22:42 / 19.04.2017 10275 pdf Ўқиш режими + -\nБисмиллаҳир Романир Роҳийм\nЮқорида Марям онамизга келган оятларда ҳурмони онага куч бағшлаши ва кўкрак безларида сут ишлаб чиқиш жараёнининг бошланишини жадаллаштириш ҳусусиятига эга эканлиги Аллоҳнинг бандаларига кўрсатган ҳикматидир. Шуни алоҳида таъкидлаш жоизки, ҳурмода инсон саломатлиги ва фаоллиги учун зарур бўлган 10 дан ортиқ унсурлар мавжуд. Ҳозирги замон олимлари шундай қарорга келишдики, инсон бир неча йиллар мобайнида фақатгина ҳурмо ва сув истеъмол қилиб ҳаёт кечириши мумкин экан 110. (Таржимон изоҳи: Пайғамбаримиз с.а.в ва уларнинг аҳллари бир неча кунлаб қозон қайнатмай фақатгина ҳурмо билан таомланганлари ҳақида саҳиҳ ҳадисларда баён этилган).\nДиеталогия соҳасидаги шуҳрат қозонган мутаҳассислардан бири Dowcon таъкидлашича, бир дона ҳурмо ва бир стакан сут инсоннинг озиқ моддаларига бўлган бир кунлик эҳтиёжини қондиради.(111)\nБиргина ушбу келтирилган асоснинг ўзи Аллоҳнинг китоби Қуроннинг илоҳий қудратини исботламоқда. Шунингдек, ҳурмода енгил ҳазм бўладиган ва тез сингийдиган шакар – фруктоза мавжуд бўлиб органисм фаолияти учун қувват воситатиси ҳисобланади. Ҳурмодаги фруктоза оддий шакар ва глюкозадан фарқли ўлароқ қондаги шакар миқдорини кескин кўтариб юбормайди. Қондаги шакарнинг кескин ошиши кўпгина жиддий касалликларга олиб келади, энг аввало шакарли диабедга. Шу билан бирга инсоннинг кўпгина ички органларига салбий таъсир кўрсатади, жумладан, буйраклар, кўз нури, юрак-қон томирлари ва асаб тизимига.\nҲурмода турли витаминлар ва минераллар миқдори кўп бўлиб, улар клетчатка, ёғ ва оқсилларга бойдир. Минерал бирикмалардан натрий, магний, темир, сера, калий, фосфор ва ҳлор, витаминлардан эса витамин А, бетакаронтин, Б1, Б2, Б3 ва Б6 витаминлари мавжуд. Ушбу минерал ва витаминларнинг организмга фойдалилиги ҳусусида бир нечагина мисоллар келтирамиз:\n• Ҳомиладорлик даврида кўпгина аёллар кўнгил айниш ҳолатлари ва физиологик ўзгаришларни бошдан кечиради, бу вақтда организмнинг калийга бўлган эҳтиёжи кескин ортади ва она ушбу унсурни овқат билан бирга истеъмол қилиши лозим бўлади. Калий ҳурмода кўп миқдорда мавжуд бўлиб, бўлажак онанинг организмида сув мувозанатини сақлаб туришда жуда фойдалидир. Калий организмга мияга кислород етказиб берилишида ёрдам беради ва мия тиниқлигини таъминлайди. Шу билан бир қаторда, организмда суюқлик учун зарур шиллиқ муҳитни таъминлаб беради, буйраклардан чиқитлар ва токсинларни чиқариб ташлашда ёрдам беради. Етарли миқдордаги калий қон босимини ошиб кетишига тўсқинлик қилади ҳамда тери учун ҳам фойдали ҳизмат қилади.(113)\n• Темир моддаси ушбу мева таркибида кўпроқ бўлиб, қизил қон ҳужайраларида гемоглабулин синтезини назорат қилади, керакли миқдордаги ҳаётий зарурат бўлган қизил қон катакчалари - эритритситлар билан таъминлайди. Бу эса камқонликни олдини олиб она раҳмида боланинг меъёрда ривожланиши учун муҳим ҳаётий заруратдир. Маълумки, эритротситлар кислород ва қондаги углекислоталарни ташувчи ҳисобланади ва ҳужайраларни ҳаётий фаолиятини таминлашда муҳим рўл ўйнайди. Ҳурмонинг темирга бойли туфайли инсон бир кунда 15 донасидан истеъмол қилса организмнинг бир суткалик темирга бўлган эҳтиёжини қондиради, шунингдек ушбу модда танқислиги сабабли юзага келадиган қувватсизлик ва касалликлардан фориғ бўлади.\n• Калтсий ва фосфатлар ҳурмода сезиларли миқдорда бўлиб, соғлом скелет ва таянч-ҳаракат аппаратининг шаклланишидаги асосий унсур ҳисобланади. Доимий равишда ҳурмодан танаввул қилиб туриш эса организмни суяклар заифлашуви ва остеопороздан ҳимоя қилади.\n• Ҳурмони инсонларга ғамгузор (стресс) ва руҳий зўриқиш ҳолларида уларнинг руҳий-жисмоний ҳолатларини мўтадиллаштиришга самарали таъсир қилишини олимлар алоҳида таъкидлашади. Берклей университети тиббиётшунослари инсон организмига B6 витаминининг таъсири устида олиб борган тадқиқотларига кўра, ҳурмода B6 витамин фоизи юқори бўлиб, асаб тизими ва мушаклар фаолиятини мустаҳкамлашда муҳим рол ўйнайди. Бундан ташқари, ҳурмо таркибидаги магний буйрак учун жуда зарур моддадир, кунига 2-3 дона ҳурмодан истеъмол қилиш инсон организмнинг магнийга бўлган бир суткалик эҳтиёжини қондириши мумкин.(114)\nwww.harunyahya.com сайти рухсати билан таржима қилинди.\nТаржимон: Марифат Акбарова\nҚуръон 5.96 . Денгиз ови ва унинг таоми сизга ва сайр қилувчиларга ҳалол қилинди. Модомики эҳромда экансиз, сизга қуруқлик ови ҳаром қилинди. Ҳузурида тўпланадиганингиз Аллоҳга тақво қилинг.\nБалиқнинг мухим озуқа манбаи хисобланишининг сабаби, у инсон организмини зарур моддалар билан таъминлайди ҳамда турли хасталиклар келиб чиқиш хавфини камайтиради. Масалан, маълум бўлишича балиқни мунтазам равишда истеъмол қилиш унинг таркибида омега-3 бўлгани сабаб организмнинг химоя қалқони сифатида хизмат қилади, юрак хасталиклари хавфини камайтиради ва иммунитет тизимини мустахкамлайди.\nБалиқнинг мухим озуқа манбаи сифатида соғлиқ учун фойдалари яқин йиллардагина илмий жихатдан тасдиқланди, бироқ унинг номи Қуръонда нозил қилинганига 14 асрдан ошди. Буюк Аллох Қуръон оятида ушбу денгиз неъматлари ҳақида шундай мархамат қилади: 16.14. У денгизни сиз ундан тоза гўшт ейишингиз, ундан тақадиган тақинчоқлар чиқариб олишингиз учун, унда (сувни) ёриб кетаётган кемаларни кўрасан, ҳамда унинг фазлини талаб қилишингиз учун хизматкор қилди. Шоқдки, шукр келтирсангиз.\nБундан ташқари Кахф сурасида балиққа алохида эътибор берилган бўлиб, Пайғамбар Мусо алайхиссалом бир ёш хизматкорлари билан узоқ сафарга чиққанларида емиш сифатида ўзлари билан балиқ олволишгани қуйидагича баён етилган: 18.61. Икковлон икки (денгиз) жамланган жойга етганларида, балиқларни унутдилар. Бас, у денгизни тешиб йўл олди. 18.62 . У(ер)дан ўтганлари замон у йигитига: «Тушлигимизни келтир. Бу сафаримизда чарчоққа учрадик», деди. 18.63 . У: «Буни қара, харсангга (суқниб) жойлашганимизда, мен балиқни унутибман. Фақат шайтонгина уни эслашимни унутдирибди. Ажабо, у денгизга йўл олибди», деди.\nБалиқнинг озуқа хусусиятларини синаб кўрадиган бўлсак баъзи ажойиб далилларга дуч келамиз. Балиқ Роббимизнинг бизга берган бебаҳо неъматидир, хусусан, таркибида оқсил, витамин Д ва микроунсурлар (оз миқдорда бўлсада инсон организми учин жуда зарур унсурлар) мавжудлиги жихатидан мукаммал озуқа хисобланади. Унинг таркибидаги фосфор, олтингугурт ва ванадий каби минераллар инсоннинг ўсиши ва тўқималарни ривожланиншини таъминлайди. Балиқ гўшти эса соғлом тишлар ва милкни шаклланишига ёрдам беради, юз рангини тиниқлашишида хамда сочларни соғлом ўсишида фойда беради ва бактериал инфекцияларга қарши муносиб хизмат қилади. Шунингдек, юрак хуружини олдини олишда мухим ахамиятга эга бўлиб, қондаги холостерин миқдорини маромида сақлашда таъсири каттадир. Унинг организмга крахмал ва ёғларни парчалашда ёрдам бериб куч-қувват бағшлаш хусусияти ҳам мавжуддир. Иккинчи томондан эса ақлий фаолият учун яхши таъсир қилади. Агар балиқ таркибидаги витамин Д ва бошқа минераллар керакли миқдорда истеъмол қилинмаса рахит (суяк мортлиги), тиш ва милк хамда қалқонсимон безлар касалликлари каби касалликлар келиб чиқиши мумкин. 124\nТаъкидлаб ўтиш жоизки, балиқдаги омега – 3 ёғ кислоталари инсон соғлиғида мухим ўрин эгаллайди, шунинг учун ҳам ушбу ёғ “хаёт учун зарурий ёғ кислоталари” деб номланади.\nБалиқ ёғидаги Омега-3нинг фойдалари\nБалиқ ёғида инсон саломатлиги учун мухим ахамиятга эга бўлган икки хил тўйинмаган ёғлар мавжуд: ЭПК (эйкоза пентаен кислота) ва ДГК (декоза гексаен кислота)\nЭПК ва ДГК политўйинмаган ёғлар бўлиб омега-3 ёғ кислотасини таркибига олган. Омега-3 ва омега-6 инсон организмида ишлаб чиқарилмайди, шунинг учун уларни ташқи манбалардан олиш зарур бўлади.