Айседора ДУНКАН (1877–1927) САҲНАДАГИ АФРОДИТА – Jahon adabiyoti\nАмерикалик буюк раққоса Айседора Дункан ХХ аср дунё санъатининг энг машҳур намояндаларидан биридир. 1877 йил 27 майда Американинг Сан-Франциско шаҳрида таваллуд топган раққоса умри бўйи жаҳон кезиб, санъатига муносиб макон излаб ўтди. Айседоранинг ҳаёти ўзи айтиб ўтгани каби фақат икки буюк йўл – санъат ва муҳаббат йўлидан иборат эди. Раққоса ярим асрлик умри давомида ҳаётнинг ҳар қандай мушкилотларида ҳам шу икки йўлдан чекинмайди. У дунёнинг ҳеч бир қонун ва чекловларига қулоқ тутмай, фақат қалб амри-ла яшаб ўтди. У фақат табиатга, унинг мукаммал қонунларига ва албатта, табиатнинг бир қисми бўлган ўз жисмининг қудратига ишонарди. Эркинликка ташна руҳи, қалб туйғулари рақсларида акс этар, ўзгаларни ҳайратга соларди.\nШу билан бирга, Айседоранинг фавқулодда истеъдоди, бўйсунмас, ўжар феъл-атворини, ижтимоий-диний чегараларга мувофиқ тушмайдиган ўзгача хулқ-атворини жамиятнинг аксар қисми қабул қила олмасди. Аммо Айседора уларни бошқа йўл билан – санъати билан таслим этарди. Кичкинагина жуссаси билан жаҳоннинг неча-неча улкан саҳналарида илҳомини тўсувчи ҳар қандай либосу тақинчоқлардан холи, яланг оёқда чир айланиб рақс тушган бу аёл “муза”га қиёс этилиши бежиз эмасди. Санъатда инқилоб ясаш, янги йўллар очиш фақатгина фавқулодда истеъдод соҳибларига насиб қилган. Айседора Дункан ўзини ҳеч қачон реал ҳаётда яшаётган жамиятнинг бир вакили, шунчаки бир тирик жон деб эмас, худди қадим юнон афсоналарининг давоми, бугунги дунёнинг афсоналар яратишга қодир қаҳрамони сифатида ҳис этиб яшаган. Ҳатто унинг бетакрор кинокадр янглиғ ўлими ҳам дунёга янги афсона бўлди.\nБуюк раққоса шон-шуҳратнинг мисли кўрилмаган чўққиларини забт этган паллаларида унга ўз ҳаёти ҳақида китоб ёзишни таклиф қилишади. 1927 йилда у ўз ҳаёти ҳақидаги хотиралари ва кечинмаларини ёза бошлайди. Аммо бу китобни ёзиб тугатолмайди. У 1927 йилнинг 14 сентябрида автоҳалокатда вафот этади.\nҚуйида Айседора Дункан автобиографик китобининг қоғозга туширишга улгурган қисмидан айрим бобларни эътиборингизга ҳавола этмоқдамиз. Буюк раққосанинг шахсий олами ва фавқулодда истеъдоди ҳақида ўз тилидан баён этилган сўзлар сизни бефарқ қолдирмайди, деган умиддамиз.\nМенга илк бора ҳаётим ҳақида китоб ёзишни таклиф қилишганида очиғи, даҳшатга тушдим. Мени чўчитган нарса – ҳаётим бирор роман бўлгулик қизиқарли эмаслиги ёки кинофильмлардагидек саргузаштларга бой бўлмагани ва ёхуд ёзган китобимнинг шов-шув бўлиш-бўлмаслиги ҳақидаги хавотирлар эмас, шунчаки уни ёзиш даҳшати олдимда тургани эди!\nБиз ўзимиз ҳақимиздаги ҳақиқатни қандай қилиб ёзамиз? Уни биламизми ўзи? Биз ҳақимизда атрофда жуда кўп тасаввурлар мавжуд. Масалан, ўз шахсий фикримиз, дўстларимизнинг фикрлари, севган инсонимизнинг фикри, борсин, яна душманларимизнинг фикри…\nМенда ўзим ҳақимдаги фикрларни барчасини билиш имконияти бор: эрталаблари менга қаҳва билан бирга келтирилган газеталардан ўзим ҳақимда ёзилган тақризларни ўқиб бораман. Биридан “маъбудалардек гўзал”лигим, даҳолигим тўғрисидаги мақтовларни ўқиб хурсандчилигим аримай турганда, бошқа саҳифада истеъдодсизлигим, беўхшовлигим, ҳақиқий илоннинг ўзи эканлигим ҳақида ёзилган фикрларга дуч келаман. Кейинчалик ижодим ҳақидаги танқидларни ўқимай қўйдим. Чунки, айрим аҳмоқона гаплар кайфиятимни бузар ва ярамас туйғуларимни қўзғотарди. Аммо мен фақат яхши фикр-мулоҳазаларни ёзишларини ҳам талаб қила олмасдим.