Нормурод Норқобилов. Амир Темур ғорига саёҳат (2013) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотҲозирги давр матбуотиНормурод Норқобилов. Амир Темур ғорига саёҳат (2013)\nЧоп этилган 19.01.2016 МуаллифZiyouz.uz\nCоҳибқирон бобомиз умрининг маълум муддатларида манзил қурган Темур ғори ва унгача бўлган қадамжолар бўйлаб навбатдаги сафарга отландик. Йўлда Жиззах вилоятидаги Темур дарвозасида бир лаҳза тўхтаб ўтдик. Беихтиёр хаёлга толасан, киши. Юртимизда Амир Темур номи билан боғлиқ жойлар кўп ва ҳар бири ўзига хос тарихга эга. Бу тарихни ўқимоқ ва тадқиқ этмоқ, табиий, биз фарзандларнинг бурчимиз. Хўш, Темур ғори ва унга туташ қадамжолар бу гал бизга нималар ҳақида ҳикоя қиларкан? Шу истак оғушида йўлда давом этамиз.\nБу гал экспедиция йўналишини Қамаши туманидаги Лангар ота йўли орқали белгиладик. Негаки, Лангар ота мақбараси ва ғоргача бўлган кейинги масофа Амир Темур қадамжоларидан бири саналади. Асрлар оша халқ тили ва дилида яшаб келаётган ривоятларда ўтмиш ҳақида, соҳибқироннинг бу манзил билан боғлиқ фаолияти хусусида истаганча мисоллар мавжуд. Темур бобомиз кўп бор зиёрат қилган бу улуғ маскан сари қайриларканмиз, барчамизнинг қалбимизни англарсиз бир шукуҳ қамраб олди. Айтишларича, мазкур мақбара соҳибқирон томонидан бунёд этилган. Тўғри, даврлар ўтиши билан у неча бор таъмирланган. Муҳими, унга Темур бобомиз асос солган. Азиз-авлиёлар руҳига у кишининг эътибори ниҳоятда юксак бўлгани эса тарихдан маълум. Яна шу қишлоқда соҳибқирон номи билан боғлиқ бир масжид борлигини ҳам эшитдик.\nОлдинда борар манзилимизгача ҳали узундан-узун масофа чўзилиб ётарди. Олти ярим аср муқаддам cоҳибқирон ҳазратлари от сурган, пойқадамлари теккан тоғу тошларни ички бир ҳарислик билан кузатиб борамиз. Шунда бир савол беихтиёр юзага қалқиб чиқади. Буюк жаҳонгир ўз қўшинининг жанговар машқлари учун нега айнан тоғ-тошларни маскан тутган экан? Тарихий манбаларда ёзилишича, соҳибқироннинг асосий ғаними ҳисобланган муғул лашкарлари тоғларда жанг олиб боришга хийла нўноқ бўлишган. Дашт ва чўлларда жангнинг ҳадисини олган ғаним тоғу тошларда кўнгилдагидек ҳаракат қилолмас, сон жиҳатдан ниҳоятда устун бўлишига қарамай, ўз имкониятини тўкис ишга сололмас экан. Оз сонли қўшинга эга соҳибқирон эса ҳарбий тактикалар асосида душманга эсанкиратувчи зарбалар берар экан.\nЙўл тезоқар тоғ дарёси ёқалаб кетган, икки томон ям-яшил арча билан безанган қоялардан иборат қандайдир дарага келиб қолгандек, на номини биламиз, на қаердалигимизни. Лекин қараб кўз тўймасди. Соҳибқирон бу тоғларга бежиз меҳр қўймаганини қайта-қайта ҳис қиламиз. Темур ғорига олиб борадиган йўл бир четда қолиб, биз ўзга дарага кириб қолган эканмиз. Адашиб-улоқиб юриб, дарё бўйида ёлғиз қўнқайиб турган ўтовга дуч келдик. Ўтов чўпонлардан бирига қарашли, эркаги қўй боқиб кетган, аёли уй юмушлари билан андармон экан. Аёл тоғликларга хос кенг кўнгиллик билан бизни ўтовга таклиф этиб, қорнимизни тўйғазди. Амир Темур бобонинг шу тоғда кечган жанговар фаолиятига доир бир-икки ривоятлар сўзлаб берди. Сўнг бизга тўғри йўлни кўрсатиб юборди.\nЯна йўлдамиз. Бу вақтга келиб, йўлнинг учдан икки қисмини босиб қўйган бўлсак-да, ҳали қаршимизда узундан-узун оғир тоғ йўллари чўзилиб ётарди. Ҳануз қоронғи тушмасдан ғорга етиб боришга ошиқардик. Йўқотилган соатлар ўрнини тўлдиришга уринсак-да, нотекис тоғ йўллари бунга сира изн бермас, машина ҳар юқорига кўтарилганда, узоқдан Темур ғори жойлашган дара тепасидаги улкан қорли чўққигина кўзга ташланар, йўлимиз эса сира унай демасди. Тоғ қишлоқлари аллақачон ортда қолган, биз эса тобора баландлаб борардик. Шу тобда денгиз сатҳидан қарийб 2200 метр юксакликда эдик.\nБахтимизга ўша куни деҳқонободлик бир чўпон яйловга кўчиб чиққан экан. Демак, тунашга қўналға бор, чўпон икки ўтовидан бирини бизга бериб туриши аниқ. Негаки, ёз бўлишига қарамай, ташқарида тунаб бўлмасди. Биз ғор жойлашган дарадан 7-8 чақирим берида эдик. Йўлнинг энг машаққатли қисми дарадан бошланарди. Тунда тиниқиб дам олмаган одам эртаси шерикларига ортиқча юк бўлиши мумкин. Шу боис, юкларимизни тушириб, қўналға ҳозирламоққа киришдик.\nБиз етиб келган айни шу текислик Амир Темур бобомиз ҳарбий машқлар ўтказадиган майдонлардан бири бўлган экан. Ғорга олиб борадиган асосий йўл ҳам мана шу ҳудуд орқали ўтарди.\nТонгни илиқ ўтовда қаршиладик. Ташқарида ҳаво жуда салқин. Шарқ тарафдан муздек шабада эсарди. Дара ичида оғир юкларимизни олиб юриш учун чўпондан улов сўрадик. Аммо унинг айтишича, ҳозир айни эрув пайти, сойда сув кўп. Пишқириб оқаётган сойдан эшак тугул, от ҳам ўтолмаскан. Сўнг ичи ачиб, қўшиб қўйди: «Яхшиси, изларингга қайтганларинг маъқул. Сув билан ўйнашиб бўлмайди…» Бизни эса, шунча юкни елкада кўтариб тушиш ташвиши кўпроқ қийнамоқда эди. Аввалги cафарларимиз пайтидаёқ бунинг нечоғли машаққатлигини англаб улгургандик.\nХуллас, Темур бобомиз пойқадамлари теккан текислик бўйлаб ғор жойлашган дара сари йўлга тушдик. Кеча йўлдаёқ барчанинг қалбини жунбишга келтириб, тунда бир озгина тин олган ҳаяжон тағин ўз заптига олди. Буёғига энди фақат яёв юрилади. Фақат ўз кучимизга ишонган ҳолда илгарилаймиз. Ғор ичидаги лаҳм оғзини бир оз бўлса-да кенгайтириш умидида камина белкурак ҳам кўтариб олган. Билмас эдикки, лаҳм атрофи яхлит тош, унга ҳатто чўкич ҳам кор қилмайди.\nТоғ жониворларигина юра оладиган тор сўқмоқлардан гоҳ юқорилаб, гоҳ пастлаб юриш, боз устига, елкада оғир юк, охири тинкамизни қуритди. Бироз нафас ростлашга қарор қилдик. Устига устак, чор-атроф шу қадар фусункор эдики, унга беэътибор бўлиш жуда қийин. Бу қадар гўзалликни бир жойда қадалибгина томоша қилиш қулай эди. Чунки юрган пайтда теваракка алаҳсийман деб тубсиз жарга тошдай учиб кетиш ҳеч гап эмасди. Қанчалик ҳориган эсак-да, теваракдан кўз узолмасдик. Дара нафақат бетакрор чиройи, сирли ва ваҳимали кўриниши билан ҳам диққатни ўзига жалб этарди. Энг қизиғи, ҳозир дала-даштда ҳарорат 40 даража, дарада эса ҳаво эрта баҳор ёхуд кеч кузнинг ҳавосидай муздек эди. Дара тубига тушганимиз сайин ҳарорат тобора пастлашиб бормоқда.\nКўз билан қаралганда, ғор жуда яқин туюлгани билан, аммо ҳали ўртада хийла масофа бор эди. Умуман олганда, тоғнинг ғалати бир хусусияти бор, яъни тоғда ҳамма нарса яқиндан кўринади. Аммо бир сакрашда етиш мумкиндек туюлган жойга бир-икки соатда зўрға етасиз. Негаки, тоғ — фусункор, тоғ — алдамчи, қисқаси, ўзига хос сир-синоатга йўғрилган тоғ табиати ҳамиша ҳам бағрини очавермайди.\nСўқмоқ бўйлаб энарканмиз, ранг-баранг ўсимлик дунёсига дуч келамиз. Умримизда кўрмаган турли чечаклар чор-атрофда очилиб ётарди. Бироқ бу нарсалар бизни айтарли чалғитмас, гўё бу кўҳна дунёнинг барча сир-асрори ўша ерда яшириндек, беихтиёр ғорга ошиқардик. Шу ўринда Темур ғорига сафар қилиш истагида бўлган сайёҳларга озгина эслатма бермасдан ўтолмаймиз. Агар сиз у қадим масканга саёҳатни ихтиёр этсангиз, ғор томон ошиқиб, дара манзарасини эътибордан холи қолдирманг. Ҳар икки томондаги юксак қояларга жиддий эътибор беринг. Нега деганда, ғорни маскан тутган Амир Темур навкарлари қояларга арқон ташлаб, ҳарбий машқларнинг аксариятини мана шу дарада ўтказишган. Худди Темур ғоридек, бу дарадаги ҳар бир тош, ҳар бир қоя эътиборга лойиқ. Манбаларда ёзилишича, Соҳибқирон 1364-1370 йиллар орасида бу тоғу тошларни бир эмас, бир неча марта манзил тутган. Шунинг учун, бу ерда аҳамиятсиз нарсанинг ўзи йўқ.\nЙўлнинг қолган қисми дара туби бўйлаб давом этарди. Теварак ўша-ўша лол қоладиган даражада гўзал. Узоқдан ғор оғзи яққол кўриниб турарди. Бир қарашда арзимас туюлган масофани тўрт-беш соат деганда зўрға босиб ўтиб, ниҳоят ғор оғзига етиб келдик. Энди олдимизда ғорга кириш учун ҳозирлик кўриш масаласи кўндаланг турарди. Бу эса тез бўладиган иш эмасди. Ток берадиган моторни ишга қўшдик. Сокин дарани унинг овози тутиб, оқшомга яқин ғор ичига юриш бошланди.\nҒор ичида кеча билан кундузнинг ҳеч фарқи йўқ. Шунинг учун ошиқмай кира бошладик.\nАмир Темур ғори! Буюк жаҳонгир ва унинг сафдошлари ҳаётларининг тилсимли сонияларини ўзида сақлаб келаётган тош кошона. Дастлаб 40-60 нафар сипоҳи, сўнгра бир ярим мингдан ошиқ лашкарнинг бу тоғу тошларни тўшамча ва болиш қилиб қай тарзда умр кечирганлари сир-асрорига етишолмай лолу ҳайрон эдик. Улкан харсанг ёнидан ўтиб, кенг йўлакка киришимиз билан қоронғи зимистон бизни бағрига олди. Шифт чамаси ўн-ўн беш метр баландликда, оёқ остида тош бўлаклари, ҳавонинг намлиги борган сари кучаймоқда. Қулоққа чакиллаб томаётган сув томчилари овози чалинади. Ғорнинг йўлаклари «лабиринт» шаклида, ҳар қандай одамни адаштириш мўъжизасига эга. Шунинг учунми халқ орасида, Амир Темурнинг набираси, аллома Мирзо Улуғбекнинг нодир қўлёзмалари, бобосидан қолган хазина ҳам мана шу ғор қаърига яширилган, деган ривоят юради. Бурун турли томонга йўналган катта-кичик йўлаклар кўп бўлган, вақт ўтиши билан уларнинг деярли барчаси ғорда кечган табиий жараёнлар туфайли бекилиб қолган.\nКириш йўлагидан сўнг, ғор ўнг томонга кескин қайрилиб, биз биринчи зал йўлагига кирдик. Бу ернинг ҳавоси йўлак ҳавосига нисбатан анча совуқ экан. Ғорда қишин-ёзин ҳаво ҳарорати бир хил — олти даража атрофида тебраниб туради.