Бош саҳифа Илм ва фанГеографияМирпўлат Мирзо. Меҳрга муҳтож хилқат\nМирпўлат Мирзо. Меҳрга муҳтож хилқат\nЧоп этилган 19.04.2015 МуаллифZiyouz.uz\nТабиат ва тамаддун борасида ўйлар\nТалабалик йилларим эсимда. Баҳор авж палласига етган пайтларда юрагим орзиқа бошларди. Дарҳол қишлоққа бориш тараддудини кўрардим. Улгуришим керак, дердим ичимда ўз-ўзимга. Нимага улгуришим кераклигини сизга айтсам: лола сайлига – лола теришга!\nҲали оқ либосини кифтидан ташламаган тоғлар қадар тўшалган ям-яшил қирлар баҳор эпкинида тиниқ денгиз сатҳидек мавжланарди бу дамлар. Баҳор ўртасидаги бир ҳафта-ўн кун ичида бу кенгликлар аланга олган каби ял-ял товланардики, бу паллада қизил лолалар қийғос очилган бўларди! Биз, қишлоқ болалари, бу маъвода лолалар теришни ҳар баҳорда одат қилгандик. Зангори ҳаволи ажиб кенгликларда лолалар гулханини кечиб югурар эканмиз, улар орасида энг яхшиларини танлашга ҳаракат қилар ва қучоғимиз тўлганида майсалар, турфа хил гиёҳлар гиламига ўзимизни ташлаб, нафасимизни ростлардик. Чалқанча ётганда оҳиста сузиб бораётган беҳад-беҳисоб оппоқ булутлардан кўз узмай, осмоннинг нақадар кенглигини идрок қилардик. Кеч кира бошлаганда қучоқ-қучоқ лолалар билан уйга кириб боришимиз байрамга айланиб кетарди…\nМана шу хотиралар шавқи баҳорнинг авж палласида мени ҳамиша қишлоққа боришга шошилтирарди.\nТалабалик йилларимда ҳам, болалик анъанасига кўра, тенгқурларим билан ўша кенгликларга лола теришга чиққанларим эсимда.\nКейинчалик бу анъана сусайди. Бунга нима сабаб бўлганлигини ҳозир ўйласам, турмуш ташвишлари ортганидан эмас, лолалар ҳар йили сийраклаша бошлаганидан ҳамда баҳорий кенгликлар асл жозибасини йўқотганлигидан эканлигига амин бўламан. Қишлоққа сўнгги марта борганимда ўзим тенги дўстларим билан ўша ажиб лола сайилларини эслашдик. “Ҳозир қолганми ўша лолалар?” – сўрадим. “Қаёқда… – деди дўстим энтикиб. – Уруғликка ҳам тополмайсан. Чунки у ерлар аллақачон экин далаларига айлантирилган…”\nҚишлоғимизнинг ўзидаги ўзгаришларни айтмайсизми! Болалигимизда томорқамиз адоғида жарликлар ҳосил қилиб – буралиб-буралиб оқувчи сой бўларди. Биз бутун ёзни унда чўмилиб ўтказардик. Мен мана шу сой бўйида кўм-кўк майсаларга кўмилиб, узоқ-узоқ хаёл сурганларим эсимда… Боғ этагида – сой шовқини эшитилиб турадиган жойда қайроғочзор тепалик бўларди, биз уни ёввойи ўр деб атардик. Илонлардан хавфсираб, унга қадам босишга чўчирдик. Баҳорда унинг устида лолақизғалдоқлар, ғуж-ғуж чучмомалар товланарди. Жавзо ойида эса уни ҳар бири ҳозирги томларда ўрнатиладиган супрали антенналардек келадиган япроқлар қопларди…\nБир кун катталардан кимдир, мана шу сой кўмиб ташланиб, ўрнига кўча тушаркан. Кўчанинг икки томони эса кета-кетгунча янги ҳовлилар бўларкан, деганида биз болалар бу гапга мутлақо ишонмагандик. Чунки тасаввуримизга сиғмаганди бу. Лекин орамизда, ниҳоят тараққиёт бизнинг томонларга ҳам ташриф буюраркан-да, дея завқи тошганлар ҳам бўлганди. Сир эмас, у маҳаллар бизлар шаҳарга қаттиқ ҳавас қилганмиз. Қишлоқ адоғидаги тепаликка чиқиб, шаҳар чеккасида қад тиклаган заводнинг беш-олтита ниҳоятда баланд мўриларига ҳаяжонланиб термилардик. Ҳозир бу ҳаяжонимни эсласам, Маяковскийнинг “заминни мўрилар ўрмонзорига айлантирамиз!”га ўхшаш сатри эсимга тушади. Инқилоб шукуҳини куйлаган шоирнинг ушбу мисраси ўз вақтида ноёб шеърий топилма бўлган бўлса, ажаб эмас…\nШундоқ қилиб десангиз, йиллар ўтиши билан айтилган башорат рўёбга чиқди. Энди бугунги ёш болаларга, сен ўйнаб юрган мана шу кўча ўрнида бир вақтлар тиниқ сувли ажойиб сой оқарди, биз бутун ёзни унда чўмилиб ўтказардик, десак мутлақо ишонишмайди.\nҲаммадан ачинарлиси, биз ҳавас билан термилган мўриларнинг ҳамиша юксакларга ўрлаб турадиган тутунлари заҳар-заққум бўлиб, яшнаб-мавжланадиган қирларга, довруғи етти иқлимга етган мевазор боғлар устига ёғила бошлади.\nБундан ўнлаб йиллар муқаддам бу ҳақда кимдир илк бор бонг урганида қишлоқ аҳли буни ортиқча айюҳаннос деб қабул қилган эди. Эндиликда эса бунинг аччиқ ҳақиқат эканлигига кўпчилик, деярли ҳамма амин бўлган.\nМен баъзан қишлоққа борганимда янги тушган кўча бошида туриб, болалигим чаппор уриб ўтган кенгликларга, эртакчи боболардек чўкка тушган оқсоч тоғларга узоқ-узоқ термиламан. Энди бу унниққан кенгликлар болаларни ўзига жазб этмай қўйган, тоғларнинг эртакларини эса ҳеч ким тингламайди… Болалар эртаю кеч телеэкранлар қошидан жилмайдилар, ёшлар фикри-зикрида савдо-сотиқ, олди-берди, машина ташвиши. Афсуски, улар табиат ўзининг асл жамолини айниқса баҳор пайтида чечаклар ям-яшил кенгликларда чўғдек товланган паллаларда намоён қилишини, ҳовлида жўмракдан оқиб турган сув дастлаб тошлардан-тошларга урилиб оққан жилға ёки ирмоқ бўлганлигини ҳис этмай улғаядилар. Кейинчалик бу кемтиклик уларнинг феъл-атворларида муҳрланади. Ҳар нарсадан фойда кўзлаб умргузаронлик қиладилар. Улар саховат деган тушунчани англаб етмайдилар. Чунки беминнат саховат ибратини ҳамиша табиатда кўриш мумкинлигини, одамлар эса ундан улги олиб яшаши кераклигини улар идрок қилишдан ожиздирлар. Шундай зотларга мен баҳор чоғи инсон қадами етмаган хилвату узлатларга боринг, энгашиб қарасангиз бошингиз айланадиган жарлик тубига нигоҳ солинг, тоғ алқорлари ҳам чиқолмайдиган қоялар зирвасига термулинг, баҳорнинг асъасаю дабдабасини кўрасиз, унинг гўзаллик бобида бениҳоя саховатпешалигига амин бўласиз, дегим келади.\nЛекин, афсуски, табиат тараққиётнинг, қолаверса, тамаддуннинг шафқатсиз зуғуми остида қолди. Дўстларингиздан сўранг, инсон қадами етмаган, у бир кун тунаб қолганида дағаллигидан, қўпол муносабатидан минг кун озор чекмаган узлат гўша қолдимикин?! Баҳорда ўргимчак солган тўр то кузга қадар узилмай, бузиб ташланмай турадиган “ёввойи ўрлар” бормикин ҳозир заминда? Бор бўлса, уларни муқаддас қадамжоларга айлантириб, ҳимояламоқ лозим.\nБу куюнишларга жавоб сифатида, нима ҳам қилардик, диалектика қонуни бу, тараққиётнинг йўлини тўсиб бўлмайди, деб қўя қолиш ҳам мумкин. Лекин бу жуда жўн жавобдир. Тўғрироғи, муаммодан ўзни олиб қочишдир. Зотан, муаммони англаш учун ҳам анча-мунча нарсадан бохабар бўлмоқ керак.\nМен бундан 10 йиллар муқаддам биринчи ўзбек космонавти Солижон Шариповга бир сафарда ҳамроҳлик қилиш бахтига муяссар бўлгандим. Мен ўшанда ундан: “Фазода туриб, сайёрамизга боққанингизда кўнглингиздан нималар кечган?” дея сўрадим. “Биринчи ҳайратим она-сайёрамизнинг ниҳоятда мўъжазлиги бўлди, – деди у, бу гапга балки сиз ишонмассиз дегандек синовчан боқиб. – Шу мўъжаз сайёрада тинимсиз давом этадиган тало-тўплар, манфаат орқасида юзага чиқадиган ўзаро курашлар, мамлакатлар орасидаги низолар менга жуда-жуда ажабланарли кўринди… Кейин кўнглимда Она-ер ниҳоятда меҳрга муҳтож бир хилқат бўлиб туюлиб кетди…”\nМеҳрга муҳтож хилқат…\nОлимларнинг таъкидлашича, коинотда Қуёш тизимининг шаклланиши, Ер сайёрасида ҳаёт куртакларининг пайдо бўлганига 4 миллиард йил бўлган.\nБу давр мобайнида куррамизда тириклик қонунияти вужудга келган, ҳаёт шаклланган, турли-туман ўсимлигу жонзотлардан иборат наботот ва ҳайвонот дунёси тараққий этган. Ҳали инсон ақли бу илоҳий сир-синоатни англаб етгани йўқ. Эндиликда тириклик оламига мансуб ҳисобланадиган, унинг қонун-қоидаларига амал қилиб лаҳзаларда умрини яшаб битирадиган ёхуд миллион йиллар давомида ўлмай келаётган вужуди бир ҳужайрадангина иборат бўлган энг совуқ муҳитда ҳам яшай оладиган жонзотлар кашф этилмоқдаки, буларни Аллоҳнинг мўъжизаси дея тан олмоқдан ўзга илож йўқ. Ер сайёраси коинотда ҳозирча танҳо бўлган ана шундай беназир маскандир. Ҳаммадан ачинарлиси – унинг танҳолигини барча ҳам идрок этавермаслигида. Олимлар ва мунажжимлар ўзга сайёраларда ҳам ҳаёт бор дейишади. Лекин қани унинг исботи? У қайси манзилда? Коинотнинг қайси бир бурчида? Бор дейилгани – бу тахмин, холос.\nШу боисдан жаҳон халқлари тафаккурида коинотдаги яккаю ягона, мушфиқ сайёрамизни асрайлик, унга ортиқ шафқатсизлик қилмайлик деган тушунча пишиб етиладиган палла келди.\nЕр сайёраси пайдо бўлганидан буён қанчадан-қанча фалокату офатларга дучор бўлмади?! Уни тинимсиз равишда самодан ёққан метеорлар “савалаб” келди, неча-неча бор коинотда “адашган” астероидлар кўксини нишонга олди, унинг зоҳиридаги музликлар неча бор силжиди, бағрида вулқонлар портлаб, меҳваридан лавалар отилди.\nЧуқурроқ ўйлаб кўрилса, Ер сайёрасининг миллиард йиллар мобайнида кўрган жабру жароҳатлари бир бўлди-ю, инсон қавми пайдо бўлганидан кейин тортаётган азоб-кўргуликлари бир бўлди.\nҲолбуки, инсон ҳам биологик турлардан биридир, шунинг учун ҳам у истаса-истамаса табиат қонунларига бўйсунишга мажбур. Биронта ҳам жонли тур ўзининг экологик муҳитида яккаю ягона хўжа-йинга айланиб қолса, у экологик таназзуллардан ҳеч қаёққа қочиб қутула олмайди. Бу қонуниятни инсон қавми дастлаб идрок этмади, кейин тан олгиси келмади, аксинча, у табиат устидан зафар қозониш, уни ўзига бўйсундириш иштиёқига тушиб кетди.\nБунинг қандай мудҳиш оқибатларга олиб келганлигини инсоният тарихидаги илк тамаддун ҳисобланмиш шумерлар цивилизациясининг заволи мисолида кўришимиз мумкин.\nҚадимги шумерлар ҳаддан зиёд кўп суғориш натижасида Дажла ва Фрот дарёларининг қуйи оқимида тузлар кўпайиб кетишига сабабчи бўлдилар ва Шумер маданияти завол топди. Эндиликда фақат археологларгина Месопотамиядаги энг қадимги тамаддунга гувоҳлик беришлари мумкин.\nЗеро бундай ҳалокат ўтган асрнинг иккинчи ярмида ўзининг қора шарпасини бизнинг бошимизга ҳам солмадими? Бу даврлар тарихда “пахта яккаҳокимлиги” деган номни олди. Шўро замонида мамлакатимиз асосан пахта етиштириб берадиган ўлкага айлантирилди. Бу жоҳилона сиёсат зуғуми остида ерлар оммавий суратда ўзлаштирилиб, икки улкан дарё сувлари чўлу саҳролар томон бурилди. Янги ўзлаштирилган ерлар ҳақида қўшиқлар, достонлар тўқилган пайтда, бу сувлар Оролнинг насибаси эканлиги, у сувсизликдан қийналиб, “жонсизланиб бораётганлиги” ҳеч кимнинг хаёлига келмади. Оқибатда дунё миқёсида денгиз таърифини олган кўл кўлмакка айланди. Унинг сув сатҳи 20–25 метрга пасайди, унинг азалий қирғоғига уриладиган тўлқинлар 100–120 километрга чекиниб кетди. Бу бўш қолган соҳиллардан эндиликда ҳар йили 15–47 миллион тонна чанг атмосферага кўтарилиб, эни 40 километр, узунлиги 400 километр бўлган майдонга тарқалмоқда.\nЎйлаб кўрайлик, шўро сиёсати барҳам топмаганида ва юртимиз ҳурриятга эришиб, далаларимиз пахта яккаҳокимлигидан озод бўлмаганида ҳолимиз нима кечарди, қадим табиат, теварак-муҳитимиз қандай аҳволга тушган бўларди?!\nЗамини маъмурий-буйруқбозликка асосланган собиқ совет тузуми ҳақида қуйидаги баҳодан ортиқ баҳо бериб бўлмайди; зеро у даврда “Табиатни муҳофаза қилиш тадбирларига арзимас даражада кам маблағ ажратиларди. Бу маблағ табиатга етказилаётган зарарнинг мингдан бир қисмини ҳам қопламас эди. Ўрмонлар ўйламай-нетмай, ваҳшийларча кесиб ташланар эди. Ёқилғи ва минерал хом-ашё захиралари реал эҳтиёж билан таққосланмаган ҳолда жуда кўп миқдорда қазиб олинганидан кўпчилик қисми қайта ишланмаган чиқитлар сифатида уюлиб ётар эди. Табиатни муҳофаза қилувчи энг оддий тозалаш иншоотларига эга бўлмаган баҳайбат саноат корхоналари фаол бунёд этилди. Натижада барча заҳарли ва зарарли саноат чиқиндилари улкан ҳаво кенгликларини, сув ҳавзаларини, ер майдонларини ифлослантирадиган бўлди. Ўз кўлами жиҳатидан беқиёс даражада катта гидротехника лойиҳаларини рўёбга чиқариш, транспорт коммуникацияларини (БАМ, Турксиб каби темир йўлларни, автомобиль, нефть-газ магистралларини ва ирригация тармоқларини) бунёд этиш нафақат табиий захираларни қашшоқлаштирди, балки бутун бошли аҳоли пунктларининг йўқ бўлиб кетишига, экологик мувозанат, иқлим, одамларнинг ҳаёт ва фаолият шароитларининг бузилишига ҳам олиб келди”.1\nҲа, бундай ҳодисалар узоқ ўтмишда онда-сонда такрорланган ва асосан инсониятнинг ўзига ва унинг тамаддунига офат келтирган. Юқорида мисол келтирганимиз сингари кейинги асрлардаги инсон фаолияти эса табиат мувозанатига катта путур етказа бошлади. Ундаги миллион йиллардан бери мавжуд ўсимликлар, ҳайвонот оламининг ноёб турлари абадул-абадга йўқ бўлди. Ҳолбуки, улар инсон ҳаёти учун мутлақо зарур гиёҳлар ва ер юзида яшашга ҳақи бор жонворлар эди.\nЯпонияга атом бомбаси ташлангандан кейин омон қолган аҳолининг кўп қисми кучли нурланишга дучор бўлган эди. Бу хасталикка учраганларнинг вужудидан радиактив изотопларни чиқариш учун ёрдам берадиган гиёҳни олимлар Парагвайдан топишган экан.\nРоссия телевидениесида “Малахов+” деган машҳур кўрсатув бор. Бу кўрсатувда инсон ҳаётида учровчи турфа хасталикларга шифо бўладиган табиий гиёҳлар ҳақида гап боради. Бундай кўрсатувларнинг бирида бир бемор юраги мураккаб хасталикка мубтало бўлганлигини, шифокорлар эса бу дардга даво тополмаганликларини ва бемор қишлоққа кетиб, қуёнтил деб номланувчи гиёҳ туфайли бир ой давомида мутлақо соғайиб кетганлиги ҳақида гапирганди.\nДемак, ҳар қандай касалликка табиат оламидан шифо бўладиган малҳамни топса бўлади. Зеро, ривоят қиладиларки, Луқмони ҳаким далада кезиб юрганида теварак-атрофдаги жамики гиёҳлар “мен мана бу касалга шифоман, мен у касалга шифоман”, дея унга пешвоз чиқаркан.\nТабиатни ақалли инсон саломатлиги учун қиладиган ана шу хизматлари учун ҳам асрамоқ лозимдир.\nЛекин инсоният табиатга нисбатан тажовуз, қирғин, тазйиқ борасида бемисл саъй-ҳаракатлар кўрсатмоқда. Ҳолбуки, табиатнинг ҳар бир бўлагига жонли мавжудот сифатида қарамоқ лозимдир. Зеро, у ҳам изтироб чекади, оғриқ туяди. Фақат изҳор этмоққа тили йўқ, холос.\nСўнгги асрларда Европа тамаддуни, Америкадаги техника тараққиёти табиат бошига бемисл офатлар ёғдирди, заминни яроқсиз ҳолатга келтирди, сувни ифлослантирди, ҳавони заҳар чангига тўлдирди.\nБу ҳол нафақат бу қитъаларда, балки куррамизнинг бошқа бурчакларида ҳам аянчли тус олди. Бугунги кунда биосфера инсон фаолияти билан курашишга ожизлик қилиб қолди, унда қайта ўнгланмайдиган ўзгаришлар бошланди. Атмосфера таркибида зарарли газларнинг кўпайиб кетиши оқибатида “иссиқхона таъсири” (“парник эффекти”) деган ҳодиса кучаймоқда. Бу ҳодиса моҳияти шундан иборатки, атмосферада қалинлашган углерод қатлами Қуёш радиациясини Ерга бемалол ўтказиб юборган ҳолда иссиқлик нурланишини атмосфера юқори қатламларига қайтишини тўхтатиб қолади. Шунга мувофиқ атмосферанинг қуйи қатламларида ҳарорат кўтарилади. Айни чоғда бундай жараёнлар сайёрамиз ҳимоя қобиғи емирилишини жадаллаштиради ва унда озон туйнукларини пайдо қилади. Агар озон қатлами 10 фоизга пасайса, тери саратони касаллиги 26 фоизга кўпаяр экан.\nСайёрада ҳароратнинг исиб кетиши атмосферада ҳаво оқимлари ҳаракати жараёнига ҳам таъсир кўрсатади. Бу эса сув тошқинлари, қурғоқчилик каби ҳодисаларни вужудга келтиради. Шу пайтгача ҳеч қачон қаттиқ совуқ бўлмаган жойларда қиш аёзи жуда кучли бўлиши мумкин. Буларнинг бари ғоятда ҳалокатли ҳоллардир. Қурғоқчилик ва сув тошқинлари дунёнинг кўпгина минтақаларида очликни туғдиради. Очлик эса қуролли можаролардан кўра кўпроқ одамнинг жонига қасд қилиши мумкин. Олимларнинг хулосасига кўра, агар ишлаб чиқарилаётган зарарли газларнинг миқдори дарҳол 60 фоизга қисқартирилмаса, табиат юз бераётган ўзгаришларга мослаша олмайди, инсон эса уларни назорат қилишни эплолмай қолади.\nВазият ҳақиқатан ҳам шу қадар хавотирлимикан? Бугунги кунда жаҳондаги турли табиий офатларни телеэкран орқали кузатиб бораётган оддий фуқаро ҳам бу ташвишли саволга ҳеч иккиланмай: “Ҳа! Жуда ҳам хавотирли!” дейиши шак-шубҳасиз.\nДарҳақиқиқат, вазият хавотирли ва ташвишланарлидир. Қайд этилган ҳолатларга эътибор берайлик. Бу йил (2010 й.) январ ойи Грецияда энг иссиқ келди. Бу мамлакатнинг Крит ороли аҳолиси Янги йилни чўмилиш соҳилларида кутиб олдилар. Бундай ҳарорат бу ўлкада 100 йил аввал кузатилган эди. Ҳолбуки жорий йилнинг ушбу ойида бу минтақадаги Албания, Черногория, Босния ва Герцоговина, Хорватия ва Сербия каби бир қатор мамлакатлар тинмай ёққан ёмғир ва кўп қор натижасидаги сув тошқинларидан азоб чекдилар.\nОдатга хилоф равишда тинмай ёққан қор Германияда авиация ҳаракатини мураккаблаштириб юборди.\nЯнварнинг ўрталарида Туркияга бостириб кирган қор бўронлари бир ярим мингта қишлоқ ҳаётини ташқи дунёдан узиб қўйди.\nБу йилги қишда Хитойнинг пойтахти Пекин қор асирлигида қолди.\nМўғулистонда узоқ муддат давом этган 50 даражали совуқ 1,7 миллион молни нобуд қилди, 21 мингта чорвадор оилалар очарчилик хавфига тушиб қолди…\nҲа, табиатнинг феъл-атвори кескин ўзгариб бормоқда. Унда эврилиш ҳолатлари тезлашиб кетди. Унинг руҳияти тобора асабий тус олмоқда.\nЭнди эътиборингизни Америка дастлаб кашф этилган даврдаги манзараларга тортсак.\n1492 йили 12 октябрда Америка қитъаси Колумб томонидан кашф этилди. Кейинги асрларда бу жаннатмонанд заминга европаликлар худди асалга ёпишган аридек ёпирилдилар.\nЖумладан, Жон Бейклесснинг “Америка кашф этувчиларнинг нигоҳи билан” номли асарида шундай лавҳалар бор: “Денгизчилар ҳали қирғоққа тушмаслариданоқ бемалол юрган оқ айиқларни кўришарди. Улар одамлардан қўрқишмасди. Оролчаларда катталиги ғоздай келадиган сон-саноқсиз қушларга дуч келишди. Учишни билишмасди улар. Одам зотини кўришмаганди, бу ерда уларнинг ёвуз кушандалари йўқ эди. Инсон мана шу жойларга ҳам етиб келди ва калтаклар билан қушларни ўлдиришга тушди. Бир соат ичида 30 та катта кемани шундай қушлар билан тўлдириб ташлаш мумкин эди. Қанотсиз гагаркаларга қирон келтириш ана шундан бошланди. Йигирманчи асрнинг бошларига келиб ер юзида бундай қушларнинг бирортаси қолмади. Қачонлардир эса улар океан соҳилидаги тошлар устида бир-бирларига суянганча тўп-тўп бўлиб ўтиришарди…\nБу ерларга биринчи келганларнинг орқасидан соҳилнинг ичкарироғига кирамиз. Кўллардаги ғозлар, ўрдаклар, қарқаралар осмонни тўсиб қўйгудек сон-саноқсиз эди, каптарлар тунаш учун дарахтларга қўнганида уларнинг азбаройи кўплигидан шохлар синиб тушарди. Уларни ушлаш учун тўр қўйилса бирваракайига юзлаб, минглаб каптарлар илинарди. Ғозлар ва ўрдаклар одамлардан бутунлай ҳайиқишмас, мажбур қилмагунча сувга тушгилари ҳам келмасди.\nНью-Йоркнинг ҳозирги осмонўпар бинолари қад кўтарган жойларида 1609 йилда одамлар у ёқдан-бу ёққа зўрға ўтишар, эринмаганлар қарийб меҳнат сарфламай қушларни тутиб олишарди…”\nБошқа бир китобда европаликлар Америка табиатининг ўша вақтдаги манзарасини шундай тасвирлайди: “Санчқини сувга тиқсанг балиққа тўғри келади… Балиқларнинг кўплигидан дарёлар вақиллайди… Балиқларни ҳатто чўмич ёки пўстлоқ билан қирғоққа чиқариб ташласа бўлади. Осетра балиқлари елкаларини чиқариб олганча сувда мудрашади. Баъзи дарёларда осетра балиқлари шу қадар кўпа-йиб кетганки, қайиқ ва кемаларнинг уларда сузиши анча хавфли…”\nМен бу манзаралар тавсифига тўхталар эканман, бундан бир-икки йил аввал бир гуруҳ дўстлар билан Чирчиқ дарёси бўйида ҳордиқ чиқарганимиз ёдимга тушди. Ўшанда дарёга қармоқ ташлаб ўтирган бир неча одамларни кузатган эдим. Улардан бирининг олдига бориб, нечта балиқ овладингиз деганимда, ҳали қармоғимга биронта ҳам илинмади деганди. Сўнг у, дарёда кейинги йилларда балиқларнинг ниҳоятда камайиб кетганлиги, улар браконьерлар томонидан номақбул йўллар билан овланаётганлиги тўғрисида куюниб гапирганди.\nМинтақадаги серсув дарёлардан бири саналувчи Чирчиқ наҳрида балиқларнинг бу қадар камайиб кетганлигига фақат браконьерларнинг шафқатсизликлари сабабчимикин?\nШу ўринда бир манзара эсимга тушади ва бу менга мудом ғаро-йиб туюлади. Ўтган асрнинг 70-йилларида мен Жанубий Қозоғистоннинг Чордара сув омборида бўлган эдим. Сув омборидан чўлга оби ҳаёт етказувчи кенглиги 20 метрлар чамаси бўлган канал бўйига дам олиш кунлари кўплар балиқ овига чиқишар экан. Мезбонлар билан биз ҳам чиққандик ўшанда. Ана балиғу мана балиқ! Сув юзи чучварадек қайнарди! Бу сон-саноқсиз балиқларга қармоқ ташлаб уларнинг қачон илинишини пойлаб ўтиришнинг ҳожати йўқ эди. Илгаги тиғдек ўткир қармоқни сувга отган заҳоти уни силтаб тортсангиз бас, албатта, бир балиқ унга ё қорнидан, ё думидан илиниб чиқарди! Мен ушбу манзарани кўриб, бу балиқларни одам боласи овлаб тугатолмаса керак деган ўйга ҳам борган эдим.\nБир замонлар бунинг каби мўл-кўллик ёхуд эндигина кашф этилган қитъанинг ёввойи дарёларидаги сингари неъматга бисёрлик Чирчиқ дарёсида бўлмаган деб ким айта олади?\nДарёлардаги, оқар сувлардаги балиқларнинг камайиб кетганлигига (ҳозирги кунда мен кўрган ўша Чордара сув омборидан оқиб чиқувчи каналда балиқлар анқонинг уруғига айланган дейишади!) сувларнинг беҳад даражада булғанганлиги, ҳатто ёғаётган ёмғирда, қорда заҳар-заққум заррачаларнинг кўплиги сабаб бўлган деб ўйлайман. Зеро ўтган асрда қайси бир заводнинг ёки ишлаб чиқариш объектининг чиқинди қувури дарёга ёки кўлга туташтирилмаган эди? Кўп ғалати замонларни бошдан кечирдикки, собиқ салтанат ҳукм сурган даврлар одамларни табиат муҳофазасига даъват қилган киши сиёсатга қарши одам ёки тузум душмани сифатида жазога тортилар, қувғин остига олинарди. Ҳолбуки, минг йилларда ҳам зиён қуввати пасаймайдиган радиактив чиқиндилар тоғу адирлар бағрига кўмилар, яъни кўздан йўқотилса бас эди. Мана, сизга калтабинликнинг, жаҳолатнинг, имонсизликнинг оқибати! Энди бу тириклик кушандаси қаёққа ҳам даф бўларди – сувга оқса ҳам, осмонга учса ҳам инсон зотини, тирик жонларни – ўзимизни заҳарлайди. Бу туйғулар кўнгилдан кечар экан, беихтиёр “хайрият!” дейсиз! “Хайрият, бу тузум узоқ давом этмади!..” Инсоният ўзини жар ёқасидан қайтариб қолди!\nАйни чоғда шуни таъкидлаш керакки, энлидикда сайёрамиз ва жаҳон ҳамжамияти ривожланишнинг мутлақо янги босқичга қадам қўйди ва бу ҳақда биринчи бўлиб, аниқ фанларнинг вакиллари гапира бошлади. Жумладан, Э.Леруа ва Л.Тейер де Шарден ноосфера (ақл-идрок сфераси) атамасини мулоқотга киритдилар. Инсоният тарихининг ҳозирги босқичи ноосфера даври деган ном олди. Бунинг маъноси шундаки, ҳозирги даврда ҳамфикрликдаги, мувозанатдаги ривожланиш Ер юзида инсоннинг сақланиб қолишининг муҳим шарти деб қаралади.\nНоосфера тушунчасидаги энг асосий нарса – жамият билан табиатнинг ўзаро алоқасини оқилона тарзда ташкил қилиш заруриятидир. Бу зарурият теварак муҳитни ёмонлаштиришга олиб келадиган табиатга стихияли, ваҳшийларча муносабатга қарама-қарши қўйилади.\nИстаган тирик жонзотнинг ривожланиши атроф-муҳит миқёсидаги ўзгаришларнинг миқдори жуда қаттиқ чекланган шароитдагина амалга ошмоғи мумкин. Бу чеклашлар даражасини белгилаш учун академик Н.Н.Моисеев илмий муомалага “Экологик императив” деган тушунчани олиб кирди. Императив дегани – хулқ-атвор, қатъий талаб, умумбашарий маънавият қонуни демакдир. Унга ҳамма одамлар бўйсунмоғи даркор.\nҲақиқатда эса аҳвол қандай? Ер юзидаги техник тараққиётнинг сайёрамиз аҳволига ниҳоятда салбий таъсир кўрсатаётганлигидан кўз юмиб бўлмайди. Унга кўрсатилаётган тазйиқ, зарар асосан ривожланган мамлакатлар тимсолида кўзга яққол ташланмоқда. Ўтган аср охиридаги маълумотларга қараганда, биосферага кўрсатилаётган босим ортиб борган. Жумладан, бу нисбат қуйидагича кўринишга эга эди: Япония – 15,8; Германия – 14,5; Буюк Британия – 12,2; Италия – 8,1; Франция – 5,3; Ҳиндистон – 4; АҚШ – 2,8; Хитой – 1,9…\nМана шу тадқиқотларга кўра, биосферанинг емирилиши, қайта тикланмайдиган табиий бойликларнинг тобора камайиб бораётгани учун асосий жавобгарлик ривожланган мамлакатлар зиммасига тушади. Иқлимнинг ўзгариши билан шуғулланадиган Ҳукуматлараро комиссиянинг маълумотларига қараганда, атмосферага чиқарилаётган заҳарли газларнинг 74 фоизи уларнинг ҳиссасига тўғри келади. Агар жон бошига ҳисоблаб кўрилса, бу ривожланаётган мамлакатлардагига қараганда 10 баравар кўпдир. Айни чоғда ривожланаётган мамлакатларда бораётган жараёнлар ҳам сайёрадаги иқлимнинг келажаги учун жиддий хавотир чекишга мажбур қилади.\nАна шу сабабларга кўра, жаҳон ҳамжамияти тушунчасида янги бир назарий тамойил вужудга келди. Бу концепция “барқарор ривожланиш” деган номни олди. Биринчи марта бу тушунчани 1987 йилда атроф-муҳит ва ривожланиш бўйича Халқаро Комиссия муомалага киритди. 1992 йилда Рио-де-Жанейрода БМТнинг атроф-муҳит ва ривожланиш бўйича конференциясида 179 давлатдан келган 8 минг делегат Барқарор ривожланиш концепциясини якдиллик билан маъқуллади. Бу ҳужжат бугунги кунда жаҳон ҳамжамияти томонидан инсониятнинг XXI асрдаги ривожланишининг бош йўли сифатида қаралмоқда.\nБарқарор ривожланиш концепциясининг моҳиятини, асосан, қуйидаги бир нечта қоидадан иборат деб билиш мумкин. Жаҳон иқтисодиётининг ривожи шундай бўлмоғи керакки, бу ривожланиш оқибатида табиий муҳит емирилмаслиги зарур. Барқарор ривожланиш учун турли мамлакатлар ва халқларнинг ижтимоий-иқтисодий ва экологик ривожида хилма-хиллик ва ранг-баранглик бўлмоғи лозим. Ижтимоий-иқтисодий ривожланиш заминида зўравонлик эмас, бир-бирига душманлик эмас, гуманизм ётмоғи керак. Ривожланиш чиндан ҳам барқорор бўлмоғи учун одамларнинг ўзаро муносабатларида, жамият билан табиат ўртасидаги муносабатларда уйғунлик бўлмоғи зарур.\n“Бадавлатлар учун барқарор ривожланишга ўтиш, – дея хитоб қилган эди Рио-де-Жанейродаги конференциянинг Бош котиби Морас Ф.Стронг конференция қатнашчиларига, – машаққатли ёки ибтидоий ҳаётга ўтиш деган маънони билдирмайди. Аксинча, бу ўзининг тўлақонлилиги ва ўз-ўзини рўёбга чиқариш имкониятларининг кенглиги жиҳатидан жуда бой ҳаётга олиб келмоғи мумкин. Бу ҳаёт ўзининг барқарорлиги билан ҳаммани кўпроқ қаноатлантириши ва ҳамма учун хавфсизроқ бўлмоғи мумкин, ҳамма баравар баҳам кўрадиган имкониятлари ва ҳаммага муштарак фойда келтириши билан янада барқарор бўлмоғи аниқ”.\nКўриниб турибдики, “барқарор ривожланиш” тушунчаси кўп қиррали тушунча. Бу тушунча ривожланган ва ривожланаётган мамлакатлар учун бир хил қимматга эга эмас. Ўзаро муросаи мадорасиз бу вазифани ҳал қилиб бўлмайди.\nБугунги кунда Марказий Осиёда айнан шу муаммо вужудга келди. Тожикистонда Роғун ГЭСи, Қирғизистонда эса Қамбарота ГЭСлари қурилиши мўлжалланаётганлиги Амударё ва Сирдарё сувлари билан ҳаёти азалдан боғлиқ бўлган муҳит аҳолисини қаттиқ ташвишга солмоқда. Ўзбекистон республикасининг, аввало, иккала ГЭС лойиҳаси нуфузли халқаро эксперт комиссиялари томонидан атрофлича экспертизадан ўтказилиши зарур, деган эътирози ҳамда ўринли таклифи иккала давлат раҳбарияти томонидан эътиборга олинмаяпти. Аҳвол шу тарзда ривожланса, нажотга зор Оролнинг узил-кесил завол топишини, миллионлаб одамларнинг аҳволи ниҳоятда мушкул вазиятга тушиб қолиши мумкинлигини улар мутлақо тасаввур қилмаяптилар.\nЛекин шу мудҳиш оқибатлар рўй бергудек бўлса, ҳозир уларнинг қўлтиғига сув пуркаётганлар ўша пайтда Оролдан кўчган туз бўронларини тўхтатиб қолишга, унинг йўлини тўсишга чора топиб берармикин?\nВаҳоланки, бу икки дарёга тажовуз тарихда ҳам бир неча бор содир бўлган.\nЗеро минтақамиз халқлари Сирдарё, Амударё, Зарафшон, Мур-ғоб ва бошқа дарёлар сувидан асрлар давомида табиий мувозанатни сақлаган ҳолда оқилона фойдаланиб, жуда кўп ерларни обод қилганлар, боғ-роғлар яратганлар.\nЛекин мана шу нозик мувозанат қўпол равишда бузилса, қандай даҳшатли экологик фожиа юз беришини биз тарихда бундан саккиз аср муқаддам Чингизхон босқинчилиги даврида бошдан кечирганмиз. Умрида бир ниҳол кўкартирмаган, маданиятдан маҳрум кўчманчилар Сирдарё, Амударё, Мурғоб ва бошқа дарёлар ўзанида қурилган тўғонларни бузиб, Хўжанд, Урганч, Марв каби обод шаҳарларни сувга бостирганлар. Оқибатда бутун-бутун водийларда сувсизликдан ҳаёт сўнган, миллионлаб одамларнинг ёстиғи қуриган. 1230 йилда Чингизхоннинг ўғли Тўлуйхон Мурғоб дарёсига қурилган тўғонни буздириб ташлайди. Марвни сув босади. Унинг атрофидаги обод воҳа сувсиз қолиб, барча дарахтлар ва экинлар ёз иссиқларида бутунлай қуриб қолади. Кўп одамлар очдан ўлади, тирик қолганлар бу жойлардан бош олиб кетади… Шундан кейин 180 йил давомида Марв ва унинг атрофлари инсон яшай олмайдиган ўлик маконга айланади…\nИнсониятга иқтидори ва истеъдоди қувватидан ташқари яна бир улуғ имконият берилган. Бу – тарихдан сабоқ олиш, хатолардан хулоса чиқариш имкониятидир. Лекин шуниси ажабланарлики, одамзод ўзининг мана шу имкониятидан жуда кам фойдаланади. Зеро, Роғун ГЭСи ва Қамбарота сув омборларига бугунги кунда тўғон тиклашга уринмоқлик бир замонлар дарёлардаги тўғонларнинг буздирилмоғидан қанчалик фарқи бор?!\nМеҳрга муҳтож сайёрамиз аҳволига теранроқ разм солсак, яна бир фожиани идрок этамиз. Бу ер юзидаги чучук, тоза сувларнинг камайиб бораётганилигидир.\nМутахассисларнинг таъкидлашича, Ер куррасида сувсизликдан нобуд бўлаётганлардан кўра, ифлос сув ичиб ҳалок бўлаётганларнинг сони кўпроқ. Касалликларнинг саксон фоизи ифлосланган сув ёки антисанитария туфайлидир. Фақат ичбуруғининг ўзидан йилига олти миллион бола нобуд бўляпти. Вабо, терлама, дизентерия ва гижжа миллионларнинг ёстиғини қуритяпти. Қуёш тизимидаги суви бор ягона сайёра – сувлари таҳқирланувчи сайёрага айланиб қолди.\nДенгизда нефть тўкилган жойлар тубини текширган тадқиқотчиларнинг қайд этишича, у ердаги балиқларнинг увилдириқлари ҳалок бўлар ва ихтиофауна сийраклашар экан. Сайёрамиздаги кислороднинг ўндан етти қисмини ишлаб чиқарувчи фитопланктонлар фаолияти заҳарланганларидан кейин улардан озиқланган бошқа, мураккаброқ жонзотлар ҳам зарарланади. Айниқса узоқ муддат таъсир этувчи радиактив изотоплар хавфлидир, чунки улар денгиз мавжудотлари томонидан биринчи навбатда истеъмол қилинадилар, натижада организм тўқималаридаги радиация зичлиги минглаб маротабага ортади. Озиқланиш тизими таркибига кириб олган изотоплар юзлаб, минглаб йиллар давомида турли организмларда саёҳат қилиб юришлари мумкин.\nМен 1985 йил 30 июл кунини жуда яхши эслайман, бир умр ёдимдан чиқмаса керак. Бир ёзувчи дўстим билан ҳамқишлоғим бошчилигида йил бўйи чўққиларидан қори кетмайдиган тоғлар қўйнига сафар қилган эдик ўшанда. Эриётган қорлардан ирмоққа айланиб оқаётган сувга қўл тиқдик – совуқ кесиб юборгудек. Кечқурун тунаб қолиш учун қалин ўтлоқ устига жой тўшадик. Қашқирлардан хавотир олиб, керакли чораларни ҳам кўриб қўйдик. Эртаси тонгда уйғониб, нонушта қилиб бўлгач, тоғ ёнбағирлари бўйлаб юқориладик. Саратон бўлишига қарамай, бунда адирлардаги турфа хил чечагу гиёҳлар энди гулга кириб, рангдор гиламлардек адирларда яшнаб ётарди. Бетакрор манзаралардан завқим тошиб, мени сигарета хумори тутди. Бужур қояга суянган кўйи сигарета тутунини бурқситдим. Бемаъни ҳаваслардан ҳамиша ўзини тийган ошнам қошимга келиб: “Дўстим, ташланг шу ярамас одатингизни, шундоқ мусаффо манзарани тутунлар билан булғаманг, илтимос!”, – деди. Мен бир зум ўйга толиб, чекаётган сигаретамни ўчирдим-да, чўнтагимдан қутисини ҳам олиб, астойдил ғижимладим ва тошлар орасига улоқтирдим. “Сўз бераман, энди чекмайман!”, – дедим. Гарчи шу чоққача бунақа қасамдан юз бора, балки минг бора ичилган эса-да, буниси сўнггиси бўлди. Ва мен шундан кейин сигаретани мутлақо оғзимга олмадим.\nКошки менинг ўша одатдан воз кечишим туфайли тоғнинг бу водийлари, адирлари зарофати, ифорли ҳаволари тозалиги сақланиб қолса! Кошки бундай маъволарга тараққиёт отлиғ темир қалб шиддатнинг очофат нигоҳлари тушмаса, қадамлари етиб бормаса, тирноқлари ботирилмаса!..\nАфсуски, ундай эмас! Бу пуч хаёл! Чор тарафдан сиқиб келаётган Тамаддун зуғумига учраган чорасиз оҳу ҳолатидаги табиат аҳволини англамасликдир! Бу шунчаки шоирона гап эмаслигини далиллаш учун ёдингизга Тожикистонда қурилган Алюминий заводини соламан. Воҳа наботот оламининг сарғариши, қаримсиқ чақалоқларнинг дунёга келаётганлиги ундан таралаётган заққумли эпкин туфайли эмасми?!\nТабиатнинг ноёб манзараларини Хумсон ва Чотқол тоғларида ҳам бисёр учратишимиз мумкин. Бу тоғлар – Тошкентнинг шоҳкўчаларида туриб қарасангиз, айниқса гўзал кўринади. Худди улуғ рассом чизган ажойиб полотнога ўхшайди. Лекин унинг гўзаллиги, кўрки-таровати аввалгичами? Тамаддуннинг темир панжалари у ерларга ҳам чанг солмаяптими? Одамлар қадами остида тоғлар малоҳати топталмаяптими? Зангори жилғалар, зилол ирмоқлар булғанмаяптими?\nАфсуски, мен у тоғлар қўйнига бот-бот сафарларим давомида зангори гўшалар аҳволидан ташвишга тушиш, нафақат ташвишга тушиш, балки бу ҳақда бонг уриш лозимлигига амин бўламан ҳар гал!\nХумсонда Угам дарёси бор. Чирчиқнинг энг катта ирмоқларидан бири. У нақ тоғлар бағридан отилиб чиқаётгандай вағирлаб, шовқин солиб оқади. Дарё туби катта-катта тоғ харсангларидан иборат бўлганлиги учун сув ана шу тошларга урилиб, дастлаб чил-чил синади, кейин бу “синиқ”лар ҳавога кумуш заррачалар бўлиб тўзондек сочилади, сочилган “тўзонлар” дарё бетига тушаркан “биқирлаб қайнаётган” сувда қайнаб, яна шитоб олдинга энаётган кўм-кўк мавж шаклини олади. Рассомлар, одатда, ана шу мавжни яхши чизадилар, лекин сувнинг ҳавога сачраб оқ “тўзонга” айланган сонияларини акс эттиришда бирмунча қийналадилар. Мана шу ҳолатни – сонияларни қанчалик акс эттира олганлик рассом маҳорати даражасини белгилайди. Рассом етук санъаткор бўлса, чизган тезоқар дарё тасвирига қараб, сувнинг тоғларни бедор қилувчи шовқинини ҳам эшитиш мумкин.\nМен Угам дарёсига термилганимда ҳар гал унинг юқорида таъкидланган гўзаллик жилваларига эмас, ниҳоятда зилоллигига, кўм-кўклигига, тозалигидан зангорилашиб оқишига лол бўлиб термиламан. Ва шу онда ундан ҳовуч-ҳовуч ичиш истаги жўш уради кўнглимда. Бу сув Чирчиққа қўшилиб, пойтахтгача бориши ва ҳар бир хонадонга кириб, энди туғилган чақалоқдан тортиб тўшагидан қўзғалолмайдиган қариягача чанқовини босиб, уларни обиҳаёт сафосидан баҳраманд этишини беихтиёр идрок этаман.\nМана шу дарёнинг нақ қирғоғидан ёзувчи дўстим дам олиш чорбоғи сотиб олди ва уни ёзлик масканга айлантирди. Бир кун ошналар билан йиғилишиб, шахмат гаштаги қилиш учун бу гўшага чиқиб бордик. Кун бўйи яйраб, ҳордиқ чиқардик. Мезбоннинг илтимосига кўра, бир-икки ошналар тунаб ҳам қолдик. Мен тонгда уйғониб ҳовлига чиққанимда дўстимнинг боғ этагида дарёнинг нариги қир-ғоғига тикилиб турганини кўрдим. Қошига бордим – асаби бузилган эди. «Ҳа?!..» дедим, нима ҳол рўй берди дегандек. «Ҳа? Боғингизда илон кўрдингизми?! Намунча?!»– дедим. «Ундан ҳам баттарини!..– деди ғудраниб. Кейин:– Дарёнинг нариги қирғоғига қаранг, ҳозир анови далабоғнинг эгаси чиқиб, уйидаги чиқинди ва суприндиларни дарё сувига тўкади!..»– деди. Ҳақиқатан ҳам кўп ўтмай бир кимса далабоғ сўқмоғидан пастга тушди-да, харсанглар устида туриб пақиридаги ахлатни сувга ағдарди. Бу ҳолдан менинг ҳам ғазабим қайнаб кетди. «Яхшимас!..» дедим. «Аҳвол шу!..»– деди у.\n– Тартибга чақирсангиз бўлмайдими? Жим кузатиб тураверасизми?!– унинг қачонлардир мендаги чекиш одатини ташлаттирганига шаъма қилиб дедим.\n– Э, дўстим соддасиз-да. Улар бизнинг гапимизни бир тийинга олишса кошки! Кўрябсизми боғ тўридаги иморатни. Эгаси унга гала-гала дам олувчиларни ижарага қўяди…\nО, нимасини айтасиз, дарё бўйидаги бунақа “сўлим гўшалар” битта ё иккита эмас-ку, ахир! Агар улар ҳар бирининг эгаси бу “одатни” ҳар куни такрор қилишса ва бутун ёз – йилнинг илиқ-иссиқ кунлари давомида муттасил давом эттиришса, оқибат нима бўлади? Тўғрироғи, нима бўлади эмас, нима бўлмоқда? Ёки “етти думалаган сув покизадир” ақидаси бундоқ гуноҳларни ювиб юборадими? Шўрлик дарё қачонгача бу адолатсизликни ичига ютади? Унга ёрдам қўли чўзилмаса, у дардини ичига ютавериб, бўғилиб ўлмайдими бир куни?!..\nМени бир нарса ташвишга солади – кўча кўпчиликники деган гап бор. Нега энди дарё кўпчиликники эмас?! Нега дарёнинг сўлим соҳиллари тақсимланиб, хусусийлаштириб олиниши керак? Агар жараён шу тарзда давом этса, бир кун келиб тоғлар этаги – адирларга ҳам дарвозалар ўрнатилмасмикин? Сўлим чечаклар, анвойи гиёҳлар яшнайдиган қирлар хусусийлаштириб юборилмасмикин?..\nМенинг турмуш ташвишларидан сиқилиб, тезоб давр туғёнларидан руҳим толиққанида енгил машинамни созлаб, кенгликлар бағрига чиқиб кетиш одатим бор. Бундай пайтларда кўнглим водий сафарини тусаб қолади. У томонларда киши баҳри-дилини очиб юборадиган манзаралар борки, уларни кўриб руҳинг юксалади, тоза эпкинлар нафасини туясан тегрангда. Мен Фарғона водийси йўлларидан кўп бор ўтганман. Авваллари, яъни шўро замонида бу йўлларнинг икки чеккаси фақат пахта пайкаллари бўлиб, куз ва баҳорда шўри ювилган шудгор ҳолида кўринар, пайкаллар четларида каллакланган тутларгина бир-бирлари билан қўл ушлашгандек турардилар. Бошқа дарахтлар кўзга ташланмасди. Тасаввур қилинг: яланғоч шудгор далалар ва каллакланган тутлар!.. Ниҳоятда мудҳиш манзара эмасми бу?!\nЭндиликда бу кенгликлар ерни севувчиларга, экин экишни эпловчиларга тақсимлаб берилган. Энди улар ҳеч қачон ялписига шудгор қилинмайди. Дов-дарахтлари ялписига каллакланмайди. Шу боисдан, йилнинг қайси фаслида бу йўллардан ўтманг, кўпириб-тошиб бораётган зангор боғларга, боғчаларга кўзингиз тушади. Бундан кўнглингиз яйрайди, руҳингиз мусаффо ҳаволардан баҳра олади. Иншоолло, бундай боғлар кўпайиб боражагига имонингиз комил бўлади.\nТарихдан буюк Соҳибқирон юртимизни мўғул истилосидан озод қилганидан кейин унда бунёд бўлган боғларни бир ёдга олайлик. Шунда беихтиёр кўнглингиздан бугунги кунда тикланаётган яшил кенгликлар сафоси ўша даврда дуркун солланган боғлар файзи билан ниҳоятда ўхшаш эмасми, деган сархуш этувчи фикр кечади.\nАмир Темур ва унинг авлодлари даврида табиатга оқилона муносабат юксак маданият даражасига кўтарилган эди. Босқин гирдибодлари ўтган заминда дов-дарахтлар яшнади. Хусусан, Самарқанд қалъаси атрофларида боғлар илм-фан ва меъморчилик санъатининг ўша даврдаги ютуқларига асосланганлигини уларга берилган номлар ҳам айтиб турибди. Яздий “Зафарнома”сида тарихий воқеа сифатида қайд этилган Самарқанд боғларидан бири “Боғи дувоздаҳ бурж”, яъни осмоннинг ўн икки буржига мослаб барпо этилган улкан боғ номини олади.\nАмир Темур ғояси билан барпо этилган боғлардан яна бири “Боғи нақши жаҳон” деб аталган. Чорбоғ усулида қурилган бу боғнинг маълум бир жойида дунёга донғи кетган мевали дарахтлар, бошқа ўрнида энг гўзал гуллар, чаманзорлар, яна бошқа муносиб топилган жойда соя берадиган нодир дарахтлар ўстирилган. Нақшинкор кўшклар, мармар ҳовузлар, зилол сувли ариқлар, шовуллаган фавворалар бу боғларни чиндан ҳам жаҳоннинг кўркига айлантирган.\nТабиатдан завқ туйиш, унга юксак дид билан кўрк бериш, уни эъзозлаш борасида Бобур Мирзо фаолиятидан ҳам кўплаб мисоллар келтириш мумкин. Жумладан, Кобулнинг баланд бир жойида барпо этилган кўркам боғ “Боғи Бобуршоҳ” деб аталган. Бобур Мирзо бу боққа тоғдаги чашмалардан ариқ қаздириб сув келтирган. Унда беш аср бурун экилган чинорлар ҳозир ҳам осмонга бўй чўзиб турибди.\nБобур Мирзо ўзи барпо этган боғларни “Бобурнома”да севиб қаламга олади. Жамна бўйида ундан ёдгор бўлиб қолган “Боғи ором”, “Боғи Зарафшон”, “Боғи нилуфар”, Кобулда бунёд бўлган “Боғи бинафша” ва “Боғи Наврўзий” шулар жумласидандир. Ёз пайтида йўнғичқанинг нофармон гулига ва хушбўй ҳидига тўладиган яна бир боққа “Боғи йўнғичқа” деб ном берилади.\nМен юртимизда содир бўлаётган ўзгаришларга қараб, ўзимча бир ҳақиқатни кашф этгандек бўламан. Бу ҳақиқат шундан иборатки, агар мамлакат мустақил бўлса, халқ ўзини эмин-эркин ҳис этса, бу диёрда бунёдкорлик ишлари авж олар экан, боғ-роғлар кўпайиб, табиатга меҳр ортар экан. Бугунги кунда мамлакатимиз пойтахтида ва вилоятлар марказларида бир-биридан кўркам иншоотларнинг вужудга келганлиги, бир-биридан гўзал боғ ва хиёбонларнинг барпо этилаётганлиги бу фикримнинг ёрқин исботидир. Мен давом этаётган бундай жараённи – шижоатни, шукуҳни Мустақиллик нашидаси, Истиқлол сурури дея атагим келади.\nХусусан, пойтахтимиздаги қайта кўрк берилган Мустақиллик майдони, Миллий боғ, Шаҳидлар хотираси майдони, каби сайлгоҳлар ҳусн-жамоли, кўрку фасоҳати билан кимларнинг қалбида завқ уй-ғотмайди, қайси бир хорижлик меҳмоннинг кўнглини ром этмайди! Айниқса улардаги яшиллик табиат билан уйғунликда янаям кўркамлик касб этади.\nМенинг эрта тонгда ўзим яшайдиган мавзега яқин катта йўлда айланиш одатим бор. Айниқса, йўл четидаги бўш майдонларга ҳафсала билан экилган манзарали дарахт кўчатларини кўриб баҳри дилим очилади. Бироқ шуларни ҳам синдириб кетадиган ношудлар бор экан. Бир куни ана шундай қайириб синдирилган бир ниҳол қошида мўйсафид киши оғир ғуссага толиб турганини кўрдим. “Қайси қўлинг сингур қилди экан-а?!..”, – деди менга юзланиб. Унинг изтироби менинг ҳам қалбимга кўчди. “Ёш бўлса, ким бўлиб улғаяркин, вояга етган фуқаро бўлса, оиласида ўзини қандай тутаркин?..” деган ўйларга чўмдим беихтиёр.\nКейинги йилларда, айниқса, арча экиш расм бўлди. Арча кўпйиллик, чайир дарахт. Кўриниши кўзни яйратади. Шаҳар ҳавосини тозалаб туришда унинг ўрнини ҳеч бир дарахт босолмайди. Ўтган йили Нукусга борганимда ёз пайтида ҳам янги ташкил этилган хиёбон арча кўчатлари билан зийнатланаётган экан. Бу миришкорлик ажо-йиб анъана тусини олганлигидан кўнглим яшнаб, руҳим юксалди. Ва шу аснода вилоятлардан бирида юз берган арча кўчатларига боғлиқ воқеа эсимга тушди. Ҳокимлик муассасалару идоралар олдидаги майдончаларга ҳамда йўл четларига арча экиш кераклиги ҳақида қатъий топшириқ берибди. Бир туман марказий кўчалари бўйидаги арчаларнинг тутиб кетиши қийин бўлибди – сарғая бошлабди. Эрта-индин махсус комиссия келади. Раҳбарнинг гап эшитиши тайин! Нима қилиш керак? Раҳбар ўйлай-ўйлай чорасини топибди: кўчатларнинг ҳаммасига яшил бўёқ пуркаб чиқинглар, дея буйруқ беради қўл остидагиларга. Айтишларича, аллақачон илдизи қуриб бўлган ўша арчалар ҳали ҳам ям-яшилмиш!.. Мана, сизга кўзбўямачиликнинг янги кўриниши!\nБугунги кунда табиатга муносабатдаги ҳар қандай ҳолга чидаш мумкиндир-у, лекин бунақасига тоқат қилиш мумкин эмас.\nИшқилиб, ясама дарахтлардан иборат боғлар бунёд қилувчилар чиқиб қолмаса бўлгани. Бундай боғ ижодкорлари кейин уни булбул овозларининг фонограммаси билан пардозлаш ишқига тушиб қолишса-чи!..\nБалки бу муҳитни мўъжиза деб тарғиб қилувчилар ҳам топилар? Лекин табиийликка нима етсин!..\nБугунги кунда ривожланган мамлакатлар фуқароларида сўнгги русумдаги машинада сайр қилиш эмас, ям-яшил майсада ялангоёқ юриш иштиёқи кучайиб бормоқда.\nБу туйғуни тушунса бўлади. Чунки инсон табиат фарзанди. У тамаддуннинг учқур қанотларида ҳар қанча юксакликларга кўтарилмасин, барибир заминни қўмсайди. Унга тупроқ ҳиди ва бинафша атри ҳамиша эзгу ва тансиқ бўлиб қолаверади.\nМен ахборот замонининг кишиси сифатида турфа эҳтирослардан ҳар қанча таъсирланмайин, кўнглимга ҳамиша бир нарса таскин беради. Бу инсониятни энг қийин вазиятларда, энг мураккаб даврларда асраб келаётган, уни тўғри йўлга даъват этаётган Яратган томонидан инъом этилган тафаккур ва идрокка ишонч туйғусидир.\nКишилик жамияти бугунги кунда яна бир синовга – глобал экологик таназзулга дуч келди. Буни чуқур ҳис этган дунё олимлари бу кулфат олдини олиш учун, унга қарши чоралар топиш учун қизғин иш бошлаб юбордилар.\nАйни чоғда дунё халқлари қалбида табиатга янгича муносабат туйғуси уйғона бошлади. Тараққий этган мамлакатларда ишлаб чиқариш саноатининг янги, табиатга зиён етказмайдиган воситалари яратилмоқда, айниқса қувват манбаларини яратиш борасида улуғ кашфиётлар арафасида турибмиз.\nБирлашган Миллатлар Ташкилоти 5 июнни “Бутунжаҳон атроф- муҳит куни”, 22 мартни “Бутунжаҳон сув куни” деб эълон қилганлиги, 2010 йилни “Бутунжаҳон биохилмахиллик йили” дея номлаганлиги айниқса қувонарлидир.\nЯпония яшил хазинага бойлиги жиҳатидан дунёнинг олдинги ўринларида турибди. Кореяда дарахт касалликларини даволовчи мутахассислар – фитопатологлар тайёрлана бошлади.\nБу борада бизнинг мамлакатимизда ҳам эътиборга молик ишлар амалга оширилмоқда, ибрат бўларли ташаббуслар бошлаб юборилган. Шу ўринда мустақиллик йилларида ташкил этилган Республика Табиатни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси ва «ЭКОСАН» халқаро жамоат фонди фаолиятини алоҳида айтиб ўтмоқ лозим. Шунингдек, мамлакатимизда экологик ҳаракатнинг вужудга келганлиги ва бу гуруҳнинг жонкуяр, фаол вакиллари ўтган йили Олий Мажлисга бўлиб ўтган сайловда парламентдан ўрин олганлиги кўнгилни қувонтиради.\nШуни катта фахр билан таъкидлаш жоизки, экологияга доир энг долзарб муаммолар Президентимиз Ислом Каримов томонидан жаҳоннинг юксак минбарларидан туриб айтилди ва айтилмоқда. Жумладан, Юртбошимиз Юнеско Ижроия кенгаши 155-сессиясининг якунловчи мажлисида сўзлаган нутқида (1998 йил 6 ноябрь) шундай деган эди: “Бугун, XXI аср бўсағасида экологик хавфсизлик, инсон билан табиат муносабатларини тўғри йўлга солиш муаммолари ҳар қачонгидан ҳам долзарб масала бўлиб турибди. Зеро, бу муаммонинг ечилиши барча халқларнинг манфаатларига дахлдордир, жаҳон цивилизациясининг бугуни ва келажаги кўп жиҳатдан шунга боғлиқдир.\nЭкологик хавфсизлик муаммоси миллий ва минтақавий доирадан чиқиб, умуминсоният дардига айланди. Шу боисдан уни фақат ҳамкорлик асосидагина ҳал этиш мумкин”.\nЎзбекда қадимдан келаётган бир анъана бор. У ўз фарзанди уйини ўзиникидан-да шинам, чиройли, саришта бўлишини истайди ва шу орзу билан жонини жабборга бериб заҳмат чекади. Бугунги кунда бутун инсоният ўзбекнинг мана шу анъанасидан ибрат олса, айни муддао бўларди. Зеро, келгуси авлодлар умумбашарият фарзанди бўлиб, Ер сайёраси унинг яшайдиган уйидир!\nМен сокин кечаларда серюлдуз самога тикилганимда унинг қайси бир пучмоғида ҳаёт бор экан, деган хаёлга чўмаман. Ҳали у юлдузларнинг бирортасида ҳаёт борлигини илм тасдиқлагани йўқ. Лекин бу маъволар бизга жаннат гўшалари бўлиб туюлади баъзан. Мен, йўқ, жаннат у манзилларда эмас, инсон зурёди яшаётган мана шу миттигина юлдуз – Ер аталмиш сайёрада, дегим келади. Лекин мўъжаз, маъсум ва мунис сайёрага унда истиқомат қилаётган одамлар юракларидаги меҳрини бахш этмасалар, уни тамаддун жунбушларидан ҳимоя этиб, яшнатиш ишқи билан ёнмасалар, у тобора унниқиб, охир-оқибат заволга юз тутиши ва ҳақиқий дўзахга айланиши эҳтимолдан холи эмас, дегим ҳам келади.\nСайёрамизни асрайлик, одамлар!\n“Жаҳон адабиёти” журнали, 2010 йил, 3-сон.\n← Аввалги Аввалги Восит Аҳмад. Янги бой (ҳажвия)\nКейинги → Кейинги: Ғафур Шермуҳаммад. Қудуқ (қисса)


