Шукур Холмирзаев. Шудринг тушган бедазор (ҳикоя) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологиясиШукур Холмирзаев (1940-2005)Шукур Холмирзаев. Шудринг тушган бедазор (ҳикоя)\n(Икки инжиқ ҳақида ҳикоя)\n«Мен ёмон одам бўлсам кераг-у, буни ўзим билмасам керак…» Кейинги вақтда Икромжоннинг яхши кўриб айтадиган гапи шу бўлиб қолди. Шу гапни айтса, кўнгли аллақандй тасалли топар, турмушдаги кўп майда-чуйдаларга муносабати ўзгаларникидан ҳарчанд фарқ қилмасин, «мен шунақа эканман-да», дегандай кўнгли жойига тушиб, ортиқ эзилмас эди.\nЛекин аёли Турсунойга муносабатда… бу ҳикматли сўзнинг ҳам «қўли калтаклик» қилиб қоларди.\nТурмушнинг ўз изми бор… Бу изм Икромжонни Турсуной билан туташтирди. Турсунойларнинг данғиллама ҳовлисига Икромжоннинг ёлғиз онаси қиз сўраб борди. Қизнинг отаси «фарзанди»га ҳавола қилганини айтди. Фарзанд билан ички хонада гаплашиб чиққан Улуғой опа табассум қилиб, Икромжоннинг онаси қошига келди.\n— Йўқ-йўқ, мен сизни ҳеч қачон севган эмасман! — дейди Турсуной. — Ўзингиз шилқимлик қилиб олдингиз мени… Уёққа ўтсам ҳам — тикиласиз, буёққа ўтсам ҳам — тикиласиз! Кўзингиз билан еб қўйдингиз-ку?.. Нима? Кошки жимгина тикилиб юрган бўлсангиз? Волибол майдончасида Тўрақулни урган ким? Тонинг-а!.. Бекор гап. Мен учун урдингиз. «Ўйна», деб ўзи чиқиб турди, бечора. Айби шу. Сиз бўлса, келган тўпни сеткадан оширмай, уни «тушит» қиласиз!\n— Оббо! Келинг, яхши-яхши гаплардан гаплашайлик… Кеча лесхозда қоровулни ҳайдашди!\n— Йў, ўзи қаллоб экан-да, соқолинг тўкилгур! Қуёнчилик фермаси ташкил этганмиз-ку. Шундан ўн битта қуённи йўқ қилган экан. Ўзимиз ҳам сони камайиб кетаётганини сезар эдик. Лекин, ўлгур чол, «ер остига ин қазиб кириб кетган, чиққанида келинглар, шу соқолим билан ёлғон гапираманми», дер эди. Директор қатиқ ичгани капасига кириб қопти. Бурчакдан кадини тортса, орқасида бир бўхча бормиш. Яхшиямки, четидан биртерининг сийроғи чиқиб турган экан. Очиб қарапти. Ўн битта тери! Ўзимизнинг қуёнларнинг териси… Ҳайдаб юборди.\nИкромжон қишлоқ хўжалик техникумини битирган, ўрмон хўжалигида ёрдамчи инженер бўлиб ишлайди. Иши ёмонмас. Вазифасини виждонан адо этади. Битта қусури — маоши кам. Қишлоқ хўжалиги соҳасида ишлаётган ёрдамчи агрономларникидан анча кам. Юз сўмнинг нари-берисида. Лекин табиат муҳофазаси, ўрмон хўжаликлари тўғрисида кўп яхши қарорлар чикди. Шояд уларнинг маоши ҳам ошиб қолса. Умуман, ўрмон хўжалигининг ишчилари кам маош олади. Қурилишда ишлайдиганларникидан икки-уч баравар оз. Шунинг учун ўрмон хўжалигида ишчи «чидамайди». Бурнидан ошиқ гап бўлса, қурилишга кетиб қолади. Ғишт териб, цемент қориб ҳам ойига уч юз сўм топади.\nИкромжон эса… бу ердан кетишни акдига сиғдиролмайди. Унга ўртоқлари бир неча марта: «Совхозга ўт, ишлаб чиқаришнинг бошида бўласан. Уйингга бир қоп пиёз, бир қоп картошка бепул келсаям ҳарна-да», дейишди. Икромжон қизариб кетиб: «Раҳмат. Мени ўзимга қўйинглар», — деди.\n— Зира пишипти… Пишипти демай, шу топилмагурдан бир кило-ярим кило олиб келинг! Зиғирчасини йигирма тийинга оламан бозордан!\n— Йўқ, ярим кило деманг-у, юз грамм-эллик грамм… Шошманг! Келаси бозор чиқсак-чи, ўша ёққа? Ана, эшак бор! Минасиз! Мен ёнингизда пиёда… А? Хўп денг!\n— Биласизми, нима…\nЭнди Турсуной қизчалигида ўртанча акаси билан пилла қуртига деб мингбош ўргани чиққанларини эслар, аллакимнинг нортуяси қутургани, оғзидан оппоқ кўпикли халта қулдираб тушгани, сўнг уни яна қандай қилиб лиқ-лиқ ютганини хотирлаб кулар эди… Сўнг турмуш қурганларининг иккинчи йилимиди, Икромжон уни эшакка мингаштириб тоққа, Берди чўпоннинг овулига олиб борганини эринмай қайтадан ҳикоя қилар, ўшанда еган қурутларини яна татиб кўраётгандек тамшанар ва оқибат орада иноқлик қарор топар эди.\n— Адаси, сизни… Сиз сал кеч қолсангиз, ўзимни қўйишга жой тополмай қоламан, ишонинг! Эркалик қиламан-да! Аёл кишига ёқади бу! — Яна давом этарди: — Онангизга хўп деганимни билмай қолганман… Қизиқ! Сизни қачон яхши кўрганман, билсам худо урсин! Ишонинг… Менга сизнинг зирангиз ҳам, катта маош олишингиз ҳам керак эмас! Ишонинг…\nКейинчалик… Турсунойдаги қайсарлик, чўрткесарлик кучайгандан-кучайиб борди. Икромжон эса унга сари паст тушар, эзилар, ўйларга чўмар эди.\nНиҳоят, оилада бўладиган танқисчилик ҳам ўртага тушадиган бўп қолди. Турсуной ўшанда «тузукроқ йигитга чиқмаганини» бир-икки марта армон билан айтди. Икромжон тамом бўлди…\nИкромжон хотинидан юрак олдириб қолди… Аммо у шу хилда қолавермади. Эркак одам бундай пайтларда ўз ҳамжинсларига интилиб, улардан тасалли топгиси келар эди. Ҳасратини фақат «ўз қавми»га айтар экан. Суҳбатни тинглайдигандаям тинглайдиган бор. Бир гал ишдан қайтаётиб юраги ўз-ўзидан гуп-гуп ура бошлади. Ўрмон хўжалиги йўлагида ям-яшил бўлиб турган қарағайлардан учтаси қуриб қолган экан. Бухгалтернинг хотини тўккан мағзава шу қарағайлар остига сингар экан. Шунинг машмашаси билан кеч чиққан эди… Сомсахона олдидан ўтаётиб синфдош ўртоқларидан Шоди чўтирни қўриб қолди. У шофёр, шаҳарда яшар эди. Икромжон тўхтади. Шоди туриб, йўл бўйига чикди. Улар қучоқлашиб кўришишди. Сўнг Шоди унинг қўлтиғидан олиб, ўтирган столи ёнига бошлади. Икромжон, «беш минутдан кейин тураман!» деб, ўтирди… Беш минут ўн минутга чўзилди.\nИкромжон ичмасди эмас, ичиб турар эди. Лекин: «Уйга вақтли бориш керак… Турсуной кутиб қолмасин? Эртага иш… Кўзим қизариб борсам одамларга қандай қарайман?» — деб меъёрида ичарди.\n«Бўлди! Балога қолдим!» — дея каловланиб йўлга тушди. Йўлни қисқа қилиш учун жинкўчага кирди. Кўча ўнқир-чўнқир, кўп жойларига сув тошган экан. Тийғаниб йиқилди. Уст-боши шалаббо бўлди… Кейин деворга суяниб, йўдла давом этди. Пахсадеворга тирсаги ва биқини суйкалиб борар эди.\n— Вой, нима бўлди? Ким урди? — Айвонга чиққан Турсуной қўққисдан йиғлагудек бўлиб, пастга тушди. — Вой, шўрим! Энди нима қиламан? Ҳой, болалар, буёққа чиқинглар!.. — Турсуной эрининг ёқасидан ушлаб юзига тикилди-ю, бурни жийрилиб, афти буришиб, бирдан тисланди. — Маст! — деди йиғламсираб. — Пиёниста бўпти! Шуниси кам эди… Вой-до-од, қаерга борай? — У яна отилиб эрининг олдига борди. — Пулни қаердан топдинг? — У сенлади ва сенлаб давом қилди: — Айт деяпман!.. Ҳали ўзингни оппоқ қилиб кўрсатарсан, ҳали давлатнинг одамиман, дейсан! Қаердан топдинг пулни?\n— Ичиришди, — деди Икромжон. — Кечир…\nАммо… Турсуной эрини ҳамон севади! Ўша ғалати «кўз бойлағич» севгиси билан севади! Бироқ йиллар — ёш ҳам ўз таъсирини ўтказганми, энди унинг қошида кўп ҳам ёқимли хаёлларга толавермайди. Икромжоннинг қалбига малҳам бўлғуси азиз хотираларни ҳикоя қилмайди.\n— Бундай одати йўқ эди… Буни йўлдан қайтаринглар, жон ака! Пиёниста бўп қолса нима қиламан? Элу юрт, отам, акаларим юзига қандай қарайман… Ўзинг пиширган ош, дейишмайдими улар? Шўргинам қурсин!.. Жон ака, қўрқиб кетяпман. Мастларнинг кимлиги ўзингизга маълум-ку!..\n— Ҳечқиси йўқ, — Турсунойга кўзини қисдк Қаюм участкавой. — Бир кеча ётса, эси жойига тушади… Хавотир олманг, келин! Бу кеча ўзим навбатчиман!\n…Турсуной шу кеча йиғлаб-йиғлаб ётди. Мелиса чақиргани учун ўзини қарғади. «Ваҳимачи бўлмай ўлай, эркак одам ичади-да! — деди. — Бу гап бировларнинг қулоғига етса, нима деган одам бўламан! Эрини қаматган… Кошки мени урган бўлса! Беозоргина, «кечир» деди… Боёқиш… Шундай майин, мўмингина… Менинг хархашаларимга чидаб келяпти. Икки дунёда бундай эркак топилмайди… Ўзим айбдорман… Уйдаги сирни кўчага чиқарган хотин хотинми?»\nШундан кейин у ўпкасини босиб олди… Кейин ширин хаёлларга толди. Нима учундир дафъатан ёдига Икромжоннинг энг дилкаш ўтиришларда ҳикоя қиладиган манзараси тушди. «Йўнғичқазор… Шудринги кўтарилмаган…»\nИкромжон… эртаси ишдан вақтида чиқиб, уйга келди. Турсуной унинг синиққан ранг, ботиқ кўзларига разм солиб, ундан гап кутди: «Ҳозир кечирим сўрайди… Ҳамма гапни айтиб беради!» Лекин Икромжон унга қай тил билан гап қотсин?\nЖим, жим, жим… Балки Турсуной Икромнинг «жим»лигини ичдан азоб чекишга йўяр?\nТурсуной… ундан гап, узр кута-кута тоқати тоқ бўлиб кетди. Икром костюмини ечиб, эски шимини кийиб чиқиб, ошхонага кириб кетар экан, Турсуной бақириб қолди:\n— Ҳў, ичадиган йигит! Энди қадамингизни билиб босинг! Хўпми?.. Мен ўзимни оёқ ости қилдириб қўймайман! Мана шу уйга ўт қўяман-у, икки боламни олиб отамникига кетаман… Улар мени бошига кўтаришади… Ёлғиз қизлариман! Куним ўтади. Бу ердагидек… ўтмаса, бундан ёмонроқ бўлиб ўтар, ахир!\n— Майли… Икки бола ҳурмати, бу гал кечирдим… Лекин яна шундай бўлиб келсангиз, мендан ўпкаламанг! Нақ ўн беш сутка бердираман… Шармандангиз чиқади! Ишхонангизга ёзишади… Обрўйингиз бир пул бўлади!\n«Турсуной ҳақ… Айб менда, — деди нимқоронғи ўтинхонага кириб. — Мен унинг қадрига етмаяпман… Уни кафтимда кўтариб юрсам арзийди… Ахир, у мени ўйлаб шу гапларни айтяпти!»\nТурсуной эса, уйга қайтиб кириб, ичида бирам хурсанд бўлди… Кейин Икромжоннинг мунислик билан: «мени авф этинг», деганини ўйлаб, томоғи бўғилди. Йиғлаб юбормаслик учун лабларини тишлади.\nСўнг… лабида оғриқ сезиб, бунинг учун ҳам Икромжонни ичида айбдор санади…\nҲафталар, ойлар ўтди… Турмуш яна эски изига тушди. Баъзан иноқлик, меҳр-муҳаббат, ширин суҳбат… Баъзан телба-тескари гаплар, хафагарчилик.\nТурсуной айвонга чиқади… Ичида эрини соғинган! Уни соғ-омон кўриб, боши осмонга етади. Тунлар кўрган ёмон тушларини унутади. «Ўзингга шукур!» — дейди. Аммо тилида:\n— Ҳа, мунча қопкетдингиз? Биттасини топдингизми дейман? Тоғ қизлари чиройли бўлади деб эшитаман… Яшанг! Болаларингиз ҳам эсингизга келмайди-я! Қойилман… Хўп эркак чикдингиз-а, умрингиз узоқ бўлсин!\n— Узр энди… Шундай бўп қолди, Турсуной.\nСўнг… сўнг улар орасида яна иноқлик…\nЎрмон хўжалиги ходимлари ҳам Май байрами намойишига чиқишга қарор қилишди. Икромжон ишламасдан бурун ҳам улар намойишга чиқишган, бироқ шунчаки ўзлари… гўё сафни тўлдириш, райком, ижроқўм раҳбарларига кўриниш бериш учун ёки шунчаки вақтичоғлик учун… Бу гал ўзларининг маҳсулотлари билан чиқишга келишишди. Яъни таги билан қўпориб олинган бир туп арчани кузовининг қанотлари туширилган машинага ўтқазиб қўйилади. Унинг ёнида тағин наъматак ниҳоллари ва турли кўчатлар ҳам бўлади. Машина кабинаси айни ўрмон хўжалигида етишган атиргуллар билан безатилади… Бу тўғрида райкомнинг ташвиқот-тарғибот бўлими мудири ўртоқ Оқбоевга хабар берилган эди, у киши жуда маъқуллади, ҳатто табриклади.\nИкромжон Турсунойга: «Бораману келаман! Кейин бирга чиқамиз», деб саҳарлаб ўрмон хўжалигига жўнади. Хўжаликнинг идораси, жумладан, боғи ҳам районнинг четида. Икромжон етиб боргунча ярим соатча вақт кетди. Қараса, машинага ортилаётган арча — тоғ арчаси! Паққос кесиб келинган… Бир ҳисобда тоғ арчасини илдизи билан қўпориб олиш ҳам ўзи мумкин эмас, илдизи чуқур кетади ва ўзга арчалар томирига туташ бўлади. Умуман, тоғ арчаларининг деярли ҳаммасининг илдизи бир деса бўлади.\n— Жуда жиззаки бўп боряпсиз, укам… Эркак одам оғир бўлади расми.\n— Хўп, шундай улуғаям кунда… а? Бечора кесган экан. Кечаси билан йўл юриб, ҳали етказиб келди… Қўйинг, иним, кейин гаплашамиз.\nИкромжон, дарҳақиқат, шундай шодиёна кунда бундай қизишгани, ҳа демаса, бировларнинг дилини қора қилиши мумкинлиги, демак, жилла бўлса-да, ноҳақлигини сезиб турарди-ю, лекин ўзини босолмасди. Тўнғиллай-тўнғиллай чикди. Кейин ёғоч қути топтириб, арчани ўтқаздирди. Киши билмайдиган қилиб, атрофига тупроқ уйдирди. Бу иш тағин ўзига ёқмай, ўзини кўзбўямачи каби ҳис этиб, намойишга хотини билан етиб боришини айтиб, йўлга тушди. Келгунча яна вақт ўтди. Келса… дарвоза қулфлоғ!\nТурсуной… У ҳам шу ерда эди. Уч-тўрт марта Ик-ромжонга кўринарли жойга чикди. Бахтга қарши, Икромжон уни кўрмади. Сўнг Турсуной унга разм солиб, эрининг нуқул аёлларга тикилаётганини пайқади. Беихтиёр у ўзини излаётганини билди. Билди-ю, зардаси қайнаб кетди. «Ким билади эркак зотининг кўнглини!»\nТўғри ресторанга кириб борди… Кимлар йўқ бу кунда ресторанда? Кимлар улфатга илҳақ эмас? Икромжонни ёнига таклиф этмайдиган йигит борми?\n«Байрам! Май! Бугун ҳамма нарса кечирарли!.. Ўйна, кул! Шу бугун хомуш бўлма! Ғамни йиғиштир! Ўйлама ҳеч нарсани… Оламнинг ишлари қачон битиб эди-ки!..»\nИкромжон… дарвозага суянганини ва «ёмон бўлди!» деганини билади. Сўнг қандайдир саёқ итни силади чоғи. Сўнг кўзига айвон шифтида осилиб турган лампочка кўринди… Эсида… Турсуной нималардир деди…\nБошқа ҳеч нарсани эслолмайди! Ўб-бў, ёмон бўлди-ку! Кимларни сўкди? Кимни хафа қилди? Турсунойни яна… Вой-вой!.. Айб ўзида! Кеча нега ҳовлидан чиқиб кетди? Нега Турсунойга ўтган гап-сўзларни ётиғи билан тушунтирмади-я? Бўларди-ку! Иўқ, ўрмон хўжалигида… директорнинг кабинетида телефон бор эди-ку, уйига телефон қилса, олам гулистон эди.\nБолаларинг… Ана, болам бор демайсан! Қайси куни Турсуной рост айтди: «Болангиз ҳам эсингизга келмайди!» деб… Сен ота номига иснод келтирасан!»\n— Чиқ. — Қаюм камерага кўз солиб, изига қайтди. — Ерда ётибсан. Сенга кўрпача солиб берган эдим… Э, қуриб кет! Сиғса ичгин-да!.. Ўзинг туппа-тузук йигитсан!.. Э! Ҳамроҳинг қарға бўлса, еганинг ахлат бўлади…\nИкромжоннинг ҳамон боши оғриб турар, юраги-да ола-тўфон, лекин вужудида ғалати бир ғайритабиий шижоат пайдо бўлган эди. Бу ўша… қаёққадир бош олиб чиқиб кетишга ундовчи туйғунинг янгитдан жумбиши эдики, бунда мазкур дамдаги ҳолати, пушмони, уяти ва ўзига нисбатан ғазаб-нафрати ҳам бор эди.\n— Кеча нима қилиб қўйдим? Қаюм ака, айтинг!.. Ножўя иш қилган бўлсам, жавоб бераман… Худо ҳаққи, тайёрман! — Шунда дераза токчасида турган телефон жиринглади. Қаюм телефонни олди. Икромжон тўнғиллаб жимиди. — Очиғини айтсангиз…\nИкромжон… уялди! Ер ёрилсаки, кириб кетса! «Э, бўлди, кўп қарама, Қаюм! Ундан кўра белингдаги қайишингни ечиб, ур!..»\n— Яна шундай бўлиб қўлимга тушсанг, ёки хотинингни шикоят қилганини эшитсам, олти ой бердирмагандаям, ўн беш кун супуртираман!.. Тур! Жўна! Ҳужжатларинг уйингда! Бор, кўзимга кўринма… Секин чиқиб кет, биров билмасин. Э, сени қара-ю… Рангингни кўр, қусгинг келади.\n— Раҳмат, Қаюм ака, — деди. — Лекин нима қилганимни… а?\n— Нима қилганингни хотинингдан сўра! — Қаюм чимирилиб, трубкани кўтарди. Номер терар экан, тўнғиллади: — Шундай хотинни хафа қилиб бўладими?.. Сени ўлгудек яхши кўрар экан. Ўрнида бошқа хотин бўлса, кўрардинг кунингни… Бор, кетавер энди! — у аппарат ричагини босди. — Бошоғриқ қиламан деб юрма… Пиёнисталикнинг боши — бош оғриқ қилиш!\nТурсуной… «Сени ўлгудек яхши кўрар экан». Наҳот шу гап рост бўлса? Нега энди «наҳот»? У мени севмаса тегармиди? Бошқа зўр йигитлар қуриб кетганмиди унга?.. Севади! Бунга шубҳа йўқ… Лекин, нега унақа?»\n«Қанақа?» Икромжон бу саволга жавоб беролмади-ю: «Айб ўзимда… Фақат менда! Қаюм ака рост гапни айтди», — деди. Сўнг бутун-бутун айблари… учун хотинидан ер ўпиб узр сўрашга қасд қилиб, илдамлай кетди.\nИкромжон ўзларининг кўчасига кирганда яна юраги гупиллаб ура бошлади. Лекин баттар жадаллади. Ҳовлисида чироқ бормикин? Йўқ, ўчириб ётишган бўлса керак… Дарвозани тақиллатадими? Қўшнилар эшитади-ку… Қандай шармандалик! Қамоқдан чиқиб келяпти-я? Хайрият, Қаюм мактабдоши…\n— Мени авф этолсанг…\n«Оҳ! Қанийди кечаги кун йўқ бўлса, ҳа, йўқ — йўқ бўлса! Кечаги воқеалар ҳам йўқ бўлса-да… Бўлди. Тур, Икром! Қилғиликни қилдингми, буёғига ҳам туриб бер энди!»\nИкромжон кийиниб, ташқарига чиқди. «Оҳ! Баҳор!.. Мунча чиройли бу баҳор! Олмалар қийғос гуллаб қолган! Асаларилар! Икромбой, шунча кундан бери қаерда эдинг? Оламнинг гўзаллиги ўз ҳовлингда-ку? Йўқ, анави уйчада… Турсунда! Ўша… ўша туфайли дунё кўзингга гўзал кўринган! У бор — гўзаллик бор, баҳор бор! Сен бахтли йигитсан!»\n— Ҳой, кўп серраймай, буёққа киринг! Икромжон бирдан бўшашиб кетди. «Бошланди!» — деб ўйлади ва бутун вужудига титроқ кирди… Ҳа, у қачондир, нималарнидир уриб-янчиши керак!\nИкромжон айвон четидаги чойгумни энгаштириб, бет-қўлини ювган бўлди-да, ичкарига кирди. Дастурхон ёзиқ. Чойнак, пиёла. Нон, оққанд, ёғ… Хона илиққина. Бунда тунука печь бор. Турсуной бугун ҳам ёқибди.\nТурсуной жимиб, дастурхонга кўз тикди… Сўнг бирдан ҳўнграб йиғлаб юборди. Икромжон қотиб қолди. Ўрмалаб унинг ёнига борди. Елкасини иккиланиб силади.\n— Турсуной… Жоним, менга қара… бўлди энди! Қасам ичаман! Бошқа бўлмайди.\nКеча Икромжон қай аҳволда келганини ўзи билмайди. Лекин Турсуной билади… Шуниси қизиқки, кеча чиндан ҳам унинг жаҳли чикди. Икромжонга ачинмади ҳам. Фақат Қаюм битта шериги билан Икромжонни олиб кетаётганида: «Жон ака, биров билмасин… Уятга ўламан! Ўзига келса насиҳат қилиб жўнатинг!» — деб қолди, холос… Лекин, ҳозир йиғлаб юборди.\n— Биз ажрашамиз… Мен бу турмушга тоқат қилолмайман! — Турсуной ирғиб туриб кетди. — Афтингизни кўрмайин дейман! Ҳа-ҳа. Рост… Мен сизни ҳеч қачон севмаганман… Сизга раҳмим келиб текканман. Сиз!.. Мени оёқости қиляпсиз энди… Хотинли бўлдингиз-да! Болали, уй-жойли бўлдингиз-да, а?\n— Рост! Рост! — Турсуной шундай деб бурчакка, сандиқ қошига бордию дафъатан ҳушёр тортиб, унинг нима қилишини кутди. Сўнг бирдан қўрқиб кетди: «Кетиб қолса-я!.. Ўзимни ўлдираман! Мен бу икки эргашма билан қаёққа бораман? Отамникигами?.. Иўқ, йўқ… Ахир мен бу йигит ўлгурни яхши кўраман-ку? Нега шуни билмайди? Нуқул мени хафа қилади… Менга ўчакишгани-ўчакишган… Миқ этмайди! Ичимдан топ!.. Ичишни ўрганди… Ичганиям майли. Кеча кўзимнинг олдида кетиб қолди-я. Авзойи бузуқ унинг!.. Ё биттасини топганми? Йўғ-э, ўлдими? Менга қилиқ кўрсатяпти… Кўрсатиб бўпсан! Одамингни топибсан-ку!..»\nИкромжон ҳамон карахт эди. «Ҳа-а. Гап буёкда экан… Рост, менга шафқат қилиб теккан бўлиши ҳам мумкин… Мумкин! — деб ўйлади. — Ўзи айтди-ку?.. Бунақа гап тилидан биринчи чиқиши… Э, галварс Икром!»\n— А? Ҳали менга дўқ қиладиган бўлдингми? Ҳой, кимсан ўзинг? Сиздан сўраяпман… Дадаси, нимага ўзгариб қолдингиз-а? Нима бўлди сизга? Бирон киши айтяптими, а? Ростини айтинг… Майли, ундай бўлса, мен ўзим уйни бўшатиб чиқиб кетаман…\n— Вой тавба! Ҳали бундай туҳматингиз ҳам борми-ди? Астағфирулло… Вой, қудратингдан!.. Мен айбдор эмишман! Мен?? — Турсунойнинг юраги тагида сирли бир овоз: «Бас қил» Бўлди энди. Ўзингни бос!» деб турса-да, баттар хуруж қилди: ҳали Турсуной айбдор бўлиб қолдими? Ана! Туҳмат балонгдан сақла худойим! — Тўхта! — бақириб юборди Турсуной. — Кеча сени… бўшатиб юборинг, деб Абдиқаюм акадан илтимос қилганим учун бўшатди! Шунинг учун келдинг бир маҳалда. Йўқ! Мен энди тоқат қилолмайман!.. — Турсуной эшикни ланг очиб чикди. Яна ортига бурилди. — Ҳозир дод солайми? А? Туҳмат қилиш қандай бўлишини кўрсатиб қўяйми? А?.. Ҳой, кеча нима иш қилганингиз ёдингиздами?\n— Айтиб бераман… Мени урдинг! Ҳа… Гувоҳим бор! Гувоҳим — болаларинг!.. Бошимга муштладинг. Тепдинг!.. Онангни деб сўкдинг, тилинг кесилсин! — Турсуной турган ерида чайқалиб кетди. — Войдод, қаерга борай? Ким эшитади оҳимни!.. Дунё бедарвоза бўлиб қолди! Войдод!..\n— Авф эт! — деди ва кўзидан тирқираб ёш оқиб кетди. — Авф этгин, Турсуной… Болаларимиз ҳақи, мени кечир! Кечирмасанг, қамат мени!\n— Рост… Шундай қил! Ўзим ҳам тўйиб кетдим… Узр, мен одам бўлолмайман чоғи…\n— Ҳали ўзингизни одам деб… Астағфирулло… Туринг ўрнингиздан! Эркакка ўхшанг мундай!.. Ҳе, мижгов бўлмай кетинг!\nАхир, Турсуной унга, «урдинг, тепдинг!» деб мутлақо ёлғон гапирди. Икромжон бўлса тиз чўкиб, узр сўради… «Қизиқ! Тиз чўктириш мумкин экан-а? Боя нима деяётган эди? Йўлимни тўсма! А-а!.. Шундай бўлади… Хоҳласам, маймун қилиб ўйнатаман сизни… Леқин бечора қийналди чиндан ҳам… Буюр, деб турибди… «Сенга раҳмим келиб тегиб эдим» деган гапимни ҳам эсидан чиқариб қўйди! Қўрқиб кетди шекилли!».\nЛекин… Икромжон қўрқмасаям бўлмайди… Ахир, Турсуной яхши билади-ку, Икромжон ўз ишини қанчалик севади!.. Тилидан ўрмон, табиат тушмайди! Ундан ҳайдалган куни чўлда қолади. Ахир, Турсуной даъво қилса, ҳайдалиб кетишиям ҳеч гапмас!..\n— Турсуной, бир гапни сўрайман… Мен сўрамасимдан буруноқ ўзингиз жавоб бериб қўйдингиз… Лекин яна сўрайман… Илтимос, ўйлаб жавоб беринг!\nТурсуной унга анқайиб қараб турди-да, қаҳ-қаҳ отиб кулиб юборди. Сўнг бурилиб, тиззаларига шапатилади. Икромжоннинг оғзи бир зум очилиб қолди. Кейин аста бурилиб, зинадан тушди. Бир, икки, уч, тўрт… Бешинчи қадамда ўтинхонага етди. Ҳозир орқасидан чопиб келади! Ҳозир… Балки Турсунойнинг ўзи энди тиз чўкади?.. Икромжон ажаб бир титроқ кайфиятда шуни истаб, олтинчи қадамни босди. Йўқ, йи-қилиш нима! Шунчаки чақирсин!\nТурсуной… Турсуной… «Жавобингиз ўшами?» Икромжон бу гапни нима учун айтди? Айтмаса бўларди…\nТурсуной туриб қолди айвонда… У қалт-қалт титрар: «Кетдими? Бутунлай кетдими? — деб ўйлар эди. — Э худо! Энди нима қиламан? Эри ташлаб кетипти деган гапни қандай кўтариб юраман… Мени ташлаб кетади? Икромжон-а? Хомтама бўлма! Турсуной бурнингни ерга ишқайди. Ташлаб кетар эмиш! — Турсунойнинг алами келиб, яна кўзига ёш олди. — Нималар бўляпти ўзи?.. Шошма! Ҳали қўрқибгина турган эди… «Буюринг!» деб турган эди… Нега бирдан?.. Йўқ, у менга ўзини кўрсатмоқчи! Кўрамиз… Ҳали шундай ялинтирайки! Қаршимда «буюринг!» деб тургин!.. Лекин ўша гапни чакки айтдим… Қайдан калламга келди ўша гап?.. Раҳм қилиб эмиш! Тавба! Ҳайронман… Чакки бўлди… Ҳечқиси йўқ!»\nБайрам давом этмоқда!.. Май!.. Ҳамма ясан-тусан-да! Ҳамма шоду хуррам!.. Тавба! Ҳаёт қизиқ… Айтмоқчи, Икромжон бундай гарангсиб қадам босмаслиги керак… Абдуқаюм кўрса, «яна ичибди» деб ўйлайди… Одамлар ҳам эътибор қилади. Биронтаси тўхтатиб: «Нима бўлди?» — деса, нима жавоб қилади?\nОиласидан нолиб, бировларнинг ҳам кайфиятини бузадими? Кераги йўқ! Шошма! Хўш, тоққа ҳам чиқиб кетди. Кейин, бари бир қайтади-ку районга?\nШунда Икромжон баъзи танишларнинг ўзига қараб ўтаётганига диққат қилди-ю, шарт четга чиқди. Тоғ томонга кетгувчи тошлоқ йўлга тушди. Бу йўлда ҳам одам кўп… «Мунча кўп! Кеча байрам эди! Бугун яна кўчага тошиб чиқишибди… Бекорчи бўлгандан кейин шу-да… Йўқ. Ахир, нима учун уйда ўтиришлари керак? Икромжон, ноҳақсан! Қўй, ким нимани истаса, шуни қилаверсин!.. Лекин сен четроқда юр!»\nИкромжон йўлнинг сўл ёғидаги энди асфальт тўшалган хиёбонга чиқди-ю, бу хиёбон тугаган жойдан ажриқли сўқмоқ бошланиши, сўқмоқ тўғри Яккатол чашмаси бўйига боришини эслади… Э, ўша Яккатол тагларида болалар билан копток ўйнарди бир вақтлар!\nЯккатол — қари тол. Жарлик бўйида. Танаси ковак бўлиб кетган. Жарликнинг буёғида ҳаво станциясига қарашли оппоқ иморат бор, бир томони совхознинг олмазори.\nИкромжон сўқмоқ билан жарликнинг ҳаво станцияси томондаги текис майдонга кўтарилди-ю, бир энтикди… Кейин оёқ-қўли бўшашиб, бутун вужудидан мадори кетиб, туриб қолди. Не кўз билан кўрсинки, майдонга йўнғичқа сепилган экан, йўнғичқазор нақ тиззага уради. Шудринги ҳам кўтарилиб кетган бўлса керак… Чучмомаси-чи? Боғпиёзи-чи? Икром гангиб паришонҳол кўзлари билан йўнғичқазорга тикилар, оёғи ҳам ўзига бўйсунмай, ўтириб қоладигандек бўларди… У аста чўнқайди… Бир туп йўнғичқани олиб тикилди. Ҳали гулламаган. Ёш экан. Шундоқ бўлса-да, уни ҳидлади. Оғир, соф, тоза бир ҳидни туйди… Йигитнинг тағин йиғлагиси келар, лекин кўзидан ёш чиқмай, фақат қисқа-қисқа энтикар эди.\n«Оҳ! Қандай яхши!.. Алвидо энди, йўнғичқазор!.. Йўқ-йўқ, мен ўлмайман. Лекин энди сен мен учун йўқсан… Турсуной йўқ — сен ҳам йўқ!»\nИкромжон анча вақт шу алфозда ётди… Кейин: «Бу жиннилик. Аҳмоқлик, — деб туриб ўтирди. — Эр-хотин ўртасида гап қочади-да… Шунда бир-бирининг оғзидан нима гаплар чиқиб кетмайди! Наҳотки Турсуной билан шунча йил яшаб!.. Хўш, уйдан чиқиб кетганим билан нима топаман?.. Бекор гап! Ҳечқурса болаларим ҳурмати — яшашим керак. Майли, Турсуной севмасин мени… Начора! Ҳаётда алданган эркак ё аёл йўқми? Мен ҳам алданган эканман… Бахтим шу экан… Қизиқ! Ўша йўнғичқазор қаерда? Билмайман… Турсунойни қачон севиб эдим? Билмайман… У-чи?.. У ёлғон-чи… Майли! Номаълум нарсалар йўқ бўлди. Маълуми шу: бизнинг оиламиз бор. Яшамоқ керак! Ишим, севган ишим бор: ишламоқ керак…»\nШу пайт муюлишда мотоциклнинг овози эшитилди. Икромжон бурилиб қараб, ўтирғичда Қаюм участкавойни кўрди. Жилмайди. У шу томонга келмоқда эди.\nҚаюм саломига алик олмай мотоциклни чийиллатиб, шу ердан орқага буриб олди.\nИкромжон мотоцикл кажавасига ўтириб олди. Қаюмга яна бир жилмайди-ю, аллақандай бўлиб кетди: «Нима гап? Тағин Турсуной… Йўғ-э… Ахир… Э, Ик-ром! Икром! Боласан!.. У сени қутқарган эди-ку! У қаматиши мумкин яна!.. Галварс!» Икромжон шундай ўйлаган эса-да, бари бир ишонмади ўз ўйларига. Аммо нима учун Қаюм уни олиб кетяпти? Уни излаб юргани аниқ! Кўргач, мотоциклни буриб олди. Иккиланмай: «Чиқ! Ўтир!» — деди.\nКатта кўча. Қаюм мотоциклни тез ҳайдаб борар экан, Икромжон энди ваҳимага туша бошлади: «Яна ўша камерами?.. Қоронғи хона! Қаюм кечирмайман деб эди… Турсунойнинг қадрига етмаяпсан деб эди. Лекин у сени ўлгудек яхши кўради» деганди ҳам… Кулгили гап! Бўпти… Пешанада борини кўраман-да… Умуман, мен ёмон одам бўлсам кераг-у, буни ўзим билмасам керак… Лекин Турсуной ҳам мени алдаб…»\nИкромжон бирдан ўйларига барҳам берди: «Ўйдан фойда йўқ… Рост… Мелисахонага боряпмиз! Ана, ана… Энди тамом! — яна ўйлай бошлади Икромжон. — Ишхонагаям хат ёзишади…»\nМотоцикл дарахтлар тагига бурилиб, хиёбонга кирди. Тўхтади. Рўпарада катта, қизил, темир дарвоза… ундан чап томонда навбатчилар хонаси бор… Унда телефон, диван… Тўрида эшик. Эшик орқасида…\nИкромжон бир қадам босиб, диваннинг нари четида бошини эгиб ўтирган Турсунойни кўрди. Сўнг диваннинг бу четида омонатгина ўтириб, ҳайратланган кўзлари билан тўсиқ ортига, унда иккита стулда қоматларини тик тутиб ўтиришган таниш милиционерларга қаради.\n— Албатта! — деди Икромжон. — Бу киши биладилар… Ҳим, бу киши нимани ёзган бўлсалар, шу гап тўғри… Чунки шундай бўп қолган экан…\n— … Хўш, «Бошимга урди… Ҳим, оёғи билан тепди… Отам-онамни ҳақорат қилди… Безори! Ичиб келади… Ҳалол ишлашига ишонмайман…» — Қаюм Икромжонга қаради. — Тўғрими? Мана, ўқиб кўришинг мумкин! — У қоғозни узатди. — Тўғри бўлса, тўғри\nИкромжон қоғозни олди. Хотинининг хатини таниди. Юраги аллақандай бўлиб тўлғаниб кетди… «Энди нима бўлади?» — деб ўйлади ва ўзини даҳшат қўйнида ҳис қилди.\nИкромжон, қара! Қара унга!.. Турсуной шунга илҳақ эди! Ҳа-ҳа! У эрининг «тумшуғини ерга ишқамоқчи» бўлиб келди. Жаҳл ва кўзёши билан арзнома ёзди. Бироқ энди унинг ўзига қарашини… кўзларини кўришни истар эди!..\n— Бор-бор! — «Имзо чексам, бари айбларимни бўйнимга олган бўламан, — ўйлади Икромжон ичида. — Эрим қитмир эмас экан дейди кейин… Имзо чекмасам, юзимга тупуради!.. Э, қараб турибди менга! Тезроқ қўл қўйсанг-чи!» Икромжон киссаларини тимирскилаб, ручка тополмади. Қаюмга синиқ жилмайиб, ручкасига ишора қилди. Ручкани олиб: «Шунда ёзилган сўзлар тўғри! Айбимга иқрорман», деб ёзди-да, катта қилиб имзо чекди. — Марҳамат!\n— Раҳмат, акажон… Шу одамни бир жазосини беринглар! Ҳукуматимизнинг қонунларидан айланай! Раҳмат сизларга… — Турсуной эшикка етди.\n«Вой, нималар бўлади? Буни кесиб юборадими? — ўйлади-ю, ияклари титради. Лабини қимтиди. — Ахир… Нима учун? Тўғри, бунинг айби бор… Аммо мендан узр сўради-ку! Йўқ, — яна қайсарлиги тутди. — Уйдан чиқиб кетди бу! Шу бўйи уйга қайтиб келмас эди… Энди қўлимга тушди!»\n— Раҳмат, акалар, — деди Турсуной ва қўққисдан Икромжонга қараб бақириб юборди. — Гунг бўп қолдингизми? Нимага гапирмайсиз? Чиқиб, қаергача бордингиз?! Ҳе сизни!.. Кўряпсизларми бу одамнинг кесакдай бўлиб ўтиришини! Шунақа-да! Номард… Бевафо! Бир адабини есин!..\nҳақиқатан ҳам бевафо бўлардим. Рост… Лекин мен бошқа қарорга келиб уйга қайтган эдим-ку?»\n— Кечирасиз, Турсуной, — Икромжон тилга кирди. — Ҳа-ҳа… Қарийб бевафолик қилган эдим… Лекин ҳозир фикрим ўзгарди…\n— Йўқ, ҳозир эмас… Яккатолда… Ўйладим… Сиз мени севмасангиз ҳам бари бир яшашимиз керак… Мен шу фикрга келдим. Рози бўлсангиз, ҳим…\n— Ҳа-да! — Икромжон туриб кетди. — Хўп денг, Турсуной… Ўртоқ мелисалар, бизни кечиринглар… Бу оилавий гап…\n— Гапир, гапир, — деди Қаюм. — Сизларнинг гап-сўзларингиз оиладан ташқарига чиқди… Энди у оилавий гап бўлмай қолди. Яна гапинг борми?\nТурсуной унинг яна гапиришини, илтижо қилишини, қандайдир ваъдалар беришини кутарди… «Гапир, Икром! Бўл тезроқ!» Икромжон Турсунойга қаради-ю, уни қайтадан танигандек бўлди: «Ўша Турсуной бу! Менга шафқат юзасидан теккан…»\n«Бас энди! — дер эди ичидан бир овоз Турсунойга. — Бўлди қил! Шикоят хатингни ол! Йиртиб ташла!.. Ахир, бу Икромжонинг-ку? Тағин иш чаппасига кетиб қолмасин… Йўқ, нега чаппасига кетади? — деди Турсуной ҳушёр тортиб кетиб. — Агар мелисалар ёмонликка оладиган бўлса, аччикдан ёзиб эдим, дейман… Икромжон ҳеч нарсани билмай — ман нима десам, шу тўғри, деб туради… Қутқариб олиб кетаман! Шу билан бир умр ўзимники бўлиб қолади…»\n— Хайр бўлмасам, — деди Турсунойга. — Лекин билиб қўйинг, мен ҳаммавақт сизга рост гапириб келганман!.. Баъзи гапларни гапиролмай қолган бўлсам, ким билади, сабаби бордир…\nИкромжон диванга ўтириб қолди. Турсунойнинг завқи зим-ғойиб бўлди. — «Нима деди бу? Суддаям айтади?.. Қанақасига? Бекор гап! Жинни бўп қолди бу… ўл, Турсуной! Нималар қилиб қўйдинг?.. Ол хатни, йирт, улоқтир! Яшайман деди-ку? Яшайди… Бу ёлғон гапирмайди! Мени севмайсиз эмиш… Севаман! Сенсиз менга ҳаёт ҳаром… Бир кун ҳам яшолмайман сенсиз!.. Отингдан ўргилай! Менинг бутун ҳаётим сенсан-ку!»\n— Турсуной, бу ерда бақириш мумкин эмас… Боринг! Уйингизга боринг! Вақти келганда, чақирамиз!..\n— Келмайман!.. Эй, йўқ, келаман… Йўқ, менга қаранг, бу хат, ахир?..\nТурсуной ташқарига чикди. Телбаланиб, дераза пастидаги скамейкага ўтирмоқчи эди, ортидан чиққан милиционерни кўриб, дарвозага йўналди.\nКўча. «Нима қилиб қўйдим? Вой, Икром! Икромжон!.. Турсунойинг ўлсин!.. Вой, нима қилай? Қайтайинми? Йўқ!.. Ҳайдашди-ку? Киритишмайди энди…»\nҚаюм чуқур хўрсиниб, сигарета тутатди. Хатни тортмадан олиб, яна бир кўз югуртирди. Кейин энсаси қотгандек яна жойига солди-да, ёнидаги милиционерга буюрди:\n…Шундай қилиб, Икромжон икки йилга кесилди. Турсуной: «Мендан кечди энди», деб отасининг уйига кўчиб кетди.\n← Аввалги Аввалги Шукур Холмирзаев. Бахтли бўлинглар (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Шукур Холмирзаев. Чўлоқ турна (ҳикоя)


