Идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тайёрлаш ва қабул қилиш қоидаларига ўзгартиришлар ва қўшимча киритиш тўғрисида Бош сахифа\n(Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2016 й., 19-сон, 221-модда)\n[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2016 йил 12 майда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 2565-3]\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2016 йил 22 февралдаги ПФ-4782-сон «Аҳолининг ҳожатманд қатламларини ижтимоий қўллаб-қувватлаш ҳамда тиббий-ижтимоий ёрдам кўрсатиш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармонига мувофиқ буюраман:\n1. Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2014 йил 28 февралдаги 53-мҳ-сон буйруғи (рўйхат рақами 2565, 2014 йил 28 февраль) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2014 й., 10-сон, 110-модда) билан тасдиқланган Идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тайёрлаш ва қабул қилиш қоидаларига иловага мувофиқ ўзгартиришлар ва қўшимча киритилсин.\n3. Қонун ҳужжатларини туркумлаш ва ҳуқуқий ахборот бошқармаси (Д. Ибрагимова) мазкур идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатни «Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами» — «Собрание законодательства Республики Узбекистан»да нашр этилишини таъминласин.\nЎзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2016 йил 12 майдаги 114-мҳ-сон буйруғига\nИдоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тайёрлаш ва қабул қилиш қоидаларига киритилаётган ўзгартиришлар ва қўшимча\n1. 69-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:\n«69. Фуқароларнинг меҳнат ҳуқуқларига тааллуқли идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари вазирлик ва идоралар томонидан Ўзбекистон Республикаси Меҳнат вазирлиги ҳамда Ўзбекистон Касаба уюшмалари Федерацияси Кенгаши билан келишилган ҳолда қабул қилинади.».\n2. Қуйидаги мазмундаги 1051-банд билан тўлдирилсин:\n«1051. Расмий шарҳ берилган идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжат ўз кучини йўқотган деб ҳисобланаётганда, унга берилган расмий шарҳ ҳам ўз кучини йўқотган деб ҳисобланиши керак.\n3. 106 ва 107-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:\n«106. Расмий шарҳ бериш тўғрисидаги ҳамда расмий шарҳни ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисидаги буйруқлар ёки қарорлар «Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами» — «Собрание законодательства Республики Узбекистан»да эълон қилинади.\n107. Расмий шарҳ бериш тўғрисидаги ҳамда расмий шарҳни ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисидаги буйруқ ёки қарорнинг матни идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг матни қандай тартибда тарқатилган бўлса, шундай тартибда тарқатилади.».


Бу йил ОТМларда ўқиш анъанавий тарзда бошланадими? Расмий изоҳ\nБу йил ОТМларда ўқиш анъанавий тарзда...\n18.08.2021 15:44 0 2448\nЯнги ўқув йили анъанавий (офлайн) тарзда бошланадими? Бу ҳақда Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги баёнот берди.\nМаълум қилинишича, айни кунларда вазирлик томонидан ОТМларнинг пандемия шароитида санитария-гигиена қоидаларига риоя қилган ҳолда таълим жараёнини анъанавий (офлайн) тарзда ташкил этиш бўйича тайёргарлик ҳолати ўрганилмоқда.\nЎрганишлар натижасига кўра тегишли маълумотлар Вазирлар Маҳкамасига тақдим этилади. ОТМларда таълим жараёнини ташкил этиш юзасидан якуний хулоса тасдиқлангандан сўнг, вазирлик сайти ва ижтимоий тармоқларидаги саҳифалари орқали расмий тарзда эълон қилинади.\nШу ўринда, вазирлик талабаларни пандемия шароитида санитария-гигиена қоидаларига қатъий риоя қилишларини, уларнинг ота-оналари ҳам фарзандлари соғлиғига масъулият билан қарашлари ва, албатта, вакцинация жараёнида фаол иштирок этишларини сўраб қолади.\n«Эмлаш талабаларнинг ўзлари ҳамда профессор-ўқитувчиларнинг ҳам соғ-саломат бўлишини таъминлайди», - дейилади баёнотда.\nЖамият 04/12, 11:44\nҲоким ёрдамчилари ОТМларга имтиҳонсиз қабул қилинади\nТаълим 23/11, 15:00\nОТМга имтиёз, махсус стипендия ва ташкилотга ҳар йили 50 млрд – Президент қарори лойиҳаси


Yomiuri: Япония янги кемаларга қарши ракеталарни жанговар сафга қабул қилади\n15:26 / 17.07.2017\nЯпония ҳукумати 2018 молия йили давлат бюджетига (2018 йил апрель- 2019 йил март ойлари) янги товушдан тез уча оладиган кемаларга қарши маҳаллий ракеталарни харид қилиш учун харажатларни ҳам киритишни режалаштирмоқда. Бу ҳақда Yomiuri газетаси ёзмоқда.\nОнлайн нашр маълумотларига кўра, Мудофаа кучларининг F-2 қирувчи самолётлари ушбу ракеталар билан жиҳозланади. Бу чоралар, Хитойнинг Жанубий Хитой денгизидаги фаоллиги билан боғлиқ.\nҲозирда, Япония ўзини-ўзи мудофаа қилиш кучлари қурол-яроғлари таркибида бир нечта кемаларга қарши ракеталар бор. Улар товуш тезлигига яқин тезликда уча олади. Бироқ, янги ишланма товуш тезлигидан 3 карра тезроқ бўлади ва соатига 3710 км тезликка эриша олади. Бундан ташқари, янги ракеталар парвоз траекторияси имкон даражасидан сув юзасига яқинлаштирилган, бу эса уларнинг уриб туширилишини қийинлаштиради.\nАввалроқ, Yomiuri газетаси, Япония ҳукумати янги харид қилинаётган кўп мақсадли бешинчи авлод F-35 жанговар самолётларини "ҳаво-ер" таснифидаги ракеталар билан жиҳозлашни режалаштираётгани ҳақида ёзган эди.


Париждаги 850 йиллик Нотр-Дам черковига ўт кетди (ВИДЕО)\nПариждаги Нотр-Дам черковида ёнғин чиқди\nПариждаги Биби Марям ибодатхонасида ёнғин чиқди\n15 апрель куни тушдан кейин Париждаги Нотр-Дам черкови томига ўт кетди.\nЎт ўчирувчилар олов билан 9 соат мобайнида курашдилар.\nЁнғин сабаби ҳозирча номаълум, бироқ мутахассислар фавқулодда ҳодисани таъмир ишлари билан боғламоқдалар.\nНотр-Дам черковида чиққан ёнғин муносабати билан жаҳондаги кўплаб лидерлар францияликларга ҳамдардлик изҳор қилди.\nЎтган йили Франция католик черкови 850 йиллик тарихга эга бўлган ибодатхонани сақлаб қолиш учун ошиғич чоралар кўриш чақириғи билан чиққанди.\nИбодатхона Париж марказидаги Ситэ оролида жойлашган бўлиб, йилига 12-13 миллион нафар зиёратчи ва сайёҳни ўзига жалб қилиб келган.


Ёш кўринадиган аёллар кўп ҳолларда узоқ яшайди, деб ёзади “The Daily Mail” нашри. Гап шундаки, бундай аёлларда қонбосими паст бўлади. Бу инсульт ва юрак хуружлари хавфини камайтиради. Умуман олганда эса, умрнингдавомийлиги бевосита терининг қариш тезлигига боғлиқ. Доктор Дэвид Ганнинг сўзларига кўра, сўз ажинларҳақида эмас, балки осилиб қолган тери ҳақида бормоқда. Айнан шу аломат бўйича юқори қон босимини билишмумкин.\nОлиб борилган тадқиқот юрак ва томир касалликлари хавфи паст бўлган аёллар ўз ёшларигақараганда камида 2 йилга ёшроқ кўринишини исботлади. Терининг ҳолати ва умумий саломатлик орасидагибоғлиқлик 63 ёшдаги 514 киши мисолида таҳлил қилинди.\nШунингдек, мутахассислар узоқ умр кўрувчиоилалардаги эркаклар 1,4 йилга ёшроқ кўринишини ҳам аниқлади. Бундай оилалардаги эркакларда ҳам, аёлларда ҳамқўлларининг юқори қисми соҳасида ажинлар миқдори камроқ бўлган. Ҳозир олимлар ёш кўринувчи одамлар терисиданималар юз беришини аниқламоқда. Балки, шу тарзда, узоқ умр кўриш сири топилар.


Греция соҳилида 5 ёшли суриялик қизчанинг жасади топилди\n13:17 / 19.09.2015\nТуркиядан Грецияга денгиз орқали ўтиш пайтида 5 ёшли суриялик қизча ҳалок бўлди. Бу ҳақда The Daily Star нашри хабар бермоқда.\nҚайд этилишича, бир гуруҳ муҳожирлар Греция соҳилларига қайиқда етиб олишмоқчи бўлганда, қайиқ чўкиб кетган. Оқибатда 5 ёшли кичик қизча ҳалок бўлган. Бундан ташқари, яна бир неча нафар муҳожирлар бедарак йўқолган.\nГреция соҳилбўйи қўриқлаш хизмати 13 кишини қутқариб олишга муваффақ бўлди, тирик қолган бўлиши мумкин бўлган муҳожирларни қидириш ишлари олиб борилмоқда.\nСентябрь ойида Туркиядаги пляжлардан бирида жасади топилган 3 ёшли Айлон исмли суриялик бола воқеаси овоза бўлиб кетганди. Бола ўз оиласи билан денгиз орқали Европага яхши ҳаёт истагида йўл олганда онаси ва акаси билан бирга чўкиб кетган эди.


Ўзбекистонда илк коронавирус юқтириш ҳолати қайд этилди\nTASHKENT. Kazinform - Ўзбекистонда илк коронавирус юқтириш ҳолати қайд этилди. Бу ҳайда республика Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик агентлиги маълум қилди, деб хабар беради Kazinform.\nАгентлик тарқатган маълумотларга кўра, Ўзбекистонга 14 март куни халқаро аэропортлар орқали 38 та рейсда – 4 800 нафар, темир йўллар орқали – 1 860 нафар, қолган чегара-божхона постларидан 38 минг нафар фуқаролар кириб келди, барча йўловчилар СКПларда термометрия ҳамда бирламчи тиббий текширувдан ўтказилди.\nЭпидемик вазият нохуш бўлган давлатларда бўлиб қайтган 7 781 нафар фуқаролар уй шароитида тиббий кузатувга олинган. Улардан 5,6 минг нафарида касалликни яширин даври якунлангани учун тиббий кузатувдан олинган. Бугунги кунда 2 100 нафар фуқаролар саломатлиги устидан тиббий кузатув давом этмоқда.\nЖорий йилнинг 15 март куни соат 06.00 да Республика Вирусология институти лабораториясида Франция Республикасида бўлиб қайтган 1 нафар Ўзбекистон фуқаросида COVID-19 коронавирус инфекцияси аниқланди.\nАгентлик хабар қилишича, ҳозирда эпидемиологик суриштирув ҳамда касалликни тарқалиб кетмаслиги учун профилактик чора-тадбирлар тўлиқ амалга оширилмоқда.


Инсоният тарихида илк бор одам Британия атрофида сузиб чиқди\nБританиялик Росс Эжли Буюк Британия ороли атрофида сузиб чиққан тарихдаги илк одам сифатида Гиннесс рекордлар китобига киритилди.\n33 ёшли Эжли ўз саёҳатига 1 июнда Маргит шаҳридан жўнаб, соат стрелкаси бўйича сузганча улкан оролни айланиб чиқа бошлаган. Йўлда унга денгизчи Мэттью Найт катамаранда ҳамроҳлик қилган. Росс ушбу катамаранда ухлаб, дам олган. Эжли сувда кунига 12 соатлаб бўлган ва бирор марта соҳилга чиқмаган. У Шимолий денгиз, Ла-Манш, Ирланд денгизи ва Атлантика океани бир қисмини сузиб ўтиб, 157 кун ичида 3317 км узунликдаги масофани ортда қолдирган ҳамда 5 ой аввал жўнаган жойида саёҳатини якунлаган.\nФото: Craig Maddison/Red Bull Content Pool\nЭжлининг айтишича, у йўлида ҳайратланарли даражада чиройли тонг отишлар ва қуёш ботишларидан тортиб медузаларга тегиб кетишдан юз куйиши жароҳати олишгача бўлган турли таассуротларни бошдан кечирган. Росс рекорд сузиши давомида 500 мингдан кўпроқ калория йўқотган ва йўқотилган энергия захирасини тиклаш учун 640 донадан кўпроқ банан еган.\nБу Эжлининг биринчи марта рекордлар китобига киритилиши эмас. У биринчи бор рекордлар китобига 2016 йил февралида 19,5 соат ичида 42 кмлик марафон масофани босиб ўтганда киритилган. Эътиборлиси, у сузиш вақтида ўз ортидан тросда 1,4 тонналик автомашинани судраб юрган. 2 ой ўтиб эса Эжли иккинчи рекордини қайд қилган: у канатга саноқсиз марта чиқиб-тушиб, умумий ҳисобда ўз танасини Эверест тоғи (8848 м) баландлигига тенг баландликка кўтара олган.


Beeline компаниясининг хизматларидан бири бепул бўлди\nЖамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари Beeline компаниясининг хизматларидан бири бепул бўлди\t16:15, 24 июнь\tBeeline алоқа оператори янги акция ҳақида хабар беради.\nЭнди компания абонентлари “Менинг мусиқам” хизматини 2017 йилнинг 31 январ кунига қадар мутлақо бепул ёқтиришлари мумкин.\n“Менинг мусиқам” хизмати 2007 йил июнь ойида ишга туширилган. У қўнғироқ қилаётган абонент учун стандарт уланиш сигналини оммавий мусиқа, ҳазил ёки ғаройиб товуш билан алмаштириш имконини беради.\nЭндиликда “Менинг мусиқам” http://sm.beeline.uz сайтидан мусиқа харид қилинганда, 0644 рақамига қўнғироқ қилинганда, шунингдек, мусиқани кўчириб ёки совғага олганда автоматик равишда ишга тушади.\nБундан ташқари, дўстингизнинг сизга ёқиб қолган мусиқасини, агар у ҳам Beeline абоненти бoлса, осонгина кўчириб олиш мумкин. Бунинг учун мусиқани гудок ўрнида эшитаётган вақтда * ни териш зарур. Бундан кейин телефонга SMS келади, унга, агар дўстингизнинг мусиқасини ўрнатишни истасангиз, “Ҳа” сўзи, истамасангиз, “Йўқ” сўзи билан жавоб қайтаришингиз керак. Диққат, диққат! "Даракчи"нинг Telegram’даги расмий каналига аъзо бўлиб, янгиликлардан баҳраманд бўлинг! “Челси” бош мураббийи ва икки нафар футболчиси ноябрь ойида АПЛда тенгсиз бўлишди\tПрезидент сайловининг натижалари эълон қилинди\tДунёнинг энг кекса Сиам эгазаклари Ронни ва Доннининг бошқаларни илҳомлантирувчи ҳаёти\t«Эрталаб пул берсам, барака кетадими?»\tПарвиз Фаттоев кўп сонли мухлисларнинг танқидларига дангал жавоб қайтарди\t«Эрим ишдан бери келмайди!..»\tОтправить


