6 ойдан 1 ёшгача маймунлар даврини (ер ковлаш) кечириб, уларга ўхшаб нарсаларга эргашар эмишлар ва 4 оёқлаб юрадилар деб уқтирадилар. 1-2 ёшгача 2 оёқлаб тикка юрадилар ва унда бола ибтидоий инсонлар ҳаётини кечирадилар, 3-7 ёшгача афсоналар даврини, мактаб ёшига етганда қадимги аср даврини, ўсмирлар эса христианлик даврини, ўспиринлар “ирқлар ўтмишининг кашфиётчилари” бўлишда давом этади, яъни 15 ёшгача ўрта асрлар даврини, 15 ёшдан кейин ҳозирги замон маданиятига ўтиши бошланади деб қарайдилар.\nАмерикалик психолог олим Стэнли Холл томонидан кашф қилинган бу назария бола она қорнида ҳайвонларнинг ота-боболари босиб ўтган даврларни қисқача такрорлаши тўғрисидаги “биологик қонунга механиқ равишда асосланишдан келиб чиқди. Бу назария дин ва капиталистик мафкурани болалар учун табиий бир нарсадир деб исбот қилишга уриндилар. Биогенетик қонун кейинчалик педалогия (болалар ҳақидаги фан) нинг асосий “қонуни” бўлиб қолди. Педалогия XIX асрнинг охирида АҚШ да майдонга келди ва бола тараққиётида тарбиянинг ролини камситди. Улар боланинг психик тараққиётини биологик ва бола психик муҳити фактларга боғлиқ деб кўрсатдилар.\n1.\tБиологик фактор бу наслдан-наслга ўзгармасдан ўтадиган хусусият бўлиб, бундан қутилиш мумкин эмас эмиш. Уларнинг фикрича ирсиятни таъсирини ўзгартириш мумкин эмас, у бола тақдирини белгилайди деб уқтиришга ҳаракат қиладилар.\n2.\tБоланинг яшаш муҳити ва болага бўлган таъсир факторида муҳит\nва унинг таъсирини ўзгармайдиган нарса деб ҳисоблайдилар. Улар ишчи синфининг боласи яшаган муҳит билан хусусий мулкчининг боласи яшаган муҳити ўзига хос хусусиятни сақлаб қолади ва бу хусусиятлар ҳар иккала синф боласининг психик тараққиётини қатъий белгилайди. Шунинг учун меҳнаткаш болаларининг психик тараққиёти паст даражада қолади деб даъво қиладилар бу билан улар бола тараққиётида таълим тарбиянинг ва болани фаолиятдаги фаоллигини психик тараққиётга таъсирини рад қиладилар. Улар эксплуататор синфлар ва “олий ирқлар”нинг алоҳида истеъдодли ва махсус яшаш ҳуқуқи борлигини иккинчи томондан, меҳнаткаш синфлар ва “туб ирқлар”нинг жисмонан ва руҳан қашшоқлигини исбот этишни ўз олдига вазифа қилиб қўяди.\nПедагогларнинг бу таълимоти тезда Россия ва бошқа мамлакатларга тарқалди ва уларга ўз таъсирини ўтказишга ҳаракат қилинди. Бундай ғайри табиий хол Марказий Комитетнинг 1936 йил 4 июлда чиқарган “Наркомрос тизимидаги педагогик бузғунчиликлар ҳақида” деган қарори билан фош қилинади. Бу эса педагогика ва психология фанига шифобахш таъсир кўрсатди ва боланинг психик жихатдан ўсиш муаммоларини илмий асосда ишлаб чиқиш имконини беради. Кейинчалик болалар психологияси фанида реалистик таълимотлар вужудга кела бошлайди ва боланинг психик тараққиётидаги нотўғри назариялар фош қилинади. Болалар психологияси турли назарияларни анализ қилиб, ўзига тегишли хулосалар чиқарди ва психология фани илмий текшириш ишлари билан фактларни бойита бошлади.\nБолалар психологияси қобилиятларнинг тараққиётини теварак – атрофдаги муҳитнинг таъсири билан тушунтиришга асослана бошлади. Бу таълимот ўз замонаси учун прогрессив ҳисобланган XVIII аср француз философи К.А. Гельвеций томонидан илгари сурилди. Унинг таълимотига кўра, ҳамма одамлар ақлий ва ахлоқий тараққиёт учун туғилишданоқ мутлақо бир хил табиий имкониятга эга бўладилар. Шунинг учун одамларнинг психик хусусиятларидаги фарқ фақатгина муҳит ва тарбиянинг турлича таъсир қилиши билан вужудга келади, деб тушунтирилади . Бу концепция одамларнинг психик-руҳий ва ижтимоий тенгсизлиги уларнинг туғма хусусиятлари деган ва ўша даврларда хукмрон бўлган назарияларга қарши қаратилган эди. Бу йўналишнинг намоёндалари психиканинг ривожланишида ижтимоий муҳитнинг ғоят даражада муҳим роли борлигини эътироф этадилар. Бироқ ижтимоий муҳит қандайдир ўзгармайдиган, инсон тақдирини илгаридан белгилаб берадиган бир нарса тарзида тушунилади, инсонга эса муҳит таъсири остида бўлган объект сифатида қаралади.\nҲар иккала йўналишнинг қарашлари бир-бирига қарама-қарши бўлишига қарамай, инсоннинг психик хусусиятлари ё наслий биологик имкониятлар таъсири остида ёки ўзгармас муҳит таъсири остида илгаридан белгиланган ўзгармас нарса деб, эътироф этилади. Бундай фикрлаш бола тараққиётининг асл сабабларини, унга таъсир этувчи омилларнинг ролини илмий жиҳатдан ёритиб бера олмайди. Чунки : 1нчидан ирсият тақдирни белгилайдиган куч эмас; 2-нчидан ирсиятни инсон ҳаётидаги ролини ҳисобга олиш лозим; 3-инчидан, ирсиятнинг у ёки бу кўринишлари ижтимоий-тарихий ҳаёт шароитига, болаларни ўқитиш ва тарбиялаш шароитига боланинг фаоллигига боғлиқдир.\nИрсият шахс тақдирини белгиламайди. Агар бола соғлом ирсий хусусиятлар билан туғилса-ю, лекин ноқулай муҳит ва ноқулай таълим тарбиявий шароитга тушиб қолса комиллик даражасига етиша олмайди. Аксинча, қулай муҳит ва таълим тарбиявий шароит бўлса-ю, лекин бола носоғлом ирсий белгилар (генлар) билан туғилса, унда ҳам инсон ҳар томонлама комиллик даражасига етмайди. Шунинг учун ҳам биз “ирсият ўзгармас хусусиятдир” деган фикрини рад қиламиз ва “у бола тақдирини белгиламайди” –деб ҳулоса чиқарамиз.\nШунингдек, муҳитнинг таъсирини ўзгартириш мумкин эмас” деган фикрни рад қиламиз, лекин уни “таълим –тарбия жараёнида ўзгартириш мумкин” –деган фикрга асосланамиз.\nTeglar: психик билан илмий болалар 1203ам психологияси деган Болалар таълим бўлган боланинг ривожланиши тара11791179иёт 1203а1179идаги сифатида му1203ит инсон томонидан психикасининг ту1171ма\nОлигофренияга ўхшаш бўлган баъзи холатларнинг тавсифи\nПсихик ва жисмоний ривожланишда нуқсонга эга бўлган болалар диагности ...\nМехнат психологиясининг тарихи ва унинг предмети\nПсихик ва жисмоний ривожланишда нуқсонга эга бўлган болалар диагност ...\nСпорт психологиясининг предмети ва вазифалари


