Анна Саксе. Гулдан келур муҳаббат бўйи (лирик бадиалар) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Жаҳон насри онлайн антологиясиАнна Саксе (1905-1981; Латвия)Анна Саксе. Гулдан келур муҳаббат бўйи (лирик бадиалар)\nАнна Саксе. Гулдан келур муҳаббат бўйи (лирик бадиалар)\nЧоп этилган 25.05.2015 09.01.2021 МуаллифZiyouz.uz\nҚуёш қизлари чўмилиб бўлгач, кетишга чоғланиб, қайиқларига ўтириб йўлга чиққан пайтларида улар энг кенжа сингиллари эман дарахтининг шохида олтин гулчамбарини унутиб қолдирганлигини эслаб қолишди. Гулчамбарсиз уйидагиларнинг кўзига кўринишдан қўрқиб, орқага қайтиб, гулчамбарини олиб келишларини опаларидан илтимос қилибди. Опалари жуда чарчаганларини ва уйқулари келаётганини баҳона қилибдилар. Ҳамма айб сингилларининг ўзида бўлганлиги сабабли якка ўзи соҳилда қолиб, улар эртага чўмилгани келгунларига қадар кутиб туришини маслаҳат берибдилар.\nКенжа қиз соҳил томон сузиб кетибди, аммо не кўз билан кўрсинки, эман шохида гулчамбарини кўрмабди. Дарахт ёнида эса қора соч, кўзлари мовий, қад-қомати келишган бир йигит унга кулиб қараб турарди. У бақувват қўлларини чўзиб Қуёш қизини қучоқлаб олибди-ю, тилидан бол томиб сўзлай кетибди: – Эй гўзалларнинг гўзали, бир умрга мен билан қол, қайлиғим бўласан, бир-биримизни севиб ардоқлаймиз, ҳеч қачон ажралмаймиз, – дея йигит Қуёш қизининг қулоғига шивирлабди ва унинг дудоқларидан узоқ вақт бўса олиб, эркалабди.\n– Нималар деяпсиз! Қандай қилиб ерда яшашим мумкин? Бу ерда тунлар қоронғи ва совуқ бўлади, самода эса мен олтин саройда яшайман, уйимиз шифтларида олтин юлдузлар чарақлаб нур сочиб туради, кундуз кунлари тилла ип йигираман, кечалари денгизда чўмиламан. Байрам кунлари биз Ойнинг ўғиллари билан рақс тушамиз, учқур тулпорларни миниб, сайр қиламиз. Ер юзида сен менга қандай ҳаётни ваъда қила оласан? – сўрабди йигитдан Қуёш қизи.\n– Сенга шабнам тушган тонгларни, қушларнинг сайраши, дарахтларнинг сокин шивир-шивирини муҳайё қиламан. Яна мен сенинг кундуз кунлари меҳнат қилиб, кечалари ҳордиқ чиқаришингга шароит яратиб бераман. Тунлари қайноқ бағрим сенга оламжаҳон роҳат бахш этади, – дея Қуёш қизига жавоб қайтарибди Ер ўғлони.\n– Қани, бўлмаса аввал менга Ернинг жозибаларини кўрсат-чи, сўнг Ерда қолиш-қолмаслик ҳақида ўйлаб кўраман, – дебди Қуёш қизи.\nЕр ўғлони Қуёш қизини шумурт гуллаётган ҳамда булбуллар хониш қилаётган дарё соҳили томон бошлабди.\nЕр ўғлони Қуёш қизидан:\n– Бундай ажойиб қўшиқни ҳеч эшитганмисан? – деб сўрабди.\n– Йўқ, эшитмаганман, – тўғрисини айтибди Қуёш қизи Ер ўғлонига.\n– Дарёнинг сирли шовиллашини-чи, умрингда эшитганмисан? Шумуртнинг қандай муаттар бўй таратишини ҳеч туйганмисан? Муҳаббатнинг қандай қудратга эга эканлигини сезганмисан?\n– Сен менинг муҳаббатимсан, сен билан бир умр бирга қоламан, – деб сўз берибди Қуёш қизи Ер ўғлонига. Шунда Ер ўғлони Қуёш қизини уйи томон бошлабди. Уйга етиб келгач, Қуёш қизининг кўзи михда осиғлиқ турган гулчамбарга тушибди.\nЭртаси куни эрталаб Қуёш қизини уйи томон чорлабди, бегона юртда уни қандай қисмат кутаётганлигини қанчалик жон куйдириб тушунтирмасин, қиз уйга қайтишдан қатъиян бош тортибди, унга ердаги ҳаёт Қуёш салтанатида эртадан-кечага ип йигиришдан минг чандон афзал кўринибди. Ерда шумурт чаппар уриб гуллаб, муаттар бўй таратар, дарё шовуллар, булбуллар чах-чах уриб сайрашарди.\nҲар куни Қуёш қизига шундай панд-насиҳат қиларкан:\n– Қизим, мен Ер ўғлонини севишингни истамайман, бироқ уни севишингни тақиқламайман ҳам. Фақат муҳаббат деб ўз ватанини тарк этиш яхши эмас. Вақти келиб туғилиб ўсган уйингни соғиниб қолсанг-чи?\n– Сўзимдан қайтмайман, – виқор билан жавоб қилибди Қуёшнинг кенжа қизи.\nҚуёш қизи билан Ер ўғлонининг тўйи бўлиб ўтибди. Она-Ер келинига: “Энди ишни қўлга олиш пайти етди, ҳозирча, боғдаги асалариларга қараб турақолсин. Оқбилак бошқа ниманинг ҳам уддасидан чиқарди”, дебди.\nҚуёш қизи ҳар куни боғнинг ўртасида туриб олиб асарларилар бегона уяга кириб кетмасинлар, дея кўз-қулоқ бўлиб тураркан. Кунлар ортидан кунлар асалариларнинг ғўнғиллаши каби бир маромда ўтиб бораверибди. Учқур тулпорларга миниб сайр қилишлар, Ойнинг ўғиллари билан қувноқ рақсга тушишлар, опалари билан бирга денгизда қайиқда сайр қилишлар қайда қолди?\nҚўшга қўшилган ҳорғин отлар оёқларини зўр-базўр босиб келар, ишдан ҳориб-толиб қайтган эри бўлса энди хотинининг қулоғига ширин, мулойим сўзларни шивирламай қўйганди.\nКунлардан бир кун Қуёш қизи эрига:\n– Денгиз ёқасидан менга шумурт келтириб бер, – деб ўтинибди.\n– Шумурт ҳар доим ҳам очилавермайди-ку, – жаҳл билан тўнғиллабди Ер ўғлони хотинига.\n– Бўлмаса булбуллар қўшиғини эшитгим келаяпти, юр, айланиб келамиз.\n– Булбуллар ҳар доим сайрашавермайди.\n– Мени анчадан буён ўпганинг ҳам йўқ. Наҳотки муҳаббат ҳам абадий бўлмаса?\n– Ҳа, муҳаббат ҳам абадий эмас.\n– Бўлмаса ер юзида нима абадий?\n– Меҳнат абадий, – жавоб қилибди Ер ўғлони ва чалғисини олиб, ўтлоққа йўл олибди.\nҚуёш қизи яна ёлғиз қолибди. У туғилиб ўсган гўшасини жуда соғинганидан ғурурни ҳам унутиб, бошини кўтариб онасига ёлвора бошлабди:\n– Оҳ, меҳрибон онажон, қизингнинг гапига қулоқ сол. Туғилиб ўсган ватанимни жуда соғиндим. Ҳар тун тушимда ёшлигим ўтган ерларни кўраман, опаларимнинг чарх йигиришларини эшитаман. Кечалари денгиз тарафдан қайиқ эшкакларининг шалоплашини эшитганимда опаларимнинг чўмилгани келишаётганини ҳис этаман. Ёдимдан кўтарилиб кетган қўшиқларини тинглайман. Эй, меҳрибон онажон, ўзбошимча қизингни кечир, уни ўз бағрингга ол!\nҚуёшдан садо чиқмабди.\nҚуёшнинг кенжа қизи бўлса ёлворишдан асло тўхтамабди:\n– Эй, онажон, онажоним, наҳотки қизингнинг бегона юртларда бахтсиз бўлиб юрганлигини ҳис этмасанг? Ёнингга чақир мени, энди мени қизим демасанг, майли, чўринг бўла қолай. Ҳар куни эрталаб, кечқурун булутли чойшабларингнинг чангини ўзим қоқай, остонанг-ни сочларимни супурги қилиб, супуриб-сидирай. Опаларимнинг чархлари остидаги чанг-ғуборларни тозалай, шунда ватанимда яшаётганимдан ўзимни ғоят бахтиёр ҳис этаман.\n– Оҳ, қизгинам, сен бегона юртда узоқ вақт қолиб кетдинг, ўтган вақт мобайнида оёқларинг ерга худди илдиз каби ўсиб кириб кетди. Энди сенга ёрдам бериш қўлимдан келмайди. Кеч бўлди, – Қуёш шундай деб жавоб берибди-ю, сўнг нам кўзларини оқ булутли сочиғи билан беркитиб олибди. Кенжа қизнинг қўлларига биллур маржонлар – Она қуёшнинг кўз ёшлари оқиб туша бошлабди.\nКенжа қиз оёғини қимирлатмоқчи бўлган экан, дарҳақиқат, Ер унинг оёқларини маҳкам ушлаб турганлигини сезибди. Шундай қилиб, Қуёш қизи ерда қолиб, гулга айланибди, бу гул ватанини қўмсаб ҳамиша Қуёшга боққани-боққан экан. Мана шунинг учун ҳам бу гулни Кунгабоқар деб атар эканлар.\nЯнов байрами кечаси кишилар тўда-тўда бўлиб сайр қилишар, шўх қўшиқлардан куйлашарди: йиғилганларнинг овози қанчалик авжга чиқса, акс-садо шунчалик кўп жарангларди.\nФақат Яниснинггина кўнглига чироқ ёқса ёримасди. Ҳар галгидек шу байрам куни бирдан маъюсланарди-ю, ётиб уйқуга кетарди. Ҳар галгидек уни Янов кечаси мардонавор руҳда айтилган қўшиқ уйғотиб юборарди.\n– Бақироқ ашулачилар тинчлик беришмади-беришмади-да, – деб Янис тўнғиллади-да, ўрнидан туриб кийиниб, аста-секин чўпонлар сўқмоғидан юрди, ўйин-кулги қилаётганлардан ўзини олиб қочиб, Қора қарағайзор томон йўл олди.\nҚарағайзор қалин ва қоп-қоронғи. Адл арчалар асрлар оша ғамгин қўшиқларини куйларди, қарағайларнинг қизғиш таналари гўё табиатнинг яшил ибодатхонасидаги устунлардек кўринарди киши наздида.\nЎрмонга шунчалар орзиқиб чорлаётган нарса нима эканлигини Яниснинг ўзи ҳам билмасди. Бу ўрмон ҳақида жудаям кўп қўрқинчли афсоналарни ҳикоя қилишганди. Гарчи одамлар қўрққанларини айтишга оғизлари бормай, индамасалар ҳам фақат жасур ботирларгина Қора қарағайзордаги йўлдан юришга журъат қилардилар, холос. Бир вақтлари Янис ҳам бу Қора қарағайзор ҳақидаги афсоналарнинг қўрқинчли эканлигидан юрагини ҳовучлаб юрарди, лекин унинг севгилиси Занэ шу ўрмонда дом-дараксиз кетгандан буён унинг оёқлари беихтиёр шу ўрмон сўқмоқлари томон йўл бошларди.\nАйниқса, Янов байрами кечаси уни ажиб бир ҳол қамраб оларди. Ўрмонга чорлаётган нарса севгилисининг сирли шивирлашими ёки қушларнинг мастона сайрашими, ё гулларнинг димоққа хуш ёқувчи муаттар бўйими, ҳар ҳолда, нима эканлигини Яниснинг ўзи ҳам тушуниб етмасди. Бу ўттиз йилдан буён жон-дилдан севиб, ардоқлаб келаётган ўрмон гуллари бўлса керак.\nҲар сафар байрам куни арафаси, хушбўй тунги бинафша очилган чоғ Янисни қандайдир тушуниб бўлмайдиган безовталик қамраб оларди. Уйқуни тарк этган Янис тинмай ўрмон кезар ва тунги бинафшага тўлиб кетган ялангликни қидириб топарди-да, унга яқинроқ бўлган жойга келиб ётарди-ю, гулларнинг муаттар бўйига маст бўларди-қоларди. Тунги бинафшаларни қанчалик севмасин, ақалли уларнинг бирон-бир донасига қўл теккизиб, узиб олмасди. Унинг новдалари нозик ва мўрт, оппоқ гуллар эса гўзал, ҳиди шунчалар муаттар эдики, бундай гулни Янис меҳнатда қадоқ бўлган қўллари билан узиб олишни гўё катта гуноҳ ҳисобларди.\nЯнис гулларни бунчалик севишига сабаб, севгилиси Занэ бинафшани яхши кўришидандир, эҳтимол. Йигитнинг ўзига қолса, ўрмондаги ҳар бир гулни силаб-сийпаб қўйган бўларди, чунки булар Занэнинг тонгда ва тунда унинг хонасига хушбўй ранг-баранг гулдасталар олиб келган кунларини ёдга соларди.\nМана бу кеча ҳам Янис ўрмонга ошиқди, ўзи билмаган ҳолда тунги бинафшалар қулф уриб очилган жойга – чор-атрофни гуллар қоплаб олган ялангликка етиб келди.\nЯнис ерга узала тушиб ётиб олди-да, яна севгилиси – Занэ ҳақида хаёлга берилди. Занэнинг ғойиб бўлганига ўттиз йил бўлса-да, аммо севгилиси ҳақидаги ўй-хаёллар на тушида, на ўнгида Янисга сира-сира тинчлик бермайди.\n– Занэ, жонгинам Занэ, сен ёнимда бўлган пайтларингда ҳаёт нақадар гўзал ва қувончга тўла эди-я, – дея шивирлади Янис, сўнг лабларини тунги бинафшанинг гулларига теккизди. Яниснинг ёдига ўша дамлар тушиб кетди – ўшанда у энди йигирма тўрт ёшга тўлганди – у истиқомат қиладиган қишлоққа Вайдуне ая қизи Занэ билан кўчиб келганди. Занэ тортинчоқ, ҳуркак қиз бўлиб, аҳён-аҳёндагина қўнғир сочларини шабада сийпаб тўлқинлантирганини Янис кўришга муяссар бўларди, холос.\nВайдуне ая турли хил гиёҳлардан дори тайёрлашни яхши биларди, у анча ёшга бориб қолганлиги сабабли доривор гиёҳларни қизи Занэ териб келарди. Қиз кун чиқмасиданоқ далага чиқиб кетар, тонгги шудрингдан ҳамма ёғи ҳўл бўлганча этагини хушбўй гиёҳлару гулларга тўлдириб нонушта пайтигача қайтиб келарди. Баъзан у чошгоҳда ҳам далага чиқиб кетарди, чунки турли-туман гулларнинг очилиш вақти ҳар хил бўлар эди-да.\nЯнис Занэ билан дўстлашиб олди. У ҳам қиз билан турли гиёҳлар теришга бора бошлади. Бу бир умр ёддан чиқариб бўлмайдиган дамлар эди. Занэ Янисга ўсимликлар ва гуллар ҳақида жуда кўп ҳикоя айтиб берар, ҳар бир қушнинг сайрашига қараб қандай қуш эканлигини дарҳол топар, суҳбатлашиб чарчаган чоғларида эса гоҳ зарғалдоққа, гоҳ чуғурчиққа тақлид қилиб сайрарди. Занэ ҳатто қайси гулнинг ҳидидан қандай туш кўриш мумкинлигини ҳам яхши биларди. Баъзида кечқурунлари Занэ Яниснинг хонасига баъзи бир гуллардан қўйиб кетарди-да, эрталаб унинг кўрган тушини айтиб бериб, йигитга тегажоқлик қиларди.\nЯнов байрамига бир неча кун қолганида Занэ негадир ғалати бўлиб қолди, у кўп хаёл сурадиган, дам-бадам тунлари танҳо Қора қарағайзорда сайр қиладиган одат чиқариб олди. Янис бўлса қизга: “Сенга нима бўлди, Занэ”, деб тинмай савол берарди, лекин қизнинг ўзи ҳам нима бўлаётганлигини тушунмасди. Гоҳ-гоҳида қиз шундай дерди: “Ярим кечада ё кундуз кунлари гиёҳ йиғиш учун ўрмонга борганимда кимдир чангалзорда отимни айтиб чақираётгандек туюлади. Бу овоз кимники эканлигини ажратолмайман, юрагимни ваҳима босиб кетади”.\nЯнов байрами кечаси бошланди, Янис ва Занэ ўрмон этагига бориб гулхан ёқдилар. Улар гулхан ёнида ўтириб, бутун борлиқни шўх-шодон кулгига кўмиб қувнашар, бир-бирларига гул отиб ўйнардилар.\nБирдан Занэ кутилмаганда ўрнидан турди-да: ¬\n– Янис, сезяпсанми, чакалакзорда қандайдир гул очилганга ўхшайди. –Шамол унинг муаттар исини димоғимга олиб келяпти, бу тароват мени сенинг бўсаларингдан ортиқ маст қиляпти. Шу тун ана шу гулни узиб сенга тақдим этаман. Азизим, мени кут, албатта ёнингга қайтиб келаман, – деди-ю югуриб кетди.\n– Севгилим, сени интизорлик билан кутаман, – деди Янис ва ёлғиз ўзи гулхан ёнида қолди.\nЙигит қизни узоқ кутди, ниҳоят, кутавериб тоқати тоқ бўлгач, севгилисини қидириб кетди.\nЯнис тинмай: “Қаёқдасан, жоним Занэ”, деб чақирар, лекин қизнинг овози эшитилган ерга бориши биланоқ, овоз эшитилмай жимжит бўлиб қолар, сўнг шу ондаёқ қизнинг қаҳқаҳаси бошқа ердан эшитилиб қоларди.