G`oyib bo`lgan ayol (hikoya) - 22 Марта 2013 - SHERLAR.BIZ - ENG YANGI SHERLAR 2018 2019\nSHERLAR.BIZ Yakshanba, 17.10.2021, 02:43\nГлавная » 2013 » Mart » 22 » G`oyib bo`lgan ayol (hikoya)\nG`oyib bo`lgan ayol (hikoya)\nМенга бу вокеани киракаш «Дамас» машинаси хайдовчиси хикоя килиб берди.\n-Сой бекатида йуловчиларни кутиб турган эдим. Бошдан-оёк оппок кийинган бир аёл ёнимга якинлашиб суради.\n-Корабурага бормокчимисиз?-Ха уша ёкка,-жавоб килдим унга.\n-Жилаверайлик, булмаса вактим зикрок. Йулдан одамлар чикиб колишар.\n-Турт кишига тулайман десангиз жилавераман.\n-Майли агар йулдан хеч ким чикмаса тулайман.\nМашинани ут олдирдим. Аёл орка уриндикка жойлашиб олди. Оппок румолга ураниб олгани учун юзини яхши куриб болмади. Харкалай ок юзли, унг лунжида холи бор жувон эди. Машинани дала йулдан хайдаб бораётганимда коронгу тушай деб колганди. Шу пайт бир туп хашарчи кизлар кул кутариб колишди.\nБизни Бутакорага ташлаб куйинг, тога. Ун кишимиз.\nЙулимиз тескари экан,-жавоб килдим уларга.-Корабурага кетяпмиз.\n-Ундай булса уша ёкка борадиган битта кизимиз бор, ола кетинглар.\nБошига дурранитангиб ураган киз ичкарига муралаб, аёл кишини утирганига кузи тушди-ю, унинг ёнбошига чикиб утирди. Ок румолли аёл худди мудраб бораётгандай бошини куйи солиб утиргани учун янги чиккан йуловчига кайрилиб караб хам куймади.\nГира-шира коронги туша бошлаганда, Корабурага кириб бордик. Йуловчи киз кишлокка кираверишда машинани тухтатишимни суради. У машинадан тушиши билан йул четида турган йигит унинг каршисига юрди.\n-Э, хайрият келдингми? Сени интизор болиб кутиб тургандик.\nКора тунли йигит кафтини куксига куйди-да менга куллук килди. Машинани урнидан жилдираётиб, орка уриндикдаги аёлга суз котдим:\n- Сиз каерда тушасиз, опа?\nЙуловчи жавоб бермагач, оркага угирилдим-у, сочим тикка болай деди. Шахардан утирган аёл урнида хеч ким йок эди. Хам куркиб, хам таажжубланиб пастга тушдим. Кора тунли йигит савол назари билан юзимга бокди.\n-Ха, ака? Синглим йул кирани бермадими?\nБерди. Шахардан битта йуловчи аёлни олиб келаётгандим, шу жойга келганда гойиб болиб колди. Биронтасини тушганини курмадизми?\nЙук кормадим. Юз тузилиши канака эди?\n-Яхширок эътибор бермабман. Харкалай ок юзли унг яногида холи борга ухшаганди.\n-Худди бизни аямизку?!-таажжубда елка кисди кора тунли йигит. –Онамиз огир ётибдилар. Синглимиз билан рози –ризолик сурашиб олай деб куз тикиб ётгандирлар.\nШу пайт ховли ичкарисидан йиги овози эшитилди. Кора тунли йигитнинг кузларига ёш калкиди.\n-Демак, сизни онамизнинг рухи бошлаб келибди-да. Уз рака,-дея уйи томон югуриб кетди.\nШу жойда серрайиб туриб колдим. «Кизим рози-ризолик сурашга улгуриб колсин деб» деб мени бу ерга она рухи бошлаб келган экан-да...\nКатегория: Sevgi dunyosi | Просмотров: 678 | | Рейтинг: 5.0/1\nSAYT_ADMINKASI 22.03.2013 05:21\nJoxa_muhtorov 22.03.2013 08:23


Руслан Чагаев Ўзбекистонга келди - 04.05.2017, Sputnik Ўзбекистон\nАйрим хабарларга қараганда, у ўзи туғилиб-ўсган Андижон шаҳрида бўлиб турибди 04.05.2017, Sputnik Ўзбекистон\n13:32 04.05.2017 (янгиланди: 14:58 04.05.2017)\n© Sputnik / Саид Царнаев / Фотобанкка ўтишРуслан Чагаев и Глава Чеченской Республики Рамзан Кадыров\nАйрим хабарларга қараганда, у ўзи туғилиб-ўсган Андижон шаҳрида бўлиб турибди\nТОШКЕНТ, 4 май — Sputnik. Профессионал бокс бўйича ўта оғир вазн тоифасида собиқ жаҳон чемпиони Руслан Чагаев Ўзбекистонга келди. Бу ҳақда Instagramдаги ММА_Uzbekistan саҳифаси боксчининг Ўзбекистонда олинган суратини жойлаштирган.\nРуслан Чагаев Узбекистонга келди ✅@ruslanchagaev\nПубликация от UZBEKISTAN MMA▫BOXING (@mma_uzbekistan) Май 3 2017 в 6:40 PDT\n"Руслан Чагаев Ўзбекистонга келди", дейилади суратга изоҳда.\nАйрим хабарларга қараганда, у ўзи туғилиб-ўсган Андижон шаҳрида бўлиб турибди.\nРуслан Чагаев 1978 йилда Андижонда туғилган бўлиб, ҳаваскор боксчилар ўртасида икки марта жаҳон чемпиони, Осиё чемпиони ҳисобланади.\nУ шунингдек, профессионал боксда ҳам фаолият олиб борган бўлиб, афсонавий боксчи Николай Валуевни мағлубиятга учратиб, WBA йўналишида жаҳон чемпиони бўлган.


18 ноябрь – Ўзбекистон Давлат байроғи қабул қилинган кун. Мамлакат байроғи. Бу — миллат ва халқ ғурури, ифтихори, эзгуликнинг йўлбошчисидир. У ҳилпираганда юраклар жумбушга келиб, лиммо-лим орзу ҳавасларга бурканиши ҳам шундан.\nБугун тобора баланд-баландларда мавжланаётган юртимиз байроғини кўрганда қалби ўзгача туйғуларга тўлмайдиган юртдошимиз топилмаса керак. Чунки, мамлакат рамзи бўлган байроқнинг қанчалик юксакларга кўтарилиши, ўша давлат ва миллатнинг тобора ривожланиб, тараққий этаётганига ишорадир.\nШундай экан, ҳамиша юртимиз тинч, халқимиз ҳаёти янада фаровон, осмонимиз мусаффо бўлсин. Суратида эзгу ғояларни мужассам этган, халқни бир мақсад ва интилишлар йўлида бирлаштирган Ўзбекистон байроғи тоабад юксакларда ҳилпирайверсин.\nDushanba, 18 Noyabr 2019\nИНСОН ОМИЛИ БИЛАН БОҒЛИҚ МУАММОЛАРГА ҚАТЪИЙ КУРАШИЛМОҚДА\n“Тошшаҳартрансхизмат” АЖ тизимида кўп йиллар ҳалол меҳнат қилиб, тизимда ва жамоада обрў топган ҳайдовчилар сафи жуда кенг. Аммо, гуруч курмаксиз бўлмаганидек, улар орасида белгиланган меъёрларга амал қилмай, ўзбошимчалик билан иш тутиб, жазога тортилаётган ва жамоаси олдида юзи шувут бўлаётган ҳайдовчилар ҳам учраб турибди. Шу боис ҳам тизимда инсон омили билан боғлиқ муаммоларни бартараф этиш мақсадида жамият раҳбарияти томонидан қатъий чоралар давом эттирилмоқда.\nХусусан, автобусларга ўрнатилган GPS назорат тизимига қасддан шикаст етказган ёки уни сунъий равишда ўчирган ҳайдовчиларга нисбатан қўлланилаётган интизомий чоралар ҳақида аввал ҳам бир неча маротаба хабар берганмиз.\n1-автобус сройи тасарруфидаги 81-йўналиш ҳайдовчиси М.Мусаевнинг ихтироси барчасидан ўтиб тушди. У GPS назорат тизимини ўчириш учун қўлбола усулда қўшимча тугма ўрнатиб, ускунани хоҳлаганда ўчириб, хоҳлаганда ёқишни одат қилган.\nУшбу ҳолат аниқлангач, ҳайдовчи билан тузилган меҳнат шартномаси бекор қилинди, ишдан бўшатилди. Шунингдек, ҳайдовчилар А.Халенов, Э.Рабежанов, Ф.Закижоновлар назорат тизимини сунъий равишда ўчирганлари учун уларга ойлик маошларининг 20 фоиздан 50 фоизигача миқдорда жарима жазоси қўлланилди.\nБундай қатъий чоралардан мақсад битта, у ҳам бўлса бугун йўловчиларни норози қилаётган, инсон омили билан боғлиқ муаммоларни бартараф этишдир.\nShanba, 16 Noyabr 2019\nҚОИДАБУЗАР ҲАЙДОВЧИЛАРГА ҚАТЪИЙ ЧОРАЛАР КЎРИЛДИ\nХусусан, жорий йилнинг 12 ноябрь куни ижтимоий тармоқларда тарқалган видеода 12 автобус саройи тасарруфидаги 131- йўналишда қатновчи автобус ҳайдовчиси М.Абдураимов йўловчи ташиш қоидаларига амал қилмагани, енгил автомобилларнинг ҳаракатига ҳалақит бергани, шунингдек, бошқа йўналишдаги автобусларни қувиб ўтишда қўпол қоидабузарликка йўл қўйгани акс этган. Жамият томонидан ушбу ҳолат батафсил ўрганилиб, қоидабузар ҳайдовчи автобус саройида хўжалик ишларига жалб этилди.\nБундан ташқари 100-йўналишда қатновчи автобус ҳайдовчиси Б.Икромов ҳаракатланиш вақтида санитария талабларига амал қилмай, салонда тамаки маҳсулоти истеъмол қилгани учун ойлик маошидан 10 фоиз миқдорда жаримага тортиладиган бўлди.\nШОҲБЕКАТЛАР АВТОТУРАРГОҲ ЭМАС!\nКун сайин транспорт воситалари сони ортиб бораётгани йўлларда ҳаракатланишда қатор муаммоларни юзага келтирмоқда. Айниқса, эрталабки ва кечки тиғиз вақтларда йўловчи учун ҳам ҳайдовчи учун ҳам манзилга ўз вақтида етиб бориш тобора катта муаммога айланмоқда.\nЖамоат транспортининг эркин ҳаракатланишида нафақат йўлларда транспорт воситаларининг кўплиги, балки, енгил автомобилларнинг тўхташ мумкин бўлмаган жойларга қўйиб кетилиши автобуслар тирбандлигини келтириб чиқармоқда.\nАйниқса, оралиқ ва шоҳбекатлар ҳудудида уларнинг назоратсиз қолдирилиши автобусларнинг ҳаракатида жиддий муаммоларга сабаб бўляпти.\nХусусан, “Тошшаҳартрансхизмат” АЖ тасарруфидаги йўналишлар бўйича “Тошкент универмаги” шоҳбекатига кирувчи автобус ҳайдовчилари анчадан буён ушбу муаммодан азият чекмоқда.\nШоҳбекат ҳудуди йўл ҳаракати хавфсизлиги ходимлари томонидан қанчалик назорат қилинмасин вазият кун сайин оғирлашиб бормоқда. Автобуслар шоҳбекатга киролмай вақт йўқотишига, оралиқ интервалларнинг узайиб кетишига олиб келяпти.\nМасалан, жорий йил 12 ноябрь куни тахминан 14:00 атрофида жамият ҳаракат хавфсизлиги бўлими ходимлари ушбу шоҳбекат ҳудудида енгил автомобилларнинг автобуслар ҳаракатига ҳалақит бераётгани, муаммони бартараф этишга ёрдам беришларини сўраб йўл ҳаракати хавфсизлиги бошқармасига мурожаат қилдилар. Инспекторлар қисқа муддатда бу ердаги сунъий тирбандликни тарқатиб кетишди. Аммо орадан 10 дақиқа ўтмай яна “эски ҳаммом эски тос” шоҳбекат хусусий енгил автомобилларнинг турар жойига айланиб улгурди.\nЮзага келаётган ана шундай вазиятни инобатга олиб, “Тошшаҳартрансхизмат” АЖ раҳбарияти барча енгил автомобиль эгаларини огоҳлантиради. Бундан буён оралиқ ва шоҳбекатларда қаровсиз қолдирилган ва автобуслар ҳаракатига ҳалақит бераётган транспорт воситалари мутасаддилар томонидан суратга олиниб, йўл ҳаракати хавфсизлиги бошқармасига тақдим этилади.\nЖамоат транспорти ҳаракатига ҳалал берманг. Зеро унинг ўз вақтида ва сифатли хизмат кўрсатиши ҳар биримиз учун фойдалидир. Биргина автобуснинг йўқотган бир дақиқаси юзлаб йўловчиларнинг юзлаб дақиқаларини йўқотишига сабаб бўлиши мумкин.\nSeshanba, 12 Noyabr 2019\n“ТОШШАҲАРТРАНСХИЗМАТ” ЖАМОАСИ ТУРНИР ҒОЛИБИ\nАввал хабар берганимиздек “Тошкент шаҳар ҳокими кубоги” учун бир ҳафта давом этган футбол мусобақалари якунига етди. Мазкур беллашувларда ҳокимлик тизимидаги 32 та ташкилотнинг футбол жамоалари фаол иштирок этди.\nМуросасиз баҳсларга бой бўлган бу галги турнир "Тошшаҳартрансхизмат" АЖ жамоаси учун омадли келди. Дастлаб, Чилонзор тумани хокимлиги билан кечган бахсда жамоамиз пенальти ҳисобидан ғолибликни қўлга киритган бўлса, кейинчалик шаҳар молия бошқармасини 5:2 ҳисобида мағлуб этди. Ярим финалда автомобилчилар “Тошшаҳарнур” жамоасини 2:1 ҳисобида ортда қолдириб, финал баҳсларига йўл олдилар. Финалди шаҳар инвестиция бошқармаси жамоаси билан кечган қизғин икки тайм баҳсларида 2:2 ҳисобида дуранг натижа қайд этилди. Пенальтилар сериясида 2:0 натижа билан қўли баланд келган жамоамиз турнирнинг мутлақ ғолиби бўлди. Иккинчи ўрин шаҳар инвестиция бошқармасига, учинчи ўрин эса “Тошшаҳарнур” жамоасига насиб этди.\nҒолиб ва иштирокчиларга ҳомийларнинг эсдалик совғалари топширилди.\n“Тошшаҳартрансхизмат” АЖ раҳбарияти ҳам жамоанинг ушбу ютуғини муносиб тақдирлади.\nDushanba, 11 Noyabr 2019\nXozir saytda 1989 mehmon


Конгода норозилик намойишида 9 киши ҳалок бўлди\n00:26 / 21.12.2016\nКонго Демократик Республикасида мамлакат президенти лавозимини Жозеф Кабила эгаллашига қарши норозилик намойишидаги тўқнашувларда 9 киши ҳалок бўлди, деб хабар бермоқда "Франс Пресс" ахборот агентлиги.\n"Киншасада 9 киши ҳалок бўлди, бундан кўп эмас", деб айтган ҳукумат вакили Ламбер Менд. Аввалроқ БМТнинг Конгодаги вазиятни барқарорлаштириш миссияси (MONUSCO) норозилик намойишларида 20 киши ўлгани ҳақидаги ахборотни текшираётганини маълум қилганди.\nСентябрда мамлакатда амалдаги президентга қарши мухолифат тарафдорларининг намойишлари бошланганди. Мухолифатчилар президентни ҳокимият тепасида қолишга интилишда айблагандилар ва Кабила сайловларни қолдириши ёки конституцияга президент муддатлари миқдорига чекловни бекор қилувчи тузатишлар киритишидан хавотирланишган.\nОктябрда ҳукумат ва мухолифат вакиллари ноябрга белгиланган президентлик сайловлари кечроқ муддатга кўчирилиши ҳақидаги келишувни тузишганди. Келишувга кўра, президентлик сайловлари 2018 йил апрелда бўлиб ўтиши керак.\nРадикал мухолифат президентнинг ваколати тугаган 19 декабрда унинг истеъфога кетишини талаб қилган. Айнан шу кундан норозилик намойишлари ўтмоқда, улар тартибсизликларга айланиб кетмоқда. Ҳуқуқ ҳимоячилари маълумотларига кўра, полиция ва ҳуқуқ-тартибот муассасалари намойишчиларни тарқатиш учун кўзни ачиштирувчи газ қўллашмоқда.\n18:33 / 24.11.2019\nКонгодаги авиаҳалокат 23 кишининг умрига зомин бўлди


