Мухтасар тарихи анбиё ва тарихи Ислом [Abdulla Avloniy]\nОдам алайҳиссаломдин Муҳаммад алайҳиссаломғача ароларинда ўтған пайғамбарларнинг қиссалари ва зуҳури ислом. Усули жадидага мувофиқ равишда мактаби ибтидоияларимизнинг учинчи ва тўртинчи синф шогирдлари учун тартиб берилуб, Туркистон шевасинда энг мўътабар асарлара иктифо қилинуб, қисқача Ҳазрати Одам алайҳиссаломдин хилофати рошидин замонигача дарж қилинуб, майдони интишора қўйилди.Ҳақ таъби маҳфуздир\nОяти Карима: Наҳну нақуссу алайка аҳсанал қасаси бимо авҳайно илайка ҳазал Қуръана ва ин кунта мин қаблиҳи ламинал ғофилин (Қуръони карим. «Юсуф» сураси, 3-оят.).\nМаноси: Ё, Муҳаммад! Биз Қуръонни сенга ваҳий қилуб, қиссаларнинг гўзалини ҳикоят қиламиз, агарчи биз қисса қилмасдин илгари бу гўзал қиссалардин хабарсиз бўлсанг ҳам.\nҲазрати Одам Алайҳиссалом\nЖаноби Ҳақ оламни бор қилуб, Отамиз Одам алайҳиссаломни лойдин яратуб, жон берди. Фаришталарни Ҳазрати Одамга сажда қилурға буюрди. Фаришталар сажда қилуб, Иблис сажда қилмади. Шул сабабли Аллоҳу таоло даргоҳиндан қувлануб, малъун ўлуб, Одам болаларига душман бўлди. Сўнгра Жаноби Ҳақ Ҳазрати Одамнинг чаб қобирғалариндин Аномиз Ҳаввони яратуб, иккиларини жаннатга қўюб, «буғдойдин емангиз«, - деди. Душман Шайтон бир ҳийла ила жаннатга кируб, васваса қилуб: »агар буғдойдин есангиз, доим жаннатда қолурсиз», - деб алдаб, иккиларин ҳам едурди. Шул сабабли Жаноби Ҳақ аларни жаннатдин ерга тушурди. Ҳазрати Одам Ҳиндистонга яқин Сарандиб отасига (юртига) Ҳазрати Ҳавво Маккаи мукаррама ёниндаги Жадда тоғига тушдилар.\nҲазрати Одам жаннатдин чиққанларига кўб вақт йиғлаб, қилған гуноҳларига тавба қилдилар. Ҳақ таоло тавбаларини қабул қилуб, «Маккага бор!» - деб амр қилди. Маккага боруб, Ҳазрати Ҳавво ила топишуб, бирга яшадилар. Аномиз Момо Ҳавво ҳар туғушда бир қиз, бир ўғул туғуб, фақат Шис алайҳиссаломни ёлғуз туғдилар.\nҚобил Ила Ҳобил\nОдам алайҳиссаломнинг Қобил ва Ҳобил исмли икки ўғиллари бор эди. Қобил ўзи бирла туғушган Иқлима исмли синглисини олмоқчи бўлди. Одам алайҳиссалом ўз шариатлари узра Ҳобилга бермоқчи бўлганларида Қобил рози бўлмади. Одам алайҳиссалом: «Бўлмаса, иккингиз ҳам Аллоҳу таолога қурбон сўйингиз, қайсингизни қурбонингиз қабул бўлса, Иқлимани ул олур», - дедилар. Қурбон сўйдилар. Ҳобилники қабул бўлди. Қобил ҳасад қилуб, Ҳобилни тош бирла уруб ўлдуруб, ерга кўмди.\nЖаноби Ҳақ Одам алайҳиссаломни ўз болаларига пайғамбар қилуб, ўн саҳифа китоб юборди. Минг йил яшаб, Жумъа куни вафот бўлдилар. Қабри шарифлари Сарандиб-дадур. Бир ривоятда Маккада Абу Қубайс тоғиндаги ғорда дейилур. Ҳазрати Ҳавво Ҳазрати Одамдин бир йил сўнгра вафот бўлдилар. Қабри шарифлари Жидда тоғиндадур.\nҲазрати Шис Алайҳиссалом\nОдам алайҳиссалом вафотларидин аввал Шис алайҳиссаломни яхши кўруб, барча болаларига подшоҳ қилуб қўймиш эдилар. Вафотлариндин сўнг Жаноби Ҳақ Шис алай-ҳиссаломга пайғамбарлик беруб, эллик саҳифа китоб юборди.\nШис алайҳиссалом Каъбаи муаззамани тош ва лойдин бино қилдилар. Аллоҳга осий бўлган Қобилнинг авлоди бирла урушдилар. Одам болалариндин энг аввал қилич билан урушган Ҳазрати Шисдурлар.\nБолалари ниҳоятда кўпайгандин сўнг, тўққуз юз ўн икки ёшларинда вафот бўлдилар. Қабри шарифлари Маккаи мукаррама ёнинда Абу Қубайс тоғиндадур.\nҲазрати Одам болалари аросинда тўғри йўлдин чиқуб, бутларга чўқунмак каби ямон ишлар кўпайди. Ҳақ таоло аларни тўғри йўлга солмак учун Идрис алайҳиссаломга пайғамбарлик беруб, ўттуз саҳифа китоб юборди.\nҲазрати Идрис қавмларини тўғри йўлга солуб, халқни уламога, подшоҳга, амирга, авомларга тақсим қилдилар. Ер юзинда аввал кийим тиккан, қалам бирла хат ёзған Идрис алайҳиссаломдурлар. Бундин аввал Одам болалари ҳайвон терисига қоплануб юрур эдилар.\nИдрис алайҳиссаломга кўкларнинг асрори очилуб, Жаноби Ҳақ тирик ҳолларинда юқори маконга кўтарди. Ул вақт уч юз олтмиш ёшда эдилар.\nИдрис алайҳиссаломдин сўнг Одам болалари аросинда тўғри йўлдин чиқуб, бутларга чўқунмак каби ямон ишлар кўпайди. Жаноби Ҳақ аларга тўғри йўлни кўрсатмак учун Нуҳ алайҳиссаломни пайғамбар қилуб юборди.\nҲазрати Нуҳ қавмларини имонга чақирдилар. Фақат уч ўғуллари ила саксон киши имон келтурди. Бошқаларига насиҳат қилсалар, изо ва жафо қилдилар. Аларни имонлариндин умид узуб, жафоларига сабр қилолмай, дуоибад қилдилар. Дуолари қабул бўлуб, Аллоҳ тарафиндин «Кема яса!» - деб ваҳий келди.\nНуҳ алайҳиссалом кемани бир холи ерда тайёр қилғанлариндин сўнг тўфон аломатлари пайдо бўлди. Ҳазрати Нуҳ мўъминларни олуб ҳам ҳар хил ҳайвонлардин бир жуфтдин солуб, кемага тушдилар. Ём исмли ўғиллари «ман тоғга чиқуб қутулурман», - деб турган замонда бир тўлқин келуб ҳалок қилди! Бутун ер юзи сув бирла тўлди. Сув баланд тоғлардин ҳам ошуб, ер юзиндаги барча инсонлар ва ҳайвонлар ҳалок бўлдилар.\nТўфон олти ой давом этуб, сўнгра сувлар камайди. Нуҳ алайҳиссаломни кемалари Эронистонда Қорабоғ деган ерда Жуди исмли тоғда тўхтади. Кемада уч ўғиллариндин бошқа инсонлар ҳалок бўлдилар. Ҳозирги инсонлар Ҳазрати Нуҳнинг бу уч ўғиллариндин тарқалди. Ҳом исмли ўғиллариндин ҳабаш ва занжилар, Сом исмли ўғиллариндин араб, форс ва рум қавмлари, Ёфас исмли ўғилларидин турк, тотор, мўғул халқлари тарқалди. Шунинг учун Нуҳ алайҳиссаломни «Иккинчи Одам» дейилур. Нуҳ алайҳиссалом минг йилча умр кўруб, тўфоннинг уч юз эллигинчи йилида вафот бўлдилар.\nҲазрати Ҳуд Алайҳиссалом\nТўфондин сўнгра Яман вилоятида Ҳазрамавт атрофинда Аҳқоф деган ерда Од қавми пайдо бўлди. Шаҳарларини обод қилуб, ниҳоятда маҳкам иморатлар солдилар. Бу қавм ҳам тўғри йўлдин чиқуб, бутларга ибодат қилдилар.\nЖаноби Ҳақ бу қавмга Ҳуд алайҳиссаломни пайғамбар қилуб юборди. Ҳуд алайҳиссалом қавмларни имонга даъват қилдилар. Мўъжизалар кўрсатдилар. Оз киши имон келтуруб, бошқалари ширк ва залолатда қолдилар. Жаноби Ҳақ буларнинг бошига очлик балосини юборди. Уч йил қаҳатчилик бўлуб, шаҳар ва боғларнинг суви тўхтади. Хотунлари етти йил бола туғмади. Барча ҳайвонлари ўлуб битди. Буларни кўруб ҳам имон келтурмадилар. Жаноби Ҳақ ул қавмни сарсар исмли шамол бирла ҳалок қилди.\nҲазрати Ҳуд мўъминлар ила Маккаи мукаррамага боруб, умрларини тоату ибодатда кечурдилар. Қабри шарифлари Маккаи мукаррама шаҳриндадур.\nҲазрати Солиҳ Алайҳиссалом\nОд қавминдин сўнг Шом ила Ҳижоз орасинда Ҳажар деган ерда Самуд қавми пайдо бўлди. Булар ҳам Од қавми каби тоғларни, тошларни тилуб, мустаҳкам уйлар солдилар. Лекин бу қавм ҳам тўғри йўлдин чиқиб, бутларга ибодат қилдилар.\nЖаноби Ҳақ буларга Солиҳ алайҳиссаломни пайғамбар қилуб юборди. Солиҳ алайҳиссалом ҳақ динга чақирдилар. Оз киши имон келтуруб, бошқалари кофирликда қолдилар.\nБир кун мушриклар «пайғамбар бўлсангиз шул тош ичиндин болалик тева (туя) чиқаринг», - деб бир катта тошни кўрсатдилар. Солиҳ алайҳиссалом дуо қилдилар. Аллоҳнинг амри ила ул тош ёрилуб, ичидин болалик тева чиқди. Кофирлар ул теванинг аносини сўйдилар. Боласи яна шул тош ичига кируб кетди. Бу мўъжизани кўруб ҳам мушрикларнинг озлари имон келтурдилар. Сўнгра Жаноби Ҳақ ул қавмни кўкдин бир овоз юборуб ҳалок қилди. Солиҳ алайҳиссалом мусулмонлар ила Маккаи мукаррамага боруб, умрларини тоату ибодат ила ўткардилар.\nҲазрати Иброҳим Алайҳиссалом\nҲазрати Нуҳнинг болалари аввал Ироқ шаҳринда туруб, сўнгра Фрот наҳрига яқин Бобил шаҳрини бино қилдилар. Ичлариндин бир тоифа чиқуб, Дажла наҳри лабинда Мавсил шаҳрига яқин Нинво шаҳрини бино қилдилар. Бу қавм Нинвони пойтахт қилуб, кўб шаҳарларни олдилар. Булардин сўнг Калдони деган бир қавм пайдо бўлуб, ниҳоятда тез қувват тобдилар. Лекин тўғри йўлдин чиқуб, юлдузларга ибодат қилдилар.\nЖаноби Ҳақ аларни тўғри йўлга солмак учун Иброҳим алайҳиссаломга пайғамбарлик беруб, ўттуз саҳифа китоб юборди. Ҳазрати Иброҳим қавмларни ва Бобил ҳокимини имонга даъват қилдилар. Намруд Иброҳим алайҳиссаломга ишонмасдин, бир улуғ ўт ёқдуруб, Иброҳим алайҳиссаломни ўтга ташлади. Аллоҳу таоло пайғамбарини куйишдин сақлаб, ўтни бир яхши гулзор қилди. Бу мўъжизани кўруб, баъзилари имон келтурдилар.\nИброҳим алайҳиссалом уй ичларини олуб Ҳаррон тарафига, андин Шомга, андин Маккага боруб, ўғуллари Исмоил алайҳиссалом ила Каъбаи муаззамани бино қилдилар. Хатна қилмак, тирног олмак, мўйлаб олмак, мисвок қилмак, мусофирларни иззат қилмак Ҳазрати Иброҳимнинг суннатлариндиндур. Қабри шарифлари Қуддуси шарифга яқин Халил ул-раҳмон деган ердадур.\nҲазрати Лут Алайҳиссалом\nЛут алайҳиссалом Ҳазрати Иброҳимни қариндошларидурлар. Иброҳим алайҳиссалом ила бирга Мисрга, андин Шомга бордилар. Фаластинга келганларида Жаноби Ҳақ Садум халқига пайғамбар қилди.\nСадум халқи бу замонғача Одам болалари қилмаган фисқ-фужурларни қилур эдилар. Лут алайҳиссалом аларни тўғри йўл ила ҳақ динга чақирдилар. Ёмон ишларни ташла-турға ҳаракат қилдилар. Қавмлари насиҳатларига кулоқ сол-май, қабоҳат ва ёмон ишларни қила бердилар. Ҳазрати Лут Аллоҳга муножот қилуб «Ё, Раб! Мени бу золимлардин қутқар!» дедилар. Жаноби Ҳақ ул қавмни бошларига тошлар ёғдуруб, зилзила бирла шаҳарларини остин-устун қилуб, ҳалок қилди.\nЛут алайҳиссалом мўъминлар ила Маккага боруб, Иброҳим алайҳиссалом ёнларида ибодат ила умр кечурдилар.\nҲазрати Исмоил Алайҳиссалом\nИсмоил алайҳиссалом Иброҳим алайҳиссаломнинг ўғилларидурлар. Иброҳим алайҳиссаломни хотунлари Сора бола туғмас эди. Шояд боласи бўлса деб, Ҳожар исмли канизак Иброҳим алайҳиссаломга берилди. Ҳожардин Исмоил алай-ҳиссалом туғулдилар. Сора буларни кўролмади. «Бирга турарга сабрим қолмади» деб Иброҳим алайҳиссаломга арз қилди.\nИброҳим алайҳиссалом Ҳожар ила Исмоил алайҳис-саломни Маккага элтуб қўйдилар. Исмоил алайҳиссалом Маккада ўсдилар. Ул вақт Ямандин келган Жарҳам кабиласи Макка атрофинда турур эдилар. Исмоил алайҳиссалом алар бирла қатнашуб, алардин уйландилар. Ўн икки болалари бўлди. Ҳазрати Исмоилнинг тиллари иброний бўлса ҳам, арабча сўзлашурга уста бўлдилар. Шул сабабли бу кишининг авлодларини «араби мустаъраба« дейилди. »Араби мустаъраба» аслда араб бўлмай, арабликни бошқадин орият олуб араб бўлувчи деган сўздир.\nЖаноби Ҳақ Исмоил алайҳиссаломни Ямандаги Амолиқа халқига пайғамбар қилуб юборди. Атоларининг шариатлари узра қавмларини эллик йил имонга чақирдилар. Авлодлари кўпайди. Ҳар ерга борсалар зўр бўлдилар. Амолиқа халқини турган ериндин қувуб чиқардилар. Юз ўттуз тўрт ёшларинда вафот бўлдилар. Қабри шарифлари Ҳажар деган ерда, анолари Ҳожар ёниндадур.\nҲазрати Ишоқ Алайҳиссалом\nҲожардин Исмоил алайҳиссалом туғулган замонда Сора ниҳоятда маъюс, хафа бўлмиш эди. Шул сабабли Жаноби Ҳақ қариған вақтларида Ишоқ алайҳиссаломни берди. Ишоқ алайҳиссалом яхшилиқда, мулойимликда, кўринишда атоларига ўхшар эдилар.\nЖаноби Ҳақ Шом ва Канъон халқларига пайғамбар қилуб юборди. Ишоқ алайҳиссаломнинг Ияс ва Яъқуб исмли икки ўғуллари бўлди. Ияс Исмоил алайҳиссаломнинг қизларин олуб, авлодлари кўпаюб, Рум вилоятина ёйдилар. Ҳозирги Рум халқи Ияс авлодиндандурлар.\nЯъқуб алайҳиссалом атоларининг юрти Канъонда қолуб, лақаблари Исроил бўлди. Шунинг учун авлодларига «Бани Исроил» дейилди.\nИшоқ алайҳиссалом юз йигирма ёшларинда вафот бўлдилар. Қабри шарифлари Қуддуси шарифга яқин Халил ул-раҳмон деган ерда, атолари Иброҳим алайҳиссалом ёнларидадур.\nҲазрати Яъқуб ва Юсуф Алайҳиссалом\nҲазрати Яъқубнинг ўн икки ўғуллари бор эди. Ҳаммасиндин Ҳазрати Юсуфни ортуқ суяр эдилар. Ҳазрати Юсуф бир кун туш кўруб, атоларина «Ўн бир юлдуз, офтоб ҳам ой манга сажда қилди«, дедилар. Ҳазрати Яъқуб билдиларки, ўн бир юлдуз ўн бир оғаларига, офтоб пайғамбарликларига, ой давлатларига ишоратдур. »Юсуф, ўғлум. Бу тушингни оғаларингга айтма, душман бўлурлар, Жаноби Ҳақ санга пайғамбарлик ва зўр давлат берур», дедилар.