\nҲозирда балиқ ёғининг инсон саломатлиги учун фойдалари бутун дунёда тан олинган, хусусан унинг таркибидаги омега-3 ёғ кислотаси. Ўсимлик таркибида ҳам омега-3 ёғ кислотаси мавжуд, аммо унинг инсон соғлигида ахамияти камроқдир. Денгиз тубида ўсадиган планктон омега-3 ишлаб чиқаради ва уни ЭПК ва ДГК га айлантириб беради. Планктондан озиқланган балиқлар организмларини ЭПК ва ДГК билан бойитадилар.\nБалиқдаги ҳаёт учун зарурий ёғ кислоталарининг фойдалари\nБалиқ таркибидаги ёғ кислоталарининг асосий фойдаларидан бири, организмга қувват ишлаб чиқаришида хисса қўшишидир. Ушбу ёғ кислоталари организмда кислород молекулаларига ёпишиб олиб электронларни ўтказиб беради ва организмда кимёвий киришувлар содир бўлишида керакли қувват билан таъминлайди.\nШунинг учун ҳам балиқ ёғига бўлган таомларни тановвул қилиш чарчоқни енгишда ёрдам беради ва ақлий хамда жисмоний қобилиятни оширади.Омега-3 инсоннинг қувват даражасини оширгани каби унинг диққатини жамлаш учун керакли кучини ҳам оширади. Қадимгиларнинг "балиқ дахолар овқати" деганлари ҳозирда илмий жихатдан исботланган. Миядаги ёғ бирикмасининг асосини таркибида омега-3 бўлган ДГК ташкил этади.\nБалиқнинг юрак ва қон-томирлари соғлиғи учун мухим ахамияти\nОмега-3 ёғ кислоталари қон босимини ва қондаги холестерин ва триглицеридларни тушириб юрак қон-томир касалликларидан химоя қилади. 125 Триглицерид ёғнинг бир тури бўлиб таркибида ёғ миқдори баланд аммо оқсил миқдори кам холестерин туркумига киради (ёмон холестерин). Агар триглицерид миқдори ошиб кетса юрак хуружи хавфини оширади, айниқса холестерин миқдори ҳам юқори бўлса.\nАмерика тиббиёт уюшмаси тадқиқотига мувофиқ бир хафтада беш порциядан кам бўлмаган миқдорда балиқ истеъмол қилган аёлларда юрак хуружи 30%га тушган. Улар шундай хулосага келдиларки, балиқ ёғидаги омега-3 ёғ кислоталари қонни қуйилиб қолишига қарши таъсир қилади. Томирларимиздаги қон оқими тезлиги ўртача 60 км/с бўлиб, қоннинг қуйилиши, зичлиги, миқдори ва тезлиги меъёрда бўлиши хаёт учун ўта мухимдир. Қонимиз учун энг ёмон хавф бу унинг қуйилиб, қотиб қолиши ва томирларда маромида оқмаслигидир (бироқ қон кетиш холатида унинг қотиши мухимдир). Балиқ ёғининг яна бир самарали жихати, унинг қондаги тромбоцитларни бир бирига ёпишиб қолишидан (қон кетганда уни қуйилтирга хизмат қиладиган қон доначалари) химоя қилиш хусусияти билан қонни қуйилиб қолишини камайтиришидир. Акс холда қоннинг қуйилиб қолиши томирларни торайиб қолишига олиб келади. Натижада, қондаги тробоцитларни кўрапайиб кетиши организмдаги кўпгина аъзолар фаолиятини сусайтиради, айниқса юрак, мия, кўз ва буйракларга етарли миқдорда қон етиб келмагани сабаб бора бора умуман фаолиятини тўхтатишига олиб боради. Масалан, қоннинг қуйилиб қолгани сабаб томир бекилиб қолганда унинг қаерда жойлашганига қараб юрак хуружи, фалаж ёки бошқа жиддий хасталиклар содир бўлади.\nОмега-3 ёғ кислоталари гемоглобулин молекулаларини ишлаб чиқарилишида мухим рол ўйнайди. Гемоглобулин қизил қон хужайралари - эритроцидларда кислород ташийди ва мембрана хужайраларидан ўтувчи озиқ моддаларни назорат этишда иштирок этади, шунингдек, хавфли ёғларнинг организмга салбий таъсирини камайтиради.\nЯнги туғилган чақалоқлар учун балиқ ёғининг ахамияти\nБўғимлар учун фойдалари\nРевматоид артрит билан оғриган киши учун энг хавфлиси (ревматизм, бўғим тўқималариниг инфекцион касаллиги) суяклар боғланган жойда ишқаланиш содир бўлишидир. Бу суяк тўқимларини қайта тиклаб бўлмайдиган даражада зарарланишига олиб боради. Омега-3 ёғ кислоталарига бой бўлган таомларни истеъмол қилиш қуйидаги босқичда артритни келиб чиқишига табиий равишда тўсқинлик қилади ва артрит билан оғриганларга эса касаланган ва таъсирчан бўғинлари учун юмшатиш воситаси бўлиб оғриқни енгиллаштиради.\nОмега-3 ёғ кислоталарининг мия ва асаб тизими фаолияти учун фойдалари\nОмега-3 ёғ кислоталарининг инсон мияси фаолияти ва асаб тизимини соғломлаштириш учун ижобий таъсири кўпгина илмий соха олимларининг кўпйиллик тадқиқот мавзусига айланган.\nИсботланишича, балиқ ёғини етарли миқдорда истеъмол қилиш тушкунлик кайфияти, шизофрения келиб чиқиш хавфини камайтиради ва Алцгеймер(бош мия касаллиги бўлиб, хотира фаолиятини бузилиши натижада инсон хотирасини йўқотади ) касаллигини олдини олувчи муносиб восита хисобланади. Масалан, оғир тушкунлик даврини бошдан кечираётган кишиларда муолажа олиб бориш жараёнида 12 хафта мобайнида кунига 1 граммдан омега-3 истеъмол қилишганида – безовталаниш, салбий кайфият, рухий тушкунлик каби касаллик белгиларининг умуман йўқолиб бориши кузатилди. 126\nОмега-3 ёғ кислоталарининг инфекцион касалликлар ва иммунитет тизимини мустахкамланишидаги файдалари\nОмега-3 ёғ кислоталарининг қуйида санаб ўтилан хусусиятларидан ташқари шамоллашга қарши ҳам самарали таъсири мавжуд.\nТиббиёт ходимлари омега-3 ёғ кислоталарини доимий равишда истеъмол қилиш қуйидаги бир қатор касалликларни тузатишда фойда беришини таъкидлашади:\nГастроколит (ошқозон-ичак трактининг инфекцион шамоллаш касаллиги)\nЛупус (Волчанка) (тери ва тери ости толалари касаллиги бўлиб, терининг бирлаштирувчи тўқима қаватида ингичка толалар хосил бўлиши, терининг шамоллаши ва қавариши кузатилади).\nБундан ташқари, омега-3 ёғ кислоталари миелинани (асаб толаларининг мембрана қавати) химоя қилиш хусусиятига эга бўлгани сабаб қуйидаги касалликларини даволашда фойдаланилади.\nГлаукома (кўз касаллиги, кўз ичи қон босимини ошиши натижасида кўз нурини йўқотишга олиб боради),\nМултисклероз (оғир касаллик, мия ва елка-мия тўқимасининг қаттиқлашиб қолиши натижасида ривожланади.)\nОстеопороз (суяк тўқималарининг тузилишини бузилишига ва мўртлашиб қолишига олиб борадиган касаллик)\nАнорексия ( нейроэндокрин касаллик, овқат истеъмол қилишга тўсқинлик қилиши ёки қабул этмаслик натижасида инсонни хатто халок этишгача олиб боради ),\nКуйишнининг барча турларида\nТери касалликларини даволашда\nИнсон саломатлигида овқатланишнинг таъсирини қай даражада мухимлигини аниқлаш мақсадида ўтказилган тадқиқотлар кўрсатишича, Гренландияда яшовчи эскимослар ва Япония ахолисининг кундалик таомлариниг кўп қисмини омега-3 ёғ кислоталарига бой бўлган денгиз ва океан балиқлари ташкил этади, шу сабабли, юрак-қон томир тизими касалликлари, астма, псориаза ва тери касалликлари деярли кузатилмайди. Шунинг учун балиқ табиий дори воситаси сифатида тавсия этилади.\nOмега-3 ёғ кислоталари барча шифокор ва диетологлар томонидан юраги ва соғлиғи хақида қайғурадиган турли ёшдаги одамлар учун касалликни олдини олишнинг асосий воситаси сифатида тавсия этилади.\nҚуйида биз фақатгина балиқнинг баъзи фойдали хусусиятларини қисқача баён этдик халос, хали унинг бошқа хусусиятлари кундан кун кашф этилмоқда. Бундан ташқари, кўпчилик олимларнинг мехнати самарасида 20 чи аср тадқиқот марказларининг техник имкониятлари балиқнинг фойдали хусусиятларини очилишига имкон берди.\nБалиқнинг барча фойдалари Буюк Яратгувчи, оламлар Роббисининг бизга берган буюк неъмати бўлиб, ердаги бошқа неъматлари қатори биз учун уни бебахо соғлиқ манбаи қилиб яратгандир.\nАсалда қуйидаги оятда келтирилганидек, “одамлар учун шифо бордир”. Илмий соҳаларда илғор давлатларда асаларичилик мустақил бир илмий тадқиқот соҳасига, асалнинг хусусиятлари ва унинг инсон учун фойдаларини ўрганиш эса алоҳида илм соҳасига айланди.\nАсалнинг фойдалари ҳақида кўп гапириш мумкин аммо биз фақатгина энг муҳим асосларни келтирамиз:\nАсал енгил хазм бўлади: Асал таркибидаги шакарлар бошқа турдаги шакарларга осон ўзгариш хусусиятига эга (фруктоза, глюкоза). Таркибида юқори миқдорда кислота бўлишига қарамай, асал хатто энг таъсирчан қоринда ҳам енгил хазм бўлади. Шу билан бир вақтнинг ўзида ошқозон ва буйраклар фаолиятини яхшилашга қодир.