Ўзбекистонда мафкура,маданият,фан ва дин: чегарани каерда ва кандай куйиш мумкин? - Ўзбекистон Янгиликлари\nЎзбекистонда мафкура,маданият,фан ва дин: чегарани каерда ва кандай куйиш мумкин?\nМирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети профессорларидан бирининг ҳикоя қилишича, унинг палеонтологияга оид маърузаларидан бири чоғида дунё илм-фанидаги эволюция назариялари борасида сўз кетади. Маърузада Чарльз Дарвиннинг “Турларнинг келиб чиқиши” асарини четлаб ўтишнинг иложи бўлмаганидек, замонавий фанда бу назарияга киритилган аниқликлар, антропогенезга (“яратилишнинг гултожи” бўлган инсоннинг келиб чиқиши ҳақидаги назариялар) оид янги ғоя ва тахминлар ҳақида гапирмаслик ҳам имконсиз эди. Шунда талабалардан бири (жуда диндор бир йигит) аччиқланиб кетиб, маърузани бўлади ва ўқитувчига Дарвиннинг номини тилга олмасликни, унинг асарлари ўрнига Қуръонни ўқишни маслаҳат беради. Тутақиб кетган талабадан Эйнштейн, ҳатто асртрофизика (коинотнинг тузилиши ҳақидаги фан) ҳам “атеистлар фани” сифатида маломатга қолади. «Қуръонда ҳамма нарсага жавоб бор» – таъкидлайди йигит. Ҳамкасбимиз диндор инсоннинг ҳиссиётларига дахл қилмай туриб баҳсни давом эттириш мумкин эмаслигини тушунарди. Боз устига, мавжуд қонунларга кўра бу йигит Миллий университет магистратурасига Ўзбекистон мусулмонлар идораси ҳузуридаги Олий ислом институтининг битирувчиси ўлароқ ўқишга кирган эди.\nҲамкасбимиз таъкидлашича, бундай можаролар унинг маърузалари жараёнида тез-тез рўй берар экан. Бунинг устига, эътирозлар ёлғиз мадраса ёки Ислом институти битирувчилари тарафидангина билдирилмас экан. Талабалар орасида диндор ёшлар кундан-кунга кўпайиб бормоқда. Эътиборлиси шуки, мазкур ўқитувчи машҳур олим бўлиб, Сорбоннада, АҚШ ҳамда Канадада ва ҳатто Бирлашган Араб Амирликлари университетларида маърузалар ўқиган. Охирги ҳолат алоҳида эътиборга молик, зеро у ислом мамлакатидир. “У ердаги талабалар Дарвиннинг ёки антропогенез ҳақидаги фаннинг бошқа йирик намояндалари номининг тилга олинишига қандай муносабатда бўлишади”, деган саволимизга жавобан профессорнинг айтишича, улар буни хотиржам қабул қилишар ва ҳатто бу назариялар, уларга қўшимчалар ёхуд раддиялар тўғрисида баъзи ҳолларда унинг ўзидан-да яхшироқ билишар экан. Энг асосийси, бу ҳол диний апологетика ва муросасизликдан келиб чиқувчи “мафкуравий зиддият” туғдирмас экан. Суҳбатимиз давомида ҳамкасбимиз бизнинг олдимизга табиий саволларни қўйди: нега ислом давлатида бу каби назариялар эътирозсиз ўрганилгани ҳолда, таълим дунёвий характерда бўлган бизнинг юртимизда диндор талабалар бундай таълимотларни нафрат билан қарши олишади? Ҳолбуки, Бирлашган Араб Амирликлари ёки унга ўхшаган ислом мамлакатларида астрофизика ёки антропогенез таълимотини ҳақиқат ўрнида қабул қилишади, деб бўлмайди. Шунга қарамай, булар ўқув дастурларига киритилган бўлиб, на ўқитувчи, на уларнинг талабалари – ҳеч кимнинг хаёлига палеонтология, фалсафа, физика ва унинг бўлимларидан “атеистлар фани” сифатида воз кечиш фикри келмайди.\nХаёлимизга келган ягона нарса шу бўлдики, ҳамкасбимизга юртимизда ва умуман минтақада исломнинг қайта тикланиши кўп ҳолларда консерватив (баъзида агрессив) шаклларда кечаётганини, бунга эса яқин ўтмишдаги атеистик сиёсат учун ўзига хос қасос сифатида қараш мумкинлигини тушунтирмоқчи бўлдик. Аммо нафсиламрини айтганда, бу каби ҳолатлар билан биз ва бошқа ҳамкасблар ҳам рўбарў келаётир ва муаммо аслида бундан ҳам мураккаброқ эканини яхши англаймиз.\nЗикр этилган майда зиддиятлар бугунги кунда кўплаб соҳаларда кундалик воқеликка айланмоқда. “Ислом динининг тикланиши”га фақат миллий мафкуранинг бир қисми ёки маънавий компоненти сифатида умид боғлаш ўзини оқламади. Аксинча, турли доираларда ислом динини ўртага қўйиб гапиришга берилиш (жумладан, баъзи мансабдор шахслар тарафидан) барча, айниқса мафкура ва таълим соҳаларида бевосита ёки билвосита равишда тўқнашуву баҳсларнинг янада ортишига сабаб бўлмоқда. Диннинг ҳаётимизга қайтиши билан боғлиқ “қўшимча”, аммо тамомила табиий ҳодисалар, хусусан, ёшларимизнинг муайян қисми орасида ислом динининг экстремистик руҳдаги талқинларига мойиллик борлиги, бошқарувнинг дунёвий шаклига, миллий урф-одатларга ва ҳоказоларга тоқатсизлиги ҳақида гапирмасак ҳам бўлади. Устига-устак, кузатишларимизга қараганда, кўпинча биз бир қисм ёшларнинг (жумладан, ОТМларда ҳам) шу қадар диний маргиналлашувига дуч келмоқдамизки, кенг маънода мамлакат хавфсизлиги тўғрисида гапириш ўринли бўлади.\nТалабалар салмоқли қисмининг диндорлиги – давр белгиси, бу йигит ва қизлар ҳам жамиятимизнинг бир бўлаги, мамлакатнинг ўз ҳуқуқ ва дунёқарашига эга бўлган фуқароларидир. Лекин улар дунёвий ОТМни битириб, бошқа муассасаларга ўқитувчи, мутахассис сифатида ишга жойлашяпти. Айнан улар ўз шахсий мафкураси ва сингдирилган ақидаларидан келиб чиқиб, таълим соҳасидаги ёндашувларни ўзгартириш бўйича ташаббус кўрсатмоқдалар, ўз (асосан диний-апологетик) тасаввурларини зўрлаб ўтказишга уринмоқдалар, айрим фанларнинг таълим дастурларига киритилишига монелик қилмоқдалар, диний мафкурани кучайтириш талаби билан чиқмоқдалар ва ҳоказо. Ваҳоланки, кузатишларимизга қараганда, бу талабалар ҳамда ёш тадқиқотчилар қатлами кўп ҳолларда ислом асосларини етарли даражада чуқур билмайди ва тушунмайди, уларнинг жаҳдлари эса чуқур билимга асосланган ҳаракатлардан кўра кўпроқ ҳиссиётлар тўлқинига ўхшайди. Уларнинг замонавий илм-фан, шу жумладан тарих фани ҳақидаги тасаввурлари анча саёздир. Бироқ, кўпинча бўладигандек, улар билим кемтиклигини ортиқча сўзамоллик, етарли тасаввурга эга бўлмасалар-да, “аждодларимизнинг муқаддас мероси” ҳақидаги ўзларича тушунган мафкуравий қолипларга мурожаат билан тўлдирмоқдалар.\nТан олишимиз жоизки, бугунги кунда ислом ҳаётимизнинг барча жабҳаларига, хусусан, илм-фан ва таълимга ёппасига кириб келди. Ҳатто ўзимизга ҳисоб берган ҳолда яширмасдан айтиш мумкинки, биз шакллари ва оқибатлари қоронғу бўлган бир жараённи – исломнинг қайта туғилишини бошдан кечирмоқдамиз. Хўш, бу жараёнлардан нима кутишимиз мумкин? Улар ёшларимизга қандай таъсир кўрсатяпти? “Диний компонент”нинг ёппасига фан ва таълимга кириб келишининг оқибати қандай бўлади? Таълим соҳаси ва академик фанлар консерватив диний мафкура билан муваффақиятли рақобатлашуви ёхуд ҳеч бўлмаганда у билан зиддиятсиз яшай олиши учун қандай муқобил таклифларни тақдим этиши лозим? Эртага янада жиддийроқ муаммоларга тўқнаш келмаслик учун бу саволларга биз бугун жавоб бермоғимиз жоиз.\nАввал-бошдан ўқувчиларни огоҳ қилмоқчимиз: бизда исломофобияни қўзғатиш истаги йўқ, диндорларнинг иззат-нафсига тегиш, табиий саналмиш дин эркинлиги ҳамда диний таълим ҳуқуқига шак келтириш фикридан ҳам батамом йироқмиз. Айни пайтда биз жуда чекланган (мутахассислар таъбири билан айтганда, маргинал) равишда, баъзан эса ҳатто агрессив идрок этилган ислом дини юртимизнинг таълим жараёнига, ижтимоий ва бошқа илм-фан соҳаларига таъсир ўтказишига ҳам қаршимиз. Биз иқтидори чекланган ўқувчи ҳамда талабалар етиштирилишига, уларнинг илмий ёки лоақал соғлом ва теран фикрлашдан мосуво қилинишларига, бунинг оқибатида эса мамлакат фани ва иқтисодиётини ривожлантиришга қодир бўлган рационал фикрловчи профессионалларни тарбиялаш ва илм беришга қаратилган таълим ғоясининг барбод қилинишига қаршимиз. Шу ва шунга ўхшаш мулоҳазалар бизни “қўлга қалам олишга” ҳамда тажрибаларимиз, хавотирларимиз билан ўртоқлашишга мажбур этди.\nИбтидо. Муаммоларнинг келиб чиқиши.\n1980-йилларнинг охирларидаёқ Марказий Осиё минтақасида ва мамлакатимизда диннинг мисли кўрилмаган кенг қулоч ёзиши кузатила бошландики, у тезда ижтимоий соҳага ўз таъсирини қатъий равишда тиклади. Гап биринчи навбатда мамлакат фуқаролари орасида устун дин бўлмиш ислом ҳақида кетмоқда. Бироқ ижтимоий соҳадаги ижобий жиҳатлар билан бир қаторда (оилавий ёки ижтимоий одоб-ахлоқ қоидаларини тиклаш ва бошқалар), уламоларнинг бошқа иддаолари – кўпхотинлиликни, қизларни эрта турмуш узатишни тиклаш, аёлларга нисбатан чекловлар, уларнинг ижтимоий ролини пасайтириш, миллий урф-одатлар ва байрамларни рад этиш ва ҳоказолар ҳам кузатилди. Бу каби муаммоларни биз диний мафкурага асосланувчи муқобил ёндашувлар шаклланган таълим ва илм-фан соҳасида ҳам кўрамиз.\nБулар – бугунги кунимиз воқеликлари бўлиб, уларнинг тадрижий ривожи баъзи сабаблар орқасида пайдо бўлган ва ҳали тўла англаб етилмаган айрим маҳаллий можароларни келтириб чиқармоқда. Шунинг учун, келинглар, аввало ҳаётимизнинг турли соҳаларида, шу жумладан, кундалик ижтимоий меъёрлар, таълим, мафкура ва ҳаттоки сиёсатда ислом динининг тикланиш жараёнлари билан боғлиқ умумий контекстни, қисқача бўлса-да, аниқлаб олайлик. Чунки дин ролининг тикланиши асосан тинч шакллар касб этишига умид қилган ҳолда, жамиятнинг аксарият қисми динни ижобий қабул қилди.\nМустақилликнинг деярли биринчи кунлариданоқ ислом дини маънавий мероснинг бир қисми деб эълон қилинди. Исломнинг жонланиши билан бир вақтнинг ўзида унинг тезкор сиёсийлашуви, (ўз ҳаракатларини исломий ақидалар билан асослашга уринган ва уринаётган) экстремистик ташкилотларнинг пайдо бўлиши ва ҳаттоки маҳаллий ҳокимиятни эгаллаши (Наманган, 1991-92) юз берди. Мамлакат раҳбарияти олдида диний эркинликнинг чекланишига йўл қўймаган ҳолда бундай ҳодисаларга қарши туришдек ўта мушкул вазифа турарди. Уламолар орасидаги ички низолар масалани янада чигаллаштирар, уларнинг турли гуруҳлари шариатни ҳуқуқий тизимнинг асосига айлантириш ва ҳатто унга ҳатто сиёсий мақомни қайтаришни талаб қилишарди.\nЯнада мушкулроқ вазифа сифатида диний сиёсатда, айниқса диний экстремизм мафкурасига қарши курашиш соҳасида аниқ стратегияларни ишлаб чиқиш масаласи юзага чиқди. Бу соҳада бир нечта ёндашувлар шаклланган бўлиб, улардан бири аҳолининг, айниқса ёшларнинг диний саводсизлиги экстремизмнинг асосий сабаби эканига урғу беради. Бунда диний саводсизлик, бирон-бир ишончли далилларсиз, мусулмонларнинг муайян қисмининг экстремизм мафкурасига берилиб кетишида асосий сабаблардан бири сифатида қабул қилинади. Айнан шу ёндашувга кўра, диндан саводи бўлган мусулмон экстремизмга қарши иммунитетга эга эмиш. Аммо бу диний билимлар қандай «ишлайди», мафкуравий жиҳатдан аслида нима беради – булар мутлақо тадқиқ этилмаган муаммолардир. Бунинг устига, маҳаллий ва хорижий мутахассислар тадқиқотлари шуни кўрсатадики, диний саводхонлик (дунёвий маълумоти жуда заиф бўлган ҳолда) кўпинча экстремистик гуруҳларга кириб қолишга рағбатлантирувчи омил бўлиб хизмат қилмоқда. Яхшигина исломий маълумотга эга бўлган ёшлар ушбу бузғунчи гуруҳларнинг интеллектуал элитасини ташкил қиляпти. Бу ерда биргина фактни келтириш етарлидир. Медиамаконда жиҳодни тарғиб қилувчи ташвиқотчилар орасидаги 80 фоизгача агентлар ёки блогерлар ўз пайтида мамлакатда рўйхатдан ўтган исломий таълим муассасаларида таҳсил олишган.\nИслом дини мафкура, тарих ва маданиятнинг бир қисми сифатида\nМафкура соҳасидаги вазият янада мураккаброқ бўлди. Бу ерда асосий вазифа ислом динининг хайрихоҳ шаклларидан фойдаланган ҳолда терроризмнинг динга асосланган далилларини енгишга қаратилган эди. Худди шундай ҳолат Марказий Осиё минтақасидаги қўшни мамлакатларда ҳам юзага келган эди. Жамоат арбоблари, сиёсатчилар ва минтақа давлатларининг аксарият уламолари бир овоздан ҳақиқий ислом тинчлик ва яратувчилик дини эканига, террорчилар исломдан фақат ниқоб сифатида фойдаланишларига ва шунга ўхшаш нарсаларга ишонтиришга киришдилар. Бу ҳаммага маълум далиллар бўлиб, улар камдан-кам ҳолда эътирозга сабаб бўларди. Натижада, баъзи амалдорлар янада фаолроқ равишда исломий гапларни, баъзан эса ҳадисларни шарҳлаш тарзидаги далил-исботларни қўллашга киришдиларки, бу, юмшоқ қилиб айтганда, бемаънилик касб эта бошлади. Уларнинг ўз рейтингини оширишга қаратилган бундай расмий чиқишларининг салбий оқибатлари ўша пайтнинг ўзидаёқ кўриниб қолган эди. Ҳолбуки, турли даражадаги мансабдор шахсларнинг ўз рейтингини кўтариш мақсадида диний далилга мурожаат қилишини стретегик жиҳатдан ўйлаб қилинган ҳаракат, деб баҳолаб бўлмайди.\nЗўравонликка асосланган экстремизм мафкурасига қарши курашда исломий риторикага берилиш, фикримизча, аслида самаралироқ бўлган далилларни иккинчи даражага суради. Масалан, диний далиллар келтириш аниқ устун бўлгани ҳолда биз терроризм – бу қонуннинг энг оғир бузилиши эканлиги ҳақида деярли гапирмаймиз. Бошқача айтганда, ҳуқуқий маданият тўғрисида деярли ҳеч ким оғиз очмаяпти. Ислом цивилизациясининг асосини ташкил этган ислом маданияти ва санъати (бу тушунчаларнинг кенг қамровли маъносида) хусусида эса ундан-да кам сўз юритилмоқда; улар ҳақида минтақа илоҳиётшуносларининг ўзи жуда оз тасаввурга эга.\nИчки сиёсатни ҳал қилувчи сиёсий элита олдида бир савол кўндаланг бўлди: ижтимоий ҳаётга кўпинча муқобил, баъзида эса ўта консерватив шакллардаги ислом ақидапарастлиги тобора устунлик қилаётган параллел мафкура ўлароқ кириб келган исломнинг шундай шиддатли эволюциясини қандай қилиб назардан қочирмаслик мумкин? Таҳлилчилар ҳозирнинг ўзида исломнинг бундай чекланган ва консерватив ривожида бир қатор муаммоларни кўрмоқдалар. Улар шу нарсани назарда тутадиларки, мафкура соҳасига айнан исломий далилларнинг кенг миқёсда жалб этилиши таълим ва маданият соҳасида исломий апологетика таъсирини вужудга келтирди, бу эса ўз-ўзидан интеллектуал исломийлашув ҳодисасини пайдо қилди. Натижада ислом маданий ва маънавий мерос ёки тарихий цивилизация сифатида эмас, балки асосан диний мажбурият, ақидавий кўрсатмалар ва умуман мафкура сифатида қабул қилина бошлади.\nЖиҳодчиликка асосланган террористик мафкурани енгиб чиқиш истаги шунга олиб келдики, ислом (ёки сўнгги 10-15 йиллик таъбирга кўра, «тинч ислом») барча даражаларда рағбатлантирила бошлади. Бироқ «тинч ислом», «маърифатли ислом», «ислом мероси» каби тушунчалар ёки шунга ўхшаш атамаларни шакллантириш, уларга аниқ маъно-мазмун бериш ҳозирча имконсиз бўлиб қолмоқда. Бунда мазкур ғоя ташаббускорларининг ушбу диннинг хусусиятлари, унинг тарихи, жамият ҳаётидаги аҳамияти ва ўрни ҳақида ниҳоятда юзаки тушунчага эга эканликлари намоён бўлди. Бу диннинг ижтимоий ёки сиёсий жиҳатларини инобатга олмаган ҳолда, «исломнинг маънавий мероси» амалий маънода (экстремизм мафкурасига қарши восита сифатида) қарала бошланди. Масалан, диншунос олимлар ва исломшунослар нуқтаи назарига кўра, диний матнлардан бугунги кун учун яроқли бўлган «азалий донолик» кутиш динни, унинг ақидавий хусусиятларини, ижтимоий ёки сиёсий контекстларини батамом бузиб кўрсатишдир. Ҳолбуки, биздаги таълим муассасаларида диншунослик ёки фалсафада қўлланувчи тадқиқот усуллари кўпинча диний ақидаларга таянади.\nХуллас, динни бундай янглиш тушуниш асосида стратегия қуриш мафкуравий ишларда ҳам, ҳам таълим, илм-фан, маданият ва бошқа соҳаларда ҳам жиддий хатоларга олиб келади. “Умуммусулмон бирлашуви” деган бугунги куннинг воқелигига айланиб бўлган ҳаракатни назарда тутсак, ислом риторикасига берилиш миллий маданиятимиз ва қадриятларимизга нисбатан бир ножоиз муқобилликнинг кучайишига олиб келади.\nИсломни “мерос” ўлароқ тушуниш бир хил эмас ва жамиятнинг турли қатламларида ҳар хил тушунилади. Табиийки, уламолар, ўзларининг диний апологетикасидан келиб чиқиб, «аждодларнинг диний мероси”ни сўзма-сўз қабул қилишади. Яъни, ақидавий кўрсатмалар ёки хулқ-атвор меъёрлари, маросимий мажбуриятлар ва ҳоказолар сифатида. Бу диний мафкурадан бошқа нарса эмас.\nШу билан бирга, аҳолининг асосий қисми миллий урф-одатлар ёки бўлмаса дунёвий қадриятлар, масалан, ўзларининг исломгача бўлган ва бошқа анъаналаридан олинган байрамларини (Наврўз, Сайил, Янги йил, 8-Март ва бошқалар) тан олган ҳолда ўзларини мусулмон деб билишади (маданий жиҳатдан, ўзини англаш/идентиклик белгиси сифатида). Яқинда интернетда ушбу байрамларнинг Ўзбекистон мусулмонлари учун мақбуллиги хусусида кечган қизғин мунозараларни эслатиб ўтамиз. Бунда имомларимизнинг салмоқли қисми бу байрамларга қарши фикр билдирган бўлса, оддий одамлар бу тақиқни қабул қилишмади. Ушбу воқеа беихтиёр Афғонистондаги Толибон ҳаракати раҳбарлари томонидан исломни «янгиликлардан» (бидъадан) тозалаш мақсадида Наврўзни тақиқлаши афғон жамиятида қаршиликларга сабаб бўлганини ёдга туширади. Афғонистондаги аксарият мусулмонлар ҳам ушбу тақиқни қабул қилмадилар.\nБинобарин, тарғибот ёки таълим сиёсатида ўз миллий урф-одатларига содиқ бўлган айни шу аҳоли қатламига, уларнинг динни маданий мероснинг бир қисми ўлароқ қабул қилишларига, уларнинг бағрикенглигига қараб иш тутиш муҳимроқдир. Мутахассислар ушбу ҳодисани аралаш идентиклик деб аташади. Бу идентиклик ижтимоий ёки сиёсий агрессия бўлмаган ҳолдаги табиий бағрикенгликнинг негизини ташкил этади. Аҳолининг бу қисмига Мустақилликнинг бошланиши билан берилган диний эркинликлар (масжидлар ва диний муассаларнинг очилиши, сиёсатда атеизмдан воз кечиш ва бошқалар) етарли. Ростдан ҳам, уларга қараб иш тутиш маъқулроқ эмасми? Бунда шуни эътиборга олиш керакки, тарихимизни исломгача бўлган давр илдизларидан озиқланувчи миллий урф-одатлар, ривоятлар, афсоналар, адабий ижоднинг бир қисми бўлган маданий ва цивилизацион мерос сифатида деярли тарғиб қилинмаган ҳолда фақат қулёзма мероси (илоҳиётга оид асарлар ва матнлар)ни ўта консерватив, тор шаклларда нашр қилиш, кўпайтириш ва ташвиқ қилиш таъсири остида аҳолининг бу қатлами ҳеч бир муболағасиз сийраклашиб бормоқда.\nШу маънода исломгача бўлган тарихимиз ҳақидаги баҳслар жуда муҳимдир. Ҳозирнинг ўзида баъзи олий таълим муассасаларида, хусусан Ислом академиясида у даврни “жоҳилия” даври, Марказий Осиёнинг араблар томонидан забт этилишини эса “фатҳ” (ғалаба) дея талқин қилишга чақириқлар бўляпти. Бу билан улар анча мукаммал дин ва маданият “ғафлатда” ётган “ёввойи цивилизация”, паст маданият вакиллари устидан ғалаба қозонди, демоқчи бўладилар. Аммо эслатиб ўтамизки, Ўзбекистон тарихининг бу даври оламшумул аҳамиятга эга бўлган маданий ва маънавий ютуқлар билан ажралиб туради. Айнан ўша даврда дунёга машҳур бўлган давлатлар ва шаҳарлар, масалан, Самарқанд, Бухоро, Тошкент, Жиззах, Хива ва бошқаларга асос солинди, аммо нима учундир биз уларнинг тарихини фақат ислом тарихи билан боғлашни афзал кўрамиз. Ваҳоланки, ислом сиёсий тизими ва умуман маданияти ўз даврида исломгача бўлган цивилизацияларнинг, шу жумладан Марказий Осиёнинг кучли таъсири остида шаклланди, ҳатто улар ҳисобига бойиди. Назаримизда, бу далилларни инкор этиш ва шу асосда тарихий меросимизни жиддий чеклаб, «жоҳилия» ёки «фатҳ» сингари соф диний атамаларни мафкуравий ва ҳатто сиёсий маънода тиқиштириш номаъқулдир.\nЗамонавий исломда янги тушунчалар пайдо бўлдики, агар ақидавийлик табиатини ёки ушбу диннинг ўзига хос хусусиятларини эътиборга олсак, улар, юмшоқ қилиб айтганда, анча муваффақиятсиз туюлади. «Соф ислом», «ҳақиқий ислом» ёки ҳатто «дунёвий ислом» каби иборалар айниқса бемаънидир. Бироқ исломнинг («яхши» ва «ёмон» нуқтаи назаридан) турли хил талқинлари кўпинча ташқи кузатувчи ёки экспертларнинг тўқимаси эмас. Бундай қолиплар ҳар қандай диннинг ичида мавжуд. Бу ўзига хос «тарихий сарқит»дир ва у конфессиялар ичидаги мубоҳасаларнинг хусусиятига асосланган бўлиб, улар кўпинча дин пешволарининг ўз гуруҳ/корпоратив манфаатларини таъминлаши йўлида уларга восита бўлиб хизмат қилади.\nАсосий муаммо дин шаклларининг айнан мана шундай иккиланган (бинар) таърифидан келиб чиқиб, уни исломни тушунишдан йироқ бўлган экспертлар ва амалдорлар муомалага олиб кирадилар, дин ҳимоячилари эса бажонидил ўзлаштирадилар. Бунда Ҳанафия мазҳаби ва Мотурудия эътиқоди (ақидаси) ўша «яхши ислом» ёки «ҳанафий ислом» намунаси сифатида қабул қилинади. Бироқ шу пайтгача ҳеч ким ва ҳеч қаерда бир қатор саволларга асосли жавоб бермаган: нега ва нимаси билан бундай ислом яхши? Нима сабабдан кўп сонли ҳанафий уламолар (шунингдек, бошқа сунний уламолар) ИШИД/ДАИШ каби тақиқланган ташкилотлар мафкурасини қўллаб-қувватлашди? Нега ҳеч қачон ҳанафийликдан воз кечмаган Мулла Умар (“Толибон”нинг маънавий раҳбари) каби манфур шахс ҳар хил тоифадаги террорчиларни, шу жумладан машъум “Ўзбекистон исломий ҳаракати”ни қўллаб-қувватлади? Бунда у айнан ҳанафий мазҳаби мактабига мос келувчи далилларни келтириб, ёзма манбаларга ҳаволалар ҳам берди. Бундай саволлар кўплаб пайдо бўладики, уларнинг барчаси маънавий меросни тушунишда ягона, аммо тиқиштирилган ориентир сифатидаги «яхши, ҳанафий ислом» борасида шаклланган ижобий тасаввурларимизни деярли буткул бузади.\nБиз исломофобияни келтириб чиқариш ёки сунний исломнинг озми-кўпми либерал шакли бўлган Ҳанафия асосларини шубҳа остига қўйиш фикридан йироқмиз. Биз фақат диншунослик асослари, қолаверса, элементар мантиқ ҳақида эслатиб ўтмоқчимиз, холос. Таъкидлаймизки, гап дин тўғрисида, бизнинг ҳолатда ислом тўғрисида, унинг барча тарихий ҳамда ақидавий воқеликлари ва турли матнларида, хусусан, Қуръон ва ҳадисларда қайд этилган мероси (жумладан, унинг бошқа тоқатсиз ва ҳатто агрессив компонентлари) ҳақида кетяпти. Диндаги “яхши” жиҳатларни унинг “ёмон”, яъни нотолерант ёки, айтилганидек, агрессив томонларидан ажратишга урунишимиз эса омадсизликка маҳкумдир, чунки уламоларнинг ўзлари динни ҳаётнинг ҳар қандай шароити, инсон фаолиятининг барча жабҳалари учун ягона ва бўлинмас қоидалар мажмуи сифатида қабул қиладилар. Исломнинг маҳаллий шаклларидаги ислоҳотларнинг тугалланмагани замонавий исломнинг муҳим хусусиятидир. Диний ақидалар фақат ташқи қобиққа, айрим дин пешволарнинг ўзини “тўғри ислом”нинг ашаддий тарафдори, жамоани офат ва бошқа нарсалардан қутқарувчи қилиб кўрсатиш йўсинига айланади (булар ислом тарихида тамомила одатий ҳолатлардир). Лекин бу воқеликлар ҳаётимизнинг барча жабҳаларига кириб келиб, давлатнинг бағрикенглик сиёсати ва мафкурадаги рационалликни таъминлашдаги саъй-ҳаракатларини йўққа чиқаряпти.\nБиз эслатиб ўтамиз ва шуни тушунишга чақирамизки, гап кичик бир исломий жамоа шафқатсиз рақобат шароитида географик ва маънавий маконни эгаллашга мажбур бўлган даврларда пайдо бўлган дин тўғрисида кетяпти. Ўз тарихининг Мадина даврида эса ёш дин вакиллари ўзларининг кечаги диндошлари – насронийлар ёки яҳудийлар билан қонли курашда ўзларининг ҳаётий кучга эгалигини исботлашди. Қуръон ва Суннадаги нотолерант даъватларнинг катта қисми ана шундан келиб чиққан. Кўпинча «муқаддас уруш»га мисол сифатида қўлланадиган ислом тарихининг ушбу қисми, ота-оналарга ҳурмат кўрсатиш ёхуд жиҳодда қатнашиш ҳукми нечоғли қонуний ҳисобланса, шу даражада қонуний ҳисобланади. Аммо бу воқеликларни замонавий мафкурага кўчириб ўтказиш (сўзма-сўз маънода) шунчаки конфессионал ихтилоф туғдириш билан чекланмайди (оддий конфессиялараро толерантлик ҳақида бу ерда гап ҳам бўлиши мумкин эмас!).\nЗамонавий дунё воқеликлари исломдаги тийиб турувчи энг муҳим омиллардан бири – диний билимлар, айниқса Қуръон ва Сунна (ҳадислар)га оид билимларнинг иерархиклиги ва элитарлигини барбод қилди. Назарда тутилаётган нарса шуки, мазкур тарихий ва ақидавий жиҳатдан мураккаб бўлган матнларни шарҳлаш ҳуқуқи фақат анъананинг эътироф этилган билимдонларига (муфассирлар ва муҳаддислар) берилган, улар эса шарҳ бериш ҳуқуқини билимларни узатувчилар силсиласи ўтмишдаги буюк уламоларга боғланувчи нуфузли устозлардан олган эди. Бу бошқа исломий илмларга ҳам тегишли бўлган. Шаклланган анъанага кўра, ушбу улкан билимлар мажмуаси тор доирадаги илоҳиётшунос уламолар орасида муҳокама қилиниши керак эдики, бу уламолар ўзларининг билимларига таяниб, ялпи якдиллик (ижмо) билан жамоа учун муҳим бўлган қарорлар қабул қилиш бўйича махсус ҳуқуққа эга эдилар. Замонавий дунёда эса ушбу матнлар турли хил таржималарда, одатда шарҳланмаган ҳолда кенг тарқалди ва диний билимларга эга бўлмаган диндорлар оммаси орасида ёйилишда давом этмоқда. Бу эса оддий мусулмонлар, айниқса, зарур диний билимларга эга бўлмаган амалдорлар ва дунёвий илмлар вакиллари эмас, балки махсус тайёргарлиги бор уламоларнинггина бундай матнлар билан иш кўришига асосланган анъанани бузди. Айни пайтда, ҳозир Интернет макони Яқин Шарқда жанг қилаётган ёшларнинг баёнотларидан иборат постлар ва репостларга тўла. Одатда улар бир қўлида Қуръон ёки ҳадис тўпламлари, иккинчи қўлида эса автомат ушлаган ҳолда «муқаддас жиҳод» ниқоби остида ушбу қонли урушларда қатнашаётганлари қонуний эканини исботлашга урунмоқдалар. Эътиборлиси шуки, ушбу тўпламларнинг барчаси расмий равишда нашр этилган, шу жумладан бизнинг мамлакатда ҳам. Бундай матнларга йўл топган бу ёшлар мазкур китобларнинг барчаси расмий равишда нашр этилган, демак, уламолар биз тарафда, деган мулоҳазага таянган ҳолда мутакаллимларнинг шарҳларига муҳтож бўлмай қолдилар. Шунинг учун ҳам биз ўзимизга ҳисоб беришимиз керакки, махсус диний матнларни нашр ва ташвиқ қилиш воситасида “тўғри/дунёвий исломга ўргатиш” кўринишидаги бундай диний мафкуранинг сингдирилиши орқасида биз доимо экстремистик мафкураларнинг тикланиши ёки ҳатто янгидан пайдо бўлиши учун қулай заминга эга бўлишга маҳкуммиз. Биз бу ҳақда жиддий ўйлашимиз керак, зеро, англашимизча, вазият аллақачон издан чиқиб бормоқда.\nБу жуда юзаки ва қисқа шарҳ бўлса-да, қуйидаги саволни қўйиш учур етарлидир: таълим, илм-фан ва мафкура соҳаларидаги бу каби стратегиялар нималарга олиб келди ва олиб келади? Диний маълумотга эга бўлган гуманитар соҳа вакиллари дунёвий институтлар дипломларига эга бўла туриб, таълим муассасаларининг консерватив шаклларда исломлаштирилиши жараёнига тортилганлари аллақачон сезилиб турибди. Бунинг устига, улар мафкурани исломлаштиришнинг яна бир ва ҳатто энг фаол кучига айландилар. Амалда бу жараён ҳам тартибсиз кечмоқда ва унинг оқибатлари ҳали аниқ эмас. Диншунослик, шарқшунослик, фалсафа ёки мантиқ каби илмлар жиддий равишда исломлаштириляпти, улар таълимдаги илмий қоидаларнинг ноаниқлиги, ижтимоий фанларни ривожлантиришдаги аниқ стратегиянинг йўқлиги ва бошқа муаммолар (биз улар ҳақида бошқа мақоламизда сўз юритмоқчимиз) сабабли илмий моҳиятини, холислигини йўқотиб бормоқда. Бунга амин бўлиш учун ижтимоий фанлар бўйича ёзилган айрим диссертацияларни кўриб чиқиш кифоя.\nДин ва таълим мутаносиблигига тегишли муаммонинг халқаро контексти ҳақида ҳам тўхталиб ўтмасак бўлмайди. Турли мамлакатлар олимларининг бу муаммога оид фикрлари турлича. Умуман олганда, табиий фанлар вакилларининг катта қисми (97% гача) илм-фан ва динни (диний илмларни) аралаштиришга қатъиян қарши. Гуманитар соҳа (антропология, фалсафа, тарих ва бошқалар) намояндалари орасида ихтилофлар кучлироқ. Шунга қарамай, ушбу соҳа олимларининг аксарияти замонавий дунёда диний илмлар дунёвий илмларнинг рационалистик ёндашувлари таъсирига кўпроқ тушади ва шу тариқа ислоҳотга ҳамда ўрта асрлар қарашларидан халос бўлишга рағбатлантиради, деган андишада диний ва дунёвий илмларни бир-биридан ажратиш, аммо улар орасига чегара қўймасликни ёқлайдилар. Бироқ бизнинг шароитимизда, афсуски, бунинг акси бўлмоқда: дунёвий илмлар (ёндашувлар ёки методологиялар) орқага чекиниб, ўз ўрнини диний илмларга бўшатиб бермоқда. Бунга яна шуни қўшимча қилиш мумкинки, бизнинг тарихимизда ҳам буюк алломалар (ал-Фарғоний, ал-Хоразмий, ал-Беруний, Мирзо Улуғбек ва бошқалар) диндор бўлган ҳоллар бор ва бу уларнинг кашфиёт қилишларига тўсқинлик қилмаган. Ҳа, шундай, лекин икки ҳолат мавжудки, бизнинг уламоларимиз уларни ё билишмайди, ё онгли равишда инкор этишади. Бу олимларнинг аксарияти динда рационализмни афзал кўришар ва, мисол учун, мўътазилияга, яъни рационализмга эргашарди. Аммо аксарият уламоларимиз учун «мўътазилизм» бу исломдан чекинишдир. Бундан ташқари, Ўзбекистон ва умуман минтақа уламолари орасида ушбу олимларнинг асарларини ўқий ва тушуна оладиган одамни топиш мушкул. Бу билим ва динни идрок этишнинг мутлақо бошқа даражасидир! Демак, бу қиёс ҳам мамлакатимиздаги исломнинг ҳозирги ҳолати фойдасига ишламаяпти.\nБиз диннинг нафақат ижтимоий ҳаётда, балки мафкура ёки гуманитар фанларда ҳам ўзига яраша ўрнига эгалик қилиш ҳуқуқини тан олмаслик фикридан йироқмиз. Биз фақат таълим ва илм-фандаги эътибор ҳамда ёндашувларни аниқ ажратиш кераклигига аминмиз. Ўйлаймизки, ҳозирги кунда “илоҳиётшунослик магистри/доктори/профессори” илмий даражаларини олишга мўлжалланган теологик йўналишдаги диссертациялар ҳимояси учун (дунёнинг кўплаб мамлакатларида бўлгани каби) Ислом академияси ҳузурида илоҳиётшунослик бўйича Ихтисослашган кенгаш тузиш учун мамлакатда барча шароит (тадқиқотчилар, билимли уламолар, олимлар ва бошқалар) пишиб етилди.\nШунда диний руҳда тарбияланган ёшлар диний апологетика ва идрокка асосланган диний ёндашув ва тасаввурларига янада эркинроқ эргашиш учун альтернатива ҳамда имкониятга эга бўладилар. Бошқача қилиб айтганда, бундай бўлиниш замонавий академик илм-фан ҳамда таълим самарадорлигини оширишга кўмак беради.\nБу – илоҳиётшунослик фанлари бўйича диссертация ҳимоя қилган киши дунёвий фанларга ихтисослашган кенгашларда диссертация ҳимоя қилиш ҳуқуқига эга бўла олмайди, дегани эмас; илмий диссертацияларга қўйиладиган қоидалар ва талабларни қабул қилган тақдирда, албатта. Бошқача айтганда, гап ўзаро изоляция ҳақида эмас, балки турли ёндашув ёки илмий усулларни бир-биридан ажратиш ҳақида боряпти.\nҲар ҳолда биз ишонамизки, диний негизга эга бўлган терроризм ва экстремизм мафкурасига қарши курашишнинг самарали воситаси сифатида таяниладиган регуляторларнинг (нафақат диний) яроқлилиги масаласини қайта кўриб чиқиш вақти келди. Бу «исломий восита»га (шартли айтганда) бунчалик ишониш учун биз исломни етарлича даражада биламизми, ёки уламоларимизнинг ўзларининг мотивацияларини яхши тушунамизми? Бизнинг «ислом мероси»га бўлган «эҳтиёткорона стратегиямиз» исломнинг интеллектуал ва мафкуравий монополиясига олиб келмасмикин? Барча уламолар, яна шартли равишда айтадиган бўлсак, «руҳонийларнинг итоаткор синфи» бўлишни истайдиларми ёки исломнинг каломий, ижтимоий ва сиёсий хусусиятлари уларни жумладан сиёсий майдонда мустақил рол ўйнашга руҳлантирадими? Ислом доктриналарида бундай бўлиши учун асослар етарлича топилади. Бунда шуни ҳисобга олиш керакки, одатдаги одоб меъёрларидан ташқари, исломий бошқарув шакллари мақомини ва ҳатто зўравонликка асосланган жиҳод шаклларини қонунийлашишга қаратилган далилларни ҳам ўз ичига олувчи исломнинг асосий манбалари – Қуръон ва Суннат (яъни, ҳадислар) анча мураккаб ва зиддиятли матнлардир. Ҳозирги кунда мамлакатимиздаги ва минтақадаги мавжуд сиёсий ва диний вазият бу каби саволларни тобора кўпроқ туғдирмоқда. Бир масалда айтилганидек, оловдан сув ёрдамида қутулишга уриниб, шу сувга чўкиб кетмаслик учун биз бу саволларга шу ерда ва ҳозироқ жавоб беришимиз лозим.\nБобожонов Бахтиёр Мираимович, тарих фанлари доктори, Узбекистон Республикаси Фанлар Академияси, Абу Райхон Беруний номидаги Шаркшунослик институтининг етакчи илмий ходими\nМадаева Шахноза Омонуллаевна, фалсафа фанлари доктори, профессор, Узбекистон Миллий университети «Фалсафа ва мантик» кафедраси мудири