Бегали Қосимов. Маҳмудхўжа Беҳбудий (1875-1919) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Илм ва фанАдабиётМиллий уйғониш даври ўзбек адабиётиБегали Қосимов. Маҳмудхўжа Беҳбудий (1875-1919)\nЧоп этилган 03.07.2016 03.02.2017 МуаллифZiyouz.uz\nБеҳбудий портрети. «Унутилмас сиймолар» (1999) тўпламидан олинди\nМаҳмудхўжа Беҳбудий Туркистон жадидчилик ҳаракатининг бониисидир. Унинг ҳаёти ва ижодий фаолияти ҳақида 20-йилларда маҳаллий матбуотда Садриддин Айний, Ҳожи Муин ибн Шукрулло, Лазиз Азиззода каби замондошлари томонидан бир қатор мақола, хотиралар эълон қилинган. Кейинги йилларда, хусусан, мустақилликка эришилгандан сўнг жадидлар фаолиятини ўрганишга қизиқиш кучайиши билан Беҳбудий ҳам қайта кашф этила бошланди. Беҳбудий таржимаи ҳолини ёритишда Ҳожи Муиннинг 1922-23 йилларда ўзи муҳаррирлик қилган «Меҳнаткашлар товуши» (1922), «Зарафшон» (1923) газеталарида чоп этган мақолалари муҳим аҳамиятга эга. Беҳбудий ҳақида 70-йиллардан бугунги кунгача эълон қилиниб келаётган Солиҳ Қосимов, Аҳмад Алиев, Наим Каримов, Сирожиддин Аҳмедов, Шерали Турдиев ва бугунги ёш тадқиқотчилар Ҳалим Саййид, Нормурод Авазов, Зебо Аҳророва ишларининг барчасида мана шу Ҳожи Муин маълумотлари асос қилиб олинади.\nУнинг келтиришича, Маҳмудхўжа Беҳбудий 1875 йилнинг 19 январида (ҳижрий 1291—10-зулҳижжа) Самарқанд яқинидаги Бахшитепа қишлоғида руҳоний оиласида дунёга келган. Отаси Беҳбудхўжа Солиҳхўжа ўғли туркистонлик, Аҳмад Яссавийнинг авлодларидан, она томондан бобоси Ниёзхўжа урганчлик бўлиб, амир Шоҳмурод замонида (1780—1785) Самарқандга келиб қолган. 1894 йилда отаси, имом-хатиблик билан шуғулланиб келган Беҳбудхўжа вафот этади. Ёш Маҳмудхўжа тоғаси қози Муҳаммад Сиддиқнинг тарбия ва қарамоғида ўсиб вояга етади. Араб сарфу наҳвини кичик тоғаси Одилдан ўрганади. 18 ёшидан қозихонада мирзалик қила бошлайди. Дарвоқе, Беҳбудийнинг мактаб-мадраса ҳаёти ҳақида ҳам маълумотлар ниҳоятда кам. У дастлаб Самарқанд мадрасасида, сўнгроқ Бухорода яхшигина таҳсил кўрган. Анъанавий мадраса илмини Маҳмудхўжа Беҳбудий пухта эгаллаган Беҳбудий 1915 йилда этнограф Г.Андреев саволларига жавоб берар экан, мадраса таҳсилини алоҳида тилга олгани маълум. Хуллас, анъанавий таҳсил, сўнг эса ўз устида қунт ва сабот билан ишлаш орқали у шариатнинг юксак мақомлари — қози, муфти даражасигача кўтарилади.\n1899—1900 йилларда Беҳбудий бухоролик дўсти Ҳожи Бақо билан ҳаж сафарига чиқади.\n«1318 санаи ҳижрияси тавофи Байтуллоға Кавказ йўли ила Истанбул ва Миср ал-Коҳира воситасила бориб эдим. Муддати сафарим саккиз ойдан зиёда чўзилуб эди», — ёзади Беҳбудий бу ҳақда. Дунё кўриши изсиз кетмайди. Сафар янги мактаб ҳақидаги қарашларини мустаҳкамлайди. Унинг ташаббуси ва ғайрати билан 1903 йилда Самарқанд атрофидаги Ҳалвойи (С.Сиддиқий), Ражабамин (А.Шакурий) қишлоқларида янги мактаблар ташкил топади. Адиб ушбу мактаблар учун дарсликлар тузишга киришади. Кетма-кет унинг «Рисолаи асбоби савод» (1904), «Рисолаи жуғрофияи умроний» (1905), «Рисолаи жуғрофияи Русий» (1905), «Китобат-ул атфол» (1908), «Амалиёти ислом» (1908), «Тарихи ислом» (1909) каби китоблари пайдо бўлади. Маҳмудхўжа 1903— 1904 йилларда Москва, Петербургга боради, 1906 йилда Қозон, Уфа, Нижний Новгородда бўлади. Булар саёҳат эмас, хизмат сафари эди. Масалан, Нижний Новгородда 1906 йилнинг 23 авгус-тида Русия мусулмонларининг турмуш ва маданияти муаммоларига бағишланган қурултой чақирилади. Беҳбудий бу қурултойда туркистонлилар гуруҳини бошқаради ва катта нутқ сўзлайди.\n25 кунга чўзилган бу сафар ҳақида Беҳбудий сўнгроқ шундай маълумот берган эди: «1325 санаи ҳижриясинда Русия мусулмонларининг муҳтарам зиёли ва акобирларининг Нижни Ёрминкасинда миллий ишлар тўғрисинда машварат қила турган мажлисға мушарраф бўлмоқ учун Ўрунбург йўли ила Маскуф, Петербург, Қозон воситасила Нижни Новгўруд бориб эдим».\nМаърифат учун биргина мактаб кифоя қилмасди. Замон ва дунё воқеалари билан танишиб бормоқ, миллат ва Ватаннинг аҳволидан, кундалик ҳаётидан огоҳ бўлмоқ керак эди. Бинобарин, миллат учун шундай ойна керак эдики, унда у ўз қабоҳатини ҳам, малоҳатини ҳам кўра олсин.\nМана шу эҳтиёж ва зарурат Беҳбудийни театр ва матбуот сари бошлади. «Падаркуш» шу тариқа майдонга келди. Бироқ унинг дунё кўриши осон кечмади. Бунга сабаб: биринчидан, чор ҳуку-мати мустамлака Туркистонининг маърифат йўлига кириб, ўз ҳуқуқини танишидан манфаатдор эмас эди; 1916 йилдаги Туркистон генерал губернатори Н.Р.Куропаткиннинг ўз кундалигида ёзган ва бугун жуда машҳур бўлиб кетган «Биз тубжой халқни тараққиётдан, мактабдан, рус ҳаётидан 50 йил четда тутдик», деган сўзларини эслаш кифоя. Иккинчидан, турғунлик ва тутқунлик туфайли авж олган жаҳолат, мутаассиблик. «Кимики саҳнада кўрсанг они жасорати бу», деб ёзган эди шоир Тавалло. Бу бежиз эмас. Хуллас, 1911 йилда ёзилган «Падаркуш» драмаси 1913 йилдагина босилиб чиқади. Китоб жилдидаги «Бородино жанги ва Русиянинг французлар босқинидан халос бўлишининг юбилей санасига бағишланади» деган ёзув ва унинг Тифлис цензурасининг рухсати билан чоп этилиши шуни кўрсатадики, иш осон кўчмаган. Пьеса босилиб чиққандан кейин ҳам уни саҳнага қўйиш учун яқин бир йил вақт кетди. Муаллиф бу ҳақдаги хатларга жавобан кинояомуз: «Туркистонда бекор одам йўкки, халқ учун ишласа. Бекор киши йўқки, театру саҳнасига чиқиб, «масхарабозлик» қилса», деб ёзган эди.\n«Падаркуш» — ўзбек драмачилигининг ҳамма якдил эътироф этган биринчи намунасидир. Мутахассислар уни ҳам жанр, ҳам мазмунига кўра янги ўзбек адабиётини бошлаб берган бир асар сифатида баҳолайдилар. Муаллиф «Миллий фожиа» атаган, 3 парда 4 манзарали бу драма ҳажман жуда ихчам, мазмунан ниҳоятда содда ва жўн. У жаҳолат ва нодонлик, ўқимаган боланинг бузуқ йўлларга кириб, ўз отасини ўлдиргани ҳақида ҳикоя қилади. Орқа-олдини ўйламаган бойнинг Тошмурод исмли ўғли бор. Ўғли ўқимаган. Бой атрофдагиларнинг гапига кирмайди, ўғлини ўқитмайди, оқибатда у кўча безориларига қўшилади. Ресторанда маишатга пули етмай, шерикларини тунда уйига бошлаб келади. Бой уйғониб, уларни сезиб қолади. Бойни ўлдириб, пулини олиб кетадилар.\nХулоса: жаҳолат ва нодонлик отанинг ҳам, боланинг ҳам бошига етади. Агар бутун миллат шу аҳволга тушсачи?!. «Падаркуш» дастлаб Самарқандда 1914 йилнинг 15 январида саҳнага қўйилди. «Халқ ниҳоят кўп келиб, белат етмагани ва жойни йўқлиги учун уч-тўрт юз киши қайтиб кетди», деб ёзади маҳаллий матбуот.\nЯна ўша ерда ўқиймиз: «Белатлар бир-икки кун аввал ёшларни ғайрати илан сотилиб тамом бўлуб эди. Баъзи кишилар белатларини икки баҳоға фоидаси илан бошқаға сотдилар. Соат еттидан минглаб халқ ибратхонаға ҳужум қилган. Аммо белат йўқ. Уч сўм бериб, тикка турмоқға ҳам рози, яна ер йўқ…»\nСпектакль ўз маишатига ўралиб дунёни унутган миллатдошларга чақмоқдек таъсир этди. Унда бой ролини Абдусалом Абдураҳим ўғли ўйнаган эди. «Бойни ҳамбоза (хуррак) ва уйқуси ҳамда ҳаракатидан аҳоли ихтиёрсиз ва фосиласиз куларди», ёзади тақризчи. «Домла (Мардонқул Шомаҳмуд ўғли) ва зиёли (Мирза Нўъмон Мулла Фозил муфти ўғли)ни насиҳати халойиқни кўнглиға таъсир этарди, ҳатто ваъзу пандга йиғлаганлар бор эди», — ўқиймиз тақризда. Айниқса, бойнинг ўз ўғли ёрдамида ўлдирилиб, мол-дунёсининг фаҳшу ишрат учун олиб кетилиши воқеалари кишиларни ларзага солган. «Бу фажеъ ва аламлик манзарани парда ёпар. Халқға ҳаддан зиёда таъсир. Баъзи кишилар фожиадан кўз юмарлар…»\nЧамаси, асарнинг ижроси ҳам баланд савияда бўлган. Тақриздаги «Рус, яҳудий ва мусулмонлар таҳсин этарди. Ҳатто 20 йилдан бери театр маъмуриятиндаги одамлар таъриф қилурди… Аҳолидаги олқиш ибратхонани гумбирлатур…» деган жумлалар шунга ишора қилади.\nТошкентда 1914 йилнинг 27 февралида қўйилди. Авлонийнинг «Турон» труппаси Колизей (ҳозирги Савдо биржаси биноси)да ўз фаолиятини мана шу «Падаркуш» билан бошлаган эди. Спектакль олдидан машҳур Мунавварқори театрнинг жамияти ҳаётидаги роли ва ўрни ҳақида нутқ сўзлайди. Бой ролини Абдулла Авлонийнинг ўзи ижро этади. Маҳаллий матбуот бу кунни «тарихий кун», деб ёзади.\n«Турон» труппаси 1914-16 йилларда бу спектакль билан бутун Фарғона водийсини айланиб чиқди. «Падаркуш» Туркистонни жунбишга келтирган қирғинбарот инқилоб йилларида ҳам саҳнадан тушмади. Бир томондан, миллатни маърифат ва тараққиёт сари ундашда буюк роль ўйнаган бўлса, иккинчи ёқдан, профессионал ўзбек театри ва драмачилигининг майдонга келиши ҳамда тараққиётида муҳим хизмат қилди.\nБу асарнинг ўз даврида адабий ҳаракатчиликка етказган таъсири ҳақида қайдлар кўп. Бунинг шоҳиди сифатида Абдулла Қодирийнинг машҳур «1913 йилларда чиққан «Падаркуш» пьесаси таъсирида «Бахтсиз куёв» деган театр китобини ёзиб юборғонимни ўзим ҳам пайқамай қолдим», деган эътирофини эслаш кифоя. 1916 йилда Тошкентга келиб, Колизейда «Турон»нинг қатор спектаклларини кўрган А.Н.Самойлович ёзади: «Туркистонда янги адабиёт майдонга келди. Бу мен учун кутилган ҳол эди… Янги адабиётнинг маркази — Самарқанд… Ёш қаламкашларнинг бош илҳомчиси самарқандлик муфти Маҳмудхўжа Беҳбудийдир».\nДраманинг биргина ўзбек эмас, татар, озарбойжон театрчилигига ҳам таъсири ҳақида гапириш мумкин. Туркистонда шу йиллари Заки Боязидский, Алиасқар Асқаров, Сидқий Руҳилло, Илёсбек Ошқозорский каби кўплаб қардош режиссёрлар фаолият кўрсатганини хотирга олайлик.\nБеҳбудий ва матбуот\n1913 йилдан Беҳбудий матбуот ишлари билан шуғулланади. Апрелдан «Самарқанд» газетасини чиқаради. Газета туркий ва форсий тилларда, ҳаф-тада икки марта, дастлаб икки, сўнг тўрт саҳифада чоп этилган. 45 та сонидан кейин моддий танқислик туфайли чиқиши тўхтаган. Ўша йилнинг 20 августидан у «Ойна» журналини чиқара бошлайди. Бу суратли ҳафталик мажалла асосан ўзбек тилида бўлиб, унда ихчам форсий шеърлар, мақолалар, русча эълонлар ҳам бериб бориларди… «Бошда ҳафтада бир марта ва иккинчи йилдан эътиборан 15 кунда бир қатла чиқиб, йигирма ой чамаси давом қилди… Кафказ, Татаристон, Эрон, Афғонистон, Ҳиндистон ва Туркиягача тарқалар эди… Жадидларнинг севикли журналлари эди. Шунинг учун улар томонидан ҳурматланди, севилиб ўқилди», деб ёзган эди Зиё Саид. Журнал редакдияси муҳаррирнинг Янги шаҳардаги уйида (Решетников, 3; ҳозир Мирсаид Барака, 1) жойлашган.\nБеҳбудий шу йиллари нашр ишлари билан қизғин шуғулланди. «Нашриёти Беҳбудия» номи билан ўз хусусий нашриётини очди. Фитратнинг «Баёноти сайёҳи ҳинди» асарини 1913 йилда русчага таржима қилдириб, нашр этди. Туркистон харитасини тузиб босмадан чиқарди. Кутубхонани йўлга қўйди. Ўша давр вақтли матбуотида «Беҳбудия кутубхонаси» ҳақидаги хабарларга тез-тез дуч келасиз.\n1914 йилнинг 29 майида Беҳбудий иккинчи бор араб мамлакатларига саёҳатга отланади.\nМуаллиф саёҳати арафасидаги кайфиятни шундай ифодалайди: «7 санадан бери икки дафъа Бухоро ва бир дафъа Фарғонани зиёратидан бошқа сафарга чиққаним йўқ эди. Азбаски, тириклик касалиға мубталолик, рўзғор қайдиға гирифторлик саёҳат неъматидан маҳрум этар. Етти йиллик хонанишинлик, дигар та-рафдан алойиқи рўзғор, тижорат ва 7—8 рисолалар таҳрир ва нашри, дорулқазо ишлари, хусусан, бир санадан бери собиқ «Самарқанд» жаридаси ва ҳозирги «Ойна» идорасининг ишлари руҳан ва жисман заиф этди. Аъзоу ҳавосларға касолат пайдо бўлди. Сингир (асаб)… ғайри мунтазам ишлайдўр. Атиббо истироҳат ва саёҳатға машварат берарлар. Табиат у қадар ноқобил ва бузуқки, саёҳатдан ҳам нафрат этар, истамаз».\nШунга қарамасдан, сафарга чиқмаса, бўлмайди. Аввало, «Кутубхонаи Беҳбудия» учун Истанбул, Миср, Қрим, Кавказ, Қозон, Русия ва хорижиянинг манзаралари, иморатлари кишиларнинг суратлари, турли-туман қолип (клише)лар ва яна бошқа жуда кўп нарсалар керак. Хуллас, бормаса бўлмайди. Маршрут: Кавказ, Қрим, Истанбул, Юнонистон, Байрут, Миср Қоҳираси ва яна орқага —Истанбулга қайтиб, темир йўл билан Булғористон, Австрия ва Берлин орқали Русияга, ундан Туркистонга келиш. Муддати икки ой. Биринчи июнга қолмай йўлга тушиш керак. Беҳбудий Петербургда бўладиган Миллий мажлис маслаҳатига таклиф қилинган эди. Саволларга жавобини ёзиб юборади, узрини айтади. Хуллас, 29 майда йўлга тушади. Поездга ўтириб Байрамали орқали Ашхободга ўтади. Красноводскдан пароход билан Бокуга боради. 2 июнда Минералнне Воднкисловодск-Пятигорск, Железноводск-Ростов-Одессани кезиб, 8 июнда Истанбулга кириб келади. Ундан Адирнага саёҳат қилади. Яна Истанбулга қайтиб, 21 июнда сув йўли билан Қуддусга йўл олади. Байрут, Ёфа, Халил ар-Раҳмон, Порт Саид, Шом шаҳарларини томоша қилади. Саёҳат июлнинг бошларида ҳам давом этади…\nСаёҳат хотиралари ҳар жиҳатдан ғоят муҳим бўлиб, Беҳбудий уларни ўз журнали «Ойна»нинг 1914 йил сонларида мазкур ном остида пешма-пеш бериб боради (ҳозирча 18 сонда учратдик).\n«Саёҳат хотиралари»нинг биринчи қисми журналнинг 14 июнь 34-сонидан чоп этилган. Муаллиф унга «31 май, Баҳри Ҳазар, Маҳмудхўжа» деб имзо чекади. Рақамлаш ва сана ҳамда ёзилган жойини кўрсатишга биринчи олти сонидагана риоя қилинган. Бу «Хотиралар» ҳам маърифий, ҳам адабий-эстетик жиҳатдан ниҳоят муҳим. Улар адабиётимиздаги анъанавий тарихий-мемуар жанрининг XX аср бошидага ўзига хос намунасидир. Муаллиф бу мемуарларда йўл таассуротларига, машҳур ёхуд оддий кишилар билан учрашувларининг ибратли томонларига кенг ўрин беради. Қайси шаҳарга бормасин, унинг тарихи, обидалари, у ердан чиққан буюк зотлар ҳақида маълумотлар тўплайди, турли-туман миллатлар, уларнинг урф-удумлари, турмуш маданияти билан қизиқади. Қишлоқлардаги деҳқончиликдан тортиб, шаҳарлардаги эскалатор («осонсур») гача унинг эътиборидан четда қолмайди. Айниқса, дин, эътиқод масалаларига катта аҳамият беради. Қадимий муқаддас обидалар, Расулуллоҳ пойқадами теккан қутлуғ даргоҳлар, хусусан, Қуддуси шарифдаги машҳур ал-Масжидул-Ақсо зиёратидан ниҳоясиз завқ-шавққа тўлади. Саждага бош қўяркан, дилининг туб-тубидан Оллоҳ иштиёқи қалқиб чиқади. «Оҳ, на руҳоний ҳолатлар, на лазиз важдангиз убудиятлари, на ашқрез ноз-ниёзлар… Нуроний, фусункор, порлоқ мозийким, анингасари қудсият самари минг бу қадар сана сўнгра бизни маҳвият даражасинда келтурар», — деб ёзади у.\nМуаллиф Оллоҳга нидо қилади: «Илоҳо, у азиз ва фаол бандаларинг ҳурматиға бизға басират бер. Эшитар қулоқ, англар ақл бер… Эй Оллоҳи азимушшон. Бу магар сенинг ғазабингмидур?! Авф эт, биз инсонларни. Ҳидоят эт. Ер юзинда сулҳ ва силоҳи умумий ато айла. Инсонларға инсоният бер. Золимларни қаҳр эт, маҳв бўлсун зулм. Яшасун адолат ва ҳаққоният, омин…»\n«ЎАС» ҳафталиги Ингеборг Балдауфнинг мазкур хотираларнинг олмонча таржимаси муносабати билан ёзилган «Маҳмудхўжа Беҳбудий Фаластинда» (1993, № 21) мақоласини эълон қилди. Муаллиф унда Беҳбудий кузатишларининг ўзига хослиги ҳақида ёзган, адиб қалбини ўртаган энг катта дард — эрк ва маърифат эканлигини айтган. Дарҳақиқат, «Хотиралар»даги маърифий руҳ, изтироб тўла фикр-мулоҳазалар, муаллифнинг ташна нигоҳи сизни бефарқ қолдирмайди. Хусусан, Ватан туйғуси ифодаси уни бугун сиз билан бизга ҳаддан ташқари яқин қилиб қўяди. У Қуддуси шарифдаги Ҳазрати Довуд мақбарасини, Биби Марям ва Ҳазрати Исо калисоларини зиёрат қилар экан, тошкентлик ёш бир атторга дуч келади. «Дўкониға бир оз ўлтурдик, — ёзади Беҳбудий,— мамлакатдан сўради. Қўлиға бир неча нусха «Ойна» ва «Туркистон харитасини» бердим. Аҳли савод экан. Тошканд шаҳрини кўрсатдим. Беихтиёр харита устиндаги Тошкандни ўпиб, кўзиға суртди. («Ҳуббул-ватани минал-имон».) Хусусан, ватан ва аҳли диёрни қадри мусофиратга маълум бўлур. Ҳақиқатан ватан му-қаддасдур. Қадрини билмоқ керак». «Ойна» журнали маърифат ва маданият тарқатишда жуда катта хизмат қилди. Унда миллат ва унинг ҳақ-ҳуқуқига, тарихига, тил-адабиёт масалаларига, дунё аҳволига доир қизиқарли мақолалар, баҳслар бериб борилган. Айниқса, тил масалалари муҳаррирнинг ҳамиша диққат марказида бўлган. Беҳбудий миллатнинг тараққийси учун бир неча тил билишни шарт ҳисобларди. Масалан, журналнинг 1913 йил август, биринчи — нишона сонидаёқ, «Икки эмас, тўрт тил лозим» деган мақола билан чиққан эди.\nФитратнинг журналда босилган мақолаларидан бири «Ҳиммат ва саботи бўлмаган миллатнинг ҳаққи ҳаёти йўқдур» деб номланган. «Тушундигим замон кўнглум ёнар, йиғламоқ истарман, кўзёшларим келмайдур», деб бошланар эди мақола. Адиб тараққиёт ва турмушда Европадан ер ва осмон қадар узилиб қолган Туркистоннинг фожиали аҳволидан сўз очган эди. (1915 й., 7-сон.) «С.А.» имзоли кишининг «Ҳар миллат ўз тили ила фахр этар» (1914 й., 35-сон) мақоласида бошқа тилларни ўрганиш қаторида ҳар бир миллат ўз тилининг муҳофазаси билан шуғулланиши шарт, деган фикр жуда кўп далиллар билан исбот қилиб берилади. «Агарда тил ва адабиётимизни муҳофаза қилмай, анга ажнабий луғат ва сўзларни қўша берсак, бир оз замонда тил ва миллиятимизни йўқотурмиз. Миллиятимизни йўқотганда диёнатимиз ўз-ўзи ила албатта, йўқолур», деб ёзади муаллиф ва «Бас, бизға тилимизни ажнабий сўзлардан муҳофаза қилмоқлик энг биринчи муҳим бир вазифадур», деб хулоса чиқаради. Журналнинг 1915 йил 11-12-сонларида босилган Беҳбудийнинг «Тил масаласи» мақоласида тилларнинг ўзаро муносабати ҳақидаги баҳс давом этади. Улуғ маърифатчи тилларнинг бир-биридан ўринли луғат олишини табиий жараён деб қарайди. Энг бой тиллардан бўлган инглизчанинг ҳам «ўн минглар ила бегона луғатларни мажбуран олганлигини» далил қилиб кўрсатади ва масаланинг бошқа жиҳатига — ягона адабий тил, тил бирлигига диққатни қаратади.\nБеҳбудий адабий танқидга катта эътибор берди. Навоийдан кейинги бир неча асрлик сукунатдан сўнг бу соҳанинг хос хусусиятларини тайин этиб, адабиётда унинг тенг ҳуқуқлиги масаласини ўртага қўйди. «Танқид сараламоқдур» (1914 й., 27-сон) деб номланган эди унинг ушбу мавзуга бағишланган жилдий мақолаларидан бири.\nТуркистон забт этилгач, руслар маҳаллий халққа «сартлар» деб ном бердилар. Н.Остроумовнинг бир китоби худди шундай номланганлиги ҳаммага маълум. Бу сўз, аслида турли вақтда турли этник қатламга, гоҳо социал қатламга нисбатан айтилган. 10-йилларда бу сўз атрофида яна баҳс кетди. Чунончи, Бухоро амирининг русчага таржимони Баҳромбек 1911 йилда «Шўро» журналига «Биз, Туркистон ва Бухоро халқининг турклиги маълум бўлиб туруб… на учун сарт атайдурлар?» деган савол билан му-рожаат қилади. Журналнинг 19-сонида Беҳбудийнинг «Сарт сўзи мажҳулдур» деган жавоби босилади. 24-сонида эса самарқандлик Бақохўжа «Сарт сўзи аслсиздур» деган мақола билан чиқади. Бу билан баҳс босилгандай бўлади. Бироқ орадан 2-3 йил ўтиб, «Садойи Фарғона»нинг 1914 йил 30-сонида Мулла Абдуллабек деган кишининг «Сарт сўзи маълумдир» деган мақоласи босилади. Табиийки, Беҳбудий ундан қаноатланмайди, чунки унда мавзуга доир бирор янги гап айтилмагани ҳолда, «маълум» деб даъво қилинган эди. Шу сабабли Беҳбудий «Сарт сўзи маълум бўлмади» деган мақола ёзиб, «Садойи Фарғона»га юборади. Бироқ газета мақолани босмайди. Шундан сўнг муаллиф мақолани ўз журна-лида (1914 й., 39-сон) беришга мажбур бўлади. Журналда Беҳбудийнинг «Сарт сўзи мажҳуддур» мақоласи ҳам қайта босилган. Мақола ҳажман салмоқли, журналнинг бир неча сонида давом этган. Адиб ушбу калиманинг халқона этимологиясидан тортиб, Алишер Навоий, Бобур, Муҳаммад Солиҳ, Абулғози Баҳодирхоннинг асарларигача, Н.Остроумов китобидан Д.Г. Логофетнинг «Бухоро хонлиги»ю Л.М.Будагов луғатларигача, И.И.Гейер «Саё-ҳатнома»ларидан А.Вамбери «Кундаликлар»игача, жадидчилик ҳаракатининг Аҳмад Заки Валидийдан Исмоилбек Гаспринскийгача бўлган намояндаларининг бу соҳадаги кузатишларини тўплаб, хулосалайди.\nАдибнинг барча тарихий-илмий мавзудаги мақолалари сингари бу ҳам ўтмишга камоли эҳтиром ва эътиқод билан ёзилган. «Қабиласини(нг) исмини ва етти отасининг отини билмайдур-гонларни «қул»—«марқуқ» дерлар (1914 йил 23-сон, 340-бет), деб ёзади у. Бу сўз Ч.Айтматов туфайли «манқурт» шакли билан янги умрини бошлади. Беҳбудий, миллат ўзини англагандагина ижтимоий-сиёсий масалаларга бошқалар билан тенг аралаша олади, деган фикрда бўлди. Шунинг учун ҳам тарихга алоҳида эътибор берди. «Ҳаёт ва мамот масалалари қадар муҳим бўлган неча масалалар кўзимиз олдиға турган ҳолда аларни эҳмол этуб, фақат сарт сўзи ила шуғулланиб, фурсатларни бўшқа ўткармоқлик яхши эмас», деб ёзади у. «Лекин,— давом этади, — ёвруполилар қошида миллият масаласи муҳим ва муқаддас тутилган бир замонда бизлар ҳам миллият масаласидан саналган «сарт» ҳақида гоҳ-гоҳ баҳс этуб, миллиятимизни хотирлаб турганда, зарар кўрмасмиз».\nУмуман, Беҳбудийнинг публицист сифатидаги фаолияти адиб истеъдодининг жуда ёрқин бир қиррасини ташкил этади. У ўз умри давомида юзлаб мақолалар ёзди. Ўзининг Миллат ва Ва-тан, жамият ва ахлоқ ҳақидаги фикрларини кўпроқ мақола ва чиқишларида ифода этди. Баъзилар унинг мақолалари ададини 200, бошқалар 500 деб белгилайдилар. Унинг барча ёзганлари ҳисоблаб чиқилмаган, ҳатто аниқланмаганлари қанча. Муаллифлар ўзларининг исми-шарифларини ўз газета-журналларида кўпда қўявермаганлар. Ҳар қандай ҳолда ҳам Беҳбудий ғоят сермаҳсул қаламкаш эди. Муҳими шундаки, у XX аср бошидаги Туркистоннинг йирик сиёсий арбоби эди. Унинг Миллат ва Ватан тақдири ҳақидаги барча қарашлари, аввало, мана шу мақолаларида акс этган эди. Бу жиҳатдан унинг 1906 йил 10 октябрда «Хуршид» газетасида (6-сон) босилган «Хайрул-умури авсатуҳо» (Ишларнинг яхшиси ўртачасидур) мақоласи характерли. Бу мақола узоқ йиллар Совет тарих фани нуқтаи назаридан баҳоланиб, Беҳбудийни қоралаш учун нишон бўлиб келди. Гап шундаки, Беҳбудий ўша 1906 йилдаёқ социалистик таълимотни ва уни Русияда амалга оширишга бел боғлаган Ленин партиясини кескин рад этган Русия мусулмонлари иттифоқи («Иттифоқи муслимин»)ни, қарашларида маълум яқинлик бўлган Кадетлар партиясини қўллайди. Унинг бу хусусдаги фикрлари устози Исмоилбек Гаспринскийнинг «Мазҳаби иштирокиюн»ни қаттиқ танқид қилган «Оврупо маданиятига бир назари мувозана» ри-соласи ва «Дорур-роҳат мусулмонлари» романидаги мулоҳазаларга таянар эди. Беҳбудий ҳам ўз устози каби социализмни зўра-вонлик ҳисоблади, ижтимоий тенгликни адолатсизлик деб билди. Шахс манфаатдорлигида, миллат равнакида тараққиётнинг буюк омилини кўрди. Худди шу эътиқод уни Туркистоннинг мус-тақиллиги учун курашга етаклади.\nБеҳбудий бир қатор дарсликлар ёзди. ЎзСЭ даги «Беҳбудий» мақоласи муаллифи марҳум С. Қосимов адибнинг 6 та дарслигини қайд этади: «Мунтахаби жуғрофияи умумий» («Қисқача умумий география»), «Китобатул-атфол» («Болалар мактублари»), «Мухтасари тарихи ислом» («Исломнинг қисқача тарихи»), «Мадхали жуғрофияи умроний» («Аҳоли географиясига кириш»), «Мухтасар жуғрофияи Русий» («Русиянинг қисқача географияси»). Шулардан биттасига — «Мунтахаби жуғрофияи умумий»га тўхтаймиз. Асарнинг тўла номи «Китоби мунтахаби жуғрофияи умумий ва намунаи жуғрофия». 1905 йил 24 августда Санкт-Петербург цензурасидан рухсат олиниб, 1906 йил Самарқандда Г.И.Демуров матбаасида чоп этилган. 106 саҳифадан ташкил топган. Муаллиф бу «қадим фан»га тааллуқли «туркий, арабий, форсий, русий луғатларга тасниф бўлган ўттуз қадар қадим ва жадид кутуб ва расоили жуғрофия, ҳайъати риёзий, тарихий, табиий»лардан ва яна жуда кўп турли-туман маълумот-манбалардан фойдаланиб ёзганини қайд қилади (1-бет).\n«Жуғрофия деган сўз юноний, луғати арабийға таърифи ард маъносиға, яъни ер ва туфроқни баён қилатурғон илмни айтилур»,- изоҳ беради муаллиф. Сўнг Беҳбудий унинг турларига тўхтайди.\nКитобнинг дастлабки саҳифаларида жуғрофиянинг фан сифатида майдонга келиш тарихи, қадим Туркистон олимларининг бу соҳадаги хизматлари ёритилади, асарлари келтирилади. Муаллиф Шамсиддинбек Сомийнинг (1850-1904) 6 жилдлик машҳур «Қомусул-аълом» ва Исмоилбек Гаспринскийнинг «Туркистон уламоси» китобларидаги ҳужжат ва далилларга суяниб фикр юритган.\nБобларнинг бири: «Жуғрофияни ўқумоқ мусулмонларға ло-зимдур» деб аталган. Унда Ер ҳақидаги хурофий тушунчалар танқид қилинган. Чунончи: «Аммо ҳозирги жуғрофия илми, тажриба ва рўяти бошлариндан билинадурки, Ер курравий — юмалоқ, остиға ҳўкуз, балиғ йўқ, атрофиға девори йўқ ва Ер айланадур, ҳавоға муаллақ турадур. Бизни назаримизға сокин ва аммо ҳақиқатда айланадур» (14-бет).\n«Эски ва янги донишмандлар» фаслида қадим Батлимус (Птоломей)дан қолган геоцентризм ва унга қарама-қарши гелиоцентризм ҳақида гап кетади. Илми ҳайъатдаги «сабъайи сайёр», «тўққуз осмон» иборалари изоҳланади.\n«Аҳли ҳайъати жадида, яъни янги ҳукамолар айтадурки, Офтоб дунёни ўртасиға халқ бўлубдурки, Аторуддан бошлаб қади-ма беш сайёра ва янги топилган икки сайёра ва кўз ила кўрилмай, янгидан дурбин ила топилган уч юзға яқин сайёралар ва буларни ичиға биз устида турғон Еримиз Офтобни атрофиға ҳар бири ўзиға тегишли доира — айланасиға айланиб юрадурлар. Еримиз Офтобға нисбатан учланчи сайёра — юргувчи юлдуздур! Юргувчи юлдузларни ҳаммаси бенур ва ёруғликни офтобдан оладур» (22-бет) ўқиймиз китобда.\nМуаллиф, шу тариқа, жуда содда қилиб осмон жисмларининг жойлашиш ва ҳаракатини тушунтириб беради. Буларнинг айримлари Қуръон ва Ҳадис хабарига рост келмаслигини ҳам айтади. Шунга қарамасдан, «Янги ҳукамолар осмондаги юлдузларни аҳволидин эскилардин кўра яхшироқ огоҳ бўлубтурлар»,- деб ёзади. Чунончи, Ой, Миррих (Марс) ҳақидаги замондошлари маълумотларини жамлаб ва уларнинг қадим ҳукамога насиб этмаган аниқ ва пухта замонавий асбоблар ёрдамида тўпланганини таъкидлаб, «…ҳукм қиладурларки, албатта, Миррихда одам бор ва илм бизлардан зиёдадур!» деган фикрни илгари суради. «Мартабаи инсониятға ноил ўлмакға, ҳар бир инсонни жамияти инсониятға ва дини илоҳияға эҳтиёжи бор, — ёзади муаллиф. — Ушбу сабабдандурки, инсонлар комил инсонларни қўл остиға жамияти башарияни барпо қиладурлар. Оллоҳ таоло анбиё воситаси ила қонуни шариат, хавфу қалбу рижо юборибдурки, анго дохил ва солик бўлмоқ лозим ва вожибдур. Динсиз дунёда яшамоқ инсоният ва маданиятдан эмас, ҳайвонийликдур. Динсиз мутамаддун (маданиятли) бўлмоқ муҳол (қийин)дур. Жамияти башарияни барқарор турмоқиға дин, шаръ (шариат), низом ва буларни бошқарувчиларга биринчи сабабдур. Бас, жамият илм, инсоф ва ҳунар сабаблари ила уч хил бўлинадурки, ваҳшоният, бадавият, маданият аталган. Ва буларни(нг) ҳар бирини яна бир неча синфға тақсим қилмоқ одамларни аҳволиға қараб мумкин бўладур».\nБеҳбудий замонасидаги мавжуд идора усуллари ҳақида фикр юритиб, уларни учга бўлади:\nИдораи мустақилла (идораи мутлақа-монархия).\nИдораи машрута (конститудияли парламентли ҳокимият).\nИдораи жумҳурият (республика).\nЛекин миллат озод бўлиб, ўзининг мустакил давлатини ўрнатмагунча, ижтимоий адолатни тиклаб бўлмайди. Бу Беҳбудий келган биринчи хулоса эди. Унинг «Вақт» газетасида чоп этилган мақолаларидан бирида шундай мулоҳазаларни учратамиз:\n«Бир мадрасага 20 талаба гапи ила бир ноаҳил мударрис сайланур. Бир волостда 40 нафар эл бошлариндан 21 нафарни садоси ила бир жоҳил қози сайланур ва Русия маъмурларинада маъқул ўлур. Бир минг фақирнинг радду мудохаласи мўътабар ўлмаз ва сўзлари эшитилмас. Ишта бизим Туркистон шаҳарларининг бу кунги қози, муфти ва мударрис ҳам имом ва ўзга руҳонийларининг юздан саксони, саҳро ва қарияларда ўланларининг ўндан тўққизи шўйла номуносиб кишилардан иборатдир». Шу газетанинг ўша йили 4 ноябрда босилган «Дума ва Туркистон мусулмонлари» мақоласида эса чор мустамлакачилик сиёсати, хусусан, ўлкадан етмиш минг русдан олти депутат бўлгани ҳолда етти миллион мусулмонга беш ўрин ажратилгани ошкора танқид қили-нади. Шуларга қарамасдан, Беҳбудий, истиқлол ҳақида фикр юритар экан, ҳар қандай зўравонликни рад этади. Унингча, зўравонлик ғайриахлоқий, бинобарин, ғайринсонийдир. Умуман олганда эса, мустақиллик учун кураш олиб борган боболаримиз, жумладан, жадидлар келажак ҳақида фикр юритар эканлар, истиқлолга эришиш борасида бир-бирларидан фарқ қилувчи уч йўлдан бордилар:\nРусияга тобеликдан зўрлик йўли билан қутулиш, куч билан истиқлол олиш (Дукчи эшон қўзғолони„1916 йил воқеалари, «босмачилик»).\nМуроса йўли. Руслар ёрдамида маърифатга эришиш. Маърифат масалаларида ҳақ-ҳуқуқ олиш, миллий хусусиятларни тиклаш (Исмоилбек Гаспрали, Маҳмудхўжа Беҳбудий).\nҲамкорлик йўли. Чор маъмурлари, сўнг эса Шўро ҳукумати билан бирга уларнинг дастурларида қатнашиш ва имкон бўлиши билан мустақилликни қўлга олиш. Бунинг учун маълум тайёргарлик кўриб бориш (Мунавварқори, Ҳамза, Авлоний).\nБеҳбудий ҳамиша халқ билан бирга бўлди.\nВатан тақдири қун тартибига қўйилган 1917 йилнинг 16—23 ап-релида Тошкентда бўлиб ўтган Туркистон мусулмонларининг 150 вакили иштирок этган ўлка қурултойида ҳаяжонли нутқ сўзлади. Миллатни ўзаро ихтилофлардан воз кечишга, буюк мақсад йўлида бирлашишга, итгифоқ бўлишга чақирди. Худди шу ихтилофимиз са-бабли «мустамлакот қоидаси ила бизни идора этурлар» деб очиқ айтди.\nУ ҳақ эди. Мустамлакачилар «50 йил илм-маърифатдан четда сақлаб келган»лари (Куропаткин) Туркистонни осонлик билан\nқўлдан чиқармас эдилар. Фитна ва иғво тинимсиз давом этар эди. Шундайлардан бири 1917 йилнинг баҳорида Бухорода юз берган эди. Амир Февраль ўзгаришларини ҳисобга олиб, рус элчихонасининг маслаҳати билан ислоҳот эълон қиладиган бўлади. Ва бу фармонни ушбу элчихонанинг бошлиғи жаноб Миллер тайёрлайди. Ҳар хил англашилмовчиликларнинг олдини олиш мақсадида собиқ генерал губернатор, эндиликда Русия Муваққат ҳуку-матининг Туркистон комиссари Куропаткин топшириғига кўра Самарқанд ижроия қўмитаси Бухорога бир неча кишилик ҳайъат юборди. Улар орасида Беҳбудий ҳам бор эди. 7 апрель ислоҳот эълони олдиндан мўлжалланганидек тантанага, тантана эса фо-жиага айланади. Амир ва ёшлар, муллалар ва жадидлар ўртасида ўтиб бўлмас чоҳ пайдо бўлади. Миллер бунинг айбини Беҳбудийга қўяди. Фақат Миллер эмас, Тошкентда 9 апредда бошланган Туркистон ишчи ва солдат депутатлари советларининг биринчи ўлка съездида айрим рус депутатлари Бухоро фожиасининг сабабини Самарқанддан «ўз ихтиёрлари илан» борган депутатларга тўнкайдилар. Миллатни ич-ичидан қайраш ва низо чиқариш изчил давом этади. Беҳбудий мазкур съездда минбарга чиқиб бор воқеани тушунтириб берган ва бу ҳақда «Бухоро воқеалари ва дафъи туҳмат» («Ҳуррият» газетаси, 1917 йил 1 май) деган махсус мақола ёзган эди. Шу йил ноябрнинг 26сида Қўқонда ўлка мусулмонларининг IV фавқулодда қурултойи иш бошлади. 27 ноябрга ўтар кечаси «Туркистон мухторияти» эълон қилинди. Бу мустамлакадан мустақиллик томон қўйилган жилдий ва жасоратли қадам эди. Унинг маънавий отаси, шубҳасиз, Беҳбудий эди. «27 ноябрда Қўқонда Туркистон мухторияти умумий мусулмон съездида эълон қилинди. Муборак ва хайрли бўлсун! Камина ҳам мажлисда бўлушдан ифтихор этаман. Яшасун Туркистон мухторияти!» — деб ёзган эди Беҳбудий.\nМуаллиф бу қадим оталар юртини унда яшаб турган барча қон-қариндош миллатларнинг бирлиги, ҳамкорлиги билангина сақлаб қолиш мумкинлигини теран англайди. Бутун вужуди билан Туркистонни бирликка чорлайди. «Бовурлар! — деб ёзади қозоқ биродарларига очиқ хатида,—билингки, ҳозирда Туркистондаги барча халқлар учун мухторият эълон қилинди ва сиз билингки, ҳақ олинур, лекин берилмас. Инчунин, мухториятда олинур, лекин берилмас. Яъни мухториятни Туркистон болаларининг ўзи бирлашиб, ғайрат ила олурлар. Албатта, бошқалар тарафидан бе-рилмас. Бошқаларнинг қўлидан келса, бермаслар. Биз бўшлик қилсак ва Туркистондаги халқлар бирлашиб, мухторият йўлига саъй қилмасак, албатта ҳозирги қоғоз устидаги мухториятимизни ҳам йўқ қилурлар. Бул, албатта шундайдур ва бул сўзга ҳеч ким ихтилоф қилолмайдур… Энди ишлар шу ҳолда экан, биз ҳаммамиз, яъни қирғиз, қозоқ, ўзбек, туркман, араб, форс, хуллас, Туркистондаги, Қозоғистондаги ва Туркманистондаги барча мусулмонлар ва ҳамда мундаги яҳудий ва христианлар бирлашиб, иттифоқ ила шу мухториятнинг амалға келишига саъй ва эҳтимол этмоғимиз лозимдур…\nЧироғларим! Бошқа халқлар, масалан, серблар, итальянлар, арманлар, славянлар/ поляклар ва бошқалар ҳатто дунёнинг у бир учидаги қариндошлари ила бирлашур эканлар, бошқа катта ва қувватлидавлатларга тобеъ бўлуб, ютилуб, ҳатто тилини йўқотган ўз жинсдошларини ажратиб олиб, бирлашмоқға жон ва кучларини сарф этар эканлар, биз ўз ичимиздаги қариндошларимиздан айрилсак, уятдур, аҳмоқликдур. Турк томуриға болта урмоқликдур».\nМухторият бой берилди. Уни оталаримиз саклаб қололмадилар. У Советлар томонидан хоинона бостирилди. 19—20 февраль кунлари шаҳар тўпга тутилди. 10 мингта туркистонлик ўлдирилди, 180 та қишлоққа ўт қўйилди.\nБеҳбудий изтироб билан майнинг бошида Самарқандга қай-тади. У ерда тура олмай, Тошкентга келади. Туркистон рус совет ҳукумати раҳбарлари билан музокаралар натижа бермайди.\nОрзулари чилчил бўлган Беҳбудий 1919 йилнинг баҳорида — 25 мартда Шаҳрисабзда қўлга олиниб, сирли бир тусда Қарши шаҳрида қатл қилинади. Унинг қатли ҳақидаги хабар ўша пайтдаги пойтахтимиз Самарқандга роса бир йилдан кейин маълум бўлади. 1920 йилнинг апрелида бутун Туркистон мотам тутади. Ўнлаб марсиялар ёзилади. «Беҳбудийнинг сағанасини изладим» деб аталар эди Фитратнинг бир шеъри. Айнийда бир эмас, уч шеър бор.\nСани мундин буён Турон қўролурму, кўролмасму?\nСанинг мислингни Туркистон тополурму тополмасму? —\nдеб бошланарди унинг шеърларидан бири.\nМашҳур Чўлпон ҳам Беҳбудийнинг фожиали ўлдирилганига бағишлаб шеърлар ёзди.\nҚарши шаҳри 1926-37 йилларда 11 йил Беҳбудий номи билан юритилди. Бироқ унинг асл қиёфаси халқдан сир сақланди. Адиб номининг абадийлаштирилиши шунчаки бир ниқоб эди. Қарши шаҳрига унинг номи қўйилган ўша 1926 йилдаёқ у мансуб бўлган жадидчиликни аксилинқилобий, аксилшўровий ҳаракат сифатида қоралаш кампанияси бошлаб юборилган эди.\nБ. А. Пясковский 1922 йилдаги «Инқилоб» журнали саҳифаларида эълон қилган «Ўзбек театри тарихи» мақоласида унинг майдонга келиши тарихи ҳақида фикр юритар экан, «Ўзбек театрининг асосини қўйиб берувчи самарқандлик Маҳмудхўжа Беҳбудийдир» деб ёзади, адиб номида Тошкентда маориф клуби, Самарқандда кутубхона ва драмтруппа, Туркистоннинг деярли ҳамма шаҳарларида унинг номига очилган мактаблар, Бухорода эса марказий босмахона борлигини таъкидлайди.\n1929 йилда Қозонда босилиб чиққан «Ўзбек адабиёти» китобида эса «Ўзбек миллий адабиётининг негиз тошини Беҳбудий билан Фитрат қўйиб берди» (8-бет) деган эътирофга дуч келамиз.\nБу гаплар ҳақиқат эди.\n← Аввалги Аввалги Оқилжон Ғафуров. Аёл ори (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Юхан Борген. Ёзувчи бўлмоқ нима дегани?


