“Учинчи фронт”. Афсонавий ўзбек разведкачисининг Марказий Осиёда немис фашистлари агрессив ғояларини йўққа чиқаргани хусусида - Халқ сўзи\n14:35 07 Май 2019 Жамият\nТарих саҳифаларида сирлилигича қолиб кетаётган шундай воқеалар борки, уларни ўрганиб, тўлиғича халқимизга етказиш учун узоқ йиллар қаттиқ меҳнат қилишимизга тўғри келади. Масалан, “кўҳна” ва “янги” замонлар тўқнашуви йилларида, хусусан, Иккинчи жаҳон уруши даврида, қўшни Афғонистонда содир бўлган қирғинбаротлар жараёнида жаҳоннинг манаман деган разведкачиларига чап бериб, уларни ғафлатда қолдириб, парокандаликка учратган нолегал ўзбек разведкачилари ҳақида нималар биламиз?! Шу маънода, бугун афсонавий қаҳрамонларимиздан бири, ўзбек разведкасини жаҳонга кўз-кўз қилган ҳамюртимиз Баҳром Иброҳимовнинг нолегал разведка борасидаги фаолияти ва мислсиз жасоратларини бор бўйи билан кўрсатишимиз лозим, деб ўйлаймиз.\nАйнан шу инсоннинг узоқ йиллик машаққатли фаолияти туфайли фашистлар Германияси Марказий Осиёда “Учинчи фронт” деб аталмиш қабиҳ режасини амалга ошира олмаган. Бугун биз бу борада ўқувчиларга ишончли манбаларни, ҳақиқий тафсилотларни етказиш мақсадида мазкур соҳа мутахассисларидан бири, Давлат хавфсизлик хизмати фахрийси Пўлатжон Бобомуҳаммедов билан суҳбатлашдик.\n— Пўлатжон ака, сиз билан 9 май — Хотира ва Қадрлаш куни байрами арафасида суҳбат қураётганимизнинг рамзий маъноси бор. Сабаби, бу кун инсоният тарихида ўчмас из қолдирган ўша машъум Иккинчи жаҳон урушида фронт ва фронт ортида хизмат қилганлар ёдга олинади. Шак-шубҳасиз, ушбу урушда ғанимларга қақшатқич зарба бериб, тор-мор этишда ўзбек халқи улкан ҳисса қўшганлиги айни ҳақиқат. Жумладан, ўзбек разведкачиси Баҳром Иброҳимов фашистларнинг “Учинчи фронт” очиш режасини йўққа чиқаришда асосий шахс бўлган, десак, муболаға эмас. Бинобарин, мана шу “Учинчи фронт” ҳақида халқимизда деярли ҳеч қандай маълумот йўқ. Унинг ғаразли мазмун-моҳияти нималардан иборат бўлган?\n— Фашистлар Германиясининг “Учинчи фронт” деб аталмиш қабиҳ режаси собиқ Совет Иттифоқининг жанубий чегаралари орқали мамлакатга бостириб кириш, Марказий Осиё республикаларида сиёсий ва иқтисодий вазиятни кескинлаштириш, мазкур минтақадаги қонуний ҳокимиятга қарши унсурлардан фойдаланиб давлатни заифлаштиришга қаратилган ғаразли ниятларни назарда тутган. Бунинг учун улар Эрон ва Афғонистон ҳудудларида муҳожирлар томонидан тузилган миллатчилик ташкилотларини молиявий жиҳатдан қўллаб-қувватлаб, уларни етарли қурол-аслаҳалар билан таъминлаб, пировардида мамлакатимизга қарши урушга сафарбар этишни режалаштиришган ва мазкур операцияга “Учинчи фронт” деб ном беришган. Фашистларнинг бу режасини унинг иттифоқчилари разведка хизматлари қўллаб-қувватлаган ҳамда Эрон ва Афғонистон ҳудудларида фаолият кўрсатган резидентуралари орқали муҳожир миллатчилик ташкилотларига Марказий Осиё республикаларида қўпорувчилик ишларини амалга ошириш борасида ҳар томонлама ёрдам беришган.\n— Албатта, фашистларнинг яшин тезлигидаги “Барбаросса” режаси сингари “Учинчи фронт”ни очиш ҳақидаги разил ниятлари амалга ошмай қолишида ўзбек нолегал разведкаси сардори Баҳром Иброҳимовнинг хизмати беқиёс. Лекин гап шундаки, бундай катта ишни амалга ошириш учун кишидан зукколик, чуқур билим ва тажриба, бир неча тилларни мукаммал билиш, довюраклик ва улкан қобилият талаб этилади. Шундай эмасми?\n— Айни ҳақиқатни айтдингиз. Баҳром Иброҳимов нолегал разведка майдонида тасодифан пайдо бўлган эмас. У Жалолиддин Мангуберди, соҳибқирон Амир Темур, Заҳириддин Муҳаммад Бобур каби афсонавий қаҳрамонлар етишиб чиққан ўзбек диёрида, дунёнинг илм-фан, тараққиёт тамаддуни марказларидан бирида — Ўзбекистон заминида туғилиб, унинг қуёшидан нур олган етук инсонлар сулоласига киради.\nҲар бир соҳага номзод танланар экан, аввало, унинг салоҳияти ҳисобга олинади. Ақл-заковати, хотираси, дунёқараши ва қолаверса, оилада олган тарбиясига ҳам алоҳида эътибор қаратилади. Ана шундай ажойиб хислатларни ўзида жо эта олган, бешта хорижий тилни она тилидек ўзлаштирган, моҳир нолегал разведкачи, ўз даврида ўзига хос ўзбек разведкаси мактабига асос солган, букилмас ирода соҳиби Баҳром Иброҳимовнинг мардлиги ва жасорати билан ҳар қанча фахрлансак арзийди. У қалб амри ва даъвати билан мамлакатимиз учун энг қийин дамларда душманга қарши курашчиларнинг “темир” сафларига кирди, бор билими, заковати, куч-ғайратини эзгу ишга бағишлаб, сўнгги нафасигача Ватан ҳимоячиларининг эзгу анъаналарига содиқ қолди.\n— Бир суҳбатимизда Давлат хавфсизлик хизмати архивида ҳамда музейида бу инсон ҳаётига оид жуда кўп нодир манбалар сақланади, деган эдингиз. Уларда Баҳром Иброҳимовнинг ёшлиги, оиласи, таълим олган ўқув юртлари ва қолаверса, қизиқишлари ҳақида ҳам маълумотлар мавжудми?\n— Сиз тилга олган маълумотлар мавжуд. Хусусан, ДХХ архивидаги ҳужжатларда Баҳром Иброҳимов 1908 йил 5 май куни Самарқанд (ҳозирги Жиззах) вилоятининг Бахмал туманидаги Усмат қишлоғида таваллуд топганлиги, ота-онасидан эрта етим қолиб, Отажон исмли буваси қўлида тарбия кўрганлиги қайд этилган. Шунингдек, мазкур битикларда кучли хотирага эга эканлиги ҳам алоҳида айтиб ўтилган. Масалан, Самарқанд шаҳридаги мактаб-интернатда таълим олган йилларида ноёб истеъдоди, илмга чанқоқлиги, хорижий тилларни ўрганишга бўлган салоҳияти билан бошқа тенгдошларидан ажралиб турганлигини тасдиқловчи маълумотлар бор. 1922 йил октябрь ойида Бахмал туманидаги ўрта мактабга ўша даврнинг таниқли жамоат арбоби Инъомжон Хидиралиев ташриф буюрганида, ёш истеъдодли ўқувчи Баҳром унинг назарига тушади ва натижада айнан шу раҳбар тавсияси билан билим ва иқтидорини янада мустаҳкамлашга имкониятлар яратилади. Натижада Озарбайжоннинг Ганжа шаҳридаги педагогика билим юртига ўқишга жўнатилади. Бу ерда ҳам у туғма истеъдодини намойиш этади. Усмонли турк ва немис тилларини пухта ўрганади, дўстлари билан ҳамкорликда “Ойдин” газетасини чиқара бошлайди.\nЎқишни аъло баҳоларга тамомлаб келгач, Самарқандда нашр этиладиган “Аланга” газетасида масъул котиб лавозимида ишлайди. Ва бу ерда унинг Йўқсил тахаллуси билан ўтли шеърлар битганини кўришимиз мумкин.\n— Ташқи разведка бўйича тажрибали мутахассислар, экспертлар Баҳром Иброҳимовнинг нолегал разведкага — ўта мураккаб ва қийин ишга жалб этилишининг асоси нимада эканлигига катта қизиқиш билдирадилар. Чунки бу соҳага ҳамма ҳам таклиф этилмайди, одатда, бундай ишларга минг бир синовлардан ўтган ўта юқори савияли, билимли ва уддабурон, ҳар қандай вазиятдан имкон топиб чиқиб кета оладиган шахсларгина қабул қилинади.\n— Ҳақ гапни айтдингиз, умуман, махсус хизмат тизимига, айниқса, унинг ташқи разведка йўналишига номзод танлашда ҳамма замон ва даврларда ҳам ўта жиддий талаблар қўйилган. Аслида, ҳақиқий разведкачи — она Ватанини жонидан севадиган, хизмат бурчига ниҳоятда содиқ, фидойи ва комил инсон бўлмоғи даркор. Булардан ташқари, разведкачига хос фазилатлар: юксак билим ва эрудиция (ақл-заковат), воқеа ва ҳодисаларни чуқур таҳлил этиш, ўзини бошқара олиш, бир ҳолатдан иккинчи ҳолатга ўтганда сир бой бермаслик, синчковлик, кузатувчанлик, кам гапириб, кўп тинглаш каби жиҳатлардир. Шу билан бирга, разведкачи саноқли сониялар ичида ягона ва тўғри қарор қабул қилишга қодир бўлиши керак. Ҳеч муболағасиз айтиш мумкинки, Баҳром Иброҳимовда юқорида қайд этилган энг олижаноб фазилатларнинг барчаси мужассам эди.\nБундан ташқари, бизгача етиб келган маълумотларга кўра, Баҳром Иброҳимовнинг бундай масъулиятли касбни танлашида ўша даврдаги сиёсий, иқтисодий ва ижтимоий вазиятларни яхши идрок этган, бой ҳаётий ва касбий тажрибага эга бўлган ҳамюртимиз Мирзахўжа Ўринхўжаевнинг салмоқли ҳиссаси бўлган. Баҳром Иброҳимов уни самимий устоз сифатида ҳурмат қилган, панд-насиҳатлари, кўрсатмалари ва тавсияларига қулоқ тутган. Шуни ҳам эътиборга олиш лозимки, ўша даврда, яъни 1930-йилларда Марказий Осиё республикаларига, шу жумладан, Ўзбекистонга қарши разведкавий хатти-ҳаракатлар, асосан, Эрон, Афғонистон ва Хитой ҳудудларидан туриб, Буюк Британия ва бошқа хорижий давлатлар махсус хизматлари томонидан амалга оширилган. Марказий Осиё республикаларига қарши қаратилган тажовузкор кучларнинг пайини қирқиш, амалга оширмоқчи бўлган режалари ҳақида олдиндан маълумот тўплаш учун бир қанча ёшларнинг ичидан 24 ёшли Баҳром Иброҳимов номзоди муносиб топилгани унинг ўта иқтидорли эканидан дарак беради.\n— Шу ўринда бир савол туғилди. Навқирон йигитнинг фақат истеъдодигина ҳисобга олинмаган бўлса керак. Шоир, журналист, ношир йигит танлангани ҳам тўғридек, назаримда. Чунки ижодкорлиги унга тўқима таржимаи ҳол тузишда, чет элда зиёли кишилар ўртасида обрў қозонишида асқатгандек кўринади. Лекин хорижга чиқарилиши олдидан яна қандайдир махсус тайёргарликлардан ҳам ўтган бўлиши керак. Бу тўғрида манбалар борми?\n— Архив манбаларига кўра, унга “муҳожир” деган тўқима ёрлиқ ҳам ўйлаб топилган. У гўёки шоир, ёзувчи ва таржимон бўлиб, Шўро ҳокимиятининг “душмани” сифатида қувғинга учраган ва Бирлашган давлат сиёсий бошқармасининг (ОГПУ) тазйиқларидан қўрқиб, жонини сақлаш мақсадида хорижга кетишга мажбур бўлган.\nУнинг хорижий давлатлардаги 23 йиллик фаолияти мобайнида тўқима таржимаи ҳоли ҳам, маънавий ва жисмоний тайёргарлиги ҳам панд бермаганлиги фикримизнинг ёрқин далили, деб ўйлайман. Шу билан бирга, Баҳром Иброҳимов энг оғир вазиятларда, бошига аёвсиз азобу уқубатлар тушган паллада ҳам она Ватанига бўлган чексиз меҳр-муҳаббати туфайли бардош берган. Бу ҳақда разведкачимизнинг ўзи ёзиб қолдирган ён дафтарида шундай битиклар бор: “У ёқдан тирик қайтмаслигим мумкинлигини идрок қилардим. Аммо халқ фарзандига хос бурч ҳисси, одамийлик, виждоним оғир синовларга бардош беришимга, олдимга қўйилган мураккаб вазифаларни уддалашимга ёрдам берди”.\n— Демак, айтиш мумкинки, Баҳром Иброҳимов, аввало, ўз касбига садоқати билан Марказий Осиёни, хусусан, бизнинг диёримизни уруш олови майдонига айлантирмоқчи бўлганларнинг пайини қирқишда жонбозлик кўрсатган миллий қаҳрамонимиздир.\n— Ҳақиқатдан шундай. Унга марказ томонидан Эрон, Туркия ва Афғонистонда фаолият олиб бораётган туркистонлик муҳожирларнинг ишончини қозониш, имконият бўлган тақдирда, Европа мамлакатларидаги, жумладан, Франция, Германия ва АҚШ ҳудудларида истиқомат қилувчи муҳожирлар ташкилотлари билан муносабат ўрнатиш вазифаси юклатилган. Бу иш айтишга осон. Бир кўнгилни ўзингизга қаратиш учун қанчалик овора бўласиз. Айтайлик, асли тошкентлик, Туркистон муфтийси Садриддинхўжа Шарифхўжаев (асли исми Садридинхўжа Махсум Шарифхўжа Қози ўғли) ишончини қозониш осон иш эмасди. Лекин Баҳром Иброҳимов нафақат унинг ишончини қозонди, балки энг яқин одамига айланиб, муфтийнинг барча имкониятларидан фойдаланишга эришди.\nМуфтий Садриддинхўжа 1923 йилда Шўролар ҳокимиятига қарши курашда айбланиб, Тошкентда қамоққа олинган, лекин қочишга муваффақ бўлган ва фаолиятини Эронда давом эттирган.\n1932 йилда Баҳром Иброҳимов нолегал разведкачи сифатида мазкур мамлакатга чиқарилганда, унга топширилган муҳим вазифалардан бири муфтий Садриддинхўжа билан яқин муносабат ўрнатиш, ишончини қозониш белгиланган. Разведкачимиз ушбу топшириқни аъло даражада бажариб, Садриддинхўжанинг ишончли одами, ўнг қўлига айланган. Ўша пайтларда муфтий Англия разведкасининг Машҳад шаҳридаги резиденти Хамбер Лянсело Георг билан яқин алоқада эди. Баҳром Иброҳимов муфтийнинг бевосита ёрдами туфайли инглиз разведкачиси билан ҳам ишончли муносабатлар ўрнатишга муваффақ бўлди. Бундан ташқари, у Садриддинхўжа эшоннинг раҳнамолигида ўша даврда бошқа муҳожирлар қаторида “Шарқ” (Туркистон миллий иттифоқ жамияти) номи билан аталган ташкилотнинг асосчиларидан бири бўлиб қолади. Натижада разведкачимиз мазкур жамият ҳамда унинг раҳбарлари муфтий Садриддинхўжа ва бошқалар мамлакатимизга қарши олиб борган фаолиятларини уларнинг ичида туриб кузатиш имкониятига эга бўлади, қўлга киритган муҳим маълумотлари ҳақида марказни ўз вақтида огоҳлантириб туради.\n— Бугунги саодатманд кунларга етиб келишимизда Баҳром Иброҳимов, унга ўхшаш мард ва жасур аждодларимизнинг салмоқли улуши бор. У фашизм балоси Ўзбекистон осмони ва заминига ёпирилишидан сақлаб қолишда кўксини қалқон қилиб, ўзбек разведкасининг нималарга қодир эканлигини намойиш этди. Шундай эмасми?\n— Нолегал разведкачи саноқли дақиқаларда муҳим қарорга кела билиши, ўта қийин вазиятлардан ирода кучи билан чиқиб кета олиши, ҳаёти қил устида турган бўлса-да, ўзини “очиб” қўймаслик хислатларига эга бўлиши лозим. Бундай нозик, мураккаб хислатлар, айниқса, Баҳром Иброҳимовнинг 1932 йилда “Истиқлол” миллий озодлик ҳаракатининг “Жанговар бешлиги” таркибига кирган ҳолатида, 1930 — 1940 йилларда немис ва япон махсус хизмат ходимлари билан яқин алоқа ўрнатганида, Марказий Осиё республикаларига юборилаётган жосусларнинг ишларига чек қўйилишида, умуман олганда, Иккинчи жаҳон урушига қадар, урушнинг дастлабки йилларидаги фаолиятида ҳар жиҳатдан яққол намоён бўлган.\nХулоса қилиб шуни айтиш мумкинки, фашизм балосининг Ўрта Осиё республикалари ҳудудига кириб келишининг олдини олишда, мамлакатимиз жанубий чегараларида уруш оловини ёқиш каби разил ниятларни барбод этишда Баҳром Иброҳимовнинг ҳиссаси ниҳоятда улкан.\n— Ўқувчиларимизни “Учинчи фронт” ҳамда унинг барбод этилиши билан боғлиқ сирли манбалар қизиқтириши муқаррар. Мутахассис сифатида айтинг-чи, Баҳром Иброҳимов ҳушёрлик қилмаганда “Учинчи фронт” очилиши мумкинмиди?\n— Германиянинг собиқ Иттифоққа қарши уруш очиши Афғонистондаги ҳукумат доираларида ва у ердаги айрим муҳожирларда Туркистонни шўролар тузумидан озод этишга умид уйғотди.\nҲатто айрим қўрбошилар Марказий Осиё ҳудудига бостириб кириш учун ҳаракатлар бошлаб юбордилар. Манбаларда таъкидланишича, афғон ҳукуматининг аксарият намояндалари Германиянинг бу урушда ғолиб чиқиши ҳақидаги фикрларини яширмаганлар. Урушдан сўнг Германиянинг ўша пайтлардаги элчиси Г. Пильгер Москвадаги Бутирка қамоқхонасида берган маълумотига кўра, 1942 йилдан бошлаб немис элчихонаси СССР ва Ҳиндистон бўйича махфий маълумотларни эркин ола бошлаган.\nАнглиянинг Афғонистондаги элчиси Ф. Вайли маълумотларига кўра, Афғонистон Бош вазири Ҳошимхоннинг иккиюзламачи сиёсат олиб бораётгани маълум эди. Собиқ Иттифоқ элчиси Михайловнинг Москвага юборган маълумотномасида эса олмон ва япон махсус хизматлари ходимлари бу ҳаракатда туркман ва ўзбек қўрбошиларидан фойдаланиш йўлларини қидираётганлари айтилган. Юқорида қайд этилган ва шунга ўхшаш бошқа тарихий далиллар ҳар томонлама чуқур таҳлил қилиб кўрилса, ўша даврда “Учинчи фронт”нинг очилишига сиёсий, иқтисодий ва ҳарбий асослар мавжуд бўлганлигини англаш қийин эмас.\nШундай экан, Баҳром Иброҳимовнинг юқорида қайд этилган ёвуз кучлар ичида бўлганлиги ва уларнинг ғаразли саъй-ҳаракатлари ҳақида марказни ўз вақтида огоҳ қилиб турганлиги “Учинчи фронт”нинг очилишига қарши асосий ғов бўлди, десак, мутлақо тўғри.\n— Шу ўринда муҳимроқ масалага эътибор қаратсак, яъни Туркистон муҳожирларининг стихияли эмас, балки бирлашиб, ягона мақсад учун ҳаракат қилишлари ҳам олдиндан режаланган ва чуқур ўйланган бўлиши керак. Бундай ҳаракатни, албатта, мухолиф кучлар орасидаги сардорлар, бошқача айтганда, лидерлар бошқаради. Ўша пайтда уларга бошчилик қилиши мумкин бўлган шахс ким эди?\n— Ўша вақтларда айрим муҳожир ташкилотлар раҳнамолари доирасида муҳожирларнинг лидери сифатида Шермуҳаммадбекнинг эътироф этилиши тўғрисида фикр-мулоҳазалар бўлган. Ундан ташқари, Бухоро амири Саййид Олимхоннинг қудаси Мубоширхон Тарозий ҳам муҳожирлар ичида раҳбар сифатида эътироф этилган. Аммо Афғонистон ва Эрон мамлакатларида ўша даврда фаолият олиб борган собиқ Иттифоқ, Германия, Буюк Британия ва бошқа давлатлар миссиялари вакилларининг қайд этишларича, Туркистондан чиққан муҳожирлар орасида лидерлик мақомини Шермуҳаммадбек ёки Мубоширхон Тарозий эмас, айнан Маҳмудбек (Б. Иброҳимов) эгаллаган. У айни вақтда “Абвер” (Германия ҳарбий разведкаси)нинг Кобулдаги энг ишончли резидентига айланган ҳамда Афғонистон шимолида немис разведкаси билан ҳамкорликда муҳожирларнинг энг йирик “Юнион” номли ташкилотини тузган.\nШермуҳаммадбек эса унинг қизи Саодат хонимнинг таъкидлашига кўра, бу вақтга келиб, қарши курашишнинг самара бермаслигига ишонч ҳосил қилган ҳамда ғариблик қисматига бўйин эгиб, сиёсий ва жамоат фаолиятларидан умуман воз кечган. Кўриниб турибдики, ўша даврдаги чет эл разведкалари раҳнамолигида ўзбек ва туркман муҳожирлари иштирокида ташкил этилган катта-кичик миллатчилик ташкилотларининг Марказий Осиё республикалари чегаралари орқали бостириб киришга қаратилган барча хатти-ҳаракатини муҳожирларнинг лидери сифатида Баҳром Иброҳимов назорат қилиб турган. Бу эса кўп жиҳатдан “Учинчи фронт”нинг жилови разведкачимиз қўлида бўлганлигидан далолатдир.\n— Разведкачимизнинг бу қадамини “Учинчи фронт”нинг барбод этилиши йўлидаги илк босқич, деб ҳисобласак бўладими?\n— Албатта, ичдан емириш осон, чунки ҳамма нарса кўз олдингда, ойнадек равшан туради. Энг муҳими ҳам шу: мақсадга эришиш, кўзланган режанинг тақдирини ўзгалар қўлига бериб қўймаслик керак. Разведкачимиз нафақат “Учинчи фронт” тайёргарликларини назоратида тутган, балки мазкур фронтнинг жанговар ҳолатини мустаҳкамлаб туриш учун немис фашистлари ва бошқа Ғарб мамлакатларидан юборилган қурол-яроғлардан иборат карвонларнинг Эрон ва Афғонистон ҳудудларининг ўзидаёқ яксон этиш операцияларига бошчилик қилган ва бу ишларни хуфиёна амалга оширишга муваффақ бўлган. Баҳром Иброҳимовнинг бу даражадаги юксак истеъдоди ўзбек разведкасининг яна бир қудратини кўрсатувчи муҳим омил, десак, асло янглишмаймиз.\nЧунончи, ўша даврдаги ҳарбий вазиятни синчковлик билан кузатиб борган, “Учинчи фронт” режаларидан яқиндан хабардор бўлган машҳур разведкачи сифатида дунёга танилган доктор Рихард Зорге Баҳром Иброҳимовнинг фаолияти ҳақида “Бизнинг шарқий чегараларда “пўлат қўл” ишлаяпти. Токи у бор экан, “Учинчи фронт” ҳаргиз очилмагай”, дея ишонч билан ёзган эди.\n— Таниқли разведкачининг ўзбек разведкаси вакилига юксак баҳо бериши Баҳром Иброҳимовнинг нечоғли салоҳиятли разведкачи эканлигидан дарак беради. Шунинг баробарида, бу инсон ҳақида ўз Ватанида тўқилган афсонага ҳамма ишонган кўринади, акс ҳолда, у бунчалик муҳим топшириқларни бажара олмасди.\n— Баҳром Иброҳимов ўзи учун тўқилган таржимаи ҳолидаги ролини шундай моҳирлик билан ижро этганки, ҳатто немис резидентурасининг раҳбари Расмус Ўрта Осиё муҳожирларининг Ватанни шўролардан озод этиш борасидаги барча тадбир назоратини Баҳром Иброҳимовга ишониб топширган. Разведкачимизга Расмус томонидан белгиланган асосий вазифа чегара орқали ўтган немис агентлари ёрдамида Марказий Осиё республикаларидаги шўроларга қарши шахсларни аниқлаб, улар орқали Кавказ, Ўзбекистон ва Тожикистон ҳудудларини гўёки немислар томонидан босиб олинганлиги ҳақидаги бўҳтон маълумотларни тарқатишдан иборат бўлган. Ундан ташқари, Баҳром Иброҳимовга Туркистон ҳарбий округи тасарруфидаги совет қўшинлари ҳақида маълумот тўплаш иши ҳам топширилган эди.\nАммо Баҳром ИброҳимовГерманиянинг Ўрта Осиё ҳудудларига қўпорувчилик ишлари билан шуғулланиш учун юборилган кўплаб диверсантлари ва агентлари ҳақида маълумот етказиб турган ва улар ўз вақтида махсус хизматлар томонидан зарарсизлантирилган. Баҳром Иброҳимов фашистларнинг “Учинчи фронт” операцияси бўйича бошқа тадбирларига тааллуқли барча маълумотни ҳам ўз вақтида марказга етказиб турган. Жумладан, уларнинг режасига мувофиқ, 12 минг нафар яхши қуролланган муҳожирлар қўшини Амударёдан от ва мешқопларда ўтиб, Чоржўйдаги кўприкни эгаллаб, Красноводск (ҳозирги Туркманбоши) — Тошкент трассасини бузиб, фронтга жўнатиш учун тайёрланган ёнилғи омборхоналарини портлатиши, Ўзбекистонга махфий юборилган айғоқчи-жосуслар орқали республикамизда қўзғолон тайёрлаш ҳақидаги маълумотларни СССРнинг Кобулдаги резидентурасига маълум қилган. Фашистларнинг ушбу “Учинчи фронт” операциясини Германиянинг Афғонистондаги резиденти Карл Расмус бошқарган, унга туркман миллатига мансуб айғоқчилар билан ишловчи немис разведкачиси Вицел ёрдам берган. 1942 йил 8 июлда СССР НКВД (Совет Иттифоқи Ички ишлар халқ комиссарлиги) Давлат хавфсизлиги Бош бошқармаси раҳбари номига Совет қўмондонлигининг Ғарбий фронтдаги кучини заифлаштириш мақсадида мамлакатнинг жанубий чегараларида “Учинчи фронт” очилишига тайёргарлик кўрилаётгани ҳақида шошилинч хабар келади. Унда 13 октябрь куни Термиз шаҳридан 50 км. узоқликда жойлашган ҳудудда қуролли кучлар жанговар ҳолатда шай туриши ҳақида айтилади.\nШу ўринда биз Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизматининг собиқ раиси, генерал-лейтенант Ғулом Алиевнинг 1994 йилда фашизм устидан қозонилган ғалабанинг 49 йиллиги муносабати билан “Ватан посбонлари” газетасида чоп этилган “Разведкачиларимиз жасорати” мақоласида Баҳром Иброҳимовнинг фаолияти ҳақида қуйидаги сатрларни ўқишимиз мумкин: “Уруш даврида ўзбек — афғон чегарасининг мустаҳкам ҳимоясини таъминлаш алоҳида аҳамият касб этди. Ҳар ҳолда республика Жанубий чегаралари, қуролли қўпорувчиларнинг хуружлари ва кичик отишмаларини ҳисобга олмаганда, фашистлар Германияси разведкаси резидентурасида муваффақиятли фаолият кўрсатган ўзбек разведкачиси Маҳмудбек Ойқорли (Баҳром Иброҳимов)нинг алоҳида хизматлари эвазига тинч эди. Худди шу одам — афсонавий Баҳром Иброҳимов гитлерчиларнинг Ўзбекистон жанубида янги фронт очиш юзасидан мўлжаллаган ишларини режали равишда барбод қилиб турди”.\nХуллас, фашистлар Германиясининг Марказий Осиё, жумладан, Ўзбекистон ҳудудида “Учинчи фронт” очиш режаси барбод этилди, ўзбек разведкачиси Баҳром Иброҳимовнинг фидойилиги туфайли Афғонистонда иш олиб бораётган Германия разведкасидан устун келинди. Мабодо, фашистлар Ўзбекистон ва Туркманистон ҳудудларига ҳужум қилганда, тиш-тирноғигача қуролланган душманга қарши куч топилиши қийин эди. Чунки собиқ Иттифоқнинг асосий ҳарбий кучлари Ғарбий фронтга, фашистларга қарши курашга ташланганди. “Учинчи фронт” ғояси барбод бўлгач, немис резиденти, штурмбаннфюрер Карл Расмус ўз жонига қасд қилишга мажбур бўлганини ҳам айтиб ўтиш лозим.\n— Баҳром Иброҳимов фаолияти давомида кўплаб азоб-уқубат ва қийинчиликларга дуч келгани, шубҳасиз. Бу ўринда унинг Афғонистонда қамоққа олиниб, бир неча йил давомида қийноққа солинганини айтиб ўтишимиз жоиз. Бу қандай содир бўлган эди?\n— Бунга ўша даврда собиқ Иттифоқнинг Афғонистон ҳукуматига юборган норозилик нотаси ҳам туртки бўлган, яъни нотада Германия ҳукуматидан мустақил бўлган Афғонистонда қўпорувчилик ҳаракатларини тўхтатиш ва уларни тарқатиб юбориш, муҳожирларнинг фаолларини ҳибсга олиш ва судга бериш талаби қўйилган эди.\nШу мазмундаги норозилик нотаси Англия ҳукуматидан ҳам тақдим этилганди. Шунга кўра, 1943 йил март ойида Афғонистон хавфсизлик органлари томонидан муҳожирларнинг 48 нафар фаоли ҳибсга олиниб, Кобулдаги “Демазанг” зиндонига ташланади. Улар ичида Баҳром Иброҳимов ҳам бор эди. Уни қаттиқ қийноққа солишади, у салкам икки йил елка ва оёқларига ўн икки килолик темир занжирлар осилган ҳолда якка авахтада сақланади. Орадан беш йил ўтиб, 1948 йили у марказнинг ўзбекистонлик разведкачилар иштирокида ўтказган махсус операцияси натижасида қамоқдан озод этилиб, разведкавий фаолиятини Покистоннинг Пешовар шаҳрида давом эттиради.\n— Шароф Рашидовнинг унга Совет Иттифоқи Қаҳрамони унвони бериш тўғрисидаги таклиф ҳужжатга имзо чекканлиги ростми?\n— Ҳа, шундай бўлган. Ўзбекистон Давлат хавфсизлик қўмитаси (КГБ)нинг разведка бўлими бошлиғи К. А. Тенякшевнинг раҳбарлиги остида архив ҳужжатлари ўрганилиб, Баҳром Иброҳимовнинг жасорати қайд этилгач, бундан фахрланган республикамиз раҳбари Шароф Рашидов унинг Совет Иттифоқи Қаҳрамони унвонига лойиқлиги тўғрисидаги ҳужжатга имзо чеккан. Аммо марказ 1960 йилнинг бошларида Баҳром Иброҳимовга жанговар “Қизил Байроқ” ордени бериш билан кифояланган.\n— Бу инсоннинг кейинги тақдири қандай кечган?\n— Ватанга қайтгач, оммавий ахборот воситаларида, жумладан, “Ўзбекистони сурх” газетасида маданият бўлими мудири, Давлат сиёсий нашриёти Шарқ бўлимида бош муҳаррир ва 1963 йилдан то умрининг охиригача Ўзбекистон Фанлар академияси Шарқшунослик институтининг катта илмий ходими сифатида фаолият кўрсатди. Ўзбек разведкачиларининг янги авлодини тарбиялашда ўз ҳиссасини қўшди. “Интилиш”, “Мирзода ишқи” китобларини нашр эттирди. “Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган маданият ходими” унвонига сазовор бўлди. Мустақиллик йилларида унга “Жасорат” медали берилиб, хотираси ёдга олинди ва умр йўлдоши Холида Иброҳимова Иккинчи жаҳон уруши қатнашчиси мақомига тенглаштирилди. Бугун пойтахтимизнинг обод кўчаларидан бири шу инсон номи билан юритилади. Яна бир муҳим гапни айтиш керакки, совет разведкаси топшириғини бажариш учун тайёрланган ҳарбий бўлмаган шахсга ҳарбий унвон берилмаган, аммо Баҳром Иброҳимов совет разведкаси тарихида подполковник ҳарбий унвонини олган биринчи нолегал разведкачи ҳисобланади.\nТўлқин ҲАЙИТ суҳбатлашди.