Самарқанд туманида cайёр қабул ўтказилди\nИнспекциянинг вилоят бошқармаси бошлиғи сайёр қабул ўтказди. Натижа қандай?\nСамарқанд туманида Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси Самарқанд вилоят бошқармаси бошлиғи Нурмамат Турсунов томонидан сайёр қабул ташкил этилди.\nСамарқанд туман ҳокимлиги мутасаддилари, қишлоқ хўжалиги корхоналари раҳбарлари, фермер ҳамда жамоатчилик вакиллари иштирок этган тадбирда жисмоний ва юридик шахсларни қийнаб келаётган масалаларга ечим топилди.\nСайёр қабул давомида 4 нафар фуқароларнинг мурожаатлари тингланди. Шундан 2 нафар фуқаронинг мурожаати шу жойнинг ўзида ҳал қилинди, 2 нафар фуқарога ҳуқуқий маслаҳатлар берилди. Қолган мурожаатлар тегишлилигига кўра ташкилотларга йўналтирилиб, ижроси назоратга олинди.\nИнспекциянинг Самарқанд вилоят бошқармаси томонидан 2019 йилнинг шу даврига қадар жисмоний ва юридик шахслардан 101 та мурожаат рўйхатга олинган бўлиб, шунинг 45 таси қаноатлантирилган, 25 тасига тушунтириш берилди. Учта мурожаат тегишлилигига кўра ташкилотларга йўналтирилиб, ижроси назоратга олинган.


