ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ОЛИЙ СУДИТАВБА ҚИЛМАГАН ФИРИБГАР from\nТАВБА ҚИЛМАГАН ФИРИБГАР\nПойтахтимизнинг Олмазор туманида яшовчи Фахриддин Мирзаев (исм-шарифлари ўзгартирилган) ҳозир 46 ёшда. Бироқ у айни пайтга қадар беш маротаба фирибгарлик жиноятини содир этиб, судланган.\nУ бешинчи марта Республика ногиронларни реабилитация қилиш марказида даволанаётган, ночор аҳволдаги Набижон Холматовни чув туширди.\nГап шундаки, фирибгарликнинг ҳадисини олган Ф. Мирзаев бир куни пўрим кийиниб, реабилитация марказига йўл олади. У ерда ўзини бадавлат ва саховатли инсон сифатида таништириб, моддий жиҳатдан қийналган ногиронларга ёрдам кўрсатишини айтади. Буни эшитган тиббиёт ходимлари унга Набижон Холматовни рўбарў қилишади.\n— Ўзим тадбиркорман. Худога шукр, топиш-тутишим ёмон эмас. Қолаверса, сиздек муҳтож инсонга ёрдам қилсам, ишим янада ривожланади, — дейди Фахриддин.\n«Менга шундай инсонни учратгани учун Аллоҳга шукр!» — дея ич-ичидан хурсанд бўлади Н. Холматов. Сўнг ҳаяжонланиб, яна Ф. Мирзаевга қулоқ тутади.\n— Менга бирорта пластик карточка берсангиз, банкка бориб, ҳисоб рақамимдан пул ўтказиб келаман, — дейди «ҳотамтой».\nБу гапга лаққа ишонган Набижон Холматов ўша заҳотиёқ ўзининг номига очилган пластик карточкасини унинг қўлига тутқазади.\nАммо фирибгар мазкур картадаги Н. Холматов кўпдан буён пенсиясидан жамғариб келаётган 950 000 сўмни ечиб олади-да, пластик картани ташлаб юборади. Қўлга киритган пулни ўзининг шахсий эҳтиёжларига сарфлайди.\nШундан сўнг орадан бир-икки кун вақт ўтади. Лекин шунда ҳам «ҳожатбарор»дан дарак бўлмагач, Н. Холматов алданганини англаб етади.\n«Шу ёшга кириб, бундай алданиб қолиш тушимга ҳам кирмаганди. Ҳа, содда, Наби-я», — дея ўзини-ўзи койийди ногирон амаки. Кейин юз берган ҳолат юзасидан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идорага мурожаат қилади.\nНатижада Фахриддин Мирзаев қўлга олиниб, унга нисбатан жиноят иши қўзғатилади.\nАлбатта, тергов жараёнида у жабрланувчининг пулларини қайтариб беради. Суд мажлисида қилмишидан пушаймонлигини билдириб, қонуний енгиллик беришни сўрайди. Шу боис унга қилмишидан тегишли хулоса чиқариб олиш, ижтимоий фойдали меҳнат билан шуғулланиши учун озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазо тайинланади.\nБироқ унинг суддаги пушаймонлиги шунчаки жазодан қутулиш учунгина айтилган гап бўлиб чиқди. Чунки у жиноят ишлари бўйича Шайхонтоҳур тумани судининг 2021 йил 13 августдаги ажрими билан Жиноят кодексининг 73-моддасига асосан ўталмай қолган 1 йил 4 ой 18 кун озодликни чеклаш жазосидан муддатидан илгари шартли озод этилгач, яна эски «ҳунар»ини бошлайди. Бу сафар фирибгар Зангиота туманидаги маҳаллаларни кезиб, ўзига «ўлжа» излашга тушади. Шунда кўчада 2 нафар аёл ўзаро суҳбатлашиб турганини кўриб қолади. Уларнинг ёнига бориб, салом-алик қилгач, аввалгидек ўзини катта тадбиркор, нуфузли мебель цехи соҳиби сифатида таништиради. Сўнгра савоб умидида кам таъминланган оилаларни қидириб юрганини маълум қилади. Ўша аёллардан бири — Зангиота туманининг «Қорасув» маҳалласида яшовчи, 1991 йилда туғилган Озода Иброҳимова унинг гапларига лаққа тушади.\nУнинг кўзига Ф. Мирзаев чинакам саховатпеша бўлиб кўринади.\nБинобарин, аёл Ф. Мирзаевни уйига таклиф қилиб, онаси билан таништиради. Кейин бирин-кетин ўзининг муаммоларини айтиб беради.\nЯъни уйининг томидан чакка ўтаётгани, деразалари сингани — хуллас, яшаш шароитини яхшилаш кераклигини билдириб, ёрдам беришини илтимос қилади. Ўша пайтда Ф. Мирзаев она-боланинг ишончини янада қозониш учун бир «роль ўйнайди».\n— Пешин вақти бўлиб қолибди. Менга жойнамоз берсангиз, бирор хонада намоз ўқиб олсам, — дейди у.\nШунда Озода ва онаси унинг тақводор инсон эканига тўлиқ амин бўлиб, саховатли бир бойга дуч келганидан роса қувонишади.\n— Менга пластик картангизни берсангиз, ҳисоб рақамимдан пул ўтказиб бераман, — дея у худди Набижон Холматов сингари она-болани ҳам лақиллатади.\nО. Иброҳимова ўзини тақводор кўрсатган бу кимсага пластик карточкасини бериб юборади. Фирибгар пластик картада мавжуд бўлган 500 000 сўмни нақдлаштириб олади-ю, қайтиб қорасини кўрсатмайди. Аммо қонун ҳимоячиларидан қочиб қаёққа ҳам борарди?\nЖабрланувчининг мурожаатига биноан қўлга олингач, унга нисбатан олтинчи маротаба жиноят иши қўзғатилди. Жиноят ишлари бўйича Зангиота тумани суди уни Жиноят кодексининг 168-моддаси 3-қисми «б» банди билан айбдор деб топиб, озодликни чеклаш жазосига маҳкум этди.\nСудда фирибгар яна илгаригидек тавба-тазарру қилди — айни пайтда касал экани, ўзининг уй-жойи йўқлиги, ижарада яшаши ва қилмишидан пушаймонлигини билдирди. Унинг пушаймонлигини эшитган кишининг хаёлига доно халқимизнинг «Букрини гўр тўғрилайди» деган пурҳикмат нақли келади.


Германия бизнесининг йирик делегацияси Ўзбекистонга ташриф буюради – Газета.uz\nГермания бизнесининг йирик делегацияси Ўзбекистонга ташриф буюради\nЎзбекистонга Германиядан икки томонлама ҳамкорлик тарихидаги энг катта ишбилармонлар делегацияси ташриф буюради.\n13 май 2018, 22:38 Иқтисодиёт\n14−16 май кунлари Ўзбекистонга Германиядан икки томонлама ҳамкорлик тарихидаги энг катта ишбилармонлар делегацияси ташриф буюради. Ташриф Ўзбекистоннинг ГФРдаги элчихонаси томонидан Германия иқтисодиёт шарқий қўмитаси ва Германия-Ўзбекистон ишбилармонлик кенгаши билан ҳамкорликда ташкил этилмоқда.\nЎзбекистоннинг Берлиндаги элчихонасидан «Газета.uz"га хабар қилинишича, делегация таркибидан қурилиш материаллари, қишлоқ хўжалиги машинасозлиги, автомобилсозлик, кимё ва электротехника саноати, қурилиш, банк сектори, туризм, хизмат кўрсатиш ва бошқа соҳаларда фаолият кўрсатаётган немис компанияларидан 70 дан ортиқ вакиллари ўрин олган.\nДелегация аъзолари орасида Siemens, МАN, BASF, Nokia, TUI Group, SAP, Knauf, банков Deutsche Bank и Commerzbank каби таниқли компаниялар, шунингдек кичик ва ўрта бизнес вакиллари бор.\n15 май куни Тошкентдаги International меҳмонхонасида бизнес-форум ва кооперацион биржа бўлиб ўтади. Худди шу куни Германия-Ўзбекистон ишбилармонлик кенгашининг тўртинчи йиғилиши бўлиб ўтади. Кейинги куни эса делегация аъзолари Бухоро вилоятида Knauf Gips заводининг янги ишлаб чиқариш линиясининг ишга туширилишида қатнашади.\nТашриф доирасида Германия саноат зонасини ташкил этиш режалаштирилаётган собиқ «Алгоритм» заводи ҳудудига ташриф буюриши кўзда тутилган.\nДелагация аъзоларининг Ўзбекистон корхоналари вакиллари билан учрашувлари режалаштирилган. Ўзаро истиқболли алоқаларни йўлга қўйиш масаласини муҳокама қилиш мақсадида республиканинг турли ҳудудларига ташриф буюриш режалаштирилмоқда.


Газета СБХ / 2015 год / № 27 / Ишбилармонлик муҳити\n«Гаров реестри тўғрисида»ги Қонун (23.10.2013 йилдаги ЎРҚ-356-сон, бундан кейин матнда Қонун деб юритилади) кучга кирганига 1 июль куни роппа-роса бир йил бўлди. Мазкур Қонун мажбуриятлар ижросини таъминлаш учун қарздорларнинг тақдим этилган мол-мулкига бўлган кредиторлар ҳуқуқлари тўғрисидаги маълумотларнинг ягона ахборот базасини жорий этиш ва бу базанинг фаолият юритиши учун ҳуқуқий асос бўлиб қолди. Яқинда Халқаро молия корпорациясининг (IFC) Жаҳон банкининг молия ва молия бозорлари бўйича гуруҳи глобал дастури доирасида Марказий Осиё ва Озарбайжонда молиявий инфратузилмани мустаҳкамлаш лойиҳаси гаров реестри фаолияти масалаларига бағишлаб матбуот клуби мажлисини ўтказди.\nIFCнинг таъминот остидаги битимлар масалалари ва гаров реестрлари бўйича халқаро эксперти Мурот Султонов гаров реестрининг он-лайн режимидаги ишини намойиш этар экан, биринчи йилнинг натижалари ҳақида ҳам гапириб ўтди. Унинг таъкидлашича, Қонун самарали тизим яратилишига кўмаклашувчи молиявий инфратузилманинг бир қисми бўлиб, мазкур тизимда молия муассасалари – банклар, лизинг компаниялари ва бошқа кредит ташкилотлари қарз олувчиларнинг кўчар активларидан фойдаланиш икониятига эга.\nТаъминот остидаги битимлар ривож топиши учун аниқ ҳуқуқий институционал базаси бўлмаган кўпгина мамлакатларда кўчар мол-мулк шу мақсадда фойдаланилганда, хусусий тадбиркорлик, кичик ва ўрта бизнес субъектларининг банк муассасаларида, бошқа кредит ташкилотларида кредит олиши анчагина муаммо бўлиб қолади. Гаров учун фойдаланиладиган ер участкалари, бино ва иншоотлар, бошқа турдаги кўчмас мол-мулк бўлмаганлиги сабабли одатда шундай бўлади. Мазкур субъектлар гаров таъминоти сифатида бемалол фойдаланса бўладиган бошқа активларга, яъни кўчар мол-мулкка эга. Бу ўринда гап автотранспорт воситалари, ускуналар, дебиторлик қарзлари, муомаладаги товарлар, бўлажак активлар (масалан, фермерларда бўлажак ҳосил) ҳақида бормоқда. Буларнинг барчаси қийматга эга, ликвидлилиги бор, сифати ҳам дуруст. Молия муассасаларини кредит маблағларини ана шундай таъминот эвазига беришга рағбатлантириш учун Ўзбекистонда амалга оширилгани каби ислоҳот зарур.\nЭкспертнинг айтишича, Қонун лойиҳаси устида иш олиб борилаётганида, IFC бир қанча қонун ҳужжатларига, айниқса, Фуқаролик кодексига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритишни тавсия этган эди. Бироқ ислоҳотлар кўлами унча кенг бўлмади. Шунга қарамай, Қонун асосида киритилган янгиликлар мамлакатимиз ҳуқуқий тизими учун ҳам, Ўзбекистонимизда ишбилармонлик фаоллиги учун ҳам, ижобий самара келтирди.\nҚонун асосан гаров реестрини барпо этиш билан боғлиқ масалаларни тартибга солди ҳамда битта кўчар мол-мулк объектига нисбатан бир неча кредитор бўлган ҳолларда талабларнинг устуворлиги борасида умумий қоидаларни белгилаб берди.\nБугунги кунда ҳамон ўз ечимини кутаётган қатор масалалар мавжуд. Бунда гап таъминотга бўлган ҳуқуқларнинг устуворлигини аниқлашнинг бошқа муҳим жиҳатлари ҳақида, асосий қоидалардан истиснолар тўғрисида бормоқда. Ишлаб маромига етказилишини талаб этаётган бағоят муҳим масала бу ундирувни кўчар мол-мулкка қаратишдир. Бунда тезкор тартиб-таомил талаб этилади. Агар қарз олувчи кўчмас активлар билан таъминланган қарз шартномасини бузгудек бўлса, банк ёки кредит ташкилоти бундай қарз олувчи билан ойлаб судлашиши мумкин. Айрим мамлакатларда бундай жараён бир неча йилга чўзилиб кетган ҳоллар ҳам учрайди. Бундай кезларда банк учун таҳдид-таваккалчилик йўқ ҳисоб, чунки кўчмас мулк қийматини йўқотмайди. Қиймати ҳатто ортиб бориши ҳам мумкин. Шу сабабли кўчмас мулк муайян мажбурият таъминотининг анчагина кенг тарқалган тури ҳисобланади. Кўчар мол-мулкдан шу мақсадда фойдаланиш эса бутунлай бошқа масала. Бундай мол-мулк тез қадрсизланиши мумкин, қолаверса, банк ёки кредит ташкилотида уни қарз олувчидан тез талаб қилиб олиш имконияти йўқ, фурсат бой берилгач, мажбуриятнинг бу йўсин таъминоти мазмун-моҳиятини йўқотади.\nМавжуд электрон платформани такомиллаштиришни тақозо этаётган яна талайгина техник жиҳатлар ҳам борки, ҳозирги кунда бу йўналишда Марказий банк билан ҳамкорликда иш олиб борилмоқда.\nЎзбекистон электрон гаров реестри МДҲга аъзо мамлакатлар орасида ягона бўлиб, ҳозирча бошқаларда бундай реестр йўқ. IFC мазкур тажрибани фаол тарзда оммалаштириш тадоригини кўрмоқда.\nРЕЕСТР ҚАНДАЙ ИШЛАМОҚДА?\nЛойиҳа мувофиқлаштирувчиси Ориф Насибов гаров реестри визуал ишини намойиш этди. У гаров реестрида активлар рўйхатга олинмаслигига, унга тегишли тартибда таъминланган мажбурият ёки талаблар жойлаштирилишига эътиборни қаратиб, бундай мажбурият ва талабларни кредиторлар ўзларидан қарз олганларга нисбатан ҳамда мажбурият билан таъминланган мол-мулкка нисбатан тақдим этишларини эслатиб ўтди. Кадастрлар кўчар мол-мулк махсус реестрларидан унинг фарқи ҳам ана шунда. Айтайлик, давлат инспекцияси автотранспорт воситаларини бевосита шасси тартиб рақами бўйича рўйхатга олади. Шу сабабли, бундай рўйхатга олиш мажбурий эмас, балки хабардор этиш хусусиятига эга бўлади. Бошқача қилиб айтганда, мабодо кредитор учинчи шахслар билан муносабатларда хавфсизлик учун муайян хабарнома рўйхатга олинишини зарур деб ҳисобласа, буни электрон ресурсга он-лайн режимида топшириши мумкин, бунинг учун фойдаланувчининг персонал кабинетини очиб олса кифоя.\nХабарномада, биринчидан, кредитор кўрсатиб ўтилади. Иккинчидан, қарз олувчи тўғрисидаги маълумотлар мужассам топади (қарз олувчи жисмоний шахс ёки компания СТИР бўйича идентификация қилинади). Учинчидан, мол-мулкнинг тавсифи берилади. Тавсиф умумий тарзда баён этилиши мумкин. Борди-ю, унинг муайян тоифасини муфассал тавсиф этиш зарурати бўлса, айтайлик, барча дебиторлик қарзлари ёки муомаладаги барча товарлари муфассал тавсиф этилади. Бундай ҳолларда файлни pdf шаклида илова этиш мумкин. Агар бу бир неча блоклардан ташкил топган ишлаб чиқариш линияси бўлса, у ҳолда ҳар бир блок бўйича хос, аниқ тавсифлар берилиши мумкин.