Эркак кишига айтиш мумкин бўлмаган 10 ибора\nЖамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари Эркак кишига айтиш мумкин бўлмаган 10 ибора\t15:04, 31 март 2016\tБаъзан яқин инсонимиз билан жанжаллашиб қолсак, жаҳл устида унга ортиқча гапларни гапириб юборамиз. Бундай хатоликларга йўл қўймаслик учун “Еlle.ru” нашри қуйидаги маслаҳатларни тавсия қилади.\n“Агар мени ростдан ҳам севсанг, қуйидаги вазифаларни бажаришинг керак...”\nБу жумлаларни қандай якунлаш ўзингизга ҳавола, аммо улар ҳар қандай вазиятда ҳам даҳшатли тарзда янграйди! Бир нарсани ёдда тутинг, эркак киши аёлнинг унга нима қилиши кераклигини ўргатишини, ультиматум қўйишини ёқтирмайди. Агар мақсадга тинч йўл билан эришишни истасангиз, суҳбатни бошқача, юмшоқроқ тарзда олиб боришга ҳаракат қилинг. “Бу иш қўлингиздан келмаса, қўйинг, ҳозир моҳир устани чақираман” Эркак киши учун рафиқасининг “мўъжизавий куч-қувватига” ишонмаслигидан ёмон нарса йўқ. Ҳа, балки турмуш ўртоғингиз ҳақиқатан ҳам раковинани тузата олмас, аммо унинг “қаҳрамонлик” қилишига бироз йўл қўйиб берсангиз, ҳеч нима йўқотмайсиз. Беҳуда уриниш жонига теккач, балки ўзи уста чақиришни истаб қолар.\n“Гаплашиб олишимиз керак…”\nНохуш тарзда ўтиши кутилаётган суҳбатлар айнан шу ибора билан бошланади. Демак, турмуш ўртоғингиз ўзини негатив суҳбат учун тайёрлаб, етказмоқчи бўлган хушхабарингизни ҳам фожиали тарзда қабул қилади.\n“Мени бир муддат ёлғиз қолдиринг”\nАгар шу жумлалар билан муносабатингизга чек қўйишни истасангиз, яхшиси хоҳишингизни очиқ тушунтирганингиз маъқул. Чунки эркаклар ҳамма гапни тўғри қабул қилганидан, шамангизни тушунмаслиги, қайтишингизни кутиши мумкин. Бирга бўлишни хоҳламас экансиз, уни умидлантиришнинг нима кераги бор?\n“Сиз жудаям келишган, ақлли инсонсиз, аммо ҳазил-мутойибани тушунмайсиз”\nКўпчилик эркакларни уларнинг хунуклиги, ахмоқлиги ҳақидаги хабарни хотиржам қабул қилиши, аммо ҳазил-мутойибани тушунмасликда айблашлари ҳақорат бўлиб янграши, хафа қилиб қўйиши мумкин.\n“Овқатнинг пулини сиз тўлайсиз, тўғрими?”\nАгар севган йигитингизга шу саволни берадиган бўлсангиз, у фақат пул учун мен билан учрашиб юрибди деган фикрга бориши мумкин. Ресторанга овқатланишга борганда, яхшиси, овқатнинг ярим пулини тўламоқчи бўлгандай, пул узатинг. Шунда ёнингиздаги йигит ҳақиқатан ҳам олийжаноб инсонми ё йўқми билиб оласиз.\n“Менгача нечта қиз билан учрашгансиз?”\nСиз ростдан ҳам шу саволнинг жавобини эшитгингиз келяптими? У ҳозир қандай рақамни айтишидан қатъи назар, барибир сизга ёқмайди... тўғрими?\n“Илгари учрашган қизингиз ҳақида гапириб беринг”\nНима учун? Наҳотки унинг ўтмишидаги аёл сизга қизиқ бўлса? Ўзингизни бундай мулоқотларингиз билан унга ўтмишдаги туйғуларни эслашга яна бир имкон берасиз. Сизга шу керакми?\n“Қоматингиз спортчиларникига ўхшамайди”\nАлбатта, эркаклар жуфтларининг бундай шамаларини ёқтирмай қабул қилишади. Чунки улар қадди-қоматлари келишган, хушсурат бўлишни хоҳлашади. Бу гапни айтсангиз, у спортзалдан бери келмай, сизни ҳам унутиб юбориши мумкин.\n“Нега менга илгаригидай эътибор бермаяпсиз? Наҳотки латофатли бўлмасам?”\nЭркак киши ҳам тирик жонзот, баъзида унинг ҳам кайфияти бўлмаслиги мумкин. Буни фожиага айлантириш шарт эмас. Ундан эркаклик вазифаларини талаб қилиш шарти ҳис-туйғуларини баттар сўндириши мумкин.


Бегижон Аҳмедов: САЙЁҲ (1) « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nБегижон Аҳмедов: САЙЁҲ (1)\n02 November 2019 - 3:21\nЭЛ НЕТИБ ТОПҚАЙ СЕНИКИМ…\nКитоб муаллифи Бегижон Аҳмедовни мен алломамутафаккирлар ҳаёти ва ижодини ёритган тарихнавис адиб, истеъдодли публицист, таниқли жамоат арбоби сифатида билардим. Бир куни чой устида Бегижон ака бир танишининг бошидан кечирганлари асосида янги китоб ёзганини айтиб қолди. Зўр илҳом билан асар сюжетини айтиб берганда, қалбимда тезроқ қўлёзмани ўқиб чиқиш иштиёқи пайдо бўлди. “Сайёҳ” қиссаси қўлёзмасини ўқиб чиққач, мен учун (тез орада кенг китобхонлар доираси учун ҳам шундай бўлади, деган ишончдаман) муаллиф истеъдодининг яна бир қирраси очилди. Бадиий, бўлганда ҳам, мураккаб фалсафий, саргузашт жанрида битилган бу асардан қаттиқ таъсирландим, матнни таҳрир қилиш жараёнида ўзим учун кўп янгиликларни кашф қилдим. Муаллиф эса Ислом дини тамойил ва арконларини яхши билган, исломофобиянинг, тафриқачиликнинг келиб чиқиши сабабларини кенг таҳлил қилган исломшунос сифатида намоён бўлди. Қиссани ўз вақтида, жамиятимиз, – эҳтимол ҳали ўзи идрок қилмаган ҳолда, – мана шундай битикларга ташна бўлиб турган пайтда ва шунга муносиб муаллиф томонидан битилган асар десак, муболаға бўлмас.\nМуаллиф айтиб ўтганидек, “…бу дунёга нега келдим, яшашдан мақсад нима, қаердан келиб, қаёққа кетамиз…” каби саволлар дунё таниган буюк мутафаккирларни ҳам, турли сабаблар боис илмга ишқи тушмаган оми одамларни ҳам ҳамиша ўйлантириб келган. Маънавият инқирозга юз тутган бугунги даврда бу саволлар янада долзарб бўлиб қолди. Муаллиф тили билан айтганда бугун “ҳар иккиси ҳам омонатга берилган, ҳайвоний ҳирслардан ҳоли бўлмаган тана ва руҳдан таркиб топган инсон бири-бирига зид икки куч – иймон ва нафс кураши қуршовида қолган”. Мана шундай ҳолатда, менинг фикри ожизимча, кимки фикр қилгувчилар, изланувчилар қаторида бўлса, демакки, Аллоҳ унга ўз Ҳидоятини берибди. Динсизликка асосланган совет тузуми пароканда бўлгандан кейин жамиятимизда бошланган Яратгувчимизни таниб, ўзлигимизни англаш жараёни ҳанузгача осон кечмаяпти. Бировлар маънавий камолотга интилиб, дунёвий эҳтиёжларига эътиборини сусайтирса, бошқалар аксинча, пул топиш илмини пухта эгалладилар. Улар қават-қават уйлар қуриб, уни уч метрлик қўрғон билан ўраб олдилару, Аллоҳ берган энг олий неъмат бўлмиш гавҳари иймон қўрғонини хароба ҳолида, чинқиратиб ташлаб қўйдилар.