Ўзбекистон ва Қозоғистон ҳудудлараро ҳамкорликни жадал ривожлантиришга интилмоқда\nЖорий йилнинг 25-26 ноябрь кунлари Туркистон шаҳрида (Қозоғистон) Ўзбекистон Республикаси билан Қозоғистон Республикаси ўртасида икки томонлама ҳамкорлик бўйича Ҳукуматлараро қўшма комиссиясининг навбатдаги йиғилиши ҳамда Ўзбекистон - Қозоғистон Ҳудудлараро ҳамкорлик III форуми бўлиб ўтди.\nИкки мамлакат делегацияларига Ўзбекистон Республикаси Бош вазири А.Арипов ва Қозоғистон Республикаси Бош вазири А.Мамин бошчилик қилди. Тадбирда, шунингдек, икки мамлакатнинг асосий вазирликлари, идоралари, тармоқ бирлашмалари ва ҳудудий маъмуриятлар раҳбарлари иштирок этди.\nҲудудлараро ҳамкорлик форуми Ўзбекистон ва Қозоғистон ўртасидаги ўзаро манфаатли икки томонлама муносабатларни мустаҳкамлаш учун муҳим сиёсий ва иқтисодий ҳамкорлик институти бўлиб, ўзини давлатлараро самарали платформа эканлигини исботлади.\nТадбир давомида икки Давлат раҳбарларининг яқин, ўзаро ишончга асосланган муносабатлари туфайли сўнгги йилларда кескин ошган икки томонлама муносабатларнинг ривожланиш динамикаси алоҳида таъкидланди. Қозоғистон ва Ўзбекистонга Марказий Осиёдаги минтақавий савдонинг 70% тўғри келиши маълум қилинди.\nИкки томонлама шерикликни ривожлантиришнинг асосий йўналишлари, хусусан, келгуси йил якунлари бўйича икки томонлама савдо ҳажмини 5 млрд долларгача ва кейинги йилларда 10 млрд долларгача етказиш мақсадида саъй-ҳаракатларни амалга ошириш зарурлиги кўриб чиқилди. Бу борада савдо айланмасини ошириш ҳамда мавжуд бўлган нотариф тўсиқларни бартараф этиш бўйича биргаликда чора-тадбирлар кўришга тайёрлик билдирилди. Икки мамлакат божхона органларининг «Соддалаштирилган божхона йўлаги» механизмини ишга тушириш бўйича ҳамкорликдаги ишларининг алоҳида долзарблиги қайд этилди.\nСаноат кооперациясини янада ривожлантириш масаласига алоҳида эътибор қаратилди. Автомобилсозлик, енгил саноат, машинасозлик, қурилиш материаллари ишлаб чиқариш ва фармацевтика бу борадаги истиқболли йўналишлардир. Шу нуқтаи назардан, икки мамлакатнинг чегара ҳудудида Саноат кооперациясининг халқаро маркази (СКХМ)ни ташкил қилиш лойиҳасини амалга ошириш билан боғлиқ масалалар кўриб чиқилди.\nТранспорт ва логистика соҳасида икки томонлама ҳамкорликни чуқурлаштириш масалаларига ҳам тўхталиб ўтилди. Бу борадаги истиқболли режалар «Туркистон – Тошкент – Самарқанд» йўналишида янги тезюрар ҳамда «Учқудуқ-2 – Қизилўрда» участкасида темир йўл линияларини қуришдир. Ўзбекистон томони янги узилган қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ва бошқа товарларни мунтазам ва тез етказиб бериш учун Ўзбекистон ва Россия ўртасида йўлга қўйилган «Агроэкспресс» лойиҳасида Қозоғистоннинг иштирокини қўллаб-қувватлашга тайёрлигини билдирди. Ўзбекистон-Қозоғистон чегарасидаги назорат пунктларининг ўтказувчанлик қобилиятларини ошириш бўйича икки томонлама чора-тадбирлар кўриш муҳимлиги таъкидланди.\nТомонлар Ўзбекистон ва Қозоғистон ҳукуматларининг ўзаро манфаатли ҳамкорликни мустаҳкамлашга содиқлигини билдирди. Икки мамлакат вилоятларининг ҳудудий маъмуриятлари ва ишбилармон доиралари ўртасида тўғридан-тўғри алоқалар ўрнатишга, икки давлатнинг чегара ҳудудларида қўшма саноат сиёсатини ривожлантиришга, икки мамлакат тадбиркорларини боғловчи қисқа ва барқарор ишлаб чиқариш занжирларини шакллантириш ҳамда кластер тармоқларини яратишга, чегара савдо инфратузилмасини кенгайтиришга ўзаро тайёрлик таъкидланди. Шунингдек, икки мамлакат экспортчилари фаолиятини қўллаб-қувватлаш мақсадида ўзбек-қозоқ акселерация дастурини жорий этиш истиқболлари муҳокама қилинди.\nФорум давомида икки мамлакат ҳудудий маъмуриятларининг раҳбарлари ҳудудлараро шерикликнинг бугунги ҳолати ҳақида сўзлаб, ҳамкорликни янада ривожлантириш бўйича таклифлар билдирдилар. Ҳудудлараро ҳамкорлик кун тартибида иқтисодий шериклик масалалари билан бир қаторда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, чўлланишга қарши курашиш ва сувдан биргаликда фойдаланиш масалалари ҳам ўрин олди.\nФорум якунида Ўзбекистон ва Қозоғистон ҳудудлари ўртасида тўғридан-тўғри ҳамкорликка урғу берилган ҳолда янги инвестициявий ва савдо битимлари тўпламини шакллантириш бўйича биргаликдаги ишларни фаоллаштиришга келишилди.


Фуқароларнинг мурожаатлари билан ишлаш | Kattakurgon.uz\n1.Шаҳар ҳокимлиги аппаратида фуқароларнинг оғзаки ёки ёзма шаклдаги ариза, таклиф ва шикоятлар билан ишлаш ҳамда фуқароларни қабул қилиш Ўзбекистон Республикасининг “Жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари тўғрисида”ги Қонуниасосида амалга оширилади.\n2.Фуқароларнинг мурожаатлари билан ишлаш учун масъулият шаҳар ҳокими ўринбосарлари, умумий бўлим, гуруҳ раҳбари ва бўлим бошлиқлари зиммасига юкланади.\n3.Шаҳар ҳокимлигида фуқаролар шаҳар ҳокими, ҳоким ўринбосарлари, ҳокимлик аппаратининг бўлим ва гуруҳ раҳбарлари томонидан фуқароларни қабул қилиш хонасида қабул қилинади. Фуқароларни қабул қилиш шаҳар ҳокими қарори билан тасдиқланган жадвал асосида амалга оширилади. Қабул жадвали фуқаролар эътиборига етказилади.\n4.Шаҳар ҳокими ва ҳоким ўринбосарлари томонидан фуқаролар ҳудудларда махсус жадвал асосида сайёр қабул қилинади.\n5.Ҳар бир фуқаронинг қабулидан сўнг қабул варақалари расмийлаштирилади. Унда қабул қилинган фуқаронинг фамилияси, исми, отасининг исми, истиқомат қиладиган жойи, мурожаатнинг қисқача мазмуни ёзиб қўйилади. Қабул варақаси умумий бўлимда рўйхатдан ўтказилади. Қабулда кўтарилган муаммо ҳал этиш учун тегишли ижрочиларга юборилади ва унинг назорати ҳокимлик аппаратининг тегишли бўлинмаси ва умумий бўлим раҳбари томонидан шахсан назорат қилинади.\n6.Фуқароларни қабул қилишни ташкил этиш учун масъулият шаҳар ҳокимлиги умумий бўлим мудириИ.Бобомуродов зиммасига юклатилади.\n7.Умумий бўлим мудири шаҳар ҳокимлигига келган фуқароларнинг мурожаатларини қабул қилиб олади, мазмунига қараб шаҳар ҳокими топшириғи лойиҳасини тайёрлайди ва шахсан шаҳар ҳокими кўриб чиқиши учун тақдим этади. Шаҳар ҳокими томонидан мурожаатни ўрганиш бўйича берилган топшириқ тегишли ижрочиларга етказилади.\n8.Фуқароларнинг мурожаатларини ўрганиб чиқиш учун шаҳар ҳокими ёки ушбу мурожаат кўриб чиқиш учун юборилган ҳоким ўринбосари томонидан тегишли мутахассислардан иборат ишчи гуруҳ тузилиши мумкин. Фуқароларнинг таклифлари тушган кундан эътиборан бир ойгача бўлган муддатда кўриб чиқилади (қўшимча ўрганиш талаб этиладиган таклифлар бундан мустасно) ва бу ҳақда таклиф киритган шахсга ўн кун муддат ичида маълум қилинади.\nАриза ва шикоятлар шаҳар ҳокимлигига тушган кунидан эътиборан бир ойгача бўлган муддат ичида, қўшимча ўрганишни ва текширишни талаб этмайдиган ариза ва шикоятлар эса ўн беш кундан кечиктирмай кўриб чиқилади. Ариза ёки шикоятни кўриб чиқиш учун текшириш ўтказиш, қўшимча материаллар талаб қилиб олиш ёки бошқа чора-тадбирлар кўриш зарур бўлган ҳолларда, ариза ёки шикоятни кўриб чиқиш муддати шаҳар ҳокими томонидан истисно тариқасида узоғи билан бир ойга узайтирилиши мумкин ва бу ҳақда ариза ёки шикоят берган шахсга маълум қилинади. Шаҳар ҳокимлигига қабулга келган фуқароларга мурожаатлари бўйича ўша пайтда тушунтириш берилади, масаланинг моҳиятига қараб унинг кўриб чиқилиши натижалари тўғрисида мурожаат муаллифларига ёзма шаклда хабар берилиши ҳам мумкин.\n9.Фуқаронинг фамилияси (исми, отасининг исми), яшаш жойи тўғрисидаги маълумотлар кўрсатилмаган ёки у ҳақда сохта маълумотлар кўрсатилган, шунингдек, имзо қўйилмаган ёзма мурожаатлар аноним деб ҳисобланади ва кўриб чиқилмайди.\n10.Шаҳар ҳокимлиги умумий бўлим мудири И.Бобомуродов ҳар куннинг охирида фуқароларнинг мурожаатларини рўйхатдан ўтказиш ва улар билан олиб борилган ишларни таҳлил қилади, қонун бузилиш ҳолатларига йўл қўймаслик чораларини кўради. Ой якунлари бўйича шаҳар ҳокимлигига фуқаролардан келган мурожаатларни умумлаштиради ва уларни мазмуни бўйича таҳлил қилади. Таҳлилий маълумотларни шаҳар ҳокимлиги аппарат йиғилишлари муҳокамасига киритади.\n11.Фуқароларнинг мурожаатлари билан ишлаш бўйича масъул шахс:\nБобомуродов Ихтиёр Бахтиёрович\nШаҳар ҳокимлиги умумий бўлим мудири\nТелефон: 0 (366) 456-10-01


"Жаслиқ" колонияси тўлиқ ёпилмаган. У ерда умрбод қамалганлар сақланмоқда\n20 апрел 2021, Тошкент вақти: 11:22\n"Жаслиқ" колонияси халқ орасида "борса келмас" номини олган.\nҚорақалпоғистондаги қийноқлар билан ном чиқарган қаттиқ тартибли "Жаслиқ" колонияси ҳануз тўлиқ ёпилмаган.\nОзодлик суриштируви жараёнида халқ орасида "борса келмас" номини олган Қорақалпоғистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг 19 - сон ихтисослаштирилган жазони ижро этиш муассасасида умрбод қамоқ жазосини ўтаётганлар сақланаётгани маълум бўлди.\nЎзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев 2019 йилнинг 2 августида имзолаган қарорга биноан “Жаслиқ” колонияси тугатилиб, у ерда сақланаётган маҳкумлар бир ой муддатда бошқа жазо муассасаларига юборилиши лозим эди.\nИчки ишлар вазирлиги умрбод қамалганлар ҳам “Жаслиқ”дан бошқа қамоқхоналарга кўчирилгани тўғрисида 2019 йилнинг октябрида баёнот берган.\nБош прокуратура Озодликка “Жаслиқ”да битта ҳам маҳкум қолмагани, “умрбод қамалганларга оид маълумот эса ёпиқлиги"ни билдирди.\nЖиноят кодексининг 97- моддасида назарда тутилган қасддан одам ўлдириш жиноятини содир этганликда айбдор топилиб, бундан 18 йил муқаддам умрбод озодликдан маҳрум этилган 45 яшар маҳкумнинг яқинларидан бири шу кунларда “Жаслиқ”да бўлиб қайтгани ҳақида 5 апрель куни Озодликка айтиб берди.\nБир йилда бир босиладиган 1650 км\n“Биз турган жойдан Жаслиққача 1650 километр. Онам иккаламиз битта таксини ёлладик. Ўша такси олиб бориб, қайта олиб келди. 2,5 миллион сўмдан ортиқ пул тўладик таксичига”, - деди Озодлик билан суҳбатда маҳкум акасига зарари тегиб қолишидан қўрқиб исми айтилишини истамаган фарғоналик аёл.\nУнинг айтишича, умрбод қамалган акаси билан кўришишга ҳар йили бир марта бориб туради.\n“Жаслиқ”қа бориб келганимизга икки ҳафта бўлди. Энди яна бир йилдан кейин борамиз. Чунки свидание бир йилда бир марта берилади”, - деди маҳкумнинг синглиси.\nФарғоналик аёлнинг сўзларига кўра, маҳкумлар яқинлари билан кўришадиган бино узун йўлак ва бир неча хонадан иборат. Хонада иккита каравот, стол-стул бор. Ошхона умумий, у алоҳида хонада.\n“Акамнинг озиб кетганини айтмаса, аҳволи дуруст. Ишламайди. Фақат камерада ўтиради. Бир ўзи ўтиради”, - деди маҳкумнинг синглиси.\nУ “Жаслиқ”ни ёпиш тўғрисида қарор чиққанидан кейин акасининг яқинроқ қамоқхонага кўчирилишига умид қилишганини айтади. Аммо бу умидлари оқланмагач, Президент порталига қайта ва қайта хат ёзишган.\n“Порталга мурожаат қиламан. Улар ГУИНга (Жазони ижро этиш бош бошқармаси) жўнатишади аризамни. Кейин улар мен билан боғланади. Умрбод қамалганларга янги қамоқхона қуришимиз керак, дейишади доим. Қаерда қурилади, қачон битади, деган саволларимга биз билмаймиз, деб жавоб беришади”.\n"Умрбодлар" қаерда сақланиши ёпиқ маълумот"\nОзодлик фарғоналик маҳкум яқинининг ҳикоясини мустақил манбалардан тасдиқлаш имконига эга эмас.\nЎзбекистон Ички ишлар вазирлиги Жазони ижро этиш бош бошқармаси (ЖИББ) мулозими Озодликнинг “умрбод қамалганлар ҳануз “Жаслиқ”да сақланаётгани ростми?”, деган саволини эшитгач, ҳеч нарса демай алоқани узиб қўйди.\nБош прокурор ўринбосари Светлана Ортиқова Озодлик сўровига жавобан "Жаслиқ"да биронта ҳам маҳкум қолмагани"ни иддао қилди, айни пайтда "махфийлик" важидан умрбод қамалганларнинг қаерда сақланаётгани борасида маълумот беролмаслигини айтди.\n“Жаслиқ” колонияси ҳақиқатан ҳам ёпилган. Битта ҳам маҳкум у ерда йўқ. Лекин сиз сўраётган тоифадаги шахслар ҳақидаги маълумотлар ёпиқ. Улар қаерда сақланаётгани тўғрисида сизга айта олмайман", - дея таъкидлади Светлана Ортиқова.\nОзодликнинг “Жаслиқ”да умрбод сақланаётганлар борми-йўқми, деган саволига Светлана Ортиқова “Мен сизга бу маълумотларни беролмайман, бу маълумотлар ёпиқ”, - дея жавоб берди.\n"Жаслиқ"қа алоқаси борлар биладиган "сир"\nАдвокат Умид Давлетов ўзи ҳимоя қилган маҳкумлар орасида умрбод қамалганлар йўқлиги сабабли “Жаслиқ”даги ҳозирги вазиятдан хабарсизлиги, бироқ бир-икки ҳамкасбидан “Жаслиқ”да "умрбодлар" сақланаётгани ҳақида эшитганини билдирди.\n“Жаслиқ” лагерида 11,5 йил жазо муддатини ўтаган инсон ҳуқуқлари фаоли Аъзам Фармонов “Умумий тартибдаги ихтисослаштирилган зона ёпилган. Унинг ёнидаги умрбод қамалганлар зонаси ишлаб турибди”, - деб айтди.\nАъзам Фармонов бу гапни “у ерга бориб-келиб турадиганлардан, ўша ерда ўтириб чиққанлар ва ерли аҳолидан олган маълумотларига таяниб” айтаётганини билдирди.\nРасмий: "Умрбодлар" бошқа жойга кўчирилган\n2019 йилнинг 17 октябрида, яъни Президентнинг “Жаслиқ”ни ёпиш тўғрисидаги қарори қабул қилинган кундан 2,5 ой ўтиб, Спутник-Ўзбекистон нашри ИИВ матбуот котиби Шоҳруҳ Ғиёсовга таяниб, “Жаслиқ”даги умрбод маҳкумлар бошқа колонияларга кўчирилгани ҳақида хабар қилган эди:\n“Умрбод қамалганлар учун, уларни сақлаш режими умумий ва қаттиқ режимли колониялардаги режимдан фарқ қилгани сабабли, алоҳида муассаса қуриш тўғрисида қарор қабул қилинган. Колония қуриб битказилганидан кейин умрбод озодликдан маҳрум қилинганлар ўша жойга ўтказилади. Ҳозирча улар бошқа колонияларга жойлаштирилган", - деган Шоҳруҳ Ғиёсов.\n"Умрбодлар" чиндан ҳам "Жаслиқ"да, улар учун янги қамоқхона қурилмоқда"\nИнсон ҳуқуқлари “Эзгулик” жамияти раҳбари Абдураҳмон Ташанов кейинги пайтларда умрбод қамалганлар ҳануз “Жаслиқ”да сақланаётгани тўғрисидаги маълумотлар унинг ташкилотига ҳам келиб тушгани ортидан масалани ўрганганини айтади.\n“Жамиятимизнинг аниқлашича, “Жаслиқ”нинг умрбод қамалганлар сақланаётган қисми шу кунгача ишлаб турибди. Қанча маҳкум сақланаётгани тўғрисида аниқ маълумот йўқ. Ҳар ҳолда 100 дан 200 кишигача сақланаётгани тўғрисида айтяпти манбаларимиз. Биз қўлга киритган маълумотларга кўра, Навоий вилоятининг Қизилтепа туманида ихтисолаштирилган колония қуриляпти, колониянинг бу йил ёзда битиши, ўшанда “Жаслиқ”да сақланаётган умрбод қамалганлар кўчирилиши кутилмоқда”.\nЎзбекистон президентининг “Жаслиқ” колониясини ёпиш тўғрисидаги 2019 йил, 2 августдаги қарорини расмий матбуот ҳам олқишлаган, хусусан, “Халқ сўзи” нашри бу воқеани, “нафақат мамлакатимиз сиёсий ҳаёти, балки жаҳон ҳамжамияти олдида ҳам жуда катта аҳамиятга эгадир”, деб баҳолаган эди.\n1999 йил февралидаги Тошкент портлашлари ортидан очилгани орадан бир неча ой ўтиб, ўртага чиққан ушбу қамоқхона мамлакат ичкариси ва ташқарисида шафқатсиз қийноқлар ҳамда ўта оғир шароитлари билан ном чиқарган.\nДиний эркинликлар бўйича АҚШ Халқаро комиссияси йиллардан буён Ўзбекистон раҳбаприятига диний мотивлар билан қамалганларнинг асосий қисми сақланиб келган Жаслиқ қамоқхонасини ёпишни тавсия қилиб келганди.\nБМТнинг Қийноқларга қарши қўмитаси 2002 йилдан бошлаб Ўзбекистон ҳукуматини "Жаслиқ" колониясини ёпишга чақириб келган.\n“Жаслиқ” учун товон\nҚашқадарё вилоятининг Қарши тумани Губдин қишлоғида яшовчи, 35 яшар Элёр Турсунов ноҳақ қамалиб, "Жаслиқ" қамоқхонасида 6 йил 11 ой 10 кун жазо муддатини ўтагани учун давлатдан 91 208 182 сўм моддий ва маънавий зарар ундиргани тўғрисида Озодликка шу йилнинг 29 январида Инсон ҳуқуқлари “Эзгулик” жамияти маълум қилган эди.\nЖиноят ишлари бўйича Қашқадарё вилоят судининг 2020 йил декабрдаги ажрими билан собиқ маҳкумга етказилган зарар Қашқадарё вилояти ҳокимлигининг Молия бошқармаси ҳисобидан тўлаб берилиши лозим.\nЎта оғир жиноятларда айбланган “Жаслиқ” қамоқхонасининг яна бир қашқадарёлик собиқ маҳкуми Чўян Маматқулов ўтган йили давлатдан 60 миллион сўм миқдорида моддий ва маънавий зарар ундирганди.\n"Жаслиқ"нинг экстремизмда айбланган собиқ маҳбуси давлатдан 91 миллион сўм зарар ундирди