\nМазкур реестр кўчар мулкнигина эмас, кўчмас мулкни ҳам рўйхатдан ўтказиш имконини беради. Кўчмас мол-мулкка доир шартномани имзолаш, уни кадастрда рўйхатдан ўтказиш йўли билан шундай ҳуқуқ юзага келади. Бундан ташқари, кредитор очиқ-ошкораликни таъмин этиш мақсадида мажбурият билан таъминланган кўчмас актив бўйича хабарномани рўйхатдан ўтказиши мумкин. Шундай бўлса-да, ресурснинг жорий этилишидаги асосий афзаллик платформа яратилиши бўлиб, бу платформа кўчар активларни рўйхатга олиш имконини беради. Бундай активлар, маълумки, бошқа ҳеч қаерда рўйхатга олинмайди. Реестр иш олиб боришининг самарали жиҳати шундаки, кредиторда муайян турдаги, илгари ҳеч қаерда рўйхатга олинмаган кўчар мулкка нисбатан ўзининг потенциал ҳуқуқлари ҳақида рўй-рост арз қилишда мазкур воситадан фойдаланиш имконияти пайдо бўлади. Кредиторларнинг рўйхатга олиш санаси бўйича ҳуқуқлари устуворлигини (навбатини) белгилаш ҳам яна бир қутлуғ мақсаддир. Хабарнома тизимга киритилган пайтдан эътиборан у ҳамма учун очиқ бўлиб қолади, излаш тугмачаси ёрдамида уни бемалол топиш мумкин. Тизим автомат тарзда тартиб рақами ва рўйхатга олинганлик санасини қайд этади. Шундай қилиб, тизим орқали излашга киришганларга муайян кредитор аниқ бир санада ўз хабарномасини рўйхатдан ўтказганлиги кундай равшан бўлади-қўяди.\nРеестрни қўлланиш билан боғлиқ қатор ибратли мисоллар ҳам келтириб ўтилди. Қарз олувчи Миллий банкда кредит олди дейлик. Банк корхонанинг гаровга қўйилган ускунаси тўғрисидаги хабарномани реестрда қайд эттиради. Ўша пайтнинг ўзида шу қарз олувчи «Асакабанк»дан кредит олишга қарор қилган бўлса, бу банкнинг кредит бўлими ходими реестрдан қарз олувчининг СТИР бўйича Миллий банк бу ташкилотга кредит берганлиги тўғрисидаги ахборотни қийинчиликсиз аниқлайди. Ана шунга қараб, «Асакабанк» кредит бериш-бермаслик масаласини ўзи ҳал этади. Мабодо, қарз олувчида бошқа активлар ҳам бўлса, кредит берилиши мумкин. Моҳият эътибори билан бу ресурс учинчи кредиторларга нисбатан қарорни тегишли ахборот билан таъминланган тарзда қабул қилиш имконини беради.\nБошқа бир вазиятни олайлик. «Ўзбеклизинг» лизингга мол-мулк берди дейлик. Лизинг олувчи шартнома шартларига ва «Лизинг тўғрисида»ги Қонун (14.04.1999 йилдаги 756-I-сон) талабларига хилоф равишда бу мол-мулкни лизинг берувчидан рухсат олмай туриб гаровга бермоқчи бўлган. Банк баҳолаш ўтказмай туриб, таъминот билан таъминланган, лизинг берувчининг мулки ҳуқуқидаги мажбурият бор-йўқлигини билмайди. Лизинг олувчи кредит линияси очиб, бу мол-мулкни гаровга қўяди, бироқ банк реестрдаги изланишдан кейин лизинг компанияси бу ҳуқуқни рўйхатдан аллақачон ўтказганлигини билиб олади. Табиийки, бундай қарз олувчи билан ўйлашиб муомала қиладилар. Шундай қилиб, гаров реестри молиявий бозорларда очиқ ва ошкоралик кўламини кенгайтириш имконини беради.\nШу муносабат билан «Гаров реестрида жойлаштирилган ахборотлардан кимлар фойдаланиши мумкин?» деган савол кўпчиликни қизиқтирса керак. Мутахассисларнинг айтишларига қараганда, барча шахслар реестрдаги ёзувларни чекловларсиз излашга ҳақлидир. Бунда ана шундай ахборотлардан баҳрамандлик бошқа вазифалар, шу жумладан рўйхатдан ўтиш тартиб-таомилини адо этган шахсларга (фойдаланувчиларга) шундай излаш натижалари асосида гаров реестридан кўчирмалар бериш ва белгиланган тартибда муаллифлаштириш билан биргаликда кечади.\nҚонун туфайли амалиётдан ўрин олган яхши янгиликлардан бири унга тегишлича таъминланган барча турдаги мажбуриятлар киритилганлигидир. «Гаров реестри» деган атама замирида бундай қараганда гап гаров ҳақида бораётир. Аслида эса, гап барча турдаги таъминот билан таъминланган кўчар мулк: гаров; ушлаб қолиш, лизинг, молия ижараси, узоқ муддатли ижара, мулк ҳуқуқини сақлаб қолган ҳолда уни сотиш ва шу сингарилар ҳақида бормоқда. Буларнинг барчаси факторинг-консигнациялардир. Моҳият эътибори билан муайян мажбуриятга тааллуқли барча битимлар, қарз олувчининг кўчар мол-мулки мажбуриятни таъмин этаётганлиги боис, шулар сирасига киради. Бундай мажбуриятлар хусусий, қолаверса, оммавий хусусиятга эга. Негаки, бунда солиқ ва божхона органларининг ҳуқуқи ҳам қамраб олинади, зотан улар реестрга ёзувлар киритиши мумкин. Шундай қилиб, солиқ тўловчиларда солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларни тўлаш бўйича қарз бўлган тақдирда, уларнинг мол-мулкига нисбатан номи юқорида зикр этилган органлар ўз талабларини арз этишлари мумкин. Айтайлик, қарз олувчи Миллий банкка келган бўлса, банк ходими ундан солиқлар бўйича боқимондалик бор-йўқлигини, барча турдаги кўчар мол-мулки муайян мажбурият билан таъмин этилган-этилмаганлигини аниқлайди. Банк унга аввал давлат билан ҳисоб-китоб қилишни, шундан кейингина кредит сўрашни тавсия этади. Бу қарз олувчига ташвиш эмас, балки уни давлат олдидаги қарзларини тўлашга рағбатлантирувчи омилдир.\nҚонундаги яна бир муҳим янгилик сирасига реестрдаги ёзув киради. Бундай ёзув электрон рақамли имзо ва гаров реестри муҳри билан расман тасдиқланади. Ана шу ҳужжатдан нусха кўчириб олиш мумкин ва қарздор кредитор билан низолашган тақдирда судга тақдим этилиши мумкин. Судья мазкур кўчирмани ресурсга ахборот расман киритилганлигининг юридик тасдиғи сифатида қабул қилиши шарт. Шуниси ҳам борки, гаров реестри ахборот тўғрилигини тасдиқламайди. Негаки, бу масъулият тамомила кредитор зиммасидадир. Уни кредиторнинг таҳдид-таваккалчилиги дейиш ҳам мумкин. Реестр тизимдан мунтазам баҳрамандликни ва ахборотлар бут сақланашини таъминлайди, холос. Гаров реестри, таъбир жоиз бўлса, эълонларнинг ўзига хос, электрон тахтасидир.\nМатбуот клуби доирасида кенг кўламда фикрлар алмашинилди. Экспертлар анжуманда ҳозир бўлганларнинг саволларига жавоб бердилар.\n2014 йил июлда гаров реестрининг дастурий платформаси ишлаб чиқилди ва Интернет тармоғида ишга туширилди. «Гаров реестри» сайти Tas-ix зонасида жойлашган бўлиб, «garov.uz» домен номига эга.\nҲозирги кунда Ўзбекистон гаров реестрида 1 400 дан ортиқ фойдаланувчи рўйхатга олинган бўлиб, қарздорларнинг 20 дан ортиқ эътирози қайд этилди. Қорамоллар, давлат қимматли қоғозлари, кўчмас мулк (шу жумладан ипотека), муомаладаги товарлар, пай бадаллари, ер ижараси ҳуқуқлари, акциялар, бўлажак ҳосил, ускуналар, заргарлик буюмлари, товар-моддий қимматликлар, транспорт воситалари, облигациялар, депозит сертификатлари гаров билан таъмин этилгандир.\nМақоланинг тўла матни gazeta.norma.uz сайтида эълон қилинмоқда.


Ташриқ кунлари беш вақт намоздан кейин такбир айтиш » Тавҳид\nТашриқ кунлари беш вақт намоздан кейин такбир айтиш\n1,747 марта ўқилган\nСавол: Саволларидан бирида ташриқ кунлари беш вақт намоздан кейин такбир айтишлик ҳақида, у вожибми ёки мустаҳабми дея савол йўллаяпти. Агар бу вожиб ёки мустаҳаб бўлса, уни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам қилганмилар ёки у саҳобалар, уларга Аллоҳ таолонинг розилиги бўлсин, феъллариданми?\nЖавоб: Бисмиллаҳир Раҳмонир Раҳим. Барча мақтовлар Аллоҳга хос. Расулуллоҳга, у кишининг аҳли оила, саҳобалари ҳамда у зотнинг йўлларидан юрганларга Аллоҳнинг саловату саломлари бўлсин.\nТашриқ кунлари намозлардан кейин такбир айтишлик саҳобалар розияллоҳу анҳум, Умар розияллоҳу анҳу ва бир жамоа саҳобаларнинг феълларидан сақланиб қолган. (Бу борада) Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилинган. Бироқ унинг иснодида заифлик бор. Шунингдек, Зулҳижжанинг ўн кунлигида аввалги (кунлари)дан такбир айтишлик, бари машруъдир. Бу саҳобалардан, Аллоҳ улардан рози бўлсин ва уларни рози қилсин, ривоят қилинган. Ибн Умар ва Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳумо ўн кунликда бозорга чиқиб, такбир айтардилар. Одамлар ҳам у иккилари такбир айтишгани учун такбир айтардилар. Саҳоба Умар розияллоҳу анҳу ва бир жамоа (саҳобалар) Арафа кунидан бошлаб ташриқ кунлари тугагунигача беш вақт намоздан кейин такбир айтардилар. Умар розияллоҳу анҳу Минода чодирларида такбир айтардилар. Ҳатто одамлар уни эшиттишарди ва у киши такбир айтганлари боис такбир айтишарди. Демак, такбир айтишлик машруъ, вожиб эмас. Бироқ у Арафа, қурбонлик ва ташриқ кунлари суннатдир. Мутлақ ва қайдланган, намозлардан кейин. Кеча ёки кундуздан иборат қолган вақтларда такбир айтишлик машруъдир. Зулҳижжанинг саккизинчи ва ундан олдинги кунларига келсак, бас, у намозларга қайдланмаган мутлақ такбирдир. Балки у мутлақ. Зулҳижжанинг аввалидан тўққизинчи кеча ниҳоясигача. Бу мутлақ. Инсон йўлда, уйида ва тўшагида такбир айтади. Шунингдек, Арафа ва ундан кейинги охирги кунларда мусулмонлар йўл, масжид, бозор ва беш вақт намоз сўнгидан Арафа ва ундан кейинги кунлар такбир айтадилар. Жумҳур илм аҳли у фақат суннат деган сўзда. Аллоҳ сизни яхшилик билан мукофотласин. Такбир сурати ҳақида сўраяпти, илтифотингиз билан. Сурати:\nАллоҳу Акбар, Аллоҳу Акбар. Ла илаҳа иллаллоҳ. Аллоҳу Акбар, Аллоҳу Акбар. Ва лиллаҳил ҳамд.\nЖуфт-жуфт. Ва баъзи саҳобалар тоқ суратда айтишган.\nالله أكبر الله أكبر الله أكبر، لا إله إلا الله، الله أكبر الله أكبر الله أكبر ولله الحمد\nАллоҳу Акбар, Аллоҳу Акбар, Аллоҳу Акбар. Ла илаҳа иллаллоҳ. Аллоҳу Акбар, Аллоҳу Акбар, Аллоҳу Акбар. Ва лиллаҳил ҳамд.\nБари яхши. Хоҳ уни жуфт-жуфт ёки тоқ суратда адо этса ҳам. Шулардан яна:\nالله أكبر كبيراً والحمد لله كثيراً، وسبحان الله بكرةً وأصيل\nАллоҳу Акбару Кабийро. Валҳамдулиллаҳи Касийро. Ва субҳаналлоҳи букротан ва асийла.\nБуларнинг бари саҳобалар ва Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилинган асарларда ворид бўлган. Аллоҳ сизларни яхшилик билан мукофотласин!\nМасжидда такбир айтишга келсак, одамлардан бири такбир айтиб, қолганлар ундан кейин такбир айтадиларми? Ҳар бир киши ўз ҳолича такбир айтади. Жўр бўлиб такбир айтилмайди. Бу (алоҳида) такбир айтади ва буниси (ҳам алоҳида) такбир айтади. Жамоавий такбир айтиш жорий қилинмаган. Жўр бўлиш ношаръийдир. Бироқ ҳар бир киши ўз ҳолича такбир айтади. Агар унинг овози биродарининг овозига мувофиқ келиб қолса, бунинг зарари йўқ. Аммо жўр бўлиб қайтаришлик ва бошидан охиригача жўр бўлиб бошлаш ва якунлаш, бу бирор асосга эга эмас. Аллоҳ сизларга яхшилик билан мукофот ато этсин!\n Маъноси: Аллоҳ Буюкдир, Аллоҳ Буюкдир. Аллоҳдан ўзга ҳақ илоҳ йўқ. Аллоҳ Буюкдир, Аллоҳ Буюкдир. Барча мақтовлар Аллоҳга хос.\n Маъноси: Аллоҳ Буюкдир, Аллоҳ Буюкдир, Аллоҳ Буюкдир. Аллоҳдан ўзга ҳақ илоҳ йўқ. Аллоҳ Буюкдир, Аллоҳ Буюкдир, Аллоҳ Буюкдир. Барча мақтовлар Аллоҳга хос.\n Маъноси: Аллоҳ ҳақиқатда буюкдир. Аллоҳга кўпдан-кўп ҳамдлар бўлсин. Аллоҳни эртаю кеч барча айбу нуқсонлардан поклайман.\n/ Фатволар / Ибодат мавсуми / Ташриқ кунлари / Ташриқ кунлари беш вақт намоздан кейин такбир айтиш


Ўзбекистонда ҳеч ким рэпни таъқиқламоқчи эмас - Ўзбекнаво\n14:03 20 Феврал 2019\n12:33 13.07.2016 (Янгиланган 10:29 27.07.2016) Ҳавола олиш\n“Ўзбекнаво” раҳбари Фарход Жўраевнинг сўзларига қараганда, охирги вақтларда Ўзбекистонда кўплаб ёш ижрочилар пайдо бўлмоқда. Албатта, улар баъзан адашади, лекин уларга ўргатиш, тўғри йўл кўрсатиш керак, холос. Ҳар қандай ижодкор каби улар ҳам ўз йўлини қидирмоқда.\nТОШКЕНТ, 13 июл — Sputnik. Ўзбекистонда ҳеч ким рэпни ёки ижрочилик санъатининг бошқа йўналишларини таъқиқламоқчи эмас, деди Sputnik Узбекистон мухбирига “Ўзбекнаво” эстрада уюшмаси бош директори Фарход Жўраев.\nОхирги йилларда мамлакатда гоҳ рэп, гоҳ рок йўналиши таъқиқлангани ҳақида миш-мишлар тарқалмоқда. “Ўзбекнаво” раҳбари ушбу гапларни инкор қилиб, бугунги кунда Ўзбекистонда ижодкорлар учун ажойиб шароитлар яратилганлигини, санъатнинг барчи турларига рухсат берилганини, фақатгина улар яхшилик ва эзгулик йўлида хизмат қилиши кераклилиги тасдиқлади.\n“Рэп ҳам керак, фақат уни тўғри йўналтириш керак. Агар биз ундан бутунлай воз кечсак, биз “подвал рэп”ига эга бўламиз. Бу турдаги қўшиқлар эса, умуман назорат қилинмайди. Ҳамма нарса меъёрида ва тўғри йўналтирилган бўлиши керак.\nМусиқанинг бирор йўналишини таъқиқлаш қандай оқибатларга олиб келганлигига кўплаб мисоллар бор. Масалан, Хрущев даврида, мусиқанинг буюк йўналишларидан бири бўлган, жаз таъқиқланиши ҳеч қандай яхши натижага олиб келмаган эди”, — деди Жўраев.\nШу билан бир вақтда, Ўзбекистонда, МДҲнинг бошқа мамлакатларида бўлгани каби, миллий менталитет ва қадриятларга мос келмайдиган қўшиқлар тўлиб-тошиб кетмаган. Бадиий кенгашлар телеканал ва радио эфирга зарарли ва ёшларга салбий таъсир кўрсатиб ахлоқсизликка олиб келадиган қўшиқ ва клиплар қўйилмайди.\nМансабдор шахснинг сўзларига қараганда, мамлакатда охирги йилларда кўплаб ёш ва истеъдодли муаллиф ва ижрочилар пайдо бўлди. Тўғри, баъзан бошқача қўшиқлар ҳам пайдо бўлиб туради, лекин бу ижодкорларга ўргатиш керак, улар ўз йўлини қидирмоқда.\n“Баъзан жамиятнинг бир қисми ёш ижрочилар ва рэп куйловчиларга қарши бўлиши мумкин. Биз ҳудудларда фестиваллар ўтказганимизда ёш ижрочилар у ерга қараб интилади. 10-15 кун давомида ўз оиласидан узоқда ва ноқулай шароитларда бўлишига қарамасдан, улар бор кучи билан ҳаракат қилишади, саҳнада 100 % ғайрат билан ишлашади”, — деди “Ўзбекнаво” раҳбари.