Ўзбекистон коронавирус пандемиясининг иккинчи тўлқинига тайёрланяпти – Юсупалиев | Qalampir.uz\nЎзбекистон коронавирус пандемиясининг иккинчи тўлқинига тайёрланяпти – Юсупалиев\nЖамият\t07 Сентябрь 13:14 28488\nЎзбекистон коронавирус пандемиясининг иккинчи тўлқинига тайёрланяпти. Бу ҳақда Ўзбекистон Соғлиқни сақлаш вазирининг биринчи ўринбосари Баҳодир Юсупалиев “Коммерсантъ” нашрига берган интервьюсида айтиб ўтди.\nСуҳбат давомида журналист мутахассисдан Ўзбекистонда иккинчи тўлқин кутиляптими, деб сўраган. Бунга жавобан Юсупалиев қуйидагича жавоб қайтарган:\n“Ҳа, кутяпмиз ва тайёрланяпмиз. Куз-қиш бу бошқа вирусларнинг, жумладан, ОРВИ, гриппнинг ҳам тарқаладиган даври. Барча карантин чоралари амалда кучсизлантирилди, одамлар орасида алоқа кўпайди, мактаб, ОТМ, боғчалар очиляпти”.\nССВ вакили Ўзбекистонда коронавирусга чалинган хорижлик сайёҳларга 3 минг АҚШ долларидан тўланиши ҳақидаги гапларга муносабат билдириб ўтган. Юсупалиев туристларга пул тўланмаслигини, агарда улар коронавирусга чалинса, мамлакат фуқаролари каби даволанишини айтиб ўтди.\n“Йўқ, агар туристлар келиб, касал бўлса, биз уларни ўз фуқароларимиздек, шифохонага ётқизиб, тез тиббий ёрдам кўрсатамиз. Бори шу”, деган вазир ўринбосари.\nАввалроқ, Ўзбекистон Россиядан коронавирус вакцинаси сотиб олиш масаласини кўриб чиқаётгани, Ҳукумат бу борадаги қарорини икки ҳафтадан кейин қабул қилиши мумкинлиги ҳақида хабар берган эдик.\n25 Октябрь 10:08 59799\n25 Октябрь 14:58 52575\n25 Октябрь 08:27 36993\n25 Октябрь 14:27 34753\n26 Октябрь 11:42 27783