ИННОВАЦИЯ – БАРЧА СОҲАЛАР ТАРАҚҚИЁТИНИНГ ОМИЛИ\nБугунги кунда тараққиётимизни инновация, ишлаб чиқариш ва илм-фан ривожисиз тасаввур этиб бўлмайди. Бу каби йўналишлар ҳар қандай соҳа ривожига асос бўлиб хизмат қилмоқда.\nБу борада юртимизда ҳам кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Хусусан, Президентимизнинг жорий йил 17 февралдаги “Фанлар академияси фаолияти, илмий-тадқиқот ишларини ташкил этиш, бошқариш ва молиялаштиришни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори илм-фан ривожида янги даврни бошлаб берди.\nМазкур қарор ижроси юзасидан жойларда қатор салмоқли ишлар амалга оширилмоқда. Жумладан, Андижон машинасозлик институтида амалиётчилар ва олимлар ҳамкорлигида республика илмий-техникавий конференцияси ташкил этилди.\nОлий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, “GM Uzbekistan” АЖ ва Тошкент шаҳридаги Турин политехника университети билан ҳамкорликда ташкил этилган мазкур анжуман машинасозликда инновацион муаммоларни муҳокама қилиш, ишлаб чиқариш, таълим ва фан интеграциясини амалга оширишга қаратилди.\nУнда республикамиздаги олий таълим муассасаларининг профессор-ўқитувчилари, илмий ходимлари ва талабалар 400 дан ортиқ мақолалари билан иштирок этди.\nМазкур конференциядаиштирокчилар кўплаб янгиликлардан хабардор бўлишди.


