6. Анъом сураси (тўлиқ) - Musulmonlar\nҲар бир чиройли мақтов – осмонлару ерни яратган, қоронғиликлар ва ёруғликларни пайдо қилган – Аллоҳга хос. Шундай бўлса-да, Эгасини тан олмаган (кофир)лар Унга бошқаларни тенг қилишмоқда.\nСизларни лойдан яратиб, кейин бир ажал белгилаб қўйган Удир. Унга кўра яна бир белгиланган ажал бор. Сизлар ҳали ҳам талашиб-тортишяпсиз.\nЯна: “Унга бир фаришта туширилсайди?”, дейишади. Агар фаришта туширсак, иш битирилади (ҳалок қилинади), кейин уларга муҳлат берилмайди.\nАгар у (элчи)ни фаришта қилиб юборганимизда эди, уни барибир эркак кишининг қиёфасида юборган бўлардик ва пайдо қилган шубҳаниларини ўзларига ўраб қўйган бўлардик.\nАйт: “Ер юзида сайр қилинглар. Сўнгра, ҳақ (пайғамбар ёки у келтирган китоб)ни ёлғонга чиқарувчиларнинг оқибати қандай бўлганига назар солинглар.”\n“Осмонлару ердаги нарсалар кимники?”, де ва “Аллоҳникидир”, деб (ўзинг) айт. У Ўзига эзгуликни (вазифа қилиб) ёзиб қўйган. Аллоҳ барчангизни – шубҳасиз содир бўладиган қиёмат кунига аниқ тўплайди. Ўзларини хонавайрон қиладиганлар (бунга) ишонмайдиганлардир.\n“Осмонлару ерни яратган, емоқ-ичмоқ билан таъминлайдиган, Ўзи таомга муҳтож бўлмайдиган – Аллоҳдан бошқа бирини ўзимга валий қилиб олайми?!”, деб айт. “(Буйруққа) таслим бўлганларнинг аввали бўлишга буюрилдим”, деб айт. Ва асло мушриклардан бўлиб қолма!\n“Агар Эгамга осий бўлсам, буюк куннинг азобидан қўрқаман”, де.\nАгар Аллоҳ сенга бирон бир зиён етказса, уни даф этувчи фақат Унинг Ўзи бўлади. Агар Аллоҳ сенга бирон бир яхшилик етказса ҳам (шундай). Чунки, У ҳар нарсага ўлчов қўювчидир.\n“Қайси нарсанинг гувоҳлиги энг буюкдир?”-деб айт, ва (ўзинг): “Сизлар билан менинг орамда Аллоҳ гувоҳ. Бу Қуръон менга – бу билан сизларни ва бу улашган барчани огоҳлантиришим учун ваҳий қилинди. Сизлар ростдан ҳам Аллоҳ билан биргаликда бошқа илоҳлар бор деб гувоҳлик қиляпсизларми?”, деб айт. “Мен гувоҳлик бермайман”, де. Ва айт: “Қуллик қилинишга ҳақли ягона зот фақат Удир. (Унга) шерик қилаётганларингиздан мен узоқман.”\nБиз уларга китоб берганлар у (Қуръон)ни ўз болаларини танигандек танийди. Ўзини хонавайрон қиладиганлар – (унга) ишонмайдиганлардир.\n(Ўзи тўқиган) ёлғонни Аллоҳга тўнкаган, ёки оятларни ёлғонга чиқарган кишидан ҳам золимроқ ким бор? Золимлар ростдан ҳам нажот топмайди.\nБир кун уларни барчасини тўплаймиз. Кейин, Аллоҳга шерик қўшганларга (қараб): “Иддао қилган шерикларингиз қани, қаерда?!”, деймиз.\nКейин, уларни қийин аҳволга соладиган нарса: “Эгамиз – Аллоҳга қасамки, биз мушрик эмасмиз”, деган (дунёдаги) гаплари бўлади.\nЎзларини қандай алдашига қарагин. Уйдирган нарсалари (охиратда) улардан ғойиб бўлади (ташлаб кетади).\nУ (мушрик)лар орасида сени тинглайдиганлари ҳам бор. Биз уларни (ширкдан қайтмагани учун) қулоқларига Қуръонни тушуниш учун тўсиқ бўладиган пардалар тортдик. Уларни қулоқларини оғир қилдик. Агар оятларни барчасини кўрса ҳам унга ишонишмайди. Ҳатто, ёнингга келганида сен билан тортишади. Оятларни тан олмайдиганлар: “Бу аввалгиларнинг афсоналаридан бошқа нарса эмас”, дейишади.\nУлар инсонларни Қуръондан қайтаради, ўзлари ҳам ундан узоқ туради. Улар (бу ишлари билан) фақат ўзларини ҳалок қиладилар-у, лекин, буни фарқига бормайди.\nҲақиқий Эгаси (ҳукми)га тўхтатилганида уларни бир кўрсанг эди! Шунда У уларга: “Бу ҳақ эмасмикан?”, дейилади. Улар эса: “Эгамизга қасамки, албатта ҳақ экан”, дейди. Шунда, “Энди азобни тотинглар, чунки сизлар кофир бўлдингиз” (дейилади уларга).\nАллоҳга йўлиқишни ёлғонга чиқарганлар хонавайрон бўлади – қиёмат (вақти) тўсатдан келганида, гуноҳларини орқаларига ортиб: “Бу ҳақида қўл урган хатоларимиз туфайли ҳолимизга вой!”, деб қолади. Орқалаб олган нарсалари қандай ҳам ёмон!\n“Эгаси (Рабби)дан унга бир оят/мўжиза туширилса бўлмасмиди?”, дейишди. Айт: “Аллоҳ мўжиза туширишга (ҳам) ўлчов қўйган. Лекин, уларнинг аксарияти буни билмайди.”\nОятларимизни ёлғонга чиқараётганлар – зулматларда қолиб кетган кар ва соқовлардир. Аллоҳ кимни залолатга муносиб билса, уни залолатда қўйиб қўяди, кимни тўғри йўлга муносиб кўрса, уни тўғри йўлда юргизиб қўяди.\nАйт: “Ҳеч ўйлаб кўрдингизми? Сизларга Аллоҳнинг азоби келса, ёки ўша вақт келса, Аллоҳдан бошқасини (ёрдамга) чақирасизларми? Агар тўғри бўлсангиз (айтинг)!”\nСендан аввалги умматларга (ҳам) элчилар юбориб, балки ялиниб-ёлворар деб уларни балою қийинчиликлар ва машаққатларга учратганмиз.\nУларга баломиз келганида (Бизга) ялиниб-ёлворса бўлмасмиди? Лекин, қалблари қотиб кетди (ундай қилмади). Ёвуз (инсон ва жин)лар улар қилаётган ишларни ўзларига чиройли кўрсатиб қўйди.\nУларга юклатилган вазифаларини унутиб юборишганида, уларга ҳар нарсанинг эшикларини очиб бердик. Берилган неъматлар билан шод бўлиб юрган вақтларида уларни тўсатдан жазога тортдик. Шу билан умидсизлашиб қолдилар.\nНатижада, ҳақсизлик қилган (золим) халқнинг томири қуритилди. Барча чиройли мақтов борлиқларнинг эгаси – Аллоҳга хос.\nАйт: “Ҳеч ўйлаб кўрдингизми? Агар Аллоҳ тинглаш ва кўриш қобилиятингизни олиб қўйса ва қалбингизни муҳрлаб қўйса, Аллоҳдан бошқа сизларга уларни қайтариб бера оладиган қандай илоҳ бор?” Биз уларга оятларни фарқли услубларда қандай қилиб баён қилиб бераётганимизга қарагин-у, уларни оятлардан қандай қилиб юз ўгираётганига қара.\nОятларимизни ёлғонга чиқармоқчи бўлганларга келсак, йўлдан чиқиб кетгани учун уларга азоб етади.\nАйт: “Мен сизларга: “Олдимда Аллоҳнинг хазиналари бор”, демаяпман. Ғайбни билмайман. Сизларга: “Мен фариштаман”, ҳам демаяпман. Мен фақат ўзимга ваҳий қилинган (Қуръон)га эргашаман, холос.” Айт: “Кўр билан кўрувчи тенг бўладими? Тафаккур қилмайсизларми?\n(Қиёматда) Эгасига йиғилишидан қўрқадиганларни у (Қуръон) билан огоҳлантир. (Ўшанда) Эгаси ила уларни ўртасига тушадиган на бир дўсти ва на бир шафоатчиси бўлмайди. Шояд гуноҳлардан сақланишар.\nЭртаю кеч Раббига дуо қилиб, Унинг розилигини истайдиганларни ўзингдан ҳайдама. Уларнинг зиммасига сенинг ҳисоб-китобинг юклатилмаган. Сенинг зиммангга ҳам уларнинг ҳисоб-китоби юклатилмаган. Уларни ҳайдасанг, ҳақсизлик қилувчи (золим)лардан бўлиб қоласан.\nوَكَذَٰلِكَ فَتَنَّا بَعْضَهُم بِبَعْضٍ لِّيَقُولُوا أَهَـٰؤُلَاءِ مَنَّ اللَّـهُ عَلَيْهِم مِّن بَيْنِنَا ۗ أَلَيْسَ اللَّـهُ بِأَعْلَمَ بِالشَّاكِرِينَ\n“Аллоҳ орамиздан мана шуларга яхшилик қилдими?”, – дейишлари учун уларни баъзиларини баъзилари билан синаймиз. Вазифаларини адо этувчиларни жуда яхши билувчи Аллоҳ эмасми?\n(Эй Муҳаммад!) Оятларимизга ишонадиганлар сенга келганида, уларга: “Салом сизларга! Эгангиз яхшилик қилишни Ўзига вазифа қилиб ёзган. Сизлардан кимки ўзини тута олмай бир ёмонлик қилиб қўйса, кейин тавба қилиб ўзини тузатса, билсинки Аллоҳ (гуноҳу жазодан) кечувчидир, эзгулик ва неъмат улашувчидир”, деб айт.\nОятларни мана шу шаклда батафсил баён қиламизки, гуноҳкорларнинг йўли аниқлашсин.\n“Аллоҳ ила орангизга қўйиб дуо қилаётганларингизга қуллик қилишдан ман этилдим”, деб айтиб қўй. Ва: “Мен сизларни орзу-ҳавасларингизга ҳам эргашмайман. Ундай қилсам адашган ва тўғри йўлда бўлмаган бўламан”, деб ҳам айт.\nقُلْ إِنِّي عَلَىٰ بَيِّنَةٍ مِّن رَّبِّي وَكَذَّبْتُم بِهِ ۚ مَا عِندِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ ۚ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّـهِ ۖ يَقُصُّ اللْحَقَّ ۖ وَهُوَ خَيْرُ الْفَاصِلِينَ\n“Мен Эгамдан келган очиқ далилга асосланаман. Сизлар эса уни ёлғонга чиқардингиз. Сизлар тезда содир бўлишини талаб қилаётган нарса менинг ихтиёримда эмас. Ўша ҳукм ёлғиз Аллоҳга тегишли. У ҳақни айтиб беради. Ҳақ билан ноҳақни энг яхши ажратиб берувчи Удир.\nقُل لَّوْ أَنَّ عِندِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ لَقُضِيَ الْأَمْرُ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ ۗ وَاللَّـهُ أَعْلَمُ بِالظَّالِمِينَ\n“Агар сизлар тез содир бўлишини талаб қилаётган нарса мени ихтиёримда бўлсайди, мен билан сизларни орангиздаги иш аллақачон тугаб бўлган бўлар эди.” Ҳақсизлик қилувчи (золим)ларни Аллоҳ жуда яхши билади.\nҒайбларнинг калити Аллоҳдадир, уларни фақат Аллоҳ билади. Қуруқликдаги ва денгиздаги нарсаларни ҳам У билади. Аллоҳ билмасдан бирорта япроқ ҳам тўкилмайди. Ернинг қаъридаги битта уруғ, хўл ва қуруқ нимаики бўлса, бари (илм) равшан китобдадир.\nКечаси сизларни вафот эттирувчи ҳам, кундузи нима қилганингизни билиб турувчи ҳам, ундан кейин, белгиланган ажални тамомланиши учун кундузи сизларни яна қайтадан тирилтирувчи ҳам У (Аллоҳ)дир. Охир-оқибат барчангизни борар жойингиз Унинг ҳукмидир. Ўшанда сизларга қилиб ўтган ишларингизни хабарини билдириб қўяди.\nАллоҳ бандалари устидан мутлақ ҳукмрондир. У сизларга сақловчи (муҳофиз) фаришталар юборади. Токи бирортангизга ўлим келганида, (жон олувчи) элчиларимиз хато қилмасдан уни вафот эттиради.\nУндан кейин, ўзларининг ҳақиқий ҳукмрони (Аллоҳ) ҳузурига қайтариладилар. Билиб қўйинглар, ҳукм Уики. У энг тез ҳисоб-китоб қилувчидир.\nقُلْ مَن يُنَجِّيكُم مِّن ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُونَهُ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً لَّئِنْ أَنجَانَا مِنْ هَـٰذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ\n“Агар бизни бу (бало)дан қутқариб қолсанг, албатта ўз вазифасини адо этувчилардан бўламиз”, деб ич-ичингиздан ёлвориб дуо қилаётган пайтингизда, қуруқлик ва денгизнинг зулматларидан сизларни қутқариб қолган ким эди?, деб айт.\nقُلِ اللَّـهُ يُنَجِّيكُم مِّنْهَا وَمِن كُلِّ كَرْبٍ ثُمَّ أَنتُمْ تُشْرِكُونَ\n“Сизларни ундан ва ҳар турли ғам-ташвишлардан Аллоҳ сақлаб қолмоқда. Кейин, сизлар (дуода) Аллоҳга яна шерик қўшяпсиз”, деб айт.\nАйт: “Аллоҳ тепангиздан ёки оёқларингизни остидан азоб юборишнинг, ёки сизларни турли фирқаларга бўлиб юборишнинг ва баъзингизга бошқа баъзингизни босимини тоттиришнинг ўлчовини ҳам қўйган.” Қарагин, улар англасин деб, оятларимизни фарқли услубларда қандай баён қилиб беряпмиз.\nҚуръон асл ҳақиқат бўлгани ҳолда, қавминг уни ёлғонга чиқарди. (Энди уларга): “Мен сизларнинг ҳимоячи-вакилингиз эмасман!”, деб айтиб қўй.\nХабар берилган ҳар нарсанинг содир бўладиган ўрни бор. Яқинда билиб оласизлар.\nОятларимизни менсимасликка киришиб ҳаддан ошаётганларни кўрганингда, то бошқа гапга ўтмагунларича улардан айрил. Агар сенга шайтон унуттириб қўйган бўлса, ёдингга тушганидан кейин ўша ҳақсизлик қилувчи (золим)лар билан бирга ўтирма!\n(Ўша гуноҳдан) сақланадиганлар зиммасида уларнинг гуноҳидан ҳисобот бериш йўқ. Лекин, (туриб кетишингиз улар учун) эслатмадир. Балки шунда улар ҳам (бу ишидан) сақланишар.\nДунё ҳаётига алданиб динни беҳуда ўйин-кулгуга айлантириб олганларни ўз ҳолига қўй. Ҳар кимни ўз қилмиши ила ҳалок бўлишини, (шунда) Аллоҳ ила орасига тушадиган ҳимоячи-валийси ва шафоатчиси бўлмаслигини, агар у ҳар турли фидя берса ҳам қабул қилинмаслигини Қуръон билан эслатиб қўй. Қилмишлари сабабли ҳалок бўладиганлар ана шулардир. Ҳақни тан олмагани учун, уларга қайноқ сувдан иборат ичимлик ва аламли азоб бор.\nقُلْ أَنَدْعُو مِن دُونِ اللَّـهِ مَا لَا يَنفَعُنَا وَلَا يَضُرُّنَا وَنُرَدُّ عَلَىٰ أَعْقَابِنَا بَعْدَ إِذْ هَدَانَا اللَّـهُ كَالَّذِي اسْتَهْوَتْهُ الشَّيَاطِينُ فِي الْأَرْضِ حَيْرَانَ لَهُ أَصْحَابٌ يَدْعُونَهُ إِلَى الْهُدَى ائْتِنَا ۗ قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّـهِ هُوَ الْهُدَىٰ ۖ وَأُمِرْنَا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ\n“Бизга фойда ҳам зарар ҳам етказа олмайдиганларни Аллоҳ ила орамизга қўйиб дуо қилайликми?! Аллоҳ бизни ҳидоят қилганидан кейин (Аллоҳга) ортимизни ўгирайликми?! Ўзи яшаб турган ерда “Бизга кел” деб чақираётган дўстлари бўла туриб, ёвуз (инсон ва жин)лар уни йўлдан оздириб қўйиб, унинг ўзи ҳайрон бўлиб қолган кимса каби бўлайликми?!”, деб айт. Яна Айт: Тўғри йўл Аллоҳнинг йўлидир. Биз борлиқларнинг Эгасига таслим бўлишга бурилдик.”\nЯна “Намозни пухта адо этишга ва Аллоҳга нисбатан гуноҳ қилишдан сақланишга” (буюрилганмиз деб айт). Сизлар ҳукмига тўпланадиган зот Удир.\nОсмонлару ерни ҳақ ила яратган ҳам Удир. У бир нарсага: “Бўл!” – деган куни ўша нарса содир бўлади. Унинг сўзи ҳақдир. Сур чалинадиган куни ҳукмронлик Унга хос. У махфию ошкора нарсаларни ҳам билувчидир. У тўғри қарор берувчидир, ҳар нарсадан хабардордир.\nБир кун Иброҳим ўз отаси – Озарга шундай деди: “Бутларни илоҳлаштириб оляпсизми? Мен сизни ва қавмингизни очиқ-ойдин адашганликда кўряпман.”\nОсмонлару ерни бошқарувлари (кимга тегишли эканини) Иброҳимга шу шаклда кўрсатиб қўйдикки, (бу ҳақида) у аниқ ишонч ҳосил қилувчилардан бўлсин.\nТун зулмати Иброҳимни қоплаб олганида бир сайёрани кўриб: “Бу менинг раббим”, деди. Кўздан ғойиб бўлганида эса: “Мен ғойиб бўлувчиларни ёқтирмайман”, деди.