2019 йилда Книжевск сув омборини капитал таъмирлашга 1 миллион доллардан ортиқ маблағ сарфланган (видео)\n22 ноябрга ўтар кечаси тўғон қисми ёрилиб кетган Книжевск сув омборида реставрация ишлари сув омборида бунга қадар капитал таъмирлаш ишларини олиб борган компания ҳисобидан амалга оширилади.\nБу ҳақда журналистларга Олмаота вилоятининг Жамбил тумани ҳокими ўринбосари Акниет Туматаев маълум қилди.\nҲокимият мулозимининг сўзларига кўра, 2019 йилда сув омбори 454,8 миллион тенге (1 миллион доллардан ортиқ) эвазига капитал таъмирланган. Бунгача лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун 28,1 миллион тенге ажратилган эди.\nФавқулодда ҳодиса жойига ташриф буюрган Туматаевнинг айтишича, сув омборида капитал таъмирлаш ишларини олиб борган «Қорабулоқ» МЧЖ корхонаси икки йиллик кафолат берган, «шунинг учун реставрация ишлари харажатлари ушбу МЧЖ зиммасида бўлиши керак».\nОлмаота вилоятидаги Книжевск сув омбори тўғонининг тешилгани ҳақидаги хабар 21 ноябрга ўтар кечаси келиб тушган, деб хабар берди аввалроқ фавқулодда вазиятлар хизмати вакиллари. Ҳодиса натижасида яқин атрофдаги қишлоқлар зарар кўрмади.\nҲодиса оқибатида қурбонлар ва жароҳатланганлар йўқ, шунингдек, турар-жой биноларини ҳам сув босмаган, фақатгина Минбаева-Қосимбек минтақавий автомобиль йўлидан сув оқиб ўтган.


