Касалланганлар сони 114 041 686\nСоғайганлар сони 89 599 271\nВафот этганлар 2 530 580\nЎзбекистонда совуқ об-ҳаво қачонгача сақланиб қолади?\nБурак Ўзчивитнинг архив суратлари мухлисларни ҳайратга солди (ФОТО)\nЖами овоз: 601 та.\nЖами овоз: 27233 та.\nЖами овоз: 20566 та.\n2019 йилнинг декабрь ойида Киевдаги «Ярослав Вал» нашриётида келиб чиқиши озарбайжонлик бўлган украин ёзувчиси Григорий Гусейновнинг «Шарқдан эсган шамол» номли китоби нашр этилди. Биз учун муҳим томони, китобда сўнгги Хива хони Саид Абдуллахон ва унинг оиласининг Украинадаги ҳаёти тўғрисида қимматли маълумотлар тақдим этилган. Зеро, ушбу оила 1920 йилда Москвага олиб кетилганидан кейинги тақдири ҳақида ишончли маълумот шу пайтгача йўқ эди.\nАбдурасул Мадиёров ким?\nГригорий Гусейновнинг сўзларига кўра, ўтган асрнинг 80-йилларида у Хива хони Саид Абдуллахоннинг жияни — Украинанинг Кривой Рог шаҳрида яшаган Абдурасул Мадиёров билан тасодифан учрашган. «Уч йил давомида Абдурасул билан тез-тез учрашиб турдик, ундан кўп сўрар эдим. У яхши хотира ва ўткир ақлга эга паст бўйли кекса одам эди, қизиқарли ҳикоячи эди», дейди ёзувчи. Абдурасул Мадиёров 91 йил умр кўрган, умрининг охиригача отбоқар бўлиб ишлаган. Ўз кучи билан кичикроқ уй қурган. Уруш пайтида немислар уни ва катта қизини Германияга ишлаш учун олиб кетишган. Урушдан сўнг қайтиб келиб, конда ишлашни давом эттирган.\nРоппа-роса юз йил олдин…\nХоразм хонлигининг пойтахти Хивада XVIII асрдан бошлаб, ўзбекларнинг Қўнғирот сулоласи ҳукмронлик қилган. XIX аср охирида Хоразм Россия империяси протекторатлиги остига тушади ва Хива хонлиги деб номланади. Россия империяси қулаганидан сўнг мустақил Хоразмни қайта тиклашга уринишлар бошланди. Хоразмнинг сўнгги ҳукмдори Саид Абдуллахон ҳарбий тўнтаришдан кейин тахтга ўтирди, лекин ҳақиқий ҳокимиятга эга эмаслиги учун узоқ вақт ҳукмронлик қилмади. Чунки бошқарув вазир Жунайдхон бошчилигидаги ҳарбийлар қўлида бўлган. Эҳтимол, кейинчалик айнан шу жиҳат Саид Абдуллахоннинг ҳаётини сақлаб қолгандир.\n1919 йилнинг кузида Москвада советлар ҳукумати томонидан Хива хонини ағдариш ҳақида қарор қабул қилинган ва Хоразмга Қизил армия қисмлари юборилган. 1920 йил январь ойида Жунаидхон лашкарлари советлар томонидан яксон қилинади. Унинг ўзи Афғонистонга қочиб кетади. Хива хони Саид Абдуллахон ва унинг оиласи Бутунроссия фавқулодда комиссияси (Всероссийская чрезвичайная комиссия — ВЧК) томонидан ҳибсга олинади. 2 февраль куни совет ҳукумати босими остида у расман тахтдан воз кечган.  /\nХон ва унинг оиласи устидан қисқа суд жараёни 1920 йил ёзида бўлиб ўтади. Ҳукмга кўра, Саид Абдуллахон ва унинг тахтига ворислик қилиш ҳуқуқига эга бўлган эркак қариндошлари Хоразм Халқ Совет Республикасидан бадарға қилинади. Барча мол-мулки — пуллари, қимматбаҳо буюмлари, уйлари, ерлари мусодара қилинади. Саид Абдуллахон билан унинг уч ўғли (кенжа Саид Абдулла, Раҳматулла, Ёқуб Юсуф), акаси Муҳаммадёр ва 4 жияни (Абдурасул, Мадёр, Носир, Ибодулла) ҳам сургун қилинганлар.\nХон қандай ўлим топган?\nХон ва қариндошларининг кейинги ҳаёти ҳақидаги тарихий маълумотлар жуда кам. «Шарқдан эсган шамол» китоби муаллифи маълумотига кўра, бадарға қилинганлар дастлаб Хивадан Тошкентга келтирилади. Кейин Россиянинг Самара шаҳрига, у ердан Москва областидаги тутқунлар лагерига ўтказилишади. 1922 йил 12 февралда Саид Абдуллахон ва унинг қариндошлари кутилмаганда озод қилинади. Улар Украинанинг Днепропетровск вилоятидаги Верховцево қишлоғидан қўним топишади. Маҳаллий совхозда ишлаб, отбоқарлик қилишади. 1924 йили Абдурасул Мадиёров милиция мактабига ўқишга киради. Қолганлар эса Кривой Рог шаҳридаги темир рудаси конига жўнатилади. Қўлида на бир ҳунари бор ва на маҳаллий тилни билган хиваликлар энг оддий ишларга қўйилади. Хусусан, Саид Абдуллахон шахтага қоровул бўлиб ишга киради, қолганлар отбоқарлик қилишади.\n1925 йили Хоразмдан собиқ хон оиласининг қолган аъзолари қашшоқликда, тиланчилик қилиб яшаётгани ҳақида нохуш хабарлар келади. Шундан сўнг, бадарға қилинганлар Хивага қайтишни сўраб, Давлат сиёсий бошқармасига (ГПУ) мурожаат қилишади. Аммо совет ҳукумати «аҳоли қатламларига таъсир қилиши мумкин» деган сабабни кўрсатиб, хон оиласи ватанига қайтишига рухсат бермайди. 1926 йили Абдурасул Мадиёров милиция мактабини ташлаб, қариндошлари олдига қайтиб келади.\n1930-йилларда собиқ иттифоқнинг барча ҳудудларида, жумладан, Украинада ҳам мисли кўрилмаган қаҳатчилик ва оммавий очарчилик бўлиб ўтади. Бундай оғир синовларни кўтара олмаган кекса Саид Абдуллахон дизентерия билан касалланиб, кончилар шифохонасига ётқизилади ва бир ойдан сўнг ҳаётдан кўз юмган. Хоразмнинг собиқ ҳукмдори 62 ёшида кончиларнинг қабристонига кўмилади. Унинг қабри вақт ўтиши билан йўқолиб кетган ва ҳозирда ҳам қаердалиги номаълум бўлиб қолмоқда.\nТиланчилик, хорлик, тақиқ\nХоннинг яқин қариндошлари ҳаёти бундан ҳам фожиали кечди. Унинг акаси Муҳаммадёр сургун қилинган пайтда 70 ёшли кекса эди. У ишлай олмади ва оммавий очлик бошланганидан кейин тиланчилик қилишга мажбур бўлди. Унинг ўғли Ибодулла болалигидан кар эди. Кон атрофидаги маҳаллий бозорда тиланчилик қилиб юрганида тасодифан юк машинаси босиб кетиб ҳалок бўлган.\n1933 йилда, хон вафот этганидан сўнг унинг қариндошларига Ўзбекистонга қайтишга ижозат берилади. Саид Абдуллахоннинг ўғиллари — Раҳматулла ва Юсуф Ёқуб Тошкентга кўчиб боришади. Акаси Муҳаммадёр 1936 йилда Тошкентда вафот этди. Хоннинг яна бир ўғли Саид Абдулла украиналик рафиқаси билан урушдан олдин Ўзбекистонга кўчиб ўтиб, бу ерда таржимон бўлиб, кейинчалик эса геолог-разведкачи бўлиб ишлаган. 1941 йилда у бир кишини машинада уриб юбориб, беш йилга сургунга ҳукм қилинган. 1960 йилларнинг бошларида вафот этган.\nҚайд этиш жоизки, хон авлодига совет иттифоқининг исталган жойида яшашга рухсат берилган, аммо Хивага қайтиш тақиқланган. Хоннинг Украинада оилали, бола-чақали бўлган бошқа қариндошлари Кривой Рог шаҳрида қолиб кетишган.\nГригорий Гусейновнинг ёзишича, Абдурасул Мадиёров умрининг охирида, 1990 йили қисқа муддатга Хивага саёҳат қилиб, машҳур аждодларининг қабрларини зиёрат қилади. 70 йилдан кейинги бу зиёрат охиргиси бўлиб қолди. Абдурасул Мадиёровнинг авлодлари ҳозирги вақтда ҳам Украинада яшамоқдалар.\nтарих кафедраси доценти.\nКиритилди: 04:30 24.02.2021. Ўқилди: 3138 марта. Фикрлар сони: 0 та.\nСаудия Арабистони валиаҳд шаҳзодаси операция қилинди\n18:43 Смартфонлардан тарқаладиган нур терига зарар етказиши ҳақиқатми ёки ёлғон?\n18:32 2020 йилда ҳарбий харажатлар борасида етакчи давлатлар маълум қилинди\n17:27 “Ҳар бир оила тадбиркор” дастури доирасида ажратилган кредит маблағи ҳам талон-торож қилинди\n17:24 Шайхонтоҳурда тадбиркорнинг 1,9 млрд сўмини қўлга киритган фирибгарга нисбатан жиноят иши қўзғатилди\n17:21 Мирзиёев Эрдоғанга қўнғироқ қилди\n17:13 Тошкентда интим хизматлар кўрсатувчи бир нечта спа-салонлар аниқланди\n17:13 Поп туманида вояга етмаган ўғри судланди\n17:08 Тошкентда фирибгарлар хорижий компания раҳбарини чув туширди\n17:03 “Ёшлар – келажагимиз” давлат дастури доирасида ажратилган кредит маблағи талон-торож қилинди\n16:50 Салкам 300 миллионга яқин пулни ўзлаштирган раҳбарларга жиноят иши қўзғатилди\n16:44 UFC чемпиони “Оскар”ни қўлга киритмоқчи\n16:33 АПЛда ҳакамлар хато учун жаримага тортилиши мумкин\n16:30 Туркияда аёл 4 нафар боласини 3-қаватдан пастга улоқтириб, уларнинг ҳаётини сақлаб қолди\n16:21 Жепаровни расмий Пекин чақиряпти. Нега?\n16:21 Зеленский Россияга: "Украинлар ва руслар ўртасидаги нафратни йўқотишнинг битта йўли бор"\n16:13 Янги Зеландияда 50 та қора дельфин ўзини қирғоққа ташлади\nкодекс товламачи ҳарбий харажатлар Тошкент шаҳар ИИББ спа-салонлар Англия Премьер-лигаси совуқ бузоқ дастгоҳ Johnson&Johnson Баҳрайн ярмаркалар халқаро кўргазма Мэгпай дарёси Қизилқум чўли динозавр "Ливерпул" дарвозабони Алиссон текбол вертолёт тобут пашиньян