\nДеворларнинг ранг-баранглиги, турли шакллар, тош кўчишлар табиий жараён натижаси. Ғор заллари бир-бирига узун-қисқа, тор ва кенг йўлаклар билан боғланган. Умуман олганда, бу ердаги жамики нарсанинг ўзи бир мўъжиза, манзара қадам сайин ўзгариб боради. Бухоро амирлигининг Шаҳрисабздаги беги Мирза Салимбекнинг «Сафарнома»сида қайд қилинишича, ҳатто йигирманчи асрнинг бошига қадар ҳам ғорда кишини лол қолдирувчи осори атиқалар кўплаб мавжуд бўлган экан. Чунончи, ғор ичидаги хоналарнинг тош деворларида бўртма гуллик, катта-кичик тахмонлар, токча-жавонлар йўнилган. Бу тахмонларга тошпанжалар ясалган. Ғор ичи залларининг йўлакларида, ҳар жой-ҳар жойда тошдан йўнилган шамдонларда шамлар шуъла таратиб турган. Озиқ-овқат сақланадиган, таом тайёрланадиган ва, шунингдек, бошқа хоналар қурол-аслаҳа ясаладиган дўкон-сандонлар бўлган. Бунга изоҳ тариқасида айтиш мумкинки, Темур ғоридан унча узоқ бўлмаган масофада ҳозирда ҳам Дўконхона деган қишлоқ бор. Амир Темур даврида ҳам, ундан олдинги замонларда ҳам бу қишлоқ аҳли тоғ жинcларидан темир ажратиб олиш сирини яхши билишган. Амир Темурдек буюк салоҳият соҳиби тоғнинг бу саховатидан унумли фойдаланмаслиги мумкин эмасди. Кексаларнинг айтишича, ўтган аср бошларидаям ғордан қурол-аслаҳа ва рўзғор буюмлари топилиб турган.\nҒор деворларини кўздан кечирган ҳолда зал йўлагига ўтамиз.\nБу жойни сумалаклар салтанати дейиш мумкин. Умуман олганда, бу иборани ғорга бошдан-оёқ ишлатиш мумкин. Айни шу сумалаклар вақт ўтиши билан Темур даври осори-атиқаларини кўздан яширган, ўз навбатида, ғорнинг умрига умр қўшиб келган. Хўш, сумалаклар нима? Илмий тилда ташбеҳ юритадиган бўлсак, ғорнинг шифт қисми деворларидан тоғ жинсларининг сувда эришидан ҳосил бўлган сумалаклар — сталактитлар, қуйи қисмдан ўсиб чиқадиган мармар тусдаги устунга ўхшашлари — сталагмитлар деб аталади. Шакли-шамойилига қараб, биз уларни сумалаклар деб номладик. Сумалаклар хилма-хил, бири чироқ нурида нақшинкор иморат устунларини эслатса, бошқа бири бутунлай ўзга тасаввурни беради. Сумалакнинг синдирилган бирор бўлагини кўздан кечирсангиз, ажиб ҳолдан ҳайратга тушасиз. Бўлакдаги чизгилар қадимий услубда қурилган бинонинг гумбаз ва равоқларидаги нақшларни ёдга туширади. Беихтиёр ўйлаб кетасан киши: соҳибқирон Шаҳрисабз, Самарқанд ва бошқа ҳудудларда мадраса ва равотлар қурдирганда, уларнинг безаги учун шу ғордаги табиат ажойиботларидан андоза олмаганмикан?\nҒорнинг гўзаллигидан лол қолиб илгарилар эканмиз, баланд овоз чиқармасликка уринамиз. Чунки акс-садодан тош қулаш хавфи бор. Маҳаллий кишилар ғорда ўралашишни ёқтирмаслигидан шу нарсага амин бўлдикки, фалокат ҳеч кутилмаганда юз бериши мумкин. Шу боис, биз ҳам сукутни афзал билдик. Учинчи зал йўлаги ўзининг ажойиботлари билан бошқа зал ва йўлаклардан тубдан фарқ қилади. Бу ерда ҳам сумалакларга дуч келамиз. Бири ҳайкалга ўхшайди, бири эса… Хуллас, нималарга ўхшашлигини гоҳо фарқлаёлмай қоламиз.\nҒорнинг бошқа қисмига нисбатан учинчи залда тошлар ниҳоятда кўп қулаган. Айрим ўринларда катта-катта тош тепаликлар юзага келган, уларни базўр айланиб ўтишга тўғри келади. Дарвоқе, Мирза Салимбек «Сафарнома»сида қайд этилган ёқут тусли мармардан ясалган хонтахта балки шу тошлар орасида қолиб кетгандир. Ҳар ҳолда ҳозирча кўзимиз ўзга жисмга тушмади.\nЧамаси, тўрт юз метрга яқин масофани босиб ўтдик. Қаршимизда эса яна шунча сир-синоатга йўғрилган ғор йўлаги кўндаланг турарди. Йўл борган сари оғирлашмоқда. Айни чоғда ғор манзараси ҳам ўзгармоқда. Шифт гоҳ пастлаб, гоҳ юқорилаб турибди. Баъзи жойда баландлик 15-20 метрга етса, айрим жойлар паст. Чироқ нурида турли томонга йўналиб, ғорнинг номаълум пучмоқларига сингиб йўқолган йўлакларни кўриш мумкин. Аммо биз чалғимаймиз, асосий ўзан бўйлаб ҳаракатланамиз. Агар ҳар бир йўлакка эътибор берадиган бўлсак, ғорни ҳафталаб чиқмасдан ўрганиш лозим. Борган сари шифтдан сув томчилари томиши кучаймоқда. Яна ким билади, балки бу қалин тоғ жинслари орасида кўз очган булоқ сувларидир.\nОлға юришда давом этамиз. Ғор йўлаклари гоҳ узун, гоҳ қисқа. Хуллас, ғорнинг тузилиши анча мураккаб. Тошларнинг шакли, деворлар ранги, ҳатто сумалаклар ҳам ранг-баранг эди. Ғорнинг киравериш қисмидаги деворлар кулрангга яқин бўлса, бу ердаги деворлар қизғиш, жигарранг ва ҳатто оч яшил рангларни ҳам учратиш мумкин. Қисқаси, ғор қадам сайин ўзгариб борарди. Азалий сукунатни эса, одатдагидек, томчилаётган чакки овозлари бузиб турарди.\nҒорнинг табиий жойлашувига қараб, девор ранги ва сумалаклар ўзгариб борарди. Улар асосий йўлакдан беш-олти метр баланд дўнгликда бамисоли аскарлардай қатор турарди. Дўнгликка бир кишини чиқарамиз. Сумалакларнинг бўйи одам қатори экан. Мармар рангдаги гўзал «устун»лар гўё ғорнинг тинчлигини қўриқлаётгандек. Бу хил сумалаклар ғорда анчагина. Ғор оддийгина қилиб «ғор» деб аталса-да, унинг дўнгликлари, йўлаклари, «водий»лари, яъни текисликлари, сумалаклардан иборат «ўрмонзор»лари, булоқ ва кўллари бор. Кирсанг, қайтиб чиқишинг қийин бўлган яширин, чигал йўлаклари бор. Кирган киши итоат қилиши лозим бўлган ўзига хос қонун-қоидалари бор. Ғор табиати ҳазил-ҳузулни, нописандликни ёқтирмайди. Ортиқча ҳаракат қилган кимса бирор фалокатга учраши тайин. Шунинг учун биз «одоб» сақлаб илгарилашда давом этарканмиз, бироздан сўнг кафтдек текис майдонга чиқиб қолдик. Оёқ ости шу қадар силлиқки, худди биров атайлаб ювиб-тараб қўйгандек.\nҒор шифтини кузатиб шу нарсага амин бўлдимки, пастдаги манзаранинг хилма-хиллиги шифтга кўпроқ боғлиқ экан. Агар шифт зич ва сув камроқ томчилаётган бўлса, тош қулаши сийракроқ, агар акси бўлса, тошлар харобаси кўпроқ. Тош қулаши ғорнинг энг хавфли жиҳатларидан бири.\nБиз ғорнинг энг оғир қисми саналмиш лаҳм оғзига етиб келдик. Шу ерда бир ҳақиқатни очамиз: ғорга кирганларнинг аксарияти мана шу ердан изига қайтадилар. Ўзингиз тасаввур қилинг, қаршингизда кенг девор ҳосил бўлиб, бирдан ғор тугайди. Кўзингиз тулки инидек тор тешикка тушади. Шу тешикдан сўнг ғор яна давом этишига эса кишининг асло ишонгиси келмайди.\nХуллас, лаҳм оғзига суқилиб кира бошладик. Бу ернинг тупроғи қуруқ, шифтдан чакки томмас, лекин деворлари шудрингга ўхшаш нам билан қопланган. Бир-икки кўршапалакнинг қораси кўзга ташланади. Зал ҳавоси қуруқ бўлгани учун кўршапалаклар уни бошпана сифатида танлаган. Бу ҳолатни бошқа залларда учратмагандик.\nБиринчи лаҳмнинг узунлиги етти-саккиз метр, йўналиши эгри-бугри, ҳавоси сийрак. Аммо олдинда бундан-да узунроқ лаҳм борлигидан бехабар ҳолда ҳадемай ғор тубидаги афсонавий кўлга етамиз, деб ўйлаймиз. Ҳар иккала лаҳмни унчалик кенг бўлмаган йўлак бирлаштириб турарди.\nЙўлак бўйлаб бориб, иккинчи лаҳмга рўбарў бўлдик. Бу лаҳм биринчисидан кўра анча узун эди. Иккинчи лаҳмдан гумбазли залга чиқдик. Шифтнинг баландлиги 20-25 метр. У турли туйнуклар билан «безалган». Чамаси, шифтдаги бу катта-кичик туйнуклар қачонлардир сув йўли бўлган. Лекин бу ерда ҳам чакки томишини учратмадик. Тўрдаги кўл яқин бўлса-да, бу ернинг ҳавоси анча қуруқ эди. Аммо бунинг сабабини ўйлаб ўтирмаймиз. Тик оёқда бир неча соатлаб юрганимиз боис, тинкамиз қуриган эмасми, бирин-кетин ерга ёнбошлаймиз. Узоқ-узоқлардан эса кўлга қуйилаётган сувнинг овози қулоққа чалинади.\nУзун-қисқа бўлиб, юришда давом этамиз. Кўл шовурига қулоқ тутган ҳолда тор ва нотекис йўлаклардан бир нечтасини босиб ўтамиз. Кўл шовури кучайиб, бамисоли оҳанрабодай ўзига чорлагани сайин теваракка бефарқ назар ташлаймиз. Негадир ҳаммамиз кўлга ошиқардик. Нима учунлигини ҳозир ҳам тушунтириб беролмайман. Ошиққанимиз боис, кўлгача бўлган бу қисқа масофанинг табиий ҳолати ва манзараси унчалик эсимизда қолмаган. Энг сўнгги йўлакдан эгилиброқ ўтарканмиз, бирдан кўз олдимизда улкан гумбазли зал, яъни кўлли зал намоён бўлди. Қўлимиздаги чироқлар нуридан у афсонавий тусда, ҳа, айнан афсонавий тусда товланарди. Бу манзара қаршисида барчамиз донг қотиб қолдик.\nБиз ғор тубидаги кўл бўсағасидамиз. Кўз ўнгимизда юз очган маҳобатли ва сирли гўзаллик қаршисида барчамиз донг қотиб қолганмиз. Ғор тўрини шартли равишда «Кўлли зал» деб номладик. Кўлли зал афсонавий ва ғаройиб, Темур ғорининг ҳозирча одам оёғи етган сўнгги бекати. Ривоятларга қараганда, ғор ўзани кўлдан сўнг ҳам давом этаркан. Аммо ҳалигача кўлдан нарисига ҳеч ким ўта олгани йўқ.\nКўлли зал шовурга тўла. Чироқ нурида илғаш қийин бўлган баланд, жуда баланд шифтдан кўлга сув тушиб турибди. Оёғимиз остида эса улкан кўл мавжланиб турарди. Суви шу қадар тиниқки, тубидаги ранг-баранг тошларни бемалол кўрмоқ мумкин.\nРивоятларда айтилишича, кўлдан сўнг ғор яна давом этаркан, мен унинг давомли ўзанини қидира бошладим. Дастлаб кўзим ўнг ёндаги йўлакка тушди. Якка ўзим ўша томонга юрдим. Бир киши сиғадиган тор тирқишдан ичкарига қараб интилдим. Бироқ етти-саккиз одимлардан сўнг мўъжазгина залга чиқдим. Залнинг ўртасида худди қўлда ясалгандек тўрт бурчак тош супа мавжуд экан. Супа саҳни чамаси саккиз-ўн метрлар келарди, баландлиги эса ярим метрдан ошади. Тош юзаси шу қадар силлиқ эдики, атай тарашлангандай. Супадан нарида эса энсиз йўлак оғзи қорайиб турарди. Шунда ривоятларда жон бор экан-да, ғор яна давом этаркан-да, деган ўйга бордим. Супани ёнлаб ўтиб, йўлак томон интилдим. Аммо тезда ҳафсалам пир бўлди. Узунлиги ўн беш-йигирма одимли бу йўлакнинг давоми йўқ экан. Пешонам тош деворга тақ этиб теккач, изимга қайтишга мажбур бўлдим.\nКўлли залга чиқиб эса кўз олдимда намоён бўлган манзарадан яна лол қолдим. Ўткир чироқ нурларидан зал шу қадар фусункор тус олган эдики, буни таърифлашга сўз ожизлик қиларди. Шифтдан томчилаб оқиб тушаётган сув зарралари, ранг-баранг тусдаги ғор деворлари, қуйидаги ложувард кўл афсонанинг худди ўзи эди. Чироқлар ҳаракатланган сайин бу манзара ўзгариб турар, девор ранглари — қизғиш, кўкимтир, яшилтоб, қўнғиртоб, қорамтир, бинафша ранглари яхлитлик касб этиб, номсиз бир манзарани касб этардики, бу манзара юракда қўрқув аралаш ҳайрат уйғотарди. Улкан гумбаз остида ҳаракатланаётган чироқ тутган экспедиция аъзолари эса бу маҳобат олдида бамисоли бир зарра эди. Улар худди чумолидек тимирскиланиб юришарди.