Асаларичилар бу йил май ойида нега асал олмади? - zarnews.uz\nТабиийки, энг шифобахш хушбўй асал баҳор мавсумида турли гиёҳлар гулидан олингани бўлади. Афсуски, табиат бу йил бунга имкон бермади.\nБаҳор асаларичилар учун ноқулай келди. Асалариларни нектар йиғишига мавсумнинг серёғин келиши етарли имкон бермади. Кўпчиликка маълумки, асалларилар ёғингарчилик шароитида учмайди, яъни ишламайди. Иккинчидан, ёмғир кўп бўлиши дов-дарахтларнинг гуллаши ва чангланишига тўсқинлик қилади. Ҳатто тоғолди қир-адирларда асалари асал тўплаши учун энг сершира ҳисобланган оққуврайлар гулида ҳам нектар бўлмади. Бу йил «май асали» бўлмаганлигини қисқача ана шу табиий шароит билан изоҳлаш мумкин. Энди насиб бўлса, бу йўқотиш август ойида олинадиган асал билан қопланади.\nАслида табиий шароит қулай келган йилларда асалари бир йилда 4-5 марта асал бериши, битта оила 20 килограммгача асал йиғиши мумкин. Ёшим 74 да. Асли касбим шифокор, терапевт бўлиб ишлаганман. Пенсияга чиққач, бекорчиликда зерикиб қолмаслик учун 3 қути асалари харид қилиб иш бошладим. Бу инсон учун ҳар томонлама фойдали. Кўпроқ очиқ ҳавода бўласиз, бўш вақтингиз бўлмайди. Албатта, асалари боқиш ўта нозик ва сермашаққат иш. Айримлар ўйлаганидек уч-тўрт қути асаларини ҳовлига келтириб қўйган билан асал бермайди. Уни қишин-ёзин парвариш қилиш керак. Харажати жуда катта. Асал нархининг 45-50 минг сўм экани ҳам шундан. Мисол учун ҳозирда 64 та асалари оиласи боқяпмиз. Ўғлим Баҳром ёрдам беряпти. Эрта баҳорда уларни махсус прицепда қўшни Қўшработ туманига туташ қир-адирларга олиб чиқамиз. Кейин баҳорда гуллайдиган дов-дарахтлар даври тугагандан кейин пахта ёки бошқа гуллайдиган маданий экинзорларга, янтоқ гуллагач, даштларга кўчириб ўтамиз. Хуллас, буларнинг ҳаммаси техник-транспорт, меҳнат харажатларини талаб қилади. Йил охирига келиб 1,5 тонна ёки кўпроқ маҳсулот олиб, Иштихон бозорида махсус дўкончамиз орқали сотамиз, 45-50 миллион сўм пул бўлади. Унинг каттагина қисми юқорида айтганимиздек парваришлаш харажатларига кетади. Бундан ташқари, қишки мавсумда асаларини шакар билан боқишга тўғри келади. Ҳар бир оила асаларига ўртача 10 килограмм шакар берилади ва каттагина харажатни талаб қилади.\nАсалари ўта ақлли ва покиза жонивор. Ишчи асалари ўзининг қисқа бир неча ойлик умри давомида машаққат билан турли шифобахш гуллар нектарини сўриб, асалга айлантириб беради. Ўзбекистон шароитида айниқса, тоғ ва тоғолди ўрмон ҳудудларида бундай имконият катта, йил давомида 5-6 марта ана шундай зоналарда кўчириб боқилган асалари, бир жойда боқиладиган асаларидан 2-3 баравар кўп маҳсулот беради. Лекин текисликда қишлоқ хўжалик экинлари касалликларига қарши кимёвий дори сепилиши асаларичиликнинг ривожланишига тўсқинлик қилади. Лекин нолимаймиз. Даромад рўзғор кам-кўстига, орзу-ҳавасларимизга етади. Энг муҳими, халқимизга шифобахш тансиқ неъмат етказиб беряпмиз.\nИштихон тумани Ровот қишлоғи.