Доктор Абдус Саттор Абу Ғудда роҳимаҳуллоҳ / Ислом молияси\nHome ЯнгиликларФикр-мулоҳаза\tДоктор Абдус Саттор Абу Ғудда роҳимаҳуллоҳ\nby Muhiddin 30.05.2021\n30.05.2021 211 views\nДоктор Абдус Саттор Абу Ғудда фақиҳ олим, Ислом молияси бўйича энг етакчи инсонлардан бири, машҳур иқтисодчи, доктор, Европа Фатво ва Тадқиқотлар кенгаши аъзоси, бир қанча Ислом молия муассасалари Шариат кенгашлари аъзоси бўлган.\nИсми ва келиб чиқиши:\nТўлиқ исми Абдус Саттор Ибн Абдул Карим Ибн Муҳаммад Ибн Башир Ибн Ҳасан Ибн Абу Ғудда бўлиб, 1940 йил 28 январда Суриянинг Ҳалаб шаҳрида дунёга келган. Кибор уламолардан бири Абдул Фаттоҳ Абу Ғудда роҳимаҳуллоҳнинг жияни.\nДоктор Абдус Саттор Абу Ғудда 1964 йилда Дамашқ Университетида Шариат йўналиши бўйича ва 1965 йилда Ҳуқуқ йўналиши бўйича бакалавр босқичини тугатган. Шундан сўнг, Мисрдаги Ал-Азҳар университетида олий таълимни давом эттирган. 1966 йилда Шариат йўналиши бўйича магистр, 1967 йилда Ҳадис илмлари бўйича магистр босқичини тамомлаган. 1975 йил Ал-Азҳар университетида қиёсий ҳуқуқшунослик (Ал-фиқҳ ал-муқорин) бўйича доктор даражасига эришган.\nДоктор Абдус Саттор Абу Ғудда ислом фиқҳини қиёсий ўрганиш бўйича кучли мутахассис бўлган, хоссатан, молиявий муамолотлар фиқҳи ва ислом банкчилиги бўйича замонамизнинг пешқадам инсонлардан бири бўлган. Бундан ташқари, закот ва вақф бўйича чуқур билим эгаси, бухгалтерия ҳисоби ва аудит фиқҳи, ҳуқуқшунослик, қўлёзмаларни тадқиқ этиш ва ислом тиббиёти соҳаларида ҳам бой тажриба соҳиби ҳисобланган.\n2006 йилда Сурия Халқаро Ислом банки Шариат кенгаши раҳбари бўлиб ишлаган ва Саудия Арабистони, Кувайт, Мисрдаги ва бошқа кўплаб университетларда дарс берган. Жумладан, 1983-1986 йилларда Кувайт университети Шариат ва ҳуқуқ куллиёт (факультет)ида; 1990-1991 йилларда Ал-Азҳар Университети Солиҳ Комил номидаги Иқтисодий тадқиқотлар марказида таълим берган. Доктор Абу Ғудда Саудия Арабистонидаги Ислом Фиқҳи Академиясининг аъзоси ва мутахассиси бўлган. Шунингдек, у киши 1982-1990 йилларда Кувайт вазирлигида Фатво кенгашининг аъзоси бўлган. Фатво кенгашида фаолият олиб борган вақтларида доктор Абу Ғудда Кувайтда Фиқҳ Энциклопедиясини яратиш учун зарур бўлган тадқиқотларга ҳам ҳисса қўшган.\nДоктор Абу Ғудда Европа Фатво ва тадқиқотлар кенгашининг доимий аъзоси, 1995 йилдан бошлаб эса Ислом молия муассасалари учун Бухгалтерия ҳисоби ва аудит ташкилоти (AAOIFI)нинг Стандартлар бўйича кенгаши ва Шариат қўмитаси аъзоси бўлган.\nУмумий ҳисобда, олим 50 дан ортиқ молия муассасалари Шариат кузатув кенгашлари таркибида бўлган. Улар жумласига: BNP Paribas (Франция), Al Rayan Bank (Буюк Британия), Aljazira Capital (Саудия Арабистони), S&P Dow Jones (АҚШ), Иордания Ислом Банки, Masraf Al Rayan Bank (Қатар), Қатар Ислом Банки, Banque Saudi Fransi (Саудия Арабистони), Bank Nizwa (Оман), Medgulf Takaful (Баҳрайн), Solidarity Bahrain (Баҳрайн) ва бошқа кўплаб молиявий муассасалар киради.\nДокторнинг бир қатор китоблари ҳам нашр этилган: “Хиёр ва унинг шартномалардаги таъсири”, “Ислом фиқҳининг ҳозирги кундаги ўрни”, “Закот қўлланмаси” шулар жумласидандир. Бундан ташқари, олим ислом молияси ва ислом фиқҳига доир бир қанча мақолалар муаллифи ҳам саналади.\nДоктор Абдус Саттор Абу Ғудда роҳимаҳуллоҳ 2020 йил 23 октябр (1442 ҳижрий, 6-робиъул-аввал) куни Канадада 80 ёшида вафот этган. Аллоҳ таоло бу инсонни жаннат билан мукофотласин. Омиин!\nАбу ҒуддаИслом молиясиУламолар\nИСЛОМ БАНКЛАРИДА ИНВЕСТИЦИЯ ҲИСОБВАРАҚЛАРИ


Чин диёри сарҳадлари бўйлаб (очерк) — Ni hao | 你好\nni-hao.uz . 26.11.2018 17.09.2019 . 1 110\nХитой Халқ Республикасининг Ўзбекистондаги элчихонаси ташаббуси билан ўзбекистонлик бир гуруҳ журналистларнинг Хитойга қиладиган ижодий сафари май ойининг ўрталарига тўғри келди. 12 май куни, айтилган вақт, кеч соат 19.00 га барчамиз Тошкент халқаро аэропортга етиб келдик. Гуруҳимиз таркиби “Ўзбекистон овози” – “Голос Узбекистана” газетаси бош муҳаррири Сафар Остонов, “Зарафшон” – “Вести Самарканда” газеталари бош муҳаррири Фармон Тошев, Ўзбекистон Журналистлари ижодий уюшмаси, Фарғона вилояти бўлими бошлиғи Муҳаммаджон Обидов, Марғилон педагогика коллежи ўқитувчиси Нозима Тошматова ҳамда мен билан беш кишидан иборат эди. Аэропортда бизга Huawei компаниясининг жамоатчилик билан алоқалар (ПР) бўйича катта менежери Дун Айбо келиб қўшилди. У бизни Шэньжэн шаҳрига кузатиб борар экан. Орамизда Муҳаммаджон Обидов Хитой Халқ Республикасида бир неча марта борганлиги, қолаверса ушбу сафарни уюштиришда унинг ҳиссаси алоҳида бўлганлиги боис, ташкилий масалаларда унга мурожаат қиладиган бўлдик. Муҳаммаджон ака бизни борадиган сафар дастури билан олдиндан таништирганди. Унга кўра, бир ҳафта давомида биз Хитойнинг Пекин, Шэньчжэн ва Харбин шаҳарларида бўлишимиз режалаштирилганди. Юкларимизни топшириб, паспорт ва авиачипталар билан рўйхатдан ўтдик. Аэропортда йўловчилар унгчалик кўп бўлмагани боис навбатда узоқ турмадик. Нозимахон билан кутиш залига ўтиб, бўш курсиларга бориб ўтирдик. Эркаклар эса тамадди қилиш учун емакхонага кириб кетишди.\nНозимахон Муҳаммаджон аканинг қизи, менинг ягона аёл ҳамроҳим. У билан биринчи марта уч-тўрт кун аввал Хитой элчиси Сун Луженинг сафар аъзоларини расмий қабулида учрашгандик. Иккинчи марта эски қадрдонлардек бўлиб қолдик. Марғилон Педагогика коллежида дарс берадиган бу истаралигина аёл ўзининг дилкашлиги, яхши ҳамсуҳбатлиги билан одамни ўзига тортарди. Айниқса, иккаламиз ҳам таълим соҳасида ишлаганимиз учун тез тил топишиб олдик. Гаплашишга гапимиз, муҳокама қилишга мавзуимиз бўлганлиги боис, аэропортдаёқ қизғин суҳбатга киришиб кетдик. Самолёт жадвалда белгиланган вақтдан бир оз кеч қолди. Соат 21.10 да учиши керак эди, ярим соатдан ортиқроқ кутишга тўғри келди. Ниҳоят, йўловчилар бирин-кетин самолётга чиқа бошладилар. “Хитой ҳаво йўллари”га қарашли Боинг -737 ҳаво лайнери бизни ортмоқлаб олдиндаги манзил — кўҳна ва навқирон Чин юрти сари парвозини бошлади…\nУчиш машаққати ёхуд йўл ҳақида жайдари фалсафа\nИлгаридан самолётда учишни унчалик хуш кўрмайман. Ўзи умуман, узоқ йўлга йўқроқман. Мен учун йўлда вақт жуда секин ўтади. Мана ҳозир ҳам тун бўлгани учун айрим йўловчилар самолёт осмонга кўтарилгандан уйқуга кетганди. Нозимахон билан ёнма-ён ўтирардик. Менинг безовталигимни кўриб, “қўрқяпсизми” деди ва чалғитишга ҳаракат қилиб, ҳаётий воқеаларни гапира бошлади. Унинг овози сокин ва хотиржам эди. Ёш бўлишига қарамай ҳаётнинг ўзига яраша синовларида синашта бўлган бу аёлнинг ҳикояларини бажонидил тинглайман. Аввалига у гапирди, кейин мен, қарасам, уни ҳам уйқу элитаяпти. Ҳалақит бергим келмади. Чунки бундай узоқ йўлга чиққанда, вақт ўтказишда уйқудан яхшиси йўқ. Ахир ҳали оз эмас, кўп эмас олти соатлик йўл турибди. Ўзим ҳам ҳамма қатори ухлашга ҳаракат қилиб кўрдим, аммо уддасидан чиқа олмадим. Инглиз тилидаги журналларни бир-бир варақлаб, тушунганимча ўқидим. Кейин кино кўрмоқчи бўлдим. Қандайдир ўзга сайёралар ҳақидаги фантастик фильм ёқмади. Вақт эса жуда имиллаб ўтарди. Учиш бошланганидан бир, бир ярим соатлар ўтиб, стюардесса қизлар йўловчиларга аввалига ичимлик, кейин овқат тарқатишди. Ярим соатлар чамаси самолёт салони жонланди. Қизлар бўш идишларни йиғиб олганларидан кейин чироқлар ўчирилди. Яна ҳамма бир-кетин уйқуга кета бошлади. Менинг эса кўзларим юмилмайди. Хаёлимда минг хил фикр чарх уради. Олдинда ҳали яна тўрт соатлик йўл бор. Ўзимни ҳарчанд чалғитишга ҳаракат қилсамда, йўл билан боғлиқ ўйлар келаверади.\nҚизиқ, инсон умрининг қанча қисмини йўлда ўтказаркан-а? Бундан анча йил аввал телевизорда бир кўрсатувда шунга яқин мавзу кўтарилганди. Аниқроғи, олимлар инсон умрини фаолият турларига бўлиб ўрганишган. Унга кўра, агар одам ўртача етмиш йил яшаса, шундан ақлий ва жисмоний фаолиятга, ухлашга, дам олишга, китоб ўқишга, овқатланишга кетган вақт ҳисоблаб чиқилганди. Лекин унда босиб ўтилган йўл ҳақида ҳеч нарса дейилмаганди. Ваҳоланки, йўл юриш ҳам инсоннинг фаол ҳаракат турларига киради. Эндиликда кунлик босилган қадамни ўлчайдиган махсус билакузуклар пайдо бўлган. Улар орқали одамнинг бир кунда юриши керак бўлган қадами ҳисобланади ва умр бўйи босиб ўтган йўли аниқланади. Бир кунлик юрган йўлнинг узунлиги бир ҳафта, бир ой, бир йилга кўпайтирса кифоя, ўртача юрган йўли келиб чиқади, вассалом. Демак, босиб ўтилган йўл масофа, ҳаракат ва вақтнинг ўртача нисбатига тенг. Аммо йўл транспортда, айтайлик машина, поезд, самолёт ёки кемада кечсачи? Бу энди бошқа масала, у сафар билан боғлиқ бўлиб, ёлғиз бир кишининг ўзига тегишли бўлмайди… Салондаги йўловчиларни кузатаман. Деярли ҳамма ухлаяпти. Ҳамроҳларим ҳам. Фақат олдинги қаторларда менга ўхшаган бир бедор киши бор экан. Ухламасада, планшетида қандайдир кинони берилиб кўраяпти. Самолёт худди осмонда тўхтаб қолганга ўхшайди, унга қўшилиб вақт ҳам имиллайди. Ўзимни нималар биландир чалғитган бўлиб соатга қарасам, энди ўн дақиқа ўтган бўлади. “Кейинги сафар самолётган чиқсам, албатта уйқу дори ичиб оламан” дейман ўзимга-ўзим. Худди шу дорини ичсам қотиб ухлайдигандай. Бу ҳам ўзини-ўзи юпатишнинг бир усулида.\nИлгари ҳам хорижий давлатларда бўлганман. Аммо Хитойга биринчи марта боришим, табиийки “Хитой ҳаво йўллари” самолётларида биринчи марта учяпман. Самолётга чиққанимдан биринчи илғаганим, бу бортда интизомнинг қатъийлигини эди. Самолёт осмонга кўтарилгунга қадар стюардесса қизлар телефонларни ўчириб, олиб қўйишни, камарларни тақишни, курсиларни кўтариб ўтиришни қайта-қайта назорат қилдилар. Айниқса, самолёт осмонга кўтарилаётганда ва қўнаётганида 40-50 дақиқа ҳеч ким самолёт ичида ҳаракатланмас, кузатувчи қизларнинг ўзлари ҳам йўловчиларга қараб, камарларни тақиб ўтиришарди.\nНиҳоят тонг ёриша бошлади. Микрофондан самолёт қирқ дақиқадан кейин Пекин аэропортига қўниши эълон қилинди. Стюардесса қизлар йўловчилардан иллиминаторларга туширилган ёруғликни тўсувчи махсус пардани кўтаришни ва камарларни тақишни сўради.\nШэньжэнга йўл Пекин орқали\nСоат олти ярим, еттиларда ХХР пойтахти Пекин аэропортига қўндик. Аэропорт ҳудуди шунчалик катта эдики, самолёт белгиланган жойга келиб тўхтагунча ярим соат ўтди. Олти соатлик учиш давомида мижжа қоқмаганим учун бошим оғир эди. Аэропортга киришимиз билан Шэньчжэн самолётига чиқадиган терминалга томон шошилдик. Чунки соат 8.30 да Шэньчжэнга учишимиз керак эди. Самолётда Фармон ака Нозимахон иккаламизга шаҳарга киришда божхонадан ўтиш учун декларация варақаларини узатганди. Нозимахон билан бу декларацияни фақат ўзимиз учун тўлдирибмиз. Улар бизни ўзларига нисбатан ёш, хорижий тилни билади, бизларга ҳам тўлдиради, деб умид қилишган экан. Биз тушунмабмиз. Божхонадан ўтаётганда ўша декларациялар талаб қилинди. Фармон ака бизга қарайди. Нозимахон билан мен муаммо нимадалигини тушунмай ҳайрон бир-биримизга қараймиз. Йўқ, ҳар ҳолда Муҳаммаджон аканинг юрт кўрганлиги қўл келиб, дарров декларация варақаларини тўлдиришда Сафар ака билан Фармон ака ёрдамлашди. Божхона кўригидан ўтгач, Шэньчжэнга учадиган самолёт томон тўртинчи терминалга йўл олдик. Шэньчжэнга яна уч соатдан зиёдроқ учишимиз керак эди.\nШэньчжэн ҳақида мухтасар маълумот\nШэньчжэн — Хитой Халқ Республикасининг жанубида жойлашган Гуандон провинциясининг Гонгконг билан чегарадош бўлган йирик марказий шаҳарларидан бири бўлиб, асос солинганига унча кўп вақт бўлгани йўқ. Гарчанд бу шаҳарнинг пайдо бўлганлиги ҳақидаги маълумотлар IV асрларга бориб тақалсада, 1979 йилда мавжуд Баоань уезди Шэньчжэн деб қайта номланиши билан ҳозирги шаҳарга асос солинган. Хитой тилида Шэньчжэн -深圳- Shēnzhèn сўзи ўзбек тилида “чуқур чегара” деган маънони англатади. Шаҳар аҳолиси 10 миллиондан ортиқ. БМТнинг маълумотларига қараганда,Шэньчжэн аҳолининг ўсиши бўйича дунё шаҳарларининг ичида биринчи бешталикка кирар экан. Кенг кўламдаги хорижий ва давлат инвестицияларнинг жалб қилинганлиги туфайли, шаҳар жуда қисқа муддат ичида мислсиз даражада ривожланиб, нафақат Марварид дарёсининг денгиз билан туташувчи сарҳадларда, балки бутун мамлакатнинг йирик иқтисодий, молиявий, транспорт ва саноат марказига айланди. Ҳозирда Шэньчжэн Хитойдаги энг барқарор ривожланаётган шаҳарлардан бири бўлиб, рақобатбардошлик жиҳатдан мамлакатда тўртинчи ўринни эгаллайди. Экспорт миқёси ва инвестиция, янги технологиялар ва бизнесни йўлга қўйиш маданияти бўйича ўзига хос дарвоза вазифасини ўтайди. 2008 йилда ЮНЕСКО томонидан Шэньчжэн “Дизайн ижодкорлиги шаҳри” деб тан олинган. Бу бежиз эмас албатта.