\nАсал қонга тез сўрилади, таъсирчан куч манбаи ҳисобланади: Агар асални или сувга аралаштириб ичилса 7 дақиқадан сўнг ушбу аралашма қонга киришади. Асал фруктоза ва глюкоза каби оддий шакарларнинг табиий қоришмаси бўлиб, шу туфайли мия фаолиятини яхшилайди, шуни таъкидлаш жоизки, мия фаолияти учун шакар истеъмоли кўпроқ керак бўлади. Яқинда ўтказилган тадқиқотга мувофиқ, бундай шакарлар қоришмаси чарчоққа қарши энг яхши таъсир етувчи восита бўлиб, жисмоний ишлаб чиқарувни ва бардошлиликни оширади.\nКлиник кузатувлар ва тажрибалар кўрсатишича, асал антибактериал ва шамоллашга қарши хусусиятларга эга. Асал очиқ жароҳатларни инфекциялардан ориқсиз тозалайди ва зарарланган соҳалардан ўлик ҳужайраларни олиб ташлашда жуда яхши фойда беради, шунингдек, касалланган жойларда янги ҳужайраларни ривожланишига ёрдам беради. Асалнинг дори сифатида фойдаланиши жуда қадим даврлардан буён қўлёзма манбаларда сақланиб қолган. Бироқ замонамиз олимлари очиқ жароҳатлар ва терининг зарарланган соҳаларига асалнинг шифобахш кучи таъсирини қайта тадиқ етдилар. 20 йилдан буён илмий изланишлар олиб бораётган, Вайкато биокимё университети профессори, (Янги Зелландия) доктор Питер Молан асалнинг микробга қарши ҳусусиятларига эгалиги ҳақида шундай дейди: “Кўпгина ўтказилган тадқиқотларга кўра, асал терида очиқ куйиш жароҳатида инфекцияларни тарқалмаслигини назорат этишда касалхоналарда кенг фойдаланадиган сулфат кумуш кремидан кўра анчагина самаралироқ таъсир этади” (“Honey Against Infected Skin Lesions,” www.apitherapy.com/honeysk.htm.)\nАсал қон ишлаб чиқарилишини жадаллаштиради: Асал қон ишлаб чиқарилишида организм томонидан керак бўладиган кучнинг катта миқдорини таъминлайди. Шу билан бирга қонни тозалашда ёрдам беради, қон айланишига ижобий таъсир кўрсатади. Шунингдек, капиляр ва артериосклероз касалликларига қарши ҳимоя хизматини ўтайди.\nБактерияларга қарши ҳимоя воситаси: Асалнинг ушбу бактерияга қарши хусусияти “тўхтатувчи таъсир” деб номланади. Унинг микробга қарши хусусиятининг турли сабаблари мавжуд. Масалан: юқори миқдордаги шакар сув миқдорини чеклайди, айнан сув микрорганизмлар ривожланишига қулай шароит яратади, унинг юқори миқдордаги кислотаси (қуйи даражадаги pH) ва бирикмаси бактерияларни кўпайишга имкон яратувчи азотдан махрум етади. Асал таркибидаги водород перикс, шунингдек антиоксидантлар ҳам бактерияларни кўпайишига тўсқинлик қилади.\nАнтиоксидант: Соғлом ҳаёт кечиришни истаган ҳар бир одам антиоксидант истеъмол қилиши лозим. Антиоксидантлар хужайралардаги табиий бирикмалар бўлиб, нормал хазм қилиш жараёнига салбий таъсир этувчи зарарли қолдиқлардан тозалайди. Ушбу унсурлар овқатни захарланиши ва кўпгина сурункали касалликларни келтириб чиқарадиган нотўғри кимёвий киришувларни секинлаштиради. Тадқиқотчиларнинг ишонишича, антиоксидантларга бой бўлган овқатлар юрак ҳасталиклари ва саратоннинг олдини олади. Кучли антиоксидантлар асал таркибида мавжуд: Пиноцембрин, пинобаксин, крисин ва галагин. Пиноцембрин фақатгина асал таркибида учрайди.108\nВитамин ва минераллар жамланмаси: Асал глюкоза ва фруктоза сингари шакарлар билан бирга магнезиум, калий, калций, натрий хлор, олтингугурт, темир ва фосфор каби минералларни ҳам ўз ичига олган фойдали неъматдир. Шунингдек, нектар ва чанглари сифатига араб асал таркибида Б1, Б2, Ц, Б6, Б5 ва Б3 каби витаминлар турли миқдорда мавжуд, шу билан бирга, оз миқдорда мис, йод ва цинк ҳам.\nАсал жароҳатларни битишида фойдаланилади:\n- жароҳатларни тузатишда фойдаланилганда асалда ҳаво таркибидаги намликни сўриб олиш ҳусусияти бўлгани учун жароҳатнинг битиш жараёнини тезлаштиради ва чандиқ қолишини олдини олади. Шунинг учун ҳам асал жароҳат соҳасида янги тери ҳосил бўлиши учун эпителия ҳужайраларини ўсишини жадаллаштиради. Шу йўл билан хатто йирик жароҳатланиш ҳолатларида ҳам асал тери трансплантациясига эхтиёж қолдирмайди.\n- Асал битиш жараёнини тезлатиш учун ҳизмат қиладиган янги тери ўсишини жадаллаштиради. Шунингдек, янги қон капиллярларини хосил бўлишини ва тери чуқур қатламининг боғловчи тўқимасини ўрнини босадиган фибропластларнинг ўсишини тезлаштиради.\n- Асалнинг шишишга қарши курашувчи жиҳати бўлиб, у жароҳат атрофи шишиб кетишини камайтиради. Бунда қон айланиши фаоллашиб жароҳат битиш жараёнини тезлаштиради ва оғриқни камайтиради.\n- Асал жароҳат ости ва атрофи тўқималарига ёпишмайди, шунинг учун ҳам боғламалар алмаштирилганда оғриқ бермайди ва янги хосил бўлаётган тўқимага зарар етказмайди.\n- қуйида таъкидланган микробларга қарши хусусияти туфайли жароҳатларга инфекция тушиб зарарланишини олдини олади. Шу билан бирга жароҳатга тушган бирон инфекцияни тезда тозалаб ташлайди, хатто антибиотикларга қарши бардошли булган бактерияларга қарши ҳам самарали курашади. Тиббиётда қўлланиладиган кимёвий антисептик ва антибиотиклардан фарқли ўлароқ асал жароҳат тўқимасига хеч қандай салбий таъсир қилмайди.109.\nУшбу маълумотлардан кўриниб турибдики, асалда Яратганнинг буюк “шифо” ҳусусияти мавжуд. Албатта бу шубхасиз чексиз қудрат ва илм соҳиби бўлган Аллох нозил қилган Қуръон мўжизаларидан биридир.\nЗайтун: Соғлиқ ва гўзаллик манбаи\nЗайтун ва зайтун ёғидаги кўпгина ёғ кислоталари моно-тўйинган бўлиб таркибида холостерин мавжуд эмас. Шунинг учун зайтун ёғи холостерин миқдорини оширмайди, аксинча уни меъёрда сақлайди. Шунингдек, зайтун ёғи таркибида Омега-6 (Зарурий ёғ кислотаси) линол кислотаси мавжуд, бу эса инсон организми учун жуда зарурдир. Ушбу хислатига мувофиқ соғлиқни сақлаш ташкилотлари (жумладан Жахон Соғлиқ Ташкилоти) юрак хасталиги ва диабедлар даражаси юқори жамиятларда истеъмол қилинадиган ёғ кислоталарининг 30 фоизини Омега-6 ташкил этиши кераклигини тавсия етадилар. Ушбу маълумот зайтуннинг ахамиятини янада оширади.127\nҚуръон 6.11 . У ўша(сув) ила сизга экинларни, зайтунни, ҳурмоларни, узумларни ва турли меваларни ўстирадир. Албатта, бунда тафаккур қиладиган қавмлар учун оят-белгилар бордир.\n“Archives of Internal Medicine” (Ички тиббиёт архивлари) журналида чоп этилган бир тадқиқот юқори даражада монотўйинмаган ёғлар истеъмол қилган аёлда кўкрак саратони хавфи камроқлигини кўрсатди.133 Баффало Университети, Ню Йорк Давлат Университетида олимлар томонидан ўтказилган яна бошқа бир тадқиқот еса зайтун ёғи каби ўсимлик ёғида топилган б-ситостерол простата ўсимтаси хужайраларини шаклланишига тўсқинлик қилишини аниқлади. Тадқиқотчилар хулосасига кўра б-ситостерол хужайраларнинг ички алоқа тизимини мустахкамлайди,\nОксфорд Университети докторларининг яқинда олиб борган изланишлари зайтун ёғида ошқозон ўсимтасига қарши химоя таъсири мавжуд эканини тасдиқлади. Докторлар зайтун ёғи ошқозонни химоя қилиш учун ўсимта шаклланишидан олдин ошқозон кислотаси билан ўзаро киришувга киришишини тадқиқ етдилар. 134 Бир вақтнинг ўзида Оксфорд Университети тадқиқотчилари шуни хам аниқладиларки, зайтун ёғи сафро миқдорини камайтиради ва ўсимта хужайралари ва уларнинг номеъёрий тарзда кўпайишидан химояловчи диаминаоксидоза ферментини оширади.\nТадқиқотчилар маълумот беришларича, агар киши кўп миқдорда зайтун ёғи ва пиширилган сабзавотлар истеъмол қилса ревматик артрит ва бўғимларнинг сурункали шамоллаш касалликлари хавфи кам бўлиши мумкин.\nЗайтун ёғи суюклар ривожланишга ёрдам беради\nЗайтун ёғида E, A, D ва K витаминлари мавжуд, бу эса катталар ва болаларда суюкларни ривожланишида мухим ахамиятга эга бўлиб, калцийни суюк тўқималарида жамланиб уни мустахкамлашда ёрдам беради. Шунингдек зайтун ёғи қариялар учун хам тавсия этилади, чунки у енгил хазм қилинади ва таркибидаги минераллар организмдаги витаминларни фаоллаштиришда хизмат қилади. Бундан ташқари, суюкларни минераллаштиришни жадаллаштириб калций йўқолишидан сақлайди. 