01:49 23 Феврал 2018\n19:09 09.10.2017 (Янгиланган 09:27 10.10.2017) Ҳавола олиш\nТОШКЕНТ, 9 окт — Sputnik. Россия прокуратураси 6 октябрь куни Владимир вилоятида поезд билан тўқнашган автобус йўловчи ташишга яроқли бўлмаганлиги юзасида жиноий иш қўзғади.\n“Владимир вилоятининг Покров бекати яқинидаги темирйўл переездида йўловчи автобуси ва 60-сонли “Санкт-Петербург — Нижний Новгород” поезди тўқнашуви содир бўлгани аниқланди. Тўқнашувга "Мерседес-Бенц" маркали автобуснинг темирйўл устида бузилиб қолганлиги сабаб бўлган. Ушбу автобус ўзининг техник характеристикаларига кўра йўловчи ташишга яроқли бўлмагани аниқланди”, — дейилган Россия Транспорт прокуратураси хабарида.\nШуниндек, текширув натижасида автомобил транспорти ёрдамида, хавфсизлик қодаларига амал қилмай, ноқонуний йўловчи ташиш йўлга қўйилганлик ҳолати ҳам аниқланган.\nЭслатиб ўтамиз, 6 октябрь тонг соат 03:39да Владимир вилоятининг Петушки тумани, Покров станцияси яқинида юз берган тўқнашувда 17 киши қурбон бўлган эди. Уларнинг аксарияти Ўзбекистон фуқаролари бўлган.