\n– Занэ, азизам, ҳазилни қўйсанг-чи, сендан ўтиниб сўрайман, бошқа бундай ҳазил қилма! – ялинарди Янис, бироқ Занэ ҳамон унга кўриниш бермасди.\nЯнис тонг отиши билан уйга ҳолдан тойиб, қиздан ниҳоятда ранжиган ҳолда қайтаркан: “Ҳазил ҳам эви билан-да, тун бўйи мен билан беркинмачоқ ўйнаб қийнашнинг нима ҳожати бор! Келиб-келиб йилда бир марта келадиган Янов байрами кечасида бунчалик қийнашини-чи!”– деб қиздан хафа бўлди.\nБироқ Занэ шу куни ҳам, эртаси туни ҳам қайтиб келмади…\nЯнис уйидагилари билан биргаликда қизни қидиришга тушди. Улар ўрмоннинг тит-питини чиқариб юбордилар, бироқ қизни ҳеч қаердан топа олмадилар. Ўрмонда танҳо Яниснинг ўзи қолди.\nУ тинмай Занэни қидирар, овози борича номини айтиб чақира-чақира, охири ўрмоннинг қалин чакалакзорига келиб қолганини сезмай қоларди. Баногоҳ унинг нигоҳи бошни айлантирувчи муаттар бўй таратиб турган қандайдир ғалати бир гулга тушди.\n– Бу, ўша, муаттар ҳиди Занэни бўсаларимдан ҳам кучлироқ маст қилган ва уни ўрмон чакалакзорига етаклаб келган ўша гул! – дея қичқириб юборди Янис, сўнг ғазаб билан гулларни юлқиб ташламоқчи бўлиб, энди қўл чўзган ҳам эдики, баногоҳ қандайдир тўнкага қоқилиб, оёқлари шилиниб, қонаб кетди.\nЯнис қонаган оёғини ювиш учун булоқ қидириб кетди.\n“Гулда нима айб, гуноҳи муаттар бўй таратаётганими?” – деган хаёлга борди йигит. Яниснинг севгилиси Занэдан эса ҳамон дарак йўқ эди.\nЯнис севгилисини ўлган деб гумон қилса-да, ҳаётини қайтадан изга сололмас эди. Гоҳида бу дунёда яшашнинг унга қизиғи қолмагач, фоний дунёдан бош олиб кетгиси келарди, яна шайтонга ҳай бериб, бу ниятидай қайтарди. “Занэсиз ҳаёт менга ўлимдан ҳам даҳшатлироқ”, дерди ўзига-ўзи. – Токи тирик эканман, ҳеч бўлмаса Занэни тушимда кўраман-ку! – дея ўзига таскин берарди.\nТунги бинафшалар сеҳрли ҳид таратар эди…\nУларнинг муаттар бўйи йигит наздида дабдурустдан қуюқлашиб, енгилгина қуюнга айлангандек ва унда ноаниқ шакллар пайдо бўлгандек туюлди. Эвоҳ, шакл тобора аниқлашиб борди-борди-да, беихтиёр Янис севгилиси Занэни кўриб қолди. Занэ яқинлашиб кела-кела, йигитнинг қаршисида тиз чўкди ва совуқ лабларини Яниснинг кўзларига бир лаҳза босиб турди.\n– Занэ! Занэгинам! – шодликдан ўзини йўқотиб қичқириб юборди Янис. – Оҳ, жоним, ниҳоят сени топдим-а! Шунча йиллардан буён қаерларда эдинг, азизам? Сочларимнинг оқариб кетганини кўраяпсанми?\nЯнисни ёқимли ҳид чулғаб олди.\n– О, севгилим! Собиқ дўстим! Нега сен ўшанда, эсингдами, тўнкага қоқилиб йиқилганингда тунги бинафшаларни юлқиб ташламадинг? Ўшанда сочларинг барвақт оқармаган бўлармиди, мен бўлсам бу чакалакзорда йиллар бўйи тунги бинафша қиёфасида очилиб азоб чекмаган бўлармидим, жоним.\nЯнис севгилисининг бу ғаройиб гапига тушунмай, анг-танг бўлиб қолди. Занэ эса бўлган воқеаларни оқизмай-томизмай йигитга сўзлаб берди:\n– Ўша байрам тунида мени қари Иблис алдаб олиб кетган экан. Сенга айтардим-ку, авваллари кимдир отимни айтиб чақиргани-чақирган деб, лекин ким чақираётганини билолмай доим қўрқиб юрардим. Шунда у бир ҳийла ўйлаб топибди. Сенинг бўсаларингдан ҳам ортиқроқ маст қиладиган бўй таратгувчи гул ўстирибди. Сени қандай яхши кўрсам, гулларни ҳам шундай севишимни билар экан. Янов байрами олдидан сенга ажойиб совға ҳозирламоқчи бўлдим, эсингдами, сенга ҳеч бир инсон кўрмаган гулни тортиқ қилмоқчи эдим. Шу он Иблис димоғимга тунги бинафшанинг муаттар бўйини пуркаган экан, шундан сўнг мен бу ғаройиб гулни сенга тақдим этмоқчи бўлиб қидириб кетдим. Худди мана шу ерда мени Иблис тутиб олди. У менга, аллақачондан бери сени кўз остимга олиб қўйибман, умрбод шу ўрмонда қол, менга теккин, деди. Мен Иблисга бу мақсадига асло эриша олмаслигини, ёлғиз сенигина севишимни айтдим. Тун бўйи у менга хотин бўл, деб ялиниб-ёлворди, аммо мен розилик бермадим, чунки келиб мени қидириб топишингни ва ана шунда унинг сеҳри ўз кучини йўқотишини билардим.\nЭртаси куни чакалакзорга бир ўзинг келган пайтингда Иблис мени сендан яшириб дарҳол тунги бинафшага айлантириб қўйди. Азизим, ўшанда сен гулдан узиб олганингда борми, мен яна аслимга айланиб қолган бўлардим. Бироқ Иблис тўнкага айланиб, оёғинг остида пайдо бўлди, сен бўлсанг унга қоқилдингу булоқ томон югуриб кетдинг.\nСен тунги бинафшани юлиб оларсан, деган умидда тўққиз йил кутдим, аммо сен бу нозик гулни узишга кўзинг қиймади. Тўққиз йил мобайнида мен Иблисга турмушга чиқишдан бош тортиб келдим… У бўлса, “менга турмушга чиқ”, деб ҳам ёлворди, ҳам дўқ-пўписа қилди, лекин мен зор-интизор сени кутдим. Орадан уч марта тўққиз йил ўтса, инсон Ўрмон руҳи сеҳрини енга олмас экан, шунинг учун умрбод ўрмонда қолишга маҳкум этилдим.\n– Оҳ, дўстим, вафодор дўстим-а! Нега ўша Янов байрами кечасидан кейин келиб гулни узиб олмадинг?! Эвоҳ!..\nЯнисни яна хушбўй ҳид чулғаб олди-ю, Занэнинг туманли қиёфаси тобора хиралашиб, кўздан узоқлаша бошлади.\n– Занэ, жонгинам, мени ташлаб кетма, Занэ! Сенсиз яшолмайман! – деб қичқириб юборди Янис қайлиғини ушлаб қолиш ниятида уни қучоқлаб олди. Бироқ Яниснинг қўлида бошни айлантирувчи муаттар ҳид таратаётган бир дона нозик оқ бинафшагина қолганди, холос.\nБоғ девори орқасида Ёввойи атиргул очилибди. Лоларанг, иболи нозик гулбарглари тонгги шудрингга йўғрилган бу гул худди бахтдан кўзлари намланган ёш навниҳол қиздек сулув кўринарди. Эрта тонгда ҳаммадан аввал қушлар уйғонганлиги сабабли, бу гулнинг чирой очганини дастлаб улар кўришга муяссар бўлар эдилар.\n– Ия! Мўъжиза-ку! Бу гулнинг чиройлилигини-чи! Қандай гўзал-а! – деб завқланишибди ён-атрофдагилар.\n– Бунчаям гўзал бўлмаса! – унинг гапини тасдиқлашибди бошқалар.\n– Қамишзор чумчуғи бундан дарҳол Булбулни огоҳ қилиш учун дарё қирғоғи томон учиб кетибди, чунки у Булбул атиргулни жон-дилдан севишини билар эди-да.\nБу хабарни эшитган Булбул шу оннинг ўзидаёқ муҳаббат ҳақида ҳеч кимнинг меъдасига тегмайдиган янги қўшиқ яратибди, ахир ҳар сафар қалбларда муҳаббат пайдо бўлганида Ёввойи атиргул янги очилган кўриниши каби дуркун, гўзал бўлар экан-да.\nБулбулнинг қўшиғидан Тонгги шабада уйғониб кетибди. Бу шов-воз кун бўйи чарчаганлиги сабабли қайин дарахтининг шохидаги беланчакда тунаб қолган эди.\n– Вой-бўй, бунчаям мақтамасанг, шунчалик офатижон эканми? – қўнғир сочларини тараркан ишонқирамай сўрабди Булбулдан Тонгги шабада.\n– У тонг жоласи каби гўзал, қуёшнинг илк шуъласи каби нозик, ён-атрофга таратган мушк-анбарини айтмайсанми, маст қилади кишини, – берилиб мақтаб кетибди Булбул Ёввойи атиргулни.\n– Гапларингга қараганда дарё қирғоғида ўсадиган шумуртдан ҳам гўзал экан-да, а? – луқма ташлабди Тонгги шабада Булбулга.\n– Шумуртдан ҳам, Арғувондан ҳам, ҳатто Олма гулидан ҳам чиройли, – тинмай мақтабди уни Булбул. Булбулнинг қўшиғидан Тонг-ги шабаданинг қалбида муҳаббат аланга олибди, у кечагина Шумуртни оҳиста қучиб, лаъли лабларидан бўса олганлиги, умрбод содиқ қолишга онт ичиб эрта тонгда қайтиб келишга ваъда берганлигини ҳам эсидан чиқазиб юборибди.\nТонгги шабада Булбулга ҳавойи бўса ҳадя этиб, боғ девори орқасида очилган Ёввойи атиргул томон елиб кетибди.\n– О, гўзалларнинг гўзали! – икки қўлини кўксига қўйиб таъзим бажо этибди Тонгги шабада Ёввойи атиргулга.\nЁввойи атиргул Тонгги шабаданинг бу гапидан лоладек қизариб кетибди, бошини хиёл буриб девор томонга уни имлаб чақирибди-да, шивирлабди:\n– Илтимос, хушомадгўйлик қилмасангиз. Девор орқасида боғбоннинг меҳр-муҳаббатидан қулф уриб ўсаётган опа-сингилларим олдида мен бир бедавоман-ку, – дебди.\n– Сенинг бу хислатинг бир гўзаллигингга минг гўзаллик қўшади, камтарлигинг эса қалбингнинг нақадар тиниқлигию поклигини намойиш этади, – деб уни мақтай кетибди Тонгги шабада.\nҚувончдан ҳайратда қотган Ёввойи атиргул бошини тик кўтарибди-да, Тонгги шабаданинг тилларанг кўзларига тикилиб:\n– Ё алҳазар, сиз қалбимни биринчи бўлиб тушунган кимсасиз! – дебди. – Қизиқ, ҳамма ҳуснимга маҳлиё бўлади-ю, лекин… ҳусн абадий эмас-да, ахир…\n– Дунёда фақат муҳаббат абадий, сени жон-дилимдан ёқтириб қолдим, ҳа, севиб қолдим, севиб! – дея Ёввойи атиргулни аврабди Тонгги шабада, сўнг унинг қулоғига сеҳргар бутун борлиқни сеҳрлаш учун ўйлаб топган гапини оҳиста шивирлабди.\nЁввойи атиргул бу сеҳрли сўзнинг тузоғига илинмади, деб ўйлайсизми? Афсуски, илинди! Бу сўз файласуфларни ва қадимги донишмандларни ҳам ўз йўлига солган, “севги” деган илоҳий ишққа шоҳу гадо мубтало бўлганлар.\nТонгги шабада куни кеча Шумуртни бағрига босиб эркалаганча дудоғидан бўса олган эди-я, энди-чи, энди бўлса Шумуртни унутди. Энди Ёввойи атиргулни кун бўйи қучиб, тинмай дудоғидан бўса олаяпти!\nҚош қорайгач, Тонгги шабада чарчаб кўзларини юмибди-да:\n– Хайрли кеч, азизам, – дея оҳиста шивирлабди. – Тонг отгунга қадар хайр. Мени кутгил, жоним! – дея севгилисига ҳавойи бўса йўллаганча қайин шохидаги беланчаги томон елиб кетибди.\nЁввойи атиргул ҳам ширин уйқуга кетибди, унинг кўз олдидан ҳамон меҳрибон севгилиси – хушрўй Тонгги шабада кетмасди.\nЁввойи атиргул эрта тонгда уйғонибди-ю, Тонгги шабаданинг келишини зориқиб кута бошлабди. Кун иссиқ ва ниҳоятда дим.\n– Севгилим ҳали ухлаб ётган бўлса керак. У муҳаббат лаззатидан чарчаган бўлса эҳтимол, – дебди ўзига-ўзи Ёввойи атиргул ва Тонгги шабаданинг кўзига янада сулувроқ кўриниш учун бирин-кетин гулларини оча бошлабди.\nБоғнинг бир бурчагида Читтак Қамишзор чумчуғига:\n– Тонг отиб улгурмасиданоқ Тонгги шабада яйловдаги Бўтакўзнинг ёнига югуриб кетибди. Ёввойи атиргулга билдирмай қўя қоламиз, хўпми? – дейишибди ён-атрофдагилар.\n– Айтмаймиз, албатта, айтмаймиз.\nЁввойи атиргул кун-бакун севгилисини зор-интизор кутибди. Новдасида даста-даста гулларнинг жамолини барчага кўз-кўз қилибди. Ёнидан ўтиб кетаётганлар унинг олдида тўхтаб:\n– Қаранг-а! Ўзи Ёввойи атиргул-у, чиройли бўлиб очилганини-чи! – деб йўлларида давом этар эканлар.\nЁз ҳам келибди, ҳануз Тонгги шабададан дарак бўлмабди.\n– Девор ортида ўсаётган опамизни биласиз-а, энди тенгини топиб узатсак бўлармиди? – дея шивирлашибди опа-сингиллар.\n– Тўғри айтасан. Унинг ёнига Оқ Капалакни юбораман. Менимча, у Ёввойи атиргулга жуда муносиб қайлиқ.\nКапалак Ёввойи атиргулнинг ёнига келиб ўзига қайлиқ бўлиш учун қўлини сўрабди. Ёввойи атиргул ғазаб билан унга рад жавобини берибди:\n– Афандим, бу гапни айтишга қандай журъат этдингиз? Ахир мен сизни севмайман ва бундан кейин ҳам сева олмайман.\n– Мен бўлсам сизни севаман, – минг мулоҳаза билан дебди куёвтўра ва: – Жудаям хунук бўлмасам керак, вақт ўтиши билан сизни ўзимга ром этиб оламан, – дея қўшиб ҳам қўйибди.\n– Асло! – хитоб қилибди Ёввойи атиргул. – Агар сиз ўз ташқи кўринишингиз билан мақтанмоқчи бўлсангиз, шуни айтиб қўяйки, сиз карам барглари устида ўрмалаб, уларни кемириб юрган пайтингизда яшилқурт бўлиб, қандай жирканч тусга киришингизни бир эслаб кўринг-а, ҳаммаси ёдимда! Ҳм! – дебди-да, Капалакнинг юзига бир тарсаки туширибди.\nСўзи рад бўлган куёвтўра ўзини уёқдан-буёққа урганча қочиб кетибди.\nЖазирама ёз кунлари ҳам келибди. Ернинг нами қочиб, қотиб қолибди. Боғбон боғдаги гулларга ҳар куни сув қуйиб, эрталаб ва кечқурун суғорар экан. Бироқ девор ортидаги Ёввойи атиргулни ҳеч бўлмаса бирон марта суғориш боғбоннинг хаёлига ҳам келмасди. Ёввойи атиргул нозик гулларини сақлаш мақсадида туннинг нам нафасини ўзимга сингдириб олай деб гулларини фақат кечга бориб очар экан. Кундуз кунлари эса у гулларинию баргларини ёпиб олганича уйқуга кетар, гўзал севгилиси ҳақида ширин хаёллар суриб уйқуга кетар экан, демак, Тонгги шабада албатта қайтади, уни оғушига олади, суяди, тўйиб-тўйиб дудоқларидан бўса олади…\nДаҳшатли қуюн Ёввойи атиргулни ширин уйқусидан уйғотиб юборибди. Йўл ёқасида ўсган қайинлар бутоқларига қапишганларича, оғир хўрсинибдилар. Афтидан, пастак бўйли Ёввойи атиргул кўра олмайдиган даҳшатли нарсани кўрганга ўхшардилар.\nОҳ, буни кўргандан кўра кўзлари кўр бўлгани яхши эмасмиди! Қай кўз билан кўрсинки, бу ўша Тонгги шабада эди! У дарахтларнинг шохларини синдириб, баргларини шарт-шурт узганча елиб келмоқда. Унинг афт-ангори тамоман ўзгариб кетганди! У ерга тушибди-да, қўлига сиққанча йўл четидаги қумдан олиб боғдаги гулларга:\n– Сурбетлар! Сизлардан нафратланаман! – дея қум соча кетибди.\nТонгги шабада Ёввойи атиргулнинг ёнгинасига келиб тўхтабди.\nЁввойи атиргул унга қараб жилмайибди ва жингалак сочларидан тортқилаб ҳазиллашмоқчи бўлибди, аммо унинг кўзига шу заҳоти қум тўлибди! У кўзларини ишқагунча Тонгги шабада узоқлашиб кетиб қолибди.\n– Тавба, унга нима бўлган ўзи? Нега у бунчалик ғазабда? – ҳайрон бўлибди атиргул.\n– Хи-хи-хи! – кулибди бошқа атиргул. – Укам далада балиқчиларнинг гапларини эшитиб қолибди. Тонгги шабада Сув нилуфарига ошиқу беқарор бўлиб қолган эмиш. Сув нилуфари Тонгги шабадага кўз сузиб, уни бош-кўзини айлантириб қўйибди. Хи-хи-хи!