28 май 2022, Тошкент вақти: 16:29\nШу ой бошида баъзи реклама агентликлари баннерлар олиб ташланишига норозилик сифатида Тошкент кўчаларида акция уюштирди.\nТошкент шаҳар ҳокими Жаҳонгир Ортиқхўжаев пойтахт кўчаларидаги реклама баннерлари нега суд қарорисиз бузиб ташланаётгани ҳақидаги саволни жавобсиз қолдирди.\n27 май куни Qalampir.uz нашри журналисти пойтахт ҳокимини йўл-йўлакай саволга тутгани акс этган видео тарқалди.\nСавол ўтган ҳафта Тошкентда ўтказилган ёшлар фестивали чоғида янграган.\nЖурналист хизмат машинаси томон бораётган Тошкент ҳокимидан тадбиркорларни қанчалик қўллаб-қувватлашини сўраганида “Барча турдаги тадбиркорларни қўллаб-қувватлайман”, деб жавоб қайтаради.\nАммо ҳокимга реклама конструкциялари суд қарорисиз бирма-бир бузиб ташланаётгани ҳақида савол берилганида, Жаҳонгир Ортиқхўжаев саволни жавобсиз қолдириб, қадамини тезлатади.\n“Бу билан қонунсизликни тан оляпти”\nТадбиркорлик ҳуқуқларини ҳимоя қилиш билан шуғулланувчи тошкентлик фаол Умид Мўйдиновга кўра, Тошкент ҳокимининг журналист саволидан қочиши унинг “барча қонунсизликларни тан олаётганини англатади”.\n“Бу билан у барча бузилишлар ноқонуний эканлигини тан оляпти, бўлаётган қонунсизликни тан оляпти, холос. Менинг фикримча, реклама баннер бизнесига кимдир кўз тиккан, чунки буйруқ энг тепадан бўлганини айтишган. Ортиқхўжаевнинг эса жим туриб, ўзини ҳеч нарса бўлмаётганга солиб туришдан бошқа чораси йўқ”, - дейди Мўйдинов Озодлик билан суҳбатда.\nСуҳбатдошнинг айтишича, сўнгги икки ой ичида Тошкент шаҳрида 700дан ортиқ реклама баннери суд қарорисиз бузиб ташланган.\nИсми очиқланишини истамаган реклама ширкати эгаларидан бири Озодликка “бу қонунсизликлар Биринчининг буйруғи билан” қилинаётганига ишонишини айтган эди.\n“Тошкент шаҳар ҳокими ўзини журналистлар олдида гўё ҳеч нарсани кўрмаганга, билмаганга оляпти. 12 апрель куни Ортиқхўжаев билан учрашдик. Тинч келишайлик, деб бизни хонага олиб киришди. Телефонларни олиб қўйиб, бизга пўписалар қилишди. Ҳоким “жанжал қилманглар, “Озодлик”ка гапирманглар, баттар бўлади”, деб қўрқитди. Жим турсак иш ҳал бўлармикан, деб ўйладик. Лекин бузишлар ҳозир ҳам давом этяпти. Судга бордик, судларни ҳам бунга тиши ўтмаяпти. Демак энг тепада кимгадир керак бўлиб қолган бу бизнес”, - дейди Тошкентдаги реклама агентлиги эгаларидан бири.\nЖаҳонгир Ортиқхўжаевнинг журналист саволидан қочиши ижтимоий тармоқда кулгига ҳам сабаб бўлди.\nВидео остида қолдирилган изоҳларда Леонид Гайдайнинг “Ит Барбос ва ғаройиб пойга” филмида Қўрқоқ оғзида динамит билан қувлаётган итдан қочаётгани саҳнаси акс этган суратлар бор.\nПрезидентга мурожаат ҳам натижа бермади\nШу ой бошида баъзи реклама агентликлари баннерлар олиб ташланишига норозилик сифатида Тошкент кўчаларида “Ушбу реклама қурилмаси ФАҚАТ СУД ҚАРОРИ асосида демонтаж қилиниши мумкин. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 20-февралдаги 104 сонли қарори. Ҳурматли ПРЕЗИДЕНТИМИЗ, бизга ёрдам беринг!!!” деб ёзилган ижтимоий рекламаларни ўрнатди.\nТадбиркорлик ҳуқуқларини ҳимоя қилиш билан шуғулланувчи тошкентлик фаол Умид Мўйдиновга кўра, бу акциядан ҳам натижа чиқмаган.\n“Бемаънилик шундаки, кимдир ички кийимда сумалак ковласа, метрода тўй қилса милиция, суд тизимлари дарров оёққа туради, ҳамма жазоланади. Аммо кўчада тадбиркорларнинг мол-мулки очиқчасига йўқ қилинадию, ҳеч ким ҳеч нарсани сезмайди, жумладан ҳоким ҳам, президент ҳам”, - дейди Умид Мўйдинов.\nТошкент йўлларидан реклама баннерлари 8 апрелдан бери олиб ташланмоқда. Озодлик гаплашган Тошкент шаҳри ва баъзи туман ҳокимликлари мулозимлари баннерлар бузилишини изоҳлашдан бош тортишди.\nТадбиркорларга кўра, муаммога эътибор қаратган Бизнес-омбудсман Дилмурод Қосимов Ўзбекистон пойтахтида 50 фоизга реклама баннерлари етишмовчилиги мавжудлиги ҳақида гапирган.\nДилмурод Қосимов мазкур муаммо устида бизнес вакиллари, Монополияга қарши курашиш қўмитаси ва бошқа жамоатчилик ташкилотлари билан музокаралар олиб борилаётганини билдирган.\nБундан олдинроқ Монополияга қарши курашиш қўмитаси Тошкентдаги реклама шчитларининг ярмиси “ноқонуний ўрнатилгани” тўғрисида қарор чиқарганди.\nҚўмита расмий хабарида айтилишича, ҳукумат қарорига биноан биринчи даражали марказий кўчаларда 2020 йилнинг 31 декабригача, иккинчи даражали марказий кўчаларга эса 2021 йилнинг 31 декабригача “юқори технологик қурилмалар”, яъни реклама мониторлари ўрнатилиши кўзда тутилган.\nОзодлик Тошкент шаҳар кўчаларида ўрнатилган юзлаб реклама баннери шу йилнинг 8-дан 9 апрелга ўтар кечаси олиб ташлангани тўғрисида хабар қилган эди.


"Раҳмон Тожикистони", "Kazakh Orda" — Марказий Осиёнинг баъзи давлатлари ўз номини ўзгартирмоқчи / Ўзбекистон янгиликлари, энг сўнгги хабарлар\nСИЁСАТ 0 Шархлар 1580 кўрилди\n"Раҳмон Тожикистони", "Kazakh Orda" — Марказий Осиёнинг баъзи давлатлари ўз номини ўзгартирмоқчи\nНоябрь ойида Қирғизистоннинг “Аалам” партия раиси Арсланбек Маалиев Қирғизистон номини “Қирғиз”га ўзгартиришни таклиф қилган. У таклифига асос қилиб охирги “истон” қўшимчаси Покистон ва Афғонистон давлатлари номида ҳам борлигини кўрсатди. Мамлакат номини ўзгартириш таклифи бошқа Марказий Осиё давлатларида ҳам кузатилган.\n"Kaktakto.com" нашрида Марказий Осиёнинг баъзи мамлакатлари номи қачон ва қандай ўзгартирилиши борасидаги таклифлар келтирилган.\nХудди шу йили қозоқ академиги Ерментай Султанмурод мамлакат номини“Турон”га ўзгартиришни таклиф қилган. Қозоғистон Осиёнинг марказида жойлашган бўлиб, қадимдан туркий миллат вакилларининг уйидир, деган академик. Шунингдек, у келажак учун ҳам мамлакат номи унинг тарихи билан уйғун бўлиши кераклигини айтган.\nЎзбекистон ва Туркманистонда мамлакат номини ўзгартириш борасида таклифлар берилмаган. “-истон” қўшимчаси форс тилидан олинган бўлиб, сўзга қўшилиб жой номларини ҳосил қилади, деб ёзади "Турон 24". Яъни, Ўзбек мамлакати, Қозоқ мамлакати, Қирғиз мамлакати ва ҳоказо.


Тушга кирган физика - Zamin.uz\n09:00 / 25.01.2021\n1991 йил. Зарифбой Ибодуллаев. Электроэнцефалография ўтказиш лабораториясида\nИнсоният пайдо бўлибдики, тушни талқин қилишга ҳаракат қилади. Масалан, Д.И.Менделеевнинг тушида кимёвий унсурларни даврий жадвалда қандай жойлаштириш кераклиги аён бўлган. Буюк психоаналитик Зигмунд Фрейд ва унинг сафдошлари Алфред Адлер ва Карл Густав Юнг туш ҳақида илмий изланишлар олиб боришган, уни талқин қилишга ҳаракат қилишган. Туш оддий одамларда ҳам ўнгида рўй бериши мумкин бўлган сирли воқеаларни аён қилиб қўяди. Шундай воқеалар менинг ҳаётимда ҳам содир бўлган.\n1982 йил, август ойи. Тошкент тиббиёт институтига ўқишга кириш учун ҳужжат топширганман. Эртаси куни физикадан кириш имтиҳони. Менинг энг қизиққан фаним физика эди. Агар бу дунёда врачлик касби бўлмаганида, албатта, физик бўлардим. Туш пайтида ухлаб қолдим. Тушимга физикадан имтиҳон топшираётган пайтим кирди. Чап қўлимда саволлар солинган конвертни ушлаб турибман. Ўнг қўлим билан уни очиб, конвертдан қоғозни олаяпман ва унда ёзилган саволларни бирин-кетин ўқияпман: “Ўзгармас ток кучи” ва ҳоказо.\nБарча саволлар кўз ўнгимда шундоқ намоён бўлаяпти. Уйғониб кетдим. Физика китобини излай бошладим. Уни қўйнимга босиб ухлаб қолган эканман. Китобни очиб, тушимга кирган барча саволлар ёзилган жойларга қоғоз қўйиб чиқдим. Бу саволларга ўзимни синаш учун жавоб ёза бошладим. Шу пайт отам тарвуз кўтариб кириб келдилар (ухлаб қолганимда ёнимиздаги кичикроқ бозорга чиқиб кетган эканлар).\nМенинг саволлар устида жадал ишлаб ўтирганимни кўриб, ҳайрон бўлдилар. “Энди имтиҳонга тайёрман деб бемалол айтувдинг-ку, тинчликми болам” деб сўрадилар. Мен тушимга ушбу саволлар кирганини айтдим. Уларга жавоб ёзиб, ўзимни синаяпман дедим. Отам: “Майли болам, илоҳим тушинг ўнгидан келсин” дедилар.\nЭртаси куни физикадан имтиҳон бошланди. Худди тушимдаги воқеа рўй берсин деб, саволлар солинган конвертни чап қўлим билан ушлаб, ўнг қўлим билан унинг ичидан қоғозни чиқара бошладим. Ундаги саволлар кетма-кетлиги, ҳатто вергул ва нуқталари ҳам худди тушимда кўргандек эди, яъни ҳамма саволлар тўғри тушди.\n1990 йил. Мия лабораторияси. Ёш илмий ходим Зарифбой Ибодуллаев "Инсульт ва кома" бўйича ишлаб чиққан диагностика алгоритмини математик Аҳмад Воҳидов "Искра" компьютерида дастурини тузмоқда\nШунга ўхшаш ҳолат 1998 йили ҳам рўй берди. Докторлик диссертацияси мавзусини танлашда қийналиб юрувдим. Шундай бир яхши мавзу танласам-у, уни менгача ҳеч ким қилмаган бўлса деб ўйлардим. Устозим қандли диабет билан оғриган беморларда инсультларни ўрган деб тавсия бердилар. Бироқ ундан ҳам яхшироқ бошқа мавзу ҳақида бош қотириб юрардим.\nОрадан 2-3 ой ўтмай қайси мавзуни танлашим аниқ бўлди. Тушимда иккита китобни қўлимда ушлаб турибман: бир қўлимда Сперри ва Спрингернинг “Левый мозг, правый мозг” китоби, иккинчи қўлимда Е.Д.Хомскаянинг “Нейропсихология” китоби. Уйғоним кетдим. Дарров китоблар турган токчадан бу иккала китобни излай бошладим.\nЭнг қизиғи шундаки, уларнинг иккаласи ҳам бир жойда турган экан. Хурсанд бўлиб кетдим. Қитир-қитир шовқиндан хотиним уйғониб кетди. У ёнимга келиб: “Адаси, ярим тунда нима қилаяпсиз” деб сўради. Мен унга энди менинг докторлик диссертациям “Бош миянинг чап ва ўнг ярим шари инсультларида нейропсихологик бузилишларни ўрганиш” бўлади дедим. Шундай бўлди ҳам. Мен 2002 йили Москвада машҳур нейропсихолог Е.Д.Хомская билан учрашдим ва ишларимни нейропсихологияга бағишладим.\n“Асаб ва руҳият” китобидан олинди.\n21-01-2021, 23:46, Жамият\nДТМ: ОТМга кириш имтиҳони сентябрда ўтказилиши мумкин\n22-07-2020, 12:45, Жамият\n9-05-2020, 14:56, Жамият\nТошкент шаҳрида ўқувчи физика муаллимини калтаклади…\n4-11-2018, 13:40, Жамият\nМикрокалькуляторни тест синовига олиб киришга рухсат бериш таклиф қилинди\n31-07-2018, 08:02, Жамият\nИмтиҳон натижалари эълон қилинмоқда, жавоблар тахтаси 20 август тонгида ОТМ ҳудудларида осиғлиқ бўлади\n19-08-2016, 22:35, Жамият\nМИБ: Избосканда 10 та оила яраштирилди\nФирибгарлик билан боғлиқ ҳолатларга чек қўйилди


Паспорт ололмаётган Жамшид Каримов оч-наҳор қолди – Ўзбекистон Инсон Ҳуқуқлари Жамияти\nасосий эркинликлар, Инсон Ҳуқуқлари, қашшоқлик, ўиҳж, ҳуқуқбон Add comments\n– 2006 йилни ёзида Швецияга кетиш учун ОВИРга ҳужжатларни тайёрлаётган пайтда, яъни қамалишимдан сал олдин паспортимни олиб қўйишганди. Ўшандан бери паспортсизман. Қизим президент порталига паспорт олишимга ёрдам сўраб мурожаат қилди, жавоб бўлмади. Атайлаб беришмаяптими ёки бу ўзбекона бюрократиями, буниси менга қоронғу. Паспортсиз мен нафақамни ҳам ололмаяпман, ишга ҳам жойлашолмаяпман, мана қўлимда қизим берган сўнгги олти минг сўмим қолди- дейди Жамшид Каримов.\n– Орадаги икки ойлик танаффусни ҳисобга олмаганда мен 10 йилу 5 ойни “Иф қалъасининг асири” каби Самарқанддаги ўша зиндонда, бир кишилик камерада кечирдим. Мени ҳач қанақа айблов ҳукмисиз Самарқанд чеккасидаги Ички ишлар вазирлиги тизимидаги руҳий касаллар изоляторига мажбурлаб тиқишди, – дейди Каримов.\n– Менга қўйилган ягона айб – шизофрения. Бу айбми аслида? Одам руҳий хаста бўлса уни йўқ қилиш керакми? Менга ўшанда айтишган, “сенга ҳеч қанақа айблов қўйилмаган, сени бу ерга тиқиш учун буйруқ энг юқоридан берилган” деб. Тўғриси, амакимни ўлими мен учун бир сюрприз бўлди. Мени зиндондан чиқишимга амакимни ўлими туртки бўлди. Президент ўлганидан сўнг янги раҳбариятни портали очилди. Қизим шу порталга дадамни озод қилинг деб ёзди, шундан сўнг мени 15 кун ичида озод қилишди, – дейди Жамшид Каримов.\n– Мен ҳар холда президентнинг жияни эдим. Жуда эҳтиёткор ва айни пайтда қаттиққўл бўлишди менга нисбатан. У ерда ҳаётим очликда кечди. Очлик туфайли шу зиндонда сурункали панкреатит – ошқозон касаллигини орттирдим, – дейди Каримов.\n– Мен албатта журналистикани давом эттираман. Бу мен учун шарафли касб, – дейди Каримов.\nPosted by admin at 10:47\tTagged with: Жамшид Каримов, Ҳурмат Бобожон\nМустақил журналист, инсон ҳуқуқлари ҳимоячиси, Ўзбекистон Инсон Ҳуқуқлари Жамияти аъзоси Малоҳат Эшонқулованинг Сурхондарё вилояти Шўрчи туманидаги тадбиркорларнинг ҳуқуқлари вилоят хокими томонидан оёқ ости қилинаётганлиги ҳақида суҳбати Фирибгарлар тузоғига тушиб бор будидан айрилган Хайрулла Ризаев президент Шавкат Мирзиёевга очик хат билан мурожаат қилди


Qalampir.uz - Энг сердаромад актрисалар кимлиги эълон қилинди\nЭнг сердаромад актрисалар кимлиги эълон қилинди\n13:17, 17.08.2018 Шоу-бизнес\n“Forbes” журнали бир йил давомида энг кўп даромад топган актрисаларни эълон қилди.\n“Forbes” журнали Скарлетт Йоханссонни ўтган бир йил давомида энг кўп даромад топган актриса деб эълон қилди. Актриса 2017 йил июндан 2018 йилнинг аналогик давригача 40,5 миллион АҚШ доллари ишлаб топган.\nНашрнинг ёзишича, Йоханссон учун “Қора бева” фильмида Қасоскорлар қаторидаги рус жосуси роли омадли бўлган ва актрисанинг даромадини оширган.\nИккинчи ўринда ўтган бир йил давомида 28 миллион АҚШ доллари миқдорида даромад олган Анжелина Жоли қайд этилган. “Қарға тусли аёл 2” фильмидаги роли сабаб актриса шу даражада катта фойдани қўлга киритган.\n“Дўстлар” телесериали юлдузи Женнифер Энистон ўтган йилга нисбатан бир поғона пастлаб, учинчи ўринни эгаллаган. Унинг даромади 19,5 миллион АҚШ долларини ташкил қилган. Кучли бешликни Женнифер Лоуренс ва Риз Уизерспун якунлаган.\nМаълумот ўрнида, 2017 йилда мазкур рейтингда биринчиликни актриса Эмма Стоун эгаллаган. У 12 ой давомида 26 миллион АҚШ доллари ишлаб топган. Ўтган йили Скарлетт Йоханссон ушбу рейтингда бешинчи ўринда қайд этилган.\nТеглар:Forbes Скарлетт Йоханссон Анжелина Жоли Женнифер Энистон\nФоторепортаж: Истомин, Дўстов, Каримов ва Файзиев Осиё ўйинларига тайёрми?\nУсмонов Шавкат Мирзиёев қайси футбол клубига мухлислик қилишини айтди\n18:54, 20.12.2018 17 394\n“У Горбачёв эмас”: Алишер Усмонов Шавкат Мирзиёев ҳақида фикр билдирди\n17:15, 20.12.2018 15 842\nЎзбекистонда туғилган журналист “Forbes”га раҳбар бўлди\n17:18, 10.12.2018 8 415\n“Alibaba” раҳбари энг бой одам деб топилди\n20:24, 26.10.2018 6 187\n“Forbes” Трампни қулатишда давом этмоқда\n18:58, 04.10.2018 3 583