Kutubxona - Jahongir Ismoilov. Iloji boʻlsa, kitob chiqaring! / Kiril\nSiz shu sahifadasiz: Jahongir Ismoilov. Iloji boʻlsa, kitob chiqaring! / Kiril\nМуаллифЖаҳонгир Исмоилов Асар номиИложи бўлса, китоб чиқаринг!\nТуркумларКутубхона  Xалқлар - Ўзбек/мустақиллик адабиёти Бўлимлар - Публицистика  Муаллифлар - Жаҳонгир Исмоилов  Услуб - Наср Шакл - Мақолалар Ёзув - Кирил\nТилЎзб Ҳажм22KBБезатишUzgen (admin@kutubxona.com) Қўшилган2013/06/28 Манбаhttp://www.ziyouz.com/index...\nИложи бўлса, китоб чиқаринг!\nLotin yozuvda Жаҳонгир Исмоилов\nМен сизга айцам, ҳозир китоб чиқаришдан осонроқ иш бўлмай қолди. Чўнтак ковласангиз, бас. Бобокалонларимизнинг «Пул бўлса, чангалда шўрва», деган башоратлари шу борада юз, минг карра ҳақ бўлиб чиқди.\nҲа, умр ўтади. Фақат китоб қолади. Чанг босиб кеца ҳам жавонларда туради. Кимдир, қачондир қизиқибми, эрмакками, зерикканиданми, уни олиб варақлайди (мабодо унгача бирор киши уйни тартибга келтираётиб ёки жавондаги китобларни керак-нокеракка ажратаётиб, сизнинг китобингизни макалатурага топширмаган, чиқариб ташламаган ёки ёқиб юбормаган бўлса), сизни эслайди.\nНимани ёзай, дейсизми? Болалигингиз, талабалик йилларингиз, иш фаолиятингиз, ҳажмини каттароқ қилмоқчи бўлсангиз, турли даврларда тушган суратларингизни қўшасиз. Оила аъзоларингиз, эл-хешлар, шажарангиз. Xуллас, нимани хоҳласангиз, шуни ёзаверасиз. Энг муҳими, ўзингизни истасангиз, бутун умри фидокорона ишлаган, ҳақиқат, адолатни ҳимоя қилган; чўнтакдан бошқасини ўйламаган, кўзингизни лўқ қилиб оқни қора деб турган бўлсангиз ҳам, фариштадай бегуноҳ, ҳалол яшаган; манман — камтаринлик кўчасидан ўтмаган бўлсангиз ҳам, ўта хокисор, бир нарса ундирмасангиз, ҳатто саломга алик олмайдиган муттаҳам бўлсангиз ҳам, ҳаромдан ҳазар қиладиган тарзида тасвирлайсиз. Катта-катта хайрли ишларни ўзингизнинг номингиз, фаолиятингиз билан боғлаб юборсангиз ҳам бўлаверади. Истасангиз, айрим йиғилишларда ҳамма оқни қорага йўйиб турганида сиз «Йўқ, бу оқ-ку, ўртоқлар! Нима, кўзларингиз кўрми, виждонларингиз борми?» дея ҳеч нарсадан қўрқмасдан, ҳайқириб ҳақиқатни йўқлаб чиқадиган лавҳаларни тўқиб, қўштирасиз. Сизни таниган-билган, иши тушган, аслингиздан бохабар кишилар заҳарханда ижирғанишлари, овоз чиқариб сўкинишлари, сурбетлигингизга яна бир бор тан беришлари турган гап. Лекин сизни танимайдиган китобхонда замонамиз қаҳрамони сифатида таассурот қолдирасиз. Оламдан ўтиб кетганингиздан сўнг эса келажак авлод тасаввурида китобингиздагидай қиёфада қоласиз. Невара-еваралар: «Мана, бобом ёки бобокалоним қанақа одам бўлганлар», деб китобингиз билан фахрланиб юришади. Улардан битта-яримтаси оғзидан гап ёки қўлидан иш келадиган бўлса, обрўсидан фойдаланиб ёки эл-улус номидан юқори идораларга хатлар уюштиравериб номингизни абадийлаштириши, кўча-пўчага қўйдириши мумкин.\n«Қўлимга ручка олсам бошимга оғриқ кириб, нафасим қисади», дейсизми? Тўғри айтасиз,баъзи бировларга бир жумла ёзишга даъват этгандан кўра бир шиша ароқ ич ёки бир лаган ошни паққос тушириб бер, деган маъқул. Унда бирор ижодкорни топиб, савдолашиб, қўлига «хамир учидан патир»лигига ишора қилиб жиндай «қуруғидан» қистириб, қолганини иш битгандан сўнг мазмундорлигига қараб чўзишга ваъдалашиб, ўзингиз ҳақингизда китоб ёздиринг. Ўзингиз биласиз, бозор иқтисоди, пулини ким тўласа, мусиқага ҳам ўша буюртма беради, деган нақл ёдингиздадир. Демоқчимизки, қаламкаш ҳам сиз тўғрингиздаги китобни ўзингиз айтганингиз, хоҳлаганингиздай ёзади. «Қуруғи»дан қарашган бўлсангиз илҳоми жўшиб, сиз айтгандан ҳам анча ошириб юбориши мумкин. Асло хижолат чекиб ўтирманг, бемалол ўзингизни донишманди замон, салкам авлиёдай кўрсатиб тасвирлайверсин. Бош омон бўлса дўппи топилади деганларидай, чўнтак ковласангиз, ёзадиган истаганча тиқилиб ётибди. Нафақат ўзингиз ҳақингизда, хоҳласангиз номингиздан шеърий ёки насрий китоб тайёрлаб берадиганлар ҳам йўқ эмас. Келажак авлод шу китобларингизга қараб сизни серқирра қобилият эгаси сифатида билади.\nОшна-оғайнилар, таниш-билишларни ишга солиб бирор ўқув муассасаси ёки кутубхона-путубхонада китобингизнинг тақдимот маросимини ташкил эттиринг. Ортидан қуюққина зиёфат уюштиришнинг дарагини берсангиз, бу тадбирга ҳар ҳолда тушлик қилиш, «юз-юз отиш» илинжида келадиган уч-тўрт савдойироқ ижодкор ҳам ташриф буюради. Имкон бўлса, тадбир олдидан ҳам кичикроқ давра ташкил этинг. Еган оғиз уялади. Улардан нима кетибди, сизни алломаи замон, китобингизни бебаҳо тарихий асар сифатида кўкларга кўтариб мақташади. Қариндош-уруғлар гуллар тутиб, сиз аввалдан ўргатиб қўйган саволларни беришсин. Янги ёзганларингиздан намуналар ўқиб беришингизни сўрашсин. Қарсак чалиб роса олқишлашсин. Китобингизни қўлига олмаган авом сизнинг машҳур ижодкор эканлигингизга лаққа ишонади. Кейин газеталарга тақдимот тўғрисида ахборотлар бостиринг. Кўча-кўйда учраган танишларга «Фалончиевлар» китобингиз жуда зўр чиқибди, ўқиб мириқдик, рози бўлсангиз тақдимотини ўтказайлик», деб ҳол-жонимга қўйишмади. Бир неча бор илтимос қилишгач, рози бўлдим», деб юринг. «Фалончиевлар «Сизнинг қобилиятингиз зўр, пистон вазифага келинг, деб кўндиришга кўп уриндилар, мен рози бўлмадим» дея гап тарқатинг. Ўша Фалончиевлардан «шу гап ростми», деб ким бориб сўраб-суриштириб ўтирибди.\nШундан сўнг одамини топиб бир амаллаб китобингиз ҳақида газетада тақриз чиқартирсангиз яна яхши. Қандай қилиб, дейсизми? Аввал чой-пойга таклиф этинг, секингина совға-салом уюштиринг ёки холироқ топиб «қуруғи»дан қистиринг. Мабодо тақризчи иши кўплиги, китобингизни кўрмаганлиги ва ўқишга вақти йўқлигини баҳоналаб тайсалласа, унинг ҳам йўли бор. Нақдни насия қилмаслик учун тақризни ўзингиз ёзиб, унинг исми-шарифини қўйиб қўлига тутқазинг. Қарабсизки, газетада китобингиз ҳақида тақриз босилган. Битта-яримта ошна-оғайнилар кўзлари тушиб тақриз тўғрида оғиз очиб қолсалар ўзингизни хабари йўқдай, энди эшитаётгандай «Ие, шунақами, қайси газетада. Ким ёзибди экан», қабилида гап қилинг.\nТелевизорда тақдимот маросими тўғрисида ахборот, китобингиз ва «ижодингиз» ҳақида кўрсатув ташкил эттирсангиз, ўзингиз билан учрашув уюштирсангиз ҳам бўлаверади. Чўнтак ковласангиз, хусусий телевидениелар хизматингизга ҳозиру нозир, тижорат кўрсатувларининг студиялари мунтазир. Пул кеца ҳам сизга обрў бўлиб қайтади.\nБорди-ю, кирдикорларингиздан хабардор ёки ҳақиқатдан кўз юмишга виждони йўл қўймайдиган битта-яримта ҳақиқатпарвар китобингиз ҳақида ёзганида ҳам уни бирор матбуот органи босиб чиқармаслигидан кўнглингиз тўқ бўлсин. Мен сизга айцам, қонунда «маънавий зарар» деган гап бор. Борди-ю, «маънавий зарар»нинг жабрини тортмаган бирорта муҳаррир ўша мақолани чоп этган тақдирда ҳам бурд сизники. Ҳамма биладики, мевали дарахтга тош отадилар! Фақат пулга ўта ўч, ҳамма кўриб, билиб турган, кундай равшан «оқ»нинг ҳам оқлигига кўзларини лўқ қилиб далил-исбот, асосли ҳужжатлар талаб қилиб асабга ўйнайдиган адвокат ёллайсиз-да, мақолани эълон қилган нашрни «Менинг қадр-қимматимга тегди, халқ орасидаги обрўйимга путур етказди», деб раддия беришини ва товон тўлашини сўраб судга даъво аризаси билан мурожаат этасиз. Нима фарқ қилибди, товон учун оғзингизга сиққан суммани ёзаверинг. Суд орқали ундирилажак маънавий зарар пулни тўлиқ адвокатингизнинг ўзига беришга ваъда қилаверинг. Кўрибсизки, мўмай даромад дарагини эшитган адвокат енг шимариб мақолани чоп этган таҳририят билан судлашишга киришади.\nҚани, олмай кўрсин-чи! Олади! Олдинда синов, имтиҳонлар, оралиқ назорат, рейтинг бали, деган гаплар бор. Бир эмас, юзингизни қаттиқроқ, қулоғингизни кар қилсангиз кўпроқ нусхасини ҳам сотасиз. Сабоқларингизга озиб-ёзиб бир кўриниш берадиган ёки нуқул имтиҳонда ҳозиру нозир талабалар бўлса, яна яхши. Улар китобингизнинг 10-15 нусхасини ҳам «лом-лим» демай, ҳатто сизга яхши кўриниш илинжида ўзлари сўраб олишади. Пулни ҳам аяшмайди.\nБаъзан зинадан тушаётиб, ахлат қутиси ёнида йиртилган, ғижимлаб ташланган китобингизга кўзингиз тушади. Ҳе, сотиб олгандан кейин нима қилса, унинг иши. Орқаворотдан ҳақоратласа ҳам майли, қулоғингиз эшитмайди. Энг муҳими, олдингизда оғзига талқон солиб ўтирса, бас. Чўнтагингизга киргани ҳисоб. Ҳар бир китобингиздан 1,5 минг сўмдан қолса, 100 нусхасидан 150 минг, минг нусхасидан 1,5 миллион қолади. 2 минг нусхасидан... Ҳойнаҳой, шайтон йўлдан уриб қулоғингиз остида «Ҳар бир нусхасини 2,5 ёки 3 мингдан соцанг-чи», деб шивирлаб қолади. Беихтиёр шоколад татингандай ширин тамшаниб, чўнтагингизга қанча фойда кўришингзни хомчўт қилишга киришасиз.\nЭнг муҳими, кўришга кўзи, отишга ўқи бўлмаган бошқа ҳамкасбларингиз ҳам «Талабадан бир нарса ундирмаса баҳо қўймайди», деб сизни таъмагирлик, порахўрликда айблашолмайди. Пулини олган бўлсангиз, қуруқдан қуруқ эмас, китобингизни сотиб олдингиз. Баҳосига ҳеч ким даъво қилолмайди. Аниқ белгиланган эмас. Бозор иқтисодиёти, келишилган нархда пуллаш сизнингу харид қиладиганнинг иши. Қолаверса, сизга таъна қилмоқчи бўлган, баҳона топиб тагингизга сув югуртириш пайида юрганларнинг ўзлари ҳам китоб чиқариб, турли китоблардан кўчириб тайёрлаган маърузаларини чоп эттириб пуллаб ётишибди. Бу ҳам етмагандай айрим таниш-билишлари, раҳбарлари ва ошна-оғайнилари ҳам улар орқали китобларини талабалар ўртасида тарқатишаётиб, пул қилишаётган бўлсалар! Тиллари қисиқ. Қани, бир оғиз очиб кўришсин. Айтадиганингизни айтасиз. Расволарини тортасиз. Аксинча, шу тоифа ҳамкасбларингиз жам бўлган пайтларда «Талабалар айрим домлаларнинг китоб сотаётганларидан шикоят қилишаяпти, бўлар-бўлмас, сабоқларга мутлақо алоқасиз, ҳеч вақога ярамайдиган китобларни тиқиштириш кимга керак. Бечора талаба арзимас стипендиясига бир амаллаб кун кўрсинми, йўлкирага берсинми, бўлмағур, нокерак китобларни сотиб олсинми», қабилида гап қилиб қўясиз. Номини тилга олмай, жаҳли чиққанга солиб ҳақоратласангиз ҳам майли. Қулоқларини кар қилиб, гўё уларга қарата айтмаётганингиздай, аслида ичларидан зил кетиб ўтиришади. Бунинг устига сиздан ўлгудай ҳайиқишади. Бобокалонлар «Балонинг ташқарисида юргунча, ичида юр», деб бежиз айтишмаган. Ҳали-бери нафақага чиқмасангиз китобингизни ҳеч иккиланмай бир неча минг нусхада бостириб қўйганингиз маъқул. Ҳар йили бошқа курсларга маърузага кирганда бемалол пуллайверасиз. Кўриб турибсиз, нарх-наво ўсса ўсаяптики, пасаяётгани йўқ. Бултур талабаларга икки минг сўмдан пуллаган китобингизни бу йил уч мингдан бемалол сотасиз. Бундан ташқари талабаларга бу китоб фалон йил бурун нашр этилганлиги, ноёблиги, топилмаслигини, улар фойдалансинлар, ахтариб овора-сарсон бўлиб юрмасинлар, деб атайлаб олиб қўйганлигингизни такрорлашни канда қилмайсиз. Икки-уч машғулотни шу китоб таърифи-ю тавсифига бағишласангиз ҳам бўлаверади.\n"http://www.kutubxona.com/wiki/index.php?title=Jahongir_Ismoilov._Iloji_boʻlsa,_kitob_chiqaring!_/_Kiril&oldid=11146" dan olindi\nTurkumlarAsarlarOʻzbek mustaqillik adabiyotiPublitsistikaJahongir IsmoilovNasrMaqolalar\tAdabiy Shakllar


Теsla Хитойдан 36 мингдан ортиқ электромобилларни қайтариб олади\nТеslа компанияси Хитойдан eММC драйверлари билан боғлиқ муаммолар туфайли 36 мингдан ортиқ электр транспорт воситаларини қайтариб олмоқда, улар белгиланган стандартларга мувофиқ ишламаслиги мумкин. Бу ҳақда ТАСС ахборот агентлиги хабар қилди.\n2013 йил 18 сентябрдан 2018 йил 20 февралгача тўпланган 20 428 та Моdel С электромобиллари 5 февралдан бошлаб қайтариб олиниши керак. Модел Хʼга келсак, ишлаб чиқарувчи 2016 йил 12 мартдан 2018 йил 16 февралгача ишлаб чиқарилган ушбу моделдаги 15 698 та машинани қайтиб олади.\nБаёнотда бўлим тегишли партияларда ишлаш муддати белгиланган ишлаб чиқариш стандартидан кам бўлиши мумкин бўлган eММC дисклари билан боғлиқ муаммолар аниқланиши мумкинлигини билдиради. Шу сабабли иш пайтида марказий дисплейнинг функциялари, иситиш мосламаларининг ишламай қолиши ва машина ойналари буғланишининг олдини олиш, шунингдек, йўналиш кўрсаткичлари билан боғлиқ муаммолар юзага келиши мумкин.\nШанхайнинг PanPay ахборот манбаси келтирган статистик маълумотларга кўра, илгари турли вақтларда ишлаб чиқарилган Моdel С ва Моdel Х электромобиллари бир қатор техник носозликлар сабабли Хитой бозоридан тўрт марта олиб қўйилган.


"Бунёдкор" ғолиб бўлди\nянвар 21, 2012\n“Бунёдкор” футбол клуби Дубайда Швейцариянинг “Ксамакс” жамоаси устидан 1:0 ҳисобида ғолиб бўлди.\nБу ҳақда 21 январ куни Ўзбекистондаги ахборот агентликлари хабар тарқатди. Хабарда айтилишича, “Бунёдкор” ва “Ксамакс” футбол жамоалари “Matchworld Cup 2012” халқаро турнири доирасида Дубайда учрашганлар. “Бунёдкор” учун бу турнирнинг иккинчи туридаги иккинчи матчдир.\n"Бунёдкор" билан "Ксамакс" учрашуви 20 январ куни "Аш-Шабоб" стадионида Тошкент вақти билан соат 18:00да бўлиб ўтган. “Бунёдкор” жамоасига Миржалол Қосимов бош мураббийлик қилади.\n“Ўйиннинг 73 минутида “Бунёдкор” ўйинчиси Мирабдуллаев сўл флангдан тўпни жарима майдончасида турган Мурзоевга узатган. Мурзоев тўпни Баҳодир Пардаевга берган ва у яқин масофадан туриб “Ксамакс” дарвозасига тўпни киритган”, деб маълум қилди “Бунёдкор” футбол клуби матбуот хизмати.\n“Бунёдкор” расмийларига кўра, Швейцария жамоаси бош мураббийси рақибларини ғалаба билан қутлаган ва айни пайтда ўз жамоаси кўп ўйинларни ўтказиб чарчагани сабабли мағлуб бўлганини билдирган.\n“Биз, албатта, ғалаба қилишни истаган эдик. Аммо “Бунёдкор”нинг мудофааси яхши бўлди. “Бунёдкор”ни ғалаба билан табриклайман ва келажакда муваффақиятлар тилайман. Биз жуда кўп мусобақаларни ўтказдик, шунинг учун жамоадаги айри ўйинчилар қаттиқ чарчаган. Бу ўртоқлик учрашуви бўлгани учун ҳам барча имкониятларни ишга солиб, ғолибликни қўлга киритишни ният қилганимиз йўқ., -деди “Ксамакс” бош мураббийси”, деб билдиради “Бунёдкор” футбол клуби матбуот хизмати.\n18 январ куни “Бунёдкор” Дубайда “Matchworld Cup 2012” халқаро турнири доирасида Россиянинг “Зенит” футбол жамоаси билан учрашган эди. "Бунёдкор" ва "Зенит" жамоалари ўртасидаги ўйин 2:1 ҳисобида ўзбекистонликлар мағлубияти билан якунланган эди.


Манзура нега эркакларга ишонмаслигини изоҳлади » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n21-07-2016 | 11:39\nZAMIN.UZ / Маданият / 21 Июл 2016 года949\nМанзура нега эркакларга ишонмаслигини изоҳлади\nБугун шоу-оламида ўз овозига, имижига эга бўлган санъаткорлар кўпчиликни ташкил этади. Бироқ хонанда Манзура доим бошқалардан ўзига хослиги билан ажралиб туради. Унинг овози, қўшиқларидаги дард мухлисларини доим, фақат унинг оламигагина ошно этган. Манзура “Бекажон” газетасига берган интервьюсида нима учун эркакларга ишонмаслигини изоҳлади.“Дугоналаримнинг орасида ҳам эркакларнинг масъулиятсизлиги туфайли ажрашиб, болалари билан ёлғиз қолганлари бор. Биласизми, болани дунёга келтирган ота эмас, балки онасининг дугоналари, яқинлари боқаётгани аянчли аҳвол эмасми? Мана шундай ҳолатларга гувоҳ бўлганим учун ҳам эркакларга ишонмайман. Аммо шу пайтгача турмушга чиқмаганимнинг бунга алоқаси йўқ. Ҳаммаси тақдирдан, ҳар ким тақдирида борини кўради. Лекин ҳаётда бунинг акси бўлган яхши ҳолатлар ҳам бор. Ҳаттоки, ўзимнинг тенгқурларим орасида ҳам оиласига садоқатли турмуш ўртоқ, ота-онасига меҳрибон фарзандлар жудаям кўп”.\nЎқишни тавсия қиламиз Cитора Алимжонова Шерзод Бин билан бўлган муносабатларига ойдинлик киритди\n20:40 / 14-07-2016\n17:41 / 04-07-2016\nХонанда Манзура “Ўзбекнаво”га миннатдорчилик билдирди\n19:26 / 13-01-2016