135 Суюклар организмнинг минераллар тўпланган қурилмаси бўлиб, суюкларда минерал захиралари бўлмаса жиддий касалликларга, жумладан, суюк мортлигига олиб бориши мумкин. Зайтун ёғининг шу сабабдан ҳам инсон склетига фойдали таъсири бор.\nЭрта қаришни олдини олади\nЗайтун ёғи таркибидаги витаминлар хужайраларни янгиланишига таъсир қилгани сабаб инсон терисини намлатириб ва химоя қилиб ерта қаришини олдини олади. Истеъмол қилган овқатларимиз организм учун қувватга айланади, баъзиларидан антиоксидантлар ажралиб чиқади. Зайтун ёғида юқори даражадаги антиоксидантлар организмимизни зарарли таъсирлардан химоя этиб хужайраларни янгилаб тўқима ва органларнинг қаришини ортга суриш хусусиятига эгадир. Ушбу ёғ Е витаминига бой бўлиб, организмимизда хужайраларни зарарловчи эркин радикалларга қарши курашади ва қаришига тўсқинлик қилади.\nГўдакнинг ривожланишидаги хиссаси\nТаркибида линол кислотаси (омега-6 ёғ кислотаси) бўлган зайтун ва унинг ёғи янги туғилган гўдак ва ўсаётган болалар учун соғлиққа жуда фойдали озуқадир. Линол кислотаси етишмаслиги гўдак организмида ўсиш жараёнини секинлашиши ва турли тери касалликларига олиб бориши мумкин.\nЗайтун ёғи таркибида антиоксидант моддалар бўлиб, организмимизни зарарли таъсирлардан химоя қилади. Шунингдек, инсон хаёти учун зарур бўлган ёғ кислоталарига ҳам бой бўлиб, улар гормонларимизга ёрдам беради ва мембрана хужайраларини вужудга келишида хизмат қилади.\nЗайтун ёғи таркибидаги ёғ кислоталари миқдори жихатдан она сутига яқин бўлиб, политўйинмаган бирикмаларга тўладир. Ушбу хаёт учун зарур ёғ кислоталарини инсон организми синтез қилаолмайди бироқ уларсиз инсон соғлиғи мукаммал бўлмайди. Айнан шу кўрсаткичлар зайтун ёғини болаларнинг фаол ўсиш учун мухим озуқа хисобланишига сабаб бўлади.\nЗайтун ёғи – хомиладор аёллар учун бутун хомиладорлик даврида ва туғишдан сўнг болани эмизиш давомида шифокорлар томонидан тавсия этиладиган ягона ёғ туридир, чунки ундаги ёғ кислоталари боланинг мияси ва асаб тизимини шаклланишида иштирок этади.\nҚон босимини туширишда фойдаси\nArchives of Internal Medicine (Ички Тиббиёт Архивлари) журналининг 2000 йил 27 Maртда нашр этилган сонида зайтун ёғини юқори қон босими учун самарали таъсирига яна бир бор урғу берилган. Қон босимни туширувчи дорилар ҳам ундан тайёрланади.\nИчки органлар учун фойдаси\nЗайтун ёғини қандай холатда истеъмол қилишдан қатъий назар иссиқ ёки совуқ таомлар биланми ошқозон шираси кислотаси миқдорини тушириб гастрит ва ошқозон яраси каби касалликлардан ошқозонни химоя қилади.136 Шу билан бирга, ўт қопининг ажратмаси маромида сақлайди ва унда тош хосил бўлиш хавфини камайтиради. 137 Moreover, thanks to the chloride it contains, it also assists the functioning of the liver and thus helps the body eliminate waste products. In addition, it also has a beneficial effect on the brain arteries.138\nҚайд этиб ўтилган ушбу хусусиятларига мувофиқ зайтун ёғи охирги йилларда экспертлар эътиборини жалб этди. 139 Қуйида мутахассисларнинг баъзи шархларини келтирамиз:\nСоғлом озиқланиш сохасида кўзга кўринган мутахассисларидан бири, инсон соғлиғи мавзусида мақолалари учун CNN мукофоти сохиби бўлган ва “Овқатланиш Аптекаси” (The Food Pharmacy) хамда “Сизнинг таомингиз- сизнинг ажойиб дорингиз” (Food-Your Miracle Medicine) китоблари муаллифи Жан Карпер шундай дейди: Один из авторитетнейших специалистов мира в области здорового питания, лауреат премии за лучшие публикации по теме здоровья человека, автор книг Жан Карпер:\n“Италиян тиббиёт ходимларининг татқиқотлари кўрсатишича, зайтун ёғи таркибидаги антиоксидантлар организмда кўпгина касалликларга қаши курашади, баринчи навбатда зичлиги қуйи бўлган холостеринни томирларда тўпланиб қолиши ва уларда тўлиб қолишига имкон бермайди.”\nДиеталогия ва соғлом овқатланиш бўйича мутахассис Пэт Бэирд:\n“Биз хали зайтун ёғи каби кўпқиррали махсулот ва унинг организм учун фойдалари ҳақида кўп ўрганмоғимиз лозим. ”\nГарвард университетининг халқ соғлиғи Институти, эпидемиология кафедраси декани докт. Димитриос Тричопулос:\n“Агар америка аёлллари хайвондан олинган тўйинган ёғлар ўрнида кўпроқ зайтун ёғини истеъмол қилишганида еди кўкрак саратони касалланганлар сони мамлакатимизда 50%га қисқарган бўларди.\n... Зайтун ёғи ёмон табиатли ўсимталарнинг бир қанча турларига қарши кучли табиий қурол хисобланади, жумладан, простата, сут безлари ва ошқозонда онкологик ўсимталарга қарши.”\nМаями университети тиббиёт факултети профессори Д. Пек:\n“Каламушларда ўтказилган тажрибалар натижасида, бу хайвонларнинг кундалик овқатланишига зайтун ёғи қўшилагани сабаб кўпгина касалликларга қарши иммунитетлари мустахкамланган... ”\nМилан тиббиёт институти фармакология факултети ўқитувчиси Бруно Берра:\n“... совуқ холатда сиқилган зайтун ёғи томирларда зичлик даражаси қуйи холостеринни тўпланиб қолишига организмнинг қаршилигини сезиларли тарзда оширади. ”.\nФедерико университетининг терапия ва моддалар алмашинуви кафедраси докторлари A.Ривеллес, Г.Рикарди ва М. Манчини II.:\n“ Зайтун ёғи инсулин қаршилигини мустахкамлайди ва қондаги шакар миқдорини маромида сақлашни назорат этган холда унинг фаолиятини меъёрлаштиради. ”\nНеаполитан университети тиббиёт ва кимё факултети доктори Патриция Галетти,:\n“Овқат таркибида тибиий полифеноллар манбаси бўлган зайтун ёғини истеъмол қилиш реактив кислород метаболитларига боғлиқ бўлган гастрит ва атеросклероз каби касалликларни келиб чиқиш хавфини камайтиради. Зайтун ёғи инсон қонидаги эритроцитларини эркин радикалларнинг хавфли оксидланиш таъсиридан химоя қилади. Оливковое масло защищает эритроциты крови человека от опасного оксидативного воздействия свободных радикалов”.\nГарвард университетининг халқ соғлиги кафедраси доктори Франк Сакс (АҚШ):\n“Семиришдан азобланаётган ва озишни истаган одамлар учун ёғлардан фақат зайтун ёғидан фойдаланиладиган диета хайвон ёғи миқдори камайтирилган диеталардан кўра анча самарали хисобланади. Бундан ташқари, фақатгина зайтун ёғидан истеъмол қилиш орқали оғирликни давомий ва барқарор тарзда тушиши кафолатланади ва қайтадан семиришга тўсқинлик қилади...”\nКўриб турибмизки, кўпчилик олимлар хозирги кунга келиб зайтун ёғили диета энг тўғри овқатланиш усули деб хисоблайдилар. Ушбу хусусиятларига мувофиқ зайтун ёғини кундалик овқатланиш дастурига киритиш лозим. Зайтун ўсимлигининг фойдалари Қуръоннинг кўпгина оятларида зикр этилган бўлиб, тиббиёт тараққий этгани сари Aллохнинг буюк фазли ила берилган ушбу неъматнинг кўп қирралари кашф этилмоқда.\nҚуръон.16.10-11 . У осмондан сувни туширган зотдир. Сизга ундан шароб ва ҳайвон ўтлатадиган дарахт бордир. У ўша(сув) ила сизга экинларни, зайтунни, ҳурмоларни, узумларни ва турли меваларни ўстирадир. Албатта, бунда тафаккур қиладиган қавмлар учун оят-белгилар бордир.\nЗамонавий фандаги Қуръон ҳақиқатлари. (Расулов Пармон)\n22:41 / 19.04.2017 5969\n22:43 / 19.04.2017 4012\nҚуръон қиссалари асосидаОДАМ АТО ВА МОМО ҲАВОЖуда қадим замонларда ҳозир биз яшаб турган ер юзида ҳеч ким яшамас эди. Аллоҳ таоло, Мени таниб ибодат қилсинлар ва давоми...\n2810 21:45 / 19.04.2017\n3268 22:47 / 19.04.2017