Президент амалдорлар ишидан қониқиш ҳосил қилмаяпти....\n19.08.2019 18:59 0 2994\n(Президент Ш.Мирзиёевнинг 12 августда ўтказган видеоселектори юзасидан мулоҳазалар)\nЎзаро ишонч, қатъийлик ва ҳамжиҳатлик асосида қарор қабул қила олиш юқори маданият белгиси. Бошқарув механизми, раҳбарлик фаолиятида, айниқса бунинг ўрни тобора сезилмоқда. Бу эса ўз-ўзидан мулоқот ва муомала маданиятига бориб боғланади. Акс ҳолда, турли англашилмовчилик ва ихтилофлар келиб чиқаверади.\n2017–2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегияси ҳамда Президентимиз томонидан илгари сурилган бешта ташаббусни оғишмасдан амалга ошириш ҳам бевосита ана шу мезонга боғлиқ.\n«Инсон ўзгармаса, жамият ўзгармайди». Ушбу фикрни Президентимиз иккинчи Мурожаатномасида эътироф этганди. Яқинда 12 август кунидаги видеоселекторда ўша мулоҳазани яна такрорлади. Демак, талаб ва топшириқлар ижроси кўнгилдагидек эмас. Юқоридан буйруқ ва топшириқ кутиб ўтириш, ташаббус ва ташкилотчилик кўрсатиш ўрнига сансоларликка йўл қўйиш, ишни пайсалга солиш то ҳануз давом этмоқда.\nАйрим жабҳалардаги ривожланишларни инкор этмаган ҳолда, шуни айтиш жоизки, халқ билан мулоқот жараёнида, уларнинг эҳтиёжларини қондириш борасидаги ҳаракатимиз ҳали мақтовга сазовор эмас. Демак, Президент қониқиш ҳосил қилмаяпти. Хўш, бунинг илдизи нимада? Бу саволга ҳам ўзи атрофлича жавоб берди. «Ҳали одамлар ўзгаргани йўқ, маданият ўзгаргани йўқ, ҳатто, ҳокимларнинг ҳам маданияти йўқ, одамлар билан гаплашишни билмайди. Олдингидай маданиятсиз гаплар билан мажлислар ўтказиб одамларни ҳақорат қилишади. Ким уларга шундай ҳуқуқ берди? Бу нимадан далолат? Бу маданиятсизлигимиздан, ўқимаганлигимиздан, маънавиятимиз пастлигидан далолат. Ҳаммамизга халқ баҳо беради».\nКуюниш ва ачиниш ҳисси билан суғорилган, табиийлик ва самимийлик уфуриб турган ушбу нутқдан тўғри хулоса чиқарган ҳолда иш тутиш мақсадга мувофиқ эканини замоннинг ўзи тақозо этаяпти. Куйлакнинг бичимини битта одам ҳал қилиши мумкин, лекин муаммонинг ечимини жамоа ҳал этади. Чуқур ўйланган ҳолда, ўзаро халқчил манфаатдорлик асосида иш юритишнинг баракаси ҳам самарали бўлади. Одамларни эшитиш, тушунтириш ва қарор қабул қилиш, мулоқот ҳамда муомала маданиятини тўла шакллантирмас эканмиз, залворли вазифалар, истиқболли режаларни амалга ошириш мушкул.\nБиз мулоқот ва муомала маданиятимизни шарқона ахлоқий тамойиллар асосида, муошарат одоби доирасида қурмас эканмиз, халқ ишончини қозониш қийин. Ана шу тамойил тўла амал қилмаса, етук маданият, билимимиз етарли бўлмаса, раҳбарлик билан ижро органлари орасида англашимовчиликлар тугамайди.\nНутқ хулқдан озиқ олади. Ахлоқий маданиятимиз ибратли бўлмаса кўнгил оғришига сабаб бўлаверамиз. Бу эса муҳитнинг носоғомлигига, иш кўрсаткичларининг пасайиб кетишига сабаб бўлиши тайин.\nКайковус ўз «Қобуснома»сида шундай ёзади: «Кишининг мартабасини сўзи билан билурлар, аммо сўзнинг мартабасини киши билан билмаслар, чунки ҳар кишининг аҳволи ундан чиқадиган сўзнинг остига яширингандир, яъни бир сўз бир ибора билан айтилса, эшитган одамнинг кўнгли ундан хижолат тортгай ва яна ўша сўзни бир ибора билан айтса, эшитган одамнинг жони ундан роҳатланади».\nАнглашилаяптики, бу ўз-ўзидан нутқий ва хулқий маданиятга дахлдор. Бақир-чақир, таъбир жоиз бўлса, «бўкиришу ўкириш»лар натижа берса майли эди, у аксинча, ишнинг чаппасига кетишига, кишининг ранжишига сабаб бўлади.\nМулоқот маданий нутққа асослангандагина ўзининг таъсир кучига эга бўлади. Тилнинг бу имкониятларини истифода этишда қанчалик бефарқ бўлсак, нутқнинг маданийлик даражаси ҳам шунчалик паст бўлади, аксинча, муносабат қанчалик юқори бўлса, нутқ ҳам, ҳосила ҳам шунчалик маданий бўлиши тайин. Назарий манбаларда келтирилишича, сўзловчининг тил имкониятларига муносабат тафаккур, онг, борлиқ, турли вазият ва ҳолатлар, мақсадга бўлган муносабат қанчалик юқори савияда бўлса, нутқ маданияти, мулоқот маҳорати ҳам юқори бўлади.\nНаҳотки, аждодларимизга хос муошарат одобини унутган бўлсак. Аждодларимиз қадимдан тўғри, таъсирчан, чиройли гапиришга интилиш ва уларни одатга айлантиришга маърифий-ахлоқий талаб сифатида қараб келганлар. Сўзни қадрлаш, яхши сўзлай олиш, сўзлаганда ўйлаб, тушуниб гапириш, чин сўзлаш, тилни тийиш, суҳбат сирларини сақлаш, эзма ва вайсақи бўлмаслик кабиларга амал қилиш нутқ одобининг асосий талаблари ҳисобланган.\nНутқ маданиятини эгаллашнинг икки зарурий асоси бор. Бири ҳозирги ўзбек тили ва унинг мавжуд ифода воситаларини пухта ўзлаштириш, адабий тил меъёрларига тўлиқ амал қилиш бўлса, иккинчиси сўзлашганда муайян ахлоқ-одоб меъёрларига риоя этиш, ўз ва ўзгалар гапига эътиборли бўлиш, ўринли сўзлаш, тинглаш, суҳбатлашиш, мунозара маданиятини билишдир.\nШунинг учун ҳам видеоселекторда муҳтарам Президентимиз айрим раҳбарларни «гапиришни билишмайди» дея эътироз билдирганлари бежиз эмас. Омма билан тиллашиш ва диллашишгина мақсадларимизни амалга ошувига замин ҳозирлашини биламиз-у, негадир амал қилмаймиз, уқувимиз йўқми ёхуд унга кўникма ва малака ҳосил қилмаганимизмикан, дея ўйлаб қолади киши.\nАслида, бу тушуниш ва тушунтириш, тарғибот ва ташвиқот механизмининг назарий ва амалий жиҳатларини омихта қилолмаганимиздандир.\nМулоқот турфа одамларнинг бир-бирлари билан тил топишиш, бир-бирларига турли хил маълумотларни узатиш, фикрлар алмашинуви каби мураккаб ҳамкорликни талаб қилувчи жараён. Шунинг учун ҳам ҳар бир шахснинг жамиятда тутган ўрни, ишларининг муваффақияти, обрўси унинг мулоқотга кириша олиш қобилияти билан бевосита боғлиқдир.\nТаниқли психолог Б.Ф.Паригин мулоқотнинг кўп қиррали эканини эътироф эта туриб, у кишиларнинг ўзаро таъсир жараёни, улар ўртасидаги ахборот алмашинуви жараёни, бир шахснинг бошқа шахсга муносабати жараёни, бир кишининг бошқаларга таъсир кўрсатиш жараёни, бир-бирларига ҳамдардлик билдириш имконияти, шахсларнинг бир-бирларини тушуниши каби жараёнларни ўз ичига олишини қайд этган.\nМулоқотнинг яна бир муҳим вазифаси – у одамни у ёки бу фаолиятга ҳозирлайди, руҳлантиради. Одамлар гуруҳидан узоқлашган, улар назаридан қолган одамнинг қўли ишга ҳам бормайди, борса ҳам жамиятга эмас, балки фақат ўзигагина манфаат келтирадиган ишларни қилиши мумкин. Демак, жамоани руҳлантириш, истиқболли режаларни амалга оширишда жипслаштира олиш қобилияти раҳбарлар учун зарур.\nЭндиликда, «керак бўлса эшигим олдида соатлаб кутсин, менинг соямга салом беришади, деганим деган бўлади», – дейдиган калондимоғ, кўзини ёғ босган, бурни кўтарилган раҳбарлар бугунги кунда иш юрита олмайди. Халққа қанча яқинлашса, муаммоларнинг ечимини идрок этади, одамларнинг ўй-ташвишлари билан яшаса, обрўси ва мартабаси шунчалик ошади. «Снос» масаласида халқни ранжитган айрим раҳбарларнинг хатти-ҳаракатига қараб «Кибру ҳаво нимага керак, ўтма ғурур остонасидан», – дегинг келади.\nЎзаро ҳамжиҳатлик, бирдамлик ва ишчанлик муҳитини яратишда, раҳбар кадрларнинг меҳнат жамоаси ва фуқаролар билан муносабатларини ўзаро ҳамкорлигига эришишида миллий маънавий қадриятлар ва ўзаро муомала маданиятини ривожлантириш долзарб масала. Жамият ҳаётининг барча соҳаларида бошқарув жараёни мавжуд. Кимдир меҳнатни ташкил қилиши, мақсад ва вазифаларни белгилаши, уларнинг бажарилишини назорат қилиши ҳамда амалга оширилаётган ишларни мувофиқлаштириши лозим. Айнан шу масалаларни ҳал этишда раҳбарларнинг коммуникатив лаёқатлилиги, мулоқот ва муомала маданиятисиз муваффақиятга эришиш, ишни ташкил қилиш асло мумкин эмас.\nПрезидентимиз Конституциямизнинг 24 йиллигига бағишланган нутқида «Бу борада аҳоли билан доимий мулоқот қилиш, уларни қийнаётган муаммоларни ҳал этишнинг янги механизмлари ва самарали усулларини жорий этишимиз даркор. Биз аҳоли энг кўп мурожаат қиладиган давлат идоралари фаолиятида одамлар билан ишлаш бўйича сифат жиҳатидан мутлақо янги тизимга ўтиш» зарурлигини қайд этганди.\nМулоқотнинг моҳияти борасидаги ушбу ҳақиқатни унутиш ярамайди. Француз адиби Антуан Сент-Экзюперининг «Бу дунёдаги бирдан-бир ҳақиқий неъмат одамларнинг бир-бири билан мулоқотидир», – деган фикрида жон бор.\nВаҳоланки, бойлигимиз ва борлигимиз, куч-қудратимиз манбаи халқнинг ишончи ва розилиги биландир. Навоий ҳазратларининг «Агар эл қилмади ҳимоят санга, ўзингдан керакдир шикоят санга» деган пурмаъно ҳикмати бежиз эмас. Бунинг мазмун ва моҳиятида халқ билан мулоқот қилиш, унинг қалбига қулоқ тутиш, муаммоларини оқилона ва одилона ҳал этиш мажбурияти мавжуд.\nБеихтиёр шарқ мутафаккирларидан Кайковуснинг ушбу мулоҳазалари ёдга келади. «Ҳеч ишда шитоб қилмағил. Ҳар ишгаки киришар бўлсанг, олдин ўша ишдин чиқмоқни яхши кўзлағил ва ишни охириға қарағил, ҳар бир ишнинг ўлчоғин билғил ва барча ишни ўйлаб қилғил. Барча ишга, сўзга ақл юзи билан қарағил токи ботил кўра билғил». Ҳақ гап. Оқибатини ўйламасдан иш тутган киши охиратини ўйламасдан ножоиз қадам ташлаган кимсага монанддир.\nПрезидент ибораси билан айтганда, ҳар қандай кадрда савия, билим, илм ва фидойилик уйғун бўлмас экан, фаолиятимиз мантиқсиз, ҳаракатларимиз бесамар бўлиши аниқ.\nБу эса илм ва ҳилмнинг бирлиги масаласидир. «Нурнома» рисоласида холиқи оламнинг «Мен етти дарё яратдим, уларнинг орасида бири илм дарёси, иккинчиси ҳилм дарёси» деган зикри келтирилган. Илм бу савияга, оламни англашга ишора бўлса, ҳилм — бу муомала ва мулоқот маданиятига дахлдор. Шунингдек, Абдулла Авлонийда ҳам шунга монанд фикр бор. «Ҳилм деб бўлар-бўлмас ишга аччиғланмайдурган, арслон юракли, юмшоқ табиатли бўлмоқни айтилур. Ҳилм инсонларнинг табъидан хусумат, адоват, ғазаб, ҳиддат каби ёмон хулқларни йўқ қиладурган ҳар кимча мақбул бир сифатдур. Ҳилм илми ахлоқ юзасидан инсонга энг керакли нарсадур». Жаҳл отига минган айрим раҳбарлар буни билишса, ғазаб асабга сабаб бўлиб инсон умрини кемириши, саломатлигига путур етказишини, бу ҳаракат ишнинг ижобий томондан кўра салбий томонга кетишини идрок этишлари зарур. Шу ўринда Вернер қонуниятини эсга олиш ўринли. «Ҳаракатнинг қиймати эҳтиёж бўлмаган жойда амалга оширилса, у нолга тенг бўлиб, тескари натижа беради».\nҲалимтабиатлилик мулойимликдир. Жаҳл қилиш, ғазабланиш уларга ёт бўлишидан ташқари, фикрини босиқлик, вазминлик билан етказувчи кишилардир. Жаҳлнинг жилови шайтоннинг қўлида. Ҳалимтабиат инсон ўзгани эмас, ўзини енга олган кишини мард ҳисоблайди. Бу уларнинг шиори. Демак, «инсонлараро муомалада чин инсон бўлмак учун ҳаваснинг қўлига нафснинг жиловини бермайдирган, бўлар-бўлмас нарсалардан аччиғланмайдурган, совуққонли, юмшоқ табиатли, мулойим сўзли, ҳалим ва сабрли бўлмак» лозимлиги уқтирилади. Шунинг учун ҳам ҳадиси шарифлардан бирида «Ҳилм хулқларнинг саййидидур» дейилади. Суқрот ҳаким: «Шиддат ила муомала қилган кишиларга ман виқор ва ҳалимлик ила муқобила қилурман, чунки ҳилм шиддатни, хусуматни паст қилур. Лекин кишини ожиз ва хорлик даражасига тушурадурган ҳалимликдан ман безор», – деб ёзганди.\nКишилараро кўча-кўйдаги ўзаро мулоқотдаги муомаладан кўра, раҳбар ва ходимлар орасидаги мулоқот маданияти масъулият ҳисси ва мажбурият бурчининг юқорилиги билан ажралиб туради.\nАйтиш мумкинки, нотиқлик, муомала маданияти барча касбларнинг, санъатларнинг асосида мавжуд. Ўз фикрини оммага чиройли тарзда, аниқ ва содда тушунтира олиш ва ишонтира билишга бўлган ҳаракат деярли барча соҳа, касб эгаларининг табиатида бор. Бу уларнинг доимий орзуси ҳамдир. Машина механизмларни бошқариш учун шу касбга оид чуқур билим, тажриба, лаёқат, шижоат бўлишининг ўзи кифоя. Одамлар орқали ишни бошқариш, уларга раҳбарлик қилиш бошқа нарса. Шу хакда фикр юрита туриб психолог Ш.Раззоқов «Раҳбарлик учун махсус билимлар, кўникмалардан ташқари, одамлар билан муомала қилиш, қўл остидагилар билан тил топишиш, топқирлик, ҳозиржавоблик, қалтис вазиятлардан чиқа олиш, вазиятни баҳолаш, энг асосийси, ҳар қандай мушкул вазифани қийин вазиятларда ҳам уддалай оладиган аҳил ва жипслашган жамоа тузиш қобилияти мужассам бўлиши лозим», – деб ёзади.\nХалқаро майдонда мафкуравий, ғоявий ва информацион курашлар кучайиб бораётган ҳозирги мураккаб ва таҳликали даврда маънавий-маърифий тарғибот ишларини замон талаблари асосида ташкил этиш, ёшларимизни турли мафкуравий хуружлардан ҳимоя қилиш, юртдошларимизнинг ҳаётга онгли муносабатини шакллантириш, ён-атрофда юз бераётган воқеаларга дахлдорлик ҳиссини ошириш, мамлакатимиз мустақиллиги, тинч-осойишта ҳаётимизга хавф туғдириши мумкин бўлган тажовузларга қарши изчил кураш олиб бориш вазифаси ушбу соҳадаги ишларни қайта кўриб чиқиб, такомиллаштиришни, «жаҳолатга қарши маърифат билан» баҳсга кириша оладиган мулоқот ва муомала қила оладиган ритор ва иқтидорли нотиқ кадрларни тайёрлашни талаб этмоқда.\nЖамият тараққиётининг муҳим мезони бўлган ушбу мулоқот механизми, коммуникатив компетенцияни амалий асосларини бошқарув тизимида, раҳбарлик фаолиятида, кадрлар масаласида кенг жорий этиш ниҳоятда зарур.\nШу ҳақда таклиф ва фикр билдирганимизда Бош вазир ўринбосари Азиз Абдуҳакимовнинг ташкилотчилик салоҳиятини таъкидлаш ўринлидир. У фан, таълим, туризм, спорт ва соғлиқни сақлаш тизими давлатимиз қудратининг муҳим манбаларидан эканини, бу эса ўз навбатида тарғиботнинг таъсирчан механизми – мулоқот маданияти ва нотиқлик санъати билан боғлиқлигини уқтириш асносида нотиқ-педагогларнинг кўрик танловини ўтказиш ва рағбатлантириш борасида билдирган тавсиялари шу соҳага яқин бир инсон сифатида каминани ҳам руҳлантириб юборгани рост.\nДарҳақиқат, тарғиботнинг таъсирчан, қизиқтириш орқали эргаштирувчи, ишонтириш санъати – мулоқот механизми, нотиқлик маҳорати бўлмаса, таълим сифати ва самарасининг пасайишига сабабчи бўладиган ўқитувчилар ҳам, мозий муҳри бўлган музейлардаги экспонатлар ҳақида қизиқарли тарзда маълумот бера олмайдиган гидларнинг ҳам, сайёҳларнинг эътибори ва қизиқишини орттира олмайдиган экскурсоводларнинг ҳам, масала моҳиятини теран тушунмасдан ҳар хил низоларга сабаб бўлувчи маданиятсиз ҳоким муовинларининг ҳам, давлат ва ҳукумат ҳужжатларини, қонун, қарор, фармон ва фармойишларнинг мазмун-моҳиятини содда ва равон етказа олмайдиган ҳуқуқшуносларнинг ҳам урчишига сабаб бўлаверамиз.\nХайрли ишлар маданиятли кишилар билан, улуғ вазифалар, қутлуғ мақсадлар маънавиятли шахслар, ибратли инсонлар билан амалга оширилишини, асло, унутмаслигимиз керак.\nШавкат Мирзиёев маданият амалдорлар ҳокимлар муомала маданияти