“А” серия, 13-тур превьюси: Михайлович ва Верона дербисининг қайтиши / CHAMPIONAT.asia\n“А” серия, 13-тур превьюси: Михайлович ва Верона дербисининг қайтиши\nАпеннин ярим оролларида бу ҳафта 13-тур ўйинлари бўлиб ўтади.\nШубҳасиз, турнинг энг эътиборга молик воқеалари сифатида “Сампдория” бошқарувини қўлга олган Синиша Михайловичнинг қадрдон жамоаси “Лацио”га қарши баҳс билан “А” серияга қайтиши ва узоқ йиллардан сўнг Верона дербисининг бўлиб ўтиши.\n19:00. "Верона" – "Кьево"\nВерона дербисига тиффозилар охирги марта 2001-02 йилги мавсумда гувоҳ бўлишганди. Шундан буён қуйи лигаларда ўйнаган “Верона” бу йил яна шаҳарга дербини қайтаришга эришди. “Кьево” чемпионатда яққол аутсайдер бўлиб тургани боис учрашувда дебютант жамоанинг имконияти юқори баҳоланяпти. Тони ва Жоржиньо ҳужумда катта фаоллик кўрсатса, “Кьево”га анча қийин бўлади. Веронадаги учрашув шунча йиллик кутишларга яраша ўтиши тахмин қилинган.\n00:45. "Наполи" – "Парма"\nНеаполда Рафаэль Бенитес шогирдлари “Парма”ни имтиҳондан ўтказишади. Роберто Донадони жамоаси ҳамиша пешқадамларга етарлича қаршилик кўрсатишга интилишади. Яқиндагина терма жамоада дебютини ўтказган Марко Пароло ва Антонио Кассанодан кўп нарсага умид қилиш мумкин. Лекин умумий савия борасида мезбонлар рақибларидан етарлича устунлар. Баҳсда “Наполи”нинг ғалаба қозонишини кўпчилик кутмоқда. Майдон эгалари сафида етакчи Марек Хамшик майдонга тушиши мумкин.\n00:45. "Милан" – "Женоа"\nБутун Италия айни пайтда “Милан”нинг ҳар бир ўйинини диққат билан кузатяпти. Чунки жамоа ўта омадсиз ўйин кўрсатяпти. Бу сафарги очко йўқотиш клуб тепасида жиддий ўзгаришлар бўлишига олиб келиши мумкин. Мухлисларни эса охирги пайтлардаги натижалар норозилик ҳолатига олиб келди. Жароҳатлар қийнаётган Кака генуяликларга қарши беллашувда ҳаракат қилишини миланликлар таъкидлаб ўтишди. Ўртамиёналар қаторида ўйин намойиш қилаётган “Женоа” эса қарши ҳужумда имкониятлардан фойдаланишга уриниб кўради. 13-турда “Милан” ниҳоят ишқибозларини ғалаба билан хурсанд этишини тахмин қиламиз. Генуяликлар Миланда бу жамоани 60 йилдан ортиқроқ вақтдан бери мағлуб этишмаган.\n19:00. "Сассуоло" – "Аталанта"\nДебютант бўлишига қарамай, сафарда “Наполи” ва “Рома”дан очко олган Реджо Эмилья шаҳри жамоаси барчани ажаблантирди. Доменико Берарди эса турдан-турга тўпурарлик маҳоратини кўрсатяпти. Лекин ҳозирча жамоа ўйинларида барқарорлик йўқ. Бергамоликлар “А” сериянинг ўртамиёна клубларидан бири саналади. Мазкур беллашувда мезбонларнинг имконияти озгина юқорироқ, лекин ўйиндаги ҳар бир ҳолат вазиятни кескин ўзгартириб юбориши ҳеч гап эмас.\n19:00. "Торино" – "Катания"\nАлессио Черчи ва Чиро Иммобиле дуэти “Торино”нинг жорий мавсумдаги асосий қуроли бўлиб турибди. Жанубий америкаликлар жамоаси саналган “Катания” эса аутсайдерлар сафида бормоқда. Туринликлар ғалаба ёрдамида хавфли ўринлардан узоқлашиб олишлари мумкин. Мезбонлик фактори “Торино”га ғалабага эришишда ёрдам бериш эҳтимоли катта.\n19:00. "Сампдория" – "Лацио"\n“А” серияда жарима зарбаларидан энг кўп гол урган Синиша Михайлович мураббий сифатида қадрдон чемпионатига қайтишини “Лацио”га қарши ўйинда амалга оширади! Бундан таъсирлироқ ҳолатни топиш қийин, чунки римликлар унинг учун қадрдон жамоа саналади. Петкович шогирдлари бу мавсумда чемпионлик учун кураш олиб бориши кутилганди, бироқ ҳозирча бу ўзини оқламади. Клозе жароҳат туфайли учрашувни ўтказиб юборади. “Сампдория” эса Маноло Габбьядининг ёрқин ўйинларини инобатга олмаса, бошқа бирор жиҳат билан ёдда қолмаяпти. Михайловичга жамоадаги муҳитни ўзгартириш учун бир неча ҳафта керак бўлади, лекин илк ўйинда унинг жамоаси ғалабаси тахмин қиламиз.\n19:00. "Удинезе" – "Фиорентина"\nҲужумкор футбол намойиш қиладиган икки жамоа ўртасидаги тўқнашув Удинеда бўлиб ўтади. Ди Натале ва Росси ижросидаги ҳаракатлар мухлисларга завқ улашиши табиий. Франческо Гвидолин шогирдлари грандлар билан баҳсларда кўпроқ бўш ҳудудларга эга бўлишлари сабабли жуда яхши ўйин намойиш қилишади. Винченцо Монтелла эса Чемпионлар лигаси йўлланмасига эга чиқишга курашадиган жамоа тузишга уриняпти. Ўйинда голларга бой дуранг қайд этилиши мумкин. Меҳмонлар сафида Марио Гомеснинг сафга қайтиши кутилмоқда.\n19:00. "Ливорно" – "Ювентус"\nЛиворнога сафар уюштирадиган Антонио Конте шогирдлари ҳимоячилар масаласида катта муаммоларга дуч келишган. Огбонна ва Бонуччи дисквалификация, Лихтштайнер ва Ислада жароҳат бор. Барцальи ҳам ўйнай олмаслиги мумкин. Бундай ҳолатда Конте майдонга Кьеллини, Касерес ва Пелузони тушириш эҳтимоли мавжуд. Лекин ярим ҳимоя ва ҳужумда барча етакчилар ўйнашга тайёр ҳолатда турибди. Мезбонлар эса чемпионатни ўртача ўтказишмоқда, бу жамоа “А” серияда ўрнини сақлаб қолишга уринади. Таркибдаги йўқотишларга қарамай, меҳмонларнинг ғалаба қозониш имконияти анча юқори.\n00:00. "Болонья" – "Интер"\n“Болонья” Жилардиносиз ўйнашга қийналмоқда. Диамантидек ҳужумлар тузувчи футболчига эга бўлгани билан уларни якунлай оладиган ҳужумчининг йўқлиги жамоага қимматга тушмоқда. “Интер” эса барқарор ўйнамаяпти, лекин аутсайдерларни бемалол мағлуб этадиган савияга эга. Занеттининг сафга қайтиши футболчилар руҳиятини кўтариб юборган бўлиши табиий.\n25 ноябрь, душанба\n00:45. "Рома" – "Кальяри"\nТур душанба куни Римдаги баҳс билан якунига етади. Охирги 2 турда очко йўқотган “Рома” бу сафар “Кальяри”ни қабул қилади. Руди Гарсия Тотти ва Жервиньо хизматидан фойдалана олмайди. Шунингдек, Де Россида ҳам кичик жароҳат бор. Бу ярим ҳимоячисиз римликларга анча қийин бўлиши турган гап. Грециялик Торосидис ҳам 3 ҳафтача “Рома”га ёрдам бера олмайди. Меҳмонлар сафида ўтган ҳафта жамоа билан шартнома имзолаган “Реал”нинг собиқ посбони Адан майдонга тушиши мумкин. Беллашувда мезбонларнинг кичик ҳисобдаги ғалабасини тахмин қиламиз. Акс ҳолда, вазият римликлар учун салбий томонга ўзгариб кетади.\nFIFA.UZ да Италияда ушбу тур дедлайни 15:00да тугайди. Шошилинг.