82. Инфитор сураси - Musulmonlar\nعَلِمَتْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ وَأَخَّرَتْ\nҲар ким (дунёдалигида охирати учун)нималар тайёрлаб қўйганини ва нималарни (қилмай) ортда қолдирганини билиб олади.\nЭй инсон! Саховатли Раббингга нисбатан сени алдаб қўйган нарса нима?\nУ сени яратди, сени шакллантирди ва қадди-қоматингни мувозанатли қилган У ахир!\nفِي أَيِّ صُورَةٍ مَا شَاءَ رَكَّبَكَ\nСени Ўзи муносиб билган суратда шакллантирди!\nЙўқ! Сизлар динни (сарҳисоб кунни) ёлғон деяпсизлар.\nАлбатта, тепангизда кузатувчилар бор.\n(Улар) ҳурматли ёзувчилардир.\nУлар нима қилаётганингизни билиб туради.\nАлбатта, яхшилар неъматлар ичра (қолади).\nВа , албатта, ёмонлар жаҳаннамда (қолади).\nУнга сарҳисоб куни кирадилар.\nУлар ундан (ҳеч қайерга қочиб) йўқ бўлолмайди.\nСарҳисоб куни нима эканини қаердан билардинг?\nҲа! Сарҳисоб куни нима эканини қаердан билардинг?\nУ кунда ҳеч бир киши бошқаси учун бирор нарса қилишга эга бўлмайди. Ўша куни барча иш Аллоҳга тегишли (бўлади).\n Инфитор сураси, маккада тушган, 19 оят. Тушиш тартиби 82, ёзилиш тартиби 82.\n Ўхшаш оятлар: Маориж 70:8, Раҳмон 55:37.\nИнсонлар ердан қайта яратилиб чиқарилишидан олдин ер сув остида қолади. Шундан сўнг, Одам алайҳиссалом яратилган муҳит яъни, шилимшиқ ва чиритиб тайёрланган лой муҳити пайдо бўлади. Ўликларни баданларидан қолган ва уларни барча хусусиятлари мужассам бўлган зарралари худди экин майдонига сепилган уруғлардек бўлиниб, аста-секин ривожланиши ва қайтадан яратилиш бошланади. Қўшимча маълумот учун қаранг: Маориж 70:4 ва давоми, Қоф 50:4, Луқмон 31:28, Аъроф 7:129.\n Яъни, қабрдаги ўликлар қайтадан яратилиб ер юзига чиқарилганида.\n … (Ясин 36/12)\n Инсон онасини қорнида эканида инсон шаклини берган ҳам Аллоҳ, унга инсоний хусусиятлар ташувчи руҳни берган ҳам Аллоҳ.\n Шаъа = شاء феълининг ўзаги – “нарсани пайдо қилиш”, “бор қилиш”, маъноларини билдирувчи “шайъ = شيء = нарса”дир. (Муфрадот). Аллоҳ бирон нарсани пайдо қилиб бор қилиши – Ўзи қўйган қонун-қоида ва ўлчовларига кўра керакли қилиб қўйган нарсаларни қилиши билан ҳосил бўлади.\nАллоҳ таолони Бариъ сифати бўлиб, ҳар бир ярагтан нарсасини фарқли яратади, деган маънони билдиради. [2 *] Аллоҳ «ри оне» унвонига эга; ҳар бири бошқача нарсаларни яратади. Шунинг учун ҳар бир кишининг тузилиши бошқалардан фарқ қилади.\n Дин сўзи билан дайн сўзи маъно жиҳатидан ҳам ҳарфлари билан ҳам бир-бирига жуда яқин ва боғлиқ. Чунки, дин – ким нимага ҳақли бўлса ана ўша ишни қилиши ва ўз ҳаққига эга бўлишидир. Дайн эса – ким мукофотга ҳақли бўлса мукофот, жазога лойиқ бўлса жазо олиши деган маъноларни билдиради. Қиёматда кимга нима муносиб эканини фақат Аллоҳ ҳал қилади.\n Бу оятга “Бироқ, тепангизда (сиз ҳақингиздаги ма’лумотларни) эҳтиёткорлик билан сақлаб қолувчилар бор.” деб маъно берса ҳам бўлади.\n… (Раъд 13/11)\n Инсонни икки тарафидаги фаришталар инсонларни қилган ишларнии билиб туришади. Қалбидаги нарсани эса Аллоҳдан бошқа ҳеч ким билмайди. Чунки ғайбни фақат Аллоҳ билади. … (Қоф 50/18)\n Сарҳисоб кунда ёлғиз ҳукмрон ҳам Аллоҳнинг ўзи, подишоҳ ҳам ўзи, ҳукм берувчи ҳам ўзи, шафоат эгаси ҳам ўзи (Фотиҳа 1:4, Бақара 2:254, Луқмон 31:33, фатир 35:18, Зумар 39:44.\nИнфитор Қуръон Оят Сура Тафсир\n83. Мутоффифин сураси


Турли нарх тоифаларидаги энг зўр Android-смартфонлар иккита рейтингда (AnTuTu, 2021 йил ноябрь) - Terabayt.Uz\nAnTuTu бенчмарки ноябрь ойидаги энг кучли Android смартфонлар рўйхатини эълон қилди. Шубҳасиз, Snapdragon 888+ чипи билан жиҳозланган қурилмалар рейтингнинг юқори қисмидан ўрин эгаллди. Бундан ташқари топ ўнталикда Snapdragon 888 чипида ишловчи смартфонлар ҳам бор.\nЖадвалдан ўрин олган смартфонлар 1 ноябрдан 30 ноябргача бўлган давр оралиғида минг мартадан ортиқ тест қилинган. Қуйидаги рақамлар смартфонлар қўлга киритган балларнинг ўртача натижаси ҳисобланади.\nМана иккинчи ойдирки, Xiaomi Black Shark 4S Pro рейтингда етакчи бўлиб турибди. Кейинги иккита ўрин Snapdragon 888+ чипи билан жиҳозланган ZTE nubia Red Magic 6S Pro, vivo iQOO 8 Pro смартфонларига насиб этди.\nТоп ўнталикдан, шунингдек, Black Shark 4 Pro, vivo X70 Pro+, ASUS Rog Phone 5s, iQOO 8, Oppo Find X3 Pro ҳамда realme GT смартфонлари ўрин олди.\nЎрта тоифа смартфонлар синфида эса Snapdragon 778G чипи билан жиҳозланган iQOO Z5 етакчилик қилмоқда. Oppo K9s ҳамда Mi 11 Lite 5G смартфонлари эса кучли учликни якнлаб берди. Тўлиқ рўйхатни қуйидаги жадвалдан олишингиз мумкин.\nЯқинда янги Snapdragon 8 Gen1 чипи эълон қилинди. Айрим компаниялар декабрь ойининг ўзида ушбу чипга эга бўлган смартфонларни тақдим этишмоқчи. Демак, декабрь ойидаги энг кучли Android смартфонлар рейтингида бир неча ўзгаришлар бўлади.


ИИББ ходимлари одам савдосида гумонланаётган шахсни ушлади – Газета.uz\nИИББ уч қизни Олма Отадаги массаж салонидаги ишлашга таклиф қилган Қозоғистон фуқароси бўлган аёлни одам савдосида гумон қилиб қўлга олди.\nLotinchada 31 октябр 2018, 23:09 Жамият\n27 октябрь куни «Майский» блокпостида одам савдоси билан боғлиқ жиноятни содир этганликда гумон қилинаётган 28 ёшли Қозоғистон фуқароси Жулдус. У. ушбу мамлакат билан чегарани кесиб ўтишга уринган вақтда қўлга олинди, дея хабар қилди Тошкент ИИББ матбуот хизмати.\nТезкор маълумотларга кўра, қўлга олинган аёл уч нафар Ўзбекистон фуқароси — 28 ёшли Лола, 32 ёшли Лобар ва 26 ёшли Дилбарни (имлар ўзгартирилган) Қозоғистоннинг Олма Ота шаҳридаги массаж салонида юқори ойликли ишга таклиф қилган.\nҲуқуқни муҳофаза қилиш органлари талқинига кўра, гумонланувчи қизларни қўшни мамлакатга жинсий мақсадлар учун ноқонуний жалб қилиб, жўнатиш билан шуғулланган.\nҚўлга олинган шахсга нисбатан Ўзбекистон Жиноят кодексининг 135-модда 2-қисми (одам савдоси) жиноий иш қўзғатилди.\nОлиб борилаётган тергов ҳаракатларида жиноятнинг бошқа қурбонлари ҳамда уни содир этишда алоқадор шахслар аниқланади.\nБундан ташқари, тергов қизларнинг гумонланувчи томонидан билдирилган шубҳали таклифларга рози бўлиш сабаб ва важлари ҳам аниқланиб, одам савдоси қурбонларига ижтимоий-ҳуқуқий ёрдам бериш чоралари кўрилади.


Карантин вақтида маҳаллий ун танқислиги кузатилмоқда. Бунга сабаб нима?\nУн – карантин жорий этилгач талаб энг кўп ошган маҳсулотлардан бири бўлди.\nЎзбекистонда коронавирус аниқланмасидан олдин водий вилоятларида 50 килограммли бир қоп Қозоғистон уни 160-180 минг сўмдан сотилган бўлса, ҳозирда қимматлашиб, 210-220 минг сўмга кўтарилган.\nМаҳаллий унлар савдода деярли йўқ. Мабодо, дўконларга келиб қолса ҳам, март ойнинг аввалида 135-140 мингдан сотилган 50 килоли Андижон ёки Қува уни ҳозирда 165-170 минг сўмдан сотилмоқда.\nАндижон вилоятида айни пайтда учта – «Қўрғонтепадонмаҳсулотлари», «Асакадонмаҳсулотлари» ва «Андижондонмаҳсулотлари» корхоналари ишлаб турибди. Уч корхона бир кунда 500 тонна миқдорида ун ишлаб чиқаради.\nХўш, бир вилоятда ун маҳсулотлари ишлаб чиқарувчи учта корхона ишлаб турган бўлса-ю, нега сотувда маҳаллий ун йўқ? Кунига ишлаб чиқарилаётган 500 тонна ун қаерга кетмоқда? Шу саволларга жавоб излашга уриниб кўрдик.\nАввало таъкидлаш жоиз, маҳаллий унни топиш муаммо бўлса-да, дўконларда қиммат қозоқ уни бор.\nТуман маркази ёки қишлоқдаги қайсидир дўконга маҳаллий ун келса, навбатлар пайдо бўлиб, ҳар бир харидорга маълум чеклов асосида бериляпти.\nАндижон шаҳридаги Марказий деҳқон бозорида бўлганимизда, аҳолига маҳаллий уннинг бир килограммини 2800 сўмдан, унда ҳам ҳар бир кишига фақат беш килодан сотилаётганига гувоҳ бўлдик.\nАрзон маҳаллий ун савдода йўқлиги юзасидан таҳририятимизга кўплаб мурожаатлар тушмоқда. Улардан айримларига диққат қаратсак.\nДилмуроджон Парпиев, Пахтаобод тумани:\n– Пахтаобод туманидаги дўконларда 17 мартдан бери маҳаллий унлар умуман йўқ. «МФЙ орқали оласизлар» дейишганди, лекин маҳалладаги дўконга ун келса, навбат узун бўлиб, қаторни бошидаги дўкон атрофидаги оилалар оляпти холос. Қозоқ унларининг нархи кундан-кунга қимматлашяпти. Яқинда 180-185 минг сўмдан сотилаётган унлар 200 минг сўмдан ошди. Нега маҳаллий Андижон, Асакада ишлаб чиқарилган унлар йўқ?