01 | May | 2019 | TURONZAMIN\nАссалому алайкум, ҳурматли Жаҳонгир ака!\nЭнг аввало бир ҳақиқатни тан олиб айтишим керакки, Сизни ғойибона таниганимга, мардона гапларингизни тинглаб, кўп бора қойил қолганимга анча бўлган. Депутатлик чоғларингизда парламент сессиялари минбаридан туриб билдирган фикрларингизни – ҳали мактабда ўқиб юрган чоғларимданоқ ўсмирона бир қизиқиш билан тинглардим. Ҳув ўша айтган битта машҳур иборангиз ҳануз қулоқларим остида янграйди… Очиқ айтаман, принципларни ҳимоя қилиш борасида Сизга ўхшашга ҳаракат ҳам қилганмиз. Агар уддасидан чиқолмаган бўлсам, бу – менинг айбим…\nОчиғи, ҳозирги суҳбатингизни тинглаб, баъзи бир мулоҳазаларни билдириб ўтишни ўзимнинг бурчим деб билдим. “ЎзА” сайтида эълон қилинган ва Сиз суҳбатда тилга олганингиз – Шавкат Муҳиддинович билан қилинган суҳбат – тўғриси, менинг ташаббусим эди. Боиси аниқ: ўзингиз ҳам эътироф этиб айтганингиздек, бугун одамларимиз тарихнинг, яқин тарихимизнинг ўқилмаган, қайсидир маънода ўқишдан маҳрум этилган саҳифаларини варақлашга чанқоқ. Азбаройи ана шу чанқоқни бироз қондириш, йиллар давомида минбар бериш тугул, ҳатто чоғроқ бир даврага ҳам таклиф этилмаган одамларнинг кечаги кунлар ҳақидаги хотираларини тинглаш мақсадида шу ишга қўл ургандим. Рўйхат хийла узун. (Очиғи, бугун уларни кўндириш ҳам осон кечаётгани йўқ. Ҳаммаси зада бўлиб қолишган, шекилли). Бир нарсани виждонан тан олиб айтаманки, “Гурунг”нинг ўша сонида билдирилган фикрлар – интервью берувчининг шахсий фикрлари эди: у кишига мен ҳам, агентлик раҳбарияти ҳам ҳеч қандай гапни айтасан, дея, ҳатто ишора ҳам қилганимиз йўқ.\nЖаҳонгир ака, беш-ўн кўйлакни мендан кўра кўпроқ йиртган, устоз мақомидаги одамсиз. Шу боис фикрларингизга эътироз билдиришга менинг маънавий ҳаққим йўқ. Лекин А.Кўчимов ҳақидаги мулоҳазаларингизга унчалик қўшилолмайман. Боиси – у кишининг қўл остида телерадиокомпанияда анча йил ишлаганман, табиатини биламан. Айтмоқчиманки, каминанинг ҳам, бошқа ҳамкасбларимизнинг ҳам – нисбатан ҳур, эркин ва бемалол ишлаганларимиз кўпроқ у одам ишлаган давр ҳиссасига тўғри келади. Телевидение эса айнан ўша пайтларда анча жонли ва дадил эди. Миллий агентликка эса азбаройи ўшандоқ эркин муҳит яралгани учун, яқиндан бошлаб келиб қўшилдим. Бу мулоҳазаларни Абдусаид акага ёқиш учун ёзаётганим, у одамдан тили қисиқлик жойим ҳам йўқ. Шунчаки адолат посангиси оғиб кетмасин, дейман. Йилларки, эркин сўзнинг бўғилганига, тарих ва аслият бекитилганига у одам сабабчи эмас…\nКеча – апрелнинг 28-куни “Бу кунлар” эълон этилганига роппа-роса уч йил тўлди.\nЭсимда йўқ эди. Эсимда бўлганида ҳам фб.да эсламасдим барибир.\nАйрим дўстларимиз ҳаракати билан ўша кунги мақолам лентада айланиб қолди. Одамларнинг муносабатларини ўқидим. Қувондим.\nЛекин бир нарса дегим келмади. Чунки юрагим тўла уч йиллик зардоб билан жилмайишга ҳам мадорим йўқ эди. Айниқса, охирги бир ярим йиллик мавҳум ҳолатим у зардобга қон ҳам аралаштириб юборгандек. Бундай “озод” юрганимдан кўра қамоқдан чиқарилмаганим яхшимиди, деб юбораман баъзан. Очиқликдаги ҳиссий-руҳий қамоқдан қамоқхонадаги руҳий-ҳиссий озодлик енгилроқ кўриниб кетади кўзимга!\nУшбуни ўша қону зардобга тўла туйғулар билан бундан икки ҳафтача бурун адвокатим учун ёзган эдим. Ҳеч қаерга ҳеч кимга жўнатмадим. Қаёққа ва кимга жўнатишни билмайман ҳам. Қолаверса, юборганим билан фойда бўлишига ишончим қолмади. Ким қулоқ соларди дейман.\nБугун бирдан бу ерда эълон қилгим келиб қолди. Бир оз катталиги учун узр. Эринмаганлар ўқиб чиқсин.\nДардларни тинглайдиган, лозим бўлганида яраларга малҳам сурадиган барибир Ўзингсан, эй Оллоҳ!\nБЎЛИБ ЎТГАН ИШЛАР (қисқача) ВА КАМИНАГА ҚАЙТАРИЛИШИ ЛОЗИМ БЎЛГАН НАРСАЛАР\n1. “Бу кунлар” асаримни эълон этганимдан 4 (тўрт) ой ўтиб – 2016 йил августининг охири ёки сентабирининг бошида (мен ҳали Туркияда яшаб турган, Ислом Каримов эса, ўлиб ўлолмай ётган кунлар) Тошкентдаги уйимни Яшнобод туман ИИБидан десант босиб, маҳалла раиси иштирокида уйни тинтув қилган. Хоналардан эскию янги газет-журналлар, айрим китоблар, қўлёзмаларни ҳеч қандай рўйхатсиз, тилхатсиз, имзосиз йиғиштириб, қопларга тиқиб, айтишларича, ярим юкмошина қилиб олиб кетишган. Булар ичида қимматбаҳо қадимий қўлёзма китоблар ҳам, 7 (етти) йиллик меҳнатим – “Тафсири ҳилол”нинг қўлёзма-таҳрир нусхаси ҳам бўлган. Руйхат тузилмагани ва уй эгаларига бир нусха қолдирилмагани учун бошқа яна нималар олиб кетилганини то ҳанузгача билмайман.\n2. 2017 йил сентабирининг 27-куни Тошкент аэропортидан тўғри Яшнабод туман ИИБга келтирилдим ва ёнимда бўлган қуйидаги нарсаларим мендан олиб қўйилди. Рўйхат тузилди, қўл қўйдирилди, аммо менга ё оиламга бир нусхаси берилмади:\n– ноутбук (бир дона);\n– Президент Шавкат Мирзиёев номига ҳадя ўлароқ ёзилган “Бу кунлар” китобим (бир дона);\n– тарихга оид китоб (бир дона);\n– ўтган аср газет-журналлари жамланмаси китоб шаклида (икки жилд);\n– “Köytüdeki Külübe” (“Этакдаги кулба”) туркча ҳикоялар китобим (беш дона);\n– ноутбук сумкаси (бир дона).\n3. Диққат, энг аҳамиятлиси: шахсий ноутбукимда менинг бутун ижодим тўпланган. Унда:\n– умрим давомида ёзган асарларим – ҳикоялар, қиссалар, киносенарийлар, мақолалар, адабий-илмий суҳбатлар, долзарб интервюлар;\n– нодир асарлардан кўчирмалар;\n– мухлисларим ва адабиёт аҳли билан бўлган ёзишмаларим;\n– аждодларимга, оиламга тегишли қимматли маълумотлар, хотиралар;\n– архив ҳужжатлари;\n– келгуси бирон асарга тўпланган хомаки материаллар;\n– янги ёзилаётган, бошлаб қўйилган, ҳали битмаган қисса, рўман ва ҳикояларим, қораламаларим;\n– ва ҳоказолар бор эди…\nБу нарсаларнинг қийматини ҳеч бир нарса билан ўлчаб бўлмайди! Агар ноутбук сал лат еса ёки эҳтиётсизлик бўлиб материаллар ўчиб кетса, ҳаётимнинг мазмуни ўчирилган бўлади!\nМен ёзувчиман! Асар ёзишим, битмаганларини битиришим керак! Ноутбукимни қайтариб беринглар! Бир ярим йилдан у ёғида олиб қўйилган эди, шунча вақт ичида ўқиб-ўрганиб бўлинмадими?! У шахсий архивим шунчалик керак бўлса, нусха кўчириб олиб қолинсин, сўнг бемалол текширилаверади, аммо ноутбукимни қайтариб беринглар! Ижод нималигини, у нақадар нодир ва ноёб ҳодиса эканини тушунасизларми?! Ёзилаётган ё ярми ёзилган асари йўқолса, ёзувчи қай ҳолга тушишини англайсизларми?!\n4. Мен ҳақсиз равишда қўлга олинганимда менинг ҳақ-ҳуқуқим ўзимга тушунтирилмади!\n5. “Бу кунлар” китобим устидан суд-адабиётшунослик экспертизаси ўтказилиш чоғи менинг ҳуқуқларим қўпол равишда бузилди:\n– экспертиза аъзоларини танлашда асарнинг хусусиятлари: у адабиёт маҳсули экани, уни дин олими эмас, бир ёзувчи ёзгани ҳисобга олинмади;\n– экспертиза учун нимагадир ёзувчиларга, сиёсатчи, жамиятшунос, тарихчи олимларга эмас, адабиёт ҳақида тушунчаси тор, бирёқлама фикрлайдиган Дин ишлари бўйича қўмитага берилган;\n– экспертлар гуруҳини тузишда ҳам менинг ҳуқуқларим оёқости этилди – мен билан келишилмади, таклиф ҳам, розилигим ҳам олинмади, аъзолар менга умуман таништирилмади, ҳолбуки қонунда булар белгиланган;\n– хулосанинг бир нусхаси менга берилмади;\n– ва ҳоказо…\n6. Жиноят иши ҳужжатлари билан тўлиқ таништирилмадим, танишиб чиқишимга имкон берилмади.\n7. “Бу кунлар” 2011 – 2013 йиллар оралиғида ёзилган. 2016 йил апрелида эълон этилди, жиноят иши эса, нимагадир орадан бир йил ўтиб 2017 йил май ойининг 11-куни очилган, шундан кейин президент Шавкат Мирзиёевнинг янгича сиёсати туфайли 2017 йил август ойида менинг номим қандайдир “қора рўйхат”дан ўчирилган, аммо 2017 йил 27 сентабир куни аэропортда қўлимга кишан тақилди! Мантиқ йўқ.\n8. 2017 йил сентабирининг 27-куни тутуқландим, Президентнинг шахсан аралашуви натижасида ўктабирнинг 1-куни қўйиб юборилдим. Ўшандан бери биронта ҳаракат қилинмади – на тушунтириш берилди, на тергов-суриштирув ишлари олиб борилди, на “Иш” ёпилди.\nШу масалалар ҳақида 2018 йил январида Яшнобод тумани ИИБга хат ёздим, май ойида шахсан ўзим бориб мурожаат қилдим, яна ёзма талабнома топширдим. Сўнгра икки марта адвокатим билан бирга ёзма ва оғзаки мурожаат қилдик. Ҳар гал икки-уч кунда жавоб қиламиз деб ваъда берилади, аммо ҳеч бирига ҳозиргача аниқ-тиниқ расмий жавоб йўқ. Менга ва ҳуқуқларимга нисбатан ҳамма қонун ва ЖПКнинг бу “Иш”га тегишли барча моддалари қўпол равишда бузилди ва менинг шахс сифатида ҳам, ижодкор сифатида ҳам ҳуқуқларим шу кунларгача оёқости қилиб келиняпти.\n9. “Бу кунлар” халқнинг умумий эътирофини қозонди. Минглаб одам ижтимоий тармоқларда муносабат билдирди, ўқиганларнинг юздан тўқсон беши муаллифни чин юракдан қўллаб-қувватлади. Айниқса, касби адабиётшунослик, ёзувчи-шоирлик бўлган ўндан ортиқ зиёли – Мурод Муҳаммад Дўст, Гулчеҳра Нуруллаева, Хуршид Даврон, Муҳаммад Солиҳ, Қудрат Дўсмуҳаммад, Темур Пўлатов, Ёқубжон Хўжамбердиев, Улуғбек Ҳамдам, Фахриёр, Вафо Файзулло, Каримберди Тўрамурод, Раъно Раҳмонберди қизи ва бошқалар “Бу кунлар”ни ипидан-игнасигача ўрганиб, ундан на сиёсатга қарши ва на конститутсиявий тузумга қарши биронта маъно топмади. Аксинча, жуда ижобий баҳо берди. Ҳатто айримлар асарни Нобел мукофотига тавсия этиш керак деган ташаббус билан чиқди.\nБу мустақил экспертлик хулосаларининг айримларидан нусха кўчириб, Яшнабод туман ИИБнинг Тергов бўлими бошлиғига адвокат билан бирга шахсан топширганмиз. Ҳамон натижадан хабарсизмиз.\n10. “Бу кунлар” танқидий руҳда ёзилган. Лекин унинг бирон-бир ерида конститутсиявий тузумга қарши гап йўқ! Аксинча, асар ғояси фақат эзгулик, тинчлик ва тотувликдир. Бу ҳақда китобдан айрим кўчирмаларни ўқинг:\n“Бошдан айтиб қўяй: мен на давлатман, на мухолиф сиёсатчиман. Оддий бир ёзувчи ўлароқ, мамлакат ичида кечаётган ишларга ичдан боқиб кўришга уринаётган бир ватандошман. Шу боис ўртада – халқ орасида туришга ҳаракат қилдим. Йигирма йиллик кўрган-кечирганларимни онгимдан ва юрагимдан сиздириб ўтказиб олдим. Қарашлар қарама-қаршилиги аро мустақил яшашга ҳақли учинчи қараш ўртага чиқди” (10-бет).\n“Менимча, сиёсат майдонига кирган ҳар қандай одам – у бошқарувда бўладими, мухолифатда бўладими – ўзини давлат одами деб ҳис этиши ва шу мавқеига яраша фикрлаши керак. Бу майдонга кирган киши курашни ҳақиқий давлат одами ўлароқ олиб бориши, шахсий алам ва адоватлардан баланд туриши лозим” (11-бет).\n“Чинакам адабиёт ҳамиша ҳақиқатни айтади. Ишкалли давлат ва ҳокимият эса, айби очилишини сира истамайди. Айбимни кўрсата-кўрсата охири ҳокимиятимни олиб қўяди, деб ўйлайди. Ҳолбуки, адабиётнинг бирламчи вазифаси давлатни қўрқитиш ё уни ағдариш ва эгаллаш эмас, балки жамиятни тўғрилик ва адолат йўлида – ҳақ йўлида тарбиялашдир. Тўғрилик асосида тарбияланган жамият ўзига мос ҳокимиятни ўзи етиштириб-парваришлаб олади” (118-бет).\n“Қарашлар хилма-хиллиги инсоннинг фитрий хусусиятидандир… Шарти – хилма-хил қарашлар (ихтилоф) ҳақиқат учун, ҳақиқатни юзага чиқариш ва тўғри ечимни топиш учун бўлиши, унга хизмат қилиши керак. Бундай ижобий ихтилофи бор жамият изланаётган, демак, ўсаётган бўлади. Агар ихтилоф қарашлар орасида эмас, чиройли ечим учун эмас, балки шахслар орасида ҳамда тарафкашликка асосланган бўлса, жанжал учун бўлса, бундай ихтилоф дунёмизга ҳам, охиратимизга ҳам фойда келтирмайди” (180-бет).\n“Замон муолажа (тузалиш) замони, йиғи замони эмас. Бугун бўлиниш замони ҳам эмас, аҳиллик замонидир” (448-бет).\n“Тажрибадан биламиз: зулм уч йўл билан кетади (кетказилади):\nТабиий йўл. Бунда золим ўлиб халқ қутулади. Ўшанда ҳам ўрнига келгани баттар золим бўлмаса.\nТинч йўл. Эркин сайлов, норозилик намойишлари ва бошқа тур тадбирлар ёрдамида.\nИсён йўли. Золимни алмаштиришнинг бошқа йўли қолмаса, зулм жонидан ўтиб кетган халқ ғалаёнга келади: уруш бўлади, қон тўкилади.\nБугунги аҳволимизда ва бугунгидай шароитда булар ичида энг зарарлиси ва ёқимсизи учинчи йўлдир. Биринчидан, бунда адолат истовчилар енгса енгди, енголмаса, баттар зулм остида қолади. Иккинчидан, бир халқ иккига бўлиниб олиб урушганида адолат ўртадан кўтарилади – иккала томон ҳам бир-бирига зулм қилади. Учинчидан, булардан ташқари, иккала томон ҳам мушкулни мустақил ҳал эта олмай, кўмак истаб чеккага мўлтирайди, бегона ва кучли давлатларнинг ёрдамига муҳтож бўлади. Натижада ҳурриятини йўқотади. Бу йўл бизга кескин тўғри келмайди!\nБиринчи йўл ҳаракат билан амалга ошадиган иш эмас. Золимнинг ўлими фақат кутилади ва ўрнига келадиганидан яхшилик умид қилинади. Бу жуда бўш ва иложсизлик йўлидир.\nМенинг назаримда, бизга энг тўғри келадигани иккинчи йўлдир!.. (Бунинг учун) каттаю кичик, президенту оддий ватандош, давлату мухолифат, юрт ичидагию ташидагилар эски ғиди-биди ва гина-кудуратларни ташлаб, ўртадан тушунмовчиликларни кўтариб, йигирма йил ичида пайдо бўлган жарликка кўприк солиб, бир-бирига қарши душманчасига ўқталган қўлларни қайирароқ, бир-бири томон дўстона узатиб… бир орага келиш керак!\n…Бундай бир мураккаб вазиятда, шу яқин замонларда дунёда кечган ва кечаётган ҳодисалардан ўрнак олсак, айниқса Ўзбекистон шароитида бошланишига ҳам, давомига ҳам энг тўғри ва энг одилона йўл шу деб ўйлайман” (521 – 522-бетлар).\n“Давлат билан халқ бирлашса, бундай давлат ҳам, бундай халқ ҳам кучли-қудратли бўлади. Халқини деган давлатни, давлатини деган халқни биров енголмайди, кучи етмайди. Давлат билан халқ орасида жарлик бўлса, халқнинг ҳам, давлатнинг ҳам кучи синади, иккаласи ҳам бировларнинг қўлловига муҳтож бўлади. Бу дегани у том мустақил бўлолмайди, озодлигини, эркинлигини бой беради (522 – 523-бетлар).\n“Ҳарҳолда, зулм тинчликнинг чораси эмас. Ўзаро душманлик ватан манфаатига терсдир” (523-бет).\n“Менинг қатъий қаноатимга кўра, бу натижаларга қараб\nаста-секин, табиий юксала бориб…\nтинч-тотувлик, илм-маърифат орқали…\nхалқнинг сиёсий-ижтимоий онгини юксалтириш ва норозиликларни қонун доирасида ифодалаш йўли билан борган яхши.\nҚурол, уруш-жанжал, тўпалон миллатга ҳам, ватанга ҳам катта зарар келтиради” (525-бет).\n“Ҳар қандай яхшилик каби, ёмонлик ҳам ўзимизники. Уни биров эмас, ўзимиз тузатамиз. Биров камчилигимизни бутлаб, бузуғимизни тузатиб бермайди” (528-бет).\n“Бир мамлакат ичидаги зулм шу мамлакатнинг ички масаласидир. Бундай зулмдан қутулиш йўлларини ҳар бир юртнинг асл эгалари шу юртнинг ўзига хос томонларини ҳисобга олган ва маҳаллий шарт-шароитдан келиб чиққан ҳолда ўзи топиши керак” (529-бет).\n“Такрор бўлса ҳам айтамиз: бугун қуролли қўзғолон жуда хатарли бўлганидек, қурол ишлаб чиқувчи ва ҳарбий томондан кучли давлатга қарам бўлиб қолиш эҳтимоли борлигидан кечирилмас хато ҳамдир!.. Ватан бировнинг пули ва қуроли билан яшамайди-яшнамайди. Ватан ўз халқининг манглай тери билан яшайди-яшнайди” (530-бет).\n“Оллоҳ кўрсатмасин, чеккадан биронта давлат, ҳар қанақа олижаноб ғоя билан, ҳатто “золимни ағдариб ташлаб халққа озодлик бериш” мақсади билан-да бўлсин, агар Ватанимга хавф солса ва мамлакатимга бостириб кирадиган бўлса, у давлат қанчалик кучли-қудратли бўлмасин, ёшим ҳам олтмишга бориб қолганига қарамай, қўлимга қурол олиб Ватаним ҳимоясига чиқаман!\nЎзбекистоннинг бугунги президентини (Ислом Каримовни. – Н.М.Р.) золим деб ҳисоблайман, у қурган тузумни ёқламайман-ёқтирмайман, аммо бирон чет давлат “Золим президентни ағдариб демократик тузум ўрнатиш” баҳонасида агар юртимга бостириб кирадиган бўлса, Оллоҳ танамдан ғайратни олмасин, ҳеч иккиланмасдан бу тажовузга қарши президент ёнига кираман! Бунда мен унинг шахсиятини ё мансабини эмас, орқасида турган Ватанимни, халқимни ҳимоя қилган бўламан” (530-бет).\n“Биз ўтмишда илм-маърифатда буюк ва шарафли миллат эдик, аммо сиёсатда, ҳокимият учун талашишларда қанчадан-қанча қонли можароларни бошимиздан ўтказганмиз. Энди у аянчли хатоларни қайтармайлик, илм-маърифатда бўлганидек, сиёсатда ҳам ўшандай буюк ва шарафли миллат бўлайлик, жоҳиллардан бўлиб қолмайлик” (533-бет).\n“Сиёсат икки нарсага ‒ меҳрга ва кучга таянади. “Куч адолатдадир” (Амир Темур). Бу дегани, сиёсат адолат билан кучли, деганидир.\nАдолатсиз куч ёввойидир.\nАдолат билимга таянади. Билимсиз адолат том адолат бўлмайди.\nДемак, ҳамма нарсанинг тагида бўлганидек, сиёсатнинг тагида ҳам билим ётади.\nСиёсат билимга таянмас, билим асосида юритилмас экан, у сиёсат адолатсиздир, меҳрсиздир, кучсиздир.\nМен адолат, меҳр, куч ва билим томонидаман, асло зулм томонида эмас” (537-бет).\n“Сезилган бўлса, ушбу китобимни мен бошда танлаган усулимга ‒ мусбат ҳаракатга содиқ қолган ҳолда ёздим.\nЯъни, севимли мамлакатимда узоқ йиллардан бери давом этаётган ҳақсизлик, адолатсизлик ва ёлғонларни халқимга билдириш, зарарли оқибатларидан огоҳлантириш ва бу каби иллатлардан қутулиш йўлларини кўрсатиш усулини ушладим.\nЖаҳолатга қарши маърифат билан кураш дейилади бу…” (543-бет).\n“Бу асарни ёзишдан асосий мақсадим ватанимга, халқимга, давлатимга, ҳатто бугун мутлақ ҳокимият тепасида ўтирган мана шу президентга ҳам яхшилик соғинишдир. Ҳадис ҳикматига кўра, менинг унга ёрдамимдир. Бу нуқтани ушбу асаримни холис кўз билан ўқиган киши ҳам тан олади.\nБундан ташқари, асарда ҳеч бир йўсинда бузғунчиликка чақириқ йўқ. Аксинча, бузуқни тузатишга чорлов бор. Талаб қилинаётган бўлса, бор-йўғи сўз эркинлиги талаб қилиняпти. Давлатдан ўзи яратган қонунларга тўла-тўкис риоя этиш, қонунлар халққа берган ҳуқуқни ҳаётда ҳам бериш талаб қилиняпти. Бор нарса бор бўйича айтилсин, ёзилсин, халққа тўғри гап етказилсин дейиляпти, холос” (546 – 547-бетлар).\n“Одам оғирчиликка чидайди, ёлғонга чидамайди! Шу боис бу ерда (“Бу кунлар” китобида. – Н.М.Р.) “Йўқолсин ёлғон, яшасин тўғрисўзлик!” деган ғоя илгари суриляпти… (547 – бет).\n“Сиёсатдаги айрим хатолар кўрсатилар экан, халқнинг орзу-умидига тўғри келадиган тузумни оёққа турғизиш учун ижобий йўл-йўриқлар таклиф этиляпти, холос.\nҲатто зулмни ҳам яхшилик билан, ўз кучимиз билан тузатишга тарғиб этиляпти. Фақат ўз кучимизга таяниш, ички масалаларимизни ўзимизгина ҳал этишимиз, бунда халқимизнинг тенгсиз ақл-заковатига, тажрибаси ва лаёқатига суяниш энг тўғри йўл экани уқтириляпти” (548-бет).\n“Кейинги йигирма йилда тушиб қолган ҳолатимизни таҳлил ва муҳокама қилар, фикр ва мулоҳазаларимни ўртага ташлар эканман, иккала оёғим билан ҳам шу азиз Ватаним тупроғида турдим. Буюк халқимнинг ва давлатимнинг иродасига, орзу-умидигагина суяндим. Миллий манфаатларимизни бирламчи билиб, кўнглимдагиларни самимий ифода этишга ҳаракат қилдим. Асло ётларга суянмадим, ҳеч бир давлатга орқа қилмадим. Ниятим холис бўлди ‒ Оллоҳ таолонинг розилиги. Халқимга, Ватанимга, Миллатимга, Динимга ва Давлатимга хизматдан бошқа манфаатни кўзламадим. Аслида ҳам бундан бошқа қайғум йўқ” (548 – 549-бетлар).\n11. Умуман олганда, “Бу кунлар” китоби ва муаллифининг ғоясини тўлиқ билмоқчи бўлган одам асарни бошидан охиригача синчиклаб ўқиб чиқсин, жуда бўлмаса, охирги “Катта хулоса” ва “Чиқиш” боблари (520 -550-бетлар)ни ўқисин.\n12. Бўйнимга қўйилган айб олиб ташланмагани, устимдан очилган “Иш” то ҳануз ёпилмагани менинг шахсий ва ижтимоий ҳаётимга, ижодий-ёзувчилик ишларимга катта тўсиқ бўлиб турибди: одамлар мендан ўзини олиб қочади, ташкилотлар мен билан очиқ муомала қилишга ҳадиксирайди, мени биров ишга олмайди, асарларим матбуотда босилмайди, китобларимга нашриётлар харидор бўлмайди ва ҳоказо. Кексалик нафақасидан бошқа тирикчилик манбаим қолмади, ҳисоб. Хайрият, илгаридан бир мошинам бор, шу билан киракашлик қилиб турибман, Оллоҳга шукр.\nУшбу айтилганларни ҳисобга олиб, менинг муаллақ осилиб ётган “иш”имни ижобий томонга ҳал этиб беришларингизни талаб қиламан.\n2019 йил апрелининг 16-куни.\nFB:Nurulloh Muhammad Raufxon\n(Мен аслида Бибихонимнинг шу саволига жавоб бермоқчи эдим. Аммо, буёғи бутун бошли ҳикояга айланиб кетди)\nСинглим, бу саволга инсоният ибтидодан бери жавоб излайди.Ҳар ким ўзича жавоб ҳам беради. Жавоблар шу қадар кўп-ки эталонни аниқлашнинг имкони тоборо камайиб бормоқда.\nЁшлик. Аудиторияда ўтирибмиз. Дарс эстетика. Иккинчи қават. Мен одатдагидай орқада, очиқ турган дераза олдида ўтирибман. Олдимдаги ўриндиқда алп келбатли Лапас исмлик Чиял жўрам ўтирибди. Унинг сояси шу қадар куюқ-ки мени излаган одам орқага ўтиб, изламаса, тополмайди.\nЛапас билан орамизда шундай бир битим бор. У доимо мени “ёт кўзлардан асрайди”, мабода уйқу элтиб, ухлаб қолган бўлсам, хавф туғулса, ўйғотади, мен эса,унга имтиҳонлардан ўтИшда ёрдам бераман.\nИюн. Кун шунчаки иссиқ эмас, жуда иссиқ. Бунчалик қулай муҳитда ухламасликнинг сира иложи йўқ.\nБир пайт, чўчиб, ўйғониб кетдим. Лапас худди бир жойга ўт кетгандай ҳовлиқиб, мени туртаётир.\n– Тур! Тур, Самад! Сени излашаётир!\n– Ким излаётир?\n– Ҳаммаси излаётир. –\n– Нима ишлари бор экан?\n– Мен қаёқдан билай, лекин турмасанг бўлмайди чоғи. Иш чатоқ, жўражон!\n– Оббо! Бир амаллаб тинчит, оғайни. Шу эстетикангдан беш қўйдириб бераман.\n– Сенга савол беришмоқчи, чоғимда.\n– Қанақа савол?\n– Мен қаёқдан билай, ана,ўзинг қулоқ сол. Ким “Ишқ”, кими “Севги”, кими “Муҳаббат” деб шовқин солади. Яхши англамаяпман\n– Уйқусираб, қулоқ сола бошладим. Чиял дўстим бехато англабди. Ўша энг абаддий ва кун тартибидан ҳечқачон тушмайдиган, энг ширин ва энг аччиқ мавзу. “- Энди нима қилсамикин? Булардан осонликча қутулиб бўлмайди”.\n– Бу талаб! Самад жавоб берсин.\n– Тўғри, у яширинча шерлар ёзиб юради.\n– Шеърлар ёзади? Жуда яхши-да. Унда туриб, шерларидан ўқиб берсин.\n– Ҳа,ўз шерларидан ўқисин, Мен буни талаб қиламан.\n– Қани ўзи? У йўқку!\n– Нега йўқ бўлади? Ҳозиргина шуерда эди-ку! – Лапас худди “Ана, айтмадимми? Шўринг қурсин, жўражон. Лекин, менда айб йўқ” дегандай мўлтираб қарайди.\nРўмолчамни намлаб, юз-кўзимни артиб,эпақага келтирдим-да жойимдан оғир турдим.\n– Ана Самад! Пусиб ўтирган экан!\n– Ҳамма айб Лапасда. Бу лаванг, ошнасини яшириб ўтрган экан.\n– Тинчланинглар, қизлар. Ана,Самад ҳам топилди. Қани, кимда савол бор унга?\n– Менда! – Менда! ..Чувиллашарди қизлар. Йигитлар эса, ҳамишагидай жим. Пешонам қурсин. Менга савол берувчилар бунча кўп бўлмаса.\n– Бўпти. Беринглар саволларингни. Бўмаса, бу деразадан ташлаб қочиб қолиши мумкин. – Домла шумлик билан менга қараб кўз қисиб қўйди ва “Ноиложман, укажон. Бу халқнинг талаби” дегандай қўлларини икки томонга ёзди. Ўлимга ҳукм қилинган маҳкумдай бош эгиб турибман. Агар дарс пайтида ухлаб қолганимни демаса, айтарли гуноҳим йўқ. Тағин билмадим…\nЗамира исмли курсдошимиз, худди ҳозиргина ФБдан чиққандай айнин Бибихонимнинг саволини берсами.\nОлдин асъаса билан минбарга кўтарилди. Бу билан у саволнинг нақадар оламшумул аҳамиятини таъкидламоқчи бўлди, чоғи. Кулиб юборишимга оз қолди. Вақтида шаппа оғзимни ушладим. Аслида бериладиган саволни, ҳатто, берадиган жавобимни ҳам олдиндан чамалаб тургандим. Аудитория тўла қизлар бўлса, тушадиган савол, албатта, севги ҳақида бўлади-да.\n– Менинг саволим шундай. Яхшилаб эшитиб ол, Самад. – У худди мени ростакамига дорга тортадигандай чуқур нафас олиб, тараддутланди.- “Мунча ваҳима қилмаса. –ўйлардим мен”.\n– Сен “СЕВГИ” деганда нимани тушунасан? Сен ўзи “СЕВГИ”нималигини биласанми?\n– Билмасам, Замирахон… – атай гарангсирадим.- Юрибмиз шу элқатори…\n– Ўв, мен сендан қаерда юрганингни эмас, “СУВГИГА” муносабатингни сўраяпман!\n– Ҳа, муносабатинг! – У худи «Бопладимми?» дегандай атрофга бир қур назар солди.\n– Муносабатим жуда яхши,… эл қатори…\n– Яна “Эл қатори” дейдия! Мен сендан элнинг муносабатини эмас, ўз муносабатингни сўраяпман.\n– Мен шу-да.\n– Қайси “Шу”? – қизнинг борган сари хуноби ошарди.\n– Тўғрисини айтсам, хафа бўлмайсанми? – Энди вақт етишди. Бомбани портлатсак ҳам бўлаверади.- деган қарорга келдим.\n– Унда қулоқ сол,Замира ва бошқа барча ишқибозлар ҳам яхшилаб эшитиб олсин. сизларнинг бошингизни қотираётган севги масаласини ҳозироқ ҳал этамиз. Асчлида бу сиз ўйлагандек мураккаь муаммо, эмас, азаз дўстлар. Кимдаки жўяли савол бўлса, отини тезроқ қамсиласин. Танаффусда тушган саволларга жавоб берилмайди.\n– Хўп, бўлди-да энди. Бунча чўзасан. Бошлайқол, ноинсоф!\n-Майли, қўй, нимани айтса ҳам, эртачироқ бошлайқолсин. Қон қилди-ку.\n– Мен аниқ бир қарорга келдим, дугошлар! –Кимидир барлла баёнот берди.\n– Қанақа қарорга келдинг, Жамила?\n– Агар уйланса, туриши шу бўлса, бунинг хотини чилласи чиқмай кетиб қолади.\n– Олаа, топган гапингни қара-ю. Кел, яхшиси, фикрини эшитайлик. Давом этинг, Самад ака. – Шу ака сўзи таъсир қилдими, пома пой гапларга чек қўйиб, индоллосини айтишга қарор қилдим.\n– Гап бундай, қизлар.\n– Ҳой Самад, нега нуқул “Қизлар, қизлар деяверасан. Нима, бизчи? Сенингча биз йигитлар одам эмасмизми?”\n– Ҳой, Жомғир, гап сенинг гуманоидликка дахлинг ҳақида эмас, “СЕВГИ” ҳақидаку. Ҳап тур, яхшиси, Бундай жиддий ва ўта мураккааь масалаларга ақлинг калталик қилади. Ахир, сен гумоноидларнинг илк шаклланиш даврига хос экспонатсанку. – Афтидан у Жомғир то ўлгунча тушинмасин деган ўйда гапга имкон қадар,ҳатто ўзининг ҳам ақли етмайдиган терминларни тиқиштирарди.\n– Менинг бадгумонлигимни сен қаёқдан биласан, Сурайё? Негадир сенга уйланганим сира ёдим га тушмаётир.\n– Сен аввал совчи қўйиб кўр. Бир йўла қачон уйланганингни ҳам пухтароқ эслаб қоласан.\n– Дунёдан тоқ ўтсам ҳам сенга тегмайман, ҳой, Жомғир. Фууу. Энди бир камим ёзи билан тезак теришим қолувди.\n– Шуни айт, айниқса, баҳор қурғоқчил келиб, сигирлар қисир қолиб кетишса. Тезакни қаердан излайсан?\n– Нима , қисир сигир тезакламайдими? – Йигитлар бири олиб, бири қўйиб, ҳангомани бошлаб юборишди.\n– Шу пайт менинг бахтимга даранглаб қўнғироқ чалинди(…\n(ДЎСТЛАР, БУ ҲИКОЯ ҲОЗИР ЁЗИЛАЁТИР. дАВОМИНИ ТУШЛИКДАН КЕЙИН ЁЗИБ ТАШЛАБ ЮБОРАМ)\nМана, ниҳоят,тарихда биринчи бор орзиқиб кутилган иккинчипара ҳам бошланди.\nЗамира одатдагидай минбарда.. Чамаси у танаффус пайтида ҳам шу минбардан тушмаганга ўхшайди .\n– Диққат,ўртоғлар! Ҳамма жим бўлсин! Сўз дўстимиз Самадга. Олдинига у биздан яшириб юрган шеърларидан ўқиб беради.\n-Илтимос,мумкин бўлса, қисқароғидан. Агар чўзилиб кетса, тайин қоча-қоч бошланади.- Азиз нутқи бениҳоя чўзилиб кетганидан хижолат бўлаётгандек, бир ютуниб, давом этди.- Келинглар шу иш эртага қолмасин.Ўзига қолса,чанқаб йурган нарса, кечгача бошни оғритиши ҳам мумкин.\n– Мун бир муддатлик маъноли паузадан кейин гап бошладим, аммо, бошқа мавзуда. Майлику-я, лекин шу Сурайё бошлаган гапини тугатиб олсин. Адашмасам у чиялнинг даштида тезак тераётган эди.\n-Адашдинг, Самад. Сурайё тезак тераётгани йўқ. У Жомғирга тегиш-тегмаслигини ҳал қилмоқчи эди.\n.- Нега гапнинг белига тепасан? Бу масла аллақачон ҳал бўлган. У рози. Тезак териш бўйича малакаси етарли эканлиги аниқ бўлди-ку.\n– Тўғри айтасан, Тошқул. Уёғини сўрасангиз, жомғир рози эмас.\n– Ие, Жомғир норози? Тарихий воқеа содир бўлибдур, англамай қолибмиз. Ў,Жомғир, мен билувда қишлоғингда сенга кўзи учиб турган қиз қолмаган деган хабарлар бор. Топилганига шукур қилиб, олавермайсанми, мурдор! -Азиз ёлғондакам жаҳил билан ўшқирди. Иккаласи ростданам ҳамқишлоқ..\n-Сурайё бу ҳнгамага гап худдибошқа одам ҳақида бораётгандай, оғзини очиб, жим қараб турарди.- Бу Сурайё деганимиз, адл қоматли, унча,мунчани назарига илмайдиган хушсуврат қизлардан эди.- Замира яна ўзвазифасига қайтмаса, иш чала қолишини пайқаб, қайтадан минбарга кўтарилди.\n– Ўртоғлар! Ўўўртоғлар! Жимлик сақлансин. Асосий масалага ўтамиз. Сурайё билан Жомғирнинг масаласи эртага кўрилади. Ҳамма тайёрланиб келсин.\nШундай қилиб, асосий масала бўйича сўз Самадга. Илтимос, барака топкур, шумлигингни шу сафарга унутиб, тезроқ нуқта қўяқол. Бўмаса, яна кунимиз қўнғиролққа қолибкетади. Домлабўлса, парвойи палак, китоб варақлаб ўтирарди.\n– Диққать! бошлайман,ўртоғлар.. Эрта баҳор кунларининг бирида мен отимни етаклаб, қирга чиқдим. кун илиқ, бир озбурун ёмғир ёғиб ўтган. Отимни бир ўтлоқ жойга қоқиб қўйиб, ёнбошлаганимни биламан, Жонивор отим тоқатсизланиб, кишнай бошлади.. Табиийки ўйғониб кетдим.Оғайнилар, кун тартибидаги мачала ёддан чиқмасин.”СЕВГИ НИМА?”ДЕГАН САВОЛГА АЙЙНАН МЕН ЖАВОББЕРИШИМ КЕРАК БЎЛИБ ТУРИБДИ..мен отим билан кирнинг офтобрўя бағрида ётибман. Бу жуда муҳим.. Бир пайт кир ортида, яъни терсгай бағрида отлар галаси юрган эканми, навжувон бир биянинг жингирлаган саси эшитилди.\nОтим олдинига шунчаки тиқиб , бетоқат бўлаётга ҳалиги Ғунончаниншг сасини эшитгач, уят-ҳаётни йиғиштириб қўйди.\nМен тағин бўшалиб-нетиб кетмасин деб энди жойимдан турганимни биламан, қозиқни худди хасдай суғуриб, думини булғаб, ҳаё ҳайт беб, қир ортига йўл олди.То мен оёғимни судраб, қир устига чиққунчаТўй аллақачон тугаб, расм-русумлар ҳам тугаб, “Куёв-келин чимилдиқ ортига ўтишган экан. Бояги Замиранинг саволига менинг жавобим шу..Энг намунали ишқ, ёки муҳаббат ёки севги деб, мен менинг туопорим билан ҳалиги саман ғунончанинг орасида ярим соат ичида қарор топган соф, беғубор ва гўзал муносабатни тан оламан.. Мен уларнинг бошига ҳижрон солишга кўнглим бўлмай, уйга пиёда қайтиб келганди ўшанда.\n– Ўшанда ҳаммадан олдин бошловчи Замиранинг ҳуши жойига келди.\n– Нима,нимаааа? ҳой қизлар,бу ҳали бизни ўша ғунончага тенглаштирмоқда. хшиси, бизга ҳам ўша Ғунончанинг бахтидан берсин деб\n– Шкуни айт,Қурбонали. фойдасини билишмайди булар.\n– Сега эса, қани эди, Самаднинг отининг тағдиридан ато қилса.\n– Менимча ўзинг ҳам сира йўқ демасдинг,\nБу пайтга келиб, аудиториядаги барча аёл зоти ўзига келиб, ўзларининг камситиганини пухта англаб, ҳужумга ўтишга шай ҳолатга келиб бўлган, оғир-енгил сумкалар, ручка-дафтарлар менга қараб отила бошлаган, аёллар саф бўлиб мен томон бостириб кела бошлаган эди.\nМен авангардетиша бошлаган чоғда позицияяларни чамалаб кўриб, зудлик билан чекинишга қарор қмилдим.. Деразадан бошқа чекиниш йўли ёплган. Лапаснинг елкасига таяниб, “Ё боболаримнинг йўли!” деб, кам деса уч ярим метрлик баландликдан пастга қараб сакрадим.\nБир дуцмалаб,жойимдан туравериб, хаёлимдан чакмоқ тзлигида бир ажойиб фикр ўтди. Қайта йиқилиб,жим ётиб олдим.\nЎшанда мириқиб даврон сурганман. Беҳуш ётибман, денг. Барча золим қизлар атрофимда парвона. Кими этаги билан елпиётир,кими юзимга сув сепаётир, кими шу сувни юзимдан артаётир.\nАгар Азиз ишнинг белигша тепмаганда Турк султони кўрмаган кунларни кўрармидим.\nНобакор, кутилмаганда қўлтиғимдан қитиқлаб юборсами. У менинг қитиқдан ўлгудай қўрқишимни биларди.да.\nТриумф шундай шармандали тарзда барҳам топди.\nТАМОМ. 2019. 30. 04.