Президент ўғли карьерасида яна бир муҳим қадам - BBC News O'zbek\nПрезидент ўғли карьерасида яна бир муҳим қадам\nПойтахт Душанбе ҳокими этиб тайинланишидан бор-йўғи уч ой ўтиб, Тожикистон президентининг тўнғич ўғли яна бир мақомни эгаллади.\nРустам Имомали президент отасининг буйруғи асосида Халқ депутатлари Душанбе шаҳар кенгашининг раисига айланди.\nКенгаш кеча сешанба куни бўлиб ўтган мажлисида президент Имомали Раҳмоннинг бу хусусдаги буйруғини маъқуллади.\nРустам Имомали бундан икки ҳафта бурун, шаҳар кенгашига оралиқ сайловлардаги ғалабаси ортидан расман Душанбе ҳокими сифатида ўз вазифасининг ижросига киришган.\nАммо бу лавозимга шу йилнинг 12 январь куни тайин этилганди.\nМаҳаллий кузатувчиларга кўра, Халқ депутатлари Душанбе шаҳар кенгашининг раислиги Тожикистон президенти тўнғич ўғли сиёсий карьерасида олдинга қўйилган яна бир муҳим ва асосий қадамлардан бири бўлади.\nЯъни, уларнинг айтишларича, янги мақоми Рустам Имомалига келаси йил бошида Тожикистон парламенти Олий палатаси раислигига йўл очади.\nТожикистон парламенти Олий палатаси раиси эса, давлат бошқарув тизимида мамлакат президентидан кейин иккинчи муҳим шахс саналади.\nТаъкидлаш жоиз, бу - Тожикистон президенти тўнғич ўғли 29 ёшли Рустам Имомали эгаллаётган биринчи давлат лавозими эмас.\nБор-йўғи 29 ёшда эканига қарамай, Рустам Имомали Тожикистон ҳукумати қошидаги Божхона Хизмати Контрабанда ва божхона қоидаларининг бузилишига қарши кураш бошқармаси бошлиғи.\nРустам Имомалининг бор-йўғи 29 ёшда эканига қарамай, "мансаб пиллапояларидан жадаллик билан юқорилаб бораётгани" Тожикистон ичкарисида турлича талқинларга сабаб бўлмай қолмаётир.\nТожикистон ҳукумати мухолифати ва танқидчиларига кўра, Рустам Имомали ва яна қатор фарзандларини турли лавозимларга тайин этиш билан президент Раҳмон мамлакатда ўз ҳокимиятини мустаҳкамлашга уринмоқда.\nЎтган йил май ойида тожикистонликлар Имомали Раҳмонни умрбод президентга айлантирувчи конституцион ўзгартиришларга оид референдумида овоз беришган.\nАсосий конституцион ўзгартиришлар президент Раҳмонга қанча хоҳласа, шунча муддатга ҳокимиятда қолишига рухсат бериш; президентликка номзодини илгари суришни 35 ёшдан 30 ёшгача пасайтириш; ҳамда диний асосдаги сиёсий партияларни тақиқлашни ҳам кўзда тутган.\nРаҳмоннинг айни пайтдаги ва ҳисобда тўртинчи президентлик муддати 2020 йилда ниҳоясига етади.\n2015 йилда парламент унга "миллат пешвоси" мақомини берган, бу шахсга сиғинишни кучайтириши тўғрисида хавотирларни ҳам уйғотган.\n"Миллат пешвоси" Раҳмонга ички ва ташқи сиёсатда қарор чиқаришда, ҳатто у ҳокимиятдан кетганидан сўнг ҳам катта ваколатлар беради.


"Севимли Тошкент шаҳрига": Буюк князь Николай Константинович саройи яна музейга айланади ва ташриф буюрувчилар учун очиқ бўлади - Anhor\nAnhor Все посты “Севимли Тошкент шаҳрига”: Буюк князь Николай Константинович саройи яна музейга айланади ва ташриф буюрувчилар учун очиқ бўлади\nРеставрация қилиш ишлари бошланишидан олдин Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси Романовлар саройида журналистлар ва блогерларни тўплаб, Тошкентдаги энг гўзал меъморий ёдгорликлардан бирини қандай ўзгаришлар кутаётганини айтиб беришди. Матбуот анжуманида Ўзбекистон бош вазирининг ўринбосари, туризм ва спорт вазири Азиз Абдуҳакимов, Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси ижрочи директори Гаяне Умерова, Ўзбекистон Давлат санъат музейи директори Васила Файзиева, шунингдек, лойиҳанинг тарихий қисмини назорат қилувчи тарихчи ва ўлкашунос Борис Голендер қатнашди.\nБуюк князь Николай Константинович саройи реставрация қилинишни кутмоқда – бу хабар билан Борис Голендер бино бўйлаб экскурсияни бошлади. Туркистон ўлкаси бош меъмори Вильгельм Гейнцельман яратган обида яхши ҳолатда, шунинг учун уни реконструкция қилиш шарт эмас.\nСаройнинг қурилиши 1889 йилдан 1890 йилгача икки йил давом этган. Дастлаб, Гейнцельман академик Харламов томонидан ишлаб чиқилган 1875 йилда нашр этилган Россиянинг Япониядаги элчихонаси биноси лойиҳасини асос сифатида олган. Буюк князьнинг шахсидаги ёрдамчиси билан биргаликда меъмор бўлажак саройнинг қиёфасини тубдан ўзгартирди. Борис Голендернинг сўзларига кўра, лойиҳа уй -жой учун мўлжалланмаган ва Романовнинг қароргоҳи бўлмаган.\n– Бу музей. Буюк князь уни ҳали ҳукм қилинмаган ва катта имкониятларга эга бўлган пайтда тўплаган коллекциясини кўрсатиш учун махсус қурган, – дейди тарихчи.\nКоллекция Романовнинг буйруғи билан Мармар ва Павловск саройларидан Тошкентга олиб келинган. Машҳур Каслинская манифактурасида махсус лойиҳа бўйича ишлаб чиқарилган ҳайратланарли даражада чиройли қуйма темир спирал нарвон Челябинск вилоятидан етказиб берилди. У сақланиб қолган ва қабулхонадан кутубхона жойлашган иккинчи қаватга олиб боради.\nСарой қурилиши тугагач, Буюк князь ўз коллекциясидан Ғарбий Европа ва Россия маданиятининг асарларини шарқий (ўнг) қанотга жойлаштирди ва ғарбий (чап) қисмини Шарққа бағишлашга қарор қилди.\n– Буюк князь ўша пайтда Туркистон деб номланган мамлакатимизнинг катта ихлосманди эди. У бадиий қуроллар, калянлар, аёлларнинг заргарлик буюмлари (туморлар), гиламлар, сўзанага қизиқарди. У шарқ коллекцияни саройга муносиб жойлаштириш мақсадида ғарбий қанотни безаш учун таниқли халқ усталарини: рассомларни, ганчкорларни таклиф қилди, – деди Борис Голендер.\nСаройнинг ғарбий қисмидаги деворлари ва шифтлари полдан тортиб бўялган витражли заллардан бири ўзининг асл кўринишини сақлаб қолган. Оқ ганч билан безатилган қўшни зал 1978-1980 йилларда тикланган – ўймакорлик остида ойна пайдо бўлди. Бу технология машҳур декоратив рассом, ганч ўймакор Уста-Ширин Муродов томонидан ихтиро қилинган ва Ситораи Моҳи-Ҳоса саройини безашда қўлланилган. Тошкент саройининг ички қисмида уни И.E. Грабарь устахонасининг энг тажрибали реставраторлари такрорлашди.\nБу тарихий ҳолат замонавий реставрация контсепциясида, шунингдек, бугунги кунда музейларга қўйиладиган талабларда ҳисобга олинган. Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси ижрочи директори Гаяне Умерованинг сўзларига кўра, ишлаб чиқилган лойиҳа жисмоний имконияти чекланган одамлар учун Романовлар саройига кириш имкониятини назарда тутади. Шундай қилиб, мультимедия музейи жойлашган цокол этажга (подвалга) лифт олиб боради. У бинонинг тузилиши сақланган ҳолда, экспозиция элементи сифатида хонага эҳтиёткорлик билан бирлаштирилмоқда.\nБош вазир ўринбосари, туризм ва спорт вазири Азиз Абдуҳакимов Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевнинг ташаббуси ва топшириғи билан амалга оширилаётган лойиҳанинг асосий мақсади Буюк князь Николай Константинович саройини ва унга туташ парк майдонидаги биноларни асраб -авайлаш эканлигини таъкидлади.\n– Биз бинонинг ўзи энг муҳим кўргазма бўлиб қолишини тушунамиз. Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси, ҳомийлигида реставрация лойиҳаси амалга оширилмоқда, контцепцияни тайёрлашга маҳаллий ва хорижий мутахассислар масъулият билан ёндашишди. Бу ерда қайта қуриш, фасад ва интерьерда ўзгаришлар бўлмайди. Асосий вазифа – бинонинг асл қиёфасини тиклаш ва жамоатчилик учун очиқ кўргазма майдонини яратиш, – дейди Азиз Абдуҳакимов.\nБорис Голендернинг айтишича, Николай Константинович даврида сарой ташриф буюрувчилар учун ҳафтасига уч марта очилган. Ўша пайтдаги газеталар кириш”озода жамоатчилик учун” бепул эканлигини аниқлаштиришган. Бу шуни англатадики, ифлос этик билан музейга киришга рухсат берилмаган.\n1918 йилда Буюк князь вафотидан сўнг ва 1934-1935 йилларга қадар сарой очиқ музей бўлиб қолди. 1923 йилгача Романов сарой билан биргаликда “севимли Тошкент шаҳрига” васият қилган (васият сақланиб қолган ва Тошкент архивида сақланади) колекциянинг асосий асровчиси Николай Константиновичнинг рафиқаси Надежда Александровна фон Дрейер эди.\n1934 йилда ҳокимият Романов санъат музейидан Пионерлар саройини ясашга қарор қилди ва бошқа музей ашёлари қатори барча суратлар олиб ташлкетилдианди. Бино янги мақомда 1978 йилгача фаоляит кўрсатди, сўнгра Антиквариат ва заргарлик музейига айланди. 1992 йилда Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлигининг Қабуллар уйи Буюк князь саройига жойлашди.\nЯнги реставрация лойиҳаси ўзи билан янги ҳуқуқий мақомни ҳам олиб келади – сарой бу вақт ичида Буюк князнинг деярли тўлиқ коллекцияси, шу жумладан Атланта мармар ҳайкалини сақлаган Ўзбекистон Давлат санъат музейининг филиалига айланади,. Борис Голендернинг сўзларига кўра, таниқли италиялик ҳайкалтарош Антонио Канованинг иши панжара ортида (кириш томонга қараган), бугунги фаввора жойлашган жойда жойлашган.\n– 500 га яқин экспонатлар доимий равишда саройга қайтади. 120 дан ортиқ расм ва графика, 75 та ҳайкал, 20 та мебель буюмлари, кўплаб декоратив ва амалий санъат асарлари. Хитойдан ишланган фил суяги ўйилган ёғочдан ясалган каравот хос бўлмага қайтарилади, – деди Гаяне Умерова.\nЛойиҳа кутубхонани қайтаришни ўз ичига олади. Қанотда янги функциялар пайдо бўлади – бу бир вақтнинг ўзида хизмат ва жамоат жойи бўлади. Унда касса ва ўзига хос ёғоч шифтли кафе тикланади.\nМатбуот анжумани иштирокчилари чипталар тизими музейга ташриф буюриш учун амал қилишини таъкидладилар. Парк майдонига кириш бепул бўлади. Бу ҳам ягона ўзгариш эмас. Қайта тиклаш режаларига кўра, Сарой атрофи янги дарахтлар ва буталар туфайли яшиллашади. Фавворалар ҳаётга қайтади; Буюк князь даврида меҳмонлар, отда ёки аравада, марказий кираверишга (у иккинчи қават даражасида жойлашган) кўтарилган ва деярли дарҳол қабулхонага киришга имкон берган пандус тикланади. Аммо Романовнинг илтимосига биноан ва унинг пулига фақат 1916 йилда қурилган сарой атрофидаги тўсиқ йўқолади.\nҚайта тиклаш ишлари тахминан уч йил давом этади. Матбуот анжуманида аниқ саналар эълон қилинмади. Бош вазир ўринбосари Азиз Абдуҳакимов таъкидлаганидек, “маълум бир санага шошилгандан кўра, уни сифатли бажарган яхшироқ”.\nРомановлар саройининг реставрация лойиҳасини амалга ошириш Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси Кенгаши раиси ўринбосари Саида Мирзиёёва бошчилигида амалга оширилади.