\n– Бу гапларни яна Ёввойи атиргулга айтиб қўймагин-а! –огоҳлантиришибди бир-бирларини.\n– Бечора! У мени излаб адашиб қолганга ўхшайди, айрилиқдан кўзлари киртайиб қолибди! – хўрсинибди Ёввойи атиргул ва гуллари қийғос очилган новдаларни тўғрилай бошлабди. – Севгилим албатта қайтиб келади, ҳа, рост, бунга шубҳам йўқ, ахир унинг ўзи муҳаббат абадий деган эди-ку.\n– Девор ортидаги опамиз қачонгача турмушга чиқмайдилар? – дебди бир гул ёнидаги гулга мурожаат этиб.\n– Тўғри айтасан, – тасдиқлабди унинг гапини дугонаси. – Вақти ўтиб кетяпти. Куз ҳам яқинлашиб қолди. Опамиз анча шаштидан тушиб қолгандир. Оддий эр бўлса ҳам тегишга рози бўлар. Унинг ҳузурига Қўнғизни юбораман.\nҚўнғиз Ёввойи атиргулнинг ёнига ўрмалаб келибди, орқа оёқларини тирабди-да, гердайганча Ёввойи атиргулга шохларини силкиб:\n– Салом, ҳамқишлоқ! Гапимни қисқа ва лўнда қилиб айтмоқчиман: сенга уйланишга жазм этдим! – деб кўзларини лўқ қилибди.\nЁввойи атиргул унга жавобан ўзининг наштардек тиканини санчибди. Ғазабдан барглари силкина бошлаган Ёввойи атиргул куёвтўрага қараб:\n– Афандим! Сиз ўта қўпол экансиз. Мен Тонгги шабаданинг қайлиғи бўламан, билмасангиз, эшитиб қўйинг, менга уйланаман деган сўзни каллангиздан чиқариб ташланг! – дебди.\n– У бетайин билан ораларингизда бўлган ошиқ-маъшуқлик савдоси қулоғимга чалинган. Лекин буни юзингизга солмоқчи эмасман.\n– Билишимча, қалб созларининг мусиқасини асло тушунмас экансиз!\n– Гапингиз тўғри! Буни тан оламан. Касбимнинг ўзи шунақа, – шодон хитоб қилибди куёвтўра. – Гўнгдан илдизларингиз остига бир-икки ҳовуч ташлаб юборишим ҳам мумкин. Анвойи гулларингиз ўғитсиз узоқ яшай олармикан? Хўш, таклифимга нима дейсиз, азизам, розимисиз?\nЁввойи атиргул унинг гапига жавоб қайтариш ўрнига узатган панжаларига тиканини санчиб олибди. Аламига чидолмаган куёвтўра, аста-секин йўлнинг нариги бетига ўтиб кетибди.\nКуз ҳам келибди. Боғбон гулларини совуқдан сақлаш учун уларга барглардан тўқилган гиламча ҳозирлашга киришибди.\n– Эй худойим, бу сўнгги гулим бўлса керак, – хўрсиниб дебди Ёввойи атиргул. – Гулим сўлиб қолмасидан Тонгги шабада кела қолсайди. Ҳа-я, айтгандек, у гулим бўлмаса ҳам жон-дилдан севади-ку, чунки у теран ва пок қалбимни ҳис эта билган ва тушунган ягона кимса-ку. Учрашув куни ажойиб сўзлар айтиб, кўнглимни кўтарган эди.\nЕр заранг тортиб қолганди, аввалги йилдагидек қиш фасли мурувватини кўрсатиб қор тўшагини барвақт тўшаб, ер бағрини қоплашга ҳали ошиқмасди. Ёввойи атиргул совуққа ортиқ бардош беролмабди. У ёз бўйи гулларини кетма-кет очиб, Тонгги шабаданинг эркалашларини қўмсаб, ўзининг бор кучини сарф этиб бўлганди. Бу ҳол энди уни ўта бефарқ қилиб қўйганди. Эндиликда уни на муҳаббат, на гўзалик, на қалб поклиги қизиқтирарди, шунинг учун ҳам “ўлим” келиб уни поймол этганда “ғинг” деган овоз чиқармабди.\nБешафқат, бағритош Ўлим! Нега сен бу йўлни четлаб ўтиб кета қолмадинг? Нега хазон бўлишга бошқа бировни танламадинг? Қарагин-а, қақраган қариқиз шамолда титрамоқда, ана кулранг ялпиз эса шилвираб букилмоқда, сен аввал уларни домингга тортсанг бўлмасмиди? Энди бўлса ёввойи атиргул жиноятчи каби жунжикиб титрамоқда, чунки дарахтни силкитганча Тонгги шабада маъюс келмоқда. У жуда қариб қолибди, соч-соқоли оппоқ оқарибди, балки сочлари-ю, пахмайган соқолида оппоқ қор учқуни йилтираётгандир? Ана, Тонгги шабада тилга кирди, эшитяпсанми, унинг бўғиқ овозидаги изтиробини ҳис этяпсанми?\n– Оҳ, меҳрибоним Ёввойи атиргул! – бўғиқ овозда ёлворди у. – Фақат сенгина мени астойдил севардинг. Ижозат бер, сени вояга етказган шу азиз тупроқни тирноғингга ҳам арзимайдиган мендек бенаво бир ўпсин! Агар гуноҳимдан ўтиб кечирсанг, бирон-бир новдангни бўлса-да, силкитиб қўй. Кечирсанг борми, оёғинг остида то баҳор келгунга қадар тиз чўкиб ётаман. Жонгинам Ёввойи атиргул, сен очилгунга қадар кутишга тайёрман.\nЎз аҳдига содиқ қолиб, умри хазон бўлгунга қадар кутган Ёввойи атиргул энди Тонгги шабадани сира-сира кечира олмасди.\nПиониянинг тўйи бўлиш арафасида тўсатдан онаси вафот этиб, олти бола бўзлаб қолди. Буёғи қандоқ бўлди, опалари эрга тегиб кетса, укалари кимнинг қўлида қолишади? Муҳаббати қаллиғи Симеон томон ундаса, аммо онасига берган ваъдаси-ю, ука ва сингилларига қилинажак ғамхўрлик уни уйга чамбарчас боғлаб қўйибди. Наҳотки Симеон севгилисининг бошига тушган мусибатни тушунмаса?\n– Қизим, бир-икки йил сабр қил, тез орада синглинг катта бўлиб, укаларингга қарайдиган бўлади, – дебди отаси Пионияга. Қиз отасининг гапига қулоқ солиб, оналик қилиб укаларига қарай бошлабди. Бироқ синглиси бўйи етиши биланоқ тенги топилибди-ю, опасига узр айтиб, йиғлаб-сиқтаб ўзини бахтсиз қилмаслигини ўтиниб сўрабди. Пиония синглисига: “Майли, севганинг билан бахтли бўл!” деб, яна бир неча йил сабр қилишга рози бўлибди.\n– Бир-икки йил кўз очиб-юмгунча “ғир” этиб ўтиб кетади, бу ўтган давр муҳаббатимизни яна синовдан ўтказади, – деб тасалли берибди Пиония йигити Симеонга.\n– Яхши, кутиш керак бўлса, кутаман! – дебди Симеон. Лекин Симеоннниг ота-онаси ўғилларининг фикрини маъқул топмабдилар, улар сўзларига кирмаган бўйдоқ ўғилларини уйдан ҳайдаб юборибдилар.\nУйдан қувилган Симеон қаллиғига икки йилдан кейин олдингга жавоб хати олиб борадиган кабутарни юбораман деб, оламни кезгани “ҳайё-ҳув” деб жўнабди.\nОрадан икки йил ҳам ўтибди. Ниҳоят, кабутар тумшуғида Симеоннинг хати билан бегона юрт гулидан олиб келибди.\n“Раҳмат, севгилим, – дея Симеонга жавоб ёза бошлабди Пиония. – Мени унутмабсан. Ҳар соат, ҳар дақиқа ёдимдасан. Лекин укам катта бўлгунига қадар яна икки йил кутишга тўғри келади.”\nУкаси балоғатга етгач, ичкуёв қиладиган оилани топибди, у бу қулай фурсатни қўлдан бой бергиси келмабди.\nПиония Симеонга яна хат ёзиб, икки йил кутишни илтимос қилибди. Орадан у кутган икки йил ҳам ўтибди, лекин Пиония барибир отасининг уйини ташлаб кетолмабди, чунки ўртанча синглиси куёв топиб, тўйини бир кунга ҳам кечиктиришга рози бўлмабди.\n– Мен бахт излаб денгизнинг нариги томонига кетмоқчиман. Ёзиб юбор, сенга қандай совға олиб келай, – деган мазмунда хат олибди Симеондан.\n– Менга гул кўчати олиб кел, – деб жавоб ёзибди Пиония, чунки Симеон чет элга боргач, бойиб кетиб кумушу олтинлар олиб келишига кўзи етмас экан.\nЙиллар бўлса тутқич бермай, ғизиллаб ўтарди… Икки йилдан кейин Симеон яна хат ёзиб, тўйлари қачон бўлишини севгилисидан сўрабди. Пиония Симеонга яна икки йил кутгин, дебди, чунки балоғатга етган укасида дунёни кўриш иштиёқи туғилибди. Пиониянинг олдида энг кенжа укасини катта қилиш вазифаси тураркан. У оёққа туриб олса, ниҳоят, Пиония билан Симеон орзиқиб кутган тўй бўлади.\nБечора Пиония ёмон касаллик дастлаб эрга текан синглисини олиб кетиб, учта ёш болаларининг етим бўлиб қолишини туш кўрибдими? Бечора етимларни ким боқади, ким тарбиялайди? Куёви бўлса тонг отгандан кун ботгунга қадар далада ер ҳайдаб экин экиш билан овора. У болаларини ўрмонга олиб бориб ташлайман, менга кераги йўқ, деб турганда, Пиония қандай қилиб синглисининг болаларини ўз бағрига олмайди дейсиз?\nПиония яна севгилисига хат ёзиб, ундан то куёви бошқа хотинга уйланиб, болаларини ўз бағрига олгунига қадар кутишни илтимос қилибди.\nВафот этган синглисининг барча маъракаси ўтибди. Куёв уйланибди, лекин янги хотин ўгай болаларни боқиш ҳақидаги гапни эшитишни ҳам истамабди. Ўзи туғадиган болаларининг ташвиши етиб-ортишини пеш қилибди.\nПиония билан Симеон бўлажак тўйларигача қолган йилларни санашадими ё йўқми, бу номаълум. Лекин синглисининг сағир қолган болалари катта бўлгач, укалари-ю, сингилларининг болаларини боқишга тўғри келди. Йиллар худди чопқир тулпор каби ўтиб борарди. Меҳнат Пиониянинг қаддини букиб қўйди, ғам ва ёр ҳижрони сочини оппоқ оқартирди. Унинг энди ҳеч кимга кераги йўқ эди, у тарбиялаган барча болалар ёлғиз яшайдиган бу муштипар кампирнинг кулбасини унутиб юборган эдилар. У ҳар куни эрталаб ҳассасига суянганича эшикка чиқиб турар ва қалтироқ қўллари билан: “Мен сени кутяпман”, деб ёзилган мактубни бериб юбориш учун кабутарни нигорон кутгани-кутганди.\nНиҳоят, кабутар хатни олиб кетгач, Пиония тўйга тайёргарлик кўра бошлабди. У эгнига ёшлигида тикилган никоҳ кўйлагини кийиб олиб, бошига гулчамбар кийибди. У шу қиёфада кун бўйи эшик олдида Симеонни кута бошлади.\nЎткинчилар бармоқлари билан ниқтаб:\n– Қаранглар, қаранглар, анови кампир ақлдан озиб қолганга ўхшайди, – деб мазах қилиб кетишарди.\nУ умр бўйи нигорон кутган кимсадан дарак йўқ эди. Боқиб катта қилган болалар-ку, уни эсламасдилар ҳам. Лекин ёвуз ажал бахт нималигини билмай армонда кетаётган Пионияни имлаб чақира бошлади.\n– Эй ёвуз Ажал, ўз тўйимни кутганимдек, сен ҳам бир неча йил сабр қилиб туролмайсанми? – ажалга ёлворибди Пиония.\n– Мен учун гадо ҳам, шоҳ ҳам баробар. Кимнинг умри тугаса, қўл силтаганимда ҳар қандай кимса ҳам сўзсиз амримга бўйсунади, – деб жавоб қайтарибди бераҳм Ажал.\nЕттиёт бегона одамлар Пиониянинг жасадини қабристонга олиб бориб кўмибдилар, қабр устига тупроқ тортибдилар. Ҳамма кетгач, қабристонга қандайдир бир кимса, афтидан, муҳожир бўлса керак, келибди-да, янги қабрни излаб топибди.\n– Учрашган жойимизни қара-я, севгилим Пиония, – дебди нотаниш кимса гўё лаҳадда ётган мурда унинг гапини эшитаётгандек. – Мен бўлсам хатингни олгач, оёғимни қўлимга олиб, неча денгизлардан оша кемада сузиб ўтдим, саҳролардан ошдим, ботқоқликлардан кечиб, висолингга ошиқдим. Мана, сенга гул олиб келдим. Бу гулни сенинг номинг билан атаб, Пион деб ном қўйдим. Унинг ҳиди худди бизнинг муҳаббатимиз каби ҳам ширин, ҳам аччиқ.\nСимеон энгашиб узоқ ўлкадан олиб келган кўчатни севгилиси қабрига экиб қўйибди.\nҚабристонда ўсаётган чиройли, бу диёрда бўлмаган гулдан хабар топиб Пиониянинг қариндош-уруғлари қабристон томон ошиқиб келибдилар. Улар бу гулнинг илдизидан қазиб олибдилар-да, ўз боғларига:\n– Кекса Пиониядан бизга хотира бўлсин, – деб экиб қўйибдилар.\nЖак узоқ юртга урушга жўнаб кетишга мажбур эди, уни олиб қолиш учун на кўз ёши-ю, на дод-фарёд ёрдам бермади. У қайлиғи Нилуфарни Францияда қолдиришга жазм этди. Улар хайрлашаётган вақтларида Жак кўксидан юрагини суғуриб олди-да, уни Нилуфарга узатиб, деди:\n– Жангчи тошюрак бўлмоғи даркор, юрак эса бунга халал бериши турган гап. Қайтиб келгунимга қадар сен уни авайлаб-асрагин.\nНилуфар Жакнинг юрагини кумуш қутичага солиб қўйибди-да, севгилисининг қайтишини зор-интизор кута бошлабди. Кутган одам учун вақт нақадар имиллаб ўтиши ўзингизга маълум. Йиллар эса ҳад-ҳисобсиз, адоқсиздек бўлиб туюларкан. Нилуфар нима иш қилмасин, нигоҳи ҳамма вақт Жак кетган тарафда бўларди. Шу алфозда у кунларнинг ҳисобидан ҳам янглишиб кетди, йилларни-ку ҳисобламай ҳам қўйди. Кунлардан бир куни отаси:\n– Қизим, мана, қайлиғинг урушга кетганига ҳам ўн йил бўлди. У энди қайтиб келадими-йўқми – бу биргина Худога аён. Энди бошқа одамга турмушга чиқиб уй-жой, бола-чақа қилсанг бўлармиди, – деб насиҳат қилганида, Нилуфар юрагидаги аламини яширолмай:\n– Отажон, Жак менга юрагини ташлаб кетган, унинг қалби мен билан бирга экан, Жакни асло унутолмайман,– дебди.\nОтасининг қизига раҳми келиб, бошини чайқаб қўйибди, холос. Ҳа, отаси орзу-ҳавас кўрсам, набираларим атрофимда парвона бўлса, деб туну кун ўйларкан.\nОрадан яна ўн йил ўтибди, уруш ҳам тугабди, жангчилар уй-уйларига қайтибдилар, – кимдир оёғидан ажраб, яна кимдир қўлсиз қайтиб келибди. Нилуфар бўлса сабрсизлик билан, нигорон Жакни кутаркан, қўл-оёғидан ажраган жангчилардан қайлиғи ҳақида сўраб-суриштираркан. Жакдан ҳамон дом-дарак йўқ эди.\n– Бошқани севиб, бегона юртларда қолиб кетган бўлса эҳтимол, – деган сўз бир куни опасининг оғзидан чиқиб кетди, лекин Нилуфар опасининг сўзига ишонмабди.\n– Унинг юраги менда-ку, қандай қилиб бошқани севади? Юраксиз қандай қилиб севиш мумкин, ахир?\nУруш тугагач, қалби тош бўлиб кетган Жак одамларни тунаб кун кечира бошлабди. У энди ўзгача ҳаётни хоҳламас экан. У бегона юртлардаги босқинчилар тўдасига бошлиқ ҳам бўлиб олганди. Жак йўловчиларни талаб, уларнинг олтинлари, бойликларини тортиб оларди-да, топган пулларини қовоқхоналарда аямай сарфлаб, совурарди.\nКунлардан бир куни кекса Пьер бетоб бўлиб қолибди. Жак уни тўдадан ҳайдаб юборибди. Пьер бошлиғидан ўч олиш учун Жакнинг қон-қариндошлари ва ёру-дўстларига қандай разил ва қабиҳ ишлар қилиб юрганлигини бир гапириб берай деб, тўғри у яшаган қишлоққа йўл олибди.\nПьер ўн йил давомида йўл босибди. Ниҳоят, Францияга етиб келиб, Жак яшайдиган қишлоқни излаб топибди. Бу қишлоқда у кимнингдир йўлига нигорон кўз тутиб турган оппоқ сочли кампирга дуч келибди.\n– Сен шу қишлоқда яшаган Жакни танийсанми? – сўрабди Пьер кампирдан.