\nАлбатта, бу билан биз, бой бўлиш яхши эмас, демоқчи эмасмиз. Аксинча… Дини Ислом арконларидан яхшигина хабардор бир дўстим динимизнинг асосий беш рукнидаги бир ҳолатга эътиборимни қаратди. Яъни, Исломдаги биринчи – Аллоҳга ва унинг сўнгги пайғамбарига иймон келтиришдан кейинги тўртта шартни чиройли адо этиш учун мусулмоннинг моддий томондан таъминланган бўлиши дуруст экан. Яъни, намозни тўла-тўкис адо этиш учун мусулмон соғлом бўлиши лозим. Соғлом бўлиш учун эса у яхши овқатланиши, чиройли шароитларда яшаши, бадан тарбия билан шуғулланиб, етишмовчиликдан келиб чиқадиган сиқилиш ва ғам-ғуссалардан ҳоли бўлиши керак.\nРўза масаласида ҳам шу – мусулмон ўзига тўқ бўлса, рўза тутишга яроқли саломатлиги бўлади, муборак рўза кунларида ўзини, ота-онаси ва аҳли аёлини сифатли емак билан таъминлаши мумкин бўлади. Бундан ташқари ифторлик қилиб, мискинларга таом едиришдек савоб амаллар қилиш имконига эга бўлади. Ва ниҳоят, бадавлат мусулмонгина закот тўлаб, иншаАллоҳ, буюк Ҳаж ибодатини ҳам бажариш бахтига муяссар бўлади. Қолаверса, муаллиф тилга олган долзарб муаммо – айрим юртдошларимиз, айниқса ёшларимизнинг турли адашган оқимларга кириб кетаётгани, баъзи мусулмон жамоаларининг радикаллашиб бораётгани ҳам аксарият ҳолларда моддий муҳтожлик ва қашшоқликдан келиб чиқмоқда. Бу борада ҳам асарда жуда яхши фикрлар айтилган. Муаллиф қиссанинг узвий давоми сифатида битган эсседа таъкидлаб ўтганидек, чинакам мусулмон бахтли, тўлақонли ҳаётни фақат чин дунё саодатига етишишдан иборат деб қабул қилмаслиги керак. Жисмимизга, руҳиятимизга озор берадиган таркидунёчилик Исломдан эмас. Шу боис бу дунёда ҳам инсондек, чинакам мусулмон номига муносиб ҳолда яшаш мезонларига тўғри муносабатни шакллантириш – давр талаби бўлиб турибди.\nБошқача айтганда, аҳли муслим ва муслималарга жисмоний хаста, моддий ва маънавий қашшоқ яшашлик номуносибдир! Ваҳоланки, гап молу-давлатга Аллоҳ вақтинча берган неъмат сифатида қарашда, умрини пул топиш илинжида ҳавога совуриб, ҳашаматга интилиш эмас, балки, инсон қанчалик бадавлат бўлмасин, ўткинчи мол-дунё қулига айланмай, қалб софлигини сақлаб қолиши лозимлигидадир. Расуллулоҳнинг “фақирлик фахримдир” деган ҳадисининг маъноси ҳам қашшоқ яшашга интилиш эмас, Аллоҳ берган давлатига, бойлигига боғланиб қолмасликдадир. Валлоҳи аълам. Мусулмон бандаси бугун шундай яшасинки, ўзгалар унга хавас қилсин, унинг комил ва солиҳ амалларидан ибрат олишга интилсин. Ана шунда Ислом дунёси бугунги тарқоқлик ва парокандалик, иқтисодий қолоқлик ботқоғидан суғурилиб чиқиб, жаҳон ҳамжамиятида ўзининг муносиб ўрнини эгаллайди. Бунинг натижаси ўлароқ, зиддиятларга тўлиб тошаётган сайёрамиз гўзал, тинч ва хавфсиз масканга, дини, тили ва маданияти турлича, лекин тенг ҳуқуқли, иноқ ва бахтиёр инсонлар яшайдиган гулистон бир гўшага айланажак. Ишончимиз комилки, асарни ўқиган ҳар бир китобхон муаллиф қалбининг тубидан қайнаб чиқиб, асар сатрларига инган иймон, инсоф, дўстлик, ватанпарварлик борасидаги, Аллоҳ ақл ато этган инсоннинг келажак авлод, она табиат олдидаги масъулияти хусусидаги фикрларини тарозига солиб, тегишли хулосалар ҳосилини йиғади.\n“Эл нетиб топқай мениким, Мен ўзимни топманом…” Шоядки, буюк шоир ва мутафаккир Мир Алишер Навоий ҳазратларига тегишли бўлган бу икки мисра бугун ҳар биримизнинг ички шиоримизга айланиб, ўзлигимизни йўқотмаган ҳолда икки дунё саодатига эришсак.\n“Ўзлигини англаган – Роббисини англайди”.\nҚачонгача йўқлик саҳросида сарсон юрамиз?\nБалким, йўлин сўраб, ҳақиқат тараф кетармиз?\nАнвар туни билан ҳар хил тушлар кўриб, босинқираб чиқди. У гоҳ оғизларини катта очиб, уни ейиш иштиёқида ортидан қувлаётган тимсоҳлардан қочса, гоҳ улфатлари билан зиёфатда ўтирар, “Бўлди, бас қилинглар! Бошқа ичолмайман, эртага оғриб қоламан!” – дейишига қарамай, дўстлари унинг томоғидан бўғиб, мажбуран оғзидан ароқ қуйишар эди. “Дўстлик учун ич! Бизни ҳурмат қилсанг, ич! Эркак бўлсанг, ич!” дея аччиқ ва ўта тахир, бу сафар негадир қўланса тезак ҳиди келаётган ароқни ичишга зўрлаб, иржайишар эди. У дўстларининг исканжасидан чиқолмай бўғилиб, ўзини ҳар ёнга урар, пешонасидан тер қуйилар эди…\n– Йўқ, истамайман! Қўйворларинг мени! – деб қичқирган кўйи чўчиб, уйғониб кетди.\n– Хайрият-э, – деди паст овозда ўзига ўзи, ёнидаги пиёладаги совуқ кўк чойни сипқориш баробарида, – нима бўлса ҳам, бугун кетаман бу шаҳардан! Кетаман!\nУйғониб, бир оз ўзига келгач, Анвар телефон аппаратини олди ва керакли рақамларни терди. Биров жавоб беришини анча вақт кутиб турди. Ахири, уй телефони дастагини саксон ёшни қоралаган дадаси кўтарди. Анвар оилада кенжа ўғил бўлгани учун эркинроқ улғайган эди.\nСалом-аликдан ота Анварнинг яна тоғларга, узоқ сафарга кетаётгани ҳақидаги хабарини индамай эшитди ва сўнг деди:\n– Мен бекорга сени “ёмон боласан”, демайман-да! Ишқилиб, яхши бўлиб қайтгин. Айиқларингга салом айт, биздан. “Ҳаётга” қачон қайтасан иннайкейин?\n– Кузда қайтаман, дада…\n– Қор ёққанда, дегин. Яхшиямки, қиш деган фасл бор, бўлмаса, ундан ҳам кўп юрсанг керак эди, топдимми?\n– Майли, болам. Омонликда кўришайлик. Биздан кўнглинг тинч бўлсин. Онанг хавотирга тушмаслиги учун, унга бирор гап топарман. Ҳеч бўлмаганда, яна Америкасига кетди, дерман.\nУзоқ, оддий одамлар учун ноодатий, хатарларга тўла\nсафарга отланган иқтисод фанлари номзоди Анвар Алиев\nйўл тадоригини кўриш жараёнида умр йўлдоши Насиба-\nга бор гапларини айтиб бўлган эди. Шу сабаб уларнинг\nхайрлашуви қисқа бўлди.