\nБерлинда бир танқидчи менинг мутлақо мусиқий қобилиятга эга эмаслигимни таъкидлаб, ҳақоратларга кўмиб юборди. Мен уни айтган фикридан қайтариш қўлимдан келишига қатъий ишончимни билдириб қўйиш учун кўришишни илтимос қилиб хат ёздим. Бир куни у келди. Столда рўпарама-рўпара ўтириб, нақ бир ярим соат давомида ўзимнинг мусиқа туфайли юзага келадиган томошабоп тана ҳаракатларим, мусиқа ва рақс ҳақидаги шахсий назарияларим ҳақида шарҳ бердим. Сездимки, бу жаноб жуда салобатли ва қуруқ экан. Лекин мени тамоман ҳайратга солгани, шунча сўзларимдан кейин у чўнтагидан эшитиш найчасини олиб қулоқлари мутлақо кар эканини, ҳатто эшитиш найчасини тақиб томоша залининг биринчи қаторида ўтирганда ҳам оркестрни деярли эшитмаслигини айтганида бўлди! Билиб-билмай айтган аччиқ фикрлари менга неча тунлар азоб берган одам мана ким бўлиб чиқди…\nАтрофимиздагилар ҳар хил нуқтаи назарлардан бизда турли одамларни кўрар экан, китобда одам ўзини қандай тасвирлаши мумкин? Ўзимни иффатли Мадонна, Мессалина, Магдалина ёки Кўк Пайпоқ каби тасвирлайми? Менинг барча саргузаштларимни бошидан кечирган аёл образини қаердан топай?\nАёлми, эркакми, ҳаёт ҳақиқатларини ёзсагина буюк асарлар яратилади. Лекин ўз ҳаёти ҳақидаги мутлақ ҳақиқатни ёзишга ҳеч ким ботина олмайди. Жан-Жак Руссо қалбининг сирли, энг тубда яширинган ўй ва фикрларидан пардани юлиб олди, натижада унинг буюк асари дунёга келди. Уолт Уитмен эса Америкага ҳақиқатни ошкор қилди. Унинг китоби бир вақтлар “ахлоқсизлик” дея тақиқланган эди. Эндиликда бу ифода бизга бемаъни туюлади.\nҲеч бир аёл ўз ҳаёти ҳақида тўлиқ ҳақиқатни айтмаган. Аксарият машҳур аёлларнинг таржимаи ҳоллари асл ҳаёт ҳақида ҳеч бир тушунча бермайдиган майда деталлар ва латифаларга тўла юзаки ҳисоботдан иборатдир. Улар шодлик ва изтиробнинг буюк дақиқалари ҳақида ажабланарли тарзда лом-мим демайдилар.\nМенинг маҳоратим, санъатим – ўз борлиғим ҳақидаги ҳақиқатни имо ва ҳаракатлар орқали ифодалашга уринишдир. Спектаклларимда тўпланган омма олдида тортинмаганман. Уларга қалбимнинг пинҳон ҳаракатларини ошкор этганман. Умрим бино бўлибдики, рақсга тушаман.\nБоланинг феъл-атвори она қорнидаёқ аниқ бўлади. Онам менга ҳомиладорлик чоғида жуда аянчли аҳволда бўлиб, кучли руҳий изтиробларни бошидан ўтказган. Унинг музлаган устрица лар ва шампандан бошқа нарса билан овқатланишга имкони бўлмаган. Қачон рақсга туша бошлаганим ҳақидаги саволларга мен доим шундай жавоб бераман: “Онамнинг қорнида эканлигимда, Афродитанинг таоми – устрица ва шампан таъсири остида бўлса керак…”\nЎша пайтда онам кўп фожиаларни бошидан кечирган, шунинг учун “туғилажак бола рисоладагидай бўлмаса керак” деб ўйлар, эси пастми, майибми, махлуқсифат бир жон туғилади, деб ишонган экан. Дарҳақиқат, мен дунёга келишим билан зўр бериб қўлларим ва оёқларимни ҳаракатлантира бошлаган эканман. Онам эса ҳаяжон билан: “Кўряпсизларми, мен тамомила ҳақман, бола тентак!”, деб хитоб қилган экан. Кейинчалик эгнимга болалар кийимчасини кийдириб, мени стол ўртасига қўйишганида, чалинган ҳар қанақа оҳангга рақсга тушаверадиган бутун оила ва дўстларининг овунчоғига айланган эканман.\nМен денгиз бўйида туғилганман ва ҳаётимдаги мисли кўрилмаган ҳодисалар унга яқин жойларда кечган. Менинг дастлабки рақсларим шаксиз тўлқинлар ритмидан туғилган. Мен денгиз кўпигидан чиқиб келган Афродита буржи остида туғилганман, унинг юлдузи чарақлаганида мен учун хуш воқеалар содир бўлади. Бундай пайтларда ҳаётим енгил кечади ва фақат ижод қилишим мумкин. Бу юлдузнинг кўринмай қолиши, одатда, қатор бахтсизликлар келтиришини ҳам сездим. Бизнинг кунларимизда астрология илми эҳтимол қадимги мисрликлар ва халдейлар давридаги каби маънога эга эмасдир, лекин бизнинг руҳоний ҳаётимиз сайёралар таъсири остида бўлади. Агар ота-оналаримиз буни яхшироқ билганларида, янада чиройли болаларни дунёга келтириш учун юлдузлар илмини ўрганган бўлардилар.\nБундан ташқари, инсон ҳаёти унинг денгиз ёки тоғ ёқасида туғилганига қараб турлича шаклланади, деб ҳисоблайман. Тоғлар менда нотинчлик, ўнғайсизлик ва қаергадир қочиб кетиш ҳиссини пайдо қилганидек, денгиз ҳамиша ўзига тортиб келган. Денгизда мен ернинг асири эканлигимни ҳис этаман. Тоғ чўққиларига қараб, саёҳатчилар каби завқланолмайман, улардан тезроқ учиб ўтишга ва халос бўлишга ҳаракат қиламан. Менинг ҳаётим ва санъатим денгиз билан туғилган.