02.01.2020 17:09 0 1992\nМуаллиф бугуннинг оғриқли муаммоси кўтарибди. Зеро, совчиликдан тортиб, то тўй-ҳашамгача ва ундан кейинги жараёнларнинг деярли ҳар бир нуқтасида қандай ёқимсиз маназараларга дуч келинаётгани ҳеч кимга сир эмас. Қутлибека опа улар ҳақида куйинчаклик билан сўз юритади. Жумлалар самиямиятдан товланса, фикрлар залвори елкага оғир юк мисол тушади. Миллий қадриятларимиздан узоқлашиб нима топдик? Фақат қайғу, алам, ғурбат... Фарзандларнинг камоли, ёшларнинг бахтини ўткичи моддиятга боғлаб, орттираётганимиз нима? Оилаларда туғилаётган гўдаклар эртаги келажак эканини теран ҳис этяпмизми? Ҳашаматларга ҳаддан зиёд берилиб, борган жойимиз суд идораси бўлмаяптими? Бундан наинки қуда-анда ёки ёш келин-куёв, балки бутун жамият муаммо устига муаммо орттирмаяптими? Хуллас, тўпламни ўқиганингиз сари шу ва шу каби саволлар сизни ўйлашга, мушоҳада қилишга ундайверади, ундайверади...\nҚутлибека опа фикрини зўрлаб ўтказишга уринмайди, аксинча, оила масаласидаги бугунги муаммоларга миллий қадриятларимиз нуқтаи назаридан қараб, жуда ўринли фикрларни ўртага ташлагани, қайсики масалада фикр юритса, ўз мулоҳазаларини баён қилиб, ўқувчини ҳамфикрлашга чорлайди. муллифнинг қуйидаги мулоҳазаларига эътибор беринг-а: «Ҳозирги оилавий ажралишларнинг оз эмаслиги сабабини бир нарсада кўраман. Совчиликка бориб, фотиҳа қилингач, 15-20 кунда тўй бўлиб кетяпти... Лекин мен эслайман: ўсмирлигимизда қизлар бир йиллаб унаштириб қўйиларди. Балки, доно бобо, момоларимиз бунча кўп вақтни синов муддати қилиб, белгилашгандир?.. Мен кетма-кет фикрларни ўртага ташлаяпман-ку, Сизга бир гапни таъкидламоқчиман. Бу-менинг фикрларим, Сиз эса энди фикрлай бошладингиз. Балки, қўшиларсиз, балки бошқа таклифингиз бордир? деб ўйлайман, Сизчи, Сиз нима дейсиз?».\nБир-икки жумла билан рисоланинг бор бўйини кўрсатиб бўлмайди. Уни ўқиган одамгина муаллифнинг изтироблари ҳақида тасаввурга эга бўлиш мумкин. Аслида Қутлибека Раҳимбоева ўзининг эмас, сиз-у биз ўралашиб қолган муаммолардан изтироб чекмоқда. Эҳтимол, мазкур тўплаб Сизнинг дардларингизга маънавий малҳам бўлар?... Шунингдек, тўплам «фарзандининг бошни икки қилиш» тараддусидаги ота-оналарга яхши маслакдош вазифасини ўташи ҳам мумкин.\nЖамият 31/01, 12:39