\n– Яхши боринг! Ниятларингизга етинг… Ғалаба билан қайтинг. Худойимга омонатсиз… Сиз – тоза одамсиз. Дуоингиздаман!\n– Хватит, “вахабистка”, яна даъватингни бошлама, – деди Анвар жуфти ҳалолини бағрига босар экан, ярим ҳазил, ярим таъкид оҳангида.\nЭски “УАЗ” машинаси шаҳар чеккасида жойлашган аэропортни ортда қолдириб, Совет Иттифоқи даврида қурилган асфальт йўлдан Афғонистон, Тожикистон ва Қирғизистон давлатларининг чегаралари кесишадиган ҳудудда қулоч ёйган Помир-Олай тоғ тизмасига қараб ғизиллаб кетмоқда. Орқа ўриндиқда ҳарбийча “маскировка” кийимини кийиб олган, бирор нарсани олишни эсдан чиқариб қўймадимми деган хаёлда ёнидаги катта юк халтасига ора-сира кўз ташлаб қўяётган Анвар Алиев хаёллар уммонида сузиб ўтирибди.\nШаҳардан чиққандан сўнг етти соат юришгач, йўловчи машинанинг ён ойнасидан томоша қилиб кетаётган манзара кинотасмага ўхшаб сузиб ўтаётгандек секин-аста бошқача тус ола бошлади. Шаҳардан кейин катта қишлоқлар, сўнг эса кичик овуллар бирин-кетин ўрин алмашди. Адирлар ўрнини тоғ ёнбағирлари эгаллай бошлади. Аста-секин электр симлари осилган симёғочлар ҳам кўринмай қолди. Машина тобора одамлар яшаётган макондан, барча шароитлар мавжуд замонавий тамаддундан йироқлашиб, табиатнинг яратилган пайтидаги қиёфаси сақланиб қолган жойлар томон худди узоқ мозийга қараб саёҳатга чиққан “вақт машина”си мисол секинроқ юра бошлади. Сабаби одамлар ихтиро қилган асфальт йўл қопламаси ҳам ўз ниҳоясига етган, кекса “УАЗ” автомобиль камдан-кам юрадиган икки изли, ўт-ўланлар бўй чўзиб турган йўлдан борар эди…\nАҳён-аҳён кўрина бошлаган жониворлар, йўл чеккасида турган, ўтирган, ётган кўйи маконларига қадам ранжида қилган “чақирилмаган меҳмон”ларга олазарак бўлиб қараб қолишар эди. Улар одам боласи ўз ҳаётини енгиллаштириш учун ихтиро қилган ғилдиракли темир уйнинг ичига кириб олиб, нима мақсад билан бу ерларга келаётганини тушунолмай хавотирда эдилар…


Миср президенти ҳарбийлар ултиматумини рад қилди\nМиср Мудофаа вазири ҳукумат ва мухолифат тарафдорлари 48 соат ичида ўзаро муросага эришмаса, ҳарбийлар чора кўради, дея ултиматум қўйди.\nАҚШ Президенти Барак Обама Мисрлик ҳамкасби Муҳаммад Мурсийни мамлакатда авж олиб бораётган сиёсий бўҳрон хусусида ташвишланаётганини намойиш қилишга чақирди.\nСешнаба куни Оқ уй тарқатган баёнотда айтилишича, Обама Мурсийдан сиёсий рақиблари талабларига “бефарқ эмаслигини намойиш қилиши”ни сўраган.\nАйни пайтда сешанба куни президент Муҳаммад Мурсий Мисрда вужудга келган вазиятдан чиқиш учун ўз режаси борлигини айтмоқда.\nДушанба куни Миср Мудофаа вазири ҳукумат ва мухолифат тарафдорлари 48 соат ичида ўзаро муросага эришмаса, ҳарбийлар чора кўради, дея ултиматум қўйди. Генерал Фаттоҳ ал-Сиси ҳарбийлар вазиятдан чиқиш учун қандай чора кўришини аниқлаштирмади.\nМурсий бундай ултиматум ноаниқликка олиб келиши мумкинлигидан огоҳлантирди.\nМухолифатдаги Миллий ҳалоскор фронти вакиллари Мурсий билан музокара қилмаслиги, 48 соатлик муҳлат тугагач ултиматумни эълон қилган генерал билан иш олиб боришини билдирди.\nАйни пайтда, давлатга қарашли МЕНА агентлигининг хабар қилишича, Миср Ташқи ишлар вазири Муҳаммад Комил Амр истеъфо берган.\nЯкшанба куни миллионлаб мисрликлар президент Мурсий истеъфосини талаб қилиб, кўчага чиқди. Намойишлар бошланганидан бери камида 5 вазир истеъфо беришини эълон қилди.


Стол тенниси федерацияси ходимлари масофавий меҳнат фаолиятини давом эттиришяпти / Olamsport.com\nСтол тенниси федерацияси ходимлари масофавий меҳнат фаолиятини давом эттиришяпти\nЎзбекистон стол тенниси федерацияси ходимлари юртимизда жорий этилган барча карантин чора-тадбирларига тўлиқ риоя қилишяпти.\nБарчамиздан уйда қолиш сўралмоқда. Зеро, фақат шу йўл орқалигина тезроқ коронавирус балосидан қутулиш мумкин.\nХусусан, Ўзбекистон стол тенниси федерациясида ҳам иш тўхтаб қолгани йўқ. Бугунги ахборот технологиялари яшин тезлигида тараққий этиб бораётган замонамизда федерация раҳбарияти, ходимлар, мураббийлар фаолияти масофадан туриб давом эттириляпти.\n“Телеграм ижтимоий тармоғида махсус канал очилган бўлиб, у ерда доимий ахборот, маълумот алмашиш йўлга қўйилган. Мураббийлар спортчиларимизнинг карантин давридаги ҳолати, уларнинг соғлиқлари ҳақида кунлик маълумотларга эга бўлиб боришяпти. Ҳар бир курашчи кунига икки маҳалдан тана ҳарорати ҳақидаги маълумотни телеграм каналига ташлайди. Кунлик машғулотлардан ташқари, карантин даврида бўш вақт кўп бўлишини инобатга олган ҳолда федерация томонидан ўзига хос челленжлар йўлга қўйилган. Бу жараён ҳам ўз ўрнида бўш вақтни мазмунли ўтказиш учун хизмат қиляпти. Шахсан ўзимга келсак, уйда фарзандим билан бирга машғулот ўтказяпман, бирга ўйнаяпмиз. Онлайн дарсларни тайёрлаяпмиз. Бу синовли кунлар тезроқ ўтиб кетишидан умидвормиз.“, — деди федерация раиси Саида Маҳмудова.\nЖумладан, федерация бош котиби Акмалжон Хамраев ҳам масофадан ишлаяпти.\n“Масофавий иш фаолиятимиздан ташқари фарзандлар билан дарс тайёрлаяпмиз. Бадиий китоблар мутолаа қиляпмиз. Карантин ҳолатида ҳам бекор ўтириш йўқ. Доимий ҳаракатдамиз. Енгил жисмоний машғулотларга ҳам вақт қоляпти“, — дейди бош котибимиз.\nШунингдек, федерациянинг халқаро бўлим етакчи мутахассис Усанов Жавлон доимий равишда Халқаро стол тенниси федерация (ITTF)га аъзо қолган федерациялар билан мулоқотда бўлиб турибди.\n“Халқаро стол тенниси федерацияси аъзо барча мамлакат федерация ва ассоциацияларга сўнгги янгиликларни жўнатиб турибди. Биз ташкилот билан доимий мулоқотдамиз. Ўз ўрнида тегишли янгиликларни мураббийларимизга етказяпмиз“, — Жавлон Усанов.\nБир сўз билан айтганда, карантин ҳолатида ҳам иш қизғин суратда давом этмоқда.