\nОнамдан ёшлигимизда камбағал бўлганлиги учун миннатдор бўлишим керак. У хизматчи ва гувернанткаларни ёллай олмасди, бу вазифага бола чоғимдаёқ мен бевосита масъул эдим. Онам мусиқачи эди, бир бурда нон топиш учун мусиқадан сабоқ берарди. У кун бўйи уйда бўлмас, баъзан кечалари ўқувчиларининг уйларига бориб дарс берарди. Мен ҳибсхонага ўхшаб туюлган мактабни ташлаганимда бирам озод эдим. Денгиз бўйида ёлғиз юришим ва ўз хаёлларимга берилишим мумкин эди. Доимий равишда энагалари ва мураббийлари етовида юрувчи башанг кийинган болаларга раҳмим келарди. Ҳаётда уларга қандай имкониятлар берилган?\nОнам жудаям банд бўлиб, биз болалари дуч келиши мумкин бўлган хавф ҳақида ўйлашга вақти бўлмасди. Шу боис акаларим билан баъзан онамизни қаттиқ ташвишга солгулик саргузаштларга берилардик. Бахтимизга онам булардан бехабар қоларди. Айни ўша ёввойи ва ҳеч нарсадан тап тортмайдиган болалигим ва у яратган озодлик билан рақс илҳомига муяссар бўлган эдим. Мен болалар ҳаётини ёппасига бахтсиз қиладиган доимий “мумкин эмас” деган сўзни мутлақо эшитмай ўсганман.\nМактабга жуда эрта, беш ёшимда борганман. Менимча, онам ёшимни аниқ айтмаган бўлса керак. Чунки, мени қолдириб, ишга кетиши учун бирор жой керак бўлган. Инсон ҳаётида кейинчалик нима қилиши кераклиги болалигидаёқ маълум бўлади, деб ўйлайман. Мен эса ўша пайтлардаёқ раққоса ва инқилобчи эдим. Ирланд оиласида тарбия топган онам отамнинг кўзига доим рашкчи католик аёл бўлиб кўринган. У тўрт боласи билан отамдан ажрашди. Шу дамдан бошлаб унинг католиклик эътиқоди ҳам маълум даражада маъносини йўқотган.\nДарвоқе, онам, сентименталлик – бўлмаган нарса деган қарорга келиб, бизга кичкина эканлигимиздаёқ Рождество бобонинг сирини очди. Натижа шу бўлдики, ўқитувчи мактабда Рождество байрамида ширинликлар ва конфетлар тарқатиб, “Қаранглар, болалар, Қорбобо бизга нималар олиб келди” деганида, мен ўрнимдан туриб, тантанавор оҳангда “Мен сизга ишонмайман, ҳеч қанақанги Қорбобо йўқ”, деб айтдим. Ўқитувчи жуда қизишди. “Конфетлар фақат Қорбобога ишонадиган қизлар учун”, деди у. “У ҳолда менга конфетларингиз керак эмас”, дедим мен ҳам. Ўқитувчи баттар қизишиб кетди ва мени олдинга чиқариб, бошқаларга ибрат бўлиши учун полга ўтиришимни буюрди.\n“Мен алдовга ишонмайман, – қичқирдим мен. – Онам Қорбобо бўлиш учун камбағаллик қилишини айтган, фақат бой оналаргина Қорбобони бор этиши ва совғалар тайёрлаши мумкин”.\nЎқитувчи мени ушлаб олиб полга ўтқизмоқчи бўлди, лекин мен оёқларимни тираб олдим. Мақсадига етолмагач, мени бурчакка турғазди, лекин мен ўша ерда туриб ҳам “Қорбобо йўқ! Қорбобо йўқ!”, деб қичқиришда давом этдим, охир-оқибат у мени уйга жўнатиб юборишга мажбур бўлди.\nЙўл бўйи “Қорбобо йўқ!” деб бақириб келдим. Конфетлардан мосуво қилиб, айтилган ҳақиқат учун жазолаганларида мен ҳис этган адолатсизлик туйғуси ҳеч қачон хотирамдан ўчмади. Онамга “Ахир мен ҳақ эдимми? Қорбобо йўқ-ку”, деганимда, у “Қорбобо йўқ, фақат ўз руҳинг сенга ёрдам бериши мумкин”, дея жавоб берди.\nМенимча, мактабда бола оладиган умумий таълим мутлақо фойдасиз. Эсимда, мактабда мени энг хаёлпараст, синфда энг қолоқ, умидсиз ва аҳмоқ ўқувчи деб ҳисоблашарди. Ҳаммаси дарсда айтилганини ёдда сақлаб қололмаслигим билан боғлиқ эди. Ҳақиқатдан ҳам, мен гап нима ҳақида бораётганини умуман тушунмасдим. Синф машғулотлари мен учун ўта зерикарли эди. Дарслар давомида соат милларига қараб, озод бўлиш онларини кутиб ўтирардим. Ҳақиқий таълимни эса мен кечқурун, онам Бетховен, Шуман, Шуберт, Моцарт ёки Шопендан куй чалиб берганида ва Шекспир, Шелли, Китс ва Бёрнсдан ўқиб берганида олардим. Бу соатлар мени тўлиқ ўзига мафтун этарди. Онам шеърларнинг катта қисмини ёддан ўқирди.