Сурхондарёдаги Гоша лақабли гапирадиган қарға эгасининг вафотидан сўнг тилдан қолиб, бир ой ўзига келолмаган\nГоша лақабли инсон тилида сўзловчи қарға эгаси Шодибек Чориев вафотидан сўнг тилдан қолган.Бу ҳақда марҳум Шодибек Чориевнинг дадаси Бўри Раҳимов журналист Феруз Муҳаммадга берган интервьюсида гапириб берди.\nГоша 1997 йилда уйимизга келиб қолган. Унда у жуда ёш эди. 22 йилдан бери Шеробод туманида бизнинг оиламизда яшаб келади. Гоша 32 сўзни айтишга ҳаракат қилади. 10 тасини эса батафсил, тўлиқ талаффуз қила олади. Раҳматли ўғлим 5 ёшлигидан уни парвариш қилган. 2001 йил ўғлим мактабга чиқди, Гошанинг тили ‘Шодибек’ деб ўшандан чиққанди.\nУ мактабга кетганида ўғлимни қидириб, уни чақираверарди. Кейинчалик у ‘Отахон, яхши боринғ, ‘Шодибек’, ‘Гоша’, ‘Аббос’ каби сўзларни такрорлай бошлади. Кейинчалик ‘Отахон, яхши ўқинғ, йўлдан ўтиб кетаётган болаларга ҳам ‘Яхши ўқи’ деб айтарди. Орадан анча вақт ўтди. У равон гапиришни ўрганди.\nАммо 2018 йил 9 октябрь куни ўғлим буйрак етишмовчилигидан вафот этди. Гоша бир ой умуман гапирмади. Ҳафталаб овқат емасди. Бир ойдан кейин кайфияти оз бўлсада яхшилана бошлади.\nГоша аёлимни жуда яхши кўради. Баъзида аёлимнинг этагидан чўқиб, уни ҳовлида сайр қилишга мажбурлайди. У сайрга чиққанида дарахтнинг учига, томнинг тепа қисмига чиқиб олиб, Шодибекни чақиради. Қушларнинг бунақа хусусиятларини билардим, лекин Гошани кўриб қушнинг инсонга қаттиқ меҳр қўйишига яна бир карра амин бўлдим. Қушлар билан дўстлик қанчалик мустаҳкам бўлса, табиат шунча гўзал бўлади.\nГоша ёшлигида инидан тушиб кетган. Чап оёғи синган бўлган. Шодибек уни даволаб вояга етказди. Юрганда озгина сезилади, учганда 10-15 дақиқа учади, лекин ўзи соғлом. Гошанинг фақатгина кайфиятини кўтаришга ҳаракат қилишимиз керак. Гоша ёнғоқни яхши кўради. Унинг энг севимли овқати палов. Ўғлим ҳаёт пайти Гоша Шодибекни мендан қизғанарди. Ҳозир Шодибекнинг ўрнини набирам Самандар эгаллаган. Гоша билан у шуғулланади.\nГошани сотиб оламан деганлар анча бўлган, лекин биз уни сотмаймиз, у бизнинг фарзандимиз. Фарзанд эса ҳеч қачон сотилмайди.\nКиритилди: 22:36 22.05.2020. Ўқилди: 4199 марта. Фикрлар сони: 0 та.