Эксперт минбари. Динларга бешик замин. Марказий Осиёдаги буддавийлик дини манзилгоҳлари тарихидан - Bugun.uz\nЭксперт минбари. Динларга бешик замин. Марказий Осиёдаги буддавийлик дини манзилгоҳлари тарихидан\n19:40 | 05-01-2022\nМарказий Осиё халқларининг қадимги тарихи ва маданиятида буддавийлик муайян ўрин эгаллаган. У зардуштийлик дини таъсирида ва у билан ёнма-ён шаклланган динлардан бири бўлган. Буддавийлик милоддан аввалги VI–V асрларда Ҳиндистоннинг шимолида вужудга келган. Кейинчалик Жануби-Шарқий ва Марказий Осиё ҳамда Узоқ Шарқ мамлакатларида кенг тарқалган. Унинг вужудга келиши ҳинд жамоаларида рўй берган муҳим ижтимоий-иқтисодий ўзгаришлар — уруғ-қабилачилик алоқалари ва тартибларининг емирилиши, синфий жамиятнинг вужудга келиши ва йирик қулдорлик давлатларининг пайдо бўлиши билан боғлиқ эди. «Bugun.uz» колумнисти, Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Шарқшунослик институти таянч докторанти Жаҳонгир Остонов ушбу мақолада Марказий Осиё, хусусан, Ўзбекистон ҳудудидаги буддавийлик дини манзилгоҳлари ҳақида ҳикоя қилади.\nФото: Термиз археология музейи\nБуддавийликнинг Марказий Осиё ва Шарқий Туркистонда тарқалиши Юнон-Бақтрия подшоҳлигининг ўрнида қарор топган Кушон империясининг ривожланган даврига тўғри келади. Буддавийлик билан боғлиқ обидалар, ибодатхоналар, ҳайкаллар, деворларга солинган расмлар Марказий Осиёда топилган қадимги тарихий обидалар орасида муҳим ўрин эгаллайди. Буддавийлик билан боғлиқ иморатлар, қурилишлар ҳозирда ҳам Шимолий Қирғизистон, Ўзбекистон ва Туркманистоннинг Жанубий туманларида, Тожикистонда ва Қозоғистон жанубида мавжуддир.\nЎзбекистон жанубидаги археологик топилмалар Тартима, яъни Термиз шаҳри Кушон Бақтриясининг энг муҳим ва йирик буддавийлик марказларидан бири бўлганлигидан дарак беради. Бу шаҳар географик жиҳатдан Амударё орқали ўтадиган муҳим кечув жойида жойлашгани туфайли қисқа вақт ичида Бақтриядаги энг йирик шаҳар марказларидан бирига айланган. Бу ерда Шимол ва Жануб, Шарқ ва Ғарбни боғлаб турган Буюк ипак йўлининг савдо йўллари кесишган. Термиз халқларнинг маънавияти ва маданият билан ўзаро алмашиниш маркази бўлган ва бу ерда юнон–рум дунёси, Ҳиндистоннинг ўзига хос маданияти уйғунлигини намойиш қиладиган меъморчилик, ҳайкалтарошлик, рассомчилик, коропластика, заргарлик юқори даражада ривожланган. Бу ерда топилган кўплаб ёзувлар — Бақтрия ёзуви, кхарошти, брахма ва бошқа ёзувлар шаҳар аҳолисининг маънавий ҳаёти мукаммал ривожлангани, саводхонлиги юқори даражада бўлганлигидан далолат беради. Кушон подшолигининг бағрикенглик анъаналарига мувофиқ шаҳар аҳолиси зардуштийлик, буддавийлик ва бошқа динларга сиғинган.\nБу ерда топилган кўплаб йирик археологик ёдгорликлар — ўттиздан ортиқ ибодатхона ва монастирлар Кушон даврида Термизнинг Бақтриядаги буддавийлик дини ва бадиий маданияти маркази сифатидаги ўрни ошганидан дарак беради. Бу ҳудудда топилган моддий-маънавий ва бадиий артефактлар Термиз, Бақтрия ва Марказий Осиёда буддавийлик тарихи учун катта аҳамият касб этиши билан бирга умумжаҳон будда маданиятига қўшилган улкан ҳисса ҳисобланади.\nФото: «Uzbekistan Travel»\nБулар орасида энг йирик иншоот эски Термиздаги Қоратепа номли ғор ибодатхонасидир. Бу очиқ сариқ рангли катта тепалик бўлиб, унга қумтошли ғор бинолар ўйиб солинган, ер устида бинолар барпо этилган, буларнинг ҳаммаси бир бутун уйғун бўлган будданинг 20–25 ибодатхонасини ташкил қилиб, Кушон подшолигида буддавийликнинг муҳим аҳамиятга эга эканлигидан далолат беради. Деворларга солинган расмларни, ҳайкалларни, тоат-ибодат буюмларини, тангаларга, совға қилинган сопол идишларга битилган ҳар хил ёзувларни ўрганишлар Қоратепанинг милоднинг I аср охири ва II асрнинг бошларида бунёд қилинганлигидан, араблар Ўрта Осиёга кириб келганларидан кейин улар тугатилган ва кейинчалик вайронага айланганлигидан далолат беради.\nТепалик буддавийлик руҳонийларининг энг катта маркази ҳисобланган ва у Кушон империяси давридаги Термизнинг ташқи девори ҳимояси остида, шаҳар ташқарисида жойлашган бўлган. 1961 йилдаги тадқиқот экспедицияси натижасида Қоратепа биноларининг уч қавати топилган. Асосий мажмуанинг уч қисми ғарбдан шарққа қараб, деярли тўғри тортилган. Махсус ҳовлида Будда қабрининг тимсоли бўлган «ступа» ўрнатилган.\nҚоратепа шарқидан саксон метр нарида Фаёзтепа ибодатхона-монастири мажмуаси жойлашган бўлган. Фаёзтепа ибодатхонаси тўғри тўртбурчакли тузилишга эга. Бино учта тенг қисмга ажралган, уларнинг ҳар бирида ички ҳовли бўлган. Бир қисмида яшаш хонасини ўз ичига олган монастирь (роҳибхона) жойлашган. Унда роҳиблар яшаганлар. Бундан ташқари, овқатланиладиган хона, ошхона, нон ёпиладиган хона каби ёрдамчи хоналар бўлган. Учинчиси ибодатхонага ўхшаган марказий хона бўлиб, деворлари хом ғишт ва пахсадан қурилган, сомонли лой билан сувалган ва оқланган.\nМажмуа қадимий Термиз шаҳри ҳудудида, Амударё соҳиллари ва қадимий карвон йўли ўртасида жойлашган. IХ асрдан бошлаб мажмуа вайрон бўлишни бошлаган ва охир-оқибат қумтепалар остида қолиб кетган. 1968 йилда бу ҳудудда Будда ҳайкали топилган. Шундан сўнг бу ҳудуд диққат билан ўрганилиб, реставрация қилиб келинмоқда. Бир вақтлар бу ерда учта катта бино бўлган: ибодатхона, монастирь ва хўжалик хоналари бўлган ҳовли. Мажмуа ўзининг улуғворлиги билан ҳайратга солади ва дизайн ечимлари билан кишини ажаблантиради. Деворлари чизилган мавзули расмлар билан безатилган бўлган. Ибодатхона ўн тўққизта алоҳида кенг тўсиқли хоналардан иборат бўлиб, деворларида чуқур токчалари бўлган.\nИбодатхонанинг ўнг томони юқорисида юмалоқ гумбазли ва пойдевори хочсимон бўлган кичик ступа жойлашган. Гумбаз қизил нилуфаргулнинг гуллари билан безатилган. Бу ерда покланиш маросими ўтказилган.\nИбодатхонанинг марказий қисмида ҳовли бўлган. У бинога нафислик ва бетакрорлик бағишлаган, чунки ҳовли деворлари устунлар ва бўртма расмлар билан тўлдирилган эди. Ҳовли ўртасида учлик тамғаси топилган бўлиб, унда муқаддас бодҳа дарахти остида тинч ва руҳий уйғунликда ўтирган Будда тасвирланган. Бутун композиция илоҳийлик, тинчлик ва осойишталикнинг тимсолига айланган. Топилган учлик тамғаси энг қимматбаҳо топилма бўлиб, Ўзбекистон тарихи давлат музейида сақланади, унинг нусхасини эса Термиз археологик музейида кўриш мумкин. Фаёзтепа ибодатхона мажмуаси ўзининг бой битиклари ва яхши сақланган ҳайкаллари билан бошқа ёдгорликлардан ажралиб туради. Мажмуа 19 та алоҳида бинодан иборат бўлиб, унинг деворлари чуқур ўйилган мустаҳкам қўрғон шаклида қурилган. Ундаги алоҳида буддавийлик ҳовончаси тадқиқотчиларда катта қизиқиш уйғотган. Мажмуага махсус қувурлар орқали Амударёдан сув келтирилган.\nФаёзтепа фақатгина Марказий Осиё ҳудудида жойлашган ибодатхоналардан бири бўлиб қолмасдан, балки буддавийлик суратлари акс этган энг ноёб ёдгорликлардан бири ҳисобланади. Хусусан, ибодатхонанинг саждагоҳида Будда ҳайкали жойлашган, саждагоҳ деворлари ранг-баранг деворий суратлар билан безатилган. Мазкур ҳайкал ёши эрамиздан аввалги I асрга тўғри келади. Кўпчилик ҳайкаллар қизил ранг билан бўялган, сўнг устидан олтин суви юргизилган. Саждагоҳ деворида қизил кийимда Будда тасвири сақланган. Унинг 2 томонидан елкаларига елкапўш ташлаган узун кийимдаги 2 одам расми туширилган. Мазкур ҳайкаллар бугун Ўзбекистон тарихи музейининг энг нодир экспонатларидан бири ҳисобланади.\nКушон давридаги ғоят муҳим бўлган буддавийлик маркази Сурхондарёнинг ўнг соҳилида, Шўрчи шаҳрининг Шимоли Шарқидан 10 километр масофада жойлашган Далварзинтепа ёдгорлигидир. Мазкур мажмуа 1962 йили аниқланган. Бу ерда олиб борилган қазиш ишлари давомида фил суягидан ясалган турли хил буюмлар топилган, улар орасида дунёда энг қадимги шахмат доналари (эрамизнинг 1–2 асрлари), қимматбаҳо тошлардан ясалган заргарлик буюмлари, тангалар ва Юнон-Бақтрия даврига оид нозик сопол буюмлар алоҳида ўрин эгаллайди.\nТопилмалар ичида мусиқачилар ҳайкалчалари катта қизиқиш уйғотади, зеро улар шу даврларда яшаб ўтган одамларнинг мусиқага бўлган қизиқишининг намунасидир. У вақтларнинг мусиқий асбоблари орасида калта удни учратиш мумкин. Мусиқачиларнинг (ўтириш) ҳолатидан эллин анъаналари сезилиб туради. Мусиқачининг қизғиш-жигарранг асбоби Бақтрия арфасини, Ўрта Шарқда жуда ҳурматга сазовор бўлган «осмон мусиқасини» ёдга солади. 1972 йилда қадимги шаҳарчанинг кўчалари ўрганилаётганда уй деб тахмин қилинаётган бинолардан бирида оғирлиги 36 килограмм бўлган олтин буюмлар хазинаси топилган. Ўзининг илмий аҳамиятига кўра Далварзин хазинаси Британия музейида сақланаётган машҳур Амударё хазинасидан қолишмайди.\nИбодатхонани қазиш давомида Будда ва буддавийлик худолари тасвирланган катта гипс ҳайкаллар гуруҳи топилди. Кўпчилик ҳайкаллар лойдан ясалиб, уларнинг усти ганч билан қопланган. Ўзбекистон жанубидаги буддавийлик ҳайкалларини тадқиқ қилиш, ўрганиш милоднинг биринчи асрида буддавийлик таълимотининг маҳаллий таълимоти тарафдорлари орасида янги таълимотнинг барча қоидаларидан тўлиқ хабардор бўлган ва қўшни тарихий маданий минтақалар ҳамда Хитойда миссионерлик қилишга замин ҳозирлаб қўйган билимдонлар етишиб чиққан деб тахмин қилишга ёрдам беради. Бақтрия секин-аста Марғиёна, Суғдга буддавийликни сингдиришнинг ўзига хос марказига айланди.\nЎзбекистон жанубидаги буддавий ёдгорликларида топилган бадиий маданият намуналари қадимий Бақтриянинг ривожланган ўзига хос бадиий ва маънавий маданиятидан дарак беради. Ўзбекистон жанубидан ташқари, буддавийлик ёдгорликлари Фарғона водийсида ҳам аниқланган. Мутахассисларнинг тадқиқотларига кўра, Қувада Будда ибодатхонасининг бунёд этилиши буддавийликнинг янги йўналиши — Важраяна билан боғлиқ бўлиб, унинг шаклланиши I минг йиллик ўрталарига бориб тақалади. Қува ибодатхонасидаги ҳайкаллар Бақтрияда кенг тарқалган лой ганч пластикаси техникаси асосида ишланган, ўзига хос жиҳати кўзлар ўрнига қора ва оқ тошлар қадалишидир.\nҲудуддаги мазкур обидаларнинг бугунги ҳолати, уларга қаратилаётган эътибор ва консервация ҳамда топилмалар ҳақида Термиз археология музейи ходими Райҳон Нуралиева қуйидагича фикр билдирди:\n«Консервация килинган ёдгорлик фақат Фаёзтепа. У ҳам 20 йил олдин амалга оширилган. Қоратепада эса қисман бир нималар қилишди 4 йил олдин. Уни «ремонт» деб атасак тўғри бўлади. Далварзинтепанинг эса аҳволи чатоқ. Йўқ бўлиб кетиш арафасида.\nОхирги 15 йил ичида Археология музейига Қоратепа ва Далварзинтепадан топилган арзирли топилма топширилмаган. Фаёзтепадан топилган энг ноёб ҳайкаллар, қўллёзмалар, тангалар аксарияти Тошкентга олиб кетилди. Бизда бир нечта топилмалар қолган. Ҳайкалларининг нусхаларини қилиб беришган. Ўшаларни кўргазмага кўйганмиз.\nҚоратепадан жуда кўп ноёб Будда ҳайкаллари, деворий суратлар, қўлёзмалар Тошкентга олиб кетилган. Далварзинтепадан, Холчаёндан топилган қимматли ҳайкаллар, тамға ва тангалар ҳам Тошкентда.\nБизнинг музей фондларига ҳозир хеч кайси экспедиция топилма топширмайди. Бу ҳақида 2016 йил Тошкентга олиб кетилаётган топилмаларни бизнинг музейга топширишларини сўраб Президентга ёзган эдим. Археологик объектларнинг қаровсиз, ташландиқ, аҳволда чиқиндихона, ёшлар учрашадиган жой, қишлоқларда кўпкари ўтказиладиган майдонларга айланаётганларигача баён қилдим. Аммо раҳбариятнинг кучли босимлари остида қолишга мажбур бўлдим. Умид қиламизки, чиқаётган янги конунлар Маданий мерос объектларининг реставрацияси ва консервацияси учун ҳам айни муддао бўлади. Яна бир афсусланарли нарса шуки, Сурхондарёда шунча қадимий ёдгорликлар бор. Аммо, фақат Фаёзтепагина ЮНЕСКО руйхатида».\nЎзбекистон ҳудудида кўплаб буддавий ёдгорликларининг кашф этилиши ва ўрганилиши ҳудуд маданий ва маънавий ҳаётида бу диний таълимот қанчалик катта аҳамият касб этганлигидан далолат беради. Буддавий санъатининг тарқалиши Ўзбекистон санъати тарихига муносиб ҳисса қўшган. Бу эса шу муқаддас юртда доим турли дин вакиллари ва уларнинг бадиий тимсоллари дўстона умргузаронлик қилганлигини яққол намоён этади. Буддавийлик Хитой, Корея, Япония ва бошқа шарқ мамлакатларига Ўрта Осиё орқали кириб борганлиги тарихий манбаларда қайд этилган. Бунинг яққол тасдиғи ҳозирда ҳам Хитойда Самарқанд, Бухоро, Шошдан борган будда олимларининг мақбараларининг муқаддас саналишидир. Ҳозирда Ўзбекистонда битта буддавийлик жамоаси расмий равишда фаолият кўрсатиб келаётгани Ўзбекистондаги диний бағрикенгликнинг кичик бир кўриниши десак янглишмаган бўламиз.