\n– Ё худойим-ей! Мендан Жакни сўраяпсизми?! – дебди ўзини йўқотиб: Мен учун жондан ортиқ бўлган Жакимни, у урушга кетгандан буён йўлига зор-интизор кўз тиккан азиз Жакимни танийсизми? Тезроқ гапиринг, унга нима бўлди, қаерларда юрибди паҳлавоним!\nКекса Пьер кампирнинг кўзларида умид учқунлари чақнаб кетганини кўргач, аёл севгилиси Жакни ҳали-ҳанузгача жисми жони билан қўмсашини пайқабди. У аёлга қайлиғи ҳақида даҳшатли ҳақиқатни – севгилиси саналмиш Жак разил йўлтўсар ва ичкиликка муккасидан кетганлигини айтишга оғзи бормабди. Йўқ, бундан кўра бечора аёл ёлғон бўлса-да, қалбида ҳамон ёрқин юлдуздек яшаётган софдил жангчи ҳалок бўлганлигини, энди ортиқ уни кутишнинг ҳожати йўқлигини айтгани маъқул.\n– Ие, сен Жакнинг хотинимисан? – сўрабди Пьер кампирдан.\n– Ҳа, мен унинг қайлиғи Нилуфар бўламан. Биз у билан унаштириб қўйилган эдик, – Пьернинг гапини тасдиқлабди кампир.\n– Афсус, минг афсус! Сенга шумхабар келтирганим учун мени кечир! – дебди Пьер кўзларини кампирдан олиб қочиб. – Қайлиғинг Жак жангда қаҳрамонларча ҳалок бўлди. У сени жуда севар экан! Ўлими олдидан: “Нилуфар, жоним Нилуфар! Алвидо!” деб исмингни қайта-қайта тилга олди.\nЎч олишни юрагига тугиб қўйган Пьер нима мақсадда узоқ йўл босиб келганлигини ҳеч кимга айтмай яна ўз йўлига равона бўлибди.\n“Жаким ҳалок бўлибди, – миясига чақин урилибди Нилуфарнинг, – лекин у ер қаърида қандай қилиб юраксиз ётибди экан! Қабрини қандай бўлмасин, излаб топишим керак, унга олижаноб, мени бир умр севган юрагини қайтариб бермоғим ҳам фарз, ҳам қарз”.\nНилуфар кумуш қутичани авайлаб кўтарганича эри дафн этилган ўлка сари оғир ва машаққатли йўлга тушибди. У кунлар ва йилларнинг ҳисобидан янглишиб кетган. У учраган ҳар бир кимсадан йўлни сўраб-суриштириб бораркан. У қуш учса қаноти, одам юрса оёғи қуядиган жазирама ерлардан ўтибди, довул тўлқинларида денгизда чайқалган кемаларда сузиб, ниҳоят, Жак урушга юборилган саҳрога ҳам етиб келибди.\nЙўловчилар унга бу йўлда ёлғиз кетмасликни, чунки саҳрода қароқчилар аёвсиз равишда тунашларини айтиб, огоҳлантирибдилар, бироқ Нилуфарнинг қулоғига уларнинг гапи кирмабди.\n– Қариб қолганман, бир оёғим ерда бўлса, бир оёғим гўрда, шошилмасам, Жакнинг юрагини қайтариб беришга улгуролмай қоламан.\nКишилар айтганидек, Нилуфарни қароқчилар талабди, ундан қимматбаҳо кумуш қутичани тортиб олиб қўйишибди. Нилуфар уларга худонинг зорини қилиб ёлборибди, йиғлаб-сиқтабди, ўзининг бахтсиз муҳаббати ҳақида – Жакка нақадар содиқлиги ҳақида сўзлаб берибди, лекин аёлнинг бу ялиниб-ёлборишлари йўлтўсарларнинг кўнглини заррача юмшата олмабди. Улар қутичани бошлиқлари ҳузурига олиб бориб, қандайдир ақлдан озган бир кампир қайлиғи урушга кетатуриб ўз юрагини унга ташлаб кетганлигини, у бўлса шунча йўл босиб келиб, қайлиғининг қабрини қидираётганлигини калакаомуз ҳикоя қилиб берибдилар.\nҚароқчиларнинг бошлиғи кўзи олдида нимадир элас-элас бўлиб, қутичани очибди-ю, юрагига кўзи тушибди. У шунча йиллар мобайнида юрагидан маҳрум бўлиб юрган экан-да. Шу пайт ғаройиб мўъжиза рўй берибди – юрак собиқ эгасига қараб худди одамга ўхшаб:\n– Ҳой, баттол, инсон боласи бўл! Бу кўринишда аҳдига вафодор Нилуфарнинг кўзига кўринма. Яхшиси, у сени ўлган деб ўйласин-да, қалбида ёрқин, пок сиймонг қолсин, – дебди.\nЖак қутичани ёпиб қўйибди-да, қўл остидаги йўлтўсарга буни кампирга қайтариб беришларини ва кўм-кўк бир тепаликни кўрсатиб, Жак шу ерга кўмилган, деб айтишларини буюрибди. Бошлиқнинг бу гапидан ғазабланган йўлтўсарлар йўлда кетатуриб, бошлиғимиз қариганида мияси айниб қолибди, деган хаёлга бориб, кумуш қутичани ўзлари олиб қолишга келишиб олибдилар. Сўнг Нилуфарга қабрни кўрсатиб юборибдилар – ён-атрофда шамол тупроқни суриб олиб келиб ҳосил бўлган тепаликлар оз дейсизми!\nБечора Нилуфар севгилиси Жакни ёшликда қандай қалб қўри билан севган бўлса, ҳамон шундайлигича севарди. Бечора кампир севгилисини юраксиз қолдиришга кўнгли бўлмай, кўксидан ўз юрагини юлиб олиб, Жакнинг жасади кўмилган деб хаёл қилган бир тепаликка кўмиб қўйибди.\nЮрак кўмилган ердан бир гул униб чиқибди, уни шу бугунга қадар Нилуфар деб атаб келишаркан. Бу гулни поклик, вафодорлик ва садоқат рамзи сифатида эъзозлар эканлар.\nЖАРОҲАТЛАНГАН ҚАЛБ ВА МАРВАРИДГУЛ\nУни бирон кимса ҳеч қачон дўстим деб атамаган, унинг оғзидан ҳам бу сўз чиқмаган экан. Муҳаббат сўзини фақат китобдангина ўқиб билган, сабонинг аста эркалаб эсиши каби муҳаббат киши қалбини ширин туйғуга чулғаб эркалашию, аланга-оташида куйдириб кул қилиши ва инсонни кўкларга парвоз эттириб, ҳар балога гирифтор этишини ҳам тушунар эди.\nСўққабош Букри на сабонинг майин елишию, на алангали жазирама унинг хаста, нотекис тепувчи юрагига заҳмат етказмаслигига ишончи комил. Букри шунчалик бадбашара эканки, мабодо ойнага қараб қолгудек бўлса хунуклигидан аъзойи баданини титроқ босиб кетарди.\nДунёда шунча келишган, забардаст йигитлар турганда мени ким ҳам севарди, деб ўйлар экан бечора Букри. Ўзи-чи, ўтсиз қалби билан қайси қизни сева оларди дейсиз? Йўқ, у фақат қалби тошгина эмас, балки ичқора ва ҳасадгўй ҳам экан. Букрининг оғзидан фақат қарғиш сўзларигина чиқаркан. Унинг қисиқ кўзлари на чиқиб келаётган қуёшнинг шафағини, на ойнинг ойдин шуъласини сезаркан, доимо ерга қараб юриб, фақат ифлос кўлмакларнию йўлнинг ўнқир-чўнқирликларини кўраркан. Унинг қирра бурни гулларнинг кишини маст қилувчи ҳидларини сезмас, аммо ўлакса ва моғор босган исни узоқдан туриб пайқарди. Тез орада бутун дунё унинг кўзига жирканч, ифлос бўлиб туюла бошлаши ажабланарли ҳол бўлмай, фақат шу туйғугина унга шодлик бағишлар экан, чунки шундай пайтда ўзини ёлғиз деб ҳис этмас экан-да.\nАммо кунлардан бир куни – кутилмаганда у хиёбонга сайр қилгани чиққан малика Атиргулни кўриб қолса бўладими!\nЙўловчилар маликани кўргач, ҳурмат-ла таъзим қилар, у ўтиб кетгунига қадар жойларидан жилмасдилар, фақат Букригина ўзини йўқотиб, кўзларини пирпиратганча дунёда шундай гўзал маҳлиқо борлигига ақли бовар қилмай, серрайиб тураркан. Маликанинг пуштиранг ёноқлари, қуралай кўзлари, гилосдек қип-қизил лаблари ва келишган қад-қоматидан ёшлик ва гўзаллик уфуриб турар, уни кўрган ҳар бир киши елкасидан қариликни итқитиб ташларкан.\nКўпчилик кексалар уни ҳеч бўлмаса бир мартагина кўргач, ёшариб уйларига қайтиш ниятида олис-олислардан машаққат билан йўл босиб келардилар. Малика ҳаммага табассум бахш этар, йўловчиларнинг саломига хушмуомалалик билан жавоб қайтараркан. Фақат бир кимса – эси оғиб қолган бадбашара Букригина йўл чеккасида серрайганча турар ва юзини буриштириб маликанинг соллона-соллона қадам ташлаб келишига тикилиб қолган эди. Бу аянчли кимсанинг кўриниши шундай ёқимсиз ва ачинарли эдики! Малика Атиргулнинг жуда раҳми келиб, Букрига сидқидилдан майин табассум ҳадя этибди.\nБу табассум бир ондаёқ Букрининг ҳаётини тубдан ўзгартириб юборса бўладими! Букри шу ондан бошлаб бошини тик кўтариб, ён-атрофга боқадиган бўлибди. Оқ, гунафша сиренларнинг барқ уриб очилишини, дўлананинг гуллашини ҳамда баргларига қуёш нури инган дарахтларнинг нақадар гўзаллигини ҳис этибди. Хушбўй гулларнинг муаттар бўйини олиб келаётган енгил шабада унга шундай роҳат бахш этибдики! Шундоққина йўл ёқасида бинафшалар ўсиб ётаркан. Бу жажжи гуллар ўтган-кетганларга шодлик бахш этиш учун қаердан куч олар эканлар-а! Дарахтлар узра қуёш нурининг акси, арғувон дарахти баргларининг шабадада сирли шитирлаши, қушларнинг сайроғию болаларнинг чуғурлашлари киши кайфиятини янада кўтарарди.\nБукрининг эшитиш ва атрофни кўриш қобилияти бунчалик ўзгариб кетганлиги, бу дунё гўзаллигини сеза бошлаганининг тагига етолмай хаёли пароканда бўлиб қолибди.\n– Бу ўзгаришнинг сабабини кимдан сўрасам экан-а? – ўзига ўзи савол берибди у.\n– Мендан сўра! – жавоб қилибди шу тоб унинг қалби.\n– Эй, зулматдай қоронғу, бахтиқаро, сен нима ҳам дердинг?\n– Мен ниҳоятда шод-бахтиёрман, чунки гулларни ким очилтираётганини, қушларнинг сайрашига ким илҳом бағишлашини, кўзларинг ва қулоқларингни ким очганини яхши биламан! – тантанавор оҳангда сўзлабди унинг қалби.\n– Хўш, бўлмаса айт, ким экан у? – сўроққа тутибди Букри қалбини.\n– Бу – муҳаббат. У нақадар нозик, осуда ва жўшқин, ёқимли ва алангаси зўр муҳаббатдир! Сен севиб қолибсан! Малика Атиргулни-я!\n– Ё тавба, малика Атиргулни? – қўрқиб сўрабди Букри қалбидан. – Малика Атигулни севишга мени журъат этади деб ўйлайсанми?\n– Малика Атиргулни севишни сенга ким ман эта олади? – баҳслашарди у билан қалби. – Ҳар куни эрта тонгда шу ерга келгин-да, ҳамма қатори у билан саломлаш.\nБукри қалбига қулоқ солиб ҳар куни Атиргулнинг ёнига келадиган бўлибди, малика унинг ёнига яқинлашганида ҳурмат-ла бошини эгиб, у билан саломлашиб ўтиб кетаркан. Малика унинг ёнгинасидан табассум ҳадя этиб ўтаркан, Букрига бу уни гўё эркалаётгандек туюларкан.\nБу дақиқалар унинг ҳаётида унутилмас он бўлиб қоларкан. Ҳар куни эртадан кечгача тошни ҳам эритиб юборишга қодир кучни малика қаердан олар экан? Тўрғайлар ва булбуллар билан қўшилишиб куйлашга унда қаердан овоз пайдо бўлган экан? Букри тўрғай ва булбулларнинг нима ҳақда куйлаётганига сира тушунмас экан, аммо у Атиргул ҳақида, унинг гўзаллигию, ўз севгиси ҳақида куйларкан.\nФақат табиатгина эмас, балки инсон қалби ҳам кутилмаган ғалаён тўфонлар кўтарилишидан бечора Букри хабарсиз экан. Ана шу кутилмаган тўфон тонг отгач, дабдурустдан, у боғга бориб маликанинг ҳуснидан баҳраманд бўлиб, бир кунга етадиган куч-қувват тўплаш мақсадида хиёбонга кетаётганида бутун шаҳар шишадан ясалган кичкина фонусча ва гуллар маржони билан безатилганини, кўчаларда ясан-тусан қилиб олган одамларни кўрган дам унинг бошига кулфат тушибди. Одамлар қўлларига най, доира олволган эдилар. Фақат бир қизнинг қўлида қўнғироқчаси бор эди, холос. Бу қиз камбағал молбоқар Майя эди, у ҳеч қаердан сурнай тополмагач, эчкисининг бўйнидаги қўнғироқчасини ечиб олиб келганди, чунки шундай шодиёна байрам куни у ҳам хурсандчилигини намойиш қилмоқчи экан-да.\nБукри бир ўткинчидан шаҳар нима учун бунчалик дабдаба билан безатилганию, одамларнинг бунчалик кўплигини сўрабди.\n– Ие, хабаринг йўқми, малика эрга тегаяпти-ку! Ўзинг қаердан келгансан? – деб сўрабди.\n– Малика дейсанми? Қайси малика? – ғўлдираб сўрабди ўзини йўқотиб қўйган Букри.\n– Наҳотки бу ерда битта малика борлигини билмасанг? Малика Атиргулни айтяпман-да!\nКимдир Букрининг бошига тош билан тушурганда ҳам у бечора бунчалик довдираб қолмаган бўларди. Бу гапдан донг қотган Букри кутилмаганда ерга қулабди, лекин ўзини қўлга олиб, дик этиб ўрнидан турибди, чунки у ерга худди ловуллаб ёнаётган гулхан устига тушгандек сезибди ўзини. У гўё аланга-оташда ёнаётгандек ҳар куни тонгда Атиргулни учратадиган хиёбон томон югуриб кетаркан.\n– Менинг Атиргулим! Гулим! – деб қичқириб бораркан у йўлдан.\nДарё бўлиб оқаётган кўз ёшлари қалбидаги ўтни ўчира олмаслигини яхши ҳис этаркан. Қўшиқ ва куйларнинг овозию, шодиёна қий-қириқлар осмону фалакни тутиб кетганди. Оломон хиёбондан ўтиб бораётган ёш ва гўзал малика билан муҳожир шаҳзодани табриклаётган экан. Келин билан куёв олқишлаётганларга табассум ҳадя этиб борардилар. Улар ўз бахтларидан сармаст эканлар, шу тоб оломон орасидан қандайдир Букри отилиб чиқиб, маликанинг оёқлари остига тиз чўкиб:\n– Малика, ахир сен менинг гулимсан-ку! Ёнингдаги шаҳзодани йўқот, мен билан бирга юр! – деб “оҳ-воҳ” қилганини сезмабдилар ҳам.\n– Ҳой тентак, эс-ҳушингни йиғиб ол! – бақириб беришибди унга йиғилганлар. – Вой галварс-е, бир чувринди бўлатуриб маликанинг кўзига кўринишга қандай журъат этдинг! Оббо куёв бола-ей! – деб бағритош одамлар Букрини бирлари олиб-бирлари қўйиб мазах қила кетишибди, аёллар эса қўлларини бигиз қилиб уни кўрсатганча роса кулишибди.\nНа панд-насиҳат, на мазах Букридаги севги оташини сўндира олибди.\nМуҳаббат алангаси тамоман Букрини ақл-ҳушидан оздирибди. Шунда Букри ёнидан ханжарини суғуриб олибди-ю, маликанинг кўксига санчибди.\nОдамлар “ҳай-ҳай”лаганча Букрини ушлабдилар. Аммо вақт ўтганди. Улар мотамсаро, бошларини қуйи эгибдилар. Орадан бир оз вақт ўтгач бошларини кўтарган эканлар, ҳайратдан донг қотиб қолибдилар. Маликанинг қони тўкилган ердан хушбўй қизғиш тусда ажойиб гул ўсиб чиқибди. – Тўпланганлар бу ғаройиб гулга тикилишганча ҳаяжон билан:\n– Бу ўзимизнинг Гулимиз-ку!– дея шивирлашибди. – У ўлимидан кейин ҳам бизга қувонч бахш этиш учун чиройли гул бўлиб очилибди-я,– дея бир-бирларига ҳайратомуз боқишибди.\nМалика яшаган мамлакат қонунига биноан рашк сабабли севгилиси ҳаётига қасд қилган одамни ҳайдаб юбориб, тоғу тошларда яшашга маҳкум этар эканлар. Қарғиш ва тошбўронга учраган Букри ҳам тоғ-тошларга чиқиб кетибди. Ўшандан буён уни ҳеч ким учратмабди, фақат келаси йилнинг баҳорида подадан қолиб кетган эчкисини қидириб юрган молбоқар қиз Майя тоғ этагида жароҳатланган қалбни учратиб қолибди. Қиз тентакларча ўз севгиси деб ҳалок бўлган Букрини эслабди-ю, жароҳатланган қалб ёнида чўккалаб ўтирганча уввос солиб йиғлаб юборибди, чунки қиз ҳам ёлғиз экан, уни бирон кимса севмаган экан-да. Шунда ғалати ҳодиса рўй берибди: Майянинг кўз ёшлари тошга сингиб, бир жуфт гул ўсиб чиқибди. Бирининг гулбарги пуштирангда бўлиб, танаси атрофига ўралган ҳолда худди озор чеккан жажжи юракчаларга жуда-жуда ўхшаб кетаркан, иккинчиси эса қўнғироқчага ўхшаб гулларкан, у худди тиниқ кўз ёшидек юракчаларнинг тепасида осилиб тураркан.\nКейинроқ одамлар бу гулларни боғларига кўчириб ўтказа бошлабдилар. Пушти рангдагисига жароҳатланган қалб, иккинчисига эса марваридгул деб ном берибдилар.\nРус тилидан Назира Жўраева таржималари\n← Аввалги Аввалги Абдулқодир Абу Харус. Экспорт қилинган хотин (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Александр Титов. Адабиёт кераксиз бўлиб қоладими?


