«Энг қудратли Galaxy гаджетлари»нинг нархлари маълум: 14 дюймлик ноутбук атиги 350 доллардан! - Terabayt.Uz\nSamsung бу йилги учинчи Galaxy Unpacked конференциясини 28 апрелда ўтказиши, унда «энг қудратли Galaxy қурилмаси»ни намойиш этишини айтган. Инсайдерларга кўра, булар – бозорга Galaxy Book Pro ҳамда Galaxy Book Pro 360 номлари остида чиқувчи ноутбуклардир.\nСўнгги маълумотларга қараганда, мазкур туркумда учинчи Galaxy Book Go номли ноутбуклар ҳам бўлади. Бу – Windows on Arm платформасидаги лаптоплар бўлиб, Snapdragon 7c процессори ҳамда Windows 10 Home тизими билан таъминланган. Олдин бунақа ноутбуклар қиммат, айримлари ҳатто 1000 доллардан ошиқ бўлар эди. Samsung эса, ниҳоят, Windows on Arm туридаги ноутбук нархини хромбуклар даражасига туширишга эришди.\nМанбаларга кўра, Galaxy Book Go моделининг тезкор ва доимий хотираси мос тарзда 4 ва 128 гигабайтлик базавий варианти бор-йўғи 350 долларга баҳоланади. Бу конфигурациядаги ноутбук модели 14 дюймлик Full HD дисплей билан жиҳозланмоқда.\nGalaxy Book Go ноутбукининг қимматроқ варианти ҳам бўлади – компания уни Snapdragon 8cx чипсети, 8/256 ГБлик хотира ва 5G модули билан таъминламоқда, лекин нархи ҳозирча номаълум.\nGalaxy Book Pro моделига келсак, буниси энди тўлақонли Wintel-машина бўлиб, қуйидагича нархларга эга:\nЭкрани 13,3 дюймлик Galaxy Book Pro, процессори Core i7-1165G7, 8/512 ГБ — 1200 доллар;\nЭкрани 15,6 дюймлик Galaxy Book Pro, процессори Core i5-1135G7, 8/512 ГБ — 1100 доллар;\nЭкрани 15,6 дюймлик Galaxy Book Pro, процессори Core i7-1165G7, 16/512 ГБ — 1300 доллар.\nЧиндан ҳам «энг қудратли Galaxy девайси» бўладиган Galaxy Book Pro 360 нархлари ва техник хусусиятлари ҳақида эса ҳозирча ҳеч бир маълумот йўқ. Лекин конфигурацияларига кўра ушбу ноутбуки-трансформерлар ҳам классик Galaxy Book Pro лаптоплари билан бир хил бўлиши кутилмоқда.\n#Galaxy Book #Samsung #Samsung Galaxy #нархлар #ноутбук #Ноутбуклар #трансформер #янги технологиялар #Samsung Galaxy Book Go #Samsung Galaxy Book Pro #Samsung Galaxy Book Pro 360


Пойабзалига валюта яшириб, қўшни давлатга ўтмоқчи бўлганлар фош этилди\n17:36 / 19.04.2017\nЎзбекистонда амалдаги тартибларни четлаб ўтиб, нақд хорижий валюталарни яширин равишда олиб чиқишга уринаётган “уддабурон”лар учраб турибди. Яқинда Қашқадарё вилояти божхона бошқармаси ходимлари ана шундай шахсларнинг қинғир қилмишларини фош қилишди. Бу ҳақда Кун.uz’га Қашқадарё вилояти божхона бошқармаси ахборот хизмати хабар берди.\nВилоятдаги олийгоҳлардан бирида таҳсил олаётган қўшни давлат фуқароси Х.Гулбоев ўзига тегишли халқаро тўлов картасидан ўқиш ҳаражатлари учун 2200 АҚШ долларини ваколатли банклардан бири орқали нақдлаштиради. Шундан сўнг нафси устунлик қилиб, нақдлаштирилган валютани белгиланган мақсадларга сарфлаш ўрнига, ноқонуний равишда мамлакатимиздан олиб чиқиш чораларини излайди.\nШу тариқа ушбу шахс оёқ кийимларининг ички қисмига 2200 АҚШ долларини хуфёна тарзда жойлаштириб, қўшни давлатга ўтмоқчи бўлган пайтда божхоначилар томонидан фош этилди.\nҚўшни давлат фуқароси С.Джумамурадова ҳам худди шу усулни қўллашга уринди. У ҳам ўзига тегишли халқаро тўлов картасидан 500 АҚШ долларини ваколатли банкдан нақдлаштириб, этигига яширганча олиб чиқаётган пайтда тўхтатиб қолинди.\nЯкунда мазкур қонунбузарлик ҳолатлари юзасидан жиноят ишлар бўйича Нишон тумани судининг тегишли қарорларига асосан Х.Гулбоев ҳамда С.Джумамурадовага нисбатан жазо чоралари қўлланилиб, ашёвий далил сифатида олинган 2700 АҚШ доллари давлат эгалигига ўтказилди.\nШуни унутмаслик керакки, Ўзбекистон Республикаси резидент жисмоний шахслари ҳамда норезидент жисмоний шахсларга Ўзбекистон Республикаси ҳудудига божхона назоратига риоя қилган ҳолда чекланмаган миқдорда нақд хорижий валютани олиб киришга рухсат этилган.\nШунингдек, республика ташқарисига нақд эркин алмаштириладиган валютани олиб чиқиб кетишга йўловчи божхона декларациясида қайд этиш шарти билан Ўзбекистон Республикаси резидентларига 2000 АҚШ долларига тенг миқдордаги сумма доирасида, норезидентларига эса йўловчи божхона декларациясига мувофиқ олиб кирилган валюта доирасида рухсат этилади.\nКўрсатилган суммадан ортиқ нақд валютани олиб чиқиб кетишга Ўзбекистон Республикаси Марказий банки ёки хорижий валютада операцияларни амалга ошириш учун бош лицензияга эга бўлган ваколатли банкларнинг рухсати билан йўл қўйилади.


Эрдўған Байденга Россия қуроли бўйича Туркиянинг позициясини маълум қилди | Qalampir.uz\nЭрдўған Байденга Россия қуроли бўйича Туркиянинг позициясини маълум қилди\nОлам\t15 Июнь 11:29 9760\nРоссиянинг С-400 зенит-ракета тизими етказиб берилиши бўйича Туркиянинг позицияси ўзгаришсиз қолмоқда. Бу ҳақда Туркия Президенти Ражаб Тойиб Эрдўған кеча, 14 июнь куни Брюсселда бўлиб ўтган НAТО саммити доирасида AҚШ Президенти Жо Байден билан музокаралар якунлари бўйича ўтказилган брифингда айтиб ўтди.\nПрезидент Эрдўған АҚШ раҳбари Жо Байден билан учрашувни “конструктив” дея таърифлади.\n“Биз ўзаро манфаатли соҳаларда ҳамкорлик қилиш йўлларини конструктив равишда муҳокама қилиш имкониятига эга бўлдик”, дейди у.\nТуркия Президенти AҚШ президенти билан учрашув натижаларини, шу жумладан Aнқара ва Вашингтон ўртасидаги келишмовчиликлар доирасида фикр билдирди:\n“С-400 етказиб берилиши бўйича Туркиянинг позицияси ўзгаришсиз қолмоқда — у қандай бўлса, шундайлигича қолади. Мен мамлакатимиз мавқеини жаноб Президент [Жо Байден]га етказдим. Худди шу нарса F-35 дастурига ҳам тегишли. Биз Байден билан икки иттифоқчи ва стратегик шерикларга мос келадиган тўғридан-тўғри мулоқот каналларидан самарали ва мунтазам равишда фойдаланишга келишиб олдик”.\nЭрдўғаннинг таъкидлашича, Туркия-Aмерика муносабатларида бирорта ўз ечимини топмаган муаммо йўқ. Икки мамлакат ўртасидаги ҳамкорлик кўлами келишмовчиликларга қараганда анча кенгроқ ва қимматлироқ.\nТуркия лидери Байденни Туркияга таклиф қилганини эълон қилди. Унинг сўзларига кўра, AҚШ Президенти Туркияга ташриф буюриши мумкинлигини таъкидлаган.\nЖорий йилнинг май ойи бошида Туркия AҚШ билан F-35 қирувчиси бўйича музокараларни қайта бошлагани ҳақида хабар берилди. Кейинчалик АҚШ Туркияга Россиянинг С-400 зенит-ракета мажмуаларини сотиб олишда альтернатива таклиф қилди.\nТрамп Эрдўған Байден\n29 Июль 11:10 45051\n30 Июль 08:27 44236\n31 Июль 13:36 29061\n30 Июль 16:43 26806\n30 Июль 16:56 25355


Кўнгилочар тадбирларни кўпайтириб юборяпмиз — Ўзбекистонда коронавирусдан касалланиш ортаётганининг сабаблари айтилди — Sof.uz\nКўнгилочар тадбирларни кўпайтириб юборяпмиз — Ўзбекистонда коронавирусдан касалланиш ортаётганининг сабаблари айтилди\n23.06 16:07 287 Ўзбекистон\nБугун АОКАда ўтказилган брифингда Коронавирусга қарши курашиш штаби аъзоси Севара Убайдуллаева мазкур масала юзасидан тушунтириш берди.\n«Бу саволга бир нечта жавоб бор:\nАҳоли орасида ниқоблар тақилмай қўйилгани — бу инфекцияни одамдан одамга юқиш учун жуда қулай шароит, яъни ҳозир кунлар иссиқ, ҳаво қуруқ — вируснинг ҳавода ҳаракатланишига тўсқинлик йўқ ва у бемалол инсонларнинг юз ва қўл терисига ёки кўз шиллиқ қаватига, бурундан нафас оламиз — ҳаводаги вирус бурун шиллиқ қаватига ёки томоққа тушади ҳамда ҳужайра ичига кириб, касаллик чақиришга имконият қидиради;\nҚўлларни совунлаб ювмай қўйдик ёки спиртли антисептиклардан фойдаланмай қўйдик — бу эса қўл терисига тушган вируснинг тозаланмаслигига, қўллар кўз, бурун ё оғизга теккизилганда вирус организмга тушади, натижада бу касаллик чақиришни янада кучайтиради;\nИжтимоий масофани сақламай қўйдик — яъни жуда кўп тўй-ҳашамлар, туғилган кунлар ва одамлар тўпланиши мумкин бўлган кўнгилочар тадбирларни кўпайтириб юбормоқдамиз. Бу каби кўнгилочар тадбирларда:\n● бир оила аъзоларидан ташқари бир неча оилалар ва одамлар сони 30 дан ортиб кетмоқда;\n● тадбирлар ёпиқ жойларда, умумий сиғимдан 50% дан ортиқ одамлар иштироки кузатилмоқда, яъни агар 100 кишилик тўйхонада тадбир бўлса, талаб бўйича 50 кишидан ортмаслиги керак, лекин бугунги кунда тўй-ҳашамларда 100-150 тадан одам иштирок этмоқда;\n● бундай кўнгил очар тадбирларга ҳеч ким олдиндан ПСР-тестини топширмайди ва келаётган меҳмонлардан тест натижаси сўралмайди;\n● келаётган меҳмонларни тана ҳарорати ўлчанмайди;\n● ниқоблар тақилмайди ва спиртли антисептиклар билан тез-тез қўллар ишлов берилмайди.\nАхир биз тўй-ҳашамларга кўнгил очиш учун борамиз, унда овқатланиш керак, инсонлар кўнгил очмоқчи бўлгандан кейин узоқ давом этувчи суҳбатлар ва мулоқотлар бўлади. Буларнинг ҳаммаси — коронавирус тарқалишига катта замин яратмоқда», деди Севара Убайдуллаева.


Мусулмонлар дунёга тақдим қилган ихтиролар: мисвок ва ҳинна – oliymahad.uz\nМусулмонлар дунёга тақдим қилган ихтиролар: мисвок ва ҳинна\nОғиздан келадиган ёқимсиз ҳид ва тишлар орасида қолиб кетган таом ёмон бўлиб қолмай, балки соғлиқ учун ҳам зарардир. Шунинг учун Росулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам муборак тишларини доимо, айниқса ҳар бир намоз олдидан мисвак билан тозалаганлар.\nPharba Basel LTD (дори ишлаб чиқариш) ширкати мисвак устида тажриба ўтказди. Натижага кўра, ўсимлик таркибида милкларни касалланишига, тишларни емирилишига сабаб бўладиган зарарли бактерия ва микробларни ўлдирадиган моддалар топилди. Саудия Арабистонидаги Риёз университети ва АҚШдаги Индиана (Indiana) университети олимлари томонидан ўтказилган тажрибалар ҳам айнан шуни кўрсатди.\nИсломда тажмил (гўзаллик) воситаларидан яна бири ҳиннадир. Дарҳақиқат, ҳинна дунёнинг турли жойларига Ислом динининг ёйилиши орқали етиб борди. Ва асосий воситага айланди.\nПайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам ва У зотнинг саҳобалари розияллоҳу анҳумлар соқолларини ҳинна билан бўяганлар. Аёллар эса у билан сочларини бўяганлар, қўллари ва оёқларига зийнат берганлар.\nҲиннанинг фойдасини замонавий олимлар кашф қилишди. Унга кўра, Ҳинна зарарли бактерияларни ўлдиради. Хусусан, туғма юқимли тери касалликларини муолажасида фойда беради, бош ва танани салқинлаштириш учун ҳам ишлатилади, унда сочни ўстирадиган фойдали моддалар мавжуд. Бу ўсимликнинг дони ва баргида тиббий хусусиятлар бисёрдир.\nБугунги кунда мусулмонлар илгаригидек ҳиннага ғоятда эътибор қаратади ва поклик йўлида ундан фойдаланади.\n261900cookie-checkМусулмонлар дунёга тақдим қилган ихтиролар: мисвок ва ҳиннаno\nОлдингиМусулмонлар дунёга тақдим қилган ихтиролар: атир саноатиКейинги“Аҳли илмни ҳурмат қилишлик Аллоҳнинг розилигини топишлик бўлади”


Ёзги пишиқчилик даврида маза қилиб меваларга тўйиш керак, нима дедингиз? Айниқса, тарвуз тановули хўп ва кўп бўлса, айни муддаодир. Негаки, тарвузнинг фойдаси талайгинада. Аммо уни эйишда ҳам меъёр бўлиши керак. Яна тарвузнинг ўғит билан «боқилгани»га дуч келсангиз, фойда тугул, хавфли касалликка юз тутиш мумкинлигини ҳам билиш керак.\nКарам инсон саломатлиги учун жуда ҳам фойдали маҳсулотдир. Карам таркибида қандлар, органик кислоталар, витаминлар (С, Р, В, В2, РР, К, э) ва каротин, пантотен ва фолат кислоталар, ёғ, ферментлар, фитонсидлар, калий, калсий, ёд, марганес, темир ва бошқа элементларнинг тузлари бор.\nҲУШДАН КЕТГАНДА биринчи ёрдам..\nҲушдан кетиш,беҳушлик-миянинг бирдан қонга ёлчимай қолиши натижасида кишининг тўсатдан қисқа муддат ўзидан кетиб ҳушсизланиши.\nЎзи ҳам, пўсти ҳам фойдали\nАйрим сабзавот ва меваларнинг нафақат ўзи балки пўстлоғи ҳам баъзи касалликларга даво.\nТинчлантирувчи таъсирга эга ёнғоқ\nЎзбекистонда инсонлар вафот етиши кўрсаткичи юқори бўлган касалликлар\nянварь-март ойларида мамлакатдаги ўлим ҳолатларига айнан қайси касалликлар сабаб бўлганини маълум қилди.\nКардиологга мурожаат қилишнинг 10 сабаби\n1. Жисмоний зўриқиш ёки бошқа сабаб туфайли юрак ва кўкрак қафасида оғриқ пайдо бўлса;\n2. Ортиқча вазн;\n3. Тинч ҳолатда артериал қон босими 130/80 мм дан ортиқ бўлса;


ПРЕЗИДЕНТ ШАВКАТ МИРЗИЁЕВ ПАРИЖГА КЕЛДИ\nПрезидент Шавкат Мирзиёев Президент Эммануэл Макроннинг таклифига биноан 8 октябрь куни расмий ташриф билан Францияга келди.Бу ҳақда давлатимиз раҳбари Матбуот хизмати хабар берди.\n«Орли» халқаро аэропортида мамлакатимиз делегацияси тантанали кутиб олинди.\nБугун давлатимиз раҳбари БМТнинг таълим, фан ва маданият масалалари бўйича ташкилоти Бош директори Одри Азуле ва Франция Сенати Раиси Жерар Ларше, шунингдек, Франциянинг энг йирик компаниялари раҳбарлари билан учрашади.\nТашрифнинг асосий тадбирлари 9 октябрга белгиланган. Музокаралар кун тартибидан сиёсий мулоқотни янада мустаҳкамлаш, савдо-иқтисодий ва молиявий соҳалардаги амалий ҳамкорликни ривожлантириш, турли тармоқларда инвестиция лойиҳаларини биргаликда амалга ошириш, шунингдек, маданий-гуманитар алмашувларни фаоллаштириш масалалари ўрин олган.\nУчрашувлар якунида ҳукуматлараро ва идоралараро 10 дан ортиқ ҳужжат, жумладан, иқтисодиёт, молия, транспорт, туризм, экология, маданият ва санъат соҳаларида ўзаро ҳамкорлик тўғрисидаги битимлар имзоланиши кўзда тутилган.