"Навбаҳор" майдонида учралган мағлубиятга Секейра қандай изоҳ берди 19-09-2021, 08:53 | Zamin.uz\n"Навбаҳор" майдонида учралган мағлубиятга Секейра қандай изоҳ берди?\nСуперлига 15-туридан ўрин олган "Навбаҳор" - "Локомотив" учрашувида мезбонлар 1:0 ҳисобида ғалаба қозонди. Ўйиндан кейинги матбуот анжуманида "темирйўлчилар" устози Микаэль Секейра ўз фикрлари билан ўртоқлашди:\n"Биринчи навбатда, "Навбаҳор"ни ғалаба билан табриклайман. Одатда бу жамоанинг ўйинларига кўп мухлислари ташриф буюришади. "Локомотив" бугун мезбонлардан яхшироқ ўйин кўрсатди. Ўйинни назорат қилдик. Аммо бугун "Навбаҳор" дарвозабони энг яхши ўйин кўрсатди. Хурсанд қиладиган жиҳати, бугун футболчиларимиз кўрсатларимизни яхши бажаришди. Ўйлашимча, футболчиларимиз ҳақиқий жамоавий ўйин кўрсатишди. Биз яратган вазиятлар пайти тўп дарвоза тўсинига тегди, дарвозабон қайтарди. Тўғри, ўйин охирида битта хато эвазига гол ўтказиб юбордик. Ўйинда ғалаба қозониш учун барча ишни бажардик, лекин омадимиз юришмади.\nАвваламбор, Ўзбекистонга пул учун келмаганман. Асосий мақсадим бу ердаги футбол ривожига ҳисса қўшиш. Бугунги ўйинга аввалдан тайёр бўлиб келгандик, шунга яраша ўйин намойиш этдик. Асосий мақсадимиз майдон марказида тўпни рақибга бермасликка интилдик. Биласиз, ким имкониятлардан фойдалана олмаса, рақиб келиб гол уриб кетади. Бугун ҳам шундай бўлди.\nОдатда, "Навбаҳор" мухлислари стадионни тўлдириб туришади. Пандемия сабаб уларнинг йўқлиги албатта, билинди.\n"Навбаҳор"да яхши футболчилар йиғилган. Биринчи навбатда, мухлислари кўплигини ҳам таъкидламоқчиман. Ҳамма нарса бор бу жамоада. Қандайдир камчиликлари бўлса улар вақти соати билан бартараф бўлади, албатта.\nАбдухолиқов деярли бир ой ўйнамади. Бугун 70-дақиқа ўйнаган бўлса, астойдил ҳаракат қилди. Унга бироз вақт керак яхши формага кириб олиши учун. Рақиб жамоа дарвозабони яхши ўйнамаганида, бугун биз натижага эришишимиз мумкин эди. Мен бераётган жисмоний юкламаларга бугун таркибимизда йиғилган футболчиларнинг ҳаммаси тайёр. Шунчаки, бироз омад етишмаяпти. Кўряпсизлар, бир ўйинда омад келяпти, бошқасида эса йўқ. Ҳар қандай ҳолатда ҳам, бу ердан бошимдан тик кўтарган ҳолда, "Локомотив" ўйинини яхшилагач кетаман", - дейди Микаэль Секейра. «Замин» янгиликларини «Вконтакти»да кузатиб боринг\nЯнгиликлар » Спорт » "Навбаҳор" майдонида учралган мағлубиятга Секейра қандай изоҳ берди?


Рўзиқул Бердиев "Насаф" билан янги шартнома имзолади - Darakchi\nСПОРТ 26.01.2022, 23:12\nҚаршининг "Насаф" жамоаси бош мураббий Рўзиқул Бердиев билан ҳамкорликни давом эттиришини маълум қилди. Бу ҳақда клуб расмий сайти хабар бермоқда.\nМаълум қилинишича, Рўзиқул Бердиев "Насаф" билан икки йиллик шартнома имзолади. Унга кўра, Бердиев 2023 йилнинг охирига қадар мўжалланган шартномага имзо чекди.\n"Насаф" Рўзиқул Бердиев қўл остида Ўзбекистон чемпионатининг тўрт марта бронза медалларини, икки марта кумуш, икки марта Ўзбекистон кубоги ва бир маротаба Ўзбекистон Суперкубогини қўлга киритган.