Норма маслахатчи / 2019 йил / № 33 / Юридик маслаҳатлар\nТашкилотимиз кираверишда пешайвони бўлган пардоз анжомлари билан савдо қилувчи дўконга эга. Дўконнинг кириш қисмига экран ўрнатиш ва пардоз қилиш бўйича ўқув видеосини намойиш этиш режалаштирилмоқда.\nЎқув роликларини намойиш этишга рухсатнома олиш керакми?\n– Йўқ, рухсатнома олиш керак эмас.\nАмалга оширилиши учун лицензиялар талаб қилинадиган фаолият турларининг рўйхатида (Олий Мажлиснинг 12.05.2001 йилдаги 222-II-сон қарорига 1-илова) аудиовизуал асарларни эшиттиришга лицензия бўлиши кераклиги назарда тутилган.\nЎқув видеосини эшиттириш (бундай видео аудиовизуал асарларга киради) кейинчалик кенг жамоатчиликка етказиш мақсадида биттадан кўп нусхаларни кўпайтиришни англатади. Кенг жамоатчиликка етказиш – телекоммуникация тизимидан фойдаланувчилар ўз танловига кўра исталган жойга ва исталган вақтга очиқ кириш таъминланган ҳолда аудиовизуал асарларни эълон қилиш (Низомнинг 2-банди, 15.03.2012 йилдаги 72-сон ВМҚга илова). Шу тариқа, кўриб чиқилаётган вазият лицензияланадиган талаб доирасига тушмайди.\n2018 йил 14 декабрдан аудиовизуал асарларни тайёрлаш, такрорлаш ва экранда намойиш этиш фаолиятини лицензиялаш бекор қилинди (14.12.2018 йилдаги 1012-сон ВМҚ), саволда кўтарилган фаолият ҳам шу доирага киради.\nБаён қилинганлардан келиб чиққан ҳолда дўконга кириш қисмида ўқув роликларини намойиш этиш лицензия олинмасдан амалга оширилиши мумкин.