Сиртқи ва кечки таълим контрактлари камайтирилди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n10 сентябрь 2019, 15:30\n«Бу сумма талабани олий таълим тизимида ўқитиш учун кетаётган хизматларнинг таннархи, холос. Бунда ҳеч қандай фойда устамаси қўйилмаган. Контрактни камайтиришнинг иложи йўқ. Коммунал тўлов, ўқитувчиларнинг ойлик маоши тўланмай қолиши мумкин», дея Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги бош бошқармаси бошлиғи Абдували Холиқовнинг сўзларини келтирмоқда Kun.uz нашри.\n«Агар янги контракт миқдори жамоатчилик муҳокамасига қўйилса, ўзи ёки яқинлари контрактда ўқийдиганларнинг барчаси суммани камайтиришни талаб қилади. Бу табиий. Давлат бу суммани камайтирди ҳам дейлик. Лекин бу чегирманинг ўрнини қоплаш яна халқнинг ўз бўйнига тушади. Яъни, контрактни камайтириш ҳисобига харажатларнининг қопланмай қолаётган қисмини давлат бюджети кўтариши керак бўлади. Бюджет эса аҳолидан олинадиган йиғим ва солиқлар ҳисобидан шаклланади. Шуни тушуниш керак», дея муносабат билдирди тадбирда қатнашган ҳуқуқшунос ва блогер Хушнудбек Худайбердиев.\nТеглар: кечки контракт сиртқи\nЯнгиликлар » Жамият » Сиртқи ва кечки таълим контрактлари камайтирилди\n09:12 Талабаларга контракт суммаларини ойма-ой бўлиб тўлаш имконияти берилади


Тошкент давлат аграр университети Нукус филиали 4-курс талабаси, эндигина 24 ёшни қаршилаган О. Мадрейимовнинг жинояти юзасидан суд ҳукми ўқилди.\nҚорақалпоғистон Республикаси жиноят ишлари бўйича суди томонидан О. Мадрейимовга 17 йил озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланди.\n...О. Мадрейимов ёшлигида ота-онаси ўртасидаги оилавий низо сабаб тоғалари қўлида улғаяди. Қиморга аралашиб қолганини сезган тоғаси Ғ. М. жиянини бу йўлдан қайтаришга кўп ҳаракат қилади. Уради, сўкади.\nҚиморхонага бориб, уни киритмасликларини илтимос қилади. Ҳеч қандай натижа чиқмайди. Жиян эса, қинғир ишини давом эттираверади. Ҳатто ўз уйидан пул ўғирлайди. Тоғасининг йиғиб қўйган 6 миллион сўм маблағини ўмариб, уни ҳам қиморда бой беради.\nФоизга пул берадиган Т. Смайлованинг ўғли О. Утемуратов у билан мактабда бирга ўқиган. Уйда фақат иккаласи яшашини яхши билган О. Мадрейимов жиноий режа тузади. 2018 йил 9 январь куни яна қиморда ютқазиб, спиртли ичимлик ичади ва онаси З. Мадрейимованинг уйига боради. Шу ерда жиноий режасини янада “пишитиб“ олади. 10 январь куни соат тахминан 11:30 ларда Хўжайли тумани деҳқон бозорига бориб, киракашлик қилаётган таниши А. Матмуратовни учратади. Унинг уяли телефонидан фоизга пул берадиган опанинг ўғли О. Утемуратовга қўнғироқ қилади. Нукус туманига машинасида олиб бориб келишини сўрайди. Лекин О. Утемуратов ҳозир бандлиги, Нукус шаҳрида юргани, тушликкача уйга қайтиб бора олмаслигини айтади.\nАслида О. Мадрейимовнинг унга қўнғироқ қилишидан мақсад уйда ким бор-йўқлигини билиш эди. Бу хабардан сўнг у режасини амалга оширишга шошилди.\nШундай қилиб, таниш киракашнинг машинасида мўлжалдаги уйга келади.\nСоат 12:30 лар чамаси. Т. Смайлованинг уйига келади. Дарвозани ёши 60 ёшлардан ўтган аёл очади. Йигит дарҳол мақсадга ўтиб, қарзга пул бериб туришини сўрайди. Т. Смайлова пул йўқлигини айтганидан сўнг чўнтагидан пичоқни олиб аёлнинг елкасига уради.\nКутилмаган бу ҳолатдан Т. Смайлова довдираб қолади. Қаршилик кўрсатиб, қичқира бошлайди. Жаҳл отига минган О. Мадрейимов Т. Смайлованинг сочидан ушлаб, чап қўлидаги пичоқ билан танасининг турли жойига 17 марта зарба беради. Бақир-чақирини эшитиб, ичкаридан бир аёл “нима қиляпсиз” деганча югуриб чиқади. Ваҳимага тушиб қолган йигит қўлидаги пичоқни ўша ерга ташлаб, ташқарига отилади. Йўл-йўлакай қон сачраган дўпписини ташлаб юборади, қолган кийимларини онаси З. Мадрейимованинг уйига бориб тозалайди.\nИчкаридан чиққан аёл Т. Смайлованинг қизи Д. Абдимуратова бўлиб, шу куни тушликка келган ва ичкарида таниши билан телефонда гаплашаётган эди. Ташқарида бақир-чақирни эшитиб югуриб чиқади, ерда қонга бўялиб ётган онаси ва пичоқ ушлаб турган ёш йигитни кўради.\nТ. Смайлова жон ҳолатда ўрнидан туриб, эшикка тираниб, тез ёрдам чақиринглар, дейди-ю йиқилади. “Тез ёрдам” келавермагач, қўшнилар ўғли О. Утемуратовга қўнғироқ қилишади. Ўғил онасини ўзининг “Дамас”ида шифохонага олиб боради. Жароҳат жуда оғир, вақт эса ўтиб бўлган эди. Т. Смайлова касалхонада вафот этади.\n10 январь куни соат 14:00 ларда О. Мадрейимов онаси З. Мадрейимованинг уйига келади, бирга чой ичади. Ўғли ўзи яшаётган уйдан (тоғасининг уйидан) 6 миллион сўм пулни ўғирлаганию, уни қиморда бой берганини эшитган она ҳам жаҳл отига минади. Ўғил йиғлайди ва бирданига юрагини ушлаб ётиб қолади. “Тез ёрдам” ҳамширалари тинчлантирувчи дори берганидан сўнг уйқуга кетади.\nЖиноятга жазо муқаррар. Лекин... Эҳтимол О. Мадрейимов туғилган оила пароканда бўлмаганида, унинг ота-онаси тўғри йўлни тутганида ҳаммаси бошқача бўлиши мумкин эди. Жиноят кўчасига кириб, бир оиланинг бошига мусибат ёғдирган бола яхши тарбия кўрганида жамиятга нафи тегадиган мутахассис бўлармиди? Саволлар кетидан саволлар...