Нуруллоҳ Муҳаммад Рауфхон. Қиёмат (ҳикоя) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологиясиНуруллоҳ Муҳаммад Рауфхон (1955)Нуруллоҳ Муҳаммад Рауфхон. Қиёмат (ҳикоя)\nЖарчи ҳар куни эрта уйғонади.\nРаҳматли отаси болалигидан уни шунга ўргатган.\nЮвиниб-тозаланиб, ич уйга кириб, тонгги намозга жар солади.\nЖарчилик унга раҳматли отасидан ўтган.\nОтаси айтишича, унинг ҳам отаси шу қишлоқда жар чақириб ўтган. Ундан олдин катта бобоси…\nБу наслга ўзи жарчиликка дуо кетган. Етти пушт эл-юрт хизматида ўтди. Маҳаллама-маҳалла кезиб бир тўйга, бир азага чақиради. Яёв кезади ё эшакка миниб олади. Бирда ҳашарми ё бошқа йиғинми ‒ уларга ҳам чорлаб қолади.\nЭнг асосийси ‒ намозга чақиради. Кунда беш маҳал.\nБу музофот мачитлари турли замонларда бу насл жари билан одамга тўлган: намозлар ўқилган, панд-насиҳатлар тингланган.\nМинораларнинг тепага ўрлаган ич зиналари ва мезаналари етти пуштнинг товонини ҳидлаган. Етти пуштнинг қадами ялай-ялай зина кирпичлари ейилиб-ейилиб, ялтираблар кетган.\nБошқа ерларни билмадиг-у, эскидан бу атрофда намозга жар чақирган одам тўй-маъракага ҳам жар чақириши анъана бўлиб қолган. Халқ уларни “Палончи жарчи” деб ўрганган. Камдан-кам одам “муаззин” демаса, асосан “жарчи” сўзи машҳур.\nАйтганча, ҳов бир замонлар “сўпи” ҳам деб қўйишарди. Қизиғи ‒ юзма-юз турганда ҳар ким ёшига қараб ё “ сўпи”, ё “сўпи ака”, ё “сўпи тоға”, ё “сўпи катта” деб қолади, аммо орқасидан каттаю кичик бирдай отини қўшиб “Палончи жарчи” дейди.\nЭнг катта бобо хон замонларида шаҳарда жарчи-сўпилик қилган экан. Умри Қўқон аҳлини мачитга, намозга, охират азобларидан қутулишга чақириш билан ўтган, дейишади. Отадан болага, боладан невараю эвараларга ўтиб келган ривоятларга кўра, ўша катта бобонинг азонини эшитиш учун ҳатто Қўқон теварагидаги қишлоқлардан мўминлар атай шаҳарга келишган.\n‒ У катта бобомизнинг оталари, яъни, янаям катта бобомиз мураттаб қори бўлган эканлар, ‒ дейди Жарчи қўлтиғида ўтирган тўрт яшар неварасига қулоқ-чаккаси аралаш чап ёнбош-тепадан армонли боқаркан. Ҳар гал ота-бобоси ҳақида эслаганида, одатда, кўзи намланади, овози қалтираброқ чиқади. ‒ Хонлик замонида у кишини “Булбул қори” дейишаркан! Ҳар маҳаллада камида ўнтадан қори бўлган замонлар эл унча-мунча одамни “Булбул қори” деб тан олмайди! Ўҳ-ҳў! Бобомизнинг номлари етти иқлимга кетган экан…\nБуларни айтаркан, ҳар сафар ширин бир энтикиб қўяди. Ёшли кўзини узоқ-узоқларга тикади. Худди шу қарашида ўша асрни ва ўша бобосини кўраётгандай, чақираётган азон сасларини ё Қуръон тиловатларини эшитаётгандай бўлади, юраги ҳаприқиб кетади. Аллапайтгача кўзини уза олмай қолади ўша узоқ томонлардан.\n‒ Лекин жарчиликни ҳам ташламаганлар. Оллоҳ ҳар кимга бир нарса беради, болам, бизнинг авлодга овоздан берган!\nГал бобога келганида Туркистонга ўрис бостирган, талотўп бошланган даврлар эди. Бир кунда олти (таҳажжудга ҳам), айрим кунлари етти, саккиз… ҳатто ўн маҳал азон чақиришга тўғри келган. Шундан олти маҳали намоз учун бўлса, қолганини одамларни мачитга тўплаш учун чақирган. Мачитларда қавмга муҳим хабарлар етказилар ё Хон олий ҳазратларининг янги фармонлари ўқиб эшиттирилар эди.\nМамлакатдаги ҳамма мачитда шу иш: эркак зотини ўрисга қарши оёқлантириш учун миноралардан азон айтилар ёки кўчама-кўча юриб жар чақирилар эди.\n‒ Намоз вақти одамлар бу чақириқ намозга эканини билган. Келиб намозини ўқигану уй-уйига ё иш-ишига тарқаб кетаверган. Аммо бошқа вақтлари чақирилса, демак, бошқа нарсага эканини сезган. Кўплар мачитга биратўла тайёрланиб келиб, икки ракат намоз ўқигану юртни кофир нажасдан қўриш учун ўша ердан тўғри урушга жўнаб кетаверар экан, ‒ деб ҳикоя қилади Жарчи. Сўзларкан, неварасининг жингалак сочларини силаб-силаб қўяди. Овозида қандайдир чексиз армон аломатлари сезилади. ‒ Лекин у боболаримиз юртни ўрисдан асраб қолишолмади. Ўзимизнинг хон тахтдан кетиб, ўрнига оқпошшо келди. Кофир ютди, мусулмон ютқизди, мамлакат ўрис қўлига ўтди. Шунда ҳам бобом умрининг охиригача азон айтиб, жар чақириб ўтган, болам…\nЖарчилик отасига ўтганида пошшо яна ўзгаради. Энди ҳокимиятга динсиз биттаси келади.\n‒ Оқпошшо кофир бўлгани билан Худони йўқ демади, динимизни қўйиб берди, аммо Лелин дегани ғирт кофир экан. Булар ўзини “шўро-совет” деб атарди. Оғир паллалар бошланди, ‒ дерди Жарчи кўзидан росмана ёш думалатиб.\nНевара қўлтиқда худди эртак эшитаётгандек берилиб ўтираркан, ҳар-ҳар замон бобосининг соқолидан тортқилаб-тортқилаб қўярди.\n‒ Ҳа, ўрис пошшоси давлатимизни йиқди, еримизни босди, бойлигимизни талади, лекин намозга тегмади, мачитни ёпмади. Аммо “совет” дегани ёмон чиқди, болам, совет молимизга ҳам, жонимизга ҳам чанг солди… Уйимиздан ҳўкизимиз-молимизгача тортиб олгани етмагандай, юрагимиздан динимизни ҳам суғуриб-чиқариб ташлади. Туппа-тузук мўмин-мусулмонни ўзига ўхшаган “ўрис” қипқўйди. Намоз қолмади… мачитимизни ҳаром оёқлар топтади… “мусулмон уммати” эдик, бир думалаб “совет кишиси”га айландик…\nАлбатта, юрт бошига бу кулфатлар бирданига ёғилмаган. Совет давлати илк йиллари динга тегмай турган, ҳаёт худди илгаридагидек давом этган. Тўғри, айрим имони кучсизлар тойди, лекин миноралардан жарчилар одамларни ҳали ҳам намозга чақирар, юрт осмони азонсиз қолмаган эди. Мачитлар тўлибми-тўлмайми ҳарҳолда намоз ўқиларди.\nҲокимияти кучайган сари совет қутурди ‒ динни чўпчак деди, Қуръон ўқиганни қамади, сургун қилди. Бор нарсамизни эскилик сарқити деб эълон этди. Ўзимизни ўзимизга бегона қилиб, ўзимизнинг ҳаётимизни ўзимизга хунук кўрсатиб қўйди.\nБора-бора Оллоҳга қарши уруш очди: мачитларни ёпди, чўчқахоналарга айлантирди, минораларни қулатди. Омон қолганлари тутунсиз мўри каби тумшайиб қолди. Азон, намоз бекор қилинди.\nБир куни шундай бўлди ‒ ота жарчига иш қолмади. Жар чақирса, ўликка ё тўйгагина чақирадиган бўлди.\nУйига биқинди. Намозга жарни ҳам уй ичида айтадиган бўлди. Пастгина товушда… Биров эшитиб қолмасин деб…\nЎрганган. Қандай ташлайди? Ўртада отасининг васияти бор. Минг йилдан бери суриб келаётган оила ипи унга келганида узилсинми? Асрлар қаъридан оғиздан-оғизга, қўлдан-қўлга ўтиб келган омонатга у хиёнат қиладими? Наҳот энди ҳаммаси тўхтайди?!\nБундай бўлишига у сира кўнмайди. Тўртта маймун Оллоҳни йўқ деса, Оллоҳ йўқ бўлармиди! Шунча замондан бери юрт узра янграб келган азон саслари ҳам энди унга келганида сўниб қолмайди!\nОта жарчи қайсарлик билан оёғини қаттиқ тиради: ҳар куни вақтида таҳоратини олар, кимсасиз бир уйига кирар, пардаларни туширар, қиблага юзланар ва… бир ўзи эшитадиган паст товушда ўзига ўзи жар солар эди:\n‒ Оллоҳ буюкдир!.. Оллоҳ буюкдир!.. Оллоҳ буюкдир!.. Оллоҳ буюкдир!..\nТашқарида эса, ёввойи бир мафкура қиличини яланғочлаб кўчама-кўча изғигани изғиган эди. Кўзига сал бошқачароқ кўринса, йўлида учраганни қоқ иккига бўлиб ташлар, қонини шамолга совурар, кечаю кундуз тинмайдиган шафқатсиз шамол у қон томчиларини бутун водий бўйлаб сачратиб, юрт юзини қизилга бўяб ташлар эди.\nТирикликдан кўзланган мақсад ўзгарди. Ўзгартирилди. Нигоҳлар бошқа томонга бурилди. Азон ҳам, намоз ҳам кўчада жон сақлай олмай қолди ‒ маҳрамлаша-маҳрамлаша олдин ҳовлиларга, сўнгра уй ичларига кириб кетди…\nЭнди азон сасини тахмонга йиғилган кўрпалар, деразага осилган пардалар, қўйингки, уйдаги бор нарсалар ва… уни айтаётган одамнинг ўзи эшитадиган бўлди.\nОта жарчи билганидан қолмади. Бир бошга бир ўлим деди.\nКатта боболаридан кичик боболарига ва то яқин бобосидан отасига, отасидан ўзига ўтган ип учини энди у ҳам боласига тутқазиб кетмаса, виждонига хиёнат қилаётгандек бўлаверарди. Майли, ҳозирча ўзи ўзини чақирсин, майли, азон товушини битта ўзи эшитсин, лекин чақиради! Чақираверади! Асл ҳақиқатлар ҳеч бўлмаганда ҳаво зарралари, уй деворлари, кўрпа-тўшаклар хотирасида қолади-ку, деди.\nҲафсала билан, такрор-такрор жар солаверди:\n‒ Гувоҳлик бераман: Оллоҳдан ўзга илоҳ йўқ!.. Гувоҳлик бераман: Оллоҳдан ўзга илоҳ йўқ!..\nУ оғир замонларда ҳозирда қари чол бўлиб қолган мана шу боласи анча ёш эди. Ота кўчада бегона тугул, ҳатто уйида хотинию шу ёш боласи қулоғига чалиниб қолишидан чўчиб (кўчада ўртоқларига айтса, улар оталарига айтса, улар қаерларгадир бориб кимларгадир айтса, шу азонимдан ҳам қуруқ қолмайин деб), ёлғиз ўзи эшитадиган даражада паст товушда жар соларди:\n‒ Гувоҳлик бераман: Муҳаммад Оллоҳнинг элчисидир!.. Гувоҳлик бераман: Муҳаммад Оллоҳнинг элчисидир!..\nҚандай кунларга қолдик? Яқин-яқин замонларда, минораларга чиқилиб, товушлар бор бўйига қўйилиб, етти иқлим мачитга чорланар эди. Энди бўлса… пичирлаб… биров эшитиб қолмасин деб…\n‒ Намозга шошилинглар!.. Қутулишга шошилинглар!..\nҲатто уйидагиларни, ҳатто ўз болаларини намозга чақириб бўлмаса-я?!\nЮраги эзиларди. Аммо иложсиз эди. Ўзини худди эшик-деразаси йўқ қоронғи уйга кириб қолгандек ҳис этар, зулматдан чиқар йўлни топа олмай баттар ўксир эди. Қўлидан келгани ‒ хилват уйида… тахмон томонга юзланиб…\n…йиғлар, танимсиз кўзёш тўкар… туриб йиғлар, ўтириб йиғлар, ётиб йиғлар… бир ўзи, ёлғиз ўзи йиғлар эди…\nБир куни пионер боласи мактабдан келиб, ҳовлидан ҳеч кимни топмагач, бу ҳилват ҳужрага кириб қолди ва отасини йиғи ичра кўрди. Ғалати бўлиб кетди: отаси, ишонган тоғи, кап-катта одам худди ёш боладай йиғлаб ўтирса!..\nНима қиларини билмай, остонада бирпас туриб қолди. Уялдими, юрак ютиб отасига яқин боролмади. Билдирмайгина ҳужрадан чиқди.\nҲайрон бўлди: нега йиғлаяптилар? нима бўлдийкан?\nКечки овқатдан кейин секин сўради:\n‒ Сизни ким хафа қилди, отажон?! Нимага йиғладингиз?\nОта ўғлига синиқ боқди.\n‒ Кейин айтаман, ‒ деди. ‒ Каттароқ бўлганингда айтаман…\nМактабни битирган йили отаси ётиб қолди. Бир куни ўғлини қошига чақирди.\n‒ Энди айтаман, болам, ‒ деди. ‒ Қулоғингни оғзимга яқин тут.\nЎғил ҳайрон бўлди. Хаёлидан: “Отам тилдан қолмаган, товуши дадил чиқиб турибди, шундай гапирса ҳам эшитаман-ку, нимага қулоғимни оғзига яқин тутишимни сўради”, деган ўй кечди. Лекин индамай бўйин сунди.\n‒ Янаям яқинроқ кел, ‒ деди касал ота.\nЎғил қулоғини отасининг лабларига босди.\nОта шивирлай бошлади.\nГапи ҳавога тошиб чиқиб увол бўладигандек оғиз билан қулоқ орасида зарра сиққунчалик бўшлиқ қолдирмай, лабларини ўғлининг қулоғи ичига тиқиб шивирлар эди. Бобоси отасига, отаси унга ўтказиб кетган маънавий ип учини давомчисининг, меросчисининг юрагига боғлаб қўйишга ҳаракат қиларди…\nБир дам келди, гўё оғиз билан қулоқ йўқолди, ўртада ёлғиз юрак билан юрак қолди. Шивирлаётган оғиз эмас, юрак бўлди. Эшитаётган ҳам қулоқ эмас, юрак бўлди. Замонлар оралаб аждоддан авлодга ўтиб келган бирнима ота юрагидан ўғил юрагига тўғридан-тўғри, ҳеч қандай воситасиз, шилқ этиб ўтиб олди гўё…\nЎғил уни кўмди.\nЎша кундан бошлаб ўғил ота ишини давом эттира бошлади. Илк дафъа жар соларкан, саси гўё ўзиники эмасдай туюлди:\n‒ Оллоҳ буюкдир!.. Оллоҳ буюкдир!..\nЎзиники эмас, аммо таниш. Худди минг йиллардан бери эшитиб келган қадрдон бир товуш!\nЮраги бир ажиб ҳузур топди.\nКейинлар қачон эсига тушса, мийиғида сезилар-сезилмас жилмайиб қўярди. Ажиб бир иш бўлди ўзиям: ўйлаб ўтирмади, ихтиёридан ташқари равишда, ўзидан-ўзи у ҳам тахмон томонга кўз тикди ва товушини пастлатиб жар сола бошлади.\nОтадан жарчилик мерос ўтганидек, уни қўрқа-пуса, ёлғиз, ўзига ўзи айтиш равиши ҳам қондан мерос ўтган эди.\nОтанинг ҳужраси ўғилга қолди. Тахмони… жари… йиғилари… билан.\nТахмонга у тахмон бўлгани учун юзланилмас экан. У томонларда нимадир улуғ ва жозибали бир нарса бор экан. Отаси унинг қулоғи орқали юрагига бирнималар деркан, ўртадан тахмонни кўтариб, тўсиқларни очиб, ўғлининг нигоҳини узоқ-узоқларни кўрадиган қилиб кетган экан.\nЎғил энди ҳар гал у томонга юзланганида, икки тахмондаги икки сандиқ устига йиғилган кўрпалар, ўрта токчадаги тахлам ёстиқлар тўсиб турган томоннинг у ёғини ‒ узоқ-узоқларни кўргандай бўларди. Шундай пайтлари юраги ҳузурга тўларди.\n“Отам ҳам бу томонга бежиз қарамас экан, кўрпа-ёстиқни эмас, унинг орқасидаги, деворнинг нариёғидаги ҳузур уйини кўриб юрган экан-да!” деб тамшанди бир куни.\n‒ Оллоҳ буюкдир!.. Оллоҳ буюкдир!.. Оллоҳдан ўзга илоҳ йўқ!.. ‒ деб юборди завқ-шавқ билан.\nВа ўзини унутар даражага тушиб, шериги бўлмаган, ёлғиз, Бир ва Бор, Қудратли Зотга топина бошлади. Топиниш унга чексиз бир ҳузур берар, олган ҳузури уни қайта-қайта топинишга ундар эди.\nШу тахлит йиллар кечди.\nБир куни ўзидан-ўзи йиғлаб юборди.\nОтаси бир умр нимага йиғлаб ўтганининг сирини билди.\nЙиғи баттар босиб келди.\nАммо бу йиғи унга ғам-алам келтирмади. Аксинча, қандайдир лаззат берди. Йиғидан топган лаззатини бошқаларга ҳам илингиси келди:\n‒ Намозга шошилинглар!.. Қутулишга шошилинглар!.. ‒ деб жар сола бошлади у.\nЛекин товушини ўзидан бошқа кимса эшитмади. Кўча эшитмаётгани табиий эди. Ҳатто хотини, болалари ҳам унинг жарини эшитишмасди. Жарчининг оғзи ва оғзидан чиқаётган товуши билан хотин-бола-чақасининг қулоғи ораси анча узоқ, узо-оқ эди гўё.\nЛекин сира тушкунликка тушмади. Чунки илгарилари отаси жар чақирганида ўзи ҳам эшитмаган. Умуман, отаси нимага кўпинча ўзи билан ўзи бўлиб кетиши сабабларини ҳам у пайтлар билмаган.\nЖарчи тобора одамлардан узила бошлади.\nҚишлоқчилик, ҳар хил йиғинларга жар чақириб турди, аммо ўша йиғиннинг ўзидан оёғини тортадиган бўлиб қолди. Бора-бора кўчада ҳам жар чақирмай қўйди.\nҚишлоқ “Бор-э!” деб навбатдаги дарвишанада ўзига бошқа жарчи сайлаб олди.\nЭнди кўча-кўйда, ўнгда-сўлда овози дўрилдоқ довдир-совдир бир йигит валасапидда юриб жар чақирадиган бўлди.\nОдамлар аста-секин эски жарчининг товушини унутиб юбораёзди. Қулоқларга янги жарчи товуши ўрнашди.\nНеча замонлардан бери бу оила жарчи бўлиб келганини кексалар эсламаса, кейингилар деярли унутди. Зотан, ёшлар у томорқасида бодринг-памилдори экиб, деҳқончиликдан тирикчилик қилиб юришинигина билади, бошқа ишини кўрмай ўсди.\nЭлчилик-юртчилик шунақа экан-да, сал кўринмай қолса, кап-катта одам ҳам эслардан чиқиб кетаркан.\nШундай қилиб эски Жарчи эл-юртдан ажралиб, ўзи билан ўзи бўлиб кетди. Қишлоқдаги битта-ярим ўлди-нетдида кўринмаса, бошқа тадбирларга айтилса ҳам бормай қўйди. Айниқса, тўйлар усиз ўтар, одамлар унинг кўринмаслигига кўникиб бўлган эди.\nБунақа бир замонда юракларига тўй-ҳашам сиққанига ҳайронман, деб қўярди Жарчи ичида.\nЗамоннинг илтонғ-билтонғ сўқмоқлари оралаб ой неча-неча ойларни, йил неча-неча йилларни еталаб ўтди…\nКунлардан бир кун эски Жарчи туйқус қишлоқ кўчасида пайдо бўлди. Йўлидан адашган девона каби кўча ўртасида бир муддат каловланиб туриб қолди. У томон-бу томон боқди.\nАслида қаёққа боришини билади. У ёқ-бу ёққа қараш билан юрар томонни изламасди. Боқиши маъносиз эди. Зотан, у аниқ бир нарсага боқмаётган ҳам эди. Яъни, теваракка аланглар, лекин ҳеч нарсани кўрмас эди.\nОёғи харобага сургалади.\nБундай ҳолатда одатда “боши оққан томонга” деган ифода қўлланади. Жарчининг боши шу ёққа оғди ва у жиловини бўш қўйди.\nНигоҳи ер чизиб, одимма-одим йўл тортиб кетаверди.\nЎтган-кетган унга ҳайратланиб ё ажабсиниб қараб қўяётган бўлса-да, у кимсага парво қилмади.\nТашқаридан қараганга Жарчи чуқур ўйга толганга ўхшаб кўринарди.\nҚишлоқ ўртасида отаси замонида бузилган мачит ва миноранинг харобаси ‒ ташландиқ бир макон бор бўлиб, мўлжаллаган манзили ўша ер эди.\nНиҳоят, манзилига етди. Тўхтади. Қачонлардан буён қаровсиз ётган майдонга ҳазин термулди.\nБузилган мачитнинг, йиқитилган миноранинг кирпичлари ҳар ер-ҳар ерда тартибсиз сочилиб ётар, бир қисми ўртага пала-партиш этиб уюлган эди. Мачит бузилган бўйи жой-жойида қолган оғочлар ёғин-чочин таъсирида чириб битган, қурт-қумурсқа насибасидан ортган қисми аллақачон пўкакка ва кукунга айланиб бўлган эди.\nАммо қамишлар қамишлигини деярли йўқотмаган. Албатта, илк тилла рангидан асар қолмаган, туси қорамтирлашиб кетган, лекин поя бус-бутун сақланган эди.\nХуллас, йиллар, қорлар, ёмғирлар, иссиқлар, совуқлар, шамоллар, довуллар ўз ишини қилган эди. Қишлоққа илк марта келган киши бир кўришдаёқ бу ер жуда узоқ вақтлардан бери ташландиқ бўлиб ётганини биларди.\nКирпичлар нураб, кесаклар тупроққа айланиб бўлган. Теваракни чангал, янтоқ, ёввойи беда, бангидевона, латахар, ажриқ, кўзтикан, курмак, печакўт… каби хонакию ёввойи ўтлар аралаш-қуралаш босиб кетган…\nЕрдан чиққан ҳамма нарса баҳорда бир гуркираб, хароба-ташландиқ майдон кўзларга кўм-кўк тепаликдай чиройли кўриниб қолади. Лекин бу чирой ўткинчи эканини қишлоқ аҳли билади.\nМайдон яшиллиги вақтинчадир. У тасаввурларни уч-тўрт ой алдаб туради, холос. Ёз ўрталарига бориб бари қуриб-қовжирай бошлайди. Бу ташландиқ макон ҳар йили кузни жизғинаги чиқиб қарши олади. Сўнг то кейинги баҳоргача шу бўйи қолади.\nАсл ҳоли борлиғи буткул ялағочланганида кўринади яъни.\nЁғин-чочин кўп бўлган йиллари ўт-ўлан қиши билан чириб битади, куз ва қиш қуруқ келган йиллари эса хас-хашакка айланиб, устма-уст тахланиб бораверади.\nҚишлоқликлар қачонлардир бу ерда катта бир мачит ва баланд минора бўлганини деярли унутиб юборган. Мачит ва миноранинг асосий вазифаси нима эканини ҳам билмайди. Шу даражада. Аммо, қизиғи, нимагадир бола-бақрасини бу ерда мол-ҳол боқишдан мудом қайтариб келади. “У ерларда боқма молингни!” деб тайинлаш қишлоқда анъана тусига кирган. Ҳеч ким қўйини, молини бу харобага ҳайдамайди.\nЎт-ўлан, янтоқ ва бошқа бор ўсимлик тури ҳар баҳор янгиси эскиси устига чиқавериб, бу хароба дўнгликни қандайдир ўзига хос бир эртакона маконга айлантириб қўйган.\nМачит бузилиши ва минора йиқитилишини кўрган охирги одам ҳам аллақачон дунёдан ўтиб бўлган. Қишлоқ аҳлининг кўпи бу хароба ўрни қачонлардир қанақадир ибодат ери бўлганини тусмолдан билади. Бобо-момолар ота-оналарга, ота-оналар болаларига нималарнидир айтиб кетган чиқар, ахир.\nАйтганми-айтмаганми, кейинги замон одамларида бу ерга худди қарғиш теккан ер деб қараш ҳам шаклланган.\nХуллас, мачитнинг қолдиғи дейдими, қарғиш теккан ер дейдими, ишқилиб, кимса бу харобада мол-ҳол боқмас, бир нарса олмас, нарсаси тугул, ўт-ўланига-да тегинмас эди.\nАлбатта, оғочлар чириб битган, қўл тегса тўкилиб кетгудай бўлиб ётибди, лекин эски мусулмон кирпичлари ҳарҳолда бутун сақланган, олиб ишлатса бўларди. Улар ҳам биттаси хато бўлмай хас-хашак остида қолиб кетди.\nНимагадир давлат бу ерларни очмади ‒ ўзлаштирмади. Бўлмаса, давлат худосиз эди! Яратган Зотни йўқ дейишдан қўрқмаган давлат қандайдир бир мачит мулкидан ҳазар қилармиди?!\nЙўқ, тегмади. Нимагалигини ўзи билади, лекин бу ерни на бировга уй-жойга берди ва на бирон дўкон-мўкон қурди.\nДавлат балки атай ўзлаштирмаётгандир. “Сенларнинг ўтмишингни қулатдик, “шонли тарих”ингдан мана шу каби харобаларгина қолди! Энди асло қайтиб оёққа турмайди! Эски замонлардагидай қилиб тиклаёлмайсан ҳам! Ҳеч қачон!” деган фикрни эл-улус миясига доимий сингдириб бориш учун жўрттага сақлаб қўйгандир.\nЎшандан бери қанча сувлар оқиб ўтди. Эскилар битта-битта ўлиб кетди. Қишлоқда қанчадан-қанча янги одам туғилди. Туғилибоқ, кўзи очилибоқ шу ташландиқ маконни кўрди, шу хароба теварагида катта бўлди,\nБитта-ярим қизиқувчан бола: “Нимага бу ер бузуқ?” деб сўраб қолса, ҳамма ҳам юрак ютиб жавоб беролмасди. Дарров “Ўтмишини қўмсаяпти!” деган айбни орттириб олиши мумкин. Кимга керак ташвиш? Ундан кўра, қоринлар оч бўлса-да, қулоқлар тинч бўлгани яхши. Ўзини билмаганга солишга, елкаларни қисиб қўя қолишга нима етсин!\nАйрим уйлардагина оталар эшик томонга қўрқа-пуса кўз ташлаб туриб, бу ер бир замонлар мачит бўлганини, ёнбошидаги дўнглик минора қолдиғи эканини айтиб қолишар эди. Болалар, мачит ва минора мана шунақа бўларкан-да, деган тасаввур билан улғаярди.\nХотиралар оммавий ўчирилганида бундан бошқача натижа бўлмас. Ҳатто эски Жарчи ҳам бу ердаги мачит билан минора қачон бузилганини билмайди. Кўрмаган. Кўрган бўлса-да, у пайтлар ёш бола бўлган. Эсламайди. Унга отаси айтиб кетган. Илгари қанақа шакл-шамойилда бўлганини отаси таърифлаб берган. Аммо барибир мачит билан минорани хаёлида суратлантира олмайди. Чунки у ҳам ташландиқ маконни шу ҳолида кўриб катта бўлган, “мачит” ва “минора” кўзига мана шу вайрона каби муҳрланиб қолган. Бошқасини билмайди.\nФақат, отаси қулоғига оғзини қўйиб шивирлаган ҳов ўша ондан бошлаб юрагида тушуниксиз қандайдир бир туйғу бош кўтарган. Вақти бўлса-бўлмаса кўнгли шу ёққа талпинаверади. Бирда-ярим кишибилмас келиб майдоннинг теварагидан сассиз айланиб кетади. Иложи борича одам йўқ пайтини пойлайди. Айланаркан, ҳар-ҳар замонда юрагининг ич-ичида мачит билан минорани бутун ҳолда кўриш соғинчи ғимир-ғимир қилиб қўяди…\nЁши қирқдан ошиб, шу дамгача юрагининг асири бўлиб келган у соғинч туйғулари қафасини бузиб озодликка талпинган, кунлаб миясида пишитган режасини амалга ошириш мақсади уни кўчага судраб чиққан эди.\nУ ҳам кўнгил тизгинини бўш қўйиб юборди, тусаган ишингни қил, деди гўё.\nТашландиқ маконнинг теварагида секин айлана бошлади.\nВақт пешин маҳали эди.\nОнда-сонда қўйнидан отасидан қолган чўнтаксоатни чиқариб қараб қўяди. Яна айланишда давом этади.\nБу гал одамлар йўқ паллани ҳам пойламаган, биров бор-йўқлиги бу гал уни қизиқтирмади.\nҚарори қатъийлигидан кимдир кўриб қолишию ишига тўсқинлик қилиши мумкинлиги уни ниятидан қайтара олмасди.\nНечанчидир айланишида минора қолдиғи қаршисида тўхтади. Олдиндан чамалаб қўйган бир ўринни оёғи билан пайпаслади.\nМинора қулатилганида тагида киндик бўйи келадиган асоси бузилмай қолиб кетган, ўрнида кичкина айланма дўнглик пайдо бўлган эди. Бу дўнглик мачит қолдиқлари ҳосил қилган умумий тепаликдан бир оз ажралиб турарди.\nЖарчи энкайиб, бир-бирига киришиб-чирмашиб кетган ўт-ўлан орасидан тошми-кирпичми ахтарди. Топганини оёғи тагига қўйди. Олтитасидан биринчи, яна тўрттасидан иккинчи зина ясади. “Бисмиллоҳ!..” деб ўнг оёғини биринчи зинага қўйди. Бир тўхтаб, кейин иккинчи зинага чиқди. Сўнгра бир тиканнинг поясини маҳкам ушлади-да, силтаниб дўнгликка чиқиб олди. Оёғи тойиб кетмайдиган ерни чамалаб, гавдасини тиклади.\nТеваракка боқди. Пича турди. Осмонга қаради ‒ қуёшнинг йўналишини ўзича аниқлади. Ниҳоят, бир томонга кўнгли ётди шекилли, ўша ёққа юзланди…\nМайдон четидан ўтадиган кўчада аста-секин одамлар тўплана бошлаган эди. Айримлар Жарчининг ишига қараб боши қотган. Кимдир ажабланиб қараб қолган бўлса, бошқаси, қани, нима қиларкин, дегандай сал нарида қора томошани бошлаб юборган эди. Яна кимлардир тўпланганларга салом бериб, Жарчи томонга бир қараб қўйиб, индамай ўтиб кетаверарди.\nЖарчи бўлса, буларга парвосиз эди. Кўриниши ва хатти-ҳаракатидан у бир нарсага қаттиқ жазм қилгани, ҳозир кўзига ўша жазмидан бошқа нарса кўринмаётгани балқиб билиниб турарди.\nГўё бу дунёда ўзидан бошқа кимса йўқ.\nДўпписини ечди. Бурчакларини икки чаккасига тўғрилаб, қайтадан бостириб кийди. Белидан қийиғини бўшатди. Икки учидан ушлаб, бурмалаб айлантирди. Сўнг дўпписига ёпиштириб айлантириб бошига ўраб олди.\nЖарчи салла ўрашнинг бундай енгил усулини ҳам отасидан ўрганган. Ота уй ичида ҳар жар чақиришидан олдин шундай қиларди.\nОдатда қишлоқлик катта-кичик қиш қорасовуғида ушук уриб кетмасин деб қулоқ-чаккасини қийиқ билан шунақа ўраб-чирмаб оларди.\nЖарчининг бу ишига ҳам парво қилишмасди, лекин ҳозир қиш эмас, ёзнинг жазирама қоқ чилласи!\nЙўловчилар Жарчидан кўз узмай қараб тураверди. Бу иссиқда нимага қулоғини ўраётгани уларга жуда қизиқарли эди.\nҚишлоқда ҳаёт кўпинча зерикарли бўлади. Одамлар қаерда қанақа томоша бўларкан деб ҳафталаб-ойлаб кутиб юради. Шундай бир паллада одамови эски Жарчининг бирдан кўчада пайдо бўлиши, ташландиқ майдонга келиши ва бу ерда ҳар хил телба-тескари ишлар қила бошлаши албатта мароқлантиради-да қишлоқликларни!..\nЖарчи икки кўрсаткич бармоғини икки қулоғи ичига тиқди, бошмалдоқларини қулоқ юмшоқлари орқасига қўйди. Енгил қисди. Чуқур нафас олди. Ва бирдан ҳайқирди:\n‒ Оллоҳу акбар!.. Оллоҳу акбар!..\nНима бўлганини томошачилар илкис тушуниб етмади.\nБу нима деган гап?!\nШундай мусаффо замонда-я?!\nНима кам бунга?!\nҲа, Жарчи бу қишлоқда яқин орада биров қилмаган, ҳатто кексалар ҳам деярли унутиб юборган, эскилик сарқити сифатда бир четга улоқтирилган ишни қилаётган эди.\nЎзини қанча босмасин, юрагида туйғулари қайнади. Гумурди. Ичида бир ҳаяжон тўлқини бош кўтарди. Босиб келиб томоғига туриб қолгандай бўлди. Товуши қалтираб-йиғламсираганга ўхшаб чиқа бошлади.\n‒ Ашҳаду ал-ла илаҳа иллаллоҳ!.. Ашҳаду ал-ла илаҳа иллаллоҳ!.. – деб оламга жар солар эди у.\nБу жарни у отаси ўлганидан бери, мана, то қирқ ёшга етгунича неча марта чақиргандир. Ҳар сафар қайта-қайта ҳаяжон босган. Товуши титраб чиққан. Аммо ҳеч қачон бу галгидек тўлқинланмаган эди! Юраги торс ёрилиб кетай дерди ҳозир. Айни чоқда, товушидаги титроқ жарига ажиб бир оҳанг қўшаётганини ҳам ҳис этиб турарди.\n‒ Ашҳаду анна Муҳаммадар росулуллоҳ!.. Ашҳаду анна Муҳаммадар росулуллоҳ!..\nҲа, бу ишга бел боғларкан, одамлар нима деса десин, нима қилса қилсин, энди очиққа чиқаман, ота-бобом қилганини қиламан, одамларни чақиришим лозим бўлган ишга чақираман, деб қатъий қарорга келган эди. Ҳатто қамоқ ё ўлимни ҳам бўйнига олиб қўйди. Шунинг учун ўзини анча хотиржам тутишга уринарди.\nЛекин юракка ҳукмини ўтказа олмади. Қилаётган ишининг залвори ва аҳамиятини фитрий ҳис этиб, ўзи ҳам кутмаган даражадаги бир буюк ҳаяжонга дуч келди. Тамоман шу ҳаяжон асири бўлди. Кўзларидан тирқираб ёш отилди.\nТурган ерида қоқ турганича елкаси аралаш ўнг томонга бурилди:\n‒ Ҳаййа ъалас солаҳ!… Ҳаййа ъалас солаҳ!.. ‒ деб чақирди.\nОҳиста чап томонга ўгирилди:\n‒ Ҳаййа ъалал фалаҳ!.. Ҳаййа ъалал фалаҳ!.. ‒ деб чақирди.\nКўчадан ўтиб бораркан, томошачилар ёнига келиб тўхтаган бир чол Жарчининг сўзларига пича қулоқ солди. Турди-турди-да, бошини сараклатди.\nБирламчи вазифаси қишлоқда ўринли-ўринсиз ташланган ҳар бир қадамни кузатиб туриш бўлган хотин-халаж ҳам ташландиқ майдон қаршисига анча-мунча тўпланиб қолган, аммо ҳар нарсага етган фаросати ҳозирда кўзи билан кўриб турган ушбу воқеанинг сир-синоатига етмаётган эди.\nЭркаклар бир-бирига қараб елка қисиб, лабларини қимтиб қўйишарди.\nАйниқса, болалар шод эди. Бунақа томошани илгари сира кўрмаган улар!\nҲалиги чол яна Жарчининг қилиғига тингислаб боқди. Охирида:\n‒ Аҳмоқлик… ‒ деб хулоса ясади. – Тентак бўпқопти…\nЛекин Жарчи тентак эмасди. У қилаётган ишидан маст эди, холос. Дунёни буткул унутган, теварак олам ва унинг ичидаги мазмунсиз ҳаёт энди уни қизиқтирмай қўйган эди! Қайтага, “Қишлоқ аҳлининг туссиз ҳаётига янгича ранг беряпман!” деган ишончдан юрагида алланечук севинч туярди!\nАхир, очиққа чиқишни у йигирма йилдан ортиқ кутди! Йигирма йилдан бери зимдан ва қистов бу кунга ҳозирлик кўра бошлади! Кечалари уйқуси қочиб ўйлади! Кундузлари ишларини йиғиштириб қўйиб режа тузди. Йигирма йилдан ортиқ вақт ўзини руҳан шу ишга тайёрлади! Ҳар бир ҳаракатининг суратини чизди. Ҳатто қишлоқнинг бўлғуси муносабатини майда-чуйдасигача ҳисобга олди.\nОрада шоҳлар алмашди, даврлар ўзгарди, лекин унга, унинг ишига қишлоқ муносабати ўзгармади – олдин душман эди, энди ҳам унча дўст бўлиб кетмади. Одамлар ҳам алмашди, бир қатлам эскилар кетиб, бир қатлам янгилар келди, лекин унутилган Жарчи унутилганича, жари қулоқларга бегоналигача қолаверди – Жарчи ҳам, жари ҳам уй ичида биқиниб олиб яшайверди. Бу иккисини таниса, токчалар, тахмонлар, кўрпалар, ҳаволаргина таниди, эшитса, яна-тағин шуларгина эшитди.\nАммо юрак қурғур тиним билмай ташқарини истар эди. Умри давомида ҳеч йўқ бир кун… бир кунда беш маҳал росмана мачитда, росмана минорада жар чақирса эди!..\nАхир, отасининг ўша шивир-шивирини йигирма уч йилдан бери ичида сақлаб келди. Бу шивир-шивир саси кундан-кунга, ойдан-ойга, йилдан-йилга кучайиб, охири чидаб бўлмас азобга айланди. Юрагига бир бўмба тушгану шуни чиқариб ташламаса, яқин кунларда ичида портлаб кетадигандек бўлаверди.\nМана, охири, шу кеча аниқ сезди, юрак-юрагидан ҳис этди: узоқ орзу қилиб юргани ўша кун келган, минорага чиқиб, оғзини тўлдириб, қулоқларни чинлатиб жар солиш замони етган эди!\nБу кунни тинимсиз кутиб, орзу қилиб келган Жарчи кўнгилнинг бўлғуси лаззатларини ич-ичдан туя-туя, чини билан тентак бўлиб қолай дерди.\nМайли, у минора отаси айтган асл минора бўлмасин,\nмайли, чин минора ўрнидаги ўша бел баробар тиканли дўнгликка чиқсин,\nмуҳими ‒ узоқ йиллар ичига қамаб келган Буюк Дардини энди юзага чиқаради!\nҚарор кескин, энди уни бу ишдан қамоқ тугул, ҳатто ўлим хавфи ҳам қайтара олмайди.\nОдамлар уни тентак-жинни демайдими!\nҲатто тошбўрон қилиб ташламайдими!\nҲеч бўлмаганда бир марта жарини чақириб олади-ку! Улгуриб қолсам бўлди, деди… Улгурганимча айтавераман, деди.\nБу ёқда томоша ҳамон давом этарди. Жарчи ҳали жарини охиригача етказмасиданоқ қишлоқликлар бу ғариб ҳолатнинг муҳокамасини бошлаб юборишган, ўзанни ҳалиги чол ўша биргина хулосаси билан очиб берган эди.\nОломонча даврада тарози палласини биринчи айтилган гап босиб кетаркан. Бошқа гаплар орага сиғмай қоларкан.\nБу ерда ҳам ўша чолнинг ўша гапи ўз-ўзидан устунлик қиларди. Кимдир “Ҳой халойиқ, балки…” деб янгича мулоҳаза айтмоқчи бўлса, биров унинг гапини давом эттирмасди.\nМуҳокама асосан “Одам ғирт тентак бўлиб қолган…” деган ўзанда кечарди.\nБу ёқда Жарчи ҳиқилдоғига тиқилиб турган йиғисини боса-боса, томирларида оқиб турган бор кучини оғзига тўплаб, азондаги сўнг шиорни оламга ёяр эди:\n‒ Ла илаҳа иллаллоҳ!..\nСўнгра бармоқларини қулоғидан узди. Қўлини секин индирди. Тиззасидан ушлаб, олдин энкайди, кейин чўнқайиб ўтирди. Қўлини очди. Жар чақираётганида тўхтатиб-босиб турган йиғисига эрк бериб юборди.\nҲўнг-ҳўнг йиғлар, йиғи аралаш бирнималар деб пичирлар эди…\nДўнглик ўт-ўлан билан қоплангани учун нарироқда унга боқиб турган томошачиларга Жарчининг елкаси ва бошигина кўринарди. У нима қилаётганини тусмоллай бошлашди.\n‒ Тентаклигига борди, – деб ғўдранди бири.\n‒ Оббо аблаҳ-эй! ‒ деб юборди бошқаси. ‒ Тепкиламасин деб биз бу ерга ҳатто қўй-молимизни қўймаймиз-у, бунинг қилиғини кўринглар!\n…Жарчи ўрнидан турди. Ўзи ясаган “зина”дан қайтиб ерга тушди. Оломонга парво қилмай, уйига қайта бошлади.\nОдамлар ихтиёрсиз равишда тисарилиб унга йўл беришди. Кўринишидан тентакка ўхшамагани қайтага одамларни баттар унга ачинтирди.\n‒ Шундай одам-а!.. Қандай одамларнинг боласи-я!.. ‒ деб қолишди орқасидан.\nЖарчи аср вақти яна “минора”га чиқди. Яна пешиндаги жарини чақирди. Яна одамлар тўпланди. Яна муҳокама бошланди. Яна ўша эски гап:\n‒ Тентак!.. Ғирт телба!..\n‒ Эсини ебди, энди бош-шини емаса гўргайди…\nШом, хуфтон вақтлари айни иш такрорланди.\nЭрта тонгда қишлоқ Жарчининг жаридан уйғонди.\nПешинга яқин шаҳардан тегишли одамлар келди. Чойхонага қишлоқнинг эътиборли кишиларини, фаол хотин-қизларни тўплатди. Нима гап, нима сўз ‒ обдан ўрганилди. Умумий хулоса бу бўлди:\n‒ Ўзи анча йиллардан бери одамлардан узилиб, уйидан чиқмай яшарди. Охири тентак бўпқолди, шекилли, ‒ дейишди қишлоқ фаоллари.\nШаҳардан келганлардан бири Жарчининг ўзи билан ҳам бир гаплашиб кўрмоқчи бўлди. Унинг уйи сари йўл олган эди, хароба томондан Жарчининг кучли, тиниқ овози янграб қолди:\nЭси бор одам шу ишни қиладими? Эсли-ҳушли одам билиб туриб бошини кундага қўядими?\nТегишли идоранинг тегишли ходимлари ҳам ўйлаб туриб, қишлоқ аҳли тўғри айтяпти экан, деган хулосага келди:\nҲа, Жарчи тентак бўлган! Тамом-вассалом!\n‒ Шундай бўлса ҳам, бир ерларга обориб текширтирмасак, бўлмайди, ‒ деб қолди.\n‒ Тўғри! Дўхтирдан хулоса қилдириб қўймасак, бизгаям гап тегиб қолиши мумкин, ‒ деди иккинчиси.\n‒ Текширсаларинг ҳам, текширмасаларинг ҳам аҳволни кўриб турибсизлар, ‒ деб орага суқилди ҳов ўша чол. ‒ Яхшиси, шўрликни тинч қўяйлик. Тентак бўлиб қолгани ўзи унга катта жазо!\nҚишлоқ фаоллари чолнинг ёнига киришди:\n‒ Ҳа-я… Оиласи шундоқ ҳам эзилиб юргандир, ўлганнинг устига биз ҳам тепмайлик. Ўзи тентак бўлса, унинг бу бақир-чақири қаёққа борарди? Аҳолимизга тушунтирамиз, ҳеч ким унинг чақириғига қулоқ солмайди. У бечорани тинч қўйсаларинг бўлди. Сизлар опкетсаларинг, албатта қамоққа тиқиб қўясизлар. Кимга фойда, кимга зиён? Ҳар қишлоқнинг бир тентаги бўлади, бу бизнинг тентагимиз бўлиб юрақолсин, ‒ деб унинг жонини ҳукумат одамларидан сўраб олишди.\nХайрият, тегишли ходимлар гапга юрадиган хилидан экан. Қишлоқ фаолларининг илтимосига кўнақолишди:\n‒ Хўп, сизлар айтганча бўлсин. Лекин бундан кейин бақирмасин, теварагига одам тўпламасин! Халқнинг кўнглиниям, тинчиниям бузмасин! Тўхтамаса, молхонага занжирлаб қўйинглар! ‒ деб тайинлашди ва келган ерларига қуруқ қўл билан қайтиб кетишди.\nҚишлоқ Жарчи ҳолига чин юракдан ачинаётган эди.\n‒ Юрган одам… шундоқ кўз ўнгимизда лоп этиб тентак бўлиб ўтирса-я!.. ‒ дерди.\nАчиниш устун келибми, Жарчини занжирлашмади.\nҚишлоқ раиси оқсоқоллардан бир-иккитасини ёнига олиб уйига борди. Гаплашди.\nГап-сўзидан ҳеч ақлдан озган деб бўлмасди. Аммо бундай бир замонда, бундай бир қишлоқда, бундай бир иш қилиши…\nБунинг устига қайсарона:\n‒ Сизларга нима ёмонлик қилдим? Қилаётган бўлсам, отам-боболарим ишини қиляпман… Мени тўсманглар, йўлимдан қочинглар! ‒ деб оёқ тираб олгани-чи…\nТентак бўлмай яна ким бу?! Тентак бўлганида ҳам қип-қизил тентак!\nФаоллар беш-олти кун ўртага олишди. Роса уринишди. Қариндош-уруғини ишга солишди, оиласини гиж-гижлашди – натижа чиқмади.\nОхири: “Бор-э, билган б…нгни е! ‒ деб ўз ҳолига ташлашди. ‒ Бизга деса, қамалиб кетмайсанми! Қаншарингдан ўқ емайсанми бизга деса!”\nҚайсар ўз номи билан қайсар. Унга гап юқмайди. Гапирилган сари баттар қайсарланади. Ташлаб қўйилса, парво қилинмаса, ўз-ўзидан дами қайтади, овози ўчади.\nЛекин Жарчи қайсар бўлиб ҳам қишлоқдошлари ўйидаги туридан эмас, бошқача қайсар эди. Одамларнинг: “Индамасак, ўзидан-ўзи овози ўчар”, деган барча умидини чиппакка чиқарди ‒ суюмли ишини тўхтатмади! Ҳар куни беш маҳал “мачит”га келар, “минора”га чиқар ва қишлоғини бирнималарга чорлаб жар солар эди.\nБора-бора одамлар бу ҳолга кўникди.\nТегишли идоралар ҳам, уларнинг махсус ходимлари ҳам парво қилмай қўйишди. Уни одам қаторидан буткул чиқариб ташлашди.\n“Юрса юрар, бақирса бақирар, биз тарбиялаб етиштирган янги авлоднинг онгини битта тентак барибир буза олмайди!” деган қатъий ишончда ўз ҳолига қўйишди. Бир вақтлар устидан очилган “Иш” тепасига қизил йўғон қалам билан “Тентак бўлиб қолган!” деб ёзишди-да, темир сандиқларининг энг тагига тиқиб ташлашди.\nЭнди Жарчи ўз қишлоғидагина эмас, теварак-атрофдаги қишлоқларда ҳам тентак деган ном чиқарди.\nОнда-сонда у ёқ-бу ёққа борса, бозор-ўчарда кўринса, орқасидан одамлар қўлини бигиз қилиб кўрсатадиган, кимдир кулиб, кимдир ачиниб қўядиган бўлди.\nАммо Жарчи тентак эмасди. Тентак нима қилганини, нима деганини ўзи билмайди. Жарчи нималар қилаётганини, нималар деяётганини жуда яхши билади!\nБиринчи куниёқ мени олиб кетишса керак деб кутган, ҳатто ўзини руҳан бундай оқибатга тайёрлаган эди. Қўрқмаётгани шундан.\nЛекин қишлоқда тентак-телба деган ном чиқариши бир ҳисобга уни айрим ёмон оқибатлардан асраб қолганини ҳам ҳис этиб турарди.\n“Телба-тентак”лигини бошида ўзи унча хушламай юрди. Аммо кейин-кейин бу унвонига кўнди. Кўникди. Ҳатто ёқтириб қолди. Биринчи бўлиб уни тентак деган чолни ҳам яхшилик билан эслайдиган бўлди. Балки узоқни кўзлаб уни “тентак”ка чиқаргандир? Қари-да. Тажрибали-да. Қари билганини пари билмайди, ахир.\n“Тентак”лигидан хафа бўлиш нарёқда турсин, ҳатто ундан унумли фойдалана бошлади. Гоҳида атай телба-тескари гаплар гапириб қўядиган, ғалати-ғалати қилиқлар қиладиган одат чиқарди.\nОдамларнинг муносабатидан ичида кулиб қўярди. “Анқов булар! – дерди ичида жилмайиб. – Асил тентак ўзлари-ку!”\nЎжар бир йўлга осон тушмайди, тушса, қайтмайди. Қайтиш не, том тескариси. Энди Жарчи ҳар жарида овозини бир поғонадан баландлатадиган бўлди.\nИшлар кўнглидагидек борар эди. Ҳатто ичидан севинч туярди.\nБитта нарса уни хомушлантирарди: ахир, у шунчаки ўйинга ёки одамларга “тентак”лигини исботлаш учун жар чақирмасди! Ўзига яраша қанақадир олижаноб мақсадлари бор эди. Лекин, не тонг, қишлоқ аҳли ҳам ўта қайсар чиқиб қолди. Сув юқмас, экин унмас тупроқ мисол қисир юракларига Жарчининг жари ҳеч таъсир этмасди. Биров: “Хўп, қани, нима демоқчисан ўзи? Нимага бунча жон куйдиряпсан? Нима қилайлик биз?” деб келмади қошига. Қилаётган ишига жиддий қарамади. “Тентак… тентак-да” деб қўяқолди. Ҳолбуки, Жарчи жиддий, ўта жиддий бир савдога бошини сўққан – одамларни ўзи яхши деб билган, ёқтирган, жуда муҳим бўлган бир ишга чақирар эди.\nЖарчи эзилса, шу нарсадан эзиларди. Орттирган “тентак” лақабининг битта ёмон томони шу эди.\nЛекин барибир ниятидан қайтмади. “Чақирувимга кимдир қачондир жавоб беради!” деб умид қилаверди.\nТонгда чақиради. Кутади. Лаббай деган кимса йўқ.\nПешинда чақиради. Кутади. Сукут.\nАсрда чақиради. Кутади. Яна жимлик.\nШомда чақиради. Кутади. Товуши ҳавога кетади.\nХуфтонда чақиради. Кутади. Одамлар қаттиқ уйқуга ботган гўё…\nБугуни кечасидан, эртаси бугунидан фарқ қилмай қўйди. Жарчи энди бир жар билан иккинчи жар оралиғида яшай бошлади. Тириклиги мазмуни қишлоқ харобасидан янграйдиган чақириқ бўлиб қолди.\nОлдинлари онда-сонда қишлоқнинг ўлди-нетдисида кўриниб турган бўлса, энди тамоман узилди.\nИши жар чақириш, ишхонаси қишлоқнинг ташландиқ макони бўлиб қолди.\nБир кунда беш марта келади.\nҲар куни, ҳар ҳафта, ҳар ой, ҳар йил…\n…“минора”га чиқади…жар солади… умид қилади… кутади…\n…бир кимса келавермагач, ўт-ўлан орасига кўмилиб, чўнқайиб йиғлайди….\n…йиғлайди, йиғлайди, йиғлайверади…\nОрадан яна бир неча йил ўтди.\nУни илк “тентак” деган чол ҳам, “тентаклик”дан қайтариб “тўғри йўл”га солмоқчи бўлган бошқа кўп тегишли ходимлар ҳам ўлиб кетишди.\nҚариган сари кучи кетди, товуши пасайди, ҳатто томоғи хириллаброқ қолди, лекин одатини ташламади – ҳар куни “мачити”га келади, “минораси”га чиқади, ўликдек жимжит қишлоғининг қулоғига азон айтади:\n‒ Оллоҳ буюкдир!.. Гувоҳлик бераман: Оллоҳдан ўзга илоҳ йўқ!.. Намозга шошилинглар!.. Қутулишга шошилинглар!.. Оллоҳ буюкдир!.. Оллоҳдан ўзга илоҳ йўқ!..\nТеварак эса қабристондек жимжит.\nУ зор-зор йиғлаб жар солади, “Лаббай!” дегувчи кимса йўқ…\nКунда беш марта бир ерга бориб-қайтаверсангиз ва бу ишингиз ойлар, йиллар давом этса, кўз шарт бўлмай қоларкан, оёқларнинг ўзи ўша манзилни топиб боравераркан. Йўл ҳам қанча кўп бўлмасин, бари одамни ўша ёққа элтавераркан.\nЖарчи уйидан чиқиб ўнгга бурилса ҳам, сўлга бурилса ҳам, йўли айланиб-ўгирилиб барибир “мачит”дан чиқар эди. Ҳатто муюлишларда бошини кўтариб қараб қўймайди. Оёқ ўзи ўша ёққа тортаверади.\nБир куни сира кутилмаган иш юз берди.\nЖарчи нигоҳи ер чизиб асрга азон учун “мачит”га келди. Одатига кўра, бир марта айланиб чиқди. “Минора” қаршисида тўхтади. Эпламачоқ ясаб олган, ўттиз йиллардан бери хизмат қилиб келаётган “зина”га чиқишга тутинди. Ўнг оёғини кўтарди. “Бисмиллоҳ…” деди. Ва…\n…бирдан манзил-манзара ўзгарди, ўзини росмана минора ичида кўрди!\nҲозиргина эпламачоқ зинага қўйилган оёқлари тепага ўрлаб кетган зинанинг биринчи поғонасида турарди!\nҲайратдан қотди. Тушимми, ўнгимми деди. Ҳатто хиёл қўрқув босди.\nЁ Оллоҳ! Мачит бузилмаган, ахир! Минора ҳам қуламаган! Ҳаммаси жой-жойида турибди. Фақат, одамлар кўрмаяпти. Замонлар аро жар ҳам тинмаган. Фақат, одамлар эшитмаяпти. Демак, гап менда эмас, одамларнинг ўзида – кўзлар кўр, қулоқлар кар бўлиб қолган! Мана, ҳақиқат бор экан-ку! Ҳақ барибир йўқолмас экан-ку!\nҲайрати ва қўрқуви зумда ариди. Сира кутмаган, етти ухлаб тушига кирмаган бу иш аслида шундай бўлиши керакдай туюла бошлади. Илк онда бош кўтарган ажабланиш туйғуси ўрнига юрагига ҳузур ва хотиржамлик инди.\nЖарчи кўзда ёш билан аста иккинчи поғонага қадам қўйди. Сўнг учинчисига чиқди. Ушбу зиналар миноранинг зиналари эканига, минора бус-бутун эканига, ўзи шу минора ичида эканига ишончи юксалди. Оёғида куч гупирди. Қадами тезлашди.\nБелини букчайтириб зиналайверди, зиналаган сайин ўрлаб тепалайверди. Энг қизиғи – чарчамасди.\nНиҳоят, энг тепага – мезанага чиқиб борди.\nМезана саҳни торроқ, гумбазчаси қўл узатса етгулик даражада пастроқ бўлгани билан жуда чиройли ва бежирим эди. Теваракка очилган туйнуклари бешта. Гавда тўғричасига сиғмайди, бош чиқармоқчи бўлинса, олдин бир елка суқилиши керак бўлади.\nТуйнуклардан майин елвизак ғир-ғир эсиб турибди.\nЖарчи таваккал биттасига юзланди. Жарини бошламасидан бурун бошини хиёл туйнукка суқиб олисларга тикилди. Кўзига узоқ-узоқларда элас-элас бир шарпа чалингандай бўлди. Бутун диққатини нигоҳига тўплаб, кўринаётган у шарпани аниқроқ илғашга уринди.\nКўриши тиниқлашгани сайин олисдаги у шарпа қандайдир бир иморат шаклига кира бошлади. Аммо ҳануз ҳаво билан чаплашиб кўринаётганидан қанақа иморат эканини билиб бўлмасди.\nАста-секин тўрт бурчаги ва сирти ҳаводан ажралиб, тиниқроқ бир шаклга кирди.\nВо ажаб! Олдин отаси, сўнгра ўзи неча йиллар уйида, кўрпа-ёстиқ тахланган тахмон ортида кўриб келишган қора иморат эди!\nҲеч қачон бу иморатни бу қадар тиниқ кўрмаган эди. Ҳайратдан:\n‒ Эй Оллоҳ!.. Сен чиндан ҳам буюксан! ‒ деб юборди.\nШу дамларгача юраги орзиқиб, вужуди талпиниб келган Уй, ана, том қаршисида турарди!\nКўзи кўр, қулоғи кар оломонга бирнималарни етказмоқчи бўларкан, Жарчи кунда беш марта мана шу Уй томонга юзланар эди, ахир!\nБу иморатни ҳов ўша замонда отаси васият қилган куни кечаси тушида кўрган! Эрталаб тасвирлаб берганида отаси: “Оллоҳнинг Уйини кўрибсан, болам!” деган ва йиғлаб юборган. Тўшаги ҳўл бўлиб кетгунича йиғлаган.\nЙиғларкан, “Оллоҳдан ўзга илоҳ йўқ!” деб жони узилган!\nЎша Уй! Ўша Уй-а!\nЖарчи ҳам худди отасининг сўнгги йиғисига ўхшаш йиғи билан йиғлашга тушди. Кўкрак ёқалари, кўкслари ҳўл бўлиб кетди, тинмади. Ва бирдан:\n‒ Гувоҳлик бераман: Оллоҳдан ўзга илоҳ йўқ!.. Гувоҳлик бераман: Оллоҳдан ўзга илоҳ йўқ!.. ‒ деб бўкириб-ҳайқириб юборди.\nТеварак ларзага келди.\nҲайқириқ, ларза, титроқ қанча давом этди ‒ билмайди. Назарида жуда узоқ сурди.\nЯна қанча узоқ сурса, рози эди.\nБир пайт ўзига келди.\nЎзига келганида, уни тағин ҳайроналик чулғади: манзил-манзара тағин ўзгариб қолган эди!\nҳозиргина турган мезана қани?..\nунинг беш томонга қараган туйнуклари қани?..\nбаланд миноранинг ўзи қани?..\nБулар ҳеч бири йўқ эди.\nТеварагида қишлоғи ҳам кўздан йўқолган.\nЖарчи худди бир оламдан бошқа бир оламга кўчиб ўтгандай бўлди. Эскию янги бу оламларни у гўё юзидаги икки кўзи билан эмас, балки юрагида янги очилган кўз билан кўраётгандай эди.\nҚараса, оёқлари мезанада ё зинада эмас, юмшоқ бир нарса устида турибди!\nБу юмшоқ нарса янтоқ эди. Жарчи янтоқ шохчалари учида турарди. Оёқлари яланг…\nТизза бўйи келар-келмас янтоқда нима жон бор?! Энди унинг янада жонсиз икки шохчаси нимага ярарди?! Лекин ҳозир шу чалажон янтоқ худди кучли бир дарахтдай бошида Жарчини кўтариб турар эди!\nЯнтоқ қилт этмасди. Шохлари эгилмасди. Жарчи чол қулаб тушмасди.\nЮрак кўзи яна бир нарсани кўрди: тевараги бийдай саҳро… чексиз қумлик… майда-йирик қумтепалар… ҳар-ҳар ерда ғуж-ғуж саксовул… сонсиз-саноқсиз янтоқлар, шувоқлар, яна алланимабало буталар…\nЕнгил иссиқ шамол қум зарраларини оҳиста учириб янтоқлар тагига тўплайди. Калтакесак, юмронқозиқ ва яна бошқа қурт-қумурсқа тирикчилик ташвишида изғийди. Лекин ўзидан из қолдирмайди. Из қолдиришга улгурмайди ‒ шамол шу заҳоти қумларни суриб-учириб, ҳозиргина юмронқозиқ ё калтакесак чопқилаб ўтган ерни бирпасда текислаб қўяди.\nҲа, Жарчи чол тўрт томони чексиз саҳронинг қоқ ўртасида туриб қолган, тизза бўйи келадиган бир янтоқ устига чиқиб олган ва бу янтоқ устида кимсасиз саҳрони зириллатиб жар солаётган эди!\nХаёлига бир ўй келди: қишлоқда биров унинг сасини эшитмади, бу чексиз саҳрода кимнингдир қулоғига етиб борармиди?\nКўнгли алланечук ўксиди.\nИлгарилари ҳеч қачон бунақа ҳолга тушмаган эди. Олтмиш йил экан-ку, минг йил чақирган жарига бир кимса жавоб бермаса ҳам уни бундайин тушкунлик қоплаб олмаган, кўнгли бу қадар ўксимаган бўларди балки.\nИчида ғалати бир истак қўзғолди: “Шу сафар охиргиси… Шу сафар охиргиси…”\nИхтиёрсиз равишда бу истак онгига ўрнашди.\nТили ҳар доимгидек: “Намозга шошилинглар!.. Қутулишга шошилинглар!..” деяпти-ю, хаёлидан: “Энди фойдаси йўқ… Қишлоқда кимса келмади, саҳрода келармиди… келмайди… Шу сафар охиргиси…” деган ўйлар ўтарди.\nБўлди, энди бас қиламан, деди.\nТангрим, мен қўлимдан келганини қилдим. Бобомнинг ишини отам узмаганидек, мен ҳам отамнинг ишини узмадим, Ўзинг кўриб турибсан. Лекин одамларга етказа олмадим… Одамлар менинг чақириғимга жавоб бермади… Кечир мени, Тангрим!..\nЎзи сезмаган ҳолда кўзига аччиқ ёш қуйилиб келди. Мижжалари тўлиб, тоша бошлади.\nКўзёшлари томмас, икки тола бўлиб оқар эди. Юзини ювиб, ияклари остидан бўйнига, очиқ ёқалари орасидан танасига ўтар, бутун бадани бўйлаб оқиб яланг оёғидан саҳрога тушар эди. Қанча оқмасин, бир зумда қумга сингиб кетарди. Қайноқ қумда ҳатто нам изи қолмасди.\n‒ Мени кечир, Тангрим! ‒ деди сўнгги бор.\nҲовучларини юзига босиб, бармоқлари учини мижжаларига босиб, селдай оқаётган ёшларини аритмоқчи бўлди. Бир неча марта артди. Қаёқда! Ёш тўхтамасди. Амаллаб кўзини очди.\nҲамон яланг оёқда янтоқ узра тураркан, кўзидан тирқираб оқаётган ёш пардалари аро оламга боқди. Аста-секин қайтадан саҳрони кўра бошлади.\nҲов нарида бир нарсани илғади.\nНима у? Наҳотки?!.\nУзоқдаги қумтепа ортидан бир шарпа ажралиб чиқиб, ўзи томон келар эди.\nКўзларини ишқалаб, яна қаради.\nҲа, чексиз бу саҳронинг жимир-жимир сароблари аро, ҳарир парда ортидан ғира-шира кўзга чалинган шарпадай бўлиб бир одам унга қараб келаётган эди.\nЯқинлашганида, синчиклаб эътибор берса, шарпа-одам аслида ўн-ўн икки ёшлардаги бир ўсмир экани билинди.\nЎсмир қумтепадан тушиб келаркан, йўлида одам учраганидан ажабсиниб тўхтади.\nБу одам қари эди, чол эди, нимагадир бир янтоқ устига чиқиб олган эди. Бунинг устига, яланг оёқ.\nЎсмир яна пича юрди. Янтоққа чиқиб олган чол билан орасидаги масофа ўн-ўн беш одимча қолганида тағин тўхтади.\nҚизиқсинди. Олдинига янтоққа, кейин жарчи чолга бошдан-оёқ қараб чиқди. Сўнг қўлини қуёшга тўсиқ қилиб қошлари устига қўйганича, ўқдай тикилиб тураверди.\nЖарчи бу кимсасиз саҳрода жарини биров эшитишидан ҳам умидини узган эди. Аммо нафақат эшитди, балки чақириғига жавобан бир кимса қошига келди ҳам!\nПешонасига урди. “Ҳаҳ шошқалоқ! Шунчалик умидсиз бўласанми!” деган ўй миясини қиличдек сермаб ўтди.\nКимсасиз бўлиб туюлган олам аслида кимсасиз эмаслиги, бу оламда ҳеч бўлмаса бир болакай борлиги ва у чақириқларига жавобан қаёқдандир етиб келиши ҳозиргина ўлимига рози бўлиб турган Жарчига худди тириклик сувидек қайтадан жон бағишлади гўё.\nАйниқса, ўсмирнинг ёш ва ўйноқи кўзлари порлаб, унга жавдираб қараб туриши олтмиш йиллик чеккан изтиробларию аламларига бадал бўла олгулик эди.\n“Кимсан сен, эй бола?!” демоқчи бўлди. Аммо бу савол ўрнига нимагадир товуши момақалдироқдек гумбурлаб, оғзидан ҳар доимги жари отилиб чиқди:\n‒ Ашҳаду ал-ла илаҳа иллаллоҳ!..\nСўнг Жарчи худди минорадан тушаётгандек эҳтиётланиб янтоқдан қумга инди.\nЮзини, нафақат юзини, балки бутун вужудини ҳозиргина минора тепасида кўрган у жозибали Уй томон қаратди.\nЙиғлаб туриб аср намозига ният қилди. Қўлини қулоқларига тенг қилиб кўтарди. Кафтларини росмана очиб, ўша Уй сари қаратди. Бошмалдоқлари учини қулоқлари юмшоғига теккизди:\n‒ Оллоҳу акбар!.. – деб намозга кирди.\nБолакай Жарчининг ўнг ёнбошига келиб турди, очиқ кафтларини олдга қаратиб қулоқ қоқди ва ичида шивирлади:\n‒ Оллоҳу акбар!..\n← Аввалги Аввалги Бердақ (1827-1900)\nКейинги → Кейинги: Бинали Йилдирим: “Турк-ўзбек қардошлиги кўп асрлик тарихга эга”