RODSTER ЭГАТЛАРАРО ИШЛОВ БЕРИШ УЧУН КУЛЬТИВАТОРЛАР - alpler.uz\nRODSTER ЭГАТЛАРАРО ИШЛОВ БЕРИШ УЧУН КУЛЬТИВАТОРЛАР\n• Rodster сериядагии Alpler эгатлараро культиватор ҳайдаладиган экинлар эгатлари орасига ишлов бериш учун мўлжалланган.\n• Ерга ишлов бериш билан бирга экинларни минерал ўғитлар билан озиқлантириш амалга оширилиши мумкин. Моделига боғлиқ равишда, эгатлараро культиваторлар умумий сиғими 360 дан 780 л гача бўлган бункерлар билан жиҳозланган бўлиши мумкин. Минерал ўғитларнинг қолдиқларидан тозалаш учун бункерлар махсус тешиклар билан жиҳозланган.\n• Мустаҳкам Н-симон профил раманинг ўта қаттиқлигини ва, бир вақтнинг ўзида, эгатлар орасини созлашнинг осонлигини таъминлайди.\n• Rodster культиваторлари 60, 70 ва 90 см ли эгатлар оралиғида экилган барча турдаги ҳайдаладиган экинлар эгатлари ораларига ишлов бериш учун мослашган.\n• Эгатлараро культиваторларга Италиянинг Bianchi компанияси томонидан ишлаб чиқарилган S-симон пружинали устунчалар ўрнатилади. Ишлов бериш жараёнида экинларга шикаст етказмаслик учун Rodster сериядаги Alpler культиваторлари тишли дисклар билан жиҳозланган.\n• Окучник билан қўшимча жиҳозланиши мумкин – опция.\n• Эгатлараро культиваторлар универсаллиги, манёврлилиги, конструкциясининг кучлилиги ва мустаҳкамлиги билан ажралиб туради.\n• Ерни сифатли равишда юмшатилиши ва ёввойи ўтлардан тозаланишини таъминлайди.\nКоличество рядов 5 7 5 7\nМеждурядное расстояние, см 60-75 60-75 60-90 60-90\nОбъем бункеров под удобрения, л 360 (металлический) 780 (390х2) (пластиковый) 780 (390х2) (пластиковый) 780 (390х2) (металлический)\nВес, кг 860 1150 900 1300\nТребуемая мощность, л.с. 80 100 100 120\nALPLER AGRICULTURAL MACHINERY Компанияси Туркияда қишлоқ хўжалиги асбоб-ускуналарини ишлаби чиқарувчи энг йирик компания ҳамда қишлоқ хўжалиги машиналари секторида дунёда етакчи компаниялардан биридир.


АҚШ-Хитой: уруш муқаррарми? | Interpress.uz\nБош саҳифаЯнгиликларЖаҳонАҚШ-Хитой: уруш муқаррарми?\nАҚШ-Хитой: уруш муқаррарми?\n09:07 | 01-11-2020\nАмерикалик таниқли сиёсатшунос Кристофер Лейн “Foreign Affairs” журналида эълон қилган мақоласида таъкидлашича, АҚШ ва Хитой ўртасида уруш бошланиб кетиши хавфи юқори.\nМуаллиф Америка ва Хитойнинг бугунги қарама-қаршилигини Биринчи жаҳон уруши арафасида Германия ва Буюк Британия ўртасидаги зиддиятга ўхшатган.\nЭксперт жаҳоннинг икки қудратли давлати ўртасида уруш келиб чиқмаслиги учун АҚШ Тайван борасидаги муносабатига ўзгартишлар киритиши ва орол-давлатга нисбатан Хитой юритаётган сиёсатга қарши чиқмаслиги кераклигини маълум қилган.\nБундан ташқари, Кристофер Лейн Америка томони дунёдаги, хусусан, Хитойдаги ҳолатларни либерал қадриятларга боғлаган ҳолда талқин этишини тўхтатиши лозимлигини билдирган. Унингча ушбу омил халқаро кескинликни юмшатиши мумкин экан. “Бироқ, — деб ёзади эксперт. — Оқ уй ҳеч қачон бундай қадам босмайди, чунки бу йўлдан бориш Вашингтоннинг жаҳондаги ҳукмронлик мавқеи тугаганини англатади”.