Шифокор қайдлари. Иккинчи қисм. Бечора шифокор ҳақида ҳам ўйланг - Anhor\nAnhor Все посты Шифокор қайдлари. Иккинчи қисм. Бечора шифокор ҳақида ҳам ўйланг\nМаҳаллий тиббиётдаги алоҳида муаммо – бу касалхона ёки клиника раҳбариятининг фармацевтика компанияси ёки конкрет дорихона билан боғланганлиги. Бу муассасалар у ёки бу препаратни ва анжомларни илгари суриш ва сотганлик учун клиника раҳбариятини “мукофотлаб туради”, оддий қилиб айтганда, конкрет препаратларни тайинлаганлик учун “откатлар” қилинади. Айрим ҳолларда фармацевтика компаниялари ҳисобидан операция хоналари кондиционерлар билан жиҳозланади, касалхона бўлимларига совутгичлар қўйилади. Бу ҳолда препаратлар Ўзбекистонда ёки хорижда ишлаб чиқарилган самаралироқ ва арзонроқ аналоглари бўлса ҳам тайинланади.


Афғонистонда вертолёт қулаши оқибатида афғон генерали ҳалок бўлди\n19 январ 2021, Тошкент вақти: 11:17\nАфғонистоннинг Бадгис вилоятида ҳарбий вертолётнинг қулаши оқибатида афғон генерали ҳалок бўлди ва камида 7 одам яраланди.\nАфғонистон Мудофаа вазирлигининг маълум қилишича, генерал Муҳиддин Ғори 29 ноябрь куни вертолёт Мури Чад деган ҳудудга қўнишга ҳаракат қилаётган пайтда қулагани ортидан ҳалок бўлган.\nМудофаа вазирлиги вертолёт ҳалокати техник носозлик натижасида юз берганини, вертолётга ҳужум қилинмаганини билдирди.\nБироқ Толибон ҳаракати вертолёт ҳалокати учун масъулиятни зиммасига олганини эълон қилди. Толибонга кўра, улар вертолётни уриб туширган.\nВертолёт қулаши оқибатида яраланганлар орасида афғон ҳукумати амалдорлари, Бадгис вилоят кенгаши раиси ва вилоят разведка бошқармаси раҳбари бўлган.


Россия бозоридаги энг арзон хорижий автомобиллар 5 талиги. Улар орасида ўзимизнинг Spark ҳам бор — Sof.uz\nРоссия бозоридаги энг арзон хорижий автомобиллар 5 талиги. Улар орасида ўзимизнинг Spark ҳам бор\n10 сен 16:03 Жаҳон\n«Цена Авто» сайти экспертлари Россия автобозоридаги энг арзон хорижий автомобиллар 5 талигини тузиб чиқишди. Бу рейтингда француз, япон ҳамда ярим йиллик танаффусдан сўнг бозорга қайтган ўзбек автомобили ҳам бор.\nБиринчи ўринда Datsun on-DO япон седани. 1.6 литр сиғимлик двигатель, 87 откучига эга мотор ҳамда механик узатмалар қутиси дилерлар учун реcорд арзон нархга — 490 минг рублга (7487 $) таклиф этилмоқда.\nИккинчи ўринда ҳам япон маркасининг яна бир модели Datsun on-DO билан бир хил қувват блоки билан жиҳозланган — mi-DO хетчбеки. Ушбу машина нархи 555 минг рублни (8480 $) ташкил этади.\nУчинчи ва тўртинчи ўринларда Renault компаниясининг Logan седани ва Sandero хетчбеки. Уларнинг нархи 577 минг рублни (8816 $) ташкил этиб, иккаласи ҳам 1.6 литр сиғимга эга двигатель ҳамда 82 откучили мотор билан жиҳозланган.\nНархи 646 минг рублдан (9870 $) бошланадиган Ravon R2 хетчбеки бешинчи ўринга муносиб деб топилган. Двигатели 1.2 литрда сиғимдаги бу модель автоматик узатмалар қутисига эга.\nШуни ҳам қайд этиш жоизки, дастлабки тўртта модель Автоваз заводида йиғилса, фақатгина Ravon R2 Ўзбекистондан импорт қилинади.


Шавкат Мирзиёев феномени - Ishonch.uz\nБош саҳифа Бош саҳифа Шавкат Мирзиёев феномени\nШавкат Мирзиёев феномени\nПрезидент Шавкат Мирзиёевнинг «Янги Ўзбекистон» газетасига берган «Янги Ўзбекистон демократик ўзгаришлар, кенг имкониятлар ва амалий ишлар мамлакатига айланмоқда» сарлавҳали интервьюсини ўқиб…\nШавкат Миромоновични узоқ йиллардан буён биладиган одам сифатида, қолаверса, ёнида юриб, бирга ишлаб характерини яхши билганим учун бу ҳол мени унчалик ажаблантирмади. У табиатан шундай одам. Гапдан кўра меҳнатни, ишни афзал биладиган, қилган ишини баъзи сиёсий арбобчаларимиздан фарқли ўлароқ, овоза қилаверишни кўпам ўзига эп кўравермайдиган одам. Эҳтимол, шунинг учун ҳам фаолият бошлаганидан беш йил ўтибгина, матбуотга интервью берган. Шунда ҳам ортиқча керилишсиз, камтарона тарзда амалга оширилган ишлар ва келажакдаги режалар ҳақида гапирган.\nМен шундай тушундимки, мазкур суҳбат халқ сайлаган Президентнинг ўз халқи олдидаги беш йиллик камтарона ҳисоботи.\nУшбу жумла эшитилганида инсоннинг дили беихтиёр равшанлашади, қалбига бир нур инади. «Ассалому алайкум», бу – «мен сизга тинчлик тилайман» дегани, «Тинчлик-омонлик бўлсин!», «Яхши кунларда кўришайлик!», деган тилаклар ҳам кишига ўзгача хуш ёқади.\nХўш, нега шундай? Бу тилаклар некбинлик ташигани учунми?\nХХI асрга келиб, юракда таҳлика қўзғовчи хавфу хатар кескин кучайди. Бир томонда – тоза ичимлик суви, нефть ва газ захиралари тақчиллиги, экологик инқироз ва мисли кўрилмаган фавқулодда офатлар, иккинчи томонда эса, уруш ва адоват, вайронкорлик ва қабоҳат.\n…Ёзнинг жазирама чилласида бир нажот истаб дунёнинг исталган нуқтасига-да кетишга рози бўлиб, ватани чегарасини кесиб ўтишга, бунинг учун, ҳатто, ҳавога кўтарилаётган учоқлар қанотларига осилиб олишга-да тайёр қочқинлар, уларнинг аянчли қисмати ва оғир йўқотишлари кимнинг юрак-бағрини ўртамайди, дейсиз. Ҳолбуки, уяси бузилган бир қушнинг безовта чирқиллаши баъзан одамнинг қалбини тилка-пора қилиши мумкин…\nБугунги кунда дунёда юз бераётган нотинчликлар, талотумлар бизга алоқадор эмас, деб ким айта олади?\nТобора глобаллашиб бораётган дунё нафақат ижтимоий-сиёсий, балки маданиятлар ва қадриятлараро масофаларни ҳам қисқартириб қўйди. Эндиликда бир давлат, минтақа учун мансублик касб этадиган муаммо қолмади: у ҳам худди ижобий омиллар сингари умумийлик касб эта бошлади ёки барча жамиятларни бевосита ўша «оғриқ»қа маълум маънода дахлдор қилиб қўйди.\nШу ўринда, Буюк Британиянинг собиқ бош вазири Тереза Мэй «Биз бугун уруш ўчоқлари фақат Яқин Шарқда, биз ва фарзандларимиз хавфдан холимиз, дея хотиржамликка берилмайлик, ундан умидвор ҳам бўлмайлик, аслида уруш таҳдиди ва унинг қалбларни вайрон этувчи совуқ «мафкураси» аллақачон болаларимиз ётоғигача кириб келиб бўлган», деганида мутлақ ҳақ эди. Зотан, интернет тармоғи ер юзини гўёки ўргимчак тўридай қамраб олган, ахборот маконида глобаллашув тенденциялари тобора фаоллашаётган бугунги кун нуқтаи назаридан қараганда вазиятга бундан-да ортиқ ёки жўялироқ изоҳ беришнинг ўзи қийин.\nҲа, инсоният учинчи минг йилликда кўпчилик эътироф этаётганидай, катта тамаддун – гипертехник ва ахборот коммуникацион тараққиётга эришди. Бироқ, одамзод учун тинчлик-хотиржамлик, инсоний қадр-қиммат, меҳр-оқибат, умуминсоний қадриятлар олдидаги сомеълик мудом эпик характер касб этиб келишига гувоҳ бўлмоқдамиз.\nМиллий, диний, ирқий ва сиёсий адоватлар ҳали-ҳануз биз она сайёра деб атайдиган заминимизни қалқитиб тургани бор гап. Шу кунларда ён қўшнимиз, жафокаш афғон халқи тупроғида бўлаётган воқеалар, албатта, бизни ҳам бирдек хавотирга солади, қалбимизни оғритади. Ва ўз ўрнида, тинчлик-хотиржамлик, озодлик, яратиш ва бунёдкорлик қандай улуғ неъмат эканини бевосита яна бир бор эсимизга солади.\nАслида, Афғонистонда ва умуман, минтақада тинчлик ва хавфсизликни таъминлаш, бунинг мустаҳкам асосларини яратиш Ўзбекистон ташқи сиёсатининг муҳим бўғини бўлиб келган. Шавкат Мирзиёев даврига келиб эса бу фактор янада юқори нуқтага кўтарилди. Ўрни келганда иккиланмай айтиш мумкинки, Шавкат Миромонович минтақа давлатлари билан яқин қўшничилик алоқаларини тиклаш, ўтмиши, маданияти, тили, дину қадриятлари деярли бир хил бўлган тарихий қардош халқларни бир-бири билан яқинлаштирмай туриб, давлатлар, қолаверса, минтақа истиқболи ҳақида ўйлаш бефойда эканини англаб етди ва иш бошлаган илк куниданоқ шу ишларга бел боғлади. Унинг бу ҳаракатлари бугунга келиб минтақа ижтимоий-сиёсий, қолаверса, иқтисодий ҳаётида қандай ижобий ўзгаришлар ясаганини таърифлаб ўтириш, менимча, ортиқча.\nЯқинда халқаро экспертлардан бири Шавкат Мирзиёев Президент сифатида иш бошлагач, Ўзбекистон амалга ошираётган ислоҳотлари билан минтақада «чанглантирувчи» вазифасини ўтаётганини ёзди. Албатта, образли тарзда зикр этилган ушбу қараш теран маънога эга. Зотан, чангланмаган боғ мевасиз бўлишини ҳаммамиз яхши биламиз…\nЧегараларнинг очилиши, делимитация ва демаркация жараёнларининг фаоллашуви, иқтисодий ҳамда энг муҳими, узоқ йиллар минтақа «полотноси»да қотиб қолган маънавий характер, ўзаро қардошлик ришталарининг бир манзил сари йўлга солиниши, айтиш мумкинки, бугун халқаро кузатувчию экспертлар кўп гапираётган минтақа интеграцияси сари мақсадни қатъийлаштирди, десам муболаға бўлмайди.\nҚолаверса, Шавкат Мирзиёевнинг Ўзбекистон ташқи сиёсати бўйича тутган йўли алоқадор актор давлатларнинг минтақа борасидаги геосиёсий ва геоиқтисодий режаларини қайта кўриб чиқишга ундади. Бунга мисол тариқасида Россия етовидаги ЕОИИ, Хитойнинг «Бир макон, бир йўл» ва АҚШнинг Марказий Осиё бўйича ишлаб чиққан, янги «G5+1» стратегик лойиҳаларини келтириш мумкин. Шу жумладан, давлатимиз раҳбарининг ислоҳотлари минтақадаги баъзи қўшниларимизни ҳам танлов имкониятининг чеклангани туфайлигина кириб қолган позициясидан чиқиб, ўзлари учун анъанавий ва мутлақо табиий бўлган ўзанга тушиб олишига ёрдам берди.\nБританиядаги Chatham House халқаро муносабатлар бўйича таҳлил марказининг «Kazakhstan: Tested by Transition («Ўтиш даври синовларидан ўтган Қозоғистон») деб номланган кенг қамровли маърузасида (муаллифи – Аннет Бор) келтиришича, минтақа мамлакатлари ҳамкорликка алоҳида тайёргарлик кўрсатмаган шароитда Қозоғистон узоқ вақт давлат сифатидаги ўзлигини Евроосиё мамлакати сифатида шакллантириб келди. Ушбу майдончадан минтақага дахлдор муаммоларни ишлаб чиқишда фойдаланди. Ўзбекистон ислоҳотлар йўлига ўтгач, биринчи президент Назарбоев Марказий Осиёнинг умумий мероси, шунингдек, неча минг йиллик маданий ва илмий ютуқлари ҳақида кўп гапирадиган бўлди. У 2017 йили «Остона» клуби қатнашчиларига мурожаат қилар экан, шундай деган эди: «Орадан чорак аср вақт ўтиб, тарихи, дини, маданияти ва менталитети – зеҳнияти бир бўлган Марказий Осиё давлатлари билан бирга бўлишимиз, бир-биримизга ёрдам беришимиз ва минтақа хавфсизлигини биргаликда таъминлашимиз Аллоҳнинг иродаси эканини ҳаммамиз тушунамиз».\nҲақиқатан ҳам, 2017 йилгача Ўзбекистоннинг қўшниларга нисбатан ёпиқ ва баъзи ҳолларда қарши сиёсати Қозоғистон, Тожикистон ва Қирғизистон ташқи сиёсатидаги ҳам иқтисодий, ҳам сиёсий йўналишларни турли минтақавий гуруҳлар сари бурди. 2017 йилга келиб эса ушбу динамика ўзгарди ва бешта мамлакатга потенциал жиҳатдан ташқи иштирокчилар қатнашувисиз минтақа сиёсатини ишлаб чиқиш имконияти пайдо бўлди. Бу, ҳеч шубҳасиз, Шавкат Мирзиёевнинг минтақа сиёсатига ижобий таъсири билан изоҳланади.\nГап гарчи, минтақамиз ҳаёти ҳақида кетар экан, мамлакатлар иқтисодий ва сиёсий ҳаётидаги кўҳна стереотиплар ҳақида ҳам гапириш ўринли бўлади, менимча. Сир эмаски, узоқ йиллик мустабидлик ва у қолдирган «анъанавийлик» минтақа ҳаётини сунъий равишда чекланган имкониятларга қарам қилиб қўйганди.\nБиз кўпчилигимиз энг яқин стратегик шерик деганда, ҳозиргача Россия ёки Хитой назарда тутилишига ўрганиб қолганмиз. Қолаверса, бундай ўйлашимизга минтақадаги мавжуд шароит ҳам мажбур қиларди. Шу маънода Шавкат Миромоновичнинг «Жануб концепцияси» бир неча асрлардан буён ўзгармай келаётган Марказий Осиё ижтимоий-сиёсий харитасини янги ранглар билан бойитди. Ўзбекистондан то Покистон сари тортиладиган йўл бугун минтақа истиқболини белгилайдиган энг долзарб лойиҳа, дея баҳоланмоқда. Айни шу Марказий ва Жанубий Осиё минтақалари ўртасидаги савдо-сотиқ ва қолаверса, маданий-маърифий соҳалардаги алоқаларнинг ривож топишини бугун кўпчилик экспертлар кўҳна ўтмишнинг тикланишига қиёслашаётир.\nАлбатта, мустақиллик тарихимизда биз, гарчи унча узоқ тарих бўлмаса-да, кўп-кўп лойиҳаларни, баландпарвоз чақириқларни кўрганмиз, эшитганмиз. Бироқ, Марказий ва Жанубий Осиё ўртасидаги ҳамкорлик сари ташланган қадамлар шунчаки гап эмас. Буни яқинда пойтахтимизда ўтган халқаро конференция ҳам исботлаши мумкин. Жаҳонда пандемия бўлишига қарамай, мазкур учрашувда бир неча давлат раҳбарлари, ўнлаб мамлакатлар ва халқаро ташкилотларнинг юқори мулозимли аъёнларининг тўғридан-тўғри иштирок этиши, унинг нақадар жиддий эканини урғулайди, албатта.\nУмумий маънода айтганда, бугун ҳақли равишда «янги Ўзбекистон» дея аталаётган мамлакатимиз ижтимоий-сиёсий, иқтисодий ҳаётида жуда теран ўзгаришлар бўлди. Гарчи буни қаторлаштириб санашнинг мавриди бўлмаса-да, бир устувор жиҳатга мухтасар тўхталиб ўтмоқчиман. Зотан, бу миллий ўзлик билан боғлиқ масаладир.\nШу нарсани тан олиб айтиш керакки, Ўзбекистон ҳеч маҳал миллий ўзликни таниш, англаш (идентитет) нуқтаи назаридан масалага бугунгидек яқин келган эмас. Бизда то бугунгача, худди эски давр адабиёт назариясининг темир қоидасидагидек, ижтимоий-маънавий, мафкуравий соҳаларда бир хил қараш, шаклан миллий, мазмунан социалистик дунёқараш ва сиёсий муҳит ҳукмронлик қилди. Афсуски, бу жамиятдаги ижтимоий, хусусан, миллий жабҳадаги ислоҳотлар йўлини тўсиб келди. Давлат тили, имло, диний қадриятларга бўлган қараш, афсуски, турли норозиликларга сабаб бўлди. Бугунга келиб, давлат тили ва имло бўйича бошланган ишлар, табиийки, халқимизни руҳлантириб юборди. Айниқса, Президентимизнинг БМТ минбаридан туриб давлатчилигимиз тарихида илк бор ўзбек тилида нутқ сўзлаши ёки чет эл раҳбарлари билан она тилимизда дипломатик музокаралар ўтказиши тилимизнинг, миллатимизнинг қадрини бир неча баробарга кўтарди. Ёки мамлакатимизнинг Туркий тилли давлатлар кенгашига аъзо бўлиб кириши Ўзбекистоннинг ҳам ижтимоий, ҳам сиёсий «характери» ўзгараётганини, давлатимиз мустабидлик ва янги кўринишдаги маънавий қарамликлардан силтаниб чиқиб, ўзлиги сари интилаётганини англатади.\nАслини олганда, Туркий бирлик ғояси бугун пайдо бўлган эмас. Буюк Амир Темур орзуларида ҳам туркий халқларни бирлаштиришни назарда тутувчи Турон тушунчаси мавжуд бўлган. Лекин ҳақиқат шундаки, биз узоқ йиллар шу ҳаётий ҳақиқатдан қочиб яшадик: қўполроқ қилиб айтганда, ўзимизнинг туркий халқ эканлигимизни тан олмадик.\nШавкат Миромонович бу тарихий ҳақиқатни тиклади. Нафақат тиклади, балки, кенгашга куч ва ишонч руҳини мустаҳкамлади. Буни аъзо давлатлар экспертларининг кўпчилиги холис эътироф ҳам этди. Баъзи маълумотларга кўра, йил сўнггида Истанбулда бўлиб ўтадиган кенгашнинг навбатдаги йиғилишида Туркманистон ва Венгрия давлатлари етакчилари ҳам иштирок этиши кутилмоқда. Буни ҳеч истисносиз тарзда Шавкат Мирзиёев феномени ва Янги Ўзбекистонга бўлган ишончнинг амалий ифодаси, дейишимиз мумкин. Қолаверса, шу биргина ҳаётий мисол Президентимизнинг «биз эргашувчи эмас, эргаштирувчи бўлишимиз керак», деган ғояларига мос тарзда «жаранглаши» кишида ифтихор уйғотади.\nШу ўринда яна бир жиҳатни айтиб ўтмасам бўлмас. Бу биз таҳлил этаётган ҳаётнинг, жамиятнинг мураккаб томонлари ҳақида эмас. Билъакс, унинг ёрқин ва соф тарафидан, яъни болалар нигоҳидан назар ташласак.\nМен хизмат вазифам юзасидан турли аҳоли қатламлари орасида кўп бўламан, ҳудудларга бораман, оддий одамлар даврасида мулоқотлар қиламан. Биласизми, шунда бир жиҳат жуда кўп марта эътиборимни тортган: беғубор болаларнинг Шавкат Мирзиёевнинг суратини кўрганида «Бу бизнинг Президентимиз!», «Бу менинг Президентим!», дея қувонганидир.\nБу нимадан дарак? Бу Ватан келажаги бўлган авлоднинг давлат раҳбарига ишончидан, эртанги кунига ёруғ умидларидан далолат. Муҳими, улар орасида турли миллат болалари бор. Аммо барчаси ўзларини бир Ватан – Янги Ўзбекистон фарзандлари деб билишади.\nЭнди айтинг-чи? Халқнинг беғубор қатлами бўлган болалар қалбигача кириб борган инсонни ҳақиқий маънода Миллат Сардори деб аташга ҳақдор эмасмизми?\nДемак, бугун Ўзбекистон халқи жипслик ва якдиллик билан ўз истиқболини, жонажон Ватанининг келажагини Миллат Сардори Шавкат Мирзиёев сиймосида кўрмоқда.\nМен бу гапларни шунчаки ёзаётганим йўқ, албатта. Кеча Президентимизнинг матбуотда эълон қилинган «Янги Ўзбекистон демократик ўзгаришлар, кенг имкониятлар ва амалий ишлар мамлакатига айланмоқда» сарлавҳа остида берилган интервьюси мени шу мавзуда, қисқа даврда ҳаётимизда юз берган ва бераётган воқеа-ҳодисалар ҳақида қалам тебратишга ундади.\nЗотан, мазкур суҳбат кўз олдимда кеча ва бугуннинг хотираларини кино лентасидаги тасвирлардек жонлантирди. Суҳбатни қайта-қайта ўқидим. Ва амин бўлдимки, Президент Шавкат Мирзиёев бу борада ҳам ўзига, ўзлигига содиқ қолди.\nЎта камтарлик, қилган ва қилаётган ишларини кўз-кўзламаслик ёки шунчаки тафсилот сифатидагина айтиб ўтиш, «Мен» демаслик, нима бўлса, «халқимиз», «одамларимиз», нари борса, «командамиз билан бирга амалга оширдик», дея қилинган ишларга изоҳ бериш…\nШавкат Миромоновични узоқ йиллардан буён биладиган одам сифатида, қолаверса, ёнида юриб, бирга ишлаб характерини яхши билганим учун бу ҳол мени унчалик ажаблантирмади. У табиатан шундай одам. Гапдан кўра меҳнатни, ишни афзал биладиган, қилган ишини баъзи сиёсий арбобчаларимиздан фарқли ўлароқ, овоза қилаверишни кўпам ўзига эп кўравермайдиган одам. Эҳтимол шунинг учун ҳам фаолиятини бошлаганидан беш йил ўтибгина, матбуотга интервью берган. Шунда ҳам ортиқча керилишсиз, камтарона тарзда амалга оширилган ишлар ва келажакдаги режалар ҳақида гапирган.\nҲолбуки, мақташга ва мақтанишга арзигулик ишлар ҳам, кўрсаткичлар ҳам кўп эди… Ташқи ва ички сиёсатда, иқтисодиётда қисқагина муддатда у амалга оширган ишларни уддалаш учун баъзан одамзодга Аллоҳ берган умр ҳам етмаслиги мумкин…\nҚолаверса, бу дунёда ўзи тириклигидаёқ ўзининг номига кентлару хиёбонларни қўяётган, ўзларига олтиндан барокко услубидаги бадиий ландшафт бағрига ҳайкалини ўрнатиб олган сиёсий лидерларни ҳам кўриб турибмиз.\nМен мавзудан келиб чиқиб бир мулоҳазани айтмоқчиман: Шавкат Мирзиёев ҳақида ёзиш жуда оғир ва қийин. Унинг фаолияти, характери, мухтасар айтганда, феномени анъанавий эмас. Унинг табиати ва характерида қандайдир фавқулодий бир куч бор. Шунинг учун ҳам халқимиз, айниқса, раҳбарлар орасида анча машҳур бўлиб кетган «бу одам қачон ухлайди, қачон дам олади?», деган ибора унинг сийрати ва сувратидаги шиддатни кўриб турган одамларни ажаблантирмайди.\nОлий Мажлис Сенати аъзоси, сиёсатшунос\nАввалги саҳифаЎзсаноатқурилишбанк яшил лойиҳаларга сармоя киритмоқда\nКейинги мақолаОролбўйида павловния экиш оммавийлашади(ми?)