\nМуҳаммадортиқали Абдураҳмонов, Булоқбоши тумани:\n– Нефтпром қишлоғида маҳаллий ун йўқ. Кулла ҚФЙдаги дўконда гоҳ-гоҳида 140 мингдан сотилаётган эди. Ҳозир келмай қолди. Қиммат қозоқ унлари бор. «МФЙларга навбат билан 155 минг сўмдан маҳаллий ун тарқатилади», дейишди. Аммо тарқатилганини кўрмадик. Вазият жиддий.\nЧуст ва Шаҳрихон туманларидан ҳам шундай мазмундаги мурожаатлар келиб тушди.\nМаълумки, шу кунгача буғдойни қайта ишлаш корхоналарида ишлаб чиқарилган ун маҳсулотлари биржа орқали савдога чиқарилаётган эди. Энди эса, унни савдога чиқариш тартиби ўзгарган.\nИстеъмолчиларга ун ва ун маҳсулотлари етказиб беришда вақтинчалик тартиб ўрнатилди\nБош вазир Абдулла Арипов имзолаган, 15 апрель куни Вазирлар Маҳкамасида ўтказилган мажлис баёнига кўра, пандемия пайтида юзага келган вазият инобатга олиниб, барча истеъмолчиларга ун ва ун маҳсулотлари алоҳида топшириқ бўлганга қадар, биржа савдоларисиз тўғридан тўғри шартномалар асосида тизимли етказиб берилиши бўйича вақтинчалик тартиб ўрнатилди.\nИқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, «O’zdonmahsulot» АК ва ҳокимликларга аҳоли сонини ҳисобга олган ҳолда, ҳудудлар кесимида тўғридан тўғри етказиб бериладиган ун ҳажмини аниқлаш ва жойларга етказиш вазифаси топширилган.\nУнга кўра, ун харид қилувчилар ҳокимликлар тақдим этган рўйхат асосида «O’zdonmahsulot» АК тизимидаги дон корхоналарига бириктирилади.\nУн корхоналарида. Ойма-ой ишлаб чиқариладиган ун миқдори учун лимит белгиланган\nБиз ун маҳсулотлари ишлаб чиқарувчи «Qo‘rg‘ontepadonmahsulotlari», «Asaka don mahsulotlari» ва «Andijondonmahsulotlari» акционерлик жамиятларида бўлиб, корхоналарнинг қанча маҳсулот ишлаб чиқараётгани, ҳозирги вазиятда ишлаб чиқариш ҳажмини ошириш имкониятлари қай даражада экани билан қизиқдик.\nМаълум бўлишича, Қўрғонтепа туманида фаолият юритувчи «Qo‘rg‘ontepadonmahsulotlari» АЖ бир кунда 450 тонна ун ишлаб чиқариш қувватига эга. Корхона ҳозир кунига 136 тонна маҳсулотни сотувга чиқармоқда.\nКарантин давридан олдин корхонада ойига 3500 тонна ун маҳсулоти ишлаб чиқарилаётган эди. Сўнгги ой давомида эса сотувга 4100 тонна маҳсулот чиқариляпти.\nЗаводда буғдойни қайта ишловчи иккита линия бор. Ишлаб чиқариш ҳажмини кўпайтириш зарурияти туғилганида корхона иккинчи линияни ҳам ишга тушириш имкониятига эга. Карантин бошланиб, маҳсулотларга талаб ошиши билан бир ой учун ишлаб чиқариш ойига 550 тоннага оширилган.\nЖамият раҳбари Шодилбек Мамажалилов билан суҳбатда бўлдик.\n– Ҳозир маҳаллий ун маҳсулотига талаб катта. Завод эса тўла ишлаб чиқариш қуввати билан ишламаётган экан. Кунига 450 тонна ўрнига 136 тонна ун ишлаб чиқаряпти. Бунинг сабаби нимада?\n– Ўринли савол. Бироқ Иқтисодиёт вазирлиги ва «O’zdonmahsulot» компанияси томонидан ишлаб чиқаришга бериладиган буғдой миқдори йил давомида бир хил меъёрда етиши учун ойма-ой тақсимлаб чиқилган. Биз мана шу тақсимот (лимит) асосида ун ишлаб чиқарамиз ва шу жадвалга амал қиламиз. Айтганингиздай, бор куч билан ишлаб чиқариш ҳажмини ошириш имкониятимиз бор.\nКуни кеча ўтказилган йиғилишда ишлаб чиқараётган ун маҳсулотимизни биржа орқали эмас, ҳокимликлар томонидан тузилган тадбиркорлар рўйхатига шартнома асосида сотиш ва аҳолига етиб бориши, ўз нархида сотилиши назорат қилиниши айтилди.\nВазирлигимиз ва компания томонидан апрель ойининг иккинчи ярми ва май ойига қўшимча лимит берилиши режалаштирилмоқда.\n«Asaka don mahsulotlari» АЖда\n«Асакадонмаҳсулотлари» АЖнинг битта линияси бир кунда 250 тонна буғдойни қайта ишлаш қувватига эга. Корхона апрел ойида 4500 тонна ун чиқаришни режалаштирган.\n«Битта линияда 2 смена асосида кунига ўртача 150 тонна тайёр ун маҳсулотлари ишлаб чиқаряпмиз. Ойнинг охирига яна қўшимча 250 тонна режага қўшилиши кўзда тутилган. Бу қўшимча режани ҳам бажарамиз, – дейди жамият раиси Бахтиёржон Гапиров. – Режа миқдори кўпайтирилса, албатта ошиғи билан ишлаб чиқара оламиз. Сабаби, ўтган ойда 560 тонна қўшилган эди. Ўша ой охирига 5060 тонна миқдорида бажардик.\nАгарда тўла қувватда ишлаб чиқарилса, 2та линияда ойига 10 минг тонна ун маҳсулотлари ишлаб чиқаришимиз мумкин. Лекин Андижондаги 3та ун заводларида 1та линиядаги ишлаб чиқарилган ун маҳсулотлари вилоятдаги аҳолини ун маҳсулотларига бўлган талабини бемалол қондиради.\nАйни пайтда «Асакаданмаҳсулотлари» АЖ омборида 50 минг тонна дон мавжуд. Ҳар ойда 6 минг тоннадан дон маҳсулотларини қайта ишласак, 8 ойга етарли дон захира бор. Эртадан жамиятимиз ун маҳсулотларини 25 килограммли қоп қадоқлашни бошлайди.\nАйни пайтда ун маҳсулотларига бўлган талаб ортди. Халқимиз коронавирус пандемияси туфайли озгина ваҳимага тушиб қолган. Кўриб турибмизки, харидорлар истеъмолдан ортиқча қоплаб ун сотиб олишмоқда».\nМазкур корхонанинг юқоридагилардан фарқи бу заводда фақат битта линия бор. Корхона айни пайтда бор кучи билан ишламоқда.\n«Айни пайтда акционерлик жамиятимиз тўла қувват билан икки сменада иш олиб бормоқда. Жамиятимизга режа юқори вазирлик томонидан белгиланади. Режадаги 250 тонна донни қайта ишлаш натижада бир кунда 190 тоннага яқин ун маҳсулотлари ишлаб чиқаряпмиз.\nҲозирги карантин пандемияси пайтида маҳаллий унга бўлган талаб ортди. Айни пайтда жамиятимиз карантиндан олдин яъни феврал ойидаги белгилаб берилган режадаги (лимит)дан ортиғи билан маҳсулот ишлаб чиқармоқда», – дейди «Андижондонмаҳсулот» АЖ раисининг иқтисодиёт масалалари бўйича ўринбосари Баҳромжон Юсупов.\nАна энди мақоламиз аввалида берилган саволларга қайтсак:\nБитта вилоятда ун ишлаб чиқарувчи учта корхона ишлаб турса-ю, нега сотувда маҳаллий ун йўқ? Кунига ишлаб чиқарилаётган 500 тонна ун қаёққа кетаётган эди?\nУн ишлаб чиқарувчилар бу саволга жавобни ун сотувчилардан олишимизни айтишди. Биз Андижондаги товар хом-ашё биржасида бўлганимизда ҳақиқатан ҳам 1-15 апрель кунлари 7 минг 500 тонна ун сотилгани ҳақида маълумот олдик. Демак, ун заводлари 15 кун давомида сотувга ҳақиқатан ҳам 50 килоли ундан 150 минг қоп чиқаргани аниқ бўлди.\nТуманлардаги ун савдоси билан шуғулланувчи тадбиркорларнинг айтишича, ун биржа орқали сотувга қўйилганида турли муаммоли ҳолатлар келиб чиққан.\n«Чекка маҳаллалардаги маълум бир дўконларга уч-тўрт марта қайта-қайта ун берилиб, маълум бир дўконлар унсиз қолиб кетаётган эди. Энди бир қишлоқдаги учта дўконга бир ойда бир марта уч тоннадан сотувга ун келса ҳам тўққиз тонна маҳсулот келади.. Ҳокимлик томонидан ун сотувчилар рўйхат орқали ун заводига бириктирилгач, мазкур муаммо барҳам топади, деган умиддамиз», – дейди тадбиркорлардан бири.\nМаълум бўлишича, ҳуқуқ-тартибот идоралари ҳар бир ун сотувчи субъектни 50 килолик қопдаги унни қатъий 140 минг сўмдан сотиш ҳақида огоҳлантирган.\nҲисоблаб кўрамиз: туманнинг чекка қишлоғида фаолият кўрсатаётган тадбиркор ун заводдан 1 кг ун маҳсулотини 2500 сўмдан, яъни бир қоп ун 125000 сўмга сотиб олди. Ҳар бир тадбиркорга белгиланган лимит бўйича 3 тонна, яъни 60 қоп ун олиб келиш учун ўртача 5 минг сўмдан йўл кира харажатлари қилади. Солиқ харажатлари ошиғи билан 5 минг сўмни (айланма маблағига нисбатан 2%, 2500 сўм ва бошқа солиқ харажатлари) ташкил этса, товар устига фойда учун 5 мингдан қўйиб сотса, 50 килоли ун нархи 140 минг сўмни ташкил қиляпти.\nМаҳаллий ун барчага меъёрида тақсимланиши учун аҳоли ҳам ваҳима қилмай, дўконга келган буғдой унини икки-уч қоплаб эмас, эҳтиёжига яраша олиши ҳам зарур.\nДемак, буёғига маҳаллий ун танқислиги муаммосининг ечими – шаҳар ва туман ҳокимликлари томонидан ҳудуддаги ун сотувчи тадбиркорлар дислокациясини тўғри ташкил этиб, ун маҳсулотини арзон нархда сотилишини назорат қилишда қолмоқда.