\nБир сафар ўқитувчи ҳар бир ўқувчи ўз ҳаётини ёзиб келишини талаб қилганида, менинг ҳикоям тахминан қуйидагича эди: “Беш ёшда эканимда уйчамиз йигирма учинчи кўчада эди. Биз у ерда қололмадик, чунки квартира учун пул тўлай олмадик ва ўн еттинчи кўчага кўчиб ўтдик. Пулимиз оз эди, уй эгаси бизни тинч яшашга қўймаган. Кейинчалик йигирма иккинчи кўчага ўтдик. Кейин яна ўнинчи кўчага кўчдик”. Ҳикоя шу тариқа ҳисобсиз кўчишлар билан давом этди. Уни ўқиб бериш учун ўрнимдан турганимда ўқитувчи жуда аччиқланди. У буни бемаъни ҳазил деб ўйлади ва мени бошлиқ олдига жўнатди. У эса онамни чақирди. Бечора онам иншомни ўқиб йиғлади ва унда фақат ҳақиқат ёзилган деди. Бизнинг ҳаётимиз шундай дарбадар кечган эди.\nЛекин мен уйимизда камбағалликдан азоб чекканимни эслай олмайман, негаки, ҳаммаси қандай бўлса шундай қабул қилинарди. Мен фақат мактабда азоб чекардим. Ёдимда қолгани шуки, умумий мактаблар тизими ахлоқ тузатиш муассасаларидаги каби ўта аянчли эди. Менинг эса доим бундан ғазабим қайнарди.\nОлти ёшларимда онам уйга қайтар экан, қўшниларнинг ҳали юришни ҳам билмайдиган гўдакларини тўплаб, уларни полга ўтқазиб қўлларини ҳаракатлантиришни ўргатаётганимни кўриб қолган. Тушунтириб беришимни сўраганида, мен унга бу менинг рақс мактабим эканини айтганман. Онам бундан завқланиб, рояль олдига ўтириб, куй чала бошлайди. Бир оз вақт ўтиб теварак-атрофдаги қизчалар ёнимга кела бошлашди, уларнинг ота-оналари ўқиш учун оз-оздан пул ҳам тўлай бошладилар.\nЎн ёшга тўлганимда синф жуда кенгайиб кетди ва онамга мактабга бориш фойдасиз эканини билдирдим. Бу вақтни бекор ўтказиш, мен пул топа олар эканман, буни ундан муҳимроқ деб ҳисобладим. Бувимнинг тарбиясидаги Елизавета опам ҳам кейинчалик бизникига кўчиб келди ва у ҳам дарс бера бошлади. Мактабимиз анчагина шов-шув бўлганди, биз Сан-Францисконинг энг бадавлат хонадонларида дарс берардик.\nМен ҳеч қачон отамни кўрмаганман, чунки онам эмизикли чоғимдаёқ у билан ажрашган. Бир сафар холаларимнинг биридан отам борми-йўқми, деб сўраганимда: “Сенинг отанг онангнинг ҳаётини хазон қилган шайтон эди”, – деб жавоб берганди. Ўшандан бери отамни расмли китоблардаги шохлари ва думи бор шайтон кўринишида чизардим. Мактабда оталар ҳақида гапирилганда, жим турар эдим.\nЕтти ёшдалигимда биз учинчи қаватдаги икки хонали бўш уйда яшардик, бир куни қўнғироқ чалинганини эшитиб, эшикни очдиму бошига цилиндр кийган жуда чиройли бир жанобни кўрдим. У мендан сўради:\n– Дункан хонимнинг квартирасини менга кўрсатиб юборолмайсизми?\n– Мен Дункан хонимнинг қизиман, – деб жавоб бердим.\n– Наҳотки бу менинг маликам Мопсик бўлса? – сўради нотаниш одам. (Гўдаклик чоғимда у мени шундай атаган экан). У бирданига мени қучоқлаб олиб, ўпичлар ва кўзёшларга кўмиб ташлади. Мен бундай хатти-ҳаракатдан ҳайрон бўлиб, унинг кимлигини сўрадим.\n– Мен сенинг отангман – деди у кўзида ёш билан.\nМен бундан ҳаяжонга тушдим ва уйдагиларга айтиш учун югурдим.\n– Бир киши келди, менга отангман, деяпти.\nОнам бирдан ранги оқарган, асабийлашган ҳолда ўрнидан турди ва бошқа хонага кириб, ичкаридан қулфлаб олди. Акаларимдан бири каравот тагига яширинди, иккинчиси шкаф ичига. Опамнинг эса жазаваси тутди.\n– Унга айтинглар, кетсин, кетсин, – деб бақиришарди улар.\nМен тамоман лол эдим, лекин одоб сақлаган ҳолда даҳлизга чиқдим ва:\n– Уйимиздагилар ўзларини ёмон ҳис қилишяпти, бугун ҳеч кимни қабул қилолмайдилар, – дедим.\nНотаниш одам қўлимдан ушлади ва у билан бироз айланишимни сўради. Биз зинадан пастга тушиб, кўчага чиқдик. Мен бу чиройли одам менинг отамлигини ва тасаввур қилганимдек унинг ҳеч қандай думи, шохлари йўқлигини ўйлардим, ёнида ҳаяжон билан сакраб-сакраб юрардим. У мени пишириқлар цехига олиб борди, музқаймоқ ва ширинликларга кўмиб ташлади. Уйга ёввойи шодлик билан қайтдим, лекин оилам тушкун кайфиятда эди.\n– У шунчаки ажойиб одам, эртага яна келиб, музқаймоқ билан меҳмон қилмоқчи, – дедим.