ХАЛҚАРО САНОАТ ҲАФТАЛИГИ - ИМКОНИЯТЛАР НАМОЙИШИ | UZCHARMSANOAT\nХАЛҚАРО САНОАТ ҲАФТАЛИГИ - ИМКОНИЯТЛАР НАМОЙИШИ\nУзчармсаноат Уюшмаси » ХАЛҚАРО САНОАТ ҲАФТАЛИГИ - ИМКОНИЯТЛАР НАМОЙИШИ\nЧоп этилган сана: 06 April 2021\n114 PDF нусха\nЎзбекистон Республикаси инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги ҳамда Россия саноат ва савдо вазирлиги ташаббуси билан Тошкент шаҳрида “INNOPROM” -катта халқаро саноат ҳафталиги бўлиб ўтмоқда. Саноат, ишлаб чиқариш имкониятлари ва ютуқларини намойиш этаётган мазкур анжуманда Ўзбекистон ҳамда Россиянинг бизнес вакиллари билан бир қаторда Белорус, Қозоғистон, Қирғизистон, Арманистон, Франция, Германия, Чехия ва Япония каби дунёнинг 20 мамлакатидан 300 дан ортик йирик саноат корхоналари ва компаниялари иштирок этмоқда. Кўргазманинг умумий майдони 12,5 минг квадрат метрни ташкил этади. Кўргазма дастури доирасида 15 га яқин кенг қамровли тадбирлар ва 200 дан ортиқ бизнес-учрашувлар ташкил этиш режалаштирилган.\nУшбу кўргазма доирасида икки томонлама саноат ҳамкорлигини кенгайтириш, янги имкониятлар ва истиқболларни белгилаб олиш, биргаликда янги қўшма лойиҳаларни ишга тушириш бўйича ўзаро мулоқотлар ва музокаралар олиб борилади.\nАнъанага мувофиқ “Ўзчармсаноат” уюшмаси ҳам ушбу кўргазмада ўзининг жамоавий стенди билан иштирок этмоқда. Экспозициядан уюшмага аъзо 25 дан ортиқ корхонанинг 200 дан зиёд турдаги маҳсулотлари ўрин олган. Маҳаллий корхоналаримиз нафақат тайёр чарм, пойабзал, чарм-атторлик ва мўйна маҳсулотларини намойиш этмоқда балки, маҳалийлаштириш дастури доирасида ўзимизда ишлаб чиқарилаётган жундан тайёрланган маҳсулотлар, полиуретан, ланолин, автомобил ўриндиқлари учун чармдан тайёрланган қопламалар ҳам хорижлик ҳамкорларга тақдим этилмоқда.\nКўргазма ўзаро ҳамкорликни кенгайтириш ва янги экспортчи ҳаридорларни топишга катта имкон яратди. “Ўзчармсаноат” уюшмаси Россиянинг “Барс” пойабзал фабрикаси билан хом ашё ва тайёр пойабзалларни Россияга экспорт қилиш бўйича музокаралар олиб борди.\n“Барс” пойабзал фабрикаси Россиянинг энг йирик ишлаб чиқарувчи корхоналаридан бири саналади. Асосан, “EVA” хом ашёсидан махсус пойабзаллар тайёрлаш билан шуғулланади. Йилига 800 минг жуфт тайёр махсулот ишлаб чиқариш қувватига эга. Ушбу маҳсулотлар нафақат Россияда балки МДҲда ҳам талабгир саналади.\nМулоқотларда компания вакиллари Ўзбекистонда ишлаб чиқарилаётган махсус пойабзалларнинг сифати юқори эканлиги ва тан нарх жиҳатдан хориж бозорига мос келишини қайд этди. “Барс” пойабзал фабрикаси маҳаллий ишлаб чиқарувчиларимиз (KFK, Ulug`bek-Trade МЧЖ, Go`zal бизнес МЧЖ) билан юзма-юз муҳокамаларда мамлакатимиздан айнан махсус пойабзалларни экспорт қилиш ва пойабзал устки қисмларини етказиб бериш масаласида фикр алмашди. Маҳаллий корхоналар томонидан фабрикага тез фурсатда наъмуналар етказилади. Сифат назоратлари якунлангач корхоналар ўртасида экспорт шартномалари имзоланади.\nРоссия билан чарм-пойабзал соҳасидаги ўзаро манфаатли алоқалар йилдан йилга кенгайиб ривожланиб бормоқда. Россиянинг машҳур брендлари ҳам Ўзбекистонда ўз бизнесларини йўлга қўйишга катта қизиқиш билдиришмоқда. Жумладан, Россиянинг 300 дан ортиқ шаҳарларида 1 500 дан зиёд савдо дўконларига эга “Kari” компанияси ҳам мамлакатимизда ушбу бренд остида ўз маҳсулотларини ишлаб чиқаришни мақсад қилган. Мамлакатимиздаги қулай бизнес муҳити ҳамда хорижий сармоядорларга давлат томонидан кўрсатилаётган амалий кўмак натижасида бир йил мобайнида заводни ишга тушириш мақсад қилинди.\nЎзбекистонда очиладиган заводда биринчи босқичда 10 млн. жуфт пойабзал ишлаб чиқарилиши ва юз фоиз экспортга йўналтирилиши режалаштирилмоқда. Корхона тўлиқ тўғридан-тўғри хорижий инвестиция ҳисобига бунёд этилади. Натижада 1000 дан ортиқ иш ўринлари яратилиши кутилмоқда. Корхонани ишга тушириш жараёнлари билан бир пайтда параллел равишда маҳаллий мутахассисларни ўқитиш ҳам йўлга қўйилади. Шунингдек, маҳоратли дизайнер ва усталар жалб этилади. Халқаро компания вакиллари заводда нафақат табиий чармдан, балки, сифатли сунъий чармдан “классик” ва “спорт” туркумидаги пойабзалларини ишлаб чиқариш ҳам мақсад қилган. Корхонага энг замонавий ускуналар ва технологиялар олиб келинади.\nШунингдек, асли Ҳиндистонлик “SOLAR” МЖЧ бош директори А.Чакрапани ҳам Ўзбекистонда ишлаб чиқарилган тайёр чарм ва спорт товарларига қизиқиш билдирди. Мулоқотларда хорижий компания вакиллари мамлакатимиздан спорт товарлари яъни коптокларни Россия ва Ҳиндистонга экспорт қилишни мақсад қилаётганини билдирди. Маҳаллий корхоналаримизда ишлаб чиқарилган тайёр чармни Ҳиндистонга экспорт қилиш масаласи ҳам музокараларда атрофлича муҳокама этилди. Бугунги кунда Ҳиндистонда чармга бўлган талаб ошиб бормоқда. Ишлаб чиқариш кенгаймоқда. Шу боис сифатли ва тан-нархи мақбул чармга талаб юқори бўлмоқда. Бу борада эса Ўзбекистондан ушбу компанияга энг мақбул таклифлар берилди. Умуман олганда компания раҳбари мамлакатимиз чарм-пойабзал маҳсулотларининг сифатини юқори баҳолаб маҳаллий корхоналар билан дастлабки келишувларни амалга оширишга тайёр эканлигини билдирди.\nКўргазма доирасида яна кўплаб хорижий ҳамкорлар билан икки томонлама саноат ҳамкорлигини кенгайтириш ва экспорт келишувларга эришиш бўйича мулоқотлар ўтказилиши режалаштирилган.\nҚайд этиш керак, “INNOPROM” саноат ҳафталиги халқаро иқтисодчилар томонидан Ўзбекистон учун Россия ва хориж давлатлари бозорига киришнинг бошланғич нуқтаси дея эътироф этилади.