Тошкент шаҳарсозлиги: Эски шаҳар ва унинг туризм ривожидаги ўрни - UzAnalytics\nСурат манбаси: bigasia.ru\nТошкент ўтмишига назар\nТошкент Ўзбекистоннинг пойтахти бўлибгина қолмай, Марказий Осиёдаги энг қадимий шаҳар, илм-фан, ҳунармандчилик, санъат ва маданият марказидир. 2200 йиллик ўтмишга эга Тошкент шаҳри турли даврларда Шош, Чоч, Бинкат, Шошкент каби номлар билан аталган. Қадимги Хитой манбаларида Ши, араб манбаларида “Мадинат аш Шош” тарзида ҳам учрайди. Айрим тадқиқотчилар фикрига кўра, биринчилардан бўлиб “Тошкент” этимологиясини Абу Райҳон Беруний ва Маҳмуд Қошғарий асарларида қўллашган экан. Лекин,” Тошкент” сўзи тўлалигича ХII аср мўғул тангаларида учрайди. Шунингдек, академик, археолог ва тарихчи олим Юрий Буряковнинг фикрига кўра, қадимда тош сўзи қимматбаҳо металларга нисбатан ҳам ишлатилган. Негаки, Тошкент воҳасида кўплаб мис (жез) конлари ва метал қуювчи устахоналар мавжуд бўлган. Қадимги Чоч ҳукмдорларининг тангалари ҳам мисдан эди. Бунга Юнусобод Оқтепаси ва Чилонзор Оқтепасидан топилган, ҳозирги кунда Ўзбекистон тарихи давлат музейидан жой олган экспонатлар ҳам яққол мисол бўла олади.\nБугунги Тошкент шарқона шаҳарсозликнинг гўзал намуналари акс этган файзли “Эски шаҳар” ва Европача шинамлик мужассам “Янги шаҳар” қисмларидан иборат. Бутун жаҳонга донғи кетган бу шаҳар турли халқлар ва маданиятлар уйғунлашган макон, дўстлик, биродарлик, меҳр-оқибат рамзидир. Яқин ўтмишда “Шарқ машъали”, “Шарқ юлдузи”, деб аталган Тошкент шаҳри турли анжуман, кинофестиваль, илмий конференция ва кўргазмалар, халқаро тинчлик учрашувларига мезбонлик қилган ва бугунги кунда ҳам бу бетакрор кентда кўплаб нуфузли халқаро анжуманлар ўтказилмоқда.\nЗамондошимиз – археолог олима Маргарита Филанович ва унинг ҳаммуаллифлари ёзган “Древний Ташкент” – “Қадимги Тошкент” (“Фан” нашрёти, 1973 йил) асарида Тошкент шаҳрининг пайдо бўлиши бевосита Сирдарё, Чирчиқ дарёси ва унинг ирмоқлари билан боғлиқ экани айтилади. Олиманинг фикрига кўра, Тошкент шаҳрининг пайдо бўлиши тарихда бир неча марта юз берган “Буюк кўчиш” жараёнларига бевосита алоқадор. Бирмунча қадимги илмлардан хабардор, нисбатан тараққий этган қабилалар гуруҳи Орол денгизидан Сирдарё бўйлаб шарққа қараб кўчиб борар экан, ўз маданияти ва қурилиш услубларини ҳам олиб келган. Тошкент бағрида сақланиб қолган ана шундай ноёб қурилмалардан бири Сергели туманидаги “Шоштепа” обидаси қолдиғидир. Жўнариқ канали бўйидаги 2400 йиллик “Шоштепа” ҳам ўз даврида шаҳар бўлганини, унда шаҳар маданияти белгилари мавжудлигини археолог олим, профессор Рустам Сулаймонов ҳам тасдиқлайди. Археологлар фикрича, айнан қадим аждодларимиз қурган тупроққўрғон ва унинг ичида қурилмалар бунёд этиш услуби шаҳарлар пайдо бўлишига, ўсиш ва ривожланишга туртки бўлган. Шундай қўрғонлардан бири ҳозирги Шимолий вокзал ёнидаги “Мингўрик” археология ёдгорлиги саналади. У қадимда жуда катта ҳудудни эгаллаган. Бугун ёдгорликнинг кичик, аммо марказий қисми сақланиб қолган. МИНГЎРИК – археологик ёдгорлик, қадимий шаҳар харобаси қолдиғи (1–13-асрлар) маҳаллий аҳоли ўртасида Афросиёб тепаси номи билан ҳам машҳур бўлган. У тўртбурчак аркка ёндашган минора-қаср ва шаҳристоннинг тепаликка айланган ҳудудидан иборат. ХIХ асрга оид харитада шаҳар майдони 30–35 га эканлиги кўрсатилган.\nМингўрик шаҳристони (Мадинат аш-Шош) қолдиқлари\nҲозирги Мингўрик шаҳар харобаси VII аср бошида Чочнинг пойтахти бўлган. Араб манбаларида тилга олинган «Мадинат аш-Шош» шу ёдгорликнинг айнан ўзи деб айтилади. Шуни қайд этиш жоизки, шаҳар араблар келгунига қадар Зардўштийлик марказларидан бири ҳисобланган. Бу ерда мангу олов ёниб турувчи ибодатхона ҳам бўлган. Саройлар тасвирий санъат асарларига бой эди. Янги эътиқод учун кураш даврида бу санъат асарларининг барчаси йўқотилган, шаҳарга араб ноиби тайинланган. Бироқ шаҳарликлар исён кўтариб, уни ўлдиришган. Шунда араблар шаҳарни иккинчи марта ишғол қилиб, уни ёқиб юборган. Шаҳар вайрона ҳолига келгач, одамлар аста-секин янги эътиқодни қабул қилиб, шарқ томонга, ҳозир кўмилиб кетган Чорсу дарёси атрофидаги қишлоқчага кўча бошлашган. Атрофи табиий қирлардан иборат бўлган Чорсу дарёси савдо учун қулай жой эди. Бу маскан араб манбааларида Бинкат деб аталган. Мазкур ҳудуд ҳозирги Хадра майдони, Эски Жува ва Чорсу оралиғида жойлашган, атрофи мустаҳкам тупроқ қўрғон билан ўралган. Икки дарвозаси бўлган, олима М.Филанович фикрича, дарвозалардан бири айни пайтдаги Гулбозор маҳалласига кираверишда Аброр Ҳидоятов номидаги театр биноси ёнида жойлашган, экан. Шаҳар шаҳристон ва рабоддан иборат эди. Шаҳристон – шаҳарнинг маркази ҳисобланиб, бу ерда алоҳида девор билан ўралган ҳукмдор қароргоҳи, саройлар, зодагонлар уйлари, маъмурий бинолар бўлган. Рабод – бу савдо ва ҳунармандлар расталари, карвонсаройлар, бозор ва маҳаллалар жойлашган қисмдир. Тез орада турли томонлардан кўплаб одамлар кўчиб кела бошлаган, шаҳарча тез суръатда кенгайиб, савдою ҳунармандлик ривожланган ва бу жойлар шаҳарга айлана борган. Эски шаҳарда Маҳсидўзлик, Кўнчилик, Дегрезлик, Темирчи, Тақачи, Эгарчи, Ўқчи, Сарчопон, Сархумдон каби маҳаллаларнинг номлари сақланиб қолган. Бу номлар шаҳарда ҳунармандлик ривожланганидан далолатдир.\nМаҳсидўзлик кўчаси, 1950 йил қурилган Тим ҳозирда мавжуд, кўча 1990 йиллар охирида бузилган, манба: “Письма о Ташкенте”\nЧорсудаги Гулбозор маҳалласи, ХХ аср бошлари. Манба: Advantoiur\nЎтган асрнинг 50-йилларида олимлар Чорсу, жумладан, Кўкалдош мадрасаси атрофида ўтказган геологик ўрганишлар маданий қатламлар, асосан, Х-XII асрга, энг қадимгиси VIII асрга бориб тақалишини кўрсатди. Шунингдек, Каллахона маҳалласидаги қазишма ишларида Х асрга оид қабрлар, оссуарийлар топилган. Айрим олимлар фикрига кўра, бу ерда ҳали шаҳар барпо бўлишидан илгари ҳам манзилгоҳлар мавжуд бўлган экан.\nКўкалдош мадрасаси, 2016 йил\nКўкалдош мадрасасининг ҳовлиси, 2020 йил\nҲазрати Имом мажмуаси атрофидаги қазишмаларда Х асрга оид сопол ашёлар топилган. Бу далилларнинг бари Эски шаҳар “Чорсу” бозори марказидан бошланиб, атрофга томон кенгая боргани ва қадим Тошкентнинг бой тарихидан далолат эканини кўрсатиб турибди. Асрлар давомида маҳаллалар катталашиб, шарқ меъморчилигининг, ислом шаҳарсозлигининг ноёб намуналари вужудга келган.\nМаҳаллий иқлим шаротидан келиб чиқиб, аждодларимиз иссиқ ва совуқдан яхши ҳимояловчи қурилиш материаллари, ўзига хос қурилиш услубида уйлар, маҳаллалар яратишган. Бир-бирига елкадошдек туташиб кетган баланд-паст уйларда, кўпинча, жанубга қарата очиқ айвонлар қурилган, бу айвонлар орқадаги хоналарни ёз жазирамасидан сақлаб, мўътадил ҳароратни таъминлаган. Ҳовлиларга мевали дархтлар экилиб, узум сўриси тикланган. Буларнинг ҳаммаси микроиқлим ва шинамлик яратган. Берк кўчалар – йўлаклар, одатда, бир нечта хонадонларга олиб борган. Баъзан улар устига бостирма ёки болхоналар қурилиб, жойдан унумли фойдаланилган. Бостирмаларда мева-чевалар қиш учун сақланган. Бой хонадонлар, асосан, ички-ташқи ҳовлили уйлар қуришган. Ташқари ҳовлида отхона (ҳозирги тилда гараж), меҳмонхона, ёрдамчи хоналар бўлган. Ичкари ҳовлидан ётоқхона, аёллар хоналари, ошхона ва бошқалар жой олган. Тошкент шаҳрининг “Эски шаҳар” қисмидаги бу маҳаллалар асрлар давомида сайқалланиб, ноёб шарқона шаҳарсозлик намунасини вужудга келтирди. Афсуски, бу маҳаллаларнинг кўпи яқин ўтмишда бузиб ташланди. Сақланиб қолган қисми эса тарихни ўрганишда, қолаверса, туризм ривожида ўта аҳамиятлидир.\nЭски шаҳарнинг туризм ривожидаги аҳамияти ва унинг очилмаган қирралари\nТошкент шаҳрида 2200 йиллик, ўрта асрлар ва ундан кейинги даврларда бунёд этилган археология ёдгорликлари, ўрта аср масжид, мадраса, мақбаралари, ХХ аср меъморчилиги, кўплаб музей, галерея, кинотеатр, цирк ва ҳайкаллар, кўнгилочар боғлар, бозорлар мавжуд. Лекин, негадир сайёҳларни, асосан, “Эски шаҳар” ҳудудида учратамиз. Улар гуруҳ-гуруҳ бўлиб ёки якка ҳолда “Чорсу” бозори, “Эски шаҳар”, Сағбон, Хастимом, Чиғатой, Чувалачининг жин кўчаларида айланиб, бу ерларни томоша қилишади, фотосуратлар олишади. Албатта, шарқона ранг-барангликни сақлаб қолган “Эски шаҳар”ни очиқ осмон остидаги музей, десак, асло муболаға бўлмайди. Бу ерда қадим Тошкентнинг руҳи, қалби мужассам.\nСағбон кўчасидаги Тинчоб масжидининг нақшинкор шифти\nМамлакатимиз иқтисодиётида туризм-сайёҳлик йўналиши нечоғли даромадли эканлигини барчамиз эндиликда тушуниб етмоқдамиз. Тошкентнинг “Эски шаҳар” қисмида туризмнинг ҳар бир жабҳасини ривожлантириш учун улкан имкониятлар мавжуд. Буларнинг бари маҳаллий ва хорижий сайёҳларни жалб қилади. Аммо яқин вақтга қадар ушбу ёдгорликлар ва маданият масканларидан унумли фойдаланиш борасида, уларнинг инфратузилмаси бўйича етарлича ишлар қилинмаган эди. 2019 йил бошида Тошкент шаҳар ҳокимлигининг Ёшлар сиёсати, ижтимоий ривожлантириш ва маънавий-маърифий ишлар бўйича котибияти ташаббуси билан Тошкент шаҳар маданий мерос бошқармаси мутахассислари, Туризмни ривожлантириш Тошкент шаҳар департаменти билан ҳамкорликда олимлар, архитекторлар, санъатшунослар, археолог ва рассомлар, халқаро туризм соҳаси вакиллари ҳамда маданият намояндалари иштирокида тегишли комиссия тузилиб, қатор ташкилий-амалий ишлар бошланди. Комиссия томонидан нисбатан қисқа вақт ичида туризм соҳасида қилиниши лозим бўлган ишлар концепцияси ишлаб чиқилиб, бу борадаги бирламчи вазифалар белгиланди. Натижада, Тошкент шаҳридаги туризм учун аҳамиятли яна 40 дан ортиқ маданий мерос объектлари ва уларда туризм учун яратилиши лозим бўлган ишлар режаси ишлаб чиқилди. Бу ўринда Тошкентнинг “Эски шаҳар” қисмида жойлашган қадимий маҳаллалар ҳамда “Чорсу” бозорининг очиқ осмон остидаги музей сифатида туризм салоҳиятини оширишдаги аҳамиятини алоҳида таъкидлаган бўлар эдик. Зеро, Тошкентни “Эски шаҳар”сиз тасаввур қилиш қийин. Юртимизга келган меҳмон борки, энг аввало, пойтахтнинг миллий руҳ уфириб турган ушбу қисми ва ундаги кўҳна “Чорсу” бозорини кўргиси келади. Шу боис ҳам, комиссия ташаббуси билан Тошкент шаҳрида Туризмни ривожлантириш концепцияси ишлаб чиқилиб, қисқа вақтда туристик объектлар – маданий мерос ёдгорликлари ёнида керакли инфратузилмалар яратилди. Бунга мисол тариқасида Тошкент шаҳар Туризмни ривожлантириш департаменти ва бошқа тегишли ташкилотларнинг жойларда ўрнатган йўл кўрсатгичлари, маълумот тахталари, QR-кодлар, санитария шохобчалари, банкоматлар, кичик кўчма савдо шохобчаларини айтиш мумкин.\nМашҳур “Чорсу” ёпиқ бозори, 1980-1990 йилларда қурилган. Манба: Picfair\nШу билан бирга, ҳали ҳамкорликда амалга ошириладиган ишлар талайгина. Юқорида таъкидлаганимиздек, “Эски шаҳар”дан унумли фойдаланишнинг имкониятлари бундан ҳам кўп, аслида. Тошкент шаҳрини бозорларсиз, айниқса, “Эски шаҳар” қисмидаги “Чорсу” (“Эски Жува”) бозорисиз тасаввур қилиб бўлмайди. “Чорсу”нинг маҳаллий ва ҳорижий сайёҳларни жалб этиш потенциали жуда ҳам юқори. Шу боис, энг аввало, бозорга туташ маҳаллаларни сақлаб қолиш муҳимдир. “Эски шаҳар” деб аталувчи бу ҳудуд, асосан, Шайхонтоҳур ва Олмазор туманларининг катта қисмини ўз ичига олади. Бу ерда кўплаб тарихий уйлар ва масжид-мадрасалар (Кўкалдош, Каллахона, Гулбозор, Шарофиддинбой ва бошқалар), чойхоналар мавжуд. Ҳорижликлар учун мазкур жинкўчаларни, ўзбек хонадонларини кўриш жуда қизиқарли. Ҳудудни худди Хива каби этнографик маҳаллага айлантириш айни муддаодир. Шунингдек, бу маҳаллаларда кўплаб ҳунармандларнинг уй-устахоналари бор. Ҳорижий сайёҳлар учун устахоналарга бориш, ҳунармандлар меҳнатини, иш жараёнини кузатиш ғоят ноёб ва қизиқарли ҳодиса. Бунинг учун маҳаллалардаги кўҳна уйларни сақлаб қолиш билан бирга, ўзбекона меъморий анъаналарга риоя этган ҳолда уйлар бунёд этишнинг аҳамиятини кенг оммага тушунтириш лозим. Жаҳон тажрибасидан ибрат олган ҳолда хонадон эгаларига уйнинг тарихий кўринишини сақлаб қолиш бўйича таклиф ва имтиёзлар бериш масаласини ўйлаб кўриш керак. Эски шаҳарнинг айрим тарихий маҳаллаларида меҳмон уйлари ташкил қилиш яхши самара беради.\n“Чорсу” бозори қадим Тошкентнинг қалби ва энг бетакрор гўшаларидан бири. Бу ерга сайёҳлар миллий либослар, ҳунармандлик намуналари, эсдалик совғаларини кўриш, харид қилиш, миллий таомларимиздан тановвул қилиш учун келади. Албатта, бу борада энг бирламчи вазифа санитария-гигиена меъёрларига қатъий риоя қилишдир. Афсуски, ҳозирча айни масала қониқарли даражада ечим топган дея олмаймиз. Бозорда сотувчилик билан шуғулланувчи тадбиркорлар ва бошқалар учун шарқона руҳ акс этган замонавий расталар, дўконлар, биоҳожатхона, қўл ювиш шохобчаларини кўпроқ ташкил этиш, санитария маданиятини ошириш борасидаги ишларни бажариш зарурдир.\nЗиёрат туризми ҳам сайёҳликнинг энг муҳим йўналишларидан бири. Тошкент шаҳрида зиёрат туризмини ривожлантиришнинг ҳали ишга солинмаган имкониятлари мавжуд. Шаҳарда муқаддас динимизнинг эзгу ғояларини тарғиб этиш, инсониятни руҳий тарбиялашда буюк хизматлар қилган Яссавия, Нақшбандия, Суҳравардия каби ва бошқа Тасаввуф (Суфизм) мактаблари машҳур алломаларининг мақбара-зиёратгоҳлари, хонақолари мавжуд. Бундай муқаддас зиёратгоҳлар сирасига Шайх Каффол Шоший, Шайх Зайниддин бобо, Шайх Ҳованд Тоҳур, Хўжа Нуриддин бобо, Қўйлиқ ота, Ҳайрабод Эшон каби алломаларга атаб қурилган бир неча ўнлаб мақбаралар киради. “Эски шаҳар”нинг энг ноёб, гўзал гўшаларидан бири Себзор даҳасидаги Хастимом мажмуасидир. Айниқса, Абу Бакр Муҳаммад Исмоил Каффол Шоший шахси ва унга атаб қурилган мақбара алоҳида аҳамиятга эга. Аслида, Хастимом сўзи шу буюк зот номига берилган Ҳазрати Имом сўзининг қисқартмасидир. IX асрда яшаб ўтган сўфий аллома Бухоро ва Самарқанд шаҳарларининг энг машҳур мадрасаларида илм олиб, ўз замонасининг энг буюк фиқҳшунос олими даражасига етади. Маккага ҳаж қилиб, Тошкентга қайтгач, анча йиллар Ислом ва шариатдан дарс берган. У киши ўта муаммоли масалаларни ҳам юксак фасоҳад ила еча олган. Шайбонийлар авлодлари томонидан XVI асрда бу зотга атаб гўзал мақбара қурилган. Мақбарада Ҳофиз Кўҳакий (Мирзо Улуғбекнинг шогирди Али Қушчининг набираси) ва Зайниддин Восифий каби алломаларимиз қабрлари ҳам бор.\nХастимомдаги Шайх Каффол Шоший мақбараси, 2018 йил\nШоший маҳалласидаги қадимги масжид дарвозаси, 2016 йил\nШунингдек, Ал Бухорий номидаги Илмом Институти ҳудудида жойлашган Намозгоҳ масжиди, Мусулмонлар Идораси, Бароқхон мадрасаси, Усмон мусҳаби (Қуръон нусхаси) сақланадиган Мўйи муборак мадрасаси диққатга сазовор жойлардир.\nҚадимда кўплаб иншоотлари бор муқаддас зиёратгоҳ ҳисобланмиш Шайхонтоҳур мажмуасида ҳозир 4 та обида сақланиб қолган. Булар – Шайх Хованд ат Тоҳур, Қалдирғочбий, Юнусхон мақбаралари, Мааминқози уйи. Ҳозирги кунда зиёратгоҳнинг қадимий дарвозасини тиклаш ишлари бошлаб юборилган.\nЖаҳонда қарийб 2 млрд мусулмон аҳоли борлигини инобатга олсак, бу муқаддас масканлардан халқаро миқёсда зиёрат туризми учун унумли фойдаланиш айни муддаодир. Шунингдек, бошқа эътиқод ва дунёқарашдаги хорижий сайёҳлар ҳам бу алломаларни ҳурматлашади ва уларни зиёрат қилишни исташади. Бунинг учун пойтахтдаги барча алломаларнинг тарихини илмий тарзда асосли ўрганиб, мақбаралар, чиллахоналар (Шайхонтоҳур туманидаги Камолон мозорида жойлашган Хўжа Алламбардор чиллахонаси ўта таъмирталаб)ни таъмирлаш, таҳоратхоналар ва бошқа зарур ёрдамчи хоналар бунёд этиб, зиёратгоҳни тартибга келтириш, бу зотлар ҳақида ўзбек, рус ва бошқа жаҳон тилларида китоб, буклет, альбом ва рисолалар чоп этиш лозим. Уларни тарғиб қилиш, тараққий этган мамлакатлар билан ҳамкорликда алломаларнинг ибратли ҳаёти ва бой маънавий меросига бағишланган юқори бадиий савиядаги кинофильмлар, илмий-оммабоп, ҳужжатли фильмлар, реклама роликларини суратга олиш ва уларни жаҳон кинофестивалларида намойиш этиш лозим. Бу борада дастлабки қадамлар қўйилди. Ўтган йили режиссер Мурод Одил “Ўзбеккино” Миллий агентлиги буюртмаси асосида суратга олган “Сузук ота” фильми Истанбулда ўтказилган ҳалқаро ҳужжатли фильмлар кинофестивалида бош совринни қўлга киритди.\nЭски шаҳар ҳудудидаги маҳаллаларни сақлаб қолишнинг аҳамияти\nЗамондошимиз – жаҳон таниган олима М.И.Филанович таъбири билан айтганда, дунёда шаҳарлар кўп. Лекин бир вақтнинг ўзида қадимийлиги эътироф этиладиган ва пойтахт сифатида тилга олинадиган Рим, Афина, Дамашқ, Қуддуси Шариф каби шаҳарлар саноқлидир. Тошкент ҳам ана шундай – қадимийлик ва замонавийлик уйғунлашган гўзал шаҳарлардан бири. Эски шаҳар тушунчаси фақат қадимий шаҳарларнинг тарихий қисмига нисбатан ишлатиладиган этимология. Тошкентда “Эски шаҳар” тушунчаси ХIХ асрда пайдо бўлган. Бу Тошкентнинг асл тарихий маркази ҳисобланади. 1865 йилда Туркистон генерал-губернаторлиги ташкил топишидан аввал ягона Тошкент мавжуд бўлган. “Эски шаҳар” номи шаҳарни иккига ажратиб турган Анҳор каналининг шарқий қисмида рус маъмурияти томонидан европача услубдаги янги шаҳар қурилиши бошлангач, маҳаллий аҳоли яшайдиган ғарбий қисмга нисбатан ишлатила бошланган. Бу сўз тез орада оммалашиб, аҳоли орасида ўзлаштирилди ва бугунги кунга қадар қўлланмоқда. Барча қадимий ва тарихи бой шаҳарлар каби Тошкент ҳам ўзининг “Эски шаҳар” қисмига эга. Шаҳарнинг айни қисми ўзида шарқона тароват ва миллий руҳни акс эттирган. Тошкент деганда, аввало, унинг тотли суви, соя салқин боғ-роғлари, тўкин-сочин бозорлари, ширин-шакар мевалари, иштаҳани қитиқловчи нону патирлари, ўзига хос шарқона таомлари ва албатта, меҳмондўст, бағри кенг халқи кўз олдимизга келади. Қолаверса, Эски шаҳардаги меҳмондўст маҳаллалар бир пайтлар мамлакатимизнинг турли чеккаларидан Тошкентга келиб ўқиб, яшаб, ижод этган, камол топган буюк истеъдодларимиз – олимлар, шоирлар, ёзувчилар, рассомлар, ҳофизлар ва бошқалар учун бирнчи бошпана, ватан вазифасини ўтаган.\nЧорсу (Эски Жува) номи билан жаҳонга машҳур кўҳна бозорга туташ қадим маҳаллаларнинг файзи ўзгача. Уларнинг ҳар бирида ўзбекона лутф, меҳр-оқибат, аҳиллик мужассам. Бири-биридан файзиёб ҳовлиларни кўрсангиз, чинору тутлар бўй чўзиб турган, нонвойхонадан нон иси уфурган кўчалар, гузарлардан ўтсангиз, ўзбекнинг руҳини ҳис этасиз. Катта ариқ бўйида сақланиб қолган чархпалаклар, шарқона либосдаги келинларнинг сув сепиб кўча супуриши, шўх-шодон болалар чопқиллаб юрган жин кўчалар, оппоқ соқолли нуроний қариялар, юзида табассум билан сайёҳларни ҳовлисидаги супага бир пиёла чой учун таклиф этаётган табаррук онахонлар – буларнинг бари азим Тошкент – Эски шаҳарга хос гўзал ва бетакрор манзара. Энг муҳими, ушбу маҳаллаларда халқимизнинг меҳмондўстлик, очиқкўнгиллик, меҳр-оқибат, одамийлик фазилатлари, каттаю кичикка иззат-икроми, демакки, миллий руҳи яшайди. Бу бебаҳо бойликни кўз қорачиғидек асраш ва келгуси авлодларга мерос қолдириш ҳар биримизнинг бурчимиздир. Аслида ҳам, қадим маҳаллалар – Ватан ичра кичик Ватан. Уларни нафақат сайёҳлар, балки ўзимиз, ўзлигимиз учун ҳам асраб-авайлашимиз зарур. Зеро, глобализм – маданиятлар қоришуви жараёнида миллий ўзликни асраб қолиш ўта муҳим эканлиги барчага аён ҳақиқат.\n1) “Древний Ташкент” Ўзбекистон ССР Фанлар Академияси, Археология институти, Тошкент-1973 йил, Фан нашриёти\n2) А.Муҳаммадкаримов “Тошкентнома”, Мовароуннаҳр нашрёти, Тошкент 2004 йил\n3) А.Зияев “Ташкент”, 1-жилд, Санъат нашриёти, Тошкент 2009 йил