Кўкламда севиб истеъмол қилинадиган наботот турларидан бири исмалоқдир. Хусусан, унинг таркибида С, В1, В3, В6, РР, К, Е дармондорилари билан бирга, темир, йод, фосфор, калий, кальций, магний каби маъданлар мавжуд.\nХалқ табобатида камқонлик, томоқ, ўпка ва юқори нафас йўллари ҳамда асаб касалликларини даволашда исмалоқ баргидан тайёрланган дамламадан фойдаланилади. Бундан ташқари, у саратон касаллигининг ривожланишини секинлаштириб, камқонлик ва атеросклерозда яхши наф беради. Бунда даволаш муолажасини 3 ой, зарур ҳолларда эса 4 ойгача (орада 10 кунлик танаффуслар билан) давом эттириш мақсадга мувофиқ. Исмалоқ дамламасига 20 томчи дўлананинг спирти тиндирмаси қўшиб ичилса, самараси янада ортади.\nИсмалоқ дамламасини тайёрлаш жуда осон. Бунинг учун 1 ош қошиқ ўсимлик барги қиймаси устига 200 миллилитр қайноқ сув қуйиб, 10 дақиқа мобайнида қайнатилади-да, 1 соат тиндириб қўйилади. Сўнгра у докада сузиб олинади.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Ихтисослаштирилган тиббиёт марказлари фаолияти таҳлилий кўриб чиқилди\tЮксак масъулият ва ижро интизоми »