Тошкент “зоопарк”ида қизалоқ бегемотга озор берди (видео) | Qalampir.uz\nТошкент “зоопарк”ида қизалоқ бегемотга озор берди (видео)\nЖамият\t30 Апрель 20:35 15659\nКеча, 29 апрель куни Тошкент ҳайвонот боғига онаси билан келган қиз тўсиқдан ўтиб, бегемот оғзига тош ва чўплар отди. Мазкур ҳолат Тошкент ҳайвонот боғи матбуот хизмати томонидан эълон қилинган видеода акс этган.\n“Кеча ёнида катта одам бор қизалоқ Жудининг волерига тошлар ва чўплар отган, волер ичига кириб олиб, овқат бергандек алдаган. Бундай қилиш мутлақо мумкин эмас! Биринчидан, Жуди ҳайвонот боғимизнинг энг кекса жониворларидан бири ва биз уни жуда яхши кўрамиз”, дейилади боғ маъмурияти хабарида.\nҚайд этилишича, Жуди — бегемотларнинг қимматли, йўқ бўлиб кетаётган турига мансуб. Уларнинг сони Ер куррасида жуда оз қолган ва дунёнинг ҳамма ҳайвонот боғлари ҳам уларда пакана бегемот яшаши билан мақтана олмайди.\n“Волерга ўз вақтида етиб келган ходимларимиз бўлмаганда, бу вазият қандай тугаши номаълум бўларди. Азиз дўстлар, жониворларимиз соғ-саломатлигига эътиборлироқ муносабатда бўлинг ва ҳайвонот боғида ўзини тутиш қоидаларини бузманг!”, дейилади хабарда.\nБоғ матбуот хизмати одамлар ноёб пакана бегемотларни сақлаб қолиш учун қўлидан келганча уриниши кераклигини қўшимча қилди.\nЭслатиб ўтамиз, жорий йилнинг 28 январь куни Тошкент ҳайвонот боғида ёш аёл номаълум сабабларга кўра одамларнинг кўз олдида ўз қизини айиқ қафасига ташлаб юборган.\nАйиқ қизалоққа зарар етказмаган. Ҳайвонот боғи ходимлари айиқни ички хонага олиб киришга муваффақ бўлишган.\n2018 йилда туғилган қизалоққа дастлаб ҳайвонот боғи ҳамшираси биринчи ёрдам кўрсатади. Шундан сўнг тез ёрдам машинасида соат 13:30 ларда Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий марказига олиб келинган.\nҲайвонот боғи маъмуриятига кўра, 3 ёшли қизалоқ интенсив терапия хонасига кўчирилган.\nҲозирда ҳолат бўйича Жиноят кодексининг 25, 97-моддаси 2-қисми “в” банди (Қасддан одам ўлдиришга суиқасд қилиш) билан жиноят иши қўзғатилган.\nПрокуратура қизини айиқ қафасига улоқтирган она 2021 йилнинг июль ойидан буён руҳий асаб касалликлари диспансерида рўйхатда туришини маълум қилди.\nТошкент шаҳар Маҳалла ва оилани қўллаб қувватлаш бошқармаси эса аёл олий таълим муассасасида дарс беришини ва турмуш ўртоғи билан ажраётганини очиқлади.\n19 Май 11:12 71261\n19 Май 16:20 30475\n19 Май 08:47 26552\n20 Май 16:22 25512\n19 Май 18:20 23736


5 нафар шахсни Қозоғистонга олиб ўтган одамфуруш қўлга олинди\n16:49 / 27.04.2016\nНоримон Қадамов (исм-фамилиялар ўзгартирилган) одамфурушлардан бири. Ҳеч қаерда ишламайдиган, ижтимоий меҳнат билан шуғулланмайдиган Норимон енгил даромад топиш манбаларини излай бошлади. Бу ҳақда “Ҳуқуқ” нашри ёзмоқда.\nҚоп-қоп ваъдалар, яъни яхши иш ва яшаш шароити, катта маош ваъда қилиб, беш нафар шахсни Қозоғистон Республикасига олиб ўтган Норимон йигитларнинг фуқаролик паспортларини олиб қўйди. Ҳар ойда 600 АҚШ доллари миқдорида ойлик олишга ишонган йигитлар “Тенгиз” деб аталувчи чўл ҳудудидаги қурилиш объектида тутқун бўлдилар.\n“Бир йилдан зиёд итдай ишладик. Саломатлигимиздан айрилдик. 10 650 АҚШ доллари миқдорида ҳақ олишимиз керак эди. Бир тийин ҳам олмадик”, дейди жабрланувчилардан бири.\nАфсуски, бу ҳаммаси эмас, Н.Қадамов жиноий шериги У.Ражабова билан тил бириктирган ҳолда ўн саккиз ёшга тўлмаган шахсни шаҳвоний эксплуатация қилди, порнографик маҳсулотларни намойиш қилиш каби жиноятларга қўл урди.\nҚилмиш-қидирмиш. Н.Қадамов одил суд олдида жавоб берди ва тегишли жазога тортилди.


ЎЗБЕКИСТОН ТАШАББУСЛАРИ ТРАНСПОРТ СОҲАСИДА МИНТАҚАВИЙ ҲАМКОРЛИКНИ РИВОЖЛАНТИРИШГА ХИЗМАТ ҚИЛАДИ / ADOLAT ижтимоий-сиесий газетаси\nПрезидент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан ташкил этилган мазкур йирик халқаро конференция нафақат минтақа мамлакатлари, балки халқаро ҳамжамиятда ҳам катта қизиқиш уйғотди. Унда иштирок этиш учун мамлакатимизга Ислом тараққиёт банки президенти Бандар Ҳажар, Осиё тараққиёт банки вице-президенти Венцай Жанг, БМТнинг Осиё ва Тинч океани бўйича Иқтисодий ва ижтимоий комиссияси ижрочи котиби Хон Чжу Хам, МДҲга аъзо мамлакатлар Темир йўл транспорти кенгаши раиси – «Россия темир йўллари» ОАЖ бош директори Олег Белозёров, МДҲ Ҳукуматлараро йўлсозлар кенгаши раиси Жамшидбек Калилов, Халқаро автомобиль транспорти иттифоқи раиси Раду Динеску, Халқаро ҳаво транспорти ассоциацияси бош директори Роберт Шварцман, шунингдек, АҚШ, Буюк Британия, Германия, Италия, Испания, Франция, Жанубий Корея, Япония, Туркия, Россия, Беларусь, Хитой, Ҳиндистон, Эрон, Покистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон, Туркманистон каби жами 37 давлатдан 300 нафар иштирокчи, 25 халқаро ташкилот, молия институтлари ва етакчи транспорт компаниялари вакиллари қатнашди.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг халқаро конференция иштирокчиларига қутловини Бош вазир Абдулла Арипов ўқиб эшиттирди.\nДавлатимиз раҳбари Президентлик фаолиятининг илк кунларидан Марказий Осиёни яхлит минтақа сифатида ривожлантириш, хусусан, унинг транспорт-транзит салоҳиятини тараққий эттиришга эътибор қаратди. Бунда транспорт инфратузилмасини янада ривожлантириш ва транзит юк ташиш ҳажмини ошириш борасида олиб борилган мулоқотлар ва амалий ҳаракатлар алоҳида эътиборга молик.\nПрезидент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан жорий йил июнь ойида БМТ Бош Ассамблеяси “Марказий Осиё минтақасида тинчлик, хавфсизлик ва барқарор ижтимоий-иқтисодий тараққиётни таъминлаш бўйича минтақавий ва халқаро ҳамкорлик” резолюциясини қабул қилди. Ушбу ҳужжатда транспорт инфратузилмаси ва транзит йўлакларини ривожлантириш, янги автомобиль ва темир йўллар, авиақатновларни очиш орқали барча транспорт турларининг ўзаро ҳамкорлигини кучайтиришга ҳам алоҳида эътибор қаратилган.\nЎзбекистон минтақа мамлакатларининг транспорт-транзит салоҳиятини бирлаштириш орқали Марказий Осиёнинг геостратегик аҳамиятини ошириш сиёсатини юритиб келмоқда.\n“Марказий Осиё халқаро транспорт йўлаклари тизимида: стратегик истиқболлар ва фойдаланилмаган имкониятлар” мавзусида ўтаётган халқаро конференция Марказий Осиёда мавжуд транспорт йўлакларини такомиллаштириш ва янгиларини шакллантириш масалаларини муҳокама қилиш, умумий ёндашув ва якдил қарашларни ишлаб чиқиш, истиқболдаги режаларни белгилаб олишда муҳим аҳамият касб этади.\n– Ушбу конференция ўта долзарб масалаларга қаратилгани ва ўз вақтида ташкил қилингани билан муҳим аҳамиятга эга, – деди Ислом тараққиёт банки президенти Бандар Ҳажар. – Ўзбекистон минтақани ўзаро савдо жиҳатдан боғлаб турадиган геостратегик ҳудудда жойлашган. Денгиз йўлларига чиқиш имкониятлари чекланган Марказий Осиё давлатлари ривожида транспорт тизими муҳим аҳамиятга эга. ИТБ ушбу ҳудудда логистика, йўл инфратузилмасини халқаро стандартларга мос равишда тараққий эттириш, ҳаво ва темир йўллар тизимини модернизациялаш, кўрсатиладиган хизматлар турини ошириш бўйича тажриба алмашувини ташкил қилишда фаол иштирок этиб келмоқда. Минтақа давлатлари транзит бўйича тарифларнинг юқорилиги, денгиз йўлларига чиқишни қийинлаштирадиган тўсиқлар мавжудлиги каби муаммоларга дуч келмоқда. Буни ҳал этиш учун транзит йўлаклари тизимларининг трансмиллий бошқарувини жорий қилиш зарур. Шу маънода Ўзбекистоннинг Марказий Осиё мамлакатлари транспорт-транзит салоҳиятини янада оширишга қаратилган ишланмаларини, иқтисодий йўлаклар бўйича истиқболли ечимларини тўлиқ қўллаб-қувватлаймиз.\nЎтган давр мобайнида Марказий Осиё ва унга қўшни мамлакатларнинг жаҳон бозорларига чиқиш ва юк ташувларини амалга оширишга қаратилган қатор лойиҳалар ҳаётга жорий қилинди.\nМазкур конференция ҳам ана шундай интилишлар сирасидан.\nУшбу нуфузли анжуманнинг мамлакатимизда ўтказилаётгани бежиз эмас. Буюк ипак йўлининг марказида жойлашган бу диёрдан йирик халқаро бозорларни ўзаро бирлаштирувчи энг қисқа йўналишлар ўтган. Шу тариқа ривож топган савдо алоқалари турли миллатлар, динлар ва маданиятлар ўртасидаги мулоқот учун қулай шароит яратган. Бундай ҳамкорлик алоқалари учун улкан имкониятлар мавжудлиги ушбу конференцияда яна бир бор ўз тасдиғини топди. Бутун дунёдан келган сиёсатчилар, нуфузли экспертлар халқлар ўртасидаги уйғун тараққиётни таъминлайдиган транспорт йўлакларини шакллантириш йўлида бирлашди.\n– Марказий ва ўарбий Осиёдаги 11 давлатдан 8 таси тўғридан-тўғри денгиз йўлига чиқиш имкониятига эга эмас, – деди Осиё тараққиёт банки вице-президенти Венцай Жанг. – Бу минтақада транспорт-коммуникация тармоқларини жадал тараққий эттиришни тақозо қилади. Ушбу конференция фаолиятимиз доирасида транспорт соҳасидаги ҳамкорликка оид лойиҳаларни амалга оширишга алоҳида эътибор қаратишга ундайди.\nХалқаро конференция иши шўъба мажлисларида давом эттирилди. Уларда Президент Шавкат Мирзиёевнинг табригида билдирилган фикрлар ва олға сурилган ташаббуслар, шунингдек, Марказий Осиё мамлакатларининг автомобиль, темир йўл ва ҳаво транспорти тизимларида ахборот технологиялари, рақамли маркетинг хизматларини жорий этиш билан боғлиқ масалалар кенг муҳокама қилинди.\nМинтақамиз мамлакатларининг транспорт-коммуникация тизимини ривожлантириш, транспорт ва логистика соҳаларида янги инвестиция лойиҳаларини ишлаб чиқишга доир саъй-ҳаракатларни фаоллаштириш, мултимодаль ташувларни жорий этиш, бунинг учун узоқ муддатли ва кўп томонлама ҳамкорлик учун қулай шароитлар яратиш зарурлиги таъкидланди.\nАнжуман иштирокчилари Марказий Осиё давлатларининг автомобиль, ҳаво ва темир йўл транспортини ривожлантириш йўлидаги ҳамкорлигини ижобий баҳолаб, бунда давлат органлари ва хўжалик юритувчи субъектлар шериклиги муҳим ўрин тутишини қайд этди.\nТранспорт ва транзит соҳасида халқаро ҳамкорликни ривожлантиришда мана шундай анжуманлар муҳим ўрин тутиши таъкидланди.\nАнжуманда коммюнике ва қатор протоколлар имзоланди.\nХалқаро конференция иштирокчилари 21 сентябрь куни Самарқанд шаҳрида бўлади.\nОна тилига ҳурмат уни мукаммал ўрганишдан бошланад...\nЎзбек халқининг ўзига хослигини, унинг миллий яхлитлигини кўрсатадиган ва ўзида миллат, халқ руҳини ифодалаган ҳолда дунёга танитадиган бебаҳо воси...