Мавзу: "сайт" - Terabayt.Uz\nБМТнинг Конференцияси веб-сайтида илк бор ўзбек тилида маълумот жойланди\nЕвропа Статистиклар Конференциясининг расмий веб-сайтида инглиз, рус, франсуз тиллари билан бир қаторда илк маротаба ўзбек тилида ҳам маълумотлар жойланди.\nИШИД жангарилари томонидан америкалик журналист Жеймс Фоулининг боши танасидан жудо этилиши лавҳаси ҳам айнан шу цензурасиз видеохостингда эълон қилинган эди.\nИмтиёзли кредит олишингиз учун махсус сайт ишга тушди!\nИмтиёзли кредит олиш учун 2021 йил 1 апрелдан мазкур платформа орқали аризаларни қабул қилиш бошланган.\nGoogle сайтларни тезда кўриб чиқишни осонлаштирди\nЯнги хусусият камида иккита ҳолатда фойдали бўлади: унинг ёрдамида фойдаланувчилар сайтнинг ишончлилигини текшириш учун қайта қидирувни амалга оширмайдилар, яна ишончли манбаларни аниқлай оладилар.\nЎзбекистон давлат идоралари сайтларида порнографик маълумотлар борлиги аниқланди\nНазоратсиз қолдирилган форумларда фойдаланувчилар истаган маълумотларини жойлаштирмоқдалар. 178 давлат идораси, 81 ташкилотнинг расмий Telegram-канали йўқ, борларининг ҳам фаолияти қониқарли эмас...\nGoogle қидирув тизимидан ҳозирги кунда деярли ҳамма фойдаланади. Аммо биз Google'да маълумот излашни қай даражада биламиз? Google'нинг барча имкониятларидан фойдалана оламизми? Бундай дейишимизга сабаб ораларингизда ҳали Google’нинг қўшимча\nAbsolute Games бир вақтлар ўйин мавзусидаги энг машҳур нашрлардан бири саналарди\nNokia 8 сурати расмий сайтда тасодифан чиқарилиб, яна яширилди\nЭҳтиётсизлик сабабли расмий сайтга Nokia 8 сурати чиқарилган, лекин бу саҳифа тезда оммага кўринмайдиган қилиб қўйилган.\nИсталган сайтдан ўзингиз веб-илова ясашингиз мумкин!\nWindows операцион тизимида ишловчи иловани Google Chrome браузери ёрдамида ўзингиз ясай оласиз!\nТошкент шаҳар Ички ишлар бош бошқармасининг расмий сайти ишга тушди\nТошкент шаҳар Ички ишлар бош бошқармасининг расмий сайти guvd.uz ишга туширилди. Сайт рус ва ўзбек тилларида ишлайди. Sof.uzнинг ёзишича, сайт бўлимларида янгиликлар, ИИББ раҳбарларига...\n“Хотира ва қадрлаш куни” байрами арафасида UZINFOCOM Маркази томонидан Иккинчи жаҳон уруши фахрийлари ва иштирокчилари хотирасига бағишланган Xotira.uz сайти ишга туширилди. Xotira.uz...\nКамера қайд этган қоидабузарликни текшириш сайти ишга тушди\nИИВ Йўл ҳаракати хавфсизлиги бош бошқармаси томонидан Тошкент шаҳридаги чорраҳаларда ўрнатилган камералар томонидан автоматик равишда қайд этилган йўл ҳаракати қоидаларини бузганлик учун...\nИккинчи жаҳон уруши қатнашчилари шарафига Xotira.uz сайти ишга туширилди


13.02.2019 20:05 0 94\nЎзбекистонда ҳам замонавий электротракторлар ишлаб чиқариш лойиҳаси бўйича иш бошланди. Ушбу лойиҳани амалга оширишда «Ўзагротехсаноатхолдинг» АЖ Австриянинг дунёга машҳур «AVL» компанияси билан ҳамкорликни йўлга қўяди.\nКомпания матбуот хизматининг «Xabar.uz»га хабар беришича, бу ҳақда шу йилнинг 12 февраль куни «Ўзагротехсаноатхолдинг» АЖ раҳбарияти ҳамда «AVL» компанияси вакиллари ўртасида бўлиб ўтган учрашувда маълум қилинган.\nУчрашувда «Ўзагротехсаноатхолдинг» АЖ таркибидаги тизим корхоналар томонидан ишлаб чиқарилаётган 100 от кучигача бўлган тракторларни тўлиқ электрлаштириш бўйича музокаралар олиб борилган. Унга кўра, 2019 йил якунигача «AVL» компанияси янги электротракторларнинг концептуал лойиҳаларини тайёрлайди. Илк намуналар эса Ўзбекистонда 2021 йилда ишлаб чиқарилади.\n«Бундай замонавий трактор моделлари 180 квли электродвигателларга эга бўлади ва деярли шовқин чиқармайди. Шу билан бирга уларни таъмирлаш жуда осон бўлади. Яна бир аҳамиятли жиҳати шундаки, бундай замонавий электротракторлардан фойдаланиш фермерлар ва деҳқонларнинг ёқилғи ҳамда эҳтиёт қисмлари учун катта маблағ сарфлашларининг олдини олади» – дейди «Ўзагротехсаноатхолдинг» АЖ бошқаруви раиси Мухтор Каримов.\n«Ўзагротехсаноатхолдинг» АЖ дунё миқёсида нефть ва нефть маҳсулотлари, асосан, дизель ёқилғиси нархи ошиб бораётганлиги сабабли, электротракторлар ишлаб чиқаришни йўлга қўймоқчи.


Jahongir Muhammad: Karimovning kashfiyotlari(11) | TURONZAMIN\nНимадир бўлишини кўнглим сезаётганди. Чунки сессияга қаттиқ тайёргарлик кўрган эдик ва Олий кенгаш раиси Шавкат Йўлдошевни четлатиб, кейин янги қўйилган раиснинг ёрдамида Каримовга ишончсизлик билдириш режасини тузгандик. Кўп сонли мухолифатчилар шу куни Олий Кенгаш биноси олдида митинг ўтказиб, ташқаридан туриб сессияга босим ўтказиши керак эди.\nУчқичда саҳар, биринчи рейсга жой ҳам олиб қўйгандим. Аммо кузатишларни кўриб, жиянларимдан бирига саҳарлаб соат беш атрофида келишни ва унинг машинасида Тошкентга боришимизни тайинладим. Кузатишларни сезганимдан кейин хаёлимдан нима бўлса ҳам Тошкентга бормаслигим учун ҳаракат қилишади, деган гап ўтганди.\nСаҳар дарвозанинг даричасини очиб, ташқарига бир одим қўйишим билан яшил иҳота орқасида нимадир қимирлаганини сездим. Дарҳол орқага, ҳовлига қайтиб, ичкаридан, дерзадан ўша жойга қарадим. Ёш бир йигит дарвоза томонга қараб, тиз чўкиб, ўтирибди. Қўлида таёқчадек қилиб ўралган газета.\nУни ушлаб олишга қарор қилдик. Бирдан ташқарига отилиб чиқиб, унга ташландик. У ваҳимага тушиб қолди. Ҳамма нарсасини ташлаб қочишга уринди. Мен важоҳатда ичида Ички ишлар вазирлигидан берилган гувоҳномаси билан кўйлак чўнтагини йиртиб олибман ва қарасам унинг баданида овоз узатгичлар ҳам бор. Уни ҳам узиб олдик.\nУ қочиб, нариги кўчанинг бурчагида кутиб турган машинага минганча кўздан ғойиб бўлди. Мен ҳам турли йўлларни қўлланиб, Тошкентга етиб олдим. ЭРК партияси биносига келсам, матбуот конференсияси бўлаётган экан. Мухолифат аъзоларидан бир қанчаси калтакланган ёки қамоққа олинган.\nМен мухбирларларнинг олдига Ички ишлар вазирлигининг 7 бошқармасида ишлаган шахснинг гувоҳномаси ва овоз узатгич жиҳозларини қўйдим. Воқеани гапириб бериб, Олий кенгашга кетдим. Ўшанда Ички ишлар вазири Зокир Алматов тентак бўлиб қолаёзганди. У сессия бошланмасдан олдин менга ялиниб, кечирим сўраб׃\n–Биз сизга ва бошқаларга ҳам ҳужум бўлиши мумкин, дея махсус қўриқчилар қўйгандик, ҳозир провокаторлар кўпайган,-деди.\nАммо мен ундан׃\n-Шундай бўлса, нега мени огоҳлантирмадингизлар?-деб сўрадим.\n-Тўйингиз бор эди, кайфиятингизни бузмайлик, дедик-да…\n-Лекин кузатувчиларингиз тўйда ҳам ўтиришганди, биз уларни суриштирсак, нега қочиб қолишди?\n-Биздан рухсат бўлмаса, сизга айта олмас эдилар…\n-Қўриқлайдиган бўлса, дарвозанинг ёнида, қўлида арматура билан яшириниб ўтирадими?\n-Менга ишонмасангиз, ана Ислом акамдан сўранг, у кишининг топшириқлари бу!-деди сессия олдидан вилоят раҳбарлари билан гаплашиб турган Каримовни кўрсатиб.\nАлматовнинг гапи тўғри. У топшириқни Каримовдан олган. Фақат Каримов “Қўриқланглар” деган эмас, балки “Бошини ёриб қўйларинг” деган. Чунки айни гапни у сессияда ҳам айтди. “Керак бўлса, икки юз, уч юз кишининг калласидан дарича очиб қўйиш керак” деди у. Бизнинг сессиядаги планимиз бир шахснинг ўзини тута олмаслиги туфайли барбод бўлди. Сабабини “ИАК”да батафсил ёзганман. Зотан ҳозир гап сессия ҳақида эмас, балки бош ёриб қўйиш ҳақида. Ўшанда сессиядан олдин “Бирлик” раиси Абдураҳим Пўлатовнинг бошига арматура билан уришган ва у касалхонада оғир вазиятда эди. Фаоллардан яна бир қанчасини ҳам арматура билан уриб кетишганди.\nШундан кейин мухолифатга алоқаси бўлганларни арматура билан уриб кетиш одатга айланди. Нега арматура? Нега бошига уриш? Шу ҳақда ўйлар эканман, ёдимга 1991 йилги воқеа тушди. Бир куни Каримовнинг хонасида эканимизда, у телефонда Бош вазир ўринбосари Бахтиёр Ҳамидовни сўка бошлади׃\n-Каллангдан дарча очиб қуйдираман!-деди у Ҳамидовга.\n1992 йил ёзида эса бу гапни сессияда ҳам айтди.\nДилдаги тилга келади-да.\nБугунга қадар рўйхатини қилсангиз боши ёрилганлар сони минглардан ошиб кетди.\nМустақиллик келган кунлардан бошланган бу тажриба бугун ҳам давом этмоқда.\nҲали яқинда Жиззахда Демократик Ўзбекистон Конгрессининг аъзоси Бахтиёр Ҳамроевнинг бошини ёришди…\n« Akramjon, siz bilan birgamiz! Demokratiya darsi »


13:00 / 19.04.2019 1289 pdf Ўқиш режими + -\nАввал хабар берганимиздек шайх Муҳаммад Тақий Усмоний ҳазратларининг Тошкент бўйлаб зиёратлари давом этмоқда.\nБугун 2019 йил 19 апрель куни шайх Муҳаммад Тақий Усмоний ҳазратлари Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси раиси Аккулов Абдулазиз билан учрашдилар.\nҚўмита раиси азиз шайх ҳазратга 23 февраль куни туризм бўйича бўлиб ўтган Халқаро конференцияда видео мурожаатлари билан қатнашганлари, ушбу таклифга эътибор берганликлари учун ташаккур изҳор қилди. Шайх Муҳаммад Тақий Усмоний ҳафизаҳуллоҳ Ўзбекистонга зиёрат сафарлари ҳақида ўзларининг фикр-мулоҳазаларини билдириб ўтдилар.\nЖумладан, сафардаги қулайликлар, сайёҳлар учун яратилган шарт-шароитлар, уларни янада такомиллаштириш ҳақида ҳам гапириб ўтдилар. Қолаверса, юртимиздаги қўлёзмаларни кашф қилиш, уларни дунё оммасига етказишда ғайрат қилиш лозимлиги, бу билан иқтисод, туризмни ҳам ривожлантириш мумкинлигини шайх ҳазратлари баён қилиб ўтдилар.\nБундан ташқари, Муҳаммад Тақий Усмоний ҳазратлари дунё Ислом иқтисодиёти уламолар кенгашини раҳбарларидан саналадилар. Ушбу йўналиш бўйича Ўзбекистонда ҳаракат бошланаётганидан, ислоҳотлардан мамнунликлари ва юртимиз билан ҳамкорлик қилишга тайёр эканликларини таъкидладилар.\nУчрашув ниҳоясида Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси раиси меҳмонга эсдалик совғаларини топширди.\n13:40 / 19.04.2019 1973\n18:00 / 19.04.2019 2887\n857 11:40 / 07.02.2019\n394 14:04 / 22.09.2020\n559 15:15 / 19.08.2020\n614 07:10 / 01.05.2019


Ушбу марказ очилишида Давлат хизматлари агентлиги директори Улуғбек Муҳаммадиев, Олмазор тумани ҳокими Абдумажид Муллажонов бевосита иштирок этиб, марказ фаолиятига старт берувчи рамзий тугмани босиб беришди.\nМарказ нозик дид билан ёндашилган дизайнга, ички интерьерга эга бўлиб, ҳар бир детал алоҳида эътибор билан безатилган ва ёш мижозлардан тортиб кекса фуқароларгача бирдек қулайлик яратилган.\n- Бир вақтнинг ўзида мурожаатчиларга 150дан ортиқ турдаги хизматларни кўрсатиш имкони яратилган ушбу марказ биносида электрон навбат, инфокиоск, кенг кутиш майдони, тиббий хизмат кўрсатиш, болалар майдончаси, кафе, кутубхона, мустақил равишда электрон хизматлардан фойдаланиш учун алоҳида бурчаклар мавжуд, - дейди Давлат хизматлари агентлиги Тошкент шаҳар бошқармаси бошлиғи Санжар Абдуллаев. - Бино давлат-хусусий шерикчилик шартлари асосида бунёд этилган. Давлат хизматлари агентлиги хизмат кўрсатиш сифатини янада яхшилаш ва фуқаролар учун имкон қадар соддалаштириш устида доимий равишда изланиб, бу борадаги ишларини давом эттирмоқда.\nМарказда электрон навбат тизими билан интеграция қилинган махсус платформа мавжуд бўлиб, унинг ёрдамида хизмат олувчилар хизмат кўрсатиш жараёни ва хизмат кўрсатган ходимни баҳолаши мумкин бўлади.\nБу ДХА учун фуқаролар билан қайта алоқанинг муҳим усулларидан бири бўлса, фуқаролар учун эса хизмат кўрсатиш сифатини ошириш жараёнига ўз ҳиссасини қўшишга эга бўлиш имконидир.\nТашриф буюрувчиларнинг фикр-мулоҳазаларини инобатга олган ҳолда, давлат хизматларидан фойдаланиш учун синов тариқасида NFC махсус қурилмаси ишга туширилди. Унинг ёрдамида ID карталардаги фуқаронинг шахсий маълумотлари аниқланади ва давлат хизматларини кўрсатиш ахборот тизимида ариза қаторлари автомат тарзда тўлдириш амалга оширилади.\nБир жойнинг ўзида турли масалалар ечимини топишга кўмаклашиш, фуқароларнинг идорама-идора оворагарчиликларини олдини олиш мақсадида бинода Ўзбекистон Республикаси Президентининг Халқ қабулхонаси, Бош вазир қабулхонаси, «Mадад» ННТ, нотариус хонаси жойлашган.