ҚУРЪОННИ ФАҚАТ ПОКЛАНГАНЛАРГИНА УШЛАЙДИ. - Баҳоуддин Нақшбанд ёдгорлик мажмуаси маркази\nҚУРЪОННИ ФАҚАТ ПОКЛАНГАНЛАРГИНА УШЛАЙДИ.\nИнсонларни фақат эзгуликка бошловчи Қуръони Карим мўъмин мусулмонлар томонидан асрлар давомида тиловат қилиниб, Унинг ҳаёт бахш ҳукмларига амал қилиб келинмоқда. Унинг оятларини гўзал овозли Қуръон ҳофизлари тиловат қилганда илоҳий каломни эшитган ҳар бир қалб унинг жозибасидан баҳра олган. Қалбларга шифо, руҳга озуқа бўлган ушбу муборак Каломни Аллоҳ таоло ҳимоясини Ўз зиммасига олган. Қуръони каримда бу ҳақида Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:\nقال الله تعالي: إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ\nАлбатта, зикрни Биз нозил қилдик ва, албатта, уни Биз муҳофаза қилурмиз. (Ҳижр-9)\nУшбу зикрдан мақсад Қуръондир. Шунинг учун ҳам нозил бўлганидан то ҳозирги вақтгача оятларини ҳеч ким ўзгартира олмаган ва олмайди ҳам, унга зарар етказиш ва ўзгартириш киритиш учун қанчадан-қанча урунишлар бўлган. Аммо Аллоҳ таоло оятда берган ваъдасининг устидан чиқди.\nАллоҳ таоло Каломини ҳифзу ҳимоя қилиши фақат шу билан чегараланиб қолмайди. У зот Қуръон Каримни тиловат қилувчиларни эҳтиётлик билан тиловат қилишга, ҳар бир ҳарфларини ўз ўрнидан чиқариб ўқишга чақиради. Муззаммил сурасида Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:\nقال الله تعالي وَرَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا\n«Қуръонни тартил билан тиловат қил». Қуръонни тартил билан ўқиш деб уни дона-дона қилиб, ҳар бир ҳарфини ўз ўрнидан чиқариб, оятларини алоҳида-алоҳида қилиб, тажвид қоидалари асосида ўқишга айтилади. Шунинг учун мусулмонлар ўзларининг муқаддас китоблари бўлмиш Қуръони каримни эъзозлаганлар ва доимо пок ушлашликни бурчлари деб билганлар.\nУламоларимизнинг фиқҳий асарларида бу мавзуда кўп масалалар ёритилган.\nҚуръони каримни таҳоратсиз ёки жунуб бўлган кишиларнинг ушлаши жоиз эмас. Агар Мусҳаф ғилофлик бўлиб, ғилофи ёпишмаган бўлса, ушлаши мумкин. Аллоҳ таолонинг:\nقال الله تعالي: لَايَمَسُّهُ إِلَّاالْمُطَهَّرُون\n«Уни фақат покланганларгина ушлайдир», деган ояти бу сўзимизга далилдир. Қуръони Каримни ушлаш учун таҳоратли бўлиш вожиблиги ҳақидаги ҳукм ушбу ояти каримадан олинган.\nТаҳоратсиз ёки жунуб киши Мусҳафни зарурат пайти енги билан ушласа, ҳечқиси йўқ. Зарурат бўлмай туриб мусҳафни енги билан ушлаши макруҳдир. Чунки, кийим ушловчи кишиники ва унинг бир бўлаги ҳисобланади. Жунуб киши, ҳайз ва нифос кўрган аёл покланмагунча, Қуръони каримни тиловат қилиши мумкин эмас. Бу сўзимизга Расулуллоҳ солаллоҳу алайҳи васалламнинг қуйдаги ҳадислари далилдир:\nعن إبن عمر رضى لله عنه قال: قال رسول لله صلي لله عليه وسلم:" ﻻ يقرأ الحائض ولا الجنب شيئا من القرآن . رواه الترمزي و ابن ماجه و ابو داود.\nИбн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳайз кўрган аёл ва жунуб киши Қуръондан бирор нарса ўқимайди », дедилар.\nИмом Таҳавий: «Ҳайз кўрган аёл ва жунуб киши Қуръондан баъзи оятларни ўқиши жоиз, агар бисмиллаҳ, алҳамдулиллаҳ каби Қуръон ирода қилинмаган калималар бўлса», деганлар. Мазкур шахслар тафсир, ҳадис ва фиқҳ китобларини ҳам ушлашлари яхши эмас. Чунки, у китобларда ҳам ояти карималар бор. Агар Қуръони Каримнинг сувга оқиши, оловда куйиши, нажосатга тушиши каби хавфлар бўлса, мазкур кишилар уни асраш учунгина ушлашларига ижозат берилган. Ҳатто таҳоратсиз Қуръони Каримни варақлаш ҳам мумкин эмас. Аммо қаламга ўхшаш нарса билан варақлашга рухсат бор. Шунингдек, кичик болалар Қуръони Каримни ушласа бўлади.\nҚуръони Каримнинг оғзаки тиловатида эса, жунуб киши билан таҳоратсизнинг ҳукми турлича. Таҳоратсиз кишига оғзаки тиловатга ижозат берилган бўлиб, ёддан ўқиса бўлади. Аммо жунуб кишининг оғзаки тиловат қилиши жоиз эмас. Аввалги вақтларда баъзи дирҳамларда «Ихлос» сураси ёзилар эди. Демак, сура ёзилган нарсаларни ҳам, таҳоратсиз кишилар ушлаши мумкин эмас.\nҲайз кўрган аёл ва жунуб киши зикр, тасбеҳ ва дуо қилиши жоиздир. Бу тоифадаги кишилар фақат Қуръон ўқишдан манъ этилганлар. Зикр, тасбеҳ ва дуо қилишдан эмас.\nҲидоят маёғи бўлган Қуръони Каримни Аллоҳ таоло ана шундай ўзига хос поклик билан асради. Биз ожиз инсонларнинг бу борадаги илмимиз дарёнинг бир томчиси десак ҳам мақтанган бўламиз. Чунки, илмимиз ундан ҳам оздир.\nҚуръони Карим ҳидояти барча унга амал қилувчиларни икки дунё саодатига бошлайди. Илоҳий дастурнинг ҳар бир лафзи, ибораси, жумласи ва ояти ҳамда уларнинг маънолари Аллоҳ таолонинг мўжизасидир. Қуръони Каримни ўта аниқлик билан Аллоҳ таоло қандоқ нозил қилган бўлса, шундоқ авлоддан - авлодга етиб келишида ўз куч ғайратларини аямаган ҳофизлардан, уни пок сақлашликнинг барча йўлларини ўрганиб ўзларининг мўътабар асарларини бизга энг зўр мерос қилиб, қолдириб ўтиб кетган фуқаҳоларимизни Аллоҳ таоло ўз раҳмат ва мағфиратига сазовор айлаган бўлсин.


Коронавирус юқтирган Х. исмли бемор бепарволик...\n03.04.2020 12:08 0 11208\nЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Санитария-эпидемиология назорати давлат инспекцияси бошлиғи, Республика бош давлат санитария инспектори Нурмат Отабеков айримлар вазият мураккаблашиб бораётганини ҳали тўлиқ англаб етмаганини қайд этди:\n– Мамлакатимизда 3 апрель соат 9:00 ҳолатида коронавирус касаллиги билан рўйхатга олинган беморлар сони 221 нафарни ташкил этди. Ҳозиргина Вирусология илмий-текшириш институти раҳбарияти билан бўлган суҳбатда аниқландики, беморларнинг 17 нафарида пневмония белгилари кузатиляпти, 4 нафарининг аҳволи оғир, 2 нафарининг эса аҳволи нисбатан оғирроқ, деб баҳоланмоқда.\nВазият мураккаблашиб бораётганини ҳали тўлиқ англаб етмадик, чамаси. Ҳанузгача карантин тадбирларига риоя қилмаслик, мантиқсиз, мақсадсиз кўчаларни кезиб юриш, тиббиёт ходимларининг тавсияларига амал қилмаслик ҳолатлари учраб турибди. Аҳамият берсангиз, ҳозирги кунда оммавий ахборот воситаларининг барчаси фақат коронавирусга оид кўрсатувлар, лавҳалар, роликлар беряпти. Нафақат, тиббиёт ходимлари, балки бошқа барча соҳа ходимлари коронавирус касаллиги профилактикаси бўйича нима иш қилишимиз кераклиги ҳақида қайта-қайта гапиряпти. Назаримда, бу каби тарғиботдан кейин касалликнинг клиник белгилари, ундан ҳимояланиш усуллари ёд бўлиб кетиши керак эди.\nМинг афсуски, ҳанузгача касаллик клиник белгилари кузатилса-да, бунга бепарволик билан қараб, тиббиёт ходимларига мурожаат қилмасдан, узоқ муддат уйда қолиб кетиб, аҳволи оғирлашгандан кейин шифохонага мурожаат қилаётганлар бор. Куни кеча эпидемиология-микробиология ва юқумли касалликлар илмий текшириш институтига Х. исмли бемор олиб келинган. У олиб келиниши билан дарҳол сунъий нафас олиш аппаратига улашга эҳтиёж туғилди. Аҳволи ўта оғир, деб баҳоланди.\nШу ўринда савол туғилади: шу пайтгача, касаллик клиник белгилари пайдо бўлганда тиббиёт ходимига мурожаат қилмасдан, таваккал қилишга, эътиборсиз бўлишга ушбу беморни нима мажбур қилди? У ўз атрофидагиларни, яқинларини, оила аъзоларини, қўйингки кенг жамоатчиликни хавф остига қўйди. Мана шундай йўл тутиш хиёнат эканлигини у англаб етмадими? Ҳалиям кеч эмас. Кўзимизни очайлик, тиббиёт, ички ишлар, миллий гвардия, оммавий ахборот воситалари вакиллари тавсияларига амал қилайлик!\nМамлакатимизда касаллик дастлаб 15 март куни қайд этилган бўлса, мана 17 кунда касалланганлар сони 221 нафарни ташкил этди. Вазият жиддий экани ҳар биримизни сергак торттириши керак. Таваккал қилишга, ўз саломатлигимизни хавф остига қўйишга ҳаққимиз йўқ. Бошқаларни хавфга қўйиш, бошқаларга касаллик юқиш эҳтимолини юзага келтириш ва республикада вазият чигаллашиб кетишига олиб келишга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқ. Буни ҳар ким ёдида тутиши керак. Илтимос, ушбу фикрларни оила аъзоларинигизга, яқинларингизга имкон қадар етказинг. Вазият мураккаблашиб кетгач, бу ишларни қилишимизга анча кеч бўлади.\nКузатувлардан маълум бўляптики, бир одамдан 400 дан ортиқ одамга касаллик юқиши мумкин экан. Тасаввур қилинг: мана шу 221 бемор вақтида алоҳидаланмаганда, одамлар орасида қолганида қандай вазият юзага келиши мумкин эди. Эҳтиёт бўлинг, онгли равишда йўл тутинг, дейди Нурмат Отабеков.\nбемор коронавирус бепарволик


Ичига наушниклар ўрнатиладиган смартфон ишлаб чиқарилади | Mobinfo.uz\nХитойнинг Xiaomi компанияси замонавий смартфонга симсиз наушникларни жойлаштиришнинг антиқа усулига патент олди, деб хабар беради Daryo.uz нашри. Унга кўра, наушниклар смартфон корпусининг юқори қисмидаги иккита махсус разёмга жойлаштирилади. Яъни симсиз наушниклар алоҳида кейсда эмас, балки смартфоннинг ўзида сақланади ва шу ердан қувватланади.\nНаушниклар қурилма юқори қисмини тўлиқ ёпади – наушник устига босилса, у корпусдан чиқади. Наушникларнинг юқори қисми айлангани сабаб смартфонга тўлиқ “яширина олади”.\nШундай қилиб, Xiaomi бир вақтнинг ўзида бир неча муаммони ҳал этмоқда – наушникларни алоҳида қувватлантириш ва уларни алоҳида кейсда кўтариб юриш шарт эмас. Уларни эсдан чиқариб қолдириш ёки йўқотиб қўйишнинг ҳам эҳтимоли кам.\nXiaomi бу турдаги смартфонни ростдан ҳам ишлаб чиқаришадими ёки йўқ – ҳали номаълум. Концепт ғоя сифатида ҳам қолиб кетиш эҳтимоли бор.\nXiaomi смартфонларининг нархлари билан қуйида танишиш мумкин.\nЗапись опубликована 01.08.2020 автором admin в рубрике Новости с метками Mi, Xiaomi, смартфон.\n← Мутахассис коронавирус енгил кечиши учун олти қоидага амал қилиш зарурлигини маълум қилди “Қора акула”нинг учинчи авлоди тақдим этилди →


Почеттино Рамоснинг ҳолати ҳақида маълумот берди\n«ПСЖ» бош мураббийи Маурисио Почеттино Серхио Рамоснинг ҳолати ҳақида маълумот берди.\n«Рамос ҳали умумий гуруҳ машғулотларида шуғуллангани йўқ. Лекин у бунга жуда яқин. Умид қиламизки, у тез орада тикланиб, жамоамизга ёрдам беришга шай бўлади. Унинг тикланишидан хотиржаммиз.\nУ — буюк чемпион. Ҳеч ким Серхионинг иқтидорига шубҳа қилиши мумкин эмас. Ҳа, ҳозир унинг энг кучли даври эмас. Бироқ у барибир кучли.\nЎйлайманки, у Испания миллий жамоасига ҳам қайта олади. Аммо бу Луис Энрикега берилиши керак бўлган савол. Рамос яхши формада бўлса, дунёнинг энг кучли ҳимоячиларидан бирига айланишига шубҳа йўқ», - деди аргентиналик мутахассис.\nАввалроқ, испаниялик ҳимоячининг «Анже» ва «Лейпциг»га қарши беллашувларни ўтказиб юбориши хабар қилинганди.