\nЛекин уйдагилар уни кўришни истамадилар, отам эса Лос-Анжелесдаги бошқа оиласи ёнига қайтди. Бу воқеадан кейин то яна тўсатдан пайдо бўлмагунича отамни кўрмадим. Онам энди бироз юмшаган, ҳатто у билан кўришишга рози бўлганди. Отам бизга катта рақс заллари, теннис майдони, омбори ва шамол тегирмони бор чиройли уй совға қилди. Совғадан шу нарса маълум бўлдики, отамиз омади чопиб, тўртинчи марта бойиб кетган. У ҳаётида уч марта катта бойлик орттирган ва уч марта барини йўқотган. Вақт ўтиши билан тўртинчи бойлик ҳам совурилди. Шу билан бизга берилган уй ҳам, бошқа нарсалар ҳам қўлдан кетди. Биз бу уйда яшай бошлаганимизда, оиламиз билан омборхонада кичик театр ташкил қилиб, томошалар ташкил этардик. Мен рақс тушардим, Августин шеър ўқирди, Елизавета ва Раймонд иштирокида комедия қўйиларди.\nХонавайрон бўлишидан аввал отам билан кўришганимизда у кишининг шоир эканини билдим. Унинг бир шеъри бор эди, унда менинг бутун ҳаётим, шуҳратим олдиндан башорат этилгандек эди гўё.\nОтам ва онамнинг таржимаи ҳоли менинг ҳаётимга катта таъсир ўтказган. Бошқа жиҳатдан эса ақлимни сентиментал романлар ўқиш билан тўйинтирганман. Никоҳнинг амалий натижаси, қўрқинчли “ажрим” сўзи онгимнинг таъсирчан қаватларига муҳрланиб қолган эди. Буларнинг ҳаммасига жавобни ўзим топишга уринардим, чунки бировдан сўрай олмасдим.\nЎқиган романларимнинг кўпчилиги тўй ёки бахт-саодат билан тугарди. Лекин Жорж Элиотнинг “Адам Вид”и каби айрим китоблар сюжетида турмушга чиқмаган қиз, ношуд фарзанд ва бечора онанинг бошига тушган қўрқинчли шармандаликлар учраб турарди. Бундай ҳолларда аёлга нисбатан адолатсизликлар менга қаттиқ таъсир қиларди. Мен ўз ота-онамнинг ҳаёти мисолида аёллар озодлиги, аёл ўз ихтиёри билан фарзандлар дунёга келтириши учун, никоҳ деган расмиятга қарши курашиш учун яшашга қарор қилдим.\nЎн икки ёшли қизалоқнинг бундай хулосага келиши жуда ажабланарли туюлади, лекин ҳаётий шароит мени чиндан эрта улғайтирганди. Мен никоҳ ҳақидаги қонунларни ўргана бошладим ва аёлларнинг қуллик даражасига тушиб қолганидан туғёнга келдим. Эрли аёллар, онамнинг дугоналарини юзига тикилиб, ҳар бирида куйдириб, кул қилган рашк аломати ва қуллик тамғасини кўрдим. Шундагина мен ҳеч қачон бундай ҳолга тушмайман, деб онт ичдим. Бу онт қайсидир маънода мени онамдан бегоналаштирган, одамлар, бутун дунё менинг йўлимни нотўғри деб тушунган. Аммо мен ўзлигимни шундай асраб қолдим. Никоҳнинг йўқолиши – шўро ҳукумати томонидан қўлланган ижобий чоралардан биридир. Икки шахс китобга имзо қўяди, уларнинг имзоси остида эса: “Ушбу имзо никоҳланувчиларнинг ҳеч қандай мажбуриятини истифода этмайди ва икки томондан исталган бирининг хоҳиши билан ноқонуний деб ҳисобланиши мумкин”, деган мазмунда изоҳи бор. Бундай никоҳ эркин фикрловчи аёл рози бўлиши мумкин бўлган ягона шартнома бўлиб, қачонлардир мен имзо чеккан никоҳ шартлари ҳам шундай шаклда эди.\nҲозирги вақтда бу қарашларни озми-кўпми эркин фикрловчи аёллар тушунишади. Лекин йигирма йил олдин менинг турмушга чиқишдан бош тортганим ва аёлларнинг никоҳдан ташқари бола туғиш ҳуқуқи борлигига шахсий намуна кўрсатишим катта жанжалларга сабаб бўлган.\nОнам туфайли болаликдан барчамизнинг йўлимиз мусиқа ва шеърият билан боғланди. У кечқурунлари соатлаб рояль чалар, гоҳ мусиқага, шеър ўқишга бутунлай берилиб кетганида бизни ҳам унутиб қўяр ва атрофда кечаётган ҳамма нарсага бефарқ бўлиб қоларди.\nАвгуста холам ҳам ниҳоятда истеъдодли бўлган. У чиройли овози билан келажакда ёрқин қўшиқчи бўлиши мумкин эди. Лекин уларнинг ота-оналари санъатга оид ҳамма нарсани Иблисдан деб ҳисоблашган. Бошқача айтганда, унинг ҳаёти Американинг пуританча руҳи қурбони бўлган. Илк Америка келгиндилари олиб келган бундай тушунчалар санъаткорлик қобилиятга эга саноқсиз тақдирларни ҳалок этган!\nҲозирги кунда санъаткор аёлларга нисбатан бундай қарашлар ўзгарган. Биз томиримизда ирланд қони билан ушбу пуританча ҳукмларга болаликданоқ қарши турганмиз.