\nОйни нур сочиб турганини кўриб: “Бу менинг раббим”, деди. У ҳам кўздан ғойиб бўлганида: “Агар менинг ҳақиқий Эгам менга йўл кўрсатмаса, мен ҳам шу адашган халқлардан бири бўлиб қоламан”, деди.\nҚуёшни нур сочиб туганини кўриб: “Мана бу менинг раббим, бу энг катта экан”, деди. У ҳам кўздан ғойиб бўлганида: “Эй халқим! Сизлар (ҳақиқий илоҳга) шерик қўшаётганларингиздан узоқман.\nЮзимни – тўғридан-тўғри – осмонлару ерни яратганга бурдим. Мен мушриклардан эмасман”, деди.\nХалқи у билан тортишди. Иброҳим шундай деди: “Мен билан Аллоҳ ҳақида тортишяпсизларми? Менга тўғри йўлни У кўрсатди-ку! Эгам бир иш қилмагунча, мен сизларни Аллоҳга шерик қилаётганларингиздан қўрқмайман. Эгамнинг илми ҳар нарсани ўз ичига олган. Маълумотингиздан фойдаланмайсизларми?!\nСизларга у ҳақда ҳеч қандай далил тушурмаган нарсаларни Аллоҳга шерик қилишдан қўрқмаяпсизлар-у, мен қандай қилиб сизлар шерик қилаётган нарсаларингиздан қўрқаман экан? Агар билсангиз (айтинг), бу икки тарафдагиларнинг қайси бири омонда бўлишга ҳақлироқ?!\nАллоҳга ишониб-суянган ва ишончига ҳеч қандай зулм (ширк) аралаштирмаганлар – омонлик ана шулар учун. Улар тўғри йўлдадир” (деди Иброҳим).\nХалқига қарши Иброҳимга берган далилимиз мана шу. Муносиб билганларимизни даража-даража юксалтирамиз. Чунки, Эганг тўғри қарор берувчидир, ҳар нарсани билувчидир.\nИброҳимга (хизматини тақдирлаб) Исҳоқ ва Яъқубни бердик. Барчасини тўғри йўлга қабул қилдик. Ундан аввал Нуҳни ҳам тўғри йўлга қабул қилганмиз. Унинг зурриётидан Довудни, Сулаймонни, Айюбни, Юсуфни, Мусони ва Ҳорунни ҳам тўғри йўлга қабул қилганмиз. Муҳсинларни шундай мукофотлаймиз.\nوَزَكَرِيَّا وَيَحْيَىٰ وَعِيسَىٰ وَإِلْيَاسَ ۖ كُلٌّ مِّنَ الصَّالِحِينَ\nЯна, Закариё, Яҳё, Исо ва Илёсни ҳам тўғри йўлга қабул қилдик. Барчаси яхшилардандир.\nИсмоил, Алясаъ, Юнус ва Лутни ҳам тўғри йўлга қабул қилдик. Барчасини замондошларидан устун (фазилатли) қилдик.\nوَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ ۖ وَاجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ\nУларнинг ота-боболаридан, зурриётларидан ва ака-укаларидан ҳам… Уларни танлаб олдик ва уларни ҳам тўғри йўлга қабул қилдик.\nМана шу Аллоҳнинг йўли. У қуллари орасидан керакли ишни қилганларни йўлига қабул қилади. Агар (пайғамбарлар) ширк қўшсалар эди, қилган барча (яхши) ишлари ҳабата бўлиб кетарди.\nБиз уларга китоб, ҳикмат ва пайғамбарлик берган кишилар ўшалардир. Агар бу (инсон)лар уларни тан оламаса, уларни устидан кофирлик қилмайдиган кишиларни вакил қилиб қўямиз.\nАна шулар – Аллоҳ тўғри йўлга солган кишилардир, сен ҳам уларнинг йўлига эргаш. Айт: “(Таблиғ эвазига) сизлардан ҳақ сўрамайман. У (Қуръон) фақат халқларга эслатма (насиҳат)дир!”.\nوَمَا قَدَرُوا اللَّـهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِذْ قَالُوا مَا أَنزَلَ اللَّـهُ عَلَىٰ بَشَرٍ مِّن شَيْءٍ ۗ قُلْ مَنْ أَنزَلَ الْكِتَابَ الَّذِي جَاءَ بِهِ مُوسَىٰ نُورًا وَهُدًى لِّلنَّاسِ ۖ تَجْعَلُونَهُ قَرَاطِيسَ تُبْدُونَهَا وَتُخْفُونَ كَثِيرًا ۖ وَعُلِّمْتُم مَّا لَمْ تَعْلَمُوا أَنتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ ۖ قُلِ اللَّـهُ ۖ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ\n(Баъзи яҳудийлар): Аллоҳни муносиб равишда қадрламадилар. Чунки, улар: “Аллоҳ башар (зоти)га ҳеч нарса нозил қилмаган”, деди. (Уларга): “Ундай бўлса, Мусо уни нур ва инсонларга қўлланма сифатида келтирган, ҳозирда сизлар уни парча-парча қоғозлар ҳолига олиб келиб, бир қисмини кўрсатаётган ва кўп қисмини яшираётган ва (у орқали) сизлар ҳам ота-боболарингиз ҳам билмаган нарсалар сизларга билдирилган китобни ким нозил қилган?!”, де ва ўзинг: “Аллоҳ (нозил қилган)”,- деб айт. Кейин уларни ўз ҳолига қўй – шунғиган нарсаларида ўйнайверсин.\nБиз нозил қилган бу китоб фойдали маълумотларга тўладир, ўзидан аввалги (илоҳий китоб)ларни тасдиқловчидир ва она шаҳар – Макка (аҳли)ни ва атрофидагиларни огоҳлантиришинг учундир. Унга охиратга ишонадиганлар ишонади. Улар намозларини пухта адо этишади.\nБирон бир ёлғонни Аллоҳга тўнкаган, ёки унга ҳеч нарса ваҳий қилинмаган бўлса-да: “Менга ваҳий қилинди”, деган, ёки: “Аллоҳ нозил қилган (китоб)ни бир хилини мен ҳам нозил қила оламан”,- деган кишидан ҳам золимроқ ким бор? Ўлимнинг барча асоратлари ошкор бўлганида бу золимларни бир кўрсанг эди! – Фаришталар қўлларини чўзиб: “Руҳингизни (танангиздан) чиқаринглар!”,- дейди. “Аллоҳ ҳақида нотўғри гап гапирганингиз ва Аллоҳнинг оятларига нисбатан катта кетганингиз учун сизлар хорли азоб ила жазоланасизлар.\nСизларни эгадор қилиб берганимиз (ҳар нарсан)ни ортингизга қолдирган ҳолда, сизларни илк яратганимиздек ҳозир ҳам ҳукмимизга ёлғиз келибсиз. (Маҳшарда ҳукмда Аллоҳга) шерик бўлади деб иддао қилган шафоатчиларингизни ҳам ёнингизда кўрмаябмиз-ку! (Улар билан) Ўртангиздаги муносабатлар узилиб, (шафоат қилади деб) иддао қилаётганларингиз сизларни ташлаб кетибди-ку!”- (дейилади уларга).\nإِنَّ اللَّـهَ فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوَىٰ ۖ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَمُخْرِجُ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِّ ۚ ذَٰلِكُمُ اللَّـهُ ۖ فَأَنَّىٰ تُؤْفَكُونَ\nАлбатта, дон ва уруғларни бўлиб-ёрувчи Аллоҳдир. У ўлимдан тириклик чиқаради ва тирикликдан ўлим чиқаради. Мана шу сиз билган Аллоҳдир. Шундай экан, (Аллоҳдан) қаёққа оғиб кетяпсизлар?\nТонгни ёриб оттирувчи, кечани истироҳат вақти қилган, қуёш ва ойни ҳисобга кўра ҳаракатлантириб қўйган ҳам Удир. Доимо ғолиб ва устун, ҳар нарсани билувчи зотнинг белгилаб қўйган ўлчови шудир.\nوَهُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِهَا فِي ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ ۗ قَدْ فَصَّلْنَا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ\nҚуруқлик ва денгиз қоронғиликларида йўл топиб олишингиз учун сизларга юлдузларни пайдо қилиб бердик. (Бу сохани) биладиган кишилар учун (бу ҳақидаги) оятларни батафсил баён қилиб қўйганмиз.\nСизларни битта нафсдан (уруғланган тухумдан) пайдо қилган Удир. Ортидан, қолиш жойи (бачадон канали) ва омонатгоҳ (она пушти) бор. (Бу сохани) англаб етадиган кишилар учун (бу ҳақидаги) оятларни батафсил баён қилиб қўйганмиз.\nУ осмондан сув тушириб, у билан ҳар нарсани (новдасини) ундиради. Кейин ундан яшиллик, ундан эса бир-бирига мингашиб кетган бошоқлар, хурмонинг ғунчасидан ерга яқинлашиб қоладиган шингиллар, узум боғлар, бир-бирига ўхшайдиган ва ўхшамайдиган зайтун ва анор чиқаради. Мева солган вақтда унинг мевасига ва пишиб етилишига бир назар солинглар. Албатта, бунда қатъий ишонувчилар учун оят-белгилар бор.\nوَجَعَلُوا لِلَّـهِ شُرَكَاءَ الْجِنَّ وَخَلَقَهُمْ ۖ وَخَرَقُوا لَهُ بَنِينَ وَبَنَاتٍ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۚ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَىٰ عَمَّا يَصِفُونَ\n(Баъзи мушриклар) Кўринмас борлиқни (ибодат масаласида) Аллоҳга шерик қилдилар. Ахир, уларни ҳам У яратган. Улар ҳеч қандай илмий асоссиз “Аллоҳнинг ўғил-қизлари бор”,- деб ёлғон тўқишди. Улар таърифлаётган бўҳтонларидан У пок ва устундир.\nУ осмонлару ерни ўрнаксиз яратувчисидир. Аёли бўлмагани ҳолда Унга қаердан фарзанд бўлсин?! Ҳар нарсани У яратган. У ҳар нарсани билади.\nМана шу сиз билган Аллоҳдир, сизларнинг Эгангиздир, қуллик қилинишга ҳақли ягона зотдир, ҳар нарсанинг яратувчисидир. Шундай экан, Унга қуллик қилинглар. У ҳар нарсага вакилдир (кузатиб-бошқарувчидир).\nҲеч қандай фикру-онг Аллоҳни (зотини) идрок эта олмайди. У эса, барча фикру-онгларни идрок этади. У юмшоқ муомала қилувчидир, ҳар нарсадан хабардордир.\nШубҳасизки, Эгангиздан (Ўз илму қудратини танитадиган) кўрсатмалар келди. Ким (уларни) кўрса, ўзини фойдасига бўлади. Ким кўрлик қилса, ўз зиёнига бўлади. “Мен сизларни қўриқчингиз эмасман”, (деб айт).\n“Сен дарс олиб ўрганибсан”, деб қолиши учун, ҳамда (бу сохадаги илмни) биладиган кишиларга Қуръонни тушунтириб беришимиз учун, оятларни мана шу шаклда фарқли услубларда тушунтириб беряпмиз.\n(Эй Муҳаммад!) Эгангдан сенга ваҳий қилинган (Қуръон)га эргаш. У қуллик қилинишга ҳақли ягона зотдир. Аллоҳни иккинчи ўринга қўювчи (мушрик)лардан юз ўгир.\nТанловни Аллоҳ қилса эди, улар мушрик бўлмасди. Сени уларга қўриқчи қилмадик. Сен уларга ҳимоячи-вакил ҳам эмассан.\nАллоҳ ила ораларига қўйиб дуо қилаётганларига нисбатан ҳақоратли сўз сўзламанглар, акс ҳолда, улар ҳам ҳаддан ошиб, билмасдан Аллоҳга нисбатан ҳақоқартли сўз айтиб қўяди. Шундай қилиб, ҳар миллатга ўз амалини зийнатлаб қўйдик. Кейин уларнинг қайтар жойи Раббининг ҳукми бўлади. Шунда У уларга қилмишларини билдириб қўяди.\nوَأَقْسَمُوا بِاللَّـهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَئِن جَاءَتْهُمْ آيَةٌ لَّيُؤْمِنُنَّ بِهَا ۚ قُلْ إِنَّمَا الْآيَاتُ عِندَ اللَّـهِ ۖ وَمَا يُشْعِرُكُمْ أَنَّهَا إِذَا جَاءَتْ لَا يُؤْمِنُونَ\nАгар ўзларига мўжиза келса, унга аниқ ишонишига бор кучи билан Аллоҳ номи билан қасам ичишган. “Мўжизалар фақат Аллоҳнинг ихтиёрида”, деб айтиб қўй. Кутган мўжизалари келса ҳам, уларни ишонмаслигини сизлар қаердан ҳам билардингиз.\n(Оятларга ишонмаслиги) илк маротаба содир бўлганидек (мўжизага ҳам) ишонмаслигини, (шу туфайли) қалблари ва кўзларини ўгириб қўйишимизни ва Биз уларни ҳаддан ошиб гангираб юришига қўйиб бераётганимизни сизлар қаердан ҳам билардингиз.\nАгар уларга фаришталар туширсак, уларга ўликлар гапирса ва ҳар нарсани олдиларига тўп-тўп қилиб тўплаб қўйсак ҳам барибир ишонишмаган бўларди. Лекин, Аллоҳ ана шундай бўлишини афзал кўрса иш бошқача бўлади. Бироқ, уларнинг кўпчилиги жоҳиллик қилишмоқда.\nБир-бирини алдаш учун (хаёл ва фикрни чалғитадиган) баландпарвоз сўзлар айтадиган шулар каби ёвуз инсон ва жинларни ҳар бир пайғамбарнинг душмани қилдик. Агар Раббинг бунга имкон бермаганида эди, улар бундай қилолмаган бўларди. Энди, уларни тўқиётган бўҳтонларига қўйиб бер.\nЯна ўша баландпарвоз сўзлар билан охиратга ишонмайдиганларнинг кўнгилларини олиш, уларни унга рози қилиш ва қилаётган гуноҳларини давом эттиравериши учун (шундай қилишади).\n“У сизларга (Қуръон) китобни батафсил (тушунтирилган) қилиб туширгани ҳолда, Аллоҳдан бошқа ҳакам ахтарайми?”, (де). У Раббингдан – ҳақиқатни ўртага қўйиб берадиган шаклда нозил қилинганини (сендан аввал) Биз уларга китоб берганлар ҳам билишади. Демак, (бу ҳақида) тортишувчилардан бўлма!\nوَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا ۚ لَّا مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِهِ ۚ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ\nЭгангнинг сўзи тўғрилик ва адолат жиҳатидан мукаммалдир. Унинг сўзини ўрнини босадиган (сўз) йўқ. У ҳар нарсани эшитувчи ва билувчидир.\nАгар ер юзидагиларнинг кўпчилигини айтганини қилаверсанг, улар сени Аллоҳнинг йўли (Ислом)дан адаштириб юборади. Кўпчилик фақат гумон-тахминга эргашади. Кўпчилик фақат олди-қочди гап гапиради.\nРаббингни йўлидан ким адашиб кетаётганини Унинг Ўзи жуда яхши билади, тўғри йўлга кирганларни ҳам жуда яхши билади.\nفَكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّـهِ عَلَيْهِ إِن كُنتُم بِآيَاتِهِ مُؤْمِنِينَ\nАгар Аллоҳнинг оятларига ишонган бўлсангиз, Унинг номи айтиб сўйилган ҳайвон гўштини енглар.\nАллоҳнинг номи айтиб сўйилган ҳайвон гўштидан нега емаяпсизлар? Ахир, Аллоҳ Ўзи ҳаром қилган нарсаларни сизларга батафсил тушунтириб берди-ку! Унга мажбур бўлиб ейишингиз бундан мустасно. Кўпчилик (инсонлар) ўз хоҳишига эргашиб, илмсизлиги сабабли (бошқаларни) адаштириб юбормоқда. Албатта, ҳаддан ошувчиларни Раббинг жуда яхши билади.\nГуноҳни ошкорасидан ҳам, махфисидан ҳам четланинглар. Гуноҳни касб қилиб олаётганлар, қилган гуноҳлари сабабли яқинда аниқ жазоланади.\nФосиқлик қилинган ҳолда унга Аллоҳнинг номи айтилмай сўйилган ҳайвон гўштидан еманглар. Ёвуз (инсон ва жин)лар дўстларига сизлар билан тортишишни васваса қилади. Агар уларга кўнгилдан бўйсунсангиз, сизлар ҳам мушрик бўлиб қоласизлар.\nЎлик (каби) эканида Биз уни тирилтириб, йўлини ойдинлатиб берган ва инсонлар орасида ўша ойдинлик ила юришда давом этаётган киши, зулматларга кириб қолиб, у ердан чиқа олмаётган киши каби бўладими? Оятларни тан олмайдиган (кофир)ларга қилаётган ишлари (шайтон тарафидан) мана шу шаклда ёқимли (кўркам) қилиб кўрсатиб қўйилди.\nШунингдек, ҳар бир шаҳару қишлоқнинг етакчи жиноятчиларига ўша ерларда хийла-найранг қилиб юришига изн бердик. Аслида, хийлаю макрининг зарари фақат ўзига қайтади, ўзлари (буни) фарқига бормаяпти.