Шэньчжэн аввало, ўзига хос меъморчилиги осмонўпар бинолари, турли мавзулар ва йўналишларидаги истироҳат боғлари, ранг-баранг соҳаларга бағишланган кўргазмалари ва албатта, энг асосийси электрон ва электротехника саноатининг (масалан, Iphone ваIPad машҳур мобил ускуналарининг каттагина қисми айнан шу ерда ишлаб чиқилади) йирик маркази ҳисобанади. Business Insider порталининг бўлинмаси ҳисобланган Tech Insider сайти рейтинги бўйича Шэньчжэн дунёнинг энг технологик шаҳарлари сирасига киради.\nУч соатлик парвоздан кейин самолёт Шэньчжэнга аэропортига қўнди. Бу ерда бизни ўрта бўйли, нозиккина, ёқимтой қиз кутиб олди. У Huawei компанияси ходими бўлиб, икки кун давомида бизга йўлбошчилик қилиши белгиланган эди. Пекин университетининг рус тили ва адабиёти факультетини тамомлаган бу қиз биз билан рус тилида гаплашди. Ўзини таништираётиб, “исмим русчада Анастасия бўлади”, деб қўшиб қўйди. Шундан кейин ҳамроҳларим унга Настя деб мурожаат қила бошлашди. Аэропортдан чиқишда Настя бизни махсус хизмат машиналари тўхташ жойида турган микроавтобус томон бошлади. Тўққиз соатдан ортиқ учиш давомида ерда бўладими, самодами, сувдами бундан қатьи назар “йўл азоби — гўр азоби” дегани мақол ҳар қандай йўлга бирдай тааллуқли экан, деган хулосага келдим. Чунки жуда толиққандим. Салкам 16-17 соатлик (кутишлар билан бирга) йўл биргина мени эмас, қолган ҳамроҳларимни ҳам чарчатганди. Барча қулайликларга эга микроавтобусга ўтириб шаҳар томон йўл олдик.\nШэньчжэн денгиз бўйида жойлашган шаҳар бўлгани учун намлик юқори, унинг устига ҳаво булутлиги боис дим ҳам эди. Шаҳаргача тахминан ярим соат йўл босдик. Аввалига самолётда ухлолмаганим боис, кўзим илина бошлади. Фармон ака “Назира уйқуга кетди” деб ҳазиллашиб ҳам қўйди. Аммо шаҳарга кириб борар эканмиз, ташқаридаги гўзалликни кўриб уйқум қочди. Шаҳар кўчаларининг икки тарафи ям-яшил манзарали дарахтлар, анвоий гуллар билан безатилган. Уларга турли шаклларнинг берилганлиги шаҳарда ланшафт дизайни ривожланганлигидан далолат берарди. Бир-бирига ўхшамас меъморчилик усулларида қурилган осмонўпар бинолар кишининг ҳайратини оширарди. Шу пайтгача Хитой ҳақида ўқиганларим бир бўлдию кўзим билан кўрганларим бир бўлди.Тўғриси, бунчалик ривожланишни кўришни кутмагандим. Ҳайратимнинг чеки йўқ эди.\nМикроавтобус шаҳар марказида жойлашган беш юлдузли Павильон меҳмонхонасига олдига келиб тўхтади. Ичкарига киришимиз билан маъмурият ходимлари қўлимизга бизга ажратилган хоналарнинг карточкаларини беришди. Настя хоналарга кириб юкларимизни жойлаб, ўзимизни тартибга келтириб олишимиз учун ярим соат вақт берди. Соат икки бўлганди. Настя тезроқ тайёр бўлишимизни тайинлади. Маълумот ўрнида тушлик қилишга улгиришимиз, бунинг учун ярим соат ажратилганлиги, сўнг Huawei компаниясига эксскурсия қилишимиз ва соат 16.00да компаниянинг вице президенти билан учрашишимизни эслатди. Айтилган вақтда ҳаммамиз меҳмонхона холига йиғилдик. Овқатланишимиз керак бўлган ресторан меҳмонхонага унча узоқ бўлмаганлиги боис, яёв бордик. Ёмғир томчилаётганига қарамай ҳаво ҳали ҳам дим эди. Ташқаридан ҳашаматли кўринган ресторан ичкариси битта-иккита катта залларини ҳисобга олмаса, аксарияти кичик-кичик хоналаридан иборат эди. Йўлаклар Хитой тасвирий ва амалий санъат намуналари билан безатилганди. Ҳар бир хонага учун алоҳида ошпаз ва официантлар хизмат қиларди. Ўртача катталикдаги хонага кирдик. Бу ерда катта думалоқ стол, унинг устида айландиган ойна бўлиб, официантлар турли катталикдаги идишларда таом ва салатларни шу ойнанинг устига келтириб қўя бошлашди. Ҳамма ўзининг олдидаги тарелкага керагича олиб ейиши мумкин эди. Аҳамиятлиси, сафар давомида овқатланишимиз билан боғлиқ ташкилий масалаларда миллий ўзига хослигимиз ҳисобга олинганди. Столга қўйилган таомлар санъат даражасида безатилган, ҳар бири қандайдир мазмун ёки образни акс эттирарди. Масалан, таги сал чуқурроқ бўлган қора лаганда қор уюми, унинг устида кўкатлардан дарахт ва денгиз қисқичбақанинг гўшти. Худди чизилган расмга ўхшайди. Қўл теккизсанг мазмун бузиладигандай, гўё. Аёл эмасмизми, биз учун кутилмаган таомларни ейишдан олдин Нозимахон иккаламиз расмга тушириб оламиз.\nДастурхонга тортиладиган биринчи таом — гуруч эди. Хитойда гуруч нон вазифасини ўтайди. Охирги тортиладиган таом эса, хамир ва қора қўзиқориндан тайёрланган шўрва. Бизда меҳмонга суюқ овқат биринчи тортилса, бу ерда аксинча, охирида берилар экан. Тушлик қилиб бўлгач, яна ўша микроавтобусга ўтириб Huawei компаниясига томон йўл олдик. Расмий фаолиятимиз энди бошланаётган эди.\nМинг марта эшитгандан, бир марта кўрган яхши\nБу гап бежиз айтилмаган, сонсиз тажрибадан чиқарилган хулоса, аслида. Бундан икки йил аввал факультетимизда волонёр сифатида иш бошлаган Жанубий кореялик доктор Вонтай Сол дастлаб “Тошкентда кундузи эркин юрса бўладими”, деб сўраганди. Биз “нафақат кундузи, кечаси ҳам бемалол юришингиз мумкин” дегандикҳазиллашиб. Доктор Сол Ўзбекистондаги ҳаётни ўз кўзи билан кўриб, маълум муддат яшаб, жамоамиз билан бир оиладек бўлиб кетди. Кейинроқ бу ерга келгунга қадар Ўзбекистон ҳақида ўқиган маълумотларини “дизинформация” деб атади. Нега мен бу воқеани эсладим? Доктор Сол Ўзбекистонни ўз кўзи билан кўрмагунча ўқиган маълумотларига ишонганди. Шу маънода очик айтишим керакки, Хитойга келгунга қадар замонавий технологиялар: компьютер, телефон, планшет, телефон, умуман Хитой маҳсулотларини, ҳатто кийим-кечакларни харид қилиш ҳақида гап кетганда иложи борича олмасликка ҳаракат қилардим. Чунки онгимга “улар сифатсиз” деган хулоса ўрнашиб қолганди. Битта мен эмас, одамлар орасида шундай қарашлар шаклланганди ҳам. Бозордаги Хитой маҳсулотлари бошқаларга нисбатан арзонлигини ҳам унинг сифати кафолатланмагани билан боғлардим. Хитойга келгандан кейин, айниқсаHuawei компаниясида бўлиб, унинг технологик тажрибаларини ўз кўзим билан кўргандан кейин шу пайтгача бўлган тасаввурларим тумандай тарқаб кетди. Кўрганларимиз ҳақиқат эди.\nШундай қилиб, бизнинг Шэньджэндаги дастлабки расмий ташрифимиз ана шу машҳур компаниядан бошланди. Бизни компания бош биносида бозор ва савдони қўллаб-қувватловчи департаментининг маркетинг бўйича менежери Илья Бровашов кутиб олди ва кўргазмалар залига бошлади.\nКенг ва ёруғ заллар компаниянинг ташкил топгандан то ҳозиргача бўлган фаолияти давомида эришган ютуқлари ҳақида ҳикоя қилувчи кўргазмали воситалар билан билан жиҳозланган. Кўргазманинг бошида катта деворда компания қўлга киритган патентлар намуналари ўрин олганди. Илья Бровашовнинг айтишича, бундай патентлар сони ҳозирда 56 мингдан ортган. Шу ўринда мулоҳаза учун ушбу далилларни келтириб ўтиш жоиз. Uzinfocom.uz маълумотларига қараганда, Huawei халқаро патентлар бўйича “Qualcomm”, “Samsung” ва “Sony” каби гигантларни ортда қолдирган. Бутунжаҳон интелектуал мулк ташкилоти таҳлилларига кўра, Huawei икки йилдан бери патент аризаси топширган компаниялар рўйхатида етакчилик қилмоқда. Биргина 2015 йилда 3898 та ариза топширган бўлиб, у 2014 йилга нисбатан 456 та ортган.\nHuawei – жаҳондаги етакчи инфокоммуникацион лойиҳаларни етказиб берувчи компаниялардан биридир. Унинг мақсади коммуникацион технологиялар орқали одамларнинг ҳаётига ранг-барангликни олиб кириш ва ўзаро мулоқотларни мазмунан бойитишдан иборат. Компания асосан технологиялар бозорида мижозларнинг эҳтиёжларини ўрганиб, уларга мўлжалланган иннавоцион лойиҳа ва ишланмаларни тақдим этади, телекоммуникацион тармоқлар, терминал лойиҳалар ва булутли ҳисоб-китоб тизимлари орқали хизмат кўрсатади.\nКомпаниянинг нима учун Huawei номланиши кўпчилик учун қизиқарли бўлиши табиий. Хабардор.уз сайтининг маълумотларига кўра, компаниянинг номи “Ua-Vey” деб ўқилади.“Huawei”сўзи иккита “Hua” – Хитой ва “Wei” – ютуқ иероглифларидан иборат бўлиб, “Хитой ютуғи” деб таржима қилинади. Шунингдек, бошқа таржимасида “аъло ҳаракат” ҳам деб аталади. Унинг номини компаниянинг асосчиларидан бири Рен Женфей 1987 йилда ўйлаб топган.\nХитойликлар ўз бизнесини ўртача қанча сармоя билан бошлайди, деган саволга Huawei компанияси фаолиятини қанча миқдордаги маблағ билан бошлаганини мисол сифатида келтириш мумкин. Бугун дунёнинг энг қиммат брендлари рўйхатидан ўрин олган компания 1987 йилда ўз фаолиятини 21000 минг юуан жамғарма билан (бу тахминан 5680 долларга тенг) бошлаган. Дастлаб компания АТСлар учун қурилма ишлаб чиқарган. Кейинроқ тармоқли бирлашиш, сифатли алоқа назорати, бошқарув хизматлари, логистика ва иқтисодиётнинг бошқа соҳаларига тааллуқли технологиялар билан хизмат кўрсата бошлади. У нафақат истеъмол техникасини ишлаб чиқаради, балки ўз процессорларини тайёрлайдиган саноқли компаниялардан бири ҳисобланади.\nЎтган 30 йил давомида компания жуда катта ютуқларга эришди. Американинг Fast Company журнали ўтказган жаҳоннинг инновацион компаниялари рейтингида Huawei машҳур Facebook, Amazon, Apple, Google компанияларидан сўнг энг инновацион компаниялар биринчи бешлигига кирди\nНавбатдаги эътиборимизни тортган дарахт шаклидаги экспонатда компаниянинг ҳамкорлик алоқалари акс этганди. Гўё дарахтнинг танаси компания бўлса, унинг шоҳлари бошқа компаниялардир. Табиийки, бу рамзийликда ҳам ўзига хос маъно бор эди. Чунки ўтган вақт мобайнида дунёнинг 170 та мамлакатида компаниянинг офис, завод ва лабораториялари пайдо бўлди. Ҳозирги пайтда Huawei компаниясида 170 мингга яқин ходим фаолият олиб бориб, корхоналар, ташкилотлар ва фойдаланувчиларга инновацион технологиялар бўйича рақобатбардош хизматларни таклиф этиб, мижозлари учун максимал шароитлар яратишга ҳаракат қилади. Биз ташриф буюрганШэньчжэндаги бош офисда тахминан 40 мингдан зиёд ходим ишлар экан. Жаҳоннинг 170 дан зиёд мамлакати, ер шари аҳолисининг учдан бир қисми компаниянинг инновацион маҳсулотлар, лойиҳа ва хизматлардан фойдаландилар. Компания хусусий ҳисобланиб, унга тўлиғича ходимлар эгалик қилади. У смартфонлар, планшетлар, кенг йўлакли очиқ мобил қурилмалари ишлаб чиқаради ва уй учун лойиҳалар яратади. Huawei дунёдаги смартфонлар ишлаб чиқарувчи етакчи компаниялар учлигига киради. 2015 йилда компания иккинчи маротаба халқаро 100 Топ брендига Best Global Brand рейтингга киритилди.\nКўргазмага қўйилган ҳар бир ускунанинг олдидаги мониторларда шу ускунанинг ишлаши билан боғлиқ видео тасвирлар намойиш этилади. Шунга қарамай биз маркетинг бўйича менежер Илья Бровашовга ўзимизни қизиқтирган саволлар билан мурожаат этик. У ҳар бир саволга атрофлича, иложи борича кўргазмали жавоб беришга ҳаракат қилди. Залларида биздан ташқари бир хил кийинган бир гуруҳ йигит-қизлар ҳам компания эксскурсоводи бошчилигида залдаги экспонатларни кўрардилар. Менежернинг айтишига қараганда, улар университет талабалари бўлиб, бу ерда амалиёт ўтаётган эканлар. Илья Бровашов бизга компания вице президенти билан учрашув вақти бўлиб қолганини айтди. Шу залда эсдалик учун гуруҳимиз билан суратга тушдик. Кўргазмадан компания ҳақида катта таассуротлар билан учрашувлар залига ўтдик.\nВице президенти билан эксклюзив суҳбат\nАйтилган пайтда биз Huawei компаниясининг учрашувлар залида ҳозир бўлдик. Компаниянинг ташқи алоқалар бўлими вице-президенти Уолтер Женнингс бизни узоқ куттирмади. У компаниянинг фаолияти ҳақида инглиз тилида тақдимот қилиб берди. Унинг гапларини Huawei компаниясининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси ходими Дун Айбо рус тилига таржима қилиб турди. Тақдимотдан кейин савол-жавоблар бошланди. Дастлаб Ўзбекистон журналистлари ижодий уюшмаси Фарғона вилояти бўлими бошлиғи Муҳаммаджон Обидовнинг, “Huawei дунё рейтингида жуда тез ривожланиб бораётган компаниялардан бири, деб эътироф этилди. Бунинг асосий сабаби нимада, деб ўйлайсиз”, деган саволига Уолтер Женнингс шундай жавоб берди:\n— Биласизми, мен ўзим ҳам шу саволга ҳамиша жавоб излайман. Мана қаранг, бундан 30 йил аввал, яъни 1987 йилда жаноб Жень Женфей атиги 5680 доллар жамғарма билан иш бошлаган. 2016 йилда компания умумий 75,6 миллиард долларлик товар айланмасига эришди. Ақл бовар қилмас юксалиш, тўғрими?Компания ва унинг ходимлари учун чегараланган иш вақти, деган тушунчанинг ўзи йўқ. Биз ҳар доим, кабинетда, корхонада, тушликда, брефингларда, куну-тун иш жараёнида бўламиз, иш ҳақида ўйлаймиз ва сўзлаймиз. Ишонинг, айрим лойиҳалар муҳокамаси ҳатто тушимга ҳам кириб чиқади. Компаниянинг каттадан кичигигача барча ходимлари – фидойи одамлар. Бу баландпарвоз гап эмас. Компания иқтисодий равнақи, даромади, нуфузидан барча баробар манфаатдор. У оддий ишчими, муҳандисми, бошқарувчими, қайси лавозимда бўлмасин — акциядор бўлиши мумкин. Акциялар улар орасида тақсимланган. Компания асосчиси жаноб Жень Женфей эса ўзида 1,4 фоиз акция қолдирган холос.