\nМен қўлимдаги ўткир чироқ нури билан теваракни пайпаслаб, ғор деворларидан унинг давомийлигини билдирувчи йўлакларни қидираман. Шунда кўзим кўлнинг нариги қирғоғидаги туйнукка тушади. Бу хил туйнуклар кўлли залда анчагина эса-да, буниси каттароқ эди. Кўлни кечиб ўтиш ниятидан қайтаман. Муздек совуқ сув ҳориган жисмимни тилкалаб юборгандай бўлади. Жиққа ҳўл пойафзалим тош устида сирғала-сирғала, кўл ёқалаб ўша туйнук томон юраман.\nРивоятларда жон бордир, ғор балки мана шу туйнук орқали давом этар? Йигитлар шу қадар иш билан банд эдики, ёлғиз ўзимнинг бу тахлит сандирақлаб юришимга биров эътибор бермасди. Аслида ёлғиз кишининг бу зайлда ҳаракатланиши мумкин эмас, сизнинг барча ҳаракатингиз иккинчи бир кишининг доимо эътиборида бўлмоғи лозим. Чунки тош қисиб қолиши бор ёки… Аммо ҳозир бу ҳақда ўйлайдиган вақт эмасди. Ғор балки давомлидир, деган ўй шу қадар хаёлимни банд этдики, эҳтиёткорликни бутунлай эсдан чиқардим.\nТуйнук энсиз бўлиб, баландлиги одам бўйи эди. Сиқилиброқ ичкарига кираман. Намчил деворларни пайпаслаб, олға юраман. Аммо йигирма одимлардан сўнг йўлак кескин торайиб, олдинга силжишнинг умуман иложи қолмади. Ноилож ортимга қайтарканман, изимга умидвор тикиламан. Балким… деган ўй бошимда чарх уради. Бироқ йўлакнинг кўриниши ўша «балким…» деган умидга унчалик изн бермасди. Назаримда, туби берк одатдаги йўлаклардан бири эди у.\nБу орада тасвирга олиш ишлари тўла тугалланган, совқотган ва ҳориган йигитлар қайтиш тараддудида эди. Кўлли залда ортиқча ўралашишга ҳеч кимда унчалик хоҳиш йўқ эди. Биздан кейин яна зимистон қоронғилик бағрига сингадиган ложувард кўлга сўнгги бор назар ташлаб, зални аста тарк эта бошладик. Олдимизда эса лаҳмлар ва тор йўлаклардан сирғалиб ўтишдек йўл машаққати кўндаланг турарди. Аммо бу энди бизни ортиқ безовта қилмас, негаки олдимизга қўйган мақсадга эришгандик, яъни ғорнинг тубигача ета олгандик.\nТун оққанда ғордан чиқдик. Демак, деярли саккиз соат ғор ичида бўлибмиз. Тоғ туни салқин бўлишига қарамай, ғордан кўра анча илиқ эди. Кундузи қуёшда қизиган тошлар иссиғи гўё жонимизга ора киргандек эди.\nЎша тун ғор оғзида, тошлар устида тунаб қолдик. Худди Амир Темур бобомиздек тошларни болиш ва тўшамча қилиб ётдик. Тонгда, тошқўрғонлик йигитлар улов билан чиқиб келишди. Бунда кўзда тутилган мақсад — биринчидан, йўл машаққатини енгиллатиш, иккинчидан эса, Темур бобомиз қадамжолари бўйлаб экспедицияни давом эттириш эди. Экспедиция ишини «Шерлар қалъаси»да якунлаш билан бир қаторда, йўл-йўлакай динозавр изларини ҳам суратга олиш эди.\nБарча оғир юкларимизни от ва эшакларга ортиб, Темур бобомиз юрган сўқмоқ бўйлаб йўлга тушдик. Ғордан хиёл узоқлашганимиздан сўнг ғоят гўзал Ҳўкизбурун шаршарасига рўбарў келдик. Айтишларига қараганда, ғор тўридаги кўлнинг суви мана шу шаршарадан чиқиб кетаркан. Дарвоқе, шифтдан қанчалик кўп сув қуйилмасин, кўл саҳни ҳамиша бир маромда мавжланиб туради. Ортиқча сув тирқишлар орқали ташқарига чиқиб кетади.\nЧуқур дара тубидаги энсиз сўқмоқ бўйлаб борар экансан, беихтиёр хаёлга толасан, киши. Минг йиллик тарих сочилиб ётган бу овлоқ гўшадан буюк соҳибқирон неча-неча бор гоҳ хурсанд, гоҳ паришон, гоҳ мағрур, гоҳ масрур ҳолда бедовини ўйнатиб ўтмаган, дейсиз. Буни фақат теварагимизни қуршаган асрий қояларгина билади. Лекин улар сўзламайди, сукут ила биз одамзотнинг хатти-ҳаракатларини кузатади…\nЧамаси ўн чақиримлардан сўнг «Шерлар қалъаси»га етдик. Бу дара тўғрисида шуни таъкидлаш лозимки, аслида «ҳисор» атамасининг луғавий маъноси «қалъа» тушунчасини бераркан. «Қалъаи Шерон», яъни «Шерлар қалъаси» ҳақида маҳаллий аҳоли тилида икки хил талқин мавжуд. Биринчиси, бу ҳудудда ҳайвонот ва наботот олами, хусусан, ҳозирда «Қизил китоб»дан ўрин олган аксарият жониворлар сақланиб қолгани, шунингдек, дарада ҳайвонот оламининг султони — арслонлар бир вақтлар кўп бўлгани боис, тўрт томони ғоят баланд қоялар билан қуршалган бу маскан «Шерлар қалъаси» номи билан изоҳланса, иккинчи тахмин эса яна Амир Темур бобомизга бориб тақалади. Бўлғуси жаҳонгир ўз йигитлари билан бу тоғу тошларни макон тутганда, эл уларни севиб «шерлар»га менгзашган, тошли дарага эса «Қўрқмас ва жасур баҳодирлар макон тутган қалъа» деб таъриф беришган. Тўрт томони тик қоялар билан қуршалган бу манзил ҳақиқатдан қалъани эслатади.\n«Шерлар қалъаси»да экспедицияни якунлаб, қўшни довон бетидаги динозаврлар изларини кўздан кечирмоқни ихтиёрий қолдирдик, ким истаса бориб кўрсин, истамаганлар Тошқўрғонга қайтсин, деган йўсинда. Ҳақиқатдан, динозаврлар изларини бориб кўрмоқни истовчилар кам топилди. Негаки, йигитлар жуда чарчаган, ҳали олдинда яна ўнлаб чақирим оғир тоғ йўлини босиб ўтишдек машаққат кўндаланг турарди. Мавжуд уловларни эса юкларимиз банд этганди. Пойи-пиёда йигирма чақиримлаб йўл босиш эса ҳамманинг ҳам қўлидан келавермасди.\nЙўлимизда тезоқар сой, сўнг энка-тинкани қуритадиган дўнглик, шунча юк билан тепага чиқишнинг ўзи бўлмасди. Бунга унча-бунча одамнинг юраги бардош бериши қийин эди. Шу жойда экспедиция икки гуруҳга бўлинди. Бир гуруҳ юклар билан Тошқўрғон қишлоғига қайтадиган бўлди. Иккинчи гуруҳ, яъни биз — мен, тасвирчи, яна икки киши динозавр излари томон йўлга тушдик. Шакл-шамойилини илмий китоблару кинофилмларда кўрганимиз бу жониворнинг излари бизни шу қадар қизиқтирардики, уни бирров кўрмасдан ўтиб кетолмасдик.\nАрчазорлар оралаб, тошли қияликлардан йиқилиб-туртиниб, ниҳоят кўзланган манзилга етиб келдик. Яхлит тошли бетда динозаврнинг изларини учратдик. Излар жами 23 та бўлиб, ҳар бирининг катталиги ярим метрга яқин, қадам оралиғи эса бир ярим метр эди. Изларга қараганда, жонивор тепага ўрлаб, сўнг изига қайтганди. Излар тош қотган юза, чамаси, қайноқ лава бўлгану, оёғи куйган жонивор изига қайтишга мажбур бўлган. Тош бетидаги бу излар биринчи бўлиб геолог В.Қурбатов томонидан кашф этилган. Вақтида олимлар орасида шов-шувга сабаб бўлган бу изларни биз ўз кўзимиз билан кўриб турардик. Шунинг учун уларни эринмай тасвирга туширдик, ўзимизча ўрганган бўлдик. Жуда ҳориган бўлсак-да, лекин ғоят бахтиёр эдик…\nХуллас, Амир Темур ғорига cаёҳатимиз Тошқўрғон қишлоғида ниҳоясига етди. Биз Ҳисор тоғ тизмаларидаги бу масканга икки бор экспедиция уюштириб, буюк ватандошимиз, соҳибқирон бобомиз ҳаёт йўлининг маълум бир қисми тўғрисида ҳикоя қилувчи бу манзилга доир муайян тасаввурга эга бўлиб, изимизга қайтдик.\n«Ўзбекистон адабиёти ва санъати» газетасининг 2013 йил 13-14-сонларидан олинди.\n← Аввалги Аввалги Муҳаммадризо Огаҳий (1809-1874)\nКейинги → Кейинги: Эркин Воҳидов. «Юрак, сенсан менинг созим» (1982)


14:22 06 Апрел 2020\n18:44 20.02.2020 Ҳавола олиш\nВенесуэлада нефть саноатини АҚШ санкцияларидан ҳимоя қилиш учун ислоҳотлар бошланди. Тегишли фармонни Венесуэла президенти Николас Мадуро имзолади.\n“Мен мамлакатнинг энергетик хавфсизлигини таъминлаш ва саноатни империалистик тажовуздан ҳимоя қилиш учун шошилинч ва зарур чораларни кўриш учун конституциявий ва президент фармоним билан нефть саноатида фавқулодда ҳолат эълон қиламан", - деди Мадуро нефть саноати ишчилари билан учрашувда. Президентнинг нутқи унинг Twitter᾽даги аккаунтида эфирга узатилди.\n“2-модда миллий нефт саноатини ҳимоя қилиш, қайта қуриш ва қайта ташкил этиш бўйича ваколатли президентлик комиссиясини тузади”, - давлат раҳбари қўшимча қилган. Мадуро сўзларидан РИА Новости иқтибос келтирган.\nМадуронинг сўзларига кўра, комиссия бутун нефт саноатини ўзгартириш учун зарур ваколатларга эга бўлади.\nАҚШ сешанба куни “Роснефть” тузилмаси бўлган Швейцариянинг Rosneft Trading SA компаниясини ва унинг директорлар кенгаши раиси Дидье Касимирони Венесуэла санкциялар рўйхатига киритди. Дидье Касимиро бир вақтнинг ўзида Роснефть нефтни қайта ишлаш, нефть кимёси, савдо ва логистика бўйича вице-президент лавозимини эгаллайди. АҚШ ўз иттифоқчиларига, хусусан, Европада Венесуэла нефтини ташқи бозорларга етказиб беришда айбланаётган Rosneft Trading билан алоқаларни узиш учун 90 кун берди.\nРоссия Федерацияси ҳукумати қошидаги Молия университети Ижтимоий-иқтисодий тадқиқотлар институти директори Алексей Зубецнинг фикрича, бу ҳолат АҚШда бўлажак сайловлар билан боғлиқ.\n“(АҚШ президенти Дональд) Трамп бу йил қайта сайланиши керак ва унга АҚШда яшайдиган, республикачиларнинг тарафдори бўлган ва Марказий Американинг социалистик ҳукуматларини ёқтирмайдиган жуда жиддий Лотин Америкаси ҳамжамиятининг кўмагига муҳтож. Трамп ушбу нуфузли Лотин Америкаси доираларига бонус сифатида Венесуэла хукуматини ағдариш ваъдасини берди. Шу мақсадда АҚШ Венесуэла нефть импортига чекловлар қўйди. Бу иқтисодий қамалдир. Бу Венесуэла иқтисодиётини бўғишга уриниш”, - деди Алексей Зубец Sputnik радиоси эфирида.\nУнинг сўзларига кўра, Венесуэла ҳар қандай ҳолатда ҳам нефть соҳасини ислоҳ қилишга муҳтож.\n“Бугунги кунда Венесуэла ҳукумати олдида нефть қазиб олиш комплексини самарадорлик кўрсаткичларига етказиш вазифаси турибди, чунки улар сўнгги пайтларда унчалик яхши ишламаяпти. Улар Саудия Арабистонига қараганда кўпроқ нефть захираларига эга, аммо бу нефт оғир ва уни ишлаб чиқариш таннархи жуда катта”, - дея таъкидлади Алексей Зубец.\nВенесуэлада 2019 йил 21 январда президент Николас Мадурога қарши у қасамёд қилгандан кейин кўп ўтмай оммавий норозилик намойишлари бошланди. Мухолифат томонидан бошқариладиган Миллий ассамблея раҳбари Хуан Гуаидо ноқонуний равишда ўзини вақтинча давлат раҳбари деб эълон қилди, уни дарҳол АҚШ ва унинг иттифоқчилари тан олишди. Россия, Хитой, Туркия ва бошқа бир қатор давлатлар Мадурони қонуний президент сифатида қўллаб-қувватладилар.