\nوَإِذَا جَاءَتْهُمْ آيَةٌ قَالُوا لَن نُّؤْمِنَ حَتَّىٰ نُؤْتَىٰ مِثْلَ مَا أُوتِيَ رُسُلُ اللَّـهِ ۘ اللَّـهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهُ ۗ سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُوا صَغَارٌ عِندَ اللَّـهِ وَعَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا كَانُوا يَمْكُرُونَ\nУларга оят (ёки мўжиза) келганида: “Бизга ҳам айнан Аллоҳнинг элчиларига берилган нарса берилмагунча ишонмаймиз”,- дейишган. Кимни Ўзига элчи қилиб олишни Аллоҳ яхши билади. Аллоҳнинг ҳукму адолатига кўра, жиноят қилганлар хорликка ва қилган хийла-найрангларига боғлиқ азобга йўлиқади.\nАллоҳ кимни ҳидоятга муваффақ қилмоқчи бўлса, унинг (қилган тўғри ҳаракати учун) қалбини Исломга кенг очиб қўяди. Кимни адашганлигини тасдиқламоқчи бўлса, унинг (қилган хатолари учун) қалбини гўё самога юксалаётгандек тор ва сиқилган қилиб қўяди. Аллоҳ (Унга) ишонмайдиганларга мана шундай қабиҳликни раво кўради.\nوَهَـٰذَا صِرَاطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيمًا ۗ قَدْ فَصَّلْنَا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ\nЭгангнинг тўғри услуби мана шу. Керакли (тўғри) маълумотга эга бўладиган кишилар учун оятларни батафсил тушунтириб бердик.\nلَهُمْ دَارُ السَّلَامِ عِندَ رَبِّهِمْ ۖ وَهُوَ وَلِيُّهُم بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ\nРаббига кўра улар учун эсон-омонлик юрти бор. Қилаётган ишлари туфайли Рабби уларнинг дўстидир.\nБарчани (маҳшарга) тўплайдиган куни (Аллоҳ) шундай дейди: “Эй кўринмас борлиқлар жамоаси! Сизлар инсонлардан кўпчилигини адаштирдинглар!” Уларнинг инсон тоифасидаги дўстлари шундай дейди: “Эй Эгамиз! Биз бир-биримиздан фойдаландик ва ниҳоят Сен бизга белгилаб берган ажалнинг охирига етдик.” (Аллоҳ эса шундай дейди): “Қолар жойингиз жаҳаннамдир, у ерда ўлимсиз ҳолда қоласизлар, Аллоҳ белгилаб қўйган кишилар бундан мустасно.” Эганг доимо тўғри қарор берувчидир, ҳар нарсани билувчидир.\nҚилмишлари туфайли, золимларни бир-бирига мана шундай (яқин) дўст қилиб қўямиз.\nيَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْإِنسِ أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي وَيُنذِرُونَكُمْ لِقَاءَ يَوْمِكُمْ هَـٰذَا ۚ قَالُوا شَهِدْنَا عَلَىٰ أَنفُسِنَا ۖ وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَشَهِدُوا عَلَىٰ أَنفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ\n“Эй жин ва инсон жамоаси! Ораларингиздан сизларга оятларимни айтиб берадиган, бугун сизлар қаршилашган бу нарсадан сизларни огоҳлантирадиган элчилар келмаганмиди?”, (дейди Аллоҳ уларга). Улар эса: “Биз ўз зиёнимизга гувоҳмиз”, дейди. Уларни дунё ҳаёти алдаб қўйганди. Оятларни тан олмаган (кофир) эканлигига шахсан ўзлари гувоҳлик қилади.\n(Ҳақиқат) шуки, жамият аъзолари (оятлардан) хабарсиз ҳолда қилган ҳақсизлигини деб, Раббинг ўша жамиятни ҳалок қилиб юбормайди.\nҲар кимга ўзи қилган ишидан даражалар берилади. Эганг уларнинг ишларидан бехабар эмас.\nЭганг ҳеч кимга муҳтож эмас, эзгулик эгасидир. Агар муносиб билса, сизларни бошқа бир жамиятнинг наслидан пайдо қилгани каби, сизларни (ҳам) кетказиб юбориб, ортингиздан Ўзи муносиб билганини ўрнингизга алмаштириб қўяди.\nСизларга таҳдид қилинаётган нарса албатта содир бўлади. (Буни) олдини ололмайсизлар.\nقُلْ يَا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلَىٰ مَكَانَتِكُمْ إِنِّي عَامِلٌ ۖ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ مَن تَكُونُ لَهُ عَاقِبَةُ الدَّارِ ۗ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ\nАйтгин: “Эй халқим! Қўлингиздан келганини қилинглар. Мен ҳам қиламан. Натижада бу диёр кимники бўлишини яқинда билиб оласизлар. Чунки, ҳақсизлик қилувчи (золим)лар асло нажот топмас.\nوَجَعَلُوا لِلَّـهِ مِمَّا ذَرَأَ مِنَ الْحَرْثِ وَالْأَنْعَامِ نَصِيبًا فَقَالُوا هَـٰذَا لِلَّـهِ بِزَعْمِهِمْ وَهَـٰذَا لِشُرَكَائِنَا ۖ فَمَا كَانَ لِشُرَكَائِهِمْ فَلَا يَصِلُ إِلَى اللَّـهِ ۖ وَمَا كَانَ لِلَّـهِ فَهُوَ يَصِلُ إِلَىٰ شُرَكَائِهِمْ ۗ سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ\n(Мушриклар) Аллоҳга Унинг Ўзи етиштирган экин ва чорва ҳайвонлардан насиба айириб, ўзларининг нотўғри иддаолари бўйича: “Бу Аллоҳга, бу эса шерикларимизга”,- деди. (Иддаолари бўйича) шерикларининг насибаси Аллоҳникига қўшилмас экан, Аллоҳнинг насибаси эса, шериклариникига қўшилармиш! Берган қарорлари нақадар ёмон!\nوَكَذَٰلِكَ زَيَّنَ لِكَثِيرٍ مِّنَ الْمُشْرِكِينَ قَتْلَ أَوْلَادِهِمْ شُرَكَاؤُهُمْ لِيُرْدُوهُمْ وَلِيَلْبِسُوا عَلَيْهِمْ دِينَهُمْ ۖ وَلَوْ شَاءَ اللَّـهُ مَا فَعَلُوهُ ۖ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ\nШунингдек, мушрикларнинг кўпчилигига шериклари уларни (диний) савиясини сусайтириб юбориш ва динини тушунарсиз ҳолга олиб келиш учун, ўз фарзандларини ўлдиришни ҳам чиройли кўрсатиб берди. Танлаш ишини Аллоҳ қилсайди, улар бундай қилмаган бўларди. Демак, уйдирган бўҳтонларига уларни қўйиб бер.\nوَقَالُوا هَـٰذِهِ أَنْعَامٌ وَحَرْثٌ حِجْرٌ لَّا يَطْعَمُهَا إِلَّا مَن نَّشَاءُ بِزَعْمِهِمْ وَأَنْعَامٌ حُرِّمَتْ ظُهُورُهَا وَأَنْعَامٌ لَّا يَذْكُرُونَ اسْمَ اللَّـهِ عَلَيْهَا افْتِرَاءً عَلَيْهِ ۚ سَيَجْزِيهِم بِمَا كَانُوا يَفْتَرُونَ\nИддаолари бўйича яна: “Мана бу чорва ҳайвонлар ва экинлар муқаддасдир. Булардан фақат биз муносиб кўрган кишилар ейди. Булар миниш тақиқланган ҳайвонлардир”, дейишади. (Ўзлари тўқиган) ёлғонни Аллоҳга тўнкаб, (сўйганда) бирқанча чорва ҳайвонларга Аллоҳнинг номини айтмайдилар. (Ҳалол ва ҳаром белгилашда Аллоҳга) тўнкаган ёлғонлари учун Аллоҳ уларни яқинда жазолайди.\nوَقَالُوا مَا فِي بُطُونِ هَـٰذِهِ الْأَنْعَامِ خَالِصَةٌ لِّذُكُورِنَا وَمُحَرَّمٌ عَلَىٰ أَزْوَاجِنَا ۖ وَإِن يَكُن مَّيْتَةً فَهُمْ فِيهِ شُرَكَاءُ ۚ سَيَجْزِيهِمْ وَصْفَهُمْ ۚ إِنَّهُ حَكِيمٌ عَلِيمٌ\nУлар яна: “Мана бу чорва ҳайвонларнинг қорнидагилар эркакларимизга ҳалол, аёлларимизга ҳаром”, дейишади. Агар ўлик туғилса, барчаси (ейишда) шерикмиш. Аллоҳ бу сифатлашнинг жазосини уларга яқинда беради. У тўғри қарор берувчидир, ҳар нарсани билувчидир.\nقَدْ خَسِرَ الَّذِينَ قَتَلُوا أَوْلَادَهُمْ سَفَهًا بِغَيْرِ عِلْمٍ وَحَرَّمُوا مَا رَزَقَهُمُ اللَّـهُ افْتِرَاءً عَلَى اللَّـهِ ۚ قَدْ ضَلُّوا وَمَا كَانُوا مُهْتَدِينَ\nБилимсизлик сабабли аҳмоқлик қилиб ўз фарзандларини ўлдирганлар ва Аллоҳ уларга эриштирган нарсаларни – Аллоҳга ёлғон тўнкаган ҳолда –ҳаром қилиб олганлар хонавайрон бўлди. Улар адашди ва тўғри йўлга эришмади.\nТартибга солиниб қараладиган ва шундай қўйиб қўйиладиган боғларни, таъми фарқли хурмо ва экинларни, бир-бирига ўхшайдиган ва ўхшамайдиган зайтун ва анорларни яратган У (Аллоҳ)дир. Мева берганда унинг мевасидан енглар. Йиғим-терим куни ҳақини беринглар. Ноўрин сарфламанг. Чунки, Аллоҳ меъёрни бузувчилари ёқтирмайди.\nوَمِنَ الْأَنْعَامِ حَمُولَةً وَفَرْشًا ۚ كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّـهُ وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ ۚ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ\nЯна (инсонлар ва юкларни) ташийдиган ва таший олмайдиган (кичик) чорва ҳайвонлардан – Аллоҳ сизларга эриштирганларидан енглар, шайтоннинг йўлларига эргашманглар. Чунки, у сизларга очиқча душмандир.\nثَمَانِيَةَ أَزْوَاجٍ ۖ مِّنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ ۗ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحَامُ الْأُنثَيَيْنِ ۖ نَبِّئُونِي بِعِلْمٍ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ\n(Чорва ҳайвондан саноғи) саккиста бўлган (тўрт) жуфт ҳайвонларни – қўйдан икки (жинс) ва эчкидан икки (жинс)ни (инсонларга ҳаром эканини иддао қилдилар) Айт: “Ўша иккита эркагини ҳаром қилганми ёки икки урғочисиними, ёхуд иккала урғочини бачадонидаги ҳомиланими? Агар тўғри бўлсангиз, менга илмий асос билан айтиб беринглар.”\nوَمِنَ الْإِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِ ۗ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحَامُ الْأُنثَيَيْنِ ۖ أَمْ كُنتُمْ شُهَدَاءَ إِذْ وَصَّاكُمُ اللَّـهُ بِهَـٰذَا ۚ فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَىٰ عَلَى اللَّـهِ كَذِبًا لِّيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ إِنَّ اللَّـهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ\nТуя ва молнинг иккала жинсини (ҳам ҳаром деб иддао қилдилар). Айт: “Ўша иккита эркагини ҳаром қилганми ёки икки урғочисиними, ёхуд иккала урғочини бачадонидаги ҳомиланими? Ёки Аллоҳ сизларга буни буюраётганида гувоҳ бўлганмисиз?!” Илмсизлигидан фойдаланиб, инсонларни адаштириш учун (ўзи тўқиган) ёлғонни Аллоҳга тўнкаган кишидан ҳам золимрок бири борми? Ҳақсизлик қилувчи (золим) кишиларни Аллоҳ йўлга солмайди.\nМенга ваҳий қилинган (Қуръон)да ейдиган кишига қуйидагилардан бошқа ҳаром қилинган бирон-бир егулик тополмаяпман: ўлимтик (ҳайвон), оқизилган қон, жирканчлиги учун тўнғиз гўшти ёки фосиқлик бўлгани учун Аллоҳдан бошқасининг номи айтиб сўйилган ҳайвон”, деб айт. Кимки иложсиз қолиб бировнинг ҳақига тажовуз қилмаган ва (керагидан ортиқча еб) ҳаддан ошмаган ҳолда улардан еса, Эганг (ундайларни) гуноҳу жазосидан кечиб юборувчидир, эзгулик ва неъмат улашувчидир.\nЯҳудийларга (мол ва қўйдан бошқа) барча тирноқли ҳайвонларни ҳаром қилганмиз. Мол ва қўйларни беллари ва ичакларига ёпишган ва суяклари билан бирлашиб кетган ёғлардан бошқа ичидаги ёғларини ҳам ҳаром қилганмиз. Зўравонлигу тажовузкорлиги сабабли уларни шундай жазоладик. Биз албатта тўғри сўзлаймиз.\n(Эй Муҳаммад!) Агар сени ёлғончига чиқарсалар: “Эгангиз (ниҳоясиз) кенг эзгуликка эгадир, (шундай бўлса-да, балоси келганида) жиноятчи жамиятдан унинг жазосини қайтариб бўлмайди”, деб айтиб қўй.\n(Аллоҳга) шерик қўшганлар: “Аллоҳ бизни мушрик қилмаганида эди, биз ҳам ота-боболаримиз ҳам (Аллоҳга) шерик қўшмаган бўлардик. Бирон нарсани (ўзимизча) ҳаром ҳам қилмасдик”, дейди. Улардан илгаргилар ҳам шу шаклда ёлғонга чиқардилар ва токи азобимизни тотдилар. Уларга: “Ёнингизда (бу ҳақида) бирон бир маълумот бормики, уни бизга чиқариб кўрсата олсангиз. Сизлар фақат гумон-тахминга эргашасизлар. Сизлар фақат олди-қочди гап гапираизлар”,- деб айтиб қўй.\nقُلْ فَلِلَّـهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ ۖ فَلَوْ شَاءَ لَهَدَاكُمْ أَجْمَعِينَ\nАйт: “Қатъий далил Аллоҳга хос. Агар (имон ва куфр масаласидаги ишни сизлар эмас) Аллоҳнинг Ўзи қилганида эди, ҳаммангизни биргаликда ҳидоят қиларди.”\nقُلْ هَلُمَّ شُهَدَاءَكُمُ الَّذِينَ يَشْهَدُونَ أَنَّ اللَّـهَ حَرَّمَ هَـٰذَا ۖ فَإِن شَهِدُوا فَلَا تَشْهَدْ مَعَهُمْ ۚ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَالَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ وَهُم بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ\n(Эй Муҳаммад!) “Бу (ўзингиз ҳаром қилган нарса)ни Аллоҳ ҳаром қилган деб гувоҳлик берадиган гувоҳларингизни олиб келинглар”, деб айт. Агар улар гувоҳлик берса, уларга қўшилиб биргаликда гувоҳлик берма. Оятларимизни ёлғонга чиқарганлар ва охиратга ишонмайдиганларнинг орзу-ҳавасларига эргашма. Улар Ўз Эгасига (бошқаларни) тенг қилмоқда.\nАйт: “Келинглар, сизларга Эгангиз ҳаром қилган нарсаларни саралаб айтиб берай: Ҳеч қандай борлиқни Аллоҳнинг ваколатига шерик қилманглар, ота-онангизга яхшилик қилинглар, қашшоқликдан қўрқиб фарзандларингизни ўлдирманглар, сизларга ҳам, уларга ҳам ризқни Аллоҳ беради. Фаҳш ишларнинг ошкорасига ҳам яширинига ҳам яқинлашманглар. Ҳақли сабабдан ташқари Аллоҳ ҳаром қилган жонни ўлдирманглар.” Уни сизларга юклаган вазифаси мана шулардир. Балки, ақлингизни ишлатарсизлар!\nوَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّىٰ يَبْلُغَ أَشُدَّهُ ۖ وَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ ۖ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ۖ وَإِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَىٰ ۖ وَبِعَهْدِ اللَّـهِ أَوْفُوا ۚ ذَٰلِكُمْ وَصَّاكُم بِهِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ\nЕтуклик ёшига киргунга қадар етимнинг мол-мулкига яқинлашманглар, етимни фойдаси учун бўлса бу бошқа. Ўлчов ва тарози мувозанатини тўғри адо этинглар. Биз ҳеч кимга кучи етмайдиган нарса таклиф қилмаймиз (буюрмаймиз). Гапирганингизда тўғри гапиринг, гарчи сиз у (ҳақида гапирадиган киши) қариндошингиз бўлса ҳам. Аллоҳга берган сўзингизга тўлиқ риоя этинглар. Уни сизларга юклаган вазифаси мана шулардир. Балки, эслатма оларсизлар.\nШубҳасизки, мана шу менинг тўғри йўлим – шунга эргашинглар. (Бундан бошқа) йўлларга эргашманглар – сизларни Аллоҳнинг йўлидан айириб ташлайди. Уни сизларга юклаган вазифаси мана шулардир. Балки, гуноҳлардан сақланарсизлар.\nثُمَّ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ تَمَامًا عَلَى الَّذِي أَحْسَنَ وَتَفْصِيلًا لِّكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لَّعَلَّهُم بِلِقَاءِ رَبِّهِمْ يُؤْمِنُونَ\nЭгасига йўлиқишига ишониб қолар деб, муҳсинлик қил(ади)ганларга неъматимни тамомлаб беришим, ҳар нарсани батафсил очиқлаб беришим, ҳамда қўлланма-раҳбар ва раҳмат бўлиши учун Мусога ҳам (Таврот) китобни берганмиз.