Урушнинг давоми – Наби Жалолиддин\nСезяпман, ўғлим мени ақлдан озмаяптимикин, деб ўйлаяпти. Лекин тилига чиқаришга қўрқади. Балки истиҳола қилар. Ҳатто онасига ҳам айтолмади, “Дадамга нима бўлди, ая?”, дея олди холос. Хотиним мени тушунади. Бувим (онам) раҳматлидан анча-мунча нарсани уққан. Шунинг учун ўғлига “Дадангминан ишинг бўлмасин, ўз ҳолига қўй! Ундан кўра, бор, қўйларга қара!”, деди пича пўписа қўшиб. Аммо аҳволимдан хавотир олаётганини ҳис қилиб турибман. Ўғлим эса, “Ахир маҳалла-кўй, қўни-қўшни бор!”, деб минғирлайди. “Отангни тинч қўй!”, дейди хотиним ўзини қаёққадир уришга интилиб. Шууридан “Қанийди, қайнонам тирик бўлса!..” қабилидаги ўй ўтгани аниқ. Мен ингранаман: “Қанийди, бувижоним ёнимда бўлса!..”\nБу воқеа мана шу ўғлимиз — биринчи фарзандимиз туғилганда кечганди. Ўша куни ўзимни қаёққа қўйишни билмай қолдим. Хурсандлигимдан миямдаги, қалбимдаги ярим ўлик ҳужайралар уйғониб кетганди. Ҳайрон бўлманг, шунақа чиройли гапларим ҳам бор. Бувим туғруқхонадан чақалоқни суюнчилаб келганда дахлизда ербағир ётардим.\n— Ўғил қуллуқ бўлсин, болам! — Бувимнинг овози олислардан эшитилди.\nЎрнимдан турдим. Ичимдан нимадир қалқиб, хўрлигим келди. Бувим шодликдан деб ўйлади. Қучоқлаб, юз-кўзимдан ўпди, бошимни силади. Мен эса энтикдим, хўрсиндим, бағрим кўпчиб, йиғлаб юбордим. Бувим бошимни қўллари орасига олиб, юзимга тикилди. Ана шунда ҳеч кимга ўхшамаган “кўнгли нозик” ўғлининг кўйини тушунди шекилли. Тўшакка ўтириб, бошимни тиззасига қўйди. Яхшиям, онам бор…\nАфғондан қайтганимда бир-икки йил урушнинг қутқусидан қутилолмаганман. Аввалига тинчликка кўниккандай, уруш бутунлай ёдимдан кўтарилди. Лекин бир куни… Уйимизда кимдир товуқ сўйди. Бир оёғида қанотларини, бошқасида оёқларини босиб олган. Дуои фотиҳадан сўнг хўрознинг кекиртагига пичоқ тортди. Шиғиллаб қон отилди: жонивор жон талошганда устидаги одам тебраниб кетди. Узилган кекиртак қайта-қайта силтаниб, бориб-кела бошлади, ғалати овозлар чиқарди. Қон “билқ-билқ” этди.\nҲолим ўзгарди. Олдин икки чаккам тортишиб, чирсиллади. Юрагимнинг ости буради. Қулоқларимда ўқлар чийиллади, тариллади, снарядлар, бомбалар гумбурлади… Бир пайт автоматимни ёнимга қўйиб, тиз чўкиб қолдим. Шеригимнинг кекиртагини ўқ ўйиб юборганди. “Билқ-билқ” қон сизади. Катта очилган кўзларида учаётган ўқлар аксланади. Беихтиёр жароҳатига кафтимни босдим. Нигоҳида ўлим даҳшати.\n— Ўлмайсан, дўстим! — Йиғлардиму бўғзини чангаллардим — қонни тўхтатмоқчи бўлардим. Ҳаммаёғим қонга беланди.\nУнинг товонлари ерни ўйишга, қўл бармоқлари асабий тимдалашга тушди. Кўзларидан нур қочди. Ахийри бутун танаси таранг тортишди-да, бўғзидаги қўлимни чангаллади. Қорачиғларидан гўё олов отилди. “Шилқ” этди-да, жимиб қолди. Қон билқилламай қўйди.\n— Дўстим!.. — дедиму ортимга қуладим. Қонли панжаларим билан ҳаммаёғимни тимдаладим.\nБу ўлим билан илк тўқнашувим эди…\nЕрга думалаб, дод сола бошлабман. Бувим бағрига олди. Бегоналар бор эди шекилли, “айбим”ни яшириш учун дахлизга олиб кирди (буни кейинроқ фаҳмладим). Шу-шу, ҳар кеча дод солиб, уйғониб кетардим. Нима бўлганини ўзимга келгач англардим. Тушимга жонталош шеригим кирарди. Энг даҳшатлиси, туш ниҳоясида улкан хўроз унинг бўғзида билқиллаётган қон қатраларини чўқиб, “ғилқ-ғилқ” ютаверарди. Мен эса кекиртагимнинг бориб-келишидан уйғонардим. Уйғонардиму қоронғиликка тоқат қилолмай, дод солардим. Кейин ўзимни бувимнинг қучоғида кўрардим…\nУйлантиришди. Бувим ҳаммасини хотинимга айтиб берган:\n— Қизим, ўғлимни эҳтиёт қилинг, кўнгли нозик, — деган кўз ёшини тиёлмай. — уруш кўрган-да! Гап қайтарманг. Кўзингизда ҳамиша шафқат бўлсин!..\nБу гаплар менинг хаёлимдан ўтганмиди ё онам айтганмиди, эслолмайман. Кейин-кейин бари қоришиб кетди.\nБошим бувимнинг тиззасида, тўлғонаман.\n— Мен одам ўлдирмаганман, буви, ўлдирмаганман!\n— Хўп, болам, хўп! Мен сенга ишонаман! Сен ахир чумолига ҳам озор бермайсан-ку!.. — дерди бувижоним илтижо оҳангида.\nОтам раҳматли тирик бўлганида мени бир шапалоқ уриши ёки “ўқиши” (сўкиши) билан “мулла” қилиб қўярмиди. Аммо бувим бечоранинг аҳволини ҳис қилгач, раҳмим келарди.\n— Чумолини гапирманг, буви, мен ахир одам ўлдирмаганман!..\nБу гап миямда айланаверарди-айланаверарди, токи қандайдир андармонлик топмагунча. Ўша андармонлик ёқарди менга… Акс ҳолда… Тушларим ваҳмга қоришиб борарди: бир тўп аскарлар асирни дарахтга боғлашди. Папиросга ўралган чарс(наша)ни қўлма-қўл тортишиб, қийқиришди, сўнг бирдан сергак тортгандай бандига тикилиб қолишди. Илҳоми жўш урган рассомдай қўлларига пичоқларини олиб, турфа ҳаракатлар билан асирга яқинлашишди. Унинг кўзлари ҳов шеригимникидай кенгайиб боради — даҳшат қамалади нигоҳига. Титрашига парво қилмай, бир аскар чап қулоғини кесиб олиб, улоқтирди. У дод солди. Аскарлар жазавада қийқиришди. Одамхўрлар каби пичоқларини ўйнатишиб, асирнинг атрофини айланишди. Бўйни узра қон оқаётган шўрликнинг кўзларида қўрқувдан ўзга маъни йўқ. Биров ўнг қулоғини, бошқаси бурнини, кимдир бармоғини, юзини кесади-да, тилла топгандай ҳайқиради. Аскарларнинг “раҳмдилроғи” ҳам чиқиб қолди: мурвати суғириб олинган гранатани бандининг кийими ичига ташлади. Барча ўзини панага олди. Гумбурлаш ортидан асирнинг танаси тилка-пора бўлиб, дарахтнинг ярми қулаб тушди…\nБиров бувимга “оз-моз арақ ичиб турсин, яхши ухлайди, ҳаммасини унутади”, дебди. Бу гапдан мен бехабарман. Бир кеч бувим овқатдан аввал олдимга арақ қўйди.\n— Яхши ухлайсан, болам, озгина ичвол, — деди.\nҲайратда қотиб қолдим.\n— Бу нима қилганийиз, буви! — Ўзимни қўлга олишим кераклигини билиб турсам-да, сир бой бергим келмасди. — Энди сиз минан ўтириб, арақ ичишим қолувди!..\nБувим ўзгарганимни, аҳволимдан хижолат бўла бошлаганимни ҳам сезмай, нуқул ичишга ундайди:\n— Озгина ичгин, болам! О-ззгина!..\n— Террорист қиворинг-ей, буви. Террористларни машнақа қиб тарбиялашаркан.\n— Трорисинг ким, болам? (У пайтларда ҳали бу сўз ҳозиргидек оммалашмаганди, биз каби сўзлонғич(сўз билгич)лар тушунарди холос.)\nШу-шу ўзимни англадим — “террорист” тушларимдан қутулдим. Баъзан чўчиб уйғонардиму бувим кўз олдимга келарди-да, ўзимга ўзим далда бера бошлардим. Ёки хотинимнинг ҳеч нима бўлмагандек пишиллаб ухлашини, бешикни чангаллаган қўлини кўрардиму оҳиста ёнбошлардим.\n— Мен одам ўлдирмаганман ахир!..\nБувимнинг қазо қилганини тонгда билдим — хотиним айтди. Шунгача мени безовта қилмабди бечора.\nКунларимга ўлим қайтди…\nТўртта қўйимиз бор — эрмак-да. Ҳаммамиз қараймиз. Асли қўй боқиш фикри мендан чиққан. Қўй — ювош жонзот, менга шуниси ёқади. Емишдан бошқа даъвоси йўқ.\nБир куни қўра олдидан ўтаётсам, жониворларнинг тўртови бошларини бир жойга қилиб, ҳарсиллаб турибди — бутун танаси силтанади. Кўйим эврилди. Уларга қўшилгим келди — ювошлигини қаранг. Қўрага кириб, бошимни бошларига тирадим. Қилт этишмади. Кўп ўтмай, димлик зиёдалашди. Тер босиб, пишиллай бошладим.\n— Мен одам ўлдирмаганман! — дея ҳайқиргим келарди бўғриқиб.\nАҳволимни кўрган, ўғлимнинг кўзларига кўзим тушди: “Отам ақлдан озяптими, нима бало?!”, дерди улар. Лекин тилига чиқаришга ботинолмади. Онасига яқинлашганидан билдимки, гумонини тўкиб солди.\nЯна туш кўрдим: ўз танкимдаман. Танкимнинг тумшуғида “миннийтраль” (мабодо мина бўлса, портлашни қўзғайдиган мослама — ҳарбий карвоннинг олдида юрувчи танкка ўрнатилади). Рўпарада душман ўқ ёғдира бошлади. Карвон тўхтади. Командирлар безовта, аскарлар “танаффус” бўлганидан “яйраб”, тамаки тутатишади, ул-бул еган, қилган бўлишади, аммо алпозларида сергаклик қойим. Командирлардан бири менга сўлга бурилишни, гўристон оша ўтиб, баланд пахса деворни бузишни — йўл очишни буюрди. Бажаришдан бош тортдим. Униси у деди, буниси бу, лекин айтганларидан қолишмади. Дўмпайган гўрлар узра арабий ёзувли яшил байроқлар ҳилпирайди (эҳтимол жангда қурбон бўлганларга байроқ тикишармиди). Мабодо отиб ташлашса ҳам, буйруқни бажармасдим. Аммо “нозик жойим”ни топишди — мени бирваракай қўрқоққа чиқаришди. Чидолмадим. Танкимга ўтирдим-да, сўлга бурдим: тошлар ғачир-ғучир қилади, яшил байроқлар дарахтлар янглиғ қулайди. Бир пайт қаршимдаги қабрлардан одамлар ўсиб чиқа бошладилар-да, тошлар, гўру байроқлар каби танким остида қолдилар. “Мен одам ўлдирмаганман!”, дея қичқираман. Рўпарамда оппоқ шарпа пайдо бўлди. Қаттиқ тикилдим. Оқ ҳарир либосга бурканган бувим қўлларини силтарди: “Ўғлим одам ўлдирмаган!”. Чўчиб кетдим. Уйқу аралаш “мен одам ўлдирмаганман”, дея ғўлдирардим.\nТағин озорли тушларим бошланди.\nЖума намозига боргим келди. Шуям кўнглимга сиғмай қолганди. Кимдир кўзларимга боқиб, онажоним каби меҳр билан “сен одам ўлдирмагансан!”, деса, ҳаммаси осон кечарди. Аммо энди ҳеч ким ҳеч қачон бу гапни онамдай ишонтириб айтолмайди, айтмайди ҳам. Мен ўлимдан ҳам, кимларгадир ёмон кўриниб қолишдан ҳам қўрқмайман… Намоз адоғида имомга рўбарў бўлдим. Оғиз жуфтлашим ҳамоно унинг хешлари сергак тортдилар.\n— Қори ака, — дедим фақат бурнию қулоқлари кўринаётган одамларнинг нотўғри тушунишларидан чўчиб, ютина-ютина, — урушда қатнашганларнинг ажри не бўлур?\nИмом кўзларини олиб қочди. Бошқалар бир “доно масъала” билан мени мот қилишини кутиб, “дўконга фалон мол келдимикин?”, дея сўргувчилар янглиғ қулоқлари динг қимирлаб олдилар.\n— Сиз бу саволнинг жавобини яхши биласиз, биламан, — деди имом мавиза қилаётгандай қироат ила. — Илло урушни очган ҳукмдорлардир. — У барча нигоҳларга бир қур назар ташлади. — Улар бирламчи айбдордирлар ва жазога мустаҳиқдирлар. Сиз эса асло гуноҳкор эмассиз, ўшалар маҳшарда қойим турурлар!\nИмом тўғри айтди. Лекин унинг самимийлиги қирғоқдаги майсаларнинг илдизлари тупроғини юлқиб олаётган анҳорнинг “Сиз ҳали узоқ яшайсиз”, дейишидек бир гап. Асли менга сип-силлиқ юзидаги борки аъзолари жой-жойида бўлган ”фотонусхалар” ёқмайди. Тупроқ нуқсли чеҳраларга эшман. Имомнинг гапларига ишонгим келса-да, ишонмадим, ишонолмадим…\nЎғлим қўра олдига келди. Онам эшитмасин, дегандир-да. Кўзларимга боқдию, ўқувчисига таълим бераётган ўқитувчидай деди:\n— Дада, биз сизни яхши кўрамиз. Нима десангиз, бажараман. Фақат бунақа юрманг, жон дада!.. Одам уяларкан!..\n— Мен одам ўлдирганим йўқ-ку, уялсанг! — дедим илтижоли тикилиб.\nУ бардош беролмади…\nҚўра томон борадиган йўлак бетонланган — текис. Хотиним икки ёнига кеч кузгача очилиб турадиган гуллар экиб ташлаган. Шу ерда – офтобшувоқда ўтириб қолдим. Илиқлик хуш ёқди. Турфа мевалар, наридаги бўйчан дарахтлар беозор тебранади, япроқлари шивирлайди. Оромда кўзларимни юмдим. Чап қўлимда нимадир ўрмалади: нуқталаб-нуқталаб ҳузур берди. Киприкларим орасидан оҳиста боқдим: қумурсқа. Янада эриб, ястандим. Қанийди, шу беозорлик бир умр давом этса: “кел, бўғзимга кел, дўстим!”, дея ҳайқирмоқ истадим. Бироқ ҳайқиролмадим. Оппоқ капалак бошим узра қанот қоқа бошлади. Қанотлари эпкинини киприкларим, қорачиғларим ҳис этди. Китоб варақларини очиб-ёпгандагидай парвози бағримни сийпалади. “Мен одам ўлдирмаганман, капалак!”, дедим. У уча-уча бурнимнинг қоқ “чўққиси”га қўнди. Қаёқдандир иккита мусича пайдо бўлди: қуваётганининг патлари хурпайган, тинмай “қув-қув”лайди. “Қочқоғи” майда қадамлар ила мен томон келаверди. Қимир этмасдим. Тирикликдан шод эдим. Бири сакради-да, қорнимга чиқди. Киндигим атрофида тўхтади. “Қувлоғи” ҳам тиззаларим оша у томон талпинди.\n— Мен одам ўлдирмаганман, қумурсқа! — дея ўртандим…\nСўнг бутун танамда қандайдир жонзотлар ўрмалай бошлади.\n— Мен одам ўлдирмаганман! — деб қичқиргим келарди, лекин қичқиролмасдим. Ўрмалашлар хуш ёққан танам эрийверарди, эрийверарди…


Президент матбуот хизмати хабарлари - Уч илдиз\nМамлакатимиз Президенти Шавкат Мирзиёев аввалги топшириқлар ижросини\nкўздан кечириш, халқ ҳаёти билан бевосита танишиш мақсадида 13-14 декабрь кунлари Қашқадарё вилоятида бўлди.\nДавлатимиз раҳбарининг мазкур вилоятга ташрифига оид ахборотларни талабалар қунт билан ўқишларини тавсия этамиз. ЎзМУ Журналистика факультети талабалари «Ахборот хизмати» фанидан олаётган сабоқларида ушбу тавсиялар маҳорат мактаби бўлади, деган умиддамиз.\n12:28 14 Декабрь 2018 Сиёсат\n14:23 14 Декабрь 2018 Сиёсат\n17:17 13 Декабрь 2018 Сиёсат\n15:30 13 Декабрь 2018 Жамият\nҒузор туманидаги ушбу ҳудуд яқин-яқингача қуруқ дашт эди. Бу ерда қурилиши мўлжаллаган завод лойиҳаси тўхтаб қолган, уни бошлашга ҳеч ким журъат қилолмаётганди. Бу ҳақда Ўзбекистон Республикаси Президенти Матбуот хизмати хабар тарқатди.\nШавкат Мирзиёев давлатимиз раҳбари бўлгач, бу лойиҳага оид барча масалаларни ҳал қилиб берди. Президентимизнинг 2016 йил 29 декабрдаги қарорида «Шўртан газ-кимё мажмуасининг тозаланган метани негизида синтетик суюқ ёқилғи ишлаб чиқаришни ташкил этиш» инвестицион лойиҳаси буйича қўшимча чора-тадбирлар белгиланди.\nNext story ЎзМУ олимлари Россия Фанлар Академияси медалига сазовор бўлди\nPrevious story Ортиқча шов-шув кимга керак?