\nШунингдек, вице президент жавобига қўшимча қилиб, компаниялар мунтазам янги-янги лойиҳалар устида иш олиб боришини, эндиликда юздан зиёд пойтахт шаҳарларда компаниянинг “Хавфсиз шаҳар” лойиҳаси ишга тушганлигини, 300 дан зиёд молия идораси, аввало энг йирик ва машҳур банклар тизими, сув кемалари, темир йўл ҳаракати бундай хизмат туридан фойдаланаётганини қайд этди.\nМаълумот ўрнида айтиш жоизки, биргина 2016 йилда Huawei томонидан 130 миллион дона Huawei бренди билан смартфонлар сотилган. Компаниянинг16 та мамлакатда йирик илмий марказлар ташкил этилган бўлиб, улар маҳсулотларни такомиллаштириш, янги лойиҳалар ишлаб чиқиш устида изланиш олиб боради. Йиллик даромаднинг 10-15 фоизини ана шу илмий марказларга сарфлайди. Вице президентнинг айтишича, 2016 йилда компаниянинг даромади 7,5 миллиард долларни ташкил этди.\nМуҳаммаджон Обидовнинг “бугун Huawei маҳсулоти кириб бормаган, унинг хизматидан фойдаланмайдиган Ўзбекистонда бирон хонадон қолмади”, деб бошлаган фикрига Уолтер Женнингс “бизнинг маҳсулот ёки хизматдан дунёнинг ҳар учинчи одами фойдаланяпти”, деб қўшимча қилиб қўйди.\n— Шундай экан, бизнинг мамлакат билан ҳамкорлик қилиш бўйича истиқболдаги режалар қандай,- деб сўрадиМуҳаммаджон Обидов.\n— 1999 йилда Ўзбекистон алоқа ва телекоммуникация бозорига кириб келдик. “Юнител”, “Билайн”, “Ўзмобайл” бизнинг лойиҳалар асосида ишлади. Ҳозир юртингиздаги бўлимимизда 300 дан зиёд мутахассис ишлайди, уларнинг 75 фоизи маҳаллий ёшлардир. Мақсадимиз Ўзбекистонда фақат бизнесимизни ривожлантиришгина бўлмай, балки янги ишланмаларни яратишдир. Ҳозир эса “Ўзбектелеком” билан ҳамкорликда жуда катта сиғимга эга электрон ахборот банкини, халқ таълими вазирлиги билан электрон таълим тизимини яратмоқдамиз. “Трансгаз” тармоғига SCADA Telecom лойиҳасини тақдим этдик. Компаниямизнинг ёш олимлар, иқтидорли талабаларни рағбатлантириш жамғармаси бор. Мисол учун, Тошкент ахборот технологиялар университетига оталик ёрдами кўрсатамиз. Сўнгги йилларда мазкур ўқув юртининг 200 дан зиёд талаба ва мутахассис Huawei компаниясида малака оширди. Бу йилдан бошлаб унинг қаторига Инхауниверситети ҳам қўшилди. Энди бу университетда таҳсил оладиган талабалар ҳам Хитойда амалиёт ўтайдилар. Буларнинг ҳар бири Ўзбекистон учун аҳамиятли лойиҳалардир. Шунингдек, мамлакатингизда стол тенниси, бокс федерацияларини қўллаб-қувватлаб турамиз..\nЎзбекистон хорижий инвесторлар учун қулай муҳит ва қонунчилик асосларини яратган. Қолаверса, дунёда ўзбек халқидек очиқ кўнгил, меҳмондўст одамларни учратмаганман. Шунинг учун келгусида Huawei Ўзбекистонда фаолиятини кенгайтириш, ҳамкорлик тармоқларини кўпайтириш ниятида. Ҳар бир ишлаб чиқариш корхонасини компьютерлаштириш, симсиз алоқа ахбороти хавфсизлигини мустаҳкамлаш, смартфон, фотоаппарат ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш, рақамли технологияни кенг жорий этиш, ахборот технологиялар илмий марказини очиш каби лойиҳалар устида ишлар олиб борилмоқда. Ўйлайманки, уларнинг жорий этилиши Ўзбекистон иқтисодиётига ижобий таъсир қилиш билан бирга аҳоли турмуш даражасини янада юксалишига хизмат қилади.\n“Ўзбекистон овози”-“Голос Узбекистана” газеталари бош муҳаррири Сафар Остоновнинг“Компания қандай шиор асосида ишлайди”, деган саволига Уолтер Женнингс,\n– Очиқлик, дўстлик, ишонч асосида, — деди ҳозиржавоблик билан. – 170 минглик жамоа бир тану бир жондек ишламаса, бугунги натижага эришиб бўлмасди. Биз жамоада бир-биримизга ишониб ишлашимиз керак. Шунинг учун ички сиёсатда очиқлик принципини танлаганмиз. Ҳатто компания бошқарувида ҳам шундай. Раиснинг учта ўринбосари бор ва улар навбат билан олти ойдан компанияни бошқарадилар.Инсонийлик туйғуси вужудимизда. Натижадан қониқмаслик, олға интилиш муваффақият калити, деб ҳисоблаймиз.\nДунё Онлайн ахборот тизимига ўтиб боряпти. Биз шундай услубда келгусида ахборот матни ва тасвирини узатадиган смартфонлар ишлаб чиқаришни беш баробар кўпайтирмоқчимиз….\nСтратегик режаларимиз компаниянинг ички хизмат ахбороти бўлсада, уни ўзбекистонлик ўқувчилар билан баҳам кўрмоқчи бўлдик. Биз Ўзбекистондаги ислоҳотларни қўллаб-қувватлаймиз ва уларни амалга оширишда улушимиз борлигидан бахтиёрмиз. Ўзбекистон Президенти жаноб Шавкат Мирзиёевнинг Хитойга қилган давлат ташрифи ғоят самарали бўлди ва имзоланган ҳамкорлик шартномаларининг бири Huawei компанияси билан экани бизда фахр уйғотади. Биз ҳали биргаликда янада юксакроқ марраларни эгаллаймиз.\nСуҳбат самимий ва дўстона руҳда ўтди. Учрашув сўнгида Huawei компанияси вице президентиУолтер Женнингсга ҳурмат рамзи сифатида ўзбекларнинг чопони ва дўпписи кийдирилди. Кўҳна Самарқанд меъморий обидаларнинг рамзи туширилган сурат ва эсдалик совғалар топширилди.\nҲали кечки овқатгача вақтимиз бор эди. Настя бизни Huawei компанияси бош офиси ҳудудида яратилган сунъий кўлга олиб борди. Ёмғирдан кейин ҳаво мусаффо, дов-дарахтлар худди ювилгандай топ-тоза эди. Сафарнинг биринчи кунида дастурда белгиланган ташриф ва учрашувдан кейин, сокин кўл бўйида сайр қилдик. Сув юзида очилган нилуфар гулларининг намозшом соясидаги акси янада сирли, янада чиройли кўринарди. Унча катта бўлмаган кўл атрофи шунчалар сокин эдики, олам яралгандан бери шундай бўлгандай,гўё. Сершовқин шаҳарнинг шиддатли ва тезкор ҳаёти гўё бу ҳудудга таъсир қилмагандай. Кўл атрофидаги бетакрор манзарани кўриб мусаввирлар яратган табиат тасвирларида қўлланадиган ранглар аслида реал борлиқнинг андозаси эканлигига амин бўласиз. Одатда бундай тасвирларда кўлда сузиб юрган оққушлар акс этади. Бу кўлда эса қора қушлар сайр этарди. Қора қушни биринчи марта шу ерда кўрдим. Улар одамлардан ҳайиқмас, агар сувга яқинроқ борсангиз хўрак илинжида олдингизга сузиб келади.\nКўл бўйида Huawei компаниясининг халқаро ҳамкорлари учун махсус қурилган бинолар Хитой анъанавий меъморчилиги асосида қад ростлаганди. Бинолар билан кўлни ажратиб турувчи ранг-баранг дарахтлар узоқдан ўзига хос манзарани акс эттирарди. Кўл бўйи, йўлаклар яшил чим ва гуллар билан безатилган. Атроф топ-тоза, бирорта ортиқча нарса кўзга ташланмайди. Бу ерда шиддатли ташқи дунёдан узилиб, бир оз сайр қилар эканмиз, куни бўйи йиғилган чарчоқларимиз тумандай тарқаб, кайфиятимиз кўтарилиб кетди. Кўрганларимизни тарихга муҳрлаш илинжида гуруҳимиз аъзолари билан кўл манзарасида суратга тушдик.\nКеч кириб, қоронғу туша бошлаганда йўлбошчимиз Настя овқатланишга боришимиз кераклигини айтиб, микроавтобус томон бошлади. Кечки овқатни Шэньчжэн амфитеатр майдони кафтдек кўриниб турадиган ресторанда қилдик. Амфитеатрдан таралаётган жўшқин мусиқа садолари ва унга мос ҳаракатланаётган фавворалар ранг-баранг чироқлар ёғдусида янада чиройли кўринарди. Айниқса, бу манзарага мушакбозликнинг қўшилиши Нозимахон иккаламизнинг ҳайратимизни янада оширди, овқат ейишни ҳам унутдик. Муҳаммаджон ака “қизлар нима бу, фақат томошага келганмисизлар, овқатдан ҳам еб туринглар”, дейди бизга ярим чин, ярим ҳазил билан.\nХуллас, сафаримизнинг биринчи кунида эксскурсиялар ва учрашувлар кўнгилдагидай ўтгани учун гуруҳимиз аъзоларининг кайфияти чоғ эди. Шундай кайфият билан меҳмонхонага қайтдик. Настя эрталаб соат 9.00да меҳмонхона холида учрашишимизни айтиб биз билан хайрлашди.\nЗамонавий Хитой ОАВ билан танишув\nЭрталаб нонуштадан сўнг ҳаммамиз меҳмонхона кираверишига йиғилдик. Настя аллақачон келиб, юмшоқ курсида бизни кутиб ўтирарди. Соат 10.00 да Шэньчжэн ОАВ вакиллари билан учрашувимиз бор эди. Белгиланган вақтга шаҳар марказида жойлашган 35 қаватли бинога етиб келдик. Ташқаридан қараганда худди елканли кемани эслатувчи бу бинода Шэньчжэн Press Group медиахолдинг компанияси жойлашган эди. Бу компаниянинг тасарруфида 10 та газета, 5 та журнал ва 10 та интернет сайтиҳамда нашриёт-матбаа уйи мавжуд бўлиб, таҳририятларда 1500 нафар ижодий ходим фаолият олиб боради. Компания билан танишишни унинг музейидан бошладик. Қўйилган суратлар шаҳар матбуотининг пайдо бўлиши, ривожланиши, шаҳар ҳаёти билан боғлиқ воқеа-ҳодисаларни маҳаллий ОАВда ёритилиши жараёнлари акс этганди. Шунингдек, шаҳарда чоп этилган “Шэньчжэн иқтисодий газетаси”, “Шэньчжэн Daily” газеталарнинг илк сонлари билан танишдик. Ўтган йиллар давомида медиа компанияга ташриф буюрган сиёсий арбоблар билан боғлиқ фотосуратлар ушбу матбуот компаниясини шаҳар ижтимоий-сиёсий ҳаётида қанчалик ўрин тутишини яққол кўрсатиб турарди. Бундан ташқари, мазкур бинода Шэньчжэн электрон ОАВнинг Media Groupбирлашмаси ҳам жойлашган бўлиб, унинг таркибида 11 та телеканал, 4 та радиостанция ва киностудия фаолият олиб боради.\nМазкур медиагуруҳ 2002 йилга келиб шаклланган бўлиб, Шэньчжэн шаҳрида ўзининг салмоқли нуфузи ва обрўсига эга. Газеталарнинг аскарияти ихтисослашган, шунга қараб материаллар ўқувчиларнинг талаблари асосида тайёрланади. “Шэньчжэн иқтисодий газетаси” саҳифаларида иқтисод, қурилиш ва тижоратга ихтисослашган мавзуларни ёритишга кўпроқ эътибор қаратади. Музейни экскурсия қилгандан кейин мажлисларга залига ўтдик. Бу ерда компания раҳбарлари билан учрашув режалаштирилганди. Шунга кўра, курсилар тўғрисида ҳар биримиз исми шарифимиз инглизча ёзиб қўйилган эди. Биз ўзимизга белгиланган жойга ўтирдик. Аввалига Муҳаммаджон ака хитойлик ҳамкасбларимизга гуруҳимиз вакилларини бирма-бир таништирди. Кейин ҳар икки томон ҳам ўзларининг таҳририятлари хусусида қисқача маълумот берди.\n— Таҳририятимизда 150 та ижодий ва техник ходим ишлайди. Уларнинг 100 нафари ахборот билан ишловчи журналистлар, 30 нафари эса муҳаррирлардир, — деди кундалик “Шэньчжэн иқтисодий газетаси” бош муҳаррири Чжоу Пинь. –Биз иқтисодий алоқалар туфайлигина Ўзбекистон ҳақида биламиз. Сизларнинг компаниямизга ташрифингиз келгусида ахборот алмашиш борасида икки томонлама ҳамкорлик алоқаларни йўлга қўйишда умид уйғотади.\nШэньчжэнлик ҳамкасбларимиз бу ердаги ОАВ ҳақида маълумот бериб бўлганларидан сўнг, Муҳаммаджон ака Ўзбекистон ОАВ хусусида мухтасар гапирди. Унинг сўзларини давом эттириб Сафар Остонов ўзи раҳбарлик қиладиган “Ўзбекистон овози” — “Голос Узбекистана” газеталари фаолияти ҳақида батафсил маълумот берди. Ўзаро савол-жавоблар бошланди.\nХитойлик хамкасбларимиз Ўзбекистон ҳақида кўпроқ билишга қизиқдилар. Бу бежиз эмас эди, албатта. Чунки Ўзбекистон Маркази Осиё иқтисодиётида етакчи давлат сифатида ўрин тутиши сўнгги йилларда жаҳон ОАВ томонидан тез-тез ёритилаётгани боис, унга бўлган қизиқиш борган сари ортмоқда. Табиийки, ҳар томонлама стратегик ҳамкор давлат сифатида Хитой Халқ Республикаси бу жараёнларга эътибори катта. Бу ҳақда “Шэньчжэн Daily” газетаси бош муҳаррири Винтон Донг шундай дейди:\n-Шу кунларда Пекинда бўлиб ўтган “Бир макон – бир йўл” форумида Ўзбекистон ҳукуматининг иштироки ҳамда Президентингиз Шавкат Мирзиёевнинг сўзлаган нутқини бутун Хитой халқи ва шунингдек газета муштарийлари — ўқувчиларимиз катта қизиқиш билан қарши олдилар. – Айниқса, давлатингиз раҳбарининг мамлакатимизга қилган расмий ташрифи ва икки давлат ўртасида турли соҳаларда ҳамкорлик қилиш бўйича имзоланган шарнома ва келишувлар икки давлатнинг истиқболдаги ҳамкорлик алоқалари барқарор давом этишида муҳим аҳамият касб этади.\nСуҳбат чоғида бевосита замонавий журналистикага таалуқлимасалалар хусусида ҳам фикр алмашдик, баҳслашдик. Айниқса, ҳар куни 24 саҳифада, рангли чоп этиладиган “Шэньчжэн иқтисодий газетаси” таҳририяти иш тажрибаси, уларда қўлланадиган замонавий технологиялар, давр шиддатининг мазкур нашр фаолиятига кўрсатадиган таъсири, газетанинг иқтисодий барқарорлиги масалалари билан боғлиқ маълумотлар ҳар биримизда катта қизиқиш уйғотди. Мазкур газета Шэньчжэн иқтисодий ривожланиш дастурини амалга оширишда катта роль ўйнар экан. У ватанпарварлик руҳидаги чақириқлари билан халқда бирдамлик, фидойилик шакилланишига ҳисса қўшиши ҳамкасбларимиз томонидан алоҳида таъкидланди.\nШэньчжэн Press Group медиахолдинг компанияси фаолиятида ибратли бир тажрибаси бизнинг эътиборимизни тортди. У ҳам бўлса, мазкур газеталар соф даромаднинг маълум қисмини шаҳарда ижтимоий лойиҳаларга йўналтирар экан. Масалан, шу йилнинг ўзида биргина “Шэньчжэн иқтисодий газетаси” кам таъминланган оила болаларини ўқиш машғулотлари учун мебель ва компьютерлар билан таъминлаш, спорт иншоотлари қуриш, иқтидорли талабаларга мамлакат бўйлаб саёҳат уюштириш каби лойиҳаларни амалга оширибди. ОАВнинг иқтисодий эркинлиги ишлаб топилган соф даромадни ана шундай эзгу ишларга йўналтиришга имконият яратар экан.