\nМана шу Биз нозил қилган муборак китобдир – унга эргашинглар ва (унга ишонмаслик ва амал қилмасликдан) сақланингларки, сизларга яхшилик қилинсин.\nАкс ҳолда: “Китоб фақатгина биздан аввалги икки тоифа (инсонлар)га берилган. Биз эса, уларнинг ўқиб-ўрганганларидан хабарсиз бўлганмиз”, дер эдингиз.\nأَوْ تَقُولُوا لَوْ أَنَّا أُنزِلَ عَلَيْنَا الْكِتَابُ لَكُنَّا أَهْدَىٰ مِنْهُمْ ۚ فَقَدْ جَاءَكُم بَيِّنَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ ۚ فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّن كَذَّبَ بِآيَاتِ اللَّـهِ وَصَدَفَ عَنْهَا ۗ سَنَجْزِي الَّذِينَ يَصْدِفُونَ عَنْ آيَاتِنَا سُوءَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوا يَصْدِفُونَ\nЁки: “Бизга ҳам китоб берилганида эди, биз улардан ҳам тўғри йўлда бўлар эдик”, дер эдингиз. Энди, сизларга (ҳам) Эгангиздан равшан далил, қўлланма-раҳбар ва раҳмат келди. Энди, Аллоҳнинг оятларини ёлғонга чиқарган ва улардан узоқлашган кишидан ҳам золимроқ ким бўлиши мумкин?! Оятларимиздан узоқлаҳаётганларни (айнан) узоқлашгани сабабли ёмон азоб билан жазолаймиз.\nهَلْ يَنظُرُونَ إِلَّا أَن تَأْتِيَهُمُ الْمَلَائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ أَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ ۗ يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ لَا يَنفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِن قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا ۗ قُلِ انتَظِرُوا إِنَّا مُنتَظِرُونَ\nУлар ўзларига фаришталар келиши ёки шахсан Эгангнинг (ўлим жазоси) келиши ёхуд Эгангнинг баъзи кўрсатма-оятлари келишидан бошқа нарса кутишмаяпти. Эгангнинг баъзи кўрсатма-оятлари келган куни илгари ишонмаган бўлса (ана шу вақтдаги) ишончи, ёки ишонгани ҳолда яхшилик қилмаган бўлса ўша вақтдаги яхшилиги ҳеч кимга фойда бермайди. “(У кунни) сизлар ҳам кутинглар, мен ҳам кутаман”,- деб айтиб қўй.\nДинини бўлиб-парчалаб, маълум бир шахслар атрофида тарафдор бўлиб олганлартарафдори бўлиб олганларга келсак, сен ҳеч бир масалада улардан эмассан. Уларни иши фақат Аллоҳга оид. Кейинчалик, Аллоҳ уларга ўз қилмишларини билдириб қўяди.\nКимки битта яхшилик билан келса, унга унинг айнан ўн баробари берилади. Кимки битта ёмонлик билан келса, унга айнан бир хил жазо берилади ва уларга ҳақсизлик қилинмайди.\nАйт: “Эгам мени тўғри бир йўлга – мустаҳкам динга – Иброҳимни унда тўғри яшаш тарзини кўрсатди. У мушриклардан бўлмаган.”\nАйт: “Намозу ниёзим, қилган (барча) қуллигим, яшашим ва ўлишим борлиқларнинг эгаси – Аллоҳ учундир.\nУнга (ҳеч нарсада) шерик йўқ. Мен шундай буйруқ олдим. (Бу буйруққа) таслим бўлувчиларнинг аввали менман.\nقُلْ أَغَيْرَ اللَّـهِ أَبْغِي رَبًّا وَهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ ۚ وَلَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ إِلَّا عَلَيْهَا ۚ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَىٰ ۚ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُم مَّرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ\nАйт: “Мен (ўзимга) Аллоҳдан бошқа Эга ахтарайми? Ахир барча нарсанинг эгаси У-ку! Ҳар кимнинг қилган (гуноҳ)и ўзига. Ҳеч бир гуноҳкор бошқа бир гуноҳкорнинг юкини кўтармайди. Охир-оқибат қайтишингиз Эгангизнинг ҳукмидир. Шунда, У сизлар ихтилофга тушган нарсаларни ўзингизга билдириб қўяди.”\nوَهُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِّيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آتَاكُمْ ۗ إِنَّ رَبَّكَ سَرِيعُ الْعِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ\nСизларни (ўзингиз яшаб турган) ерда аввалгиларнинг ўрнига келтириб қўйган Удир. Берган нарсаларида сизларни қаттиқ синаш учун, бирингизни бошқангиздан бир қанча даража юксалтириб қўяди. Эганг, жиноятга мос жазони жуда тез беришга эга. Шу билан бир қаторда, У гуноҳу жазодан кечиб юборувчидир, эзгулик ва неъмат улашувчидир.”\n Анъом сураси, Маккада нозил бўлган, 165 оятдан иборат, нозил бўлиш тартиби 55, ёзилиш тартиби 6. Анъом деб чорва ҳайвонларга айтилади.\n Аллоҳни ҳеч ким мақтамаса-да, Унинг Ўзи шундоқ ҳам энг гўзал мақтовга лойиқ. Бировнинг қилган ишини чиройли деб эътироф этишга ҳамд дейилади. Ҳар бир ишини энг мукаммал ва чиройли қилиш фақат Аллоҳга хос бўлгани учун, барча гўзал мақтов фақат Аллоҳга хос бўлади.\n Биз истеъмол қиладиган егуликларнинг шаклланиб пайдо бўлиши сув билан тупроқнинг бирлашмасига боғлиқ. Демак, лой нафақат Одам ва Ҳаввонинг, балки барча инсониятнинг асосий моддияти ҳисобланади. Бу ҳақидаги бошқа тафсилотли оятлар Сажда сурасининг 7 ва 9, Мўминун сурасининг 12 дан 14- оятларида баён қилинган.\n Вужуд яратилиши асносида белгилаб қўйилган ажал – табиий биологик умрнинг якуни ҳисобланади. Ҳар бир инсоннинг вужуд ўлчами онасининг бачадонидалигида белгилаб қўйилади (Абаса 80/17-19).\n Иккинчи ажал, яъни ажали мусаммо – ёлғиз Аллоҳ биладиган энг сўнги тириклик тарихидир. Ўша ажал келганида бир сония ҳам кечикмасдан инсон вафот этади. Баъзи бир нотўғри хатти ҳаракатлар ўша ажали мусаммони қисқатириб қўйиши мумкин. Агар тавба қилиб ўзини тузатса, ажали мусаммоси яна жойига тушиши мумкин. Бунга мисол қуйидаги оят: (Соффат 37/139-149)\n Кўриб турганингиздек ажал икки қисм бўлади: бири Аллоҳ таоло фарисшталарга ҳам билдириб қўйган ажал, яна бири эса, фақат Аллоҳ биладиган ажал. Бу оятда ажал маликаси накра ҳолатида такрорланиши ҳам айнан шунга ишора қилади. Чунки, накра исм такрорланса худди Шарҳ сурасидаги “юсрон” калимасига ўхшаб фарқли нарсаларни ирода қилади.\n Лут алайҳиссаломда бўлгани каби, келган фаришталар фақатгина жазо олиб келиш учун келади. Фаришталар фақатгина белгиланган бир иш учун юбориладилар, огоҳлантириш учун эмас (Қаранг: Ҳижр 15/8)\n Расул – бирон бир хабарни олиб келган шахсга нисбатан ишлатилгани каби, ўша келтирилган хабарнинг ўзи учун ҳам ишлатилади (Муфрадот).\n Аллоҳнинг дини фақат Исломдир (Оли имрон 3/19). Шу боис, аввалги пайғамбарларнинг барчаси ўз умматлари орасидан илк мусулмони бўлган. Чунки, Исломга – Аллоҳнинг динига мансуб кимсаларга мусулмон дейилади. Бу Қуръондан аввалги китобларда ҳам ёзиб қўйилган (Ҳаж 22/78). Бу оятларга кўра Муҳаммад алайҳиссалом инсониятнинг энг биринчи мусулмони эмас, балки ўзига ваҳий қилиб буюрилаётган буйруқларга таслим бўлганлар орасидаги энг биринчи мусулмон шахсдир.\n Пайғамбар алайҳиссалом Юнус сурасининг 15-оятида Қуръонни ўзрагтиришга асло қўл урмаслиги ва Қуръонда тўлиқ амал қилишлиги буюрилган. Акс ҳолда, Аллоҳга осий бўлиб қолиши билдириб ўтилган.\n Жаҳаннамдан қутқариб қолинадиганлар – Аллоҳга ишонгану, лекин катта жиноятларга қўл урган, яхшиликлари ёмонликларидан ортиб кетган, тавба қилмай ўлган ва Аллоҳнинг авфи ва мағфиратига муносиб бўлмай, жаҳаннамга жазосини чекиш учун кирган кишилардир. Аллоҳга ишониб яшаб, ўзини катта гуноҳлардан тийиб яшаганлар тўғри жаннатга киради (Анбиё 21/101-103). Оли Имрон 3/185-оятга кўра эса, яхши амаллари оз бўлиб, қилган ёмонликлари кўп бўлган мўминлар жаҳаннамга кирганидан кейин, жазосига яраша азобни тортиб яна қайтиб чиқади.\n Охиратда ҳеч ким ёлғон гапиролмайди (Набаъ 78/38). Мушриклар дунёда ўзларини мушрик эканини тан олмайди (Зумар 39/3). Шунинг учун улар бу дунёда ўзларини мушрик эмаслигига Аллоҳ номи билан ҳам қасам ичишади. Аллоҳ ила ораларига қўйиб олган авлиёларини эса, Аллоҳга яқин мартабага улаштиришга васила қилиб олишади (Зумар 39/3). Бу ҳам катта хато.\n Яъни, охиратда авлиёлар уларни Аллоҳнинг азобидан ва адолатли ҳукмидан қутқариб қолади, шафоат қилиб қолади, деб тўқиб чиқарган тушунча ва иддаолари ҳам йўққа чиқади, ҳукмда Аллоҳга ҳукмда шерик бўлади деган шахслари ҳам уларни ташлаб кетади. Уларнинг энг бошида шайтон бўлади. Чунки, шайтон ҳам инсонни куфрга киргизиб қўйиб, кейин ўзи ундан айрилиб кетади (ҳашр 59/16). Охиратда бировни қутқариб қолиш ҳам, бир-бирига ёрдам бериш ҳам бўлмайди (Бақара 2/48, 86, 123, Духон 44/41). Жаҳаннамга кириб жазосини олиб бўлган қулларни Аллоҳнинг Ўзи чиқариб олиб, Ўзи муносиб билган жаннатликлар ёнига қўшиб қўяди.\n Оятлар инсонларни ҳис-туйғуларини ва эҳтиросларини жумбишга келтириш учун эмас, балки, инсонларни ақлини янада кўпроқ ишлатишга, изланишга ва интилишга туртки бўлиш учун ўқилади ва амал қилинади.\n Бу оятга кўра, Аллоҳга ишонмайман деганларнинг барчасини қалбида Аллоҳга ишонч бўлади. Чунки, бу нарса у туғилганида шундай туғилган бўлади. У кейинчалик дунёни охиратдан, Аллоҳнинг амрини оз хоҳишидан устун тутгани учун куфр ёлини танлаб олган ва Аллоҳни тан олмайдиган бўлиб қолади. Бу аҳқидаги оят шундай: “Баъзи юзлар оқ бўладиган, баъзи юзлар эса қора бўладиган кунда, юзлари қора бўлганларга шундай дейилади: “Сизларга имонга келганингиздан кейин кофир бўлдингиз, шундай эмасми? Кофирлигингиз туфайли мана шу азобни тотинг энди!” (Оли Имрон 3/116)\nКуфр – бирон нарсани устини ёпиш, тўсиш, беркитиш, тан олмаслик дегани. Аллоҳ ҳар нарсани эгаси ва яратувчиси эканини, у қўйган қуролларга кўра ҳаракат қилиш кераклигини билмайдиган инсон йўқ. Ўша қонун-қоидалар ва интизомга риоя қилиб яшаш уни баъзи бир орзуларига мос келмай қолса, аста секинлик билан Аллоҳни қонун-қоидаларини кўрмаганга ва билмаганга олишни бошлайди, натижада қалбидаги Аллоҳга бўлган имонини беркитишга ва тўсишга уринади. Баъзи инсонлар қалбидаги имони уни қутқариб қолишига, имонинг ўзигина кифоя қилишига ишониб қолади. Лекин, гоҳида виждони ўзини қийнаб туради, нега мен ҳам бошқа мўминлар каби тақво ва амал қилмайман, яқинда мен ҳам улар каби тақводор ва холис мўмин бўламан деб, ҳаётдаги энг асосий нарсани иккинчи ўринга қўйиб қўяди. “Кофирлар вақти-вақти билан “Қани эди биз ҳам Аллоҳга тўлиқ таслим бўлувчилардан бўлсак эди”, деб туришади. Уларни ўз ҳолига қўй, еб-ичиб ҳаётини лаззатини тотсинлар, орзулари ўзларини чалғитиб турсин; яқинда билиб оладилар.” (Ҳижр 15/2-3)\nЗотан, Аллоҳнинг буйруқлари билан ўз шахсий манфаати юзма-юз келиб қолса, қайси бирини биринчи ўринга қўйиш имтиҳоннинг энг нозик жойи ҳисобланади.\n Валий калимаси яқин дўст, ҳамкор, энг яқин киши, ҳимоячи деган маъноларни билдиради.\n Макка мушрикларининг бази раис (зодагон)лари Расулуллоҳга келиб: “Ёнингдаги Билол, Суҳайб, Аммор каби фақир инсонларни ўзингда узоқлаштир, шундагина биз сенга эргашамиз”, деганида, Расулуллоҳ: “Мен мўминларни ўзимдан узоқлаштира олмайман (ҳайдай олмайман)”, деб жавоб беради. Шунда улар: “Ундай бўлса бизга алоҳида бир кун ажрат, улар учун ҳам бир кун ажратасан”, деб талаб қилишди. Расулуллоҳ қийин аҳволга тушиб қолган мана шу ҳолатда ушбу оят нозил бўлган. (Фарқли ривоятлар учун қаранг: Мадорикут Танзил, Имом Нафасий, Ибн Можа 3346, Саҳиҳи Муслим 2413, Имом Аҳмад 3985,)\n Араб тилидаги саламун алайкум жумласининг маъноси – сизларга саломатлик (эсон-омонлик, хотиржамлик) тилайман дегани бўлади. Баъзилар эса, сизларга Аллоҳни “доруссалом” номли жаннатини тилайман деган маънони ҳам ўз ичига олади дейди.\n Аллоҳ таоло ҳақ йўл билан ноҳақ йўлни аниқ қилиб ажратиб қўйган (Исро 17/81, Сабаъ 34/49).\n “Оятларни тан олмаганлар ўшанда: “Эй Аллоҳ! Агар бу Қуръон сен тарафингдан юборилган бир ҳақиқат бўлса, тепамизга осмондан тош ёғдириб юбор, ёки аламли азоб юбор”, дейишган ҳам.” (Анфол 8/32)\n Яъни, Аллоҳ Ўзининг ҳукмлари билан ҳақни ботилдан, ростни ёлғондан, яхшини ёмондан энг яхши шаклда айириб берувчи зотдир.\n Ғайб калимаси учун Оли Имрон 3/44 оят ва изоҳига қаранг.\n Вафот – Инсон руҳининг фаолияти чеклаб қўйилиши. Мавт – вужуддаги ҳаётнинг якунланиши. Аллоҳ баъзан руҳларни фаолиятига инсон ухлаганда чек қўйса, баъзан ўлганида чек қўяди. Ухлаган инсоннинг руҳи уйғонганида ҳаракатга киришади, ўлган инсоннинг руҳи эса, қайта тирилганида янгитдан баданга кириб фаолиятини бошлайди (Зумар 39/42).\n Ажал икки қисм бўлади. Қаранг: Анъом 6/2.\n Бир жумлада ҳам мавт-ўлим ва ҳамда вафот калималари биргаликда келтирилганига қараганда, булар бир нарса эмаслиги аниқ бўлади. Ўлим – бадандаги тирикликнинг якун топишидир. Вафот эса, жонли бадандан руҳни чиқишидир. 60 оятга кўра уйқу ҳам ўлимнинг бир тури ҳисобланади. Инсон ҳар кеча уйқуга кетганида ундан руҳи айрилади ва уйғонганда қайтиб киради. Ўлган кишининг руҳи эса асло қайтиб кирмайди. Мавзуга алоқадор кўпроқ маълумот учун Зумар 39/42 оятга қаранг.\n Мушриклар асосан Аллоҳга дуо ва ибодатда шерик қўшади. Аллоҳ буни қатъий тақиқлаган (Жин 72/18, Каҳф 18/110, Ғофир 4/14).\n Қодир – ўлчовини қўйган, қонун-қоида белгиловчи деган маъноларни ўз ичига олади. Қадар – ўлчов дегани. Миқдор ҳам айни ўзакдан турланади.\n Яъни, мен сизлар қилган ишлардан жавобгар эмасман.