08:34 / 10.04.2017\nКанаданинг машҳур тоғли дам олиш масканларидан бирида юз берган табиий офатда камида 5 киши ҳалок бўлди. Воқеа мамлакатнинг Ванкувер шаҳридан шимолда рўй берди, деб хабар қилмоқда CTV News телеканали.\nТелеканалнинг маълум қилишича, ҳодисадан сўнг, офатда тирик қолган киши йўлда полиция билан боғланган иккинчи сайёҳни учратган. Шундан сўнг, сайёҳлик гуруҳидаги 6 кишини қидириш ишлари бошланган.\nҚутқарув гуруҳи вакилининг сўзларига кўра, айрим сайёҳларда қор кўчкисига қарши махсус анжомлари бўлган, бироқ ноқулай об-ҳаво шароитида тоққа чиқиш махсус тайёргарликни талаб қилади.\nМаълум қилинишича, бахтсиз ҳодиса рўй берган жойда ишлаётган қутқарувчилар қор карнизининг босиб қолиши оқибатида ҳалок бўлган яна бир сайёҳнинг жасадини олиб чиқишган. Ҳалок бўлган сайёҳларнинг барчаси Жанубий Корея фуқаролари экани айтилмоқда.\nКанада бахтсиз ҳодиса


Бугундан кун кейин…\nУзА ахборот агентлиги хабар беришича Узбекистон бизнес ташкил килишда дунёда энг истикболлик 20 давлат каторидаги Марказий Осиёдаги ягона давлатдур. Бу хакида Буюк Британиянинг Maplercoft консалтинг компанияси хулоса килган. Ушбу хабарни олган дунё- даги нуфузли ва йирик молия ва бизнес вакиллари Узбекистонга миллиардлаб сармоя жалб килиш масаласида Швейцариянинг Давос шахрида махсус йигилмокчилар.\nТирикчилик максадида Москва шахрида бориб ишлаётган ошпаз Хакимжон Ганиев ишлари юришиб, тайерлаган паловлари купчиликка манзур булибди. У мехнат килаётган «Рагу» ресторани маьмурияти ошпазнинг китобларини босиб чикаришга хомийлик килиб, Москва марказида «ош –палов» кургазмасини ташкил килган. Урогда йук, бошокда йук, хирмонда тайер Фонд Форум бу тадбирни узини лойихаси деб эьлон килиб сайтида кургазма суратларини чоп килган. Бундан газабланган «Рагу» ресторани мулозимлари Фонд Форумни судга бериш тараддудида.\nУзбекистон Адлия вазирлиги урнатилган тартибда нодовлат ташкилотлари учун мажбурий булган хисоботларни такдим килмаганлиги сабабли «Узбекистон саньати ва маданияти Форуми» Фондини охириги маротаба жиддий огохлантирган. Фонд Форум номига ёзилган огохлантириш хатида Вазирлик Фонд бошлиги республика Президентининг кизи эканлиги ва давлат рахбарига хурмат юзасидан Фонд Форумни катта микдорда жаримага тортмаётганлигини таькидлаган.\nХАБАРЛАРНИ КУЗАТИШДА ДАВОМ ЭТАМИЗ. 2012-ЙИЛ 14-ДЕКАБРЬ М.МАНСУР\n« Шеърият “Turonzamin” pochtasidan »


Минбар 209 19.11.2019 14:09:27\nНон ва нон маҳсулотлари нархи кескин ошиб кетаётгани бугун барчамизга аён ҳақиқат. Энг асосийси эса бу муаммо-халқимизни қийнаётган мавзуга айланди. Бугун Ўзбекистон Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш жамиятлари Федерациясига ҳам бир қанча юртдошларимиз қолипли ноннинг нархи ошиб кетаётганлигидан норози бўлиб, нарх-наво назоратига ким масъул, деган саволни бермоқда.\nФақатгина нафақага кун кўрувчи нафақахўрлар, шартнома пулини тўлаш учун мисқоллаб пул йиғаётган талабага озиқ-овқатнинг, айниқса, ноннинг нархи ошиши сезиларли даражада алам қилади. Нон истеъмол қиладиган маҳсулотларимизнинг асос ҳисобланади. Шу боис Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш Федерацияси мутасаддилари ҳар бир вилоятда айни кунларда қолипли ноннинг нархини ўрганиш ишларини олиб бормоқда. Мамлакатимиз ҳудудларида эса қолипли нон нархи турлича баҳоланмоқда. Энг арзон нарх 1500 бўлса, энг қиммати 2000 сўмни кўрсатмоқда.\nМисол тариқасида келтирадиган бўлсак, Наманган вилоятининг Мингбулоқ, Уйчи ва Чортоқ туманларида қолипли нон 1500-1750 сўмгача, Учқурғон туманида 1750 сўмдан 2000 сўмгача сотилаётгани маълум бўлди. Андижон вилоятининг Асака, Улуғнор, Шахрихон туманларида 1500- 1750 сўмгача, Пахтаобод туманида 1500-2000 сўмгача, Олтинкўл туманида 1750-1800 сўмгача сотилмоқда. Фарғона вилоятининг Қўштепа, Бувайда, Учкўприк, Фурқат туманларида 1500-1800 сўмдан сотилаётган бўлса, Бухоро вилоятининг деярли барча туманларида 1500-1600 сўмдан сотилмоқда. Биргина Когон туманида 1600-1800 сўмдан сотилаётгани тўғрисида маълумот келди. Булар бир кунлик ўрганиш натижалари дейдиган бўлсак, нон нархи ҳар куни ўзгариши мумкинлигини ҳам инобатга олиш лозим. Кундалик ҳаётимизда муаммолар кўп. Аммо арзимас деб ўйлайдиганимиз айрим муаммоларимиз халқ қалбининг оғриқлари эканлигини унутмаслигимиз лозим! Ун ва нон нахи халқ чўнтаги кўтарадиган меъёрларга тўғри келиши зарур деб ҳисоблаймиз.


Эркин микрофон - Миллатга тил теккизманг!\n06 май 2021, Тошкент вақти: 12:03\nОзодлик сайтида ўзбеклар ва ўзбекчилик мавзуида бораëтган баҳс иштирокчиларига мурожаат қилган риштонлик Комилжон ака уларни беш-олтита қўрқоқ ва лаганбардорни деб¸ ўзбек миллатини ерга урмасликка чақирди.\n“Ҳижоб сотиш таъқиқланади!”\nПойтахт бозорларидаги исломий либос сотиладиган дўкон ва расталар Миллий хавфсизлик хизмати ходимлари томонидан қаттиқ назорат қилинаётгани, шаҳарда жойнамоз ва ҳижоб билан савдо қиладиган дўконлар деярли қолмагани ҳақида гапирди 4 ноябр куни Озодликка сим қоққан илк суҳбатдошимиз.\n- Одамлар ҳозир дўконни ҳам очишга қўрқиб қолган. Бўлмаса уларнинг документлари бор¸ касса аппаратлари бор. Чунки¸ менимча бозоркомнинг хонасида штаб квартира турганга ўхшайди. Ҳозир орган ходимлари¸ МХХ ходимлари костюм-шимларда келиб дўконларни текшириб юришибди. Айниқса¸ бу рўмол масаласи бўйича бўлаëтган нималарда.\nОзодлик: Рўмол¸ ҳижоб сотадиганларни текшириб юрибдими?\n- Назорат қилишаяпти. Бундан бошқалар ҳам қўрққан. Менимча¸ асосий мақсад ҳижоб бўйича кетаяпти. Чунки ҳозир дўконларда на ҳижоб бор¸ на жойнамоз бор. Одамларни қўрқитиб¸ бемалол тижорат қилишга беришмаяпти.\nОзодлик: Улар савдогарларнинг юрагига шу даража кучли қўрқув солиб қўйдими?\n- Мана сизга яқинда бўлган битта гапни айтиб берай. Битта дўконни босишди. Қанақа босишди? Ҳужжати йўқ дейилди¸ бошқа нарсалар баҳона қилинди. Охири дўконнинг эгаси “Нима сотайлик? Айтинглар¸ нима сотайлик? Нимага ҳадеб мени босаверасизлар?” деганда¸ “Ана енгил-елпи кийимлар чиқиб ëтибди. Нима қиласан рўмол сотиб¸ аëлларнинг устини ëпиб¸ ўзингга ғалва орттириб? Бу ҳаммаси тепадан бўлаëтган нарса бўлса. Тушунмаяпсанми? Бу бизларга боғлиқ нарса эмас” деб айтишибди. Охири одамлар бошқа нарса сотишга мажбур бўлишаяпти. "Ал Мадина" деган дўкон бор. Ҳатто ҳозир ўша магазин ҳам ишламаяпти. Ҳар кун эрталабдан бозоркомнинг хонасида 20 га яқин костюм-шим кийган МХХ ходимлари ўтиради. Булар солиқ инспекцияси ëки департамент ходимлари эмас. Бу аниқ. Битта Чорсуда эмас Ипподромда ҳам¸ Юнусободда ҳам - ҳамма жойда назорат кетаяпти. “Президент фармони кетаяптими йўқми¸ ҳижоб масаласи нима бўлаяпти” деб текшириб ëтишибди.\nОзодлик: Ҳозир ҳижоб¸ рўмол сотиладиган жойлар қолдими?\n- 100 фоиз қолмади бу нарса. Битта илтимосим бор эди. Мана шу бўлаëтган нарсаларга Обидхон акамиз нима дейдилар? Эшитган бўлсалар керак. У кишидан ҳам интервью олиб¸ мана шу саволларимизни етказиб қўйсангизлар¸ дейди Toшкентдан сим қоққан суҳбатдошимиз.\n“Камбағалнинг нонини туя қилиб....”\nНаманган вилоятининг Норин туманидан бўлган қўнғироқ эгаси, “Оқ олтин” фермерлар уюшмасида аҳолига томорқа учун хатлаб берилган ерлар тортиб олиниб, бошқа пулдор одамларга сотиб юборилгани ҳақида гапирди. Унинг айтишича, нақд долларга сотилган бу ерлардан тушган даромад маҳаллий ҳокимлар ва прокурорларнинг чўнтагига кириб кетган.\n- Норин туманида 1986-1988 йилларда Горбачëв томонидан берилган ер участкалари бор. Бу тасдиқланган. Президентимизнинг гапи бўйича бу шу вақтгача турган. Одамларнинг асосий даромади шунданда. Буғдой экишади¸ буғдойдан кейин шоли экишади. Ўшандан оиласига етадиган даражада фойдаланиб турган эди. Бировники 20 сўтик¸ бировники 14 сўтик¸ бировники 10 сўтик. Ҳозир туман ҳокими томонидан 150 гектарга яқин ер олиниб¸ кимнинг пули бўлса¸ ўшанга сотишди.\nОзодлик: Ўша пайтда бу ерлар уларнинг номига хатлаб берилмаганмиди?\n- Уларнинг номига берилган. Дала томорқа қилиб берилган. Ўшани 2007-2008 йилларда халқдан зўрлик билан олиб туриб¸ 1000 доллардан сотиб юборишди. 150 гектар ернинг саккиз сўтигини 1000-1200 доллардан сотишди. 1000 доллардан сотганда ҳам жуда катта миллион доллар бўлаяптида. Бу бир миллион 700 мингдан ошиқ пул бўлаяптида. Бу ҳазилакам пулмас. Бу кимнинг чўнтагида ҳозир? Бу участкани бериши керак эди. Майли берди¸ аммо пул кимнинг чўнтагига кетди. Олдин ўзбекда “Сенинг нонингни туя қилиб бераман” деган гап бор эди. Ҳозир бизнинг халқимизнинг ерини¸ давлатнинг ерини туя қилиб берган инсонлар бор. Қисқаси¸ ҳар биттасининг тагида 10 тадан машина¸ қўша-қўша хотинлар. Бу пуллар туман ҳокимининг чўнтагидами¸ вилоят ҳокимининг чўнтагидами¸ прокурорнинг чўнтагидами? Улар очиқдан-очиқ “Бор кимга борсанг бор” деб айтаяпти. Ана шуларнинг айтганини қилаяпти. Демак¸ тепадан қилинган эканда бу нарса¸ дейди норинлик суҳбатдошимиз.\n“Биз улуғ ва шаклланган миллатмиз!”\nОзодлик радиосининг Қурултой эшиттиришида “ўзбек ва ўзбекчилик” мавзуси муҳокама қилинганидан сўнг, айни мавзу Озодлик интернет сайтида ҳам баҳс марказига қўйилди. Риштондан қўнғироқ қилган Комилжон ака интернет саҳифамизда бу баҳсни кузатиб келаётганини айтар экан, баҳс иштирокчиларини ўзбекларни камситмасликка чақирди.\n- Менинг гапирадиган гапим шундан иборатки¸ Германияда яшаëтган Камол Хўжа ва Лолахонларнинг ўзаро суҳбатини интернет орқали беришди. Шу иккаласи ҳам ўта тушкун ҳолга келиб қолиб¸ яъни миллат сифатида шаклланганлигимизни тан олмай қўйган бўлса¸ шу иккаласига айтар гапим бор. Ўзбекистонда қўрқоқлар¸ подхалимлар¸ унақа халқ бордир эски коммунистик тизимдан қолган. Ҳозир ëшлар шаклланаяпти. Биз уларчалик миллатимиздан нолимаймиз. Биз ўзимизга ишонамиз. Ҳар қандай шароитда ҳам биз ўзимизни тиклаб кетамиз. Ўзбекчилигимиздан ҳам¸ ўзбеклигимиздан ҳам ҳеч ҳам нолимаймиз. Биз¸ Худо хоҳласа бутун жаҳонга таниламиз. Битта Каримовнинг олиб бораëтган сиëсатини деб қўрқоқлар даражасига тушиб қолганимиз йўқ. Беш-олтита одам гапиришсину¸ миллатга тил теккизишмасин¸ илтимос. Бордир беш-олти одамлар¸ лекин миллатга гап теккизишмасин. Биз улуғ миллатмиз¸ шаклланган миллатмиз. Биз ундай гаплардан орият қиламиз¸ дейди риштонлик Комилжон ака.


Тошкентда ўз фарзанди ўлдириб, уни бедарак йўқолиб қолганлигини “саҳналаштирганлар” қўлга олинди. Улар фарзандини дўппослаб, қасддан ўлдирганлар. Сўнгра мурдани ўчоқда ёқишган, ёнмай қолган қолдиқлари қопга солиб, Чирчиқ дарёсига ташлаб юборишган.\nТошкент шаҳар прокуратурасининг хабарига кўра, 4 ноябрь куни фуқаро А.В. ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга мурожаат қилиб, 5 ёшли қизи Д.К.ни “Compass” савдо мажмуасида йўқотиб қўйганлиги ҳақида маълум қилган.\nТезкор-тергов гуруҳи томонидан А.В. ва унинг шаръий никоҳдаги эри М.Ф.нинг кўрсатмалари шубҳа остига олинди. Олиб борилган тезкор-тергов ҳаракатлари натижасида аниқланишича, 25 октябрь куни кечаси соат 03:00 атрофида эр-хотин Сергели туманида ижарада яшаб келган хонадонда спиртли ичимлик истеъмол қилишиб, фарзандини уриб, дўппослаб, қасддан ўлдирганлар.\nҲодиса содир бўлган жойни кўздан кечириш давомида Д.К.нинг мурда суяклари топилиб, ашёвий далил тариқасида олинган. Жиноят иши бўйича А.В. ва М.Ф.лар қасддан одам ўлдиришда гумон қилинувчи тариқасида жалб қилиниб, Жиноят-процессуал кодексининг 221-моддаси тартибида ушланган.\nТергов ҳаракатлар давом эттирилмоқда.