“Коунтерпарт интернешнл” ходимлари устидан жиноят иши очилди\nТошкент шаҳри прокуратураси АҚШга қарашли “Коунтерпарт интернешнл” ташкилотининг Ўзбекистондаги ваколатхонасида ишловчи айрим мансабдор шахслар устидан жиноят иши қўзғатди.\nЯқинда Ўзбекистонда фаолият кўрсатиши тақиқланган ушбу ташкилот ходимлари ваколатхона лицензиясиз ноширлик фаолияти билан шуғуллангани факти юзасидан айбланмоқда.\nЛекин бу ҳақда прокуратура тарқатган баёнотда устидан жиноят иши қўзғатилган шахслар номи келтирилмаган.\n“Коунтерпарт интернешнл” президенти ЛеЛаулу Тошкентдаги ходимлар устидан жиноят иши очилгани ҳақидаги хабарлардан ҳайрон бўлганини билдирди.\n“Нима бўлганини тушуна олмаяпмиз. Афсуски, бу юзадан изоҳ бера олмайман, чунки гап қандай жиноят ҳақида бораётганини ҳам билмайман. Эртага ташкилотимиз вакиллари Ўзбекистон Адлия вазирлиги расмийлари билан учрашади. Лекин бу ерда бюрократик англашилмовчилик бўлиши ҳам эҳтимолдан холи эмас”, - деди ЛеЛаулу.\nШу ой бошларида Тошкент шаҳри фуқаролик ишлари суди Адлия вазирлигининг даъво аризаси асосида “Коунтерпарт интернешнл”нинг Ўзбекистондаги ваколатхонасини ёпиш тўғрисида қарор чиқарган ва ташкилотни маҳаллий қонунлар ва ўз низомини бузиш, ноҳукумат ташкилотларини таъсис этиш баробарида уларни бошқариш, лицензиясиз адабиёт тарқатиш ҳамда ташкилотнинг молиявий аҳволи юзасидан тегишли идораларга маълумот бермасликда айблаганди.\nБироқ Ўзбекистонда, асосан, инсонпарварлик фаолияти билан шуғулланган “Коунтерпарт интернешнл” шаффоф тарзда иш олиб боргани ҳамда Ўзбекистон Адлия вазирлиги томонидан бир неча бор ўтказилган текширувлар давомида ўз фаолиятида ҳеч қандай қонунбузарлик аниқланмаганини билдирганди. Шунга қарамай, ташкилот суд ҳукми юзасидан шикоят аризаси бермаслигини ҳам таъкидлаган ва мазкур ҳаракатини бундай қилишга ҳожат йўқлиги билан изоҳлаган.\n“Коунтерпарт интернешнл” Ўзбекистонда фаолияти тўхтатилган ягона хорижий ташкилот эмас. Ўтган йил давомида БМТнинг қочқинлар идораси билан бир қаторда АҚШнинг “Интерньюс нетуорк”, “Фридом ҳауз”, “Айрекс” каби ташкилотлари Ўзбекистондан чиқиб кетишга мажбур бўлган.\nКузатувчиларнинг айтишича, Андижон воқеалари ортидан ҳукумат мазкур ташкилотларни мамлакатнинг ички ишларига аралашишда айбланган.\n“Коунтерпарт интернешнл” Ўзбекистондаги фаолиятининг дастлабки йиллариданоқ мамлакатнинг миллий тараққиёт дастурини амалга оширишда ҳамкорлик қилиш йўлида ҳукумат билан биргаликда иш олиб боришга ҳаракат қилганини айтиб келади.\n“Биз Ўзбекистонда 1995 йилдан буёнги фаолиятимиз давомида 108 миллион доллардан ортиқроқ миқдорда инсонпарварлик ёрдами кўрсатдик. Фуқаровий жамият ташкилотлари ҳамда ҳукумат идоралари билан қанча дастурларни амалга оширдик. Бундан буён ўзбек халқи ва ҳукуматига ёрдам бера олмаслигимиздан афсусдамиз”, - деган эди ташкилот расмийлари “Озодлик”ка илгарироқ берган интервьюсида.