\nОғалари тушни эшитдилар. Ҳазрати Юсуфга ҳасад қилуб, кўролмай, баъзилари ўлдурмоқ, баъзилари холи ерга ташламоқ бўлуб, охирда қирга ташларга қарор бердилар. Атолариндин «Юсуфни овга олиб борурмиз«, деб сўраб, қирга олиб боруб бир қудуқға ташладилар, йўлда бир бўрини бўғузлаб, қонига Ҳаз-рати Юсуфни кўйлакларини булғаб, атолариға ёлғондин »Юсуфни молларимиз олдиға қўюб, овга кетсак, бўри еб кетибдур», деб йиғлашиб келдилар. Ҳазрати Яъқуб сабр қилдилар.\nСўнгра оғаларидин бирлари Ҳазрати Юсуфга таом олиб борсалар, Ҳазрати Юсуфни карвонлар қудукдин чиқарибдур. Бу ҳолни бошқаларига хабар берди. Келишиб, Ҳазрати Юсуфни «бу бизни қочурган қулимиз», деб, карвонларга оз баҳога сотдилар.\nҲазрати Юсуф карвонлар билан бирла Мисрга бордилар. Карвондин Мисрнинг молия вазири Азиз сотиб олди. Фарзанди йўқ, ўзига ўғил қилмоқ бўлуб, хотуни Зулайхога «бу болани икром қил», деб топшурди.\nЗулайхо Юсуф алайҳиссаломга ошиқ бўлди. Бир кун бир уйга олиб кируб, эшикларни беркитуб, «Қани, тайёр бўлингиз«, деди. Ҳазрати Юсуф »Сақлан! Аллоҳ золимларға нажот бермас», деб қочдилар. Зулайхо Ҳазрати Юсуфни бўҳтон ила зиндонга солдирди.\nЗиндонда икки кул бор эди. Бири подшоҳнинг шарбат-чиси, бири нончиси эрди. Алар туш кўрдилар. Таъбирин Ҳазрати Юсуфдин сўрдилар. Ҳазрати Юсуф: «Бирингиз қутилурсиз, иккинчингиз осилурсиз», - дедилар. Айтганларидек бўлуб, бири қутилди, иккинчиси осилди.\nҲазрати Юсуф зиндонда етти йил қолдилар. Бир вақт Миср подшоҳи туш кўрди, таъбирчилар таъбирдин ожиз (б)ўлдилар. Шул вақт шарбатчининг ёдиға Юсуф алайҳис-салом тушди. Боруб подшоҳнинг тушини сўради. Ҳазрати Юсуф «Мисрда етти йил тўқлик, етти йил очлик бўлур», дедилар. Бу таъбирларин подшоҳга келуб айтди. Подшоҳ Ҳазрати Юсуфни олдируб келди. Бу сабаб ила Ҳазрати Юсуф зиндондин чиқуб, подшоҳ ила сўйлашдилар. Бу вақт Азиз ўлган эди. Подшоҳ ўрниға Ҳазрати Юсуфни вазир қилуб, Зулайхони никоҳлаб берди.\nҲазрати Юсуфнинг таъбирлари тўғри келди. Тўқлик йилинда амборларни ғаллага тўлдурдилар. Очлик йилинда ҳар тарафдин галла олмак учун одамлар кела бошлади. Канъондин ҳам Ҳазрати Юсуфни ўн оғалари келдилар. Оғалари Юсуфни танимадилар. Ҳазрати Юсуф оғаларини танидилар. «Қаердин келдингиз, кимни ўғлисиз, неча қариндошсиз?« деб сўрадилар. Оғалари: "Канъондин келдук, Ҳазрати Яъқуб ўғулларимиз, ўн икки қариндош эдук, биримиз қирда ҳалок.бўлди, биримиз атомиз ёнларида қолди", дедилар. Ҳазрати Юсуф ўзларини билдирмасдин, эъзоз-икром ила ғалла беруб, Бин Ямин учун ҳам ғалла бердилар. »Иккинчи келишингизда қариндошингизни келтурингизлар, бўлмаса, ғалла бермасман», деб жўнатдилар.\nИккинчи келишларинда Бин Яминни олиб келдилар. Юсуф алайҳиссалом Бин Яминни бир ҳийла ила олуб қолдилар. Оғалари бу ҳолни атоларига боруб айтдилар. Атолари сабр қилдилар. Ўғулларин яна Мисрга юбордилар. Ҳазрати Юсуф ўзларин бу маротабада тонитуб, кўйлакларин бериб юбордилар. Атолари жудолик оташи бирла кўр бўлған муборак кўзларига суртуб эдилар, очилди. Сўнгра Мисрга боруб, Ҳазрати Юсуф ила ўн етти йил умр кечуруб, вафот бўлдилар. Васиятлари уза Канъонға, атолари Ишоқ алайҳиссаломнинг ёнлариға кўмулдилар. Ҳазрати Юсуф атолариндин эллик тўрт йилдин сўнгра бир юз йигирма беш ёшларинда вафот ўлуб, Мисрда амонат қолдилар.\nҲазрати Айюб Алайҳиссалом\nИшок алайҳиссаломнинг Ияс исмли ўғулларининг уруғиндин Айюб алайҳиссалом туғулдилар. Жаноби Ҳақ Айюб алайҳиссаломга ниҳоятда кўб мол ва кўб фарзандлар берди. Имтиҳон синамоқ учун болаларин ўлдуруб, молларини ҳалок, уйларини хароб қилди. Ўз жонларига ҳам ниҳоятда бир ямон касал берди. Баданлари эруб, куртлар пайдо бўлди. Танларида гўшт деган нарса қолмади. Бу балоларнинг барчасига сабру таҳаммул қилдилар. Охирда Жаноби Ҳақ шифо бериб, саломатландилар. Аллоҳу таоло мол ва фарзандларини аввалгидин зиёда қилуб берди. Чеккан машаққатларининг ажру мукофотини кўруб, тўқсон ёшларида вафот бўлдилар. Бу зоти шарифнинг Бишр исминда бир ўғуллари дунёга келуб, ўринларига пайғамбар бўлуб, бу зот ҳам тездин бу дунёдин охиратга кўчдилар.\nҲазрати Шуайб Алайҳиссалом\nҲазрати Лут алайҳиссалом авлодиндин Шуайб алайҳиссалом дунёға келдилар. Жаноби Ҳақ Мадян ва Айкат халқига пайғамбар қилиб юборди. Шуайб алайҳиссаломнинг тиллари ширин, сўзлари таъсирлик бўлса ҳам қавмларига. асар қилмади. Имон кетурмадилар. Жаноби Ҳақ Айкат халқига иссиғлик юборди. Иссиғ уч кун турди, Ҳамма йилға ва булоқлар қайнади. Сўнгра бир булут пайдо бўлуб, ҳамма халқ иссиғдин қочуб, булут остига йиғилганларида устларидин бир ўт пайдо бўлуб, ҳалок қилди ва Мадян халқи ҳам бир овоз ила ҳалок бўлдилар. Шуайб алайҳиссалом мўъминлар ила Маккага боруб, қолган умрларин ибодатда кечурдилар. Икки юз йилдин ортуғроқ яшаб, вафот бўлдилар.\nҲазрати Мусо Алайҳиссалом\nЯъқуб алайҳиссаломнинг лақаблари Исроил ўлуб, авлодларига Бани Исроил дейилур. Мусо алайҳиссалом Бани Исроилдин Имрон исмли кишининг ўғлидурлар.\nБани Исроил Ҳазрати Юсуф замонларинда Мисрга бордилар. Мисрнинг асл халқи қибтийлар ўлуб, санамларга ибодат қилур эдилар. Бани Исроилга душманлик қилуб, ҳақоратлар ила оғир, машаққат ишларни ишлатар эдилар. Боболарининг юрти Канъонга кетар бўлсалар, йўл бермай, асорат занжиринда тутар эдилар.\nБир кун ғайбдин хабар бергувчилар Миср подшоҳи (фиръавн)га «Бани Исроилдин бир ўғил туғулуб, сенинг давлатингни йўқ бўлишига сабаб бўлур«, дедилар. Фиръавн Бани Исроилдин туғулган болаларни ўлдурмакка буюрди. Жаллодлар ахтаруб, ўғул болаларни ўлдира бошладилар. Шул вақт Мусо алайҳиссалом туғулдилар. Анолари қўрқуб, сандуқға солуб: »Аллоҳ ҳофиз», деб Нил дарёсига отдилар. Оқиб борганларида фиръавннинг хотуни Осиё тутуб олди. Кўрдики, чиройлик бир боладур. Яхши кўруб, ўзига бола қилуб олди. Эмизмак учун сут анолар келтурди. Ҳеч бирин эмчагин олмай, ўз оналарин кетурганида эмдилар. Анолари ўзларин билдурмай, фиръавннинг уйинда тарбия қилдилар.\nКатта бўлуб, кўчада юрганларида кўрдиларки, қибтийлардин бири Бани Исроил бирла урушиб турубдур. Мусо алайҳиссалом қибтийнинг кўксина бир мушт урганларида жони чиқди. Шул туфайли фиръавндин кўрқуб, Мадян шаҳрига боруб, Шуайб алайҳиссаломнинг қизи Сафурани никоҳлаб олдилар.\nМадянда ўн йил туруб, сўнгра Мисрга уй ичлари ила жўнадилар. Йўлда Тур тоғига етганларида Аллоҳу таоло ила сўзлашдилар. Асо ва яди байзо каби мўъжизалар берди. Укалари Ҳорун алайҳиссалом ила икковларини пайғамбар қилди.\nЖаноби Ҳақ икковларини Мисрда даъвойи худолик қилған фиръавнни қавмлари ила ҳақ динга чақурмакга буюрди; Мисрга боруб, фиръавнни имонга даъват қилганларида мўъ-жиза талаб қилди. Асоларини ташладилар. Зўр аждаҳо бўлуб, фиръавнни тахти ила ютарга ҳаракат қилди. Фиръавн «Ё, Мусо! Сабр қилингиз!« деди. Қўлга олдилар. Яна асо бўлди. Фиръавн бунга ҳам инонмай, сеҳрчиларни йиғуб, аждаҳолар қилдуруб, Ҳазрати Мусони йўлларига қўйди. Ҳазрати Мусо асони ташладилар. Яна зўр аждаҳо бўлуб, сеҳрчиларнинг аждаҳоларин ютуб, йўқ қилди. Бу мўъжизани кўруб, барча сеҳрчилар имон кетурдилар. Фиръавн имон кетурмасдин, сеҳрчилардин ғазаблануб: »Сиз Мусо ила бирлашдингиз, қўлу оёқларингизни кесуб, хурмо шохларига осарман», деди.\nСўнгра Мусо алайҳиссалом Шоб денгизининг лабига боруб, асони дёнгизга урдилар. Сув ёрилуб, йўл очилди. Бани Исроиллар ўтмакда эдилар, Фиръавн ҳам орқаларидин келуб, дарёга кирди. Бани Исроил чиққан замон йўллар бекилди, фиръавн аскари бирла ғарқ бўлди. Бу сабаб ила Мусо алайҳиссалом душманларига устун бўлдилар.\nКанъоннинг катта шаҳарлари Ариҳо, Нобилис, Қуддус шаҳарлари бўлуб, Бани Исроилга Ариҳога кирмак учун Жабобира халқи бирла урушмоқ лозим бўлди. Бани Исроил «Жабобира ила жанг қилмаймиз», деб кетларига қайтдилар. Мусо алайҳиссалом дуоибад қилдилар. Бани Исроил қирқ йил Тия саҳросинда қолдилар.\nҚавмларини Ҳорун алайҳиссаломга топшируб, ўзлари Тур тоғига боруб, Жаноби Ҳақ бирла сўзлашдилар. Ҳақ таоло Таврот исмли китоб юборди. Турда юрганларида Бани Исроилдин Сомирий деган бир бузуқ киши чиқуб, Бани Исроилни Ҳорун алайҳиссаломга бўйинсундурмасдин, бир бузоқ сувратига чўқундурди.\nМусо алайҳиссалом Таврот ила Турдин келуб кўрдиларки, Бани Исроил бузоқға чўқунурлар. Аччиғлари чиқуб, сувратни дарёга отдилар. Қавмларига Тавроти шарифни ўргатуб, эътиқодларини(нг) маҳкам қилганларидин сўнгра Ҳорун алайҳиссалом вафот бўлдилар. Мусо алайҳиссалом ҳам Бани Исроилни Юшаъ алайҳиссаломга топшуруб, юз йигирма ёшларинда вафот бўлдилар. Қабри шарифлари Канъонга яқин Тия саҳросиндадур...\nMuallif: Abdulla Avloniy\n1 Muxtasar tarixi anbiyo va tarixi Islom [Abdulla Avloniy] 712\n2 Vatanni suymak [Abdulla Avloniy] 7488\n3 Ватанни суймак [Abdulla Avloniy] 892


Фарҳод Арзиев: Ўзбекистон ва Россия иқтисодий муносабатлари мислсиз ўсди - 20.09.2021, Sputnik Ўзбекистон\nФарҳод Арзиев: Ўзбекистон ва Россия иқтисодий муносабатлари мислсиз ўсди\nТаъкидланишича, сўнгги 4 йилда Россия капитали иштирокидаги корхоналар 915 тадан салкам 3 мингтага етган. 20.09.2021, Sputnik Ўзбекистон\nТОШКЕНТ, 20 сен – Sputnik. Тошкентда ўз ишини бошлаган “Россия ва Ўзбекистон ҳамкорлигининг янги тарихий бочқичидаги тараққиёт ва хавфсизлик таҳдидлари” конференциясида икки томонлама муносабатларни янада ривожлантириш истиқболлари ҳақида фикрлар билдирилмоқда. Ўзбекистон ташқи ишлар вазирининг биринчи ўринбосари Фарҳод Арзиев икки мамлакат иқтисодий муносабатлари мислсиз ўсганини қайд этди, деб хабар бермоқда Sputnik мухбири.Унинг таъкидлашича, икки мамлакат учун энг долзарб масалаларда фикр алмашиладиган мазкур платформада тегишли баҳолар берилади, тавсиялар ишлаб чиқилади. Кейинги бир неча ойда минтақадаги вазият кескин ўзгарганини инобатга оладиган бўлсак, россиялик экспертларнинг фикр ва ёндашувлари янада долзарб аҳамият касб этади.Трансчегаравий таҳдидлар, халқаро терроризм ва гиёҳванд моддаларнинг ноқонуний айланишига қарши курашни муҳокама қилиш ҳам кун тартибидан ўрин олган.Арзиев Афғонистон йўналишида ҳақида гапирганда, ушбу мамлакатда давлат бошқаруви тизимини мустаҳкамлаш, терроризмнинг авж олишига йўл қўймаслик, иқтисодни ривожлантириш масалаларида Ўзбекистон-Россия ҳамкорлиги талаб этилишини таъкидлади.Олий Мажлис Сенати раисининг биринчи ўринбосари Содиқ Сафоев хавфсизликнинг биринчи омили тараққиёт ва иқтисодий юксалиш эканига эътибор қаратди.“Шу сабабли бугунги анжуманда бу икки мавзу уйғун ҳолда кўриб чиқилмоқда. Албатта, Ўзбекистон Марказий Осиё минтақасида муҳим ўрин тутади. Ҳаттоки Ўзбекистон қай тарафга ривожланса, Марказий Осиё ҳам шу тарафга ривожланади дейилади. Ўзбекистоннинг ривожи эса Россия билан чамбарчас боғлиқ. Тарихга қарасак, ўз вақтида Бухоро амирлигининг Россия билан савдо кўрсаткичлари қолган барча давлатларнинг умумий кўрсаткичига солиштирганда, икки баравар кўп бўлган. Демак, Россия бу минтақада ҳам сиёсий, ҳам иқтисодий, ҳам маданий жиҳатлардан ўта чуқур илдизларга эга. Ва бугунги тараққиёт ҳақида гапирганда ана шу тажрибани, пойдеворни назарда тутамиз. "Валдай" клуби билан биргаликда, нафақат тарихий илдизларимизни, балки келажакдаги ишларимизни ҳам таҳлил қиламиз”, - деди Сафоев.Содиқ Сафоевнинг сўзларига кўра, Ўзбекистон президентининг Россияга ташрифи чоғида имзоланган ҳужжатлар, айниқса минтақалараро ҳамкорликка оид келишув бугун алоқаларнинг энг муҳим бўғинларидан бири бўлиб қолмоқда. Сабаби, илгари бундай тажриба йўқ эди, ваҳоланки, бу ташаббус қандай яхши самара бераётганини бугун ҳаётнинг ўзи кўрсатмоқда.Анжуманда экспертлар мавжуд ҳамкорлик алоқаларини янада чуқурлаштириш имкониятларини таҳлил қилиш борасида ҳам, келажакка мўлжалланган режаларни самарали амалга ошириш чоралари юзасидан ҳам фикр алмашмоқдалар.