\n Муҳаммад алайҳиссаломга Қуръондан бошқа мўжиза берилмагани учун (Исро 17/59, Анъом 6/35, Анкабут 29/51), ҳамда Зухруф сурасининг 44-оятида билдирилганидек, биз фақатгина Қуръондан жавобгарликка тортиламиз. Қуръонга нисбатан ёлғон ёки эътиборсизлик қилишимиз оқибатида, ушбу суранинг 65- оятда кўрсатилганидек турли фирқаларга бўлиниб кетишимиз ва ўзаро талашиб тортишиб бир-биримизга қарши куч ишлатишгача боришимиз ва бу нарса Аллоҳ таоло қўйган ўлчовга кўра нотўғри қилган ишларимизнинг самараси ўлароқ қутулиб бўлмас қадар бўлиши маълум қилинмоқда. Ўзини мусулмон деб танитаётганлар орасида содир бўлаётган муаммою жанжаллар ва беқарорлик ҳолати айнан юқоридаги оятларда таҳдид қилиб огоҳлантирган нарсалар билан мос келмоқда. (Ўхшаш оятлар учун қаранг: Қомар 54/1-8, Мулк 67/16, Набаъ 78/1-5)\n Оят тафсилоти Нисо 4/140-оятда.\n Оятларни тан олмайдиган ва унга бефарқ кимсаларни кўрганида, мусулмон киши у ердан туриб чиқиб кетиши керак. Акс ҳолда унинг ўзи ҳам ўшалар билан бир хил гуноҳкор бўлади.\n “Дунё ҳаётига алданиб ўйин-кулги ва беҳуда нарсаларни ўзларига дин қилиб олганларни тарк қил”, деган маъно бериш ҳам мумкин. (Қаранг: Имом Мотуридий, Таъвилот.)\n Яъни, ҳақиқий борлиқлар ҳолида яратди. Аллоҳ ерда ҳам осмонда ҳам сохта нарса яратмади, Унинг барча яратган нарсаси ҳақиқийдир ва У яратган нарсаларнинг ўзи ҳақ билан ноҳақни, тўғри билан хатони ажратиб бериш хусусиятига эгадир. Осмонлар ва ер Аллоҳнинг яратган оятларидан эканига қатъий ишонч ҳосил қилиш учун қуйидаги оятларга қарашингиз мумкин: (Нуҳ 71/15-17, Жосия 45/12-13, Бақара 2/164, Оли Имрон 3/190, Анъом 6/99, Юнус 10/6, Юнус 10/101, Раъд 13/2).\n“Қиёмат куни ҳақдир” – деганда, қиёмат кунини ҳақлигига ҳам, қиёмат кунида ҳақиқатларга гувоҳ бўлишимизга ҳам ишорат қилаётган бўлади. “Бу китоб ҳақдир” – десак ҳам, бу китоб тўғри эканини ва бу ичидагилар ҳам тўғриларни ва ҳақиқатларни баён қилиб берувчи эканига ишорат қилади.\n Ғайб –5 та хиссий орган билан билинмаган нарсадир. Бир инсон учун ғайб ҳисобланган нарса бошқа бири учун маълум бўлиши мумкин.\n Охирги учта оятга кўра, Иброҳим алайҳиссаломнинг халқи қуёш, ой ва юлдузларни ҳам муқаддаслаштириб, уларга ҳам сиғинишган. Иброҳим алайҳиссалом ўз халқида кўрган нарсасини ўзига рабб деб эътиқод қилишни бошлаган, уларнинг барчаси кўздан ғойиб бўлиб, Иброҳимга ҳеч қандай йўл кўрсатмагани учун, уларнинг асл ва ҳақиқий рабб эмаслигини англаб етган. У ҳақиқий Эгасини излагани учун, Аллоҳ уни халқи орасидан танлаб олди ва уни ўз халқига элчи этиб юборди. Кейин у халқини ўша сиғинаётган нарсаларидан қайтаришни бошлади.\n Мушрик – Аллоҳни иккинчи ўринга қўювчи.\n Оятдаги “Маълумотингиздан фойдаланмайсизларми?!” ибораси, мен ақл ва қалб кўзим билан ҳақиқатни кўрганимни нега кўрмаяпсизлар, ой ва қуёшлар инсонни бошқара олмаслигини, Аллоҳга шерик қилаётган нарсаларингиз на ўзини ва на сизларни бошқара олмаслигини, Аллоҳга шерик қилаётганларингиз сизларга на фойда ва на зарар етказа олмаслигини нега билмаяпсизлар? деган маъноларни ўз ичига олади.\n Зулм – ҳар қандай нотўғри иш учун ҳам ишлатилади (Муфрадот). Бу оятда имонга нисбатан қилинаётган нотўғри ишга бўлган ширкка урғу берилмоқда. Чунки, ширк энг катта зулмдир, энг буюк хато ишдир (Луқмон 31/13).\n 73- оятдан эътиборан Иброҳим алайҳиссалом Аллоҳни борлиги ва бирлиги ҳақида олиб борган шахсий фикр ва мулоҳазалари, изланишлари ва ён-атрофидаги нарсаларга қараб фикр юритганлиги ҳақида сўз бормоқда. Мана шу шаклда ҳар бир ақлли инсон тафаккур қилиб изланс, Аллоҳни борлиги ва бирлиги ҳақида қатъий бир ишончга эга бўлади ва Аллоҳга ич-ичидан ишониб сўз беради. Бундай ҳолатлар инсонлар ҳали балоғат ёшига етмасдан бурун содир бўлганлиги учун, бу ҳолатлар ҳам Иброҳим алайҳиссалом балоғат ёшига тўлар-тўлмас вақтларда юз берганини айтишимиз мумкин. Иброҳимни ўша вақтда хали ҳануз пайғамбарлиги ўртага чиқади. Аллоҳ таоло бу ҳақида шундай марҳамат қилади: “Роббинг одам болаларидан – уларнинг белларидан ўзларининг наслларини олган вақтда ўзига ўзини гувоҳ қилиб: “Мен сизларни Эгангиз эмасманми?” – дейди. Улар: “Ҳа, Эгамизсан, биз бунга гувоҳ бўлдик”, дейди.” (Аъроф 7/172). Халқ орасида “Аласту би-роббикум” деган машҳур бир гап бор. Ўша гап мана шу оят мазмунидан олинган. Оят бу воқеани Аллоҳ одам фарзандларининг белларидан ўзларини наслига сабаб бўладиган зурриётларини (тухумларини) чиқараётган вақтда содир бўлишини билдирмоқда.\n Бандаларни тўғри йўлда эканига ёки адашган эканига Аллоҳ қарор беради, Ўзининг тўғри йўлига Унинг Ўзигина қабул қилади. У тўғри йўлга интитлганларни ҳидоят қилади (Анкабут 29/69, Қасос 28/56, Муҳаммад 47/17).\n Барча пайғамбарлар ширкдан огоҳлантириб ўтилган. Улардан қайси бири ширкка қўл урса, қилган барча ишлари йўқ бўлиб кетиши билдириб ўтилган (Зумар 39/65).\n Бу фақатгина Пайғамбаримизга берилган буйруқ. Унга ҳануз ваҳий юборилмаган мавзуларда Таврот ва Инжилга амал қилиб туришлиги буюрилган. Мана шу сабабли, Маккада ва Мадинада намоз ўқиётганида Каъбага эмас Қуддусга қараб намоз ўқиган. Намозни Каъбага қараб ўқиш ҳақидаги оят нозил бўлгунча барча мусулмонлар мана шу шаклда Қуддусга қараб намоз ўқишган. Моида сурасини 3- ояти нозил бўлиши билан биргаликда Уммати-Муҳаммадга буюрилган Дин асослари ва ҳукмлари тамомлангани, бундан кейин фақатгина Қуръонга амал қилиниши ва барча ҳукмлар Қуръондан олиниши ва унга кўра ҳаракат қилиб амал қилиниши кераклиги билдирилган.\n Қуръон оятлари билан инсонларга эслатма беришни “тазкир – эслатиш”- дейилади. Оятларни қабул қилишни эса “тазаккур – эслаш”- деб аталалади. Аллоҳ таоло тарафидан эслатилган илм ҳам зикр дейилади, инсонни фитратидаги илм ҳам зикр дейилади.\n Оятни давомида шунга аниқ ишора борлиги учун, Яҳудийлар деб тафсилий таржима қилдик.\n Барака – фойдаси ва манфаати кўп нарсага айтилади (Муфрадот). Қилган ишларида манфаат ва яхшилик кўп бўлган инсонларга ҳам муборак инсон дейилади. Ҳаммадан ҳам қилган ишларида яхшилик ва фойда кўп бўлган зот Аллоҳ бўлгани учун, Мулк сурасининг биринчи оятида У ўзини муборак дея таърифляган.\n Фалақ сурасининг 113/1-оятида ҳам айнан мана шу сифатнингўзаги келтирилган бўлиб; бўлувчи, ёрувчи, портлатувчи деган маъноларни ифодалайди. Аллоҳ вужудга келтириб яратадиган нарсаларнинг барчаси, ўз жуссасига қараб ёрилиш ва портлаш натижасида пайдо бўлади.\n Илтифот қоидасига кўра шундай таржима қилдик.\n Юлдузлар орқали йўл топа олиш учун, фалакиёт илмига эга бўлиш керак. Оят мана шунга ишорат қилмоқда.\n Аллоҳ таоло икки жуфт – эркак ва аёлни ўлчов белгилаган вақтда битта нутфадан яратади (Нажм 53/45). Аввал уруғ пайдо бўлади, сўнг унга эркак ё аёллик, ёки бошқа ўлчовлари белгиланади (Абаса 80/18-19). Уруғдан нутфа пайдо бўлиши учун унга она бачадони керак бўлади. Юқоридаги оят бачадонни мустақор ва муставдаъ дея икига ажратди. Мустақор – уруғлантирилганидан кейин бачадонга ёпишиб турган вақти, муставдаъ – ҳомилани туғилиб онанинг баданини тарк этган жойини билдиради. Инсон дунёга келишидан олдин онасининг бачадонида етишиб таёр бўлгани учун, Аллоҳ таоло аёлларни экинзорга ўхшатган (Бақара 2/223).\n Бу оятда ҳам адабиётга хос илтифот санъати бор.\n Оят тўлиқ ва содда тушунилиши учун, араб тилидаги илтифот санъати бу оятда таржима қилинмади. Чунки, Туркий забон миллатларда бу илтифот санъати таржималарда берилмайди, чунки кўп ўринларда мос келмайди.\n Бу гапни гапирганлар мушриклар экани мана шу оятларда баён қилинган: (Соффат 37/149-150, Наҳл 16/57).\n Аллоҳга ширк қўшиш асосан ибодат масалаларида бўлади (Каҳф 18/21). Кўринмас борлиқлардан бири ёвуз Иблисдир. Ундан бошқа кўринмас мавжудот ҳам бор. Иблиснинг йўлига эргашиб, унинг айтганларини бажариб ёвузлик қилиб юрган кимсалар, Аллоҳнинг эмас, ўша ёвузнинг айтганини қилган бўлади. Иблиснинг айтганларини сўзсиз бажариб юриш унга ибодат қилган деб ҳисобланади (Марям 19/44, Ясин 36/60-61, Сабаъ 34/41, Соффат 37/95-96).\n Яъни, инсонларнинг кўриш қобилиятлари Аллоҳни кўриб, Унинг моҳиятини англаб ета олмайди. Аллоҳ эса, кўзларни ва кўзлардаги кўриш қобилиятини ҳам кўради ҳамда моҳиятини тўлиқ билади. Аллоҳ нафақат кўз ва кўз билан кўриш қобилиятини кўради, балки қалб билан кўриш қобилиятини ҳам кўриб туради. Шу сабабли ҳам оятларда “Аллоҳ қалбдаги нарсаларни билади”, маъно ифодаловчи жумлалар бор.\n Яъни, инсонларни ҳидоятга ёки залолатга Аллоҳни Ўзи мажбурлаб киргизганда эди, ҳеч бир инсон ширк амалига қўл ура олмад эси. Лекин, бу дунё имтиҳон дунёси бўлганлиги учун, инсонлар залолатни ҳам ҳидоятни ҳам ўзлари танлаб оладилар. Ким нимани танлаган бўлса ва қайси йўлга муносиб бўлса Аллоҳ унга ўша йўлда юришига имкон бериб қўяди. Қўшимча маълумот учун қаранг: (Таъвилот, Имом Мотрудий, Иброҳим сураси 4- оят очиқламаси.)\n Мушрикларнинг қилган сиҳларидан расулуллоҳ жавобгар бўлмайди (Бақара 2/119).\n Аслида инсонларга қилаётган ёмон ишларини шайтон зийнатлаб кўрсатади (Анъом 6/43, Анфол 8/48, Наҳл 16/63, Намл 27/24, Анкабут 29/38). Лекин, ёмон инсонлар ўз ихтиёрлари билан ёмонлик қилишни хоҳлаганлари учун, ундай кишиларни шайтон васваса қилиб, ишларини зийнатлаб бериши учун шайтонга Аллоҳ имкон берган. Шу сабаб ли баъзи ҳолатларда гуноҳкорларга қилмишларини зийнатлаб кўрсатиш иши Аллоҳга нисбат берилади. Бунга эса, уларнинг ўзларини танлови ва саъйи-ҳаракатлари сабаб бўлади.\n Исро 17/59 оятга кўра, аввалги имматлар ўзларига келган мўжизаларни ёлғонга чиқаргаликлари сабабли, Аллоҳ таоло Муҳаммад алайҳисслаомга Қуръондан бошқа мўжиза бермаган. Бу эса, биз умматларга Аллоҳнинг марҳаматидир. Бу оятда ҳам айнан ўша мавзу таъкидланмоқда. Демак, Қуръонга ишонмасдан, ундан бошқа мўжиза сўраганларга агар Аллоҳ мўжиза кўрсаттириб қўйганида ҳам, улар барибир ишонмаслигини билдириб қўймқда. Бу ҳақида қўшимча маълумот учун ушбу суранинг 37-оят изоҳларига қаранг.\n Шаъа феълига маъно берилиши ҳақида Бақара 2/20 оят ва изоҳига қаранг.\n Жаҳолат деганда билимсизлик, ўзини боса олмаслик, ўзини тутолмаслик каби маънолар тушунилади.\n Аллоҳ таоло инсонларга яхши ёки ёмонни танлаш ва унга кўра ҳаракат қилиш имкони берган. Агар Аллоҳни амри ва танлови бундан бошқача, яъни инсонлар ва жинларга танлаш ихтиёрини бермасдан, ҳар нарсани ўзи танлаб бир иш қилганида эди, на осмонларда ва на ерда Аллоҳга имон келтирмаган кимса қолмаган бўларди. (Бу ҳақидаги оятлар учун қаранг: Бақара 2/20 ва Моида 5/48 оят ва изоҳлари.)\n Араб тилидаги الْحَقُّ – калимасидан коплаб маънолар назарда тутилади. “Қиёмат куни ҳақдир” деган ибора – қиёмат кунини ҳақ эканини, ҳамда қиёмат кунида ҳақиқатларга гувоҳ бўлишимизни ва ҳақиқатларни ўз кўзимиз билан кўришимизни ифодалай олади. Худди шундай “Бу китоб ҳақдир” десак ҳам, бу китоб ҳақ/тўғри эканини ва ҳамда бу китобни ичидагилар тўғриларни ва ҳақиқатларни баён қилишини билдиради.\n “Унинг сўзини ҳеч ким ўзгартира олмайди” шаклида таржима қилса ҳам бўлади.\nخرصَ – Гумон ва тахминга асосланиб гапириш, ёлғон гапириш, ҳеч қандай илмга асоссиз гапириш, кўрмаган нарсасини гапириш деган маъноларни ифодалайди (Муфрадот). “Олди-қочди гап гапириш” бу маъноларнинг барчасини ўз ичига олади.\n Гўшти ҳаром бўлган ҳайвонлар батафсил тушунтириб ўтилган оятлар учун қаранг: Бақара 2/173. Анъом 6/145 ва Наҳл 16/115. Бу оятларда ҳайвонни сўйиш шарти ҳам, басмала айтиш шарти ҳам, сўядиган инсон имонли ёки имонсиз бўлиш шарти ҳам айтилмаган. Басмала фақат Қурбон Байрамида сўйиладиган қурбонликлар учун шарт қилинган (Ҳаж 22/28 ва Анъом 6/145).\n Сўйилаётганда фосиқлик қилиб сўйиш нима ва қандай экани ҳақида ушбу суранинг 145- оятида айтиб ўтилади. 145- оятга кўра, Аллоҳнинг номини айтмасдан бошқа нарсани номини айтиб сўйиш фосиқликдир. Билмаганлиги ёки эсидан чиқиб Аллоҳ номини айтмай сўйилган ҳайвон гўшти фосиқлик ила сўйилган ҳисобланмайди ва ҳаром боълмайди.\n Шубҳали ҳолатларда ейиш мумкин. Чунки, ҳеч бир ҳалол нарса шубҳа билан ҳаром бўлмайди. Бир қанча саҳоба Расулуллоҳга: “Эй Аллоҳнинг Элчиси! Баъзи бир инсонлар бизга гўшт олиб келишмоқда. Сўяётганларида Аллоҳ номини айтган ёки айтмаганини билмаймиз. Ўша гўштдан еймизми ёки емаймизми?”,- деб савол берди. Шунда Расулуллоҳ шундай жавоб берди: “Сизлар Аллоҳ номини айтинглар ва енглар!” (Бухорий, Забоиҳ 21. Абу Довуд Азоҳий 13-19. Ибн Можа Забоиҳ 4.)\n Динда Аллоҳнинг сўзидан бошқа бирининг сўзини устун тутиш, Аллоҳнинг сўзни қўйиб, бошқа бирини сўзига итоат қилиш бир нави мушриклик экани мана шу оятда баён қилинмоқда.\n Бундай маъно берилгани учун қаранг: Маонил Қуръон, Абу Жаъфар ан-Наҳҳос.