\nБиз яшаган жамиятнинг биқиқлигига, турли чекловларга қарши мурғак руҳимда уйғонган исён туфайли менда нима учундир мислсиз кенглик бўлиб туюлган Шарққа талпиниш ҳисси ўсиб борарди. Шунинг учун мен яқинларимга “Биз бу ерни тарк этишимиз керак, биз бу ерда ҳеч қачон ҳеч нарсага эришмаймиз”, деган сўзларни кўп такрорлаганим эсимда.\nОиламдагилар ичида энг уддабурони мен эдим. Уйда егани ҳеч вақо қолмаган пайтлари қассобхонага бориб, нигоҳларим билан қассобнинг бизга қўй гўштли котлетлар беришига мажбур қилардим. Ишонтириш қобилиятим учун қарзга нон олгани нонпазнинг олдига юборишарди. Булар менга қизиқарли саргузашт бўлиб туюларди. Уйга ўйинга тушиб, ўлжани кўтариб, ўзимни катта йўлдаги қароқчидек ҳис қилиб кириб келардим. Бу яхши тарбия эди, чунки баджаҳл қассобларни аврашни эплар эканман, кейинчалик баджаҳл театр антрепренерларига (тадбиркорларига) қарши тура олиш малакасини ўргандим.\nБиз оилавий ўқитувчилик қилиб кун кўрардик. Мен болаларга рақс ўргатиш учун уйда мактаб очдим. Биз сабоқларимизни янги рақс тизими деб атадик, аслида ҳеч қандай янги тизим йўқ эди. Мен миямга нима келса, гўзалликка йўғиргандим, ўз хаёлотим билан бироз кўпиртиргандим. Биринчи рақсларимдан бири Лонгфеллонинг “Мен бўшлиққа камон отдим” поэмаси эди. Болаларга шеър ўқиб, уларни ишора ва ҳаракатларимни такрорлашга ўргатардим. Кечалари онам мусиқа чалар, мен эса рақслар ўйлаб топардим. Кечқурунлари уйимизга келиб турадиган дўстимиз, ёқимли бир кампир мен унга Фанни Эльслерни эслатишимни айтарди ва бизга унинг ютуқлари ҳақида гапириб берарди. “Айседора иккинчи Фанни Эльслер бўлади”, – дерди ва менда шуҳратпараст орзулар уйғотарди.\nУ онамга мени Сан-Францискодаги машҳур балетмейстерга олиб боришни тавсия қилди, лекин менга унинг дарслари ёқмади. Ўқитувчи менга оёқ учида туришни буюрганида, нега деб сўрадим. У эса “чунки бу чиройли” деб жавоб берди.\n– Бу аҳмоқлик ва нотабиий, – эътироз билдирдим мен.\nУчинчи дарсдан кейин у ерга қайтиб бормадим. Чунки у рақс деб атаётган, нуқул куч сарфланадиган ва қўпол гимнастика фақатгина хаёлларимни чекларди. Мен эса бутунлай бошқача рақсни орзу қилардим. Уни қандай бўлишини аниқ тасаввур қилолмасдим, лекин кўринмас, ҳали номаълум оламга қараб борардим. Калитни топсам бўлди, унга кириб оламан деб ҳисоблардим. Болалигимданоқ санъатим ўзимда яширин ва онамнинг қаҳрамонона ва саргузаштларга мойил руҳи туфайли бўғилмаган эди. Одам умрида нима қилиши керак бўлса, шуни болалигиданоқ бошлаши керакдек туюлади. Шуниси қизиқки, аксарият ота-оналар болаларига мажбурий маълумот олиб бериш билан уларни тобора маиший ҳаётга итариб, ҳаётда гўзаллик ва оригинал нимадир яратиш учун ҳар қандай имкониятдан маҳрум қилаётганликлари ҳақида ўйлашармикин? Бир жиҳатдан бу ҳам керак, йўқса, ким ҳам бизга ўзларини худди тараққий этган ва жамиятга ўта кераклидай сезувчи банклару магазинлар ва ҳоказо ташкилотлардаги минглаб ходимларни берарди.\nОнам ҳам мажбурий таълим орқали бизни ҳаётга мослашган фуқароларга айлантириши мумкин эди. Аммо баъзан етишмовчиликдан сиқилаётганида: “Нега тўрталангиз ҳам санъаткорсизлар, бирорта амалий фойдаси тегадиган соҳани танлаган киши йўқ” – деб қайғуриб қўярди. Лекин биз ҳаммамиз унинг гўзал ва исёнкор қалби туфайли санъаткор бўлганмиз. Онам моддиятга ўта бефарқ муносабатда бўлган ва бизни ҳам уйлар, мебеллар, умуман, буюм шаклидаги ҳар қандай мулкка улкан бепарволик билан қарашга ўргатган. У кишидан ўрнак олганим учун умримда ҳеч қачон қимматбаҳо тақинчоқ тақмаганман. Биз уларнинг ҳар қандайига ортиқча юк деб қараганмиз.