Унда аҳолини рўйхатга олиш тарихи, дунё мамлакатлари тажрибаси, бу борада мамлакатимизда амалга оширилаётган амалий ишлар баён этилган.\nДарҳақиқат, ҳар бир мамлакат ўз аҳолиси ва унинг яшаш ҳолати бўйича аниқ маълумотларга эга бўлиш мақсадида мунтазам равишда аҳолини рўйхатга олади. Кўпгина ривожланган давлатларда аҳоли ўртача ҳар ўн йилда бир марта рўйхатга олинади. Ўзбекистон ҳудудида илк бор аҳолини рўйхатга олиш тадбири 1897 йилда бошланган. Шундан кейин 1926, 1939, 1959, 1970, 1989 йилларда аҳолимиз рўйхатдан ўтказилган.\nРўйхатга олиш орқали мамлакат аҳолисининг аниқ сони, ёши, жинси, фуқаролиги, миллий таркиби, оилавий аҳволи, маълумоти, касби, уй-жой билан таъминланганлик даражаси, меҳнат ресурслари, бандлиги ва ишсизлиги, даромад манбалари сингари муҳим маълумотлар тўпланади.\nБирлашган Миллатлар Ташкилоти 2015 йил 10 июнда «2020 йилда аҳоли ва уй-жой фондини рўйхатга олиш борасидаги принциплар ва тавсиялар» резолюциясини қабул қилган. Бу халқаро ҳужжатга асосан БМТга аъзо давлатлар ҳар ўн йилда камида бир марта аҳоли ва уй-жой фондини рўйхатга олиши белгилаб қуйилди. Шундан келиб чиқиб, давлатимиз раҳбарининг 2019 йил 5 февралдаги фармони билан «Ўзбекистон Республикасида 2022 йилда аҳолини рўйхатга олишни ўтказиш концепцияси» тасдиқланди.\nРўйхатга олиш орқали аҳоли жон бошига тўғри келадиган макроиқти-содий кўрсаткичлар ҳисобланади.\nШунингдек, юртдошларимиз миграцияси тўғрисида аниқ маълумотлар шакллантирилади. Бу эса ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш, янги иш ўринлари яратиш, аёллар ва болалар саломатлигини яхшилаш ва оилаларга тегишли ёрдам кўрсатиш бўйича дастурларни манзилли ишлаб чиқишда муҳим мезондир. Аҳоли пунктлари инфратузулмасини яхшилаш, меҳнат ресурсларидан оқилона фойдаланиш ва самарали жойлаштириш бўйича қисқа, ўрта ва узоқ муддатли прогнозлар, дастурларни ишлаб чиқишда бу маълумотлар асқотади. Аҳолини рўйхатга олиш натижасида миллий барқарор ривожланиш мақсадларини амалга ошириш кўрсаткичларини шакллантириш ва мониторингини юритишда халқаро ташкилотлар ва фойдаланувчилар таҳлиллари учун кенг қамровли ахборотлар манбаи яратилади.\nМазкур концепция асосида Ўзбекистон Республикаси Давлат статистика қўмитаси ва бошқа манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда Ўзбекистон Республикасининг «Аҳолини рўйхатга олиш тўғрисида»ги қонуни лойиҳаси ишлаб чиқилиб, кенг муҳокама ва ҳуқуқий экспертизалардан сўнг 2020 йил 16 март куни Президент томонидан имзоланди. Қонунда аҳолини рўйхатга олиш ўн йилда камида бир марта ўтказилиши ҳамда аҳолини рўйхатга олишни ўтказиш тўғрисидаги қарор Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан қабул қилиниши белгилаб қуйилган.\nШу билан бирга, шахсга доир маълумотларнинг махфийлиги ҳам муҳим принциплардан бири ҳисобланиб, бунда аҳолини рўйхатга олиш жараёнида йиғилган шахсга оид барча маълумотлар махфий ҳисобланиб, улар респондентнинг розилигисиз ошкор этилмаслиги ва тарқатилмаслиги қатъий белгиланган.


Россияда ўсмирлар учун коронавирусга қарши вакцина рўйхатдан ўтказилди\n25 Ноябрь 12:52\nMOSKVA. ТASS-Кazinform – Россия Федерациясида ўсмирлар учун янги «Спутник М» коронавирус инфекциясига қарши вакцина рўйхатдан ўтказилди. Бу ҳақда чоршанба куни бўлиб ўтган матбуот анжуманида Гамалея маркази директори ўринбосари Денис Логунов маълум қилди, деб хабар беради Kazinform ТASSга таяниб.\nҚозоғистонда қанча ҳомиладор ва эмизикли аёллар COVID-19 га қарши эмланган Қозоғистон қўшимча Pfizer вакцинасини сотиб олади Санитария талабларига эътибор бермаслик касалликнинг кучайишига олиб келади – ҚР Бош вазири\n«Спутникни болалар популяциясида қўллаш учун рухсат олинди, вакцина рўйхатдан ўтди, биз бу хушхабарни баҳам кўришимиз мумкин», - деди у.\nЧоршанба куни Бош вазир ўринбосари Татьяна Голикова ҳам болалар учун вакцина декабр ойининг охиридан олдин Россия Федерациясида фуқаролик муомаласига киришини маълум қилди.\n5 июн куни Москвада «Спутник V» нинг 12 ёшдан 17 ёшгача бўлган болалар ўртасида клиник синовлари бошланди. Илгари Гамалея марказ директори Александр Гинцбург томонидан тушунтирилганидек. «Спутник V» коронавирусга қарши вакцина концентрацияси ўсмирларни эмлаш учун беш баравар ва ёш болалар учун 10 баравар камайтирилди.


Қосимов - терма жамоа бош мураббийи\n19.09.2008 13:28 | Терма жамоалар\nТошкентнинг “Бунёдкор” клуби бош мураббийи Миржалол Қосимов Ўзбекистон миллий терма жамоасининг янги бош мураббийи этиб тайинланди. Бу ҳақда 19 сентябр куни Ўзбекистон Футбол Федерацияси Президенти терма жамоа раҳбарияти ва футболчилар билан учрашув чоғида расман эълон қилди.\nМиржалол Қосимов шу вақтга қадар Ўзбекистон миллий терма жамоасининг катта мураббийи сифатида ишлаб келаётган эди. Терма жамоада бош мураббий ёрдамчиси вазифасини, эндиликда, ҳозирга қадар терма жамоа бошлиги сифатида ишлаб келган Вадим Абрамов бажарадиган бўлди.\nШу пайтгача терма жамоа бош мураббийи сифатида ишлаб келган Рауф Инилеев ҳам жамоада қолади. Эндиликда, собиқ бош мураббий ҳисобланган ушбу мутаҳассис терма жамоада техник директор лавозимини бажаради.\nҚосимов ва унинг янги ёрдамчиси Вадим Абрамов келаси ҳафта аввалида миллий терма жамоанинг янги мураббийлар штаби рўйхатини тузиб чиқишади.\n«Бунёдкор» устози терма жамоа бош мураббийи сифатидаги дебютини 11 октябр куни сафарда Жанубий Корея терма жамоасига қарши ўртоқлик ўйинида нишонлайди. Японияга қарши Жаҳон чемпионати саралаш бахслари доирасидаги ўйин олдидан тайёргарлик машқини ўтаб берадиган мазкур учрашувда иштирок этиш учун Қосимов ва унинг жамоаси 7 октябр Сеулга учиб кетишади. 11 октябр кунги спарринг учрашувдан сўнг, терма жамоа 12 октябр санасида Сеулдан Токиога йўл олади.\nЎзбекистон терма жамоаси 16 октябр куни Тошкентга учиб келади.


Хитойда портлашлар ҳақида мишмиш тарқатишда гумон қилинган 50та сайт ёпиб қўйилди\n09:29 / 16.08.2015\nХитой ҳукумати Тяньцзинда содир бўлган портлашлар ҳақида мишмишлар тарқатишда айблаб 50та сайтни ёпиб қўйди. Бу ҳақда ХХР кибермуҳит назорати департаментига таянган ҳолда Синьхуа агентлиги хабар бермоқда.\nРасмий баёнотга кўра, бу сайтлар текширилмаган ахборотни чоп этиб, аҳоли орасида ваҳима келтириб чиқарган. Сайтлардан 18таси лицензиядан маҳрум қилинди, 32тасининг иши вақтинчалик тўхтатилди.\nШанба куни ҳукумат маҳаллий ижтимоий тармоқлардаги 360та аккаунтни худди шундай айбловлар билан блоклаб қўйган эди. Расмийларнинг тушунтиришича, Sina Weibo микроблоги ва WeChat мессенжерининг айрим фойдаланувчилари турли ёлғон гап-сўзларни тарқатишган, шу боис уларнинг фаолияти тўхтатиб қўйилган.\nИлгарироқ Хитойнинг шимолидаги Тяньцзин порт шаҳрида содир бўлган портлаш оқибатида ҳалок бўлганлар сони 112 кишига етгани хабар қилинган эди. Бундан ташқари, 95 киши дом-дараксиз йўқолган деб ҳисобланмоқда.