Озодликка қўнғироқ қилаëтганлар сафига қамоқдаги маҳбуслар ҳам қўшилмоқда.\nРоссиядаги ўзбек мардикорлари бир томондан¸ иш берувчи ва миллатчи-фашистлар зулми остида бўлса¸ бошқа томондан Россия ҳуқуқ идоралари бедодлиги қурбони ҳамдир. Ўзбекистон ҳукуматининг ўз фуқароларидан буткул юз ўгиргани эса¸ улар тақдиридаги фожеийликни янада кучайтирмоқда.\nКейинги кунларда Озодлик радиосининг Прагадаги таҳририятига Россиядан тунги соатларда устма-уст қўнғироқ келди.\nТелефонимизда муҳрланиб қолган номерга қайта қўнғироқ қилдик.\nМаълум бўлишича, бизга Россиянинг Ғарбий Сибир қисмидаги Сургут шаҳрида қамоқхонада жазо муддатини ўтаётган меҳнат муҳожири сим қоққан экан. Қорадори сотганликда айбланиб қамалган, ўзини олмалиқлик Эркинман, деб таништирган бу йигит ва у билан бирга қамоқ жазосини ўтаётган яна бошқа бир ўзбек йигити ўзининг бегуноҳлиги, туҳмат билан қамалганини айтиб, ёрдам сўраб сим қоққан экан.\nҚизиғи, бу йигитлар Россия қамоқхонасида ўтириб, Озодликнинг интернетдаги сайтини ўқиш имконини топган. Биз икки ўзбек йигити — Эркинжон ва Ҳабибулла ҳамда улардан бирининг Намангандаги отаси билан суҳбатлашдик.\nСуҳбатнинг биринчи қисми интернет сайтимизни Сибир қамоқхонаси ичида туриб, ҳар куни ўқиш имконини топган Эркинжон билан бўлди.\nОзодлик: Ассалому алайкум. Яхшимисиз? Мен Озодлик радиосидан телефон қилаяпман.\n- Озодлик радиосидан?!\nОзодлик: Ҳа. Бизга телефон қилган экансиз.\n- Чехияда¸ Прагада шундайми?\n- Мен турмадан телефон қилаëтган эдим.\n- Ҳа¸ ҳа. Менинг исмим Эркин. Россиянинг Сибиридаги Сургут деган шаҳридан турмадан телефон қилаяпман.\nОзодлик: Нимага турмадасиз? У ерга қандай қилиб тушиб қолдингиз?\nЭркин: Ҳаммаси туҳматнинг орқасидан. Мен ўзи қонуний регистрациядан ўтиб ишлаб юрган эдим. 2007 йил 7 март куни ишдан чиқиб уйга келаëтганимда¸ кўчада мени тўхтатиб ҳужжатларимни текширишди.\nКейин “Сен қорадорифурушликда айбланаяпсан. Бизнинг гумонимиз бор” деб фуқаролик кийимидаги шахслар мени машинага ўтқазишди. Менинг бошимга пакет ëпиб¸ беҳуш қилиб машинада уч-тўрт соат олиб юришди.\nКейин кечаси соат 10 ларда бир уйнинг олдига борди ва гувоҳларни чақирди. “Сизларнинг олдингизда биз қорадорини излаймиз. Бизнинг шубҳамиз бор” деб айтишди уларга. Булар мен беҳуш бўлган пайтимда¸ чўнтагимга дори солиб қўйган экан. Улар кейин “ҳақиқатан чўнтагини текширганида¸ қорадори чиқди” деб қўл қўйиб беришди.\nКейин турмага олиб келиб ташлади. У ëққа¸ бу ëққа¸ прокуратурага ëздим. Ҳеч қандай натижа йўқ.\nБу умуман ҳаëтимда кўриб билмаган нарсам. Бу ишни қилиш бу ëқда турсин¸ бу темада биров билан ҳатто гаплашмаганман. Ота-онамни¸ Худони¸ болаларимни ўртага қўйиб қасам ичишим мумкин.\nХудога шукур¸ иккита қизим бор. Мен бу нарсани ҳаëтимда кўрмаганман. Ҳеч қандай айбсиз 7 йил берди.\nОзодлик: Адвокат ололдингизми?\nЭркин: Йўқ. Адвокатга пул йўқ. Энди дежурний адвокат бўлади¸ лекин у милицияларга ëрдам беради.\nОзодлик: Шунақа қилиб¸ 7 йил муддат олиб ўтирибсиз.\nЭркин: Ҳа. Кимга нима дейиш керак¸ 7 йил умрим шу ерда ўтиб кетаверадими энди? Тўғри ҳақиқатдан бу ишни қилганлар ҳам бор. Энди гаплашиб кўриб биласизку. Умуман ўзимга ўхшаган бегуноҳ болалар ҳам ўтирипти.\nОзодлик: Ўзбекларни назарда тутаяпсизми?\nЭркин: Айнан ўзбек¸ ўзбекистонлик. Намангандан¸ Андижондан¸ мен ўзим Олмалиқдан.\nОзодлик: Бизнинг телефон номеримизни қаердан олдингиз?\nЭркин: Мен телефон орқали интернетга кириб тураман. www.ozodlik.org га кириб тураман. Ҳамма нарсаларни ўқиб тураман. Ўзимнинг битта-иккита фикрларимни ҳам ëзганман.\nОзодлик: Бизнинг сайтгами?\nОзодлик: Қанақа ном остида ëзгансиз?\nЭркин: Эркин бўлиб ëзганман.\nОзодлик: Қайси темаларда ëзгансиз?\nЭркин: Турмада бегуноҳ ўтирган ўзбеклар бор¸ шоирлар бор. Нимагадир шошиб қолаяпман.\nОзодлик: Шошилманг¸ бемалол гапираверинг.\nЭркин: Иложи бўлганда ўзим телефон қилар эдим. Лекин шароит бўлмаяптида.\nОзодлик: Сиз ҳозир нормал қамоқхонадамисиз?\nЭркин: Биз ҳозир лагердамиз. Ўзи зонага келтирилганмиз биз ҳозир.\nОзодлик: Телефонда бемалол гаплашиш имконияти борми?\nЭркин: Йўқ. Бу ноқонуний. Телефон олиб кириш йўллари бор. У-бу кимлар милициялардан яшириб телефон олиб киради. Ҳар замонда гаплашиб турамизда.\nОзодлик: Демак сизнинг ҳозир телефонда гаплашаëтганингиз хавфли эканда.\nЭркин: Ҳа¸ менинг ҳозир гаплашишим хавфли барибир. Лекин биз ëнма-ëн ўтирган маҳбуслар бир-биримизни сотмаймизку.\nОзодлик: Бошқа сизга ўхшаган ўзбеклар борми?\nЭркин: Бор. 2005 йилдан 2007 йилгача қандайдир рейд бўлганми¸ ҳар куни тўртта-бештадан Ўзбекистон¸ Тожикистон фуқаролари турмага ташланаверган. Айби борларнинг орасига айби йўқларни ҳам тиқиб олиб кириб ташлайверган. Ҳозир сал тинчиб қолди.\nОзодлик: Нимага унақа бўлди деб ўйлайсиз?\nЭркин: Билмайман. Шунақа болалар билан қўшилиб юрган бўлганимда¸ гумонга тушиб қолганман деб ўзим билган бўлар эдим. Ким билади¸ улар одам топшириши керак бўлганми¸ кимнидир ушлаши керак бўлганми.\nОзодлик: Мана пул топаман¸ тирикчилик қиламан деб Россияга бориб шунча қийинчиликларни кўрибсиз. Ноҳақ айблов деяпсиз. Бундан қутилишнинг имкони борми?\nЭркин: Менимча¸ қутилиш имкони менда йўқ. Бу ердагилар ҳам “фақат катта пул керак¸ адвокат керак¸ шу сени чиқариши мумкин” деяпти. Бошқа ҳеч ким чиқара олмайди. Одамлар Франциягача ëзди. Ҳаммаси бефойда.\nОзодлик: Хулоса қанақа? Бизга нима мақсадда телефон қилдингиз?\nЭркин: Шу тўғрисида бир маслаҳат қилмоқчи эдим. Бирон жойга ëзса бўладими? Ўзбекистон фуқароларининг орқасидан келиб¸ ҳақиқат талаб қилиб текширадиган одам борми ëки йўқми?\nМасалан биз оддий камбағал одам. Адвокат ëллашга умуман имкониятимиз йўқ. Ўзбекистонда биронта одам келиб¸ югуриб шуларни ҳал қилишнинг иложи йўқми? Ўзбекистон ўз фуқароларини ҳимоя қила олмайдими?\nОзодлик: Телефон қилганингиз учун катта раҳмат. Ўша шароитда бизни ўқиб турганингиз учун ҳам раҳмат. Биласизми¸ бига ҳар хил одам телефон қилади. Бировлар ҳазиллашиб телефон қилади.\nСизнинг ҳақиқатдан Эркинжон эканлигингизга ва Сургутда қамоққа тушиб қолганингизга ишонч ҳосил қилиш учун яна ким биландир гаплашсак бўладими? Савол учун олдиндан узр.\nЭркин: Ҳозир ëнимдаги болага телефонни олиб борайми? У ҳам наманганлик¸ ўзбек бола.\nЭркин: Йўқ¸ ҳозир. Бир минут.\nОзодлик: Эҳтиëт бўлинг¸ фақат.\nШундан кейин Эркинжон у билан бирга, айни бир хил айблов билан қамалган наманганлик маҳбус Ҳамидуллани телефонга чақирди. У ҳам меҳнат муҳожири, у ҳам беайблигини айтмоқда. Унинг ҳам адвокат ёллагани пули йўқ, у ҳам ҳуқуқий ҳимояга муҳтож.\nОзодлик: Ассалому алайкум¸ яхшимисиз. Сизнинг исмингиз нима эди?\nОзодлик: Ҳамидулла ака¸ сиз ҳам ҳозир Сургутдамисиз?\nҲамидулла: Ҳа. Воксова деган жойда. 99/14 зона. Нима дейди ҳалиги¸ строгий режим.\nОзодлик: Сиз бу ерга нимага тушиб қолдингиз?\nҲамидулла: Шу беспредел бўйича нима қилиб тушиб қолдим. Тожикистонданми¸ қаердандир оқ дорини олиб келиб сотишаяпти. Сотаëтганлар сотаяпти¸ калтак бизга ўхшаб ишлагани келган оддий халқнинг бўйнида синаяпти.\nОзодлик: Сиз нечанчи йил қамалгансиз?\nҲамидулла: 2005 йил.\nОзодлик: Неча йилга қамашди?\nҲамидулла: 10 йил беришди.\nОзодлик: Адвокат олиб ўзингизни ҳимоя қилмадингизми?\nҲамидулла: Пулим бўлмаса¸ мен қанақа қилиб адвокат ëллайман? Дежурный адвокатлар эса биз тараф эмас.\nОзодлик: Биз мана мухбирмиз. Ўзингиз очиқ айтинг: қорадорига алоқангиз борми ëки йўқми?\nҲамидулла: Йўқ¸ мен унақа нарсани умуман ҳаëтимда кўрмаганман ҳам¸ кўришни ҳам хоҳламайман. Келишдан ниятим пешона тери билан ишлаб пул топиш.\nОзодлик: Бола-чақаларингиз борми?\nҲамидулла: Бола-чақа Худога шукур бор. Иккита қизим бор. Ëшим 34 да. Энди билмадим¸ тақдирга тан бериб ўтирибмиз. Худо хоҳласа¸ ҳозир жалобаларни ëзаяпмиз. Зора бир нима бўлиб қолса¸ чиқармиз.\nОзодлик: Ҳамидулла ака¸ сизга катта раҳмат. Мен сизларнинг суҳбатларингиз асосида эшиттириш қилмоқчи эдим. Телефонни Эркинжонга берасизми?\nҲамидулла: Мана ҳозир.\nОзодлик: Эркинжон¸ агар йўқ демасангиз¸ Ўзбекистондаги яқинларингиз билан икки оғиз гаплашсак бўладими?\nЭркин: Ҳозир¸ прямо Ўзбекистон биланми?\nОзодлик: Ҳа¸ Ўзбекистондан бирор номер берсангиз.\nЭркин: Майли¸ Ҳамидулланинг дадасининг номерини берамиз. Сиз конференция қилиб улайсизми ë улар билан ўзингиз гаплашасизми?\nОзодлик: Сиз номерни беринг¸ конференс қилишга уриниб кўрамиз.\nЭркин: Ҳозир бир минут. (суҳбатдошимиз бир-икки марта бурнини тортиб қўйди)\nОзодлик: Совуқми¸ бурнингизни тортаяпсиз?\nЭркин: (кулиб) Йўқ. Энди бу ерларда совуқ борку.\nОзодлик: Мен ҳозир конференс қилиб улайдиган бўлсам¸ сизларга зарари тегиб қолмайдими?\nЭркин: Йўқ¸ бизга зарари тегмайди. Конференс қилсангиз¸ мен эшитай.\nОзодлик: Ҳамидулла аканинг дадасининг исми нима?\nЭркин: Убайдулло. Биз индамай турамиз. Сиз гаплашаверинг.\nШундай қилиб, Ҳабибулланинг Намангандаги отаси Убайдулла акага боғландик ва шу тариқа наманганлик ота ҳамда унинг Сибирдаги Сургут қамоқхонасига тушиб қолган ўғли Озодлик телефони орқали кўришди, бир-биридан ҳол-аҳвол сўрашди, дардлашди.\nБу биз учун, бир тарафдан жуда қизиқ, бошқа тарафдан жуда қайғули суҳбат бўлди. Марҳамат, тингланг.\nОзодлик: Бизга Убайдулла ака керак эди.\n- Менда шу.\nОзодлик: Убайдулла ака¸ соғлиқларингиз яхшими¸ тинчмисиз?\nУбайдулла ака: Яхши.\nОзодлик: Мен Озодлик радиосидан телефон қилаяпман¸ исмим Нодира. Сизга телефон қилаëтганимнинг сабаби¸ мен сизнинг Россиядаги ўғлингиз Ҳамидулла ака билан гаплашдим. Бошига ташвишлар тушиб қолган экан. Сизнинг хабарингиз борми?\nУбайдулла ака: Ҳа¸ хабарим бор. 2004 йилда кетган эди Россияга. Шу билан бир нима бўлди¸ ҳалигинга тушиб қолди.\nОзодлик: У кишининг ҳимояси учун ҳаракат қилаяпсизларми?\nУбайдулла ака: Бу ëқдан биз қандай қили ҳаракат қиламиз? У жуда узоқдаку.\nОзодлик: Бир адвокат олишнинг иложи бўлмадими?\nУбайдулла ака: Бўлмадида.\nОзодлик: Ҳамидулла аканинг болалари ҳам бордир?\nУбайдулла ака: Ҳа¸ бор.\nОзодлик: Нима қилишаяпти ҳозир?\nУбайдулла ака: Нима қилишарди¸ юрипти.\nОзодлик: Каттароқми¸ пул топадиганроқми?\nУбайдулла ака: Йўқ.\nОзодлик: Убайдулла ака ҳозир биз алоқада турибмиз ўғлингиз билан. Ҳамидулла ака эшитаяпсизми?\nЭркин: Ҳа¸ эшитаяпти.\nОзодлик: Убайдулла ака¸ ўғлингиз ҳам ҳозир алоқада. Мана ўғлингизни ноҳақ айб билан қамалди¸ деяпсиз. Мана ҳозир ота-бола бир линияда турибсизлар. Шуни исботлашнинг бир йўли бормикин?\nУбайдулла ака: Исботлашини билмасак энди биз.\nУбайдулла ака: Ҳа.\nҲамидулла: Ало¸ эшитаяпсизми?\nУбайдулла ака: Ҳа¸ эшитаяпман.\nҲамидулла: Яхшимисизлар¸ тинчмисизлар?\nУбайдулла ака: Юрибсанми¸ тузукмисан?\nҲамидулла: Ҳаммалари яхшими?\nУбайдулла ака: Ҳа¸ ҳаммалари яхши юришипти.\nҲамидулла: Мен тинчман¸ хавотир олманглар.\nУбайдулла ака: Нима бўлди¸ тинчликми?\nҲамидулла: Энди ҳозирча янгиликлар йўқ. Қоғозларни Москвага жўнатганман. Жавобини кутиб турибман. Жавоби келса¸ нима бўлади¸ нима йўқ билмайман. Худо хоҳласа¸ яхши бўлади деб умид қиламан.\nОзодлик: Убайдулла ака¸ ҳалиги саволингизга мен жавоб берай. Бизга қамоқхонадан телефон бўлди. Шу телефонга телефон қилган эдик¸ ўғлингизни топдик. Энди ҳозир бир линиядамиз. Қандайдир бир йўли бўлармикин?\nУбайдулла ака: Билмасак энди. Ҳозирги шароитни ўзингиз ҳам кўриб турибсиз.\nОзодлик: Ўзбекистонда бирор бир ташкилотга “Мана сизларнинг фуқаро бу. У ëқда шундай кўргиликларни кўраяпти” деб бормадингизми?\nУбайдулла ака: Қайси ташкилотга борасиз? У Россияда бўлса¸ бу ëқдаги ташкилотлар қулоқ соладими?\nОзодлик: Ҳокимиятга¸ прокуратурага бориш мумкин. Ҳуқуқ-тартибот идораси ҳимоя қилиши керакку.\nУбайдулла ака: Билмадим. Биз йўл-йўриқни билмасак¸ унча тушунмасак.\nОзодлик: Тақдирга тан бериб турибсизми ҳозир?\nУбайдулла ака: Бошқа нима ҳам қилардик.\nОзодлик: Майли Убайдулла ака. Соғ бўлинг.\nУбайдулла ака: Хўп майли.\nСибирдаги Сургут қамоқхонасида қамоқ жазосини ўтаётган ўзбек меҳнат муҳожири Ҳамидулла ва унинг Наманган вилоятидаги отаси Убайдулла ака билан суҳбатлашдик.\nИкки қизи ва ота-онасини боқиш учун Россияга борган Ҳамидулла ва Эркинжон ноҳақ суд қилиниб, Сибирнинг Сургут шаҳридаги қамоқхонага тушиб қолганини айтмоқда. Уларда ўз ҳуқуқини ҳимоя қилиш истаги бор, аммо, имкони йўқ.\nШундай имконсиз шароитда ўзга юртдаги қамоқхонада ўтириб, дунё билан боғланиш, ўз она юрти билан боғлиқ янгиликларни кузатиб бориш, хусусан, Озодликнинг вебсайтига кириб, актуал мавзуларда шарҳлар ёзиб, баҳсларда иштирок этишга имкон топаётган Эркинжонга ўз миннатдорчилигимизни билдириш учун уни яна телефонга чақирдик.\nОзодлик: Эркинжон ака¸ сизга каттакон раҳмат.\nЭркин: Арзимайди. Энди бирор ўзгариш бўлиши мумкинми? Бу гапларни қаерда эшитишимиз ëки ўқишимиз мумкин?\nОзодлик: Бизнинг вебсайтимизда олдин қандай қилиб кириб ўқиган бўлсангиз¸ шундай қилиб ўқийсиз. "Тингловчи минбари" деган эшиттиришимизда ўқийсиз.\nЭркин: Умидимиз сизлардан. Хўп майли омон бўлинг.