18 январь, 16:44\nҲозирда Суперлига ва про лига клублари янги мавсум учун аллақачон тайёргарлик ишларини бошлаб юборишган. Фақат бир клуб – “Сурхон” бундан мустасно бўлиб турибди. Бу жамоадаги сукунат чўзилиб кетди-а?\nМаълумки, клубга янги ҳомий эгалик қилиши муносабати билан эндиликда янгича қиёфага кириши кутилаётган “Сурхон” айнан қандай кўринишда бўлиши бизни ҳам қизиқтираётгани рост. Лекин январь ойининг ярмидан ҳам ўтдикки, бироқ ҳали-ҳануз бу жамоадан ҳеч қандай садо чиқмаётганди. Бу эса турли саволларни келтириб чиқарди. Қолаверса, ўтган йилги қарздорликлар мавжудлиги борасида ҳам маълумотлар бор. Бунинг устига ҳозирги кунга келиб жамоанинг аксар ўйинчилари бошқа клубларга ўтиб кетишди. Кўриниб турибдики, “Сурхон” янгитдан шакллантирилади. Ҳозирча ўтган йилги жамоа билан қарздорлик ва яна бошқа масалалар қандай ҳал этилиши бизга қоронғу. Лекин “Сурхон” ҳам энди йиғинга киришади.\nНиҳоят, клуб 19 январдан Тошкентда машғулотларни бошлайди. Ёдингизда бўлса, илгари “Сурхон”ни испаниялик мутахассислар бошқариши хусусида маълумот бергандик. Тобора ушбу хабар ўз тасдиғини топмоқда. Sports.uz сайтига етиб келган маълумотга кўра, жамоада ишлайдиган мураббийлар ҳамда янги таклифлар этилаётган легионерлар маълум бўлган.\nАввало шуни айтиш лозимки, “Сурхон”нинг янги спорт директори лавозимида испаниялик Хуан Мануэль Барросо иш бошлагани тўғрисида илгари хабар бериб ўтгандик. У фаолияти давомида “Эйбар” клуби спорт директори, шунингдек, “Райо Вальекано”да ҳам спорт директори ҳамда академия директори лавозимларида бир неча йил меҳнат қилган. Энди эса “Сурхон”да ўз ишини бошлади.\nЮқорида таъкидлаганимиздек, клубни испаниялик мутахассислар бошқаришади. Бош мураббий ролини ким бажариши мухлисларни қизиқтираётганди. Маълум бўлишича, янги мавсумда “Сурхон” жамоасига 61 ёшли Хорди Фабрегат Валманья бош мураббийлик қилади.\nИспаниялик мураббий футболчилик фаолиятида ҳимоячи сифатида ҳаракат қилган. У ҳақидаги маълумотларни излашга киришганимизда олдинги ишлаган клубларини топдик. Валманьянинг охирги иш жойи маҳаллий “Ордино” клуби ҳисобланади. Бундан ташқари, “Куэнка, “Арандина”, “Гихуэло”, “Ампоста” ва яна бир қатор номи бизга унчалик таниш бўлмаган жамоаларда фаолият олиб борган. Шундай қилиб, Хорди Фабрегат Валманья Ўзбекистонда мураббийлик ишини бошлайди. Дарвоқе, унинг ёрдамчилари ҳам Испаниядан. Масалан, жисмоний тайёргарлик бўйича Хорхе Эредия Руиз “Сурхон” клубида ишга киришади. Унинг бошқа ёрдамчилари ҳам шу кунларда ойдинлашиб қолади.\nЭнди жамоага келаётган янги легионерларга келсак, тўрт нафар испаниялик футболчилар “Сурхон” шарафини ҳимоя қилиш учун йўлга чиқишмоқда. Албатта, улар ҳақида ҳам маълумотларга эга бўлдик.\nХавьер Хименес Камареро – 1987 йилнинг 8 июнь куни таваллуд топган. Амплуаси дарвозабон. “Алавес” клуби тарбияланувчиси. Футболчилик фаолияти давомида “Вальядолид”, “Мурсия”, “Леванте”, “Алкорькон”, “Эльче”, “Уэска”, “Саламанка” сингари жамоалар дарвозасини қўриқлаган.\nСерхио Родригез Сидонья – 1989 йилнинг 5 октябрь куни таваллуд топган. Амплуаси чап қанот ҳимоячиси. У ҳам Испаниянинг қатор клубларида ўйнаган. “Леванте В”, “Гранада”, “Овьедо”, “Марбелья”, “Мелила”, “Экстрамадура”, “Лорха Депортиво” ва яна бошқа жамоаларда тўп сурган. Асосан Испания иккинчи дивизионида ўйнаган.\nАйтор Монрой Руэда – 1987 йилнинг 18 октябрь санасида таваллуд топган. Амплуаси ярим ҳимоячи. Юқоридагилардан фарқли ўлароқ, бу футболчи Испаниядан ташқари ҳам бошқа чемпионатларда тўп сурган. У Мадриднинг “Атлетико В” жамоасида, шунингдек, “Логроньес” клубида ўйнаган. 2011 йилдан 2014 йилгача Руминия чемпионатда кўриниш берган бўлиб, у ерда “Чахлэул” ҳамда ”ЧФР Клуж” жамоаларида тўп сурди. Сўнг ҳозирда ҳамюртимиз Жасур Яхшибоев ўйнаётган Молдованинг “Шериф” таркибида ҳам маълум вақт ҳаракат қилган. Шундан сўнг, 2015-2017 йилги мавсумларда Исроилнинг “Маккаби” клубида фаолият кўрсатди. Кейинчалик яна Руминия чемпионатига қайтиб “Динамо” (Бухарест) ва “Дунэря” клубларида меҳнат қилди. Футболчининг охирги клуби эса Ҳиндистоннинг “Жамшедпур” жамоаси бўлди.\nЛуис Мигел Кесада Санчес – 1996 йилнинг 11 февраль куни таваллуд топган. Амплуаси – қанот ҳимоячиси.\nУ Испания ва Донимикан Республикаси фуқаролигига эга. 26 ёшли ўйинчининг юқоридаги легионерлардан фарқли томони шундаки, у “Реал” Мадрид футбол клуби тарбияланувчисидир. 2013 ва 2015 йиллар давомида Луис Санчес “Реал”нинг U-17, U-18 ҳамда U-19 жамоаларида тўп сурган. Сўнгра, “Реал Мадрид Кастилья”да ўйнади. Шунингдек, “Олот”, “Кордова” ва “Кадис” клублари шарафини ҳам ҳимоя қилган. Охирги клуби айнан “Кадис” саналади. Бу футболчи ўз вақтида “Реал”нинг асосий машғулотларида ҳам мунтазам иштирок этган. У пайтда Криштиану Роналду “Реал”да эди. Санчес эса фақат Испания биринчи дивизионида “Реал”га тегишли бўлган “Кастилья”да кўп вақтини ўтказган. Гарчи ҳимоячи бўлишига қарамай, универсал ўйинчи сифатида ҳам ном қозонган.\nБизгача етиб келган маълумотларга кўра, мазкур легионерлар “Сурхон” учун тўп суришади. Албатта, улар қандай қилиб бу чорловга рози бўлишди, деган ҳақли савол туғилиши табиий. “Реал” тарбияланувчиси ва яна бошқа легионерларни Ўзбекистон чемпионатида тўп суришга клуб спорт директори Мануэл Барросо кўндирган.\nЯнги раҳбарият мураббийлар штаби ва легионерларни аниқлаштириб олди. Аммо таркибни яна қайси ўйинчилар билан тўлдиришади? Аниқроғи, деярли асосий таркиб аъзолари кетишган ва ўрнига бошқа маҳаллий футболчилар зарур бўлади. Клуб раҳбарияти бу борада ҳам ишларни олиб боряпти. “Турон” билан хайрлашган ҳимоячи Даврон Умиров ва “Андижон”да тўп сурган ярим ҳимоячи Бахтиёр Қосимов катта эҳтимол билан янги мавсумни “Сурхон”да бошлайдилар. Шунингдек, “Бунёдкор”дан кетган Санжар Рашидовга термизликларнинг қизиқиши бор. Бир сўз билан айтганда, легионерлар билан бирга маҳаллий ўйинчилар ҳам янги бошланажак йиғинда қатнашадилар.\n“Сурхон”даги ўзгаришлар қандай наф келтиришини олий ҳакам – вақт кўрсатади. Янги келаётган мураббий нималарга қодир? Легионерларчи? Умуман айтганда, янгича қиёфа касб этаётган жамоани энди янада диққат билан кузатишда давом этамиз. Қилинаётган бундай ўзгаришлар чемпионатдаги интриганинг ортишига хизмат қилса бу бошқа гап...\nAkang kuvhaydi uji\nБаъзи бир ғаламисларга ударни ёмонини қиптида Сурхон!\nBa’zi ğalamıslarga ömon udar gıptıda Surxonım


Касбингиз ҳалол бўлсин!\nМиқдом розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. “Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ҳеч ким ҳеч қачон ўз қўли билан топган таомдан яхшироқ таом еган эмас. Аллоҳнинг пайғамбари Довуд алайҳиссалом ўз қўли билан топганидан ер эди”, дедилар.\nШарҳ: Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бу ҳадиси шарифда биз умматларга ҳаракат, иш ва емакда ҳалол йўл танлашга тарғиб этмоқдалар. Балки янада ҳалолроқ бўлган қўл меҳнатига йўлламоқдалар. Лекин бу Исломий чақириқ ҳозирги асримизда мусулмонлар қулоғига чалинмаганга ўхшайди. Чунки дунёдаги мусулмонларни ишлаб чиқаришлари заифлашиб, жаҳолат, камбағаллик ва касаллик қамраб олди. Айрим соғлом кишилар ҳам ҳар хил ниқоб остида тиланчилик йўлига ўтиб олишди.\nУндай кимсалар қаторига кафтга дам солувчи, қумга фол очувчи, ёлғондакам тасаввуфий шайх ва шу кабиларни киритишимиз мумкин. Мана шу нарсалар Ислом ва мусулмонлар пешонасидаги доғдир. Лекин мусулмонлардан бошқалар “Ишламаган тишламайди” шиори остида бирлашиб, амал қилиб, пешқадам бўлишмоқда. Унинг учун ана ўша мусулмонмас қавмлар дунё тизгинини қўлга олиб, Ислом ва мусулмонларни лоқайд, заиф, қолоқ ва шунга ўхшаш ёмон атамалар билан номламоқдалар. Ислом бу каби сифатлардан тамоман йироқдир. Агар тарихга назар соладиган бўлсак, буни акси бўлганини кўришимиз мумкин. Масалан, Абдураҳмон ибн Авф розияллоҳу анҳу Мадинага қуп-қуруқ, сармоясиз кириб келдилар. Набий алайҳиссалом Абдураҳмон ибн Авф разияллоҳу анҳу билан Саъд ибн Рабийъ разияллоҳу анҳуни исломий биродар қилиб қўйдилар. Шунда Саъд Абдураҳмонга: “Мен ансорлар ичидаги энг бадавлат кишиман. Сенга мол-дунёйимни ярмини бўлиб берайин деганида, ҳақиқий Ислом шахсияти мужассам бўлган Абдураҳмон ибн Авф разияллоҳу анҳу: “Бунинг учун менда ҳожат йўқ. Тижорат қилиш учун бозор борми? Менга ўшани кўрсат”, дедилар. Икковлари Қайнуқо бозорига боришди. Абдураҳмон ибн Авфда пишлоқ ва сарёғ бор эди. Аллоҳ номига қасамки, улуғ саҳобий Абдураҳмон ибн Авф разияллоҳу анҳу бозорда пишлоқ ва сарёғ сотишдан ҳаё қилмасдилар. У киши одамларга боқиманда бўлишдан ҳаё қилардилар.\nПайғамбарлар сийратига назар соладиган бўлсак ҳар бир пайғамбарни ўз касби бўлган. Масалан: Одам алайҳиссалом деҳқон, Нуҳ алайҳиссалом денгизчи, Идрис алайҳиссалом тикувчи, Мусо алайҳиссалом қўй боқувчи ва ҳаказо.\nДемак мусулмонликни даъво қилувчи кишилар ҳалол касб қилиб, ана шу касб орқали тирикчилик қилишлари керак экан. Асло тиланчилик йўлига ўтмаслик даркор. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам бир ҳадисларида “Ким сўрашликдан бир эшикни очадиган бўлса, Аллоҳ таоло унга фақирлик эшигидан етмиштасини очиб қўяди” деб марҳамат қилганлар.\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган бошқа бир ҳадисда Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, албатта, сизлардан бирингиз арқонини олиб, ўтин териб, орқасига кўтариб келгани, бировнинг олдига бориб берса-бермаса сўрашидан яхшидир”, деганлар.\nҲаким ибн Ҳизомдан қилинган ривоятда Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам: “Юқоридаги (берувчи) қўл пастдаги (олувчи) қўлдан яхшидир. Садақани ўз оилангдан бошла! Садақанинг афзали бойлик орқасидан қилинганидир. Ким иффат қилса, Аллоҳ унга иффатни беради ва ким беҳожатликни талаб қилса Аллоҳ уни беҳожат қилиб қўяди”,дедилар.\nКим Аллоҳдан иффат талаб қилса унинг учун савоблари билан ризқлантириб қўяди. Ким одамлардан беҳожат бўлишини сўраб, ўша нарсага йўл қидирса, Аллоҳ унинг учун эшикларни очиб, беҳожатлик, иффат ва каромат сабабларига муваффақ қилиб қўяди.\nАйниқса, ҳозиргидек доруломон замонда яшаётган хар бир шахс бу ҳақиқатларни динимиз таълимотидаги кўрсатмаларни яхши билиши ва унга амал қилмоғи даркор. Шунда дунёмиз ҳам охиратимиз ҳам маъмур бўлажак, иншааллоҳ.\n"Новза" жоме масжиди имом-хатиби\n7875 марта ўқилди\nДругие материалы в этой категории: « Жаннатга киришни ҳоҳлайсизми?\tИмом ибн Можа »


BioNTech компанияси раҳбари одамлар қачон одатий ҳаёт тарзига қайтиши мумкинлигини айтди - Zamin.uz\nBioNTech компанияси раҳбари одамлар қачон одатий ҳаёт тарзига қайтиши мумкинлигини айтди\nГерманиянинг BioNTech фармацевтика компанияси асосчиларидан бири ва раҳбари Угур Шахиннинг фикрича, келаётган қиш қийин бўлади, чунки вакциналар COVID-19 билан касалланиш ҳолатлари сонига сезиларли таъсир кўрсатишга улгурмайди. Бу ҳақда «РБК» хабар берди.\nНоябрь ойининг бошида BioNTech ва АҚШнинг Pfizer компанияси улар ишлаб чиқараётган вакцина синовларда 90 фоиздан юқори самарадорликни кўрсатганини маълум қилди. Бу эса фонд бозорларида котировкаларнинг тез ўсишига сабаб бўлди.\nБироқ Шахиннинг сўзларига кўра, COVID-19 тарқалиши билан боғлиқ вазият яқин ойларда яхшиланмайди.\n«Бу қиш қийин бўлади», — деб огоҳлантирди BioNTech раҳбари. Угур Шахиннинг айтишича, ҳатто энг яхши ҳолатда ҳам, унинг компанияси ўз вакцинасини етказиб беришни фақат 2020 йилнинг охирида ёки 2021 йил бошида бошлаши мумкин. Компания раҳбари Европа Иттифоқи аҳолисининг камида бир қисмини эмлаш учун зарур бўлган 300 миллион дозани ишлаб чиқариш фақат 2021 йилнинг апрелигача режалаштирилганлигини таъкидлаган.\nШахиннинг сўзларига кўра, 2021 йилнинг ёзида COVID-19 юқтириш даражаси табиий равишда камаяди, аммо кейинги кузга қадар эмлашни якунлаш керак.\n«Ишончим комилки, шундай бўлади, чунки вакциналар ишлаб чиқарадиган бир қатор компаниялар мавжуд бўлиб, бизга етказиб беришни кўпайтиришга ёрдам беради. Шундай қилиб, келаси йил биз одатдагидек қишлашимиз мумкин», — дея ваъда берди Шахин.\nУнинг таъкидлашича, ҳатто реал шароитда BioNTech ва Pfizer томонидан ишлаб чиқарилган вакцинанинг самарадорлиги 90 фоиз эмас, балки атиги 50 фоиз бўлса ҳам, бу COVID-19 тарқалишининг кескин пасайишини таъминлаш учун етарли бўлади.\nШахиннинг сўзларига кўра, вакцина натижасида юзага келган иммунитет қанча давом этиши ҳақида гапиришга ҳали эрта. Аммо агар бир йилдан кейин эмланганларнинг иммунитети пасайган бўлса, қайта эмлаш катта қийинчиликларга олиб келмаслиги керак.\nЭслатиб ўтамиз, АҚШнинг Moderna компанияси 16 ноябрь куни синовларнинг учинчи босқичидаги коронавирусга қарши вакцина 94,5 фоиз самарадорлик кўрсатганини эълон қилди. Бу янгилик ортидан АҚШ фонд бозорида ўсиш бошланди. «Замин» янгиликларини «Вконтакти»да кузатиб боринг\nModerna компанияси коронавирусга қарши вакцинаси 94 фоиздан ортиқ самарадорлик кўрсатганлигини маълум қилди\n17-11-2020, 08:23, Дунё\n14-11-2020, 07:30, Дунё\n13-11-2020, 15:33, Дунё\nМеҳнат муҳожирининг ўғли коронавирус вакцинасини топди\n12-11-2020, 15:41, Дунё