Кўзланган мақсад муҳтож ва фақирларга моддий ёрдам кўрсатиш эканини айримлар унутиб қўймоқда.\nМуқаддас Ислом динимиз мўътадил дин бўлиб, ундаги барча амаллар мўътадилликка асосланган. Ҳаддан ошиш ва меъёрдан чиқиш эса шариатимизда қаттиқ қораланади. Шу жумладан, динимизда хайру эҳсонга тарғиб этилган бўлиб, унда ҳам ҳаддан ошиш, исрофгарчилик, манманлик ва риёкорлик қилишдан қайтарилган.\n«Манманликка йўл қўйманг!»\n«Қариндошга, мискин ва йўловчига (хайр-эҳсон қилиш билан) ҳақларини адо этинг ва исрофгарчиликка мутлақо йўл қўйманг! Чунки исрофгарлар шайтоннинг биродарларидир. Шайтон эса Парвардигорига ўта ношукр эди» (Исро сураси, 26-27-оятлар).\nСилаи раҳм, хайр-эҳсон ва турли садақаларни амалга ошириш — муқаддас динимиз талаби. Аммо унда ҳам меъёрдан ташқари чиқмаслик, яъни исрофга йўл қўймаслик Аллоҳ таоло томонидан талаб этилади.\nҚуръони каримда хайр-эҳсон қилишда ўртаҳол бўлганлар Аллоҳнинг суюкли бандалари экани таъкидланган:\n«Улар (Раҳмоннинг суюкли бандалари) эҳсон қилганларида исроф ҳам, хасислик ҳам қилмаслар, (тутган йўллари) бунинг ўртасида — мўътадилдир» (Фурқон сураси, 67-оят).\nҲадиси шарифларда ҳам исрофдан қайтарилиб, тежамкорликка тарғиб ва ташвиқ этилади. Жумладан, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: «(Аллоҳнинг ноз-неъматларидан хоҳлаганча) еб-ичинглар, яхши кийиниб, хайр-эҳсон қилинглар, лекин исрофгарчилик ва манманликка йўл қўймангиз!» деганлар (Имом Бухорий ривояти).\nШунингдек, бошқа бир ҳадиси шарифда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Бойликда ҳам, фақирликда ҳам, ибодатда ҳам мўътадиллик қандай ҳам яхшидир», — деганлар (Имом Баззор ривояти).\nТежамкорлик тўғрисидаги ҳадиси шарифда эса: «Тежамкор одам ҳеч қачон қашшоқлик кўрмайди», дейилган (Имом Аҳмад ривояти).\n«Аҳли сунна вал жамоа» ақидамиз бўйича, инсон ўзининг намоз, рўза, ҳаж, хайру садақа, тиловати Қуръон ва шу каби савобли амалларини маййитлар руҳига бағишласа, албатта, савоби етади. Шунга кўра марҳумларга савобини бағишлаб, руҳларини шод этиш мақсадида одамларга эҳсон дастурхони ёзиш жоиз. Динимизда бундай зиёфат вазима деб аталади. Бундай эҳсоннинг савоби яна ҳам улуғ бўлиши ҳамда келган меҳмонлар руҳий ва маънавий озиқ олиб кетиши учун амри маъруф шаклида ўтказиш мақсадга мувофиқдир. Чунки мўмин-мусулмонлар жамланган вақтда уларга амри маъруф қилиш, уни эшитиш, эшитганига амал қилиш ҳам улуғ савобли ишлардандир. Бу ҳақда Аллоҳ таоло Қуръони каримда шундай деган:\n«Уларнинг кўпгина шивир-шивирларида — садақа беришга ёки эзгуликка буюришга ёхуд одамлар ўртасини ислоҳ қилишга буюрмаган бўлса — яхшилик йўқдир. Кимда-ким Аллоҳ ризоси учун шуни қилса, унга улкан мукофот беражакмиз» (Нисо сураси, 114-оят).\nМақсад — шукроналик\nЭҳсон нафақат зиёфат кўринишида, балки муҳтож оилаларга, қарздорлар ва имконияти чекланган шахсларга ёрдам бериш, меҳрибонлик ва қариялар уйларига хайрия қилиш, ободонлаштириш ишларига кўмаклашиш, талабалар ҳамда илм-маърифат тарқатиш йўлида юрган кишиларни моддий қўллаб-қувватлаш каби амалларнинг ҳам савоби беқиёс бўлиб, мана шундай ишларни қилиб савобини марҳумларнинг руҳига бағишлаш ҳам шариатимиз кўрсатмаларидандир.\nДинимизда жорий бўлган никоҳ валимаси ҳамда ақиқа тўйларини қариндош ва яқин қўшнилар доирасида, дабдабасиз, исрофгарчиликсиз ўтказиш мақсадга мувофиқдир. Зеро, никоҳ валимасидан мақсад шаръий никоҳни эълон қилиш бўлса, ақиқадан мурод жонлиқ сўйиб, Аллоҳга шукрона келтиришдир. Бу икки мақсад озчилик доирасида ҳам ҳосил бўлаверади.\nИсломда жорий этилган барча амаллар, жумладан, қилинадиган хайру эҳсонлар ҳам Аллоҳнинг ҳузурида мақбул бўлиши учун шариат кўрсатмасига мувофиқ бўлиши шартдир. Хўш, Аллоҳнинг ҳузурида мақбул бўлиши учун қандай шартларга риоя қилиш лозим?\nБунинг бир неча шартлари бор.\nБиринчиси, эҳсон учун сарф қилинаётган мол-мулк ҳалол йўл билан топилган бўлиши шарт. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳадисларида марҳамат қилганлар:\n«Банда ҳаромдан мол топиб, садақа қилса, қабул қилинмайди. Эҳсон қилса, молига барака кирмайди. Ортида қолдирса, фақат дўзахга захира бўлади. Албатта, Аллоҳ таоло гуноҳни гуноҳ билан ўчирмайди, балки гуноҳни савоб билан ўчиради. Албатта, нопок нарса нопок нарсани ўчирмайди» (Имом Аҳмад ривояти).\nИккинчиси, холис Аллоҳ учун, савоб умидида бўлмоғи шарт. Одамлар кўрсин, мақтасин, деб, риё учун қилинган эҳсон мақбул эмас. Қуръони каримнинг Нисо сураси, 37-38-оятларида мол-дунёларини хайрли ишларга сарф этишга бахиллик қиладиган, эҳсон қилган тақдирда ҳам одамлар кўрсин, мақтасин, деб қиладиган кишиларни Аллоҳ ёқтирмаслиги, балки улар кибрли ва мақтанчоқ кишилар экани баён қилинган. Риёкорлик билан қилинган эҳсон эвазига ҳеч қандай савобга эришиб бўлмаслиги, аксинча, оғир гуноҳга ботилиши Қуръони карим Бақара сурасининг 264-оятида очиқ айтилган:\n«Эй, имон келтирганлар! Молини одамлар кўрсин деб берадиган, Аллоҳга ва охират кунига ишонмайдиган кимсага ўхшаб, (берган) садақаларингизни миннат ва озор билан йўққа чиқарманг! У (риёкор) устини тупроқ қоплаган силлиқ қояга ўхшайди; устига жала ёққанда, (тупроқ ювилиб) сип-силлиқ тошнинг ўзини қолдиради. Улар топган (ва сарфлаган) бойликларидан ҳеч нарсага эга бўла олмайдилар. Зотан, Аллоҳ кофирлар қавмини ҳидоят сари йўлламагай».\nСавобли иш риёкорлик ва одамлар ичида обрў орттириш нияти билан бажарилса, у Аллоҳнинг наздида қабул қилинмайди, балки унинг савобини кетказиб қўйиши ҳам муқаррардир.\nУчинчиси, исрофга йўл қўймаслик. «Исроф» деганда фақат таомнинг ортиб қолиши ёки оёқости бўлишини тушунмаслик керак. Балки ноўрин жойга қилинган сарфу харажат ҳам исрофдир. Чунки хайр-эҳсон ва зиёфат беришдан асосий мақсад — муҳтож ва фақирларга моддий ёрдам кўрсатишдир.\nДемак, исроф бўлмаслиги учун, авваламбор, эҳсон қилувчи киши кимларга ва қаерга эҳсон қилиниш лозимлигини билмоғи ва шундан сўнг ўша ҳақдор ўринларга бермоғи шарт. Акс ҳолда, ўз эгаларига берилмаган эҳсон қабул бўлмайди.\nИмонимизга ҳавола қилинди\nАфсуски, кейинги вақтларда халқимиз орасида тўй тантаналарида ҳаддан зиёд исрофга йўл қўйиш, ким ўзарга тўй қилиш, шуҳратпарастликка ружу қўйиш ҳолатлари кузатилмоқда. Бундан ташқари, никоҳ базмларини азалдан ота-боболаримиз амал қилиб келган ҳамда дунёда ўзининг бетакрор ва беқиёс ўрнига эга бўлган миллий ва диний қадриятларимизга мутлақо зид бўлган тарзда ташкиллаштириш, бунинг оқибатида ортиқча дабдаба ва риёкорликка берилиш ҳолатлари содир бўлмоқда.\nЮқорида зикр этилган ояти карималар ва ҳадиси шарифлардан келиб чиқиб, кейинги пайтларда диёримизнинг кўп жойларида тўй, маросим ва маъракаларда ортиқча исрофгарчилик, риёкорлик, шуҳратпарастлик ва манманликка йўл қўйилаётгани, уларда азалий миллий ва диний қадриятларимизни менсимаслик ҳоллари авжга чиқаётганини эътиборга олган ҳолда, Ўзбекистон мусулмонлари идораси фатво лойиҳасини тайёрламоқда.\nУнда тўй, маросим ва маъракаларни ўтказиш ҳар бир вилоят ва туманнинг ўзига хос маҳаллий урф-одатлари инобатга олиниши зарурлиги ҳам белгилаб қўйилган. Ҳозиргача тўй-маъракаларимиз ҳақида қатъий ҳуқуқий меъёрлар ўрнатилмагани халқимизнинг шариатимиз кўрсатмалари асосида кўп йиллик урф-одат, анъана ва қадриятларимизга таянган ҳолда ўтказилиши зарурлигидандир. Никоҳ базмларида келин-куёв ва уларнинг дўсту дугоналарининг кийинишлари ота-боболаримиздан мерос бўлиб келаётган миллий урф-одатларимизга ва шарқона одоб-ахлоқимизга мос келадими? Келин бўлмишларнинг ғарбона қимматбаҳо тўй либосларини бир неча соатларга фалон маблағ эвазига олишлари-чи? Шарму ҳаёсиз тарзда даврада рақс тушишларига катталар — ота-она, маҳалланинг обрўли кишилари фақат томошабин бўлиб туриши қанчалик тўғри? Баъзи «санъаткорлар»нинг қулоқни қоматга келтирадиган даражада чиқишлари ва маънавиятимизга муносиб бўлмаган қўшиқларни куйлашларини бирон қонун билан чеклашдан олдин ҳар кимнинг виждонига ҳавола қилингани таъсирчанроқ эмасми? Келин-куёв ҳақида танишув ва ишқий саргузаштлардан иборат бўлган ҳаёсиз видеолавҳаларни намойиш этиш кабилар шарқона маданиятимизга мос бўлмаган, динимиз кўрсатмаси ва миллий қадриятларимизга мутлақо тўғри келмайдиган «оммавий маданият» таъсирида пайдо бўлган маънавий таҳдид эканини қачон англаб етамиз? Буларнинг барчаси динимизга, миллий анъана, қадрият ва урф-одатларимизга салбий таъсир кўрсатиши аниқ. Имон софлиги, виждон поклиги, ишларимизни ўзаро бамаслаҳат қилишимиз, қилаётган амалларимизга эътиборли бўлишимиз бундай пайтда бизга асқатади.\n17:38, 24.01.2019 ✔79\n✔ 79  17:38, 24.01.2019


Шерзод Шерматов Халқ Таълими Вазири бўлди, иши зўр, ойлиги ошган ўқитувчилар ҳисобидан келадиган пора ортади. Тўҳамбаларга маза бўлмоқда! - «HARAKAT» XABAR AGENTLIGI :: Independent News Agency Harakat. Узбекистан, новости Узбекистана, политика Узбекистана, оппозиция Узбекистана\n18:21 - Шерзод Шерматов Халқ Таълими Вазири бўлди, иши зўр, ойлиги ошган ўқитувчилар ҳисобидан келадиган пора ортади. Тўҳамбаларга маза бўлмоқда!\nЎзбекистондаги тожиклар режимининг қўғирчоқ ахборот воситалири ҳеч қандай таҳлилсиз хабар беришларича, Инновацион Ривожланиш Вазири ўринбосари бўлиб ишлаб келаётган Шерзод Шерматов Халқ Таълими Вазири этиб тайинланди.\nВазир ўринбосарларидан бири бўлган Алишер Саъдуллаев лавозимида қолибди. Аммо, бошқа 3 вазир ўринбосари янгиланибди. Янги вазир ўринбосарлари қилиб, бунга қадар Тошкентдаги Инҳа университети ректори бўлиб ишлаган Сарвар Бобохўжаев, Инновацион Ривожланиш Вазирининг ўринбосарлари бўлган Отабек Назиров ва Алишер Умаров тайинланган.\nТабиий, бу тайинланганларнинг ҳаммаси Шавкат Мирзиёнинг одамлари ва ўз одамлари билан мавжуд режимни мустаҳкамлаш билан овора. Бир неча кун аввал Шавкат Мирзиё мактаб ўқитувчиларининг маошини 10-24 фоизга кўтарганди. Бунинг сабабли энди маълум бўлди. Таълим вазирлигига тайинланган унинг одамлари давлатдан расман бир неча чақалик ойлик оладилар, аммо, асосан пора билан яшайдилар. Ўқитувчиларнинг ойлиги ошди, демак, мактаб директорлари улардан кўпоқ пора оладилар ва вазирлик раҳбариятидагиларга ҳам кўпроқ пора келади.\nҲа, ҳаммаёқ тўҳамбалар билан тўлатилмоқда:\nҚашшоқлар бўстони, эй, гўзал зиндон,\nТўҳамбалар тўла, бечора Ўзбекистон!\nТўҳамба сўзини ЎЗБЕК тилига биз киритдик. Тўҳамба – ҳеч нарсага қатъий эътиқоди бўлмаган, назари паст, зиқна, жамият ва миллат олдида маъсулият сезмайдиган, дунё қараши ўта чекланган одамдир.\nБалки, бу вазирликка тайинланганлар тўҳамбалармасдир. Улар ўзбекларга эмас, тожиклар режимига хизмат қилмоқдалар ва хизматларига яраша ойлик ўрнига пора оладилар. Қани, Шавкат Мирзиё мард бўлса, бизда вазирлар қанча маош олишини эълон қилсин. Поралар чегарасиз эканлигини эса, шундоғам ҳамма билади билади.