\n Маккада ҳам шундай бўлган. У ердаги етакчи жиноятчи ва кофирларга ўша ерда Ислом ва мусулмонларга қарши хийла-найранглар қилишларига Аллоҳ имкон бериб қўйган. Бу дунё имтиҳон дунё бўлгани учун, исён, хийла ва маъсиятни ирода қилган жиноятчилар ва зодагонларга Аллоҳ имкон бериб қўяди. Лекин, ўша қилмишларининг ёмон оқибати ўзларига қайтишидан хабарлари йўқ. Бу билан Аллоҳ мўминларни имтиҳон қилади, кофирларни эса гуноҳга ботиб юришига қўйиб беради. Агар ўлгунга қадар тавба қилиб қайтса, Аллоҳ афв этиши мумкин, агар тавбасиз ўлиб кетса, қилиб юрган жиноятлари сабабли охиратда аламли азобга дучор бўладилар. Буларга нисбатан мусулмонлар доимо зийрак, тадбирли ва эҳтиёт бўлиши керак.\n Анъом сурасининг 160- оятига кўра, Аллоҳнинг мукофоти ёки жазоси банданинг қилган савобли амали ёки гуноҳ амалига боғлиқ бўлади. Жиноятчига чиноятидан ортқича жазо берилмайди, солиҳ инсонларга ҳам, қилган яхши ишларидан камайтириб қолинмайди.\n Бу оятнинг яна бир ўхшаши Ҳужурот урасининг 7- оятидир. Аллоҳ Унга ишонган қулларини қалбини ҳидоятга муваффақ қилиб қўяди (Тағобун 64/11). Аллоҳга ишонган ва яхши ишларни амалга оширганларни, ўша ишончи сабабли Аллоҳ уларни энди ҳидоятда ва имонда собит қилади ва ҳидоятга муваффақ қилади (Юнус 10/9). Аллоҳнинг розилигига интилган ва қўлидан келганича фидокорлик қилганларга, Аллоҳ турли осон йўлларни кўрсатиб қўяди (Анкабут 59). Ҳидоятда давомли юрган кимсаларнинг ҳидоятини Аллоҳ орттириб қўяди (Марям 19/76). Ихтилофга тушиб қолган имсаларни Аллоҳнинг Ўзи ҳидоятга солиб қўяди (Бақара 2/213). Аллоҳга ишонганларни ҳидоят қилади Аллоҳ (Раъд 13/27). Мана шу оятларга кўра, Инсон қачон ҳақ йўлда юришни хоҳласа ва ўша қарорида туриб ҳақ ва тўғри йўлда юришда давом этса, Аллоҳ ҳам унинг қалбини Исломга бира-тўл очиб қўяди, имони ва ҳидоятини ва тавфиқини орттириб қўяди. Лекин, буарнинг бари учун инсон аввал ўзи бу йўлни танлаши ва барқарор бўлиши шарт. Бу эътиқод учун қаранг: Имом Мотрудий, Таъвилоти Аҳли Сунна, Уброҳим сураси 4- оят тафсири.\n Бу оятда Аллоҳ таоло яна бир табиат қонунига ҳам ишорат қилиб ўтмоқда. Ердан юқорига 20.000 метр узоқликдаги баландликка кўтарилган инсонда агар махсус нафас олиш асбоби бўлмаса, уни нафас олиши қийинлашиб ўлади. Демак, имонга киришни истамаётган инсонларга ҳидоятдан гапирилса, худди ҳаво қатламидан баландликка кўтарилиб кетиб нафаси қисиб ўлаётган кишидек қийналиб кетишини билдирмоқда.\n Залолатда юрган кишини Аллоҳ бир-қанча йўллар орқали огоҳлантириб қўяди. (Тавба 9/115, Шамс 91/8-10). Ҳар турли огоҳлантирувларга қарамасдан залолат йўлидан қайтмаган ва ўша йўлда қомоқчи бўлган кимсаларни залолатини тасдиқлаш ва шунда қолдириб қўйиш учун, ундай кимсаларнинг қалбини Исломга тор қилиб қўяди. Ана энди ундай кимсаларни Аллоҳнинг Ўзидан бошқа ҳеч им ҳидоят қилолмайди. Унинг учун банда аввало тавба қилиши ва Аллоҳдан ҳидоят сўраши керак.\n Аллоҳ бир нарсани пайдо қилиши Унинг иродаси ва буйруғи билан содир бўлади. Инсонларнинг бир нарсани амалга ошириши эса, ўша ишни хоҳлаши ва шу йўлда керакли ишларни бажариши орқали содир бўлади. Инсон бир нарсага эришмоқчи бўлиб, ўша йўлни танлаши билангина ҳеч нарсага эриша олмайди.\n “Аллоҳ хоҳлаган вақт бундан мустасно”, деб таржима қилганлар ҳам бор. Биз берган таржимага кўра, мушрик бўлмаган ҳолда жаҳаннамга кирганлар у ерда мангу қолмаслигига ишора бор. Қаранг: Нисо 4/48 оят ва изоҳи. Аллоҳ ширкдан бошқа гуноҳларни кечириши мумкинлигини билдиргани сабабли, мушрик бўлмаган ҳолда жаҳаннамга кирганлар у ердан вақти келганда чиқишлари мумкин. Аллоҳ белгилаб қўйган қонун мана шунга ишорат қилади.\n Кўринмас борлиқларга жин дейилади.\n Бу ҳақида яна бир оят: Қасос 28/59.\n Бу оятга кўра, Аллоҳ буюрмаган бир шаклда закот ва бошқа фарз бўлган тақсимотларда Алоҳ буюрмаган бир шаклда тақсимлаш нотўғри экан, бу бир нави мушриклик экани ўртага чиқади. Агар бу тақсимотни Аллоҳнинг Ўзи ўргатган бўлсайди, оятда “заъм – иддао” дея келтирилмаган бўларди. Алоҳнинг ҳукмига инсон ҳукмини қўшиб қўйиш, Аллоҳнинг сўзидан бошқасини сўзини устун тутиб иш қилиш ҳам бир нави мушрикликдир. Аллоҳнинг зотига ва сифатига шерик қилиш билан Унинг ҳукмига шерик қилиш бир хил гуноҳдир.\n Аллоҳга ва шерикларига насиба ажратиш дегани – закот ва ушр каби ёки бошқа ҳолатларда Аллоҳ буюргани учун шунга шунча ажратамиз, фалончилар айтгани учун шунга шунча ажратамиз деб ҳукмда Алоҳга бошқаларни шерик қилиш дегани.\n Аллоҳга ишониш ёки ишонмаслик, адолат ёки зулмни танлашлик, ҳақ ёки ноҳақликни афзал билиш ёки билмаслик каби масалаларда йўлни инсонлар ўзлари танлайди ава ўзлари қарор беради, Аллоҳ эса уларнинг танлаган йўлларига қўйиб беради ва имкон яратиб беради. Чунки, дунё имтиҳон юртидир.\n Боғу роғлар, экин майдонлардан олинган ҳосилдан ҳам закот бериш кераклигига мана шу оят далил бўлади.\n Оятдаги “фаршан-فرشا” калимасига берилган маъно учун қаранг: Ибн Қутайба, Ғарибул Қуръон; Маонил Қуръон, Абу Закариё ал-Фарро; Маонил Қуръон, ан-Наҳҳо, Ибн Аббос тафсири.\n Бу оят ҳам исроф қилмасликка, ҳамда ушбу суранинг 138-140, 142-144-оятларда билдириб ўтилганидек, Аллоҳ ҳаром қилмаган нарсаларни ўзларича ҳаром қилиб олмасликка буюрмоқда. Аллоҳ ҳаром қилмаган нарсани ўзича ҳаром деб олиш – ҳукмда ўзини Аллоҳга шерик қилиш бўлади.\n Аллоҳдан бошқасининг номи айтилмаса-да, лекин “Бисмиллоҳ” айтмай сўйилган (аслида ҳалол бўлган) ҳайвонларнинг гўшти ҳаром эканига бирорта ҳам оятда далил йўқ. Қуйидаги оятлар шунга далолат қилади: (Бақара 2/173, Моида 5/3, Анъом 6/145, Наҳл 16/115.) СЎяётганда басмала айтиш фақатгина қурбон байрамида сўйиладиган қурбонлик учун шарт қилинган (Ҳаж 22/28, 34-36).\n (Анъом 6/138-139, Аъроф 7/28) “лав – لو” қўшимча иштирок этган ҳолатлар ҳақиқатда содир бўлиши учун, шарт ва жазо жумлаларнинг ҳар бири мусбат бўлиши керак. Бу оятдаги эса жазо “مَا أَشْرَكْنَا = Ширкка қўл урмаган бўлардик” шаклида манфий келтирилган. Мусбат бўлган (لَوْ شَاء اللّهُ) жумласига шунинг учун юқоридагидек маъно бердик. Бу оятда келтирилган каби яна бошқа ёлғон гаплар мушрикларнинг қуруқ баҳоналари, холос.\n Демак, нотўғри эътисод ва хато тушунчалар билан ҳаёт кечириш оқибатида ҳам инсонга турли балолар келиши мумкин.\n Чунки, Аллоҳ бир ишга бўл деб буюрганидан кейин ўша ишни бўлмай қолиши мумкин эмас. Аллоҳ нимага бўл деган бўлса албатта бўлади. Аллоҳ инсонларни яратганидан кейин уларга яхши-ёмонни танлаш ихтиёри бериб қўйган. Ким ҳидоят йўлини танласа ҳидоят қилади ва унга ёрдам ҳам беради, ким залолат йўлини танласа залолатига имкон беради.\n Ўзини Худога тенг қилиш гуноҳларнинг энг каттасидир, яъни ширкдир. Бу инсонлар ўз орзу-истакларини ёки кибру ҳавосини Аллоҳ билан ўзларини орасига қўйиб оладилар. (Қаранг: Фурқон 25/43)\n Жумлани таржимаси “Бизмиз” бўлади. Лекин, Туркий тилларда бу таржима яна-да тушунарлироқ бўлиши учун “Аллоҳдир” деб маъно бердик. Бу қоидага араб тилида илтифот дейилади.\n Қаранг Нисо 4/6.\n Етимларнинг мол-мулкларини керакли ўринда қандай тасарруф қилиш кераклиги ҳақида билиш учун қаранг: Нисо 4/6, Бақара 2/220.\n Гувоҳлик берган вақтингизда ёки ваколатли ҳолда бир ишга ҳукм берган вақтингизда яқин инсонларингизга ёнбосиб тарафини олманг деган маънони билдиради. Қаранг: Тавба 9/75-77.\n Муборак – барака сўзидан тураган бўлиб; яхшилиги кўп, фойдаси бисёр, манфаатли, бошқаларга нисбатан бундан кўпроқ фойда ва манфаат кўриш мумкин деган маъноларни билдиради.\n Бақара 2/210, наҳл 16/26, Ҳашр 59/2.\n Нисо 4/18, Воқеа 56/83, Мунафиқун 63/10-11.\n Қуръонда бирлашмаган мўминлар ҳам шу оят ҳукмига киради. Қуръонда бирлашишлик Аллоҳнинг амридир, фарздир. Шунда мўминлар илоҳий марҳаматга сазовор бўлади, азобу уқубатлардан қутулади.\n (Қасос 28/84, Мўмин /40/40.)\n Аллоҳнинг дини фақат Исломдир (Оли имрон 3/19). Шу боис, аввалги пайғамбарларнинг барчаси мусулмон бўлган. Чунки, Исломга – Аллоҳнинг динига мансуб кимсаларга мусулмон дейилади. Бу Қуръондан аввалги китобларда ҳам ёзиб қўйилган (Ҳаж 22/78). Бу оятларга кўра Муҳаммад алайҳиссалом инсониятнинг энг биринчи мусулмони эмас, балки ўзига ваҳий қилиб буюрилаётган буйруқларга таслим бўлганлар орасидаги энг биринчи мусулмон шахсдир.\n “Халифа” калимаси учун Бақара 2/30 ва изоҳига қаранг.\n Бу оятдан шу нарс маълум бўладики, Аллоҳнинг гофур ва раҳим сифати бўлмаса ва қулларига тавба имкони бермаса эди, бандаларнинг қилган жиноятлари учун дархол жазо бериб қўйган бўлар эди.


Форум » Аёллар учун » Саломатлик сирлари » Oftob urganda...\nMohigul77 Дата: Сешанба, 09.03.2010, 19:43 | Сообщение # 1\nҚандли диабет, астма, юрак хасталиги билан оғриган беморлар бундай кунларда ўз саломатликларига алоҳида эътибор қаратишлари зарур. Бундай касалликка чалинган кишилар енгил, тез ҳазм бўладиган таомлар, сут маҳсулотлари истеъмол қилишлари мақсадга мувофиқдир. Ёз ойларида дастурхонга тортиладиган неъматлар (салқин мевалар, полиз маҳсулотлари)ни ейишда ҳам эҳтиёт бўлишлари лозим. Айниқса қандли диабет хасталиги билан оғрийдиган беморларга дуккакли маҳсулотлар, ширинликлар, тухум, полиз экинлари (қовун, тарвуз, ҳандалак)ни истеъмол қилиш тавсия этилмайди.\nДиарея касаллигига чалинганда...\nЁз мавсуми жуда иссиқ бўлгани сабабли одам организмида сув, турли ичимликлар, суюқ маҳсулотларга бўлган талаб анча ортиши кузатилади.\nMohigul77 Дата: Сешанба, 09.03.2010, 19:43 | Сообщение # 2\nНотўғри овқатланиш, шахсий гигиена қоидаларига амал қилмаслик, меваларни ювмай истеъмол қилиш оқибатида диарея (ич кетиши) хасталиги келиб чиқади.\nИч кетишига меъда-ичак йўлининг юқори қисмида овқат ҳазм қилишнинг бузилиши, меъда ширасининг камайиб кетиши, меъда ости бези секрети ва жигар ҳужайралари секретининг етишмаслиги, ингичка ичакда сўрилиш жараёнининг бузилиши ҳам сабаб бўлади. Диареяга чалинганда албатта шифокорга мурожаат қилиш лозим. Диагноз аниқлангунга қадар беморни оила аъзоларидан ажратиб қўйиш, алоҳида идиш-товоқ, сочиқ тутиш, эшик тутқичларини дезинфекцияловчи суюқликлар билан артиб туриш керак. Бемор кўп овқатланмаслиги, ўткир, аччиқ, нордон, ёғли қовурма таомлар, сут, ҳўл мева, сабзавотларни истеъмол қилмаслиги керак. Ўз билганича ҳар хил дорилар, айниқса антибиотиклар қабул қилиш ярамайди, чунки бу аниқ диагноз қўйишга халал беради, шунингдек турли аллергик реакцияларга ва касалликнинг сурункали тус олишига олиб келади.\nMohigul77 Дата: Сешанба, 09.03.2010, 19:44 | Сообщение # 3\nЎткир ичак инфекцияси билан касалланган беморларда бош айланиши, кўнгил айниши, қайт қилиш ҳолатлари учрайди. Беморни имкон қадар шифохонада даволаш маъқул. Уй шароитида эса ҳавоси тоза, тез-тез шамоллатиб туриладиган хонада, ётоқ режимида сақлаш жоиз. Унга кўпроқ суюқлик бериш тавсия этилади. Дармонлардан эса смекта, регидрон, қайнатилган сув, глюкоза, физраствор, витаминотерапия, оғриқ қолдирувчи препаратлар фойда беради.\nДиарея касаллиги болаларда анча қийин кечиши кузатилади. Боланинг иштаҳаси йўқолади, тинмай қайт қилиб, йиғлайди, хархаша қилади. Унга тез-тез суюқлик ичириб туриш керак бўлади. Қайнатилган гурунч, анор пўстлоғи, янтоқ ўсимлиги дамламаси, жийда ҳамда турли талқонлар истеъмол қилиш фойда беради.\nMohigul77 Дата: Сешанба, 09.03.2010, 19:44 | Сообщение # 4\nКасалликка чалинмаслик учун ошхона, болалар ётоқхонаси ва бошқа хоналар пашша ва шу каби ҳашаротлардан тозаланмоғи мақсадга мувофиқдир. Эскириб қолган чой, қайнатилган сув, овқат, меваларни бермаслик керак. Ҳўл меваларни кўп бермаслик, овқатдан кейин оз-оздан, яхшилаб ювилган ҳолда дастурхонга тортиш, тановул қилишдан аввал қўлларни совунлаб ювиш керак.\nМеваларни егач, сув ичиш кони зарардир.\nЁз мавсумида жиддий хасталикка чалинмай десангиз, юқоридаги маслаҳатларга амал қилганингиз маъқул.


Туркча донер кабоб - Hidoyat.uz\nАсосий саҳифа Жамият Пазандалик Туркча донер кабоб\nТез тайёрланадиган ва мазали туркча шаурма рецептини эътиборингизга ҳавола этамиз. Мазкур егуликнинг соуси майонез ва кетчупсиз табиий усулда тайёрланади.\nТовуқ гўшти — 300 гр\nПомидор — 1-2 дона\nБодринг — 2 дона\nЛаваш хамири — 2 дона\nҚатиқ — 150 мл\nПетрушка, шивит, салат барги\nСомонча шаклида тўғралган товуқ гўштини товага солиб, 5 дақиқа қовуринг.\nЎсимлик ёғи солинган товада саримсоқ пиёзни қовуриб олинг.\nҚовурилган саримсоқни қатиққа қўшинг ва қирғичдан чиқарилган пишлоқ билан бирга аралаштиринг.\nМайдаланган кўкатлар, туз қўшиб аралаштиринг.\nЛаваш хамирига соусни суртиб чиқинг ва салат барги қўйинг.\nБарг устидан қовурилган товуқ ҳамда сабзавотларни териб чиқинг.\nХамирни «трубочка» шаклида очилиб кетмайдиган қилиб ўранг.\nТошкентдаги музейда сақланган олтин ва кумуш буюмлар ҳозир қаерда?