00:00 / 21.06.2011 | eski savollar | 2716\nасалому алайкум,Устозбир саволим бор эди мумкин булса,агар бир якинингизни ёки жуфтингизни гап билан тан насият беришга годир булмаса киши дуо килиб шу инсонларни колаверса узини такдирини яхши тарафга узгартирса буладими,яни аллоҳдан дуо килиб гуноҳларини кечиришини ва тугри юлга иймонга галбини солишини ва фитналардан саклашини сураса.ДУО ТАКДИРНИ УЗГАРТИРАДИМИ БУНГА ИХЛОС КИЛИСҲ КАНДАЙ БУЛИСҲИ КЭРАК,ОЛДИНДАН РАХМАТ, ДУО КИЛСАНГИЗ ИЙМОНИМИЗ МУСТАҲКАМ БУЛСИН УЪҲУН,БИЗ ҲАМ СИЗНИ ДУО КИЛИБ ТУРАМИЗ,ИНСҲАЛЛОҲ.....\n- Салмон розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам:«Қазони фақатгина дуо рад қиладир. Умрни фақатгина яхшилик зиёда қиладир», дедилар».Шарҳ: «Қазо Аллоҳ таолонинг ҳамма нарсаларнинг келажакда қандоқ бўлишини азалдан билишидир».«Қазони фақатгина дуо рад қиладир».Аслида қазодаги нарса қадарга келиши керак. Аммо баъзи уламоларнинг гапига қараганда, қазо икки хил: мубрам, яъни, узил-кесил қазо ва муаллақ, яъни, бир нарсага боғлиқ қазо бўлади.Мисол учун, фалончи дуо қилиб турса, фалон куни бемор бўлмайди, қилмаса бўлади, каби ҳолатлар муаллақ қазо дейилади. Дуо билан рад бўладиган қазо мана шунга ўхшаш қазодир.Қадарни қадар ила даф қилиш маъносини ҳам унутмаслик зарур. Шу маънода дуо ҳам қадар бўлади.Очлик қадари озикланиш қадари ила даф қилинади.Чанқоқ қадари сероб бўлиш қадари ила даф қилинади.Беморлик қадари даволаниш қадари ила даф қилинади.Ҳазрати Умар розияллоҳу анҳу Шомга борганларида у ерда вабо тарқалганини эшитиб, орқага қайтишга қарор қилдилар.Шунда Абу Убайда розияллоҳу анҳу:«Аллоҳнинг қадаридан қочибми?» деди.Ҳазрати Умар розияллоҳу анҳу унга:«Шуни сендан бошқа одам айтса бўлмасмиди!? Ҳа, Аллоҳнинг қадаридан Аллоҳнинг қадарига қочамиз. Айтгинчи, агар сенинг туяларинг бўлса-ю, улар иккига бўлинган бир водийга тушсалар. Бўлакларнинг бири серҳосил бўлса-ю, бошқаси қуруқ бўлса, ҳосилдорида боқсанг ҳам Аллоҳнинг қадари ила боқасан, қуруғида боқсанг ҳам Аллоҳнинг қадари ила боқасан. Шундай эмасми?!» дедилар.«Умрни фақатгина яхшилик зиёда қиладир».Аслида белгиланган ажалнинг вақти-соати ўзгармайди. Демак, бу ҳадиси шарифдаги «умрнинг зиёда бўлиши»ни «баракали бўлиши» деб тушуниш керак. Яъни, ҳар бир инсон ўзига белгиланган ажалгача яшайди, аммо умри баракали бўлиб, ҳаёти давомида бир неча киши қиладиган яхшиликларни бажо келтиради.Ёки худди қазода айтиб ўтилгани каби, ажал ҳам икки хил бўлади. Фалончи тақво ила яшаса, саксонга, бўлмаса, элликка киради дейилган бўлади. Яхшиликни кўп қилган одамларнинг умри зиёда бўлиши шунга ўхшаш бўлади.Бу ҳадиси шарифнинг маъноси ҳақида турли фикрлар айтилган. Уларнинг турли бўлиши қазои қадар масаласига боғликдир. Аммо қазои қадар масаласида қазони қазо билан даф қилинади, деган қоида борлигини эсга олсак, иш осонлашади. Бундан ёмон қазои қадарнинг дуо билан даф бўлиши келиб чиқади. Шунингдек яхшилик туфайли умрнинг қисқа қадарини даф қилиниб, узун қадарига ўтказилиши келиб чиқади.Бу ҳакда «Кашшоф» тафсирида қуйидагилар айтилган:«Кишининг умри узайса ҳам, қисқарса ҳам китобда бордир. Унинг сурати қуйидагича: Лавҳга «Агар фалончи ҳаж ёки ғазот қилмаса, умри қирқ йил. Агар ҳаж ва ғазот қилса, умри олтмиш йил» деб ёзилган бўлади.Бу маъно «Маъолимут Танзил» китобида ҳам келган.Ушбу масала бўйича имом Ғаззолий раҳматуллоҳи алайҳи машҳур асарлари — «Иҳёу улумуддин» китобида қуйидагиларни айтадилар:«Агар қазони қайтариб бўлмаса, дуонинг фойдаси недир, дейдиган бўлсанг, билки, албатта, балони дуо билан рад қилиш ҳам қазодандир. Худди қалқон камон ўқини рад қилишга, сув ердан ўсимлик униб чиқишига сабаб бўлганидек, дуо балони рад қилиш ва раҳматни жалб қилишга сабабдир. Худди қалқон ўқни даф қилиб, бири бири ила қайтарилганидек, дуо билан бало ҳам бир-бирини муолажа қилади.Аллоҳ таолонинг қазои қадарини эътироф қилишнинг шарти силоҳ кўтармаслик эмас. Батаҳқиқ, Аллоҳ таоло: «Бас, ҳазир бўлсинлар ва силоҳларини олсинлар», — деган.Шунингдек, уруғ эккан одамнинг ерни суғормаслиги қазои қадарни эътироф қилишнинг шарти эмас.Агар ўсишнинг қазоси олдин амалга оширилса, шу экин ўсади. Бўлмаса, ўсмайди.Аллоҳ таоло сабабларни сабабланган нарсаларга боғлаб қўйгандир. Бу биринчи қазодир. У кўз очиб-юмгунча, балки ундан ҳам тезроқ содир бўлади.Сабабланган нарсаларнинг тафсилотини сабабларнинг тафсилотига бирин-кетин, ўлчов ила тартибга солиш қадардир. Яхшиликни такдир қилган Зот унинг сабабини ҳам такдир қилгандир. Ёмонликни тақдир қилган Зот уни кетказишни ҳам такдир қилгандир. Қалб кўзи очиқ кишилар учун бу ишлар бир-бирига зид эмас.Қолаверса, дуонинг фойдаларидан бири шуки, у қалбнинг Аллоҳ билан бирга бўлишини талаб қилади. Бу эса, ибодатнинг чўққисидир. Шунинг учун ҳам Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам «Дуо ибодатнинг илигидир», деганлар.Кўпинча бандаларнинг қалблари ҳожат тушганда ва қийин ҳолда қолгандагина Аллоҳ томон бурилади. Қачон инсонни ёмонлик тутса, дуони кўпайтиради.Ҳожат инсонни дуога муҳтож қилади. Дуо эса, қалбни тазарруъ ва синиқлик ила Аллоҳ азза ва жаллага қайтаради. Бас, шу билан ибодатларнинг афзали бўлган зикр ҳосил бўлади.Шунинг учун ҳам бало-офатлар анбиё алайҳиссаломларга муваккал қилингандир. Сўнгра авлиёларга, сўнгра уларнинг яқинларига ва ҳоказо».Умрнинг зиёда бўлиши ҳақида ҳам худди шу гапларни айтиш мумкин.


Qizlik pardasi - bokiralik mezoni | DNK.UZ | Ginekologiya\nГимен, яъни иффат пардаси қин даҳлизи ва унинг бўшлиғи орасида, тахминан, 1,5-3 см ичкариликда жойлашган шиллиқ қават бурмаларидан иборат бўлади.\nБокира қизларда қин тешиги ташқаридан кирилган томондан нозик бириктирувчи тўқимали номус пардаси билан қопланган бўлади. Иффат пардаси ҳомиладорликнинг бешинчи ойидан бошлаб она қорнида шаклланади. Бу шиллиқ қават бурмалари қинга кириш ҳудудини 0,5 смдан — 2 смгача бўлган қалинликда қоплаган.\nҲайз қони чиқиб туриши учун бокиралик пардасининг бир ёки бир неча жойида меъёрий тешиклари мавжуд бўлади.\nҚизлик пардасининг энг кўп учрайдиган тури — марказида бир халқасимон тешиги мавжуд хилидир.\nҚизлик пардасининг турлари\nАнатомик тузилиши бўйича қизлик пардасининг қуйидагича турлари тафовут қилинади:\nХалқасимон бир тешикли;\nЯрим ой шаклли;\nОролчасимон, яъни турли жойларида ўсимта қолдиқли иффат белгиси;\nПанжара шаклли, яъни кўп тешикли қизлик пардаси;\nЛабсимон тусли, яъни қўш тешикли гимен;\nТешиклари илғаб бўлмайдиган шаклли.\nҚизлик пардасини бўшанг ёхуд қаттиқлиги, яъни консистенциясига қараб тўрт турга ажратиш мумкин:\nҚандай ҳолларда илк қовушишда оғриқ ва қон чиқиши кузатилмаслиги мумкин?\nКамдан-кам вазиятларда дастлабки қовушишда оғриқ ва қон чиқиш ҳоллари учрамаслиги ҳам меъёрий ҳолат ҳисобланади. Бу аломатлар қуйидаги ҳолларда рўй бермаслиги ҳам мумкин:\nҚизлик пардаси туғма бўлмаслиги ёхуд болаликда ўзи билмаган ҳолда нохос бузилган бўлиши мумкин.\nҚизлик пардаси ўта чўзилувчан бўлса, жинсий алоқага монелик қилмай, закар бошига либосдек кийилган ҳолда анча вақтгача йиртилмаслиги мумкин.\nИффат пардаси қон томирлар ва асаб толалари билан ўта сийрак таъминланса ёки улардан бутунлай ҳоли бўлса қон чиқиши ва оғриқ рўй бермаслиги ҳам мумкин.\nТажрибасиз куёв дастлабки қовушишдан сўнг келинчакни чўккалатиб ўтқазиб қўйишни унутса, оз миқдорда чиққан қоннинг барчаси ичкарига кетиб қолиши ҳам эҳтимолдан ҳоли эмас. Бу эса асоссиз тушунмовчиликларга сабаб бўлади.\nАгар келинчак ўта жуссадор, кенг фаржли ва аксинча эркак олати узун энсиз бўлса ҳам закар парда ўртасидаги халқасимон тешикдан шикаст етказмай ўтиш эҳтимоли ҳам мавжуд.\nЧуқур жойлашган, қўштавақали, енгил чўзилувчан, этдорроқ қизлик пардаси жинсий алоқада йиртилмай, туғруқ давригача шикастсиз етиб бориши ҳам ҳаётда гоҳо учраб туради.\nЎҚИНГ: Ҳомиладорликнинг 34 ҳафтаси\nЮқоридаги мақола орқали қизлик пардаси ҳақида озмунча тушунчага эга бўлдингиз деб ўйлаймиз.\nЭнди сарлавҳа орқали кўтарган қизлик пардаси бокиралик мезоними бўла оладими, деган саволимизга аниқлик киритиш мақсадида эксперт андролог Зарифжон Муродовга юзландик:\nҚизлик пардаси тўлақонли равишда бокиралик мезони бўла олмайди. Қизлик пардаси туғма бўлмаслиги, ёш қизларнинг жисний аъзолар гигиенасидан уқувсизлиги оқибати, парда қон томирлар ва асаб толалари билан ўта сийрак таъминланганлиги, тажрибасиз куёвнинг бу борада уқувсизлиги ва мақолада таъкидланган, умуман, бошқа кўплаб сабаблар туфайли қизлик пардаси бокиралик мезони дейишимиз нотоғри бўлади.\nБокираликка мезон сифатида аслида қизлик пардадан ташқари, аёлнинг ибо-ҳаёси, ор-номусини ҳисобга олишимиз керак.\nФойдали мақола: Келинчакнинг бокира эмаслиги шубҳа қилинса, момоларимиз қандай йўл тутишган?\nБош саҳифа » Гинекология » Қизлик пардаси — бокиралик мезоними?


Устидан хизмат текшируви ўтказилаётган Бухоро шаҳри прокурори мурожаат билан чиқди\n01:30 / 12.12.2020\nБухоро шаҳри прокурори Жасур Фозилов видеомурожаат билан чиқиб, бевосита бош прокурорга қарши даъволарни илгари сурди. Бош прокуратура унинг барча иддаолари текширилиши, текширувда жамоатчилик назоратини таъминлашга тайёрлигини билдирди.\nИжтимоий тармоқларда Бухоро шаҳри прокурори Жасур Фозиловнинг президент Шавкат Мирзиёев ва Президент Администрацияси раҳбари Зайнилобиддин Низомиддиновга йўллаган очиқ мурожаати видеоси тарқалди.\nБир соатдан ортиқ давом этган видеомурожаат аввалида, прокурор ўз устидан хизмат текшируви ўтказилаётгани ва қонунбузилишга йўл қўйгани аниқлангудек бўлса, жавоб беришга тайёрлигини айтади.\n«Лекин ҳурматли бош прокуроримиз ва унинг учта ходими томонидан қилинаётган жиноятлар ҳақида айтиб бермоқчиман», – дейди Жасур Фозилов.\nПрокурор ўз сўзида пулларни нақдлаштириш билан шуғулланувчи фирмага нисбатан тергов олиб борилаётгани, тадбиркор 10 млрд сўм солиқни яширгани, ушбу тергов холис ўтказилишига юқоридан босим бўлаётгани ҳақида гапиради.\nШунингдек, у муқаддам Бош прокуратурада ишлагани, даъвоси бош прокурорга қарши бўлгани учун ҳам айнан Президент Администрацияси раҳбарига мурожаат қилаётганини қўшимча қилган.\nБош прокуратура ҳолат юзасидан изоҳ бериб, Фозилов бу чиқишида илгари сурган даъволарга «тўлиқ ва ҳаққоний баҳо берилиши»ни билдирди.\nИдора ахборотига кўра, айни пайтда Бош прокуратура Бухоро шаҳридаги тадбиркорнинг Фозилов устидан берган аризасини кўриб чиқмоқда.\nТадбиркор ўз аризасида Бухоро шаҳрида қурган йирик савдо мажмуасидаги 1 метр квадратининг ҳақиқий нархи 20 млн сўм бўлган савдо дўконини шаҳар прокурорининг тазйиқи билан унга 5 млн сўмдан сотганини, орадан бир йил ўтиб, яъни 2020 йил октябрь ойида шу нархдан яна битта дўконни сотишини талаб қилганини, рад жавобини бергани учун Ж.Фозилов уни терговга чақириб, жавобгар қилиш билан қўрқитаётганини билдирган.\n«Ушбу ҳолат бўйича Ж.Фозиловга нисбатан хизмат текшируви тайинланиб, текширувнинг холисона ва адолатли ўтказилишини таъминлаш, иш ҳолатларига тўлиқ ойдинлик киритиш, ҳар қандай аралашув ва таъсирларнинг олдини олиш мақсадида у 2020 йил 2 декабрь куни хизмат вазифаларини бажаришдан вақтинча озод қилинган», – дейилади Бош прокуратура изоҳида.\nМаҳкама ўз баёнотида прокурор айтиб ўтган барча масалалар бўйича шаффоф ва ошкора ўрганиш ўтказилишини, бунда жамоатчилик назоратини таъминлашга тайёрлигини маълум қилган.\nТаъкидлаш жоизки, Ўзбекистонда прокуратура ходимининг очиқ видеомурожаат билан чиқиши бунга қадар кузатилмаган.\n11:25 / 31.03.2021\nБухоро шаҳрида беш юлдузли меҳмонхона қурилади\n08:11 / 25.03.2021\n00:30 / 22.03.2021\nБухорода ҳам жамоат транспортида ниқобсиз юриш тақиқланди\n23:31 / 16.03.2021\nБухоро шаҳар бандлик марказида бюджет пуллари талон-торож бўлди


Маҳмудхўжа Беҳбудий. Оҳ, бонкалар бизни барбод этди (1914) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотЖадид матбуотиМаҳмудхўжа Беҳбудий. Оҳ, бонкалар бизни барбод этди (1914)\nБонка сабаби ила яҳудий, армани ва бошқалар давлатлик бўлур. Биз бўлса, болакс давлатимиздан, мулк ва обрўйимиздан айрилармиз. Чунончи, қўлдаги бор нимарсамизни тўй ва азоға, беҳуда одатларға сарф этармиз. Кўрпамизга қараб оёқ узатмаймиз. Қарз ила иморат, тўй, фисқ ва бойлик қилармиз. Исроф қилармиз. Охири «Хаср ад-дунё ва-л охира» бўлурмиз. Бу сабаб ила фақирлик даражасинда тушуб, сўнгра бонкадан Додхоҳлик қилармиз. Бир карра диққат қилинсун, бир яҳудий, бир ўрус, бир армани ҳеч вақт тўй деган балоға беш минг сўм, ҳатто, бир-икки минг сўм сарф қилгани эшитилмайдур. Биз бўлса, йигирма минг сўмлаб сарф этармиз. Қошки бу пул ўзимизники бўлса эдики, ялғуз исроф гуноҳи ила қутулардук. Йўқ, балки биз ҳақ-ул-абддан қўрқатургон мусулмонлар бошқалар оқчасини барбод этиб, охиратға қарзи дунёға кулфат ортдурармиз. Мундан номаъқул ҳаракот, албатта, шаръан ва ақлан гуноҳи азимдур, девоналикдур.\n← Аввалги Аввалги Маҳмудхўжа Беҳбудий. Жаҳолат дардларидан (1914)\nКейинги → Кейинги: Маҳмудхўжа Беҳбудий. Ёшларға мурожаат (1913)