ЖЧ-2018: Германия тарихда биринчи марта нимчорак финалга чиқа олмади\n25 январ 2021, Тошкент вақти: 09:56\nГерманиялик футбол ишқибози.\nФутбол бўйича амалдаги жаҳон чемпиони бўлган Германия терма жамоаси жаҳон чемпионатида плей-оффга чиқа олмади. Сўнгги учрашувда Германия жамоаси Жанубий Кореяга 0:2 ҳисобида ютқазди\nКорея жамоаси ўйинчилари Ким Ён Гвон 92-дақиқада, Сон Хин Мин 96-дақиқада немис дарвозасига тўп киритди.\nЎтказилган учта ўйин натижаларига кўра, Германия уч очко тўплаб, F гуруҳида 4-ўринни эгаллади. Германия ўз тарихида биринчи марта гуруҳдан нимчорак финалга чиқа олмади.


«Барселона» 12 футболчини сотувга қўймоқчи. Улар орасида Коутиньо, Дембеле ва Брэйтуэйт ҳам бор\n«Барселона» клуби ёзги трансфер ойнасида таркиб борасида катта ўзгаришларга қўл уришга тайёрланмоқда, дея хабар бермоқда Marca.\nНашрнинг ёзишича, Каталония клуби 12 нафар футболчисини сотишга тайёр. Хусусан, ҳозирги таркибдан Нето, Нелсон Семеду, Самюэль Умтити, Хуниор Фирпо, Иван Ракитич, Артуро Видаль, Усмон Дембеле ва Мартин Брэйтуэйтлар клуб хайрлашишга тайёр бўлган футболчилар рўйхатидан жой олган.\nШунингдек, «Барселона» раҳбарияти ижарадан қайтган Карлес Аленья, Рафинья, Жан-Клер Тодибо ва Филиппе Коутиньо сингари футболчиларни ҳам трансферга қўймоқчи.\nОлдинроқ, каталонияликлар Коутиньони Англия клубларига таклиф қилгани ҳақида хабар қилинган эди.


07 июл 2022, Тошкент вақти: 09:36\nИроқ бош вазири Нурий ал-Маликий ҳукумат кучларига мамлакат бўйлаб амалга ошираётган амалиётларини тўхтатишга буйруқ берди.\nХабарларга кўра, Нурий ал-Маликий шиа жангариларининг ўз қуролларини топширишига қўшимча вақт бериш учун шундай қарор қабул қилган.\nЎтган ҳафтада Ироқ ҳукумати кучлари мамлакатнинг бир неча шаҳрида қуролланган гуруҳлар, жумладан, шиалар уламоси Муқтадо ас-Садрга содиқ Маҳдий армияси аъзоларига қарши кенг кўламли ҳарбий амалиётлар ўтказган эди. Томонлар ўртасида рўй берган тўқнашувларда юзлаб одам нобуд бўлган.\nШунингдек, Дажла вилоятидаги портлашда ўнга яқин фуқаро нобуд бўлгани айтилмоқда.\nХабарларга кўра, худкуш ўзини дафн маросимида иштирок этаётган оломон олдида портлатиб юборган.\nДажла вилояти расмийсининг билдиришича, содир этилган ҳужумда 30га яқин фуқаро тан жароҳати олган.


ЎзА - Сенатор ва депутатлар Бувайда туманида аҳоли билан мулоқот ўтказмоқда\n06.02.2017 16:51 Чоп этиш версияси\nХалқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йилида давлат органларининг фуқаролар билан ўзаро муносабатлари тубдан қайта кўриб чиқилиши, бу борада аҳоли билан доимий мулоқот ўрнатиш, уларни қийнаётган муаммоларни ҳал этишнинг янги механизмлари ва самарали усулларини жорий қилиш масалаларига алоҳида эътибор қаратилмоқда.\nФарғона вилоятидан сайланган депутатлар ва сенаторлар Бувайда туманида бўлиб, фуқаролар билан мулоқот ўтказди.\n– Тумандаги ҳар бир маҳалла фуқаролар йиғини, хонадонларда бўлиб, одамлар фикри ва эҳтиёжларини ўрганмоқдамиз, – дейди Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси депутати Илҳомжон Носиров. – Мулоқотларда кўтарилган кўплаб масалалар ижобий ҳал этилди. Қишлоқ врачлик пунктлари ҳолати, тиббий хизмат сифати, умумтаълим мактабларида ўқитиш жараёни самарадорлигига алоҳида эътибор қаратилди. Шунингдек, қабул қилинаётган қонун, фармон ва қарорлар мазмун-моҳияти бўйича тушунтириш ишлари олиб борилди.\n“Янгиқўрғон”, “Қўнғирот”, “Бекобод”, “Найман”, “Бештерак” каби қишлоқ фуқаролар йиғинларида бўлиб ўтган мулоқотдан аҳоли мамнун.\n“Бештерак” қишлоқ фуқаролар йиғинида бўлган мулоқотларнинг бирида хонадонлардаги мавжуд маиший-ижтимоий муаммолар ўрганиб чиқилди. Унда хонадон эгаси Ҳаётжон Норматовнинг вақтинча ишсизлиги сабаб, қўшимча даромад олиши учун оиласида паррандачилик билан шуғулланишига банк кредити ажратилиши режалаштирилди. Шунингдек, оиласида тикувчиликни йўлга қўйиб, ўндан ортиқ иш ўрни яратган, мебель цехи ва иссиқхоналар ташкил этган хонадонларга ҳам қўшимча қулайликлар яратиш мақсадида банк кредитлари ажратилишига келишиб олинди.\n– Депутатларнинг уйимизга келиб, ҳаёт тарзимиз билан танишиши бизни беҳад қувонтирди, – дейди Найман қишлоғида яшовчи Ғуломжон Абдураззоқов. – Томорқамизда иссиқхона ташкил этганмиз. Айни кунларда помидор, қалампир етиштираяпмиз. Иссиқхона ишига барча оила аъзоларимиз жалб қилинган. Шукр, даромадимиз яхши. Тўй қилаяпмиз, уй қуряпмиз. Оилавий тадбиркорлик билан шуғулланаман, деган ҳар бир фуқарога давлатимиз томонидан барча шароит яратиб берилмоқда. Бундан биз жуда хурсандмиз.


24 декабрь, 2018, 11:29\nҚашқадарё вилоятида, жумладан “Насаф” футбол мактабида фаолият юритаётган мураббийларга ОФКнинг “В” тоифасидаги лицензиялари топширилди. Тадбир “Насаф” ФМда бўлиб ўтди. Тадбирда Ўзбекистон Футбол Ассоциацияси техник бўлими бошлиғи Шавкат Имомов, клуби бош менеджери С.П.Кучеренко, жамоа бош мураббийи Р.С.Бердиевлар ҳам ҳозир бўлишди.\nФутбол мактаби мураббийларидан Умирқул Раҳматуллаев, Павел Кшнякин, Жасур Ибрагимов, Озод Бердиев, Нурали Қунғиров, Дилмурод Пўлатов ва Жамшид Азизовларга мазкур тоифали лицензиялар топширилди. Яна бир мураббий Элдор Мойлиевга эса ОФКнинг “А” лицензияси топширилди.\nМураббийларга ушбу лицензияларни Шавкат Имомов, С.П.Кучеренко ва Р.С.Бердиевлар топширишди, -дея хабар бермоқда клуб матбуот хизмати\nҚуида ушбу маросимдан олингна фотоларни томоша қилинг:


Покистон делегацияси Самарқандга ташриф буюрди\nЖорий йилнинг 3 февраль куни Покистон делегацияси Ўзбекистонга ташриф буюрди. Бу ҳақда Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси матбуот хизмати хабар берди.\nБош вазир маслаҳатчиси Абдул Раззоқ Довуд бошчилигидаги делегация билан Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси раиси Азиз Абдуҳакимов Самарқанд шаҳрида учрашди.\nУчрашувда икки томонлама ҳамкорлик алоқаларини янада кенгайтириш ҳамда Ўзбекистон ва Покистон ўртасидаги ўзаро манфаатли ҳамкорликни ривожлантириш масалалари юзасидан фикр алмашилди. Покистон делегацияси учун дастлаб Самарқанднинг инвестицион жозибадорлиги, туризм салоҳияти, тиббиёт ва фармацевтика йўналишидаги имкониятларига доир тақдимот ўтказилди.\nМузокаралар давомида авиақатновларни ривожлантириш, икки мамлакат ишбилармонлари ўртасида манфаатли ҳамкорликни кучайтириш, олий таълим муассасаларида ўзаро тажриба алмашинувларини ташкил этиш масалалари кўриб чиқилди. Айни пайтда Самарқанд давлат тиббиёт институтида 130 нафар покистонлик талабалар таҳсил олмоқда. Яқинда яна 120 нафар талаба ва 10 нафар профессор-ўқитувчи Самарқандга ташриф буюриши маълум қилинди.\nТашриф асносида меҳмонлар Имом Ал-Бухорийнинг ҳаёти, унинг ҳадис илмига қўшган буюк маънавий мероси билан яқиндан танишиш мақсадида улуғ муҳаддис қабрини зиёрат қилишди ҳамда халқаро илмий-тадқиқот марказида бўлишди.


Бугун эрталаб Париждаги театрлардан бирида портлаш содир бўлди. Портлаш оқибатида етти киши жароҳатлангани айтилмоқда.\n27 январ 2021, Тошкент вақти: 16:29\nҚутқаурвчилар хизмати матбуот котиби Оливер Делпласе Империя Театрида содир бўлган портлашнинг сабаблари аниқланмаганини маълум қилди.\nДелпласенинг айтишича, Парижнинг Елисей Боғлари яқинида жойлашаган театр биносига, айниқса биринчи ва иккинчаи қаватларига катта зарар етган.\nПолиция портлаш юзасидан текширув ишларини олиб бормоқда.


Кўнгиллар шодликка тўлди\nКентов шаҳрида 600 нафар фуқарога ижара уйининг калити топширилди. Унинг ичида етим ота-она ғамхўрлигисиз қолган болаларга – 109 квартира, кўп болали оилаларга – 106 квартира, аҳолининг ижтимоий ночор гуруҳлари бўйича – 227 квартира, давлат хизматчиларига – 139 квартира, ҳалокатли уй шароитидаги фуқароларга 4 квартира берилди.\nБошпана билан таъминланганларнинг орасида шаҳарлик Қалампир Тулеубекова ҳам бор. 2015 йили кўп болали оила сифатида уй навбатида рўйхатга олинган. У шу пайтгача уй-жой навбатини доимо EGOV электрон портали орқали кузатиб бориб, бугунги кунда ижара уйига эришди.\nNur Otan партиясининг “Ўзгаришлар йўли: Ҳар бир фуқарога муносиб ҳаёт!” номли сайловолди дастурида 2025 йилга қадар Кентов шаҳрида 3 600 оилани бошпана билан таъминлаш кўзда тутилган. Бугунги кунда ўша “Йўл харитаси” бўйича тадбирлар юритилмоқда.\nВилоят ҳокимининг матбуот хизмати, 2021-08-28, 04:19 61


Биринчи давра статистикаси. Таркибида энг ёши катта футболчи майдонга тушган "Навбаҳор" ҳақида / CHAMPIONAT.asia\n21:33Куман маошининг қисқартирилишига рози бўлди 1 21:09Эриксеннинг трансфер нархи аниқ бўлди 2 20:57Черишев коронавирусга чалинди 0 20:42ЕЧЛ. Ҳафтанинг энг яхши ўйинчиси аниқланди 0 20:19Роналду "Беневенто" билан ўйнамайди, чунки... 8 19:5938 ёшли Лескотт футболга қайтди 0 19:40Туркия терма жамоаси етакчиси "Ман Юнайтед"га ўтади (Кристиан Фальк) 11 19:23"Алавес"га қарши ўйинда "Реал"га кимлар ёрдам беролмайди? 7 18:50"Челси" Алаба борасида музокаралар олиб боради 3 18:42Olamsport: Фазлиддин Ғоибназаров жўнаб кетди, Майк Тайсон Рой Жонснинг "қулоғини" еди ва бошқа хабарлар 1 18:31Фред МЮдан янги шартнома олиши мумкин 2 18:10Товен "Милан"га ўтишга қарор қилди 4 17:53МЮ Погбани сотиши ва унинг ўрнига "Астон Вилла" хавбеки билан шартнома имзолаши мумкин 5 17:46Coca Cola Суперлига. 26-тур учрашувлари бир вақтда бошланади 12 17:27"Наполи" "Интер" хавбекини нишонга олди 0\nБиринчи давра статистикаси. Таркибида энг ёши катта футболчи майдонга тушган "Навбаҳор" ҳақида\nОлий лига клубларининг дастлабки давра статистикаси билан таништиришда давом этамиз. Навбат Наманганнинг “Навбаҳор” клуби статистикасига етиб келди.\n“Навбаҳор” дастлабки даврада 4та ғалаба, 3та дуранг ва 6та мағлубият натижасини қайд этди. Жамоа 13та ўйинда жами 14та тўп киритди ва 19 марта тўп ўтказиб юборди. “Навбаҳор” биринчи даврани 15 очко билан 8-ўринда якунлади.\nНаманганликлар сафарда ҳам, ўз майдонларида ҳам 7тадан гол уришди. “Лочинлар” биринчи давра давомида 1та ўйинда иродали ғалабага эришди ва 1 марта йирик ҳисобда ютқазиб қўйди. Иродали ғалабалар сони ҳам биттани ташкил этди. Жамоа 5та ўйинда рақиб дарвозасига йўл топа олмаган ва 2та учрашувда рақиблар “Навбаҳор” дарвозасига гол ура олишмаган. Ҳакамлар бу жамоа футболчиларига жами 24та сариқ кўрсатишди. Таркибда биринчи даврада 24 нафар футболчи майдонга тушди, улар орасида 1та легионер бор.\nТемур Султонов барча 13та ўйинда ўзгаришларсиз ҳаракат қилган ягона футболчи бўлди. Жамоа сафида Рўзимбой Аҳмедов 5та гол уриб клуб тўпурари бўлди. “Навбаҳор” сафида Темур Султонов ва Қаҳрамон Маҳаммаджонов энг кўп тўрттадан сариқ карточка олишди. Рўзимбой Аҳмедов ва Жаҳонгир Меҳмонов эса биринчи даврада бир мартадан қизил карточкага лойиқ кўрилишди. Жамоа ҳимоячиси Абдумажид Тоиров дастлабки даврада майдонга тушган энг ёши катта футболчи бўлди.\nКечроқ “Бухоро” клубининг статистикаси берилади.\nЎтказиб юборилган голлар 19\nЎз уйида ўтказилган голлар 8 (42,11%)\nМеҳмонда ўтказилган голлар 11 (57,89%)\nЎртача ўтказилган гол 1,46\nСафарда жамғарилган очколар 8/21 (38,1 %)\nЭнг йирик ғалаба 3:0 - Гулистон\nГол ўтказилмаган ўйинлар сони 2 (15,38%)\nМайдонга тушганлар (чет эллик) 24 (1)\nТомошабинлар сони (жами/ўртача) 56732 / 4364


Туркия президентини ҳақоратлаган олмон қизиқчиси вақтинча ишини тўхтатди\nГерманиялик қизиқчи Ян Бемерманн.\nТуркия президентини ҳақоратлашда айбланаётган олмон қизиқчиси Ян Бемерманн жиноий жавобгарликка тортилиши кутилаётгани учун тўрт ҳафталик таътилга чиқишини эълон қилди.\nҚизиқчи 16 апрель куни Facebook тармоғидаги ўз саҳифасида “телевидениедан озгина дам олиши” ҳақида ёзди.\nZDF давлат телеканали Бемерманн олиб борадиган Neo Magazin Royale кўрсатуви 12 майгача эфирга узатилишини маълум қилди. Канал расмийлари Бемерманнинг таътилга чиқиш ҳақидаги қарорини ҳурмат қилишларини билдиришди.\n15 апрель куни Германия канцлери Ангела Меркель Туркиянинг Бемерманнга қарши жиноий иш қўзғашга чақириб юборган илтимосини қабул қилганини билдирди. Қизиқчи ўз теледастури давомида Ражаб Тоййиб Эрдўғонни ҳақоратловчи шеърни ўқиб эшиттирган эди.\nТуркия Бемерманн бошқа давлат етакчисини ҳақоратлагани учун жиноий жавобгарликка тортилишини талаб қилмоқда. Германия қонунларига кўра, Меркель маъмурияти бу илтимосни бажаришга мажбурдир.\nМеркель ҳукумат жиноий иш очишга ўз рухсатини берганини, лекин қандай ҳукм чиқариш судьяларнинг қўлида эканини билдирди.\nМеркелнинг айтишича, мамлакат Жиноят кодексининг бошқа давлат идоралари ёки вакилларини ҳақорат қилиш ҳақидаги 103-моддаси 2018 йилгача бекор қилинади. Бу модда камдан-кам ҳолларда қўлланилади.\nБемерманн Туркия эътирозига сабаб бўлган шеърни икки ҳафта олдин ZDF телеканалида ўқиб эшиттирган эди. Қизиқчи шеър Германияда ман қилинишини айтиб, уни аввалроқ бошқа телеканалда эфирга узатилган, Эрдўғонни масхаралаб, Туркия ғазабини келтирган сатирик қўшиққа қиёслади. Қизиқчи ўқиган шеърда Эрдўғон “профессионал аҳмоқ” дея таърифланади. Бундан ташқари, унда Туркия президентининг ҳайвонлар билан жинсий алоқа қилиши айтилган.