Cана : 14-03-2018 / Жамият, Ҳуқуқ / кўрилди: 308\nАбдулбоситнинг отаси Камолиддин ака 2012 йилнинг сентябрь ойида Туркиянинг Истанбул шаҳри Кадикуй туманида кўп қаватли уйларнинг подъездини тозаловчи бўлиб ишлаётган вақтида оиласини, яъни хотини ва фарзандларини Истанбулга кўчиб келишга кўндиради. Абдулбосит қонунга зид равишда, виза рухсатномасини олмасдан Украинага, у ердан Истанбулга етиб келади, отаси билан подъездларни тозалаб тирикчилик қилади. Кейинроқ бу оила Туркиянинг Бурса шаҳри Ота-турк маҳалласидан қўним топади.\nЭл кўзидан йироқлашган Абдулбосит Истанбулда дўст танлашда қаттиқ янглишади. Озиқ-овқат дўконида ишловчи наманганлик Билолиддин Розиқов билан (Туркияда "Билол”, Сурия давлатида "Абу Умар” лақаби остида фаолият юритган) танишиб, бир-бирларига телеграмм ёзишмалари орқали дўстлашишади. Билол дўстига Сурияда "Тавҳид ва жиҳод” террористик гуруҳи сафига қўшилганини айтади ва телеграмм орқали қурол кўтариб турган фотосуратларини юборади. Абдулбосит Сурияга кетиш режасини қандай амалга оширишни билмай иккиланиб турганда бало-қазодай бўлиб "Раҳматилло” исмли ўзбек йигити қаршисида пайдо бўлади.\n2016 йилнинг январь ойида ота-онасидан яширинча уйдан чиқиб кетади. "Раҳматилло”нинг кўмаги остида Хатай шаҳрига қатновчи автобусга чиқиб Сурияга йўл олади. Буни қарангки, Сурия ҳудудида ҳам уни "Исо” исмли ўзбек йигити кутиб олади. Суриянинг Халаб минтақасига яқин ҳудудда "Охун” исмли шахснинг қўлига топширади. Шу тариқа у "Абу Салоҳ” исмли шахс бошчилигидаги террористик гуруҳ жангарилари сафига киради.\nАбдулбосит террористик гуруҳга қарашли лагерда жанговар тайёргарлик курсида ҳарбий машғулотларда сабоқ олади. Хусусан, қуролларнинг техник характеристикаси билан танишади. Уларни қисмларга ажратиш, тозалаш ва йиғиш, ўқлаш, мазкур қуроллардан мустақил равишда отиб кўришни ўрганади. "Тойота” русумли автомашина устига ўрнатилган қуроллардан ҳам жанг вақтида фойдаланишни ўзлаштиради.\nБир ҳовуч бойликка эга бўлиш мақсадида кўр-кўрона бировга эргашиб, мараз намойишларда "фаол” иштирок этиб, юзини қора қилиб, ота-онасини тириклайин "гўрга киргизиб”, боз устига элнинг лаънатига учраб ҳаётдан нима маъно топди экан? Бу орада террорчининг онаси интернет орқали ўғли билан мулоқот ўрнатади ва Туркияга қайтиб келишни талаб қилади. Абдулбосит эски гумаштаси Билолдан ёрдам сўрайди.\n– Туркияга қайтишингиз учун албатта ёрдам бераман, қадрдоним, – дейди Билолиддин Розиқов. – Фақат махсус топшириқ бор. Яқинда гуруҳ етакчилари томонидан Россия Федерацияси ҳудудида портлаш содир этиш бўйича буйруқ берилган. Шу буйруқни бажарсак, мукофоти нақд, нима дейсиз?!\nАбдулбосит бу шартга ҳеч бир эътирозсиз рози бўлади. Билол эса унга бир неча ой давомида "Мутаффажирот” номли курсда портловчи қурилмалар тайёрлашни ва уларни ҳаракатга келтиришни ўргатади. Ўқув машғулотлар ниҳоясига етганда келишувга асосан Билол Абдулбоситга Туркияга келишини тайинлайди:\n– Истанбулга келишингиз билан мана шу телефон рақамига қўнғироқ қиласиз. Сизга паспорт тайёрлаб қўйишади. Россияга чиқариб юбораман. У ерда сизни кутиб олишади, бир хонадонга жойлашасиз. Асосий вазифангизни яхши биласиз. Хонадонда сизни кутиб олган одамларга портловчи қурилмалар тайёрлаб берасиз. Улар қурилмаларни сумкаларга жойлаштириб, белгиланган жойларга қўйишади, тушундингизми?!\nБилол Абдулбоситга йўл харажатлари учун 100 АҚШ доллари беради. Абдулбосит айланма йўллар орқали араб миллатига мансуб шахслар ёрдамида Туркиянинг Хатай шаҳрига кириб келади. Шу куни шаҳардаги автовокзалда Истанбул шаҳрига отланаётган вақтида ҳуқуқни муҳофаза қилиш идоралари ходимлари томонидан қўлга олинади, уни шахси аниқланмаган фуқароларни вақтинча сақлаш ҳибсхонасига жойлаштиришади. Ниҳоят 2017 йилнинг 23 июнь куни Ўзбекистон ҳудудига "Истанбул – Тошкент” йўналишидаги авиарейс билан мажбурий тартибда чиқариб юборилади.\nХўш, бу йигитнинг жиноий хатти-ҳаракатларини қандай куч қўллаб-қувватлаган эди, у қандай қилиб жиноят оламига ҳайиқмай кириб борди. Албатта бу куч интернетдаги ўргимчак тўри. У 2014 йил охирларида ижтимоий тармоқда рўйхатдан ўтиб, турли диний экстремистик ва ақидапарастлик мазмунидаги видеороликларни тарқатиб келди. Носоғлом тарғибот намуналарини профил фойдаланувчиларга тарқатади. Виртуал жамоатга бошқа шахсларни аста-секин жалб қила бошлайди.\nЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Дин ишлари бўйича қўмита хулосасига кўра, Абдулбосит Аҳмаджоновнинг профилида сақланган ва тарқатилган диний материаллар ҳақиқатан ҳам "Тавҳид ва жиҳод” гуруҳига тегишли эканлиги, улар амалдаги давлат тузумини Конституцияга хилоф тарзда ўзгартиришга қаратилганлиги, мамлакатимиздаги жамоат хавфсизлиги ва жамоат тартибига таҳдид соладиган материаллар жумласига кириши, уларни Ўзбекистон ҳудудига олиб кириш, тайёрлаш ва тарқатиш тақиқлангани аниқланган.\nСуд жараёнида Абдулбосит айбига иқрор бўлган ҳолда, Суриядаги "кечмишларини” батафсил сўзлаб бераркан, бу воқеалар баёнини жангарилар сафида юрган ўзбек йигитининг онаси ўқиб кўрса, агар унинг қалби бедор бўлса, бутун вужуди титрайди, бола эмас, балони дунёга келтириб, вояга етказгани учун афсус-надоматлар қилади. Дарвоқе, Абдулбосит ўз баёнида онаси билан интернет орқали гаплашиб турганини айтиб, отаси уни оқ қилиб юборгани учун у билан гаплаша олмаётганини қайд этади. Шу ўринда айтингчи, отасига оқ бўлган фарзандни нима деб аташ мумкин?!\nМаҳкум жиноят кўчасига кирганида 16 ёшда эди, ҳали вояга етмаган, оқ-қорани ажратиб улгурмаган, Ватан, ота-она қадрини англамаган ўсмир эди. Қўлига қурол тутганида, тун кўксини ёриб осмонларга ўқ узганида кўзи қонга тўлган, юрагидан "шайтон ўсимлиги” униб чиққан қайсар ва манқурт жангарига айланиб бўлганди. Бугун у маҳкум, қисматининг чигал ришталарида тириклик завқи, ҳаёт сурури, яшамоқ саодати, энг муҳими, тинчлик неъмати бандидан узилаётган япроқ сингари титраб турибди…\nТурмушга чиқмаган қизнинг чет давлатларда сарсон-саргардон юриши миллатимизга хос эмас