Бир ғариб кўнглини қила олсанг шод... - zarnews.uz\nБир ғариб кўнглини қила олсанг шод...\nСамарқанд шаҳар ҳокимлиги ва шаҳар давлат солиқ инспекцияси ташаббуси билан ҳудудда яшовчи 160 нафар ногиронлиги бўлган фуқароларга дастурхон ёзилди.\nМуборак Қурбон ҳайити арафасида ташкил этилган тадбирда бугунги кунда вилоятда мавжуд 71 минг нафардан зиёд жисмоний имконияти чекланган фуқаролардан 10 минг нафари болалар эканлиги, вилоят бўйича ногиронлик аравачаларига эҳтиёжманд 1500 нафар фуқародан 1147 нафарига ногиронлар аравачаси берилгани айтиб ўтилди.\nБугунги тадбирда ҳам 20 та аравача, 28 та қўлтиқтаёқ ҳамда 24 та ҳасса жисмоний имконияти чекланган фуқароларга совға қилинди.\n- Мамлакатимизда ногиронлиги бўлган шахсларга алоҳида эътибор қаратилиб, жамиятда ўз ўрнимизни топишимиз учун барча имкониятлар яратилган, - дейди Гулнора Азимбоева. – Мен ўзимни ногирон деб ҳисобламайман. Болалигимдан тўқувчиликка қизиқаман. Президентимиз томонидан яратиб берилаётган имкониятлардан самарали фойдаланиб, тадбиркорлик билан шуғулланяпман. Турли хил кийимлар тўқиб, даромад топяпман. 20 нафар шогирд тайёрладим. Янги қурилган арзон уй-жойлардан имтиёзли кредит асосида квартира олдим. Кредит тўловларини касбим ортидан келаётган даромаддан тўлаб боряпман.\nТадбир иштирокчиларига таниқли санъаткорларнинг куй-қўшиқлари кўтаринки кайфият бағишлади.\nҲайит байрами учун арзонлаштирилган ярмарка ўтказилмоқда\nҲайит муносабати билан тест синовлари бошқа кунга кўчирилди


Бугуннинг имоми қандай эканидан бехабарларга! – oliymahad.uz\nБиринчи, мақолада “Бугунги мадрасалар дунёвий илмларни бера олмайди”, дея иддао қилинган. Айтиш мумкинки, юртимиздаги диний таълим муассасаларида диний фанлар билан бир қаторда ижтимоий-иқтисодий ва табиий фанлар ҳам ўқитилиб келинади. Жумладан, Ўзбекистон тарихи, фуқаролик жамияти, математика, информатика ва ахборот технологиялари, география, педагогика, психология, мантиқ, оила психологияси, ҳуқуқшунослик, фалсафа, иқтисодиёт каби фанлар ўқув дастурига киритилган.\nИккинчи, муаллиф яна “Қани эди улар бу илмларни хориждаги нуфузли олий ўқув юртларида ўқиса…” деган гапни ёзишдан аввал имомлар фаолиятига доир хабарларни кўздан кечирса яхши бўлар эди. Ўзбекистон мусулмонлари идораси ва ал-Азҳар университети томонидан имзоланган ҳужжатга асосан масжидларда меҳнат қилаётган имомлар Миср давлатидаги малака ошириш курсларида таълим олади. Имомларга ал-Азҳар университетининг фазилатли шайхлари, таниқли уламолари ва етук олимлари томонидан диний фанлар бўйича ўқув машғулотлари олиб борилади. Шунингдек, ушбу ҳужжатга асосан диний таълим муассасалари талабалари ҳам ал-Азҳар университетида таҳсил олишлари назарда тутилган.\nУчинчи, диёримиздаги масжидлар имом-хатиблари томонидан АҚШ, Россия, МДҲ, Шарқий Осиё ва қўшни мамлакатлардан келган таклифлар асосида ушбу минтақалардаги маҳаллий аҳоли ҳамда меҳнат мигрантларининг диний-маърифий эҳтиёжларини таъминлаш ва соф Ислом маърифатини тарқатиш борасида кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Бундан кўринадики, имом-хатибларимиз ушбу ҳудудлардаги мўмин-мусулмонларнинг илм-маърифатларини янада ошириш учун жуда ҳам зарурдир.\nТўртинчи, биргина 2019 йил давомида имом-хатиблар томонидан 61 мингдан зиёд маърифий тадбир ўтказилгани, телевидениеда 1500 та, радиода 600 та, матбуотда 1000 та, Интернетда 17500 та чиқиш қилинганги бу борада нақадар самарали ишлар бажарилгани, натижа эса имом-хатиблар фаолияти жамият билан чамбарчас боғлиқ эканини яққол ифода этади. Шунингдек, ўтган йилнинг ўзида 3000 нафар ушбу соҳа вакилининг билим ва кўникмалари оширилгани соҳадаги ўзгаришлар замон талабларига мос ҳолда кетаётганини билдиради.\nБешинчидан, аксар уламолар ва имом-домлалар юртимиз ҳамда хориждаги нуфузли олий даргоҳларни тамомлаганларини алоҳида қайд этиш керак. Масалан, Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Усмонхон Термирхон ўғли ҳазратлари Марокашнинг “Каравийн” дорилфунунида, биринчи ўринбосар Ҳомиджон Ишматбеков Саудия Арабистонидаги Мадина ислом университетини таҳсил олганлар. Яна бир ўринбосар Иброҳимжон Иномов Россия Федерациясидаги Омск давлат университетининг Юридик факультетини тугатган. Тошкент шаҳар бош имом-хатиби Нуриддин Холиқназаров олий диний маълумот билан бирга Фарғона давлат университетини тамомлаган.\nБир қатор имом-хатиблар Ўзбекистон Халқаро ислом академияси, Россия Федерациясидаги Булғор ислом академияси каби нуфузли даргоҳларда ҳамда дунёвий олийгоҳларнинг сиртқи бўлимларида ўз илмий салоҳиятларини янада ошириш борасида жидду жаҳд қилмоқдалар.\nХулоса шуки, бугунги кунда имом-хатибларнинг билимлари, касб-маҳоратларини ошириш ва замон талабларига муносиб дин пешволари бўлиб етишишларини таъминлаш йўлида амалий ишлар бундан кейин ҳам давом этади.\nҲақ таоло барчамизни тўғри йўлда собитқадам қилсин!\n1182800cookie-checkБугуннинг имоми қандай эканидан бехабарларга!no\nОлдингиИСЛОМ – КОРРУПЦИЯГА МУРОСАСИЗ ДИНКейингиБугундан халқаро динлараро бағрикенглик ҳафталиги бошланди


Маҳаллий амалдорларга бир савол: қачон халққа яқин бўласиз?\n6 oy oldin Behzod 387\nТан олайлик, бундан тўрт йил олдин ҳаёт қанақа эди, одамлар қандай яшар эди? Эркинлик, очиқлик бормиди? Гап ўтганни ёмонлашда эмас, аксинча, борини айтишда. Сабоқ чиқаришда.\nПрезидентимизнинг шахсий иродаси туфайлигина жуда кўп масалалар, халқимизни қийнаб келган юзлаб муаммолар барҳам топди. Юртдошларимиз эмин-эркин яшаш, ишлаш бахтига мушарраф бўлди. Биргина узоқ вилоятдан пойтахтга келгунча, масалан, айтайлик, Сурхондарёдан Тошкентга машинада келгунингизча, лоф бўлса ҳам, 15-20 та жойда текширувдан ўтиларди. Ҳатто вилоятнинг ўзида, бир тумандан иккинчи туманга боргунингизча, икки-уч жойда “пост”лар ташкил қилинган эди.\nУлар кимни ушлар эди, нимадан бунча хавфсирар эди? Ишонасизми, туманлар тугул секин-аста маҳалла-посёлкаларга ҳам йўлтўсар-шлагбаумлар ўрнатила бошлаганди. Ҳаммаси Юртбошимизнинг битта топшириғи билан барҳам топди. Энди бемалол, йўл қоидасини бузмасангиз, ҳеч ким билан бировнинг иши йўқ.\nҲа, минг шукрки, очиқлик замони келди.\nОддий ойлик-маошни нақд пулда олиш масаласини айтинг, пластик картадан пул ечтириш масаласи-чи, кимларгадир 20-30 фоизини беришга мажбур бўлинарди.\nБуларнинг бари кечаги кунимиз. Тўрт йил олдинги ҳаёт манзаралари. Президентимиз шу боис ҳамиша одамларни рози қилиш, халқ ичида бўлиш кераклигини таъкидлайдилар.\nАммо кўпгина маҳаллий амалдорлар ҳамон халқдан ўзини олиб қочаётганини ҳам айтишимиз керак. Бунинг устига ўша “йиллардан” қолган русум, маҳаллий ҳокимликлар, яъни туман, шаҳар ҳокимликлари, суд, прокуратура идоралари ўз ишхоналарини баланд қора панжаралар билан ўраб олишаётгани, ғалати эмасми?\nЧунки, давлат аҳамиятига молик стратегик объектлар бўлса, тушунарли. Давлат қўриқхоналари бўлса, бошқа гап. Аммо одамлар ўз ташвиш-муаммолари билан бош уриб борадиган жойлар халққа яқин бўлиши керак эмасми? Айрим туман ҳокимликларига оддий одамлар тугул, ОАВ вакилларининг кириб-чиқиши ҳам осон эмас. Шу боис, ҳар гал хизмат юзасидан баланд қора панжаралар билан ўралган давлат идора ва муассасаларига борганимда панжара ортидаги амалдорнинг қабулига киролмай оввора-ю сарсон бўлаётган турнақатор фуқароларни кўриб муҳтарам, Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг “Халқ давлат идораларига эмас, балки давлат идоралари халқимизга хизмат қилиши керак”, деган бугунги ички ва ташқи сиёсатимиз мазмун-моҳиятини ўзида тўла мужассам этган даъватлари эсимга келади.\nРаҳматлик падари бузрукворим оддий чўпон — чорвадор эдилар. Бор-йўғи 7-синфни битирганди. Кимдир ҳаётдан, давлатдан нолиса, бир гапни кўп такрорларди: “Давлат ва халқ — данакнинг пўсти ва мағзи, болам. Битта-иккита одам давлат ҳам, халқ ҳам бўлолмайди”. Дарҳақиқат, давлатсиз халқни, халқсиз давлатни тасаввур этиб бўлмайди.\nЎтган йил октябрь, ноябрь ойларида Сурхон воҳасидаги бир қанча туман ва шаҳар ҳокимликларида бўлишга тўғри келди.\nСафаримизни Шерободдан бошладик. Темир панжара ёнидаги кириш жойига борганимизда ИИБ қоровуллик хизмати ходимлари: “Ҳужжатингиз? Ҳм-и, кимга кирасиз? Ҳа, бу масалалар бўйича ўринбосарлари қабул қилади”, дейишди. Агар иложи бўлса, ҳокимга учрашимиз зарурлигини айтдик. Аввалига: “Ҳокимнинг қабул кунига келинг”, дейишди. Сўнгра: “Ҳоким ҳеч кимни қабул қилмайди, агар сизни киритиб юборсам, мени ишдан ҳайдаб юборишади”, деб ростини айтиб қўя қолишди. Ҳокимнинг телефонига қайта- қайта қўнғироқ қилдик, қани гўшакни кўтарса?..\nНима ҳам дердик, ниятимиз амалга ошмай, темир панжарадан ўтолмасдан, Бойсун қараб йўл олдик. Хуллас, қайси туман ёки шаҳарга борманг, шу ҳол, шу манзара. Хўш, жойлардаги ҳокимликларда, давлат идора ва муассасаларида “тўртинчи ҳокимият” вакилларига муносабат шундай экан, оддий фуқаролар қандай қилиб бу идораларга бош суқади? Маҳаллий раҳбарларга дардини қандай тушунтиради? Нега улар ўзига бунчалик бино қўйган, кибр ва манман, фақат ўз гапини жуфтлайдиган?..\nШунда бир нарсанинг моҳиятига етгандай бўлдим. Тўғриси, аҳоли томонидан интернетдаги ижтимоий тармоқларга ёзилаётган бўлар-бўлмас мурожаатларни шунчаки бекорчиликдан ёзишади, деб ўйлардим. Имоним комил бўлдики, даҳмазалардан безган одамлар оддийгина маҳаллада ҳал бўладиган муаммолари учун ҳам ижтимоий тармоқларга, Президент порталига ёзишга мажбур бўлишаркан.\nҲазрат Муқимий айтганидек: “Қилманг ёмон андишалар, яхшилари ҳам бор экан”. Музработ, Бандихон, Сариосиё туманлари ҳокимлари қабулида бўлдик. Энг муҳими, улар бизнинг ташриф ва режамиздан хурсанд бўлишди. Ҳатто, муҳим маслаҳатлар ҳам беришди.