АЖАБ САВДОЛАР… « O'zbekiston ERK Demokratik Partiyasi\n07 February 2012 - 10:37\nЯқинда Туркия Парламентига бир ажиб қонун лойиҳаси киритилди. Бу лойиҳага кўра бозорларда тижоратчиларнинг ўз молларини бақир-чақир йўли билан сотиши тақиқланиши керак экан. Яъни, бу қонун лойиҳаси буйича бозорчилар бундан кейин “кеб қолинг, олманинг каттаси бу ерда, картошканинг ширинини олинг” ва шунга ўхшаш баланд овоз билан ўз молларини “реклама” қила олмайдилар. Бу қонун таклифи менга талабалик йилларимни эслатди. Бир марта талаба дўстлар билан “Пахтакор” стадионига бориб, “гол” кайфини чиқармоқчи бўлдик. Қулоғимга орқа тарафдан бир сотувчининг бақириғи эшитилди: “Қайноғи шўтта, қайноғи шўтта…”. Ўгрилиб қарасам бир сотувчи музқаймоқ сотаётган экан.\nДунё ҳаёти бозорга, инсонлар эса истасалар ҳам, истамасалар ҳам тижоратчиларга ўхшаб кетишлари бир ҳақиқат бўлса керак. Бу дунёда ҳамма ниманидир сотади ёки сотиб олади. Ҳаммамиз деярли ҳар куни бозорга ёки дўконга чиқиб, бирор нарсалар сотиб оламиз. Бирон жойда арзонлик борлиги эшитилса, ўша жойга инсонлар дарё каби оқиб борадилар…\nБизнинг замонамиз бозор нуқтаи назаридан исроф замони эканлиги ҳам маълум. Уйларда шу қадар кераксиз майда чуйда -нарсалар, кийим- кечаклар, электрон жиҳозлари йиғилиб қоладики, инсофли инсоннинг энсаси қотиши шубҳасиздир. Баъзан шундай уйларга борамизки, муҳташам бинонинг хоналари мебель дейилган дивану, креслолар билан тўлдириб ташланган бўлади. Уч-тўрт меҳмон жамоат бўлиб намоз ўқишига жой топилмайди…\nСоциалистик иқтистод эртаги бўшга чиққандан кейин, бозор иқтисоди дейилган ваҳший капиталистик тузумнинг ишоратлари қўрқинч ажиналар каби халқимизнинг ҳаётига кириб кела бошлади. Яқинда ватанимизга қўнғироқ қилиб, шуни ўргандик: Ҳозир бир киши бошқа кишига 500 доллар қарз берса, бир йилдан кейин 1000 доллар истар экан. Яъни, берган қарзига 100 фойиз фойда истайди қарз берган. Инсоф йўқ, биродарлик йўқ, ёрдамлашиш йўқ…Пул, пул, пул…\nҲозир ҳамма сотувчи, ҳамма тижоратчи бўлган бир замонда яшаяпмиз. Кимдир полизда етиштирган қовун-тарвузини сотади. Кимдир бир –икки йил боқиб, семиртирган ҳўкизнинг гўштини…Кимдир виждонини сотади бу бозорда. Яъни, ҳийла ва ёлғон билан, судхўрлик билан, порахўрлик билан олувчининг терисини шилийди. Кимдир торазидан уриб қолади, кимдир миршабман, дея бозорга келадиган сотувчини ҳам, олувчини ҳам талайди…Кимдир вужудини сотади бу бозорда. Бу гап бозори чаққон фоҳишаларга тегишли бўлса-да, аслида бу “дўконнинг” сотучиси ҳам, олувчиси ҳам “тижоратчилар” ҳисобланади. Ҳатто бундай “товар”ни сотиб олган уни сотгандан янада пасткашроқдир…\nТижорат одам фарзандларининг энг қадимий муносабатларидан бири эканлиги ҳам бир ҳақиқатдир. Олиш-бериш ижтимоий ҳаётда бир зарурат, яъни инсоният бор экан бозор ҳам доимо бор бўлади. Аммо бу дегани ҳамма нарсани ҳам бозорга чиқариб сотаверса бўлади, дегани эмас албатта. Масалан, илм ўрганиш ва илм ўргатиш ҳам ўзаро “”олиш-сотишга” асосланган бўлсада, бу ерда бозор иқтисодиётининг ваҳший қонунлари амал қилмаслиги керак. Аммо бугунги Ўзбекистондаги илм даргоҳлари бундан мустасно, албатта. Бу ерда ўқишга кириш ҳам, “зачет” ҳам, имтиҳон ҳам, диплом иши ҳам, дипломнинг ўзи ҳам сотилади. Талабани сотиб олиш осону, аммо агар исталадиган бўлса, бемалол домлаларни ҳам сотиб олиш мумкин. Талаба ўз устозига сохта илм учун пора берар экан, бемалол домла мен сизни сотиб олдим, сиз энди менинг ихтиёримдаги мол-мулкимдир, дейиши мумкин, албатта…Бундай илм тужжорларининг энг даҳшатлилари шубҳасиз дин тижоратчиларидир. Яъни, дину имонни ўзларига байроқ қилиб, Аллоҳ таолонинг оятларини арзон пулга сотаётган баъзи имому домлалардир. Шундай домлалардан бирига бир кун жамоат келиб шундай дейди:\n-Домла, кўчада бир трактор бир сигирни уриб кетибди.\n-Йўқ, сал оқсаяпти холос.\n-Ундай бўлса, зарари йўқ. Сигир эгаси тўлов берилмаса ҳам бўлади…\n-Домла, аммо сигир сизнинг сигирингиз экан..\n-Э, шундайми? Қани китобларни кўрайликчи, бошқа фатволар топилиб қолар…\n“Албатта, Аллоҳ китобда туширган нарсани беркитганлар ва уни озгина баҳога сотганлар, ана ўшалар қоринларига оловдан бошқа нарсани емаслар, уларга Аллоҳ қиёмат куни гапирмас ва уларни покламас. Уларга аламли азоблар бор” (Бақара сураси 174)\n“Улар Аллоҳнинг оятларини озгина баҳога сотиб, Унинг йўлидан тўсдилар. Дарҳақиқат, уларнинг қилганлари қандай ҳам ёмон бўлди?! “ (Тавба сураси 9)\nАллоҳ таоло инсонларга Ўзининг оятларини оз баҳога сотмасликларини амр этгандир:\n“Ва сиздаги нарсани тасдиқловчи қилиб туширган нарсамга иймон келтиринг. Унга биринчи куфр келтирувчи бўлманг. Менинг оятларимни оз баҳога сотманг ва Менгагина тақво қилинг”. (Бақара 41)\nМадомики, дунё ҳаёти бозорсиз ўтмас экан, ҳақиқий тижоратни ҳам Парвардигори оламнинг буйруқлари кўра амалга ошириш энг тўғри йўлдир:\n“ Эй иймон келтирганлар! Сизларни аламли азобдан нажот топтирувчи тижоратга далолат қилайми? Аллоҳга ва Унинг Расулига иймон келтирасизлар ҳамда Унинг йўлида молингиз ва жонингиз билан жиҳод қиласизлар. Шундоқ қилмоқларингиз, агар билсангизлар, ўзларингиз учун яхшидир. Ана шунда, У зот гуноҳларингизни кечирур ва сизларни адн жаннатидаги остидан анҳорлар оқиб турган боғларга ва яхши масканларга киритур. Бу улуғ ютуқдир.” (Саф сураси 10-12)\nЭй Роббимиз, модам бу дунё ҳаёти бозорга ўхшар экан, бизларни унга имон билан кирадиган ва ундан яна имон билан чиқиб кетадиган бандаларингидан айла! Омин!\nЙўлдош Абдулла ўғли, 7 февраль, 2012 йил.