09:07 / 25.12.2016 | Muxxammad | 8552\nАссалому алайкум! Биз ожиз бандаларни Оллох кeчирсин китоб уқиб изланмeмизда хархил булар бумас саволлар билан сизларни овора қилип қуямиз Исломда 4тадан ошиқ хотин олип булмайди дeган айрим устозларни марузалари бор eкан лeкин мeн аниқроқ далил Cадиллаc тополмадим исломда нeчтагача рухсат бор шу хақида аниқроқ хадис далил билан тушунча бeрсангизлар дeгандим олдиндан рахмат Оллох сизлардан рози булсин!\nВа алайкум ассалом! Ҳақиқатан кўпроқ китоб ўқисангиз бизни ҳам вақтимизни олмасдингиз ва жуда кўп маълумотларга эга бўласиз. Аллоҳ таоло “Нисо” сурасида марҳамат қилади : وَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تُقْسِطُواْ فِي الْيَتَامَى فَانكِحُواْ مَا طَابَ لَكُم مِّنَ النِّسَاء مَثْنَى وَثُلاَثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تَعْدِلُواْ فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ذَلِكَ أَدْنَى أَلاَّ تَعُولُواْ۝ 3. Агар етимларга адолат қила олмасликдан қўрқсангиз, ўзингизга ёққан аёллардан иккитами, учтами, тўрттами, никоҳлаб олинг. Агар адолат қила олмасликдан қўрқсангиз, биттани (олинг) ёки қўлингизда мулк бўлганлар билан (кифояланинг). Мана шу жабр қилмаслигингизга яқинроқдир. Бу ояти кариманинг маъноларини тўғри тушуниш, ундан келиб чиқадиган ҳукмларни ўз ўрнида англаш учун бир қанча қўшимча маълумотларга эҳтиёж тушади. Сиртдан қараганда, етимларга адолат қила олмасликдан қўрққан кишига иккита, учта ёки тўртта хотин олишни тавсия қилиш ғалати туюлади. Бу сирни англашда бизга имом Бухорий Ибн Шиҳобдан қилган ривоят ёрдам беради: «Менга Урва ибн Зубайр хабар бердики, у Оиша онамиздан «Агар етимларга адолат қила олмасликдан қўрқсангиз…» ояти ҳақида сўраган экан, у киши розияллоҳу анҳо: «Эй жиян! Бир етим қиз кафилининг қарамоғида бўлади. Қиз унинг молига шерик бўлади. Қизнинг моли ҳам, жамоли ҳам уни ўзига тортади-да, унинг маҳрида адолатли бўлмай, унга уйланмоқчи бўлади. Унга бошқалар берадиган маҳрни бермоқчи бўлади. Бас, адолатли бўлмасалар, уларга уйланишдан қайтарилдилар, бошқа аёлларга уйланишга амр қилиндилар», – деб жавоб қилибдилар. Демак, оятдаги «етимлар»дан мурод етим қизлар экан. Етим қизларга уларни ўз кафолатига – ҳимоясига олган киши уйланмоқчи бўлса-ю, аммо бу ишда адолатсизликка йўл қўйишдан қўрқса, ўша етим қизларга уйланишни қўйсин-да, бошқа ўзига ёққан, никоҳи ҳалол бўлган аёллардан хоҳишига қараб, иккитагами, учтагами, тўрттагами, уйлансин. Агар хотинлар орасида адолат ўрната олмасликдан қўрқса, биттага уйлансин ёки чўри тутиш билан кифоялансин. Етим қизларга адолатсизлик фақат мол-мулк борасида эмас, чунки оятда адолат мол-мулк билан бирга қайд қилинмасдан, умумий зикр этилгандир. Шунинг учун ҳар қандай адолатсизликнинг юз беришидан сақланиш керак. Жумладан, агар эркак бу қизга фақат моли учун уйланса, унинг ўзига нисбатан кўнгли бўлмаслиги мумкин. Ёки орадаги ёшда катта фарқ бўлиши натижасида қизнинг ҳаётида оилавий ҳаётнинг ҳақиқий маъноси умуман, ўз ифодасини топмаслиги мумкин. Ва ҳоказо... Булар ҳам адолатсизликдир. Ояти каримадаги «...ўзингизга ёққан аёллардан иккитами, учтами, тўрттами, никоҳлаб олинг» жумласидан Ислом дини рухсат берган кўпхотинлилик ҳукми олинган. Дўст-душман бу оятнинг ўзини билмаса ҳам, унинг ҳукмини яхши биладилар. Чунки улар Исломга душманлик қилиш йўлида гўё шу нуқтада қулай имкон топганлар. Агар дин душманларининг бу масаладаги шовқин-суронларига эътибор бериладиган бўлса, худди Ислом фақат шу масаладангина иборатга ўхшаб кўринади. Исломдан сўз очилиши билан шу мавзуга ёпишиб олишади. Гўёки уларнинг фикрича, Ислом шариати мусулмон эркакларга тўрттадан хотин олишни фарз қилган. Бу ҳолат асрлар давомида душманлар томонидан Исломга қарши олиб борилган тарғиботларнинг самарасидир. Ҳатто баъзи ўзини мусулмон ҳисоблаб юрганлар ҳам бу тарғибот таъсирига тушиб қолганлар. Улар умуман, ҳеч бир нарса билан, жумладан, ушбу ояти карима билан ҳам танишмай туриб, душманларнинг гапларини тўтидай такрорлайверадилар. Ҳеч бўлмаса, ушбу оятни ўқиганларида эди, унинг иккинчи ярмида «Агар адолат қила олмасликдан қўрқсангиз, биттани (олинг)» жумласини кўрар эдилар. Бу масалага муфассалроқ тўхталмасак бўлмайди. Исломнинг кўпхотинлиликка рухсатига қарши шов-шув кўтарадиганлар асосан ғарбликлардир. Улар қадимдан Исломга нисбатан адоватда бўлишлари билан бирга, айнан ушбу масалага алоҳида урғу берадилар. Аввало, уларнинг табиати шуни тақозо этади, чунки улар мижози совуқ кишилар бўлиб, кўпинча битта хотин билан яшашга ҳам қийналадилар. Аммо улар Ислом бутун дунёга юборилган дин эканига эътибор бермайдилар. Дунёдаги барча халқларнинг дини ўлароқ, Ислом совуқ мижозли шимолликларга ҳам, иссиқ мижозли жанубликларга ҳам мос ҳукмларни жорий қилгандир. Жумладан, оила масаласида ҳам. Лекин имкони йўқлар, биттадан ортиқ хотинга эҳтиёжи бўлмаганлар кўпхотинлиликка мажбур қилинмайди. Ҳам жинсий қувват, ҳам маблағ жиҳатидан имкони бор кишиларга, улар ҳаром йўлга юриб кетмасликлари учун, зарурат юзасидан кўпхотинли бўлишга рухсат берилади. Бу масаланинг бир ҳикмати. Иккинчидан, ҳозирги кунимизгача аҳолини рўйхатга олиш натижаларига назар солсак, ҳамиша аёллар эркакларга нисбатан сезиларли даражада кўп бўлганини кўрамиз. Ёш гўдаклар ичида ҳам қиз болаларга нисбатан ўғил болаларнинг ўлими кўп экани қайд этилади. Йўл ҳодисалари, турли турмуш ҳодисалари ва қолаверса, урушларда асосан эркаклар ўлади. Демак, жамиятимизда аёллар сони эркакларга нисбатан кўп. Агар ҳамма эркаклар фақат биттадан хотинга уйланса, ортиб қолган аёллар нима қиладилар? Улар ҳам инсон, Аллоҳ берган жинсий майл бор, улар ҳам оилали, эрли, фарзандли бўлишни хоҳлайдилар. Аммо иложи йўқ. Эркакларнинг ҳаммаси банд. Хўш, бундай ҳолда мазкур аёллар ўз муаммоларини қандай ҳал этадилар? Бунинг фаразий уч йўли бор: Биринчиси – ҳаром йўлга юриш. Жинсий эҳтиёжини қондириш нуқтаи назаридан зино қилади; насл қолдириш эҳтиёжи нуқтаи назаридан ҳароми бола орттиради. Иккинчиси – бировнинг оиласини бузиб, хотинидан ажратиб, болаларини тирик етим қилиб, тегиб олиш. Учинчиси эса – ҳалол-пок, рози-ризолик йўли билан иккинчи хотин бўлиш. Албатта, ўзини қадрлаган, ҳалол-пок бўлишни хоҳлаган аёл аввалги икки йўлни кескин рад этади ва учинчи йўлни – исломий йўлни танлайди. Инсоният тарихи давомида бу оғир масалани Исломчалик инсоний бир йўсинда ҳал этган бошқа дин ёки тузум борми?! Учинчидан, инсон ҳаётида турли ҳолатлар бўлиб туради. Жумладан, соғлиқ масаласида ҳам. Дейлик, бир муддат оилавий ҳаёт кечириб, фарзандли бўлиб, сўнгра аёл киши касал бўлиб қолди. Натижада у эрининг олдидаги аёллик вазифасини тўлиқ адо эта олмайди. Эркак эса ҳали жисмонан бақувват. Нима қилиш керак? Бу ҳолни муолажа қилишнинг ҳам уч йўли бор: Биринчи йўл – эр бошқа аёллар билан зино қилиб, ҳаром йўлга кириб кетиши керак. Бу ечимнинг турган-битгани зарар. Аввало, ўзига: виждон изтиробида, иккиюзламачилик билан ҳаёт кечиришга мажбур. Сўнгра оиласига, фарзандларига: улар ҳам изтиробда қоладилар, оиланинг парчаланиб кетиши хавфи туғилади. Сўнгра жамиятга: зинокор ҳамиша жамият ахлоқини бузиб туради. Ва ҳоказо. Иккинчи йўл – умид билан бир ёстиққа бош қўйган аёлни – болаларининг онасини ташлаб, бошқага уйланиб кетиш. Бунда, табиийки, нормал ҳаёт бузилади, фарзандлар тарбиясига футур етади. Учинчи йўл – касал ҳолдаги аёли билан, болалари билан бирга қолиб, уларнинг розилиги ва ҳалол-пок йўл билан бошқа аёлга уйланиш. Албатта, ўзини қадрлаган, ҳалол-пок ҳаёт кечиришни хоҳлаган киши аввалги икки йўлни кескин рад этади ва учинчи – Исломий йўлни танлайди. Чунки энг тўғриси ҳам шудир. Тўртинчидан, иймонли эр-хотин оила қуриб, ўн ёки ундан ортиқ йиллар давомида биргаликда ҳаёт кечирдилар, аммо фарзанд кўрмадилар. Ва фараз қилайликки, табиблар аёл кишида она бўлиш имкони йўқлигини аниқладилар. Бу хил муаммонинг ечими қандай бўлади? Шунча йил бирга яшаган, иссиқ-совуқни биргаликда ўтказган аёлни ҳайдаш керакми? У бошқа эрга теккани билан барибир фарзанд кўрмаса?! Ёки эркак ҳам фарзандсиз ўтиши керакми? Бу муаммони тўғри ҳал қилишнинг Йўли – Ислом ҳукмидир. Яъни аввалги аёлни ўзи билан олиб қолиб, розилик ва ҳалоллик-поклик йўли билан яна битта аёлга уйланиб, бахтли ҳаёт кечириб, фарзандли бўлиш. Аввалги бефарзанд аёл ҳам эрининг болаларига меҳр қўйиб, тарбияларида иштирок этиб, уларнинг бахтига шерик бўлгани ҳоллари тажрибада кўп синалгандир. Кўпхотинлиликка рухсатнинг ҳикматлари булар билан тугамайди, яна бошқа кўп ҳикматларни келтириш мумкин. Аммо бунга ўхшаш фикрларни айтиш худди айбдорни ҳимоя қилишга ўхшаб қолади. Ислом эса ҳар қандай айб-нуқсондан холидир. У ҳеч қандай ҳимояга муҳтож ҳам эмас. У Аллоҳнинг дини, уни ҳимоя қилишни Аллоҳ таолонинг Ўзи зиммасига олган. Аммо ўйлаб кўрайлик, кўпхотинлиликни Ислом урфга киритганми? Яъни кўпхотинлилик ҳодисаси фақат Исломда борми? Тарихга назар соладиган бўлсак, Исломдан олдин кўпхотинлилик ҳамма жамиятларда бўлган ва авж олган. Бошқа динларнинг тарих китобларида ҳатто мингта хотини бўлган кишилар ҳақида хабарлар бор. Бу масала хусусида муфассал баҳс юритган илмий асарларда кераклигича ҳужжат ва далиллар келтирилган. Биз эса фақат ушбу оятлар нозил бўлган Арабистон ярим оролидаги ҳолатга бир назар солайлик. Имом Бухорий ривоят қиладилар: «Ғайлон ибн Салама Сақафийнинг мусулмон бўлиш арафасида ўнта хотини бор эди. Набий алайҳиссалом унга: «Улардан тўрттасини танлаб ол», – дедилар». Имом Абу Довуд ривоят қилишларича, Умайра Асадий: «Мусулмон бўлганимда саккизта хотиним бор эди. Буни Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламга зикр қилган эдим, у зот менга: «Улардан тўрттасини танлаб ол», – дедилар», – деб айтган. Демак, Исломдан аввал ҳам кўпхотинлилик нафақат мавжуд бўлган, балки авж олган бўлиб, маълум бир сон билан чегараланмаган ҳам. Кимда ўнта, кимда саккизта, йигирмата ёки ундан кўп хотин бўлиши мумкин бўлган. Узоққа бориб ўтирмайлик; Исломнинг душмани бўлган ва диёримизда динга катта талафот етказган Чингизхон мингта хотин олган, дейди тарих. Хуллас, Ислом инсон ҳаётига кириб қолган бу ҳайвоний ҳолатларни бартараф этиб, юқорида саналган ва яна саналмаган кўп ҳикматлар юзасидан хотинлар сонини тўрттагача чегаралаган. Аммо бу асло амр эмас, балки рухсатдир. Рухсат бўлганда ҳам, адолатли бўлиш шарти билан берилган рухсатдир! Оятнинг ўзида ҳам: «Агар адолат қила олмасликдан қўрқсангиз, биттани…» – дейилган. Мазкур адолат, яъни эр томонидан хотинлари орасида ўрнатилиши лозим бўлган адолат муомалада, нафақада, ҳаётий ишларда ва ҳатто бирга ётишда ҳам бўлмоғи шарт. Ушбу оят ва кўпгина ҳадиси шарифлардан келиб чиқиб, уламоларимиз бу масалани фиқҳ китобларимизда майда-чуйдасигача батафсил баён қилиб берганлар. Бу ояти каримада кўплаб душманлар томонидан Исломга туҳмат тоши отилишига боис бўлган яна бир масала бор. Бу нарса «…ёки қўлингизда мулк бўлганлар билан (кифояланинг)» деган жумлага алоқадордир. Бу ерда гап қулдорлик ҳақида, хусусан, хотин кишини қул (чўри) тутиш ҳақида кетмоқда. Қулчилик ҳақида аввал ҳам тўхталган эдик. Хулоса шуки, қулчилик ҳам худди кўпхотинлиликка ўхшаб, Исломдан аввал авж олган ва кенг тарқалган ҳодисалардандир. Ислом биринчи бўлиб қулчиликка қарши курашни бошлади. Қул озод қилишни ибодат даражасига кўтарди. Инсонларни қул қилишни эса катта гуноҳ ҳисоблади. Бу масалада батафсил баҳс юритган китобларга мурожаат қилсак, Ислом қулчиликнинг ҳамма эшикларини беркитганини кўрамиз. Лекин воқеъликни ҳисобга олиб, фақат бир эшикни – урушда асир тушганларнинг эшигини очиб қўйган. Демак, бу оятда хотинлар орасида адолат ўрната олмасликдан қўрққан кишиларга чўри тутишни тавсия қилишда ҳам ўша воқеълик ҳисобга олинган. Чўри тутишга берилган рухсат ҳам Ислом душманлари томонидан маҳкам тутиб олиниб, аксил ташвиқотларига байроқ қилиб юрилади. Натижада дунёда Ислом олами деганда, бехабарларнинг кўз олдига фақат кўпхотинлилик ва чўри аёллар келадиган бўлиб қолган. Аммо бу масалага воқеълик нуқтаи назаридан қаралгандагина унинг моҳиятини тўла тушуниш мумкин. Ўша даврларда тез-тез урушлар бўлиб турар эди. Табиийки, уруш бор жойда ўлим бор, асир тушиш бор. Душман томон мусулмонлардан асирга тушган эркакларни қул, аёлларни чўри қилар эди. Ўз-ўзидан, мусулмонлар ҳам шунга яраша муомала қилишга мажбур эдилар. Аввало, асирларга имкони борича яхши муомалада бўлишга, уларни озод қилишга тарғиб қилинарди. Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг сийратларига бағишланган китобларни ўқиганимизда бунга кўплаб мисолларни топамиз. Қул ёки чўри тутишга тўғри келиб қолганда эса ўзига яраша ҳукмларга амал қилиш лозим бўлар эди. Асирга тушган муслима аёлларга нисбатан кофир ва мушриклар ваҳшиёна муносабатда бўлишларига қарамай, мусулмонлар ўз қўлларига тушган асира аёлларга шариат кўрсатмалари асосида гўзал муносабатда бўлар эдилар. Уларни озод қилиб юборишга тарғиб ҳақида гапириб ўтдик. Энди, мабодо тутиб қолишга қарор қилинса, нима бўлишини ўрганайлик. Дейлик, бир аёл асирга тушди. Бир уйда яшамоқда. Ой ўтади, йил ўтади. Лекин у ҳам аёл, у ҳам инсон, унинг ҳам жони бор, нафси бор. Ёмон йўлга кириб, Ислом жамиятидаги эркакларни йўлдан уриб яшасинми? Ёки ўзига эга бўлган одам билан ҳалол-пок, шаръий алоқада бўлсинми? Бу эса ўша аёлнинг келажакда ҳур бўлишига йўл очади. Агар хожаси унга уйланса, унинг инсонийлик кароматини қайта кўтарган бўлади. Бундай ҳолатларда кўпроқ ҳур эр ўзининг чўри хотинини озод қилади. Аммо озод қилмай, чўри ҳолида олиб юрса ҳам, туғиши билан аёл умму валад ҳисобланади. Шариат бўйича, уни сотиш мумкин бўлмай қолади. Ҳамда хожаси вафот этган куни у аёл озод ҳисобланади. Ушбу ҳолатни ғайримуслимларнинг қўлига тушиб қолган аёлларнинг ҳоли билан солиштириб кўринг-а, қандай фарқ борлигини кўрасиз. Исломнинг илк давридаги ҳолни қўя туринг, бугунги кунимиздаги тараққиёт, маданият ва инсон ҳуқуқлари даъвосини қилаётган милодий йигирма биринчи асрнинг аввалги йилларидаги ҳолатга солиштиринг. Асира аёлларни нималар қилишмаяпти. Гуруҳ-гуруҳ бўлиб, тинимсиз зўрлашдан тортиб, уларни фоҳиша фильмларга суратга олиб, бозорда сотишгача боришяпти. Улар инсонлик маъноларини оёқости қилишяпти. Бу даҳшатли ишлар чўри тутишга рухсат бергани учун Исломга туҳмат тошини отаётган Европанинг қоқ марказида содир этиляпти. Ояти кариманинг ниҳоясида «Мана шу жабр қилмаслигингизга яқинроқдир», дейилган. «Мана шу»дан мурод етим қизларга адолат қила олмасликдан қўрққанда уларга уйланмаслик ва улардан бошқа аёлларга уйланиш, хотинлар орасида адолат ўрната олмасликдан қўрққанда биттага уйланиш ёки чўрилар билан кифояланишдир. Шундай қилинса, ҳеч кимга жабр, зулм бўлмайди ҳисоб. (“Тафсири Ҳилол” китобидан). Валлоҳу аълам!\nҚайнона ва Она\nНикоҳ ҳақида холамнинг гаплари\nНомаҳрам аёлларга лутф корсатиш\nАёлига ўлим тиласа


Беларусь Евросиё барқарорлаштириш ва ривожлантириш жамғармасидан 3 млрд доллар сўради\n18:41 / 04.08.2015 1556\nБеларусь янги барқарорлаштириш дастурини амалга ошириш учун Евросиё барқарорлаштириш ва ривожлантириш жамғармасидан 3 млрд доллар кредит олмоқчи. Бу ҳақда мамлакат миллий банки раҳбари Павел Каллаур баёнот берди.\n“Дастлаб мурожаатномада 3 млрд долларлик сумма кўрсатилди, аммо бу қониқтирилиши мумкин бўлган энг кам сўровдир. Аниқ сонлар кўплаб омиллар, шу жумладан, жамғарманинг имкониятларига боғлиқ бўлади”, – унинг сўзларини келтиради ТАСС агентлиги.\nУнинг сўзларига қараганда, мамлакатда айни кунларда иқтисодиётни яқин беш йил ичида ривожлантириш бўйича аниқ режалар тузилмаган.


Тошкентда 100 миллион доллар инвестиция ҳисобига "Сингапур таълим шаҳри" қурилади\nЎзбекистон Республикаси Мактабгача таълим вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси халқ таълими вазирлиги, Тошкент шаҳар ҳокимлиги ва Сингапурнинг Kinder World International Group компанияси ўртасида ўзаро англашув тўғрисидаги учта меморандум имзоланди. Бу ҳақда пойтахт маъмурияти матбуот хизмати хабар берди.\nМеморандумлар Ўзбекистонда мактабгача ва мактаб таълим тизимини ислоҳ қилишга комплекс кўмаклашиш мақсадига йўналтирилган бўлиб, Тошкентдаги ўқув муассасаларида Сингапур таълим тизимини фаол жорий этишни назарда тутади.\nЎзаро келишувга мувофиқ, Kinder World International Grouр билан ҳамкорликда Тошкентда 50 гектар майдонда 100 миллион AҚШ доллари миқдоридаги инвестиция ҳисобига "Сингапур таълим шаҳри" қурилиши лойиҳаси амалга оширилади. Қўшма лойиҳаларнинг яна бири, пойтахтда мактабгача таълим муассасасини қуришни назарда тутган. Унга кўра, 1 гектар майдонда 600 нафар болага мўлжалланган болалар боғчаси барпо қилинади. Бунинг учун Kinder World International Grouр компанияси томонидан 6 миллион AҚШ доллари миқдоридаги тўғридан-тўғри инвестиция киритилади. Халқаро мактабни қуриш бўйича лойиҳага эса 20 миллион AҚШ доллари миқдорида сармоя киритиш белгиланган. Бунинг учун шаҳримизда 5 гектар ер майдони ажратилади ва унда 2 000 нафар ўқувчига мўлжалланган ўқув маскани бунёд этилади.\nКиритилди: 22:45 25.08.2019. Ўқилди: 830 марта. Фикрлар сони: 0 та.


Дунё бўйлаб коронавирус билан касалланганлар сони 420 минг нафардан ошди » Muzlik.uz - O‘zbekiston yangiliklari\nДунё бўйлаб COVID-19 коронавируси билан касалланганлар сони 420 минг нафардан ошди. Бу ҳақда янги коронавируснинг реал вақт режимида тарқалишини кузатувчи Жонс Хопкинс университети маълумотлари далолат беради. Жумладан, айни пайтгача соғайиб кетганлар сони қарийб 110 минг нафарга етди, вафот этганлар сони эса 19 минг кишига яқин. Жонс Хопкинс университети маълумотларига кўра, 6 март куни коронавируснинг умумий беморлари сони 100 минг нафар кишини ташкил этган бўлса, 18 март куни 200 минг киши ва 21 март куни бу кўрсаткич 300 мингдан ошди. "Газета.uz"да реклама Энг кўп коронавирус инфекцияси билан зарарланган беморлар Хитой, Италия, АҚШ ва Испания давлатларида қайд этилган. Россияда умумий касалланганлар сони 500 нафарга етди. Қўшни Марказий Осиё давлатларида бу кўрсатгичлар қуйидагича: Қозоғистонда қарийб 80 киши, Қирғизистонда эса ҳозирги пайтга қадар 42 нафар киши янги коронавирус инфекциясига чалинган. Туркманистон ва Тожикистонда коронавирус билан касалланганлар ҳолати ҳозирги кунга қадар қайд этилмади. Эслатиб ўтамиз, айни пайтгача Ўзбекистонда коронавирус инфекцияси билан касалланганлар 5 нафарга ошиб, уларнинг умумий сони 55 нафарни ташкил этмоқда.\nЯна бир тошкентлик фуқарода коронавирус аниқланди\nКоронавирус ҳолатлари сони 144 тага етди\nХитой коронавирус эпидемияси тугаганини маълум қилди\nАҚШ COVID-19 ҳолатлари бўйича дунёда биринчи ўринга чиқди\nХитойда коронавирус қурбонлари сони 106 кишига етди