Пентагонда Афғонистонга супербомба ташланиши сабаблари тушунтирилди\n00:15 / 15.04.2017\nФото: Eglin Air Force Base\nАмерикалик ҳарбийлар энг катта ноядровий бомбанинг Афғонистонда ИШИДга қарши қўлланиши тўғри бўлганини таъкидлашмоқда. Бу ҳақда CNN ахборот агентлиги хабар бермоқда.\nGBU-43/B бомбасининг ташланишига бағишланган матбуот-анжуманда журналистлар АҚШнинг Афғонистондаги кучлари қўмондони генерал Жон Николсонга бундай кучли бомбанинг қўлланиши қанчалик тўғри бўлгани ҳақида савол беришган. "Тактик жиҳатдан бомба тўғри нишонга тўғри вақтда қўлланган", деб жавоб берган генерал.\nШу билан бирга, Николсон бомба кимнинг буйруғи билан ташлангани ҳақидаги саволга жавоб беришдан қочган. Николсон америкалик ҳарбийлар операцияга тайёргарликни тинч аҳоли ўртасида қурбонлар бўлмаслиги учун афғон ҳукумати билан биргаликда амалга оширганларини маълум қилган.\nАфғонистоннинг АҚШдаги элчиси Ҳамидулла Моҳибанинг айтишича, бомбанинг ташланишига АҚШ ва Афғонистон қўшинлари ҳамда террорчилар ўртасидаги жангларнинг бир ҳафта ичида авж олиб кетгани сабаб бўлган. Қўшинларнинг олдинга силжиши қийин бўлган, чунки ИШИД жангарилари ҳудудни миналаб ташлашган.\nАҚШлик ҳарбийлар бомба ташланган ҳудудда 600-800 нафар жангари бўлганини тахмин қилишган, бироқ улар бу зарба билан қанча террорчини йўқ қилишни мўлжаллашгани ноаниқлигича қолган.\nАҚШ бомбани 13 апрелда жангариларнинг Нангархор вилоятидаги туннеллар тизимига қарши қўллаган. Пентагоннинг маълум қилишича, зарба оқибатида 36 террорчи ўлган. Кейинроқ ОАВда жангарилар ҳеч қандай талофат кўрмаганлари ҳақида маълумот пайдо бўлган.\nАфғонистонда толибларнинг ҳужуми оқибатида 9 ҳарбий ҳалок бўлди\n19:38 / 26.04.2018\n«Россиянинг навбатдаги ёлғони» - АҚШ ақлли ракеталар ҳақидаги Москва баёнотига изоҳ берди\n16:39 / 26.04.2018


Дональд Трамп АҚШ томонидан халқаро соғлиқни сақлаш ташкилотини молиялаштириш тўхтатилганини маълум қилди. Унинг фикрича, ташкилот пандемия вақтида ўзига берилган вазифани уддалай олмади ва бу учун жазоланиши керак. Трампнинг мухолифлари президентнинг ўзи пандемияга қарши кеч реакция билдиргани учун кимнидир айбдор қилгиси келиб, айнан ЖССТни танлаганини айтишмоқда. Аслида ким ҳақ?\nТашкилот фактларни яширганмиди?\nТрамп халқаро соғлиқни сақлаш ташкилотини Covid-19 тарқалаётгани ҳақида «вақтида бонг урмаганликда» айблаб, кўп марта танқид қилди. Бундан ташқари, Трампнинг айтишича, ташкилот янги коронавирус тарқалиши ҳақида маълумотларни яширган. Бу гаплар қанчалик ҳақиқатга яқин?\nПандемия Уҳанда бошланганди, ҳозирга келиб бу шаҳар карантиндан чиққан / AFP\n2019 йил 31 декабрь куни ЖССТнинг Хитойдаги бўлимига мамлакатнинг Уҳан шаҳрида номаълум янгича пневмониядан одамлар оғрий бошлагани хабар қилинган. Ўша куннинг ўзида бу хабар ташкилотнинг Женевадаги бош қароргоҳига етказилади. Хабар келиши билан ЖССТ тезкор гуруҳ тузиб, текширув бошлайди. Уч кундан кейин, яъни 2020 йил 2 январь куни номаълум касаллик ҳақида эълон қилинади. 10 январь куни ЖССТ барча мамлакатлар учун янги вирусга қарши кураш учун тавсиялар эълон қилади.\nАммо ўша вақтда ташкилотда бу вирус одамдан одамга ўтиши ҳақида ҳеч қандай маълумот йўқ эди. Шунингдек, халқаро экспертларда ҳам касаллик ташувчиси одамлиги ҳақида факт мавжуд эмасди. Бир неча кун ўтиб Уҳанда шифокорлар ҳам бу номаълум вирусни юқтиргани аниқ бўлди. Шунингдек, Таиландда ҳам янги касалликка чалинган одам қайд этилди. Бу ҳақда ЖССТ эпидемиологи Мария Ван Керкхове ўша вақтнинг ўзида маълум қилган. Айнан шу вақтда вирус одамдан одамга юқиши маълум бўлганди.\nТрамп танқид қилаётган ЖССТ бир ой Уҳандаги беморларни текшириш имконига эга бўла олмайди. 28 январь куни ташкилот раҳбари Тедрос Аданом Гебреисус Хитойга бориб, мамлакат раҳбари Си Цзинпин билан учрашади. У Хитой етакчисидан Уҳанга халқаро экспертлар гуруҳини киритишни сўрайди. Хитой 16 февралдагина бунга рухсат берди.\nЖССТ раҳбари Хитойга борганида мамлакатнинг вирусга қарши самарали курашаётганини таъкидлаб, ҳукумат раҳбарларини мақтайди. У Хитойда вирус тарқалишининг олдини олиш учун мукаммал тизим ишлаб чиқилганини пафос билан гапиргани кўпчиликнинг танқидида сабаб бўлади.\nҒарб экспертлари ва сиёсатчилар ўша вақтда Хитой ЖССТга, бу орқали эса дунёга тўғри маълумот берганига шубҳа билдиришмоқда. Уларнинг тадқиқотлари Хитой тақдим этган статистикаларда номувофиқлик борлигини кўрсатади. Шунингдек, Уҳан раҳбарияти маълумотларни доимий яшириб боргани айтилади.\nХитой бутун мамлакатда 82 мингдан кўпроқ одам вирус юқтириб, вафот этганлар сони 3 342 нафар эканини айтаётган бир вақтда тартиб-интизом ва тиббиёт жуда кучли бўлган Германияда касалланганлар сони 137 мингдан ошгани, 4 мингдан ортиқ германиялик оламдан ўтгани Ғарбдаги экспертларни ажаблантирмоқда. АҚШда эса кўрсаткичлар даҳшатли кўриниш олган: 678 мингдан ортиқ киши вирус юқтирди, 35 мингга яқин киши ҳалок бўлди.\nЖССТ ташкилоти маслаҳатчиси Лоуренс Гостин бу ҳолат ҳақида шундай дейди: «Доктор Тедрос ва ЖССТ жуда мураккаб ҳолатга тушиб қолганди. Бир томондан фанга қулоқ тутиш керак, бошқа томондан эса жуда кучли мамлакат». Кучли мамлакат деб Хитой назарда тутилган бўлиши мумкин. Балки АҚШдир. Ҳар икки ҳолатда ҳам ташкилот мураккаб ҳолатда қолиши табиий.\nАҚШнинг пулларисиз ташкилот нима қилади?\nТрампнинг айтишича, АҚШ ҳар йили ЖССТ ҳисоб рақамига 400-500 миллион доллар бераётган бир вақтда Хитой бу ташкилотга йиллик 40 миллион доллар ажратади. Ташкилот асосий ҳомийсидан айрилгач, пандемия вақтида қийналиб қолмайдими?\nЖССТ раҳбари икки ўт орасида қолган / REUTERS\nЎз вақтида ЖССТ департаментларидан бирини бошқарган Энтони Костеллонинг ВВС нашрига маълум қилишича, ташкилот ҳозир ҳисобида мавжуд маблағ билан яна бир неча ой ишлаши мумкин. Унинг фикрича, АҚШ молиялаштиришни тикламаса, ташкилотда иқтисодий муаммолар пайдо бўлади ва оқибатда мамлакатларга шахсий ҳимоя воситалари, коронавирус тестлари етказиб бера олмай қолади: «Кўп камбағал давлатларда пандемия энди бошланмоқда. Агар ЖССТ маблағдан қийналиб қолса, бу мамлакатларга аҳвол ёмонлашади», дейди Костелло.\n26 март куни «катта йигирматалик» мамлакатлари коронавирусга қарши кураш учун фавқулодда онлайн-саммит ўтказишди. Унда давлатлар Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотини қўллаб-қувватлаш бўйича ҳужжут қабул қилишган. Россия президенти матбуот котиби Дмитрий Песков ЖССТ фаолиятини юқори баҳолаб, АҚШнинг ташкилотни танқид қилиши унинг фаолиятига таъсир қилмаслигини айтган. Аммо гап АҚШ бераётган жуда катта пул ҳақида кетмоқда, қандайдир маънавий қўллаб-қувватлаш ҳақида эмас.\nФевраль ойи бошида ЖССТ экспертлари коронавирус аниқланган мамлакатларда касаллик тарқалишининг олдини олиш мақсадида махсус режа ишлаб чиқади. Бунинг учун 675 миллион доллар керак бўлиши ҳисобланганди.\nЎшанда режа ҳақида эълон қилар экан, ЖССТ раҳбари доктор Тедрос Аданом Гебреисус иқтисодий жиҳатдан кучли бўлмаган мамлакатлардаги вазият ҳақида куюниб гапирганди: «Мени энг кўп хавотирга солаётган нарса шуки, баъзи давлатларда ҳатто касалларни аниқлаш учун имконият йўқ. Бу давлатларга касалланганларни тестдан ўтказиш, вирус тарқалишининг олдини олиш ва шифокорларни ҳимоя қилиш учун ёрдам бериш керак».\nДоктор Энтони Костеллонинг айтишича, бу мурожаатдан кейин ташкилот ҳисоб рақамига атиги 1,2 миллион доллар пул тушган ва ЖССТ айни дамда иқтисодий жиҳатдан оғир ҳолатда қолган.\nLancet тиббиёт журнали бош муҳаррири Ричард Ҳортоннинг айтишича, ЖССТ бюджетининг 20 фоизини тўлаб борган АҚШнинг бу ҳаракати инсониятга қарши жиноятдир: «Ҳар бир тиббиёт ходими бу даҳшатли қарорга қарши туриши керак. ЖССТ халқаро миқиёсда тиббий чоралар ишлаб чиқадиган ягона ташкилот. Инсонпарварлик ҳар қачонгидан долзарб бўлган бугунги кунда ташкилотни молиялаштиришни тўхтатиш – жиноят, инсониятга қарши жиноят».\nТашкилот вазиятга нотўғри баҳо бердими?\nТрамп АҚШ ЖССТни молиялаштиришни коронавирус тарқалишида «ташкилотнинг роли аниқланганига» қадар тўхтатганини маълум қилди. Экспертларнинг тахминича, Трамп ЖССТ чегараларни ёпишга ва одамлар ҳаракатланиши учун чекловлар жорий этишга чақирмагани учун «ғазаб отига минган».\nЧиндан шундай бўлди. Масалан, февраль ойи бошида Россия Хитойга бориш ва келишни тақиқлаганида ЖССТ бундай чекловларни қўлламаслигини маълум қилади. «Бу чоралар фойдадан кўра кўпроқ зарарга ишлайди. Мамлакатларда иқтисодий муаммолар бошланади ва тиббиёт воситаларини етказиб бериш қийинлашади», дейилганди ташкилот баёнотида.\nЖССТ мамлакатларга ҳаракатланишни чеклашни эмас, бошқа мамлакатлардан кирганларни текширишга чақирди. Ўз навбатида ҳамма ўзига киришни тақиқлаётганидан ғазабланган Хитой мамлакатларни ЖССТ тавсиясига амал қилмасликда айблади. Хитой ташқи ишлар вазири бу борада шундай деганди: «ЖССТ чекловларни тавсия қилмаётган бир вақтда АҚШ бунинг тескарисини қилишда давом этмоқда». Балки ЖССТ Хитойни қўллаётгани Трампга ёқмагандир. АҚШ январь ойи охирида Хитойга парвозларни тўхтатганди.\nЭнтони Костелло бу борада шундай дейди: «ЖССТ бу вақтда Хитойга киришни чеклашидан мантиқ йўқ эди, чунки 21 январь куни вирус 17 мамлакатда тарқалиб бўлганди. Ахир Трамп 20 январь куни АҚШда илк марта вирус аниқлангач, Вашингтонни изоляция қилиши мумкин эди-ку? Ўз навбатида Британия ҳам Италияда вирус аниқлангач, бу мамлакат билан парвозларни тўхтатиш ҳақида ўйламади».\nДоктор Костеллонинг айтишича, ҳаракатланишни чеклашдан кўра ёппасига одамларни тестдан ўтказиш фойдалироқ бўларди: «Бу иш Жанубий Кореяда фойда берди. Улар ҳафтасига 66 минг кишини тестдан ўтказишди. Европа мамлакатлари, Британия ва айниқса АҚШ тест бўйича ишларни кеч бошлашди».\nЎз навбатида Германия ҳам одамларни ёппасига тестдан ўтказиб касаллик тарқалишининг олдини олишга эришди. Бу мамлакатда ўлим даражаси Италия, Испания, Франция ва умуман, бошқа ўн минглаб одамлар касалланган давлатларга қараганда анча паст.\nТрампнинг чиқиши қандай кутиб олинди?\nБМТ бош котиби Антониу Гутерриш ҳозирги вақтда ЖССТ ёки бошқа гуманитар ташкилотларни молиялаштиришни тўхтатадиган вақт эмаслигини айтиб ўтди.\nЭкспертлар пандемия ўз чўққисидан ўтишига ҳали бор деб ҳисоблашмоқда / AFP\nТрампни танқид қилишни ёқтирадиган, унга қарши амалга ошмай қолган импичмент ташкилотчиси Нэнси Пелоси «фурсатдан фойдаланиб» АҚШ президентининг қарорини кескин қоралади: «Америкаликлар душманликни бас қилиб олимларни ва ҳурматли мутахассисларни эшитишни ўрганиши керак». Вакиллик палатаси раҳбарининг фикрича, Трампнинг ўзи вақтида чоралар кўрмагани сабаб мамлакатда вазият оғирлашиб кетди.\nАҚШнинг ўзида ҳам кўпчилик Трампнинг қарорини қораламоқда. Масалан, коронавирус статистикасини бериб борувчи Жон Ҳопкинс университети ходими доктор Амеш Адалья шундай деди: «ЖССТ чиндан хато қилди ва балки бу ташкилот ислоҳотларга муҳтож ҳамдир, аммо ташкилотни молиялаштиришни тўхтатиш ҳақида инқироздан кейин ҳам ўйлаб кўриши мумкин эди. Бунақа ишлар пандемия вақтида қилинмайди».\nТрампнинг қарорини қўлловчилар ҳам топилади. Масалан, Британиянинг The Telegraph нашрида иқтисодий таҳлилчи Кристофер Сноуденнинг мақоласи эълон қилинди. Унда ЖССТ танқид қилинган: «Британия ҳам АҚШ йўлидан бориши керак. Биз 2018 йил бу ташкилотга 200 миллион доллардан кўпроқ пул бердик ва «натижада» улар бизни касаллик юқтирганлар қаторида учинчи ўринга «кўтаришди».