ЯНГИ ИЖТИМОИЙ НАФАҚА ТУРИ - Ўзбекистон овози газетаси\n— Президентимизнинг Олий Мажлисга Мурожаатномасида мамлакатимиз келгуси тараққиётининг энг муҳим йўналишлари белгилаб берилди. Йилнинг бош ҳужжатида илгари сурилган ғоя ва таклифлар замирида аҳолининг бугунги ва эртанги кунидан рози бўлиб яшашидек улуғвор мақсад мужассам.\nБиз, сиёсий партиялар вакиллари Мурожаатномани яна бир бор диққат билан ўқиб, 2019 йил учун аниқ мақсадли вазифаларни белгилаб олмоғимиз лозим. Менинг фикримча, мазкур Мурожаатноманинг асосий ғояси демократик ислоҳотлар йўлидан ортга қайтмаслигимиздир. Мамлакат раҳбари барчани бир мақсад сари бирлашишга, шиддат билан кечаётган ислоҳотларда фаол иштирок этишга даъват қилмоқда. Ислоҳотлар эса ҳеч қачон осон кечмаган.\n2019 йилга «Фаол инвестициялар ва ижтимоий ривожланиш йили» деб ном берилишида ҳам халқимизнинг фаровон турмуш тарзи, тинч ва осуда ҳаёти, Ватан равнақи каби эзгу мақсадлар мужассамдир. Мурожаатномада соҳалар кесимида бажарилиши керак бўлган устувор вазифаларнинг аниқ йўналишлари акс этган.\nБугун мамлакатимизда фаол инвестиция сиёсати юритилмоқда. Инвестиция — бу иқтисодиёт драйвери, ўзбекча айтганда, иқтисодиётнинг юраги, дея аниқ таърифланди. Аммо бу ижтимоий соҳанинг иккинчи даражага тушишини англатмайди. Аксинча, иқтисдий ислоҳотларнинг ижтимоий самарадорлиги таъминланмоқда.\nЖамият ҳаётининг барча жабҳаларида кучли ижтимоий сиёсат, деган тамойилга амал қилинмоқда. Эътибор беринг, Мурожаатномада мамлакатимизда иқтисодий юксалишни таъминлаш орқали ижтимоий соҳани тараққий эттириш устувор вазифа бўлиб қолиши алоҳида қайд этилди. Бунда, жумладан, аҳолининг ижтимоий ҳимоясини кучайтириш ва меҳнатга ҳақ тўлаш тизимини янада такомиллаштириш, пировардида аҳолининг фаровон турмуши фаровонлигини ошириш кўзда тутилган.\nМурожаатномада аҳолининг ижтимоий ҳимоясини янада кучайтириш, турмуш фаровонлигини ошириш устувор вазифалар этиб белгиланган. Мурожаатномада мазкур йўналишда қамрови кенг, моҳиятан юксак ишлар амалга оширилиши айтиб ўтилди. Хусусан, умрини ногирон фарзанд парваришига бағишлаган оналар учун алоҳида ижтимоий нафақа турини жорий этилиши белгиланди. Мана шу биргина хабарнинг ўзиёқ қанча оилаларга қувонч бахш этди.\nБитта ногирон фарзандга таълим-тарбия бериш учун сабр-тоқатнинг ўзи камлик қилади. Бунинг учун онадан чексиз матонат, меҳр-муҳаббат ва яна кўп хислатлар талаб этилади. Агар бир оилада тақдир тақозоси билан икки нафар фарзанд ногирон бўлсачи?..\nАфсуски, юртимизда мана шундай хонадонлар ҳам бор. Аҳоли ўртасидаги тарғибот жараёнларида бунга гувоҳ бўлганмиз. Давра суҳбатларида ногирон фарзандини тарбиялаётган аёлларга ижтимоий нафақалар ажратиш масаласида юзлаб мурожаатлар бўлган. Тизимнинг ичига кириб ўрганганимизда қонунчиликда ногиронлиги бўлган аёлларга нафақа тайинлаш масаласи йўқлиги аён бўлганди.\n«Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида»ги қонунда 16 ёшдан катта болаликдан ногиронларга, 16 ёшгача ногирон болаларга ва ўн саккиз ёшга тўлмаган ОИВ инфекциясига чалинган шахсларга ойлик нафақалар берилиши белгиланган. Аммо ногиронлиги бўлган шахсларни тарбиялаётган ота-оналарга ижтимоий нафақалар кўзда тутилмаган. Эндиликда пенсия тизимини тартибга солувчи амалдаги қонун ва қонун ости хужжатларига қўшимчалар киритилиб, қийналиб юрган оналар, яна қанча оилалар ижтимоий ҳимояси таъминланади.\nНазаримда, яна бир жиҳатга эътибор қаратишимиз керак. Ногирон фарзанд тарбияси билан шуғулланаётган оналарга ижтимоий нафақа берилиши партиямиз электорати учун кутилмаган янгилик бўлди. Аммо, тақдир тақозоси билан умр йўлдоши оламдан ўтган ёхуд ажрашиб уйида ёлғиз ногирон фарзандини тарбиялаётган оталар ҳам йўқ эмас. Уларга ҳам ижтимоий нафақалар татбиқ қилинса, биз шу масалани парламентда кўтариб, амалий натижага эришсак, мақсадга мувофиқ бўлар эди.\nЯқинда Чирчиқ шаҳрида ижтимоий ҳимояга муҳтож хонадонларга кириб, уларнинг муаммоларини ўрганганимизда кўп қаватли уйларнинг бирида ёлғиз ота вояга етмаган ногирон фарзандини тарбиялаётганига гувоҳ бўлгандик. Ота 60 ёшлар атрофида. Қайсидир ташкилотда қоровуллик қилиб, икки смена ишлайди. Ишга кетган чоғларида бола ёлғиз қолади. Ҳаётда бундай тақдирлар оз эмас.\nМурожаатномада агар инсон ўзгарса, жамият ўзгариши алоҳида таъкидланди. Бу фикр ҳаммамизга тегишли. Шунинг учун ўзгаришга тайёрмизми, деб ўзимизга жиддий савол беришимиз, айни вақтда унинг жавоби ҳақида ўйлашимиз керак.


Ўзбекистонда керамик тоштахталар ишлаб чиқариш 2020 йилга бориб 1,5 баробарга ортади\n09:26 / 12.08.2015 1884\nҚурилиш ишларида қўлланилувчи керамик тоштахталар ишлаб чиқарилиши Ўзбекистонда 2020 йилга бориб қарийб 1,5 баробарга ортади. Мазкур турдаги қурилиш ашёси 2015 йилда 7,8 миллион квадрат метр ҳажмда ишлаб чиқарилиши кутилаётган бўлса, 2019 йилда 11.5 млн квадрат метрга етиши расман маълум қилинди.\nУшбу рақамлар “2015-2019 йилларда ишлаб чиқаришни таркибий ўзгартириш, модернизация ва диверсификация қилишни таъминлаш бўйича чора-тадбирлар дастури”да белгиланган.\nАйни пайтда керамик тоштахталарни асосан 2010 йили Сирдарё вилоятида 12,3 млн долларлик сармоя ҳисобига иш бошлаган “Peng Sheng” ўзбек-хитой қўшма корхонаси етказиб бермоқда. Бугунги кунда корхонада йилига 4 млн квадрат метр ҳажмдаги керакмик тоштахталарни ишлаб чиқарилади. Яна бир йирик корхона эса 2015 йилда “Жиззах” ЭИЗда ишга туширилиши белгиланган, умумий қиймати 19 млн долларни ташкил этувчи «Italceramica» МЧЖ ҳамда «CITI B&T» Италия компанияси ҳам сирланган ва безакли керамик тоштахталар ишлаб чиқаришни йўлга қўяди. Мазкур цех йилига 3 млн квадрат метр маҳсулот ишлаб чиқаришга мўлжалланган.\nЎзбекистон ички бозорида керамик тоштахталарга бўлган йиллик талаб эса тахминан 10 млн квадрат метрни ташкил этади.


– Байрам кунлари иш графигидан қатъи назар, барча тоифадаги ходимлар учун белгиланган. Шу боисдан барча иш режимлари (5 кунлик, 6 кунлик иш ҳафтаси ёки сменали иш графиги) бўйича байрам кунларидаги ишлар учун камида икки ҳисса миқдорида ҳақ тўланиши лозим (МК 131, 157-м.).\nСменали график бўйича ишлайдиган ходимларнинг дам олиш кунлари «ўзгарувчан» бўлади ва смена оралиғида ҳафтанинг исталган кунида дам олиш куни берилади. Бунда дам олиш кунлари 5 кунлик иш ҳафтаси (дам олиш куни – шанба ва якшанба) белгиланган режимдан фарқ қилади, шунинг учун бу ходимларга шанба ва якшанба кунлари ишлагани учун МКнинг 157-моддасига мувофиқ ҳақ тўланмайди.\nБундай тоифадаги ходимлар билан тузиладиган меҳнат шартномаларида иш вақти режими – «тасдиқланган иш графигига мувофиқ сменалар ўртасидаги дам олиш кунлари билан» деб аниқ кўрсатилиши лозим.\nАйрим ҳолатларда, ходим ўзини розилиги билан смена ўртасидаги дам олиш кунларида ишга жалб этилган тақдирда, унинг иш графигидан ташқари ишлаган вақти учун камида икки ҳисса миқдорида ҳақ тўланади (МК 157-м.).\nДам олиш кунларида ходимларни ишга жалб қилишда уларни сурункасига икки смена давомида ишга жалб этиш тақиқланишини ёддан чиқармаслик лозим (МК 120-м.).