Аҳоли эски симёғочлардан азият чекмоқда электр тармоқлари корхонаси эса мурожаатга бепарво - zarnews.uz\nАҳоли эски симёғочлардан азият чекмоқда электр тармоқлари корхонаси эса мурожаатга бепарво\nТаҳририятимизга Жомбой тумани Ногаҳон маҳалласи, Довчар қишлоғида яшовчи фуқаролардан шикоят аризаси келди. Унда жумладан шундай дейилади:\n- “200 хўжаликда мингдан ортиқ аҳоли истиқомат қиладиган қишлоғимизга 1953-1964 йилларда электр симёғочлар ўрнатилган. Фойдаланиш муддати ўтиб кетган бўлса-да, симёғочлар ҳалигача янгисига алмаштирилмаган. Аксарият аҳоли мажбурликдан ўз уйига қўлбола симёғоч билан электр тармоғи тортган. Оқибатда, намгарчилик ва совуқ кунларда электр симлар бир-бирига тегиб, қисқа туташувлар юзага келмоқда. Бу эса хонадонлардаги электр жиҳозларини ишдан чиқармоқда. Энг ёмони, қўлбола симёғочлар чириб, тез-тез симлар узилиб, аҳоли ҳаётига хавф солмоқда.\n“Ўзэнергоинспекция”нинг вилоят ҳудудий бўлимига қилган мурожаатимизда вилоят ҳудудий электр тармоқлари корхонаси Президентимизнинг 2016 йил 23 ноябрдаги қарори доирасида 2017 йил учун тасдиқланган дастурга қўшимча равишда қишлоғимизга ТП-9662га қўшимча КТПс-100/10 кВ ТП ўрнатиш ва 0,4 кВ электр узатиш тармоғи реконструкция қилиниши белгиланганини маълум қилди. Амалда КТПс-100/10 кВ русумли ТП ўрнатилган, қолган ишлар бажарилмай қолган. Ўрнатилган КТПс-100/10 кВ русумли ТП ни эксплуатация қилишга “Ўзэнергоинспекция”нинг вилоят ҳудудий бўлимидан хулоса олмасдан ва хизмат фармойиши чиқарилмасдан 10 кВ “Ғўбдин” фидерига улаб ишга туширилган.\nБиз бу ҳақда Жомбой тумани электр тармоқлари корхонаси бошлиғи Ш.Ҳатамовга, вилоят ҳудудий электр тармоқлари корхонаси раҳбари Ғ.Маматқуловга бир неча бор мурожаат қилдик. Аммо бирор натижа бўлмади”.\nМасалага ойдинлик киритиш учун Жомбой тумани электр тармоқлари корхонаси бош муҳандиси Қ.Эргашев билан боғланиб, вазиятга ойдинлик киритишни сўрадик. Ариза нусхасини 2020 йил 24 декабрда телеграм орқали юбордик. Аммо орадан 20 кундан ортиқ вақт ўтди ҳамки, мурожаатимизга жавоб йўқ.\nЖомбой тумани электр тармоқлари корхонаси масъуллари фуқароларнинг қийналаётганига шу қадар бепарвоми ёки мурожаатларнинг барчаси шу зайлда эътиборсиз қолдириладими?\nТеглар: симёғоч Жомбой тумани\nЖомбойда Бухоро хонгули ўлдирилгани ҳақида расмий маълумот берилди\nЖомбойда бир корхонага тўртта етакчи давлатнинг замонавий ускуналари келтирилди\nЖомбойлик ёшлар саноат корхоналарида ишлашни хоҳлайди\nТарих келажак учун қандай сабоқ беради?\n“Қамчин ота” зиёратгоҳи қачон ўрганилади?\nЖомбой ўрмон хўжалигида киви етиштирилади


«Қодиров даври»да «урилган» генерал масъул лавозимга тайинланди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n11 февраль 2020, 20:45\nЯна бир тайинлов — Абдуҳалим Холмахматовнинг Бош прокурор биринчи ўринбосарлигига лойиқ кўрилгани билан боғлиқ. Сирасини айтганда, Бош прокурорнинг биринчи ўринбосари лавозими борлиги ёддан ҳам кўтарилаёзганди. Негаки, кейинги икки ўн йилликда айни лавозим кўпам банд бўлмади, аксинча, бўш турди. Янги аср бошида Рашид Қодиров Бош прокурор этиб тайинланганида маҳкама биринчи ўринбосари вазифасида Азимжон Эргашев ишлаётганди. Кўп ўтмай А.Эргашев Тошкент вилояти, сўнг Сирдарё вилояти прокурорлигига «сурилди»...\nШундан кейин бир неча йил «эгасини кутган» биринчи ўринбосарлик курсисига О.Набиев таклиф этилди. Мазкур мутахассис «махсус миссия» билан айни лавозимга қўйилгандики, бир неча ой давомида вазифа бажарилгач, республика раҳбарлик идорасига кўтарилиб кетди. Янги вазифада ҳам кўп ишламаган О.Набиев тағин прокуратурага қайтарилди: бу сафар «биринчи» эмас, балки оддий ўринбосар сифатида. Бироқ бу «қайтиш»нинг ҳам умри узун бўлмади...\nКуни кеча Бош прокурорнинг биринчи ўринбосари этиб тайинланган Абдуҳалим Холмахматов шу тизимда суяги қотган мутахассис. Фаолиятини туман прокуратурасида бошлаган А.Холмахматов тизимнинг барча пиллапояларини аллақачон босиб ўтган. Бир муддат республика раҳбарлик идорасидаги фаолиятидан сўнг у 2001 йилда, ҳали қирқ тўрт ёшга тўлиб-тўлмай Бош прокурор ўринбосари этиб тайинланади.\nОрадан йил ўтиб, 3-даражали давлат адлия маслаҳатчиси (генерал-майорга тенг ҳарбий унвон) рутбасига муносиб кўрилади. Нисбатан ёш кадрнинг бундай лавозим-у рутбаларга лойиқ кўрилаётгани маҳкамада ўз ҳокимиятини мустаҳкамлашга тушган ўша пайтдаги Бош прокурорга ёқмаслиги эҳтимоли катта эди. Зеро, собиқ Бош прокурорга «юқори»дан юборилган эмас, ўзи «тарбиялаган» кадрлардан бири муовин бўлиши ҳар тарафлама маъқулроқ эди-да (бунинг аянчли оқибатига бугун ҳамма гувоҳ).\nШундай бўлди ҳам. Бош прокурор ўринбосари сифатида икки йил нари-бери ишлаган А.Холмахматов ҳам «синалган усулда» аввал Тошкент вилояти прокурорлигига туширилди, сўнг Фарғона вилоятига юборилди. Фарғонада уч йил ишлаб-ишламай вилоят прокурорлигидан олиниб, Қарши туман прокурорлигига тайинланди. Туман даражасига туширилган мутахассис билан эса хайрлашиш жуда осон...\nКейин ўн икки йилнинг салмоқли қисмини А.Холмахматов хўжалик судида ўтказди: консультант, катта консультант, бўлим бошлиғи лавозимларида. Бош прокурорнинг биринчи ўринбосари вазифасига тайинлангунга қадар эса Ўзбекистон Республикаси Президентининг Қашқадарё вилояти Халқ қабулхонаси мудири лавозимида ишлади.\nЯнгиликлар » Жамият » «Қодиров даври»да «урилган» генерал масъул лавозимга тайинланди\n10:39 Бош прокуратура раҳбариятида янги тайинловлар амалга оширилди


Библиотека | 1941(Сарвар) 5-кисм давоми\nTasodifiy hikoya: hattoki ilondaham onalik mexri bor\nBir necha yillar ilgari bolib otgan voqea... Shokir aka odatdagidek daladan qaytayotgan edi maxal...davomi\n1941(Сарвар) 5-кисм давоми\nДобавил: =safo= (17.04.2018 / 02:14)\nСевара билан Сардор анчайин паст овозда сузлашишар эди , бир пайт сарвар чучиб уйгонди :\n- Ака сиз\n- Сарвар, мен Шошиб турибман , кетишим керак .машина куриб турибди.\nДея улар билан хайрлашиб югуриб чикиб кетди.\nСарвар нима гаплигини тушунолмай кенойисига каради ва\n- кенойи тинчликми ? Хеч нарсага тушунолмадим .\n- ха Самарканда уларни бир нималарга бир нарсага ургатишибди, отини бир нима деди , эслаб кололмадим, хуллас фронтга бугун кетишармиш. Мана Яна иккимиз колдик.\nДея чукур хурсиниб етиб олди , Сарварга :\n-сарваржон ётинг сизам эртага далага чикиш керак\n-хуп кенойи мана ётдим . Кенойи кейин бизи бир хонада куриб хар хаёлга бормадими\n- билмадим индамадику , яхшики бугун жойизи узокка тушаганим, билмадим агар нима буларди .\n-Булиб утган ишларчи?\n-билмадим Сарваржон билмадим, акангизда кунглим йук.\n-Буни узи хам билади , айтганман . Майли курамизда.\nШу тарика улар иккиласи кийин булсада бир амаллаб яшай бошладилар . Хукуматнинг берганига каноат килишиб, тежаб бир амаллаб кун утказишарди . Сарвар билан Севара туну кун бирга ,жуда богланиб колишганди . Мана сардор фронтга кетганига хам 2 йил булди . Бахор келиб , экин экиш ишлари бошланиб кетди , колхоз раиси Сарварни кушни колхозга уруглик олиб келишини буюрганди , кайтаетиб от уловини гилдираги ишдан чикди , шу туфайли кеч булган булсада сарвардан дарак булмади. Севара каттик хаёжонланиб ,2 марта колхоз идорасига сураб борди , аммо идорагилар хам нима булганини билишмасди . Севара узини куйгани жой тополмас эди . Хаёлида Сарвар бошка кайтиб келмайдигандай буларди . Кузига ёш келди , йиглаб юборди . Войдод деб бакиргиси келарди . Бу ох фарёди коркувдан эмас балки , мухаббат хижронидан эди , Севара нима килишни билмай уй бурчагида букчайиб тиззасини кучоклаб утириб , хаёлан эрига :\n-Сардорака кечиринг мени бошка чидолмаймааан, нима килаай ахир чидолмасам .\nДея кузида ёшни артиб, шу пайт айвонда кимнидир шарпаси куринди , эшик очилиб сарвар кириб келди . Севарани кувонганиб кетиб сакраб урнидан туриб ,сарвар томон ошикди ва Сарварни махкам кучиб олди . Лекин хануз узини йигидан тухтата олмасди . Сарвар:\n-кенойи куркдизми ?\n-Сарваржон куркиб кетдиим, каерларда юрибсиз. Одам деганам шунака буладими\n-кечиринг кенойи кеч колиб кетдим .\nСевара огушидан куйворгиси келмасди . Сал узига келиб : -бошка бунака киманг , куркитвордиз . Мени хам уйланг ахир . Дея секингина лабидан буса олди . Шу кеча Севара максадига эришишга ахт килди . ( давоми бор )\nОнлайн: 13 / 681 | + reklama


Нидерландия ва Ўзбекистон қишлоқ хўжалик вазирликлари ўртасида ҳамкорлик протоколи имзоланди\nНидерландиянинг қишлоқ хўжалиги соҳасини ҳар томонлама ривожлантиришдаги илғор тажрибасини ўрганиш, давлатлар, хусусий сектор ва таълим муассасалари ўртасида самарали ҳамкорликни йўлга қўйиш мақсадида Қишлоқ хўжалиги вазиринг ўринбосари Саидкамол Ходжаев бошчилигидаги делегация Ниделандияга расмий ташриф буюрди.\nҚишлоқ хўжалиги маҳсулотларини Яқин Шарқ ва Африка мамлакатларига экспорт қилиш масаласи муҳокама қилинди\nҚишлоқ хўжалиги вазирлигида "Alajlan & Bros companies group" компанияси раҳбари Шайх Муҳаммад Абдулазиз Ал Ажлан бошчилигидаги делегация билан учрашув бўлиб ўтди.\nБалиқчиликни ривожлантириш истиқболлари\nҚишлоқ ҳўжалиги вазирлиги ташаббуси билан “Балиқчиликни ривожлантириш истиқболлари, мавжуд муаммолар ва уларни бартараф этиш йўллари”га бағишланган давра суҳбати бўлиб ўтди. Қишлоқ хўжалиги вазирининг ўринбосари Саидкамол Ходжаев иштирокида ўтказилган мулоқотда Тошкент давлат аграр университети, Балиқчилик илмий-тадқиқот институти, “Ўзбекбалиқсаноат” уюшмаси, ҳудудий “Балиқсаноат” МЧЖ вакиллари, балиқчилик ҳўжалиги раҳбарлари қатнашдилар.\nҚишлоқ хўжалиги вазирлигининг Агроинновацион марказида намунали боғ ташкил этилди\nҚишлоқ хўжалигига инновацияни жорий этишда Қишлоқ хўжалиги вазирлиги қошида ташкил этилган Агроинновация марказининг муҳим ўрни мавжуд десак муболаға бўлмайди. Ушбу марказни самарали фаолият юритишида USAID, KOICA ва Корея Қишлоқ Жамияти Корпорациялари муҳим ўрни мавжуд.\nПаррандачилик соҳаси ривожи йўлидаги муҳим қадам\nҚишлоқ хўжалигида паррандачилик етакчи тармоқлардан бири саналади. Парранда етти хазинанинг биридир. Бугунги кунда дунёнинг етакчи давлатларида бу соҳага катта эътибор қаратилмоқда. Чунки аҳолини озиқ-овқат маҳсулотлари билан таъминланишида паррандачилик асосий аҳамият касб этади. Сўнгги йилларда юртимизда паррандачиликни ривожлантириш, уни янги босқичга олиб чиқиш борасида ҳукумат миқёсида кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда.\nҲиндистон – Ўзбекистон ҳамкорликнинг янги уфқлари очилмоқда\nҚишлоқ хўжалигини диверсификациялаш, унинг янги сердаромад соҳаларини ривожлантиришга алоҳида эътибор берилиши натижасида Ўзбекистонда янги йўналишдаги корхоналарини очилишини замон талаб қилмоқда. Хусусан 2018 йилда юртимизда 17 минг гектар майдонга ширин ва аччиқ қалампир экилиб, зиравор етиштириш бўйича янги йўналиш очилди. Дунё бозорида бу каби маҳсулотларга талаб кўплигини ҳисобга олиб, уларни қайта ишлаш, қулай ҳолатда талабгорларга етказиб бериш борасида Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан бир қатор ишлар амалга оширилмоқда.\nҚишлоқ хўжалиги вазирлигида Американинг CETS компанияси делегацияси билан учрашув бўлиб ўтди\nДавлатимиз раҳбари Шавкат Мирзиёевнинг 15-18 май кунлари АҚШга қилган расмий ташрифи чоғида Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ва Американинг CETS компанияси ўртасида ҳамкорлик меморандуми имзоланганди. Меморандумда кўзда тутилган ҳамкорлик истиқболларини муҳокама қилиши мақсадида Ўзбекистонда бўлиб турган CETS компанияси бош директори Жанина Патрик бошчилигидаги делегация қишлоқ хўжалиги вазирлигига ташриф буюрди.