Савол ҳамон очиқ: Арнасой воқеасида ким шантажчи?\n20:20 / 05.07.2019\n2 июль куни Kun.uz сайтида Жиззах вилояти Арнасой тумани ИИБ раҳбар ходимлари ғалла ўримини назорат қилиш чоғида фермерлардан бирининг отасини ургани, жабрдийда туман Марказий шифохонаси шошилинч тиббий ёрдам бўлимида экани ҳақида мақола берилганди.\n4 июль куни Ички ишлар вазирлиги бу мавзу юзасидан расмий муносабат билдирди. Унда журналист масалани чуқур ўрганмасдан, нохолис фаолият олиб боришда айбланган. Бошқа нашрларда ҳам бу раддия «Ким кимни шантаж қиляпти?..» сарлавҳаси остида нашр қилинди.\nАвваламбор, ушбу ҳолатга ИИБ ходимларининг мутлақо айбсиз эканлиги ва фуқаро «шантаж» қилаётгани ҳақида изоҳ берилишига анча эрта, деб ҳисоблаймиз. Сабаби ушбу ҳодиса юзасидан Арнасой туман прокуратураси томонидан терговга қадар текширув ҳаракатлари олиб борилмоқда. Ушбу ҳолат бўйича прокуратуранинг қонуний қарори қабул қилингани ва ҳодиса иштирокчиларининг хатти-ҳаракатларига ҳуқуқий баҳо берилгани йўқ.\nБундан ташқари, мухбир Арнасой туманига фермернинг давлатга ғалла топшириш режасини бажаргани ёки бажармаганини аниқлаш учун эмас, балки айнан Kun.uz таҳририятига қилинган мурожаат бўйича ҳолатни ўрганиш учун келган эди.\nИккинчидан, Kun.uz мухбири ҳолат юзасидан изоҳ олиш мақсадида Арнасой туман ИИБнинг эшиги олдида сал кам 3 соат кутиб ўтирди. Бироқ айнан мақолада номлари тилга олинган ИИБ раҳбарлари (ҳодиса иштирокчилари)дан изоҳ олишнинг имкони бўлмаган.\nУчинчидан, фермер хўжалигининг имтиёзли кредитдан қарздорлигини сўндириш билан қачондан буён туман ИИБ бошлиғининг биринчи ўринбосари шуғулланадиган бўлиб қолди?.. Кредит қарздорлиги масаласига чуқурроқ тўхталадиган бўлсак, бу масалани ҳал этишнинг қонуний йўли мавжуд эмасми?\nФуқаронинг тан жароҳати олгани ҳақида ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга хабар берилган. Ҳодиса юзасидан Арнасой туман прокуратураси шуғулланмоқда ва Ўзбекистон Республикаси Жиноят процессуал кодексининг 329-моддаси талабига мувофиқ қонуний қарор қабул қилиниши лозим. Табиийки тан жароҳати олгани гумон қилинаётган шахсга нисбатан суд-тиббий экспертизаси тайинланиши шарт.\nМуносабатдаги, «тиббий текширув пайтида Маматқул Аҳмедовнинг танасида қизариш, кўкариш, шишиш, йиртилиш аниқланмади. Агарда унга зарба берилганида ушбу белгилардан бири танада кўринарди. Маматқул Аҳмедовнинг териси оқ бўлгани боис ҳар қандай ўзгариш сезилмасдан қолмасди. Шу сабабли унга ҳеч қандай тан жароҳати етказилмагани аниқ», дея узил-кесил хулоса қилиниши ҳам айнан бир тарафлама фикр юритилгани далилидир.\nЧунки, Республика шошилинч тез тиббий ёрдам илмий маркази Жиззах филиалининг 02.07.2019 йилдаги 5284-сонли маълумотномасида фуқаро Маматқул Аҳмедовга «Бел соҳаси юмшоқ тўқимасининг лат ейиши, Th 12 кўкрак умуртқасининг компрессион синиши» ташхиси қўйилган.\nУшбу ташхисни яна бир мустақил текширув натижаси ҳам исботлаб турибди. «O‘RDA» соғломлаштириш марказида ўтказилган магнит-томографик текширув хулосасида ҳам юқоридаги ташхис тасдиқланган.\nФуқаро М.Аҳмедовнинг таҳририятга телефон орқали маълум қилишича, ниҳоят иш ўзларига тескари кета бошлагач, бугун туман фаоллари ва маҳалла оқсоқолларидан вакиллар, ишни ёпди-ёпди қилишга уриниш учун унинг ёнига келишган.\nБу масалага Арнасой туман прокуратураси томонидан қонуний қарор қабул қилинганидан сўнг яна қайтамиз.\nАрнасой туман ИИБ раҳбарлари фермернинг отасини нега урди?\tБуғдой ва макка ўғриси қўлга олинди - ИИВ\tИнтернет орқали 14 млн сўмни ўғирлаган шахс қўлга олинди


Жасур Кенгбоев. Нотаниш аёл (ҳикоя) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологиясиЖасур Кенгбоев (1985)Жасур Кенгбоев. Нотаниш аёл (ҳикоя)\n– Ассалому алайкум, Малика опа! Яхшимисиз?\nБозор айланавериб, силласи қуриёзган Малика шошиб у ёқ-бу ёққа қаради. Бир аёл унга тикилиб турарди. “Менга гапиряптими ё бошқа бировгами?” деб ўйлади-да, жим тураверди. Нотаниш аёл унга қараб яна салом берди. Бу сафар у алик олди.\n– Тузалиб қолдингизми, опа? – меҳрибонлик билан сўради нотаниш аёл.\n– Ҳа, раҳмат… – деди Малика.\n– Ўзи ҳамма тумов бўлиб ётибди, – деди нотаниш аёл. – Қор ёғмаяпти-да, опа, ёғса, ҳамма касалликни бир босиб кетарди…\n– Тўғри айтасиз, – деди Малика.\nУ нотаниш аёлнинг кимлиги, қаерда кўрганини эслашга уринса-да, ҳеч эслолмади. Меҳрибонлик қилиб, ҳол сўраб турган одамдан кимсан, деб сўраш эса ноқулай.\n– Ишга чиқиб кетдингизми? – сўради нотаниш аёл.\n– Ҳа, раҳмат, чиқдим.\n– Худбин, кал бошлиғингиз уришмадиларми? – кулди у.\n– Йўқ, нега уришарди…\n– Анави дугонангиз-чи, Гуля? Куала-Лумпурдан қайтиб келдими ё ҳалиям ялло қилиб юрибдими ўша ёқда?\n– Келди, ўтган ҳафта келганди… – Малика нотаниш аёлнинг кимлигига тобора қизиқиб борарди. Ахир, унинг бошлиғи кал эканини қаердан билади? Дугонаси Малайзияда ялло қилиб юрганини-чи? Бу ерда бир гап бор. Ёки у…\n– Сўраш ноқулай-ку, лекин ичим ачиб кетяпти, опа, – деди нотаниш аёл узрхоҳлик билан. – Қизингиз уйига қайтиб бордими ё ҳалиям аразлаб, ёнингизда ўтирибдими?\n“Оббо, бу нимаси бўлди энди? Бу хотин ким бўлди экан-а? Ё янги кўчиб келган қўшниларданмикин? Йўғ-ей, маҳаллага янги одам келса, бирпасда ҳамма билади. Ёки эримнинг таниш-панишимикин? Қайдам… Кимлигини сўрасаммикин? Шошмай турай-чи, нима бўларкин”.\nМалика жавоб беришга шошилмай, аёлни зимдан кузатди, танишлари орасидан эслашга ҳаракат қилди, лекин хотира ўлгур бу қиёфани ҳеч тополмади.\n– Куёвимиз олиб кетди, – деди сўнг синиқ овозда.\n– Ҳа, яхши қилибди, опа, – деди нотаниш аёл нимтабассум билан. – Шунча ўтирди, куёвингизнинг кўзи очилиб, энди аввалгидай оёқости қилмайди қизингизни. Қадрига етадиган бўлади.\n“Вой, ўлай, бу хотин куёвимни ҳам танийдими ҳали? Ундан чиқди, қизимни неча марта калтаклаб, онаси иккови хор қилганини ҳам эшитган чиқар?”\nНотаниш аёл эса тинмай савол берарди:\n– Ўҳ-ҳў, саккизинчи мартда хўжайинингиз совға қилган кўйлак шуми?\n– Йўқ, буни ўзим олганман ойлигимга.\n– Ия, совға қилмаганмидилар?\n– Гул билан пайпоқ обергандилар…\n– Ҳа, айтганча, пальтони нима қилдингиз?\n– Қайси пальтони?\n– Тимсоҳ терисидан тикилган пальтони-да? Кирхонага қайтариб олиб бориб, нотўғри дазмол қилиб, яроқсиз қилиб ташлашгани учун пулини ундириб олдингизми?\n– Ҳа, уми?.. Йўқ, ундиролмадим. Пальтонинг чекини сўрашди. Уни қўшнимиз Салимахон Дубайдан олиб келган, чеки йўқ, дегандим, унда ундиролмайсиз, дейишди…\n– Чакки бўпти-да, опа, шундай қимматбаҳо пальто-я… Эсиз-эсиз, ичгинам ачиб кетди-я…\n– Вой, нимасини айтасиз, уларнинг аҳмоқона дазмоллашидан кейин пальто расво бўлди…\nНотаниш аёл тин олди. Қўлидаги сумкани ерга қўйиб, қаддини тиклади. Кейин яна сўради:\n– Малика опа, яна бир гапни анчадан бери ўйлайман, лекин сизга ҳеч айтолмай юргандим…\n– Нима экан? – деди Малика қулоғи динг бўлиб.\n– Шу… Ўзингиз биласиз-ку, ҳозир ғийбатчилар ҳам кўпайиб кетган-да. Ҳалиги… Муродхон деган одам билан ростдан ҳам… учрашиб юрибсизми?..\n– Вой, ўлай, бу нима деганингиз? – деди Малика аччиғи чиқиб. – Ким у Муродхон?\n– Ие, Муродхон ака-чи, сочи узун бухгалтер одам…\n– Ҳа-а-а… Уми? Сиз уни қаердан танийсиз?\n– Айтдим-ку, шундай гап юрибди экан. Ғийбатчилар-да…\n– Ишонманг, ғийбатга. Мен уни умуман билмайман.\nМаликанинг юзи ловуллаб қизимоқда эди. “Одамларга ҳам ҳайронсан, ер тагида илон қимирласа билади-я…”\n– Майли, буларни қўяверинг, опа, – деди нотаниш аёл жилмайиб. – Қалай, янги олган оқ шимингиз қулаймикин?\n– Қулай экан, – деди Малика. – Тўй оқшомларига киймоқчиман.\n– Қулупнайли торт пиширишни ўрганволдингизми?\n– Зўрға ўргандим. Рецептини билсангиз, қийин эмас экан…\n– Ҳалиги, ғилай қўшнингиз Зебо сатанг билан ярашдингизми?\n– Ҳа… бир ойча гаплашмадик. Ҳозир апоқ-чапоқ бўп кетганмиз.\n– Яна бир нарсага ҳеч ишонгим келмаяпти-да, опа. Ўша куни эрингиз ростдан ҳам майкасини тескари кийиб келибдими уйга? Лаббўёғингизни неварангиз еб қўйгани-чи? У ҳам ростми?\nУҳ! Малика ҳайрону лол қолди. Ахир бу аёл ким ўзи? Нега у бунча нарсани билади? Бутун сир-синоатидан хабардор экан-ку? У ёқда ишхонаю дугоналари, бу ёқда Муродхон ака-ю, оқ шим, ҳатто, эрининг майкасини тескари кийиб келгани-ю неварасининг лаббўёқни еб қўйганигача биларкан-а! Жосус деса, жосус деганлари бундай аҳмоқ одам бўлмайди. Таниш деса, таниш эмас…\n– Ростликка-ку, рост, – дея чайналди Малика. – Лекин сиз буларни қаердан биласиз?\n– Ҳа энди, опа, биламиз-да…\nМаликанинг сабри тугади. Унинг кимлигини билгиси, “шпион” ёки ғийбатчилигини аниқлаб, шармандасини чиқармоқчи бўлди. Ахир, унинг бутун сирини билиб, кимларгадир гап тарқатиб юрган ҳам шу хотин бўлиб чиқар? Айтди-я, боядан бери тинимсиз савол беряпти. “Ўзи ҳақида ҳеч нарса демадиям. Бу бекорга эмас. Гап ўғирлаб, яна қўшиб-чатиб, бўрттириб, бошқаларга сасиб юрадиган хотинлар тоифасидан бўлса керак… Шошмай тур сен…”\nМалика шундай ўйлаб, секин сўради:\n– Узр-ку, ҳурматингизни қилиб, боядан бери шунча саволингизга жавоб бериб ётибман. Мен сизни таниёлмадим? Кимлигингизни билолмадим ҳам…\n– Вой, опа, нега ундай дейсиз? – деди нотаниш аёл оғзини ушлаб кулар экан. – Мен Турсунойман. Бўриева. “Фесбукда” дўстмиз-ку, ахир?! “Друзья”нгизда борман-ку…\nМаликанинг юраги “шиғ” этди ва тилини тишлаб қолди.\n← Аввалги Аввалги Ғафур Шермуҳаммад. Юқумли одат (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Маъмура Зоҳидова. Ука (ҳикоя)


hidoyat.uz – “Мовароуннаҳр” нашриётининг сайти - РАЖАБАЛИ БОРМИ?\nБу воқеага анча бўлган. Туман ёшлар ташкилотида ишлар эдим. Бир куни вилоят марказидан яқин танишим иш билан келиб қолди. Гап орасида Оққўрғон анжирларини кўриш, иложи бўлса, бир анжирхўрлик қилиш истаги борлигини қистириб ўтди. Мен уни оққўрғонлик танишим Ражабалининг уйига олиб бормоқчи бўлдим. Ражабалининг уйини суриштириб бориб, дарвозасини тақиллатдик. Биринчи товушдаёқ: “Ҳувв, ҳозир”, дея бир истарали онахон эшикни очди. Билдимки, у Ражабалининг бувиси (бизда туққан онани “буви” дейишади).\n– Келинглар, болаларим, қани, уйга, – деб таклиф қилди онахон. Унинг чеҳрасидан нур ёғиларди, худди узоқ кутган меҳмонлари келиб қолгандек шод эди.\n– Ражабали бормилар?\n– Ҳа, ҳа, бор, қани ичкарига юринглар.\nБиз беихтиёр мезбоннинг измига бўйсундик. Хола шоша-пиша сўрига якандоз солиб, хонтахтага дастурхон ёзди. “Овора бўлманг”, дейишимизга қарамасдан, нон-чой келтирди. “Ражабали ҳозир келиб қолади”, деб юриб иккита ликопда янги узилган ширин-шакар тиллоранг анжир келтириб қўйди. Маза қилиб анжирни едик. Сўнгра: “Бунинг гашти бошқа”, деб онахон бизни қўлимиз билан узиб ейиш учун анжирзорга йўллади. Роса маза қилдик. Аммо Ражабалидан дарак йўқ эди. Кейин билишимизча, у юмуш билан узоққа кетган, айни анжир пишиғида тасодифан ташриф буюрган биз меҳмонларнинг муддаосини она ўткир зеҳни билан англаган эди.\nОрамизда шундай саховатли инсонлар борлиги қандай бахт!\n2125 марта ўқилган.