Фатво бериш масъулиятли ишдир! — XOJA BUXORIY O'RTA MAXSUS BILIM YURTI\nБугунги кунда диний билимларни хоҳ у ақийдавий масалаларни ечимлари бўлсин ва хоҳ шаръий масалаларга тааллуқли ечимлар бўлсин диний билимга эга бўлган етук мутахассислар гапириши кераклиги тўғрисида уламоларимиз такрор-такрор айтишларига қарамасдан, турли йиғинларда, айниқса ижтимоий тармоқларда қўрқмасдан ўзларини тўғри-нотўғри фикрларини тиқиштираётган ҳолатлар кўп учрамоқда. Бу ачинарли ҳолат, албатта. Шундан келиб чиқиб, қуйида олдин ўтган уламоларимиз шаръий масалаларни ечиш ва унга муносабат билдириш тўғри келиб қолганда ўзларини қандай тутганликлари ҳақида сўз юритамиз.\nИмом Нававий раҳимаҳуллоҳ ўзларининг “Шарҳул-муҳаззиб” китобининг муқаддимасида қуйидаги сўзларни келтирган:\n“Билингки, фатво бериш жуда хатарли, шу билан бирга даражаси баланд ва кўп фазилатли ишдир. Чунки, фатво берувчи киши пайғамбарларнинг меросхўри ҳамда зиммасидаги фарзи кифояни адо этувчи киши ҳисобланади, бироқ у ҳар доим хатар ичида бўлади. Шунинг учун ҳам муфтий Аллоҳ таолонинг номидан имзо чекувчи ҳисобланади, дейишган”.\nБундан ташқари ўтган салафларимиз фатво беришда ўзларида доимо қўрқув ҳиссини туйганликлари ва ҳамда имкон қадар ундан сақланганликлари тўғрисида кўпгина маълумотлар мавжуд. Ибн Абдулбарр раҳимаҳуллоҳ Уқба ибн Муслимдан санад билан келтирган ривоятда, у: “Мен Ибн Умарга ўттиз тўрт ой ҳамроҳлик қилганман, ундан бирор нарса сўралганда, кўпинча билмайман деб жавоб берар эди ва кейин менга юзланиб, биласанми булар нима қилишмоқчи, булар бизни орқамизни ўзлари учун жаҳаннамга ўтадиган кўприк қилиб олишмоқчи”, дер эди.\nХатиб Бағдодий раҳимаҳуллоҳ “Алфақиҳ вал-мутафаққиҳ” асарини “Шошқалоқлик билан фатво беришда тойиб кетиш эҳтимоли борлиги учун ундан қайтариш” бобида Аллоҳ таолонинг Зухруф сураси 19-ояти “Тезда уларни гувоҳликлари ёзиб олинур ва ўзларидан ҳам сўралур”, Аҳзоб сураси 8-ояти “Тўғри сўзлаганларни ўша гапирган тўғри сўзлари ҳақида сўрайди ” ва ҳамда Қоф сураси 18-ояти “Оғзидан нима сўз чиқса унинг олдида тайёр турган кузатиб турувчи мавжуддир”, оятларини келтириб, уни ортидан, саҳобалар разияллоҳу анҳум қандай қилиб бирор фатво бериб қоладиган бўлсалар ҳам бўлиб ўтган воқеа-ҳодисаларгагина фатво берар эдилар, чунки Аллоҳ таоло бу нарсани жавобига уларни муваффақ қилишига ишонар эдилар. Шунингдек, уларнинг барчалари ўрнимдан шеригим фатво берсайди деб турар эдилар.\nХатиб Бағдодий раҳимаҳуллоҳ санад билан Баро ибн Озиб разияллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадисда у киши: “Мен уч юзта Бадр жанги қатнашчиларини кўрганман, уларни барчалари ўрнимдан шеригим фатво берсайди деб турар эдилар”, дедилар. Имом Шофеий раҳимаҳуллоҳ мен Ибн Уяйначалик Аллоҳ фатво бериш қирраларини жам қилган бирор бир одамни кўрмаганман, у ўзидан фатво бериб юборишдан жудаям тийилар эди, деган экан. Суфён ибн Уяйна раҳимаҳуллоҳни ўзлари одамлар ичида фатво беришга энг билимдони кўпроқ жим турадиганидир ва фатво беришдаги энг билимсизи кўпроқ гапирадиганидир деган экан. Бишр ибн Ҳорис раҳимаҳуллоҳ ким одамларни ўзидан савол сўраб мурожаат қилишларини яхши кўрса у савол сўралишга ҳақли одам эмас деган экан.\nМуҳаммад Тақий Усмонийнинг “Усулул-ифтаи ва адабуҳу” китобидан фойдаланилди, (давоми кейинги сонларда)\nАбдуравуп Рахимов, ўқитувчи\nPrevious Фарзандининг яхшилик қилишига кўмаклашган отани Аллоҳ ёрлақасин!\nNext Ўзбекистон-буюк алломалар юрти


Ўзбекистонни Евроосиё Иқтисодий Иттифоқига қўшиш нега керак? — Sof.uz\nЖАҲОН 10,985,433 6,127,407 522,952\n13.10 21:45 1828 Таҳлил\nБироқ Каримовнинг ўлимидан сўнг ва биринчи президентга яқин бўлганлардан аксарининг сиёсий элитадаги таъсири камайтирилгач, Шавкат Мирзиёевнинг атрофида янги доира пайдо бўлди ва бунда асосий позициялардан бирини россиялик олигарх Алишер Усмонов эгаллади. У нафақат Россиянинг сиёсий ва бизнес элитаси билан яқин алоқаларга эга, балки Мирзиёевга қариндош тутинган ҳам. Усмоновнинг жияни Бобур (2013 йилда автотўқнашувда ҳалок бўлган) Шавкат Мирзиёевнинг жиянига уйланган эди.\nАлбатта, Усмонов тимсолида президент Мирзиёевнинг ёнида “ўз одамига” эга бўлган Россия бундан Ўзбекистондаги сиёсий ва иқтисодий манфаатларини амалга ошириш, хусусан, мамлакат раҳбариятини ЕОИИга қўшилишга “кўндириш” йўлида қўшимча таъсир воситаси сифатида фаол фойдаланади.\nТўртинчидан, АҚШнинг минтақадаги таъсирини камайтириш ҳам Россия учун муҳимдир. Дарвоқе, сентябрда Нью-Йоркда Марказий Осиё давлатлари ташқи ишлар вазирлари ва АҚШнинг «С5+1» форматидаги навбатдаги учрашуви бўлиб ўтди. Аввалги учрашув 2019 йилнинг августида Қозоғистонда ўтказилган эди. Биринчи учрашув Ўзбекистонда ташкил этилган. Охирги пайтда «С5+1» форматидаги учрашувлар сонининг ортгани АҚШ ва барча Марказий Осиё мамлакатларининг муносабатларни турли масалалар бўйича давом эттиришга ўзаро қизиқиши борлигини кўрсатади. Ҳолбуки, АҚШнинг Марказий Осиёдаги манёврлари учун майдон анчайин тор: Марказий Осиёнинг беш мамлакатидан учтаси Коллектив Хавфсизлик Шартномаси Ташкилотининг аъзоси ҳисобланади, иккитаси Евроосиё Иқтисодий Иттифоқига қўшилган, деярли барчаси Шанхай Ҳамкорлик Ташкилоти ишларида қатнашади. Россиянинг Қирғизистон ва Тожикистонда ҳарбий базалари бор. Хитой ана шу икки давлат иқтисодиётининг энг йирик кредитори, шунингдек минтақадаги энг йирик инвесторлардан бири ҳисобланади.\nЭҳтимол, Ўзбекистоннинг ЕОИИга қўшилиш ёки қўшилмаслик борасидаги музокаралар вақт олади. Аниғи шуки, Москва ва Тошкент Ўзбекистоннинг ЕОИИга қўшилиши туфайли келиб чиқадиган афзалликлар ва хатарларни ўрганиш мақсадида ишчи гуруҳи тузган, гуруҳ ўз ҳисоботини 2019 йилнинг охиригача тақдим этиши зарур. Тожикистон ҳам 2015 йилдан бери ЕОИИга аъзо бўлиш масаласини ўйлайди, Душанбе мунтазам равишда бу аъзоликнинг плюслари ва минусларини ўрганаётганини айтиб келади. Қизиғи, Ўзбекистондан фарқли равишда Тожикистон сиёсий ва иқтисодий жиҳатдан Россияга кўпроқ боғланган. Афтидан, минуслар ваъда қилинган плюслардан кўпроқ. Янада қизиғи, Москва бу масалада Душанбега ортиқча босим ўтказмади, чунки уни ЕОИИ доирасида Ўзбекистон сингари қимматли ҳамкор деб ҳисобламайди. Балки Россияда Ўзбекистон ЕОИИга аъзо бўлгандан кейин ташкилотга қўшилишни Тожикистоннинг ўзи сўрайди деб ўйлашаётгандир.\nАлбатта, оптимистлар Ўзбекистоннинг ЕОИИга қўшилиши Россияга амалга ошириладиган ўзбек экспорти учун божларнинг камайишига олиб келишини айтмоқда. Худди шу нарса Қозоғистон, Беларусь ёки Қирғизистон ҳам ЕОИИга аъзо бўлаётганида айтилган эди. Шундай экан, мазкур иттифоққа қўшилгандан кейин Тошкент ҳам худди шундай муаммоларга учрамаслигига кафолат йўқ. Устига-устак, Россия ўзига қаратилган санкциялардан кейин импорт ўрнини босувчи маҳсулотларга ва ўз бизнесини қўллаб-қувватлашга кўпроқ эътибор қарата бошлади, бу эса ўз-ўзидан протекционист чораларнинг ортишига олиб келди. Дарвоқе, яқинда Ереванда бўлиб ўтган Олий Евроосиё Иқтисодий Кенгаши йиғилишида Қозоғистон президенти Қосим-Жўмарт Тоқаев алоҳида ҳолатларда ўз ишлаб чиқарувчиларини ҳимоя қилиш истаги интеграциянинг мақсади ва вазифаларидан устун қўйилаётганини, ЕОИИ судининг қарорлари эса кўпинча аъзо давлатлар томонидан эътиборга олинмаётганини таъкидлади.\nАйни пайтда Қирғизистон, Тожикистон ва Ўзбекистонни Россия билан боғлаб турадиган муштарак омил мавжуд – меҳнат миграцияси. Ўтган йили мигрантлар Қирғизистонга 2,5 миллиард доллар юборди, шунинг 90 фоиздан ортиғи Россиядан келган. Жисмоний шахсларнинг Россиядан Тожикистонга пул ўтказмалари ҳажми эса 2 миллиард 553 миллионга тенг бўлди. Россиядан пул ўтказмалари ҳажми бўйича Марказий Осиё давлатлари орасидаги биринчилик айнан Ўзбекистонга тегишли – 4,082 миллиард доллар. Евроосиё Тараққиёт Банки мутахассисларининг ҳисоб-китобига кўра, агар Тожикистон ЕОИИга қўшиладиган бўлса, меҳнат миграцияси ҳажми 10-15 фоизга, пул ўтказмалари ҳажми эса 15-25 фоизга ортади, чунки тожикистонликларнинг Россияда иш топиши ва ўз ҳуқуқларини ҳимоялаши осонлашади. Бундан ташқари, банк ҳисоботида Тожикистон иқтисодиётига инвестициялар миқдори ҳам ортиши айтилган.\nАфтидан, Россиянинг Ўзбекистон билан музокараларидаги важлари ана шу плюслар – аслида синчиклаб разм солинса, минуслар – атрофида бўлади. Чунки меҳнат мигрантлари етказиб берадиган давлатда меҳнат бозори ривожланмаган, ишсизлик даражаси юқори, иқтисодиёт кучсиз ва турмуш даражаси паст бўлади, бу эса ишчи кучининг йўқотилишига олиб келади. Агар Ўзбекистон ЕОИИга аъзоликдан Россия ёки Қозоғистонга меҳнат миграциясини ва мигрантлар жўнатадиган пул ҳажмини оширишдан бошқа фойда кўрмаса, мамлакат арзон ишчи кучи етказиб беришдан нарига ўтмайди, инсон капиталининг сифати, ишлаб чиқариш ва меҳнат ресурслари малакаси ўсмайди. Бу эса Мирзиёевнинг иқтисодиётни модернизациялашга бўлган барча уринишларини чиппакка чиқаради.\nРоссия инвестициясига тўхталадиган бўлинса, Ўзбекистоннинг ЕОИИдаги иштирокисиз ҳам бу мамлакатда Россия сармояси қўшилган 1200 атрофида корхона фаолият кўрсатмоқда. Айни пайтда Россиянинг Ўзбекистон иқтисодиётига инвестицияси ҳажми 8,5 миллиард доллардан ошган. Бу асосан Россиянинг «Газпром» ва «Лукойл» компаниялари фаолияти билан боғлиқ. Бундан ташқари, Россиянинг «Зарубежнефть» компанияси Ўзбекистонда нефть қазиб олиш бўйича қўшма корхона очмоқчи. Яқинда ўтказилган Россия – Ўзбекистон минтақавий ҳамкорлик форумида айтилишича, Россия Ўзбекистонга 21 миллиард доллар инвестиция киритади. Бундан ташқари, 2017 йилдаёқ Россияга мева-сабзавот етказиб бериш бўйича 612 миллион долларлик келишув имзоланган эди. Россия ва Ўзбекистон ўртасидаги энг асосий қўшма лойиҳалардан бири Ўзбекистонда “Росатом” компанияси иштирокида илк атом электр станциясининг қурилиши ҳисобланади. Бу Россия учун геосиёсий лойиҳа ҳамдир, чунки Ўзбекистонда Россия АЭСининг пайдо бўлиши Ўзбекистоннинг мутахассислар тайёрлаш, атом станциясини таъмирлаш ва хизмат кўрсатиш борасида узоқ йиллар Россияга боғлиқ бўлиб қолишини англатади.\nДосим Сатпаев, сиёсатшунос\n1.07 10:55 2117\n30.06 14:41 1978\n1.07 18:15 1268\nКеча, 18:31 363 Ўзбекистон\nКеча, 18:14 280 Илм-фан


Тошкентда 40 йилда илк бор янги газ қувурини қуриш бошланди | Qalampir.uz\nТошкентда 40 йилда илк бор янги газ қувурини қуриш бошланди\nЖамият\t02 Январь 13:01 4821\nТошкентда узунлиги қарийб 8 километр ва диаметри 1020 мм бўлган газ қувурининг қурилиш-монтаж ишлари бошлаб юборилди. Бу ҳақда "Hududgazta'minot" АЖ Матбуот хизмати хабар берди.\nҚайд этилишича, пойтахт газ тақсимлаш тизимида бу каби қурилиш сўнгги 40 йилда илк бор амалга оширилаётган бўлиб, уни фойдаланишга топширилиши газ таъминотини тубдан яхшилайди.\n“Бугунги кунда пойтахтимизда 671 мингдан зиёд жисмоний ва 13 мингга яқин улгуржи истеъмолчилар мавжуд бўлиб, уларга жорий йилда, 4 миллиард метр кубдан зиёд табиий газ етказиб берилди, бу ўтган 2019 йилга нисбатан 10 фоизга кўпдир”, дейилади компания хабарида.\n“Зангори ёқилғи” истеъмоли ҳажмининг ортиши, биринчи навбатда пойтахт инфратузилмаси жадаллик билан ривожланиб, янги турар-жой массивлар қурилиши, янгидан-янги ишлаб чиқариш қувватлари яратилаётгани билан боғлиқдир. Бу ўз навбатида, мавжуд газ тақсимлаш тизими инфратузилмасининг кенгайтирилишини талаб этади.\nҲозирда, Сергели туманида "Hududgazta'minot" АЖнинг қурилиш бўйича махсус штаби ташкил этилган. Қурилиш майдончасига 2506 метр қувурлар етказиб берилиб, шундан 655 метрини ўрнатиш ишлари якунланди. Қурилиш ишларига 30 дан ортиқ мутахассис ва 10 дан ортиқ махсус техникалар жалб қилинган.\nТаъкидланишича, мазкур қурилиш лойиҳаси 2021 йил январь ойининг охирига қадар якунланиши режалаштирилган. Унинг фойдаланишга топширилиши пойтахт ягона газ тармоғи ҳалқасини яратиш ва бунинг натижасида истеъмолчиларга барқарор табиий газ етказиб беришни таъминлайди. Хусусан, Чилонзор, Учтепа, Яккасарой, Миробод ва Шайхонтоҳур туманларининг табиий газ таъминотини тубдан яхшилаш имконини беради.\n10 Июнь 15:45 41778\n10 Июнь 20:28 33607\n11 Июнь 19:36 27348\n11 Июнь 19:00 25682\n12 Июнь 01:20 20578


«Шахтёр» Қозоғистон кубоги-2013 соҳиби! / CHAMPIONAT.asia\n11:34"Милан"нинг мавсумдаги илк расмий ўйин учун қайдномаси, унда Бонуччи йўқ 0\n11:00ПСЖ Неймарнинг 222 млн. евролик нархини камайтирмоқчи 13\n10:54"International Champions Cup". Гвардиоланинг "Сити"си "Реал"ни "савалади" + ФОТО ва ВИДЕО 36\n10:29Спорт. Макгрегор Тайсонни "ўғлим" деб атади, кикбокс бўйича Ўзбекистон чемпионати қачон ва қаерда бўлиши маълум 8\n10 ноя 17:55\nЯнгиликлар «Шахтёр» Қозоғистон кубоги-2013 соҳиби!\nҚарағанданинг «Шахтёр» клуби Қозоғистон кубоги финалида «Тараз»ни мағлуб этди — 1:0, ягона голни Сергей Хижниченко урди. Учрашувни Қозоғистон Республикаси президенти Нурсултан Назарбаев, УЕФА президенти Мишель Платини каби фахрий меҳмонлар кузатишди.\nИккинчи бўлим бошида Сергей Хижиниченко "Тараз" дарвозасини ишғол қилди. Ушбу гол Виктор Кумиков шогирдларига Қозоғистон кубогини тақдим қилди. Ушбу ғалаба туфайли "Шахтёр" кейинги мавсумда ҳам еврокубокларда иштирок этиш ҳуқуқини қўлга киритди\nГол: Хижниченко 53 (0:1). Ҳавола : Манба : sports.kz