\nўзбекистон, ҳамкорлик, россия\n© Sputnik / Дильшода РахматоваПервый заместитель министра иностранных дел Узбекистана Фарход Арзиев\nТаъкидланишича, сўнгги 4 йилда Россия капитали иштирокидаги корхоналар 915 тадан салкам 3 мингтага етган.\nТОШКЕНТ, 20 сен – Sputnik. Тошкентда ўз ишини бошлаган “Россия ва Ўзбекистон ҳамкорлигининг янги тарихий бочқичидаги тараққиёт ва хавфсизлик таҳдидлари” конференциясида икки томонлама муносабатларни янада ривожлантириш истиқболлари ҳақида фикрлар билдирилмоқда. Ўзбекистон ташқи ишлар вазирининг биринчи ўринбосари Фарҳод Арзиев икки мамлакат иқтисодий муносабатлари мислсиз ўсганини қайд этди, деб хабар бермоқда Sputnik мухбири.\nУнинг таъкидлашича, икки мамлакат учун энг долзарб масалаларда фикр алмашиладиган мазкур платформада тегишли баҳолар берилади, тавсиялар ишлаб чиқилади. Кейинги бир неча ойда минтақадаги вазият кескин ўзгарганини инобатга оладиган бўлсак, россиялик экспертларнинг фикр ва ёндашувлари янада долзарб аҳамият касб этади.\nТрансчегаравий таҳдидлар, халқаро терроризм ва гиёҳванд моддаларнинг ноқонуний айланишига қарши курашни муҳокама қилиш ҳам кун тартибидан ўрин олган.\n“Иқтисодий муносабатлар ҳақида гапирадиган бўлсак, мислсиз ўсишни кўриш мумкин, сўнгги 4 йилда Россия капитали иштирокидаги корхоналар 915 тадан салкам 3 мингтага етди. Биргина ўтган йили пандемия шароитларига қарамасдан, 240 та янг корхона ишга туширилди”, - деди Арзиев.\nАрзиев Афғонистон йўналишида ҳақида гапирганда, ушбу мамлакатда давлат бошқаруви тизимини мустаҳкамлаш, терроризмнинг авж олишига йўл қўймаслик, иқтисодни ривожлантириш масалаларида Ўзбекистон-Россия ҳамкорлиги талаб этилишини таъкидлади.\n"Валдай" клуби ва СМИТ экспертлари Тошкентда нималарни муҳокама қилиши маълум бўлди\n20 Сентябр, 10:20\nОлий Мажлис Сенати раисининг биринчи ўринбосари Содиқ Сафоев хавфсизликнинг биринчи омили тараққиёт ва иқтисодий юксалиш эканига эътибор қаратди.\n“Шу сабабли бугунги анжуманда бу икки мавзу уйғун ҳолда кўриб чиқилмоқда. Албатта, Ўзбекистон Марказий Осиё минтақасида муҳим ўрин тутади. Ҳаттоки Ўзбекистон қай тарафга ривожланса, Марказий Осиё ҳам шу тарафга ривожланади дейилади. Ўзбекистоннинг ривожи эса Россия билан чамбарчас боғлиқ. Тарихга қарасак, ўз вақтида Бухоро амирлигининг Россия билан савдо кўрсаткичлари қолган барча давлатларнинг умумий кўрсаткичига солиштирганда, икки баравар кўп бўлган. Демак, Россия бу минтақада ҳам сиёсий, ҳам иқтисодий, ҳам маданий жиҳатлардан ўта чуқур илдизларга эга. Ва бугунги тараққиёт ҳақида гапирганда ана шу тажрибани, пойдеворни назарда тутамиз. "Валдай" клуби билан биргаликда, нафақат тарихий илдизларимизни, балки келажакдаги ишларимизни ҳам таҳлил қиламиз”, - деди Сафоев.\nСодиқ Сафоевнинг сўзларига кўра, Ўзбекистон президентининг Россияга ташрифи чоғида имзоланган ҳужжатлар, айниқса минтақалараро ҳамкорликка оид келишув бугун алоқаларнинг энг муҳим бўғинларидан бири бўлиб қолмоқда. Сабаби, илгари бундай тажриба йўқ эди, ваҳоланки, бу ташаббус қандай яхши самара бераётганини бугун ҳаётнинг ўзи кўрсатмоқда.\nАнжуманда экспертлар мавжуд ҳамкорлик алоқаларини янада чуқурлаштириш имкониятларини таҳлил қилиш борасида ҳам, келажакка мўлжалланган режаларни самарали амалга ошириш чоралари юзасидан ҳам фикр алмашмоқдалар.\nЎзбекистон ва Россия савдо айланмаси ҳажмини 10 млрд долларга етказмоқчи\n16 Март, 10:57


Ҳаво йўли. янги ҳикоя. Саломат Вафо - Nurzamon.uz\nҲаво йўли. янги ҳикоя. Саломат Вафо\nДунёнинг олис бурчаги бўлмиш қумлар кўмган, сахролар бўғзига келган Моноқ элатининг уй эгалари тонггача кўз юммай чиқди. Улар ҳали инсоният пайдо бўлганига, аллақайси солномаларда 5 миллион йил деб ёзилган бўлса, беш миллион йилдан бери ҳеч ким қилмаган ишни қилишга бел боғлашарди. Кимнинг уйида бир бир парча қоғоз топилди.Кимдир болаларнинг чақмоқ дафтари ўртасидан бир йўла икки варақни қўпориб олди. Шу куни эрталаб ҳамма уйда тус-тўпалон бўлиб мактаб болалари йиғи-сиғи кўтарди. Навоийнинг суврати туширилган она тили дафтари ва ал Хоразмийнинг салла ўраган расми акс этган математематика дафтари варақлари қўпорилган болалар изиллаб йиғлашарди. Кимгадир ширинлик, кимгадир пул бериб мактабга жўнатишди. Тун бўйи уҳламай чиққан асабий оталар қаҳр билан болаларни дўппослаб эшикдан чиқаришди. Моноқ элати тонг маҳали мусибат хабарини олгандай сукунат чўккан эди. Орада икки –уч соат вақт бўлса ҳам уй эгалари, элат кадхудолари асабийлашарди. Моноқ катхудолари соат 11да Ваёнгоннинг эски масжиди биносида учрашишлари лозим эди.\nМинг машаққат билан қум бағридан тортиб олиниб сув чиқарилган ер энди бўлиқ ҳосил бера бошлаган эди. Одамлар ўттиз йилнинг нари-берисида.. итда тиним йўқ, қушда тиним йўқ ер кураб энди оғзи ошга етган эди.\nЮқоридан тушган буйруқ элатнинг катта-кичигини оёққа турғизган эди. Орол қуриб Амударё сувлари тортилгани боис Қорақум экин далаларини босиб ола бошлади. Одамлар отизда тонгдан оқшомга қадар ғимирлашарди. Эртанги оқ буғдой экилиб, ҳосил йиғилиб ҳовли, талаклар буғдойга тўлиб тошгач,ерга маккажўхори, кузги қовун-тарвуз,картошка-сабзи, пиёз, ҳатто ариқ, солмалар атрофига кузги қавоқ ва шакар лавлаги экиларди.\nЭнди эса элатнинг ризқи қийиладиган бўлиб турибди.\nМоноқ элатининг бадқавоқ эркаклари, қаҳратон совуқ ва жазирама иссиқдан юз-кўзи куйиб эрта қариган рўмолли хотинлари ўз инини ташлаб кетадиган баҳор қалдирғочларидай тизилишиб эски масжиднинг катта қироат айвонида ўтиришарди.\nЭлатқўм Маширипнинг юзи кўпчиб қизариб турар, афтидан раис кечаси мижжа қоқмаган, аллақандай азобли ўйлар исканжасида эди. Олтмиш ёшларидан ошган Маширип раис Моноқнинг ўзига тўқ обрўли одамларидан эди.\n-Мен Сизларни икки марта элатқўма йиғнағаним учун энди.. бердаги жойимиза чақирдим. Навчунлигини ўзларингиз биласизлар.Бугун Сизларни рост сўллажакликларингиз Моноқни сақлаб қолади. Сиз биласиз, Оқвошли кўлсиз Моноқ Моноқ амас..Аса кимдан сўллийди...Шихназар оға Сиздан бошлиймиз.\n- Ман Шихназар Ёқубовни ..ҳамма билади.Мани хизматим бу элата барчадан кўп сингган. Ўттиз йил Аваз Ўтар мактабинда директор бўлғонман. Юзлаган моллимларо, минглаган ўқувчилара устозлик атганман. Ўзларингиз биласизлар бир ўзим амас, қизим Назира билан юртни хизматини атиб юрибмаз. Гўзал қизим Назира она – тили адабиётдан дарс баради. Вудам кўп одамларни тақдиринда ўзгариш атди. Шогирдларини орасинда врачлар, депутатлар бор. Саломат Вафо даган ёзувчи бор.Так. Ўқиб дурибмиз. Ана Хоразм тарихини ёзиб ётибди. Ман туфайли шу элатнинг.. балким ёридан кўпи унверситетларда ўқиди. Ўйли –жойли бўлди..Так.\n- Тўҳтанг, Ших оғо.Бу натганингиз бўлди..Сизни тушунган – билган одам даб ёзғонингизни биринчи ўқинг даб чақирдим. Аҳир аввалги сафар айтвадим. Бу сиза автобиограпия амас. Оға ўтиринг гина атманг. Шу совет давринда яшоғон одамларни мияси қотиб қолғон..Сила бу гетишда мани гунимнан алдин ўлдирасизлар. Қани ким ўқийди..ман нови даб дурибман..онгшордингизла аҳир.\n- Қани Моможон сан тур.Дур, дур..числони ёзмабмиз. Шаҳноза ёзиб қўй.. бугун 24 май 2010 йил.\n-Эй, ўлсин бу бахтиқоролар. Аркак амас булар..Билмисизми..элатқўм оғо..Моноқда аркак қолмоғон..Худонам унутқон була..қайсисини алдина иш билан борсам..шундин гап.Сарим фермерни ёнина трактор сўраб борсам, новвила дийди данг ўлинга чиқин. Моможон..олтинчи гун гал..ховуз бўйинда ўтириб ..бир балиқ еяли..шийпонда йеч ким бўмийди.. Баликлар ҳам 3-4 кило бўлди. На бўлса сўлашамиз..дийди. Имонсиз. Оғо, инди ёшлиқда бир бўғон шўҳроқ бўлғонман, аркакла йигитчилик дийди. Манам ..энди хотинчилиқ..қизчилик дийман. Ҳа..ҳа..ҳа..\nЭски масжиднинг хайт кунлари жума намозлари ўқиладиган тантанали ёруғ..қироатхонаси катта столи атрофида ўтирганлар Моможон дўндиқни танигани учун рўмолли хотинлар, соябонли пахол шляпа кийган эркаклар паст-баланд овозда кулишарди. Дераза ортида мусиқасини варанглатган машина катта тезликда ўтиб кетди. Моноқлиларнинг одатича қабристоннинг тўғрисида тезликни пасайтиришарди.\n“Индамаслар диёрини сайр айладим..”..\nШу он юзи қизариб, ҳатто қорайиб кетган элатқўм Маширип Гўрўғлининг қўлидай катта панжасини столга “шап” этиб ташлади. Даврада кулаётганлар бирдан тўҳтаб, йўталиб безовта қўзғолиб қўйишди. Эски масжид биноси Ваёнгон қабристони ёнида бўлгани боис деразадан тумонат ва тобут кўтарган ёши улуғ одамлар кўринишди.Тобутга кўримсиз мото ёпилгани вафот этган одамнинг ёши катталигидан хабар берарди. Ёш йигитлар ишлашга Россия, Қозоғистонга кетгани учун баъзан тобут кўтаришга одам топилмасди.\n“Ким вафот этибди?” дейишарди аста.\n- Ким бўсам бешинчи гун ўлибди, иймон жойи бўлсин.\n“Эй, Моможон апика. Новвила дийсан..бир фермер билан кўрпага гирганинингни айтмоғонинг қолди сани..апика калланг ишлийми..шу иш, шу сўз йиғина ярашадими:”.\n“Ҳа..элатқўм бўлсанг ўзинга..бу санго мани сўкиша йўл очмийди...ўзинг сўлатмийсан воҳир...трактор сўрағонимни айтажоқ адим.. ерни ман трактир билан сурмин бурним билан сурмиман, аҳир.. ”.\n“Момми апика, чиқ, чиқ, гўзимма гўринма, эртанг соат 5 дан кейин элатқўма гал..”.\n“Бу на даганингиз бўлди..қайси соат 5 да бораман. Озонғи 5дами..хўроз қичқирминг элатқўмда натаман аҳир, ўзингизқу..бахтиқаро ўлинга чиқин пермер олтинчи гун гал даганда сўллатмадингиз-қу..”.\n-Апика, чиқ..чиқ..ман масалани дибина етишим гарак. Сан халқни ичинда юрганинг учун ҳақиқатни сўллийсан даб ўйлавадим..\nМоноқнинг турли маҳалла, элатларидан йиғилган семиз эркаклар, футболка кийган ёшлар, рўмолли хотинлар яна кулиб юборишди. Ҳе..ҳеее..ҳе.. “Момми халқнинг ичида на сабабдан юради..”.\nБу устунли улкан айвонда муборак Куръони карим, Ёсин сурлари..хадис ҳикматлари янгарагани боис .бу ҳолатдан хайратланган пардалар, гиламлар, девордаги ялтироқ соатлар силкиниб кетгандай бўлади.\nТуманга янги ҳоким ишга келганидан сўнг масжид катта саройга кўчиб, эски бинони маҳаллақўмга беришган эди. Моноқликлар ҳозиргача бу бинони эски номи билан масжид деб атарди.\nҚирқ ёшларидан ошган..офтобда қорайган юзига турли бўёқлар чаплаган Моможон шахт билан ўрнидан туриб, "дўғри гап дўғғонингга ёқмийди.."даб дўғри айтғон аканлар..\nУ кимларнидир қарғагани куйи айвондан чиқиб кетади.\nЭлатқум “бисмилло..”деб инграниб жойидан қўзғолди. У яқинда Макка - Мадинага бориб келани учун қўлида тасбехлари ятирар, оппоқ кўйлаклари охорли эди.Уст-бошидан эса ёқимли атир тараларди.\n-Манго қарангла..гапни резинкадин сўзмин..бўлодовун гапни сўллангла..Қани элни ичинда юрган кўп бололи таксичи на дийди.\n- Оға, шунин даб дуринг, маникимас худоники.. беш болам бор. Ман шу зартакчи “Матис” билан кира атиб юрган бўлсамам Қозоқа, ёки Россияйа гетмадим. Озон вилан, брат, бисмилло даб йўла чиқаман. Туркманни чегарасинан Шовотача одам қатнадим. Шундаб оға сиз яҳшисиз, апика сиз аркаксиз даб.. беш-ўн маат ишладим. Нишатин қора қозон қайнаб дурупди.\n-Таксичилиқинги ҳеч ким сўрамади, Шерзод. Қани на гапинг бор. Сўлла ...вақтимиз йўқ..Ер гаракми..\n-Оғо, гарак, гарак, шунга галётир адим. Сизам бардисини айтинча уриб ўлдирасиз..-дейди таксичи қўлидаги калитни столга тақ—тақ уриб қаддини кериб. – Брат, бир таклифим бор. Ўрисда ишлаб юрган хоразмли йигитларни 30-40 фойизи зўрдан ўй кира пулини топади. Шулара бир чопар юварали..\n- На чопар..туба..туба..на чопарамиш..-, деб ҳайрон бўлишди.\nОлтмишларидан ошган элатқум Маширип мажоро давом этаётган вақтдан бери биринчи марта жонланиб қўзғолиб қўяди. Эски амалдориги ёдига тушди чоғи...янги яшил тасбеҳи билан столни тақ-тақ урди.\n-Так-так қани сўлла..Шер. Айт, дардингни..\n-На сўз, брат, шу ади гапим, Мани ўриса юварингла..бу Матисимни киччи дамангла бир ҳафтада ўрисни айланиб қайтаман. Галсинла..ина ер, ина бололо..