Самарқанд халқаро аэропортининг бошқарув ҳуқуқи давлат-хусусий шерикчилик шартлари асосида, катта солиқ имтиёзлари билан тадбиркор Бахтиёр Фозиловга қарашли Air Marakanda компаниясига берилмоқда.\nЖорий йил 15 апрел куни давлат раҳбарига қиймати 238,2 млрд сўм бўлган Самарқанд халқаро аэропортининг реконструкцияси жараёнлари тақдимоти ўтказилди. Таъкидланишича, айни дамга қадар лойиҳага ажратилган маблағ миқдори 200 млрд сўмни ташкил этмоқда.\nЖорий йил сентябрда фойдаланишга топшириш режалаштирилган янги аэропорт «очиқ осмон» режимида ишлайди ва 1000 киши иш билан таъминланади.\n«Ўзбекистон Республикасининг 2021-2023 йилларга мўлжалланган инвестиция дастурини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги президент қарорининг 2-иловаси бўлган «2021 йилда йирик ишлаб чиқариш объектлари ва қувватларини ишга тушириш бўйича Манзилли дастур»да эса Самарқанд халқаро аэропорти реконструкцияси учун давлат бюджетидан 62 миллион АҚШ доллари сарфланиши кўрсатилган.\nРеконструкциядан сўнг шунча давлат бюджети ҳисобига бунёд этилган Самарқанд халқаро аэропорти ва аэродром комплексининг (аэронавигациядан ташқари) модернизацияси ҳамда бошқаруви ҳуқуқи тўғридан тўғри Air Marakanda МЧЖга давлат-хусусий шерикчилик шартлари асосида 20 йил муддатга топширилиши кутилмоқда.\nGazeta.uz’нинг ёзишича, Air Marakanda компанияси Самарқанд халқаро аэропорти инфратузилмасини ривожлантиришга 80 млн доллар инвестиция киритади ҳамда уни Германиянинг Мюнхен халқаро аэропорти, Туркиянинг Истанбул халқаро аэропорти мутахассислари билан ҳамкорликда йирик транспорт ва сайёҳлик марказига айлантириш режалаштирилган.\nОчиқ маълумотларга кўра, Air Marakanda МЧЖ бор-йўғи бундан бир йил аввал - 2020 йил 9 апрелда ташкил қилинган. Ҳаво транспорти соҳасидаги хизматларни кўрсатишга ихтисослашган компаниянинг устав фонди миқдори 400 миллион сўм этиб кўрсатилган.\nТаъсисчиси эса, бизнесменлар орасида солиқлардан қочиш учун танланадиган офшор ҳудуд дея эътироф этиладиган Кипр давлатида (Αγίου Αθανασίου, 46, INTERLINK HERMES PLAZA, Floor 4, Flat 400Α) рўйхатдан ўтган Drupola Holding Limited компанияси. Очиқ маълумотларга кўра, таъсисчининг ўзи ҳам бой тарихга эга эмас – компания 2011 йил 31 январда ташкил қилинган. Шунингдек, халқаро ёки миллий даражадаги аэропортларни бошқариш борасида тажрибага эгалиги борасида маълумотлар йўқ.\nDrupola Holding Limited компанияси кимга тегишли эканлиги ҳақида очиқ манбаларда маълумот мавжуд эмас. Лекин, компания рўйхатдан ўтган Кипрдаги юридик манзил (Αγίου Αθανασίου, 46, INTERLINK HERMES PLAZA, Floor 4, Flat 400Α)da Ferkensco Management Limited ва Eriell Holding Company Limited компаниялари ҳам рўйхатдан ўтган.\nСамарқандлик тадбиркор, ERIELL Group ва Enter Engineering бошқаруви раиси Бахтиёр Фозилов 2020 йил май ойида bne IntelliNews нашрига берган интервьюсида Ferkensco компаниясининг ҳам бошқарувчиси эканлигини айтган эди.\nШунингдек, Бахтиёр Фозилов Самарқанд туманидаги эшкак эшиш канали бўйидаги 212 гектар майдонда қурилаётган иншоотлар, конгресс ҳолл, Marakanda Hotel Group бренди остидаги меҳмонхоналар ва дам олиш масканларидан иборат туризм марказини қураётган Samarkand Touristic Centre компаниясининг 60 фоизлик эгаси ҳисобланади.\nИқтисодчи ва блогер Отабек Бакиров ҳам шундай муҳим объектни рақобатсиз, боз устига шубҳали компанияга бериб юборилганини танқид қилди.\n«Агар Air Marakanda МЧЖ ростанам Самарқанд аэропортига қизиқаётган бўлса, аэропортни сотувга қўймайсизларми? Очиқ савдода, бошқа талабгорлар билан рақобатлашиб сотиб олмайдими? Ўша ваъда қилинаётган 80 млн долларлик инвестицияни сарфламайдими?\nДавлат қарийб 24 млн доллар пул сарфлаб аэропортни қайта қурсаю, кейин уни ҳавойи ваъда бераётган офшорга қўш-қўллаб топширса? Бунда қандай иқтисодий мантиқ ва маъно бор?» – деб ёзади блогер.\nБундан ташқари, 2021 йил март ойида қабул қилинган «Республика аэропортларини бошқариш соҳасида давлат-хусусий шерикликни ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги президент қарори билан Air Marakanda МЧЖ тоифасидаги компанияларга катта солиқ имтиёзи берилмоқда.\nЯъни республика аэропортларини давлат-хусусий шериклик асосида реконструкция, модернизация, эксплуатация қилиш ва бошқариш лойиҳаларини амалга оширишда битим имзоланган кундан бошлаб уч йил муддатга хусусий шериклар, улар томонидан жалб қилинадиган лойиҳа ташкилотлари, операторлар, маслаҳатчилар, пудратчилар ва субпудратчилар:\nолиб кириладиган махсус транспорт воситалари, йўл-қурилиш техникаси, машиналар, механизмлар, ускуналар, хомашё, материаллар, эҳтиёт қисмлар, бутловчи буюмлар, узеллар, технологик ва лойиҳа ҳужжатлари, дастурий таъминот, жиҳозлар, шу жумладан, лойиҳани амалга оширишда иштирок этаётган пудрат қурилиш ташкилотларини жиҳозлашга мўлжалланган махсус йўл-қурилиш техникаси ва ускуналари учун божхона божидан;\nолиб кириладиган транспорт воситалари (енгил автомобиллардан ташқари) ва махсус техника учун утилизация йиғимидан озод қилинади.\nШунингдек, хусусий шериклар ва аэропортлар фойда солиғини, шу жумладан дивиденд тўлашда ушлаб қолинадиган фойда солиғини белгиланган ставканинг 50 фоизи миқдорида тўлайди ҳамда аэропортлар учун мол-мулк солиғининг белгиланган ставкаси 50 фоизга камайтирилади.\nСамарқандда Мирзо Улуғбек илмий асарларига монанд аэропорт қурилмоқда\n14:10 / 24.02.2020


Одамларнинг боши сўроқсиз чопилган: Афғонистон можахедлар чангалида\n08:33 08 Март 2021\n19:09 26.02.2019 Ҳавола олиш\nСовет қўшинлари Афғонистондан тўлиқ чиқарилгач, ҳукумат кучлари АҚШ ва қатор бошқа давлатлар томонидан молиялаштириладиган можахедлар билан курашишда давом этар эди. Республикадаги ҳукумат фақатгина СССР томонидан бериладиган молиявий ёрдамга таяниб қолганди. Аммо 1992 йилнинг январидан бошлаб Россия жанговар техника ва қурол-аслаҳалар етказиб беришни тўхтатди: давлат саноатнинг тўхтаб қолиши, нарх ошиши ва ишсизликдан азият чекарди.\n1991 йил Совет Иттифоқи барҳам топгач, Афғонистон ҳукуматининг ҳокимият тепасида ушланиб қолиши иложи қолмади. Унинг назоратида атиги 10 фоиз ҳудуд қолган эди. Жангарилар пойтахт - Қобулга яқинлашиб қолишганди. Армия исёнчиларга қарши курашишдан бош тортар, президент Муҳаммад Нажибулланинг тарафдорлари эса ё можахедлар томонига ўтиб кетар, ёки давлатни тарк этарди. Тез орада Нажибулланинг ўзи ҳам истеъфога чиқади.\nАфғонистон турли давлатлар, хусусан, АҚШ, БАА, Покистон ва Хитой манфаатлари тўқнашган жойга айланди. Бу давлатлар ўз манфаатларини илгари суриш учун ўзларига тобе гуруҳларни ташкил этдилар, - оқибатда миллатчилик асосида ўзаро уруш кучайди. Пойтахт учун Аҳмад Шоҳ Маъсуд, Абдул-Рашид Дўстим ва Гулбеддин Хикматёр қўшинлари курашар эди.\nҚобул забт этилгач, дипломатларга, айниқса Россия дипломатларига тўғридан-тўғри таҳдидлар пайдо бўлди. Элчихона ходимлари бомбапаноҳгоҳларда яшашга мажбур эди. Москва дипломатларни эвакуация қилишга қарор қилди ва Афғонистонга учта оғир Ил-76 ҳарбий-транспорт самоётларини юборди. Эвакуацияни амалга ошириш учун Россия ҳукумати Қобулни қўлга олган можахедлар билан музокараларни бошладилар. Масуд ва Дўстум самолётларга ҳужум қилмасликка рози бўлишди, аммо Хикматёр музокаралардан бош тортди, у қирғин уюштиришни истарди.\nЎйинчоқ ва ширинликсиз ўтаётган болалик: афғонистон ҳаётидан\nЭвакуация 1992 йилнинг 28 августида бошланди. Россия дипломатлари ортилган бортда Ҳиндистон, Индонезия, Хитой ва Монголия элчихоаналари ходимлари ҳам кетишни хоҳладилар. Биринчи гуруҳ Қобул аэропортини эсон-омон тарк этди. Иккинчи гуруҳ самолётга чиқиши билан, уни тоғ томондан ўққа тутишни бошлашди, аммо самолёт самога кўтарилишга улгурди.\nУчинчи борт йўқ қилинди, тирик қолган дипломатлар аэропорт ертўласига яшириндилар. Улар Дўстум билан келишдилар, ва у эртаси куни эрталаб учта кичик Ан-26 самолётларини ажратди, бу самолётлар Мозори-Шарифга - Афғонистоннинг катталиги бўйича иккинчи шаҳарига йўл олди. Шундан сўнг дипломатхона ишчилари мамлакатдан чиқиб кетишга муваффақ бўлганлар.\nАслида қандай бўлган?\n1970 йиллар охирида АҚШ ёрдамида Афғонистоннинг қўшнилари мамлакатни таъсир зоналарига бўлиб олишган эди. Америкаликлар афғон исёнчиларини қурол ва пуллар билан қўллаб-қувватларди.\nАфғон ҳукумати бир неча маротаба СССРга ёрдам сўраб мурожаат қилган ва 1979 йилда Москва дўстона мамлакат ҳудудига ўз қўшинларини киритишга қарор қилган. Совет қўшинларининг Афғонистондаги тўққиз йиллик бўлиб туриши Қобулда ҳукуматни кучайтиришга ва мамлакат иқтисодини кўтаришга ёрдам берган. Мамлакат энди ўз муаммоларини ўзи ҳал эта оларди. Совет қўшинлари Женева келишуви асосида 1989 йилнинг февралида ватанга қайтдилар.\nАммо Афғонистонда уруш тугамади. АҚШ ва айрим араб мамлакатлари Покистондаги жангарилар лагерларини молиялаштиришда давом этарди. Мамлакат ҳукуматини дала командирлари ағдарган, аммо улар ҳам шундан кейин "Толибон" террорчилик ҳаракатидан мағлубиятга учраган эди. Шу тариқа Афғонистонга АҚШ ва унинг иттифоқдошлари кириб келишди, аммо уларнинг шу мамлакатдаги 17 йиллик "фаолиятлари" ҳеч қандай ижобий натижа бермади - Афғонистон алғов-далғовлик комига чўмди.