PISA тести натижалари нима хулосаларни берди? » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n08 декабрь 2019, 10:33\n15 ёшли мактаб ўқувчиларининг саводхонлик даражасини текшириш имконини берадиган халқаро тестнинг 2018 йилги натижалари эълон қилинди.\nТестда еттинчи маротаба қатнашаётган Германия учун натижалар ҳақиқий шок бўлди. Буюк Британия мактаблари учун эса кутилмаган сюрпризга айланди.\nPISA тестининг янги натижаларига кўра, хитойлик ўқувчилар энг ақлли деб топилди. Уларнинг британиялик тенгқурлари энг бахтсиз ўқувчилар қаторига қўшилиб қолди.\nPISA (Program for International Assessment) тест синови Россия ўқувчилари билимида ижобий ўзгаришлар сезилаётганини акс эттирган.\nШунга қарамай, ўзини дунёнинг иккинчи мамлакати, иккинчи қудрати деб ҳисоблаётган Россия Федерацияси учун натижа мақтангудек эмас.\nPISA ҳар уч йилда бир маротаба ўтказилади. У турли мамлакатларда 15 ёшли ўқувчилар қай даражада билим олаётганини синовдан ўтказади.\nДастлабки PISA имтиҳонида ўзини таълим чўққисига эришган деб ҳисобловчи давлатлар таълим тизими Сингапур, Гонконг, Жанубий Корея, Япония ва Тайван тизимига дош беролмаганидан ҳайратга тушган эди.\nСпигел нашри бир журналист фиркларидан иқтибос келтиради:\n«Тадқиқотлар немис таълим тизими исталган натижаларни бермаётганидан шикоят қилаётган бир вазиятда немис сиёсатдонлари «ажойиб немис таълим масканлари» ҳақида гапиришдан чарчамаяпти. 2001 йил ҳам келди. PISA биринчи марта ўтказилди. Натижалар немисларни ҳайратлантирди. Немис ўқувчиларининг савияси бошқа мамлакатларнинг ўртача даражасига ҳам етиб бормаслиги немис таълим тизими раҳбарлари учун кутилмаган ҳолат бўлди. PISA ўша вақтларда Германия таълим тизимига кучли туртки берди. Бугун немис ўқувчилари билим даражасининг дунё мамлакатларидан паст бўлмаган натижани кўрсатиб келмоқда».\nБу йилги натижа хитойлик ўқувчилар ҳатто сингапурлик ва тайванлик тенгдошларидан-да ўзиб кетганини кўрсатмоқда.\n2018 йилги PISA тестида асосан Шанхай, Пекин, Сзянсу ва Гуандун вилоятлари ўқувчилари эришган юқори натижалар PISA тести ҳам танқидга учрашига сабаб бўлди. Танқидчилар назарида, миллиарддан ошиқ аҳолига эга Хитойнинг фақат ғарблашган шарқий ҳудулари ўқувчиларига бундай имкониятни бериш адолатдан эмас.\nСўнгги 18 йил мобайнида PISA ташкилотчилари озмунча танқид эшитмади. CNN нашри PISA ўқувчиларнинг ҳақиқий билимини текшириш ўрнига уларни беллашувчиларга айлантириб қўяётганини айтса, Le Monde тестни ҳимоя қилди. Нашр PISA зарурлигини, ташкилотчилар тестга инсонпарварлик мақомини бериш учун ўқувчиларнинг мактабдаги ҳаёти борасида сўров киритганини таъкидлаб ўтди.\nPISA натижалари Британия жамоатчилигини шок ҳолатига туширди: мамлакатда дунёдаги энг бахтсиз ўқувчилар яшаётганини кўрсатди. «Ҳаётингиздан мамнунмисиз?» деган саволга аксар британиялик ўқувчилари ўзини шахсий ҳаётда бахтсиз ҳис этаётганини айтди.\nБритания таълим муассасалари PISA’нинг бу сўровини бееътибор қолдирмади. Таълим ходимлари бу мамлакатдаги аянчли вазият инъикпси эканини, мутасаддилари чора кўриши лозимлигини айтди.\nЯнгиликлар » Дунё » PISA тести натижалари нима хулосаларни берди?\n21:21 Мактабларда математика дарслари қисқариши мумкин\n15:30 «Техникага қизиқувчи ўқувчини шеър ёдлашга мажбурлашдан не наф?» — Вазирликка таклиф


Халқаро оила кунини белгилашдан мақсад жаҳон ҳамжамияти диққатини оилавий қадриятларга ва оила институти билан боғлиқ муаммоларга қаратишдир. ...\nПластик картангизни йўқотиб қўйсангиз...\nАгар пластик тўлов картангизни йўқотиб қўйсангиз ёки уни ўғирлашса, зудлик билан хизмат кўрсатувчи банкка мурожаат қилинг. Банк мутасаддилари тўлов картангизнинг йўқолганлиги ёки ўғирланганлиги ҳақидаги аризангиз асосида уни блоклаб қўйишади. Пластик...\nКарантин қоидаларида ўзгаришлар\n18 май кунидан бошлаб қуйидагиларга РУХСАТ БЕРИЛАДИ: Тошкент шаҳридан Нукус, Урганч, Термиз шаҳарларига авиақатновларни (бориш ва қайтиш) тиклаш;...\nЁз фасли эди. Нукус шаҳрида яшовчи тадбиркор А. Туримбетовнинг хонадонидан ичида қимматбаҳо тақинчоқлар ва 90 минг АҚШ доллари бўлган сейфнинг ўғирлангани ҳақидаги хабар тарқалди. Мазкур ўғирликни амалга оширганлар воқеа жойида ҳеч қандай из қолдирма...\n“Йигирма олтинчиси отилмасин”\nЭсладингизми, азиз замондош! Ҳа, бу ўша ўтган асрнинг 60-йилларида юрагимизни жумбушга келтириб, қалбларимизда фахру ифтихор ҳисларини жўштирган фильм... ...\nЭсимиз бутун бўлсин\nҲозирги айрим раҳбарларга ҳайронсан. Хотирасига бир бало бўлган. Ўғлим хўжайини – завод директорининг олдига кирибди. – Хўш, хизмат? – дебди директори хушмуомалалик билан. – Сени танимайроқ турибман. ...\nШароф Рашидовнинг шеърий тўплами\nАтоқли давлат ва жамоат арбоби, таниқли адиб Шароф Рашидовнинг «Севги билан ғолибман ҳар он!» номли шеърий китоби нашрдан чиқди. ...\nБугун америкалик дастурчи, интернет-технологияси соҳасида тадбиркор, миллиардер, Facebook ижтимоий тармоғи асосчиси, Facebook Inc компанияси раҳбари Марк Эллиот Цукербергнинг туғилган куни. Марк 1984 йилда Уайт-Плейнс шаҳрида (Нью-Йорк штати) дунёга ...\nМетин ирода тимсоли\nЎзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан суратга олинган «Илҳақ» фильмини кўриб... ...\nҲайдовчиликдан машҳурлик чўққисигача\nХалқимизнинг севимли санъаткори, машҳур ўзбек кино ва театр актёри, Ўзбекистон халқ артисти Ғани Аъзамов 1909 йил 7 январь куни Тошкент шаҳрида туғилган. Бўлажак санъаткор ҳеч қайси олий ўқув юртида таҳсил олмаган. У мактабдаги маълумоти билан шу дар...\nОрамизда карантин қоидаларига амал қилган ҳолда рӯзғори учун даромад топаётган шахслар анча топилади. Аммо, даромад топишда нукуслик 1985 йили туғилган фуқаро А.Ш. карантин қоидасига қанчалик амал қилганини билмадигу, лекин, қонун қоидаларга амал қ...


Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Спикери ўринбосари, Ўзбекистон Фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгаши раиси Aктам Хаитов томорқа ер эгаларининг фаолияти билан яқиндан танишиш ва уларни қийнаётган муаммоларни ўрганиш, ҳал қилишда амалий ёрдам бериш мақсадида Амударё туманида бўлди.\nДастлаб Спикер ўринбосари иштирокида «Амударё томорқа хизмати» МЧЖ да семинар ташкил этилди.\nСеминарда А.Хаитов томорқа хизмати фаолияти ва яратилган иш ўринлари билан яқиндан танишди. Иссиқхоналар, озиқ-овқат сақлаш омборхоналари фаолияти, парранда, қўй, эчки ва мол чорвачиликлари ва уларнинг бош сонини кўпайтириш ва аҳолига имтиёзли равишда тарқатиш бўйича муҳокамалар қилинди.\nМазкур “Амударё томорқа хизмати” МЧЖ фаолияти Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 30 июндаги қарорига мувофиқ кластер усулида ташкил этилган. Лойиҳа қиймати 6,5 млрд сўм, шундан Кенгаш ҳузуридаги жамғармадан 5 млрд сўм кредит ажратилган. Томорқачиларга 12 турдаги хизмат кўрсатиши белгиланган кластерда 350 та доимий ва мавсумий иш ўрни яратилган.\nТаъкидлаш керакки, ердан унумли ва оқилона фойдаланиш деҳқончиликда муҳим аҳамият касб этади. Ўз ишининг таълимини олган деҳқон борки, албатта, бу жиҳатнинг самарасини яхши билади. Ерни бўш қолдирмаслик, мавсумий, иқлим шароитига мос экинларни экиб, такрорий ҳосил олиш ҳаракатида бўлади.\nПартия етакчиси томорқа ерлардан унумли фойдаланиш, томорқани ҳақиқий даромад манбаига айлантиришга катта ҳисса қўшаётган мазкур кластернинг бугунги кунда самарали фаолият олиб бораётганини таъкидлаб ўтиб, томорқачиликни янада ривожлантириш бўйича ўзининг бир қатор таклиф ва тавсияларини бериб ўтди.\nСпикер ўринбосари Актам Хаитов туманга сафари давомида намунали маҳалла “Гулзор” МФЙ да ҳам бўлиб, аҳоли томорқалардан самарали фойдаланиш ҳолатларини кўздан кечирди.\nТоморқаларда ташкил этилган иссиқхоналарда экилган экинларнинг парвариши бўйича таклифлар берилди. Семинар давомида аҳолини банд қилишда режалаштирилаётган парранда боқиш, наслли қўй-эчки боқиш, ихчам иссиқхоналар қуриш ва асаларичилик билан шуғилланиш сингари масалалар муҳокама қилинди.\nЎзбекистон янгиликлари » Жамият » Амударёдаги томорқа хизматлари фаолияти ўрганилди


Амир Темурнинг ватанпарварлиги: Лой жангги мисолида « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n27 December 2018 - 9:00\nАмир Темур ўзбек давлатчилиги – сиёсий, ҳарбий-мудофаа, давлат хавфсизлиги, иқтисодий, ижтимоий ва маданий-маърифий бошқарувида катта из қолдирган буюк саркарда ва давлат арбобидир. Мўғуллар зулми кучайган, маҳаллий ҳокимликлар зўравонликлари ва тарқоқликлар кучайгавн даврда у майдонга отилиб кириб, ягона бошсиз қолган шу азиз ватандан душманларни сиқиб чиқарган, хўрликлар ва зулм туфайли эзилган халқнинг ҳақ-ҳуқуқларини ҳимоя қилган, Евроосиё ҳудудида зўравонликни йўқотиб, олам низомини тузган, нафақат Ўрта Осиё балки бутун минтақларнинг равнақи ва фаровонлиги учун жидду жаҳд кўрсатган улуғ аждодимиздир.\nМаълумотларга кўра, илгари карвон ва ҳаж йўлларидан ўтиш сермашаққат ва хавфли бўлган бўлса, Амир Темур даврида ирқи, дини, миллатидан қатьий назар ҳеч кимнинг бир мисқолга тенг мол-мулки талон-тарож қилинмаган, ҳожилар карвонининг оқими кучайган.\nБир сўз билан айтганда, у минтақа ва элларни бир-бирига тенг манфаатли ҳамкорлик учун карвон йўллари орқали боғлаб қўйганди. Ўрта асрлар урушлар даври эди. Урушлар инсоният тарихининг бир қисми экан, ҳар замонда ҳам ҳарбий куч ва қудрат давлатнинг тинчлиги ва барқарорлигида муҳим роль ўйнашда давом этаверади. У ўз даврининг вакили сифатида замона зўрники эканлигини яхши билган. Зеро, ҳамма даврларда ҳам ҳарбий қудрат сиёсий мавқени эгаллаб келгани айни ҳақиқатдир. Амир Темур кучлиларнинг сўзи ўткир бўлган ўша замонларда ҳам давлат хавфсизлиги ва барқарорлиги сақлаш учун ҳарбий ва мудофаа соҳасига катта эътибор қаратган. Амир Темур тушунчасига кўра, халқнинг бой бўлиши хазинанинг доимо тўлишига сабаб бўлади, хазинанинг бойлиги аскарларнинг таъминотига ва доимий жанговар ҳолатни сақланишига таъсир кўрсатади, бу эса давлат сарҳадлари ва тинчлик-хотиржамликнинг сақланишидаги муҳим асослардандир. Шундай экан, у мудофаа масалаларини иқтисодни кучайтириш ва халқ даромадини ошириш йўли билан ҳал қилиш йўлидан боради.\nБиз унинг фаолиятини кузатар эканмиз, душманларни йўқ қилишга зимдан бел боғлагани ва мана шу мақсадига етиши учун ақл ва тадбирлар билан босқичма-босқич ватан озодлиги учун курашганини англаб етамиз.\nАмир Темурнинг сиёсат саҳнига келиши арафасида мўғулларнинг зулми ва юришлари кучайиб кетганди. Бунга сабаб, мўғулларнинг ичида тарқоқликнинг кучайиши ва Мўғулистон хонига бўйсунмай қўйиши бўлса, иккинчи тарафдан Мовароуннаҳр ҳам ўша пайтда майда ҳокимликларга бўлиниб кетган, мамлакат ўзаро гурушлар гирдобида қолган эди. Мўғуллар ва уларнинг жойлардаги маҳаллий бошлиқлари ўртасида ҳам кўплаб жанглар бўлиб ўтгани тарихдан маълум.\n1364-1365 йилларда мўғулларнинг Ўрта Осиёга юриши ҳақида миш-мишлар кучайиб кетади. Амир Темур ўз мамлакатини босқинчилардан тозалаш ва уларнинг юришлирани даъф қилиш мақсчадида бу ҳақда ўз қайиноғаси Амир Ҳусайнга хабар беради.\nБу хабарни эшитган Амир Ҳусайн мўғулларга қарши лашкар тўплаб, Саммарқандга келади. Амир Темур ҳам бу пайтда мўғулларга қарши лашкар тўплаб қўйганди. Амир Ҳусайн буйруғига кўра, Пўлатбуғо, Зиндаҳашм, Малик Баҳодир ва бошқа амирлар Амир Темур қўшини билан Ақар мавзеида бирлашади. Бир неча кун отларга дам бериб, Сирдарёдан ўтишади ва душман лашкари қаршисига лашкаргоҳ қуриб улар билан жангга ҳозирлик кўрадилар.\nМана шу ерга Амир Ҳусайн ҳам ўзининг катта лашкари билан етиб келади.\nМўғул лашкари Илёсхўжанинг кўргуликлари учун интиқом олишга қасд қилган бўлиб, бу ерда катта уруш қилишга бел боғлаганди.\nАмир Ҳусайн вазиятларга кўра иш кўриш қобилиятига эга бўлмаган калтабин ва ҳиссиётларга берилувчан ҳоким эди. У барча амирларига нисбатан ғазабнок бўлиб, энг оғир дамларида жонини хавга қўйиб, жонларини фидо қилишга шай бўлган амир-қўмондонларининг хизматларини унутиб юборганди. Шу ички низолар кучли бўлган даврда Мовароуннаҳр ватанпарвар лашкарига мўғулларнинг иш кўрган қўмондонлари билан жанг қилишига тўғри келган. Бу ҳам уларнинг бошида кучли қўмондоннинг йўқлиги, ҳали Амир Темурга бундай имконнинг берилмагани сабабидан эди. Ана шундай уқувсиз лидер Амир Ҳусайн бошчилигидаги қалтис вазиятда Амир Темурнинг мўғуллоарга қарши жанг қилишга тўғри келганди. Лой жангги 1365 йил май ойида бўлиб ўтгани барчага маълум.\nРамазон ойининг биринчи куни Бодом суви бўйида ҳар икки томон жангга ҳозирланиб ва жанговар сафга тизилиб, муқобил ҳолатни эгаллашади.\nАмир Ҳусайн Баронғор ғулида турди ва қанбулида Тиланчи Арлот жой олди. Ҳировулда Ўлжойту ва Баҳромни қўйди. Амир Ҳусайн Пўлодбуғо, Фарҳод ва Малик Баҳодирни қулга номзод қилди.\nЖавонғор – Амир Темур турди. У ўз қанбулига Амир Сорибуғони номзод қилди. Амир Жоку, амир Ҳожи Сайфуддин, амир Муайяд ва Амир Аббосларни ҳировул тарзида жавонғон чеккасига жўнатди. Шундай қилиб, жанговар сафлар олти ғулда мустаҳкамланди.\nЖанг куни тўсатдан шамол кўтарилиб, осмонни қора булутлар қоплаган ва мисли кўрилмаган даражада сел қуйишни бошлаган. Амир Темур қўшини жангга киришган. Оз фурсатда аскарларнинг камон чўзмаси ва ўқларнинг пати ивиб қолган. Қўшин бутунлай шалаббо бўлган. Маркаб (от, туя, миниладиган ҳайвон)ларнинг юришга ҳоли қолмаган, улар тиззасигача лойга ботиб қолганди.\nМуниддин Натанзий “Аксига олиб бу ер шунақа эдики, андак ёғингарчиликдан кейин қутурган фил ҳам ундан ўтолмасди ” деб ўша куни ёққан кучли ёмғирни “Нуҳ тўфони”га ўхшатган.\nМўғул аскарлари капанак (намат чопон) ва ёмғирпўш кийиб панада жанг бошланишини кутиб ўтирган. Сел авжига чиққанда ногоҳон улар бирвакайига ёмғирпўш ва капанакларини ечиб ташлаб Мовароуннаҳр лашкарига қарши жангга кирган.\nАмир Ҳусайн сон жиҳатдан мўғул лашкаридан устун эди. Бу жангда ғалаба қилишга имкон етарли эди.\nАмир Темур биринчи ҳамлада душманнинг ўнг қанотини мағлуб этиб, Баронғор ўзаги Шанкум нўён лашкарини олдига солиб қувди. Мўғуллар жавонғори қўмондони Даланжиқа Ширам ва Ҳожим қўмондон амир Ҳусайн қанбулини жойидан қўзғатишди.\nШер Баҳром амир Ҳусайн ғулида бир соатга яқин мардона жанг кўрсатди. Аммо Шамсиддин мўғул ўзини маҳкам тутиб, ҳали жангга киришмаган эди. Жангда Амир Темур ўн етти жанговар қўшун билан Амир Сайфуддин мўғул устига ташланиб, бир ҳамла билан уни жойидан суриб чиқарди. Амир Ҳусайн Амир Темурнинг шиддатини кўриб, ўзининг қочиб кетган аскарларини тўплашга киришди. Мўғулларнинг қўмондони Ҳожим баронғорнинг аксар қисмини тор-мор этиб, мағлубларнингн орқасидан қувди ва қайтиб келгач, Тобон Баҳодир ва Малик баҳодирни амир Ҳусайн олдига юбориб, улар воситасида ушбу фикрларни унга етказди: “Агар маъқул бўлса ҳаялламасдан иттифоқликда ҳамла қилмоқ лозим, токим душман батамом даъф қилингай”.\nАмир Ҳусайн Амир Темурнинг фикрига қулоқ солмади ва қаҳрланиб бор ғазабини уларга сочди ва “Менинг тадбиркорлигим ва сардорлигим Амир Темурникидан каммидики, унинг насиҳатига кўра иш қилсам! Ҳоҳ ғолиб, ҳоҳ мағлуб бўлсангиз ҳам сизнинг барчангизни битта қўймай ўлдирурман”, деб баҳодирларни уриб калтаклади. У бунга қасам ичди . Ҳар иккала баҳодир ноумид бўлиб Амир Темур олдига қайтиб, унинг отининг жиловидан олиб, душманга қарши ҳамла қилишга қўймадилар. Қаттиқ илтимос ва ёлворишлар билан Амир Темурни жанг майдонидан қайтаришди.\nЎша куни икки лашкар жанггоҳни бутунлай тарк этгач, тунни баъзилар от устида ўтказишди, баъзилар эса қаттиқ лойгарчилик туфайли, қаерга етиб бора олган бўлса ўша ерда қолди.\nАмир Ҳусайн Амир Темурни чақириб келиш учун униинг олдига бир неча марта одам юборса ҳам Амир Темур унинг олдига келмади. Унинг ғурури, иззат-нафси топталганди. У Ҳусайн одамларига : “Қўшин етакчилари ва хос баҳодирлар жонбозлик кўрсатиб, қиличбозликка жидду-жаҳд қилмоқдалар. Сен эса бунинг эвазига ҳеч бир асоссиз ранжитмоқдасан. Илтифот билан кўнгилларини олиш ўрнига, ҳар бирига минг озор етказмоқдасанки, бугун сенинг ушбу қилиғинг туфайли шунчалик обод бир мамлакат бегона душманга ем бўлиш арафасидадир. Хайрихоҳлар сўзига эса сен қулоқ солмайсан”.\nАмир Темур бу вазиятда обод мамлакатнинг мўғулларга ем бўлиш хавфи пайдо бўлганидан қаттиқ ташвишланган ва мана шу ватан фарзанди сифатида эл-улусни муҳофаза қилиш шартлигини яхши тушунган.\nИккинчи кун тонгда яна қарама-қарши кучлар сафга тизилишди. Энди Мовароуннаҳр аскарлари иштиёқсизлик билан жангга киргандилар. Бугун ҳам мўғуллар қўмондони амир Шамс ўз жойида мустаҳкам турди ва муваффқаиятларга эришиб, зарба еган лашкарнинг барқарорлигини сақлаб турди. Узоқ мудофаадан кейин Мовароуннаҳр лашкарлари жангни бой бердилар.\nМовароуннаҳр лашкарлари бу жангдан кейин жанггоҳни тарк этишди. Уларнинг бир қисми Самарқандга, бир қисми Балхга кетди.\nЖангдан кейин Амир Ҳусайн “Ортиқ бардош беришга мажол қолмади. Хотин-бола чақаларни Жайҳун сувидан нарига ўтказмоқ лозим. Токим, боякбор бу мамлакатни тарк этайлик ва ўз жонимизни қутқариш чорасини кўрайлик ”деб айтган.\nАмир Темурга бу мағлубият қаттиқ таъсир қилди ва бир хато туфайли енгилиш томон бурилган бу жангни бир умр эсида сақлаб қолди. У доимо ҳар бир вазифани ўз вақтида шиддат билан бажариш лозимлиги ҳақидаги қатьий фикрларга ўша пайтларда келган бўлса ажаб эмас. Амир Ҳусайннинг қочиш ҳақидаги фикрига Амир Темур қуйидагича жавоб берган: “Номуссиз ҳаётнинг қадри йўқдир ва пушаймон билан зое кетган умрни қайтариб бўлмайди. Агар рухсат берсанг мен Самарқандда қоламан ва лашкарларни тўплаб, яна бир бор мўғул билан жангу жадал қиламан”.\nАмир Темур албатта мўғуллар билан жанг қилиш ва уларни Мовароуннаҳр тупроғидан батамом сиқиб чиқаришни ўз олдига қўйган ва бу мақсадларига эришиш учун у катта тайёргарликни бошлаб юборганди.