Ака даб гўзиннан ёши динмидовун норасталар.. аркаклара халлунг-хуллингда юриб на вор. Мундина Қозоқни устинан тортаман..шунда йўл қисқаради.Машши оғо, брат, манго жавоб барингла. Эшикда мошинда галин билан Шукуржон қизим ўтирибди. Товба, Шукуржонни юракина қурт тушибди амиш.\nКатта айвоннинг у ёқ бу ёғидан “хов, на қурт”..”..юракам қурт тушамикан..” деган товушлар эшитилади.\n-Бу қурт даган зери-завилни ўпкага,бағира тушганини эшитвадик.Оғо, юрака тушганини билмавадим. Шунга айар бу қурт урғочи..моччи бўлса операция атади акан. Манглайи шўр боломни организмида бололоб тарқаб гетмасин даб..\n-Қизингиз нечча ёшда эди, - дейди Ойжон қари қиз элатқумга яқин ўтирганидан руҳланиб журналистлиги ёдига тушиб.\n- 9 ёшда апика..Эй, сиз ҳалам ўшайча сўллийсизми..Инди шу норасида болани пичоқни тейина ётишини айтинг..дейди Шерзод таксичи..Эй, Маширип оғо..ҳаммасина Оролни қуриғони сабабмиш..Ичадовун сувимизда қуртми, паразитми кўпамиш..инди оғо.. биза бошқолордин ҳар гун қутилаб минерал сув сотиб ололиммиз..Оҳи ман ”Матиз”ни арендасина ойина 500 маат тўлийман.\n“Бор аса, сан Шерзод қизингни духтира олиб бор.Аллоҳ, шифо барсин ..Гарак – ёроғи бўса ойторсон..” дейди элатқўм бирдан улуғвор Хожи оталигини эслаб қолиб.\nБу халқ ғалати эди .. унинг қайғуси ва қувончи ҳам ўртада эди.Моноқлилар бир-бирини йўлдами, даладами, автобусда кўрса дарди-ҳасратини айтиб кетверар эди.\nҲов дераза ортида кўриниб турган оғочлар ортида улуғ Абу Райхон Беруний туғилган қадимий Кат қалъаси бор. Беруний дунёни кашф этишга ер сайёрасини ўз ўқи атрофида айланишини оламга айтиш учун шу тупроқ йўллардан юриб Кўна Урганчга йўл олган эди.\nҚум йўлининг кунботарида .. ёғоч оёғи билан етти марта хаж амалини бажарган Маҳмуд Замахшарийнинг Замахшар элати бор. У муборак ислом дини ҳақида илмий шарҳлар ва араб тили грамматикаси ҳусусида ягона асар ёзган олим ҳисобланади. Арабларнинг ўзлари уни буюк деб эълон этган. Улар Маҳмуд Замахшарийни “Араблар ва араб бўлмаган халқларнинг буюк устози..” деб ҳар кимга берилмайдиган ноёб унвон беришган эди. Араблар Замахшарийни бошига кўтаришган..унга "Жаруллоҳ.." яъни "аллоҳнинг қўшниси"..деган буюкдан буюк матлаб эълон этишган.\nШу маҳал эшик очилиб оқ, узун..эчки жун папах, сўнг Давлатёр дўғма кўринди. У узун оёқларини ҳар ёнга силталаб усул билан қарс қоқиб ичкарига кирди. Ўтирганлар бир зум қотиб қолишди. Элатқўмнинг қўшни хонасида ёши улуғ президентнинг .."тўғрими..шу гапга қўшилганлар ..қани бир қарсак чалсинчи..”..деган сўзлари эшитилди.\nМасхарабоз қарс қоқа бошлаши билан орқадан соз чалиниб, доиранинг тап-тапи эшитилди. Айвондагилар ҳайратланиб ўрнидан туриб эшикка қарашди.\n“Иҳии..ибияй..қара ким галди..”..\nБўсағада шерозий папах кийган Қаландар бахшининг жўшқин овози эшитилди.\n..Қирқ кун тўй барди ..Мисқол пари..Қизил дўдоқ, юпқа дамоқ..Мисқол пари..\nСоз ва доира оҳанги, бахшининг халқ йўлидаги қўшиғи айвонда мотам тутгандай маюс ўтирганларни руҳини кўтариб юборди. “Оға, боракансиз-у..”..”Давлатоғо..ҳа..ҳа қолишмонг..Бешинчи гун ўйа боринг момойни юбилейи..бир пачка бели бекилмагани сизики..”. “Бу мақтовдан инди ман товсиб гетдим..” деб Давлат масхарабоз оқ қалпоғини селкиллатиб юқорироқ сакрарди. Қаландар бахши “таранг..таранг..” доира “тап-тап..” этиб қўшиқни битирди.Бахши қўлини кўксига қўйиди.\n-Оға, инди гечирасиз бизани...бир вақтингизи хўш атали даб ..тамоша бўлсин даб галавардик.Малол йўқми.. Эй, новвила дабсила Маширип оғо..одам шундин ёзиб биламакан..Ўлмин дуриб..Ман ёзўлимман. Монго донгача дам омин достон айт данг ..беш-ўн маат бар данг..Маширип оғо..ҳали ўтирасилами шунда..аса ман узоқи билан бир соата галаман. Маркс оғо Давлат дўғма иккимизни чақирибди.\n- Давлат дўғмони натадакан ҳоким бува..Маркс ..\n- Ҳов, билмисилами..ҳози зомон..замон.. дўғмони замони..ман чиқмасам, Фаррух Зокиров, Оғобек Собиров,Олмохонни, Рамат оғо чиқмасадам..дўғма ҳар гун уйлани, саҳнани тўринда..\n- Масхаравозло масхаравозди чақиради. Майлисларда ҳам масхаравозлар..теливизорда ҳам Қаландар яна галсанг бор..аса..ҳеч нарса ёзмабсан-қу..дейди алланедан қаҳрга минган жангда енгилган боксёрдек қизишиб Пўлат муаллим.\n-Эй, кўп соммилдийвармангла..Маркс оғодин ҳоким Ўзбекистонда йўқ..У даҳшат одам. Ҳатто президентнинг ҳам айтганини атмаган акан. Бошқа лашкарбошиларни қолдириб, Урганчни ўртасина дунёни киндикина..Жалолиддин Хоразмшоҳни ҳайкалини қўйғон одом.\nҚаландар бахши минглаб тамошабинлар қошида тургандай созини бағрига босиб энгашиб таъзим қилади. Давлат дўғма масхаравоз сакраб-сакраб қарс қоқади. Ўтирганлар яна кулишади.\n-Аса бир омин ..данглар,-дейди ийиб кетган дўғма масхарабоз.\nАйвондагилар меҳнаткаш асал арилардай "ғувв"..бошини кўтариб, шўрлик масхарабозни талай кетишади.\n- Ҳов..на дийди бу чошғон?..\n- Асир, асир..беш-ўн маат топиб.Бердагила одамамас..омин амиш...Тажанбувада сонго омин..Гўталли..\n-На омин, ҳали бошламодиқ,жилли вўласанми..бор,бор..қайроқингни қоқ.., дейди Пўлат муаллим.\nАйвон халқининг таъна ва ҳақоратлари ёнидан ҳам ўтмаган Давлат дўғма, "..санго палон.."дегандай бир шатталаб чиқиб кетади.\n-Қани Пўлатвой..ўзингиз булара талабимиз ничик бўлишини гўрсатиб қўйинг.Галинг аса.\n-Оғо, бир-икки ой бўлди. Гўззим оғриб юрибди. Шунго 6 синфда ўқидовин оҳтиқ Сарабикага ойтиб дурдим. Ёзиб олди.\nЭлатқўм безовта қўзғолиб йўталиб қўяди. Исми каби қаттиқ қўл Пўлат муаллим тўғри сўз, юракли одамлиги билан танилган эди. Моноқнинг катхудо, қўнгши-оволари ненидир тараддутида девордаги масжид давридан қолган Каъбатуллоҳ ва оқ либосли мингларча, миллионларча одам издеҳоми акс этган расмларга тикилиб эснашди. Элат ўрис йўл деб атайдиган бурилишда олдига жигарранг айиқ қистирилган тўй машиналари турарди. Галстук таққан, костюм-шим кийган пўрим куёв болалар устига кўшагана ёпилган келин машинасини етиб келишини интиқиб кутишарди. Куёв жўраларнинг у ёқдан бу ёққа югургани, бир-бирини итариб ҳазил-ҳузул этишишгани деразадан кўриниб турарди..\nЭски масжид биносининг афтидан раиснинг хонасида ҳали ҳам юртбоши гапирар, у одамларга юзланиб “шу гапга қўшилганлар қарсак чалсин” дерди яна . Шу хонанинг эшигида котиба қизлар тамонидан ёпиштирилган кўзи ёниб турган дайди мушук фонида “..инсон бўл..” деган шиор осилиб турарди. Расмлар қаторида харбий кийим кийган одам элатқўмга келадиган одамларга қўлини бигиз қилиб, гўё “Стой” дерди.\n- Қани Шаҳноза қизим ёзғонимни ўқи..\nАйвоннинг четки устуни ёнида ўтирган чиройли оқ сариқ қиз дик этиб ўрнидан туриб, устознинг қўлидаги қоғозни олади. Шаҳнозанинг ёш навирон овози яқин вақтларгача дуои-фотиҳалар янграган толор орасида жаранглайди.\n-Ман Пўлат Ёқубов 1945 йил 23 майда дўғилғонмон. Аваз Ўтар мактабинда она тили адабиётдан дарс бараман. Мен шу мактабда 30 йилдан бари ишлайман. Шу вақтача бир ерим булк атгани йўқ ади. Инди ё юраким санчади, ё гўззим оғрийди.Буни сабаблари бор. Бололордан ҳар гун дарсни сўрийман. Ўқиб дарс тайёрлоғонло оз бўлади. Сифимизда 42 ўқувчи бор ади. Шулони 12си Россияда ота-онасини ёнинда ишлийди.\nАйвон ҳайъати луқма ташлайди: “улар мактабга борадими?..”деб сўрайди.\n-Мактабга бормайди,биринчидан, рус – тилини билмайди. Иккинчидан, ҳамма борғон хоразмлини ҳужжатлари чотоқ..шунинг учун бололо мактаба боролмийди..\n- Ҳамма синф вундинмасдир, Пўлат оғо.., дейди Ойжон қари қиз.\n-Эй, на дийсан, Ойжон..аввалги вахтла ўтиб гетди гарак. Аваз Ўтарни битирган 9 синфларни 70 фойизи қўнгши овоси билан лицейа бормиди..кўпи Қозоқа, Россияга иша гетган.. Қийизлани ҳар қишда 20-30ни ара барадила..чунки, йигитлар ёз бўйи дунёни тўрт тарафида ишлаб пул топиб қишда тўй атади. Ҳозир 17 ёшли қизлани бирдан, иккидан боласи бор..\nАйвондагилар вағир-вуғур этиб луқма ташлайди:\n- Ина сабаби топилди..аркакла ўрис хотина уйланиб, сўнг юрта юзи тушами..\n-Бўсин..хоразмлила қачон кўпайиб ўн миллион бўлади..Ман онгимни билганан вари 1 миллиондан ошмийди..бу халқ..Эй, ҳози бир 400-500 минг чиқар..кўп амас..кимни қарасанг Питерда, кимни қарасанг Москвада..\n- Моноқни қизлори хушрўй..харидоргир..аҳир..дейди Ойжон қари қиз..\n- Овот атади бу қийизла чиройли бўлиб..Дубай, Туркия, ҳатто Хиндистон иславатхонасининг жалаблари орасинда хоразмни қизлари бор акан..\nДаврага оғир сукунат чўкади. Ўтирганлар гуноҳкордай ерга қарайди.Қўшни хона телевизорида ҳали ҳам мажлис давом этар. Одамлар қарсак чалар, кимлардир ер тепарди. Ўрис йўл тамонларда тўй машиналаридаги пўрим кийинган куёв жўралари тинмай сигнал беради.\n-Шаҳноза вунин қийизла ҳақинда очиқ ёзилғон ерларини ўқима..дейди орқадан хотинлар аста.\nПўлат муаллим кўзларини ярим юмган куйи деразадан ташқарига қарайди.Гўё инсоният тарихи Ваёнгонда акс этганди. Қадим замонларда шавкатли қалъа бўлиб, қалмоқ деган ёв келиб юртни қаътлиом этиб тирик жон қолдирмаган экан.Шундан сўнг элатнинг баланд ерига жойлашган қалъа улкан қабристон шаҳарга айланган эди. Дунёда гуллаб турган қалъа қабристонга айланган бошқа юрт бормикан?. Бу қандай аянчли тақдир-ки, дунё харитасида белгиланган Ваёнгонн шаҳари..аллақачон қабристонга айланганини ҳеч ким билмайди. Бу қабристонни қора тақдирлар таъқиб этар эди. Хоразм шоҳлигининг улкан беклиги бўлган бир вақтлар Ойжон қари қиз ва Назира муаллимнинг шогирди Саломат Вафонинг бобоси Нуржон Баҳодирхон от сурган Моноқда, Хоразмда туғилган..умр бўйи дунёнинг тўрт тамонида яшайдиган хоразмликларни вафот этгач, ёки ҳалок бўлгач олиб келиб шу қабристонга кўмишарди.\nБолалигида Моноқ кўчаларида ўйнаб, Аваз Ўтар, Ҳақиқат мактабида, энди ҳувиллаб ётган лицейларда ўқиб дунёнинг турли тарафига сочилиб кетган хоразмликлар..умр бўйи бир-бири билан кўришмас эди. Улар тириклигида бир-бири билан кўришишига, дарёю-денгиз, тоғу-тош.. юрт босиб келишга сира вақти бўлмасди. Энди улар дунёдан кўз юмганидан сўнг, оёғини узатиб Ваёнгонда дўзах ёки жаннат боғларида бир-бири билан тўймай сўзлашиб юришарди.\nЎқувчи қиз Шоҳноза ҳаяжонланиб муштига аста йўталиб яна ўқишда давом этади.\n-Аса, шу никрологни шундин даб ёзали.. Ўқитувчи Пўлат Ёқубов..халқи Россия, Қозоғистон..Туркия..дунёнинг тўрт тамонина кўчиб гетган....баъзи ўқувчилари тунги капалака айланғон ..энг асосийси..ўнлаб..юзлаб отасиз, баъзилари онасиз ўсаётган синф ўқувчиларини гўзлариндаги ғусса, ичикиш ва соғинч ифодасига чидай олмай 66 ёшида ўлди.. Пўлат ўқитувчини қариндош –довғонларина, дунёнинг тўрт тарафина сочилғон баланд саройларни алдинда қул бўлғон, Хиндистонни дўндиқлар уйинда етиб борғон Хоразмнинг энг ақлли ва гўзал қизларига таъзия билдирамиз..даб ёзинг. Бори шойирдлара ..домилланг гўйиб ўлди..данг..\nЭлатқум бир оз буғиқ овози билан гуноҳ қилган боладай бошини кўтармайди.\n-Пўлат оғо..дўғридон..бир-икки қиз гетса гетган чиқар..вундин Сиз ойтқондинг кўп амас..\nЭлатқўм гўё бошқа бировга гапиргандай муаллимнинг юзига боқмай....қани Ойжон ..сан ўқи..дейди аста.\nОЙЖОН ҚАРИ ҚИЗ.\nОлмиш ёшига яқинлашган умр бўйи эркак юзини кўрмаган дунёнинг энг хунук, катта пачақ бурунли бадрўй аёли Ойжон кўзойнакларини тўғирлаб қўйди.Балки, уни қуёш билан бирга уйғониб то тун қаронғилигигача дунёнинг минг хил ташвишлари билан куймаланадиган Моноқ халқи орасидан ажралиб чиқиб университетда ўқишига унинг кўримсизлиги ҳам сабаб бўлгандир. Балки, у ўқиб умр бўйи Ойжонни зор қилган йигитларга ўзини кўрсатиб қўйиш учун ҳам кунлар, ойлар ярим оч юриб, қишнинг қаҳратонида ўрис йўлда автобус кутиб совуқдан ушиб ўқигандир.. Аммо, дунёнинг барча ҳақиқат қонунлари шўрлик журналистга келганда ўз кучини йўқотган эди. Университетда ўқиб “Шовот истиқболи” туман газетасининг стол ва стулдан иборат ялонғоч кабинетида иш бошлаб, собиқ бош муҳаррирнинг чарм ўриндиқли йиртиқ баланд креслосида ўтирсада..