Пикфорд Англия терма жамоаси тарихига кирди\n4 июль, 2018, 09:05\nКеча ЖЧ-2018нинг 1/8 финалидан ўрин олган Колумбия ҳамда Англия учрашувининг асосий ва қўшимча бўлимлари 1:1 ҳисобида якунлангач, ғолиб номи пенальтилар сериясида аниқланди. Бунда эса омад инглизларга кулиб боқди.\nЭътиборлиси, шу куни инглизлар дарвозажон Жордан Пикфорд колумбияликларнинг битта зарбасини қайтаришга эришди ва Англия терма жамоаси тарихида жаҳон чемпионатларида пенальтилар сериясида тўпни қайтаришга муваффақ бўлган 2-дарвозабонга айланди.\nЭслатиб ўтиш лозимки, бундан аввал фақатига Дэвид Симэн ушбу натижага эриша олган эди. Аниқроғи, айнан ушбу дарвозабон ЖЧ-1998 йилда Англия – Аргентина баҳсида рақиб футболчилари томонидан тепилган пенальтини бартараф этишга эришган.


21 апрел 2021, Тошкент вақти: 19:30\nЎзини Муҳаммад пайғамбар учун ўч олганлар деб тақдим этган террорчиларнинг чоршанба куни Charlie Hebdo журнали офисига бостириб кириб¸ совуққонлик билан журнал бош муҳаррири ва рассомларини отиб ўлдириши Ғарб цивилизацияси марказларидан бири бўлган Францияни қаттиқ шокка солди.\nПайшанба куни францияликларнинг миллий мотам кунида ҳаëтига бўлган тинимсиз таҳдидларга қарамай¸ сўз ва ифода эркинлиги ҳақидаги ўз ишончидан чекинмагани учун ўлдирилган журналистларга эҳтиром бажо келтирди.\nУлар орасида Charlie Hebdoни бошқа сатирик нашрлардан ажратиб турувчи карикатураларининг тўрт рассоми ҳам бор.\nУлардан бири 76 яшар Жан Кабу¸ ëки шунчаки Кабудир. Кабу карикатуралари нафақат Charlie Hebdo¸ балки Le Monde, Le Figaro ва Le Canard Enchaine каби машҳур нашрларида ҳам босиб келинган.\nУ Charlie Hebdo журнали 60-йилларда Hara-Kiri номи билан босилган пайтлардаëқ нашр билан ишлаб келган. Айнан шу ерда Волинский¸ Гебе ва Рейзер каби бошқа машҳур рассомлар билан танишган.\nУнинг энг машҳур карикатураларидан бири исëнчи ўсмир Grand Duduche францус ирқчи¸ шовинистлари мажози бўлганBeauf ҳақидаги туркумдир.\n70-80-йилларда Кабу Recre A2 болалар теледастурида болаларга жонли эфирда карикатура чизишни ўргатгани билан францияликлар ҳаëтига кириб келган.\nУмрининг охирига қадар эски услубдаги мўйқалам билан чизишдан қолмаган Кабу 2010 йилда оламдан ўтган қўшиқчи Мано Солонинг отаси эди.\nИслом номи билан террорчилик қилганлар ўқидан ўлганлардан яна бири 80 яшар карикатурачи рассом Жорж Волинскийдир.\nОтаси польяк¸ онаси итальян¸ ўзи Тунисда туғилган Волинский¸ француз карикатура мактабининг яна бир етакчи арбоби эди.\nВолинский 2005 йилда Франциянинг энг олий мукофоти - Legion d'Honneur билан тақдирланган эди.\n-Кабу ва мен фитначилар эмасмиз¸ биз бошимизга бало қидириб юрганимиз йўқ. Биз фақат одамларни кулдириши мумкин қизиқ расмлар чизишни хоҳлаймиз. Баъзида бу борада бироз ҳаддан ҳам ошамиз¸ лекин одамларга бу ëқади¸ деган эди Волинский.\nЧоршанба куни ўлдирилганлардан яна бири 47 яшар Стефан Шарбонниердир. Charlie Hebdo журналига 2009 йилда бош муҳаррир бўлишидан аввал у айни нашрда 15 йил карикатурачи рассом бўлиб ишлаган.\nМаурис номли анархист кучук ва Патапон лақабли фашист мушуги Шарбонниернинг давомли карикатура туркумлари бош қаҳрамони эди.\n2011 йилда Charlie Hebdo Муҳаммад пайғамбар номи билан чоп этилган карикатуралари билан радикал мусулмонлар қаҳрига учраб¸ бош муҳаррир ва рассомлар ўлим таҳдиди остида қолганидан бери Шарбонниер полиция ҳимояси остида яшаëтган эди.\nПайғамбар карикатуралари чоп этилганидан сўнг Charlie Hebdo бомба ҳужумига учраб¸ Интернет сайти ҳакерларга нишон бўлган эди.\nШарбонниернинг сатирик журналда чоп этилган сўнгги карикатурасида“Францияда ҳалиям террор ҳужуми бўлмади. Кутиб туринг. Ниятимизни амалга ошириш учун ҳали январь охиригача вақтимиз бор”¸ деяëтган исломий террорчи сурати акс этган.\nЎлдирилган яна бир карикатурачи рассом Тигнус номи билан танилган 47 яшар Бернард Верак¸ 80-йиллардан сўнг ўз содда аммо чақиб олувчи карикатуралари билан танилган эди.