НегЯ? - Sayyod.com\nЭнг кўп саволга жавоблар \nГлавная » FAQ » Энг кўп саволга жавоблар\n1.1.Нима учун сайт ва муаллиф тахаллуси Sayyod? + сайт тарихи.\n2.2.Сайт жамоаси кимлар ва улар хақида батафсил\n3.4. Нимага уни ёзасизу буни эмас? Нимага мана бу хақида ёзмайсиз?\n4.6.Нима учун "Жонли сайт"; ва "Русча ўзбекча аралаш?"\n5.8. "ФАХРЛИ ИНСОН" лойихаси хақида\n6.9.Ғийбатчи киму, маълумотчи ким?))\n1.Нима учун сайт ва муаллиф тахаллуси Sayyod? + сайт тарихи.\nSayyod таржимаси оддий - овчи, мерган (охотник, hunter)\n-O'zbekiston tarixida ilk marotaba Kaniza ijrosidagi "Jurnalistlar" madhiyasi matni, musiqasi va klip g'oyasi muallifi. Канизанинг "Севганингман" ва "Хаммаси" қўшиқлари матни муаллифи. Шунингдек "Ўйламанг", "Шақиллама", "Ёр-ёр", "Фарзанд ноласи", "Лилла", "Қоши қора кўзим Ўзбегим", "Хаммасигаям", "Хожи ака", "Гўзал" ва "Малина" қўшиқлари мусиқа ва матн муаллифи.\n-Нармин тахаллусли хонанданинг "Кечмас" қўшиғи матн муаллифи.\n-"Фахрли инсон" хайрия тарғибот лойихаси муаллифи Leykemiya bilan og'rigan bolakaylar uchun qon topshirish aksiyasi va hayriya tadbiri :\n-Шоу-бизнес оламида бир қанча лойихалари жуда машхур, шулардан\n"Суғдиёна" газетасида Нилуфар Усмонова билан "Кўнгил",\n"Даракчи" газетасидаги "Журналист-юлдуз", "Чув тушди (подстава)",\nБекажон газетасидаги "Экспрессо",\n"Наврўз" радиосидаги "Джуманджи" ва хоказо.\n-Дунёга машхур YouTube видеопортали Ўзбекистондан ягона тан олинган канал SAYYOD.COM бўлиб, шахсий ва махсус брендинг совғасига муносиб топилди. Мазкур мукофот Ўзбекистондаги хали биронта промоутер ёки сайтларга берилмаган. SAYYOD.COM канали Ўзбекистондан дунё миқиёсида энг кўп томоша қилинадиган канал бўлиб, ўша пайтлар 2 миллиондан ошиқ намойиш учун тан олинган. Батафсил манба\nКунига бир неча маротаба турли мамлакатнинг турли тилларида ўзбек клиплари хақида фикрлар битилган хатлар олмоқдамиз. Батафсил манба\n-2013й октябрьдан "Sayyod-media" ташкил қилинди.\n-илк лойиха Дониёр "Мухаббат" қўшиғи ғоя, шеър ва мусиқа муаллифи Sayyod.\n-Имрон лойихасининг "Дўст", "Интизорим", "Золим", "Билсайдинг", "Анорам" қўшиқлари мусиқаси ва матни муаллифи Sayyod\n-2017-2018й Дилноз (Дилноза Неъматуллаева) лойихасининг "Халоли", "Мусофиргина онам", "Махбубим", "Қахрамоним", "Мехризор", "Томчилаб", "Балли", "Сарвигул", "Ялли", "Мени унутма" қўшиқлари муаллифи, мусиқа ва матн хамда клип ғоялари хам.\n-2018й Президент қарори ва ташаббуси билан ўтказилган Мақом фестивали доирасидаги #maqomchallenge лойихасининг муаллифи ва тарғиботчиси.\n-2019-й-дан бугунги кунгача "Миллий Телеканали" бадиий рахбари: Бош продюсер ва Бош мухаррир:\n-Телеканалдаги машхурлар ижросидаги хар тонг эфирга бериладиган "Мотивация" матни ва мусиқаси хамда ролиги муаллифи.\n-"Заковат" катта тадбирлари: очилиш маросимидан бошлаб ғоя ва сценарий муаллифи.\n-"Катта Лангар Қуръони" реставрацияси билан боғлиқ хужжатли фильм сценарий муаллифи ва продюсери.\n-Телеканалдаги омадли, ижтимоий ва рейтингдаги лойихалардан бири "Бахтлимиз" лойихаси муаллиф, рахбари ва саундтреклар муаллифи хам ("Бахтлимиз", "Рахмат бахт учун", "Сабри ёрёр"" қўшиқларининг мусиқа ва матн муаллифи. Ижро Дилноз, Абдулазиз ва Жавохир)\n-"Супер куёв" реалити шоуси ва унинг саундтреки муаллифи (мусиқа ва мат муаллифи хам. Абдулазиз ижросида)\n-"Уйғонамиз" (+Хорманг) тонгги реали шоуси муаллифи ва саундтреки матн хамда мусиқаси муаллифи хам.\n-"Инсон қадри", "Хинди шоу", "Миллар", "Зарб", "Қўзғолон шоу", "Эркакча иштаха", "Мкоктейль", "Нишонда" кўрсатувлари муаллифи.\n-2021й Жавохир Рахматов ижросидаги "Дадажон" қўшиғи матни, мусиқаси ва клипи сценарий муаллифи. (реж. С.Маткаримов)\n-2021й сентябрь ойида Ўзбекистон Республикаси Президентининг "Ўзбекистон Республикасининг Мустақиллигига 30 йил" эсдалик кўкрак нишони билан тақдирланди.\nСайт жамоаси хақида қисқача чап тарафдаги бош менюнинг "Биз хақимизда+Боғланиш"ни босиб танишишингиз мумкин.\nСайт жамоаси асосан тез тез ўзгариб туради, сабаби асосан техник ёрдамчилар бўлади. Сайтнинг ижодий жамоаси бир: сайт муаллифи Sayyod Сардор Камилов!\n7. "Аввал мақтардинку нега энди танқид қиляпсан?" ёки "Танқид қилардингку уни, нега энди мақтаяпсан?" дейдиган қолоқларга: Инсон хайкал ёки дарахтмидики бир жойда турса ё мақтов билан танқид бу қасаммидики унга вафо қилинса? Бир инсонга нисбатан фақат ва фақат танқид ёки фақат ва фақат мақтов бўлса унда албатта у ёзаётган манфаатдор ёки шахсий симпатияси ( ёхуд антисимпатияси) мавжуд шахс бўлиб қолади! Хар бир инсонга фикрлар ўзгариб бораверади, яъниким яхши иш қилганида мақталади, ютуғи тан олинади, айби айтилади ва хатоси танқид қилинади бу элементар нарсаларку! Шуку аслида хаққонийлик ва нейтраллик! Бу борадаги эътирозчилар илтимос: хайкал бўлиб яшаманг, сал онгингизни кенгайтиринг, бўлмаса бундай тор ва жойидан жилмас фикрларда қотиб қолаверсангиз ерда қотиб қолган таппидан хам фарқингиз қолмайди. Бехуда сасийдиган нима яна бор? Сизлар НИМА эмас, инсонсизку! Инсонмиз инсондек фикрлаб, илм излаб, фикрларимизни чархлаб, дунёқарашимизни кенгайтириб яшайлик. Ва энг асосийси бирон бир савол ва ёки эътироздан аввал ўзингизга савол бериб кўринг, жавоб топилмасангизгина кейин айтинг, шунда фикрлаш доирангиз яхши ишлаб туради.\n8. Мани дунёқарашим ва фикримга қизиқиб сайтимга ўрганиб киряпсизми? Энди ўзингизни дунёқарашингиз ва фикрингизни мандан талаб қилишингиз ноўрин!\nСайтимизнинг илк шиори "Шоу-бизнес адолат нишони остида!" бўлса иккинчиси "sayyod.com - жонли сайт!"\nСабаби оддий: Жамоамиз шоу-бизнес оламидаги барча янгиликлар кечаётган жойларда биринчилардан бўлиб хабардор бўлиб туради. Тундан тонггача ва тонгдан тунгача танаффуссиз ва дам олишсиз! Бу факт!\nСайтимиздаги янгиликлар бунинг яққол исботи!\nЯрим кечаси клип суратга олинадими, эрта тонгдан кимдир аэропортдан кириб келадими биз хамиша хабардормиз ва бевосита ёритиб турамиз.\nЯна бир энг асосий ЖОНЛИ тарафимиз бу сайтимиздаги аксарият репортаж ва янгиликларда сатрларни ўқиётган инсон билан бевосита мулоқот, сўзлашув тарзидек ўзига хос юмор билан сухбатлашишдек ёндошилади.\nШунингдек сайтимиздан ўрин олган бир қатор лойихалар сайтни ЖОНЛИ қилиб туришида асосий рольни ўйнайди, булар; "Якшанба-мухлис минбари", "Экспрессо", "ИМПРО-ТК" ва хоказо.\nЭлементар гохида бўлиб турадиган танқид "Нима учун кўпинча (доим хам эмас) русча ўзбекча аралаштириб ёки шевада ёзасизлар?" саволига хам жавоб шу : "Чунки биз жонли мулоқотдамиз, сохта эмас!"\nХаётдагидек мулоқот маълумотни ўқувчига енгил хазм бўлишига сабаб бўлади. Жуда бир жиддий ва қийин сўзлардан иборат сўзлар эса иккинчи ё учинчи сатрларданоқ одамни чарчатади. Мақсадимиз маълумот ва янгиликни етказиш, дарс ўтиш эмас, бу нарсани мажбур бўлган мактабдаги ўқитувчиларингиз яхши уддалаган бўлса ажаб эмас.\nКейин, қандайлиги эмас, нималигига эътибор кўрсатиш мухим. Маънавий озуқа хақида эса гап бўладиган бўлса, уни харфлардан эмас, берилган мавзуни мохиятидан олиниши оддий хақиқат.\nБошқа тарафдан эса бу сайтимизни ўз стилига эгалиги.\nХуллас, бизнинг "фишка"ларимизнинг "изюминка"лари хам ўзгача!))\n"Фахрли инсон" хайрия тарғибот лойихаси 1-июнь 2012 йилдан старт олган бўлиб:\n-Афсуски хориждан валюта ўтказиш имкони мавжуд эмас фақатгина Western ва Юнистрим каби пул ўтказмалари орқали кимни номига юборишни +99894 6952121 рақамидаги жамоамиз ходимларидан билиб (телеграм хам шу рақамда) кейин шу рақамга коди хақида хабар йўлласангиз кифоя.\n9.Ғийбатчи киму, маълумотчи ким?))


28.04.20 10:36\tmsk\n"Gimbal" видеоролигидан олинган кадр\nПентагон фанга маълум бўлган бирор-бир учувчи аппаратлар ёки об-ҳаво ҳодисаларига ўхшатиб бўлмайдиган номаълум учар объектлар (НУО) тасвирга олинган учта видеоёзувни чоп этди. Съёмкалардан бири 2004 йилнинг ноябрида, қолган иккитаси – 2015 йилнинг январида тасвирга олинган, дейлиди АҚШ ҳарбий маҳкамасининг сайтида.\n2007 ва 2017 йилларда ушбу видеоёзувлар Пентагоннинг рухсатисиз эркин матбуотга чиқиб кетган ва эндиликда “Ҳарбий-денгиз флотининг тарихий видеоси” деган ном билан чоп этилмоқда.\n2004 йилда USS Nimitz авиаташувчи кемасидан туриб Сан-Диего соҳиллари ёнида суратга олинган видеода бизбизак шаклидаги объектнинг шамолга қарши соатига 120 миль тезликда (193 км/соат) учаётгани ва ундан кейин ўз ўқи атрофида айланишидан ҳайрон қолган учувчиларнинг ўзаро суҳбати эшитилиб турибди. Ушбу видеоёзувни 2017 йил 16 декабрда The New York Times чоп этганди.\nҲарбийлар бу видеотасвирларнинг ҳозир чоп этилишини суратга олинган ҳодисаларнинг чинакамлиги борасида турли ўринсиз фикрлар билдирилишининг олдини олиш мақсади билан изоҳламоқда. Роликлар пухталик билан ўтказилган таҳлил натижасида америка технологияларнинг маҳфийлигига зарар етмаслиги аниқ бўлганидан кейин чоп этилган.\n“Видеоёзувларда кузатилаётган ҳаво ҳодисалари аввалгидек “номаълум” сифатида таърифланмоқда”, — дейилади Пентагон баёнотида. АҚШ Ҳарбий-денгиз кучлари олдинроқ очиққа чиқиб кетган ушбу видеоёзувлар ҳақиқатдан ҳам ҳарбий самолётлардан туриб тасвирга олинганини тан олган эди.\nНУО атамаси билан ўзга сайёраларнинг учувчи аппаратлари эмас, балки ишончли тарзда идентификация қилиб бўлмайдиган учар объектлар ёки феноменлар номланиб келган.\nСардоба сув тошқини қурбонларини суратга олган журналистларнинг камераларидаги видеоёзувлар ўчиртирилган\nGoogle Ўзбекистонда қўшимча қиймат солиғини тўлаган биринчи хориж интернет-компанияси бўлди\nИчки ишлар вазирлиги «троллар фабрикаси»ни яратишни таклиф қилган