дунёда эркак зотига қирғин келгандай бирор йигит унинг юзига боқмаган эди.Воҳ, шафқатсиз тақдир..\nОйжон қари қиз ўқитувчи Пўлат Ёқубовнинг набирасига айтиб ёздирган некрологининг сўнггигача эшитишга куч тополмади. Айни шу каби шафқатсиз ҳақиқатларни ўз бошидан кечирганини ўйлаб кўзларидан ёш оқди. Балки, тақдир хукми, балки қуриган она Орол, балки Хоразмнинг адоқсиз пахтазорларига.. уруш йилларида бомбаларга ишлатилган меркоптопост дориси сепилгани туфайли ота-онаси ўлмаганида уни ҳам бир этак боласи бўлармиди. У болаларини меҳрсизларча ташлаб хорижга ишга кетмасди, тандирда гўштли, ёғли патирлар ёпарди. Гўшт йўқ бўлганида пиёз,бир оз мол ёғидан тўғраб, мурч сепиб қозонда пўссиқ ва кўмач қотирарди..\nЁн-атрофдан ..айвоннинг қаронғи бурчагидан “Ойжон..Ойжон..” деган саслардан сесканиб ўзига келади.\n- Эй, бошинғизи кутаринг..найа йиғлийсиз..бир боша бир ўлим вар..\n-Оға, Сизни навчун элат катхудоларина Қорақумдағи ерарни сақлаб қолиш учун ҳар ким ўз-ўзна таъзия хати ёзиб галсин даганингизни..энди тушундим.Сиз эски масжид жойинда одамлар фақат ҳақиқатни ёзади даб ўйлағонсиз. Шундаб Моноқни сақлийман даб ўйлоғонсиз манимча. Таъзиянома даганингиз “Хоразм ҳақиқати”,“Шовот истиқболи” “Геч ёқтилиқ” газитасини 4 бетида чиқадовин некрологни айтосизда..Маширип оғо..Момми апикага оғир сўз ойтиқ..кўнглина дейдик, лекин ву Моноқдоғи бор ҳақиқатни билар ади..- дейди Ойжон қари қиз кўз ойнаги устидан қараб.\n- Ким вунга на дади..отойи-бува гап бор. “Ғора ғ.. дасанг ори галади..”..бердан бурга чўқиғондин сакраб гетиб қолди..\nАйвоннинг улкан устунлари ёнида кимлардир пиқир-пиқир кулишади.\n- Сўллийдовин одоминам топибди була..эл кимлара қолди?.\nОрқароқда ўтирган футболкалари ёшлар тиззаларини уриб овозсиз кулишади..\n-Ойжон Мадраҳимова 1966 йил Шовот туманида Беш марган элатида туғилди. У Урганч давлат университетининг тарих, география факультетини битирганди. Ойжон умрини халол меҳнатга сафлади. Туман ҳаётидан ва хоразм одамлари тақдири ҳақида кўп мақолалар ёзди. Ота-онасининг уйидан 7-8 йил бўлди чиқиб кетганига..ҳозир туман ўрдакчилик фабрикасининг ётоқхонасида яшайди. Моноқ қалъа лицейи ўқитувчилари кўмагида ёшларни ватанни севиш руҳида тарбиялайдиган иккита шеърий китоби босилди. Шоира тез-тез макаб ва лицей жамоси билан учрашиб ўзининг ватан ва муҳаббат ҳақидаги шеърларини ўқиб беради..\nШу маҳал йиғиндаги кимдир кулиб юборади. “Ўзбекистон халқ шоираси Ҳалима Худойбердиева бўла. Ойжон Мадраҳимова амиш нича маат ойлиқ оладакан шу муҳаббат куйчсис...”.\nОйжоннинг бутун умри давомида улғаймай қизлик оламида қолиб кетан қалби ларзага келади. Кўзида яна ёш айланади. Қоғоздан бошини кўтармай ўз-ўзига сўйлагандай ғулдирайди.\n-Мен энг одобли аёл бўламан деб ўттиз йил уйдан тўғри газета биносига бориб келдим. Емадим, ичмадим..ароқни ёнина бормадим..ичмаганим учун мени сўнг-сўнг .. ташкиллара ойтмадилар..Бизани хотинларимиз аркаклар билан данг ичадовин бўлғинонинда майпараст хотинлар ҳақинда мақола ёздим. “Ароқ ичиб шеър бўлғон хоразмли хонимлар” деган мақолам учун бошима на гунларни солдилар. Йигирма йил ишлаганим газетадан ишдан бўшатдилар. Анг ёмони тўйда юз берди. Ўрис йўлнинг ёнидаги тўйхонада бир тўп маст-аласт хотин ташланиб қолди. Бошимдан рўмолимни юлиб олдилар, хотинлар бир-бир галиб юзима туфлади. Ёшроқ қизлар “..оғзингга сичин сани қари қиз ..қари товуқ.. бизани ароқ ичишимизни ёзишдан аввал .бировларни оғзини исқағининча .. гўттинг оғриб бола дўғ... аввал сан ҳам ара бор. Ким ҳам оларади сани 50 ёшдан ошдинг.. Сани бу дуришинг билан” пўсиқа ўраб ташласа ит искамийди”, деб итариб ера йиқитдила.Ким дапди, чой билан ичаман даб столдан конфет, пишириқ олвадим..кимдир шуларни устимдан сочди..оға...\nЙиғиннинг бир четида ўтирган ширмой нондай қизил юз, тилла тишли хотин .. шу Ойжонни дапганларини гўрвадим...дейди.\n-Бир аркака алимни ушлатмадим. “Шовот истиқболи” газетасинда ҳам ёздим. Уйда ҳам машинкамни чиққилатдим. Бошимни кўтариб қарасам ..олтмиш йил умримни яшаб қўйибман. Бу умрни қачон, нерларда яшадим, билмайман. Журналист Ойжон Мадраҳимова фарзандсиз, авлодсиз иш учун ўлди данглар..Оғоло..ўлсам..изимда она даб йиғлидовун дўғоним йўқ.. Оғоло..ўлсам..гўрима бориб дуои-потиё атадавун одам йўқ..қориндош-дўғонларим дунёдан ўтиб гетган..қанотларим қайрилғон..Мен тирик ўлимга махкум этилганман. Ойжон оила қуролмай, фарзанд кўрмай, ота-онаси, оға-инилари, апика, укалари учун ёниб ўлди данглар. Машши оға ..шурда сўз баринг, сўз баринг, оғо..ўлсам..гўрима мармартош қўйиб ..”Шовот истиқболи..” қоғозлари билан қўшилиб ёнган Ойжон..даб ёздинг.Бу мани таъзия қоғозим, ҳам элатдоғиларо васиятим бўлади.Эй, манингдин гўйган одоми Қорақумдан ер нага гарак..ман уни Ваёнгонбувағо олиб гетаманми..\n- Эй, нишатдингизлар бу.. ука,бунга галишмавадик. Жонинг соғ бўлсин..нага қисинасан.. ана Алишер Навоийдек буюк одам оила қурмоғон акан. Сан биринчи эмассан.. кўп шойир-ёзувчиларнинг аҳволи шу..\nШу он бир таҳлам катта-кичик қоғозлар, сариқ тўлов тилхатлари, конвертлар.. қаноти қайрилган қушлар каби столга тушиб ҳар ёққа сочилиб кетди. Йиғилганлар қоғоз учган тамонга анқайиб қарашди.\n-Эй, отасина налат.. бу ҳаёт амас.. Анагул опабийими икки ўғли ит ўлган йўлдоғи “Жаслиқда” ётибди.. Нага ётгонини ўзиам билмийди. Қора қоптолдан гетсин..шу қамоқхона шундин оғир жой акан..Ҳозир 2010 йил..Ҳар гун икки-уч ўли чиқади акан. Мани Ҳасанбой ўғлим Россияда 12 этаждан тушиб ўлди. Тўлқин оҳтиқимни Москва вилоятинда электричка босиб гетди.. Паҳловон Маҳмуддин полвон болам ўзинан ўзи надан ўчакдан йиқилади. Бормоғон ерим қолмадди..Маширипбой шунинг учун бизани бера тўпладингми?. Ука, аса мани ёзиб қўйинглар..Хайитгул Шомуротова уруш қурбони бўлди, данг. Шомуротова 40 йил “Ҳақиқат” колхозинда катмон чопди. 70 ёшинда оёқини узатиб дам оламан даганда..уруш қурбони бўлди данглар..аҳир, ўрисда, қозоқда ўлганлар эълон қилинмағон урушни қурбонлари, аҳир.\nҚўшни хона телевизорими, ёки радиодан президентнинг гулдиррос қарсакларга кўмилган нутқи давом этарди. “Сабр қилинглар, халқим..Мен Сизларни 2010 йил оҳирида ёруғликка олиб чиқаман...”..\n-Бир гапинам ишонимман буларни ..болаларни ўлимина жавоб беражак одам борми?.\nМаширип элатқўмни жон-пони чиқиб кетди. Бирдан қон босими кўтарилиб қизарди.\n-Апика, тўҳтанг. Ҳар гапни сўллийвармидилар..Сила мани ажалимнан беш гун алдин ўлдирасизлар. Сизни болангизни биров мажбурлаб ўриса ювардими..ўзи гетди-қу.. Урганчда, Тошкентда қурилишларда одам йўқ экан. Ўғилларингиз галсин ишласин ади..\nХайитгул она умр бўйи эркаклар билан тенг кетмон чопган катта қўлларини кўтарди. “Етар” деб ишора қилди. Шахд билан ўрнидан турди. Этагида қолган қоғозларни ҳам столга отиб шиддат билан эшикдан чиқиб кетди. Масжид йўлакларида унинг “Манингдин болам даб гуйгайсан..” деган буғиқ саси эшитиларди.\nҚуёшда қорайган икки – учта бола ичкарига кириб эшикни катта очиб туришди. Эшикдан бир қучоқ қоғоз қутилар, ялтироқ қоғозли ўрамлар кўтарган Марат тотор кирди. У қўчоғидаги школадлар, печенье, холва, пишлоқ, конфетлар ва думалоқ қоғоз таҳламлари ва хурмоларни столга ташлади.\n-Машши оға, бу на аза, бу на йиғи-сиғи..эй, хароп атибсиз.. Хавар юварибсиз..ўзим галдим. Оқшом Қозоннан учдим. Хайит ана йиғлаб борётир акан..Қўлима ничча доллор илса шуни барибардим. Вуни қўйинг..буни қўйинг ..маннан сўранг.. Биза Шуҳрат билан Хоразмни қутқариш йўлини топдик. Хоразмни тўрт тамонини туя карвонлари қўямиз..аҳир, оғо..бизада қум кўп..Дунёни ҳар жойидан поездда, самолётда галган турст меймонларни белгиланган манзила 2-3 чақирим қолғонда тўҳтатиб туя кажавалари, туялара миндирамиз . Қумлара, кўллара, миллий қўриқхона даб эълон қилинган тўқайлар ва Орол денгизи бўйина канат йўллар, ҳаво йўллари қурамиз..Сайғоқлар овини уюштирамиз. Хомийлар бир имомиза маатал дурибди, оғо. Ина Шуҳрат гувоҳ, ву ҳозир галади. Эй, Қорақумдоғи бир қарич ерларингизи қўйсониза..мани Хоразм ҳаво йўли.. ғоям амала оширилса..минг- минглаб одамла ишли бўлади..Бу дагани туристик элатлар, кафелар, мотелар,хостеллар, машина устахоналари, парранда, эчкичилик, қуёнчилик, туяқуш, товусчилик, хунармандлар..фермерлари..дегани..\n- Мотеллар, хостеллар на дагани..дейди кимдир.\n-Тўҳта, тўҳта..Марат. Нил оғам тондорми?. Қачон ароқ ичвадинг, гўзларингни зўрдан очасанқу..деди кулиб, балки, бир оз шубҳаланиб элатқум Маширип берган худога ёқибди маъносида ....унга қўлини узатиб.\n- Брат, при чём берда ароқ ичганим..Сила шунинсила яхшилиқ ҳам ёқмийди..шуни тайинда ҳам бир ёмонлиқ бор даб ўйлийсила..Оғо, ман тоторман, лекин Хоразм мани юртим. Хоразм туркларни, тотрлар, туркман, озор, сибир туркларини юрти..Хоразм дили барча туркий оламнинг дили..\nСила одома шун даб юртни Қутайбага долотдигизла..шундаб Чингиза ем атдингизла.Шундаб Жалолиддин Хоразмшоҳни ёт юртлардо сийрон атиб ўлдирдингизла..\n-Буларни оғзина ароқ дейса бўлди..деган товуш қалқийди устунлар орасида.\nШу он масжиднинг асрий сукунати чўккан деворлари, толорли заллари, дунёнинг турли қутбда жойлашган мамлакатлар соатларини, намоз вақтларини кўрсатадиган, Хива хонлари саройлари қандилларига мангзайдиган фонусли қандиллари зириллаб кетди. Эшикни икки табақаси очилиб ўнлаб сурнайчилар.. доирачилар, "Гулноз" тахё кийган ўн-ўн икки ёшларидаги халфа қизлар, бахшилар “Сурнай Лазги..” сини чалиб кирдилар. Кўз ёш тўкаётганлар, бурнини артаётган қариқизлар, энгашиб ўтирган Пўлат муаллим, Маширип элатқўм, ўтиравериб жонидан тўйган элатдан келганлар бошини кўтариб ғаройиб тўпга қараб анграйиб қолдилар.\nМовий чарм жилд кўтарган Шуҳрат Марат билан кўришиб элатқўмнинг олдига боради.\nСурнай оҳанглари ва доира тап-тапи, масхарабозлар ҳайқириқи, ёш халфа қизларнинг чийиллаши қоришувида Шуҳратнинг овози эшитилади.\n-Оғо, бу ўйин иш амас.Биза шунин проект атётирмиз..бера галган меймонлар ..ўтни устинан ўтадилар. Бу ёз ва қиша мослаштирилади.Марат билан галишдик, биза йўл четинам Хива ғоли дўшиймиз..\n"Ҳа..ҳаҳа..".кулишади айвондаги моноқликлар, кетишга чоғланаётган қўни - қўшнилар.\nМасхарабозларнинг “ола..киштак ротолло..ротолло..ротолло..” ҳайқириқлари орасида элатқўм Маширипнинг “..ука, санам ичибсанми.. аса бирга лаққодон дўйиб "Бедана" ороқи билан..” деган сўзлари эшитилади.\nСозчилар, халфа қизлар ора –сира “Машши оға ..Марат оғо, Шуҳрат ука .. тўйингиз муборак бўлсин” ҳайқириб, чийиллаб қўйишарди.\n“Хоразм Лазгиси”нинг авж оҳанги билан дераза ортида ястланиб ётган бир вақтлар гуллаган қалъа бўлган Ваёнгон қабристони орасида аллақандай ноувофиқлик бор эди.Бу йиғи ва табассус орасидаги энг узоқ ва энг яқин масофага ўҳшарди.\nМай – июнь. Тошкент.


ТАЭКВОНДОЧИЛАРИМИЗ ВЬЕТНАМДАН 12 МЕДАЛЬ БИЛАН ҚАЙТИШДИ - Ўзбекистон овози газетаси\nТАЭКВОНДОЧИЛАРИМИЗ ВЬЕТНАМДАН 12 МЕДАЛЬ БИЛАН ҚАЙТИШДИ\nВьетнамда таэквондо (WTF) бўйича кадетлар ўртасида II Осиё чемпионати бўлиб ўтди. Керуги ва пумсе йўналишлари бўйича ўтказилган мусобақада 20 га яқин мамлакатдан спортчилар иштирок этди. Унда терма жамоамиз аъзолари 2 олтин, 2 кумуш ва 8 бронза медални қўлга киритди.\nМусобақанинг керуги йўналиши бўйича Азизбек Раҳмонбердиев олтин, Амир Тўраев ва Муниса Каримова кумуш медаль соҳиби бўлди. Шунингдек, Даниил Ким, Ирода Миртожиева, Ксения Смирнова ва Севинч Мусирова ўз вазн тоифаларида бронза медали билан тақдирланди.\nПумсе йўналишининг яккалик баҳсларида иштирок этган Ирода Умрзоқова олтин, Айнура Умрзоқова ва Исломбек Ражаббоев бронза медалларига сазовор бўлди. Шунингдек, мазкур йўналишнинг жуфтликлар ўртасидаги баҳсларида Ирода Умрзоқова ва Исломбек Ражаббоев бронза медалларини қўлга киритди.