\nАслида гап қайсидир туман ёки шаҳар ҳокимининг қабулига киришда эмас. Гап кундан-кунга қатъий урф бўлиб бораётган рутубатли қора панжаралар хусусида! Афсуски, қайси давлат идора ва муассасаси жорий ёки тўла таъмирга тушадиган бўлса, албатта, 3-4 метрлик қора панжара билан ўраладиган бўлди. Янгитдан қуриладигани-ку, бўлса бўлмаса! Ахир, бу қора панжараларга республикамиз бўйича сарфланаётган ноёб материаллар ва миллиард-миллиард сўм маблағлар амалдорнинг чўнтагидан эмас, давлат бюджетидан кетаяпти-ку? Давлат хазинаси бу халқ мулки ва халқ ризқи. Агар буни мамлакат бўйича ақчага чақадиган бўлсак, тоғ бўлиб кетади-ку?\nАнча йиллар аввал Сурхондарёнинг собиқ раҳбарларидан бири вилоят марказидаги “Болажон” боғи атрофидаги ҳашамдор темир панжараларни олдириб ташлатганди. Бунга ҳамма тасаннолар айтганди. Чунки “Болажон” боғига бобо ва момолар набираларини, ота-оналар болаларини олиб кириши учун салкам 500 метр масофадан айланиб келишига тўғри келарди. Бундан ташқари, бу боғда биттагина кириш жойи бўлиб, кўпинча бекитилиб қўйиларди. Болалар боғи бўлса-да, қайсидир “тадбиркор” учун даромад манбаи эди. Сал ўтмай вилоят ҳокимлиги атрофидаги жимжимадор панжараларни ҳам кўчиртириб ташлаганди.\nАслида бундай панжаралар маҳаллий ҳокимиятларга, фуқароларнинг ҳуқуқ ҳамда манфаатларини ҳимоя қилувчи идораларга эмас, юқорида айтганимиздек, давлат аҳамиятига молик стратегик объектларга, қўриқхоналарга ёки қатъий белгиланган биноларгагина ўрнатилса, кифоя, эмасми?\nЎтган йил ёзда электр ҳақини тўлаш учун мажбурий ижронинг Музработ туман бўлимига бордим. Машинамдан тушмасдан форма кийган бир йигит бақириб келди: “Бу ерда тўхташ, машина қўйиш мумкин эмас. Кўрмаяпсизми, тўхташни тақиқловчи белги қўйилган”. Нима қилиш керак, икки чақирим нарига машинани қўйиб келсам, оёғим синган, қўлтиқтаёқда зўрға юрибман. Кўчанинг бошида ИИБ идораси, ҳақиқатан ҳам тақиқловчи белги қўйилган. Ундан сўнг прокуратура, кейин суд, департамент, ҳаммаси баланд, совуқ панжара билан ўралган, қаерда тўхтасанг ҳам дакки ейсан. Охири машинадан тушолмай, қайтиб кетишга мажбур бўлгандим. Мана сизга ИНСОН омили!\nЎйламанг, биргина Музработ туманида деб, деярли барча туманлар ва шаҳарлардаги амалдорларнинг идорасида шу аҳвол. Пойтахтдан келган бир ҳамкасбимга ҳамроҳлик қилиб, бир-икки маҳкамага бордик. Ортиқча расмиятчиликдан қон бўлиб кетган бўлса керак: “Нега бу идоралар, бу амалдорлар бунчалик зирхланган, худди “гестапо”дан қўрққандай!” — деб юборди. Расмиятчилик, сиёсат ўз йўлига, ҳамкасбим юрагининг туб-тубидан чиққан бу нидода эртанги кунга ишонч ва очиқ кўз билан қарайдиган халқимизнинг, миллатимизнинг сасини ҳис қилдим. Бизни давлатимиз, ҳукуматимиз, шонли Қуролли Кучларимиз кўз қорачиғидек ҳамма нарсадан ҳимоя қилиб турган бўлса, бунинг устига, ўз уйимиз, ўз юртимиз, ўз элимизда бўлсак. Энди маҳаллий амалдорларга бир ҳақли саволни беришга тўғри келади: бу эркин жамиятда биз нимани яширамиз, нимадан ва кимдан ўзимизни бунча ҳимоя қилиб қўриқлаймиз?!\nАхир маҳаллий ҳокимият, ИИБ, прокуратура, суд, мажбурий ижро, департамент, кадастр каби давлат идоралари ҳарбий завод, махфий база, танга ва қоғоз пул чиқарадиган зарбхона ёки ўта сир сақланадиган бирор лаборатория эмас-ку?!\nАйниқса, маҳаллий давлат идораларини баланд қора панжаралар билан ўраш, ортиқча ҳашамларга кетаётган қурилиш материаллари ва маблағни энг чекка қишлоқлардаги мактаб ҳамда болалар боғчаларига, қабристонларга, маҳалла йўлларига, аҳолини ичимлик суви билан таъминлашга сарфласак ҳам юртимиз, ҳам халқимиз учун фойдали бўларди. Агар юқоридаги маҳаллий идораларнинг маблағи ошиб-тошиб кетган бўлса, ходимларини ўзлари қизиққан журналга, газетага обуна қилсин ёки ўша маҳкамада мўъжазгина кутубхона ташкил этсин. Бу Президентимиз илгари сурган ғояларга, бугунги замон талабига мос ва хос бўларди.\nХулоса ўрнида яқинда муҳтарам Президентимизнинг Олий Мажлисга Мурожаатномасида алоҳида таъкидланган қуйидаги сўзларни яна бир карра эслатишни лозим топдик: “Оммавий ахборот воситалари мамлакатимизда амалга оширилаётган кенг кўламли ўзгаришларни холис ёритиш билан бирга, жойлардаги мавжуд долзарб муаммоларга давлат идоралари ва жамоатчилик эътиборини қаратиб, уларни бартараф этишга барча даражадаги раҳбарларни даъват этиб, ундаб келаётганини алоҳида таъкидлаб ўтмоқчиман. Улар том маънода “тўртинчи ҳокимият”га айланиб бормоқда.\nАччиқ ва танқидий материаллар жойлардаги кўплаб амалдорларга ёқмаслиги, уларнинг тинчи ва ҳаловатини бузаётгани бор гап. Лекин ошкоралик ва сўз эркинлиги бу — давр талаби, бу — Ўзбекистондаги ислоҳотларнинг талаби”.\nPrevious Васвасагин! Ёхуд айрим омади юришган бойваччалар ҳақида\nNext Зиёратнинг ҳам одоби бор


Хайрулла Ҳамидов: "Ҳаммаси яхши, фақат сизни қаттиқ соғиндим..." - BBC News O'zbek\nХайрулла Ҳамидов: "Ҳаммаси яхши, фақат сизни қаттиқ соғиндим..."\nImage caption "Ҳаммаси яхши, фақат сизни қаттиқ соғинаман..."\nҚатор диний асосдаги айбловлар билан олти йиллик қамоқ жазосига ҳукм этилган ўзбекистонлик таниқли журналист Хайрулла Ҳамидовнинг яқинлари энди мустақилликнинг йигирма йиллик муносабати билан эълон этилиши кутилаётган авфдан умид қилмоқдалар.\nШу кунлар турмуш ўртоғи билан кўришишга муяссар бўлган журналистнинг турмуш ўртоғи Дилноза Ҳамидовага кўра, маҳбус ижодкорнинг кайфияти яхши, тушкунликка тушгани йўқ.\n“ Улар билан ўтирганлардан ҳеч ким амнистияга тушмабди, Худо ҳоҳласа, сентябрда эълон этиладиганига тушиб қоламан деб умид қилмоқдалар. Бизнинг ҳам умидимиз шундан...” дейди Дилноза Ҳамидова.\nДилноза Ҳамидовага кўра, Хайрулло қамоқхонанинг клубида ўз ижодини давом эттирмоқда экан.\nЯқинлари Хайрулла билан ҳар уч ойда икки суткалик, бир ярим ойда икки соатлик учрашувга изн берилганини айтишмоқда.\nЯнгийўлдаги ёпиқ маҳкама ўтган йил май охирларида ёшу қари орасида диний – маърифий дастурлари, шеърлари билан мисли кўрилмаган равишда танилган Хайрулла Ҳамидовни ноқонуний диний гуруҳга аъзолик ҳамда жамоат тартибига хавф солувчи материалларни тайёрлаш ва тарқатишда айбдор деб топган эди.\nМаҳкама жараёнида у ўзига қўйилган айбларни рад этган.\nУ айблов томони ашёвий далил сифатида тақдим этган ва "жамоат хавфсизлигига таҳдид" экани даъво қилинган аудио ва видео материаллар радио ва телевидениедаги муаллифлик дастурларида эфирга узатилганини айтган.\nХайрулла Ҳамидов ўтган йил 22 январда ҳисбга олинганди.\nХалқаро ташкилотлар 35 ёшли Хайрулла Ҳамидовни ҳибсдан озод этиш талаби билан Ўзбекистон ҳукуматига очиқ мурожаатлар билан чиқишган.\nУнинг шеър, эссе ва маърузалари ёзилган аудио ҳамда видео ёзувлар интернет, шунингдек, минтақанинг бошқа давлатларида ҳам кенг тарқалган.\nМухлисларига кўра, Хайрулло Ҳамидов ўз чиқишларида диний мавзулар билан бирга, долзарб ижтимоий муаммоларни кўтариши билан ҳам эътибор қозонган.\nХайрулло Ҳамидов асос солган "Одамлар орасида" рўзномаси қисқа вақт ичида Ўзбекистонда энг кўп сотиладиган нашрга айланган, аммо олти ойдан сўнг турли важлар билан ёпиб қўйилган.\nОхирги вақтларда Ўзбекистон маҳкамалари "жиҳодчи" ва "ваҳҳобийлик" да айбланган ўнлаб инсонларни узоқ йиллик қамоқ жазоларига маҳкум этган.


Варрак сайли ўтказилди » Sensorika - Интернет центр города Навои, Узбекистан – sensorika.uz\nВаррак сайли ўтказилди\nҲар йили баҳор бошланиши билан болаликнинг энг беғубор дамлари бошланади, яъни фарзандларимиз қир-адирларга, кенгликларга чиқиб варрак учирадилар. Яқинда Нурота туманидаги "Камалак” болалар ташкилоти ташаббуси билан тумандаги 54 умумий ўрта таълим мактаби ўқувчилари ўртасида "Қадриятларни қадрлаймиз” лойиҳаси асосида "Варраклар сайли” ўтказилди. Ушбу тадбирга мактаб ўқувчилари, уларнинг ота-оналари, ўқитувчилар таклиф этилди. Ўқувчилар ўзлари ясаган ҳамда тайёр ҳолдаги варракларни беғубор осмон узра ким ўзарга парвоз қилиш мусобоқасини ўтказдилар. Варраклари энг баланд парвоз қилган 2-синф ўқувчиси Г.Ҳақназаров фахрли 1-ўринга, 3-синф ўқувчиси С.Атоев фахрли 2-ўринга ва 4 синф ўқувчиси А.Хидиров эса фахрли 3-ўринга лойиқ деб топилди.Варрак сайлида ғолиб чиққан ўқувчилар ташкилотчилар томонидан рағбатлантирилдилар. Ҳар йили баҳор бошланиши билан болаликнинг энг беғубор дамлари бошланади, яъни фарзандларимиз қир-адирларга, кенгликларга чиқиб варрак учирадилар. Яқинда Нурота туманидаги "Камалак” болалар ташкилоти ташаббуси билан тумандаги 54 умумий ўрта таълим мактаби ўқувчилари ўртасида "Қадриятларни қадрлаймиз” лойиҳаси асосида "Варраклар сайли” ўтказилди. Ушбу тадбирга мактаб ўқувчилари, уларнинг ота-оналари, ўқитувчилар таклиф этилди. Ўқувчилар ўзлари ясаган ҳамда тайёр ҳолдаги варракларни беғубор осмон узра ким ўзарга парвоз қилиш мусобоқасини ўтказдилар. Варраклари энг баланд парвоз қилган 2-синф ўқувчиси Г.Ҳақназаров фахрли 1-ўринга, 3-синф ўқувчиси С.Атоев фахрли 2-ўринга ва 4 синф ўқувчиси А.Хидиров эса фахрли 3-ўринга лойиқ деб топилди.Варрак сайлида ғолиб чиққан ўқувчилар ташкилотчилар томонидан рағбатлантирилдилар. Янгиликлар


Европа дипломатияси раҳбари Афғонистондаги толибон ҳукуматини (улар террорчилик фаолияти учун БМТ санкциялари остида) тан олиш бўйича Марказий Осиё давлатларининг позицияси ҳақида гапирди.\n“Марказий Осиё мамлакатлари Афғонистоннинг янги сиёсий раҳбариятини тан олиш бўйича турли позицияларга эга, масалан, Ўзбекистон толибон ҳукуматини тан олишни сўрамоқда, Тожикистон эса қарши, инклюзив ҳукумат яратишни талаб қилмоқда”, деди Боррел.\nУнинг таъкидлашича, Тожикистон Толибон ҳукуматини тан олмаган бўлса-да, мамлакат аҳолиси қишдан омон қолишлари учун бир неча ой давомида Афғонистонга элэктр энергиясини деярли текин етказиб бермоқда.\nЕвропа Иттифоқи позициясига келсак, Боррелнинг сўзларига кўра, агар толибон инсон ҳуқуқларини ҳурмат қилса ва халқаро терроризм бошпанаси бўлишдан тўхтаса, Брюссел уларга нисбатан ёндашувини “созлаб беради”.\nКиритилди: 14:52 24.11.2021. Ўқилди: 5648 марта. Фикрлар сони: 0 та.