\nБир соатга мўлжалланган суҳбат салкам икки соат давом этди. Ҳар икки томон ҳам бир-бирини қизиқтирган саволларга жавоб олдилар. Келгусида Шэньчжэн матбуот гуруҳи комранияси билан ҳамкорлик алоқларни йўлга қўйиш бўйича таклифлар ўртага ташланди. Суҳбат сўнгида Сафар Остонов шундай деди:\nБиз компаниянгизда биринчи марта бўлсакда, худди ўзимизни шу ернинг аъзосидай ҳис қилдик. Икки тилда сўзлашсакда, бир-биримизни жуда яхши тушундик. Бу нимадан далолат беради? Сизу биз бир хил соҳада фаолият олиб борамиз, бир хил вазифани бажарамиз. У ҳам бўлса халққа, ватанимизга хизмат қилиш, юртимизда, хорижда бўлаётган янгиликлардан халқни хабардор қилиш. Ўйлайманки, бу бизнинг охирги учрашувимиз бўлмайди. Ҳали олдинда биргаликда кўп ишларни қиламиз.\nМезбонларга қуёшли Ўзбекистондан келтирган совғаларни тақдим этиб, эсдалик учун суратга тушдик. Шэньчжэнлик ҳамкасбларимиз билан самимий хайрлашдик.\nТушликкача денгиз соҳилига бордик. Бир кун олдин самолёт шаҳарга қўнаётганида иллюминаторда денгиз бўйида узоқ чўзилган кўприкни кўргандим. Бугун шу кўприккача микроавтобусда бордик ва соҳил бўйлаб пиёда сайр қилдик. Соҳил одамлар билан гавжум. Кимдир оиласи, фарзандлари билан, кимдир дўстлари билан, кимдир шаҳарга келган меҳмонлари билан денгиз бўйида дам оларди. Эътиборлиси, одам шунча кўп бўлганига қарамай, атроф ниҳоятда тоза, саришта эди. Бирорта сувдан бўшаган идишни ёки қоғозни кўрмайсиз. Соҳилдаги дам олиш шаҳобчаларининг хизматчилари, атрофдаги гулзор ва дарахтларга қараётган боғбонлар, ҳатто фаррошлар ҳам ўз ишларини сидқидилдан бажаришаётганини кўриб, шаҳарнинг бу даражада ривожланиши бежизга эмаслигини, ҳар бир киши унинг равнақига ўз меҳнати билан ҳисса қўшаётганига амин бўласиз. Настя бизга узоқдан кўриниб турган осмонўпар биноларни кўрсатиб, унинг Гонгконг эканлигини, соҳилнинг ёнидан ўтган кўприк Шэньчженни Гонгконг билан боғлашини айтди. Биз турган жойдан машинада борса ўн беш дақиқали йўл бўлиб, фақат Гонгконгга ўтиш учун махсус рухсатнома талаб қилинар экан. Шу жойда эътиборимни кичкина бир детал тортди. У ҳам бўлса, айрим машиналарга икки хил рақам қўйилганлиги эди. Бунинг сабабини Настядан сўрасам, асосан Гонгконг машиналарига Шэньчженда ҳам бемалол ҳаракат қилишлари учун икки хил рангли рақам берилар экан.\nКуннинг иккинчи ярмида Шэньчжендаги машҳур маданий мажмуага боришимиз режалаштирилганди. Микроавтобусимиз бир қарашда, кўпроқ истироҳат боғига ўхшаб кетадиган жойга келиб тўхтаганда, одамларнинг гавжумлигини кўриб, бу ерда бирор бир байрам бўлаяпти, шекилли деб ўйладик. Чунки мажмуанинг кираверишида жуда одам кўп эди. Кейин билсак, бу ерда доимо одам шундай кўп бўлар экан.\nБу ерга киргандан кейин биз уни очиқ осмон остидаги музей деб атадик. Шундай қилиб, саёҳатимиз ана шу очиқ осмон остидаги музейда давом этиши керак эди. Бу маскан жуда катта ҳудудни эгаллаганлиги учун ҳамроҳимиз Фармон ака оёғи оғриётганлиги боис “сизлар айланиб чиқаверинглар, мен автобусда кутиб ўтираман”, деди. Настя бўлса, ичкарига киргандан кейин пиёда юрмаслигимизни, чунки бу ҳудудни бир кунда пиёда айланиб чиқишнинг иложи йўқлигини, ичкарида электромобилга буюртма беришини айтди. Биз Фармон акани “кўрганингиз қолади, секин юрамиз” деб зўрға кўндирдик. Томошага келганлар ўзларининг имкониятлари, хоҳишларига қараб, пойи-пиёда, электромобилда, музей атрофидан ўтган арқон йўли (конатка), кичик вагонли электричкаларда сайр қилишни танлашлари мумкин. Музейнинг киравериши анвойи гуллар, Хитойнинг машҳур қизил фонуслари, турли шарлар билан безатилганди.\nМузей икки қисмдан иборат бўлиб, биринчи – миллий қисмда Хитойнинг мавжуд 31 маъмурий ҳудудида яшовчи халқларнинг бир-биридан фарқ қилувчи яшаш тарзи, меъморчилиги, маданияти, санъати акс этса, иккинчи қисмда –жаҳон тамаддунининг турли даврларида инсон тафаккурининг беқиёс махсули ўлароқ бунёд этилган дунёга машҳур Тожмаҳал, Эфил минораси, Миср пирамидалари, Пиза музейи, Озодлик ҳайкали сингари иншоотларнинг кичик андозалари барпо этилганди. Аммо музейнинг ҳар иккала қисмни кўришнинг ярим кунда имкони бўлмагани учун биз Хитойнинг миллий маданияти қисми билан танишишни танладик. Зиналардан юриб пастга тушганимиздан кейин, Настя саккиз-ўн ўринлик электромобилни гаплашди. У бизни музейнинг белгиланган томоша йўналиши бўйича сайрга олиб кетди. Ҳар бир ҳудуднинг ўзига хослигини акс эттирувчи бинолар, аҳолининг урф-одатлари, анъаналари, кийимлари, умуман турмуш тарзи қандай бўлса шундайлигича акс этган. Шу билан бирга уларнинг ҳаётини актёрлар театрлашган томошалар орқали ҳаракатга келтирарди. Ҳар бир маъмурий ҳудудда яшовчиларнинг ўзига хос урф-одатлари, турмуш тарзининг бу тарзда намойиши Хитой халқнинг кўпмиллатли, турфа маданиятли эканлигидан далолат берарди. Энг қизиғи, кўрган экспонатларимиз орасида дунёга машҳур будда ҳайкали, дунё қўнгироғининг кичик андозаси, оддий қамиш, сомондан ёки дарахтларнинг устида қурилган уйлар бор эди. Музей ҳудудида яратилган сунъий кўл ўртасидан иккита соҳилни боғловчи осма кўприк ўтганди. Унинг бир томонида Хитой меъморчилиги асосида пештоқлари чиқарилиб, ёғочлар турли нақшлар билан безатилганди.\nМажмуанинг ланшафт безагига қойил қолмасликнинг иложи йўқ эди. Ҳар бир дарахт, гул, ўсимликларга турли шакллар берилганки, улар санъат асарлари даражасида эди. Энг аҳамиятлиси, бир дарахт ёки бутага қўлланган шакл ёки кўриниш иккинчи марта учрамасди. Бутун музей ҳудуди, ариқчаларнинг бўйлари, дарахтларнинг тагигига ям-яшил чим ётқизилганди. Умуман, яшиллик ушбу очиқ музей- маданий мажмуанинг энг асосий хусусияти эди. Бу ерга келувчилар кўп бўлишига қарамай, унинг ҳудудида тартиб-интизомга қатьий амал қилиниши менга жуда ёқди. Маъмурий бирликлар ҳақида ҳикоя қилувчи экспонатларни томоша қилиб бўлганимиздан кейин, Настя театрлашган рақс томошасига чипта олганини айтди. Биз унинг ортидан концерт зали томон йўл олдик.\nЗал одамлар билан деярли тўлганди. Настя бу ерда ҳар куни шэньчжэнлик санъаткорлар томонидан икки маҳал театрлашган мюзикл-томоша қўйишини айтди. Кунига икки маҳал бўлишига қарамасдан, зал одамлар билан тўла эди. Демак, у қизиқарли бўлиши керак. Биз кечки пайтдаги томошани кўришга муяссар бўлдик. Тўғрисини, томошани кўриб, шу пайтгача Хитой ҳақида, унинг санъати, айниқса рақс санъати ҳақида ҳеч нарса билмаслигимдан уялиб кетдим. Чиндан ҳам Хитой рақслари деганда, фақат елпиғич билан ўйналадиган рақсларни билар эканман, холос. Бу томошада ҳар бир ҳудуд санъатининг ўзига хослиги, костюмлари, мусиқалари ва саҳналаштирилган рақсларнинг мазмуни, раққосаларнинг маҳорати, умуман барча-барчаси бу юрт ҳақидаги юзаки тасаввурларимни тубдан ўзгартириб юборганди. Саҳнада рақс тушаётган йигит-қизларнинг эгилувчанлиги ва енгил ҳаракатлари ҳар қандай томошабиннинг ҳайратини оширарди ва санъаткорларнинг маҳоратига тан берарди.Томошадан жуда катта таассурот билан чиқдик.\nКечки овқат эллигинчи қаватда\nДастурда режалаштирилган расмий ва маданий тадбирлардан сўнг кечки овқатни Шэньчжендаги энг баланд биноларнинг бирида, эллигинчи қаватда жойлашган ресторанда қилишимиз белгиланган эди. Бинонинг пастидан қараса, ҳақиқий маънода “бошдан дўппи” тушади. Ичкарига кириб лифтда аввал қирқ бешинчи қаватгача, у ердан бошқа лифтга ўтиб, эллигинчи қаватга чиқдик. Ресторан ойнабанд, доира шаклида бўлиб, зали айланиб турарди. Бундай ресторан Тошкентда Юнусободдаги телеминорада ҳам бор. Лекин у бу ердагичалик баланд эмас. Ташқаридан тунги Шэньчжен кафтдек кўриниб турарди. Шаҳарнинг осмонўпар бинолари, йўлларда ҳаракатланаётган автомобиллар чироқлари гўзал манзара касб этганди. Баландликдан қўрққаним боис, дераза томонга қарамасликка ҳаракат қилардим. Аммо ташқаридаги гўзалликка ҳам эътиборсиз қолдиролмасдим. Бу ерга оилавий бўлиб келадиганлар кўп экан.\nКундузи очиқ музейда менинг эътиборимни тортган нарса, сайр қилиб юрганларнинг кўпчилиги аёллар, аниқроғи оналар эди. Улар болалари билан, йигит-қизлар каттароқ ёшдаги оналари, бувилари билган бирга юришарди. Бунинг сабаби, 15-май Хитойда “Оналар куни” экан. Ресторанда ҳам фарзандлар оналари, баъзилари бувилари билан келишганди. Қўшни столлардаги уларни гуллар, турли совғалар билан табриклашарди. Биз ўзимизга белгиланган жойга ўтирганимиздан кейин Надя бу ерда швед столи бўлганлиги боис, ҳамма ўзига ёқадиган егуликни ўзи олиши кераклиги, қаерда нима борлигини тушунтирди. У шошаётганди. Биз бирга овқатланишга таклиф қилганимизда, бугун байрам бўлганлиги учун, у ҳам бориб онасини табрикламоқчи эканини айтиб,узр сўради. Таржимонлик қилишниHuawei компаниясининг менежериДун Айбо зиммасида қолдирди. Кетаётиб эрталаб соат олтида меҳмонхона холида учрашишимизни, ҳеч ким кеч қолмаслигини тайинлаб, биз билан хайрлашди. Дун Айбо Ўзбекистонда ишлаётганлиги боис, ҳамроҳларимиз унга аэропортдаёқ Абдуллажон деб от қўйиб олишганди. У ҳам кулиб бу таклифга рози бўлганди. Ресторанда хилма-хил егуликларини билиб танаввул қилиш учун Абдуллажон ҳар биримизга ёрдам берди. Илгари Хитойнинг Синхуа ахборот агенлигини Россия бўйича мухбири бўлиб ишлаган Абдуллажон – Дун Айбо рус тилини яхши биларди. Уч йилдан бери Ўзбекистонда ишлаб, унинг миллий хусусиятларидан ҳам анчагина хабардор бўлганди. У Хитой ҳақида Шэньчжен шаҳри ҳақида қизиқарли маълумотларни сўлаб берди. Дастурхон устида суҳбат қизиди.\nКечки танаввулдан вақтлироқ қайтиб меҳмонхона ёнидаги дўконларни айланмоқчи эдик.Бир-икки дўконга киришга улгирмасимиздан, улар ёпила бошлади. Дўкон айланишни Пекинга қолдириб, меҳмонхонага қайтдик. Эрталаб барвақт туриб, йўлга отланишимиз керак эди.\nАввалги мақола | 上一篇文章 Хитой матбуоти тараққиётининг сири нимада?\nКейинги мақола | 下一篇文章 Хитойнинг бугунги кўриниши қандай? (фото)


Абдулла Қодирий. Сайловми, босқунчиликми (1917) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотЖадид матбуотиАбдулла Қодирий. Сайловми, босқунчиликми (1917)\n← Аввалги Аввалги Абдулла Қодирий. Шодмарг (1917)\nКейинги → Кейинги: Абдулла Қодирий. Қимматчилик ҳасрати (1919)


Корхонамиз МЧЖ ва ЯСТ тўловчисидир. Таъсисчилар томонидан 2017 йил сентябр ойида олдинги йиллар учун дивидендлар олишга қарор қабул қилди. Дивиденд суммаси шу кунгача қисман ўтказилиб келинмоқда ва албатта даромад солиғини ушлаб қолинган ҳолда.\nМЧЖ йилнинг ҳар чорагида, ярим йилда бир марта ёки бир йилда бир марта ўзининг соф фойдасини жамият иштирокчилари ўртасида тақсимлаш тўғрисида қарор қабул қилишга ҳақли. Жамият иштирокчилари ўртасида тақсимланадиган фойдаси қисмини аниқлаш тўғрисидаги қарор жамият иштирокчиларининг умумий йиғилиши томонидан қабул қилинади («Масъулияти чекланган ҳамда қўшимча масъулиятли жамиятлар тўғрисида»ги Қонуннинг 25- моддаси).\nЖамият ўз иштирокчилари ўртасида тақсимланиши тўғрисида қарор қабул қилинган фойдани тўлаши шарт. Аммо уларни тўлаб бериш муддатлари қонунчиликда белгиланмаган.\nШунинг учун, агар 2017 йилда ҳисобланган дивидендлар 2017 йил якунигача таъсисчиларга тўлиқ тўлаб берилмаган бўлса, уларнинг қолдиқ суммаси келгуси йилларда тўлаб берилиши мумкин.\nДивидендлар суммасидан тўлов манбаида олинадиган фойда солиғи уларни тўлаш пайтида ушлаб қолинади ва ушбу муддатдан кечиктирмай бюджетга ўтказиб берилади (СКнинг 165-моддаси).


«Ўзгидромет» Қозоғистонни сув тошқинидан огоҳлантирди | Ўзбекистон ва жахон янгиликлари\n«Ўзгидромет» Қозоғистонни сув тошқинидан огоҳлантирди\nЎзбекистон 20 апрель 9:56 274\n«Ўзгидромет» Қозоғистонни эҳтимолий сув тошқинларидан огоҳлантирди. Ташкилотнинг маълумот беришича, Жанубий Қозоғистон вилоятига қараб улкан ҳажмдаги сув оқими ҳаракатланаётганлиги қўшни республикадаги сув тошқини билан боғлиқ вазиятни янада мураккаблаштириши мумкин, деб хабар бермоқда Sputnik Қозоғистон.\n«Яқин суткаларда Сирдарё дарёсидаги сув оқимининг ҳажми Чиноз постида секундига 1,5-1,6 минг кубометрга етади. Чирчиқнинг қуйи оқимида эса секундига 500-550 кубометргача етади. Шу сабабли дарё соҳилларига ёндош участка ва ҳудудларни сув босиши эҳтимоли мавжуд», — дейилади ўзбекистонлик метеорологлар хабарида.\nЎз навбатида «Казгидромет» Сирдарё дарёсида сув ҳажмининг кўпайиши Жанубий Қозоғистон вилоятидаги Шардара сув омборидаги сув сатҳининг кўтарилишига олиб келишини билдирди. Шу сабабли Жанубий Қозоғистон вилоятида тошқин хавфи эълон қилинди. Сешанба куни бўлиб ўтган ҳукумат йиғилишида қишлоқ хўжалиги вазири Асқар Мирзахметовнинг айтишича, Шардара сув омборида хавфли ҳолат юзага келса Ўзбекистон томони омбордаги ортиқча сувни қабул қилишга тайёрлигини билдирган.