Бир кунда 526 та ҳолат: Бишкекда...\n02.07.2020 10:23 0 2055\nҚирғизистонда эпидемиологик вазият оғирлашгани муносабати билан 1 июлдан пойтахт Бишкекда карантин чоралари кучайтирилди, деб хабар берди «Кyrgyztoday».\nБу ҳақда Бишкек мэри Азиз Суракматов маълум қилган.\nЖамоат транспорти ва таксилар (иш кунлари эрталаб соат 07:00 дан 10:00 гача, кечки соат 17:00 дан 21:00 гача ишлайди, дам олиш кунлари бутунлай тўхтатилади), кафе ва ресторанлар, дўкон ва бозорлар, истироҳат боғлари ва хиёбонлар учун вақтинча чекловлар жорий этилди. Клуб ва барлар, болалар кўнгилочар муассасалари, футбол ва бошқа ўйин майдонлари ёпилди.\nМамлакат бош вазири Кубатбек Боронов қатор ўқув юртлари тураржойлари ҳамда «Манас» аэропортида беморлар учун палаталар ташкил этилаётганини маълум қилган.\nҲолат шу даражадага етдики, врачлар етишмовчилиги муаммосини ординатурада ўқиётганлар ва тиббиёт институтларининг юқори босқич талабаларини сафарбар этиш ҳисобига ҳал этишмоқчи.\nҚирғизистонда пандемия даврида коронавирусни юқтирганлар жами сони 6261 нафарга етди, даволанаётганлар сони 3665 нафар, қурбонлар сони — 66 нафар. Кечанинг ўзида 439 нафар, бугун 526 нафар янги бемор қайд этилганининг ўзиёқ мамлакатдаги эпидемиологик ҳолат қанчалик жиддийлигидан далолат беради.\nҚирғизистон карантин коронавирус