Жисмоний шахслар томонидан халқаро почта ёки курьерлик жўнатмалари орқали олиб кирилган мобил қурилмаларни тизим операторининг сайти орқали ҳам рўйхатга олиш мумкин бўлмоқда.\nҲукумат қарори билан мобил қурилмаларнинг IMEI-кодларини рўйхатдан ўтказиш тартибига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилди.\nҚарорга мувофиқ, эндиликда Ўзбекистон Республикаси ҳудудида мобил қурилмалар чакана савдоси билан шуғулланувчи тадбиркорлик субъектлари мобил қурилмаларни республика ҳудудига олиб кириш санасидан қатъи назар, уларни рўйхатдан ўтказиш учун жавобгар бўладилар.\nАгар мобил қурилманинг бир слотига тегишли IMEI-коди 2019 йил 1 ноябрдан кейин аризага асосан рўйхатга олинган бўлса, ушбу қурилманинг бошқа слоти IMEI-кодини рўйхатдан ўтказиш 3 соат иш вақтида тўлов асосида амалга оширилади.\nЖисмоний шахслар томонидан халқаро почта ёки курьерлик жўнатмалари орқали олиб кирилган мобил қурилмаларни тизим операторининг сайти орқали ҳам рўйхатга олиш мумкин бўлмоқда. Аввалги тартиб бўйича бу учун тизим операторига шахсан мурожаат этиларди.\nБундан ташқари, қарор билан божхона чегарасидан товарларни божсиз олиб кириш нормаларига риоя қилинмаган ҳолда олиб кирилган мобил қурилмалар, улар учун импорт қилувчи сифатида божхона тўловлари тўлангандан сўнг IMEI-кодлари рўйхатдан ўтказиладиган бўлди.\nЎзбекистонда аҳолининг интернетдан фойдаланиш маданиятини ошириш режалаштирилмоқда\nДавлат органлари сонини қисқартириш режалаштирилмоқда\n14:14 / 23.03.2021\nСамДУ тузилмасида Муҳандислик физикаси институти ташкил этилади


Шароф Убайдуллаев: Автоҳалокат – Қозоғистонда. Лекин илдизи – Ўзбекистонда!\nБош мақола | 01/20/2018 7:28 PM 87638 марта ўқилди\n“Мотам ҳам эълон қилинар, лекин фожеанинг илдизи қирқилиши керак”\n“Автобус Қозоғистонда ёнди, лекин фожеанинг илдизи Ўзбекистонда”, деб якунлади бугунги суҳбатни публицист Шароф Убайдуллаев OzodNazarда.\nЎзбекистоннинг энг янги тарихидаги энг қонли техноген ҳалокат – 52 ўзбекистонликнинг Қозоғистонда ўт кетган автобус ичида ёниб кетгани –йиллардан буён ечими топилмаётган, балки йиллардан буён ечими изланмаган ишсизлик муаммоси билан боғлиқ аччиқ ҳақиқатларни яна бир бор айтишга мажбур қилди.\nБарча шарҳлар (21)\nМусофирстудент.ру. из Узб\nАссалому алайкум хурматли озодлик радиоси бошловчилари.\nХамдардмиз (Жуда жуда аянчли кайгули вокеа булди аммо. 25 йиллик иллатни окибати. Енди ислохотлар яхши буляпти. И.А. К. ни нишонлаймиз 80, йиллигини дейиш билан мана Аллохни кахри келди белги берди. Хеч нарса просто так булмайди бу дунеда аслида. Екмаган инсон екан значит Аллохни олдида бывший президент И.А.К. келажаги буюк давлат миз деб. Сарсон хор гадой килди. Енди барчасини Шавкат Мирзиёев Миромонович сиздан умидимиз илтимос хеч буш келманг ислохот ислохот хакикат аччик реформы. Халк силласи куриди. Бу кемада сузишдан енди кемани киргокга яхши киргокга чикаринг . Шароф ака Убайдуллаев ОТАНГИЗГА РАХМАТ сизни. Халкни юрагидагини айтсайиз постоянно. Рахмат сизга. Шу Шароф АКА Убайдуллаевни Шавкат Мирзиёев Миромонович давлат маслахатчиси килиб ишга олсалар булмаскиман жуда халкпарвар билимли тажрибали .Халкимиз учун факат ениб яшайдиган инсон. ДАВЛАТ БОШ МАСЛАХАТЧИСИ ДОЛЖНОСТИГА ДОСТОЙНЫЙ ОДАМ ШАРОФ АКА УБАЙДУЛЛАЕВ. !!!\nBarchalarini Alloh ohiratlarini obod qilsin.\nUzbeklarni shu axvolga solgan karimov va uni yonidagilarga Alloxni lanati bulsin.\nYashang sarvarboy qiziq ozod nazarlar uchun\nБечораларни оллох уз даргохига олсин. И А К 80 йиллигига илохийдан келган жавоби бу\nЯхши гаплар булди иншоаллох куп йашанг Шароф Ака\nШароф ака гапнинг тугрисини айттила гап автобусда емас гап иш ёкмас ландаур хокимлард\nУзбекистонда биргина эркак\nяъни хакни айтаётган журналист бор булса,бу киши Шароф Убайдуллаев булса керак,\nАллох азза ва жалла бу кишини соглигини яхши килсин!?!?\nва умрини узок килсин!!?!? хамда энг мухими калбини иймон билан лиммо лим тулдирсин!!?!?!?\nHaq gap boldi ammo bunday haq sozlaydigan odamlar uzbda kerak emasda afsus umringiz uzoq bolsin sharof aka\nШароф ака гапингиз 100% тугри.бундан кейин Мирзиёев икки кайикда сузиб булмаслигини тушиниши керак.у халк б.н ёки “паразит”лар буладими бундан кейин. Чунки хаётда чала хомиладорлик булмайди.\nSharof aka , gapizda 100% jon bor , avtobuslani yahshilash boshqa muammolarni umrini uzaytiradi , Rossiyada topadigan pulini kamida yarmini vatanda topsa , Rossiyaga borib ishlab yurmaydi, borsa ham juda kam odam bora boshlidi\nИнна лиллахий ва Инна илайхий рожиун.Энди нима килсин мехнаткаш Узбек халким йул кира Самалёт Поездга нисбатан Автоуловда йул кира хакки арзон Узбекистон Хаво йуллар Узбекистон темир йуллари монополия килиб нархни суний кимматласа Узбегим Автоуловда кемай самалётда кесинми.Узбегим\nМонополиядан чикариш ракобатни ривожлантириш деб хайкиришади ракобатни ривожлантириш керак Москва-Ош 1 кунда 3 рейс Самолёт учади Узбекистонда вилоят марказларига хафтасига 2 кун учади\n01/19/2018 at 6:50 PM (Edit)\nTangri qo’llasin mardikorlarni. Tohir Mirzaev juda qattiq mehnat qilibdi. Fikrlarida jon bor. Alohida maqola qilib qo’ysangiz bir bahslashish kerak ekan bu maqolani.\n01/19/2018 at 5:35 PM (Edit)\nAlloh avf etsin gunohlarini … Alloh oz rahmatiga olsin …\n01/19/2018 at 3:39 PM (Edit)\nЭ тохир мирзаев хамма нарсани билар эканку, щу пайтгача каерда юрувди?\n01/19/2018 at 9:53 AM (Edit)\n01/19/2018 at 8:36 AM (Edit)\n“Курук кошик огиз йиртар”. дейди, доно халкимиз. Шароф ака Убайдуллаев хак гапни айтмокдалар. Бу муаммоларнинг илдизи аввало Узбекистонда. Яъни, ишсизлик ва кора мехнатга туланадиган иш хакининг ута пастлиги. Миллионлаб янги иш уринлари яратиш учун, Миллиардлаб маблаг керак. Давлат хазинаси эса бум-буш. Ислом Каримов тахтга мустахкам урнашиб олгач, атрофига йигиб олган “сиз зурсиз” дегувчи маддохлар билан тола ва табиий бойликлардан келган маблагларни талон-тарож килиб битиришган. Шавкат Мирзиёев канчалар халк учун жон куйдирмасин, унинг атрофидаги, Узбекистон “Пиночетидан” колган, “туйган кузилар” пинагини бузганлари йук. Максадлари тинчгина лавозимни тарк этиб, четга кочиш.\nБиринчи таклиф: Сталин усули. Яъни Каримов даврида Узбекистондан умарилган бойликларни юртга кайтариш учун барча зуравон порахур олигархларнинг оила аъзоларини Жасликка камаш керак. Уларнинг угирлаган пуллари керагича ишчи уринлари яратишга етиб ортади. Аслида улар халк мулкини угирлаган.\nИккинчи таклиф; Агар биринчи таклифни амалга оширишнинг иложи булмаса, якин йилларда янги ишчи уринлари яратишни иложи йук. Бу дегани, хали узок йиллар четга чикиб ишлаш давом этади. Сабаб? Энг ками уч миллион Узбекистонлик ойига 300 доллордан уйига пул жунатса, жами якин 1 миллиард. Узбек сумига чаксангиз 8156000000000 сум булади. Энди бу пулни бир йилга купайтирсангиз канчага айланади? Йиллар давомида “дангасалар” топган шу пуллар Каримовнинг кетини ёпиб келганини хаммамиз биламиз. Бу пуллар Узбекистоннинг вилоятларида яшайдиган халки учун емок-ичмок, кийим-бош, туй-томоша, уй-жой деганидир! Шундай экан Тошкентда хувиллаб ётган автовокзалларни ишга тушириб, Сарвар Усмон айтганидек талабга жавоб берадиган автоуловларни ташкил килиб, Тошкентдан Россия шахарларига катнайдиган Автобус йуналишини йулга куйиш зарур!\nУчинчи таклиф йук!!!\n01/19/2018 at 7:59 AM (Edit)\nИнновацион лойиҳаларнинг натижалари яъни иш жойларини яратилиши баҳоланиши керак?\nОхирги 25 йилда давлатнинг инновацион маблағлари қаерга ишлатилган эди ва улар нега иш жойлари яратилмади деган савол бериш вақти келди.\nБу коррупционер амалдорларнинг охирги 25 йил ичида қилган ўзбек фани ва ўзбек ҳалқига қилган хиёнат ишларини қоғозга туширсак кўча ўғрилари ҳам “қойиле” деб юбориши аниқ. Шуни алоҳида таъкидлаш керакки бу коррупционер амалдорлар давлатимиз ва Америка грантларини ҳар ҳил номлар остида ўзлаштириб ўзбек фанига Америка молиявий ёрдамини тўхташишига сабаб бўлишган эди. Энди инновацион вазирлик остида ўзбек ҳалқинининг маблағларини шогирдлари орқали бошқатдан жиғилдонларига урушмоқчи. Мустақил давлатнинг маблағини 25 йил давомида жиғилдонга уруш ҳеч бир ўғрининг ҳам виждонига тўғри келавермайди.\nЎзбек ҳалқининг хор бўлиши, мардикорлар, фоҳишалар ва террористлар чиқиши мана шу коррупцион амалдорларнинг (Али Аxунов, Шавкат Салиҳов ва Бекзод Юлдашев) ўзбек ҳалқига хиёнат қилиб инновацияга ажратилган пулларни ўзлаштириб иш жойларини яратмаслиги, инновацион маҳсулотлар ишлаб чиқарилмаслиги, ёш қобилиятли кадрларни қувғин қилиши ва таниш билишчиликка йўл қўйиши сабаблидир.\nМиллионлаб мардикорларнинг Россияда тентираб юриши, қиз ва аёлларнинг Туркияда ва Дубайда хизмат қилишига ва террористларнинг чиқишига айнан мана шу коррупцион амалдорлар сабабчидир. Чунки рақобатбардош иш ўринларни охирги 25 йил давомида мана шу коррупцион амалдорларнинг жиғилдони сабаб яратилмади ва Ўзбекистон ривожланмади.\nМана шу амалдорлар инновацияга ажратилган пулларга иш жойларини яратишлари лозим эди. Афсуски мана шу коррупционер амалдорлар сабаб ўзбек ҳалқи иш излаб Россияда ва дунё бўйлаб мардикорлик, фоҳишалик ва жиҳодчилик қилиб юрибди.\nХулоса ўрнида: Коррупцияга қарши курашиш керак!\nОхирги 25 йил йил давомида иш жойларини ярата олмаган мана шу коррупционер амалдорлар энди бошқа ном остида ва содиқ хизматкорлари билан яратадими? Ҳеч қачон!\nКоррупционер амалдорлар билан кураш узоқ давом этади ҳали! Агар курашмасак иш жойлари яратилмайди. Ўзбекистондан мардикорлар, фоҳишалар ва терррористлар чиқиши янада кўпаяверади. Буни тўхтатиш вақти келди. Буни сиз ва биз амалга оширишимиз керак. Ҳеч биримиз юртимиз ва ҳалқимиз тақдирига бефарқ бўлмаслигимиз шарт.\nБундай оғир ҳолатдан чиқишнинг битта йўли Президент Мирзиёев таъкидлаганидек чет элллардаги мутахассисларни жалб этишдир. Афсуски бунга коррупционер амалдорлар тиш тирноғи билан қаршилик кўрсатиши аниқ. Коррупцияга қарши курашиш билангина ривожланишга эришиш мумкин.\n01/19/2018 at 7:58 AM (Edit)\nКоррупция давом этмоқда!\nФармон матнини ёзган коррупцион амалдорлар инновациянинг “асосий йўналишлари”ни ҳам белгилаб беради. Асосий йўналишлар сифатида “аниқ” соҳалар кўрсатиб ўтилади яъни қишлоқ ҳўжалигида селекция, соғлиқни сақлаш соҳасида диагноз ва профилактика, табиатни муҳофаза қилиш соҳасида энергия тежайдиган технологиялар ва сувни чучуклаштириш ва ҳакозалар. Аслида инновацияда устивор йўналишлар сифатида бутун бир соҳа танлаб олинади. Аниқ бир фаолият танланмайди. Чунки ҳар бир соҳада ҳар доим ҳар ҳил инновациялар содир содир бўлади. Бир соҳадаги аниқ бир инновацияларни амалга ошириш мумкин-у қолганлар eтимми? Хўш инновациянинг бу устивор йўналишлари кимнинг манфаатига хизмат қилади? Албатта мана шу фармон матнини ёзган коррупционер амалдорларнинг манфаатига хизмат қилади. Мана шу устивор йўналишлар орқали коррупционер амалдорлар давлатнинг пулини бошқа соҳа инновацияларига бермасдан “туя” қилишади.\nФармон матнида устивор йўналишларга қанча пул бюджетдан сарфланиши айтилмайди. Умуман инновацион фаолиятга қанча маблағ ажратилиши умуман айтилмайди. Бу эса инновациянинг шаффоф бўлмаслигига олиб келади. Инновацион лойиҳаларнинг монитoрингги қанақа тарзда амалга ошириш умуман кўрсатилмаган. Иш жойларини ярaтилишини қандай қилиб кузатиб бориш методлари ҳақида лом-лим дейилмайди. Бунақа тарзда инновацияни амалга ошириш коррупцияга кенг имкониятлар яратади. Охирги 25 йилда амалга оширилган коррупцион схемалар давом этаверади. Бу коррупцион схемалар энди коррупцион амалдорларнинг шогирдлари давом эттириши яққол кўзга ташланади.\nФан ва технологиялар соҳасидаги охирги 25 йил давомида давру-даврон сурган амалдорлар Али Ахунов, Шавкат Салиҳов ва Бекзод Юлдашевларнинг манфаати бу устивор йўналишларда ўз аксини топганлигини кўр одам ҳам кўради. Бу устивор йўналишлар мана шу коррупцион амалдорларнинг манфаатига хизмат қилиши кўриниб турибди.\nБу коррупцион амалдорлар молиянинг “М” ҳарфини билмаган Рустам Азимов орқали олган пулларини энди бошқа ном остида инновациянинг “И” ҳарфини тушунмайдиган хизматкорлари орқали олиш режалари аниқ тиниқ кўриниб турибди. Рустам Азимов ҳам айнан мана шу амалдорларнинг тавсияси билан Президент эътиборига тушган эди ва мана шу амалдорларнинг манфаатига хизмат қилган эди. Рустам Азимовнинг опасини ҳам айнан мана шу амалдорлар институт директори қилишган эдилар. Бу коррупцион амалдорларнинг хизматкорлари Абдураҳмонов Иброҳим коррупционер амалдорларни чет эллардан олинган грантлар билан шунчалик оғзини мойладику натижада бу амалдорлар тўйганлигидан “ҳозир ўкириб юборамиз” деб юборишди ва давлатнинг инновацион пулларини ўзлаштиришга тавсия қилиб юборишди. Коррупциянинг битта боши кесилди лекин янги боши ўсиб чиқди.\nМолия бўйича умуман билими йўқ Рустам Азимовни молия вазири қилиб уни қариндош уруғларини институт директорлигига қўйиш айнан ман шу коррупцион амалдорлар томонидан амалга оширилган эди. Рустам Азимов ҳам ўз навбатида улар томонида фан ва инновация учун олинадиган пулларнинг умуман ҳисоботини сўрамаган эди. Натижада иш жойлари 25 йил давомида яратилмади. Натижада ўзбек ҳалқи мардикорликка, фоҳишаликка ва террорчилика берилиб кетди. Энди эса худди шу амалдорлар умуман ўзлариниг содиқ хизматкори ва инновация бўйича умуман билими йўқ кишиларни инновацияга масъул қилиб қўйишди. Бу камлик қилгандек инновация вазирлиги уставига пулни қаерга сарфлашни устивор вазифа қилиб белгилаб ҳам қўйишди. Бунақа коррупцион схемани бу дунё ҳалигача кўрмаган.\nМана шу коррупцион амалдорлар ўз лойиҳаларидан “доля” бермаган билимли ёшларни қувғин қилишган эдилар. Бу коррупционер амалдорлар чет элларда таълим олган ёшлардан ҳам “доля” ундириш учун лойиҳаларини тортиб олишганча боришди. Бу очиқча қароқчилик сабаб чет элларда таълим олган “Умидчи” ёшларимиз Ўзбекистонни ташлаб кетишга мажбур бўлишди. Улардан қолган лойиҳаларни чиябўрилардек талаганлар ҳам мана шу коррупционер амалдорлар ва уларнинг шогирдлари эди.