Энг кучли ва эгаси бўлиш исталмаган паспортлар — Sof.uz\nБахтиёр Шоҳназар 23.10 09:31 805 Колумнистлар\n2020 йили дунёдаги энг кучли паспорт Япония паспорти экан. Кунчиқар мамлакат юртдошлари дунёдаги 191 давлатга визасиз боришлари ёки чет давлатга кираётиб, чегарада виза олишлари мумкин. Иккинчи ўриндаги Сингапур паспорти билан 190 давлатга ортиқча даҳмазасиз бора оласиз.\nУчинчи ўриндаги Жанубий Корея ва Олмония паспортлари ўз эгаларига 189 мамлакат эшикларини ланг очиб беради.\nМен яшаётган Канада давлати паспорти билан 181 та чет давлатга визасиз бора оламан. 2019 йилдан бери она-юртим Ўзбекистон ҳам шулар жумласидан: илк ватанимда бир ой қолишимга рухсат берилади. Ундан олдин, мен 2018 йил сентябрда туғилиб-ўсган ўлкамга борганимда, Вашингтондаги Ўзбекистон элчихонасига бориб, 70 долларга 21 кунлик виза олгандим.\nЖанубдаги қўшнимиз — америкаликлар канадаликлардан тўртта кўпроқ мамлакатга "визани қаердан олсам экан?" деган савол бермай кетаверишади.\nСобиқ шўролар давлатидаги Болтиқбўйи республикалари паспортлари ҳам анча кучли бўлиб, литваликлар 181, латвияликлар 180, эстонияликлар 179 давлатга бориш учун виза ғамига тушмайдилар.\n2019 йили Оврўпа Бирлиги давлатларига визасиз бориш имконини қўлга киритган украиналиклар ҳам паспортлари билан фахрланишса арзийди — 129 давлат!\nЎрусияликлар — 117, туркиялик қардошларимиз 111 мамлакатга бемалол бориб-келишади.\nЭнди ўзимизнинг Марказий Осиёликларга келсак. Қозоғистон паспорти минтақадаги энг кучли паспорт экан (75 давлат). Ундан кейинги сираларни Қирғизистон (63), Тожикистон (58), Туркманистон (53) эгаллади.\nДунёдаги энг кучсиз паспортлар Ўзбекистоннинг жанубидаги қўшнисига тегишли экан: афғонистонликлар атиги 26 давлатга виза ғамини чекмай саёҳат қила оладилар.\nҲа, айтганча, Ўзбекистон паспорти эгалари 57 мамлакатга бемалол боришлари мумкин.\nPS: Юқоридаги билгилар "Henley & Partners"нинг паспорт индексидан олинди.\nКеча, 18:41 1973\n4.12 03:23 1181\n2.12 17:23 847\nБугун, 11:50 807\n3.12 14:00 684\n13:06 4 Ўзбекистон\n12:59 7 Жаҳон\nБугун, 12:52 43 Ўзбекистон\nБугун, 12:37 14 Ўзбекистон\nБугун, 12:14 79 Жамият


#Муаттар_сийрат БАДР ҒАЗОТИ - Mehrob.uz\nМақолалар access_time29-ноябрь 2018, 14:49\nҲазрат Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Фалокатга…\nМаккорлик билан мўмай даромад топиб юрганлар...Ҳалол стандартни ҳар бир соҳага жорий қилиш керак\nМақолалар access_time6-феврал 2018, 16:42\nбугунги кунимиздаги воқеликдан, бугунги шарт-шароитлардан келиб чиққан ҳолда…\nФарзандларига дин ўргатишликнинг мукофоти\nМақолалар access_time25-март 2019, 10:08\nҲакимул уммат, Ҳазрати Таҳановий раҳматуллоҳи алайҳнинг халфалари, Мавлоно…\naccess_time25-апрел, 01:17 visibility272\n(Катта Бадр ғазоти)\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Қурайшга тегишли катта карвонни учратиш ниятида Аширага бордилар. Бироқ карвон Шом тарафга ўтиб кетган эди. Унинг қайтишини кутиш учун Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам Мадинага қайтиб кетдилар. Шу аснода юқорида зикр этилган Абдуллоҳ ибн Жаҳш сарияси билан боғлиқ воқеалар юз берди. Дарҳақиқат, ушбу сария мусулмонларнинг Қурайшга нисбатан сиёсатида бурилиш нуқтаси бўлди. Бу ҳақда ваҳий тушиб, ҳар бир ишни батафсил баён қилиб берди. Оятлар мазмунидан мусулмонлар Қурайш билан иттифоқдош бўлишга умид боғлаш бефойда эканини англаб етишди.\nБир куни Қурайш карвонларининг Шомдан қайтаётгани хабари келиб қолди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам мусулмонларни карвонни кутиб олишга ундаб: “Бу Қурайшнинг карвонлари, унга чиқинг! Шояд Аллоҳ уни беминнат ўлжа сифатида ато қилса”, дедилар. Бу сўзлардан баъзи мусулмонлар чўчишди. Бироқ Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг жиддий равишда: “Ким мард бўлса, биз билан юрсин!” деган сўзларини эшитгач, бошқа мусулмонлар ҳам жангга кетишаётганини фаҳмлашди. Дарҳол 313 жангчи йўлга отланди, улардан 83 нафари муҳожир, 61 нафари Авсдан ва 169 киши Хазраждан эди. Улар ўзлари билан галма-галдан миниш учун иккита от ва 70 та туя олишган эди. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам йўлбошчи бўлсалар-да, бошқа саҳобалардан ажралиб қолмаслик мақсадида туяни Али ибн Абу Толиб ва Мурсид Ғанавий билан навбатма-навбат минишга келишдилар.\nШу ўринда бир нарсани алоҳида таъкидлаб ўтишни истардик. Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг турмушнинг енгил вақтида ҳам, қийин вақтида ҳам ўзларини саҳобалардан юқори тутмаганлари, улардан кичик нарсада ҳам ажралиб қолишни истамаганлари ва ҳатто, йўлбошчи сифатида бир туяни якка ўзлари учун олмай, ўзлари ва икки ҳамроҳлари учун битта туя белгилаганлари ҳар қанча таҳсину эътирофга сазовор улуғ фазилатлардир.\nЖангчилар Мадинадан Рамазоннинг 9-куни, Муҳаммад Мухтор Пошо Мисрий тақвимига кўра, 624 йил 5 мартда йўлга тушишди.\nКўп ўтмай, бу хабар Абу Суфён қулоғига бориб етди. У дарҳол бу хабарни Қурайшга етказиб, уларни ғазаб отига миндириш учун одам жўнатди.\nҚурайш тезлик билан карвон ҳимоясини ўз бўйнига олган жангчилар томон ошиқди. Тўпланганлар карвондаги моллардан ҳиссадор шахслар ва сафарга ўз ўрниларига одам юборган кишилардан иборат эди. Карвондаги молларнинг қиймати эллик минг динордан ортиқ бўлгани боис карвонни қутқариш ва ҳимоя қилиш учун жуда кўп одам тўпланди. Улар йўлда карвоннинг қутулиб Қолгани ҳақидаги хабарни эшитишди. Ушбу хабарда мусулмонларнинг Мадинадан келишаётганини эшитган карвонбошилар карвонни ҳаммага маълум йўлдан эмас, балки ҳеч ким билмайдиган, денгиз соҳили бўйлаб кетган кимсасиз йўл томондан олиб юргани ва карвонни қутқариб қолгани, қурайшликларнинг уйларига қайтиб кетишлари лозимлиги айтилган эди. Буни эшитган Абу Жаҳл қатъий оҳангда:\n— Йўқ, биз кетмаймиз. Аввало, Бадрга борамиз, у ерда уч кун туриб, қурбонликлар сўямиз, зиёфатлар уюштирамиз, айш-ишрат қиламиз, тўйгунимизча ичимликлар ичамиз. Мусулмонларнинг биздан абадий устун бўла олмасликлари ва улардан кучлироқ эканимизни намойиш этамиз, ана ундан сўнг қайтамиз, - деди.\nАбу Жаҳлнинг қатъий гапига қарамасдан, Бани Заҳра ва Бани Адий қабилалари қайтиб кетишди. Бошқа қурайшийлар Абу Жаҳлнинг заҳарли тилидан қўрққанлари учунгина базўр у билан бирга қолишди. Қолганлар бир минг ё тўққиз юз нафар жангчи бўлиб, ихтиёрларида юзта от ва етти юзта туя бор эди. Улар Мадинадан узоқроқда жойлашган тоғ бағридаги Удва номли водийда тоғ томонга орқа қилиб, жойлашиб олишди.


Навоийнинг Мисрдан топилган нодир асарлари қўлёзмаси ҳақида биласизми?\nЖамият 14:35 / 09.02.2019 14668\nАлишер Навоий қаламига мансуб «Хамса» , «Хазойин ул-маоний», «Мажолис ун-нафоис», «Лисонут-тайр» асарлари нафақат туркий халқлар, балки хориж аҳлини ҳам ўз бадиияти билан асрлар давомида жалб қилиб келаётгани ҳеч кимга сир эмас. «Оила ва жамият» нашри тадқиқотчи Рустам Жабборовнинг Навоийнинг аксариятга номаълум бўлган бир тўплами борасидаги изланишлари ҳақида мақола чоп этди.\nНавоийнинг ижодий фаолиятига назар ташлайдиган бўлсак, у тартиб берган илк девон «Бадойиъ ул-бидоя» ҳисобланади. Худди шу девоннинг дебочасида «...халойиқ аросида минг байт — икки минг байт ортуғроқ-ўксукракким ўзлари жамъ қилиб эрдилар, бағоят машҳур бўлиб эрди», дейди. Яъни ўзидан аввалроқ унинг ихлосмандлари 1000-2000 байт шеърини тўплам ҳолига келтиришганига ишора қилади. Бу тўплам «Илк девон» номи билан адабиёт оламида машҳур. Мазкур қўлёзма ҳозирда Россия Миллий кутубхонасида, Санкт-Петербургда сақланади.\nАммо шу пайтга қадар худди шу тахлитда, тахминан ўша пайтларда, яъни Навоийнинг мухлислари тўплаб, тайёрлаган яна бир нодир манба борлигини кўпчилик билмасди.\nУшбу қўлёзма ҳақида илк маълумотлар 1935 йилда нашр этилган Қоҳира кутубхонасидаги расмли қўлёзмалар феҳристида учрайди. Қўлёзманинг қандай қилиб Мисрга бориб қолганлиги ҳақида аниқ маълумотлар йўқ. Мазкур қўлёзма навоийшунос олим Афтондил Эркинов томонидан аниқланган ва айни пайтда ҳар тарафлама тадқиқ қилинмоқда.\nУшбу давлатда асрлар давомида бир қанча туркий сулолалар (мамлуклар, тулунийлар, усмонийлар ва ҳ.к) ҳукмронлик қилганини ҳисобга олсак, Мисрда туркий адабиётга ҳеч бўлмаганда сарой муҳитида қизиқиш катта бўлгани ўз-ўзидан равшанлашади.\nЮсуф Хос Ҳожибнинг «Қутадғу билиг» асари бир нусхаси айнан Қоҳирадан топилганлиги ҳам бежиз эмас. Шундай экан, Навоийнинг оққўюнлилар даврида тузилган девони Мисрдан топилганлигига ажабланмаса ҳам бўлади.\nДевон хотимасидаги маълумотларга эътибор қаратсак, у 876 йили Ражаб ойининг 12-куни (1471 йил 24 декабрь) кўчирилган. Бу пайтда Навоий ҳали 30 ёшли йигит эди. Девон навқирон шоирнинг кечинмаларини англашга йўл очади.\nБу нодир топилманинг яна бир қимматли томони унинг Абдураҳим Хоразмий исмли шахс томонидан кўчирилганидир. У оққўюнлилар давлатида ном чиқарган хаттотлар сулоласининг атоқли вакили эди. Унинг отаси Абдураҳмон ва иниси Абдулкаримлар ҳам ўз даврининг хушнавис хаттотлари сифатида ном чиқаришган.\nДевонни кўчирган Абдураҳим Хоразмий ўз даврида шеъриятда ҳам довруғ таратган, Анисий тахаллуси билан шеърлар ёзган. Ҳазрат Навоий ҳам «Мажолис ун-нафоис»да Анисий исмли шоир ҳақида маълумот бериб ўтса-да, бу шоир айнан Абдураҳим Хоразмий эмаслиги аниқланган. Бироқ хоразмлик ота-бола хаттотлар ҳиротлик машҳур хаттот Султонали Машҳадий билан рақобатлашган, унга хос бўлган настаълиқ хатига сайқал бериб, уни янада такомиллаштиришгани маълум.\nДевоннинг яна бир ажойиб хусусияти унинг тили билан боғлиқ. Қўлёзма билан танишган, аммо Навоий ижодидан бехабар китобхон бир ўқишда уни ўғуз туркчасида ижод қилган шоирнинг девони деб ўйлаши табиий. Масалан:\nМеҳр чўх гўрсатдим аммо, меҳрибоне дапмадим,\nЖон басе қилдим фидо, ороми жоне дапмадим.\nИшқ аро юз мин маломат ўхина ўлдум нишон,\nБир камон абруда дузлуқдин нишоне дапмадим.\nКўриниб турибдики, машҳур ғазалдаги сўзлар ўғуз туркчаси (бугунги турк, озарбайжон, туркман, гагазу тиллари, ўзбек тилининг Хоразм шеваси)га мослаштирилган. Эҳтимол, хаттот Навоий шеърларини ўз шевасига уйғун тарзда кўчиргандир, деган фикрлар ҳам йўқ эмас.\nАммо ўша даврда Оққўюнли давлатида асосан туркий тилнинг ўғуз лаҳжасида гапирилган, сарой шеърияти ҳам асосан шу тилда битилган. Шу сабабли мазкур девон оққўюнлилар адабий муҳити вакили томонидан таҳрир (қисман таржима) қилинган бўлиши ҳам мумкин.\nМақсад Навоий шеърлари тилини оққўюнлилар муҳитидаги туркий китобхонларга яқинлаштириш бўлган. Демак, ХV асрнинг 70-йилларидан бошлаб, Навоий оққўюнлилар саройи китобхонлари орасида эҳтиром топган ва улар Навоий шеърларини ўзлари сайлаб олиб, девон шаклида тартиб берганлар. Бу кезларда туркий муҳитда Навоий шоир сифатида танилиб, Ҳусайн Бойқаро саройидаги сиёсий фаолиятини эндигина бошлаётган эди.\nЦСКА Евролига ғолиби бўлди\nАҚШнинг Ироқдаги элчихонаси “Катюша”дан ўққа тутилди\nФоторепортаж: Андижон шаҳрида бунёд этилаётган “Andijon Сity” қандай бўлади?\nФарғона ИИБ бошлиғи ўз секторида сайёр қабул ўтказди\n23:28 / 19.05.2019 2073\nПорошенко ўз президентлигига якун ясади\n23:21 / 19.05.2019 7751


Москва ҳукумати Рамазон ҳайити куни асосий масжидларда ҳайит намози учун тўпланишни тақиқлади - Daryo\n20:33, 12.05.2021 19939\nМосква ҳукумати Рамазон ҳайити куни асосий масжидларда ҳайит намози учун тўпланишни тақиқлади\nМосква жоме масжиди, Эски масжид ва Мемориал масжид COVID-19 пандемияси туфайли Рамазон ҳайити куни намозхонларни қабул қилмайди. Бу ҳақда Россия мусулмонлари диний идораси матбуот хизмати хабар берди.\n«Байрам намози фақат ҳар учала масжид имомлари ва Мусулмонлар диний идораси ходимлари иштирокида ўтказилади ҳамда онлайн трансляция қилинади», — дейилади хабарда.\nИдора веб-сайтида хабар қилинишича, ташкилот 100 минг кишидан ошмаган ҳолда оммавий тадбир ўтказиш тўғрисида сўров юборган, аммо бунга жавобан Москва ҳукуматидан шаҳарда оммавий йиғинларни тақиқлаш давом этаётгани ҳақида хат келган. Москвадаги Минтақавий хавфсизлик ва коррупцияга қарши кураш департаменти агар тақиқ бузилган тақдирда, байрам ташкилотчилари ва иштирокчилари жавобгарликка тортилиши мумкинлигини қайд этиб ўтган.\nМусулмонлар идорасида анъанавий тарзда ўтказиладиган ибодатларни бекор қилиш тўғрисидаги қарор мушкул, аммо оқилона деб аталди. «Россия Мусулмонлар идораси барча диндорларни байрам куни ўз уйида бўлишга ва оила аъзолари даврасида байрам қилишга чақиради», — дея таъкидлади ташкилот.\nМосква жоме масжидидан муфтий шайх Равил Ғайнутдиннинг байрам хутбаси 13 май куни соат 07:00 да (Тошкент вақти билан 09:00) идоранинг YouTube-каналида, соат 09:00 да (Тошкент вақти билан 11:00) эса «Россия 1» телеканалида намойиш этилади.\nМасжид бош имоми Илдар Аляутдиновнинг айтишича, диндорлар расмийларнинг қарорини тўғри тушунади. «Ушбу тақиқ нафақат бизга, балки православларга ҳам тегишли бўлган. Пасхада одамлардан оммавий йиғинлардан тийилиш сўралган эди», — деди имом.\n2020 йили ҳам Россия президенти Владимир Путин ва мусулмонлар раҳбарлари диндорлардан коронавирус пандемияси сабабли Рамазон ҳайитини уйда нишонлашни сўраган эди.\nОйлар султони — Рамазон: Ҳайит куни одоблари\nАфғонистонда «Толибон» Рамазон ҳайити муносабати билан уч кунлик сулҳ эълон қилди\n08:09, 18.10.2021 92965\n21:00, 07.10.2021 53790\n23:54 Бугун 885\n23:45 Бугун 949\n23:29 Бугун 1192\n23:13 Бугун 3048\n10:17, 24.10.2021 75429\n10:31, 24.10.2021 57117\n16:16 Бугун 52108