Газета СБХ / 2014 год / № 20 / Бизнинг лойиҳалар\nБухгалтерим ишдан бўшаб кетгани боис, ҳозирча бухгалтерсиз ишлашга тўғри келмоқда. Шахсан мен хусусий уй-жой мулкдорлари ширкатининг ижрочи директори ҳамма нарсани, шу жумладн коммунал хўжалигини ҳам, қурилишни ҳам, психологияни ҳам ва албатта, бухгалтерияни ҳам билиши керак деб ўйлайман.\n«Солиқ ва божхона хабарлари» газетасида 1UZ бухгалтерия дастури ҳақида ўқидим-у, ишдан бўшаб кетган бухгалтернинг ўрнини дарҳол унинг ёрдамида билдирмаслик тадоригига тушдим. Бошқа шунга ўхшаш талайгина дастурлар орасидан буни танлаб олганим боиси 1UZ дастурини Интернет орқали кўчириб олиб, унинг тўлиқ ифодасидан нақд икки ой бепул фойдаланиш мумкин эканлиги бўлди.\nБахтимга, бизнинг ХУМШга қарашли уйлардан бирида Интернет-провайдер бор экан. Ана шу компаниядагилар дастурни кўчириб олиб компьютеримизга ўрнатиб беришди. Фойдаланувчи учун мўлжалланган қўлланмани яхшилаб ўрганиб чиққач, ишга киришдим.\nБизнинг ХУМШ кундалик фаолиятни амалга ошириш учун баъзи биноларни жорий таъмирлаш юзасидан бир нечта шартнома тайёрлаш керак эди.\nШартномаларни тайёрлашда дастур жуда қулай экан. Тўғри, аввалига пудратчи ташкилотга тааллуқли маълумотларни «Контрагентлар» деган бўлимига киритиш талаб этилди. Ана шу пудратчи билан ҳар йили бир нечта шартнома тузганлигимиз сабабли ҳам, кейинги шартномалар ўз-ўзидан, яъни автомат тарзда тўлдирилаверди. Бунинг учун ҳужжатни шакллантираётганда контрагентнинг тартиб рақамини кўрсатиш кифоя экан.\nАна шу шартномалар бўйича тўлов ҳужжатларини расмийлаштириш ҳам жуда осон кўчди.\nИлгарилари ҳам компьютердаги маълумотлар базалари билан ишлаганим учун компьютерга керакли кўрсаткичларни киритмагунга қадар тайинли натижа бўлмаслигини яхши биламан. Шу сабабли «Ходимлар» бўлимини тўлдирдим (бизда жами саккиз ходим бор). Бу бўлим корхона ходимларининг иш ҳақини ҳисоблаб чиқиш ва бирламчи ҳужжатларни ёзиш учун мўлжалланган. Буни ҳеч бир қийинчиликсиз амалга оширдим.\nШундай хулосага келдимки, 1UZ дастури ҳар қандай ташкилот, айниқса чоғроқ ташкилот учун зўр имконият, неъматдир.\nДастур ёрдамида бухгалтерия ҳисобидан ташқари кадрлар ҳисобини ҳам олиб бориш мумкин. «Ходимлар билан ҳисоб-китоблар» модули ўз ичига «Ишга қабул», «Ходимнинг иш жойи ўзгариши» ва табиийки, «Ходимнинг ишдан бўшаши» сингари бўлимларни ўз ичига олади. Унда «Таътилга доир буйруқ», «Таътил пули ҳисоб-китоби», «Иш ҳақи ҳисоб-китоби», «Касаллик варақаси» ва бошқа бир қанча фойдали ҳужжатларга ҳам ўрин бор.\nДастурнинг ҳамма имкониятларини ишга солиб кўрганим йўқ, аммо умуман олганда, у менга ёқди. Бўлимлар ва модуллар жуда пухта, омилкорлик билан тузилган, ҳисоб-китоблар автомат тарзда амалга оширилади. Қоғозларга кўмилиб, ҳужжат намуналарини қидириш, ҳисоб-китобнинг турли усулларини излаш ва бошқа оворагарчиликларга ҳожат йўқ.\nИшга янги бухгалтер қабул қилсак, у 1UZ бухгалтерия дастурида – лицензияланган янги дастурда ишлайди, деб ўйлайман. Балки, бу ишни бухгалтерсиз ҳам эплармиз...


Фойдали\t04 Май 18:24 8374\nГидрометеорология хизмати маркази эртага, 5 май куни кузатиладиган об-ҳаво маълумотини эълон қилди.\nУнга кўра, Тошкент шаҳрида ҳаво ўзгариб туради, қисқа муддатли ёмғир ёғиши, момақалдироқ бўлиши мумкин. Шамол ғарбдан 5-10 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 15-17 даража, кундузи 27-29 даража бўлади.\nҚорақалпоғистон Республикаси ва Хоразм вилоятида ҳам ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Ғарбий шамол йўналишини ўзгартириб шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 12-17 даража, кундузи 23-28 даража бўлади.\nБухоро ва Навоий вилоятларида эса ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Ғарбий шамол йўналишини ўзгартириб шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 12-17 даража, кундузи 25-30 даража бўлади.\nТошкент, Самарқанд, Жиззах ва Сирдарё вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, баъзи жойларда қисқа муддатли ёмғир ёғади, момақалдироқ бўлиши мумкин. Шамол ғарбдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 13-18 даража, кундузи 24-29 даража бўлади.\nҚашқадарё ва Сурхондарё вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, баъзи жойларда қисқа муддатли ёмғир ёғади, момақалдироқ бўлиши мумкин. Шамол ғарбдан 7-12 м/с тезликда эсади. ҳарорат кечаси 15-20 даража, кундузи 28-33 даража бўлади.\nАндижон, Наманган ва Фарғона вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, баъзи жойларда қисқа муддатли ёмғир ёғади, момақалдироқ бўлиши мумкин. Шамол ғарбдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 12-17 даража, кундузи 25-30 даража бўлади.\nРеспубликанинг тоғли ҳудудларида ҳаво ўзгариб туради, баъзи жойларда ёмғир ёғади, момақалдироқ бўлиши мумкин. Шамол ғарбдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 8-13 даража, кундузи 13-18 даража бўлади.\n16 Май 22:21 29161\n16 Май 22:10 26685


Microsoft мутахассислари ихтисослаштирилган мактабда очиқ дарс...\n10.02.2020 15:09 0 1365\nМуҳаммад ал-Хоразмий номидаги ихтисослаштирилган мактаб ўқувчилари учун Microsoft компанияси мутахассислари иштирокида «Кодлаш соати» («Hour of code») номли очиқ дарс ўтказилди.\nБир соатлик дарс давомида ўқувчилар мантиққа асосланган буйруқ блокларидан фойдаланиб турли дастурларни қуришди, шунингдек, Scratch дастурида ўз малакаларини оширди. Очиқ дарсда мактабнинг 200га ўқувчиси иштирок этди. Дарс якунида Microsoft компанияси ва ихтисослаштирилган мактаб ўртасида ҳамкорлик меморандуми ҳам имзоланди. Унга кўра, эндиликда компания мутахассислари ҳар ойда бир марта мактаб ўқувчилари учун очиқ дарс ўтиб беришади. Бу орқали ўқувчилар дастурлаш соҳасидаги сўнгги янгиликлардан ҳам хабардор бўлиб боришади.\nМаълумот учун, «Hour of code» — бу энг йирик ўқув тадбири ҳисобланади. Бир соатлик дарс шаклида ташкил қилинадиган бу тадбир дастурлашнинг мураккаблиги ҳақидаги афсоналарни йўққа чиқади. Чунки у ҳар бир инсон дастурлаш асосларини ўрганиши мумкинлигини намойиш этиш учун мўлжалланган.\n2019 йилда бутун дунё бўйича рўйхатдан ўтказилган шу каби дарслар сони 140 мингдан ортиқни ташкил қилди. 910 миллиондан ортиқ ўқувчи ҳамда ўқитувчилар шу тизимда машғулот ўтишди.\nMicrosoft Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги мактаб Кодлаш соати\nТаълим 27/12, 14:16\nПрезидент Муҳаммад ал-Хоразмий номли мактабда бўлди