Хотунлар билан эрлар орасидаги одоб ҳақида\nСиз шу ердасиз: Бош саҳифа Тақвим сонлари 2018 йил 2018 йил 1-сон Хотунлар билан эрлар орасидаги одоб ҳақида\nТажрибаларга кўра, хотунларнинг гўзал хулқли бўлмоқлари сабабли, эрлари ҳам гўзал хулқли бўладилар. Бунинг аксича, агар хотунлар ёмон хулқли бўлсалар, эрларининг хулқлари ҳам шунга кўра бузилади, ёмонланади. Эр билан хотун орасида бўлган турмушда келишув бўлмаса, ҳар иккиси учун ҳам улуғ ҳасрат, зўр машаққат бўлади, бунинг натижасада маишатнинг лаззати тугайди, роҳати кетади, тадбиру чоралар бузилади, натижада хонадон аъзолари орасида бир-бирига душманлик пайдо бўлади, болалар тинчлиги йўқолади, бундан кўп ножўя ишлар келиб чиқади. Шунинг учун ҳам кўркам турмуш кечирмоқ ва унга интилмоқ, биринчи даражада, хотунлар устига тушмоғи лозим ва шундай бўлиши ҳам керакдир.\nЭрлар билан кўркам турмуш қурмоқ учун хотунлар ушбу икки турли нарсани эътиборга олмоғи лозим.\nБиринчи: эрларнинг табиат-мижозини ва хулқини яхши билмоқ ва бунинг учун уларни кўп мартабалар синамоқ керакдир. Сўнгра ана шунга мувофиқ иш қилмоқ лозим бўлади. Яъни, эр бўлган киши қандай нарсалардан хурсанд бўлади-ю, қандай ишлардан кўнгли қолади. Ёки қандай ишларни севмайди-ю, нимадан кўнгли бузилади. Шунинг учун ҳар вақт хотунлар эрларининг табиатларнни очиқ билиб, уларнинг ёқтирган нарсаларинн қилишлари ва ёқтирмаган нарсаларини қилмасликлари лозим.\nИккинчидан: улар эрларига итоатли хотунлар ҳақида бўлган яхши хабарларни ҳамда итоатсиз хотунлар ҳақида бўлган ёмон хабарларни ҳам билмоқлари лозим бўлади. Шариатимиз эса, итоатли хотунларга “эзгу хотунлар” исмини бериб, амаллари баробарига ҳам кўп савоблар ваъда этган. Итоатсиз хотунларни “ўсал, уятсиз хотунлар” деб атаб, дунёда кўрган машаққатларидан ортиқ, охиратда ҳам бир қадар азоблар бўлажагидан хабар берган.\nЭзгу ниятли хотунлар гуноҳ бўлмаган сувратда эрлари буюрган хизматларни қиладилар ва кучлари етган қадар эрларининг сўзларини комил қиладилар.\nЛекин юқорида айтганимиздек, агарда эри ўз хотунини бирор тур гуноҳ ишларга буюрса, у вақтда албатта аёл буни қабул этмаслиги зарур. Зеро, Тангри таоло гуноҳ қилган банда ишларини мақбул кўрмас...\nЯна хотунларга шулар лозим бўлади: эр бир иш билан банд бўлиб, бехосдан хотунга аччиқланган вақтларида сабр этмоқ, аччиқни ютиб чидамоқ ва бунинг учун ҳам Аллоҳ таолодан эзгуликни умид этмоқ...\nЭзгу хотунлар эрларига кўзлари тушганда очиқ чеҳралари билан шодлантирадилар. Топширган юмушларини ихлос билан қабул қиладилар. Эрлари сафарда бўлса, ўзини ҳам, эрининг молини ҳам яхши сақлайдилар, фарз намозларини ўқийдилар, ўзларини ҳарому одобсизликдан пок тутадилар. Қилган хизматлари билан эрларига миннат қилмаслар (“Мен ундай қилдим, бундай қилдим, қадримни билмайсан”, демаслар). Бирга ҳаёт кечирмоқ мумкин бўлган ҳолатда талоқ сўрамаслар. Эрларига ўз вақтида емоқ-ичмоқ ҳозирлайдилар, кийимларини ювадилар, таҳорат суви ҳозирлайдилар. Оилада сарф-харажат хусусида эрларини кўнглига қайғу ва ҳасрат солмаслар, ҳатто эрларига овозларини баланд қилиб сўзламаслар, балки мулойиму очиқ юзлик ва латофат билан сўзларлар. Эрларининг уйларини ташлаб, чиқиб кетмаслар. Ҳаттоки, ота билан онага, бошқа ҳурматли қариндошларга борган вақтда эрларидан сўраб, рухсат олиб борадилар. Пулни бекорга исроф қилмайдилар, ортиқча харажат қилмайдилар, ҳаттоки эрларидан рухсат бўлмаса, унинг молидан хайр-садақа ҳам бермайдилар.\nЭрларининг болалари бўлса, уларга жабр-зулм қилмайдилар.\nБу сифатли эзгу хотунлар, гарчи оз бўлсаларда, аммо дунё юзида борлар. Бундай ҳурматли хотунларга тўғри келган эрлардек бахтли кимса ҳеч бўлмас.\nЭнди эрлар хотунлари эзгу ниятли бўлишларини истасалар, хотунларни бахтли бўлишига рағбат қилсалар, қиз болаларни яхши муаллималарда ўқитишга ва Ислом тарбияси билан тарбия этишга интилсунлар! Ислом тарбиясини кўрган қизлар, вақти келиб эрларига ақлли кенгашчилар бўлурлар, болаларини яхши ўстирувчи она бўлурлар, шу билан бирга, эрларининг ютуқларига сабабчи, мол-мулкларига қоровул, эрларидан ҳам ортиқроқ буюм йиғадиган тиришқоқ одам бўладилар...\n2018 йил 29 мартда эълон қилинган 532 марта кўрилган


Давлат идораларида кар-соқовлар учун масофавий таржимонлар ёрдам беради – Газета.uz\nДавлат идораларида кар-соқовлар учун масофавий таржимонлар ёрдам беради\nЭшитиш қобилияти паст бўлган одамларнинг ижтимоийлашувини яхшилаш бўйича синов лойиҳа ишга туширилди — банклар, ҳокимиятлар ва давлат хизматлари марказларига сурдотаржимонлар онлайн марказига уланган планшетлар ўрнатилади. Улар ёрдамида кар-соқов ташриф буюрувчилар оператор билан мулоқот қилишлари мумкин.\n18 март 2020, 17:35 Жамият\nЎзбекистон Инновацион соғлиқни сақлаш миллий палатаси эшитиш қобилияти паст бўлган одамларнинг ижтимоийлашувини тубдан ўзгартиришга қаратилган лойиҳани синовдан ўтказишни бошлади. Бунинг учун Миллий палата, «Социал бирлик» ижтимоий ҳаракати (Украина) ва Interactive Group FZC (БАА) компанияси ўртасида уч томонлама меморандум имзоланди.\nМиллий палатанинг ҳудудлардаги барча 14 та бўлинмасига шерикларнинг дастурий таъминоти ўрнатилган планшетлар тарқатилди. Ягона ойна маркази, банк, ҳокимиятларга ташриф буюрган имконияти чекланган шахслар ушбу планшетдан фойдаланган ҳолда суҳбатлашиш ва ўзларини қизиқтирган саволларга жавоб олиш имкониятига эга бўладилар.\nПланшетлар интернет орқали таржимонлар марказига уланган бўлиб, ташриф буюрувчилар видеоалоқа орқали имо-ишора тилида мурожаат қиладилар, таржимон уларнинг мурожаатларини ташкилот ходимига сўзлаб беради. Шунингдек, ташкилот ходими айтган барча маълумотлар ҳам имо-ишора тили орқали мурожаатчига етказилади.\nҲозирда Украинада эшитиш имконияти чекланган одамлар энг кўп ташриф буюрадиган 60 га яқин муассаса шундай планшетлар билан таъминланган. Миллий палатаси матбуот хизматининг маълум қилишича, лойиҳа Ўзбекистонда муваффақиятли якунланса, бу ерда ҳам худди шундай марказ ташкил этилади ва сурдотаржимонлар имо-ишоралар тилини ўзбек ва рус тилларига таржима қилиш билан шуғулланади.


Нур-Султонда UNWTO VIII Глобал саммити бўлиб ўтмоқда - Номадлар,Турклар,Қозоқ одатлари ва анъаналари,Қозоғистон табиати,Хориждаги қозоқлар,Қозоғистон спортчилари,Қозоғистон тарихи | Kazakh TV\nНур-Султонда UNWTO VIII Глобал саммити бўлиб ўтмоқда\nНур-Султон шаҳри тадбиркорлик марказига айланмоқда, тобора кўпроқ туристларни ўзига жалб этмоқда. Келгусида пойтахт жаҳоннинг энг рақобатбардош ва жозибадор туристик йўналишларидан бирига айланишга интиляпти. ЮНВТО саккизинчи глобал саммитида шу ҳақда сўз борди. Форум иштирокчилари Қозоғистоннинг бош шаҳри катта суръат билан ривожланиб бораётганини таъкидлашди. 21 йил ичида шаҳар ҳудуди икки марта ўсди, аҳоли сони эса 280 минг нафардан бир миллиондан зиёдгача кўпайди. Нур-Султоннинг туристик жозибадорлигини ошириш мақсадида смарт-технологияларни янада ривожлантиришда давом этиш, логистикани яхшилаш ва хавфсизликни мустаҳкамлаш кўзланган.\nХЕЛЕНА МАХУАС, «ASTANA CONVENTION BUREAU» ДИРЕКТОРИ ЎРИНБОСАРИ:\n- Биз мазкур саммитни ўз салоҳиятимизни намойиш қилиш учун ажойиб имконият, деб ҳисоблаяпмиз. Чунки саммитга 300-400 нафар хорижлик иштирокчи келган. Уларнинг кўпчилиги Қозоғистонга биринчи марта ташриф буюрган. Демак, бу анжуман биз учун шунчаки ақлли шаҳар ва дестинациялар ҳақидаги мунозарагина эмас. Биз учун мазкур тадбир туризмни ривожлантириш ва тажриба, билим алмашиш, шунингдек, шаҳар имкониятларини кўрсатиб бера олишда ҳам муҳим.\n2019-2025 йилларга мўлжалланган туризмни ривожлантириш дастурига мувофиқ Қозоғистон бу соҳанинг ялпи ички маҳсулотдаги улушини ошириш ва уни иқтисодиётни ҳаракатлантирувчи кучлардан бирига айлантириш ниятида. Бунинг учун хусусий инвестициялар фаол жалб этилади ва потенциал ошириб борилади.\nКРЭЙГ СМИТ, “DHAHRAN TECHNO VALLEY” БОШ ДИРЕКТОРИ: /САУДИЯ АРАБИСТОНИ/:\n- Туризмдаги энг жўшқин трендлардан бири – саргузаштлар туризми. Бундан мақсад энг юқори чўққиларга чиқиш ёки энг серсув дарёда сузиш эмас. Унга кўра чиройли жойларни томоша қилиш муҳим. Қаерда бўлса ҳам турли ёшлардаги одамлар албатта табиат гўзалликларини томоша қилишни, мусаффо ҳаводан баҳраманд бўлишни истайди. Бу борада Қозоғистонда катта имконият бор. Шунингдек, мамлакатингизда мавжуд яна бир устунлик – сиз азалий маданиятингизни сақлаб қолгансиз. Мисол учун, Хитойдаги Пекин ёки Шанхай каби йирик шаҳарларда глобаллашув туфайли маданият ришталари узилиб боряпти.\nЖорий йилда Нур-Султонда Туризм ва меҳмондўстлик институти очилиши режалаштирилган. Халқаро ҳамкорлар билан биргаликда иш юритувчи таълим даргоҳи бу йўналишда мутахассислар етиштириш билан шуғулланади. Натижада, кўп сонли туристларни жалб қилиш имконияти туғилади, дейди ишонч билан шаҳар ҳокимлиги вакиллари.\nтуризмНур-СултонUNWTO VIIIГлобал саммитиТуризм саммити\nҚозоғистонда Ёшлар йили якунлари сарҳисоб қилинди\nҚирғизистон: Ловияни қайта ишлаш корхонасида янги технология жорий этилмоқда\nRegional Focus. 11.11.2019


Мазкур қонун лойиҳаси билан судларда ишларни кўришда инсон ҳуқуқлари кафолатларини янада кучайтириш ва тарафларнинг баҳслаша олиш тамойилини амалда рўёбга чиқариш мақсадида жиноят ишлари бўйича судларда дастлабки эшитув институти жорий этиляпти.\nДастлабки эшитув институтининг жорий этилиши судга келиб тушган жиноят ишларини судда кўриш учун тайинлаш босқичида тарафларнинг дастлабки эшитувларда иштирок эта олишига олиб келади. Бугунги кунда ушбу босқичда тарафлар иштироки чеклангани сабабли мазкур жараёнда ҳал этилиши лозим бўлган муҳим масалаларни (масалан, ишни тугатиш ёки тўхтатиш) судья якка тартибда ҳал этишга мажбур. Оқибатда, судья чекланган маълумотга эга бўлганлиги учун бундай масалалар ҳал этилмасдан қолади ва асосий босқич – умумий суд мажлисига барча иштирокчилар чақирилиб, фуқароларнинг сарсон бўлишига олиб келади. Лойиҳа билан бу каби муаммолар бартараф этиляпти.\nҚонун лойиҳасининг қабул қилиниши жиноят ишини умумий асосларда кўришга монелик қилаётган сабабларни тезкор бартараф этиш имкониятини берувчи қарорлар қабул қилиш жараёнида тарафларнинг тортишуви принципга сўзсиз риоя этилишига, суд муҳокамаси чоғида фақат мақбул далиллардан фойдаланиш учун шарт-шароитлар яратишга хизмат қилади.\nМуҳокамалардан сўнг, қонун лойиҳаси депутатлар томонидан иккинчи ўқишда қабул қилинди.


Гвардиола Почеттинодан аламини олди. “Ман Сити” илк бор ЕЧЛ финалига чиқди (фотогалерея) - EFFECT.UZ\nГвардиола Почеттинодан аламини олди. “Ман Сити” илк бор ЕЧЛ финалига чиқди (фотогалерея)\n. 02:32 | 05.05.2021\nМанчестер шаҳридаги “Этиҳад” ўйингоҳида ЕЧЛ ярим финали доирасидан ўрин олган “Манчестер Сити” ва ПСЖ жамоалари ўртасидаги иккинчи учрашув ўтказилди.\nГвардиола мураббийлигидаги манчестерликлар дастлабкии учрашувда Почеттино жамоасини 2:1 ҳисобида таслим этганди.\nҚорли майдонда бошланган учрашувда парижликлар Килиан Мбаппесиз ҳаракат қилишди. Бу, албатта ўз таъсирини кўрсатди. Маҳрезнинг дубли “Ман Сити”га ўз тарихида илк бор турнирнинг финалига чиқиши учун етарли бўлди. Меҳмонлар бирорта аниқ зарба бера олишмади ва учрашув 2:0 ҳисобида якунланди.\nАнхел Ди Мария Кайл Уокерга қилган харакати сабабли қизил карточка олиб майдонни тарк этди. Неймарнинг фаоллиги ҳам “Шаҳарликлар”нинг ҳимоясидан нарига ўтмади. Мбаппесиз Неймар қорли майдонда ҳеч нарса қила олмади\nЎз навбатида Хосеп Гвардиола Маурисио Почеттинодан аламини олди. “Тоттенҳем” билан ўйин ёдингизда бўлса керак. “Манчестер Сити” илк бор финалда. Мураббий бу турнирни икки маротаба юта олган.\nБироқ навбатдаги финалчи жамоа унинг жамоасидан Англия Лига кубогини тортиб олган ва ўтган мавсум ЕЧЛ финалини бой берган Томас Тухель ёки ЕЧЛда кетма-кет уч марта ғолиб бўлган ва Гвардиола фаолиятидаги энг ашаддий рақиби бўлмиш “Реал” устози Зинедин Зидан бўлиши мумкин. Кузатамиз буёғи қизиқ бўлади.\nМаълумот учун “Челси” ва “Реал” қарама-қаршилиги 5 май Тошкент вақти билан 00:00 да старт олади. Мадриддаги ўйин 1:1 ҳисобида якунланган эди.\nTeglar:Europe Champions league, Manchester City, PSG, PSJ, ЕЧЛ, Манчестер Сити\nEffect.uz журналисти Бекзод Раҳмонов 25 ёшни қарши олди\nЧемпионлар Лигаси ва Европа Лигаси финалларини бошқарадиган ҳакамлар эълон қилинди