20 июн 2021, Тошкент вақти: 22:01\nПрезидент Шавкат Мирзиёев Конституция қабул қилинганининг 27 йиллигига бағишланган нутқида асосий эътиборни халқ ва ҳокимият идоралари ўртасидаги муносабатга қаратди.\nПрезидент, 2019 йилда жамоатчилик орасида баҳсу мунозара уйғотган шахсий мулк дахлсизлиги, матбуот ва мансабдорлар ўртасидаги низолар, шунингдек, аҳоли норозилик чиқишлари каби масалаларга тўхталди.\nПрезидент матбуот хизмати Шавкат Мирзиёевнинг 7 декабрь кунги нутқи матнини эълон қилди.\nҚуйида президент нутқининг қисқача мазмуни билан танишинг:\n7 декабрь куни "Ўзбекистон" халқаро анжуманлар саройидаги тантанали маросимда сўзлаган нутқи бошидаёқ, президент халқнинг қонун бузилишларига қаршилиги ҳақида гапирди.\n"Халқимиз қонун бузилишига қарши қаттиқ турмас экан, давлат идоралари, мансабдор шахслар қанчалик уринмасин, қонун устуворлигини таъминлаш қийин бўлади. Бугун жамоатчилигимиз том маънода уйғонди, энди турли лавозимдаги шахсларнинг хатти-ҳаракатларига одамларимиз бевосита баҳо бериб, ўз фикрини эркин ифода этишга ўрганмоқда", деди президент.\nПрезидент келгуси йилда ҳар бир соҳа ва тармоқ бўйича жамоатчилик назоратини амалга оширишнинг таъсирчан тизимини яратиш заруратини тилга олди.\n"Фуқароларимиз ва депутатларимиз билдирган фикрлар асосида мактабларга мебель ва компьютерлар харид қилиш учун бюджет харажатларини қисқартириш ҳисобидан 50 миллиард сўм қўшимча маблағ ажратилди. Бундай ижобий ҳолат бизнинг тажрибамизда биринчи марта юз бераётганини алоҳида қайд этиш лозим". "Давлат идоралари фақат фуқароларга эмас, балки ўзларига нисбатан танқидий фикрларни ҳам адолат билан, холис кўриб чиқишлари лозим", деди Мирзиёев.\nПрезидент ҳар бир давлат органига ижтимоий тармоқларда ўз саҳифасига эга бўлиши, қилаётган ишлари ҳақида "керак бўлса, ҳар куни батафсил маълумот бериб бориши шарт"лигини уқдирди:\n"Бугунги кунда халқимиз орасида юриб, уни қийнаётган ижтимоий муаммоларни кўрсатиб бераётган энг катта куч – бу мустақил ва холис оммавий ахборот воситалари вакилларидир. Демократик ислоҳотларимиз натижасида оммавий ахборот воситалари ва ижтимоий тармоқлар мансабдор шахсларни ўз ишини қонуний асосда тўғри ташкил этишга ундамоқда"\n"Яна бир марта такрорлайман, Ўзбекистонда жамоатчилик назорати ва оммавий ахборот воситалари вакилларининг қонуний ҳақ-ҳуқуқларига ҳеч қандай шаклда тазйиқ ўтказишга йўл қўйилмайди".\nПрезидент 2019 йил давомида ҳам катта можароларга сабаб бўлган хусусий мулк дахлсизлигига тўхталди:\n"Келгуси йил 1 январдан бошлаб ҳокимларнинг қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларни олиб қўйиш бўйича ваколати халқ депутатлари Кенгашларига берилади". "Бундан ташқари, ерни олиб қўйиш ва компенсация тўлашнинг янги тартиби, ер фақат мулк эгасининг розилиги билан олинишига оид қоидалар жорий қилинди".\n340 кунда 350 фармон\nПрезидент шу йилнинг ўзида 70 дан ортиқ қонун, 350 дан зиёд Президент фармони ва қарорлари қабул қилинганини айтди:\n"Бу қонун ҳужжатлари ким учун ва нима мақсадда қабул қилинмоқда?Албатта, халқимиз фаровонлиги учун".\nПрезидент суд бирон-бир мансабдор шахснинг қўли етадиган идорага айланиб қолишига йўл қўймаслик шартлигини уқдирди.\n"Шу сабабли суд ишларига аралашгани ёки судга босим ўтказгани учун жавобгарликни кучайтириш лозим", деб таклиф қилди президент.\nШу йил 22 декабрь куни Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси ва халқ депутатлари Кенгашларига сайловлар бўлиб ўтади.\n"Янги Ўзбекистон – янги сайловлар" шиори остида ўтаётган бу кампания мамлакатимиз сиёсий ҳаётидаги ғоят муҳим воқеадир". "Ўтган қисқа даврда сайловга оид 21 та қонун тизимлаштирилиб, Ўзбекистон тарихида илк бор ягона Сайлов кодекси қабул қилинди". "Ўзбекистон Экологик ҳаракати учун белгиланган квотанинг бекор қилингани ҳам сиёсий майдонда соғлом рақобатни шакллантиришга хизмат қилади".\n"Ушбу сайловлар орқали халқимиз бугунги ислоҳотларимизга баҳо берса, жаҳон ҳамжамияти янгиланаётган Ўзбекистонга баҳо беради".\nМирзиёев сайловда Европада хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилотининг Демократик институтлар ва инсон ҳуқуқлари бўйича бюросининг тўлақонли миссияси кузатувчилари ҳамда 40 дан ортиқ хорижий давлатдан 600 дан зиёд кузатувчи қатнашиши кутилаётганини алоҳида қайд этди.\nАйни пайтда, президент фуқароларнинг ҳуқуқий онг ва савиясини ҳам танқид қилди:\n"Айрим фуқароларимиз бошқарув идораларидан масъулият талаб қилишни яхши билади-ю, лекин ўзининг жамият олдидаги, қонун олдидаги масъулияти ва мажбуриятини унутиб қўяди". "Ҳаммангиз кўриб турибсиз, қанчалик оғир ва мураккаб бўлмасин, бугунги кунда зарур куч ва имконият, маблағ топиб, қанча-қанча катта дастур ва лойиҳаларни амалга оширмоқдамиз".\nПрезидент ўз нутқи давомида қатор рақамларни тилга олди:\n"Жорий йилнинг ўтган даврида Халқ қабулхоналарига келиб тушган 880 мингдан ортиқ мурожаатнинг 510 мингдан зиёди ижобий ҳал этилди".\n"Сўнгги йилларда жиноят содир этган шахсларни афв этиш бўйича 8 та фармон қабул қилиниб, 4 мингдан зиёд шахс жазони ўташ жойларидан озод қилинди".\n"Ана шу ишларимизнинг мантиқий давоми сифатида куни кеча навбатдаги фармонга имзо чекдим. Унга биноан жиноий қилмишига чин дилдан пушаймон бўлиб, тузалиш йўлига қатъий ўтган 92 нафар маҳкум афв этилиб, улар эркин ҳаётга қайтарилади".\n"Яқин Шарқ, Афғонистондан 261 фуқаро, асосан аёллар ва болалар олиб келинди".\n"3 йилда 9 минг 692 нафар, жумладан, ушбу йилда 5 минг 868 нафар шахс Ўзбекистон фуқаролигига қабул қилинди".\n"33 миллиондан ортиқ Ўзбекистон аҳолисига фақатгина 4 мингта адвокат хизмат кўрсатаётганини ижобий баҳолаб бўлмайди".\n"Умра зиёратига борувчилар сони 10 мингдан 30 мингтага, ҳаж зиёратига борувчилар эса 5 мингдан 7 минг 200 нафаргача оширилди, сафар билан боғлиқ харажатлар эса камайтирилди".


Афғон наркотик моддаларининг терроризмга хизмат қилиши\n07 март 2021, Тошкент вақти: 22:46\nА. Аррал БМТнинг наркотик моддалар ва жиноятчиликка қарши кураш олиб борувчи Венадаги идораси ижрочи директори Антонио Мария Костага кўра, Афғонистонда зўравонлик қилаëтган гуруҳ ва шахсларнинг ҳужумлари наркотик моддалар савдосидан келадиган даромад орқали молиялаштирилади. Шу боис, айрим жойларда улар маҳаллий деҳқонларни кўкнор етиштиришга ҳам мажбур қилишади.\n"Террористлар билан наркотикфурушлар айни категориядаги одамлар. Наркотик фурушларга қарши чора кўрмасдан туриб, террорчиларга қарши курашиб бўлмайди", - дейди Афғонистондаги вазиятни бориб кўздан кечирган БМТ вакили Мария Коста.\nБундан олдинроқ эса, АҚШнинг БМТдаги элчиси Жон Негропонте ҳам Афғонистонда толибон ва ал-Қайда қолдиқларига қарши кураш билан биргаликда гиëҳванд моддалар етиштиришга қарши фаолият олиб бориш зарурлигини баëн этган эди.\n"Афғонистонда кўкнор экишнинг қайта бошланиши мамлакат хавфсизлиги ва қайта қуриш ишларига рахна солади. Биз наркотик моддаларга қарши курашни жадаллаштиришимиз ва кенгайтиришимиз керак", - деган эди АҚШ нинг БМТдаги элчиси Негропонте.\nМаълум бўлишича, БМТ вакили Коста АҚШ бошчилигидаги кучларга наркотикфурушлик масаласига жиддийроқ эътибор беришлари кераклигини сўраб, бир неча бор мурожаат қилганидан сўнг, ниҳоят натижанинг гувоҳи бўлган. Яқинда Афғонистондаги АҚШ ҳарбий кучлари мамлакатдаги наркотикфурушликни бартараф этиш мақсадида ноқонуний героин лабороторияларидан бирини бузиб ташладилар.\nЎтган 2002 йили Афғонистон дунëда энг кўп қорадори етиштирган мамлакат бўлган эди. БМТнинг наркотик моддалар ва жиноятчиликка қарши фаолият олиб борувчи идорасига кўра, ўша йили мамлакатда 3750 тонна қорадори етиштирилган. Бу йилги ҳосилдорлик ҳам тахминан шунча бўлиши мумкин, - дейди Коста.\nКузатувчиларнинг мулоҳазаларига кўра, Афғонистондаги бугунги вазият бундан икки йил олдинги вазиятга қараганда, яъни 2001 йилнинг ноябридаги Бонн келишуви асосида ҳокимият тепасига келган президент Ҳомид Карзай ҳукуматининг биринчи кунларига қараганда, анча мураккаблашган. Балки, моддий вазият бир оз яхшиланган бўлиши ва сиëсий мувозанат бир қадар ўз ўрнига тушган бўлиши мумкин. Бироқ, маҳаллий қўмондонларнинг вилоятларда ўз ҳукмронликларини қайта жорий қила бошлаганлари, уларни қуролсизлантириш ҳамда маҳаллий қўмондонларнинг марказий ҳукуматга содиқ сиëсатчилар билан алмаштириш мумкин эмаслигидан далолат бермоқда.\nМамлакатда турли соҳаларда ҳукм сураëтган вазиятни назарда тутиб, эртанги кунга баҳо берган Афғонистон Ташқи ишлар вазири Абдулло: - "Агарда биз мамлакатда давлатчилик асосларини қуришга, керакли муассасаларни ташкил этишга қодир бўлмасак, Афғонистоннинг келажаги нима бўлиши мумкин? Бу аҳволда мамлакат яна турли муаммоларга дуч келиши ва қайта берқарорлик майдонига айланиши мумкин", - дейди Ташқи ишлар вазири Абдулло.\nЎтган йили кўкнори экинларидан деҳқонлар ва наркотикфурушлар кўрган даромад 1.2 миллиард доллардан иборат бўлди. Бу эса, Афғонистон ҳукуматининг йиллик бюджетидан икки баробар кўпдир. "Кейинги пайтларда қорадори етиштириш анча эркинлашиб, жазосиз ишга айланиб қолгани учун, кўкнори экишга зўр бериб ҳаракат қилинмоқда", - дейди мамлакат ҳарбийларидан бири Гулистон.