Ҳаво кемалари эксплуатантларига бир марталик парвозларни бажариш учун рухсатномалар бериш тартиби тўғрисидаги Низомни тасдиқлаш ҳақида\n1577 Ўзбекистон Республикаси Парвозлар хавфсизлигини назорат қилиш давлат инспекцияси 21/12/2018 05/01/2019 3\nЎзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикасининг фуқаро авиациясини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 2018 йил 27 ноябрдаги ПФ-5584-сон Фармонига мувофиқ Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:\n1. Ҳаво кемалари эксплуатантларига бир марталик парвозларни бажариш учун рухсатномалар бериш тартиби тўғрисидаги Низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.\n3. Мазкур қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг биринчи ўринбосари — «Ўзбекистон темир йўллари» АЖ бошқаруви раиси А.Ж. Раматов зиммасига юклансин.\nҲаво кемалари эксплуатантларига бир марталик (якка) парвозларни бажаришга рухсатномалар бериш тартиби тўғрисидаги\n1. Ушбу Низом, Ўзбекистон Республикаси Парвозлар хавфсизлигини назорат қилиш давлат инспекцияси (кейинги ўринларда “Дававианазорат” инспекцияси деб аталади) томонидан хорижий давлатлар фуқаро авиацияси ҳаво кемалари эксплуатантларига Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси аэродромларига бир марталик (якка) парвозларни бажаришга рухсатномалар бериш тартибини белгилайди.\n2. Самовий ҳудуддан фойдаланишга сўровнома тақдим қилиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Самовий ҳудудидан фойдаланиш тўғрисидаги Низом билан белгиланади ва Ўзбекистон Республикаси\nАэронавигацияси маълумотлари тўпламида эълон қилинади.\n3. Фуқаро ҳаво кемаларига тааллуқли бўлмаган хорижий давлатлар ҳаво кемаларига бир марталик парвозларни бажариш учун сўровнома тақдим қилиш ва рухсатномалар бериш тартиби Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги томонидан белгиланади.\nаэродром – қуруқликдаги ёки сув сатҳидаги унда жойлашган бинолар, иншоотлар ҳамда анжомлари билан бирга махсус жиҳозланган, ҳаво кемаларининг келиб қўниши, жўнаши ва шу сатҳ бўйлаб ҳаракатланиши учун тўлиқ ёки қисман мўлжалланган майдон;\nаэропорт – ҳаво кемаларини қабул қилиш ва жўнатиш, ҳаво транспортидаги ташувларга хизмат кўрсатиш учун мўлжалланган ва шу мақсадларда аэродром, аэровокзал, бошқа иншоотлар, шунингдек зарур қурилмаларга эга бўлган иншоотлар мажмуаси;\nҳаво кемаси – ҳаво билан ўзаро таьсири ҳисобидан атмосферада турувчи учиш аппарати, қуруқлик (сув) сатҳидан акс этган ҳаво билан ўзаро таьсири бундан мустасно;\nбир марталик (якка) парвозларни бажаришга сўровнома – бир марталик (якка) парвозларни бажаришга рухсатнома олиш учун зарур маълумотлар акс этган белгиланган муддатларда тақдим қилинган аризачининг ёзма сўровномаси;\nаризачи – Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси аэродромларига бир марталик (якка) парвозларни бажаришга рухсатнома олиш учун “Дававианазорат” инспекциясига ёзма сўровнома билан мурожаат қилган, хорижий давлат авиация маъмурияти, ҳаво кемаси эксплуатанти ёки улар томонидан ваколатланган вакил;\nхавфли юк – ҳаво транспортида ташиш вақтида йўловчилар ёки экипаж аъзоларининг соғлиги, парвоз хавфсизлиги ёки ҳаво кемаси бортида жойлашган мол-мулк бутлигига хавф туғдирувчи буюмлар ёки моддалар;\nбир марталик (якка) парвоз – хорижий давлат фуқаро авиацияси ҳаво кемасининг Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси аэродромига жадвалда назарда тутилмаган бир марталик (якка) парвози;\nрухсатнома – хорижий давлат фуқаро авиацияси ҳаво кемасининг эксплуатантига Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси аэродромига бир марталик (якка) парвозни бажаришга “Дававианазорат” инспекцияси томонидан берилган рухсатнома;\nҳаво кемасининг эксплуатанти – эгалик ҳуқуқи ёки ўзга мулкий ҳуқуқ асосида ҳаво кемасига эгалик қилувчи ушбу ҳаво кемасидан фойдаланишни амалга оширишга лаёқатли, эксплуатант сертификати билан тасдиқланган хорижий давлатнинг юридик ёки жисмоний шахси.\n2-боб. Сўровнома тақдим қилиш ва рухсатнома бериш тартиби\n5. Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси аэродромларига бир марталик (якка) парвозларни бажариш учун сўровномалар хорижий давлатлар фуқаро авиацияси ҳаво кемалари эксплуатантлари томонидан “Дававианазорат” инспекциясига бир марталик (якка) парвоз бажаришдан 3 календарь кун олдин тақдим қилинади.\n6. Аризачи рухсатнома олиш учун “Дававианазорат” инспекциясига сўровномани инглиз ва рус тилларида зарур маълумотлар билан ушбу Низомнинг 1-иловасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Аэронавигацияси маълумотлари тўпламида эълон қилинган манзилларга мавжуд алоқа қаналлари (интернет, почта, телефон ва бошқа электр алоқа воситалари) орқали кеча-кундуз тартибида тақдим қилади.\n7. “Дававианазорат” инспекцияси сўровнома келиб тушган санадан бошлаб уч иш кунидан ошмайдиган муддатда сўровномани кўриб чиқади, рухсатнома беради ёки рад қилади.\n8. “Дававианазорат” инспекцияси аэропорт ишлаб чиқариш-диспетчерлик хизмати (кейинги ўринларда АИЧДХ деб аталади) билан ҳаво кемасини фуқаро авиацияси аэродромига қабул қилиш мумкин бўлган вақтини келишади.\n9. Рухсатнома бериш ушбу Низомнинг 2-иловасидаги схемага мувофиқ амалга оширилади.\n10. Зарурат туғилганда, “Дававианазорат” инспекцияси келиб тушган сўровномани қўшимча равишда тегишли вазирлик ва идоралар билан келишади.\nБундай ҳолда сўровномани кўриб чиқиш муддати қўшимча уч календарь иш кунига узайтирилиши мумкин.\n11. “Дававианазорат” инспекцияси Ўзбекистон Республикаси самовий ҳудудидан фойдаланишга рухсат беришни Самовий ҳудуддан фойдаланиш ва ягона бошқариш тизими органлари (кейинги ўринларда СҲФЯБТО деб аталади) билан мустақил равишда келишади.\n12. “Дававианазорат” инспекцияси сўровномани кўриб чиқиш ва тақдим қилинган маълумотларни текшириш натижаларига кўра, ушбу Низомнинг 3-иловасидаги рухсатнома шаклига мувофиқ расмийлаштиради.\n13. “Дававианазорат” инспекцияси аризачига рухсатнома беради (жўнатади) ёки рухсатнома бериш рад қилинганлиги тўғрисида тегишли қарор қабул қилинган санадан бошлаб бир иш кунидан кечиктирмай хабар қилади.\n14. “Дававианазорат” инспекциясининг бир марталик (якка) парвозни бажаришга берилган рухсатномаси, Ўзбекистон Республикаси самовий ҳудудидан фойдаланишга ҳам рухсатнома хисобланади.\n15. Шошилинч ҳолларда (амбулатор, шахсий, бизнес, қўшимча в.б) сўровномалар бир марталик (якка) парвозни бажаришдан 24 соат олдин тақдим қилинади ва “Дававианазорат” инспекцияси томонидан сўровнома келиб тушган пайтдан бошлаб 24 соат давомида кўриб чиқилади.\n16. Агар аризачи рухсат берилган санадан бошлаб 72 соат давомида парвозни бажаришга киришмаган бўлса берилган рухсатнинг амал қилиш муддати тугайди (шошилинч ҳоллар бундан мустасно).\n17. Қуйидаги ҳолларда аризачига рухсат бериш рад қилиниши мумкин:\nа) талаб қилинган маълумотлар тўлиқ ҳажмда тақдим қилинмаса;\nб) тақдим қилинган маълумотларда нотўғри ёки бузиб кўрсатилган маълумотлар мавжуд бўлса;\nв) СҲФЯБТО ва аэропортнинг ҳаво кемасини қабул қилиш имконсизлиги ҳақида асосланган салбий хулосаси бўлса;\nШунингдек, Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларида назарда тутилган бошқа ҳолларда.\nҲаво кемалари эксплуатантларига\nбир марталик (якка) парвозларни бажаришга рухсатномалар бериш тартиби тўғрисидаги НИЗОМга\nХорижий давлатлар фуқаро авиацияси ҳаво кемалари эксплуатантлари томонидан Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси аэродромларига бир марталик (якка) парвозларни бажаришга рухсатнома олиш учун “Дававианазорат” инспекциясига тақдим қилинадиган\n1) Ҳаво кемаси эксплуатантининг номи ва Халқаро фуқаро авиацияси ташкилотининг (кейинги ўринларда ХФАТ деб аталади) таснифи бўйича уч ҳарфли белгиси;\n2) Ҳаво кемаси ҳақида маълумотлар:\nа) ХФАТнинг таснифи бўйича ҳаво кемасининг тури;\nб) ҳаво кемасининг таниқлик белгиси (қатнов рақами ва шартли белгиси) ;\nв) ҳаво кемасининг рўйхатга олинган рақами;\nг) ҳаво кемасининг учиш-қўниш оғирлиги (вазни);\nд) навигация ва алоқа ускуналарининг тури;\nе) ҳаво кемаси эксплуатанти ва унинг юридик манзили;\n3) Экипаж ҳақида маълумотлар:\nа) ҳаво кемасининг капитани;\nб) экипаж аъзоларининг сони (уларнинг фуқароликлари кўрсатилган ҳолда);\n4) Режалаштирилаётган парвоз ҳақида маълумотлар:\nа) парвоз мақсади;\nб) Учиш ва қўниш пункти (ХФАТ кодларида), нуқталари (пунктлари) ва Ўзбекистон Республикаси самовий ҳудудига/дан кириш ва чиқиш хисоблаш вақти кўрсатилган, ҳар томонлама (универсал) мувофиқлаштирилган (ўзаро координацияланган) вақтдаги (кейинги ўринларда ҲМВ деб аталади) парвоз жадвали ва бажариш санаси;\nв) Ўзбекистон Республикаси самовий ҳудудидаги парвознинг йўналиши ва баландлиги;\nг) йўловчилар (сони, рўйхати, мақоми, фуқаролиги);\nд) ташилаётган юкнинг рўйхати ва тавсифи (хусусияти);\nе) ҳаво кемасининг ижарачиси ва унинг манзили;\nж) Ўзбекистон Республикаси ҳудудида кутиб олувчи томон (реквизитлари);\nз) юк жўнатувчи/юк олувчи (реквизитлари);\nи) бортда қурол ва ўқ-дорилар мавжудлиги;\n5) Ўзбекистон Республикаси самовий ҳудудида аэронавигация хизматлари учун тўлов тури, банк реквизитлари, телефон ва факс кўрсатилган тўловчининг манзили;\n6) Бортида хавфли юк билан парвоз бажариладиган ҳолда,\nаризачи “Дававианазорат” инспекциясига эксплуатантнинг ҳавода Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг рўйхати бўйича рақами кўрсатилган хавфли юкларни ташиш билан боғлиқ фаолиятни амалга ошириш ҳуқуқини берувчи сертификатини қўшимча тарзда тақдим қилади.\nИзоҳ: “Дававианазорат” инспекцияси, зарурат туғилганда, ҳаво кемаси эксплуатантининг сертификати, ҳаво кемасининг ҳужжатлари, экипаж гувоҳномалари, ҳаво кемаси суғурта полисларининг нусхаларини ва учинчи шахслар олдидаги жавобгарликларини, юк жўнатувчи ва олувчи ҳақида маълумотларни, ҳамда бўлажак парвоз ҳақида қўшимча зарурий маълумотларни сўрашга (талаб қилишга) ҳақли.\nҲаво кемалари эксплуатантларига бир марталик (якка) парвозларни бажаришга рухсатномалар бериш тартиби тўғрисидаги НИЗОМга\nХорижий давлатлар фуқаро авиацияси ҳаво кемалари эксплуатантлари томонидан Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси аэродромларига бир марталик (якка) парвозларни бажаришга рухсатнома бериш\n1. Сўровнома нусҳасини қабул қилади.\n2. Сўровномани АИДХ ва СҲФЯБТОга жўнатади.\n3. Сўровномани кўриб чиқади.\n4. Зарурият бўлганда, сўровномани тегишли вазирлик ва идораларга келишиш учун жўнатади.\n1-2. Ҳужжат-лар қабул қилинган кунда.\n3. Сўровнома қабул қилинган санадан бошлаб уч кун давомида\n4. Ҳужжат-лар қабул қилинган кунда.\nСўровномани кўриб чиқади ва Дававианазорат инспекциясига жавобларни тақдим қилади.\nБир кун давомида.\n1. Мазкур Низомда назарда тутилган рўйхатга мувофиқ, рухсатнома олиш учун зарур ҳужжатларни тайёрлайди.\n2. “Дававианазорат” инспекциясига сўровномани кеча-кундуз тартибида инглиз ва рус тилларида мавжуд алоқа қаналлари орқали тақдим қилади.\nПарвоз бажаришдан 3 кун олдин.\nАИДХ ва СҲФЯБТО органлари\nЎзбекистон Республикаси вазирлик ва идоралари.\nТақдим қилинган сўровномани кўриб чиқадилар ва келишадилар.\nУч кун давомида.\n1. Ижобий қарор қабул қилинган ҳолда аризачига рухсатнома беради (жўнатади).\n2. Салбий қарор қарор қилинган ҳолда, аризачига рухсатнома бериш рад қилинганлиги тўғрисида рад қилишнинг асосланган сабаблари кўрсатилган ҳолда хабарнома жўнатади.\nҚарор қабул қилинган санадан кейин бир кун муддатда.\nбир марталик (якка) парвозларни бажаришга\nрухсатномалар бериш тартиби\nХорижий давлатлар фуқаро авиацияси ҳаво кемалари эксплуатантлари томонидан Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси аэродромларига бир марталик (якка) парвозларни бажариш рухсатномасининг шакллантириш\nХорижий давлатлар фуқаро авиацияси ҳаво кемалари эксплуатантлари томонидан Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси аэродромларига бир марталик (якка) парвозларни бажариш учун қуйидаги тарибда рухсатномалар берилади:\nCAA UZB ХХХ / ХХ / ХХХХ TAS\nРухсатнома берувчи органнинг қисқартирилган шартли шакли (номи) ушбу ҳолда, Ўзбекистон Республикаси Дававианазорат инспекцияси\nЖорий ойда берилган рухсатноманинг тартиб рақами\nРухсатнома берилган йилдаги ой рақами.\nРухсатнома берилган йил.\nЎзбекистон Республикаси ҳудудида қўниш пунктининг уч харфли белгиси, ушбу ҳолда Тошкент.


Бош прокуратура блогер Отабек Сатторий ишида ИИБ томонидан қонунбузарликларни аниқламади - Anhor\nAnhor Все посты Бош прокуратура блогер Отабек Сатторий ишида ИИБ томонидан қонунбузарликларни аниқламади\nСурхондарё вилояти ИИБ ҳузуридаги Тергов бошқармаси томонидан блогер Отабек Сатторийга нисбатан қўзғатилган жиноят иши юзасидан тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда. Бу ҳақда Бош прокуратура хабарида сўз боради.\nТергов давомида суд ажрими билан Отабек Сатторийга нисбатан "қамоққа олиш" тарзидаги эҳтиёт чораси қўлланилган. Бугунги кунда тергов органига 7 та ҳолат бўйича Отабек Сатторийнинг хатти-ҳаракатлари устидан мурожаатлар келиб тушган бўлиб, ҳозирда ушбу ҳолатларга тергов йўли билан ойдинлик киритилмоқда.\nЖиноят ишининг қўзғатилиши қонунийлиги ўрганилганда, вилоят ИИБ ҳузуридаги ТБ томонидан қонун бузилиши ҳолатларига йўл қўйилганлиги аниқланмаган.\nБош прокуратура маълумотларига кўра, Отабек Сатторий Жиноят ишлари бўйича Термиз шаҳар суди томонидан Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 40 (Туҳмат), 41 (Ҳақорат қилиш), 202-2-моддалари (Ёлғон ахборот тарқатиш) билан айбдор деб топилиб, унга базавий ҳисоблаш миқдорининг 40 баравари миқдорида жарима жазоси тайинланган.\n«Бунга унинг 2021 йил январь ойида ижтимоий тармоқларда “Денов кўмир омбори” ҳамда Термиз шаҳридаги ҳайвонот боғи ходимлари мулкларни ўзлаштириш ва бошқа ноқонуний ҳаракатлар содир этганликлари ҳақида ҳақорат ва туҳматлардан иборат ёлғон ахборот тарқатганлиги сабаб бўлган», – дейилади хабарда.\nАввалроқ Миллий масс-медиани қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш жамоат фонди васийлик кенгашининг раҳбари Комил Алламжонов нега блогерни кўп сонли одамлар ҳамроҳлигида олиб кетишган деган саволни ўртага ташлаганди.\nБлогерни қўлга олиш пайти, кадр – BBC Uzbek\n«Аммо нега унинг уйи гўёки у хавфли жинотячидай тинтув қилинди? Нега уни кўп сонли одамлар ҳамроҳлигида олиб кетишди? Нега суд муҳокамаси ёпиқ режимда ўтказиляпти? пул ундиришда гумон қилинаётган фуқароларнинг ҳаммасига нисбатан шундай йўл тутишадими? Ёки бу блогерга нисбатан алоҳида “ҳурматми”? Бу нормал ҳолатми? Ички ишлар вазирлиги бу ҳолатга изоҳ бериши шарт. Усулларимиз қачон ўзгаради? Агар уни “повестка” билан чақиришганида, наҳот ўзи келмасди? Нега эҳтиёт чораси сифатида энг шафқатсизи – ҳибсга олиш чораси танланди? Қонун олдида ҳамма тенг бўлгани учун ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларининг ходимлари ҳаммасини ошириб кўрсатмасин», — деганди у.


ЭРТА НИКОҲЛАРНИНГ ОЛДИ ОЛИНМОҚДА\nМамлакатимизда жамиятнинг бошланғич бўғини бўлган оилани мустаҳкамлаш, эрта ва яқин қариндошлар ўртасидаги никоҳларнинг олдини олиш, шаръий никоҳларни тартибга солиш борасида кенг кўламли ишлар олиб борилмоқда. Жумладан, вилоятимизда ҳам мазкур йўналишда олиб бораётган ишлар ўзининг ижобий самараларини бермоқда.\nОила ҳаётнинг абадийлигини таъминлайди. Мамлакатимизда оила қуриш ва никоҳдан ўтиш масалалари қатъий тартибга солиниб, мазкур жараёнлар билан боғлиқ ҳуқуқий меъёрлар тўла шаклланган. Ўзбекистон Республикасининг Оила кодексида никоҳ ёши қизлар учун 17 ёш, ўғил болалар учун 18 ёш деб белгиланган.\n- Никоҳ ёши қатъий белгиланган бўлса-да, йигит-қиз ўртасида никоҳ риштасини боғлашдан аввал, уларнинг балоғат ва камолотга етганлигига эътибор қаратишимиз лозим, - дейди Ўзбекистон мусулмонлари диний идорасининг вилоятдаги вакили, вилоят бош имом-хатибининг хотин-қизлар масалалари бўйича ёрдамчиси, вилоят бош отинойиси Саодатхон Расулова. - Никоҳга киришдан аввал ёшлар ҳар жиҳатдан оилавий ҳаётга тайёр, зарур билим ва тушунчага эга бўлишлари лозим. Шундагина барпо бўлаётган янги оиланинг пойдевори мустаҳкам бўлиб, ҳаётнинг турли синовларига дош бера олади.\nШу маънода никоҳга кирувчилар муайян билим ва тажрибага эга, ҳам жисман, ҳам маънан оила қуришга тайёр бўлишлари лозим. Лекин айни пайтда энг аввало, ота-оналар томонидан ана шу жиҳатларга етарли даражада эътибор қаратилмаётганлиги туфайли оз бўлса-да, қизларни эрта турмушга бериш ҳолатлари кузатилмоқда. Хусусан, вилоятимизда ҳам ўтган йили ана шундай нохуш ҳолатлар содир бўлганлиги бу борада тушунтириш ва тарғибот ишларини, ота-оналар, айниқса, ёшларнинг ҳуқуқий ва тиббий саводхонлигини янада оширишга алоҳида эътибор қаратиш зарурлигини тақозо этади. Шу боис, мазкур йўналишдаги ишлар самарадорлигини оширишга эътибор кучайтирилмоқда.\nЭрта никоҳ ҳолатлари таҳлил қилинганда уларнинг аксариятида оилада барқарор маънавий муҳит мавжуд эмаслиги, фарзанд тарбиясига эътиборсизлик билан қаралганлиги, шу билан бирга, айрим ота-оналарнинг ҳавойи орзу-ҳаваслари туфайли юзага келганлигини кузатиш мумкин.\nАйни кунда Ўзбекистон мусулмонлари диний идорасининг вилоятдаги вакиллиги томонидан вилоят, туман ва шаҳар хотин-қизлар қўмиталари, маҳалла фуқаролар йиғинлари, Ёшлар иттифоқи фаоллари, тиббиёт, ички ишлар бўлимлари ходимлари, имом-хатиблар, отинойилар, маҳаллаларнинг хотин-қизлар билан ишлаш ва оилаларда маънавий-ахлоқий қадриятларни мустаҳкамлаш бўйича мутахассислари, умуман, кенг жамоатчилик ҳамкорлигида эрта никоҳларнинг олдини олиш, ёшларни оилавий ҳаётга тайёрлаш, шаръий никоҳларни тартибга солиш юзасидан маҳаллаларда ота-оналар билан мулоқотлар ўтказилмоқда, коллеж, мактаб ўқувчилари иштирокида учрашувлар, давра суҳбатлари ташкил этилиб, эрта никоҳ, унинг салбий оқибатларининг олдини олиш бўйича кенг кўламли тушунтириш ва тарғибот ишлари олиб борилмоқда.\n- Қонуний никоҳдан, тиббий кўрикдан ўтмасдан оила қурилишига, айниқса, эрта никоҳларга мутлақо йўл қўймаслигимиз керак, - дейди Андижон шаҳридаги "Ат Термизий" жоме масжиди имоми Абдуҳалим Ҳамроқулов. - Турли тадбир ва маросимларда аҳолига ана шундай ҳолатларга йўл қўймаслик борасида тушунтиришлар бериб борилмоқда. Бундан ташқари, эрта никоҳларнинг олдини олиш мақсадида шаръий никоҳлар фақат махсус рухсатномага эга имомлар томонидан қонуний никоҳдан ўтилгандан сўнг ўқилиши қатъий белгилаб қўйилди.\nБир сўз билан айтганда, айни кунда вилоятимизда эрта ва қариндошлар ўртасидаги никоҳларнинг олдини олишга қаратилган зарур барча ишлар олиб борилмоқда. Ана шу саъй-ҳаракатлар, кенг кўламли тушунтириш, тарғибот ишлари шубҳасиз, ўзининг ижобий самараларини беради.