Самарқандлик атлетларимиз ўн икки медалга эга чиқди - zarnews.uz\nСамарқандлик атлетларимиз ўн икки медалга эга чиқди\nСамарқанд ихтисослаштирилган олимпия захиралари мактаб-интернатининг тўрт нафар оғир атлетикачиси яқинда Шимолий Кореянинг Пхеньян шаҳрида ўтказилган оғир атлетика бўйича ўсмирлар ва катталар ўртасидаги Осиё чемпионатида ғалаба қозонди.\nЖумладан, Дониёр Ҳамидов беллашувнинг даст ва силтаб кўтариш йўналишида 3 та олтин ва 1 та бронзани қўлга киритган бўлса, Азимжон Ҳожиев мусобақада 3 олтинга эга чиқди. Оғабек Тўхтаев 1 тадан олтин, кумуш ва бронза медаллари билан тақдирланди. Ҳожиакбар Олимов 2 та бронза медалини олиб келди.\nБугун чемпионларни табриклаш учун мактаб-интернатида тадбир ташкил этилди. Унда спорт фахрийлари, ғолиб бўлган спортчилар ота-оналари, мактаб-интернати тарбияланувчилари қатнашиб уларни мусобақа жараёнлари билан ўртоқлашди.\n– Спортчиларимизнинг ютуғи кейинги пайтдаги энг каттаси бўлди, – дейди вилоят оғир атлетика федерацияси ижрочи директори Ғайрат Толибов. – Энг муҳими, бу ғалаба шогирдларимизга 2020 йил Токиода бўлиб ўтадиган XXXII ёзги Олимпия ва XVI Паралимпия ўйинларига йўлланмани қўлга киритиш учун рейтинг балларини беради. Тадбир якунида мактаб-интернат маъмурияти томонидан ўқитувчи ва мураббийларга ташаккурномалар берилди.\nТеглар: оғир атлетика


Эрондаги шахтада юз берган портлаш оқибатида 21 киши ҳалок бўлди\n01:36 / 04.05.2017\nЭроннинг Гулистон вилоятидаги кўмир шахтасида юз берган портлаш оқибатида камида 21 киши ҳалок бўлди. Бу ҳақда Tasnim ахборот агентлигига вилоят маъмурияти вакили Рамазон Баҳромий маълум қилди.\n"Бир неча дақиқа олдин шахтадан ҳалок бўлганлар жасадлари чиқариб олинди. Ташқарига 21 жасад олиб чиқилди", деб айтди Баҳромий ва айни вақтда сўнгги маълумотлар шундай эканлигини қўшимча қилди.\nПортлаш 3 май кундузи вилоятнинг шимолидаги Озодшаҳр яқинидаги "Замастоний Юрт" шахтасида юз берган. 1,8 минг метр чуқурликда 40 нафардан 50 нафаргача кончи қолиб кетган. Воқеа жойида Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси бўлинмалари ва вайроналар остида одамларни излашга ўргатилган итларга эга кинологлар иштирокида қутқарув операцияси ўтказилмоқда.\nДастлабки маълумотларга кўра, портлашга метан гази миқдорининг мумкин бўлган меъёрдан ортиб кетганлиги сабаб бўлган. Сиртда бўлган 29 киши турли жароҳатлар олганлар. Улар Озодшаҳрдаги шифохоналарга етказилганлар. Аввалроқ Reuters ахборот агентлиги 69 киши жароҳат олганини маълум қилган.\nпортлаш Эрон шахта


Пластик картадаги пулни накдлаганда фоиз олиш мумкинми?\nМиннатли нарсалардан фойдаланса бўладими? 05.04.2018\nОта-онасини қаровсиз қолдирган фарзанд оқ бўладими? 16.11.2017\nПулнинг қадрсизланиши ва қарз масаласи 14.10.2017\nГуручни бўяб сотса бўладими? 03.03.2017\nДиплом иши учун олаётган пул пора эмасми? 09.02.2017\n“Маошимнинг қанчасини садақа қилай?” 05.02.2017\nМолнинг пулини бўлиб-бўлиб берса бўладими? 24.01.2017\nУстачиликдаги шериклик масаласи 23.01.2017\nКафолат пули (заклад) олса бўладими? 21.01.2017\nЗакотни масжидга берса бўладими? 12.06.2016\n“Бу порами?..” 05.03.2016\nАқиқа ҳаражати кимнинг бўйнида? 27.02.2016\nҲаром нарсаларни ғайридинларга сотса бўладими? 17.02.2016\nНикоҳ ўқигани учун домлага қанча берилади? 13.02.2016\nҚарз олди-берди масаласи 23.12.2015\nПластик картага савдо қилаётиб ёхуд пластик картадаги маблағни нақдлаштиришда маълум миқдорда фоиз олиб қолса бўладими. Бунинг хукми қандай?\nБисмиллаҳир роҳманир роҳийм. Бу саволга жавоб беришдан олдин муҳим бир нарса ҳақида қисқача тўхталиб ўтсак. У ҳам бўлса рибо масаласидир. Рибо бу судхўрлик дегани. Маълумки, инсонларда иккита заиф ва нозик нуқта бор. Бири молиявий муносабатлар бўлса, иккинчиси аёллар билан бўлган муносабатларни ўз ичига олади. Шу боис ҳам мазкур икки нарса хусусида Китобу Суннатда кўп ва хўп ўгит ва огоҳлантиришлар келган. Шариат илмига оид китобларимизга назар солсак, касбу кор ва пул топишга оид кўплаб ҳукмлар баён қилинганлигининг гувоҳи бўламиз. Бу ҳам бўлса пул топиш, мол дунё орттириш каби ризққа оид масалаларнинг динимизда нечоғли муҳим ўрин тутганлигидан дарак беради. Инсон топаётган пулини қаердан келиб, қаерга сарфлаётганига жиддий аҳамият бермоғи лозим.\nЗеро, инсоннинг ризқи ҳалолдан бўлса, кўнгли хотиржам бўлади, дуоси тез ижобат қилинадиган бўлади. Кимнинг дуоси мустажоб экан, дунёда ундан кучли инсон бўлмайди. Набий алайҳиссалом Саъд ибн Абу Ваққос разияллоҳу анҳуга ”эй Саъд, ҳалқумингни покла, дуоси ижобат қилинадиганлардан бўласан!”, деган эканлар (Имом Табароний ривояти). Боз устига топаётган ризқининг ҳалолдан бўлишига эътибор бермасдан аралаш - қуралаш, ҳаром - ҳариш еб - ичиш, одамларни алдаб ёки зулм қилиб пул топиш дунёю охиратда ёмон оқибатларга сабаб бўлади. Болалар тарбияси бузилади. Уларнинг яхшиликка бўйин эгиши, мўмин-қобил бўлиб вояга етиши қийинлашиб қолади. Чунки, ҳаром луқма кишининг табиати ва руҳиятига салбий таъсир кўрсатмай қолмайди. Охиратда ҳисоб-китоби эса ҳаммасидан ёмон оғир бўлади. Шу боис Қуръони карим ва ҳадиси шарифларда ҳалол-покиза нарсалардан ризқланишга тарғиб этилар экан, айни чоғда ҳаром йўллар билан касб қилишдан қаттиқ қайтарилади. Рибо-судхўрлик эса ҳаром қилинган касбларнинг энг аввалида туради.\nШариатимизда умумий маънода рибонинг икки хил тури ҳақида сўз боради. Бири насия рибоси, иккинчиси фазл (ортиқлик) рибоси деб аталади. Насия рибоси маълум муддатга қарз бериб, уни қайтариб олаётганда берилган қарздан ортиқроқ миқдорда пул олишда намоён бўлади. Замонавий ва халқона ибора билан айтганда бу процентга пул бериш деб аталади. Фазл (ортиқлик) рибоси эса иккита бир жинсдаги нарса айирбошланаётганда тенг равишда айирбош қилинмаслигида кузатилади. Бунга мисол тариқасида иккита тилло ёки иккита кумуш ёхуд бирор валюта бир-бири билан айирбошланаётганда 100 грам тиллани 110 грам тиллага алмаштириш ёки 100 000 сумни 90 000 сумга алмаштириш каби ҳолатларни олиш мумкин. Агар шундай қилинса, бу шубҳасиз рибо бўлади ва уни қилганлар қаттиқ гуноҳкор бўладилар.\nАбу Саъид Ал - Худрий розияллоҳу анҳудан ривоят: Расулуллоҳ соллалоҳу алайҳи ва саллам: “Олтинни - олтинга, кумушни - кумушга, буғдойни - буғдойга, арпани - арпага, хурмони - хурмога ва тузни - тузга алмашганингизда тенгма - тенг ва қўлма - қўл алмашингиз. Энди ким зиёда қилса, ёки зиёда қилишни сўраса, бас у рибо қилибди. Олувчи ҳам, берувчи ҳам тенгдир.” – дедилар.\nФазл рибоси шу олти нарсанинг ўзида бўладими ёки шуларнинг иллатларига (яъни сифатларига) эга бўлган, шуларга ўхшаган, бошқа нарсаларга ҳам қиёс қилинадими? Бу масалада жумҳур уламолар мазкур нарсаларнинг вазифасини бажарадиган ва уларнинг хусусиятларига эга бўлган бошқа нарсалар ҳам шулар ҳукмига киради, дейдилар.\nҲозирги замонда тилло ёки кумушнинг ўрнига қоғоз пуллар муомалага кириб кетган. Тилло ва кумуш эса айирбошлаш воситаси эмас, балки, тақинчоқ, мулк ва ҳоказо сифатида ишлатиладиган нарсаларга айланиб қолган. Бугунги кунимизда қоғоз пуллар қадимда тиллою кумуш бажарадиган вазифани бажаради. Демак мазкур нарсаларда ҳам рибо ҳосил бўлиши мумкин.\nШунга кўра пластик картадаги пулни нақд қилиб бераётганда мисол учун 100 000 сумга 90 000 сўм бериш шаръан рибо ҳисобланади ва бу иш ҳаром бўлади. Негаки, пластикдаги пул билан қўлингиздаги нақд пул биржинсли нарса. Юқоридаги ҳадиси шарифда эса биржинсли нарсалар айирбошланганда тенгма - тенг ва қўлма - қўл бўлиши лозимлиги айтилган эди. Демак, бировнинг пластик картасидаги пулни нақдлаб бермоқчи бўлган одам ҳеч қандай ортиқча пул олмаслиги керак. Акс ҳолда рибо содир қилинган бўлади. Валлоҳу аълам


Узбекистон четдаги фукаролари учун чегараларни очиши керакми? – хукукшунослар уртасида мунозара – КУН УЗ\nГлавная / Маданият / Узбекистон четдаги фукаролари учун чегараларни очиши керакми? – хукукшунослар уртасида мунозара\n31.05.2020\tМаданият Comments Off on Узбекистон четдаги фукаролари учун чегараларни очиши керакми? – хукукшунослар уртасида мунозара 228 Показы\nРоссияда уз юристлик фаолиятини олиб бораётган Зарнигор Омониллаева бир неча кун аввал фейсбук ижтимоий тармогида «Чегараларни очиш керак» сарлавхали постини эълон килди. Унда бир нечта давлат уз фукаролари учун чегараларини очаётгани, Узбекистон хам шундай йулдан бориши кераклиги хусусида суз боради.\nАммо Россиядаги бошка бир хукукшунос Ботиржон Шермухаммад коронавирус хавфи хали бартараф килинмагани ва чегараларни очишга хам эрта эканлигини билдирди.\nKun.uz мухбири ушбу мавзу юзасидан икки хукукшунос иштирокида онлайн мунозара ташкил килди. Унда хукукшунослар узлари билдирган фикрларини асослашга харакат килишди.\nЗарнигор Омониллаева:– Постда аввало мигрантлар нима учун уйга кайтиш харакатида эканлигини ифодалаб беришга харакат килдим. Уларнинг уйга кайтиши учун кандай тусиклар борлиги, чегараларни ёпик тутиш учун карши аргументларни тахлил килишга харакат килдим. Шу билан биргаликда, чегаралар очилмаса нима булади деган саволдан келиб чикиб хам уз фикримни беришга харакат килдим. Бу холатни Россияда фукаролари, мехнат мухожирлари анчагина колиб кетган бошка давлатлар – Арманистон ва Молдова мисолида вазиятни тахлил килишга харакат килдим. Арманистон ёки Молдова уз чегарасини очмаганда балки менинг хам бу масалада позициям кучаймаган буларди. Чунки Россиядан ватанга кайтмокчи булган узбекистонлик мехнат мухожирлари куп. Арманистонга, Молдовага кайтмокчи булганлар хам узининг фукаролари. Узбекистонга кайтмокчи булганлар хам узининг фукаролари. Шунинг учун узбекистонликларни узини уйига киритмасдан уларнинг чегараларда, Россиянинг узида огир шароитда колиб кетишига йул куйиб бериш коронавирусга карши курашиш нуктаи назаридан хам нотугри хисобланади. Хозирда мехнат мухожирларига берилаётган хар кандай ёрдам бир марталикдир, яъни бевосита давомий ёрдам эмас. Мехнат мухожирининг ишга чикиб кетгунича ёки Россияда шароит яхшилангунча уларни яхши шароитда саклаб туриш мумкин булган ёрдам берилаётгани йук. Бу ёрдам тугаши билан уша мехнат мухожирлари худди уша сабаблар билан барибир яна уйга кайтишни истайди. Шунинг учун уларнинг ватанига кайтишига карши чиккандан кура, кайтишига рухсат берган холда бу жараёнларни тугри ташкиллаштириш тарафдориман.\nБотиржон Шермухаммад: – Узбекистон фукароларининг Узбекистонга кириши учун чегаралар ёпик эмас. Шу пайтгача Узбекистон уз фукаролари учун чегарани ёпгани йук. Муаммо – Узбекистон чегарасига етиб боришда. Фукаро каерда булишидан катъий назар Узбекистон чегарасига етиб борса, худудга киргизилади. Хатто чет эл фукароси булса-ю, Узбекистонда доимий яшаш хукукига эга булса, уни хам киргизади. Муаммо доимий самолётларнинг йуклигида ва Узбекистон-Россия уртасида тугридан-тугри чегаранинг йуклигида – уртада Козогистон бор. Козогистон уз худудида касаллик кенг таркалгани учун чегарани чет эл фукаролари учун ёпган. Поезд ва автомобил йуллари Козогистон оркали утгани учун хам Узбекистонга боглик булмаган муаммо бор. Бу Козогистон хукумати билан бирга хал килинадиган масала. Тугридан-тугри рейслар масаласини ташкил этишнинг хам уз муаммолари бор. Чунки у бир томонга буш келади, доимий рейс эмас, чартер рейс булгани учун хам икки бараварга кимматга тушади. Кайтишни истаётган бунча одамни кайтариш масаласи бор.\nПост юзасидан бир неча жихатларга эътибор каратмокчиман. Узбекистон фукароларининг ватанга кайтиш хукукини чеклаб булмайди, деган фикр айтилган. Бу хукукни хеч ким чеклагани йук. Тугри, фукароларнинг ватанга кайтиш хукуки бор, лекин бундан ташкари, карантин коидалари хам мавжуд. Узбекистоннинг 3-4 млн фукароси Россиядан ватанга кайтмокчи, лекин Узбекистоннинг узида хозир 30 млн.дан ортик ахоли бор. Хукумат факатгина четда юрганларнинг хаёти учун масъул эмас, Узбекистонда яшаб турганларнинг хам саломатлиги учун масъул. Бу муаммонинг ечими осон эмас. Чегараларнинг ёпилиши ва бошка такиклар хеч бир амалдорнинг уз хохиши билан килинган харакат эмас. Хамма жойда фавкулодда вазият. Бундай холатда фавкулодда чоралар куришга тугри келади ва фукаролар хам шундан келиб чиккан холда харакат килиши керак. Карантин эълон килингандан кейин конституцион хукукларимиз чекланяпти, бемалол харакатлана олмаяпмиз, шунга рози буляпмиз. Хаммаси фукароларнинг соглигини мухофаза килиш учун курилган чоралар.\nРоссияда бугунгача 370 мингдан ортик касаллик аникланган. Хам техник, хам тиббий, хам исломий нуктаи назардан хам юкумли касаллик кенг камровда таркалган жойдан одамларнинг касаллик камрок булган жойга бориши кандай окибатга олиб келади, деган савол бор. Рейсларни купайтириш мумкин, лекин бу осон иш эмас. Учаётган хар бир рейснинг уз экипажи бор, уларга хам касаллик юкиш эхтимоли бор. Хар бир рейсдан кейин экипажни карантинга олиш имкони борми? Шунга яраша бизда куп экипаж борми? Уларнинг соглиги нима булади? Хозиргача куйилган хар бир чартер рейс йуловчилари орасида коронавирусга чалинганлар аникланган. Яъни бу касаллик Узбекистонга четдан кириб келди. Чартер рейслар купайтирилган такдирда хам, одамларнинг саломатлиги масаласини ким тартибга солади? Хозир Россияда Узбекистоннинг 3-4 млн ахолиси булса, нечтаси кетиши мумкин? Дейлик, 100 минг одам Узбекистонга кайтса, уларни карантинга олиш, даволаш имконияти борми?