ЎзА - Адабиёт жим тура олмайди\nАдабиёт жим тура олмайди\n6-7 февраль кунлари Беларусь пойтахти Минск шаҳрида “Ёзувчи ва давр” мавзусида йирик адабий симпозиум бўлиб ўтди.\nХалқаро китоб кўргазмаси доирасида ўтказилган ушбу тадбирда дунёнинг ўттизга яқин давлатларидан келган шоир, ёзувчи, таржимон ва адабиётшунос олимлар ташриф буюрди.\nТадбирда ўзбек адиблари бугунги куннинг дунё миқёсидаги муҳим ижтимоий-сиёсий, маданий-ахлоқий муаммолари, хусусан, инсон ҳақ-ҳуқуқлари ва манфаатларини ҳимоя қилиш, авлодлар ризқига хиёнат қилмаслик, адабиёт, бадиий публицистиканинг бугунги муҳим мавзулари хусусида сўз юритдилар.\nНе-не уринишлар ҳисобига “совуқ уруш” ҳолатидан халос бўлган дунё бугун яна... айтишга тил айланмайди, қурол пойгаси томонга бурилмоқда. Бу ҳолат мавлоно Румийнинг камбағал муаллим ҳақидаги ҳикоятини ёдга солади.\n“Жуда фақир бир муаллим бор эди. Камбағаллиги шу даражада эдики, қишда бир жубба киярди, холос. Бир кун сел келди, унда бир айиқнинг боши оқиб борарди. Муаллимга талабалари “Бир пўстин оқиб келяпти, керак бўлади”, дейишди. Муаллим кийимга муҳтожлиги туфайли ўзини сувга отди ва бориб, “пўстин”ни ушлади-ю, шу заҳоти баҳайбат айиқнинг чангалига тушди. Шогирдларнинг: “Муаллим, ё пўстинни келтир, ё ўзинг кел”, деган сўзларига жавобан: “Мен пўстинни қўйиб юбордим, аммо у мени қўйиб юбормаяпти”, деб жавоб қилди”.\nҚуролфурушлар фақир муаллим ҳолидек эмасди. Аммо бошқаларга нисбатан бой ва кучли бўлиш, кучсизларни итоат мақомида ушлаш, яккаҳокимлик истаги шафқатсиз офат гирдобига отди ва даҳшатли чангал тутқунига айлантирди. Европа икки бор жаҳон урушини бошидан кечирди. Мислсиз талафотларга дуч келди. Ёнди, куйди, майиб-мажруҳ бўлди. Эндиликда эса бу балодан қутулиш йўлларини қидирмоқда, аммо ҳар қанча уринмасин, нажот йўлини топа олаётгани йўқ. Аксинча, илми, ақл-заковати билан бу чангални янада кучайтириб юборди.\nБугун фавқулодда истеъдодли ҳар тўртинчи олим ақл бовар қилмайдиган даражадаги вайронкор қуроллар яратиш устида ишламоқда. Ўзи эса унинг итоаткор қулига айланиб бораётир.\nСимпозиумда иккинчи жаҳон урушининг Беларусь тупроғидаги кечган қонли жанглари, оғир йўқотишлар, қатлиомлар, тақдирлар тўғрисида, бундай шароитда бадиий адабиёт олдида турган бош вазифа, ижодкор зиёлининг маънавий масъулияти, қалб кўзининг очиқлиги хусусида фикрлар билдирилаётган бир пайтда телеканаллардан бирида атом қуролини биринчи бўлиб қўллаш ҳуқуқи жиддий муҳокама қилингани бу қулликнинг шубҳасиз, исботидир.\nРумий ҳазратлари сўз англамаганлар учун зарурлигини, ҳамма нарсани вақтида тўғри англаб етган, фаҳмлаганларга сўз айтишнинг, такрор-такрор уқтиришнинг ҳожати йўқлигини айтганлар. Идрок эта билганлар учун кўк, ер, сув ва шамолнинг ҳаммаси — сўзлар, сўз ўрнини босадиган ишоралардир.\n“Ҳафиф бир сасни эшита олувчига бақириб-чақириш керак эмас”.\nЁзма адабиёт юзага келганидан бери сўз инсон, жамият ва табиат тақдирига бефарқ бўлмаган. Қуръони карим суралари нозил бўлган пайтлардан бошлаб то ҳозирга қадар шундай. Сўз ҳеч қачон жим турмаган, адабиёт жимлик кўчасига кирмаган, бепарволик ҳолатига ўтмаган.\nҲазрат Алишер Навоий асарларида, Машраб ва Бобур ғазалларида, Макиавелли ўгитларида, Балзакнинг ХIХ аср француз ёзувчиларига мактубида, Ян Парандовскийнинг “Сўз кимёси”да, Фитрат ва Исмоил Гаспирали тадқиқотларида буни яққол кўрамиз.\n“Жим туролмайман”, дея ҳайқирган Эмил Золя ва Лев Толстой битикларида адабиётнинг мангу бедор пойдевор устидалигига амин бўламиз. Шундай экан, ёзувчи ва давр мавзуси бир йиғинлик, бир суҳбатда поёнига етадиган мавзу эмас. У ижодкор зиёлилар учун ҳамиша ҳақиқат ва адолат учун кураш, танланган йўлни ёритиш, хатоларни англаш, миллатнинг тили, дини, тарихи ва қадриятларини асраб-авайлаш имкониятидир.\nАлишер Навоий ғазалларининг ҳар бир сатрига неча ўнлаб маънолар сингдирилган бўлса-да, бу улуғ қалам соҳиби: “Эй Навоий, сўзда маъни йўқтурур, маънийда сўз, дурри маъни истар ўлсанг, айлагил гуфтор бас” (Яъни: сўзда маънони тўла акс эттириб бўлмас, маънога эса сўз имкониятларини сиғдириш мумкин. Маънолар дурини истасанг, сўзлашни бас қил”), дея сабоқ беради.\nБеларусь заминида ўтказилган машваратда бадиий сўзнинг бугунги ҳолати, таъсир кучи, холис ва ҳаққонийлиги жиддий муҳокама қилинди.\nОчиқ айтиш керакки, инсониятнинг энг буюк ихтироларидан бири бўлмиш китобга нисбатан муносабат бир хил эмас. Анча-мунча жойда у бойлик орттириш воситасига, яъни, ем емас “соғин сигир“га айлантирилган. Фақат шу эмас, таассуфки, китоб орқали тарихни сохталаштириш, ўқувчини чалғитиш, одамлар кўнглига қўрқув солиш, миллатлар ўртасида ихтилоф чиқариш ҳаракатлари ҳам мавжуд. Чиройли безалган китоблар саҳифаларига нималар ёзилмаган, нималар жойлаштирилмаган дейсиз?!\nКосмик фазонинг олис нуқталаридан кутилмаганда учиб келиб, Ерни вайрон қилувчи ёвуз кучлар, яқинлашиб келаётган буюк тошқин, ҳаёт-мамотга қирон келтирувчи ялпи эпидемия, ҳа-ҳу демай, одамларнинг бўйи қисқариб, очкўз чумолиларнинг бўйи икки метрдан ошиши, бугун биз билан бирга яшаётган сунъий одамлар тўғрисида ёзадиган олди-қочди нашрлар шу қадар кўпки, юрагинг орқага тортиб кетади.\nБу борада фаоллик қилаётган ноширлардан бирини суҳбатга тортаман. “Э биродар, ўлдим-куйдим қабилидаги шеър, романларни ўқийдиган замонлар ўтди. Лирика билан қорин тўйдириб бўлмай қолди. Китобхонни қизиқтиришимиз керак”, дейди у бамайлихотир.\nБеларусь Ёзувчилар уюшмаси раиси Николай Чергинец афсус билан бош чайқайди:\n– Ўтган йили бир қатор Европа мамлакатларида йилнинг энг кўп ўқилган китоблари аниқланибди. Қайси китоблар ғолиб бўлганини биласизми? — Ошқозонни тозалаш мавзусидаги китоблар. Мана сизга, бугунги китобхон. Ғалабанинг 75 йиллиги олдидан нашр этилаётган хотира китобларни ёшлар берилиб ўқишаётгани йўқ. Уларни бошқа енгил-елпи мавзулар қизиқтирмоқда. Бир мамлакатда эмас, бутун дунёда тинчлик-тотувликни сақлаш бирламчи вазифа бўлиб турган пайтда буни тушуниш қийин. Ўтган йили Ўзбекистонда ғалабанинг 74 йиллиги қандай нишонланганини кўриб, ҳавасим келди.\nРоссия Федерацияси Президентининг маданият ишлари бўйича вакили Михаил Швидкой кўпмиллатли рус адабиётининг бугунги ютуқ-камчиликлари тўғрисидаги саволимизга қуйидагича жавоб берди: – Бугунги ёшлар Толстой, Чехов, Бунин ёки Шолохов қўл урмаган мавзуларда ижод қилмоқдалар. Янги йўналишлар, талқинлар, хулосалар пайдо бўлмоқда. Уларнинг ютуқ-камчиликлари шу ҳолат билан боғлиқ, десак тўғри бўлади.\nРоссия Ёзувчилар уюшмаси раиси Николай Ивановнинг фикрича, ёзувчилар орасида бирлик, ҳамжиҳатликнинг йўқлиги, турли бўлинишлар ижодий жараёнга салбий таъсир кўрсатмоқда. – Бу ерда Чингиз Айтматовнинг умуминсоний маданиятни юксалтириш учун аввало, миллий маданиятлар ривожига эътибор бериш зарурлиги тўғрисидаги фикри айтилди, — дейди у. — Бу фикрга тўла қўшиламан. Миллий адабиётлар маданиятлар каби бир-биридан узоқлашмаслиги керак. Афсуски, биз — бу ерга йиғилганларнинг барчаси, бир-биримизни яхши биламиз, ижодимиздан, ютуқ-камчиликларимиздан хабардормиз, дея айта олмаймиз.\nАнжуманда қатнашар эканмиз, мамлакатимизда амалга оширилаётган муҳим маданий-маънавий ислоҳотлар тўғрисида ҳамкасбларимизга сўзлаб бердик. Рисолат Ҳайдарованинг Ёзувчилар уюшмасининг адабий алоқаларни кучайтириш, ўзбек адабиётини хорижий мамлакатларда тарғиб қилиш борасидаги фаолиятига доир маърузаси эътибор билан тингланди.\nШимолий Кавказ халқлари адабиётлари бўйича мутахассис Пётр Чекаловабазин халқнинг маънавий эҳтиёжлари хусусида фикр юритди: – Бу тилда бор-йўғи 35-40 минг киши сўзлашади. Янги матбуот нашрлари ташкил этиш, ягона театрни ривожлантириш, мактаблар қуриш зарур, – дейди у.\nИталиялик шоир Гоффредо Муратжанинг мушоҳадалари анжуман иштирокчиларида кучли таассурот қолдирди: – Мен кўп йиллар Аргентинада, Чилида яшадим. Дунёнинг кўплаб бошқа мамлакатларида бўлдим. Бир ярим йилдан бери Беларусда яшайман. Мақсадим, — бу ерликларнинг Италия ҳақидаги, италияликларнинг эса Беларусь ҳақидаги тасаввурини ўзгартириш. Саёҳатларим давомида шуни англадимки, одамлар бир-бирларини яхши билишмайди, кўп ҳолларда янглиш тасаввурлар қобиғида қолиб кетишади. Одамлар бир-бирларига кўнгилларини шунчаки очишмайди. Кўпларни кашф қилиш керак. Бу камчиликни тузатиш, менингча, адабиётнинг, санъатнинг, биринчи навбатда, шеъриятнинг иши. Унинг бу имкониятидан самарали фойдаланиш керак.\nАнжуман доирасида Минск шаҳри марказидаги “Дружба” китоб магазинида ўзбек адибларининг “Шарқ” нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси бош таҳририяти ва “Машҳур-пресс” нашриётида чоп этилган китоблари бурчаги ташкил этилди. “Дружба” ва “Шарқ зиёкори” китоб дўконлари ўртасида ҳамкорлик меморандуми имзоланди. Таниқли ношир Аҳрор Аҳмедов компания номидан беларуслик ўқувчиларга янги китоблар совға қилди. Шоир ва ёзувчилар иштирокидаги тадбирларда беларус шоирларининг ўзбек тилига ўгирилган шеърлари ўқиб эшиттирилди.\nАнжуман якунида Беларусь Давлат университетининг филология ва журналистика факультетларида қизиқарли учрашувлар бўлиб ўтди. Ҳар икки факультет олимлари Ўзбекистонда Алишер Навоий номида Тил ва адабиёт ҳамда журналистика ихтисослиги бўйича янги университетлар очилганидан мамнунликларини билдиришди. Ўзаро тажриба алмашиниш, илмий-ижодий ҳамкорликни йўлга қўйиш тўғрисидаги таклифни мамнуният билан қабул қилишди.\nАҳмаджон Мелибоев


Қирғиз ҳукуматининг собиқ амалдори Алтинбек Муралиев.\nЯқин қўшни давлатлардан бири фойдасига жосуслик қилганликда айбланиб 22 йилга қамалган қирғиз ҳукуматининг собиқ амалдори Алтинбек Муралиев ишига оид айрим тафсилотлар матбуотда эълон қилинди. Бироқ Алтинбек Муралиев жосуслик қилган “яқин қўшни давлат” номи давлат сири сифатида эълон қилинмаяпти. Жосусликда айбланган шахс Қирғизистон собиқ бош вазири Амангелди Муралиевнинг ўғлидир.\nҚирғизистон матбуотига сиздирилган маълумотларда айтилишича, Алтинбек Муралиев яқин қўшни давлатлардан бирининг махсус хизмати билан бир неча йил давомида ҳамкорлик қилган ва хориж разведкасига давлат сири ҳисобланган 400та ҳужжатни топширишга улгурган.\nОчиқланган маълумотларда Қирғизистон ҳукуматининг ташқи сиёсат бўлимига раҳбарлик қилган Алтинбек Муралиев яқин қўшни давлат махсус хизматидан дастлабки йиллари ҳар ойда минг доллардан, охирги пайтларда эса икки минг доллардан хизмат ҳаққи олиб тургани билдирилган.\nДавлат сири ҳисобланган ҳужжатларнинг барчаси ташқи сиёсатга оид бўлган. Мазкур ҳужжатлар орасида қўшни давлатлар билан пайдо бўлган муаммоларга оидлари ҳам бўлган.\n“Дело №” газетасининг ёзишича, бунинг оқибатида Қирғизистон ҳукумати катта зиён кўрган ва қўшни давлат билан ўтказилиши режалаштирилган бир қатор музокараларда муваффақиятсизликка эришилган.\nВатанга хиёнатда айбланиб 22 йилга қамалган Алтинбек Муралиевнингг отаси, Қирғизистоннинг собиқ бош вазири Амангелди Муралиев матбуотда ўғлининг жиноят иши тафсилотлари ошкор қилинганига муносабат билдирар экан, бу гапларга ишонмаслигини айтди:\n-Ўғлим ҳукуматда ишлаётганда сиёсий ўйинлар бўлган. Курашаётган икки томон ўртасида ур калтакка йўлиққан ўғлим бўлиб қолди. Бошиданоқ унга терговчилар “бизнинг сценариймиз бўйича кўрсатма берасан”, деб шарт қўйишган. Унинг олдига бир ой мобайнида мен ёллаган адвокатларни киритишмади. Тергов жараёнида унга нисбатан психотроп моддалар қўлланилган, деган гумоним бор. Жиноят ишида ўғлимнинг айбини бевосита тасдиқлайдиган бирорта бир далил-исбот йўқ, -деди Амангелди Муралиев.\nУ ўғли қайси давлат фойдасига жосуслик қилганликда айбланаётгани тўғрисида маълумот беришдан бош тортди.\nМатбуотга сиздирилган маълумотда ҳам Алтинбек Муралиев қайси давлат фойдасига жосуслик қилгани айтилмаган, фақат” яқин қўшни давлат фойдасига жосуслик қилган”, деган гаплар ёзилган.\nМаълумотда айтилишича, Алтинбек Муралиев 1999-2004 йилларда Туркияда ўқиб юрган пайтда "ўша яқин қўшни давлат махсус хизматининг назарига тушган". 2010 йилдан бошлаб Алтинбек Муралиев яқин қўшни давлат фойдасига жолсуслик қила бошлаган. У давлат сири ҳисобланган маълумотларни махсус компьютер дастурлари орқали қўшни давлатга юбориб турган.\nМатбуотда айтилишича, Қирғизистон миллий хавфсизлик қўмитаси 2010 йилдан бошлаб Алтинбек Муралиев фаолиятини кузата бошлаган. Қўмита Муралиев қўшни давлат махсус хизматларининг одамлари билан Қирғизистон худудида яширин квартираларда 4 йил мобайнида учрашиб келганини аниқлаган.\nҚирғизистон Миллий хавфсизлик қўмитаси Алтинбек Муралиев жиноят ишининг тафсилотлари матбуотда эълон қилинганига муносабат билдиришдан тийилди. Шунинг учун ҳам “Нега Алтинбек Муралиев ўша пайтдаёқ қўлга олинмаган ва унга 4 йил давомида давлат сирларини қўшни давлатга бериб туриш имконияти яратилган?” деган савол очиқ қолмоқда.\nМиллий хавфсизлик қўмитасининг собиқ раиси Тўқўн Мамитов эса бу саволга қуйидагича тушунтириш берди:\n- Негаки, бу каби операцияларни амалга ошириш жуда кўп вақтни талаб қилади. Уни ўша пайтда қўлга олганларида ҳеч нарсани исботлай олмаган бўлардилар. Унинг жосус экани, ким билан учрашаётгани, у билан учрашаётганлар ким экани ҳақида аниқ маълумотлар пайдо бўлмагунича қўлга олиш мумкин эмас эди, -деди Тўқўн Мамитов.\nАлтинбек Муралиев 2014 йилда қўлга олинган ва унинг иши судда шу йилнинг бошида кўриб чиқилган. Бишкек шаҳар Бирнинчи Май туман суди Алтинбек Муралиевни 12 йилга озодликдан маҳрум қилган эди. Бироқ яқинда Бишкек шаҳар суди бу ишни қайта кўриб чиқиб, уни 22 йиллик қамоққа ҳукм қилди.


Афғонистон Марказий банки раҳбари АҚШда истеъфо берди\nАбдул Қодир Фитрат ҳукумат амалдорлари далхдор бўлган коррупция бўйича текшируви боис истеъфо беришга мажбур бўлгани айтмоқда.\nАфғонистонни тарк этиб, АҚШга борган Марказий банк раҳбари Абдул Қодир Фитрат мамлакатдаги таниқли шахслар далхдор бўлган коррупция бўйича текширувлари боис истеъфо беришга мажбур бўлгани маълум қилди.\nАбдул Қодир Фитратга кўра, ҳукумат расмийлари унинг коррупцион гуруҳлар ортидан олиб бораётган текширувларига тўсқинлик қилган.\nФитрат ҳукумат лавозимидаги амалдор шахслар, шу жумладан, президент Карзайнинг қариндошларига бекитиқча ярим миллиард долларга яқин қарз берганликда айбланган Кобул банк устидан текширувни бошлаган эди.\nВашингтондаги меҳмонхонадан туриб, Озодлик радиосига берган интервюсида Фитрат ҳаётига “муқаррар таҳдид” пайдо бўлганини айтар экан, бу ҳақда очиқ гапира олмаслигини айтди.\n- Мен бу масалада очиқ-ойдин гапира олмайман. Аммо, ишончли манбалардан олинган ишончли ахборотлардан менинг ҳаётимга “муқаррар хатар” борлиги маълум бўлди. Бундан ташқари, бир вақтлар мен бу масалани парламентда кўтарганимда парламент аъзолари ҳам келгуси ҳаётимга ўзим хавф солишим мумкинлигидан хавотир билдирган эди, - деди Афғонистон Марказий банки раҳбари.\nШунингдек, Абдул Қодир Фитрат унга нуфузли мижозларга яширин қарз берилишини уюштирган банк мутасаддилари ишини суриштиришга имкон берилмаганини ҳам қўшимча қилди.\nФитрат Озодлик радиоси билан суҳбатда Кобул банкнинг қонунни бузган амалдорлари ишларини ошкор қилишда Халқаро Валюта жамғармаси ва “халқаро жамоатчилик” кўмагига таянганини айтди.\n- Айнан ҳозир истеъфо беришга қарор қилганимнинг сабаби шундаки, мен қилишим керак бўлган, аммо қила олмаган иш билан шуғулланишдан чарчадим. Бундай ишлардан бири Кобул банк инқирозига боғлиқ бўлган шахслар ортидан текширув ўтказиш эди, - деди Абдул Қодир Фитрат.\nПрезидент Карзайнинг матубот вакили Воҳид Умар Фитратнинг даъволарини тўлиқ инкор қилди ва аксинча, унинг ўзини Кобул банк инқирозига қисман дахлдор шахслардан бири, деб айблади.\n“Бу истеъфо эмас. Бу афғон халқига хиёнат ва жуда масъулиятсизлик билан ташланган қадамдир”, деди Воҳид Умар Рейтер агентлигига берган интервюсида.\nАҚШ расмийлари Кобул банк томонидан айрим акциядорларга кафолатланмаган, ҳужжатлаштирилмаган ҳолда қарийб 850 миллион АҚШ долларига яқин маблағ берилганини иддао қилмоқда.\nБу акциядорлар орасида эса баъзи вазирлар, шу жумладан, президент Карзайнинг катта акаси ва Афғонистон киборлари доирасининг бошқа таниқли вакиллари борлиги айтилмоқда.\nКобул банкдаги инқироз халқаро ташкилотлар томонидан Афғонистонга бериладиган келгуси ёрдам пулларининг ажратилиши масаласини савол остида қолдирди.\nЖумладан, Халқаро валюта жамғармаси Афғонистон ҳукуматидан банк соҳасида зудлик билан ислоҳот ўтказишни талаб қилмоқда.