\nМактабни ташлагач, китоб ўқишга қизиқдим. Биз яшаётган Окландда оммавий кутубхона бор эди, мен қанча узоқда яшасак ҳам ўша ёққа чопар эдим. Кутубхонани ажойиб ва гўзал аёл, калифорниялик шоира Айна Кулбрит бошқарарди. У ҳар сафар яхши китобларни сўраганимда хурсанд бўлаётгандек туюлар, чиройли кўзлари аланга ва эҳтирос билан ёнарди. Кейинчалик билдимки, менинг отам бир маҳаллар шу аёлга жуда қизиқиб қолган экан. Эҳтимол, у отамнинг ўтмишдаги энг кучли муҳаббати бўлгандир шу сабабдан ғайритабиий куч мени унга тортган бўлиши мумкин.\nБу вақтда мен Диккенс, Теккерей, Шекспир асарларини яна минглаб яхши ва ёмон романларни бир четдан ямлаб ўқиб чиққандим. Мен роман ёзишга ҳам уриниб кўрдим, ундан ташқари, ўзим бутун материалини тайёрлаб, газета ҳам нашр қилардим. Буям камлик қилгандай, кундалик дафтар тутардим. Кундалигим учун шартли рақамлар ўйлаб топганман, негаки ўша вақтда бошқалардан катта бир сирни яшираётгандим – мен севиб қолгандим.\nБолалар синфларидан ташқари яна бир нечта катта синф ўқувчиларини ҳам олгандик, уларга опам ўша пайтда “дунёвий рақслар” деб аталадиган, яъни вальс, мазурка, полька ва бошқаларни ўргатарди. Бу ўқувчилар орасида иккита ёш одам бор эди: бири – шифокор, иккинчиси – аптекачи. Аптекачи ҳайратланарли кўркамлиги билан ажралиб турарди ва исмиям ғалати – Верной эди. Мен ўшанда ўн бирга киргандим, лекин катталардек сочимни тепага турмаклаб, узун кўйлак киярдим. Кундалигимга телбаларча севиб қолганимни ёзгандим ва аниқки, шундай бўлган эди ҳам. Билмадим, буни Верной билганмиди, йўқми, чунки мен ўз эҳтиросларимни ошкор қилишга жуда уялар эдим. Биз у билан рақсга тушгани балл ва кечаларга борардик. Кейин уйга қайтиб, ҳаяжондан тонггача кундалигим устида ўтирардим. Кундузи у аптекада ишлар, мен эса бир марта ёнидан ўтиш учун бир неча миль юриб борардим. Бир оғиз “Салом” деб айтиш учун жасорат йиғиб кирардим. Унинг қаерда яшашини ҳам билдим ва унинг деразасидан тушган нурга қараб туриш учун кечқурунлари атайлаб борардим. Бу қизиқиш икки йил давом этди ва жуда қаттиқ изтироб чекаётгандай туюлдим. Охир-оқибат у окландлик оқсуяк қиз билан бўладиган тўйини эълон қилди. Армон тўла қайғумни кундалик саҳифаларига тўкдим ва ҳозиргача тўй кунини уни оқ либос кийган рангпар қиз билан ёнма-ён черков бўйлаб бораётганини кўрганимда нималарни ҳис қилганимни эслайман. Шундан кейин мен у билан кўришмай қўйдим.\nСан-Францискодаги чиқишларимнинг бирида пардозхонамга оппоқ сочли, аммо ёш кўринадиган чиройи бир жаноб кирди. Мен уни дарҳол танидим. Бу Верной эди. Шунча йил ўтгандан кейин мен унга ўсмирлик эҳтиросларимни айтишим мумкиндек туюлганди. Бу уни завқлантиради деб ўйладим, лекин у ўлгудек қўрқиб кетди ва хотини – эрининг муҳаббатини сақлашда давом этаётган ўша рангпар қиз ҳақида гапира кетди.\nБиринчи муҳаббатим шундай эди. Мен телбаларча севиб қолгандим ва шундан кейин бошқа севмайман деб ўйлардим. Ҳозир мен сўнгги жўшқин ва ҳалокатли тутқаноқдан тузаляпман. Агар шундай ифода қилиш мумкин бўлса, мен ҳаётимнинг сўнгги пардаси олдидаги антрактдан фойдаланган ҳолда ўзимга келяпман ёки пьеса аллақачон тугаган?\nҚайноқ июнь кунларида бувимдан қолган қадимги тақинчоқлар ва чўнтакда йигирма беш доллар билан Чикагога етиб келдик. Дарҳол ангажемент (вақтинчалик шартнома билан ишлаш, олдиндан тўлов – тарж.) оламан, ҳаммаси кўнгилдагидек бўлади, деб ишонардим. Лекин бундай бўлмади. Ҳар куни турли антрепренерлар олдига борардим. Улар рақсимни кўришарди. Лекин барчасининг фикри бир хил эди: “Жуда гўзал, аммо театр учун эмас”.\nҲафталар ўтди, пулларимизнинг охири кўринди, бувимнинг тақинчоқлари ҳам катта пул бўлмади. Бўлиши муқаррар бўлган нарса юз берди. Квартирага тўлаш учун пулимиз йўқ эди, биз кўчада қолдик.\nКўйлагимнинг тўрдан тикилган ёқаси бор эди. Мен ўша тўрни сотиш учун кун бўйи куйдирувчи қуёш остида юрдим. Ниҳоят кечга бориб бунга муваффақ бўлдим, адашмасам, ёқа ўн долларга сотилган эди. Ирланд каштасининг мўъжизакор бўлаги менга ижара уй учун пул тўлаш имконини берди. Қолган пулга бир яшик помидор сотиб олдик, шу билан нонсиз ва тузсиз бир ҳафта тирикчилик қилдик. Бечора онам ўтиролмайдиган даражада заифлашиб қолганди. Дуч келган ишга рози бўлиб, иш ўрни излаш бўйича идорага мурожаат қилдим.