\nШахсан узим гувох булган холат: утган йили Андижондаги шифохонада ётишга тугри келди. Телевидениеда жуда чиройли эътирофлар келтирилгани билан тиббиётимиз жуда хам огир ахволда. Айникса, вилоятлардаги шифохоналарнинг ахволи мактанадиган даражада эмас. Баъзида оддий тиббий никобларни хам етказиб булмаяпти. Яъни хавфли юкумли касаллик кенг камровда таркаладиган булса, тиббиётимиз буни кутара олмайди ва бу огир окибатларга олиб келиши мумкин.\nКейинги масала Узбекистон билан боглик эмас. Козогистон хукумати розилик берсагина поезд ёки автомобил оркали фукароларни олиб келиш мумкин. Поезд хам, автомобил хам тухтамасдан утиб кетиши керак булади. Узбекистон чегарасига етгунга кадар Козогистон чегарасида йуловчилар чикиб, ахоли билан мулокот килмаслиги таъминланиши керак. Россияда мухожирларга купол муомала килиниши бор холат, лекин бу кейинги даражадаги масала. Биринчи навбатда одамларнинг соглиги. Колгани кейинчалик булаверади. Касаллик сони Москвада юкори булгани билан, бошка худудларда бир неча баравар кам. У ерларда карантин коидалари хам кискариб боряпти, иш жараёнлари бошланмокда. Ишлар бошлангандан кейин одамларнинг уйга кайтиш иштиёки хам йуколиб колади.\nЗарнигор Омониллаева: –Деярли хеч бир фикрларига кушилмайман. Узбекистон уз чегараларини ёпмаган, деган фикр айтилди. Бунинг хукукий тарафини курсак, чиндан хам Узбекистон уз фукаролари учун чегараларини ёпмаган. Амалий жихатдан караганда эса 15 мартдан 26 мартгача булган муддатда Узбекистон фукаролари кулларида тайёр чипта билан тайёр самолётда кайта олмаганларига шахсан гувохмиз. Аэропортда тунаган, рейс качон булишини кутган, чартер рейсга навбат кутганларнинг хаммаси Узбекистон фукаролари. Улар аэропортда кулларида тайёр чипта билан, маълумотлар бюросида рейс бекор булмагани айтилгани холда Узбекистонга учиб бора олишмаган. “Аэрофлот” ходимлари билан гаплашганимда самолёт тайёр, экипаж тайёр, антисептик воситалари бор, факат Узбекистонга учиб кириб бориш учун рухсат берилгани йук, деган фикр айтилди. Узбекистон чегараларини ёпмади, деган мулохаза жуда хам бахсли. Молдова ва Арманистонда хам чегарадан киритмаслик масалалари йук эди, лекин хозир келсангиз, киритамиз деб, фукароларни мамлакатга киритиш механизмини ташкиллаштира олди. Чегараларнинг ёпилиши асли тугри вариант эди. Бу вактинча чегарадан хеч кимни киритмай турсак-да, маълум муддатгача керакли барча тайёргарликларни куриб олсак, деган максадда керак эди. Чегарадан утказиш механизмини тугри ташкиллаштириб олиш учун муддат олиш сифатида бу чора тугри эди. Энди керакли тайёргарликни куриб олгандирсизлар, узбекистонликлар юртига кайтишни истаяпти, деган мулохаза уртага чикмокда. Кайтиш истагида булганлардан суровнома утказганда уларнинг хеч бири уйим, ишим бор, соглигим жойида, шунчаки учун кайтишни истаяпман, деган мулохазани билдирмаяпти. Узбекистон чегараси фукаролар учун ёпилмаганини курсатиб берадиган хеч кандай мисолимиз йук. Узбекистонга кайтмокчи булаётганларнинг 99 фоизи мамлакат фукароси эканлигини ва улар чегарадан ута олмаётганини хисобга олсак, чегаралар ёпик деган фикрга келиш мумкин.\n30 млн ахолини уйлаган холда, 2 млн учун жавоб бермаймиз деган мулохазага келсак. Узбекистондаги карантин чоралари тахлил килинса, уларнинг канчалик тугри ташкил этилгани савол остига олинади. Аслида, касал булганларни хам, согломларни хам ёппасига бир рейс билан карантинга олиб кириш давлат учун юк эди. Хаммани карантинга олиб, давлат узини кийин ахволга куйяпти. Касаллар карантинга олиниб, колганлари уз уйларида назоратга олинса, тугрирок буларди. Бошка давлатларда карантин шу йуналишда ташкил этилган – олиб келинган фукаролар холатидан келиб чиккан холда карантинга олинади. Шифохонада ётди нима, уйида ётди нима – карантинда бир хил муносабат булади. Коронавируснинг уз дориси булмагани учун факатгина огир холатда шифохонадагилар ёрдам бериши мумкин.\nСамолётлар, экипаж масаласи айтилди. Касаллар сони буйича иккинчи уринда булган Россияда ички рейслар йулга куйилди. Россия уз худудида катновларни ташкил эта олган булса, демак, Узбекистонга хам катновларни ташкил этса булади. Россиянинг хусусий ва давлат самолётлари йуловчиларга химоя воситаларини такдим этса, керакли чораларни курса, халкаро рейсга хам мослаша олади. Билишим буйича, 1 июндан бошлаб, Узбекистоннинг уз авиакомпаниясидан бошка хусусий авиакомпаниялар чипта сотишни бошлаганди.\nБотиржон Шермухаммад: – Четдан олиб келинган фукароларнинг касали борларини шифохонага, касали йукларни уйига юборса булади, деган фикр булди. Муаммо шундаки, кимнинг касал булган-булмаганини аниклашнинг имкони йук. Олиб келинган 100 нафар фукарони текширганда 1 нафарида вирус чикди, колганларида чикмади, дейлик. Уларда чикмади дегани, улар касал булмаган дегани эмас-да. Нега 14 кунлик карантин? Чунки шунча пайтда касалликнинг аломатлари намоён булади. Уйига куйиб юборса булади, деяпсиз. Шифохона ва уйнинг битта катта фарки бор – уйда уз оила аъзоларига юктириш хавфи бор. Москвада хам юктирганларнинг 50 фоизи хеч кандай аломатсиз вирус ташувчиси булиши мумкинлиги айтиляпти. Уйига куйиб юборсак, занжир булиб бошкаларга таркаб кетиш эхтимоли бор-ку, бунинг масъулиятини ким уз буйнига олади?\nСамолётлар буйича. Россияда булаётган нарса бу – ички рейслар. Ички рейслар Узбекистонда хам тартиб билан йулга куйилди. Аммо гап четдан келадиган рейс хакида кетяпти. Ички рейсда учаётганлар четда булмаган одамлар. Россияда хозир беморлар 370 мингта, дунёда учинчи уринда. Узбекистонда 3550 нафар. 370 минг нафар касал булган жойдан келган одамни карантинга олмаслик канчалик тугри булади, деган савол бор.\nЗарнигор Омониллаева: – Хамма муаммо хам шунда-да. Учиб келаётганлар орасида согломлар хам, касаллар хам бир жойга карантинга олиняпти. Учиб келган вактида юктирмаган одам хам 14 кунлик карантин даврида ёки карантиндан чикиб кетиш даврида хам юктириб олиши мумкин.\nКоронавирус Хитойдан бошка барча мамлакатларда чет элдан келганлар оркали таркалган, факатгина Узбекистонда эмас. Шунинг учун касаллик четдан кириб келади дейишнинг узи нотугри.\nБотиржон Шермухаммад: – Бунга карши эмасмиз, хакикатан хам четдан кириб келяпти-ку.\nЗарнигор Омониллаева:–Карши булишнинг биринчи белгиси Узбекистоннинг фукаролари Узбекистонга ета олмаётганида.\nБотиржон Шермухаммад: – Биз Узбекистон фукароларининг ватанга кайтишига карши эмасмиз, муаммо уларни кандай олиб келишда. Хамюртларимиз кайтишини истаймиз, узимиз хам бора олмай турибмиз. Шахсан мен хам ёзда уйга боришим керак, сентябрда яна кайтишим керак. 3 нафар фарзандимнинг хаётини хавф остига куйиб аэропортга бориб, одамлар билан навбатда туриб, 4 соат давомида самолётда учиб, 14 кун давомида карантинда туришни тугри деб уйламайман. Аэропортда хам, самолётда парвоз вактида хам, карантин даврида хам юкиши мумкин. Россия кейинчалик чет эл фукароларини кайта киргизадими-йукми деган савол хам бор. Муаммо шунда. Кетмокчи булганлар шуни хам хисобга олишмаяпти.\nБиринчи навбатда, хаммамизга якинларимизнинг саломатлиги азиз. Сиз уз фарзандингиз билан чартер рейсда учиб кетишга розимисиз? Муаммо шунда.\nЗарнигор Омониллаева: – Рози булардим. Пандемиянинг бошка офатлардан фаркли томони шундаки, унда молиявий ахволи ёмон булганлар энг куп зарар куради. Бошка офатларда хамма тенг зарар куради. Россиядаги шароит Узбекистондагидан кура канчалик яхши булмасин, мехнат мухожирларининг бу ердаги ахволи уз ватанидагидан кура ёмон. Россиядаги умумий шароит мехнат мухожирларининг хаётида акс этмайди. Яшаш жойидан бошлаб, ишсизлиги, соглиги, озик-овкати хакида кайгурмаётганига биринчи сабаб моддий етишмовчилик хисобланади. Россиянинг уз фукаролари учун шароит канчалик яхши булмасин, бу мухожирлар учун хеч кандай таъсир курсатмайди.\nИлёс Сафаров: – Уз вактида кулланилган карантин чекловлари фойда беришини куряпмиз. Чегараларни яна очадиган булсак, иккинчи тулкинга Узбекистон канчалик тайёр? Узимиздаги ички касалланиш холатларини енгиб булиб ва бошка давлатларда хам ахвол енгиллашгандан кейин чегарани боскичма-боскич очган хар томонлама кулайрок эмасми?\nБотиржон Шермухаммад: –Чартер рейслари ташкил килинаётганининг узи хам чегараларнинг боскичма-боскич очилишига сабаб булиши мумкин-да. Имкониятдан келиб чикиб, олиб кетиб фукароларни, карантин зонасига жойлаштирмокда. Канча одамни олиб келишга имконияти булса, шундан келиб чикиш керак. Биринчи навбатда, огир касаллар, хомиладорлар, кексалар олиб кетилиши керак. Россия ва Узбекистондаги амалдорлар хам, кетмокчи булаётганларнинг узи хам бир нарсани инобатга олишмаяпти – биз жуда хам купмиз. 100 минг одамни олиб кетган такдирда хам 1 млн 900 минг, 2 млн нафардан ортик одам колади. Уларнинг орасида хам кетиши мухим булганлар бор. Чартер рейслар муаммонинг ечими эмас. Чегарани тулик очмагунча барибир огир ахволдагилар колаверади. Узлуксиз рейслар йулга куйилган такдирда хам, барча фукароларни олиб кетиш учун бир неча ой давомида ташиш керак булади. 10 минг одамни олиб кетиш учунгина 40та рейс керак. Руйхатга ёзилган 70 минг нафар одамни олиб кетиш учун нечта рейс керак ва улар качон ташкил килинади?\nЗарнигор Омониллаева: – Чегараларнинг ёпиклиги касаллар сонининг вактинча кам булиб туриши статистикасига таъсир килади холос. Чегараларни бир умр ёпиб утиришнинг иложи йук. Кун келиб чегаралар барибир очилади ва худди шу касаллар барибир кириб келади.\nИлёс Сафаров: – Россия хам караб тургани йук-ку. У ерда хам бепул даволаниш имконияти килинган. Тиббиёти хам биздагига нисбатан яхширок ривожланган.\nЗарнигор Омониллаева: – Хамма муаммо шундаки, даволаниш истагида булганлар хакикатда даволаниши керак булганлардан бир неча баравар кам. Даволаниши керак булган, лекин даволанмаётганлар жуда хам куп. Даволаниши керак булган узбекистонликлар даволаниш учун Узбекистонни танлаяпти, Россияни эмас. Россиядан курккани учун, мени камайди, депорт килади деган стереотиплар мухожирларнинг рухий холатига таъсир киляпти.\nИлёс Сафаров: – Касаллар бепул даволанади, депортация килинмайди, хеч ким кувиб чикарилмайди деб эълон килиняпти-ку.\nЗарнигор Омониллаева: – Россия шифохоналарида даволаш учун олиб кетилаётган мехнат мухожирлари огир ахволдагилар. Агар ахволи огир булмаса, узи яшаб турган жойда карантинга олинади. Мехнат мухожири яшаб турган жойига пул тулай олмаса, озик-овкати булмаса, кайси хисобдан уйда карантинда булиб даволаниши керак? Бундан аввал Ботиржон ака хаммани карантинга олиш имконимиз борми, деган саволни берди. Хамма муаммо шунда-да. Хозирги позициямиз – имконимиз борми-йукми, йук. Шунинг учун чегарани ёпиб утираверамиз деган нуктада булиб турибди. Аслида эса имконимиз булиши учун нима килишимиз керак деган позицияга утишимиз керак.\nБотиржон Шермухаммад: – Бу касаллар качондир кайтади, дейиляпти. Бу касаллик сурункали эмас. Вирус аниклангандан кейин 14-21 кунда даволаниб чикишяпти. Нима учун вакт жихатдан булиб киритиш йулга куйилди? Канча касални кабул кила оламиз? Бу вазиятни назоратда ушлаб туриш. Дейлик, чегарани очиб юбордик. Кайси рахбар масъулиятни уз буйнига олади? Бизни хукумат комиссиясига аъзо килиб тайинлашса, шу масъулиятни буйнимизга оламизми-йукми? Муаммо моддий кийинчиликда эканлиги тушунарли. Хамма гап муаммонинг ечими кандай булишида. Моддий кийинчилик булгани билан, одам биринчи галда сог булиши керак. Нафас ололмай вафот этса, унга хеч кандай моддий бойлик хам керак булмай колади. Фавкулодда вазиятнинг накадар жиддийлигини хис килишимиз керак. Аввалги хаётимиздаги кулайликлардан воз кечишимиз керак. Хозирги вазиятдан келиб чиккан холда иш тутиш керак. Биз дуч келаётган муаммолар баъзи жойларда яшаётганлар учун муаммо эмас. Давлатнинг биринчи максади согликни саклаш. Согликни саклаш тизимини кайси давлат яхширок амалга оширяпти, билмайман, лекин юкумли касалликнинг кенг таркаб кетмаслиги хакида биринчи навбатда уйлаш керак. Курбонлар булса, кимнинг яхши-ёмон яшагани кузга куринмайди. Соглик учун хар кандай хукукдан, енгилликдан, моддий имкониятлардан воз кечиш мумкин. Узбекистонда касаллик даражаси нолга тушсагина бошка давлатлар Узбекистонга уз чегарасини очиши мумкин. Нега? Чунки у ерда касал йук. Россиядан касал чикиб турса-ю, у ердан одамларни олиб келтирсак?! Менимча, хеч бир эпидемиолог бунга йул куймайди.\nКупчилик чегарага бориб, элчихонанинг олдига бориб туполон киляпти. Лекин сог одамларнинг канчаси шифокорларга уз ёрдамини бермокчи? Кайси биримиз бориб ёрдам бердик? Тиббий ходимлар етишмаяпти, тез ёрдам кечикяпти. Лекин жуда хам кам одам уз хаётини хавфга куйиб бориб ёрдам беришга тайёр. Бу ерда юрганлар моддий-маънавий жихатдан бир-биримизга ёрдам килишимиз керак. Тиббиёт тизимига хам кулдан келганча ёрдам килиш керак. Тожикистон яшил худуд эди, эътибор бермади, Навруз нишонланди, масжидлар очиб берилди. Бугун эса касалланиш сони буйича Узбекистондан утиб кетди. Улим сони буйича Урта Осиёда биринчи уринга чикиб олган. Гап одамларнинг хаёти хакида кетяпти, кийинчиликлар хакида эмас. Мен давлатнинг урнида булганимда, фавкулодда холат эълон килиб, харбийларни кучага чикариб, жуда хам каттик ушлаган булардим. Чунки шу талаб килинаётган вазият.\nЗарнигор Омониллаева: – Инсонларнинг танловини чеклаб булмайди. Одамлар Узбекистонда даволаниш ниятида булса, кайтиш истагидан воз кечмаётган булса, уларни чегарадан куч билан кайтариш эмас, ватанга кайтишларини таъминлаш, кайтганларидан кейин кузатилиши мумкин булган зарарни минимумга тушириш буйича чоралар хакида уйлаш керак.\nИлёс Сафаров: – Фикрлар учун сизларга катта рахмат. Узбекистон хукумати энг тугри йулни танлашига ва бу йул фукаролар учун манфаатли булишига ишонамиз.\nПред. Тошкент вилояти шахар ва туманлари буйича «яшил», «кизил» ва «сарик» худудлар руйхати янгиланди