36544 Ўқиш режими + -\nМусулмон кишининг ҳар доим эҳтиёжи тушиб турадиган ишлардан бири ғусл қилиш ҳисобланади. Жунубликдан покланиш учун бўладими ёки салқинланиш учун бўладими, ғусл одобларига риоя қилиш туфайли кўплаб яхшиликлар қўлга киритилади. Ғусл одоблари деганда, асосан қуйидаги одоблар тушунилади:\nБарча ишларда бўлгани каби, ғусл қилишда ҳам ибодатни ният қилиш туфайли савобга эришилади. Масалан, жунубликдан покланиш учун ғусл қилаётган бўлса, ибодат учун покланишни кўнглидан ўтказилади ёки салқинланиш учун ғусл қилаётган бўлса, ибодатга қувват бўлиши учун баданини совутишни ният қилиб ғусл қилинади. Шунингдек, баданни кирлардан поклаш учунгина ғусл қилганда ҳам атрофдаги инсонлар ва фаришталар унинг баданидан келаётган нохуш ҳиддан азият чекмасликлари учун ғусл қилишни ният қилиш мақсадга мувофиқ бўлади.\nИккинчи одоб – сувни тежаш.\nБарча ишларда исрофдан сақланиш буюрилганидек, ғусл қилишда ҳам сувни исроф қилишдан сақланиш буюрилган.\nАбдуллоҳ ибн Муҳаммад ибн Ақийл ибн Абу Толибдан, у отасидан, у бобосидан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Таҳоратга бир «муд», ғуслга бир «соъ» етади», дедилар. Шунда бир киши: «Бизга (бу миқдордаги сув) етмай қолади», деди. У зот: «Сендан кўра яхшироқ ва сочлари кўпроқ кишига етади-ку», дедилар. Бу билан Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ўзларини назарда тутган эдилар» (Ибн Можа ривоят қилган).\nАфсуски, баъзи инсонлар ғусл қилаётганларида сув жўмракларидан сувни шиддат билан оқизиб, узоқ вақт ювинадилар. Натижада йигирматалаб кишиларнинг ювинишига етадиган миқдордаги сув беҳуда исроф бўлиб кетади. Ҳар бир киши бундай исрофгарчиликдан сақланиши лозимдир.\nУчинчи одоб – ювинишни бошни ювишдан бошлаш.\nҒусл қилувчи ювинишни бошлаганда бошқа аъзоларидан олдин бошини ювади.\nЖубайр ибн Мутъим розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларида жунубликдан (қандай) ғусл (қилиш) ҳақида музокара қилдик. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Аммо мен кафтимни тўлдириб (сув) олиб, бошимга қуяман, сўнгра (сувни) танамнинг бошқа жойларига қуяман», дедилар» (Аҳмад ривоят қилган).\nШунга кўра ғусл қилувчининг қуйидаги тартибда ювиниши суннатга мувофиқ бўлади:\nДастлаб «Бисмиллаҳ»ни айтиб, ният қилади. Сўнг икки қўлини ювади. Кейин истинжо қилади ва жинсий аъзоларини ювади. Кейин баданининг бирор жойига нажосат теккан бўлса, уни ювиб, кетказади. Сўнгра таҳорат қилади. Сўнг бошқа аъзоларини ювишдан олдин дастлаб бошини яхшилаб ювади. Кейин ўнг елкасини, сўнг чап елкасини ювади. Аъзоларини юваётганда қулоқлари, киндиги ва қўлтиқ тагларига сув тўлиқ етишига аҳамият бериб, баданини ишқалаб ювади. Ғуслни оёқларини ювиш билан якунлайди. Агар оёғи остида сув тўпланган бўлса, бошқа жойга ўтиб, оёқларини ювади. Агар сув тўпланмайдиган жой бўлса, оёқларини ўша жойда ювиб олиши жоиз бўлади.\nТўртинчи одоб – бошни ювишда сочнинг тагига сув етказиш.\nҒусл қилувчи бошини ювишда сочининг тагига сув етказиши лозим бўлади. Шунга кўра эркак кишига ғусл вожиб бўлган бўлса, агар сочи ўрилган бўлса ҳам, албатта ўримини ечиб, сочини тўлиқ ювиши лозим бўлади. Аммо аёл киши ғусл қилиши вожиб бўлса, жунубликдан олдин сочлари ўрилган бўлса, ўримини ечмасдан бошига сув етказиши кифоя қилади.\nШурайҳ ибн Убайддан ривоят қилинади: «Жубайр ибн Нуфайр менга жунубликдан ғусл қилиш ҳақида фатво берди. Савбон розияллоҳу анҳу уларга ўша нарса (жунубликдан ғусл қилиш) ҳақида Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан фатво сўрашгани ҳақида гапириб берган экан. Ўшанда (Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам): «Аммо эркак киши боши(даги сочлари)ни ёйиб, ювсин. Токи сочининг аслларига (бошига) (сув) етсин. Аммо аёлга (ўрилган сочларини) ёйиш шарт эмас. У бошига иккала кафти билан уч ҳовуч сув олсин», деган эканлар» (Абу Довуд ривоят қилган).\nБешинчи одоб – эр ва хотиннинг бир идишдан ювинишини жоиз деб билиш.\nЭр-хотин битта идишдан ғусл қилиши жоиз ҳисобланади.\nИбн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади: «Менга Маймуна розияллоҳу анҳо (шундай) гапириб берди: «Мен жунубликдан (ғусл қилишда) Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан битта идишдан ғусл қилар эдим» (Термизий ривоят қилган).\nБу ҳақда Оиша розияллоҳу анҳодан ҳам шу маънодаги ҳадис ривоят қилинган. Ушбу ҳадислар эр-хотиннинг бир идишдан ювинишлари жоизлигига далолат қилади.\nОлтинчи одоб – ғусл қиладиган жойга бавл қилмаслик.\nҒусл қиладиган сувнинг ўзига ёки унга етиб борадиган даражадаги яқин жойга бавл қилишдан сақланиш лозим. Одатда соғлом табиатли инсон бундай ишни қилишни ўзига эп кўрмайди.\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Бирортангиз оқмайдиган сувга ҳаргиз бавл қилмасин, сўнгра ундан таҳорат қилади», дедилар» (Термизий ривоят қилган).\nШунга кўра кичик ҳовуз ё бирор катта сувидишга бавл қилинган бўлса ёки бошқа бирор нажосат тушган бўлса, улардаги сув билан ғусл ёки таҳорат қилиш мумкин бўлмайди. Аммо катта ҳовузлардаги сувнинг рангини ёки таъмини, ёки ҳидини ўзгартириб юбормаган бўлса, уларнинг суви ғусл қилишга яроқли бўлади.\nАбдуллоҳ ибн Муғаффал розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам кишини чўмиладиган жойига бавл қилишдан қайтарганлар» (Термизий ривоят қилган).\nЕттинчи одоб – оқмайдиган сувда жунубликдан покланиш учун ғусл қилишдан сақланиш.\nОқмайдиган сувга бавл қилинган ё қилинмаганидан қатъи назар, жунубликдан ғусл қилиш мақсадида унга тушиш жоиз бўлмайди.\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Бирортангиз оқмайдиган сувга ҳаргиз бавл ҳам қилмасин, унда жунубликдан (покланиш учун) ғусл ҳам қилмасин», – дедилар» (Абу Довуд ривоят қилган).\nЧунки мазкур сувга тушиб, ғусл қилиш уни ишлатишга яроқсиз ҳолатга келтиришдир. Шунинг учун бундай сувдан идишга олиб ғусл қилиш мақсадга мувофиқ бўлади.\nСаккизинчи одоб – ҳаддан зиёд кўп ғусл қилишдан тийилиш.\nМусулмон киши бошқа ишларда бўлгани каби, ғуслда ҳам меъёрни сақлаши лозим. Яъни бирор заруратсиз қайта-қайта ғусл қилавериш ҳам ёки ўн кунлаб ғусл қилмасдан юриш ҳам одобсизлик ҳисобланади. Шу маънода ғусл қилишнинг энг кам миқдори ҳафтада бир марта бўлиши керак. Бундан ташқари эса терлаб кетиш ёки кийими ё бадани кирланиши, ёки ҳидланиши каби бирор эҳтиёж тушганда дуруст бўлади.\nЖума намози учун ғусл қилиш афзал ҳисобланади. Чунки бунда жамоатнинг ва фаришталарнинг унинг нохуш ҳидидан азият чекишларининг олди олинган бўлади.\nАбдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам минбар устида туриб: «Қайси бирларингиз жума(намози)га келса, ғусл қилсин», дедилар» (Муслим ривоят қилган).\nШунга кўра бир ҳафтада энг камида бир марта ғусл қилмаслик мусулмон киши учун одобсизлик ҳисобланади. Ушбу одобга риоя қилишнинг нақадар улкан саодат экани бундай кўрсатмалардан йироқ бўлганларнинг ҳаётига назар солинганда яққол намоён бўлади. Ҳикоя қилинишича, роҳиблардан бири йигирма етти йил ювинмасдан яшаган экан. Сўнгра уни зўрлаб ювинтиришибди. У ювиниб чиқиши билан вафот этган экан. Шунда баъзилар: «Унинг вафот этишига покликни кўтара олмагани сабаб бўлган бўлса керак», дейишган экан.\n Муд – 544 грам.\n Соъ – 2,750 литр.\nЙигирма еттинчи одоб ndashАллоҳни зикр қилиб ётиш.Ухлаш пайтида Аллоҳ таолони зикр қилиш суннат амаллардандир. Зикрнинг турли сийғалари бор. Пайғамбаримиз давоми...\n21:00 / 19.03.2020 2624\n17:19 / 24.07.2020 4855


Давлат экология қўмитаси ёшлари\nДавлат экология қўмитаси тизимида қарийб 700 нафарга яқин йигит-қиз фаолият кўрсатиб, соҳа ривожига ўз ҳиссасини қўшиб келмоқда. Сўнгги йилларда Қўмитага ёшларни кенг жалб этишга алоҳида эътибор қаратиляпти.\nШу йилнинг бир 2020 йил январь-июнь ойлари давомида 400 га яқин йигит-қиз ишга қабул қилинди. Шунингдек, Қўмита томонидан 2020 йил учун ишсиз ёшлар (18-30 ёш) бандлигини таъминлаш бўйича манзилли режа ишлаб чиқилган бўлиб, шу асосда 900 нафарга яқин йигит-қизни иш билан таъминлаш режалаштирилган.\nБугун юртимизда нафақат фуқаролар орасида экологик маданиятни ошириш, балки соҳада етук мутахассислар тайёрлаш ва илмий тадқиқотлар олиб боришга ҳам алоҳида эътибор қаратилмоқда.