Шодмон Отабек. Ҳаммаси ҳавасдан бошланган - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Илм ва фанАдабиётШодмон Отабек. Ҳаммаси ҳавасдан бошланган\nЧоп этилган 30.08.2015 МуаллифZiyouz.uz\nАксарият ижод аҳлида адабиётга, ижодга ҳавас китобга, китобхонликка ҳавасдан бошланади. Каминада ҳам шундай бўлган. Қишлоғимизда мўъжазгина кутубхона бўларди. У ерга илк бор катта ёшли болаларга эргашиб, уларга ҳавас қилиб борганман. Кутубхоначи Донохон аянинг яхши бир одати бор эди. Ёш китобхонлар олган китобини ўқиган ёки ўқимаганини сўраб-суриштирарди. Машҳур болалар ёзувчиси Аркадий Гайдарнинг бир китобини ўқиганим ёдимда. Ўша китобнинг илк жумласи ҳалиям эсимда қолган: “Қишда одам жуда зерикади”…\nМактаб кутубхонасидаги пичоққа илинадиган ёки мактабдошларимнинг қўлида кўриб қолган ҳамма китобларни ўқиб чиққанман. Танлаб, саралаб ўқиш малакаси ҳали шаклланмаганди. Янглишмасам, бешинчи ёки олтинчи синфларда ўқиётганимда Войничнинг “Сўна” романи қўлимга тушиб қолди. Бир-икки саҳифа ўқиб, зерикиб кетдим ва ўқигим келмай ташлаб қўйдим. Кейинчалик билсам, бу асар ўшанда ёшимга мос эмас экан. Юқори синфга ўтганимда шу романни қайта қўлга олдим. Китобни бош кўтармай, ҳаяжон ва ҳайрат билан ўқиб чиқдим. Сўнанинг отилиши воқеаси ва севгилиси Жеммага ёзган сўнгги мактубини ўқиётиб юм-юм йиғладим. Китобдан биринчи бор шу қадар таъсирланишим эди. Биринчи бор адабиёт деб аталмиш мўъжизанинг сеҳру жодуси билан юзма-юз бўлишим эди. Кейинчалик Ойбекнинг машҳур “Қутлуғ қон” романи ҳам онгу шууримни шундай алғов-далғов қилиб юборди. Адабиётга астойдил ихлос қўйишим балки ўшандан бошлангандир. Ўз вақтида ўқилган керакли китоблар одамнинг тақдирини, ҳаёт йўлини белгилаши мумкин экан.\nЯхши китоблар билан бир қаторда қанчадан-қанча кераксиз, саёз китобларни ҳам вақт сарфлаб ўқиб чиққанимни алам билан эслайман. “Яширин обком ҳаракатда” деган ёстиқдек бир китобни (уруш йилларидаги партизанлик ҳаракати ҳақида) уч ойлик таътил даврида эринмай ўқиб чиққанман. Бунинг ўрнига халқ достонларини ўқисанг бўлмайдими, дейдиган одам бўлмаган-да!\nКейинги вақтларда китобхонлик, мутолаа маданиятининг пасайиб кетаётгани ҳақида кўп гапирилмоқда. Бундай ташвишда жон бор, албатта. Мен ҳам бу ҳақда кўп ўйлайман. Қуш уясида кўрганини қилади. Ота-она аввало ўзи китобхон бўлиши керак деймиз. Аммо ўзи китобхон бўлган ота-оналарнинг фарзандлари ҳам китобга қизиқмаётганини тушунолмайман. Ёшларни қўя турайлик, кузатишимча, баъзан ўзимиз ҳам китобни камроқ ўқиётганга ўхшаймиз. Жаҳонга машҳур ёзувчи Чингиз Айтматовдан мухбир “Сиз кўп ёзасизми?” деб сўраганда, адиб “Йўқ, мен кўп ўқийман” деб жавоб берган экан. Шўролар даврида халқаро Нобел мукофотига сазовор бўлиб, ана ўша “шаккоклиги” учун тазйиқларга учраган машҳур шоир Борис Пастернакнинг “Буюк китобхонлар пайдо бўлгандагина буюк адабиёт пайдо бўлади” деган ибратли гапи бежиз айтилмаган.\n“Китоб ўқимайдиган ҳамкасбларни танқид қиляпсиз, хўш, ўзингиз уларнинг китобларини ўқиб борасизми?” деган табиий савол туғилади. Илгари ёзувчиман деган одам адабиётдан орқада қолмаслик учун чоп этилаётган ҳамма яхши-ёмон асарларни ўқиб бориши керак, деган фикрда эдим ва бу ақидамга узоқ йиллар амал қилганман. Аммо кейинчалик англаб етдимки, бунинг иложи йўқ ва бундай қоиданинг кераги ҳам йўқ экан. Менимча, устоз Абдулла Қаҳҳорнинг “Китоб шавқ билан ўқилиши керак” деган талаби ҳеч қачон эскирмайди. Ахир ҳар қандай асар аввало ўқиш учун ёзилади-да! Масалага шу нуқтаи назардан қарасак, ҳозирги даврда модерн адабиёти намунаси сифатида чоп этилаётган аксарият асарларни оддий китобхон ўқимайди, ўқий олмайди, ўзини мажбурлаб ўқиса ҳам тушунмайди. Тушунарли бўлмаган асар эса ўзига тортмайди.\nХуллас, адабиётда янгича услуб, янгича тасвирий воситалар зарурлигини мутлақо инкор қилмаган ҳолда, модерн масаласида анча консервативман. Кимдир мени қолоқликда айблаши мумкин, ўз фикримни айтяпман, холос. Назаримда, насримиздаги анъанавий тасвир услубининг имкониятлари чексиз, у ҳеч қачон йўқолмайди. Ушбу услубда умрбоқий, шоҳ асарлар яратилган ва шубҳасиз, яна яратилади. Шу ўринда Лев Толстойнинг “Содда ва равон ёза билмоқлик чинакам истеъдоддир” деган ўгити ёдга тушади. Эндиликда балки кимларгадир содда ёзиш жўнликдай туюлар. Аммо модерн дегани истеъдодсизликни, тайинли ғоявий ниятнинг йўқлигини хаспўшлайдиган бир ниқоб бўлмаслиги керак!\nКитоб дўконларига кирсангиз, чиройли, қалин, ялтироқ муқовадаги китобларга кўзингиз тушади. Адабиётдан анча-мунча хабардор китобхон ҳам бу китобларнинг муаллифлари номини биринчи марта кўриб турган бўлади.\nБозор иқтисодиёти дегани пул бўлса чангалда шўрва дегани эмас! Агар шундай бўлса, шаҳар бедарвоза бўлиб қолади. Эндиликда ёмон, савиясиз китобларнинг йўлига ғов қўйишдан ташқари, уларнинг зарари ҳақида ҳам баралла гапириш фурсати келди. Шу ўринда жиддий адабиётга эътибор янада кучайтирилиши керак. (Ёзувчи асарини ўз маблағи ҳисобига чоп эттирса, китобини ўзи тарғиб қилиб, сотиш масаласи билан ҳам ўзи шуғулланса, қачон хотиржам ижод қилади?..) Адабиёт барча санъатлар ичида энг муҳим, энг мураккаб, энг керакли санъат. Муқаддас китобда зикр этилганидек, “Аввал сўз бўлган”. Ҳозирча жиддий адабиёт сариқ матбуот ва сариқ адабиётнинг соясида қолаётгандек туюлмоқда. Яхши асар билан ёмон асар аралаш-қуралаш бўлиб кетгандай… Асосий вазифаси ҳақиқий истеъдодларни кашф этиш, яхши асарларни тарғиб қилиш бўлган танқидчилик жуда ҳам сусайган, унинг бор-йўқлиги деярли билинмайди. Бу соҳада араванинг юкини ҳалиям эски авлод вакиллари баҳоли қудрат тортиб келмоқда. Умуман, адабиётда авлодлар алмашинуви жуда мураккаб, оғриқли бир тарзда кечмоқда…\nУниверситетда астойдил, аъло баҳоларга ўқидим. Бизга адабиётдан сабоқ берган домлалар – Ғулом Каримов, Озод Шарафиддинов, Норбой Худойберганов (Аллоҳ уларни ўз раҳматига олган бўлсин) ва Умарали Норматовларнинг номларини зўр ҳурмат-эҳтиром билан эслайман. Уларнинг беминнат сабоқлари, ўгитлари ҳаёт йўлимда кўп ва хўп асқотди. Курсимиздан яхши, таниқли ижодкорлар етишиб чиқди. Афсуски, Асқар Қосимов билан Амирқул Пўлкановнинг умри қисқа бўлди. Таниқли адиб Қамчибек Кенжанинг номи китобхонларга яхши таниш.\nОлтин давр – талабалик йилларини эсларканман, кўз олдимда юракни орзиқтирувчи, ажиб манзаралар намоён бўлади. Биз адабиётнинг, адабий муҳитнинг жўшқин, қизғин бир палласига гувоҳ бўлган авлодмиз. Ўша бетакрор даврларни кўп эслайман, кўп қўмсайман. Ажабо, ўша кезлар ёш ижодкор бир-иккитагина шеъри ёки биргина ҳикояси билан тилга тушиб, танилиши мумкин эди. Учқун Назаров “Одамлар” деган ҳикояси, Шукур Холмирзаев “Тўлқинлар”, Ўткир Ҳошимов “Чўл ҳавоси” қиссалари билан танилиб, Абдулла Қаҳҳордек тирик классикнинг назарига тушган эдилар. Ёзувчилар уюшмасида бўладиган наср, поэзия, драматургиянинг йиллик муҳокамалари бир неча кунлар давом этар, ўша кунлари дарслардан озод қилинган биз талабалар муҳокамаларда бўлган қизғин баҳс-мунозаралардан кўп сабоқ олардик. Бундай адабий муҳит ҳар қандай ижодкор учун катта мактаб эди.\n“Бир ёзувчининг адабиёт даргоҳига кириб, ундан ўз ўрнини топиши учун минг бир шарту шароитнинг тажассуми керак, – деб ёзади устоз Эркин Воҳидов. – Ўша минг бирнинг бири – адабий муҳит ва бу муҳитдаги одамларнинг хайрихоҳлигидир”. (“Шарқ юлдузи”, 1987, 9-сон, 165-бет)\nБиз илк машқларимизни ҳаммага кўрсатавермас, негадир бундан тортинар эдик. Таҳририятларнинг остонасига қадам қўйишга эса журъат қайда, бу даргоҳда ишлайдиганлар ниҳоятда мартабаси улуғ, катта одамлардек туюларди. Биз ҳатто шундай жойда таниши бўлган курсдошларимизга ҳавас қилардик.\nҲаёт йўлимда яхши, саховатли одамларга йўлиққанимни шукроналик билан эслайман. “Гулистон” журнали янгитдан ташкил этилган йиллар эди. Ҳамқишлоғим, таниқли журналист ва ёзувчи Рустам Раҳмон ўша журналда саркотиб (шундай аталарди) эди. (Раҳматли “Темур тузуклари”нинг таржимасини Алихонтўра Соғуний оғзидан ёзиб олиб, журналда чоп эттирган, шўро мафкурачиларининг тазйиқи билан бу хайрли иш ниҳоясига етмай қолган эди). Адабий муҳитнинг сеҳру жозибаси таъсиридами ёки кўнгилдаги эзгу истаклар туфайлими, ўқишни битиргач, пойтахтда ишлаб қолмоқчи бўлдим. Маслаҳат сўраб Рустам аканинг олдига бордим. У киши республика радиосининг “Ёшлик” таҳририятидаги шогирдига (ўзи ўша таҳририятни ташкил этганди) мени ишга олиш ҳақида илтимос қилиб телефон қилди. Хуллас, “Ёшлик”да беш-олти йил ишлаш насиб этди. У ерда Жонрид Абдуллахонов, Максим Каримов, Тўлаган Тўхтаев каби ижодкорлар билан елкадош бўлиб хизмат қилдим. Республиканинг ҳамма вилоятларини кезиб чиқдим. Жонрид ака бир қанча романлар муаллифи бўлган таниқли ёзувчи эди. У кишидан кўп нарса ўргандим. Одатда, радиода матнга, таҳрир маданиятига эътибор газета ёки журнал таҳририятларидагидай эмас. Жонрид ака тайёрлаган эшиттиришларимни қандай таҳрир қилганини синчиклаб кўриб чиқардим. Шу одатим менга кўп фойда берганини сезганман.\nБу даргоҳда яна бир камчилигимдан қутулганман. Табиатимдаги ўта тортинчоқлик, уятчанлик ҳатто касаллик даражасига бориб етганди. Талабалигимда билганларимни аудиторияга юзланиб гапиришдан ийманар, бу феълимдан кўп азоб чекар эдим. Радиода ишлаб, турли одамлар билан мулоқотда бўлиб, улардан интервью олиш асносида шу нуқсонимдан аста-секин халос бўлдим. Илк ҳикояларим, очеркларим гарчи радиода эълон қилинган бўлса-да, улар “ҳавога учиб кетгани” учун жиддий ижод деб ҳисобламайман.\n“Ёш гвардия” нашриётида “Гулдаста” деган тўплам тайёрланаётган эмиш, унда ёшларнинг шеър, ҳикоялари босилармиш деган гапни эшитиб, иккита ҳикоямни топширдим. Тўплам чоп этилганда биттасини сотиб олиб, мундоқ варақлаб кўрсам, иккала ҳикоям ҳам босилиб чиқибди. Қувончимнинг чеки йўқ, бир неча кунгача ўзимга келолмай ҳовлиқиб юрдим. Ижод қувончи нима эканини биринчи бор ўшанда илғадим, шекилли…\nТаниқли мунаққид Иброҳим Ғафуров “Гулдаста”га ёзган тақризида менинг ўша ҳикояларимни ижобий баҳолаб, “Шодмонбек муҳаббат нафасини бера олади” деб ёзибди. Ўзимга ишонч уйғонгандек бўлди, “Демак, ёзаверсам бўлар экан” деб ўйладим.\nҚадрдон дўстим Қамчибек Кенжа “Ўзбекистон маданияти” (ҳозирги “Ўзбекистон адабиёти ва санъати” газетаси)да ишларди. Ижодий машқларимизни ўқишиб, ўзаро муҳокама қилиб турардик. Бир куни Қамчибек “Япроқдаги нур” деган, севги ҳақидаги лирик ҳикоямнинг қўлёзмасини ўқиб, олиб кетди ва бир неча ойдан сўнг ўзи ишлаётган газетада чоп эттирди.\nАйрим ижодкорлар илк муваффақиятлардан руҳланиб, янада ғайрат билан отни қамчилайдилар. Менда эса бунинг акси бўлди. Узоқ вақтгача ёзмай кетдим. Ўша кезлар туриш-турмушимда ҳаловат йўқ, уйсизликдан қийналиб, ижарахоналарда сарсон бўлиб юрардим. Лекин булар ёзмаслигимга баҳона бўлолмаслигини англардим. Рус ва жаҳон адабиётини янада чуқур ўрганмай, ўзлаштирмай туриб ёзмаслигим керак, деган тушунча миямга ўрнашиб қолувди. Бошим билан қайта мутолаага шўнғиб кетдим. Гоҳо ёзгим келса ҳам ёзмай юравердим. Мурод Муҳаммад Дўст (университетда ўқишни ташлаган, ҳали Москвага кетмаган эди) билан ўша кезлар жуда яқин эдик, деярли ҳар куни кўришардик. У бир куни ҳайрон бўлиб гапириб қолди: ”Нега ўзингизни чеклайсиз? Чекламанг, ёзгингиз келса ёзаверинг!” Бир куни Иброҳим Ғафуров ҳам учрашиб қолганимизда иддао билан шундай дегани ёдимда: “Нега бир-иккита ҳикоядан кейин жимиб кетдингиз? Аллоҳ айрим одамларга истеъдод бериш билан бир қаторда шу истеъдодга яраша ялқовлик ҳам бераркан…”\nКўп йиллар илм билан шуғуллансаммикин ёки ижод қилсаммикин дея иккиланиб юрдим. Назаримда, бу ишнинг бири иккинчисига халақит берадигандек, шу боис улардан биттасини танлашим лозимдек туюларди. Дўстим Қамчибек ҳар гал кўришганимизда ижодга даъват этар, бадиий ижод қўлидан келмайдиганлар кейинчалик ўзини илмга уриб кетади дер эди. Кейинчалик англаб етдимки, аслида илм билан ижод ўртасига хитой девори қўйиш шарт эмас экан. Кўпгина адиблар бадиий ижод билан бир қаторда илм, адабий танқид билан ҳам жиддий шуғулланишган экан. Тайёр диссертациядан воз кечганимдан кейин ҳам баҳоли қудрат илмий, танқидий (кўпроқ эссе жанрида) мавзуда қалам тебратиб турдим. Кўпроқ ўзим билган, ижоди кўнглимга яқин бўлган адиблар – Одил Ёқубов, Иброҳим Ғафуров, Йўлдош Солижонов, Шукур Холмирзаев, Рауф Парфи, Тоҳир Малик, Рустам Раҳмон, Мирпўлат Мирзо, Қамчибек Кенжа, Ҳабиб Темиров, Носир Муҳаммад, Ашурали Жўраевлар ижоди ҳақида ёздим. Ушбу битиклар асосида «Адабиёт қисматдир» деган китоб чоп эттирдим.\nЁзувчи асарининг қиёмига етиб, мукаммаллашувида малакали, тажрибали муҳаррирларнинг хизмати ҳам катта деб ўйлайман. Газета, журнал ва нашриёт таҳририятларида савияси, саводи, таҳрир маданияти талабга жавоб берадиган муҳаррирларнинг тобора камайиб кетаётгани туфайли нашрларнинг ғиж-ғиж хатоликлар билан чоп этилаётгани мени кўп ўйлантиради. Ҳамма нарсани охир-оқибат кадрлар ҳал қилади деган қоида – назария ҳеч қачон эскирмас экан. Таниқли ёзувчи Эркин Аъзам (уни тил ва услуби энг мукаммал ёзувчи деб ҳисоблайман) бир вақтлар “Ёшлик” журналининг наср бўлимини бошқарганда иккита ҳикоямни маъқуллаб, чоп этганди. Муаллиф билан муҳаррир мулоқотининг олий намунасини ана ўшанда кўрганман.\nИлгари ёзувчиларнинг Дўрмондаги ижод уйи жуда гавжум бўларди. Ёзувчилар ижоддан бўшаган вақтларда, ошхонада тамадди қилишаётганда ёки ташқарида айланиб юришганда ўзаро бир-бирларига ҳазил-мутойибалар қилишар, қизиқ-қизиқ ҳангомалардан айтишиб, завқланишар эди. Ўзим бевосита гувоҳ бўлган ана ўша ажойиб, бетакрор гурунглар кейинчалик қайта-қайта нашр этилган ва анча-мунча тилга тушган “Дўрмон ҳангомалари” деган китобимнинг ёзилишига туртки бўлди.\n“Дўрмон ҳангомалари”ни ёзишдан мақсад – йўқ жойдан кулгу қидириш, айрим ижодкорларни улуғлаш, мақташ ёки қаҳ-қаҳ уриб кулдириш эмас, балки турфа кулгулардан китобхонни баҳоли қудрат баҳраманд қилиш, унинг руҳини поклаш ва шу кулгу воситасида номлари тилга олинган ижодкорларнинг жонли сиймосини китобхон кўнглига яқин қилишдир.\nАйрим ҳангомаларнинг “сири” – маъноси ўтмиш ёки ҳозирги даврдаги адабий муҳит билан яхши таниш бўлганларгагина аён бўлади. Шу боис, бундай ҳангомаларни адабий-маданий меросимиздан яхшироқ хабардор бўлган китобхонлар теранроқ англайдилар. Ҳангомаларда номлари тилга олинган адибларни мен ниҳоятда ҳурмат қиламан, уларга ихлосим баланд. Азбаройи суйганимдан, ҳаддим сиққанидан улар ҳақидаги ҳангомаларни қаламга олганман. Бу беғараз ҳазил-мутойибалардан кулгисевар халқимиз ҳам баҳраманд бўлишини, мухлисларнинг ўзлари суйган ижодкорлар ҳақидаги тасаввури янада бойишини истайман. Айни чоғда бу ҳангомалар адабиётимизнинг, маданий-маънавий ҳаётимизнинг ҳазил-мутойибаларга йўғрилган бир тарихидир.\nДарҳақиқат, ушбу китоб муттасил ёзилиб, тўлдириб борилмоқда. Ҳозир китобнинг тўлдирилган, бешинчи нашрини тайёрлаб қўйдим. “Дўрмон ҳангомалари”га қаҳрамон бўлишни истаётган адиблар сони эса тобора кўпайиб бормоқда. Улар менга ҳазил ила: “Майли, ёзаверинг, мабодо ўз асарларимиз билан тарихда қолмасак, лоақал сизнинг ҳангомаларингиз орқали номимиз қолар”, дейишади. Қайдам, “камтарлик” билан айтганда, балки бу гапларда жон бордир. Ахир Бернард Шоу, Марк Твен, Михаил Светлов, ўзимизнинг Ғафур Ғулом, Абдулла Қаҳҳор, Саид Аҳмад, Адҳам Ҳамдам, Азиз Абдураззоқ, Рауф Парфи, Тоҳир Малик, Мирпўлат Мирзо ҳақидаги ҳангома – ҳазилларни мухлислар ўша адибларнинг асарларидан кам севишмайди-ку!\nКулгу, ҳазил катта куч. Ҳеч нарса одамларни бир-бирига самимий, беозор кулгудек яқинлаштиролмайди. Охунжон қизиқ лутф этганидек, ҳаммом одамнинг танасини тозаласа, кулгу руҳини поклайди.\nКейинги йилларда фақат ҳангома ёзиш билан чекланиб қолаётганим йўқ. Бир қанча жиддий ҳикояларим газета ва журналларда чоп этилди. Биринчи марта энг қийин жанр ҳисобланмиш драматургияга (Белинский таърифи) қўл уриб, “Сен учун яшайман” деган пьиеса ёздим. “Шарқ юлдузи”нинг 2013 йил, 2-3 сонларида босилди. Айрим театрларда саҳналаштирилди. Бошқа жанрлардаги ижодим ҳангомалар соясида қолаётгандек туюлгани менга бироз алам қилади.” Барака топгурлар, мен бошқа нарсалар ҳам ёзиб тураман” десам, айрим қаламкаш дўстларим “Ўзингиз ҳам худди қаҳрамонларингиз каби ҳангомалар орқали тарихда қоласиз” дея ҳазиллашишади. Қайдам, балки бу гапларда ҳам жон бордир… (Адабиётда номинг мутлақо ўчиб кетгандан кўра, лоақал биргина асаринг ВАҚТ ва КИТОБХОН синовидан ўтиб, яшаб қолса ҳам катта гап деб ўйлайман).\nБу бўстон саҳнида гул кўп, чаман кўп дегандек, бунда “Ҳар ким айтур неки бор имконида”… Кўнгилда ҳали орзулар, режалар кўп. Аллоҳ омонатини қистамаса, уларни қоғозга тушириш ниятим бор…\nДўппини олиб, мундоқ ўйлаб кўрсам, жуда кўп қимматли вақтим зое кетган экан. Бу йўқотишлар менга катта армон бўлиб қолди.\nИнсон бошига тушиши мумкин бўлган энг оғир йўқотиш – вақтни бой бериш эканини жуда кеч англаб етганим алам қилади.\n← Аввалги Аввалги Азим Суюн. Невараларим учун (ҳикоялар)\nКейинги → Кейинги: Луқмон Бўрихон. Аёл кўз ёшларга ишонмайди (қисса)