У дарсдан жиғи-бийрони чиқиб келди. Онасининг ҳай-ҳайлашига қарамай, ўз хонасига беркиниб олди. Кечагина бахтдан масрур юрган қиз, бугун ғамгинлик қаърига отилган, ҳеч ким билан гаплашгиси келмас эди. У нимадандир хавотирда, юз-кўзидан бирор аянчли ҳодиса рўй бергани яққол сезилиб турарди. Уйдагилари билан иши йўқ, фақат қўлидаги телефони унинг овунчоғига айланган…\nБу каби воқеалар ҳеч кимга бегона бўлмаса керак. Ё балоғатга етган қиз, ёки ота-она сифатида бу ҳолатни бошдан ўтказганлар оз эмас. Қизининг юриш-туришидаги ўзгаришлар, фарзанди кайфиятининг об-ҳаво сингари тез-тез ўзгариб туриши, жавобсиз қолдирилган саволлар қайси онанинг дилини вайрон қилмайди, дейсиз? Она фарзанди келажаги ҳақида ўй сура бошлайди, қизининг фикрларини, ўй-хаёлларини англамоқ йўлларини қидиради, тарбия бериш жараёнида қаерда хато қилдим, дея ўзини айблай бошлайди…\nПалахмон тош тақдири\nҚиз бола — палахмон тоши дейишади. Эртага келин бўлиб борган хонадонига файз олиб кириб, берган тарбияси ортидан ота-онасига раҳмат еткизадиган қиз ўстиришни қайси она орзу қилмайди дейсиз. Бироқ қалбдаги хоҳиш доим ҳам ҳаёт аксига кўчавермайди. Фарзанди туфайли бошидан раҳмат ёмғири ёғилишини хоҳлаган ота-она, аввало, тарбия борасида адашмаслиги, ҳаёт ташвишларидан ортиб, дилбандига вақт ажрата билиши зарур. Қиз боланинг тарбияси эса ўзида қуёшни экс эттириб омонат турган шудринг томчисига ўхшайди.\nХалқимизда «Бир қиз асрагандан, бир қоп ун сақла» деган мақол топиб айтилган, аслида. Унинг замиридан қиз бола тарбияси нозик эканлиги, агар тарбия жараёнида оз бўлса-да, хатоликка йўл қўйилса, кўплаб салбий оқибатларга олиб келиши мумкинлиги англашилади. Айниқса, қиз боланинг балоғатга етиш даври ўзи учун ҳам, онаси учун ҳам бироз эътиборни талаб этади. Бу жараённи ҳамма ҳар хил бошдан ўтказади: кимдадир балоғат давридан ўтиш осонлик билан кечса, кимлардир бу пайтда кўплаб муаммолар гирдобига тушиб қолади.\nЎсмир қизлар кўп ҳолларда имкон қадар ўз хонасида ёлғиз қолишга, оила аъзолари назаридан четроқда бўлишга, ўз ўй-хаёллари билан машғул бўлиб вақт ўтказишга интилиб қолади. Суҳбатлашса ҳам, асосан, ўз тенгдошлари, яқин дугоналари билангина мулоқотда бўлиб, ўз ота-онаси билан имкон қадар камроқ гаплашиб, ўзи билан ўзи овора бўлиб қолади. Айни вақтда, ўсмирлик даврида кузатиладиган бу ҳодисаларнинг асл сабабини тушунмаган оналар уларнинг бундай ҳолатидан хавотирланиб, улар билан олдингига қараганда кўпроқ қизиқиб қоладилар. Бошқача айтганда, уларнинг психологиясига «бостириб кирадилар». Буни эса аксарият ўсмир қизлар ёқтирмайди. Негаки, ўз оила аъзолари томонидан ортиқча тергаш, назоратни кучайтириш, уларнинг наздида, «Онамнинг менга бўлган ишончи йўқ экан, оиламдагилар менга ишонмайди» каби салбий фикрларни юзага келтиради. Бундай ҳолатлар ўсмир қиз ва унинг ота-онаси ўртасидаги ўзаро муносабатларида келишмовчиликлар, низоларнинг юзага келишига асос бўлиши мумкин.\nБалоғат даврида ўсмир қизларнинг «мен»и қайтадан шаклланади, улар ўз шахсиятига алоҳида эътибор бера бошлайди. Хусусан, соч турмакларини ўзгартириш, пардоз қилиш, кийиниш услубини янгилаш каби янги ғоялар пайдо бўлиб, бу уларнинг ўз ташқи қиёфасидан қониқмаслиги натижасида юзага келади. Баъзилар ойнага ҳаддан ташқари кўп қарайдиган, юзида пайдо бўлган ҳуснбузарлар сабабли «Мен хунукман» деган фикрни ўзига сингдириб, атрофидаги қизлар билан ўзини таққослашни бошлайди. Агар мактабидаги бирор йигит ўсмир ёшдаги қизни яхши кўриб қолганини сезгудай бўлса, гўёки уни бошқалар ёқтирмайдигандай, ўша йигитга кўп эътибор берадиган бўлиб қолади, вақтини у билан ўтказишга ҳаракат қилади. Айнан, йигитлар севгисига алданиб қолиш ҳоллари ҳам қизларнинг балоғат даврида кўп кузатилади, чунки бу давр — меҳрга ташна, биргина ширин сўзга муҳтож давр ҳисобланади.\nАгар қиз бола оила аъзолари томонидан ўзи етарлича меҳр олмаса, ўзини ёлғиз сезса, эътибордан йироқда ҳис қилса, меҳрни атрофдан, ўзгалардан излай бошлайди. Ҳар қандай ҳолатда ҳам — хоҳ у моддий эҳтиёжмандлик бўлсин, хоҳ маънавий муҳтожлик бўлсин, аёлнинг муҳтожлиги уни ўзи зориққан нарсага қарам қилиб қўяди. Ота-онаси, яқинларидан ширин сўз, кўнгил кўтарувчи ҳақиқий маънавий қувватни ололмаган қиз бегоналарнинг сохта меҳрига учиши ҳеч гап эмас. Оқибатда, ўзи билиб-билмай қалтис йўлга кириб қолиш, алданиш, ҳатто номус ва шаънга тааллуқли хунук ҳодисаларга сабабчи бўлиб қолиши мумкин. Борингки, ундай нохуш вазиятларга тушмаганида ҳам, меҳрга зориқиб ўсган қиз атрофидагиларга нисбатан эътиборсиз бўлиб қолиши, қалби қаттиқлашиб кетиши мумкин. Шунинг учун, балоғат даврини бошдан ўтказаётган қизига аввало она аввалгидан кўра эътиборлироқ бўлиши, айрим ҳаётий юмушларни четга суриб, фарзандига кўпроқ вақтини ажратиши зарур.\nҚизингизда ўзингизни кўряпсизми?\nҲаётда адашган қизларимизни айблаш, ҳаёти нотекис кечаётганини юзига солиш билан гўёки унга вақтида беролмаган тарбиямизни тўлдирмоқчи бўламиз. Аммо фурсати кечиккан «насиҳат»ларимиз туфайли ўз ёғига қовурилиб ётган қизимизнинг дардига малҳам бўлолмаймиз. Яқинларидан меҳр-муҳаббат, маънавий қувват ололмаган қиз эса четдаги «меҳрли нигоҳ»лардан таскин истайди. Оқибатда, уларнинг яна бир янглиш йўлга қадам босиши, юрагига яна бир ўқ қадалишига сабабчи бўламиз.\nШу ўринда, бир ҳаётий мисол: Холида айни балоғат даврида ўзидан уч ёш катта йигитга кўнгил қўйди. Йигитда ҳам қизга бўлган муҳаббат уйғонди. Бир неча ой улар гаплашиб, учрашиб юрдилар. Кунларнинг бирида, қиз йигитга қўнғироқ қилиб, учрашишни таклиф қилди. Бироқ бола вақти йўқлигини айтиб, кўришишни бошқа кунга қолдирди. Аксига олиб, онаси ҳар куни ишда, кўнглини ёзишга, қалб сўзларини эшитмоққа бир ҳамсуҳбат керак. Бу пайтда Холида яқин дугонаси билан кўришмоққа келишиб, истироҳат боғига йўл олди. У учрашув белгиланган жойда ўртоғини кутиб турганида, яхши кўрган йигити бошқа бир қиз билан қўл ушлашиб юрганига кўзи тушади. Бу ҳолатга, хиёнатга бардоши етмай, уйига бориб, ўз жонига қасд қилмоқчи бўлади. Яхшиямки Аллоҳнинг инояти билан омон қолади…\nБаъзан қиз болаларнинг тарбияси ҳақида ёқимсиз гаплар қулоққа чалинса, «эҳ, қиз боланинг дарди оғир», деб қўямиз афсус билан бош чайқаб. Балоғат ёшидаги қизларнинг одоб-ахлоқи, юриш-туриши хусусида салбий гапларни эшитганимда, ўша қиз улғаяётган оиладаги маънавий муҳит, ота-онасининг маънавий қиёфаси ҳақида ўйлайман. Сир эмас, бугун аксарият ота-оналар мол-давлат йиғишга муккасидан кетган, кўп пул топиш учун кечаю кундуз ишлашга ҳам тайёр. Сабабини сўраганингизда, «Фарзандларимнинг келажаги учун, улар нимадандир кам бўлмасин», дея жавоб беришади. Бироқ, йўқчиликнинг давоси топилади, аммо қалб кемтиклигининг ўрнини тўлдириш мумкинмикан?\nАйрим оналарни кўрамиз, интернетдан ўзига ёққан кийимни қидириш, буюртма бериш билан овора, тўй-ҳашам деса, оёғини қўлига олиб югуришади. Қизи билан суҳбатлашишга эса вақти йўқ, ёки ишдан, ё базмдан чарчаб келган бўлади. Агар фарзандида асабийлик ҳолатини кўрса, баҳоларида ўзгариш бўлса, нуқул тергашни, ҳатто унга қўл кўтаришгача боради. Онажонлар, ахир, сиз ҳам шу ёшингизда онангизнинг бағрига талпинмаганмисиз? Кўз ёшларингиз болишни намлаганда, бир дардкаш инсон йўлларига зор бўлмаганмисиз?!\nДарҳақиқат, ўсмирлик даврида қиз болалар ўта сирли, дилидагини тилига чиқаришни истамайдиган бўлишади. Ўз ҳолатини, яширин ҳисларини онасига айтишга ийманишади, муаммоларини тенгқур дугонасига айтиш учун ошиқади. Бу, албатта, нотўғри. Ҳали ёш, тажриба кўрмаган, ўзи маслаҳатга муҳтож қиз қандай қилиб ўзи тенги ўртоғига йўл-йўриқ кўрсата олади. Бу пайтда дўст танлашда адашмаслик ҳам муҳим. Она қизининг яқин дугонаси кимлигини билиши, кимлар билан ҳамсуҳбатлигидан хабардор бўлиши зарур. Негаки, атрофимизда яқин дугонам деб сир бой бериб, унинг айтганларига қулоқ тутиб, ҳаётда кўп адашган ўсмир қизлар йўқ эмас. Қиз бола қачон онасига дардини айта олади? Қачонки болаликдан она-бола мулоқоти йўлга қўйилган бўлса, она фарзандининг ишончини қозонган бўлса. Шунинг учун, оналар қизлари билан бола пайтларидан дўст тутинишлари, ўзаро дилдан суҳбатлашишлари керак. Агар қиз фарзанд онасининг қалбан яқинлигини ҳис қилса, меҳрини туйса ҳеч қандай сирни онасидан яшира олмайди, қандай муаммога дуч келса, волидасидан маслаҳат олишга ошиқади.\nБалоғат – турмушга чиқиш ёши эмас\nШайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуфнинг «Бахтиёр оила» китобида келтирилишича, бола ота-онаси ҳузуридаги омонат бўлиб, унинг қалби покиза гавҳардир. У ҳар қандай нақшни қабул қилаверади. Агар яхшиликка ўргатилса, ўшандай ўсади... Унга яхши ахлоқларни ўргатсин, уни ёмон балолардан сақласин, ўткинчи лаззатларга қизиқишга одатлантирмасин, уни зеб-зийнатга ружу қўйишга қизиқтирмасин. Токи катта бўлганда зеб-у зийнат ортидан юриб, умрини зое қилмасин.\nДемак, хоҳ у қиз бўлсин, хоҳ ўғил, фарзандни болалигидан тарбиялаш керак. Бугунги кунда айрим оналарнинг фикр-у ёди қизини бой-бадавлат хонадонга узатиш, унинг сандиғини турли-туман кийим-у тақинчоқлар билан безатиш бўлиб қолди. Нима эмиш, келин борганда, одамлар, аввало, унинг сепига назар солишар экан. Инсонларнинг бир-икки кунлик назари дея, қиз болага эпли бўлишни, одоб-ахлоқни, эртанги ҳаёт олдидаги масъулиятни тушунтиришни баъзи оналар унутиб қўймоқда. Ундан кўра, вояга етаётган қизини касб-ҳунарга ўргатса, илмли бўлиши учун шароит яратиб берса, келажакда ўзи учун ҳам, оиласи-ю жамият учун ҳам фойдали бўлмайдими?\n«Ҳозир айрим ота-оналар ҳали балоғат давридан ўтаётган қизини эрта турмушга бермоқда. Бироқ қиз боланинг барвақт турмуш қуриши руҳий ўзгаришларга сабаб бўлиши эҳтимолдан холи эмас. Бир оилавий муҳитдан иккинчи муҳитга тушиб қолган қизга атрофдагилар етарлича ғамхўрлик кўрсатмаса, унинг асаб тизими ишдан чиқиши, баъзи аъзоларининг функцияси бузилиши, организм иммунитети пасайиб, турли юқумли касалликларга чалинувчанлик ортиши кузатилади. Шунинг учун, оилавий ҳаётга тайёр бўлмаган қиз болани балоғат даврида турмушга бермаслик керак. Аксинча, балоғат даври қиз болани оилавий ҳаётга тайёрлаш пайти ҳисобланиб, она фарзандига бу даврда маънан, жисмонан, руҳан кўникма бериши, ҳар томонлама қўллаб-қувватлаши зарур», — дейди психолог Дилафруз Расулова.\nСир эмас, ўсмир ёшдаги қизни гинеколог кўригидан ўтказишга айрим оналар андиша қилади. Аслида бунинг ҳеч уяладиган жойи йўқ. Албатта, уни кўрикдан ўтказаётганингизни бировга овоза қилиш ҳам шарт эмас. Ўсмир ёшдаги қизингизнинг тўғри ривожланиши унинг келажак ҳаёти, ҳомиладор бўла олиши, соғлом фарзанд дунёга келтира олиши учун муҳимлигини унутманг. Гинекологларнинг таъкидлашича, кўпгина оналар гинеколог-шифокор маслаҳатига фақат қизлари турмушга чиққандан сўнггина зарурат бор, дея хато ўйлашади. Натижада, балоғат ёшидаги қизларнинг айрим касалликлари назардан четда қолиб, ўз вақтида даволанмаслиги боис, ҳар хил хатарли асоратларга, жумладан бачадон ёки тухум йўлларининг қайрилиб қолишига олиб келади. Шу сабабли, йилда бир бора бўлса-да, қизингиз билан болалар гинекологи кўригига бориш тавсия қилинади.\nМасалан, Швецияда 8-синфдан бошлаб ўқувчиларга «Болалар ҳақида» деган фан ўтилади. Улар бу фан орқали оила қуриш, ҳомиладорлик, ундан сақланиш йўллари, жинсий йўл билан юқадиган касалликлар, бола тарбияси ва балоғат ёшида ўсмирлар билиши зарур бўлган барча маълумотларга эга бўладилар. Хўш, бизнинг таълим тизимимизда мана шундай тарбия дарслари қанчалик йўлга қўйилган?\nХалқ таълими вазирлиги етакчи мутахассиси Сирожиддин Бўриевнинг таъкидлашича, шу йилдан бошлаб маънавият асослари, динлар тарихи, ватан туйғуси, одобнома каби фанлар бирлаштирилиб, ягона «Тарбия» фани ўқитилади. Бундан мақсад, фанлар шунчаки мавзулардан иборат бўлиб қолмай, дарсликлар ҳаётий мисоллар, замонга мос долзарб масалаларни ўз ичига олган ҳолда тузилади. Ўқувчи ёшларга бу фан орқали экологик, ҳуқуқий ва оилавий тарбия, жамоатчилик орасида ўзини қандай тутиш, комил инсон қандай бўлиши кераклиги ҳақида тушунчалар берилади. «Тарбия» фанида турли машғулотлар ҳам олиб борилади, ўқувчи бевосита ота-она билан суҳбат жараёнида жавоб олинадиган саволлар, топшириқлар уйга вазифа сифатида берилади. Ўйлаймизки, ота-оналар бу жараёнларда фаол иштирок этишади.\nҚиз болани қўпол гапириб, ножўя сўзлар билан ҳақоратлаб бўлмайди. Бу момоларимиздан қолган минг йиллик тарбия усули. Доимий равишда дағал муомала кўрган қиз, юзи қаттиқ, беҳаё ва уятсиз бўлиб улғайиши мумкин. Кўпчилик ота-оналар қиз боласини кичиклигиданоқ хунук сўзлар билан ҳақоратлаб, уриб-сўкиб ўстиради-ю, бўйга етган қизи сурбетларча гап қайтарса ёки ножўя йўлларга кириб кетса «Уруғимизда бундай аёллар бўлмаганди-ку, бу яшшамагур қиз кимга тортди-я?!» деб фиғони фалак бўлади. Шу ҳолат бошимиздан ўтмаслиги учун, кун келиб, фарзандимизга берган тарбиямиз хатосининг жабрини тортмаслигимиз учун, бугундан, қизимизга дўст тутинишимиз керак.\nОнажонлар, охирги маротаба қачон қизингиз сочларини силаб, уни яхши кўришингизни, унингсиз ҳаётингизни тасаввур қилолмаслигингизни айтдингиз? Қачон қалбида кечаётган туйғулари билан ўртоқлашдингиз? Сизни кўзлари порлаб, қалби меҳр чашмасига чанқаб турган қизингиз кутмоқда. Уни қучинг… уни эркаланг… қалбига қулоқ тутинг…


Стрес гўзаллик душмани – Пазанда\nГлавная / Маданият / Гузаллик / Стрес гўзаллик душмани\nBarno Mir 18.10.2021\tГузаллик, Маданият Comments Off on Стрес гўзаллик душмани 6 Показы\nАсабни тинчлантирувчи нарсалар\nЕҳтимол, сиз бувиларнинг, агар асабий бўлсангиз, вақтидан олдин кул рангга айланиши мумкинлиги ҳақидаги ҳикояларни бир неча бор ешитгансиз? Ёки аниқ юз ифодаларидан ажинлар пайдо бўладими? Афсуски, буларнинг барчаси ҳақиқат. Сизга стрессли вазиятларда ҳам гўзаллигингизни қандай сақлаш кераклигини айтиб берамиз.\nҲар кимнинг стрессли вазиятлари бор ва улардан қочишнинг деярли иложи йўқ. Аммо сиз тезда ўзингизни тинчлантиришни ўрганишингиз мумкин. Камроқ асабийлашиш учун сиз тўғри овқатланишингиз, машқ қилишингиз ва етарлича укҳлашингиз керак. Агар сиз ушбу таниқли қоидаларга риоя қилмасангиз, стресс белгилари тез орада сочлар, терилар ва тирноқларнинг ҳолатида акс етади. Сизга буни қандай олдини олиш кераклигини айтамиз.\nҚуруқ тери ва қичишиш\nСтресс пайтида одамлар одатда оддий сув ўрнига қаҳва ёки содали сув ичишади, шу билан танани сувсизлантиради. СҲундай қилиб, стресс пайтида сиз керакли миқдордаги суюқликни ололмайсиз – юзнинг териси қисилиб, қичий бошлайди.\nҚандай қилиб олдини олиш керак: Биринчидан, сув ичишни бошланг. Кунига саккиз кўзойнак – бу норма. Бундан ташқари, антиоксидант тасирга ега бўлган яшил чой ичиш мумкин. Бодринг, помидор ва селдерей каби сув кўп бўлган мева ва сабзавотларни истемол қилинг. Терингизни тезда намлаш ва намликни сақлаб қолиш учун гиалурон кислотали юз сарумини қўлланг.\nСтресс, ҳатто терингиз муаммоли бўлмаса ҳам, акне пайдо бўлиши мумкин. Сиз асабийлашганда, танангиз акне пайдо бўлишига олиб келадиган кортизол гормонини чиқаради.\nҚандай қилиб қочиш керак: асосийси – тезда тинчланишни ўрганиш. Бурундан чуқур нафас олинг, нафасингизни бир неча сония ушлаб туринг, сўнг секин оғзингиздан нафас олинг. Бу сизга тезда тикланишингизга ёрдам беради. Акнадан қутулиш учун мева, сабзавот ва ёғсиз протеинли овқатларга устунлик бериб, кўп миқдорда сув ичиш ва тўғри овқатланиш керак. Бундан ташқари, теридаги яллиғланишни тезда йўқ қиладиган кўплаб макҳсус косметика воситалари мавжуд.\nСтрессли ҳолатларда қизлар кўпинча лабларини чўзишади, қошларини чимирадилар – бу ажинлар пайдо бўлишига олиб келади.\nҚандай қилиб қочиш керак: сиз доимо юз ифодаларини кузатиб боришингиз керак. Сиз юз мушакларингизни бўшаштиришни ўрганишингиз керак. Агар сиз пешонангизни буриштириб ёки буришаётганингизни билсангиз, бу жойларга лента ёпиштиринг ва шундай ўтиринг, масалан, ёпиқ ҳаммомда, агар яқинларингизни қўрқитишни истамасангиз. Қачонки сиз жилмайишни кҳоҳласангиз, лента сизга буни олдини олади.\nАлбатта, ажинларга қарши курашда ёрдам берадиган макҳсус косметик воситаларсиз қилолмайсиз.\nКулранг сочлар ва ингичка сочлар\nАгар сизда ерта кулранг сочларга мойиллик бўлса, асабийлашманг. Бундан ташқари, ҳаяжон жингалакларнинг сифатига тасир қилади – улар ингичка бўлиб, диаметри кичикроқ бўлади.\nҚандай қилиб қочиш керак: сочларингизни мустаҳкамлашингиз керак. Бунинг учун витаминлар ёзиш учун тричолог билан боғланишингиз керак. Ёшга қарши кҳусусиятларга ега шампунлар ҳам бор, улар жингалакларнинг ёшлигини узайтира олади. Агар сочлар ингичка бўлса, уни ёпиш учун воситадан фойдаланиш керак.\nТирноқлардаги қавариқ чизиқлар одатда 45 йилдан кейин пайдо бўлади. Бази ҳолларда уларнинг мавжудлиги витамин етишмаслигидан далолат беради. Аммо базида бу чизиқлар стресс туфайли пайдо бўлади.\nҚандай қилиб қочиш керак: агар сиз тирноғингизда бундай чизиқларни кўрсангиз, дарҳол шифокор билан маслаҳатлашинг, чунки улар диабет, синк етишмаслиги ёки қон томир касалликлари туфайли юзага келиши мумкин. Қандай бўлмасин, сиз кҳавотирланмасликни ўрганишингиз керак бўлади. Бунга қўшимча равишда, бир мунча вақт тирноқларни лак билан бўямаслик якҳшироқдир, шунда носимметрикликлар тезроқ йўқолади.\nПред. Саломатлик муаммоларини кўрсатадиган ташқи белгилар\nСледующая Кўкрак оғриши сабаблари: ҳақиқат ва афсоналар