Рольф Эдберг. Сув томчилари — вақт томчилари | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Илм ва фанГеографияРольф Эдберг. Сув томчилари — вақт томчилари\nНега шундай, сув биз учун энг зарур нарса,\nсувсиз ҳаёт бўлмайди, лекин шу билан бирга\nсув деярли қадрланмайди, ваҳоланки, ҳеч қандай фойда келтирмайдиган олмосларнинг\nқадр-қиймати жуда баланд.\nИқлим шароити Скандинавиянинг тоғли ҳудудлариникидан ҳам оғир бўлган Шарқий Африканинг инсон қадами етмас ерларида қадимги одамлар қароргоҳларининг излари топилгани маълум. Жазирама саҳро, тирик жон кўринмайди. Гоҳида ибтидоий одамларнинг мўъжазгина қабиласи дағал ишлов берган тошлар учрайди. Бирданига қумда чиғаноқлар қатламининг аниқ излари кўзга ташланади. Демак, қадим замонларда бу ерлар денгиз бўлган.\nДарҳол тасаввурингизда ён-атрофи яшил ўрмонлардан иборат, чиғаноқлар йиғилган қирғоқ ва суви ялтираб турган кўл пайдо бўлади. Қадимги одамлар ўз маконларини ичимлик суви бўйига қурганлари табиий ҳол…\nИнсон ўзининг қора қитъадаги илк ватанини тарк этиб, яланг оёқ ҳолда саёҳатини бошлаганида, асосан, дарё ва денгизларнинг қирғоқлари бўйлаб юрган. Харитага кўз ташлар экансан, улкан осмон жисмининг бепоён ҳудудларига кўчиб борган аждодларимиз учун табиат томонидан белгилаб берилган йўлларни аниқ кўрамиз. Сув йўллари — инсон йўллари.\nНил дарёсининг ўрта ва қуйи оқимида инсон томонидан яратилган воҳа пайдо бўлди. Икки тарафидан саҳронинг иссиқ нафаси уфуриб турган бу воҳа дарё бўйлаб минглаб чақиримга илон изи бўлиб чўзилган. Бу, Буюк Саҳролар ўлкасининг бор-йўғи юздан уч қисми, бироқ айнан шу ерда одамлар яшаши мумкин эди. Қадимги мисрликларнинг ҳаётида дарёнинг аҳамияти шунчалик муҳим бўлганки, улар учун йил дарёнинг ҳолатига боғлиқ уч мавсумдан иборат деб қабул қилинган: йилнинг бошланиши ёзга, яъни Нил тошиши вақтига тўғри келган, сўнг экинларнинг ўсиши мавсуми ва ниҳоят, сув сатҳи энг паст бўлган мавсум — йиғим-терим мавсуми келган. Йил бошланишида дарёдаги сув сатҳининг баландлиги тўкин-сочинлик бўлиш-бўлмаслигидан дарак берган.\nСаждаларнинг энг қадимийси, бу сув манбасига сажда қилиш бўлса керак. Юзлаб, минглаб диний эътиқодлар ўзгарди, лекин сув манбаси ёнида қурбонлик келтириш анъанаси сақланиб келмоқда. Кузда қуриб қолувчи ва баҳорда қайта туғилувчи оқим — ҳаётнинг жўшиб қайнаши ва давом этишининг тимсоли сифатида қабул қилинади.\nБизнинг кунларгача ҳам баъзи нарсалар етиб келган. Баланд тоғларнинг музликларидан бошланувчи, «Шива худосининг таралмаган жамалаклари» орасидан ўтиб, қуйироқда тинчийдиган муқаддас дарё — Ганг минг йиллардан бери беқиёс даражада эъзозланади. Ҳиндийларнинг мана ман деган руҳонийлари учун Ганг дарёсини зиёрат қилиш уларнинг ҳаётларидаги энг олий мақсад бўлиб келган. Муқаддас дарё сувларида таҳорат қилиш — покланиш ва янгиланиш, унинг сувини ичиш — буюк шараф, ўз хокини дарё сув билан аралаштириб юбориш учун ўлимидан сўнг дарё қирғоғида куйдирилиши — ҳар бир ҳиндийнинг муқаддас орзуси. Қариялар, ўлим арафасида, ўзларини Ганг қирғоғига олиб боришларини илтимос қилишади.\nКимда ким, тонгда ҳиндийларнинг Ганг дарёсида таҳорат қила туриб чиқаётган қуёшни қўлларини кўтарган ҳолда қутлаганини ва Ҳимолай қорлари ортига ботаётган қуёшни Непал тоғларидаги Будда ибодатхонасидаги қўнғироқлар бонги кузатиб қолишини кузатган бўлса, у ҳаёт берувчи кучларга бўлган доимий мурожаатга гувоҳлик қилган бўлади.\nШундай таомил ва маросимлар борки, уларни йўқолиб кетган динларнинг акс-садоси деб қабул қилиш керак, уларга ишонишингиз ёки ишонмаслигингиздан қатъи назар, фарқи йўқ. Масалан, Ғарбнинг христиан жамиятида чақалоқ чўқинтирилаётганида унга сув сачратилади, бу покланиш удуми. Тхай халқлари марҳумнинг бармоқларига сув томизишади; никоҳ маросими вақтида келин ва куёвнинг қўлларига муқаддас кўзадан сув қуйишади. Братск ГЭСидан қуйироқда эса яна бир қизиқ удум мавжуд — никоҳлари расмийлаштирилган келин-куёвлар буюк дарёга гулдаста инъом этишади.\nДастлаб муқаддас ва фойдали деган тушунчалар бир-бирларига чамбарчас боғлиқ эдилар. Инсон сувнинг табиатдаги узлуксиз алмашинуви аралаша бошлаганидан сўнг муқаддас деган тушунча иккинчи даражали бўлиб қолди, фойда эса — тахмин қилинадиган фойда — мутлақ бўлиб қолди. Янги туғилган чақалоқларни чўқинтираётган, марҳум қўлларини намлаётган ёки никоҳ гулдастасини дарёга инъом этаётганлар таомилнинг бирламчи мазмуни ҳақида ўйламай қўйдилар, бу маросимлар «гўзал ва қадимий» ва хўжакўрсин маросимларга айландилар. Сув, битмас-туганмас бойлик манбаи сифатида қабул қилина бошлади ва бу манбани хоҳлаганча ўзгартириш ва таҳқирлаш мумкин бўлиб қолди.\nБундай муносабатнинг қисмати аксарият ҳолларда аянчли бўлди. Қадимги тамаддунларнинг гуллаб-яшнашига сабаб бўлган каналлар охир-оқибат айнан шу ҳудудларнинг заволига айланди. Тоғ сувлари ювиб тушган тузлар денгизларга етиб боролмай тупроқда чексиз миқдорда йиғила бошлади, натижада шўрланган тупроқда ҳеч нарса битмайдиган бўлди. Бесамар суғорилаётган далаларда сизот сувларининг миқдори бениҳоя ортиб кетди ва улкан ҳудудлар ботқоққа айланиб қолди. Одамларнинг очкўзлиги ва омилиги Дажла ва Фрот дарёлари оралиғидаги ҳосилдор ерларни абгорликка дучор қилди. Бир вақтлар муқаддас бўлган дарёлар ҳозирги кунга келиб қўнғир ранг, қақшаган ҳудудлардан оқиб ўтаяпти, Бобилнинг машҳур осма боғлари туз туфайли сўлиб, маъсуда Ниневия ботқоқларда қолиб кетди.\nДарё бўйида гуллаган тамаддунларнинг аянчли тақдири Нил воҳасини анча вақт четлаб ўтаётган эди. Дарёнинг тошиши ерни суғорар, тузлар эса ер ости сувларида эриб, қайтиб дарёга оқиб тушарди. Бу, бизнинг замонимизгача, яъни техник маҳорат ва ишбилармон нодонларнинг саъй-ҳаракатлари туфайли Нил тарихидаги энг катта ўзгариш содир этилмагунча давом этди.\nИнсон сувнинг табиатдаги айланишларига аралашар экан, у бир вақтнинг ўзида геологик жараёнларга ҳам таъсир кўрсатади. Дарёда тўғон бунёд қила туриб биз на фақат сув йўлини, балки денгиз қирғоқлари ва шельфларни янгиловчи лойқа ва балчиқлар йўлини ҳам тўсамиз, натижада, дарё оқизиб келадиган қум ва чўкмалар бўлмагани туфайли қирғоқнинг мустаҳкамлиги йўқолади ва денгиз уни ютиб юборади. Шу билан бирга, сув омборларида керагидан ортиқ балчиқ йиғилади ва уларни ишдан чиқаради.\nШундай қилиб, минг йиллардан бери инсон ва дарёнинг ўзаро ҳамкорлигига энг аъло намуна бўлиб келган Нил бугунги кунга келиб, сув захираларига уқувсизларча муносабатимизнинг яққол мисоли сифатида намоён бўлаяпти. Ҳар йили саҳронинг миллион-миллион тонна қуми Нилда қурилган Асвон тўғонидан юқорироғида барпо этилган сув омборининг тубига тушади. Дарёнинг бир маромда нафас олишига чек қўйилди. Сув кўтарилиши вақтида у билан оқиб келувчи озиқабоп чўкмалардан маҳрум бўлган далаларнинг унумдорлиги йилдан-йилга камайиб кетаяпти. Ўз ҳосилдорлиги билан машҳур бўлган дарё дельтасининг майдони қисқараяпти. Дарёда инсон организмига хавфли бўлган, ичак ва гижжа касалликларини тарқалишига сабаб бўлувчи личинкалар тобора кўпайиб бормоқда. Сизот сувлар сатҳининг кўтарилиши ер шўрланишига олиб келмоқда; баъзи жойларда ер юзини тузлар худди қировга ўхшаб қоплаган. Ҳатто Буюк пирамидалар ҳам хавф остида.\nНил фожиаси ер куррасининг бошқа ҳудудларида қайтарилмоқда. Дарёларни бамисоли кишанламоқдалар, дарё ва инсон ўртасидаги азалий алоқалар узилмоқда. Замбези дарёсини Кариб тўғони билан тўсганларидан сўнг Мзи-оа-тунья шаршараси юқорисидаги воҳада истиқомат қилувчи банту халқлари катта хавф остида қолган эди. Сабаби мис конлари учун электр энергияси зарур бўлиб қолди, бу оқ танли африкаликларнинг турмуш даражасини кўтариши керак эди. Авваллари бу ўлкаларда юқумли ичак касалликлари деярли учрамасди, тўғон қурилганидан кейин икки йил ўтар-ўтмас банту халқлари, биринчи навбатда ёш болаларнинг қарийб 99 фоизи юқумли касалликка дучор бўлдилар. Далаларни суғориш ва электростанциялар қурилиши учун Гранд-Каньон орқали оқувчи Колорадо дарёсининг йўлини тўсдилар, Тинч океанга оқиб бориши керак бўлган чўкмалар ярим йўлда, сув омборларининг тубида қолиб кетди, натижада океан сувининг кўтарилиш-пасайиш кучлари бир вақтлар ўта ҳосилдор бўлган қирғоқларни емира бошлади.\nСувга чанқоқ далалар суғорилаётган ҳудудларда Бобил ва Ниневия фожиаси такрорланяпти. Ҳинд дарёсининг ҳавзасида йилига бир ярим минг квадрат километр майдонга тенг бўлган ҳайдаладиган ер йўқотилаяпти — суғориш тизими яхши йўлга қўйилмаган. Шу билан бирга, айнан шу воҳада, одамларнинг ўсиб бораётган эҳтиёжларини қондириш мақсадида, суғориладиган ерлар майдони икки баравар кўпайтирилиши режалаштирилган; саноат корхоналари томонидан сувдан фойдаланиш эса ўн бараварга ортиши лозим.\nЁғингарчиликларнинг миқдори кўпаймайди. Ер юзидаги ҳаёт денгизлар дунёга келтирадиган булутлар орқали заминга ёмғир, қор кўринишида тушувчи қирқ минг кубокилометр сувга боғлиқ. Бу неъмат ҳам бир текис тақсимланмайди. Куррамизнинг кўпгина мамлакатларида яшовчи одамларни ташналик, қурғоқчилик кўланкаси таъқиб этади. Ўттизга яқин энг қашшоқ давлат йил сайин кескинлашаётган сув танқислигидан азият чекади. У ердаги одамлар фақат хўжалик эҳтиёжлари учун зарур бўлган сувга етишиш учун жуда кўп меҳнат қилишлари керак бўлади. Аёллар қуёш тиғи остида сув олиб келиш учун бир неча чақирим пиёда юришларига тўғри келади.\nСаноати ривожланган мамлакатлар, сув танқислиги нима эканлигини билмай туриб, бепарволарча шундай «ажойиб» технологиялар ўйлаб топганларки, натижада бир тонна қоғоз ишлаб чиқариш учун уч юз минг литр, бир тонна азотли ўғит учун олти юз минг литр, бир тонна пластмасса учун эса биратўласига миллион литрдан ортиқ сувни сарфлаб юборадилар. Биз, ривожланган техникамиз улкан миқдорда сувни исроф қилиши ҳақида деярли ўйламаймиз.\nХўжаликни шу тарзда юритишимиз сабабли, ер усти сувлари — дарё, кўл ва сув омборларига қамаб қўйилган сувлар — одамлар ташналигини қондириш ва ерларни суғориш учун етмаётганлиги аниқ бўлиб қолди. Ер ости сувларини тортиб чиқаришга бўлган эҳтиёж ортиб бормоқда. Ер ости сувларининг ҳажми дунёдаги барча дарё сувларининг ҳажмидан олти минг марта кўпроқ. Лекин ер ости сувлари жуда секин янгиланади. Агар улардан оқилона фойдаланилмаса, уларга ҳам худди дарёларга бўлганидек ваҳшиёна муносабатда бўлинса, охир замон етиб келиши муқаррар. Сувсизликдан қийналаётган баъзи мамлакатларда, масалан, Ҳиндистонда ер ости сувлари сатҳининг тушиб кетиши одамларни ташвишга солаяпти — сувнинг сарфланиши сув келишидан кўпроқ.\nЕрдаги ҳар бир одам учун тўғри келадиган сув миқдорининг борган сари камайиб кетиши етмагандай ичадиган сувимизнинг таркиби ҳам ёмонлашган.\nЯқиндагина, тоғда, музлик чеккасида ҳосил бўлган ирмоқдан сув ича туриб, Линней ўз йўлбошчиси билан Норвегия тоғлари бўйлаб қандай саёҳат қилганини тасаввур қила олар эдик. Саёҳат давомида чанқоқларини босиш учун йўлбошловчи пичоғи билан музликда кичкинагина чуқурча ўяр эди ва сув ўша ерга йиғиларди. Уларга ҳамроҳ бўлган врач эслайди: «Биз тўйгунимизча ичдик, сув жуда ширин эди, кейин ирмоқда ювиндик, тоғдан оқиб тушаётган сув шундай тиниқ эдики, қўлларимизни унинг тубидаги тошлардан ажратиб бўлмас эди».\nЛекин, қуйироқда тоғлар тугаганидан сўнг, сув биз яратган технологияга қўшилади ва у орқали ўтганидан сўнг индустриал жамият томонидан чиқарилган заҳар-заққумни қабул қилади ва тарқатади. Кимё саноати йилига мингга яқин янги бирикмалар ишлаб чиқаради; бу бирикмаларнинг баъзилари заҳарли хусусиятга эга ва улар сув алмашинувида иштирок этадилар. Азотли ўғитлар кўллардаги барча тирик организмларни ўлдиради, кислотали ёмғирлар эса ҳаётнинг бошланғич унсурларини бўғади. Ҳозирги кунга келиб Европа дарёларидаги сув таркибида аввалги, яъни индустриализация ривожланмаган даврга қараганда ўн баравар ортиқ олтингугурт мавжуд.\nРивожланган мамлакатларда бирон-бир ифлосланишдан ҳоли бўлган сувнинг ўзи қолмаган. Фақатгина тоғларнинг баланд чўққиларида, дарёлар тизимининг бошланишида тоза ва шаффоф сувни учратиш мумкин.\nБир неча асрлар аввал Рейн дарёси (Рейн, бу «тоза» дегани) ўз номини бемалол оқлай олар эди. Тиниқ оқим тубида ранг-баранг шағал — афсонавий «Рейн олтини» товланар эди. Энди бу Рейн олтини яланғоч қияликлардан оқиб тушган чўкинди, саноат ва маиший чиқиндилар остида. Дарё этагида яшовчи голландларнинг ичаётган сувлари ҳожатхона ва саноат қурилмаларидан қайта-қайта ўтиб келган.\nЭнг катта сув ҳавзалари ҳам ифлосланишдан сақлаб қолинмади. Американинг буюк кўлларидан бири – Эри кўли, олтмишинчи йилларнинг ўрталаридан бери деярли ўлик ҳисобланади. Бар вақтлар балиққа бой Азов денгизи чиқиндихонага айланиб бўлган. Байкал кўли ўзининг тиниқлиги ва тозалиги (сув остида қирқ метргача бўлган нарсалар тиниқ кўринади) билан машҳур, бунга сабаб – бошқа сув ҳавзаларида яшай олмайдиган эндемик инфузория, айнан шу инфузория кўл сувини тозалайди, бугунга келиб куррамиз учун ноёб ҳисобланувчи бу организм хавф остида – кўлга оқизилаётган саноат чиқиндиларининг миқдори йил сайин ортиб бормоқда.\nОқава сувларнинг ҳажми ўн бараварга ошган. Тоғ-тоғ чиқиндилар туфайли ифлосланаётган ер ости сувларининг ҳажми ортиб бораяпти. Қайта-қайта тозалангандан кейин ҳам ичаётган сувимиз таркибида барибир 20 фоизгача зарарли бирикмалар қолади. Бу барқарор ва зарарли бирикмаларнинг аксариятини одамларнинг ўзи яратади.\nИчимлик суви танқис бўлган кўпгина ривожлаанаётган мамлакатларда мисли кўрилмаган ҳалокат содир бўлиши мумкин. Қишлоқда яшовчиларнинг фақат бешдан бири нисбатан тоза сув ичади, еттидан бири санитария талабларига жавоб бера оладиган ҳожатхонадан фойдаланади. Дарёларда касал туғдирувчи бактериялар ғиж-ғиж.\nЕр куррасида сувсизликдан нобуд бўлаётганлардан кўра ифлос сув ичиб ҳалок бўлаётганларнинг сони кўпроқ. Касалликларнинг саксон фоизи ифлосланган сув ёки антисанитария туфайли. Фақат ичбуруғнинг ўзидан йилига олти миллион бола нобуд бўлаяпти, сабаби – ифлосланган сув истеъмол қилиш. Вабо, терлама, дизентерия ва гижжа миллионларнинг ёстиғини қуритаяпти. Қуёш тизимидаги суви бор ягона сайёра – сувлари таҳқирланувчи сайёрага айланиб қолди. Норвегия тоғларида ҳукм сурувчи сокинликда қадимги заковатни аниқ эшитаётгандек бўлаяпмиз:\n«Булоқнинг тиниқ сувини таҳқир қилаётган кимса – ўзини ташналикка маҳкум этади».\nБу сўзларни қадимги юнон шоири милоддан беш юз йил аввал ёзган эди.\nДарёларни ифлослантираётган инсон бир вақтнинг ўзида океанни ҳам ишдан чиқараяпти. Бизнинг индустриал жамиятимиз ердан оладиган ва кейинчалик ўзидан нари қилишга интилаётган нарсаларнинг охирги бекати океандир.\nНомаъқулгарчиликни қила туриб, океан, бизнинг юқори технологияларга эга бўлган жамиятимиздан эллик миллион каттароқ ва муайян мувозанатга эга бўлган мураккаб тизим эканлиги ҳақида ўйламаймиз. Бироқ, инсон ҳеч иккиланмасдан океан кимёсини ўзгартириб ётибди. Қитъалардан оқиб тушаётган ҳамда ёмғир билан осмондан тушаётган бирикмалар океаннинг мовий қаъридаги оқимлар ёрдамида сув билан аралашиб кетаяпти. Океан айтарли даражада талофат кўрмаган бўлса-да, барибир, инсоннинг айби билан сувга тушаётган бегона моддалар тирик организмлар учун хавфли.\nДенгизда нефть тўкилган жойлар тубини текширган тадқиқотчиларнинг таъкидлашича, у ердаги балиқларнинг увулдириқлари ҳалок бўлар ва ихтиофауна сийраклашар экан. Сайёрамиздаги кислороднинг ўндан етти қисмини ишлаб чиқарувчи фитопланктонлар фаолияти хавф остида. Бир ҳужайрали организмлар заҳарланганларидан кейин улардан озиқланган бошқа, мураккаброқ жонзотлар ҳам зарарланади. Айниқса узоқ муддат таъсир этувчи радиоактив изотоплар хавфли, улар денгиз мавжудотлари томонидан биринчи навбатда истеъмол қилинадилар, натижада организм тўқималаридаги радиация зичлиги минглаб маротабага ортади. Озиқланиш тизими таркибига кириб олган изотоплар юзлаб, минглаб йиллар давомида турли организмларда саёҳат қилиб юришлари мумкин.\nСаноат чиқиндилари, гўёки яширинча, ўзимиздан соқит қилган саноат чиқиндилари, яна ўзимизга қайтиб келаяпти. Денгиз сувидаги пуфакчалар атмосфера ҳавоси билан тўқнаш келганида ёрилади ва юқорига на фақат туз кукуни, балки денгизга ташланган чиқиндиларнинг аксарият қисми ҳам кўтарилади. Денгиз юзасидан ҳавога кўтарилаётган минглаб тонна заррачаларнинг бир неча юз тоннаси булутлар орқали қор-ёмғирга аралашиб қайтиб ерга тушади.\nЭнди, севимли Норвегия тоғлари бўйлаб кезиб юрганингизда нохуш фикр миянгизни доим пармалайди: музлик четидан томчилаётган, тоғдан оқиб тушаётган жилға суви сиз ўйлагандек тоза эмас, кўриниши тоза бўлса-да, барибир бирон бир кимё заводи ёки газ-нефть конидан чиққан заҳарли заррачаларни шу сув билан қўшиб ичамиз.\n«Инсон ерга харобалар кўринишида белги қўяди, унинг ҳокимияти қирғоқда тугайди», – XIX аср бошида Байрон шундай ёзганди.\nЭнди океан ҳам харобалар майдонига айланиб қолиши мумкин. XX асрнинг олтмишинчи йилларида овланаётган балиқлар салмоғини кўпайтириб очарчилик муаммосини ҳал қилиш мумкин деб ўйлардик. Тадқиқотчилар балиқ тўдаларининг уммон бўйлаб кезиш йўлларини аниқ айтиб бера бошладилар, балиқчилар учун энг такомиллашган ов қуроллари ихтиро қилинди.\nВа бирданига бу янги билимлар, фан ва техника мўъжизаси бўлган такомиллашган ов қуроллари ёмон оқибатларга олиб келиши мумкинлиги маълум бўлиб қолди. Бар қатор мамлакатларнинг (Япония, Россия, Хитой, Жанубий Корея ва ҳоказо) кемалари океанларда кезиб юришади, улар етиб бормаган денгизнинг ўзи йўқ, балиқни ким тезроқ овлаш бўйича мусобақа ўйнашади. Автоматик асбоблар балиқ тўдаларининг катталиги ва сузиб юрган жойларини аниқлаб беради, ЭҲМ кемалари балиқлар йиғилган ҳудудларга йўналтириб туради. Тўрларга ўрнатилган гидрофонлар балиқларни чақирувчи сигналларни тўхтовсиз чиқариб туришади; кичик сув ости кемалари насослар ёрдамида қисқичбақаларни инларидан сўриб чиқаришади.\nТехникаси ривожланган мамлакатлар денгизда йиртқичларга хос ов қилишади, уларнинг даҳшатли шиори бор: биз овламасак, бошқалар илиб кетишади… Натижада сельд ва тунец балиқларининг салмоғи анча камайди. Бу каби ваҳшиёна сиёсатдан биринчи навбатда қашшоқ давлатларнинг аҳолиси азият чекади, чунки уларнинг асосий емиши – балиқ.\nБироқ, денгизга нисбатан фақат билимлар билан қуролланган ҳолда эмас, балки масъулият билан муносабатда бўлинса, денгиз ўз сахийлигини кўрсата олади. Қирғоққа яқин сувларда балиқ ва устрица кўпайтирувчи, денгиз ўтларини ўстирувчи фермалар барпо қилиши мумкин, йиртқич балиқлардан эса, техниканинг кучи айнан шу ерда керак бўлади, ультра товуш ёрдамида ҳимоя қилишади. Энг асосийси, бу каби хўжаликларнинг фаолияти денгиз ҳаётини бошқарувчи қонунларга мувофиқ бўлиши ва ўта нозик мувозанатни бузмаслигидадир.\nАзалдан денгиз инсон учун туз манбаи бўлиб хизмат қилиб келган. Тузсиз балиқчининг овлаган балиғини, овчининг ўлжасини ва чўпоннинг қорамолини узоқ муддат сақлаб бўлмас эди. Денгиз қирғоқларида лой билан сувалган чуқурликлар талайгина учрайди – қадимда денгиз сувини йиғиб, кейин буғлатиларди ва бу чуқурликларда инсон учун ўта зарур бўлган туз кристаллари ҳосил бўлар эди.\nБугунги кунга келиб биламиз, денгиз сувида фақат туз эмас, балки жуда кўп металлар, шу жумладан одамлар томонидан бениҳоя қадрланадиган олтин ҳам бор экан. Агар материклар юзасига океанда эриган бойликларни тўшаб чиқишни иложи бўлганда, қалинлиги эллик метрга тенг қатлам ҳосил бўлар эди.\nДенгиз сувлари остида марганецнинг битмас-туганмас заҳиралари мавжуд. Ундан ташқари темир, мис, никель, кобальт ва бошқа ноёб металлар ҳам талайгина. Уларни биринчи бор аниқлаганларида космосдан тушган туҳфа, яъни осмондан тушган метеорит парчалари деб ўйлаганлар. Энди океан тубидаги ёриқлардан магма чиқиши ва гейзерлар қайнашини, туб қаъридан ажралиб чиққан металлар оқимлар ёрдамида океан тубига ёйилишини биламиз. Тинч океани тубининг ҳар бир квадрат метрида ўн килограммдан эллик килограммгача конкреция борлиги аниқланган. Қитъалардаги руда конлари бир кунмас бир кун тугайди, океан тубида эса доимий равишда янгиланиб турувчи конкрецияларнинг заҳиралари мавжуд.\nҲозирги кунга келиб йирик корпорациялар келажакда кончилик ишларини денгиз тубида амалга оширишга ҳозирлик кўрмоқдалар. Денгиз тубини чуқурлаштирувчи улкан кўчма қурилмалар ёки махсус насослар ёрдамида марганец конкрецияларини қазиб олиш усулларини ишлаб чиқиш учун миллиардлаб доллар сарфлашаяпти. Масофада бошқариладиган ўзиюрар қурилмалар денгиз тубида ҳаракатланиб, у ердаги материалларнинг кимёвий ва спектрометрик таркибини ўрганади ва тадқиқот натижаларини махсус кемаларга узатади. Бу кемалар, ўз навбатида, қазилмаларни қазиб олувчи қурилмаларни энг бой захиралари мавжуд ерларга жўнатади. Лекин қудратли техника қисқа муддат ичида нозик денгиз муҳитини вайрон қилиб қўйиш эҳтимоли ҳам йўқ эмас.\nОдамлар энергия манбаларини ҳам океан тубидан қазиб олмоқчи. Нефть қазувчилар чуқур денгиз қаърига тушиб олиб, ўша ерга бурғилаш қурилмаларини ўрнатишмоқчи. Қазиб олинган нефтни қуруқликка тўлқин ва шамолни писанд қилмайдиган улкан сув ости кемалари олиб чиқади.\nБироқ нефть энергетика тарихидаги кичик бир лавҳа. Сувнинг ўзидаги битмас-туганмас энергияни ўзлаштириш учун бизнинг технологиямиз қачон калит топади – номаълум, лекин топиши аниқ, чунки куррамиздаги углеводородлар захираси чексиз эмас. Бунда гап қандайдир мегаватт ёки гигаваттлар ҳақида кетмайди. Океан оқимларининг қуввати олдида материкдаги ГЭС мўриларининг гувуллаши бамисоли чивиннинг чийиллашидек бўлиб қолади. Энергиянинг яна бир улкан манбаи, бу қирғоқ тўлқини, сув кўтарилиши ва пасайишида вужудга келувчи кучли оқимлар ва дарёларнинг денгизга қуйилиш жойларидаги сув таркибида туз миқдори фарқланиши билан боғлиқ. Сувнинг пастки ва юқори қатламларидаги ҳароратнинг фарқланиши йигирма даражадан ортиқ бўлган тропик кенгликларда иссиқлик станциялари ишга тушган.\nАгар биз бир неча ўн йиллик давомида ўз эҳтиёжларимизни жиловлай олсак ва ҳаво билан сувни меъёридан ортиқ олтингугурт, карбонат кислотаси, нефть ва атом чиқиндилари билан ифлосланишига йўл қўймай турсак, ишонаманки, фан тоза энергиянинг чексиз захираларига йўл топиб беради.\nҚадимги Тир ва Сайда бандаргоҳлари сув остида қолиб кетди. Ҳаёт қайнаган даҳалар, буғдой ва шароб қуйилган улкан хумларга тўла омборлар, ибодатхона ва кўнгилхушлик уйлари узра сукунат ҳукм суради.\nБир кунмас бир кун шовқин-суронга тўла ҳозирги шаҳарлар ҳам сув остида қолиб кетади. Океан узра ўз ҳукмини ўтказаётган гомо техникусларнинг улкан ҳудудлари океаннинг бир бўлагига айланиб қоладилар – худди Сайда ва Тир болалари қумдан ясаган қалъалар сингари тўкилиб тушадилар.\nБиз муқаррар фалокатни тезлатиб юборишимиз мумкин. Афтидан яқинлаштираяпмиз ҳам. Нефть, газ ва кўмир кўринишида ўтган даврлардан қолган ўсимликларни ёндириб ва ҳозирги ўрмонларни кесиб биз атмосферани карбонат кислота билан шу даражада тўйинтираяпмизки, океан буни қайта ишлаб улгурмаяпти. Олимларнинг хавотири йил сайин ортиб бормоқда — тобора қалинлашиб бораётган карбонат кислотали қатлам иссиқликнинг космосга бемалол учиб кетишига йўл қўймаяпти, натижада Ердаги ҳарорат кўтарилаяпти ва материклардаги катта музликлар эрий бошлади. Анарктикадаги ҳаракатланувчи музликлар денгизга сирғалиб тушадиган бўлса сув сатҳи беш ва ундан ортиқ метрга кўтарилиши мумкин. Олимлар томонидан шундай хариталар тузилган, уларда сув остида қолиб кетиши мумкин бўлган шаҳар ва мамлакатлар белгиланган.\nМузликларнинг жадал емирилиши барча қитъалардаги қирғоқларнинг сув остида қолишига олиб келувчи қудратли куч – цунамилар ҳосил бўлишига сабаб бўлади ва оламни сув босиши бошланади – бу одамзоднинг табиатга қарши қилган жиноятларига табиат томонидан берилган жавобдир.\nШундай бўладики, тоғлар улкан палахса қиялик бўлиб думалаб тушади. Йиллар сайин унинг асоси аста-секин емирилиб боради, охир оқибат енгилгина туртки – шамолнинг бирдан кучайиши ёки кўкламда қор эришидан ҳосил бўлган жилғанинг томчилари баҳайбат тош кўчишига сабаб бўлади. Биз ҳанузгача билмаймиз, инсон ҳаёти учун зарур шароитларни яратиб берувчи ҳаво, денгиз ва денгиз бўйи ҳудудларига нисбатан номақбул муносабатимизга табиат қачонгача чидаб беради. Билганимизда эса кеч бўлиши аниқ.\nБИЛИМ ДАРАХТИДА БИЛИШИМИЗ ШАРТ БЎЛМАГАН МЕВАЛАР БОРМИ?\nТиниб тинчимас изланишларимиз охирги ўн йилликлар давомида билимларимиз доирасини инсоният тарихида мисли кўрилмаган тезликда ва ҳажмда кенгайтираяпти. Эгалланган билимлар ва техник ривожланиш нуқтаи назарида биз боболаримиздан улар худди тош асридан ўзиб кетганчалик илгарилаб кетдик.\nБир вақтлар Гётени хавотирга солган муаммо – билимларимизнинг фойдали ёки зарарли эканлиги – янгича кўринишга эга бўлди.\nБилим дарахтида билишимиз шарт бўлмаган мевалар борми? Фан ҳатлаб ўта олмайдиган муайян чегара бормикан – олға юришни эплай олмаслигимиз сабабли эмас, балки биз билишимиз шарт бўлмаган нарсалар мавжудлиги учун? Ривожланган фан ва ривожланган технологияга эга бўлган жамият ўз илдизини қуритувчи қуролни ўз қўйнида асраб юрмаяптими?\nАтом қаъридаги космик кучлар ҳақидаги орттирилган билимлар бизнинг қўлимизга шундай қурол бериб қўйдики, арзимаган эҳтиётсизлик туфайли тўрт миллиардлик эволюцион тараққиётга нуқта қўйишимиз мумкин бўлиб қолди. Бу қурбонлик гулхани на фақат ҳозирги ҳаётни, балки туғилиб улгурмаган авлодларни ҳам батамом йўққа чиқаради.\nШу пайтгача ҳар бир индивидиуумнинг ўлими деган тушунча, албатта, унинг уруғи ва шу уруғга мансуб бўлган алоҳида шахс яшашига қатъий ишонч билан уйғунлашганди. Ҳаёт ва ўлимнинг мазмуни ҳаёт оқимида томчи эканлигимизни англашдан иборат эди. Ядро қуролининг соясида доимий таҳликада яшаш бундай ишончни пучга чиқарди. Фан ва техника бизни шу сайёрадаги тарихимиз ва келажагимизни ўз қўлимиз билан батамом йўқ қилувчиларга, табиат импульсларига ўта зид бўлган ҳаракатларни амалга оширувчиларга айлантирди. Бошқа, ядровий бўлмаган усуллар ёрдамида ҳам биз ўзимизнинг вақт ўлчовларимизга кўра секинлик билан, лекин вақтнинг геологик йил ҳисоби нуқтаи назарида жуда тез суръатларда табиатни ва ҳаётни ташкил этувчи негизларни вайрон қилаяпмиз.\nЎтган минг йилликлар давомида табиатни хонавайрон қилишимиз натижасида содир бўлган маъшум ҳалокатлар биз учун гўё сабоқ бўлмагандай сайёрамизнинг яшил хазинаси бўлган тропик ўрмонларни бўғишни давом этаяпмиз. Қадимги тамаддунларнинг тақдири қандай бўлгани ёдимиздан кўтарилганга ўхшайди ва биз ўтган даврлардан мерос бўлган гумусни палапартиш совураяпмиз. Соясида майсадан яшил гиламлар тўшалган, баргларининг шамолда шилдираши бамисоли кучли оқимдек бўлган дарахтзорлар саҳрога айланиб қолаяпти.\nНафсимизни қондириш мақсадида материяни бир кўринишдан бошқасига ўзгартирар эканмиз, бу жараёнда ҳосил бўлувчи иккиламчи заҳарли моддалар шамол ва сув ёрдамида атроф-муҳитни ифлослантираяпти ва заҳарлаяпти. Дарёлар ифлосланадими, уларни яратувчи ёмғирлар заҳарланадими ва ниҳоят сувнинг сўнгги манзили бўлмиш денгизлар экологик ҳалокат бўсағасида бўладими – фарқи йўқ, сув ўзининг табиатдаги айланишини тўхтатмайди. Сув ўзи билан заҳарни ва озиқлантирувчи моддаларни ҳам, касал туғдирувчи чиқиндиларни ва ўғитловчи чўкиндиларни ҳам олиб келиши мумкин. Сув оқимлари ва океан бир неча миллиард йилдан сўнг, Қуёш портлаши натижасида тугайдилар. Лекин ҳозирги ҳаёт учун тоза сув керак. Ҳужайраларни ювиб турувчи сув заҳарланса ҳаётни мувофиқлаштирувчи кимёвий жараёнлар ҳам бузилади.\nМайли, ўзимизни ядро қуроли билан ҳалок қилмасак ҳам, барибир, заҳарланган, ифлосланган ва харобага айланган сайёрада аста-секин бўғилиб нобуд бўлишга маҳкум этилишимиз хавфи бор.\nБалки, ҳақиқатан ҳам табиатнинг юрак уришини тўхтатишга тайёр бўлгандирмиз? Билим дарахтидан аччиқ меваларнинг яна қанчасини узиб олишимиз мумкин? Ҳаяжондан титрай-титрай ўзимга ўзим савол бераман: ҳаётнинг ўта махфий сирларини ошкор қилганимизда яна қандай натижаларга эришамиз ва уларни тадбиқ қилишимиз яна қандай кулфатлар келтириши мумкин? Биз сунъий ҳаёт ярата олмаймиз, фақат органик хомашёни синтез қилишни эплай оламиз. Агар сунъий ҳаёт яратиш масаласини ҳал қила олсак қай даражада қудратли бўла оламиз ва бу қай даражада фожиали бўлиши мумкин?\nБилишимиз ва фойдаланишимиз шарт бўлмаган билим мевалари бормикан деган саволда ҳеч қандай маъно йўқ. Бизнинг генларимизда енгиб бўлмас интилиш – изланиш мавжуд. Бизнинг тафаккуримиз доим янги билимларга чанқоқ ва бунга қарши ҳеч нарса қила олмаймиз. Инсонлар учун энг асосий сўз – «нега» ва бу сўз изловчи ва иккиланувчиларнинг шиоридир. Эгаллаган билимларимиз ва биз ҳақиқат деб билувчи тушунчаларимиз айнан шу сўз туфайли. «Нега» деган сўз чексиз коинотдаги кичик сайёрада, биз учун ажратилган давр мобайнида, инсониятни олға етаклайди.\nБиз хавф-хатарга тўла билимларимиз билан яшашимизга тўғри келади. Ҳаммаси билимларимизни қандай тадбиқ қиламиз ва ихтироларимиз нима мақсадларга хизмат қилади?–деган саволларга берадиган жавобларга боғлиқ.\n«Наука и жизнь» журналининг 1989 йил, 11-сонидан олинди.\nРусчадан Соқи Музаффаров таржимаси\n← Аввалги Аввалги Марк Твен. Миссис Мак-Вильямс ва Яшин (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Нуруллоҳ Аббосхон. Ўзбекча рақс (спектакль)