Юрий Саркисян: «Нефтчи»ни тарк этганларга орқага йўл йўқ!» - 6 Августа 2012 - ..::MuxliS.Biz.Uz::..\nЧетверг, 05.08.2021, 20:39 Приветствую Вас Гость | RSS\nГлавная » 2012 » Август » 6 » Юрий Саркисян: «Нефтчи»ни тарк этганларга орқага йўл йўқ!»\nЮрий Саркисян: «Нефтчи»ни тарк этганларга орқага йўл йўқ!»\n"Бухоро" - "Нефтчи" ўйинидан сўнг ташкиллаштирилган матбуот анжуманига дастлаб меҳмонлар устози Юрий Саркисян журналистлар саволларига жавоб кайтарди.\n— Кўпчилик мухлисларга ўйин жуда қизиқарли ва муросазиз кечгани манзўр бўлган бўлиши мумкин, лекин биз мутахассисларга кўпроқ натижа керак. Кубок ўйинида "Локомотив"га қарши бизнинг уч нафар асосий ўйинчилар майдондан четлатилди. Марказий ҳимоячи Пўлатов, чап қанот ярим ҳимоячиси Акрамов ва марказий ярим ҳимоячи Мансур Саидов. Бундан ташқари мени ҳайрон қолдирган нарса — бу ПФЛ тақвими. Ҳаммага маълумки, Ўзбекистон бўйича 1 август куни Давлат имтиҳони бўлиб ўтади. 3 августга эса ўйин белгиланган. Менинг 13 нафар футболчим 1 август куни имтиҳонда эди. Улар уч кун жамоа билан эмасдилар. Бу футболчилар 2 августда Тошкентда тиббий кўрикдан ўтиб, бугун эрталаб жамоа сафига қўшилишди. Улар ўйинга тайёр эмас эдилар. Яхшиямки, бизникилар бу даражадаги ҳужумларга дош беришди ва дурангга эришишди.\n— Бугун "Нефтчи" очко йўқотдими ёки аксинча бир очкога эришдими?\n— Албатта, биз очко йўқотдик. Ғалаба қозона туриб, ўйин сўнгида тўп ўтказиб юбордик. Бир вақтлар бизда Фёдоров ҳимояда ўйнаб юрган пайтлари бизда умуман муаммо бўлмас эди, у барча биринчи тўпларни қайтарарди. Бундан ташқари, мавсумда ўн бешталаб гол ҳам урарди. Ҳозирги футболчилар ҳатто тўп учун кураша олишмаяпти. Мана ҳозирги футболчилар савияси. Шу даражага тушиб кетганлигини куриб турибмиз. Ачинарли ҳолат бу албатта.\n— Фикрингизча, бугунги ўйинда энг зўр футболчилар кимлар бўлишди?\n— Бизда Санжар Асқаралиев жуда кўп меҳнат қилди, гол ҳам урди. Менимча, айнан у шу номга лойиқ.\n— Мана сиз ҳозир футболчилар савияси кескин тушиб кетмокда, Фёдоров сингари футболчилар умуман етишиб чикмаяпти, дедингиз. Нима сабабдан шу ҳолат юзага келмокда?\n— Мен сизларга оддий қилиб айтаман, мен 26 йил жамоа билан ишлаш мобайнида биронта ўйинчини сотмаганман, сотиб ҳам олмаганман. Легионер ўйинчилар бизда умуман ўйнашмаган, токи мен жамоада бор эканман бундан кейин хам ўйнашмайди. Мен ёшлар билан шуғулланаман, уларни тарбиялайман, олимпия ва миллий термаси даражасига олиб чиқаман. Ундан кейин мендан уларни "ўғирлайдилар". Шунинг учун бир футболчи жамоадан кетса, менга жуда қийин бўляпти. Хоҳлаган жамоани қаранглар, ҳаммасида менинг шогирдларим бор. Тушунаман, одам қаерда яхши бўлса, ўша ёққа боради. Ҳозир мактабларда мураббийлар жуда кам маош олишяпти, болалар футболига эътибор жуда паст.\n— Жамоангиз ютаётган бўлса ҳам, яхши ўйнаётган бўлса ҳам нега кўп сўкинасиз?\n— Бизнинг базамизга келсангиз, у ерда катта ҳарфлар билан ёзиб қўйилган: "Тренер без мата, как солдат без автомата". Тушунарлими? (залда кулгу) Мен ҳеч кимни бу билан хафа қилмоқчи эмасман, шунчаки ҳиссиётларга тез бериламан.\n— Бугун "Бухоро" ўйинчиси дастлабки бўлимда четлатилди, агар шу четлатиш бўлмаганида ўйин қандай кечарди?\n— Мен фол кўра олмайман, лекин ўйин буз учун икки ҳисса оғир кечиши аниқ эди.\n— Нега "Нефтчи”ни тарк этган футболчиларнинг кейинги фаолиятида кескин пасайиш юзага келади?\n— Билмадим, лекин бунака ҳолатлар жуда ҳам кўп кузатилган. Мелзиддинов бизда ўйнаган пайтлари терма жамоага чақирилар эди. У биздан қочиб, "Бунёдкор"га борди. Ҳозир у ерда уч йидан бери захирада утирибди, терма жамоага ҳам чакирилмаяпти. Холматов ажойиб футболчи эди. Бизда ўн бир йил ўйнаб биронта жароҳат олмаганди. "Пахтакор"га ўтди ва бешта ўйинда майдонга тушиб оёғини синдирди. Ундан кейин менинг олдимга келиб йиғлаб жамоага қайтиб олишимни сўради, мен рухсат бердим. Бир ҳафта шуғуллангандан кейин қарасам у йўқ, кейин эшитсам "Локомотив"га кетибди. Келажакда уни ҳам кўрамиз нима иш вилиб юраркан. "Нефтчи"дан кетганларга орқага қайтиш йўқ!\nКатегория: Suxbat | Просмотров: 936 | Добавил: Admin | Рейтинг: 0.0/0


Яна бир оммабоп Galaxy смартфони Android 12 тизимига ўтмоқда - Terabayt.Uz\nSamsung Galaxy A22 модели Android 12 операцион тизимига асосланган One UI 4.1 график қобиғига ўтмоқда. Прошивка модель рақами A225FXXU3BVD8 бўлиб, у ҳозирда Россиядаги A22 эгаларига жўнатилмоқда. Келаси ҳафтадан эса бошқа ҳудудлардаги фойдаланувчилар ҳам янги прошивкани қабул қилишни бошлашади.\nЯнгиланиш апрель ойи хавфсизлик патчини ҳам ўз ичига олади. One UI 4.1 ранг палитраси, янги виджетлар, такомиллаштирилган қоронғу режим каби янгиликларни олиб келади. Шунингдек, фойдалнувчилар қурилма камераси ва микрофони махфийлигини бошқариш ҳамда шахсий бошқарув панели функциясига эга бўладилар.\nЎҚИНГ: Samsung Galaxy A23'нинг техник жиҳатлари ва қадоқ таркиби билан танишамиз\n#Android 12 #Samsung Galaxy A22


Qurbon Hayiti Muborak / Қурбон Хайити Муборак бўлсин!!! - Исломий / Islamic - Кинофильмлар - Muxlislarga, do'stlarga\nДушанба, 28.05.2018, 5:59:21\nГлавная » Файлы » Исломий / Islamic\nQurbon Hayiti Muborak / Қурбон Хайити Муборак бўлсин!!!\nАссалому алайкум азиз биродарлар. Кириб келаётган Ийд Курбон байрамингиз МУБОРАК булсин. Парвардигор бу кунни барча Муъмин Мусулмонлар учун Хурсандчликик куни килиб берсин. Ер куррасидаги барча мазлум мусулмонларга узи нажотини берсин. Бу кунда килган барча эзгу дуоларингзини Парвардигор ижобат килсин, Барчаларимизга Иймон, Эътикод, Ихлос насиб этсин!!!\nАзизлар, «Ийд Қурбон» куни энг шарафли кунлардан балки, кунларнинг энг афзалидир; Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам «Аллоҳ ҳузурида кунларнинг энг улуғи қурбонлик кунидир» -дедилар. (Абу Довуд ривоят қилган)\nБиз бу кунни ҳам қадрлаб унинг ҳаққини чиройли адо этишга астойдил ҳаракат қилмоғимиз даркор. Бу кундаги суннат амаллар ушбулардан иборат:\n1. Эрта тонгда туриб ғусл қилиш, чиройли, тоза кийимларни кийиш, хушбўйланиш сўнгра бомдод намозини жамоат билан ўқиш.\n2. Ийд намозига чиқиш\nИйд намозига чиқишдан аввал бирор нарса тановул қилинмайди, Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам Қурбон хайити кунида намозга чиқишдан олдин бирор нарса емаганлар, намоздан қайтгач, сўйган қурбонликларидан еганлар.\n3. Намозга чиқишда иложи бўлса пиёда, бўлмаса сайёрада чиқилади, йўл бўйи такбир айтиб борилади (такбирнинг сифати юқорида ўтди), кетишда бир йўлдан борилса қайтишда бошқа бир йўлдан қайтилади, бунинг иложи бўлмаса, борган йўлдан қайтилса ҳам бўлаверади.\n4. Намозгоҳга (масжидга) етганда имом чиққунига қадар такбир айтиб ўтиради, имом билан намоз ўқиганидан кейин хутбага қулоқ солади. Чиқишда секин асталик билан бировларга озор бермасдан чиқади.\n5. Намоздан кейинги қиладиган биринчи иш, агар бор бўлса, қурбонликни сўйиш, қурбонлиги бўлмаса қариндош-уруғ, ёру биродарларнинг зиёратига бориш, уларни ҳайитлари билан муборакбод этиб хурсандчиликларига шерик бўлиш.\nЗиёратни қабристонларга бориб ўликлардан бошланмайди. Бу кун хурсандчилик кунидир, унда қабрларга бориб ўтган мусибатларни эсланадиган кун эмас, уларнинг хаққига дуо қилиш яхши иш бўлиб, бунинг учун қабристонга бориш шарт эмас.\nҚурбонликни сўйгандан кейин ундан ейиш пайғамбар суннатидан эканини яна бир бор таъкидлаймиз. Қурбонликни учга тақсимлаш афзал; бир қисмини оила аъзоларига, иккинчи қисмини қариндош ва қўшниларга, учинчи қисмини мискин, бева-бечора ва етимларга бериш.\n6. Бу кунни фақат беҳуда ўйин-кулгилар билан ўтказиш хатодир, ўйнаб-кулиш билан ҳам Аллоҳга суюкли ишларни қилса бўлади. Қариндош-уруғларни зиёрат қилиш, силайи раҳм қилиш шулар жумласидандир.\nЁ Аллоҳ, ҳамма амалларимизни Ўзинг учун холис қилишга тавфиқ ва мадад бер, ислом ва унинг аҳлини азиз-мукаррам қил, улардан ғурбатни даф эт.\nЁ Аллоҳ ҳамма ишларимизни ислоҳ қил, ер юзидаги мўмин бандаларингни ҳақ устида бирлаштир. Ё Аллоҳ ширк ва унинг аҳлини хор қил, золимларнинг макру-ҳийлаларини ўзларига қайтар, уларнинг исканжасидан, зулмидан мўмин бандаларингни қутқар, Ўзингни Ҳабибинг Муҳаммадга, саҳобалари ва аҳли байтига салавоту саломлар йўлла!\nАзиз мусулмонлар кириб келаётган парвардигоримизнинг фазлу-карамидан бўлмиш ушбу улуғ айёмлар ҳаммангизга муборак бўлсин!\nКатегория: Исломий / Islamic | Добавил: muxlis\nАраб тили урганиш учун Китоблар (5)\nҲАҚИҚИЙ ТИББИЁТ (Йўқотилган шифо изидан) Др Ойдин Солих (0)\nQuron tilovoti [30 pora] (6)\nShayx Abduvali qori hayotidan (1)\n[Хайвононот олами ва кушлар]


Санкт-Петербургдан ''олтин медаль'' билан...\nДарҳақиқат, бугун ҳар биримиз тадбиркорликнинг ривожланиши жамият равнақи, аҳоли фаровонлигини таъминлаш, ишсизликнинг барҳам топиши ҳамда барқарор иқтисодий муҳитни барпо этишнинг муҳим омили эканлигини ҳис этяпмиз. Давлатимиз мустақилликка эришгандан буён мамлакатимиз томонидан кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликнинг янги ички маҳсулот ишлаб чиқаришдаги кескин фаолияти ортди. Интилувчан, изланувчан ёшларимиз тадбиркорлик – тежамкорликка даъват шиори билан улкан муваффақиятларга эришмоқда. Ёдингизда бўлса, бундан икки йил муқаддам Шимкент шаҳрининг Сайрам мавзесида иш бошлаган “BARAKA” МЧБнинг баракали фаолияти ҳақида муштарийларимизга ахборот бергандик. Бугун ушбу бирлашма раҳбари Ғайрат Ниёзҳожиевни бежиз суҳбатга чорламадик.\n– Авваломбор, илк тадбиркорлик фаолиятингизга қисқача тўхталсак?\n– 2014 йилда мен бир дўстим билан қандолатчилик маҳсулотларини тарқатиш билан шуғулланардик. Бир куни бизга қадрдонимиз ажойиб ғояни таклиф қилди. Жуда маъқул тушди. Дўстим Шоумид Шораҳимов билан ҳамкорликда бизнес-лойиҳа тайёрлаб, маблағимизга яраша мўъжазгина қурт ишлаб чиқариш цехини очдик. Дастлаб, иш бошлаганимизда мен, Шоумид ва келинойим билан бир кунда 50 кг. қурт ишлаб чиқара бошладик. Маҳсулотларимизни маҳаллий савдо шохобчаларига сотувга чиқардик. Аста-секин унга талаб орта бошлади.\n– Ишбилармонлик муҳитини тубдан яхшилаш, шарт-шароитлар яратиш, бизнес соҳасидаги изланишлар самарасини бермоқда, шундай эмасми?\n– Албатта, бугунги кунда мамлакатимизда олиб борилаётган иқтисодий ислоҳотлар самараси тадбикорлар фаолиятининг янада ривожланишига туртки бермоқда. Маҳсулотларимизнинг ишлаб чиқариш кўлами ортди, айни пайтда 70 киши меҳнат қилаётган “Барака” МЧБда 1,5-2 тоннагача қурт ишлаб чиқаряпмиз. Йилдан-йилга ишлаб чиқариш тармоқларини ҳам кенгайтиряпмиз. Ҳозирги кунда 40 хил қурт турини, айроннинг икки тури (ёғли ва ёғсиз)ни ишлаб чиқарамиз. Яқинда қуруқ меваларни қадоқлашни йўлга қўйдик. Бундан ташқари, акам ва мен “Голд-чупс”(леденцы) ишлаб чиқарадиган цехни ҳам ишга туширдик.\n– Демак, самарали меҳнат баракали фаолият билан уйғунлашибди-да?\n– Биз фаолиятимиз давомида кўплаб хорижий давлатларга бориб, тажриба алмашиб, бозорини ўрганиб, соҳани ривожлантиришга тааллуқли билимимизни ошириб келяпмиз. Ҳа, ютуқларимиз билан мақтансак арзийди. Бугунги кунда “BARAKA” МЧБ Қозоғистонда энг йирик қурт ишлаб чиқариш корхонаси рўйхатидан ўрин олди. Маҳсулотларимиз бутун Қозоғистон бўйлаб тарқатилади. Россиядан ҳам буюртма олганмиз, қисман Хитойга ҳам қуртларимизни жўнатяпмиз. Қуртимиз мазали, тотли, ёғли ва машҳур. Шу боис, Арабистон, Германия, Туркия, Америка мамлакатларида ҳам мижозларимиз бор. Улар сотиш учун эмас, истеъмол қилиш учун олиб кетишади.\n– Келгуси режаларингиз?\n– Режаларимиз катта. Ҳозирги кунда корхонамиз ярим автоматлашган тизимда ишлайди, қўл меҳнатидан ҳам фойдаланамиз. Яқин келажакда ишлаб чиқаришни батамом автоматлаштириш учун ускуналарга буюртма берганмиз. Қолаверса, МДҲ давлатлари бозорига чиқишни режалаштирганмиз. Қўшимча янги маҳсулотлар ишлаб чиқаришни кўзда тутганмиз. Аллоҳ насиб этса, бу ҳақда яна гаплашамиз.\n– Энди мақола тайёрлаш учун сабаб бўлган – “Олтин медаль” ҳақида эшитсак?\n– Авваламбор, атрофимизда бизнес соҳасида биздан маслаҳатларини аямайдиган, тўғри кўрсатмалари билан яқиндан ёрдам бериб келаётган инсонлар борлигига шукр. Ана шундай яхшиларнинг шарофати билан биз жорий йилнинг 17-18 июнь кунларида Санкт-Петербург шаҳрида ўтган NEVA BUYERS WEEK дастури доирасида чакана савдо тармоқлари ва HoReCa “Оппоқ тунлар” озиқ-овқат маҳсулотлари халқаро кўргазмасида иштирок этиб, кутилмаган “Олтин медаль”га сазовор бўлдик.\n“Яхши бола ном келтиради...”, деганларидек, ота-боболарининг ҳаётий синовларидан ўтган панд-насиҳатлари ва ўгитларига қулоқ солиб, бебаҳо қадриятлар одобномасини яхши ўзлаштириб олган фарзанд элда обрў-эътибор топади, деб бежиз айтилмаган. Атрофимизда яхши дўстликдан ҳиммат топган, доно дўстидан қимматли сўз олган, ишбилармон, меҳнатсевар, эртамиз эгалари – ёшларнинг борлиги бахтимиз. Тадбиркор йигитларнинг забт этаётган чўққилари Истиқлолнинг 30 йиллигига муносиб туҳфа десак, муболаға бўлмайди.\nБугунги кунда юз минглаб мижозлар ишончини оқлаб, соф даромад, ҳалол меҳнат эвазига ўнлаб оилалар фаровонлигига улуш қўшаётган Ғайрат ва Шоумиднинг ютуқлари муборак бўлсин!\nТасвирда: “Олтин медаль” соҳиблари – Ғайрат Ниёзҳожиев ва Шоумид Шораҳимов.\nМухтабар УСМОНОВА, 2021-08-12, 02:39 131