Архивы ядро | KITAB.UZ\n29 август – Халқаро ядро синовларига қарши ҳаракатлар куни\n2009 йил 2 декабрда БМТ Бош Ассамблеясининг 64/35-сонли резолюцияси қабул қилиниб, унда 29 август Халқаро ядро синовларига қарши ҳаракатлар куни деб эълон қилинган. Мазкур резолюция Қозоғистон Республикаси томонидан Семипалатинск ядро полигонининг 1991 йил 29 августда ёпилишини нишонлаш учун илгари сурилган. Бу кун ядро қуролининг синалиши ва бошқа ҳар қандай портлашиБатафсил ўқинг\nАҚШ Шимолий Кореяда қанча ядро ва кимёвий қурол борлигини айтди\nШимолий Корея қуролланишида 60 тагача ядро бомбаси ва 5 минг тонна кимёвий қурол бор. Бу ҳақда АҚШнинг ҳарбий маърузасида эълон қилинди. “Шимолий Кореянинг ядро қуроли ҳақидаги маълумотлар фарқланиб, уларга кўра, мамлакатда 20 тадан 60 тагача ядро бомбаси ҳамда ҳар йили шундай қуролдан 6 тадан ишлаб чиқариш имконияти бор”, дейилган ҳужжатда.Батафсил ўқинг\nДунёда ядро қуроли камаяётгани маълум қилинди. Аммо…\nДунёда ядро қуроли Россия ва АҚШ саъй-ҳаракатлари эвазига камаймоқда, бироқ бундай қуролга эга давлатлар уни модернизация қилишни давом эттирмоқда. Бундай маълумотлар Стокҳолм халқаро тинчликни тадқиқ қилиш институти (SIPRI) эълон қилган маърузада келтирилган. Институт мутахассисларининг таъкидлашича, 2020 йил бошида ядро қуролига эга 9 та давлат – АҚШ, Россия, Британия, Франция, Хитой,Батафсил ўқинг


Ўзбекистон Республикаси Алоқа, ахборотлаштириш ва телекоммуникация технологиялари давлат қўмитаси ҳамда Корея Республикаси Фан, ахборот-коммуникация технологиялари ва келажакни режалаштириш вазирлиги томонидан ташкил этилган ушбу тадбирда икки мамлакатнинг АКТ соҳаси учун масъул идоралари, нуфузли ташкилот ҳамда компаниялари, илмий тадқиқот институтлари раҳбарлари, мутахассислари қатнашди.\nТаъкидланганидек, Ўзбекистон билан Жанубий Корея ўртасидаги ҳамкорлик алоқалари барча соҳаларда изчил ривожланиб бормоқда. Бунда икки давлат раҳбарларининг учрашувларида эришилган келишувлар муҳим ҳуқуқий асос бўлиб хизмат қилаётир. Хусусан, Президентимизнинг 2012 йил сентябрь ойида Корея Республикасига давлат ташрифи ўзаро муносабатларни сифат жиҳатидан янги босқичга олиб чиқишга замин яратди. Корея Республикаси Президенти Пак Кин Хэнинг мамлакатимизга амалга ошираётган илк давлат ташрифи стратегик шерикликнинг мантиқий давоми бўлиб, Ўзбекистон — Жанубий Корея ўртасидаги ўзаро манфаатли муносабатларни янада ривожлантиришга хизмат қилиши, шубҳасиз.\nМаълумки, мамлакатимизда иқтисодиётнинг барча тармоқларига ва кундалик ҳаётимизга ахборот-коммуникация технологияларини кенг жорий этиш масаласига жуда катта эътибор қаратилаяпти. Ушбу жараёнда ривожланган давлатлар тажрибасини ўрганиш, улар билан ҳамкорлик қилишга алоҳида аҳамият берилмоқда. Жумладан, юқори технологиялар соҳасида илғор мамлакатлардан бири саналган Корея Республикаси бу борада Ўзбекистоннинг ишончли ҳамкорига айланган.\nЖанубий кореялик мутахассислар “Электрон ҳукумат”ни жорий этиш масаласида Алоқа, ахборотлаштириш ва телекоммуникация технологиялари давлат қўмитасига техник жиҳатдан кўмаклашмоқда. Зеро, ушбу давлат “Электрон ҳукумат”нинг ривожланиш даражаси бўйича, мана, бир неча йилдирки, БМТнинг жаҳон рейтингида етакчилик қилиб келаётир.\n2012 йилнинг октябрида ахборотлаштириш соҳасида Ўзбекистон — Жанубий Корея кенгаши ўз фаолиятини бошлаган. Алоқа, ахборотлаштириш ва телекоммуникация технологиялари давлат қўмитаси ҳузуридаги “Электрон ҳукумат” тизимини ривожлантириш маркази Ахборот жамияти миллий агентлиги ҳамда Корея давлат бошқаруви институти билан ҳамкорликни йўлга қўйган.\nЮқори технологиялар соҳасида малакали кадрлар тайёрлаш Ўзбекистон — Жанубий Корея ҳамкорлигининг устувор йўналишларидан биридир. Тошкент ахборот технологиялари университети ҳузуридаги Ўзбекистон — Жанубий Корея ахборот технологиялари маркази ушбу йўналишда фаолият кўрсатмоқда. Шунингдек, олий ўқув юртларимиз ўртасидаги изчил ҳамкорлик жадал ривожланаётир.\nПрезидентимизнинг 2014 йил 24 мартдаги “Тошкент шаҳрида Инха университетини ташкил этиш тўғрисида”ги қарорига асосан, Тошкент шаҳрида Инха университети филиалининг ташкил этилиши бу йўналишдаги муҳим воқеа бўлди. Жорий йилнинг 1 октябридан ушбу янги олий ўқув юртида компьютер инжиниринги, дастурий инжиниринг ва компьютер тармоқлари инжиниринги йўналишлари бўйича таълим берилади.\nКонференцияда Корея Республикасининг АКТ соҳасидаги тажрибаси ва икки мамлакатнинг ҳамкорлик истиқболларига бағишланган тақдимотлар ўтказилди.\nТадбир якунлари бўйича бир қатор ҳужжатлар, жумладан, “UNICON.UZ” фан-техника ва маркетинг тадқиқотлар маркази ҳамда Корея Республикаси электроника ва телекоммуникациялар илмий тадқиқот институти (ETRI) ўртасида ҳамкорлик тўғрисида, Ахборот хавфсизлигини таъминлаш маркази ҳамда Кореянинг интернет ва хавфсизлик агентлиги (KISA) ўртасида ҳамкорлик тўғрисида, Тошкент ахборот технологиялари университети, “UZINFOCOM” маркази ва Корея Республикаси ахборот жамияти миллий агентлиги (NIA) ўртасида ҳамфикрлик ҳақида, Тошкент ахборот технологиялари университети, Сеул миллий университети (SNU) ҳамда Кореянинг илм-фан ва технологиялар бўйича етакчи институти (KAIST) ўртасида ҳамфикрлик ҳақида, Тошкент тиббиёт академияси ва Кореянинг шарқий табобат институти (KIOM) ўртасида ҳамфикрлик ҳақидаги меморандумлар имзоланди.


21 миллион доллар: Ақтўбеда ёнган ўзбекистонликлар учун шунча товон талаб қилинди - 03.10.2018, Sputnik Ўзбекистон\nСамара-Шимкент трассасидаги ёниб кетган автобусда ҳалок бўлган 52 нафар ўзбекистонликлар яқинлари томонидан айтилган талаблар маълум бўлди. Судланувчи 5 киши... 03.10.2018, Sputnik Ўзбекистон\nақтўбе фожиаси: 52 ўзбекистонликнинг автобус ичида ёниб кетиши, янгиликлар\n© Комитет по ЧС МВД Казахстана / Фотобанкка ўтишБолее 50 человек погибли в загоревшемся автобусе в Казахстане\nТОШКЕНТ, 3 окт – Sputnik. Ақтўбе вилоятидаги трассада автобус ёнғини вақтида тириклайин ёнган 52 нафар ўзбекистонликнинг қариндошлари ҳар бир судланувчидан етказилган маънавий зарар учун 150 миллион тангадан талаб қилишди. Спутник Қозоғистон хабарига асосан.\nЎзбекистонликларнинг қариндошлари талаб қилган умумий сумма 7 миллиард 800 миллион тангани (21 миллион доллардан ортиқни) ташкил қилади.\nЭслатиб ўтамиз, фожиа жорий йилнинг 18 январида Самара-Шимкент трассасининг 1068 километрида юз берган. Kassbohrer Setra русумли йўловчи автобуси салонида ўша вақтда 55 йўловчи - Ўзбекистон фуқаролари ва уч нафар қозоғистонлик ҳайдовчилар бўлишган.\nЙўловчиларнинг бир нечтаси аланга олган автобус ичидан сакраб чиқишга муваффақ бўлган, қолганлари тириклай ёнган.\nАвтобус салонидаги температура шу даражада юқори бўлганки, айрим жасадлардан фақат кул қолган, холос. Автобусда ёнган 16 киши Ўзбекистоннинг Фарғона вилоятидан бўлган.\nАвтобус ҳайдовчилари ўзларига қўйилган айбни тан олмаяпти ва уларни қўйиб юборишларини талаб қилишмоқда.


Архивы РЕЖИМ - tafsilar.info\nЎзбекистон яна бешта мамлакат билан визасиз саёҳат қилишни эълон қилди\n10 Fevral 21:36 by Редакция\nЎзбекистон расмийларининг таъкидлашича, 1 мартдан бошлаб мамлакатда Баҳрайн, Қатар, Қувайт, Уммон ва Хитой фуқаролари, шу жумладан Гонконг ва Макао учун ўн кунлик муддатга визасиз режим жорий қилинган. Бу янги фармонда айтилган. «Ушбу мамлакатлар фуқаролари ватанига ёки учинчи мамлакатларга чипталари бўлса, визасиз режим таъминланади», дейилади баёнотда. Эслатиб ўтамиз, Ўзбекистон 85 мамлакат билан, шу жумладан Грузия ва\nНиқобсиз одамларни видеокамералар орқали аниқлайди\n16 Oktabr 11:07 by Редакция\nФарғона вилоятида шаҳарга ўрнатилган видеокамералар ёрдамида ниқоб режимини бузувчилар аниқланади. Маълум қилинишича, маъмурий баённомалар доимий яшаш манзилига юборилади. Ҳуқуқбузарнинг шахси махсус маълумотлар базаси орқали аниқланади. «Фарғона вилоятида жамоат жойларида тиббий ниқобсиз бўлган фуқаролар 17 октябрдан бошлаб видеокузатув камералари ёрдамида аниқланади», – дейилади хабарда. Маълумки, ҳуқуқбузарнинг шахси махсус маълумотлар базаси орқали аниқланади. Ички ишлар органлари ва\n13 Oktabr 20:05 by Редакция\nВашингтон тинч йул билан ҳал қилиш бўйича ўз позициясига содиқ қолмоқда. Бу ҳақда АҚШ давлат котиби Майкл Помпео айтиб ўтди. У Озарбайжон ва Арманистонни Москвада Тоғли Қорабоғ можароси зонасида эришилган сулҳ битимларига риоя қилишга чақирди. Бу ҳақда у сешанба куни ўзининг Twiiter саҳифасида ёзган. «Қўшма Штатлар Озарбайжон ва Арманистонни сулҳ битими бўйича ўз мажбуриятларини бажаришга\nИталияда фавқулодда ҳолат режими 2020 йил январ охиригача узайтирилади\n07 Oktabr 18:31 by Редакция\nИталияда фавқулодда вазият тўрт ойга узайтирилди. Италия Вазирлар Кенгаши фавқулодда режим мамлакатда 2021 йил 31-январгача ишлашга қарор қилди. Очиқ ҳавода тиббий ниқобларни мажбурий тақиш ҳам бутун мамлакат бўйлаб жорий қилинган. Италияда фавқулодда ҳолат 2021 йил 31 январгача узайтирилди. Ушбу қарор чоршанба куни республика Вазирлар Кенгаши йиғилишида қабул қилинди. Аввалроқ, парламентнинг қуйи палатаси тегишли қарорни маъқуллаган\n2021 ЙИЛ 31 ЯНВАРИТАЛИЯРЕЖИМФАВҚУЛОТДА ВАЗИЯТЯНГИ ЙИЛ


ИнтерФУТБОЛ :: 0:9? 0:9! Наҳотки! Ахир АПЛ\n0:9? 0:9! Наҳотки! Ахир АПЛ\n«Лестер» меҳмонда «Саутгемптон»ни «майда-майда» қилиб юборди. АПЛ ўлчови билан айтганда, ақлга сиғмас ҳисоб - 0:9. «Тулкилар» биринчи бўлимнинг ўзида 5та гол уришди. Жейми Варди ва Айосе Перес «хет-трик» қайд этишди, Бен Чилуэлл фаолиятидаги 2-голини нишонлади, Харви Барнс 2та самарали узатмага муаллифлик қилди ва майдондан чиқиб кетишни истамади. Статистика нуқтаи назаридан идеал ўйин.\n*** Айосе Перес АПЛда 1та рақибга қарши 2та ўйинда «хет-трик»ка эришган иккинчи футболчи бўлди. У «Ньюкасл» сафида ўйнаган вақти ҳам бечора «Саутгемптон»ни 3та гол билан «сийлаганди». Дарвоқе, АПЛда 1та рақибни 2 марта «хет-трик» билан ранжитган биринчи футболчи - бу Луис Суарес (2012 йил).\n*** Жорий мавсумгача АПЛ тарихида 10 506та ўйиндан атиги 1тасида томонлардан бири танаффусга қадар 5та тўп фарқи билан олдинга чиқиб олганди. Энди бундай учрашувлар сони 3тага етди. Чунончи, «Лестер»дан олдин «Манчестер Сити» ва «Уотфорд» ўйинида ҳам шундай ҳолат кузатилганди.\n*** АПЛ тарихида икки футболчининг 1та ўйинда «хет-трик» расмийлаштириши 2-марта рўй берди. Жейми Варди ва Айосе Перес-дан олдин Жермейн Пеннант ҳамда Робер Пирес («Арсенал») 2003 йили шундай кўрсаткичга эришгандилар. Энг қизиғи, улар ҳам айнан «Саутгемптон»ни «калтаклашганди».\n*** 9:0 - бу Англия чемпионатининг 131 йиллик тарихида сафар ўйинларида қўлга киритилган энг йирик ҳисобли ғалаба. Демак, «Лестер» бу борада мутлақ рекордчига айланди. Қолаверса, уй учрашувларида ҳам 9:0 атиги 1 марта қайд этилган (1995 йили «МЮ» томонидан).\n*** 133 йиллик тарихга эга «Саутгемптон» ўз майдонида бирор марта бу қадар йирик ҳисобда ютқазган эмасди.\n*** Райан Бертран АПЛда VAR аралашуви билан майдондан четлатилган биринчи футболчи бўлди.\n*** «Тулкилар»ни чемпионлик сари етаклаган клуб соҳиби Вишай Шривадханапрабха ўтган йили 27 октябрь куни ҳалокатга учраб, ҳаётдан кўз юмганди. Шуни назарда тутсак, «Лестер» марҳумни ўзгача хотирлади.\n*** «Лестер» дарвозабони Каспер Шмейхель ўз отаси натижасини такрорлади. Чунончи, «МЮ» АПЛ тарихидаги энг йирик ғалабани расмийлаштирган баҳсда жамоа дарвозасини афсонавий Петер Шмейхель қўриқлаганди.\n- Танаффусда йигитларга ўйинни 0:0 ҳисобида бошлашимизни уқтирдим. Бу - футбол таълимотининг бир қисми. Биз эркаклардек ўйнаб, футболга ҳурматни сақлаб қолишимиз керак. Шогирдларим жуда иқтидорли ва майдонда раҳмсиз бўлишни ўрганишяпти, албатта, ўйин бобида. Нима дердим, улар буни уддалашяпти... Брендан Рожерс («Лестер» бош мураббийи).