Mobiuz Ўзбекистонда eSIM технологиясини ишга туширган илк мобил операторга айланди\n16:54 / 20.04.2021\neSIM битта смартфонда одатий SIM-картасиз бештагача рақамдан фойдаланишга имкон беради ва бошқа бир қатор афзалликларга эга.\nЭнди Ўзбекистонда eSIM (embedded SIM – «ўрнатилган SIM-карта») имкониятларини синаб кўриш мумкин. Хизмат фақат Mobiuz мобил оператори томонидан эксклюзив равишда тақдим этилмоқда. Компания бу орқали ўз абонентларига халқаро замонавий технологияларни тақдим этишга интилаётганини яна бир бор намоён этди.\nИхтиро қилинганидан буён SIM-карталар доимий равишда ривожланиб ва тобора кичрайиб бормоқда. Бироқ, кўплаб абонентлар бир нечта рақамдан фойдаланиши смартфонларда SIM-карталар учун жой етишмаслиги масаласини келтириб чиқаради. Уни ҳал қилиш учун эса виртуал SIM-карта (eSIM) қўл келади. У смартфон ёки планшетга аввалдан ўрнатилган модул бўлиб, қандайдир қўшимча жой талаб қилмайди ҳамда мобил қурилмада кўплаб рақамлардан фойдаланишга имкон беради.\neSIM афзалликлари нимада? eSIMни олиб ташлаш, бузиш ёки йўқотиб қўйишнинг иложи йўқ, чунки у смартфон ёки планшет микросхемасига ўрнатилган. Унда оддий SIM-карталар каби бандланиб қолиши мумкин бўлган PIN ёки PUK кодлари йўқ. eSIMни смартфоннинг ўзи ҳимоялайди. Қурилма йўқолган ёки ўғирланган тақдирда, учинчи шахслар абонент рақамидан фойдалана олмайди. Шу билан бирга, eSIM оддий SIM-карта ўрнини боса олади ва барча уяли алоқа хизматларини қўллаб-қувватлайди. Технология фақат маълум қурилмалар моделларида ишлайди, уларнинг рўйхати бу ерда жойлашган: https://mobi.uz/uz/support/e_sim/.\nMobiuz eSIMни босқичма-босқич жорий этмоқда. Биринчи босқичда хизмат синов тариқасида республиканинг барча офисларида тақдим этилади. Янги рақамни улаш ёки мавжуд рақамни eSIMга ўтказиш учун абонентлар ёки корпоратив мижозлар компания офисига бир марта мурожаат қилишлари кифоя.\nОфисларда Mobiuz ходимлари махсус QR кодни сканерлашда ва қурилмага созламалар билан абонент профилини юклаб олишда ёрдам беради. Абонентлар eSIM технологиясидан фойдаланган ҳолда 5 тагача рақамни улашлари ва хоҳлаган рақамдан мобил алоқа хизматларидан фойдаланишлари мумкин.\n«Охирги пайтлари eSIM технологиясини қўллаб-қувватлайдиган замонавий қурилмалар тармоғимизда сезиларли даражада кўпайганини кўрмоқдамиз. Шунинг учун, фикримизча, ушбу хизмат мобил алоқа бозорида катта истиқболларга эга. Биз Ўзбекистонга eSIMни олиб кирган илк мобил алоқа оператори эканлигимиздан фахрланамиз. Келгусида Mobiuz ўз абонентлари ва мижозлари учун энг замонавий, арзон, қулай рақамли хизматларни жорий этиб боради», - деди Mobiuz компаниясининг жамоатчилик билан алоқалар бўйича расмий вакили Сардор Тожиев.\nMobiuz'нинг eSIM имкониятлари ҳақидаги батафсил маълумотни компаниянинг www.mobi.uz веб-сайтидан олишингиз мумкин.\n16:00 / 14.04.2021\nMobiuz янги ҳамёнбоп тариф режаларини ишга туширди\n16:00 / 03.04.2021\nMobiuz кўпроқ Интернет-трафик тақдим эта бошлади\n16:00 / 18.03.2021\nMobiuz ҳудудларда 4G LTE қамровини сезиларли даражада кенгайтирди\n20:00 / 26.02.2021\nMobiuz’нинг 113 та абоненти 1,5 миллиард сўм ютиб олди


Версия для печати > Жиззахда театр томошалари хафталигининг очилиши катта байрамга айланди\n27 март – Халқаро театр куни.\nШу муносабат билан жорий йилнинг 21 мартидан 27 март кунига қадар юртимизнинг барча театрларида, бепул томошалар бошланди.\nЖиззах вилоят мусиқали драма театрида бошланган ҳафталикнинг очилиши унутилмас воқеаларга бой бўлди.\nАслида, театр бу - ҳаёт кўзгуси, муқаддас даргоҳ. Ўзбек театр асосчиларидан бири Махмудхўжа Беҳбудий таъбири билан айтганда, театр - ибратхонадир.\nДархақиқат, 1961 йили театр санъатининг халқаро тинчлик ва бирдамлик ишига катта ҳисса қўшишини эътиборга олган ҳолда ЮНЕСКО ҳузуридаги Халқаро театр институтининг IX конгрессида “27 март – Халқаро театр куни”ни деб эълон қилинган.\nБугун мамлакатимизда шахсан Президентимизнинг ташаббуслари ва саъй-ҳаракатлари билан маданият ва санъат, хусусан театрни ривожлантириш давлатимизнинг устувор вазифаларидан бирига айланди.\nШу маънода, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 28 ноябрдаги “Ўзбекистон Республикасида миллий маданиятни янада ривожлантириш концециясини тасдиқлаш тўғрисида”ги қарорига мувофиқ театр куни олдидан бир ҳафта давомида барча театрларда очиқ эшиклар кунларини ўтказиш, ҳар бир томошабинни кутилган меҳмон сифатида қаршилаш ҳамда ижодкорлар билан томошабинларнинг жонли суҳбатларини ташкил қилиш белгиланган.\nҚўҳна ва ҳамиша навқирон Жиззахнинг қоқ марказида жойлашган Жиззах вилоят мусиқали драма театрида бошланган ҳафталикнинг очилиш маросими юртимизда кириб келган Наврўз байрами билан уйғунлашиб кетди. Театр ҳовлиси байрамона, турли спектакллар декорациялари, турфа рангли ҳарир пардалар билан безатилди.\nЖиззахликлар ва шаҳар меҳмонларини карнай-сурнай садолари театрга чорлади. Катаю-кичик меҳмонларни театрнинг барча артистлари ҳар-хил спектакллардаги қаҳрамонлар образларида кутиб олдилар.\nМаросимни вилоят маданият бошқармаси бошлиғи К.Фахрадов табрик сўзи билан очиб берди.\nШу ўринда, айтиш жоизки, мустақил Ватанимиз санъати тарихида ўзининг 98 йиллик тарихига эга бўлган Жиззах вилоят мусиқали драма театрининг ҳам алоҳида ўрни бор.\nИнқилобга қадар Абдулкарим Маҳмур Коризий, Муаззамхон, Убайдулло Ислом ўғли Аламкаш, Мирзиёқори, Махзун, Муҳаммад Ризо, Муаттархон, Инъонхон Маҳмуд сингари шоир ва ёзувчилар, халқ бахшилари Жиззахда яшаб ижод қилишган.\nШунингдек, Нормат қизиқ, Абдураҳмон хофиз, Пўлат қори, Ахмад хўжа, Мансур қизиқ, Асат қизиқ, Али қизиқ ва Баҳриддин сурнайчи кабилар қўғирчоқбозлик санъати билан машҳур бўлганлар. Улар халқ орасида ўзларининг кичик саҳна кўринишларини намойиш этиб келганлар.\nИнқилобдан сўнг, Ҳамид Олимжон, Шароф Рашидов, Сарвар Азимов, Назир Сафаров, Шукрулло Саъдулла, Анқабой (Худойбахтов), Насрулло Охундий, Орифжон Икромов, Баҳром Иброхимов (Йўқсил), Қодиржон Имомовлар Жиззахда барча санъат турлари қаторида театр санъатининг шаклланишида муҳим роль ўйнаганлар.\nБу улуғ даргоҳда кўплаб улуғ артистлар фаолият кўрсатганлар. Жумладан, марҳум санъаткорлар - Ўзбекистон халқ артистлари Хусан Амирқулов, Хосият Азимова, Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган артистлар Ғофир Ҳамидуллаев, Ғолиб Йўлдошев, Икром Турсунов, Мавжуда Рахматова, етакчи актёрлар Улфат Юнусова, Қундуз Хўжаева, Неъмат Азимовлар ўзбек театр санъати ривожига муносиб ҳисса қўшганлар.\nБугунги кунда ҳам мазкур театрда устоз санъаткорлар Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган артистлар Олия Эштўхтарова, Жўра Исроилов, Жамила Деҳқонова, Абдусоли Норматов, Раиса Абдуллаева, шунингдек театр бош режиссёри Илҳом Норматов билан бир қаторда истеъдодли ёш актёр ва режиссёрлар Бахтиёр Холматов, Бахтиёр Эшматов, Ҳамроз Маҳмудов, Вазира Мирзаева, Дилшод Норматов, Сарвар Мустанов, Наргиза Мирзаева,Гулзода Ғаниева, Умид Нурматов, Шоҳрух Йўлдошевлар самарали ижод қилиб келишмоқда.\nБайрам аввалида театр ҳовлисига ўрнатилган катта саҳнада театрлаштирилган томошалар ташкил этилди. Шундан сўнг, томошабинлар театр файесида ташкил этилган спектакллар декорациялари ва либослари, театр тарихидан сўйлагувчи музей эскпонатлари, китобларкўргазмаларига таклиф этилдилар.\nСаҳнанинг сеҳрли олами барча замон ва барча даврларда ҳам кишиларни ҳайратга солиб келган. Театр томошалар залида актёрлар ва томошабинларнинг жонли мулоқотлари, айниқса, таассуротларга бой бўлди.\nБунда театр мухлислари ўзларини қизиқтирган театр ва санъаткорларнинг шахсий ҳаётлари ва ижодларига билан боғлиқ барча саволларга ижодкорлардан тегишли жавоб олдилар.\nОчиқ мулоқотдан сўнг, кутилган томошабинларнинг севимли спектакллари Э.Хушвақтов қаламига мансўб бўлган “Кўнгил гулдек нозик” комедияси театр томошалари ҳафталигини очиб берди.\nСпектаклда ёши улғайган ва аллақачон ўзига қарамай қўйган бир аёлнинг турмуш ўртоғи томонидан тақдим этилган бир даста гул туфайли қайтадан ёшариши, аслида бу гул йўлакдан топиб олингани боис уйга келтирилганини билгач, алам ва изтиробга тушгани енгил кулгу остига олинган.\n- Айнан шу комедиянинг тарбиявий аҳамияти катта экан. – дейди томошаларда иштирок этаётган Жиззах олий ҳарбий авиация билим юрти ходими Элнур Эгамов. – Уй бекалари қачонки, ўзларига яхши қараб, рўзғорда сарамжону-саришта бўлсалар, турмуш ўртоқлари ҳамиша уйга талпинади. Оила мустаҳкам, тинч ва бахтли бўлади. Бу спектаклни барча оила аъзолари кўришини истардим...\nТеатр томошалари ҳақида томошабинлар ўз фикр ва мулоҳазаларини ҳам билдирдилар.\n- Тўғриси, айрим аёллар, умуман юртдошларимиз кейинги пайтларда кўпроқ кўнгил ёзиш учун чойхоналарга ёки тўй ва бозорларга боришади. - дейди вилоят кузи ожизлар кутубхонаси булим бошлиги М.Тошева.- Бундай театрларга тушиб туриш фойдадан ҳоли эмас экан. Чунки бир ярим соат давом этган спектакл намойиши пайтида ўз турмуш ўртоғидан гул совға олган аёлнинг қалби қанчалар қувончга тўлишини кўриб ҳам йиғладим, ҳам кулдим. Бу чинакам ибрат олса арзийдиган томоша.\nҲа, ибрат мактаби бўлган театр барчани ҳафта давомида ўз томошаларига чорлайди. Ўтказиб юборманг, энг сара, турли жанрдаги спектакллар намойиши давом этади.\nвилоят мусиқали драма театри раҳбари