Kutubxona - Lev Brandt. Burgutlar (hikoya) / Kiril\nSiz shu sahifadasiz: Lev Brandt. Burgutlar (hikoya) / Kiril\nМуаллиф Лев Брандт\nАсар номи Бургутлар (ҳикоя)\n- Лев Брандт\nТаржимон О. Отахон\nИкки қаватли уйдек улкан қафасда йиртқич паррандалар яшарди. Улар шу атрофдаги ўралашиб юрган одамлар, қовжираган япроқлари чанг қоплаган дарахтлар, туссиз осмондан кўзларини узмай, тош қоянинг исқирт дўнгалагида ўтиришар ва соатлаб мудрашар эди. Хира кўзларида узоқ ўтмиш манзаралари: ғамгин қоялар, тубсиз жарликлар, бўронларда майишган баҳайбат дарахтлар, паст булутлар, чексиз, кўк осмон адабий нақшланиб қолгандек...\nФақат қизғиш патларини ҳурпайтириб калхатлар эринибгина ерда юрар ва нарироқдаги ҳовузда сузиб юрган ўзларидек тутқун ўрдаклар, ғозлар ҳамда оққушларга қараб ваҳшиёна овозда чинқиришарди.\nБарча тутқунлар узоқ йиллардан буён яшаётганлари учун қафасга, ундаги ҳаётга тамомила кўникиб қолишган эди. Шу сабабли бўлса керак ўзларини осойишта тутишарди. Фақат аҳён-аҳён худди даҳшатли туш кўриб уйғонгандек битта-яримтаси темир панжарага ёпишиб олиб, беҳуш йиқилгунга қадар жон-жаҳди билан қанотларини ураверар эди. Шундай маҳалда доим қафасда жанжал, тўполон бўларди.\nДунёнинг тўрт чеккасидан келтирилган, хулқ-атвори, табиати бир-бирига мутлақо ўхшамайдиган бу паррандалар анчагача бепарво юришди. Бироқ тутқунлик уларни хийла серзарда, асабий қилиб қўйгани учунми тез-тез, кўпинча бесабаб жанжал чиқаришарди.\nҚафасдаги бир жуфт қушларгина умумий тўполон, жанжалларга аралашмасдилар. Улар ҳамиша хира кўзларини юмиб, қоянинг тепасида қайғули тусда қимир этмай ўтиришарди.\nБулар озод яшаш учун туғилган бургутлар эди. Улардан бири — ёшроғи, ҳайвонот боғига келтирилганда, каттаси эллик йилдан зиёд шу қафасда яшарди. Унинг қўнғир елкаларида ўша пайтдаёқ кексалик аломати — оқиш патлар пайдо бўла бошлаганди. Ўшандан бери ўн йил ўтди. Кичик бургутнинг оч, рангсиз патлари бу вақт ичида қорамтир тусга кирди; каттасининг кифтидаги оқ патлар гарданига ёйилиб катта, яхлит доғга айланди. Уларнинг туси турлича бўлгани билан қисматлари бир хил эди. Иккови ҳам қаноти чиқмасдан ўз маконидан жудо бўлган, ўшандан бери бу тутқунликда яшарди. На униси, деб буниси инсон қўли билан бино қилинган исқирт қоядан юқорига кўтарилиш насиб этмаганди. Улар худди занглаган панжарани пайқамай узоқ парвоздан ором олаётган қушлардек вазмин қанотларини мағрур ёйганча мудрашарди. Қафасда юз бераётган воқеалар, ўзгаришларга қизиқмас, ҳатто умумий тўс-тўполонлар чоғида ҳам сокин ўтиришарди. Фақат ўқтин-ўқтин иккови бирдан жонланиб қолар, шунда кўзларида яшил аланга ёна бошларди...\nБургутлар қоматларини ростлаб қанотларини силкиб-силкиб қўяр, лекин жойларидан қўзғалмасди.\nЮксак осмон бўйлаб гоҳ-гоҳ қур-қурлаб, қағиллаганича йирик кушлар галаси ўтиб қоларди.\nЙўловчи қушлар шаҳар устидан учиб ўтиб кўздан йўқолгунча бургутлар мана ҳозир уларнинг ортидан кўтариладиган каби қанотларини кериб туришар эди.\nГоҳо милт-милт юксакликда, йўловчи қушлар изидан қилт этмай учиб бораётган кичкина қора нуқта озод қондошларини бургут кўзи қийналмай пайқаб қоларди.\nОвқатланиш вақтида қафасдаги йиртқич қушлар ўртасида доим келишмовчилик содир бўларди. Қафасга ташланган нимтага биринчи бўлиб калхатлар ташланарди. Улар очкўзларча энг катта бўлакларга ёпишар, аммо камдан-кам ҳолларда олиб кетишга муваффақ бўлишарди. Бир жуфт кулранг тасқаралар калхатларга ёпишиб гўштни тортиб оларди.\nСўнг тасқараларга оиладош бош ва бўйин патлари қўнғир қорақушлар ўз ҳақларини даъво қилгандек гўштни талашиб-тортишарди.\nУлардан кейин думи оқ денгиз бургути ўртага тушиб, Қанотлари билан ўнгдан ва чапдан зарба бера бошларди.\nБу жанжал узоқ давом этмасди, тепадан бирин-кетин бургутлар тушгани ҳамоно ўз-ўзидан тўхтарди. Қулоқни тешиб юборгудек бургут қур-қураши янграши билан йиртқич қушлар гўштни ҳам унутиб, саросима ичида қочар эдилар.\nБургутлар гўштнинг энг яхши бўлакларини бамайлихотир чангалларида кўтариб қоя тепасига — ўз маконларига олиб кетар эди.\nУлар ўлжани ҳамиша тенг тақсимлашар, ёш бургут қафасга келган куни, тасқаралар таъқибидан қочиб, ҳеч қайси қуш чиқишга ботинолмайдиган қоя тепасига — қари бургут масканига паноҳ излаб чиққан дамлардан эътиборан бошланган бу одат ҳозирга қадар давом этарди. Ўшандан буён ўн йил ўтибди. Улар ҳамон аҳил.\nСентябр оёқлади. Боғдаги дарахт шохларини қоплаган сарғиш япроқлар ҳамон маъюс шивирларди. Эрталабданоқ туссиз осмонда увада булутлар уюри пайдо бўлди. Булутлар қуёш юзини тўсмаган бўлса-да, совуқ тушди. Қуёшнинг ҳароратсиз нурлари ой шуъласи каби иситмас, борлиқни ёритарди, холос.\nКечки пайт шимолдан совуқ шамол эсиб, дарахтларнинг япроғига қирон келди. Кечаси бўрон турди. Дарёдаги пароходларнинг ташвишкор гудоги тинмай янграрди. Шамол тунука томларни тарақлатар, дарахт баргларини аёвсиз тўкар эди. Ҳайвонот боғидаги жониворлар ўз қафасларининг бурчак-бурчагига биқиниб хавотир ичида бир нимани кутгандек жим туришарди. Фақат бир жуфт чиябўри бўронга таҳдид қилгандек кечаси билан ув тортиб чиқди.\nБаҳайбат қафас эса тебранар, лопиллар эди. Барча тутқун паррандалар бу кеча ўз жойларидан қочиб, қоя ортига яшириндилар.\nЁлғиз бургутлар чўққида сокин, қилт этмай ўтиришарди.\nЭртасига эрталаб қуёш энди-энди қизариб чиқаётган маҳал қари бургут кўзларини очди ва одати бўйича бошини кун чиқар томонга бурди. Бурдию... қотиб қолди. Тоғлар бағридаги уясидан жудо бўлгандан бери илк бор у бош тепасида сим панжарани кўрмади. Эски, занг босган симлар шамолга тоб беролмай узилиб, бургутларнинг шундоқ бош устида хийла катта ёриқ пайдо бўлган эди.\nБургутлар худди мўъжиза юз бергандек ўша ерга михланиб қолишди, аммо жойларидан қўзғалишмади. Орадан уч соат ўтди ҳамки, шу кўйи туравердилар. Ниҳоят, дилдираб қуёш кўтарилди. Шундагина ҳайвонот боғининг назоратчи ходими бу қафас шифтидаги ёриқни ҳамда ташқарига чиқишни мўлжаллаётгандек пайт пойлаб ўтирган бургутларни пайқади.\nТезда нарвон, брезент кўтарган одамлар пайдо бўлди. Бургутлар пастдаги шовқинни сезмагандек, қотиб ўтиришаверди.\nХодим қафасга кирган чоғида қари бургут уни энди пайқагандек, бир силтаниб ташқарига отилди. Зум ўтмай ёш бургут ҳам унга эргашди.\nИккови бир неча дақиқа одамларнинг боши узра, қафас устига қўнишди, сўнг ҳаволаб кетишди.\nУлар вазмин, ўзларига ортиқча ишонмай тез-тез қанот қоқиб дуч келган биринчи дарахт шохига қўнишди.\nОзгина дам олиб яна боғ тепасида айлана бошлашди. Ҳовуздаги ўрдак ва ғозлар уларни сезиб талвасага тушиб ҳар томонга тўзғидилар. Бургутлар уларга парво қилмай, гўё бутун умрлари ўтган ерни ташлаб кетолмаётгандек, боғ узра доира ясаб айланаверишди. Охири баландлаб, шаҳардаги энг юксак бинонинг гумбазида олтиндек ярқираётган бутга қўнишди. Сўнг қанотларининг чигилини ёзиш учунми шаҳар осмонида парвоз қила бошлашди.\nУлар эркин бўлсалар ҳам тутқунлик билан одамларга қаттиқ ўрганиб қолганларидан учиб кета олмасдилар. Шу кеча сон-саноқсиз чироқлар порлаган улкан шаҳарда тунашди.\nКечаси мижжа қоқмадилар. Улар ранг-баранг чироқларнинг ўткир шуъласидан уйғониб кетар, машиналар овозига кўниколмай, дам-бадам патларини ҳурпайтириб, қалтирар эдилар.\nИкки кечаю икки кундуз хуруж қилган бўрон азонда босилди. Бургутлар тунаган бино рўпараси катта майдон эди. Майдон атрофидаги йўлдан шоша-пиша одамлар ўтар, машиналарнинг кети узилмасди. Майдон эса бўм-бўш, фақат марказида қимир этмай милитсионер турар, сал нарида чумчуқлар тўдаси чирқиллаб, шовқин соларди. Бургутлар одамлардан, майдондан ҳорғин нигоҳларини узмай қимир этмай ўтирардилар. Аммо дафъатан бургутлар сесканиб тушди. Майдонда баҳайбат малла мушук пайдо бўлди. Мушук чумчуқлар тўдасига кўзи тушган ҳамоно ерга қапишиб секин-секин уларга яқинлаша бошлади. Қушчалар фалокатни сезмай тинмай чирқиллашар, шовқин солар, мушук эса тобора яқинлашиб келарди — у ҳар сония човут солишга шай эди.\nБургутлар уни кўздан қочирмасдилар. Мушук шундоққина милитсионернинг оёғи тагига келиб биқинди, аммо у пайқамади ҳам.\nОраларидаги масофа атиги бир қадам қолганда чумчуқлар хавфни сезиб қолди-ю, тўда пир этиб кўтарилди. Мушук уларга коптокдек сапчиди. Лекин оёқлари қайтиб тушмади — шаҳарнипг марказида, ҳамманинг кўз ўнгида милитсионердан атиги бир қадам нарида жуда улкан тошдек қўнғир алланима тепадан шувиллаб тушиб даҳшатдан қотиб қолган мушукни кўтариб кетди.\nМушук жон-жаҳди билан ўзини ғижимлаб олган чангалга урилар, ёлборгудек миёвлар эди. Ўткир тирноқлар борган сайин унинг баданига чуқурроқ ботарди, ичак-чавоғини йиртаётгандек туюларди. Қари бургут доира ясаб айлангач, ўлжаси билан томга қўнди.\nМушук оёқлари ерга тегиши ҳамоно огриқни унутиб, ёйдек эгилди-да, бургутнинг оёқларига ёпишди.\nБу — ўзини ҳимоя қилишга, ғаними билан олишишга ўрганиб қолган катта ва бақувват ёввойи мушук эди. У ўлим хавфигш англаб қутургандек, жони борича ўзини ҳимоя қиларди.\nОлтмиш йил тутқунликда яшаб ов қилиш ва ўлжасиш тинчитишни унутган бургут уни зумда бир ёқлик қилолмади. Ҳаммаёғи қонга беланган мушук унинг чангалидан юлқиниб чиқиб, тарнов томонга қочди. Яна бир дақиқа ўтса, тамом, мушук ғойиб бўларди.\nБироқ тепадан яна оғир тош келиб тушгандек бўлди. Бу — ёш бургут эди. У ўткир тирноқларини мушукнинг сағрисига санчиб чангаллади, бошқа панжаси билан унинг юзига чангал урди.\nМушукнинг кўзлари ўйилиб тушди. У қаттиқ чинқириб юборди, сўнг уни ўчди. Кейин қўнгир бургутлар ўлжага ташланишди. Қоринлари тўйгач, анчагача, чақчайган кўзларини пастдаги одамлардан узмай, қанотларини осилтириб томда ўтирдилар.\nНиҳоят, ёш бургут ҳурпайиб-ҳурпайиб қаттиқ чинқирди-да, осмонга кўтарилди. Унинг товушида илк бор қўлга киритилган озодликнинг ғурури ва шодиёнаси, қудрат оҳанглари янгради.\nУ эркин қанот ёзиб майдон узра айланар, секин-аста баландлаб борарди.\nТушкунликда яшаган бургут бир сутка мобайнида илгаридек парвоз қилишни ўрганиб олганди. У қанотларини вазмин, шитоб силкигач, елпиғичдек ёйиб юборди-да, қилт этмай узоқ учиб юрди. Аҳён-аҳён хиёл тебраниб шамол эпкинига тушиб олар, сўнг тобора юқорилаб борарди.\nКекса бургут қотиб қолди. У ёш шеригининг ортидан қараб турди-да, кейин у ҳам ҳавога кўтарилди. Лекин у узоқ уча олмади. Кўп ўтмай ҳаётида биринчи ўлжаси — мушук сўнгаклари сочилиб ётган томга қайтиб қўнди.\nЁш бургут эса ҳамон кенг доира ясаб учар, аста-секин узоқлашиб борар эди. Охири у митти нуқтага айланди ва зум ўтмай кўздан йўқолди.\nШундагина бўйни оқиш қари бургут жойидан қўзғолди. У худди юксакликдаги салқин ҳаводан чўчиган каби шаҳар узра пастлаб учар, гоҳ томга келиб қўнар, гоҳ яна қанотларини елпиғичдек ёйиб ҳаволанар эди. Шомга яқин у ўқдек осмону фалакка кўтарилди-ю, бирдан ўлжага кўзи тушиб қолгандек қотиб қолди. Сўнг кутилмаганда қанотларини йиғиб, тошдек пастга шўнғиди. Зум ўтмай қадрдон қафаснинг гумбазига келиб қўнди.\nУ қафас тепасида худди аввалгидек ҳамхоналарига бепарво, қайрилиб қарамай анча ўтирди. Фақат оқ думли денгиз бургути унинг қоядаги ўрнини эгаллаганида қанотларини кериб қийқирди, бошини сим панжаранинг ёриғидан суқиб уни ҳайдаб юборди. Кечаси одамлар уни тутмоқчи бўлишди. Аммо бургут ўрнидан вазмин қўзғолиб, тунги осмон бағрида ғойиб бўлди. Эртасига кун бўйи шаҳар тепасида айланиб юрди. Яна бир неча мушукларни тутиб еди.\nҲар сафар ўлжасини еб қорни тўйгач, у ҳурпайиб олар, бошини кўтариб қолар, худди интиқ кутаётган шериги келиб қоладигандек осмонга узоқ термиларди. У тунаш учун қафасга қайтиб келарди. Кўп уринишлари зое кетгач, ниҳоят одамлар уни бир ҳафтадан сўнг тутиб олишди. Ўзини яна олтмиш йил яшаган қафасда кўрганда бургут биринчи марта шу ерга тушгандек ҳаммаёқни остин-устун қилиб ташлади.\nУ бу ерда фақат ўзига тегишли, ўзигагина дахлдор маскан борлигини унутиб, мунгли овозда чинқирар, то қанотлари лат егунга қадар панжарага ураверар эди.\nБир умр тутқун жониворлар билан яшаб келгани учун аллақаери қушга ўхшаш кекса хизматчи бургутга узоқ қараб турди-да, бошини афсус билан чайқади:\n— Шундай қушни абгор қилишди-я. Бир марта бўлса ҳам озодликни татиб кўрдими, тамом энди унутолмайди. Тамом-вассалом. Эҳ, ҳали қанча яшарди...\nКўп ўтмай бургут эски ҳолига қайтди, қоядаги ўрнига чиқиб, истамайгина қўнишиб олди. Хизматчи янглишган эди. Бургут эркинликдан қайта маҳрум бўлганига аста кўникди. У уззукун қоя тепасида вазмин, ҳурпайиб ўтирар, баъзан хира нигоҳини кечаги ёриқдан ҳамда осмондан узмай қолар эди. У боши узра қушлар учиб ўтганида ҳар сафар сесканиб кетарди.\nБир ҳафталардан сўнг унинг жонсиз жасадига дуч келишди. У қанотларини кенг ёйиб, эгик тумшуқли бошини бир ёнга буриб чалқанча ётар, қотиб қолган кўз қорачиғи қуёшга қадалгандек эди.\nКекса хизматчи қафасга кириб, ўлиб ётган қушга узоқ тикилди, сўнг хўрсинди ва икки оёғидан кўтарди-да, қафасдан чиқиб кетди.\n"http://www.kutubxona.com/wiki/index.php?title=Lev_Brandt._Burgutlar_(hikoya)_/_Kiril&oldid=14091" dan olindi