Қасдлашув. Иван Бунин\nАвгустнинг охирларида Канндаги пансионга бордим; денгизда чўмилиб, табиатдан нусха кўчириб, ижод қилмоқчи эдим. Анави ғалати аёл ҳар куни эрталаб каҳва ичар, ўзи алоҳида столда ўтириб тамадди қилар, доим ўйчан, тунд қиёфада юрар, чор-атрофдаги одамларга эътибор бермас, қаҳвахўрликдан сўнг қайси гўрларгадир ғойиб бўлар, кечгача қорасини кўрсатмас эди. Пансионда бир ҳафтадан бери яшаётган бўлсам-да, ҳамон ўша аёлни қизиқиб кузатиб юрардим: қоп-қора сочлари қалин, билакдек бир ўрим сочи орқасига ташлаб қўйилган, сочлари бошини чулғаган, қадди-қомати келишган, соғлом, эгнида қора-қизил мовут кўйлак, истараси иссиқ, лекин қиёфаси тунд... Бизга ўн беш ёшлар чамасидаги эльзаслик қиз ош-овқат, чой-нон келтириб берар, бажонидил хизматимизни қиларди. Ёш бўлса-да сийналари бўлиқ, тўлишган, тўлишиб яна-да очилиб кетган, тантиқроқ, лекин ёқимтой ожиза эди. У бировнинг гапини худди ҳуркак оҳудек кўзларини пирпиратиб, жилмайиб тингларди. Уни бир гал йўлакда учратиб қолиб саволга тутдим:\n- C’est une russe, monsieur.\n- Je n’en sais rien, monsieur.\n- Est-elle chez vous depuis longtemeps?\n- Non, monsieur. Il y avait un monsieur...\n- Mais oui, monsieur...\nбилан шамсияни олиб, унинг орқасидан эргашдим. У кўча бошига бориб Карно хиёбони томон бурилди, мен ҳам ўша муюлишдан бурилдим. Ўйладимки, ўз хаёллари билан банд бўлиб орқасига қарамайди, пойлаб бораётганимни сезмайди. Дарҳақиқат, то вокзалга боргунча орқасига бир марта ҳам назар ташламади. Вокзалда учинчи тоифали вагонга чиқаётган чоғда ҳам орқасига ўгирилиб қарамади. Поезд Тулонга борарди. Мен ҳам ҳар эҳтимолга қарши Сен-Рафаэлгача чипта олиб, қўшни купега чиқдим. Чамаси, у олисга кетаётган йўловчига ўхшамасди. Хўш, қаёққа кетяпти?.. Напулада, Тэулада деразадан бошимни чиқариб қарадим. Ниҳоят, поезд Трэйясда бирпас тўхтаган пайт яна бошимни чиқардим-у, бекатни тарк этаётган аёлни кўриб қолдим. Вагондан сакраб тушиб яна унинг орқасидан йўл олдим. Бу сафар олис масофадан таъқиб этиб боравердим. Узоқ юрдик – денгиз ёқасидаги тик жарлик ёнидан ўтган эгри-бугри муюлишлар, ёш қарағайзор оралаб ўтган нишаб тошлоқ сўқмоқ ҳам орқада қолди. Шу сўқмоқ орқали соҳилга тик кесиб чиқилса, йўл хийла қисқарарди. Ўрмон билан қопланган кимсасиз серқоя кўрфазча томон тоғ қиялаб борар, соҳилга етгач тик кесилган табиий девор ҳосил бўлар эди. Вақт пешинга яқинлашиб қолган, кун иссиқ, қилт этган шабада йўқ, игна баргли арчазордан таралаётган хушбўй ҳид димоқни ёраман дерди, атрофда зоғ учмас, тиқ этган товуш эшитилмас, фақат чағалайлар сув сатҳида юзиб юрар, онда- сонда чиғиллаб қўйишар эди. Денгизнинг очиқ бўлган жануб томони ялт-юлт этиб кўзни қамаштирар, йирик-йирик кумуш юлдузчалар сапчиб қирғоққа уриларди... Ниҳоят, у оғирлигини орқага ташлаб югурганча сўқмоқ бўйлаб ям-яшил кўрфазчага тушди. Кўрфазча тўқ қизил қоялар орасида пайдо бўлган эди. Шамсиясини қумлоққа ташлаб шоша-пиша ечина бошлади. Оёқяланг эди. Мен сертош қояга ётиб олдим, у қоя остига қорамтир гулли кўйлагини ечиб ташлади. Унга қараб, ҳойнаҳой, чўмилиш куйлакчаси хам корамтир-тунд булса керак деб уйладим. Бирок, куйлак остида ҳеч қандай чўмилиш куйлакчаси йўқ, фақат калтагина пушти сорочка бор эди, холос. Сорочкасини ҳам ечиб ташлади; у офтобда обдон тобланган, баданлари қаҳрабо тусига кирган, соғлом, бақувват эди. Қип-яланғоч ҳолда оқаришиб турган тип-тиниқ сувга кириб борди; чиройли тўпиқларини эгиб-тўғрилаб, орқаларини намойишкорона ўйнатиб, қуёшда қорайган белларини кўз-кўзлаб сувга шўнғиди. Сувда жимиб қолди, афтидан, сувда акс этаётган қуёш нурлари кўзларини қамаштирган эди. Кейин оёқларини ўйнатиб сувни шалоплатди, сув тубига чўнқайиб ўтирди, сувдан бошини чиқариб бир айландию оёқ-қўлларини кенг ёзиб сув устига ётиб олди; аста-секин юзиб қумлоқ соҳилга чиқди, тирсагини тираб қумга бошини қўйди. Кумуш тикондек ялтираб, бир маромда сокин чайқалаётган бепоён денгиз гуё уфққа сингиб кетарди. Соҳилга туташ кўрфазча ва шинамгина серқоя манзил тобора қизиб борарди. Қоядан иборат дим бўшлиқда, мўъжаз жануб ўрмонида шу қадар теран сокинлик ҳукм сурардики, пастимдаги қумлоқда кўксини қумга бериб ётган аёлнинг ялтираб турган елкаларига, икки тилим орқаларига, кенг ёйилган оёқларининг орасига урилаётган шаффоф мавжларнинг майин чалоплаши ҳам бемалол эшитиларди. Мен харсанг орқасига яшириниб олиб яланғоч гўзалликни зимдан кузатиб ётар эканман, борган сари бетоқатланиб, бу қилиқ ғирт бемаънилик, сурбетлик эканини паққос эсимдан чиқариб юбордим. Қаддимни тиклаб трубкамни тутатиб тамаки чека бошладим. Дафъатан аёл ҳам бошини кўтардию пастдан юқорига – мен томон ажабланиб тикилиб қолди. Бирок, аввал қандай ётган бўлса, ўша ҳолатда чўзилиб ётаверди. Нима қилишимни, нима дейишимни билмасдан каловланиб ўрнимдан турдим. Аёл биринчи бўлиб тилга кирди:\n- Мен йул бўйи орқамдан биров эргашиб келаётганини сезган эдим. Нега эргашдингиз?\n- Кечирасиз, шунчаки қизиқувчанлик... – дедим гапни айлантирмасдан.\n- Ҳа, кўриниб турибди, қизиқувчан экансиз. Мен хакимда сураб-суриштирганингизни Odette айтган эди. Сизнинг рус эканингизни тасодифан эшитиб қолганман, шу боис ҳозир унчалик ажабланаётганим йўқ – ҳамма руслар ҳаддан зиёд қизиқувчан бўлади. Бироқ, айтинг-чи, нима учун орқамдан эргашиб келдингиз?\n- Аввало, қизиқувчанлигим, қолаверса, касбим шунақа.\n- Биламан, сиз рассомсиз.\n- Сиз эса расмбоп аёлсиз. Бундан ташқари, хар куни эрталаб қаёққадир ғойиб бўлардингиз. Бу ҳол кўнглимга ғулғула солди: қаёққа? нима учун? Ҳатто нонушта қилмасдан кетардингиз. Ваҳоланки, пансион аҳли бундай қилмайди. Боз устига, турқ-атворингиз ҳам бошқаларникидан фарқ қилади, доим бир нарсани ўйлаб юрасиз. Ёлғиз бўласиз, миқ этмайсиз, қандайдир яширин сирингиз борга ўхшайди... Энди, ечинаётганимни кўриб нима учун қайтиб кетмадингиз, деб сўрамоқчимисиз...\n- Текин томошани ташлаб гўрга кетармидингиз, - деди. Бирпас сукут сақлаб, қўшиб қўйди: - Ҳозир сувдан чиқаман. Бир дақиқа тескари қараб туринг, кейин буёққа келасиз. Сиз ҳам мени қизиқтириб қолдингиз.\n- Ўлсам ҳам тескари бурилмайман, - деди. – Мен рассомман, қолаверса, биз ёш бола эмасмиз.\n- Бўпти, менга бари бир,- деди у елкасини қисиб.\n- Балки, трубкадан ташқари, папиросингиз ҳам бордир? – деб сўради.\n- Менга ҳам беринг.\n- Ҳозир ҳам сизга ёқяпманми? – деб сўради кесатиқ аралаш.\n- Бўлмасам-чи! – деб хитоб қилдим. – Офатижонсиз, баданингиз, сочларингиз, кўзларингиз... фақат тунд қиёфангиз ғалати кўриняпти.\n- Ростини айтсам, кўнглимга ёмон бир ниятни тугиб қўйганман.\n- Ўзим ҳам шундай бўлса керак деб ўйлагандим. Сиз яқинда ким биландир ажрашгансиз, кимдир сизни ташлаб кетган...\n- Ташлаб кетмади, итқитиб юборди. Мени ташлаб қочиб кетди. Билардим, у адойи тамом бўлган кимса эди, лекин унга кўнгил бердим. Кейин маълум бўлдики, қип-қизил битта аблаҳни яхши кўрган эканман. У билан бундан бир ярим ойча муқаддам Монте-Карлода учрашдик. Ўша оқшом казинода қимор ўйнаб ўтирган эдим. У ҳам ёнимда туриб қимор ўйнарди, кўзларини олайтириб шарчаларни кузатарди. Омади чопиб кўп ютди, бир марта ютди, икки, уч, тўрт... Мен ҳам анча-мунча ютуқни қўлга киритдим, у ҳаммасини кўриб турарди. Тўсатдан: «Тамом, пишти! Assez! – деб мен томонга ўгирилди-да: - N’est-ce pas madame?» - деб қўшиб қўйди. «Ҳа, пишти!» дедим кулиб. «Ие, русмисиз?» «Кўриб турибсиз-ку». «Ундай бўлса, кетдик – кайф-сафо қиламиз!». Унга разм солдим – афтидан азоб кўрган одамга ўхшарди, лекин хийла келишган... Кейин нима бўлганини тасаввур этиш қийин эмас.\n- Ҳа, қийин эмас. Кечки овқат пайтида апоқ-чапоқ бўлиб, тинмай гап сотгансизлар, хайрлашадиган пайт келганда ажаблангансизлар...\n- Тўппа-туғри. Биз хайрлашмадик, бир-биримизга ёпишдик-қолдик, ютиб олган пулларимизни совура бошладик. Монте-Карлода, Тюрбида, Ниццада яшадик. Канн билан Ницца оралиғида, йўл бўйларида жойлашган қовоқхоналарда нонушта, тушлик қилардик. Сиз у жойлардаги нарх-наволар осмонда эканини билсангиз керак?! Ҳатто маълум муддат Cap d’Antibes меҳмонхонасида ҳам яшадик, ўзимизни бой-бадавлат этиб кўрсатишга ҳаракат қилдик... Ҳамёнимизнинг таги кўриниб қолди, охирги майда-чуйдамизни тўплаб Монте-Карлога йўл олдик, лекин бу сафаримиз ҳалокат билан якунланди. У бирёқларга гум бўлиб кетиб пул топиб келар, аммо бу пуллар аввалгиларга нисбатан арзимас миқдорда – эллик, юз франкдан ошмас эди... Сўнг менинг сирғаларимни, ҳатто никоҳ узугимни, ичдан буйнимга таўиб юрадиган тилло хочимни, бир пайтлар мен эри бор хотин эдим, қайси гўрларгадир элтиб сотиб юборди...\n- Албатта, эрта-индин биров жуда катта қарзини тўлайди, нуфузли, сармоядор дўстларим, таниш-билишларим бор деб ишонтирган.\n- Ҳа, худди шундай бўлган. Унинг ўзи ким эди? Аниғини ҳозир ҳам билмайман. Ўзининг ўтмиши тўғрисида батафсил, аниқ гапиришни истамасди, мавзуни дарҳол бошқа томонга буриб юборарди. Ўзим ҳам бунга унчалик эътибор бермасдим. Биласиз, кўпчилик муҳожирларнинг кечмиши бир хил бўлади: Петербург, ажойиб ҳарбий қисмда хизмат, кейин инқилоб бошланади, Истанбул... Эски оғайнилари ёрдами билан Парижда гўё яхшигина мавқега эга бўлади, истаган жойга қўли етади, ҳозирча Монте-Карлода вақтихушлик қилади ёки Ниццада бирорта обрў-эътиборли дўстининг пинжига кириб олиб... Хуллас, шунақа гаплар билан қўйнимни пуч ёнғоққа тўлдирди. Мен бўлсам кундан кунга руҳан тушиб, ёруғ дунё кўзимга тор кўриниб борарди, у эса мийғида кулиб: «Хотиржам бўл, менга ишонавер, Парижда ҳозир биз учун елиб-югуришяпти, бопладим – нима қилганимни сенга айтиб ўтирмайман, барибир ақлинг етмайди, буёғини ўзимга қўйиб бер», деб таскин берарди.\n- Нима «хўш»?\n- Сизга буларнинг ҳаммаси кулгули туюляптими?\n- Шундай дейишга уялмайсизми?! Мен сизни Медуза ёки Немезида киёфасида тасвирламокчиман.\n- Улар қасоскор санамларми?\n- Ҳа, жуда ёвуз.\n- Немезида! Яна қанақа Немезида?! Йўқ, сиз ёмон одамга ўхшамайсиз... Яна битта папирос беринг. У чекишниям ўргатди... Ҳамма нарсага ўргатди!\n- Дарвоқеъ, чўмилиш учун шунча жойга келганингизни кўриб ниҳоятда ажабланган эдим. Ҳар куни бўзчининг мокисидек лўкиллаб юришдан зерикмасмикан деб ўйлагандим. Энди билсам, сизга ёлғизлик керак экан.\n- Юринг, салқинга ўтайлик, кун ёндираман деяпти. Ғамгин тарихингизнинг давомини ўша ерда гапириб берасиз, - дедим.\n- Кетдик, - деди.