OzodDayjest: Президентликка номзод Баҳром Абдуҳалимов ўзбек олимлари вакцина ярата олмаганини танқид қилди\n28 октябр 2021, Тошкент вақти: 05:13\n“Адолат” партияси раиси Баҳром Абдуҳалимов\n“Адолат” партияси раҳбари Ўзбекистондаги коронавирусга қарши эмлов жараёнида йўл қўйилаётган камчиликлардан баҳс этди. Экология соҳасидаги муаммоларга нотўғри бошқарув тизими сабаб бўлаётгани урғуланди. “Ҳудудий электр тармоқлари” раҳбарияти оддий ишчилардан бир неча ўн баробар кўп маош олмоқда. Жорий ҳафта ўзбек матбуоти шу каби воқеалар ҳақида хабар берди.\n“Адолат” партияси раиси вакцина танқислиги айбдорларини қоралади\n“Адолат” партияси етакчиси Баҳром Абдуҳалимов мамлакатдаги коронавирусга қарши эмлаш жараёнидаги камчиликлардан сўз очди. Хусусан, у сўнгги кунларда “ZF-UZ-VAC” туридаги вакцинанинг иккинчи ва учинчи дозасини олишда муаммо бўлаётганига эътибор қаратди (“Жамият” газетаси, 12 август).\n“Вакцинацияга давлат даражасида аҳамият берилаётган бир пайтда, коронавирус глобал муаммога айланган бугунги замонда нега вакцина масаласига панжа ортидан қаралмоқда? Иккинчи доза танқислиги юзага келиши ишларнинг режасиз амалга оширилгани, аввалбошдан пишиқ-пухта дастурлар асосида ишланмаганидан далолатдир”, деб ёзди у.\n“Адолат” партияси раҳбари маҳаллий олимлар ҳозирга қадар ковидга қарши эмдори ярата олмаганини ҳам танқид қилди.\n“Вакциналар ихтироси бошлангач, АҚШ, Россия, Хитой, Ҳиндистон, Буюк Британия каби давлатлар ўз илм намуналарини тақдим эта бошлади. Ҳатто қўшни Қозоғистон ҳам ўз вакцинасини ярата олди. Юртимизда илм-фан ривожига эътибор юқорилиги ва салоҳиятли олимларимиз борлигига қарамай биздан бундай ташаббус чиқмади. Хитой ва Ўзбекистон ҳамкорлигида яратилган вакцина эса бу фикримизга ўчирғич бўлолмайди. Чунки унинг атрофида ҳам турли мишмишлар тарқади-ю, мутасаддилар томонидан раддия берилмади”, деган Б.Абдуҳалимов.\nАйни пайтда у Хитой-Ўзбекистон вакцинасига ишонч сустлиги, бундан эса мутасаддилар тўғри хулоса чиқариши лозимлигини таъкидлаган.\nЭслатиб ўтамиз, “Адолат” СДП сиёсий кенгаши раиси Б.Абдуҳалимов жорий йил 24 октябрда бўладиган президентлик сайлови учун номзод сифатида кўрсатилган.\nҲуқуқшунос: Экология қўмитасининг қўллари боғланган\nЭкология соҳасидаги бугунги муаммоларнинг асосий сабаби нотўғри бошқарув тизимидир (“Маҳалла” газетаси, 7 август). Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси амалда мустақил эмас, қўллари боғланган, деб ёзган деб ёзади ҳуқуқшунос Саидали Мухторалиев.\nҚўмита яқин-яқингача расман фақат Олий Мажлис Сенатига бўйсунар эди. 2017 йилнинг апрель ойидан бу тартиб бекор қилиниб, қўмита Вазирлар Маҳкамаси бўйсинувига ўтказилди. Айни вақтда экология қўмитаси бош вазирнинг биринчи ўринбосари Очилбой Раматов раҳбарлик қиладиган мажмуа томонидан назорат қилинади.\nҚайд этилишича, экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси атроф-муҳит соҳасидаги энг кўп қонунбузарликлар бўладиган, энг кўп дарахтларни кесадиган қурилиш, транспорт ҳамда уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирликлари билан бир тизимда турибди.\n“Амалда экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитасидан юқоридаги вазирликларнинг қурилиш ва бунёдкорлик ишларига “халал бермаслик” талаб қилинади. Керак бўлса, дарахтлар масаласида ҳам”, деб ёзган муаллиф.\nБундан ташқари, экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитасининг ҳудудий органлари раҳбарлари ўша ҳудуддаги ҳокимларнинг розилиги билангина лавозимга тайинланади.\n“Қаранг, ахир жойларда экология соҳасидаги асосий қонунбузарликлар ҳокимларнинг ўзибўларчилиги ёки экология соҳасини иккинчи даражали соҳа деб билишлари туфайли келиб чиқаётгани бор ҳақиқат-ку!.. Шу сабабли ўтган йиллар давомида ҳудудий экология органларидаги экологияни, табиатни ҳимоя қиладиган раҳбарлар ҳокимлар учун доим “ноқулай” бўлиб келган. Шунинг учун, тахминан 2016-2017 йиллардан бошлаб ҳокимлар ҳудудий экология органларига ҳақиқий экологларни, табиат ҳимоячиларини қўйилишига тиш-тирноғи билан қаршилик қилиб келади. Ва одатда, ўзларига яқин бўлган ва кези келганда бир оғиз ишора билан керак бўлса, ўзи дарахтларни кесишга йўл очиб берадиган ноэкологларни тайинлашга эришиб келади”, деб ёзган ҳуқуқшунос С. Мухторалиев.\nЭнергия кенгаши аъзолари ишчилардан қарийб 100 баравар кўп мукофот пули олмоқда\n“Ҳудудий электр тармоқлари” акционерлик жамияти раис ва унинг ўринбосарлари маоши 30 миллион сўмни, туну кун меҳнат қилаётган оддий ишчиники эса 1,5-2 миллион сўмни ташкил этмоқда (“Рост24”, 11 август).\nЭксперт комиссияси ва кузатув кенгаши аъзолари эса ҳар йили бир марта 200-300 млн сўм алоҳида пул мукофотлари олади. Жамият ишчилари моддий рағбатдаги кескин тафовут ҳамда меҳнатга яраша етарли маош берилмаётганидан шикоят қилмоқда.\n“Ҳудудий электр тармоқлари” акционерлик жамияти кўпинча Ўзбекистондаги электр кабелларининг етарли даражада янгиланмагани ва бунга маблағ етишмаслигини баҳона қилиб турганда, эксперт комиссияcи ва кузатув кенгаши аъзолари ҳар йили 200-300 млн сўмдан алоҳида пул олишлари кишини ҳайрон қолдиради. Аҳолини қаҳратон қишда совуқ, жазирама ёзда иссиқда аранг жон сақлашга мажбур қилаётган “Ҳудудий электр тармоқлари” АЖ раислари ва эксперт аъзолари пул санаш билан оворами?” деб ёзди “Рост24” нашри.\nТаҳририят тизимдаги маошлар ҳақидаги ҳужжатларни қўлга киритгач, уни текшириш мақсадида жамият матбуот хизматига мурожаат қилган. Матбуот хизмати эса Ўзбекистонда электр етказиш бўйича монопол бўлган ташкилот раҳбарияти маоши сир тутилишини маълум қилган.\n“Рост24” нашри “Ҳудудий электр тармоқлари” раиси Улуғбек Мустафоевга ташкилот раҳбарияти маоши давлат сири сирасига кирмаслигини эслатган ҳолда маълумотларга очиқлик киритишни сўраган.


Покистонда жазирама оқибатида 65 киши ҳалок бўлди\nПокистонда жазирама оқибатида 65 киши ҳалок...\n22.05.2018 23:35 0 1146\nФото:«The Asian Age»\nПокистоннинг жанубидаги Карачи шаҳрида уч кундан буён давом этаётган жазирама оқибатида 65 киши ҳалок бўлди. Маҳаллий ҳокимиятнинг хавотир олишича, қурбонлар сони ўсиши ҳам мумкин. Бу ҳақида «Euronews» хабар берди.\nЎтган ҳафтада Карачида ҳарорат 44 даражагача чиққан. 2015 йилда шаҳарда юқори ҳаво ҳарорати туфайли 1000 киши вафот этган эди. Экспертларнинг фикрича, ўлимнинг асосий сабаби ичимлик сувининг етишмаслигидир.


Бакиев Манас келишувини имзолади\n08 декабр 2021, Тошкент вақти: 23:48\nҚирғизистон президенти Қурмонбек Бакиев АҚШга Манас базасидан фойдаланишни давом эттиришга рухсат берувчи янги келишувни имзолади.\nПрезидент матбуот котиби Алмаз Турдимаматовнинг айтишича, ушбу келишув 2 июл куни Бакиев томонидан имзоланган.\nЖорий йилнинг феврал ойида Қирзизистон президенти АҚШ ҳарбийларининг Манас базасидан чиқариб юборилишини эълон қилган эди. Бироқ ўтган ҳафта Қирғизистон парламенти АҚШ ҳарбийларини Бишкекдаги Манас базасида қолдиришга оид янги шартномани ратификация қилди.\nАҚШ матбуотининг ëзишича, ҳар ой Манас базаси орқали Афғонистондаги халқаро кучларга 500 тонна юк етказиб берилади ва камида 15 минг ҳарбий бу базада тўхтаб ўтади.


Яна бир ўзбекистонлик ўлдирилди\n01 декабр 2020, Тошкент вақти: 17:07\nСешанба куни Москвада Ўзбекистоннинг яна бир фуқароси ўлдириб кетилди.\n“Интерфакс” агентлигига кўра, Ўзбекистон фуқаросининг жасади 25 ноябр куни эрта тонгда Москва жануби-ғарбида топилган.\n“Косигина кўчасида топилган жасадда бир нечта пичоқ излари бўлган”,- дея маълум қилди Москва милициясидаги манба.\nИнсон ҳуқуқлари бўйича Москва бюросига кўра, январ ойидан бошлаб Россияда славян бўлмаган фуқароларга камида 269 маротаба ҳужум қилинган. Оқибатда 114 киши нобуд бўлиб, 360 га яқин фуқаро тан жароҳати олган.\nҲуқуқ ҳимоячиларининг таъкидича, энг кўп ҳужумлар Москва, Санкт-Петербург, Воронеж ва Свердловск вилоятларида содир этилган.


Тадбиркорга ер берилмаяпти. Мутасаддилар Президент топшириғини қачон бажаради? | O'zLiDeP\nТадбиркорга ер берилмаяпти. Мутасаддилар Президент топшириғини қачон бажаради?\n“Тадбиркор бу ҳақиқий фидоий инсон. Шахсан мен бундай инсонларни, иккитагина иш ўрнини яратган тадбиркорни бошимга кўтаришга тайёрман. Тадбиркор йўлига қарши чиқиш давлат сиёсати, Президент сиёсатига қарши чиқишдир”, – дея таъкидлаган эди Президентимиз ўз маърузаларининг бирида.\nДавлатимиз раҳбари қайд этганидек, тадбиркор ўзининг бола-чақасидан қийиб, тўплаган пули, мол-мулкини янги иш очишга сарфлайди. Банкдан кредит олса, уни ҳам фоизи билан ўзи тўлайди. Унга ҳеч ким ҳар 15 кунда бюджетдан аванс ёки ойлик бермайди. Шунга қарамасдан, таваккал қилиб, ҳузур-ҳаловатдан кечиб, бор имконияти ва маблағини хавф-хатарга қўйиб, ўз иши учун кеча-ю кундуз жонини бериб ишлайди. Шу йўл билан нафақат ўз оиласини, балки эл-юртни ҳам боқади.\nШундан келиб чиққан ҳолда бугун ҳар бир раҳбар, у ҳоким бўламиди ёки прокурор тадбиркорга кўмак бериши, лойиҳаси учун ер ёки кредит зарур бўлса, ортиқча югуртирмай ҳал қилиб бериши керак. Токи муаммоларга дуч келиб, тадбиркорнинг шашти қайтмасин. Шу боис, бугун республикамизда тадбиркорликни ривожлантириш, аҳолини бизнес билан шуғулланишга жалб қилишга алоҳида эътибор қаратилмоқда.\nАммо партиямиз ҳудудий Кенгашлари ва маҳаллий кенгаш депутатларига тадбиркорлардан келаётган турли мазмундаги мурожаатлар шуни кўрсатмокдаки, тадбиркорлар учун айрим тўсиқлар: муаммоларини ҳал этишда сансалорлик, йиллар давомида идорама-идора югуриш, раҳбарлар эшиги олдида бесамар вақт ўтказиш каби эскитдан қолган салбий жиҳатлар ҳали ҳам мавжуд.\nГап шундаки, Тошкент шаҳри Бектемир туманида жойлашган “Inter Sok” МЧЖ кўп йиллардан буён фаолият кўрсатади. Ҳозирда корхонада 100 нафардан ортиқ ишчи-ходим меҳнат қилмоқда. Эътиборлиси, бу ерда ишлаб чиқарилаётган маҳсулотларга ички бозорда талаб юқори. Шу боис МЧЖ раҳбари З.Зокиров фаолиятини кенгайтириб, ёшлар учун қўшимча иш ўринлари яратмоқчи. Тадбиркор бу масалада кўп маротаба туман ҳокимлигига ер сўраб мурожаат қилган. Лекин негадир унинг мурожаати ҳалигача ҳал бўлмаяпти.\nШу ўринда бир савол туғилади. Хўш, сўнгги уч йил давомида Президентимиз томонидан изчил ислоҳотлар олиб борилаётган маҳалда нега жойлардаги раҳбарлар ўз иш услубини ўзгартирмаяпти, замонга ҳамнафас бўла олмаяпти? Нима, улар бугунги ислоҳотлардан бехабарми? Президент фармонлари, қарорларини ўқимайдими? Ахир тадбиркор бой бўлса, давлат ҳам, халқ ҳам бой бўлади, одамлар бахтли яшайди-ку! Қолаверса, янги иш ўринлари яратилиб, қанчадан-қанча ёшлар ишли бўлади. Нега унда мутасаддилар бу масалага панжа ортидан қарамоқда?\n“Бу масала бўйича туман ҳокимлиги ва бошқа мутасадди ташкилотларга кўп маротаба мурожаат қилдим. Аммо орадан икки йил вақт ўтди ҳамки, мутасаддилар муаммога ечим топгани йўқ. Эътибор суст! Бугун Президентимиз “Ҳал қилувчи аҳамиятга эга бу соҳани ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, унинг олдида пайдо бўладиган тўсиқларни бутунлай олиб ташлаш масаласи давлат раҳбари сифатида менинг доимий эътиборим ва назоратимда бўлади”, – дея қайта-қайта такрорлаётган бир пайтда нега айрим раҳбарлар тадбиркорлар йўлига ғов бўляпти, муаммоларга бефарқ қараяпти?”, – дейди З.Зокиров.\nТадбиркорнинг айтишича, у бу ҳолат бўйича бундан икки йил аввал ҳам туман ҳокимлиги ва Тошкент шаҳар ҳокимлигига мурожаат қилган. Бироқ бирорта жўяли жавоб ёки натижа бўлмагач, бу масалада O‘zLiDeP Тошкент шаҳар Кенгашидан кўмак сўраган.\n“Муаммо ҳануз ўша-ўша. Ер ажратилмаяпти. Ер масаласида ҳатто юқори ташкилотларга ҳам бордим. У ердагилар масала ижобий ҳал этилишини айтишган. Лекин ҳалигача ҳал бўлмаяпти. Шу сабабли бу масалада O‘zLiDeP Тошкент шаҳар Кенгашига мурожаат қилдим. Партия вакиллари баландпарвоз гаплар ва қуруқ ваъдалардан қочиб, муаммони жойига чиқиб ўрганди, амалий ишларга киришди. Энди бор умидимиз партия вакилларидан! Агар муаммойимиз ҳал бўлса яна 50 та янги иш ўрни яратган бўлардик” – дейди тадбиркор.\nЎйлаймизки, ушбу ҳолатга мутасаддилар тез орада ечим топади. Туман ҳокими бу масалани жойида ўрганиб, фаолиятини кенгайтирмоқчи бўлган тадбиркорнинг муаммосини ижобий ҳал қилади. Биз эса мавзуга яна қайтамиз.