БМТ: дунёда қочқинлар сони 82,4 миллион кишига етди | Qalampir.uz\nБМТ: дунёда қочқинлар сони 82,4 миллион кишига етди\nОлам\t18 Июнь 11:47 1562\nДунёда уруш ва зўравонликдан қочганлар сони ўтган йил давомида 4 фоизга ошди ва деярли 82,4 миллион кишига етди. Бу ҳақда Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Қочқинлар бўйича Олий Комиссарлигининг Женевада эълон қилинган ҳисоботида айтилган.\n“Коронавирус пандемиясига қарамай, 2020 йилда уруш, зўравонлик, таъқиб ва инсон ҳуқуқлари бузилишидан қочганлар сони қарийб 82,4 миллион кишига етди”, дея таъкидлаган экспертлар,\nТаъкидланишича, 2019 йил охирида бу рақам 79,5 млн бўлган ва 12 ой ичида умумий ўсиш 4 фоизни ташкил этган. Ҳимояга муҳтожлар орасида 48 миллион киши ички кўчирилган одамлардир. Йил давомида улар Эфиопия, Судан, Саҳел, Мозамбик, Яман, Афғонистон ва Колумбия штатларидаги инқирозлар туфайли 2,3 миллионга ошган.\n“Ҳар бир рақам ортида уйларини ташлаб чиқишга мажбур бўлган одамлар турибди”, деган БМТнинг Қочқинлар бўйича Олий комиссари Филиппо Гранди.\nГранди, шунингдек, улар эътибор, қўллаб-қувватлаш ва “ечим топишга” лойиқ эканликларини таъкидлаган. Унга кўра, зиддиятларни ҳал қилиш учун “анча катта сиёсий ирода” талаб этилади.\nҲисоботда таъкидланганидек, уйларини тарк этишга мажбур бўлганларнинг 42 фоизи вояга етмаганлардир. БМТ Қочқинлар ишлари бўйича комиссиясининг ҳисоб-китобларига кўра, 2018 йилдан 2020 йилгача 1 миллионга яқин бола “туғма қочоқ” бўлган.\nМутахассислар ўтган йилда пандемия авжига чиққан пайтда 160 та давлат ўз чегараларини ёпиб қўйганига ва 99 та давлат ушбу режимда ҳимояга муҳтож чет элликларни ўз ҳудудига киритишда истисно қилмаганига эътибор қаратмоқда. Ўтган йил давомида 3,2 миллион киши ички кўчирилган ва 251 минг қочқин ўз уйларига қайтган. Яна 33,8 минг қочқин илгари бошпана топган мамлакатлар фуқаролигини олган.\nГранди “дунё раҳбарлари ва нуфузга эга бўлганларни ўзаро келишмовчиликларни четга суриб, сиёсатга худбинлик билан ёндашишга чек қўйишга” чақирган. Унинг фикрига кўра, “кучларни тўқнашувларнинг олдини олиш ва уларни ҳал қилишга ҳамда инсон ҳуқуқларига риоя етилишини таъминлашга йўналтириш” зарур.\nБМТ қочқин дунё\n14 Сентябрь 20:19 36914\n14 Сентябрь 10:58 32072\n15 Сентябрь 19:38 25004\n14 Сентябрь 14:11 23118\n15 Сентябрь 14:50 22934


Зурриёт. Николай Ҳайтов\nЭ, ошнам, ичим тўла ҳасрат, сиз сўраманг, мен айтмай. Суриштираман десангиз, калаванинг учи қирқ йилнинг нари-берисига бориб тақалади. Ўшанда мен ўн тўртга кирган етим бола эдим. Отам ҳам, онам ҳам ҳаётдан бемаврид кетдилар. Онамни-ку, хасталик қулатди. Аммо отам ҳали-бери ҳаётдан умид узадиган эмасди, уни қўшнимизнинг хўкизи сузиб ўлдирди. Мен бувам билан бувимнинг қарамоғида қолдим. Бувимнинг ўнг қўллари ишламай қўйиб, уй юмушларини бажаришга қийналгач, бувам мени уйлантиришга қарор қилдилар. Мендан: “Уйланасанми?”-деб сўраб ҳам ўтиришмади. У пайтда сенинг рози-ризолигинг билан ҳисоблашишмасди, кексаларнинг ўзлари ишни пишитиб қўя қолишарди. Бир куни тасодифан чол-кампирнинг маслаҳатларини эшитиб қолдиму бувамнинг бу аҳди қатъий эканини англадим. Бувим аввалига “ҳали ёш”, деб эътироз билдирдилар. Бироқ бувам: “Ёшлиги қолибдими, овози раста бўлганини сезмаяпсанми? Юлдузига тўғри келадиган қиз топиш керак”, деб гапни калта қилдилар.\nМен йигит кишининг нима мақсадда уйланишини тузукроқ билмасам-да, қандай қиз топишар экан, деб қизиқиб юрдим. Бир куни яйловдан келсам, уйимизда фақат узун бўйи билан эмас, ҳунари билан ҳам қишлоққа беш қўлдек маълум бўлган, белбоғига ҳамиша қайчи осиб юрадиган тикувчи ўтирибди.\n-Рамадон, бўтам, амакинг сенга чолвор тикиб бериш учун келибди. Рангли чолвор киясанми ёки одмисиданми?-деб сўрадилар бувам..\nШундан бўлак мендан ҳеч нимани сўрашмади. Ҳатто фотиҳа қилишда ҳам, тўйда ҳам менинг истагим билан мутлақо қизиқишмади. Тикувчи чоршанба куни келган эди, пайшанбада рангли чолвор тайёр бўлди. Жума куни эса тўй бошланди. Ноғоралар чалинди. Дошқозондаги шўрва биқирлаб қайнайди. Мен эса “Келин ким экан?” деган хаёлда гарангман. Охири чидамасдан бувимдан сўрадим.\n-Келин бу қишлоқлик эмас, тоғдан,- бувим шундай деб гапни калта қилдилар-да, ўз юмушлари билан овора бўлдилар. Мен эсам “Келин ёшми, ўзи қанақа?” деб сўрашга уялдим. Ҳаммаси оқшомда аён бўлди. Мулла никоҳ ўқигач, келин билан ёлғиз қолдик. Ҳа, айтмоқчи, унга қадар бувам мени бир четга тортиб, узоқ чайналдилар.\n-Сен ёш бола эмассан,-дедилар,-сен энди эркаксан! Ҳақиқий эркаклигингни шу кеч исбот қил. Тушундингми? У ер-бу ерини тимдалаб бўлса ҳам... Йўқса, қишлоқдагилар олдида уятга қоламиз.\nБувамнинг нима деяётганларига тушунмай туравердим. Шундан кейин аччиқланиб, менга ҳамма гапни лўнда-лўнда қилиб тушунтириб бердилар.\nКелин билан ёлғиз қолгач, ярим соатча қимирламай жим ўтирдим. Гапирай десам, хаёлимга дурустроқ сўз келмайди. Бошига ташланган рўмолни кўтарай дейману журъат қилолмайман. Ниҳоят, унинг ўзи юзини очди. Мен уни қари хотин, десам, ўзим тенги ёш қизалоқ экан. Оппоққина, кўзлари кўм-кўк, киприклари узун-узун. Худди капалакка ўхшаган нозик бу қизга анграйганча қараб қолибман. У бирдан кулиб юборди-да:\n-Нимадан уяласан? Чолворинг жуда чиройли экан. Белбоғинг ҳам. Бизбизак ўйнамаймизми?\nМен “ҳа” ёки “йўқ” дейишга улгурмасимдан у белбоғимдан ушлаб тортди. Дам у чир-чир айланади, дам мен. Шу зайлда хўроз қичқургунча ўйнабмиз. Бирдан бувамнинг гаплари эсимга тушиб, ўйланиб қолдим. “Ҳозир тонг ёришади. Кейин келиб сўрашади”. У хаёлга ботганимни сезган экан, сабабини суриштирди. Мен бор гапни яширмай, унга айтдим.\n-Шуни ўйлаб, ташвишланиб ўтирибсанми?- у шундай деб нимадир қилган эди, бурнидан қон келди. Бу қонни кимларга кўрсатишди, кейин нима қилишди, билмайман. Бўлган гап шуки, тўйдан сўнг биз Силвина билан тотув яшай бошладик. Унинг номи энди “хотин” бўлгани билан, аслида қиз бола эди. Мен Силвинани тобора қаттиқроқ яхши кўра бошладим. Юрагимнинг ришталари унга тинмай чирмашаверди. Оқибатда эса ришталарга қўшиб юрагимни ҳам илдиз-пилдизи билан суғуриб олишлари мумкинлигини билмабман.\nҲаётимиз сокин оққан сув каби эди. Лекин бу сувнинг остида орзуларимизни чилпарчин қилувчи қоялар борлигини пайқамабмиз. Силвина ҳамиша уй юмушлари билан банд бўларди. Бувимга қарарди, даладан қайтишимизга овқат тайёрлаб турарди. Уйимиз чиннидек тоза. Ҳовлини гулларга кўмиб ташлади. У чаққон, нозик дидли, озода қиз эди. Ҳар куни олтинранг сочларини тараб, ўрарди. Сал наридан қарасангиз, сочи сариқ эмас, қизилга ўхшаб товланади. Янада узоқроқдан қаралса, соч эмас – тилланинг ўзи! Менинг маҳлиё бўлиб турганимни пайқаган бувам дарҳол томоқларини қириб, огоҳлантириб қўярдилар.\n-Қани, Рамадон, эчкилар очдан ўлмасин тағин. Ҳайда!\nШу эчкилар ҳам баъзан жонга тегарди. Эрталабдан кечгача бошларини ўтдан кўтаришмайди. Эчки зоти жуссаси кичкина бўлгани билан дунёнинг бор ўтини еса ҳам тўймаса керак. Мен жониворларни ўтлоққа қўйиб юбораманда яна ширин хаёлга берилиб, Силвинамни ўйлайман. Тезроқ қош қорая қолса-ю, уйга қайтсам. Аммо қуёш аксига олиб қоқ тепамда туриб олади. Ётоғига энай демайди. Бир сакраб қўлимдаги таёқ билан уни туртиб юборгим келади. Баъзан эса туртиб ерга тушириб, кўмиб қўйишни ўйлайман. Фақат тун бўлса-ю, тонг сира отмаса дейман. Менга қолса Силвинамнинг ёнида ётаверсам, сочларини силасам... Мен унга Филибадаги катта бозорга борганимизда албатта катта тароқ олиб келаман, деб ваъда қилгандим. Бироқ, ваъдамни бажаролмай, доғда қолдим.\nБир куни бувам билан пичан ўримига бордик. Уйга шошилиб,соғиниб қайтсамки, келин йўқ! Уй ҳувиллаб турибди. Силвинани акалари зўрлаб олиб кетишганмиш. Бувим бечора ночорликдан кўз ёши оқизиб қолаверибдилар.\nҚоним қайнаб кетди. Пичоқнинг дастасини маҳкам ушлаганимни сезган бувам қўлимни тутиб: “Арқонни бер!”-деб бақирдилар. Бувим эса дарҳол буйруқни бажо келтирдилар. Бувам мени дарахтга маҳкам боғлаб қўйдилар.\n-Эсингни ема, бола! Сен менга тириклайин кераксан. Мен эварамнинг овозини эшитишни истайман. Ҳасан Дурвишев наслининг тугашига йўл қўймайман! Аввал ўзингдан зурриёт қолдир, ана ундан кейин билган ишингни қилавер.\nБувам шундай дедилару эшакка миниб тоғ орти томон йўл олдилар. Сал нари боргач, ўгирилдилар-да, бувимга қараб бақирдилар:\n-Дурвишевнинг наслини асра! Агар ечиб юборсанг, каллангни оламан!\nБувим чолларининг феълларини билганлари учун бу буйруқни сўзсиз адо этдилар. Ҳар қанча ялиниб, ёлворсам ҳам ечмадилар. Юрагим тошиб, ёрилиб кетаётган бўлса-да, бувамнинг қайтишларини кутишдан ўзга чорам йўқ эди. Силвинамнинг акаларига инсоф бер, деб Худога илтижолар қилдим. Эрталабгача банди ҳолида турдим. Тонгда бувам келдилар. Эшак тез юрганидан оғзи кўпириб кетибди. Йўлни қисқароқ олиш мақсадида тиканзорни тик кесиб ўтишган шекилли, бувамнинг кийимлари титилибди. Бувам саломимга алик ҳам олмасдан индамай яқинлашиб мени ечиб олдилар-да, уйга киритиб, эшикни тамбалаб қўйдилар. Чол-кампир қўшни хонага киришди. Бу икки хонани юпқагина девор ажратиб турарди. Юқорироқда латта тиқиб қўйилган туйнук орқали уларнинг гапларини бемалол эшитиш мумкин эди.\n-Келиндан ажрабмиз!-дедилар бувам ҳорғин товушда.-Беҳаё акалари унинг ҳали ҳам қиз эканини билиб қолиб, Руфатга икки эчки эвазига сотишибди.\n-Энди нима бўлади?\n-Нима бўларди... Руфатга қўшиб қўйишади.\n-Ҳеч иложи йўқмикин?\n-Қанақанги илож?! Бегонадан бўлган болани қорнига жойлаган келинни бошимга ураманми? Дурвишевларнинг қони шу топгача бузилмаган, бундан кейин ҳам бузилмайди!\n-Энди нима қиламиз бўлмаса?\n-Нима қилишни ўзим биламан. Руфат бу дунёга келганига ҳали пушаймонлар ейди. Қўшотарни нақ оғзидан қўяман. Лекин ҳозир унга тега олмайман. Майли, кайфини суриб юра турсин, чидайман. Аввал Рамадонни уйлаб, боласининг овозини эшитай, кейин...\nБу гапларни эшитиб, тошдек қотиб қолдим. Кун ёйилгач, бувам муллани бошлаб келдилар. Қуръонни ўртага қўйиб, мени “сўкишмайман, муштлашмайман, ўзимни дарёга ташламайман, жонимга қасд қилмайман”, деб қасам ичдиришди. Бола кўрганимдан кейингина бу қасам кучдан кетар экан.\nШу йўсинда ихтиёримни жиловлаб қўйишди. Ҳамма дардимни ичимга ютавердим. Юрагим игналар санчилавериб илма-тешик бўлиб кетгандай туюларди. Силвинанинг қишлоққа қайтганини эшитгач, дод деб юборай дедим. Руфат девор-дармиён қўшнимиз эди. Аммо Силвинанинг қайтганини ҳеч ким кўрмаганди. Бир ойгача у ҳатто ҳовлисига ҳам чиқмади. Кейинчалик воқеа ойдинлаша бошлади.\nСилвина менга тегиб, ҳовлида уй юмушларини бажариб юрган кезлари Руфат уни бир кўргану ошиқу беқарор бўлиб қолган экан. Девордан кўз илғамас туйнукча очиб, уни ўғринча кузатиб ўтирар экан. Руфат мендан етти ёш катта эди. Аммо на ўтин тергани борарди, на далага чиқиб ишларди, на қассоб отасига кўмаклашарди. Турган-битгани ғирт танбал, такасалтанг эди. Уларнинг иккита эчкиси бўларди, икковининг бўйнига ҳам қўнғироқ осилган эди. Силвинанинг Ражаб ва Умар деган чўпон акалари ана шунақа эчки учун ўзларини томдан ташлайдиганлар тоифасидан эди. Руфат уларнинг ана шу ожизликларидан фойдаланибди. Ражаб билан Умар шу эчкиларга харидор бўлишганида у номард бунинг эвазига Силвинани сўрабди. Сингилларининг ҳали ҳам қиз эканини билиб қолишгач, улар Руфатнинг шартига кўнишибди.\nМен Силвинани жуда-жуда кўргим келарди. Лекин ваҳший Руфат хотинини сира уйдан чиқармас эди. Ўйлаб-ўйлаб чорасини топдим: қош қорайиши билан томга чиқиб, мўрини паналаб, Руфатнинг деразасига қараб ётдим. Унинг деразаси жуда кичкина эди. Бироқ, ичкарида чироқ ёқилгач, кўзим баъзи нарсаларни илғади. Юмалоқ хонтахта атрофида ўтириб овқатланишди. Кейин хонтахтани кўтариб, четга олишди. Кейин... жой солинди. Кейин Руфат белбоғини ечди. Силвина эса унга қарамай, бошини эгганича тураверди. Руфат уни бағрига босди...\nУнинг уйида керосин чироқ милтиллаб ёнар, менинг қалбим эса шамчироқ каби сўнаётганга ўхшарди. Назаримда юрагим уришдан тўхтаган эди. Нафас ҳам олмасдим. Аслида юрагим одатдагидан қаттиқ тепар, вужудим ғазабдан титрарди.\nМенинг томга чиқишларимни бувим сезиб қолиб, бувамга айтиб бердилар.\n-Ишинг бўлмасин, қарайверсин,-дедилар бувам.-Қаҳрини қайраса, минбаъд никоҳ кечаси келиннинг бурнини қонатмайдиган бўлади.\nБувамнинг ҳақ ёки ноҳақ эканликларини таҳлил қилиб ўтирмайман. Аммо унинг қаҳр-ғазаб ҳақидаги гапи чин эди. Агар одамнинг дарди ошиб-тошиб кетса, қаҳр-ғазабгина уни бу азобдан қутқаради. Ичига сомон тўлғазилган полиз қўриқчисини кўрганмисиз? Ташидан одамга ўхшайди. Бироқ ичида сомондан бўлак ҳеч вақо йўқ. Юрак ҳам, суяк ҳам йўқ унда. Яхшилаб тойланган сомонгина унинг қаддини тик тутиб туради. Менда эса юрак бор. Ичим сомонга эмас, ғазабга тўлган. Мана шу ғазаб қаддимни кўтариб турибди. Қаҳримнинг бари Руфатга қаратилган. Руфат бир зум ҳам хаёлимдан кўтарилмайди. Далада ҳам, яйловда ҳам уни ўйлайман. Эрталаб ҳам, кечқурун ҳам уни ўлдириш йўлини излайман. Болта билан чопиб ташласаммикин ёки қорнига пичоқ тиқиб, бураб-бураб олсаммикин? Шундай қилганим дуруст. Дарров ўлмайди. Тозза азоб чекади. Ичак-чавоғини оёғим билан эзғиласам-ку, росса хумордан чиқаман. Йўқ, буниси бўлмайди. Етарли азоб чекмайди. Бўғиб ўлдирганим маъқул. Озгина бўғиб, сўнг бўшатсам, кейин яна бўғсам... Йўқ, буни эплаш қийин. Томоғига бир чанг солгач, қўйиб юбормасам керак. Қийналмай дарров ўлади-қолади... Шу зайлда уни минг марта ўлдириб, терисини шилиб, минг марта тирилтирдим. Бошим ғовлаб кетди. Қўлларим титраб, тишларим ғижирлайдиган бўлиб қолди. Полиз қўриқчиси сомони билан ёниб кетди – алаҳлайдиган бўлиб қолдим.\nБувам бу аҳволимни кўриб, саросимага тушдилар. Тўғрисини айтсам, бувамнинг ҳавотирлари менинг тобим айниганидан эмас, балки Дурвишевлар авлодининг, зурриётнинг тақдири қил устида илиниб қолганидан эди. Бир оз ўзимга келганимдан сўнг, қўлимдан етаклаб Триградга – бақалоқ Ойша холаникига олиб бордилар. У менга турли гиёҳлардан тайёрланган дорилардан ичирди, баданимга қандайдир бадбўй мойларни суртди. Бир ҳафтадан кейин алаҳсирамайдиган бўлдим. Лекин бувам мени қишлоққа қайтаришга шошилмади. Ойша холага:”нима қилсанг қиласан, лекин болам эр йигит бўлиши шарт”, деб яна ташлаб кетди.\nБошимга яна бир бало ёғилди: аччиқ овқату қўланса дорилар азобида қолдим. Ойша холанинг муолажасими ё ёшимнинг улғайишими сабаб бўлиб, бир неча ойдан сўнг ўзимни бошқача сеза бошладим. Ана шундан кейингина бувам етиб келдилар.\n-Энди уйлантирсам бўлади. Руфатнинг қонини қўмсайвериб, тинкам қуриди,-дедилар.\n-Мени истасангиз уйлантиринг, истасангиз тириклайин кўмиб ташланг, аммо Руфатга тега кўрманг. У билан ўзим ҳисоб-китоб қиламан,-деди бувамга.\nКўп тортишувлардан сўнг, бувам таслим бўлдилар. Руфатга қўл кўтармайман, деб онт ичдилар. Мен Триграднинг ўзидаёқ уйландим. Бу сафар никоҳ кечаси бизбизак ўйнамадик. Ҳаммаси рисоладагидек бўлди. Ой-кунлар ўтиб, бола ҳам туғилди.\nБувамнинг хурсанд бўлганларини, қувона-қувона кулганларини дадамнинг вафотларидан бери кўрмаган эдим. Эвараларини қўлларига олиб ростманасига яйраб кулдилар... Кейин... орадан уч кун ўтгач, бехосдан қайтиш қилиб бердилар. Туппа-тузук юрган эдилар, келиб ўринларига ёнбошладилар, жилмайдилар, қовоқлари учди. Кейин менга тикилиб қарадилар:\n-Худога шукур, Дурвишевларнинг зурриёти қуримайдиган бўлди. Дадангга бу хайрли хабарни етказай энди. Руфатнинг жонини эса сенинг қўлингга топшириб кетаман...\nШундай дедилару осонгина жон бердилар.\nАна, мулла Рамадон, елкангизга етарлича юк тушди. Бир қўлда душманингиз, бир қўлда болангиз ва хотинингиз! Эплай олармикинсиз?\nИчига сомон тойланган бўлса ҳам, полиз қоровули тирговичсиз тик туролмайдиган бўлиб қолди. Бошим рўзғор ташвишидан чиқмайди. Эчкиларни ўтлоққа ҳайдаш керак, даланинг ишлари ҳам менинг зиммамда... Жигарим билан юрагим эса қассоб Руфатнинг қўлларида – истаган кўйига солади.\nАввал боламнинг сал каттароқ бўлишини кутишга қарор қилдим. Бола кўкракдан ажралиб овқатга ўрганса, Руфатнинг қорнини ёраман... Кейин боламнинг тетапоя бўлишини кутдим. Бу пайтда Силвина ҳам қўлида бола кўтариб ҳовлига чиқадиган бўлди. Узоқ йўл юриб чарчагандай ҳовлида секин юради. Юзини рўмол билан тўсган. Бироқ, бизнинг ҳовли томонга қараб-қараб қўяди. Мен девордаги туйнукдан, Руфат эса деразасидан тикилади. Хотиним мени бетиним кузатади. Бахтимга у рашкчи эмас. Нима учун девор яқинидан кетмай қолганимни билса ҳам индамайди. Йиғлаб-йиғлаб ўзини овутади.\nКунлар шу зайлда ўта бошлади. Даладан ҳам, яйловдан ҳам оқшом тушмай қайтаман. Бирров бўлса ҳам девордаги тешикдан мўралайман. Силвинани кўрсам кўрдим, бўлмаса тун бўйи Руфатнинг терисини шиламан, бўғаман, заҳарлайман. Хуллас, ўлдиришнинг неча хил тури бўлса, барчасини бажараман. Шунда ҳам кўнглим таскин топмайди. Руфатни ўлдиришга қатъий қарор қиламан. Қўлимга пичоқ ҳам оламан. Аммо бу ишим учун қамоқхонага тушишим аниқлигини, ундаги девор тешигидан мўралаб Силвинани кўриш мумкин эмаслигини ўйлайман-да, фикримдан қайтаман.\nКунни кун, ойни ой, йилни йил қувиб ўтаверди. Болалар туғилаверди. Дурвишевларнинг авлоди томир ёйиб кўпайди – бувам орзу қилганларидан ҳам зиёдароқ бўлди. Бувамнинг зурриёт бобидаги ташвишларига энди ҳеч қандай ўрин қолмади. Руфатнинг ҳовлисини ажратиб турган тахта девор чириди. Лекин алам эскирмади, қайралган тишлар чиримай қолаверди. Амалга ошмаган орзулар сўнмади.\nРуфатнинг қассоблик дўконини ёпиб қўйишди. Дард устига чипқон бўлиб, ёшликдаги таралла-бедодлари, ароқхўрликлари мева тугди: хасталик унга азоб бера бошлади. У нодон шунда ҳам ақлини йиғмай, аксинча, понани пона билан чиқарадилар, деб самогонга ружу қўйди-ю, оқибатда кўрпа тўшакка михланди. Қизи бошқа қишлоқлик йигитга турмушга чиққач, Силвина ногирон Руфат билан ёлғиз қолди. Бир куни қаттиқ шамол туриб, ўртадаги чириган тахта девор қулади. Кўп ўйлаб ўтирмай Руфатникига худди ўз уйимга киргандай кириб бордим. Илк марта уччовимиз бир ерга тўпландик. Қирқ йил бадалида кўзларимиз энди тўқнашди.\nМен ҳам Худонинг бир гуноҳкор бандасиман-да, ошнам, шу десангиз шайтоннинг васвасасига берилиб, Руфатнинг кўз олдида Силвинани бағримга босмоқчи, унинг эса аламдан азоб чекишини томоша қилишни ўйладим. Томдаги мўрини паналаб ётган кечаларим ёдимга тушди. Бироқ: “У ҳайвонлик қилган бўлса, сен одамсан-ку!”- деб васваса қилаётган шайтонни қувдим.\nЭнди муносабатларинг қандай, дейсизми? Оббо ошнамей, муносабатимиз ўша-ўша. Руфат ҳамиша совуқдан қақшагани қақшаган. Ўтин келтирай деса, эшаги йўқ. Силвина қийналмасин, деб ўтинларни мен келтириб, печларини ҳам ўзим ёқиб бераман. Ҳар куни бир эшак ўтин келтираман. Барибир етмайди. Ўрмончилар жарима соламиз, деб ғавғо кўтаришяпти. Шунинг учун кечаси дарёни кечиб ўтяпман. Мени қирқ йил бадалида дам чўғ устида, дам муз устида ялангоёқ сақлаган бандани иситиш учун жонимни жабборга бераман. Қилмай десам бўлмайди. Силвинага раҳмим келади. Баъзан овқат ейишига ҳам ўзим балогардонман. Баъзан, айбга буюрсангиз ҳам айтай, тагларини тозалашга ҳам тўғри келади. Силвина нозик аёл, бунақа ишларга қийналади. Шунинг учун камина Руфатнинг атрофида парвона. Ҳамқишлоқлар: “Қўшни деган киройи Рамадондай бўлса”, деб ҳамду сано ўқишади. Бироқ ҳеч ким ичимдагини билмайди. Ичимда гўё қўрғошин қайнайди. Ўладиган бўлса, тезроқ омонатини топшира қолса-ю, Силвинага уйлансам, эр-хотин бўлиб бир тўшакда ётсам, дейман. Хотиним ҳам, болаларим, невараларим ҳам кўзимга кўринишмайди. Нима бўлса бўлар, дейман. Аммо Руфат без бўлиб ётиб олган – худди мени масхаралаётганга ўхшайди. Ё ўлмайди, ё тузалмайди. Вақт эса ўтяпти. Тиззаларимда мадор йўқ, оёқларим титраяпти. Бу аҳвол давом этаверса, назаримда Силвина билан эр-хотиндай ётсак ҳам, ака-сингил бўлиб турсак керак. Руфат ҳам қийналяпти, биз ҳам. Бечора икки йилдан бери дўзахнинг эшигини тақиллатиб ётибди. Очила қолса бўлмасмикин бу эшик! Бўғиб ўлдира қолай, десам, қўлим бормайди. Бир-икки кун совуққа қўйсам-ку, тайёр бўлади-я. Лекин Силвинанинг умидвор кўзларига кўзим тушса, эшакни етаклаб ўрмонга жўнаганимни ўзим ҳам сезмай қоламан.\nНима қилишни билмай, бошим қотган. Агар фикрингиз ожизлик қилмаса, менга бирор жўяли маслаҳат беринг. Бўлмаса, анави ўтинларни эшагимга ортишиб юборинг. Тезроқ бора қолай, шўрлик жон уйида совуқдан тишлари такиллаб ётгандир.