Ўзбекистон, 09 апрел 2015\n17 октябр 2019, Тошкент вақти: 15:48\nпайшанба 9 апрел 2015\nҲибсдаги Ҳусан Московскийнинг Чуқурсойдаги омборлари муҳрланди\nЖиноят оламида Ҳусан Московский, деган ном билан танилган тадбиркор Ҳусан Зиямуҳаммедовнинг ҳибсга олиниши ортидан унинг Чуқурсойдаги қуруқ мева сақланадиган омборлари муҳрланди. Озодлик манбаларига кўра¸ Ҳусан Зиямуҳаммедов пайшанба куни ҳам қамоқда қолган.\nТошкентда йўл қароқчилари ҳайдовчиларни таламоқда\nИчки ишлар вазирлиги эътирофича¸ Тошкент кўчаларида машина эгаларига ҳужум қилиб, пулини олиш ҳолатлари сўнгги ойларда кўпайган. Расмий манбага кўра¸ сўнгги бир ҳафта ичида биргина Шайхонтоҳур туманида учта шундай ҳолат қайд этилган.\nТошкент валютафурушларини яна қора ниқоблилар босди\nЭски шаҳарда валюта олди-соттиси билан шуғулланувчи саррофларни якшанба куни қора ниқоблилар босди. Ўтказилган амалиёт чоғида ички ишлар бўлимига олиб кетилган ўнга яқин сарроф¸ тепадаги ҳомийлари аралашуви билан¸ ўша куниëқ қўйиб юборилди ва ҳозирда “қора бозор”даги фаолиятини яна давом эттирмоқда.\nОзодлик суҳбатлашган мутахассисларга кўра¸ Ўзбекистонда ишлаб чиқарилаëтган машиналар бозорининг Россияда касодга учрагани мамлакат ички бозорига таъсир қилмаган; GM автомобилларининг арзонлагани¸ кўпайгани ва ëки уларни харид қилиш механизмининг соддалашгани кузатилмаяпти.\nОзодликка 8 апрель куни маълум бўлишича¸ 5 март куни 8 нафар ўзбекистонлик меҳнат муҳожири Санкт-Петербургда ишлаб юрган 25 яшар ватандошини калтаклаб¸ сочини кесиб¸ жисмонан таҳқирлаган. Зўравонлардан биттаси қўлга олинган¸ қолганлари эса Россиядан қочиб кетишга улгурган. Тергов қўмитаси расмийси бу шахсларни қўлга олишни сўраб Ўзбекистон ҳуқуқ тизимларига махсус сўров ҳозирланганини билдирди.\nМафияга яқин авторитет Ҳусан Московский сўроқ қилинмоқда\nЖиноят оламида Ҳусан Московский, деган ном билан танилган тадбиркор Ҳусан Зиямуҳаммедов ҳибсга олингани билдирилди. Бу ҳақда Озодликка бир-биридан мустақил икки манба маълум қилди. Зиямуҳаммедов россиялик марҳум вор в законе Дед Ҳасан (Аслан Усоян) нинг Ўзбекистондаги вакили сифатида иш қилгани айтилади.\nЯмандан эвакуация қилинган ўзбекистонликларни Москвада ҳеч ким кутиб олмади\nЯмандан Россияга эвакуация қилинган ўзбекистонлик шифокорларни Москванинг Чкаловск аэродромида кутиб олишга Москвадаги ўзбек элчихонасидан ҳеч ким чиққани йўқ. Сешанба куни Россиянинг ҳисоб бўйича бешинчи учоғи постсовет ўлкаларидан бўлган юз элликдан ошиқ шифокорни Ямандан эвакуация қилди. Россиядаги постсовет мамлакатлар элчихоналари мулозимлари ўз фуқароларини кутиб олган. Лекин кутиб олувчилар орасида ўзбек мулозимлари кўринмаган.\nBahsOnline: Ўзбекистон Қримнинг аннексия қилинганини тан олмади. Қўллайсизми, йўқми?\nBahsOnline дастурининг навбатдаги сонида расмий Тошкентнинг Қримнинг Россия томонидан аннексия қилингани муносабати мунозара қилинди.\nЎзбекистонда тақиқланган Абдулазиз Карим Истанбулда концерт беради\nЎзбекистонлик таниқли хонанда, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Абдулазиз Карим 10 йиллик танаффусдан кейин Истанбулда концерт берадиган бўлди. Концерт ташкилотчиси Заҳро Келсарнинг Озодликка айтишича “Қурбон бўламан” деб номланган концерт дастури Туркияда истиқомат қилаëтган ўзбекистонликларга мўлжалланган.\nВилоятларда суюлтирилган газ икки кунда 30 фоизга қимматлади\nЎзбекистоннинг аксар вилоятларида автомобиллар учун мўлжалланган сиқилган газнинг 1 литри сўнгги икки кун ичида 1100 сўмдан 1600 сўмгача қимматлади. Ўзбекистон Товар хомашё биржаси пропан газининг нархи ошганини тасдиқлади, лекин сабабини изоҳламади.


"Teskari ko‘zlar" китоби, Toxir Malik\nКулгига тобингиз қалай? Ҳаёт ташвишларидан бироз чалғиш учун ғуборларингизни ёзмоқчи бўлсангиз, Ўзбекистон халқ ёзувчиси Тоҳир Малик кашф этганва ушбу мўъжаз китобда тасвирлаган ғаройиб сайёрадаги киши топмас қишлоққа боринг. Қишлоқ маҳаллалари кўчаларини оралаб, ўзингизга ўхшаган содда, самимий одамлар хонадонига киринг. Уйланиш учун йигит эканлиги ҳужжат йиғаётган Шодивойни, Навоийни айронфуруш қилиб қўйган Думбултойни кўрасиз, Жулқунбойнинг ўгай жияни Жўржнинг газетага ёзган мақолаларини ўқийсиз. Ундан Йўққулободга ўтиб Ғойибқул ва унинг қўшнилари бошидан ўтган воқеаларга қулоқ тутинг. Қишлоқ аҳлининг гап-сўзлари, ўй-фикрлари, яшаш тарзлари, ҳатти-ҳаракатлари сизни ичагингиз узилгудек кулдиришга адибнинг ўзи кафил.


Мевали дарахт кўчатларини озиқлантириш | АгроОлам.Uz\nДомой Боғбончилик Мевали дарахт кўчатларини озиқлантириш\nКўчатзор ерини тайёрлаш. Боғ яратиш дарахт кўчатларини етиштиришдан бошланади. Кўчат етиштириш эса бир неча (2—3) йил давом этади. Бу даврдаги тадбирлар тизимида тупроқларни маданийлаштиришга алоҳида эътибор берилади. Тупроқ кузда 30—45 см чуқурликда ҳайдалади. Шудгор олдидан тупроқ унумдорлигини ҳисобга олган ҳолда гектарига 30—100 т чала чириган гўнг, 60—100 кг фосфор, 70—80 кг калий сочиб чиқилади (бедапоя ўрнида барпо этиладиган кўчатзорларга маҳаллий ўғитлар киритилмаса ҳам бўлади), сўнгра сидерат сифатида биронта дуккакли дон экин етиштирилади.\nМевали дарахт уруғи экиладиган майдонга кузда 20—50 т чала ёки тўла чириган гўнг, 100—150 кг фосфор ва 60—90 кг калий киритилади. Экиш билан бир пайтда гектарига 20 кг Р2О5 берилса, уруғлар тез ва қийғос унади. Бу даврда азотли ўғит киритилмайди.\nНиҳоллар ўзини яхши тутиб олгандан кейин (3—4 чин барг даври) гектарига 40—50 кг азот киритиб, биринчи қўшимча озиқлантириш, орадан 20—25 кун ўтгач шу меъёрдаги азот билан иккинчи қўшимча озиқлантириш амалга оширилади.\nОзиқлантириш учун гўнг шалтоғи ва парранда ахлатидан ҳам фойдаланиш мумкин. Бунда гўнг шалтоғи 5— 10 марта суюлтирилади ва гектарига 10—15 т ҳисобида 4—5 см чуқурликка киритилади. Парранда ахлати сув билан 1:2 нисбатда аралаштирилади ва бир неча кун қолдирилади. Кейин 8—10 марта суюлтирилиб, гектарига 0,8—1,0 т ҳисобида киритилади.\nЎзини тутиб олган ниҳоллар иккинчи йилнинг баҳорида 100—150 кг, июнь ойида 75—100 кг меъёрида азот (N) билан озиқлантирилади. Данакли мева ниҳоллари учун бу меъёр 1/3—1/4 марта камайтирилади.\nМевали дарахт кўчатларини озиқлантириш. Етилган ниҳолларни кўчат қилиб ўтказишда кўпроқ хандақ (эни 40—50 см чуқурлиги 50—60 см) усулидан фойдаланилади. Маҳаллий ўғит йиллик меъёрининг ярми хандақ ковлаш учун режалаштирилган чизиқ бўйлаб ва қолган ярми хандақ остига ташланади. Азотли ўғитлар киритилмайди. Фосфор ва калий ҳам хандақ остига ташлангач, бульдозер билан кўмилади ва кўчатлар механизмлар ёрдамида ўтқазилади. Ҳар бир кўчат ўрасига 20—30л сув қуйилади ва кўчат танасининг атрофи торф, компост ёки гўнг билан мульчаланади.\nКўчат учун ковланадиган ўранинг катталиги қуйидагича: олма ва нок учун 100—60—0,5; олча, гилос ва олхўри учун 80—40—0,3; смородина, малина ва бошқа бутасимонлар учун 50—30—0,15. Биринчи рақам ўранинг эни см, иккинчи рақам чуқурлиги см ва учинчи рақам ҳажми, м3.\n90-жадвалда битта кўчат ўраси учун белгиланган ўғит меъёрлари келтирилган. Ўранинг ҳажми оширилса, шунга мос равишда ўғит меъёри ҳам ўзгартирилади.\nКўчат ўраларига янги ёки чала чириган гўнг ташлаш мақсадга мувофиқ эмас, чунки уларнинг чиришидан тупроқ қатламларида ҳосил бўладиган чала оксидланган бирикмалар кўчатларни тутиб кетишини қийинлаштиради. Калийли ўғит сифатида калий сульфат топилмаса, калий хлориддан ҳам фойдаланиш мумкин.