Майдон кенг, танлашда шошмаган ютади – HURRIYAT\nМайдон кенг, танлашда шошмаган ютади\nШу кунларда блогерлик ҳаракати оммалаша бошлади. Блог атамаси инглизча сўз бўлиб, “web log” — воқеа-ҳодисанинг интернет кундалик журнали маъносини беради. Унинг ҳар бир варағи қайдлар, матн, тасвир, мультимедиа билан тўлдирилади.\nАлбатта, интернетдаги атамалар блогларнинг иш юритиш тизимини англатади. Ҳатто давлат раҳбарлари, бош вазир ва вазирларнинг ҳам ўз твиттери борлиги, бу ҳаракатнинг кенг оммалашиб бораётганини билдиради. Аввал бошда блогерлик энг арзон ва қулай ахборот манбаи сифатида баҳоланган. Кейинчалик бу оқимнинг кучайиши интерактив жараёнда кузатиладиган горизонтал ахборот воситаларнинг самарадорлигини ошишига сабаб бўлди. Ижодкор шахс нуқтаи назари, ҳеч қандай чекловларсиз виртуал ҳаракати “интернет журналистикаси” иборасини фанга олиб кирди.\nБугунги кундаги блог — маълум маконда рўйхатдан ўтмаган, муаллифи, муҳаррири, ношири бир киши бўлган интернетдаги кўринишидир.\nИстаймизми-йўқми, блогер журналистлар билан рақобатлаша олиши, ахборот асрида кўпроқ аудиторияга эга бўлиши билан диққатга сазовор. Муаллифлик таркиби бўйича блоглар шахсий, гуруҳий, жамоавий бўлиши мумкин. Мазмунига қараб бирор мавзуга йўналтирилган ёки ижтимоий бўлади. Бундан ташқари, “Шахсий блог”, “Аноним блог”, “Жамоавий блог”лар қаторида “корпоратив блог”, яъни ташкилот ходимлари томонидан тузилган ёки “Реклама блоги” — пиар блог бўлиб, бирор компания, жисмоний шахс, ёки жамоалар манфаатига хизмат қилувчи рекламага йўналтирилган, турли маълумотлар етказувчи сайтлар мавжуд.\nМутахассисларнинг таъкидлашича, блогерлар икки аср аввал варақалар ёзиб тарқатувчи муаллифларга ўхшайди, уларнинг ўзаро ўхшаш ва фарқли жиҳатлари қуйидагича:\n— тезкорлик, субъектив фикр билдириш усули. Икки аср аввал ҳам бирон кишининг шахсий мулоҳазалари ёзилган варақалар, памфлетлар кўча-кўйда тарқатилган. Блоглар эса интернет тармоғидан фойдаланади;\n— ўша пайтдагидек ҳозирда ҳам анонимлик долзарб ҳисобланади. Аммо маълум ҳурматга эришган блогерлар ҳақиқий исмларини яширмай, очиқ фаолият юритадилар;\nОламга танқидий кўз билан қараш, кесатиқ гаплар ёзиш блогерларга хос хусусият.\nИнтернет журналистикага хос белги — маълумотларнинг ҳаққонийлигига ишончсизлик тушунчасида.\nСиёсий блогларни машҳур сиёсатчилар олиб боришади. Бундан ташқари, интернетдаги “кундалик ҳаёт”, “саёҳатлар”, “таълим”, “мода”, “мусиқа” ҳамда “ахборот таҳлил” блоглар турлари фаолият юритади.\nЗамонавий мультимедиа технологияларнинг тараққий этиши блогларда ахборот алмашиш ва тарқатишда аудиовизуал имкониятларни кенгайтирди. Бу технологик имкониятларнинг тасвирий воситаларга кўра ихтисослашуви учун замин ҳозирлади.\nОдатда телефонда ёки SМS хатда кўпроқ икки тарафлама мулоқот акс этса, блоглар интерактив журналистиканинг турли тоифалар билан аралаш ҳолдаги мулоқотини ифодалайди. Умуман олганда, блогерлик ҳаракати — интернет тармоғида оммавий коммуникациянинг акс этиши билан анъанавий журналистикага алоқаси йўқ, десак ҳам бўлади.\nШуни ҳам унутмаслик керакки, ижтимоий тармоқларда, яъниким блогда фаол бўлган кўплаб шахслар “бекорчи вақтларини ўтказиш” илинжида соатлаб, ҳатто кунлаб “латифа” сотади. Шундай экан, масъул шахс ҳисобланмаган, аммо тармоқда мавжуд блогерлардан ҳимояланишни ҳам билиш жуда зарур.\n« Она тилимиз — миллатимиз маънавий белбоғи\nЎзбекистон Республикаси Сенати раиси Танзила Норбоева шундай деди: »