Худо сабр берсин. Ҳусайн Раҳми Гурпинар\nЖамолнинг кичкинагина жасадини бағрига олган совуқ тобут ердан узилиб, бақувват елкаларда гўё кема каби сузиб кетди. Бу онда Сабрийя хонимнинг юрагидаги яна бир томир узилгандай бўлди. ўғилгинаси, гарчи кафанланган, сўнгги сафарга ҳозирлаб кўйилган бўлса-да, ҳозиргина ўз уйида эди. Назарида бир мўжиза юз берарди-ю, Жамоли кўзларини очиб, югуриб кетадигандай эди. Йўқ... энди ҳеч қачон кўзларини очмаслиги, ҳеч қачон югурмаслиги аниқ бўлди. Ана шу машъум ҳақиқат унинг бағрида қора вулқон бўлиб тўлғонди-ю, ҳайқириқ билан отилди: “Жоним болам, мени кимларга ташлаб кетяпсан!” Бу нолага жавоб истаган онанинг юрагидаги зардоб чўққа айланиб, баттар куйдира бошлади. Қиёматга қадар айрилиқ азобига маҳкум этилмиш она яна нималар деб бақирганини билмайди. У ўзини қўярга жой тополмай талвасага тушди, бошини деворга урди, қўлига илинган идишларни отиб синдирди. Сўнг овутиш илинжидаги қўшни аёллар қўлида ҳушидан кетди.Набираси ҳажрида ўртанаётган Шукрийя хоним қизининг бу ҳолатини кўриб, ўзини йўқотай деди. Қўшни аёл шошилганича лимон кесиб Сабрийя хонимга ҳидлатди, лабига гулоб тутди. Шукрийя хоним эса қизининг кўйлаги тугмаларини ечиб, кўкрагини уқалади. Бир оздан сўнг Сабрийя хоним кўзларини аранг очди, нимадир демоқчи бўлди-ю, аммо лаблари унга бўйсунмади. Беҳол қўлини кўкраги устига қўйганидан билишдики, юраги ёняпти, куйдиряпти, ўртаяпти. Салдан сўнг унинг пичирлаб айтган сўзларини эшитишди. У шойига ўралган тобут изидан боришни, ўғилчаси билан совуқ гўрга тушиб ётишни истарди. У бирдан қаттиқ хўрсинди. Шу хўрсиниш, томоғини бўғиб турган пардани йиртиб юборгандай бўлиб, пичирлашлар аламли нолаларга айланди:-Вой жоним, Жамолим! Эндигини беш ёшга тўлаётувдинг-а! Сенинг жонинг кимга керак бўлиб қолди! Қайси ялмоғизнинг кўзи тегди сенга! Сенга теккан кўзлар ситилиб чиқа қолса нима қиларди! Вой, мен энди дардимни кимга айтаман, қўшнижонлар! Бир ҳафтадаёқ сўнди-я, менинг болажоним! Бу иситма деган бало қайданам келди. Дўхтирнинг дориси таъсир қилмаса, мулланинг ўқиши қайтаролмаса-я! Мен эсимни йиғиштириб олишга ҳам улгурмадим-а, боламнинг жони бир пасда учиб кетди-я! Вой болам, жаннатнинг қушларига айланган болам-а! Худо кўнглимга солувди-я! Мен аҳмоқ эътибор қилмабман-а! Аҳмоқ бўлмасам, мактабга биринчи марта борадиган куни қўғирчоқдай ясантириб қўяманми! Хоним афандим, сиз уни ўша куни кўрувдингиз-а? Бошига подшоларнинг тожидай безалган дўппи кийдирувдим.\nСабрийя хоним яна хўрсинди. Унга сув тутдилар. Вазиятдан фойдаланган қўшни аёл уни юпатиш ниятида гапни илиб кетди:\n-Меҳмедни нима учун олиб кирдинг?-деб танбеҳ берди аёллардан бири.-Ахир у Жамол билан доим бирга ўйнарди. Сабрийя хоним уни кўрса баттар эзилади. Эндигина овутиб турувдик.\nБу орада Сабрийя хонимнинг кўзи Мехмедга тушиб, унга яқинлашиб келди-да, тиз чўкканича уни қучоқлаб олиб, яна ноласини бошлади:\nУ шундай деганича гарангсиб турган болани бағрига тобора қаттиқроқ босар, шашқатор кўз ёшлари эса боланинг юзларидан қайноқ қон каби оқар эди. Боладаги гарангсиш дам ўтмай қўрқувга айланди. Сабрийя хонимнинг “Вой менинг Жамолгинам” деган ноласига унинг “Ойижон, ҳозир ўлиб қоламан!” деган қичқириғи уланди. Шундагина Сабрийя хоним ўзига келиб, кўзларини катта-катта очди-да, болани бағридан бўшатиб, онаси томон аста итарди.\nОнаси бағрига қайтган Меҳмед ҳеч нарсага тушунолмай, атрофдагиларга жавдираб қараганича секингина: “Ойижон, Сабрийя хонимга нима бўлди?”деб сўради.\nБоланинг ноласини эшитган Сабрийя хоним энди кўкракларига муштлаганича ўкириб-ўкириб йиғлади:\n-Сабрийя, қизгинам, бўлди, бунчалик ёниб-куяверма,-деб овутишга ҳаракат қилди ёши каттароқ хотинлардан бири.-Аллоҳ ҳукми шундай экан, итоат эт. Аллоҳ сенинг болангни ўзингдан кўра ҳам яхшироқ кўрар экан. Шунинг учун ҳузурига чақириб олди. Биз ожиз бандалармиз, сабр қилишдан ўзга чорамиз йўқ.\n-Хоним, уни ўз ҳолига қўйинг, тўйиб-тўйиб йиғлаб олсин, дарди ичида қолиб кетмасин,-деб эътироз билдирди бошқа хотин.-Агар хасрати ичида қолиб кетса, йиринглаб, бир дарди ўн бўлади. Юракдаги захар чиқиб кетмагунича азоб бераверади. Қизгинам ўлганида биров мени бўғиб олгандай бўлаверди. Йиғлагим келади-ю, ҳеч йиғлай олмайман. Бир кунда қорним тоғорадай шишиб кетди. Эрим табибга кўрсатган эди, “Бутун дарди захарга айланиб, кўз ёшлари билан чиқиб кетиши ўрнига қорнига йиғилиб қолибди”, деди. Сабрийя она-ку, ахир! Юраги аланга бўлиб ёняпти ҳозир. Ёниш ҳам гапми! Бу дардни бошидан ўтган билади. Йиғла, йиғлайвер, сингилгинам, вужудингдаги захарлар чиқиб кетсин.\nБиринчи кун шу тарзда ўтди. Жамолнинг вафоти баҳонасида ўз ҳасратларини эслаб йиғлаган хотинлар дардларини ғамга тўла шу уйга тўкиб чиқиб кетишди. Кейинги кунлар ҳам деярли шу тарзда ўтди. Шумхабарни жанозадан кейин эшитганлар кўнгил сўраш учун бирин-сирин келавердилар. Ҳар бирлари ўзларини жабрдийдага яқин олиб таъзия билдиргач: “Аллоҳ сизга сабр-жамил ато этиб, бардошингизга яраша ажр берсин!” деб дуо қилишарди. Сабр ва унга яраша мукофот беришни Аллоҳдан сўраш албатта, яхши фазилат. Келганларнинг ташрифдан муддаолари ҳам дуо қилмоқ ва бояқиш онани овутмоқ, дардига малҳам қўймоқ. Уларнинг ҳеч бирида ёмон мақсад бўлмаса-да, яхшилик умидида айтган сўзлари Сабрийя хонимнинг ярасини янгилиб, туз сепгандай бўлар эди. Улар кетгандан кейин онаизорнинг бағри ёниб, кўз ёшлари гўё қон ёшларига айланарди. Бир ҳафта давом этган бундай таъзиялардан сўнг бечора Сабрийянинг кўзларида нам қолмади. Куруқшаган кўзлари маъносиз боқадиган бўлди. “Шундай болангиздан ажраб қолдингизми-а!” деб бошланувчи юпанч сўзларидан кейин қайси она йиғламасин? ўзини тутиб йиғламаган бардошли онани кейин улар нима деб атаб чиқиб кетадилар. Юзига айтмасалар ҳам йўл-йўлакай “Бунча бағритош бўлмаса! Боласига жичча куйса нима қиларди?” демайдиларми?\nШу сўзлардан сўнг онаизорни бағриларига босадилар, йиғи-сиғи авжига чиқади. Шу аснода яна кунлар ўтади. Энди Сабрийя хонимда йиғлаш учун фақат кўз ёшлари эмас, вужудида қувват ҳам қолмади. Қовоклари хаста одамни эслатадиган даражада шишиб кетди. Қонсиз бетлари сўлиб, осилиб қолди. Унинг бу ҳоли эри билан онасини ташвишлантира бошлади. Уни докторларга кўрсатишди. Докторларнинг хулосаси бир ҳил бўлди: камроқ йиғласин, уйда диққат бўлиб ўтирмасин, ташқарида, боғларда сайр қилдиринглар, ғам-аламдан йироқ бўлишига эришинглар. Шукрийя хоним қайғуни унутиш мумкин эмаслигини билади. Лекин шундай бўлса-да, таъзияга келувчиларни ўзи кутиб олиб, йиғи очмасликларини илтимос қилади. Сабрийя хоним ҳузурида Жамолнинг ўлимини эсламасликларини, умуман таъзия билдирмасликларини ўтиниб сўрайди. “Агар шундай қилиш қўлингиздан келмаса, ичкарига кирмай қўя қолинг, сиздан инжимаймиз, сиз ҳам биздан ранжиманг”, деб огоҳлантириб ҳам қўяди. Бу гап икки хотинга таъсир этса, учинчисининг фаҳми калталик қилади. Одат бўлиб қолган одобидан воз кечишни истамайди. Шукрийя хонимнинг ўтинчлари у қулоғидан кириб, бунисидан чиқади. Қалб ярасини тирнай-тирнай, кулфат эзиб қўйган Сабрийя хонимга ўзича далда берган бўлиб, ҳотиржам равишда уйни тарк этади. Шукрийя хонимнинг илтимосларига сўзсиз амал қилишга ваъда берганлари ҳам кампир бошқа хонага бир юмуш билан чиқди дегунча дийдиёларини бошлашади:\nСабрийя хонимга бу гаплар жуда узоқ-узоқдан эшитилгандай бўлади. У жавобга ҳозирланиб, куч тўплайди. Лаблари ўзига бўйсунмаса-да, гапиришга уринади:\nБу сўзлардан кейин Жамол тирилиб келиб яна қайта жон бераётгандай дод-фарёд кўтариларди. Ташвишланган Шукрийя хоним хонага шошилиб кирганида қизини яна беҳуш ҳолда кўрарди. У таъзияга келувчи хотинларга илтимос қилишнинг фойдаси йўқлигини англаб, бошқачароқ йўл тутишга қарор қилди. Дарвоза остонасини босиб ўтган меҳмонга бошларига оғир кулфат тушганини, қизи бу дардга чидай олмай хасталаниб қолганини айтиб, “уйга киргач, боланинг ўлими ҳақида зинҳор сўз очмайман”, деб қасам ичишни талаб этди. Афсусларким, бу тадбир ҳам фойда бермади. Хотинларнинг кўплари қасам ичганлари билан аҳдларига содиқ қола олмадилар. Қасамни бузмаганлар ҳам ачинишларини сўз билан ифода этмасалар-да, ғамгин қарашлари, маъюс кулимсирашлари билан Сабрийя хонимнинг юракларини поралаб ташлардилар. Сабрийя хоним уларнинг таъзия билдириш учун келганларини билиб турарди. Уларнинг маъюс боқувчи кўзларидан “Бечорагинам, ёмон ҳолга тушибсан-ку? Болажонинг қани? Бечора Жамол... Сенинг иссиқ бағрингда ҳаловат топиш ўрнига совуқ ер қаърида ётибдими?” деган маънони уқиб аввалига хўрсиниб, сўнг ноласини бошларди. Унга жавобан меҳмонлар ҳам хўрсинардилар. Рўмолчалар чиқарилиб кўз ёшлари артиларди. Бу ҳудди пинҳона таъзия маросимига ўхшарди. Жамолнинг номи ҳам тилга олинмасди. Меҳмонлар гўё аҳдларига вафо қилгандай бўлардилар. Аммо улар кетганларидан сўнг Сабрийя хонимга лимон ҳидлатишнинг ҳам, гулоб ёки юракни тинчлантирувчи томчидориларнинг ҳам нафи тегмай қоларди.\nБу тадбири ҳам фойда бермаётганини билган Шукрийя хоним сўнгги чорани кўллади: меҳмонларни уйга қўймади. У уй хизматчиларига ҳам, ошпаз қизга ҳам кўча эшигини очмасликни тайинлади. Аммо кичик уйларда бу талабни бажариш амри маҳол эди. Эшикни тақиллатиб келган одам ичкаридан шарпалар эшитилиб тургач, уйда ҳеч ким йўқ экан, деб ишона қолармиди? Хизматчи қиз ҳам, ошпаз ҳам бир-икки марта буйруқни адо этишди. Кейин беиҳтиёр равишда эшикни очадиган бўлишди. Эшик тақиллатган аёлнинг таъзияга келганини англаб “Вой эсгинам қурсин, очмаслигим керак эди-ку?” деб афсусланишдан бошқа чоралари қолмади.\nШукрийя хоним турли чора-тадбирларни кўллашига қарамай, қизинининг ярасини янгиловчи таъзиялардан асрай олмади. Сабрийя хоним кундан кунга сўлиб бораверди. Оқибат шу бўлдики, Жамолнинг вафотидан бир ярим ой ўтиб, бу уйдан иккинчи тобутни кўтариб чиқишди. Тобут ичида Аллоҳдан сабр тиланган бечора аёл ётарди. Унга сабр тилашган эди, ўғлининг ёнига бориб ётиш насиб этди. Меҳрибонларча билдирилган таъзияларнинг сел каби оқими унга ўлимҳадя этди.\nЕркаклар тобутни кўтариб чиқиб кетишгач, Сабрийя хоним ўтинхонага кириб, жўвани эслатувчи кичикроқ бир ғўлани танлаб олди. Унинг қарори қатъий эди: биринчи бўлиб таъзиядан сўз очган хотинни шу ғўлача билан уради! Ҳар ҳолда у меҳрибонлардан бирининг йиғи аралаш гаплари шундай бўлади:\n“Гўзал қизингиз Сабрийя қани энди! Бечора онаси билан эрини кимларга ташлаб кетди! Гўр деганлари кимларни ўзига тортиб кетмайди! Бечора Шукрийягина, бошларингга шунчалар ҳам кулфат тушадими, а! Бу ғамларга қандай чидайсан энди! Энди Аллоҳ сенга сабр берсин! Йиғла, тўйиб-тўйиб йиғлаб ол! Ичингдаги барча захар-захқумларни чиқариб ташла!”\nТобут кўтарганлар кўздан йўқолгунича кўчада фарёд уриб турган хотинлар йиғи-сиғи билан ичкарига қайтаётганларида Шукрийя хоним ўйлаганини амалга оширди. Сабр тилашга оғиз жуфтлаган биринчи хотинни бошига ғўлача билан урди! Тўпланганлар аввалига саросимага тушдилар. Сўнг “Бахти қаро кампир набираси билан қизининг ўлимига чидай олмай ақлдан озибди”, деган хулосага келдилар. Эртасига маҳаллий раҳбарият томонидан зарур ҳужжатлар тўлдириб берилгач, кампир жиннихонага жўнатилди.\nШундан сўнг таъзияга келиб, Шукрийя хонимнинг ҳамласидан қутулиб қолганлар ҳувиллаб ётган уйга кириб афсуслар билан бош чайқардилар. Улар кимга таъзия билдиришни, кимнинг ҳузурида ғамли кўз ёшлари тўкишни билмасдилар. Уларнинг: “Қандай бахтсизлик экан бу! Сабрийя ўлибди! Онаси жиннихонага тушибди! Наҳот бу уйда таъзия билдириладиган ўлик эгаси қолмаган бўлса! Энди кимга “Аллоҳ сизга сабр берсин!” деб кетамиз?”- дейишларидан ўзга чоралари йўқеди.\nТаъзия келаётган хотинларнинг бундай гапларини хизматчи қиздан эшитган Шукрийя хоним чиндан ҳам ақлдан озди. Унинг ростданам жинни бўлиб қолиши ҳеч кимни ажаблантирмади. Ҳаммага бу табиий бир ҳолдай кўринди.\nТурк тилидан Тоҳир Малик таржимаси