Келгуси йилнинг ноябрида Римда (Италия) Халқаро бухгалтерлар федерацияси (бундан кейин – ХБФ) ташкил этадиган, «2020 йилга назар: ўтмиш сабоқлари, келажакни қуриш» мавзусида Бухгалтерлар жаҳон конгрессини (World Congress of Accountants (WCOA) – 2014) ўтказиш режалаштириляпти.\nЎзбекистонда ХБФнинг уюшган аъзолари таркибига кирадиган жамоат ташкилотлари, яъни Ўзбекистон бухгалтерлар ва аудиторлар миллий уюшмаси ҳамда Ўзбекистон аудиторлар палатаси фаолият юритаётганлигини эслатиб ўтамиз.\nЖаҳон конгрессида 4 000 мутахассис иштирок этиши режалаштириляпти, улар тармоқни ривожлантиришнинг долзарб масалаларини муҳокама қиладилар ва истиқбол вазифаларини белгилайдилар. Конгресс тўрт кун мобайнида, қуйидаги умумий сессиялар доирасида ўтади: «Давлат ташкилотларининг очиқ-ошкорлиги ва ҳисобдорлигини ошириш: иқтисодий ўсиш сари йўл»; «Интеграцияланган тафаккур: фаолиятни яхшилаш ва қимматликни яратиш учун муҳим жиҳат»; «2020 йилга назар – ўтмишдан сабоқлар олиш, келажакни қуриш: бухгалтерлик касби нигоҳи».\nМуҳокама режаларида молиявий ҳисобот топшириш билан боғлиқ масалалар бор. Мазкур мавзу айниқса молиявий ҳисоботни, мулкчилик шакли ва маблағлари оборотидан қатъи назар, ҳар бир хўжалик юритувчи субъектнинг топшириш лозимлиги муносабати билан долзарбдир. Шунингдек қўйилган вазифаларни рўёбга чиқаришнинг амалий воситалари кўриб чиқилади. Бундан ташқари, корхоналар интеграцияланган ҳисоботларининг, қабул қилинган халқаро стандартларнинг ривожланиши ва эволюциясини муҳокама қилиш режалаштириляпти.\nИшбилармонлик ахбороти билан таъминлаш масаласида умидбахш ёндашувлар бўлғуси конгресснинг яна бир мавзуси бўлади. Бунда дунёдаги аудит асослари, хусусан уни ривожлантиришнинг глобал тамойиллари, аудит бўйича қўмиталарнинг роли, муқобил хизматларга талабнинг ошиши, аудиторлик хулосаларидаги ўзгартиришлар, шу жумладан уларнинг зарурлиги ва асосланганлигини муҳокама қилиш режалаштириляпти.\nБундан ташқари, кун тартибига бизнес, бухгалтерлар ва компанияларнинг этика ва ижтимоий жавобгарлиги масаласи қўйилган. Сир сақлаш ва юридик жавобгарлик, жамият манфаати билан компаниялар хоҳиши, ижтимоий қадриятлар ва рентабеллик ўртасида мақбул мувозанатни излаш масаласи бор. Мазкур масалалар Этика кодексига боғлиқликда кўриб чиқилади, шунингдек бунда Кодекс билан боғлиқ бошқа жорий масалалар ҳам кўрсатилади.\nЖаҳон конгрессида эътиборни таълим ва илмий салоҳиятни барпо этишга, хусусан замонавий технологиялар ва тамойилларга мослашув масалаларига қаратиш режалаштириляпти. Чунончи, мазкур сессия доирасида янги технологияларни ўрганиш ва бухгалтерлар малакасини оширишга интилиш режалаштириляпти.\nКейинги сессиянинг мавзуси бизнес маслаҳатлари, синергия, бизнес билимлари ва муаммоларини муҳокама қилишга бағишланган. Яъни янги бозор стратегияларини ривожлантириш, бозор эҳтиёжларини белгилаш ва уларга ўз вақтида муносабат билдириш, шу жумладан глобаллаштириш шароитларида кредитлардан фойдалана олишни ҳам муҳокама қилиш режалаштириляпти.\nЖаҳон конгрессида иштирок этиш учун http://www.wcoa 2014rome.com/ сайтида рўйхатдан ўтиш мумкин, бу ерда рўйхатдан ўтиш шартлари ва йиғимлар кўрсатилган. Шуни қайд этиш лозимки, иштирокчилар сони 4 000 рақамига етиши билан рўйхатдан ўтказиш тўхтатилади.


ҲАРБИЙЛАРИМИЗ – ХАЛҚАРО МУСОБАҚАДА\nЎзбекистон Мудофаа вазирлиги вакиллари халқаро мусобақада иштирок этиш учун Беларусь Республикасига жўнаб кетди.\nЎзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги ҳарбий хизматчилари Беларусь Республикасида махсус бўлинмалар ўртасида ўтказиладиган халқаро мусобақада иштирок этишади.\nМаълумот учун айтиш жоизки, мазкур мусобақада Беларусь Республикаси Давлат хавфсизлик қўмитасининг «А», Ички ишлар вазирлигининг «Алмаз» гуруҳлари, мамлакат президентининг хавфсизлигини таъминлашга масъул хизмат вакиллари, шунингдек, хорижлик жамоалар ўзаро беллашади.\nМусобақа давомида иштирокчилар шаҳар ва ўрмон шароитида ўз маҳоратларини жамоавий ҳамда якка тартибда намойиш этишлари лозим. Хусусан, нишонга ўқ отиш, шартли душман гуруҳининг разведкачиларини қидириб топиш, асирларни озод этиш, ярадорларни эвакуация қилиш каби шартлар бўйича маҳорат синовдан ўтади.\nТаъкидлаш жоизки, Ўзбекистон–Беларусь ўртасида қисқа вақт давомида ҳарбий ҳамкорликнинг ҳуқуқий-меъёрий базасини кенгайтириш борасида салмоқли ишлар амалга оширилди. Жумладан, Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари академияси ва Беларусь Республикаси Қуролли Кучлари ҳарбий академияси ўртасида 2017 йил 20 июль куни Минск шаҳрида ҳамкорлик Меморандуми имзоланган. 2018 йилда икки давлат мудофаа вазирликлари ўртасида Ҳарбий ҳамкорлик режаси имзоланиб, унинг доирасида тадбирлар амалга ошириляпти.\nМусобақада Ўзбекистон Мудофаа вазирлигидан 10 нафар вакил мамлакат шарафини ҳимоя қилади. Баҳсларнинг асосий қисми 24-28 сентябрь кунлари Марьина Горка аҳоли яшаш пунктида жойлашган ҳарбий қисм полигонида бўлиб ўтади.


Жамият 19:12 / 20.07.2019 3473\nОлий таълим муассасалари бакалавриатига қабул тест синовларини адолатли ва шаффоф тарзда ўтказилишини таъминлаш бўйича «Ёшлар пресс-клуби»нинг навбатдаги сессияси бўлиб ўтди. Ўзбекистон ёшлар иттифоқи Марказий Кенгаши ташаббуси билан ўтказилган очиқ мулоқотда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат тест маркази, Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Давлат хизматлари агентлиги мутасаддилари, журналист ва блогерлар ҳамда абитуриентлар иштирок этди.\nУнда олий таълим муассасалари бакалавриатига қабул тест синовлари адолатли ва шаффоф тарзда ўтказилишини таъминлашга доир саъй-ҳаракатлар, тизимдаги янгиликлар, рўйхатдан ўтишдаги қулайликлар ва ўзгаришлар ҳақида фикр-мулоҳазалар юритилди. Муҳокамада таъкидланишича, жорий ўқув йилида олий таълим муассасалари бакалавриатига таҳсил олиш учун 1 миллион 66 минг 925 нафар абитуриент рўйхатдан ўтиб, маълумотлар базасига киритилган. 2019 йилги қабул тест синовлари учун 180 мингдан ортиқ тест топшириқлари шакллантирилиб, 2-босқич экспертизаси ўтказилган. Улар ўзбек, рус ва қорақалпоқ тилларига таржима қилинган.\nРеспублика бўйича жами 69та бино тест синовлари учун ажратиб олинган. Уларнинг энг каттаси 1 минг 710 ўринга эга. 69та бинода бир кунда 2 сменада 1 минг 275та гуруҳда 38 минг 310 нафар абитуриент тест топширади. Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги ва Ички ишлар вазирлиги билан ҳамкорликда бинолар учун 1 минг 155тадан ортиқ видеокузатув камералари, 120 дона мобиль алоқаларини тўсувчи қурилма, абитуриентлар сонидан келиб чиққан ҳолда металлорамалар, бармоқ изи асосида таниш воситалари тайёрланди. Жорий йилги тест синовлари 29 июль кунидан бошланиши белгиланган.\nСпикерлар тест синовларининг адолатли ўтишини таъминлаш мақсадида бир кунда 2 минг 554 нафар назоратчи жалб этилганига алоҳида тўхталиб ўтишди. Тест синовларида иштирок этиш учун «Абитуриент рухсатномаси»ни тарқатиш бўйича ҳам батафсил маълумот берилди. Сессия якунида иштирокчилар ўзларини қизиқтирган саволарга жавоб олишди.\n«Ёшлар пресс-клуби»нинг мазкур сессиясини 21 июль куни соат 19:30да «Yoshlar» телеканалида тўлиқ форматда томоша қилишингиз мумкин.


АҚШ танкларининг Германияга етказилиши видеоси пайдо бўлди\n08:17 / 09.01.2017\n8 январда Германиянинг Бремерхафен портига АҚШ зирҳли техникаси ортилган қўшимча кемалар етиб келди. Танклар ва гаубицаларнинг туширилиши видеосини RT Deutsch телеканали намойиш қилди.\nГерманиядан зирҳли техника темир йўл орқали Шарқий Европага "Атлантикача қатъийлик" (Atlantic Resolve) операциясини қўллаб-қувватлаш учун юборилади. Танклар Польшага 12 январда етиб келиши кутилмоқда.\nNorddeutsche Rundfunk маълумотларига кўра, техника 900 та вагонда ташилади. Агар бу вагонлар ёнма-ён бирлаштириб чиқилса, 15 км лик поезд ҳосил бўлади.\nҲаммаси бўлиб Шарқий Европага 87 та M1 Abrams танки, 144 та M2 Bradley пиёда аскарлар машинаси, 18 та М109 Paladin ўзиюрар гаубица ва бошқа техника ташланади.\nГерманияга бу техника бир нечта кемада етказилди. 7 январда маҳаллий фаоллар "Қурол-аслаҳа жаранг-журунгига йўқ – қўшиннинг ташланишини тўхтатамиз" шиори остида норозилик акциясини ўтказишди.\nШарқий Европада оғир қурол-аслаҳанинг жойлаштирилишини бир қатор немис сиёсатчилари ҳам танқид қилишди. Бундестагдаги "Сўллар" фракцияси вакили Александр Ной Sputnik Deutschland нашрига берган изоҳида НАТО ўзининг мавжудлигини оқлаш учун Россия билан қарама-қаршиликка бораётганини айтди. "Афғонистон, Ливиядаги миссиялар унча омадли бўлмаганидан кейин, НАТОга янги маъно бериш керак", деб айтган Ной.\nНАТОнинг шарқий қаноти кучайтирилишига Бранденбург ери бош вазири Дитмар Войдке ҳам қарши чиқди. "Танклар чегаранинг икки томонида у ердан-бу ерга юрса, биз енгил тортмаймиз ", деб айтди Войдке ҳамда Москва билан мулоқот ўрнатишга чақирди.