Ливия ИШИДга қарши курашаётган халқаро коалицияга қўшилмоқчи\n22:51 / 25.07.2016\nЛивия ИШИДга қарши курашаётган АҚШ бошчилигидаги халқаро коалицияга қўшилишни режалаштирмоқда. Бу ҳақда 25 июлда Ливия миллий бирдамлиги ҳукумати раҳбари Фаёз ас-Саррож Мавританиядаги Араб давлатлари лигаси саммити очилишидаги нутқида айтиб ўтди.\nБМТ қўллаб-қувватловида яратилган ҳукумат тараф кучлар 2016 йил май ойидан Сиртда ИШИДга қарши операция олиб бормоқда.\n"Биз Ислом коалициясидаги ролимизни фаоллаштиришга ҳамда ИШИДгақарши халқаро коалицияга қўшилишга қарор қилдик", деб айтди ас-Саррож.\nАҚШ бошчилигидаги халқаро коалиция 2014 йилдан бери Ироқ ва Сурияда ҳаракат қилиб келади.\nАраб давлатлари лигасининг 27-саммити 25 июлда Мавритания пойтахти – Нуакшотда очилди. "Умид саммити" деб аталган олий даражадаги учрашув лига тарихида энг кам давлат етакчилари ташриф буюрган саммитлардан бири бўлди – саммитга лигага аъзо 21 давлатдан бор-йўғи 7 та давлатнинггина етакчиси келди. Қолган давлатлар ҳукумат раҳбарлари, вице-президентлар ва ташқи ишлар вазирлари даражасида тақдим қилинган.


Дилноза Азимжонова қирғиз миллий ўйини “Тогуз корго” ни ўрганганига кўп вақт бўлгани йўқ. Ҳозир уни яна пухта ўзлаштириб боряпти. У мактабнинг аълочи ўқувчиси. Барча фанлардан аъло баҳоларга ўқиб, бошқаларга ибрат бўлмоқда...\nВоскресенье Март 30th, 2014, Posted in Конкурс, ЎЗБЕКЧА Нет комментариев.\nМактабимизда кейинги пайтда ўқувчиларнинг мустаҳкам билим олишларидан ташқари уларнинг интелектуал салоҳиятини ошириш мақсадида турли мавзуларда танловлар, мусобақалар, фанлар бўйича қувноқлар ва зукколар клуби аъзоларининг беллашувлари бўлиб ўтмоқда.\nФақатгина март ойининг ўзида Халқаро хотин-қизлар куни 8-Мартга бағишланиб қизлар мусобақаси бўлиб ўтди. Унда қизларимиз ўз билимдонликларини намойиш этиш билан бирга, турли соҳаларга қизиқишлари билан бирга ҳаётга тайёргарликларини ҳам кўрсатишиб ҳаммани лол қолдиришди...\nПятница Ноябрь 22nd, 2013, Posted in Конкурс, ЎЗБЕКЧА Нет комментариев.\nМамлакатимизда нафақат қирғиз адабиёти, балки дунёвий адабиёт вакили, таниқли ва севимли ёзувчимиз Чингиз Айтматов таваллуд топганлигининг 85 йиллигини тантанали нишонлашга катта тайёргарлик кўрилмоқда. Барча жойларда бу санага бағишлаб турли мавзулардаги тадбирлар – ёзувчи яратган асарларни ўқиш ва ўрганиш ҳамда кенг ёйиш бўйича ижодий кечалар, бу асарлар қаҳрамонларини мўйқаламларда акс эттириш бўйича расмлар кўргазмалари ҳамда ёзвчи ҳаёти ва ижодий фаолиятига оид бошқа кечалар ҳам ўтказилмоқда...\nЭнг яхши дори\nПятница Март 29th, 2013, Posted in Конкурс, ЎЗБЕКЧА Нет комментариев.\nЭртаклар яхшилликка етаклар\nСафо деган кичкина қизча ўрмонга борибди. Ям-яшил дарахтлар, ранг-баранг гулларни кўриб жуда завқланибди. Уйга қайтаётганда йўлидан адашиб қолибди. Ҳафа бўлганидан йиғлаб юборибди. Шу пайт қулоғига:\n– Нега йиғлаяпсан? – деган майин овоз эшитилибди.\nБир чолнинг тўрт ўғли бор экан. Бир куни чол ўғилларини ҳузурига чорлаб, шундай дебди:\n-Ўғилларим, мен қариб-қартайиб қолдим. Орангиздан биттангиз оила бошлиғи бўлишингиз керак. Ким ақлли ва давлатманд бўлса, ўша менга меросхўр бўлади. Ҳар қайсингиз менга ақлли ва давлатманд эканлигингизни кўрсатинг.\nХўжайин хизматкорини нокка юбораётиб тайинлабди : ”Нокни энг аслидан олиб келгин,” дебди. Хизматкор бозорга бориб, нок сўрабди. Сотувчи нок узатган экан, хизматкор шундай дебди. ”Йўқ, сен менга энг аслидан бергин”. Сотувчи айтибди : ”Биттасини тотиб кўргин, яхшилигини биласан қўясан”.\n“Данек” газетаси эртаклар танловини ўтказади.\nТанлов натижаларига май ойнинг охирида якун чиқарилади.\nТаҳририят телефони: 24904\nПонедельник Март 18th, 2013, Posted in Конкурс, ЎЗБЕКЧА Нет комментариев.\nБир бор экан, бир йўқ экан, катта бир давлатнинг подшоҳи ўз юртида донолар бор-йўқлигини билмоқчи бўлиб, вазирини ҳузурига чорлаб шундай дебди:\n– Халқимга эълон қилинг, ким менга 10 яшар қўзичоқ, 20 яшар бўрини, 30 яшар йўлбарсни ва 50 ёшли шерни олиб келса, бир хум тилла бераман.\n( Бирма халқ эртаги )\nБир куни маймун дарё бўйига сув ичгани борибди. У энди сув ичмоқчи бўлиб турган экан, бирдан тимсоҳ чиқиб қолиб, маймуннинг оч биқинидан тишлаб олибди. Қаттиқ оғриқдан тишини – тишига қўйганча маймун индамай тураверибди. Буни кўрган тимсоҳ ўйлабди: “ У мендан қўрқиш у ёқда турсин, ҳатто тишини оқини кўрсатиб тиржайяпти ҳам!”\n─Ҳой, узундум маймун, нимага тиржайиб куляпсан? ─ деб сўрабди у.


«Қайтиш ҳақида доим ўйлаймиз, аммо...» — Россиядаги ўзбекистонликлар билан суҳбат\nЖамият 20:55 / 22.03.2022 58154\nРоссияда 3 миллиондан ортиқ ўзбекистонликлар бор. Уларга шунча оила кўз тикиб турибди. Сўнгги ойда бу давлатда кузатилаётган сиёсий-иқтисодий бўҳронлар шундоқ ҳам қисиниб-қимтиниб юрадиган ватандошларимизни янада мураккаб вазиятга тушираётгани бор гап.\nKun.uz билан суҳбатда бўлганлар турли соҳа вакиллари. Совуқ ва бепоён ўлканинг шафқатсиз муҳити уларни эҳтиёткорликка ўргатиб қўйган. Ўзаро суҳбатларда анча нолиб гапирсалар-да, омма учун фикр билдиришга келганда ё жимиб қоладилар ёки шахсларини сир тутишни маъқул кўрадилар.\n– Мана, урушнинг дастлабки ойи якунига етмоқда. Умумий кайфият ва ҳаётингиздаги ўзгаришлар ҳақида сўзлаб беринг.\nЗоҳид, Самарқанддан, тикув цехи ишчиси:\n– Бу бир ой ҳаётимда катта ўзгаришларга сабаб бўлди, дея олмайман-у, аммо тинчимиз йўқолди. Эртага нима бўларкин деган хавотир билан яшашга мажбур бўлиб қолдик. Аввало уруш бўлмасин экан, мана шу нарсани чуқурроқ англаб етдим. Шу пайтгача анча хотиржам юрганимизни тушундим.\nСайёра Собиржонова, клининг компанияси ходими:\n– Кайфият ёмон! Ҳаётимдаги ўзгариш – деярли ишсиз қолдим. Буюртмаларим кескин камайиб кетди. Куним ўтиши учун бир-икки сўм топиб юрибман. Аммо бу қачонгача?\nАлишер ака, 47 ёш, Деновдан, кўча супурувчи:\n– Кайфият ўртача, яхши деб бўлмайди. Ҳаётимдаги ўзгаришлар ҳақида гапирсам – тинч, бехавотир яшашнинг қадрига энди кўпроқ етяпмиз. Тўғри, биз ишлаётган жойда тинчлик, аммо бу воқеаларнинг таъсири, ваҳимаси бор. Ҳар куни Аллоҳдан бутун дунёда тинчлик бўлишини сўрайман. Ҳаловат йўқолган, шу энг катта ўзгариш.\nСалоҳиддин, Самарқанддан, қурувчи-уста:\n– Яқинда олдин олган ишимизни тугатдик. Вазият дарҳол ўз таъсирини ўтказди шекилли, ҳозирча янги иш чиқмаяпти. Ишимиз доимий эмас-да...\n– Уруш бошлангандан кейинги дастлабки маошингизни олгандирсиз. Айтингчи, ўтган ой уйингизга қанча жўнатгандингиз-у, бу ойда қанча? Ишингизда қандай ўзгариш бўлди, қисқариш хавфи йўқми?\n– Ўтган ойда уйга 500 доллар юборган эдим. Бу ой юборганим йўқ, ойлигимни олдим ва ўзимда сақлаб турибман. Кўпчилик қатори доллар курси пастлашини кутяпман. Ҳарқалай шунга умид қиляпмиз, йўқса, уйга 300 ҳам бормай қолади. Қисқартириш, ишдан бўшатиш ҳақида гап бўлмади. Лекин маош камайса, буларда ҳам иқтисод ортга кетса, эртами-кечми бўладиган нарса бу. Ишимизда ўзгариш йўқ, ўша-ўша маош, фақат долларга айлантирилганда баракаси учди.\n– Ўтган ойда Ўзбекистонга 300 доллар юборгандим. Бу ой бу ҳақида гапира олмайман.\nИшимга келсак – клинерлик компаниясида ишлардим. Мобил илова орқали иш оламиз. Мана шу ойда буюртма қилувчилар сони кескин камайиб кетди, йўқ деса ҳам бўлади. Бу ҳам табиий жараён, ким ҳам бундай вазиятда пул ишлатгиси келади?\n– Ҳа, бу ой ойлигимизни олдик. Биз бу жойда эр-хотин бирга ишлаймиз. Икковимиз ҳар ойда 1000 доллар юбориб турардик. Бу ой уйга 600 жўнатдик.\nИш жойимизда қисқариш ҳақида гап йўқ. Чунки биз кўчаларни тозалаш билан шуғулланамиз, бу соҳада доимо одам етишмайди.\n– Ишсизмиз. Қийин вазияти шу-да энди. Менга савол-павол қилмасдан, имконингиз бўлса минг рубль бериб туринг, пул ишласам қайтараман.\n– Қийин вазиятда ишсиз қолган юртдошларимиз ҳақида сўзлаб беринг. Ўзингиз қайтиш ҳақида ўйлаяпсизми?\n– Қийин вазиятда қолган юртдошларимиз ҳақида гапирсам, яқинда иккита ўртоғим иш жойида бўлган қисқаришлар сабабли ишсиз қолишган экан, вазиятнинг бунақа бўлиб кетаётгани учун охирги ойликларини уйига юбормасдан ушлаб туришган экан, чипта олиб ватанга кетишди.\nУмуман, биз мусофирлар қайтиш ҳақида доимо ўйлаймиз, аммо ишлашга рўзғор камини тўлдириш учун шу жойларда юришга мажбурмиз. Охирги олган ойлигимни сақлаб турибман, аҳвол ўзгармаса, кетиш мўлжалда бор.\n– Ўша қийин вазиятда қолган одамлардан бири ўзимман. Очиғи, ҳозирги вазиятда ўзимдан бошқани кўзим кўрмаяпти. Ҳаммада шу аҳвол бўлса, демак, қийин вазиятда қолганлар кўп бўлса керак.\nКетишдан кўра, яхшироқ бир иш топиб, уйга пул чиқариш ҳақида кўпроқ ўйлаяпман. Ёлғиз аёлман, фарзандларимни боқишим керак ахир.\n– Қийналиб, ишсиз қолган одамни яқин ўртада кўрмадим. Эшитаман, аммо шахсан таниганларим ичида йўқ. Сабаби пандемия даврини бошдан ўтказдик, юртдошларимиз ҳам бунақа вазиятларга тайёр туришни ўрганишди. Пандемия бошланган вақтларда оғир аҳволда қолганлар кўп эди. Ҳозир доимо захирада пул сақлашади, ишсиз қолдими, ёки бошқа иш топади ёки уйига қайтади.\n– Қайтиб ҳам нима қиламан? Дуо қилиб туринглар, ишимиз яхши бўлиб кетсин...