'ИШИД қўлидан муҳим Манбиж тортиб олинди' - BBC O'zbek\n'ИШИД қўлидан муҳим Манбиж тортиб олинди'\nАҚШ дастагида Курд ва Араб исёнчилари ўзини "Исломий Давлат" деб атайдиган гуруҳ назоратида бўлиб келган Суриянинг стратегик муҳим саналган Манбиж шаҳрини тортиб олганлар, дея хабар тарқатмоқдалар фаоллар.\nМанбиж Туркиянинг жанубий чегарасига яқин муҳим йўллар чорраҳасида жойлашган шаҳар ва 2 йилдан буён ИШИД қўлида эди.\nМанбиждаги йўллар ИШИДнинг асосий қароргоҳи бўлган Суриянинг Раққа шаҳри, Туркияга элтувчи йўл ва Ҳалаб вилоятига чиқишга имкон беради.\nБу йўллар "Исломий Давлат"га жангариларини бир ердан иккинчи жойга кўчириш, Суриядан ташқаридан қурол-яроғ олиб кириш ва ўзларининг назорати остидаги ҳудудларга тарқатиш имкониятини бериб келган.\nМанбиж шаҳри учун жанглар икки ой олдин бошланган эди.\nТаркибида кучли Курд жангчилари бўлган ва Сурия Демократик Кучлари деб аталган жангчилар иттифоқига АҚШ ҳаво зарбалари билан ёрдам бериб келган.\nИюн ойидаги қаттиқ жанглар ортидан Манбиж шаҳри ИШИДга қарши кучлар томонидан қамалга олинган ва ташқаридан узилган эди.\nИШИД жангарилари шаҳар ичидаги биноларда ўрнашиб олишган ва қуролли қаршиликлар кўрсатишган.\nИШИДнинг бундай мудофаа мавқеъларини АҚШ ҳаво ҳужумларига тутган.\nИюл ойидаги ҳаво ҳужумларидан бирида Манбиждан ташқаридаги қишлоққа чиқишга уринган ўнлаб тинч фуқаролар, жумладан, 11 бола ҳам ҳалок бўлган эди.\nЛондонда жойлашган Сурия Инсон ҳуқуқларини кузатиш марказининг Манбиждан олаётган хабарларига таяниб маълум қилишича, шаҳар марказида ҳамон кам сонда ИШИД жангарилари қолмоқда.\nИШИДга қарши урушаётган ҳарбий коалиция сўзчиси Шарфан Дарвиш айтишича, Манбиж шаҳрининг 90 фоизи ўзларининг назоратидадир.\nАйни пайтда БМТ Манбиж атрофида тинч фуқаролар учун вазият жуда оғирлашгани, 70 минг одам қамалиб қолгани ҳақида огоҳлантириш билан чиққан.\nБир кун олдин АҚШ Президенти Барак Обама Сурия ва Ироқ ҳудудларини эгаллаган ИШИД жиддий заифлашгани, охирги 1 йилда бирорта ҳам йирик ҳарбий ҳужумни уюштиришга қодир бўлмаганини айтган.\nГуруҳ ўз назорати остидаги катта ҳудудларни йўқотган, лекин эътиборини хориждаги ҳужумларга йўналтирган, деб айтган Президент Обама Пентагонда АҚШнинг энг юқори лавозимли ҳарбий ва хавфсизлик хизматлари раҳбарлари билан учрашувдан кейин.\nИроқ, Франция, Олмония, Бангладеш ва бошқа мамлакатлардаги қатор ҳужумлар учун ИШИД масъулиятни ўз зиммасига олиб баёнот тарқатган.\nАҚШ президенти айтишича, ИШИД яқин орада ўзининг Ироқдаги асосий қароргоҳи бўлган Мосул шаҳри ва Суриядаги Раққа устидан назоратини йўқотади.


«Пахтакор» Машарипов ва Кримецни жамоага қайтариб олмоқчи\nКатта ўзгаришлар бўсағасида турган «Пахтакор» клуби раҳбарияти янги мураббий қаторида, таркибни ҳам кучайтиришни мақсад қилган, деб ёзмоқда championat.asia.\nМанбанинг ёзишича, клуб бунинг учун биринчи навбатда ижарада тўп сураётган етакчи футболчиларни ортга қайтариб олишни кўзлаган. «Локомотив» ОЧЛдаги иштирокини якунлангани боис, Жалолиддин Машариповни яна ортга қайтариш «Пахтакор»нинг биринчи рақамли вазифаси бўлиб турибди. Шунингдек, мавсум якунига етиши билан Егор Кримец ҳам клубга қайтади. У Хитой клубида захирада қолиб кетмоқда.\nБундан ташқари, «Пахтакор» академиясининг яна бир тарбияланувчиси, 2016 йилдан буён «Қўқон-1912» шарафини ҳимоя қилиб келаетган Жавоҳир Сидиқов ҳам иккинчи даврадан пойтахтликлар жамоаси сафида ҳаракат қилиши мумкин.


ЯШАШНИ КИМЛАРДАН ЎРГАНАЯПМИЗ? » "Жиззах овози" газетаси расмий сайти\nЯШАШНИ КИМЛАРДАН ЎРГАНАЯПМИЗ?\nТан хасталигини даволашнинг минглаб усуллари пайдо бўлди, тиббиёт узлуксиз ривожланиб бормоқда. Лекин кўзимиз, қулоғимиз орқали кириб, онгимизни, маънавиятимизни касаллантираётган, дунёқарашимизни заифлантираётган, ахлоқан тубанлаштираётган "вирус лар"дан қандай ҳимояланамиз?\nМаънавий касалликнинг иситмаси одамнинг ниятларида, гап-сўзида, қилиқ-қилмишларида зоҳир бўлади. Зарарланган одам яқинлари, ҳатто туғишганлари орасида ўзини бегона тута бошлайди. Ота-боболарининг миллий урф-одатлари, маънавий қадриятларига беписандлиги, ҳатто динини рад этиши билан тубанлашади.\nИслом дини ҳар бир мўминни ўз миллий қадриятларини қадрлашга, эъзозлашга, сирти ялтироқ, ичи қалтироқ урф-одатларни кўз-кўз қилганларга кўр-кўрона қўшилиб кетмасликка чақиради.\nБу чақириқ бугунги кунда энг долзарб даъватга айланди. Зеро, миллийлигимиз, маънавий бойликларимизга таҳдид солиб, "оммавий маданият" сарҳадларимиз узра кенг одим ташламоқда.\n"Оммавий маданият"нинг тажовузлари илгари ҳам учраб турган. Академик шоир ҒафурҒуломнинг "Шум бола" асарида Тошкент бозорида ўзбекларнинг бир тангасини олиб яланғоч аёлларнинг суратларини кўрсатиб турган жанобни эсланг. Бугун ўша жанобнинг авлодлари боболари ишини давом эттириб, уни бутун бир индустрияга айлантиришди ва уни "оммавий маданият" деб номлашди. Дунёни беҳаёлик, ахлоқсизлик ботқоғи сари бошлаб боришмоқда. Ваҳоланки, бу номга атайлаб, асл мақсад, мазмунни ниқоблаш ниятида "маданият" сўзини қўшиб қўйишди. Шунинг учун уни таърифлашда ҳеч нарсага ўхшатиб бўлмайди.\nАзалдан оилада дунёга келган ўғил бола отасининг қатъияти, харктеридан куч олиб тарбияланади. Лекин ғарбдан кириб келаётган ахлоқий тубанлашув, оиланинг жамиятда аҳамиятсиз тузилмага айланиб қолиши каби жараёнлар миллийлигимизга сезиларли таъсирини кўрсата бошлади. Шаҳар у ёқда турсин, ҳатто қишлоқларда ҳам ажралишлар сони ортиб бормоқда. Болалар ё отасиз, ё онасиз ўсишмоқда. Бундай болалар тарбияни зўравонлик, мутаассиблик, фахш тарғиб этилаётган кинолардан олишмоқда.\nОиладек муқаддас қўрғоннинг бузилиши маънавиятга берилган энг катта зарбадир. Чунки олимлар оилани шошиб, ўйламасдан ёки "ҳисоб-китоб" билан қуриш, хиёнат, характер, қарашларнинг тўғри келмаслиги, оила қуришга руҳий тайёр эмаслик, турмуш масалаларида нўноқлик, бир-биридан ҳафсаласи пир бўлиш, ичкиликбозлик, гиёҳвандлик парчалаётганини аниқлашган.\n"Оммавий маданият", унинг йўналиш ва жабҳалари ҳақида катта-катта китоблар ёзиш мумкин. Лекин Ўзбекистон маънавияти қўрғони бўлмиш оилаларни ҳимоялаш, мустаҳкамлаш, нуфузини ошириш ҳар биримизга боғлиқ. Мазкур масалалар давлат сиёсати даражасига кўтарилгани ҳам бежиз эмас. Бу эса ҳар бир ориятли ўзбекистонлик қалбида ифтихор уйғотади.