Масжидул Ақсо ҳақида 8 маълумот – КУН УЗ\nГлавная / Маданият / Масжидул Ақсо ҳақида 8 маълумот\nAnvar 22.05.2018\tМаданият Comments Off on Масжидул Ақсо ҳақида 8 маълумот 49 Показы\nМасжидул Ақсо мусулмонлар учун Макка ва Мадинадаги Масжидул Ҳаромлардан кейинги учинчи улуғ қадамжо ҳисобланади. Ислом буни Пайғамбаримиз Маҳаммаднинг (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) “Мерож” кечалари билан боғлайди. Шунингдек, бу жойда “Исро” кечаси жамики пайғамбарлар Пайғамбаримиз Маҳаммаднинг (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) орқаларида туриб намозга иқтидо қилганлар. Бундан ташқари ушбу масжид тўғрисида баъзи эшитмаганларимиз ҳам бор:\n1. Масжидул Ақсо бир эмас бир неча масжидлар мажмуасидир. “Ақсо” мажмуанинг жанубида, шарқий қисмида эса “Қибла” масжиди жойлашган. Шунингдек, “Буроқ” ва “Марвани” масжидлари ҳам мажмуадан ўрин олган. Баъзан Масжидул Ақсони Ҳаром аш-Шариф деб аташади.\n2. Бу жой бир қанча пайғамбарлар ўтган қадамжодир. Дафн этилган пайғамбарлар ва Пайғамбаримиз Маҳаммаднинг (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) саҳобалари сони маълум эмас. Ана шу масжид қурилишида вафот этган Сулаймон (алайҳис салом) ҳам шу ерга дафн этилганлар.\n3. Ҳаром аш-Шариф имом Абу Хамид Ғаззолий яшаб ижод этган макондир. Бу ерда у ўзининг Ислом адабиётидан муҳим ўрин эгаллаган “Диний фанлар тикланиши” асарини ёзиб тугатган. Бу инсон Қуръони карим илмини чуқур ўрганган, фақиҳ ва мутафаккир сифатида Ислом оламида катта шуҳрат қозонган. Унинг ижод қилган хонаси ҳанузгача мавжуд.\n4. Масжидул Ақсодан илгари отхона, сарой ва қатл этиш маскани сифатида ҳам фойдаланилган. Салибчилар Иерусалимни босиб олганларида етмиш минг нафардан зиёд аҳолини қириб ташлаганлар. Шунда “Қибла” масжидини саройга айлантириб, қуббага ҳоч белгиларини ўрнатишган, ертўлаларини эса отхона қилишган. Тирик қолган мусулмонлар эса Ақсо марказига ўрнатилган бутга тортиб михлашган. Вақт ўтиб Салоҳиддин Иерусалимни босиб олган ва ҳочни синдирган. Ҳоч белгиси излари ҳали-ҳали кўриниб туради.\n5. Бу жойда афсонавий минбар бор. Уни Ислом тарихидан алоҳида ўрин олган машҳур Нуриддин Занги қурдирган. Усталар уни маҳорат билан бирорта мих ёки елим ишлатмасдан ясаганлар. У битгунича Нуриддин Занги қазо қилиб кетди. Вафотидан сўнг Салоҳиддин бу савобли ишни охирига етказди. Минг афсуски минбарнинг кўп қисми ҳозиргача сақланмаган.\n6. Ҳаром аш-Шарифнинг ҳозирги қуббаси бошқача бўлган. Ислом тарихидаги биринчи қубба шу масжидга халифа Абдул ибн Марван томонидан бунёд этилган. Аввал у ёғочли бўлиб, мис, қўрғошин ва сопол билан қопланган эди. Султон Сулаймон даврида унга тилла суви юритилган, масжиднинг олд томони эса Усмонлилар услубида бўйалган.\n7. Масжидул Ақсо ҳудуди бир вақтлар ахлатхона ҳам бўлган. Яҳудийларга бу ерда яшаш таъқиқланганида румликлар ҳудудни ахлат ташлайдиган жой қилиб юборганлар. Халифа Умар (розияллоҳу анҳу) шаҳарни озод қилганларида ўз қўллари билан бу жойларни тозалаган эканлар. Шунингдек, у киши атрофдаги етмишта яҳудий оиласининг бу ерда қўним топишларини амр этганлар. Бу олийжаноб ҳиммат аллақачон яҳудийларнинг эсидан чиқиб кетган бўлса ажаб эмас.\n8. Бундай улуғ жой ёнғинга ҳам учради. 1967 йилда масжид яна Исроил назоратига ўтди. Шунда 1969 йили австралиялик сионизм тарафдори Нуриддин минбари ҳамда Қибла масжидини ёқиб юборди. Фаластин аҳли саъй-ҳаракати билан олов ўчирилди ва масжид яна қайта тикланди. Аммо ҳанузгача яҳудийлар дастидан бу ердаги мусулмон аҳлига тинчлик йўқ.\nМасжидул Ақсо\t2018-05-22\nTags Масжидул Ақсо\nПред. Қозоғистоннинг энг йирик банки Ўзбекистон бозорига киришни режалаштирмоқда\nСледующая ИНСОН ЗАИФ ҚИЛИБ ЯРАТИЛГАН


Музаффар Ражабов ажойиб лойиҳага қўл урди ёхуд Бухорода катта ММА зали барпо этилмоқда\n5 август, 2020, 10:27\nМашҳур ММА жангчиси ўз олдига жиддий мақсадлар қўйган.\nҚарийб 20 йилдан буён ватанимиз шарафини халқаро турнирларда муносиб ҳимоя қилиб келаётган WTKF чемпиони, "Бухоро йўлбарси" номи билан машҳур Музаффар Ражабовни нафақат Ўзбекистонда балки хорижда ҳам яхши танишади. У ўзи жанг ўтказиш билан бирга мураббийлик фаолиятини ҳам олиб боради.\nУ "Амир Темур" клубига асос солган. Мазкур клубда кўплаб ёшлар жанговар спорт турларининг сир-асрорларини бевосита Музаффар Ражабовдан ўрганиб келмоқда ва бир қатор муваффақиятларни ҳам қўлга киритишга улгурган.\nМаълум бўлишича, Музаффар Ражабов томонидан Бухорода жанговар спорт турларига ихтисослашган зал қурилаётган экан. Биз спортчимиз билан боғланиб, зал қурилиши ва шунга оид маълумотлар билан қизиқдик.\n- Катта лойиҳага қўл урганмиз. Насиб қилса, ушбу қурилаётган залимиз Марказий Осиёда ягона бўлади, деган умиддамиз. Яна 10 кунлардан кейин ушбу мажмуамиз тўла қад ростлайди. Янги залимизда ёшларимиз жанговар спорт турлари билан шуғулланиш имкониятига эга бўлади. Кўзларида олов бор, иштиёқи юқори бўлган болаларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаймиз. Бизда барчаси бепул бўлади. Ушбу ишларимиз билан юртимиз спорти ривожига ўзимизнинг оз бўлса-да, ҳиссамизни қўшиш ниятидамиз. Қолаверса, барчаси ўз изига тушиб, одатий ҳаёт тарзига ўтсак, бутун Марказий Осиё мамлакатларининг ММА терма жамоаларини ўқув-машғулот йиғинига таклиф этмоқчиман. Албатта, бу ёш жангчиларимизни маҳоратини ошириш баробарида ўзига хос туризмни ҳам ривожлантиришга туртки бўлади, деб ўйлайман. Мехмонхона, озиқ-овқат умуман барчаси ёнимиздан бўлади. Улар фақатгина чипта масаласини ҳал қилишади. Хуллас, режалар улкан. Бу борада дастлабки қадамларни ташлаб улгурдик ва ўйлайманки, барчаси биз орзу қилгандек кўриниш олади.\nММА бўйича Ўзбекистон кубоги баҳсларининг катталар ўртасидаги ғолиб ва совриндорлари билан танишинг!\nММА бўйича Ўзбекистон Кубогида 16-17 ёш тоифасининг ғолиб ва совриндорлари аниқланди\nLIVE ММА бўйича ҳаваскорлар ўртасида Ўзбекистон Кубоги финал жанглари: Матнли трансляция


Си Цзиньпин самолёти Пекинга қайтиш чоғида Аляскага қўнди\n10:09 / 08.04.2017\nХитой халқ республикаси раиси Си Цзиньпинга тегишли самолёт АҚШдаги учрашувдан кейин Пекинга қайтар экан, Аляска штатида тўхтади. Унинг давомида Хитой раҳбари штат губернатори Билл Уокер билан учрашди, деб хабар бермоқда Associated Press.\nМаълумотларга кўра, Си Цзиньпин самолёти Алясканинг энг катта шаҳри – Анкорижда ёқилғи қуйдириш мақсадида қўнган. Аэропортда ХХР раисини губернатор ва бошқа расмий шахслар кутиб олишди. Шундан сўнг Уокер ва Си Цзиньпин шаҳар ҳамда унинг атрофини томоша қилишган, деб хабар беради AP.\nУлар шунингдек Анкориж меҳмонхоналаридан бирида ишчи учрашувини ўтказишни ва кечки овқатни биргаликда тановвул қилишни режалаштирган, дея таъкидлайди агентлик. Шундан сўнг Си Цзиньпин аэропортга қайтади ва Хитойга учиб кетади.\nХитой Алясканинг энг йирик хорижий савдо шерикларидан бири саналади, бироқ Уокер ушбу ҳамкорликни янада мустаҳкамлаш ниятида. "Биз нефть, газ, туризм, балиқчилик, авиация юк ташувлари ва минерал ресурслар соҳасида жуда катта салоҳиятга эгамиз", - дея губернаторнинг сўзларини келтиради агентлик.\nСи Цзиньпин Аляска


10:09 / 27.11.2019 2756 pdf Ўқиш режими + -\nБу жараён жуда ҳам ҳайратланарли кечади. У дарахт ёки бутадан кичик шохча синдириб олади, уни тумшуғида тутганча баландга кўтарилади ва тумшуғидаги шохча билан айлана бошлайди. Атрофида бошқа бургутлар йиғилиб парвоз этади. Шу пайт у тумшуғидаги шохчани тушириб юборади ва кузатади. Бургутлардан бири шохчани тутиб олиб, оҳисталик билан унга олиб келиб топширади. У эса шохчани олиб, уни яна ташлаб юборади. Бургут яна тутиб олади, яна унга қайтаради. У эса яна ташлаб юборади...\nВа бу ҳолат жуда ҳам кўп марта такрорланади. Агар нариги бургут маълум муддат давомида бир неча марта тушириб юборилган шохчани ҳар сафар тутиб келтириб берса, бургут ўша бургутни танлайди ва улар бирга яшай бошлайди.\nХўш, ушбу ҳаракатларда қандай маъно яширин? Буни кейинроқ тушуниб оласиз...\nУлар биргаликда тоғ чўққисига кўтарилади, мустаҳкам ўсимлик пояларидан ин қуради ва иккала бургут ҳам танасидан ўз тумшуғи билан патларини юлиб, инларини тўлдиради, барча тешикларни ёпиб, уяни юмшоқ ва шинам маконга айлантиради. Она бургут уясига тухум қўяди ва бироз вақт ўтгач бургутчалар дунёга келишини кута бошлайди. Бургутчалар тухумдан чиққач (улар жуда кичкина, заиф ва яланғоч ҳолатда бўлади), ота-онаси уларни бироз қувватга киргунича парваришлайди. Қанотлари билан ёмғирдан, қуёш нурларидан асрайди, уларга сув, озуқа ташийди, ва бургутчалар аста-секин катта бўлиб боради. Уларнинг патлари ўсиб, қанотлари ва думлари бақувватлашади. Ҳали бироз кичик бўлса-да, уларни пат қоплайди. Шу пайт ота ва она бургут вақт келганини англайди...\nОта бургут уя четига қўниб олиб, инни қанотлари, тумшуғи билан уриб силкитади. Қизиқ, нима учун? Чунки, у уядан ҳамма пат ва пухни тушириб юбориши, бошида ўзлари шох-шаббадан ясаган скелетнигина қолдириши керак. Полапонлар эса, ушбу қаттиқ, ноқулай уяда ўтиришар экан, нима бўлаётганини тушунишмайди ҳам: ахир ота-оналари уларга жуда ғамхўр ва меҳрибон эди-ку. Бу орада она бургут қаердандир кичик бир балиқчани тутиб келиб, атайин полапонлари кўриб туриши учун, уядан, чамаси, беш метр узоқликка қўниб олиб, уни аста майдалаб ея бошлайди. Полапонлар уяда туриб чуғурлаб, ўзича шикоят қилиб бақира бошлайди. Ахир, илгари бундай эмасди-ку... Ота-онаси уларга емиш берарди, сув берарди. Энди эса ҳаммаси тамом бўлди: инлари қаттиқ ва ноқулай, ота-онаси эса уларга озуқа ҳам бермаяпти.\nНима қилиш керак? Ахир оч қолишди-ку. Индан чиқишга ҳаракат қилиш керакмикин?\nШундай қилиб, полапонлар аста ҳаракатга кела бошлайди ва илгари ҳеч қачон уриниб ҳам кўрмаган ҳаракатларни бажаради. Агар ота-оналари уларни эркалатишда давом этаверишса, улар кейинроқ ҳам ҳаракат қилишга журъат қилмаган бўлармиди...\nПолапонлар уяларидан судралиб чиқа бошлайди. Оҳ, мана, кичиккина полапон тушиб кетмоқда, ахир уя тоғ четида, ноқулай харсанглар орасида жойлашган-ку. Полапон аввал силлиқ харсанг узра бироз сирғалиб, кейин жарликка томон қулайди. Ва шу пайт, қачонлардир она бургут улоқтирган шохчаларни тутиб келтирган ота бургут ёрдамга шошади. У ўзини катта тезликда пастга отиб елкасига полапончасини қўндириб қайтади. Бу ҳол бир неча марта такрорланади. Полапон ноқулай уя ва силлиқ харсангдан пастга томон қулайверади, ота бургут уни тутиб келаверади.\nЭнг қизиғи, бургутларнинг бирорта полапони ушбу жараёнда ҳалок бўлмас экан.\nВа, охири, қулашларнинг қайси биридадир полапон бургутча ҳаракат қила бошлайди. У ўз қанотларини ёйиб, шамол ёрдамида парвоз қила бошлайди. Шу тарзда бургутлар полапонларини учишга ўргатишади. Кейин эса, уларни ўзлари билан бирга олиб, озуқа топишни ўргатишади.\nБу биз учун фарзандларимизни тарбиялашимизда ажойиб ўрнакдир. Уларни иссиққина уяда эркалатиб олиб ўтирмаслик жуда ҳам муҳим! Улар ўзлари балиқ тута олиш ҳолатига етганларида ҳам, уларни балиқ билан таъминлайвермаслик нақадар зарур! Лекин, ўз кучимизни, вақтимизни, ақлимизни, билим ва кўникмаларимизни ишга солиб, ғамхўрлик билан, биз уларга учишни ўргатмоғимиз лозим! Она бургут шохчани улоқтириш орқали ўз фарзандаларига ота танлаши бежиз эмас. Ахир у фарзандлари халок бўлишини хоҳламайди. Шундоғам, бургутларнинг полапони бир-иккита бўлади, холос. Кўп эмас...\nPs: Ушбу воқеалар қанчалик ҳақиқатга яқинлигини билмайман. Лекин, ўқир эканман, Шайх ҳазратларининг «Бахтиёр оила» китобларида ўқиганим, ота-онанинг фарзанд олдидаги бурчлари ёдимга тушди. Ота-онанинг фарзанди олдидаги энг биринчи бурчи унга муносиб ота ёки она танлаш, деб ёзилган эди китобда.\nГавҳар Насруллоҳ таржимаси\nСохиба 07:44 / 28.11.2019\nМакола жуда ажойиб . Узим учкн хаетим да керак буладиган дарс олдим . Макола учун рахмат\nУмиджон Ҳалилов 15:26 / 27.11.2019\nСуннатга мувофиқ тарбия топган қизларимиз, меҳрибон она ва буюк тарбиячи бўладилар. Лекин улар ҳам, эр топилди деб лапашанг йигитларга йўлиқиб қолмасинлар. Қачон эрга тегиш эмас, Кимга эрга тегиш муҳимроқдир.\nМирабдуллох 15:04 / 27.11.2019\nЖуда хам тарбиявий мухим жихатига бой макола ёзилибти. Рахмат. Бу нафакат жуфт танлашда, балки фарзанд тарбиясига канчалик эътибор бериш лозимлигини курсатмокда. Янада кизикарли ва маъноларга бой маколалар кутиб коламиз.\n08:01 / 27.11.2019 625\n10:15 / 28.11.2019 2454\n1925 07:30 / 27.03.2019\n1985 08:00 / 06.01.2019\nҚуръони Карим тўлиқ ҳолда, ҳар бир ҳарфигача барча оламларнинг Роббиси Холиқи, Розиқи, Тарбиячиси ва Тадбирини қилувчиси Аллоҳ томонидан туширилгандир. Унинг давоми...\n18604 09:30 / 25.03.2020\nАшжаий айтади .Бир куни кечаси Мисъар ибн Кидомнинг онаси сув сўради. Лекин Мисъар идишда сув олиб келгунича онаси ухлаб қолибди. У тонггача идишни қўлида кўтариб турди,..Солиҳлар гулшани, китобидан\n1437 08:04 / 26.03.2020


Google алгоритми 60 нафар Го ўйинчисидан мағлубиятсиз устун келди\n16:51 / 06.01.2017\nGoogle DeepMind жамоаси Го ўйини учун махсус алгоритм синовини якунлади. AlphaGo алгоритмини синаш ишлари ўтган йилда бошланган эди. Профессионал ўйинчи билан илк баҳс 2016 йил мартида ўтказилган. Ўшанда дастур таниқли Го ўйинчиси Ли Седол билан куч синашган эди. Унда бешта ўйиндан 4тасида DeepMind ғалаба қозонганди.\nСедолни мағлуб этган алгоритм ҳақида узоқ вақт унутишди. Бироқ, ўтган йилнинг 29 декабрь куни Го онлайн-ўйин майдонларида Master лақабли ўйинчи пайдо бўлди. У 60та ўйиндан бирортасида мағлуб бўлмади. Биттасида дуранг қайд этилган. У ҳам бўлса, Мастернинг ҳужумига дош беролмаган рақиб ўйинни тарк этган.\n5 январь куни DeepMind ишлаб чиқарувчилари Master номи билан AlphaGo дастурининг такомиллаштирилган намунаси ўйнаганини тан олишди. Мағлуб бўлганлар орасида Го ўйини бўйича Хитой чемпиони ҳам бўлиб, у алгоритмни олқишлаган.\nГо — тахта устида ўйналадиган мантиқий ва стратегик ўйин бўлиб, майдоннинг аксар қисмини эгаллаш билан рақибни мағлуб этиш талаб этилади.\nGoogle DeepMind Го ўйини AlphaGo\nГо бўйича жаҳон чемпиони компьютер дастурига кетма-кет уч баҳсни бой берди


Назорат ўйинида дуранг кузатилди | "NAVBAHOR" FUTBOL JAMOASINING RASMIY WEB SAHIFASI\nНазорат ўйинида дуранг кузатилди\n“Бунёдкор” жамоасига қарши учрашувга Тошкентда тайёргарлик кўраётган жамоамиз аъзолари бугун “Пахтакор” жамоаси ёшлари билан назорат ўйинида куч синашишди. Учрашувнинг биринчи бўлимида ҳар икки жамоа аъзоларида ҳам гол уриш учун бир қатор имкониятлар бўлсада танаффусга қадар ҳисоб очилмади. Иккинчи бўлимда Алишер Маҳмудов ҳисобни очишга эришган бўлсада футболчиларимиз 1:0 ҳисобидаги устунликни сақлаб қола билишмади. Мезбонлар ҳам битта гол уриб, якуний натижани дуранг бўлишини таъминлашди.\nПойтахтда ўтаётган йиғиндаги машғулотларда футболчиларимизни кўтаринки кайфиятда шуғулланётганликларини айтиб ўтиш жоиз. Қолаверса, машғулотлар ҳам ранг-баранг ва қизиқарли тарзда ташкил этилмоқда. Мураббийлар штаби футболчиларга юкламалар бериш билан бир қаторда уларни руҳий томондан ҳам тайёрлаб боришмоқда.