Telegram фойдаланувчилари сони уч кунда 25 миллионга кўпайиб, 500 миллионга етди » Sangzor.uz - Инновацион ахборот портали\nSangzor.uz » Технология » Telegram фойдаланувчилари сони уч кунда 25 миллионга кўпайиб, 500 миллионга етди\n13 янв 2021, 09:23, User\n0 комментариев 428 Кўрилган\nTelegram мессенжерида фаол фойдаланувчилар сони 500 миллион нафардан ошди. Бу ҳақда Telegram асосчиси Павел Дуров ўз каналида эълон қилди. Шунингдек, Telegram'нинг ўзи ҳам бу маълумотни фойдаланувчиларга хушхабар деб юборди.\n«Telegram'нинг фаол фойдаланувчилари сони 500 миллиондан ошди. Охирги 72 соат ичида Telegram'га яна 25 миллион фойдаланувчи қўшилди. Раҳмат, бу натижага сиз каби дўстларини Telegram'га таклиф қилган фойдаланувчилар эвазига эришдик. Агар охирги кунларда бизга қўшилган дўстларингиз бўлса, уларни Telegram'нинг ажойиб қулайликларидан фойдаланган ҳолда – масалан, жонли стикерлар ёки видеохабар орқали табриклашингиз мумкин», дейилган Telegram фойдаланувчиларга юборган хабарда.\nДуров ўз каналида ёзишича, охирги кунлардаги ўсишнинг 38 фоизи Осиё қитъасига, 27 фоизи Европага, 21 фоизи эса Лотин Америкасига тўғри келган. Telegram'га ўтган йил кунига 1,5 миллион янги фойдаланувчи қўшилган вақтлар ҳам бўлган ва бу галги рақамлар барча рекордлар янгиланганини кўрсатади.\nДуров баёнотида WhatsApp'ни танқид қилишга ҳам улгурди: «Одамлар ортиқ технологик монополлар қўлида ўйинчоқ бўлишни, маълумотлари тарқалиш хавфи билан яшашни истамайди. Эндиликда ярим миллиардли аудиторияга эга Telegram хавфсизликни хоҳлайдиганлар учун қулай жойга айланди. Биз бу масъулиятни тушунамиз ва сизни уялтириб қўймаймиз».\nДуров янги фойдаланувчиларга 2018 йилги мурожаатини ўқишни тавсия қилди: «Telegram'дан бир неча йилдан буён фойдаланаётганлар биз шахсий маълумотларни сақлашда ишончли бўлиш билан бирга ривожланишдан ҳам тўхтаб қолмаганимизни билишади. Telegram'га янги қўшилганларга эса 2018 йилги постимни ўқишларини тавсия қиламан:\nСиз – фойдаланувчиларга хизмат кўрсатиш бизнинг асосий мақсадимиз бўлган ва шундай бўлиб қолади. Telegram'нинг бўйсунадиган, ҳисоб берадиган рекламачилари ёки акционерлари йўқ. Биз ҳеч қандай ташкилот ва давлат идоралари билан ҳамкорлик қилмаймиз. 2013 йил августда очилганимиздан буён учинчи томонга бир байт ҳам маълумот бермаганмиз.\nБундай қилишимиздан мақсад шуки, Telegram'ни шунчаки илова деб эмас, ғоя деб биламиз. Ғояки, сайёрадаги ҳар бир инсоннинг ҳуқуқи ҳимояланиши кераклигини тарғиб қилувчи ғоя», деб ёзганди Дуров ўша постида.\nОлдинроқ Facebook 2019 йилда 19 миллиард долларга сотиб олган WhatsApp эндиликда фойдаланувчиларнинг шахсий маълумотлари Facebook'га юборилишини маълум қилганди. Бу кўпчиликнинг норозилигига сабаб бўлиб, одамлар ёппасига WhatsApp'дан Telegram'га ўта бошлаганди.\n20 окт 2020, 10:40 385 0\nМактаб ўқувчиларининг ўзларининг орқасидан синфини йиғиштириши учун навбатчилик ташкил қилиши ҳам...\nЯна бир неча кундан сўнг барча таълим муассасаларида, хусусан ўрта мактабларда...


Корхонамиз таъсисчиси ўзининг "Самсунг" русумли экскаваторини корхона устав фондини шакллантириш ҳисобига кирим қилинди. Бошқа корхоналарга хамда аҳолига экскаватор хизматини (яъни тупроқ қазиш, ариқларни тозалаш хизматлари) кўрсатяпмиз.\nЙўқ, сиз эслатиб ўтган иш (хизмат) турлари (кейинги ўринларда - ишлар) лицензияланадиган фаолият турлари қаторига кирмайди.\nКорхонангиз томонидан бажариладиган ишлар ФКнинг 37-боби билан тартибга солинади. Унга кўра, корхонангиз амалга ошираётган ишлар учун пудрат шартномаси асосий хужжатлардан бири бўлиб ҳисобланади (ФКнинг 631-моддаси).\nҚонунчиликда назарда тутилган холларда эслатиб ўтгилган ишларни (хизматларни) бажариш учун ёзма таризда рухсатнома (розилик) олиниши талаб қилинади.\nМасалан, “Телекоммуникация линиялари ва иншоотларини муҳофаза қилиш қоидалари”га мувофиқ, алоқа коммуникациялари мавжуд бўлган ер участкаларида бинолар ва иншоотлар қуриш учун қурувчи, яъни сизнинг холатингизда “буюртмачи” қурилиш лойиҳасига эга бўлиши керак. Агар, қурилиш, тузатиш ва бошқа ишлар лойиҳасиз амалга ошириладиган бўлса, бу ҳолатда алоқа коммуникациялари эгаларининг ёзма равишдаги рухсатномаси (розилиги) олиниши талаб қилинади. Шу жумладан, рухсатнома (розилик) олиниши зарур бўлган ишлар қаторига қуйидаги ишлар ҳам киради: чуқурлар қазиш, транспорт ўтадиган йўлни ёпиш ва сув ўтказиш учун ер қазиш, турли мақсадлар учун хандақлар қазиш каби ишлар (15.05.1998 й. 210- сонли ВМҚга Илованинг 29-банди).\nЮқоридагилардан келиб чиққан холда, сизнинг корхонангиз ва буюртмачи ўртасида тузиладиган пудрат шартномасида алоҳида банд билан юқорида эслатиб ўтгилган ишларни (хизматларни) бажариш учун тегишли рухсатномани олиш билан боғлиқ бўлган мажбуриятлар буюртмачи зиммасига юклатилиши тавсия этилади.


Қирғизистонда COVID-19нинг янги 75 ҳолати қайд этилиб, 3 бемор вафот этди | ҚИРҒИЗИСТОН ЯНГИЛИКЛАРИ\nҚирғизистонда COVID-19нинг янги 75 ҳолати қайд этилиб, 3 бемор вафот этди\nРеспублика штаби 12-сентябрда коронавирус юқтирган 3 киши вафот этганини маълум қилди. Қирғизистонда касалликдан 2 572 киши вафот этган.\nШунингдек, COVID-19нинг янги 75 ҳолати қайд этилди — Бишкек шаҳрида — 38, Чуй вилоятида — 13, Иссиқкўл вилоятида — 11, Баткен вилоятида — 3, Жалолобод ва Талас вилоятларида — тўрттадан, Ўш ва Норин вилоятларида — биттадан. Қирғизистонда COVID-19га чалинган беморларнинг умумий сони 177 158га етди.\nБундан ташқари, охирги суткада 102 бемор коронавирусдан соғайиб, уйларига чиқарилди. Бу билан ўлка бўйича 171 158 киши касалликни енгди. Шифохоналарда 655 бемор даволанмоқда. Уй шароитида даволанганлар сони — 1 046.\nОхирги суткада умумий 6 559 киши эмланди. Республика штабнинг маълумоти бўйича, 12-сентябрга кўра COVID-19га қарши вакцинанинг биринчи дозасини 734 мингдан ортиқ одам олди, иккинчисини эса — 521 мингдан ортиқ.\nАввалги мақола«550 минг доллар». МСКнинг аъзоси Ақилбек Эшимов товламачиликда гумонланиб қўлга олинди\nНавбатдаги мақолаТелебошловчи Алексей Филатов пневмониядан вафот этди


Президент: «Одамлар ҳозиргидек даромади билан ҳам тўқ, фаровон яшашига имкон бўлсин» (фото)\nПрезидент: «Одамлар ҳозиргидек даромади билан ҳам...\n12.06.2018 12:47 2 22001\nДавлатимиз раҳбари Қува туманига ташрифи чоғида Фарғона вилоятида қишлоқ хўжалиги тармоқларини ривожлантириш лойиҳалари билан танишди. Бу ҳақда Президент матбуот хизмати хабар бермоқда.\n«Бу тармоқлар халқимизнинг ризқи манбаи. Мақсадимиз — маҳсулот етиштиришни кўпайтириш ҳисобидан озиқ-овқат товарлари нархини арзонлаштириш. Одамлар ҳозиргидек даромади билан ҳам тўқ, фаровон яшашга имкони бўлсин», деди Шавкат Мирзиёев.\nПрезидентимиз тадбиркор ва мутахассислар билан суҳбатлашди. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштириш ҳажмини ошириш, уларни сақлаш, қадоқлаш ва истеъмолчиларга етказиб бериш бўйича топшириқлар берилди.\nФарғона қишлоқ хўжалиги Президент Қува тумани\nСиёсат 05/03, 19:45\nПрезидент мақтовга муҳтожми ёки лаганбардорлик ва маддоҳлик ҳаддан ошганда...\nИқтисодиёт 08/03, 22:13\nПрезидентга мурожаатидан кейин ёш фермер қизнинг орзулари амалга ошди (фото)\nСиёсат 09/03, 09:26


Тенг ўйинда жанговар дуранг - PFС "Navbahor"\nТенг ўйинда жанговар дуранг\n4 май (сешанба)\n“Қизилқум” – “Навбаҳор” – 1:1 (1:1)\nМуборак. Баҳром Вафоев стадиони. 1232 томошабин\nҲакамлар: Вадим Агишев, Ришат Нугманов, Санжар Шоюсупов, Султонмурод Абдураҳмонов.\nГоллар: Мате Ватсадзе (9) – Эҳсони Паншанбе (37).\n“Қизилқум”: 1.Игнатий Нестеров, 6.Эркин Байдуллаев, 7.Ойбек Қиличев (8.Гиорги Кухинадзе, 73), 10.Мате Ватсадзе, 14.Файзулло Қамбаров, 17.Салим Мустафоев (18.Жасур Азимов, 63), 19.Жамшид Ҳасанов (11.Шамсиддин Сагдуллаев, 63), 20.Ислом Тўхтахўжаев, 21.Муҳсинжон Убайдуллаев, 23.Шерали Жўраев, 30.Элгужа Григалашвили.\n“Навбаҳор”: 1.Ўткир Юсупов, 7.Азимжон Аҳмедов, 8.Сардор Теляков, 9.Иван Соловьёв (25.Шоҳруҳ Маҳмудҳожиев, 77), 10.Қувондиқ Рўзиев (4.Фарҳод Мираҳматов, 69), 11.Исломбек Исоқжонов, 17.Эҳсони Паншанбе, 19.Мирзоҳид Ғофуров, 22.Игорь Голбан, 70.Аббосжон Ғуломов, 95.Забиҳилло Ўринбоев (67.Марко Путинчанин, 69).\nОгоҳлантиришлар: Элгужа Григалашвили (52), Файзулла Қамбаров (70), Муҳсинжон Убайдуллаев (90) – Аббосжон Ғуломов (35), Азимжон Аҳмедов (45).\nБугун Coca Cola Суперлига 7-тури доирасида “Навбаҳор” жамоаси сафарда “Қизилқум” жамоасига қарши ўйин ўтказиб, 1:1 ҳисобида дуранг қайд этди. Таъкидлаш жоизки, Навоийдаги стадион чими таъмирланаётгани сабабли, мазкур беллашувга Муборакдаги Баҳром Вафоев номидаги стадион мезбонлик қилди.\nУчрашувнинг бошидан охиригача жамоалар майдонда эҳтиёткорлик билан ҳаракатланишди, имкон қадар хатога йўл қўймасликка интилишди. Ўйиндаги ҳисоб 9-дақиқада очилди. “Қизилқум”нинг чап қанотдан уюштирган ҳужумини Мате Ватсадзе гол билан якунлади.\nТезкор голдан сўнг “лочинлар” ҳам олдинга интилишди ва кетма-кет ҳужумлар уюштиришди. “Навбаҳор” футболчилари томонидан ташкил этилган вазиятлардан бири 37-дақиқада самара келтирди. Исоқжонов – Ўринбоев – Паншанбе учлиги томонидан амалга оширилган комбинациядан кейин тожикистонлик ярим ҳимоячи рақиб дарвозасини ишғол қилди – 1:1.\nУчрашувнинг қолган қисми тенг курашлар остида кечган бўлсада, статистик маълумотлар бўйича “Навбаҳор” бироз устунликка эришди. Бироқ бу устунликни ҳисобда акс эттириш “лочинлар”га насиб қилмади ва томонлар жанговар дурангга имзо чекишди.


ИнтерФУТБОЛ :: Ван Дейк ҳафталиги\nВан Дейк ҳафталиги\nГолландия термаси қайтмоқда - «лоларанглар» якунига етган ФИФА кунлари Европа Миллатлар Лигаси ярим финали йўлланмасини нақд қилишди. Жамоа сафидаги «Ливерпуль» ҳимоячиси Виржиль ван Дейк эса ёқимли хатти-ҳаракатлари билан назарга тушди. У бу борада ўзига хос «хет-трик» қайд этди...\n1. Виржиль 16 ноябрь куни Франция терма жамоасига қарши кечган ўйин бошланишидан аввал қўлини ушлаганча майдонга бирга тушган қизчага спорт либосини берди. Чунончи, ўша вақт Роттердамда ҳаво ҳарорати атиги }2 даража эди ва қизалоқ совуқдан бироз титраётганди.\n2. Голландия термаси бир неча кундан кейин немислар билан учрашув давомида 0:2 ҳисобида ортда борди. Гуруҳдан чиқиш учун эса камида дуранг натижага эришиш талаб этиларди. 85-дақиқада Квинси Промес илк жавоб голини урди. Шу орада мураббийлар ван Дейкка қандайдир қоғоз узатишди ва тактика бирданига ўзгариб кетди. Хуллас, 90-дақиқада Виржиль рақиб жарима майдони ичида пайдо бўлди ва чиройли зарба йўллади - 2:2. Шу тариқа голландлар турнир ярим финалига йўл олишди.\n3. Виржиль ван Дейк Германия термасига қарши баҳс якунлангач, руминиялик ҳакам Овидиу Хацеганни меҳрибонларча қучоқлаб, унга тасалли берди. Чунончи, рефери танаффус пайти онаси ҳаётдан кўз юмганини эшитиб, йиғлаганди. «У йиғлаб юборди, ахир онасидан айрилганини эшитганди. Қисқаси, ҳакамга яхши ишлаганини айтиб, кучли инсон бўлиб қолиши кераклигини таъкидладим. Эҳтимол, бу арзимас ҳаракатдир, аммо умидворманки, озгина бўлсада, унинг кўнгли кўтарилди...», - деди ван Дейк. 3та хайрли иш. Қойил.\n20 ноябрь куни Глазго шаҳрида Шотландия ва Исроил терма жамоалари ўртасида кечган Европа Миллатлар Лигаси ўйини (3:2)да ҳам шунга ўхшаш ҳолат кузатилди. Ҳаво ҳарорати анча паст эди ва жамоаларни майдонга бошлаб тушган болалар совуқ таъсирида титрашарди. Исроиллик футболчилар бунга хотиржам қараб туролмадилар - улар курткаларини ечиб, болаларга кийдириб қўйишди. Бунда ҳаттоки, мадҳия янграётганига ҳам эътибор қаратишмади. Тўғри, 3-4 нафар футболчи бироз сабр қилиб, мадҳия тугашини кутди. Хуллас, якунда Исроил терма жамоасининг барча 11 нафар футболчиси ўз либосини болакайларга тақдим этди. Ғоят таъсирли ҳаракат!