ЎзА - Чорвачиликда сунъий уруғлантириш\n09.07.2019 14:31:49 Чоп этиш версияси\nЧорвачиликда сунъий уруғлантириш\nёхуд буқани буқага сакратиш дунё тажрибасида кенг қўлланилади\nКуни кеча айрим интернет сайтлари орқали “Шарманда: буқани буқага қўйиб, насл олиш мумкинми?” сарлавҳали мақола чоп этилди.\nУнда ёзилишича,жорий йил 15 июнь куни Тошкент вилоятининг Зангиота туманида “Чорвачиликда наслчилик ишларини назорат қилишга доир қонунчилик ижроси” мавзусида республика минтақавий ўқув-семинари ўтказилиб, анжуманда юздан зиёд мутахассис иштирок этган. Қолаверса, тадбирда соҳага янгиликларни жорий этиш, чорва моллари профилактикасини янада яхшилаш бўйича кўплаб таклиф ва тавсиялар берилгани қайд этилган.\nШунингдек мақолада журналист пода сифатини яхшилаш ва уларнинг маҳсулдорлик кўрсаткичини оширишда сунъий уруғлантиришнинг аҳамиятига тўхталиб, бу жараёнда сунъий уруғ олишда буқани буқага қўйилишини кескин қоралайди.\nТўғри, миллий минталитетимиздан келиб чиқсак, бу яхши эмас. Бироқ, бугунги кунда дунё чорвачилик селекциясида бу тажриба ўзини тўла оқламоқда. Ҳозир Америка қитъасида ҳам, Европа давлатларида ҳам, Осиёда ҳам чорвачиликда сунъий уруғлантириш технологиясидан кенг фойдаланмоқда. Хўш, нега бутун дунёда сунъий уруғлантириш технологияси оммалашиб бормоқда? Унинг қандай афзалликлари бор?\nБугун Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси томонидан “Ўзнаслчилик” давлат корхонасига уюштирилган пресс-турда шу саволларга жавоб олинди.\nСунъий уруғлантириш қачон пайдо бўлган?\nАгар тарихга назар ташласак, сунъий уруғлантириш тажрибаси эрамиздан аввалги 800-йилларда қадимги Оссурия давлатида пайдо бўлган экан. Улар бу амалиётни отларда синаб кўришган. Араб қўлёзмаларидан бирида ёзилишича, мелодий 286 йилда Шимолий Африкада истиқомат қилувчи саҳро бадавийларидан бири от пойгаларида узоқ йиллар ўзининг ашаддий рақибига ютқазавергач, охири ҳийла йўли орқали унинг чопқир айғиридан сунъий йўл билан уруғ олишга муваффақ бўлган ва орадан маълум вақт ўтиб сунъий уруғлантириш натижасида дунё келган тулпори ёрдамида рақибини мағлуб этишга муваффақ бўлган.\nXVIII асрда Италияда сунъий уруғлантириш тажрибаси кенг жорий қилингани ҳақида ёзма манбалар бор. Аммо, XIX асрнинг охири XX аср бошларида рус олимлари бу борада анча самарали тажрибалар олиб боришган. Ниҳоят 1930 йилга келиб рус олими Илья Иванов собиқ Иттифоқ хўжаликларида сунъий уруғлантириш йўли билан 100 бош қорамолни етиштиришга муваффақ бўлади.\nЎзбекистонда сунъий уруғлантириш технологияси 1956 йилнинг декабрь ойидан жорий этилган. Ўшанда ҳозирги “Ўзнаслчилик” давлат корхонаси ишга туширилади. Таъкидлаш жоиз, корхона нафақат Ўзбекистон, балки Марказий Осиё республикаларида ягона саналади.Ҳозирда ушбу корхонада жами 107 бош Симментал,Голштейн, Швиц, Англер, Ангус, Бушуев каби зотларга мансуб наслдор буқалар парвариш қилинмоқда.\nСунъий уруғлантириш ҳавфсиз ва самарали\nЮртимизда сунъий уруғлантириш технологиясини жорий этишда маълум бир ютуқларга эришилган ва бунда ушбу соҳанинг ҳақиқий фидойиси, қишлоқ ҳўжалиги фанлари доктори, Ўзбекистон Республикаси фан арбоби, академик Убайдулла Носировнинг хизматлари беқиёс.\n– Буқани буқага сакратиб уруғ олиш тажрибаси бутун дунёда оммалашган. Ўз фаолиятим давомида Германия, Болгария, Венгрия, Хитой каби давлатларда бўлганман. Хориждаги наслчилик хўжаликларининг фаолиятини ўз кўзим билан кўрганман.2001-2002 йилларда Германияда малака ошириб, халқаро селекционер деган сертификат олганман. Хорижда бўлган чоғимда буқадан уруғ оладиган хона, яъни манежда ҳам бўлдим. Бу жойга бегона одамни умуман киритмайди, манежга бегоналарнингкиришитаъбир жоиз бўлса жиноят билан баробар, – дейди домла биз билан суҳбатда. – Негаки, буқада жинсий рефлекс ўта сезгир бўлади,манежда бегона одам бўлса уруғ бермайди, ҳатто умуман уруғ бермай қўйиши ҳам мумкин. Республика ўқув-амалий семинарида бегона инсонлар буқадан уруғ олинадиган хонага киришибди ва ҳаттоки бу жараённи амалда кўрсатиб беришни талаб қилибди. Буни мутлақо нотўғри, деб ҳисоблайман. Ўзим хориж давлатларида кўрган ҳамда билган тажрибамдан келиб чиқсам, буқани уруғ беришга тайёрлашнинг турли усуллари бор. Шулардан бири муляж усули. Аммо, буқа ҳам тирик жонивор, у ҳам жонли ва жонсиз нарсани фарқлай олади. Шундан келиб чиқадиган бўлсак, буқани жинсий рефлексга тайёрлашда энг қулай усул –буқани станокда турган буқага сакратиш. Германияда аллақачон муляж усулидан воз кечилган. Хитойда ҳам, Исроилда ҳам буқани буқага сакратиш орқали уруғ олинади. Бу ишончли ва хавфсиз усул. Чунки станокка боғланадиган буқа ҳам соғлом ва ишончли бўлади. Қолаверса, буқадан олинган сперма кимёвий йўл билан текширилади. Агар унда қандайдир касаллик аломатлари аниқланса, буқани даволаш устида ишланади. Сизда ўринли савол туғилиши мумкин: станокка сигирни боғласа бўлмайдими?Мутахассислар томонидан сигирни боғлаш тавсия қилинмайди. Бунинг ўзига яраша сабаблари бор. Чунки бу буқалар бир тоннадан ортиқ, ҳатто бир ярим тонналиклари ҳам бор. Уларни унча-мунча сигир кўтаролмайди ва бели чиқиб кетиши ҳеч гап эмас. Яна бир жиҳати, буқа сигирни қочириб қўйиши мумкин. Шу сабабли станокка асосан уруғ беришдан қолган ёки бўйи пастроқ юввош буқалар боғланади.\nҚай бир усул самарали?\n– Математик жиҳатдан ҳисоб-китоб қилсак ҳам, сунъий уруғлантириш жуда фойдалидир, – деди “Ўзнаслчилик” давлат корхонаси директори Олимжон Маматқулов.– Агарбуқа тўғридан-тўғри сигирга сакраса, битта сигирни қочиради. Бир йил давомида кўпи билан 60-70та сигирни қочириши мумкин. Сунъий йўл билан бир марта олинган буқа уруғи ёрдамида эса бирваракайига 200та сигирни қочирса бўлади. Энди ўзингиз ҳисоблаб кўраверинг, қай бири иқтисодий жиҳатдан самарадор?\nҚаламкаш билиб ёзса...\n– Гувоҳи бўлганингиздек, олим ва мутахассислар буқани буқага сакратиб уруғ олиш бутун дунё бўйича чорва наслчилигидаги илмий усул эканлиги, тележурналист Собир Мирзаев масаланинг моҳиятини тушунмасдан шов-шув кўтарганлиги аён бўлмоқда, – дейди Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси Матбуот котиби Анвар Суюнов. – Афсуски, қаламкашнинг чорва наслчилиги билан боғлиқ илмий-назарий методологиядан бехабар ҳолда информация тарқатиши “Ўзнаслчилик” давлат корхонаси, қолаверса Президентимиз томонидан яқинда қайтадан ташкил этилган Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси ҳақида омма орасида салбий фикр уйғотишибилан бирга аҳоли хонадонларидаги қорамолларнинг наслини яхшилаш борасидаги тарғибот-ташвиқот ишларига нотўғри таъсир этади.\nШунинг учун қаламкашлардан ахборот тарқатишда масаланинг моҳиятини тўлиқ англаб чиқиш қилишларини сўрардик.\nБугун вазият қай даражада?\nБугунги кунда “Ўзнаслчилик” давлат корхонаси Германиянинг шу соҳага ихтисослашган машҳур “Minitube” компанияси билан яқиндан ҳамкорлик қилиб келмоқда. Компания наслли буқалардан олинган уруғ(сперма)ларёрдамида сунъий уруғлантириш технологиясини ҳаётга татбиқ этишда жаҳонда етакчи саналади. Корхона ходимлари мунтазам Германия ва бошқа хориж давлатларига хизмат сафарларига юборилиб, сунъий уруғлантириш технологиясидаги янгиликлар, асбоб-ускуналардан фойдаланиш маҳоратларини ошириб келмоқда. Жумладан, 2018 йилнинг январь ойида лаборатория мудири Ғолиб Маъмуров 20 кун давомида Мюнхенда (Германия) бўлиб, соҳадаги янгилик ва ўзгаришлар билан яқиндан танишди.\nКорхонада яратилган шароитлар жуда идеал ҳолатда бўлмаса-да, бугунги кун талабига тўлиқ жавоб беради. Кези келганда айтиш жоиз, собиқ тузумнинг сўнгги ва мустақилликнинг дастлабки йилларида соҳага эътибор кескин пасайди. Наслдор буқалар талон-тарож қилинди, корхонага эътибор камайди. Шундай бир даврда “Ўзнаслчилик” давлат корхонаси бутунлай йўқ бўлиб кетмасдан, яшаб қолганининг ўзи, айниқса сўнгги 4-5 йил ичида қаддини анчайин тиклаб олганлиги, бинобарин мамлакатимиз чорвачилигида наслдорликни оширишда самарали фаолият кўрсата бошлагани таҳсинга лойиқ.


“Туркистон қайғуси” элтган оғир йўл\n“Ўзбек имомлари” рукнида бир бор Алихонтўра Соғунийнинг диний фаолияти ҳақида берилган лавҳадан сўнг тингловчилардан бу кишининг сиёсий фаолияти ҳақида ҳам маълумот бериш ҳақидаги сўровлар келди.\nАйниқса, Алихонтўра Соғунийнинг “Туркистон қайғуси” номли асари ўзбекистонлик зиёлилар орасида танилган асарлардан бири.\n“Чор маъмуриятининг ерли аҳолини мардикорликка олиш сиёсатига қарши чиққанлиги учун (А. Соғуний — Таҳ.) подшо маҳфий полицияси таъқибида бўлди. 1916 йил қўзғолони (мардикорликка қарши - Таҳ.) шафқатсизларча бостирилгач, сиёсий муҳожир ўлароқ Қашқар (Хитой)га кетди, кейин Шарқий Туркистон (Ғулжа шаҳри)га борди”.\nА.Соғуний Шарқий Туркистон иқилоб республикаси илк президентлигига сайланган вақтда.\nУ яқинда Соғунийнинг “Туркистон қайғуси” китоби, шунингдек, “Тарихи Муҳаммадий” асарини ўзбек тилида Истанбулда чоп эттирди.\n- Миллатчи Хитой бу ҳаракатларни бостириш учун бир неча марта армия ташлаган. Ўшанда отамиз бутун Шарқий Туркистон халқини оёққа турғизиб, жанг майдонига олиб чиққанлар. Буни “майдон муҳорабаси” дейди. Ўша муҳорабада Хитой армиясига қаттиқ зарбалар бериб, бунинг натижасида ҳарбий маҳорати учун отамизга маршал унвони берилган экан.\nОзодлик: Алихонтўра Соғуний қаердан ўрганган бу ҳарбий маҳоратни? Ёшлигида бунақа ҳарбий машғулотни олишга, ўрганишга шароити бўлмагандир у кишининг?\n- Энди душманлар унинг ҳатти-ҳаракатларини кўриб, ўша вақтларда Усмонлилар империяси остида бўлган Маккаю Мадинада, турк ҳарбий мактабида ўрганиб келган, деб ўйлашган. Бундан ташқари, немис ҳарбий мактабини ўтаган, деб ўйлашган. Мен ҳам худди сиз каби отамдан сўраганман. Дадам кулганлар: “Мен Муҳаммад пайғамбарнинг ҳарбий мактабини битирганман”, деб.\nА.Соғунийнинг Шарқий Туркистондаги жангларда қатнашган уч ўғли.\n- Энди шу душман келаяпти, деган гапни эшитиши билан отамиз оммавий мобилизация эълон қилганлар ва буни Ислом байроғи остида қилганлар. 7 ёшдан 70 ёшгача қўлида қандай қуроли бўлса, ҳамма жангга чиққан. Шунинг учун буни ислом лашкари, дейишганда. Менинг акаларим ҳам аскар бўлган. Уч акам окопда урушган. Ғаффорхон акам поковник, Асилхон акам майор, Муҳаммадёрхон акам капитан бўлган. Яна икки акам 13-14 ёшли уларни армияга олишмаган, мен эса она қорнида бўлганман, - дея хотирлайди Қутлуғхон Тўра.\n- Йўқ, у киши афсусланган эмас. Отам раҳматли айтардилар: “Бундай ишга киришган одам охиригача ғалабага олиб боришига амин бўлгач киришиши керак эди. Мен ғалабага амин эдим, аммо Оллоҳ буни менга насиб қилмади. Минглаб одам жангга кириб нобуд бўлди. Бу ҳурриятга лойиқ халқ эди, мен шуни охирига етказа олмадим, деб кўзларига кўп ёш олардилар.\nА. Соғунийнинг Тошкентда яшаган уйи жойлашган Таҳтапул маҳалласида бир кўчага у кишининг номи берилган.\n- 6 ўғил, икки қиз эдик. Мен ҳам шу саволни отамиз раҳматликка берганман. “Худо беради”, дерди. У киши Нақшбандий ҳазратларининг йўлида эди. Борига қаноат қилар эдилар. Энди уйимизда битта сигир бўларди. Бутун маҳалла биздан сут-қатиқ олар эди. Кейин отамиз табибчилик қиларди, куни билан касал келарди ва атаганини ташлаб кетарди. Хуллас, шунақа қилиб яшар эдик. Яъни, борига қаноат қилиб, - деб хотирлайди Алихонтўра Соғунийнинг кенжа ўғли Қутлуғхон Тўра.\nАйни пайтда таҳририят "Ўзбек имомлари" рукнини давом эттириб, Соғуний ва Ҳиндистонийларга замондош бўлган яна бир улуғ олим, собиқ совет даврида Ўзбекистонда ҳужра таълимини йўлга қўйган Абдулҳаким қори Восиев ҳақида эшиттириш ҳозирламоқда.\nОзодликда "Ўзбек имомлари": А.Соғуний


Facebook Twitter билан янгиликлар етказишда рақобатлашишга қарор қилди\n08:10 / 13.08.2015 2858\nFacebook компанияси Twitter тамойилида ишловчи мобиль дастурни яратмоқда: бу дастур қисқа ва муҳим хабарларни тарқатиш учун мўлжалланган. Бу ҳақда Business Insider ўз манбасига иқтибос келтирган ҳолда хабар бермоқда.\nУшбу хизмат фойдаланувчи ҳамкор нашрлар томонидан ёритилаётган мавзуларни танлаш, уларга обуна бўлиш ва янги янгилик пайдо бўлиши билан уларни олиш имконини беради. Қандайдир муҳим воқеа рўй берганда нашрлар ушбу дастур орқали фойдаланувчиларни бундан тезда хабардор этадилар.\nХабарлар 100 та белгидан (Twitter’да 140 та белги) иборат матндан ва ОАВ сайтидаги материал сақланадиган саҳифага йўналтирувчи ҳаволадан ташкил топади. Шу тариқа шошилинч хабар Твиттердаги твитлар каби тезда тарқалади.\nМанбанинг маълумотларига кўра, айни пайтда дастур синовдан ўтказилмоқда. Бу дастурда мақолаларига кириш мумкин бўлган илк нашрлар танлаб олинди.


Қирғизистон-Тожикистон чегарасида отишма содир бўлди\nҚирғизистон ва Тожикистон чегарасида икки давлат чегарачилари ўртасида отишма содир бўлди. Бу ҳақда Қирғизистон давлат миллий хавфсизлик қўмитаси чегара хизмати хабар берди.\nХабарда айтилишича, Боткен области Лайлак районидаги Селкана масканида тожик чегарачилари Қирғизистон чегарасини бузиб ўтган. Улар қирғиз чегарачиларининг тўхташ тўғрисидаги талабларига бўйсунмасдан, Қирғизистон ҳудудининг ичкарисига 20 метргача кирган.\nҚирғизистон чегарачилари «огоҳлантирувчи ўқ узишга мажбур бўлган».\n«Бунга жавобан Тожикистон чегарачилари қирғиз чегарачиларига қарата ўт очди», - дейилади хабарда.\nОтишмани музокаралар орқали тўхтатишга муваффақ бўлинган, аммо қўшимча кучлар етиб келгач, отишма қайтадан бошланган.\n«Навбатдаги отишма тахминан 30 дақиқа давом этди. Такрорий отишма чоғида Қирғизистон Республикаси ҳарбий хизматчиси яраланди. Шундан кейин Тожикистон томони Қирғизистоннинг Достук қишлоғини миномётлардан ўққа тута бошлади. Қирғизистон Республикаси чегара хизмати тожик ҳамкасбларни вазиятнинг кескинлашувига йўл қўймасликка чақиради», дейилади Қирғизистон чегара хизмати хабарида.\nТожикистон ва Қирғизистон чегарасида навбатдаги кескинлик март ойи ўрталарида юзага келганди. 14 март куни Душанбедагилар Қирғизистон кучлари Тожикистоннинг Сомониён қишлоғини ўққа тутишгани ҳақида хабар берганди.


Трамп ҳар доим барча америкаликларни ҳимоя қилишини айтди\n09 Oktabr 10:45 / Published in Жаҳон\nДоналд Трамп Мичиган штати губернатори Гретчен Уитмернинг ишидан ниҳоятда норози, у президентнинг сўзларига кўра ҳукумат вакиллари ўғирлашни режалаштирган экстремистларнинг пайдо бўлиши учун жуда кўп ишларни қилган.\nЭслатиб ўтамиз! Аввалроқ АҚШ расмийлари Гретчен Уитмер ва бошқа ҳукумат вакиллари ўғирлаш фитнаси айблови билан 13 экстремист ҳибсга олингани ҳақида хабар берган эдик.\nКеча, 8-октабр, пайшанба куни АҚШ президенти Доналд Трамп Мичиган штати губернатори Гретчен Уитмер фаолиятини танқид қилди. АҚШ расмийлари Уитмерни ва бошқа расмийларни ўғирлаш фитнаси айблови билан 13 нафар экстремистнинг ҳибсга олингани ҳақида эълон қилгандан кейин Оқ Уй раҳбари ўз Twitter ида тегишли хабарни жойлаштирди.\n«Мичиган губернатори Уитмер даҳшатли иш қилди. У ўз штатини ҳамма учун ёпиб қўйди. Федерал ҳукумат Мичиганнинг буюк халқига катта ёрдам бўлди <…>. Менинг Адлия вазирлиги ва федерал ҳуқуқни муҳофаза қилиш идоралари бугун (пайшанба – таҳр.) Мичиган губернаторига қарши хавфли фитнанинг олдини олиш учун, – деб ёзган Америка раҳбари, – «раҳмат» ўрнига, у мени оқ ҳукмронликнинг тарафдори деб атайди, ўша пайтда қандай қилиб [Демократик партиядан президентликка номзод Жозеф] Байден ва Демократлар антифани, анархистларни, талончиларни ва демократлар томонидан бошқариладиган шаҳарларни ёқиб юборадиган оломонни қоралашдан бош тортмоқдалар.»\nТрамп зўравонликнинг ҳаддан ташқари кўринишларининг ҳар қандай кўринишига тоқат қилмаслигини таъкидлади. «Барча америкаликларни, ҳаттоки менга қарши бўлганлар ёки ҳужумларга қўл урганларни ҳимоя қилиш, мен сизнинг президентингиз сифатида доимо шундай қиламан», деб таъкидлади Оқ уй раҳбари. У шунингдек Уитмерни Мичиган бўйлаб мактаблар ва черковлар очишга ундаган.\nАввалроқ АҚШ расмийлари Мичиган штатининг губернатори ва бошқа расмийларни ўғирлаш учун фитна уюштиришда айбланиб, 13 нафар экстремистни ҳибсга олганликларини эълон қилишган эди. Прокуратура маълумотларига кўра, экстремистлар 3-ноябр куни АҚШда бўлиб ўтадиган умумий сайловлар олдидан Уитмерни ўғирлашни режалаштирган. Уларнинг олтитаси, агар айбдор деб топилса, умрбод қамоқ жазосига маҳкум этилиши мумкин.\nПрокуратура маълумотларига кўра, Федерал қидирув бюроси шу йил бошида ушбу шахсларга нисбатан текширув бошлаган. Судланувчилар ўзларининг режаларини ижтимоий тармоқларда муҳокама қилишди. Фитна ҳақида маълумот, бошқалар қатори, махфий манбалардан ва яширин ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ходимларидан олинган.\nTagged under: АҚШ, ГУБЕРНАТОР, ДОНАЛД ТРАМП, МИЧИГАН, ТИЛ БИРИКТИРИШ, ЎҒИРЛАШ, ЭКСТРЕМИСТ, ҲИБСГА ОЛИШ\nХитой нафақа ёшини кўтармоқчи


Ҳиндистонлик бизнесмен Мукеш Амбани бир кунда 5,8 млрд доллар йўқотиб, Осиёнинг энг бой одами номини Alibaba эгаси Жек Мага бой берди.\nReliane Industries холдинги эгаси Мукеш Амбани нефть нархи қулагани сабабли Осиёнинг энг бой одамлари рўйхатининг 2-ўрнига тушди. Bloomberg’нинг баҳолашича, Амбанининг айни вақтдаги бойлиги 41,8 млрд долларни ташкил қилмоқда. Тадбиркор дунёнинг энг бой одамлари рейтингининг 19-ўрнидан жой олмоқда.\nЖек Манинг активлари эса 44,5 млрд долларга баҳоланган ва у бу натижа билан энг бой одамлар рейтингининг 18-ўрнини эгалламоқда. Таъкидланишича, хитойлик бизнесмен мобил дастурларга талаб ошгани сабаб йўқотишларни минималлаштиришга муваффақ бўлган. Манинг йўқотишлари 1 млрд долларни ташкил қилган.