\nФақат “доля” берадиган ва айтганини қиладиган хизматкорларига давлат маблағлари олишга рухсат беришган эди. Натижада иш ўринларни Ўзбекистонда охирги 25 йил давомида умуман яратилмади балки йўқотилди. Ўзбек ҳалқини мардикорлар тўдасига айланиши мана қандай содир бўлган эди!\nИнновациянинг кушандаси коррупциядир\nПрезидент фармони инновацияни тушунадиган мутахассислар томонидан ёзилмаганлигини яққол кўзга ташланади. Чунки фармонда асосан илмий- тадқиқот ишларни ташкиллаштириш ҳақида гап боради.\nИнновация – илмий тадқиқот эмас балки амалиёт босқичи эканлигини яна бир бор эслатиб ўтамиз. Ушбу фармон матни давлат пулларини мақсадсиз илмий-тадқиқот лойиҳаларга сарфланишига олиб келади ва натижада ҳеч қанақа иш жойлари яратилмайди ва мамлакат ривожланмайди. Чунки фармонда инновацияни ривожлантиришнинг жаҳон тажрибаси эътиборга олинмаган ва бир қанча коррупционер амалдорлар ўз манфаатига мослаб ёзилганлиги кўзга ташланиб турибди.\nАфсуски охирги 25 йил давомида Фан ва технологиялар комитети раҳбарлари давлат маблағларини мақсадсиз равишда илмий-тадқиқот институтларига ва ўз шахсий манфаатлари йўлида ишлатишди. Инновацион лойиҳалар ҳам фақат илмий ишлар бажаришга айланиб кетди. Инновацион лойиҳаларнинг қанча иш жойлари яратганлигини баҳолаш ва мониторинг қилиш “унутилди”. Иш жойларини яратилганлиги ҳақидаги йиллик ҳисоботлар қилинмади. Давлат пуллари коррупционер амалдорлар томонидан ўзлаштирилди лекин иш жойлари яратилмади. Коррупция шароитида ҳисоботлар сўралмайди ва инновацион лойиҳа натижалари баҳоланмайди. Натижада биронта инновацион лойиҳа амалиётга олиб чиқилмади ва иш жойлари яратилмади. Натижада ўзбек ҳалқи эса иш излаб Россияга мардикорликка кетди. Бугун яна ўша коррупцион амалдорларнинг шогирдлари ва хизматкорлари инновацион вазирликни эгаллаб олишди ва бу шаввозларнинг устозларининг коррупцион буйруғини бажаришдан бошқа иш қўлларидан келмаслиги мактаб болаларига ҳам маълум.\nФармонда давлат бошқарувида ва ижтимоий соҳада ҳам илмий ишларни ташкиллаштириш ҳақида гап кетмоқда. Давлат маблағларини чет эл тажрибаси аоссида мақсадли сарфлаш керак. Инновацион компанияларга молиявий ёрдам берсангиз бу компаниялар даромад қилиш мақсадида ўз маҳсулотларини барча соҳаларга ўзлари тадбиқ қилишади.\nФармон матнида инновация соҳасида аввал йўл қўйилган камчиликлар қисман санаб ўтилади. Камчиликларга сабаблар қилиб ягона орган йўқлиги ва маълумотларни таҳлил этилмаганлиги кўрсатилади. Охирги 25 йил давомида фаолият юритган Фан ва технологиялар комитети ва унинг давлат маблағларини қайси мақсадларга ишлатганлигига умуман баҳо берилмайди. Охирги 25 йил давомида инновацияга сарфланган давлат пуллари иш ўринлари яратилмаганлиги сабаблари ва вужудга келган мардикорлар, фоҳишалар ва террористлар армияси ҳақида лол-лим дейилмайди. 25 йил ичида давлат сарфлаган пулларнинг қаёққа кетганлиги ва нега иш жойлари яратилмаганлиги эсланмайди ҳам. Нега давлат маблағи сарфланган лойиҳаларнинг йиллик мониторингни ўтказилмаслиги ҳақида ҳам эсланмайди. Афсуски, мамлакатимизда вужудга қийин иқтисодий вазиятга коррупцион амалдорлар сабабчи эканлиги тан олинмайди. Фармон матнида чет элларда таълим олган ёшларни инновацияни ривожлантиришга нега жалб этилмаганлиги ҳақида чурқ этилмайди. Чет элларда таълим олган ёшлар нега Ўзбекистондан қувиб чиқарилганлиги сабаблари айтилмайди Фармон матни ҳам коррупционер раҳбарлар томонидан ёзилганлиги ва президентга қўл қўйиш учун юборилганлиги кўриниб турибди.\n01/19/2018 at 7:57 AM (Edit)\nИнновация ва Коррупция: Инновация иш жойларини яратиши керак!\nПрезидент Мирзиёевнинг “Инновацион ривожланиш министрлигини ташкил этиш” ҳақидаги фармонига демократик талқин!\nМаълумки 2017 йил 29-ноябрь куни Президентимиз Мирзиёевнинг “Инновацион ривожланиш министрлигини ташкил этиш” ҳақидаги фармони эълон қилинди. Мутахассис сифатида ушбу фармоннинг аҳамиятини ва оқибатларини тушунтириш мамлакат ривожланиши учун фойдали бўлишини алоҳида таъкидламоқчиман. Зеро юртимиз ривожига ҳеч бир ўзбек бефарқ эмас. Ҳаммамиз юртимизнинг ривожланишини ва яхши маошли иш жойлари бўлишини истаймиз. Россияда юрган мардикорларимизнинг ўз ватанига қайтишини кўриш ҳар биримизнинг орзуимиз. Инновацияни ривожлантириш билангина иш жойларини яратиш ва мамлакат ривожланиши мумкин. Афсуски, коррупция шароитида инновацияни ривожлантириш жуда оғир вазифадир.\nИнновация – янги технологияларни ва янги маҳсулотларни амалиётга тадбиқ этиш орқали ривожланиш ва рақобатбардош иш жойларини яратиш демакдир. Эътибор беринг, инновация – илмий тадқиқотдан кейинги босқич яъни янги технологияларни ва янги маҳсулотларни амалий ривожлантириш босқичи. Президентнинг фармон матнини инновация бўйича мутахассис ёзмаганлиги яққол кўриниб қолган. Фармон матнида “инновацион ғоялар, ишланмаларни қўллаб қувватлаш” каби сўзлар кўп ишлатилади. “Инновацион ғоя ва ишланмалар” билан шуғулланиш илмий тадқиқот институтларининг иши. Инновациянинг вазифаси патентланган технологияларни амалиётга тадбиқ этиш эканлигини яна бир марта такрорлаш зарур. Фармон матнида асосан илмий тадқиқот ишларини ташкил этиш ҳақида гап боради. Агар шунчалик илмий тадқиқот ишлари билан шуғулланмоқчи бўлсаларинг Фанлар академиясини ҳам Инновация вазирлигига қўшиш керак унда. Президентнинг инновацияни ривожлантириш ҳақидаги фармони билан танишган мутахассис бу фармон матнини Фанлар академиясининг уставидан кўчирилмаган эканми деган савол туғилади. Президент фармонини ёзишга инновация бўйича мутахассислар жалб этилиши керак эмасми? Инновацияни бунақа нотўғри ташкил қилиш яна охирги 25 йилда қилган хатоларни ва коррупцияни такрорлашга олиб келади холос.\nРивожланган давлатларда инновацияни янги ташкил этилган инновацион компаниялар (startup) олиб боради. Инновацияни амалга ошириш асосан 3 босқичда амалга оширилади. 1) Янги технологияни ва маҳсулотни аниқлаш ва тасдиқлаш (Proof of concept) 2) Янги технологиянинг ёки ускунанинг протитипини ишлаб чиқиш ва демонстрация қилиш (Prototype development and demonstration). 3) Коммерциализация (технологияни синовдан ўтказиш, сертификатлаш, маркетинг). Инновацияни янги ташкил этилган компаниялар орқали амалга оширишнинг муҳим жиҳати шуки компания фойда ҳисобига ишлаши керак. Бўлмаса банкрот бўлади. Банкрот бўлмаслик учун компания инновацияни тўғри танлаб олади ва жон жаҳди билан тезроқ ишлаб чиқаришга қўяди. Натижада тезроқ даромад қилинади ва иш жойлари тезроқ яратилади ҳамда давлатга солиқ тезроқ келиб тушади. Албатта инновациянинг учала босқичи давомида давлат инновацион компанияларга молиявий ёрдам кўрсатади, чунки инновацион компаниялар инновацияни амалиётга тадбиқ қилиш учун катта маблағ сарфлашлари зарур. Бу билан иш жойлари яратилади, юрт ривожланади ва солиқ тўлашга олиб келади. Давлат эса янги иш жойларидан ва мамлакат ривожланишидан манфаатдордир.\nАмерика ва Eвропада ҳар бир министрлик ўз соҳаси бўйича инновацияга маблағ ажратади ва конкурс асосида инновацион компанияларга (startup) берилади. Масалан, қишлоқ ҳўжалиги министрлиги қишлоқ ҳўжалиги бўйича, энергия министрлиги эса энергия соҳаси бўйича ва ҳакоза. Одатда ажратилган маблағ инновацион лойиҳа бюджетининг камида 50% ини ташкил этади. Қолган 50% ини эса хусусий инвесторлар ёки инновацияни амалиётга тадбиқ этаётган компаниянинг (startup) ўзи қоплаши керак бўлади.\nИнновацияни қандай амалга ошириш ҳақида қуйидаги Америка конгресси тасдиқлаган “Инновация ва янги технологияларни коммерцализацияси” ҳақидаги битикни ўқишни маслаҳат берар эдим. Чунки бизнинг энди хато қилишга ҳаққимиз йўқ. Инновацияни ўрганиб ҳалқимизни мардикорлик деган балодан қутқаришимиз керак. Ҳалқимиз бунданда хўрланиши керак эмас. Ушбу мақола интернетда қуйидаги линкда мавжуд. Eвропа инновация стратегияси ҳақида иккинчи линкдан маълумот олиш мумкин.\n1. U.S. Congress, Office of Technology Assessment, Innovation andCommercialization of Emerging Technology, OTA-BP-ITC-165 (Washington, DC: U.S. Government Printing Office, September 1995). http://ota.fas.org/reports/9539.pdf\n2. European Commission. Innovation Policy. https://ec.europa.eu/growth/industry/innovation_en\nИслом Каримовнинг “сирли” бетоблиги ҳақида Шароф Убайдуллаев билан суҳбат\nШароф Убайдуллаев: “Ўзбекистонда халқ дардини айтадиган журналистика йўқ!”.\nШароф Убайдуллаев: Банк раҳбари ўлди, лекин банк анча олдинроқ ўлган эди…\nШароф Убайдуллаев: Ўзбекистонда ернинг нархи қанча?\nOzodNazar: Шароф Рашидов ҳақида Шароф Убайдуллаев хотиралари\nШароф Убайдуллаев: Шароф Рашидов деган йигит бўлган эди – Озодлик билан суҳбат…\nБизни узбек халки мардикор булиб юрибди… буни билами инсонлар… ахир узбеклар жуда хор булиб кетди Шу Россияда ишлаб юриб …. Ким бунга жавобгар…ахир биз хам бола чака олдида мазза кип уйда дам олиб юришга хакимиз борми качон келади у Замон…\nИсмат Хушев: Усмонхўжаевнинг Жорж Бушдан нимаси кам? - 564263 марта ўқилган\nИсмат Хушев: У.Юсуповнинг шогирди, Ш.Рашидовнинг сафдоши, И.Каримовнинг дўсти - 511887 марта ўқилган\nМОҚ вице-президенти Салим Абдувалиевнинг сирли салтанатига сафар… - 505941 марта ўқилган\nИсмат Хушев: Шимолий вокзалдаги Темир йўл милицияси ҳибсхонасида (3-3) - 414982 марта ўқилган\nИсмат Хушев: Абдулла Орипов Америка тупроғида – Сафар таассуротлари (5-қисм) - 340201 марта ўқилган\nИсмат Хушев: Ички Ишлар Вазирлиги (МВД) ҳибсхонасида (3-китоб, 6-боб) - 282066 марта ўқилган\n“Дунё ўзбеклари” тақдим этади Аъзам Обид: Европа бўйлаб автобусда саёҳат - 226394 марта ўқилган\nЎзбекистон миллий Телерадиоармиясининг пинҳона тузумига ошкора назар - 151842 марта ўқилган\nАҳмадбой хазиначиси уйидан икки мошина пул мусодара қилинди - 124585 марта ўқилган


Араб хатиниг турлари (1-қисм)\nБўлим: Мақолалар\t Сана: Сейшанба, 21 Феврал 2017 17:48\t Муъаллиф: Administrator\n28 ҳарфдан иборат бўлган араб алифбосининг дастлабки шакли хатти маъқалий деб аталган. Маъқалий хати куфий хатигача бўлган қадимий ёзувлардан бўлиб, унинг ҳарфлари бутунлай текис – ёйиқ, тик чизиқлар билан ифодаланган бўлиб, ҳеч бир ҳарфида думалоқ шакл бўлмаганлиги билан куфий ҳатидан ажралиб туради.\nБу хатни “маъқалий” дейилишига сабаб шуки, милодий 623 да шу ном билан аталувчи иккита шахс яшаган – бири Маккада Маъқал ибн Синон ал-Асжий, иккинчиси Басрада Маъқал ибн Ясор ал-Музанийларнинг бирига нисбат берилганлигини билдиради . Аммо мазкур хат узоқ истеъмолда бўлмаган, шуҳрат қозона олмаган. VII асрдан бошлаб унинг ўрнини араб ёзувининг энг қадимийси ва энг машҳури хисобланган хатти куфий эгаллайди .\nКуфий хати. Араблар фатҳ қилинган ерлардаги девонларни араблаштирув ва тартибга солишдан аввал барча мусулмонлар учун ўқишга осон бўлган ёзувни танлаш устида бош қотирадилар. Оқибатда куфа аҳли ўрганган хат турининг аниқ ва чиройлироқ бўлгани сабаб бошқа шаҳарларда жорий хат турларидан кўра ушбу хат турини танлайдилар. Шундай қилиб, куфий хати давлатнинг барча ноҳияларида қўлланиладиган ёзув турига айланиб қолди. Бу хат нуқталардан холи бўлиб, ўзининг соддалиги ва безаклардан холилиги билан ажралиб туради.\nБу ёзув тури геометрик шаклларга асосланган бўлиб, ёзувида фақат тўғри ва доиравий чизиқлар қўлланади. Бу хат туридан асрлар давомида бошқа турли хил араб хатлари вужудга келган. Ҳар асрнинг куфий хати турлича ўзгариб, турли вилоятларда унинг турли хил шакли қўлланганлиги ҳамда у ишлатилган аср ва минтақага қараб, унга турли номлар берилган (масалан, V аср куфийси, VII аср куфийси, мамлуклар куфийси, андалус куфийси). Шу зайлда ундан етмишдан ортиқ шу турдаги хат тарқалади .\nКуфий хати деб номланиши ҳақида бир неча фикрлар бор:\na. Куфа шаҳрида ижод этилгани учун Куфага нисбати берилиб «куфий» дейилган;\nb. Замонамиз олимларидан Бухоролик машҳур хаттот Абдулғофир Раззоқ Бухорий эса бу ҳақда шундай деганлар: “Икки дунё саодати бўлмиш Қуръони карим ҳам мана шу хатда битилган.\nҲазрати Усмон розияллоҳу анҳу бошчилигида Қуръон китобат қилинди ва бир неча нусхада кўчиртирилди. У зот Қуръонни мана шу асл нусхадан кўчиришни буюрдилар. Шулардан бир нусхаси Куфа шаҳрига юборилган. Кейинчалик Ироқ, Хуросон, Ўрта Осиё халқлари мана шу Куфа шаҳрига юборилган Қуръондан нусха кўчирганлари учун у “Куфий Қуръон” ва “Куфий хати” деб атала бошлади ва шундай қилиб, “куфий” атамаси хат оламига кириб қолди. Шунингдек, уммавийлар замонида VII аср охирида тангалар куфий хатида зарб қилина бошлади. Кейинчалик куфий хатига нуқталар, эъроблар (замма, фатҳа, касра) қўйилди. Тафсир, ҳадис, фиқҳ, ақоид, тарих илмларининг шиддат билан ривожланиши хат ёзишнинг ҳам тез, равон ва қулай бўлишини тақозо қилар эди. Куфий хати эса анча мураккаб бўлгани учун замон талабларига тўла жавоб бера олмасди. Илоҳий илҳом орқали куфий хати асосида пайдо бўлган араб хатининг биринчи ихтирочиси бағдодлик Абу Али ибн Муқла (ваф.338/950 й.) ҳисобланади. Ибн Муқла маъқалий (куфий) хати асосида араб ёзувининг етти хил асосий турини ихтиро этган. Бу кишидан кейин Шайх Жамолиддин Ёқут Жазоирий (277–397/891–1007 й.й.) (алайҳи раҳма вал мағфира) Ибн Муқла таълимоти асосида муҳаққақ ва машҳур олти хатни мукаммаллаштиради. Шунингдек, у насх хатининг ихтирочиларидан биридир. Манбаларда қайд қилинишича, Шайх Жамолиддин Ёқут Қуръони каримни ёқут хатида форсий таржимаси билан бирга минг адад кўчирган. Кейинчалик Ибн Баввоб (ваф.мил.1022 й.) ҳам хат услубининг гўзаллигини мукаммаллаштиради ва 36 хат туридан 17 хилини ихтиро қилади. Буюк хаттот Ёқут (XIII аср) ва бошқа улуғ хаттотлар араб ёзувига сайқал бериб, уларнинг янада мукаммал, жозибадор бўлишига ўзларининг бебаҳо ҳиссаларини қўшганлар, хатдаги услубларни охирига етказиб, такомиллаштирганлар” .\nКаримов Зиёдуллоҳ Ғайбуллоҳ ўғли\nАбдулқодир Муродов. Ўрта Осиё хаттотлик санъати тарихидан. Тошкент: Фан, 1971. –Б.22.\nАбдулқодир Муродов. Ўрта Осиё хаттотлик санъати тарихидан. Тошкент: Фан нашриёти, 1971. –Б. 22.\nҲабиб Исфаҳоний Хат ва хаттотон//Тошбосма. Истамбул 1887й Ўз ФА Абу Райҳон Беруний номидаги ШИ– № 3640.\nАбдулғафур Раззоқ Бухорий. Ҳуснихат дурдоналари (Настаълиқ хати қоидалари). Тошкент: Мовароуннаҳр, 2008. –Б. 4.