Шимолий Корея ракетаси қўшни давлатлар радарлари экранидан йўқолган\n11:36 / 07.02.2016\nКХДР томонидан учирилган ракета бош обтекатель (аэродинамик қаршиликни енгиш учун ишлаб чиқилган махсус конструкция) ажралиши босқичида радарлардан йўқолди, дея хабар бермоқда Жанубий Кореянинг “Рёнҳап” агентлиги.\nБунгача эса ракетанинг ёнган қисмлари Чежудо оролидан жануби-ғарброқда денгизга қулагани ҳақида хабар қилинган эди. Ҳозирча бу ҳолат ракета парвозининг омадсиз якунлангани ҳақида маълумотлар мавжуд эмас.\nБундан аввалроқ Қўшма Штатлар Шимолий Корея томонидан учирилган ракетани мамлакатлар манфаатларига таҳдид ва иттифоқчилар хавфсизлигига хавф деб атаган эди. Америка томонининг фикрича, ракета синови ташвиқот ва вазиятни беқарорлаштиришга уринишдан бошқа нарса эмас. Шимолий Кореянинг ҳаракатлари БМТ Хавфсизлик кенгашининг бир қатор резолюцияларини қўпол равишда бузиш ҳам ҳисобланади.


Ўзбекистонда 8 май куни кузатиладиган об-ҳаво маълумоти эълон қилинди – Bugun.uz\nЖамият - 7:02 · 08.05.2022\nЎзбекистонда 8 май куни кузатиладиган об-ҳаво маълумоти эълон қилинди\n«Ўзгидромет» 8 май куни республика ҳудудларида кузатиладиган об-ҳаво маълумотини эълон қилди.\nУнга кўра, Тошкент шаҳрида ҳаво бироз булутли бўлади, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 3–8 метр/секунд тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 16–18 даража, кундузи 32–34 даража бўлади.\nҚорақалпоғистон Республикасида ҳаво ўзгариб туради, баъзи жойларда қисқа муддатли ёмғир ёғади, момақалдироқ бўлиши мумкин. Шамол шарқдан 7–12 метр/секунд тезликда эсади, баъзи жойларда 15-20 метр/секундгача, баъзи жойларда метр/секундгача кучаяди, айрим жойларда чанг тўзон кузатилиши мумкин. Ҳарорат кечаси 12–17 даража, кундузи 32–37 даража бўлади.\nХоразм вилоятида ҳаво ўзгариб туради, баъзи жойларда қисқа муддатли ёмғир ёғади, момақалдироқ бўлиши мумкин. Шамол шарқдан 7–12 метр/секунд тезликда эсади, баъзи жойларда 15-20 метр/секундгача, баъзи жойларда метр/секундгача кучаяди, айрим жойларда чанг тўзон кузатилиши мумкин. Ҳарорат кечаси 12–17 даража, кундузи 32–37 даража бўлади.\nБухоро, Навоий вилоятларида ҳаво бироз булутли бўлади, баъзи жойларда ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 7–12 метр/секунд тезликда эсади, баъзи жойларда 15-20 метр/секундгача, баъзи жойларда метр/секундгача кучаяди, айрим жойларда чанг тўзон кузатилиши мумкин. Ҳарорат кечаси 14–19 даража, кундузи 34–39 даража бўлади.\nТошкент, Самарқанд, Жиззах, Сирдарё вилоятларида ҳаво бироз булутли бўлади, баъзи жойларда ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 7–12 метр/секунд тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 13–18 даража, кундузи 31–36 даража бўлади.\nҚашқадарё, Сурхондарё вилоятларида ҳаво бироз булутли бўлади, баъзи жойларда ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 7–12 метр/секунд тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 15–20 даража, кундузи 35–40 даража бўлади.\nАндижон, Наманган, Фарғона вилоятларида ҳаво бироз булутли бўлади, баъзи жойларда ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 5–10 метр/секунд тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 12–17 даража, кундузи 30–35 даража бўлади.\nРеспубликанинг тоғли ҳудудларида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 7–12 метр/секунд тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 11–16 даража, кундузи 23–28 даража бўлади.