Исроил Олий Суди 18 йиллик қамоқ муддатини ўтаб озодликка чиқарилган ядровий соҳа мутахассиси Мордахей Вануннинг мамлакатдан чиқиб кетишини таъқиқлади.\n1986 йилда Ванун “Санди таймс” газетасига Исроил ядровий дастури тўғрисида маълумот берганлиги учун озодликдан маҳрум қилинган эди.\nҲозир у 50 ёшда. Қамоқдан озод этилгач, Ванун ўзи билган давлат сирларини сақлаш муддати тугаганлиги муносабати билан АҚШ ёки Европа давлатларида яшамоқчи эканлигини билдирган эди. Ванунинг адвокати Дан Якир бу борада буларни айтди:\n"Ҳукумат томонидан Ванунга қўйилган чекловлар инсон ҳуқуқларининг бузилиши демакдир. Лекин гап бунда ҳам эмас, энг муҳими, Исроилнинг демократик давлат сифатидаги қиёфасига доғ туширилмоқда" .\nБу адвокат Дан Якир фикри эди.


КиришАъзо бўлишБиз билан боғланиш\nИскать...\tСайтЯнгиликларТаҳлилларДолзарб мавзуХабарларИслом диниФатволарНикоҳ одобиИсломий оилаРивоятОиламда РамазонМуносабатЯнги!ҚариндошларҚўшничиликМеҳнатИллатУрф-одатТаълимОиламЭркин мавзу!Ота-онаЭркакКасб-ҳунарСпортКуёв болаларга...АвтооламЮридик хизматАёлГўзалликСаломатликПазандачиликҲомиладорлик тақвимиФарзандТарбияМуаммоларМаслаҳатларИсмларМақолаларСара!МактубларҲикояларПарда ортидаҲаловатЭнг сара мақолаларТурмуш сабоқлариБахтли бўлишнинг ўттизта сабабиЖинсий тарбия HomeМақолаларПарда ортида“Ношукрлик яхши эмас, опа!..”\nМактубларҲикояларПарда ортидаҲаловатЭнг сара мақолаларТурмуш сабоқлариБахтли бўлишнинг ўттизта сабабиЖинсий тарбия\nФарзандингиз йўқми? Ёки шахсий ҳаётнинг “айбсиз” саволлари\n«Мен ичмайман» дейсизми?…\tБугун ёшлар орасига кириб ҳеч ким ичкиликдан фойда топмагани, ичкилик уруш-жанжа…\tRead More...\t“Арзонига учган”лар айбдорми?…\n“Арзонига учган”лар айбдорми?…\tБугун “Хитой маҳсулоти” деган сўз ҳеч биримизга янгилик эмас. Ва уни негадир икк…\tRead More...\tMаданий ҳордиқдаги маданиятсизлик…\nMаданий ҳордиқдаги маданиятсизлик…\tАйни чоғларда пойтахтимизнинг номдор санъат саройларида ёзги концерт мавсуми қиз…\tRead More...\t«Белдан пастки кулги» санъатми?…\n«Белдан пастки кулги» санъатми?…\t«Кулги умрни узайтиради», «кулгининг соғликка фойдаси катта», «яхши кайфият била…\tRead More...\tPrev\n"Саёҳларга" текин маслаҳатлар…\tХорижликлар саёҳат қилишни жуда яхши кўришади. Биз бор будимизни йиғиб тўй қилса…\tRead More...\tSkype орқали никоҳ, СМС орқали талоқ...…\nSkype орқали никоҳ, СМС орқали талоқ...…\tАҚШда истиқомат қилаётган Асад Фаҳурий – куёв, Ливаннинг Тир шаҳридан бўлган Ха…\tRead More...\t«Сен буюк ялқов бўлиб етишасан!…\n«Сен буюк ялқов бўлиб етишасан!…\tМен хориждагиларнинг яшаш тарзига, улардаги қулайликларга роса ҳавас қиламан. Х…\tRead More...\t«ЎРМОН ҲАЁТИ»…\n«ЎРМОН ҲАЁТИ»…\tБу ҳаммага маълум оддий гап: ўрмонда қайси ҳайвон кучли бўлса, иложининг борича…\tRead More...\tPrev\nTursinoy Opa shariy bilimi sustligi bilinibdi. Kelin ish qilmaslikka to'la xaqqi bor! Bilvolilar ...\tПарда ортида\nТушга ўхшаган “муҳаббат” Севиб, севилмоқ... “Муҳаббат” ҳақидаги гап-сўзлар ҳамма тарафимизни ўраб олган: романлар, қўшиқлар, рекламалар ҳамда реал ҳаётимизда. Ҳаммасидан ёмони Бред Питни ўзича яхши кўриб қолган қизалоқ ва ўз эрини жонидан ортиқ севадиган муслима қиз ҳам: “Мана шу ҳақиқий севги”, деб айтиши мумкин. давоми...\nВиртуал дунё ҳақиқий дунёнинг кушандаси Интернет – ҳам яхши, ҳам ёмон нарсадир: кимдир ўз ҳожатини чиқаради, кимдир эса ундан вақтиҳушлик учун фойдаланади. Сиз ҳақиқий ҳаётдан воз кечиб, аслида йўқ бўлган воқеъликка уни алмаштирмоқчи бўласиз. Ўйлаб кўрингчи: сиз буларнинг эвазига нимага эришасиз? давоми...\n«Эр - подшоҳ, хотин - вазир»\tПодробности\nКатегория: Муносабат\tДата публикации\tБу кеча ёки олдинги кун айтилган гап эмас. Демак, унга амал қилинса, яхши бўлиши умид қилинади. Амал қилинмаса, қандайдир меъёр бузилиши юзага келади. Чунки бу мақолнинг асли Қуръони каримдан олинган, яъни Илоҳий тартиб. Чор атрофга қарасак, кўпинча бу мақолнинг тескариси бўлаётганининг гувоҳи бўламиз. Бахт саодат ва барака ҳам шунга яраша камроқ бўлаётганга ўхшайди, гўё. Чунки аёл эридан қолишмай, оиладаги тартиб-интизом бир маромда кетишига халақит қилгандан кейин ўз-ўзидан бошбошдоқлик, икки ҳокимиятчилик юзага келади: оиланинг обрўси кетади, фарзандлар тарбияси йўлдан чиқиши хавфи пайдо бўлади, файз-барака кетади, ҳатто, баъзида яхши ният билан қурилган оиланинг ўзи ҳам парчаланиб кетади. Шунинг учун улар ўртасида «меники тўғри» деб гап талашиш эмас, фақат яхши маслаҳат билан оила тебратиш тарзи барқарор бўлгани маъқул. Икки тараф ҳам қўлидан келганича сабр ва босикдикни ўз жойига қўйишса, бир умрлик оила қўрғони мус-таҳкамлигича сақланаверади.Лекин... Атрофга разм солинса, «Эр — подшоҳ, хотин — вазир» кенгашига асосланган оилавий бошқарув института унча яхши ишламаётганга ўхшайди. Чунки ҳар бир ёш жувон ёки қизнинг, ҳар бир бўз йигитнинг орқасида оила деган ижтимоий ҳукумат туради. Улар инкубатордан кўпаймаганлиги, вокзал ёки кўчада яшамаслиги аниқ.Тунов куни кўчада ёшгина укасини ўйнатиб юрган ўн икки-ўн уч ёшлар чамасидаги узбек қизига кўзим тушди, қўлида сигарет, чекиб кетяпти. Ҳайрон қоласиз: у қандай оилада катта бўляпти, унинг эртаси, индинги куни нима бўлади, олдида етаклаб юрган укачасининг келажаги қандай бўлади? Ундай қизлар кўпайиб кетса, нима чора кўриш мумкин?Ота-оналар қизларини сўнгги қўнғироқ, битирув кечаси, туғилган кун каби тантаналарга, тўйларга елкалари, сонлари очиқ ҳолда юборишяпти, шунчаки орзу ҳавас деб. Майли биров билан ишимиз йўқ. Бироқ фарзандлар ҳозирги кунда, яъни ёшлик фаслида ота-онанинг айтганини қилади, эртага эса уларни кўчадан қайтариб бўлмай қолади, ёки «Йўқ, мен шундай кийинишни хоҳлайман; мен дискотекага боришни истайман; мен фалони билан севишиб қолдим, билмасдан ҳомилали бўлиб қолдим, энди унга турмушга чиқишга мажбурман!», ёки «Дадажон, аяжон, мен фалони қиз билан шўхлик қилиб қўйган эдим, у ҳомиладор бўлиб қолди, менга ўша қизни олиб бермасангиз бўлмайди», каби гапларни эшитиш оғир бўлиши аниқ-ку»! Худо сақласин бундай ҳолга тушиб қолишдан!Кўчада, боғларда, жамоат жойларида уялмасдан ўпишиб турган ўзбек йигит қизлари оила тарбиясини олмаганлигидан шу даражага етишиб турибди. Уларнинг ҳар бири аввалдан ўз ҳолича бу ҳаёсиз ҳаракатлар учун «тайёргарлик» кўрган бўлади. Барибир, энг олдинги «пойдевор» оила қўрғонидаги лоқайдликдан бошланади. Ё оилада беҳаё киноларга бемалол томоша қилиш шароити бор (кабелли телевидение бўлса ҳам, DVD плеер ёки компьютер бўлса ҳам, беҳаё газета журнал, китоблар бўлса ҳам, фарқи йўқ, натижа бир-биридан бадтар бўлаверади), ё бундан олдин кимлар биландир ўпишиб, қучоқлашиб анча-мунча тажриба орттирган бўлади-ю, эндиги навбатда кимнидир чув тушириб тузоғига илинтириши лозим бўлади, пировард натижада юз пардалари йиртилгач, бу ўпишиб турган жуфтлик аъзолари ўзининг «одамлар кўзича тортинмасдан сурбетлик қилиш» санъатини намойиш қилароқ, ўз оғушида турган шеригини келажакда расво қилиш учун «тадбиркорлик» қилаётган бўлиб чиқади. Чунки «Кўр кўрни қоронғида ҳам топаверади» деган халқ мақоли бекорга айтилмаган. Бинобарин, ўзи ифлослик ботқоғига ботиб бўлгандан кейин кимни бўлса ҳам ботқоққа тортишга мажбур бўлиб қолади, чунки бошқа йўл йўқ, бўлар иш бўлган, ётиб қолгунча отиб қолиш керак, акс ҳолда ботқокда ўзи ёлғиз «чириб кетиши»га тўғри келади. «Бирники мингга, мингники туманга» мақоли шу ерда ҳам амал қилади, яъни шу тариқа ифлослар кўпайгандан кўпайиб кетади. Бошқасини айтмаган тақдирда ҳам, ундайларнинг ЭЛ КЎЗИДА қўйиб турган томошаси яна кимларгадир яхшигина «мактаб» вазифасини ўташи аниқ. Бу «мактаб»га ҳаваси кетган ёшлар ҳам шу йўлдан юришлари мумкин бўлади. Охир оқибат жамият маънавий ва моддий зарар кўради. Энг ачинарлиси - бу зарарнинг товон тўловчисини топишнинг иложи бўлмайди. Бундай боши берк кўчага кириб қолмасликнкнг ягона йўли - кенг жамоатчилик сергак туриб ҳаракат қилиш, ҳар бир оилада кунига ҳеч бўлмаганда ўн-ўн беш дақиқа фарзандлар билан юзма юз туриб мулоқотда бўлиш орқали жидду жаҳд қилиш-дир. «Эр - подшоҳ, хотин - вазир» мақолига риоят қилинса, ҳар ҳолда бир ёқадан бош чиқариш имкони бўлади. Бу осон иш эмас. Лекин обдон ҳаракат қилинса, қийин ҳам эмас. Хоҳиш ва ният бўлса, ҳаммаси ўз йўлига тушиб кетаверади. Биздан ҳаракат бўлса бас, Худой таолодан баракат ёғилаверади. Бу шубҳасиз.Мавриди келганда айтиб ўтмасак, бўлмайди, ҳозирги кунда мактабдан тортиб коллеж лицейлару университет, институтларнинг каттаю кичик ўқитувчилари ўз талаба ва ўқувчиларига мурожаат қилганларида «ўғлим», «қизим», «синглим» каби сўзлар билан гапиришга ҳам малолланиб қолишган. Чунки беадаблик ва беҳаёлик кучайиб кетяпти. Улар учун яхшиси — ўқувчи ва талабаларнинг фамилияси ёки исмини айтиб чақириш. Шунинг учун оилада ҳамда жамиятда тарбия ишларига кун тартибидаги биринчи масала деб қаралмаса бўлмайдиганга ўхшаб қолди. Лекин «Оққан дарё оқмай қолмас». Умидимиз катта.\nЗинонинг “замонавий” тури Эр ўз аёлидан зерикканлигининг аломатлари\n«Мен ичмайман» дейсизми? Рамазонда хотини билан қўшилишлик\nMаданий ҳордиқдаги маданиятсизлик «Эр - подшоҳ, хотин - вазир»\nХар дарднинг шифоси бор “Арзонига учган”лар айбдорми?\n«Белдан пастки кулги» санъатми? Хотиннинг бурчлари\n«ЎРМОН ҲАЁТИ» Аёлимни чорласам, келмайди\nҲозир сайтимизда 845 та меҳмон бор, сайт аъзолари эса йўқ\nЗинонинг “замонавий” тури Собиқ синфдошим. «Одноклассники.ру» сайтидан топиб олдим. Биз мактабда ўқиб юрган кезлармиз севишардик... Буни қаранг-ки, «одноклассники»дан топишганимизда, у мени ҳалиям севишини айтди. Муҳаббатимиз сўнмаган экан.\nЭр ўз аёлидан зерикканлигининг аломатлари Хўш, эркак нега аёлидан безади? Баъзи эркаклар аёлининг хулқи ёмонлиги учун ёқтирмай қолса, баъзилари аёлидаги жасадий камчиликлар сабабли ёқтирмай қолади. Никоҳдан олдин бўлажак турмуш ўртоғи билан учрашувга чиққанда, қиз унинг кўзига жуда чиройли, тенги йўқ, бир сўз билан айтганда идеал жуфт бўлиб кўринади...\nДолзарб мавзу Мусулмонларга вақтни тўғри ташкил қилиш бўйича маслаҳатлар\nУрф-одат «Хўжакўрсин» кимга керак?\nТошкент пиёласи... Остонада ўтирма! Ароқ қўйиб, тўй қиламан келсангиз... Фолбинни фарқланг, ўзингизни сақланг!\nЎзгарган тўйлар Биби сешанбанинг «жаннат» кавуши\nМебелни ким олиб келади? «Тўйдиради Анжанчасига...»\nСаломатлик Ҳомиладорликда аёллар организмида рўй берадиган ўзгаришлар\nҚизлар, ҳеч қачон чекманг Ружуъ қўйилган радиация Чекувчилар учун\nБола таомномасидаги биринчи мева Ялпиз чой бош оғриғини қолдиради Иммунитетни оширувчи сабзи шарбати Тиббий кўрик мажбурийми? Дори ичмай соғлом бўлиш сирлари ...Гўзаллик — омаднинг ярми Заҳардан қутилинг Келинларга маслаҳат Қадимги Хитойда турмушга чиққан қиз эрининг уйида яшаб, унга ва унинг онасига хизмат қилиши керак эди...\nҚиз туғилишига аёллар сабабчими? Яқинда тошкентлик бир қариндошимиз қўшнисининг дод-фарёд қилиб йиғлаётганини айтиб қолди. Айтишича, унинг бешта қизи бор экан... давоми»\nОилада нега фақат келин иш қилавериши керак? Менга айт-чи, сен нима учун турмушга чиқдинг? Чунки чиқмасликнинг иложи йўқ, қиз бола, ҳатто у биттагина фарзанд бўлса ҳам, бўйига етгач... давоми »\nFacebook Page Twitter Page YouTube Channel RSS Feeds © 2017 Oilam.UZ. Все права защищены.\nЖонли Журнал. Abu Muslim (c) 2003-2017 йил