\n- Энди давоми нима бўларди? – деди. – Мен ҳақиқатан ҳам жуда хунук, шармандали ўша воқеани эслашни-да истамай қолдим. Ҳойнаҳой, сиз мени гоҳ анави-гоҳ манави фирибгарнинг кунда-шундаги жазмани бўлса керак деб ўйлаяпсиз. Ҳечам ундай эмас. Менинг ўтмишим ҳам бошқаларникидан унчалик фарқ қилмайди. Эрим дастлаб Деникиннинг, сўнг Врангелнинг Кўнгилли армиясида хизмат қилган, тақдир тақозоси билан Парижга келиб қолганимиздан кейин, албатта, шофёрлик қилди. Лекин аста-секин ичкиликка ўрганди, охир-оқибат ичкиликка шу қадар ружу қўйдики, ишдан ҳайдалиб, ялангоёқ дайдига айланди-қолди. Энди у билан бирга яшай олмасдим. Уни охирги марта Монпарнасда, «Доминика» остонасида учратдим. Албатта, русларнинг шунақа қовоқхонаси борлигини билсангиз керак? Тун, ёмғир, у бўлса йиртиқ этикда кўлмак кечиб юрибди, қаддини дол қилиб ўтган-кетганнинг ёнига чопиб боради, қўлларини чўзиб садақа сўрайди, одамларга ёрдамлашмоқчи бўлади, аслида, таксидан тушаётган йўловчиларга ҳалақит берарди, холос... Мен серрайиб колдим, ундан кўзимни узмасдим. Аста унга яқинлашдим. Таниди, қўрқиб кетди, хижолат бўлди. Сиз унинг қандай ажойиб, меҳрибон, хушмуомала инсон эканини тасаввур ҳам қилолмайсиз. Қотиб қолди, ўзини қўярга жой тополмасдан менга тикилди: «Маша, сенмисан?» Бужмайган, уст-боши бир аҳволда, соқолига устара тегмаган, ҳаммаёғини сариқ жун қоплаган, шаллоба бўлган, совуқда дир-дир қалтирайди... Ҳамёнимда бор пулимни унга бердим, ҳўл, муздек қўли билан қўлимдан ушлаб билакларимни ўпа бошлади, елкалари силкинди, товушини чиқармасдан йиғлади. Хўш, қўлимдан нима ҳам келарди? Фақат икки-уч марта ҳар ойда юз, икки юз франкдан пул жўнатиб турдим. Парижда менинг шляпа тикадиган устахонам бор, мўмайгина даромад қиламан. Бу ерга мен ҳордиқ чиқаргани, чўмилгани келганман. Мана, кўрмайсизми... Эрта-индин Парижга қайтаман. Анави фирибгарни топиб қулоғининг остига «шалва қайнатиб» қўйсам, жанжал кўтарсам – жуда бемаъни иш бўлар экан. Биласизми, мен бунинг бемаънилигини қачон расмона тушуниб етдим? Ҳозир билдим, сиз туфайли билдим. Бошимдан ўтган саргузаштни гапириб бердим-у, бирдан англаб қолдим...\n- Ажаб, хушторингиз қандай қилиб жуфтакни ростлаб қолди?\n- Ҳамма гап шундаки, у ниҳоятда ифлос йўлни танлади. Биз мана шу пансиончага жойлашдик, ҳозир сиз билан мен қўшниман. Сар d’Antibes мехмонхонасидан кейин бу ерда яшашни тасаввур этиб кўринг-а! Бундан ўн кунча олдин оқшом чоғи қиморхонага чой ичгани бордик. Албатта, мусиқа чалинаётган, йигит-қизлар жуфт-жуфт бўлиб рақсга тушаётган экан. Бундай манзарани кўрсам беихтиёр кўнглим айнийдиган бўлиб қолган, шу қадар меъдамга урибди. Ишқилиб, ўтирибман, пирожное еяпман, у икковимиз учун буюртма беряпти, гоҳ-гоҳ илжайиб пичинг қилади: «Қара, анавиларни қарагин, ҳақиқий маймунларга ўхшайди-я, оёқларини тапиллатиб, башарасини буриштирганини кўрмайсанми!» дейди созандаларни кўрсатиб. Сўнг бўм-бўш портсигарини очиб югурдакни ёнига чақирди, инглизларнинг папиросидан олиб кел, деб буюрди. Югурдак папирос келтирди. У хижолатомуз: «Мерси, чой ичиб бўлганимиздан кейин ҳақини тўлайман», деди. Тирноқларини кўздан кечириб ўтириб: «Қўлим дабдала бўлиб кетибди-ку! Ҳозир ювиб келаман...», деди менга қараб ва ўрнидан турдию кетди.\n- Кейин қайтиб келмади.\n- Йўқ. Мен бўлсам кутиб ўтирибман. Ўн дақиқа кутдим, йигирма, ярим соат, бир соат... Қандай аҳволга тушиб қолганимни тасаввур этяпсизми?\n- Тасаввур этяпман...\nМен ўша манзарани яққол кўз олдимга келтирдим: стол атрофида чой ичиб ўтирибди, атрофига аланглайди, миқ этмайди, аҳмоқона аҳволга тушиб қолганини ўйлайди, хуноб бўлади... Йирик деразалардан тун қўйнидаги осмон кўринади, сокин денгиз мавжланиб жилоланади, пальмаларнинг япроқлари қорайиб кўзга ташланади, созандалар полни тапир-тупур этказиб тепади, асбобларини пуфлайди, темир ликопчаларни зарб билан уради, эркаклар товонларини бир-бирига уриштириб мусиқага мос равишда чайқалиб, рақс баҳонасида хонимларга маҳкамроқ ёпишиб, шаҳвоний нафсини қондириш ниятида бир томонларга судрайди... Қўнжи узун этик кийиб олган хизматкор кўкимтир мундирни унга узатиб, бош кийимини ечиб таъзим қилади, бир қути «Нigh Life»...\n- Кейин нима бўлди? Сиз ўтирибсиз...\n- Ўтирган ўрнимда адойи тамом бўлганимни ҳис этяпман. Созандалар ҳам уйларига кетди, зал бўшаб қолди, электр чироқлари ёқилди...\n- Деразалар оқаришиб турибди...\n- Ҳа. Ўрнимдан турай десам, оёқларимда мадор йўқ. Нима қилсам экан, нажот борми? Ҳамёнимда бор-йўғи олти франк бор, холос. Қўлимга майда тангалар ҳам илашиб чиқди.\n- У ростдан ҳам ҳожатхонага йўл олади, зарур ишни адо этади, ўзининг фирибгарлик ҳаётини ўйлайди, сўнг тугмаларини қадайди ва йўлак бўйлаб оёк учида юриб орқа эшикдан кўчага чиқиб кетади... Худо ҳаққи, кимга кўнгил қўйган эдингиз?! Энди уни излаб топиб ўч олмоқчимисиз? Нима учун? Сиз бокира қизалоқ эмассиз, унинг кимлигини, ўзингиз қандай аҳволга тушиб қолганингизни яхши билишингиз керак эди. Яққол кўриниб турган бемаъни ҳаётни нега давом эттирдингиз?\n- Кимга кўнгил берганимни ўзим ҳам билмайман. Айтадилар-ку, чин муҳаббатга эҳтиёж бор эди... Афсуски, ҳеч қачон ҳақиқий муҳаббатга дуч келмаганман... У эркак сифатида менга ҳеч нарса берган эмас, бериши ҳам мумкин эмасди, чунки аллақачон эркаклик қобилиятини йуқотган эди... Ҳа, унинг кимлигини, ўзим қандай аҳволга тушиб қолганимни билишим керак эди. Бироқ, мен билишни ҳам, ўйлашни ҳам истамасдим. Умримда биринчи марта енгил-елпи ҳаётга қадам қўйдим, орқа –олдимга қарамасдим яллама-ёрим қилиб юравердим, ҳузур-ҳаловатдан баҳраманд бўлдим, қандайдир васваса ичида яшадим. Хўш, нима учун уни топиб ўч олмоқчи бўлдим? Яна васвасага учдим, хирақасқон хаёлларга қул булдим. Ахир, мен қабиҳ, аянчли жанжалдан бошқа ҳеч нарсага эриша олмаслигимни билмасмидим? Сиз нима учун деб сўраяпсиз. Чамамда, менга ҳам унинг касофати урди, шекилли. Паст кетдим, фирибгарнинг ҳаётига шерик бўлдим; асосийси – у мени қиморхонада шармандали аҳволда қолдириб, ўзи ҳожатхона орқали кўчага қочиб чиқиб кетгани учун қасд олмоқчи эдим. Бош-кетимни йўқотиб қўйдим, қиморхона кассасига бориб ёлғон гапирдим, ялиниб-ёлвордим, эртагача сумкачамни гаровга олиб қолинглар деб илтимос қилдим, лекин сумкачамни олишмади, ижирғаниб чой, ширинлик, инглиз папироси учун тўланадиган ҳақдан воз кечишди. Парижга телеграмма жўнатдим, учинчи куни минг франк пул олдим, қиморхонага бордим – у ерда юзимга қарашмасдан пулимни олишди, ҳатто ҳисоб-китоб қоғозчасини қўлимга тутқазишди. Эҳ, азизим, мен ҳеч қандай Медуза эмасман, мен шунчаки муштипар аёлман, ожизаман. Устига устак, ниҳоятда таъсирчанман, ёлғизман, бахтиқароман. Лекин мени туғри тушунинг – ахир макиённинг ҳам юраги бўлади-ку! Мен ўша лаънати оқшомдан бўён гўё бедаво бир дардга чалинган эдим. Сизни менга худонинг ўзи етказди, энди кутилмаганда ўзимга келяпман... Қўлимни қўйиб юборинг, кийиниб олай, яқинда Сен-Рафаэлдан поезд ҳам қайтиб қолади...\n- Садқаи сар, - дедим. –Яхшиси, чор-атрофга бир қаранг, анави қизил қояларни, ям-яшил кўрфазчани, ғадир-будур қарағайларни кўряпсизми? Ғачир-ғучур этган жаннатий товушларни эшитмаяпсизми?.. Энди биз буёққа бирга-бирга келамиз. Бўптими?\n- Парижга ҳам бирга-бирга кетамиз.\n- Кейин нима бўлишини худо билади.\n- Қўлингизни ўпсам майлими?\n- Майли, майли...


Бухорода отасининг 100 минг долларига эга чиққан ўғил қўшнисини сувга чўктирди\nБухорода отасининг 100 минг долларига эга...\n06.06.2018 03:40 2 20699\n2018 йилнинг 1 февраль куни жиноят ишлари бўйича Бухоро вилоят судида ўта оғир жиноятларни содир қилган фуқаролар Ш.Зарипов ва Ш.Камолов(барча исм-фамилиялар ўзгартирилди) га нисбатан айблов ҳукми ўқилди.\nЖиноят иши тафсилотларига кўра судланувчи Ш.Зарипов тадбиркорлик билан шуғулланувчи отаси Г.Зариповнинг Самарқанд вилоятидаги бизнес-шерикларига 100 минг АҚШ доллари юбориш ҳақидаги режасидан хабар топган ва таниши Ш.Камолов билан жиноий тил бириктириб, пулларни Самарқанд шаҳрига етказувчи киракаш(Т.Абдуллаев)ни «у орқали Самарқанд вилоятида яшовчи танишига кучукча юбориш» баҳонасида алдов йўли билан уйига чақирган.\nТадбиркор Г.Зариповдан пулларни Самарқанд шаҳрига етказиш топшириғини олган киракаш (Т.Абдуллаев) Ш.Зарипов ва Ш.Камоловларнинг жиноий мақсадидан хабарсиз ҳолда Ш.Зариповнинг уйига борган. Жиноий шериклар киракашга руҳий касалларга тинчлантириш мақсадида бериладиган «Азалептол 100» дорисининг 3 донасини лимон шарбатига аралаштириб ичтиришган.\nТ.Абдуллаев шундан сўнг Ш.Зариповнинг уйидан чиқиб ўзининг «Ласетти» автомашинасида Бухоро-Самарқанд йўналиши бўйича Самарқанд шаҳрига қараб йўлга чиққан. Жиноий шериклар эса вақтни қўлдан бой бермай «Каптива» автомашинасида унинг ортидан кузатиб боришган. Охир-оқибат Т.Абдуллаев дори таъсирида Вобкент тумани Янгиҳаёт қишлоғи ҳудудидан ўтувчи М-37 йўлининг 247-километрида тўхтаб, ухлаб қолган. Бундан фойдаланган жиноий шериклар (Ш.Зарипов ва Ш.Камолов) «Ласетти» автомашинаси олд томон йўловчи ўриндиғи остида бўлган 100 минг АҚШ долларини олиб кетишган.\nБу ҳолат юзасидан тадбиркор Г.Зарипов ҳам, киракаш Т.Абдуллаев ҳам ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга мурожаат қилишмаган.\nЁпиқ қозон ёпиқлигича қолаётган эди, лекин...\n2017 йил июнь ойининг бошларида Ш.Зариповнинг қўшниси Р.Каримов жиноий шериклар Ш.Зарипов ва Ш.Камоловларнинг қилмишларидан хабар топиб қолади. Ушбу ҳолатдан фойдаланиб қолишни кўзлаган «уддабурон» қўшни Ш.Зариповдан ҳақ талаб қилиб, агар 40 минг АҚШ доллари бермаса, содир қилинган босқинчилик жинояти тўғрисида отаси (тадбиркор) Г.Зарипов ва бошқаларга айтишини билдириб, уни қўрқитган. Ш.Зарипов содир қилган жинояти фош бўлишидан қўрқиб, Р.Каримовнинг 25 млн. сўмлик қарзидан воз кечган ҳамда босқинчилик йўли билан эгалланган маблағ ҳисобидан 10 минг АҚШ доллари берган.\nАммо Р.Каримовни қўшнининг «ҳиммати» қаноатлантирмади ва у яна пул талаб қилишда давом этди. Шундан сўнг Ш.Зариповда Р.Каримовни йўқ қилиш нияти пайдо бўлди. У ва жиноий шериги Ш.Камолов келишиб, содир қилган босқинчилик жиноятини яшириш ва фош бўлишининг олдини олиш мақсадида Р.Каримовни ўлдириш режасини тузишди.\nЖиноий шериклар (Ш.Зарипов ва Ш.Камолов) 2017 йил 14 июнь куни соат 22:00 лар атрофида қўшни(Р.Каримов)га қўнғироқ қилиб, у талаб қилган пулнинг қолганини бериш учун Бухоро шаҳридаги Темирйўлчилар ва Когон кўчалари кесишган жойда учрашишни таклиф қилишди ва соат 23.00 ларда у билан учрашишди. Улар пул бошқа бир шахснинг қўлида эканлигини айтиб қўшни (Р.Каримов) бошқарувидаги «Ласетти» автомашинасида Когон тумани йўналиши бўйича ҳаракатланишни бошлашди. Йўлда кетаётганларида қўшни (Р.Каримов) охирги кунларда унда бел оғриғи пайдо бўлганини айтиб шикоят қилган. Бу ҳолат қотилликни янада енгиллаштиришини сезган жиноий шериклар оғриқ қолдирувчи дори деб «Азалептол 100» дорисининг 2 донасини унга алдаб ичиришган. Орадан бироз вақт ўтиб қўшни (Р.Каримов) ҳушидан кетган ва вафот этган. Мурдадан қутулиш мақсадида жиноий шериклар уни ўз автомашинаси билан «Аму-Бухоро» каналига чўктириб юборишган.\nЖиноят ишлари бўйича Бухоро вилоят судининг ҳукмига кўра судланувчиларнинг ҳар бирига 20 йилдан озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланди.\nЖиноят иши маҳкумларнинг шикоятига асосан апелляция инстанциясида ҳам кўриб чиқилди. Жиноят ишлари бўйича Бухоро вилоят судининг 2018 йилнинг 16 майдаги ажримига асосан маҳкумларнинг шикоятлари қаноатлантиришсиз ва биринчи босқич суди ҳукми ўзгаришсиз қолдирилди ҳамда шу кундан бошлаб суд ҳукми қонуний кучга кирди.\nБухоро вилоят суди раиси\nБухоро тадбиркор фарзанд\nЖамият 25/02, 22:14\nҲаво шарлари ёрдамида Бухоро гумбазлари бўйлаб 100 метр баландликда саёҳат