\n– Қўлингиздан нима келади? – сўради иш столида ўтирган аёл.\n– Ҳамма нарса! – жавоб бердим мен.\n– Ҳеч нимани билмайдиганга ўхшайсиз!..\nЁз охирлаб борарди, биз эса мутлақо пулсиз эдик. Мен Чикагода бирор нарсага эришиш мумкинлигидан умид узиб, Нью-Йоркка кетиш керак деган фикрга келдим. Лекин қандай қилиб кетамиз? Қайсидир газетада буюк Августин Дейли раҳнамолигида иқболи кулган театр труппаси Чикагога гастролга келгани ҳақида ўқигандим. Америкалик антрепренерлар ичида энг обрўлиси ва санъатсевари бўлган Дейли билан кўришмоқчи бўлиб, жуда кўп вақтимни театр эшиги олдида ўтказдим. Менга Августин Дейлининг жуда бандлиги ва ёрдамчисига мурожаат қилишим кераклиги ҳақида бир хил жавоб беришарди. Ниҳоят мен буни амалладим. Августин Дейли самимий чеҳрали киши эди, лекин у бегоналар билан совуқ муносабатда бўларди. Мен ундан ҳайиқдим, аммо буни билдирмай ноодатий нутқим билан ўз таъсиримни ўтказишга уриндим.\n– Жаноб Дейли мен сизга муҳим фикрни айтишим керак, сиз, мамлакатдаги буни тушунадиган ягона одамдирсиз, эҳтимол. Мен рақсни қайта тирилтирдим. Икки минг йил ичида йўқолиб кетган санъатни тикладим. Сиз буюк санъаткорсиз, лекин сизнинг театрингизга бир нарса, қадимги юнон театрини юксалтирган трагик хорнинг рақси етишмаяпти. Усиз театр бош-оёқсиз гавдадир. Мен сизга рақсни келтираман, бутун давримизга инқилоб бўладиган ғоялар бераман. Мамлакатимизнинг энг буюк шоири – Уолт Уитменнинг ҳақиқий маънавий қизи бўлиб, унинг шеърларига муносиб рақслар кашф қилдим. Мен Америка болалари учун Американи гавдалантирадиган рақс яратаман. Мен театрингизга етишмаётган руҳни, раққос қалбини олиб келаман. Чунки театрнинг ватани рақс бўлган ва биринчи актёр ҳам раққос эди. У рақс тушиб куйлаган. Театрингизга рақсдек буюк санъат шиддати қайтмагунча чинакам қиёфага эришолмайди!\nАвгустин Дейли ўзи билан шундай гаплашишга журъат топган ғалати, қоқсуяк қизга нима дейишни билмасди. Ниҳоят:\n– Мен Нью-Йоркда қўяётган пантомимода бир кичик роль бор. Биринчи октябрда репетицияга келишингиз ва олдиндан тўлов олишингиз мумкин. Исмингиз ким?\n– Исмим Айседора, – жавоб бердим мен.\n– Айседора. Чиройли исм, – деди у. – Шундай қилиб, Айседора, сиз билан биринчи октябрда Нью-Йоркда кўришамиз.\nҲаяжондан ўзимни йўқотиб, онамнинг олдига уйга югурдим.\n– Ойи ва ниҳоят қадримга етадиган одам топилди, – хитоб қилдим. – Мени кимсан буюк Августин Дейли ўз труппасига қабул қилди. Биз биринчи октябрга Нью-Йоркда бўлишимиз керак.\n– Бу яхши, – деди онам, – Лекин қандай қилиб чипта топамиз?\nМиямга ажойиб фикр келди. Сан-Францискодаги дўстларимга йўлкира учун пул сўраб телеграмма юбордим. Мўъжиза юз берди. Пул юборишди. Қаттиқ ҳаяжон ва ранг-баранг орзулар билан Нью-Йорк поездига чиқдик.\nНиҳоят, дунё мени тан олади деб орзу қилардим! Агар ўша вақтда бу тан олиниш содир бўлиши учун ҳали узоқ вақт кераклигини билганимда, эҳтимол руҳан тушкунликка тушган бўлардим.\nНью-Йорк менда Чикагога нисбатан санъат муҳити юксакроқ шаҳардек таассурот қолдирди. Бундан ташқари, мен яна денгизга яқин бўлишдан бахтли эдим. Денгизи йўқ шаҳарларда мени доим диққинафаслик чулғаб олади.\nШундай қилиб, биз Олтинчи авенюга яқин кўчадаги пансионда тўхтадик. Бир ажойиб тонгда Августин Дейли театрида пайдо бўлдим. Дейлига яна ўтган сафаргидай ўз қарашларимни билдиришни хоҳлардим, аммо у жуда банд эди.\n– Биз Париждан пантомимо қуёши Жен Мэйни олиб келдик, – деди у. – Агар пантомимода чиқа олсангиз, сиз учун ҳам роль бор.\nПантомимо менга ҳеч қачон санъат бўлиб туюлмаган. Ҳаракатнинг сўзларга ҳеч алоқаси йўқ, у лирика ва ҳиссиётнинг ифодасидир. Пантомимода эса сўзлар ишорага алмашинади. Шунинг учун у на хореографик, на драматик санъатга киради, уларнинг ўртаси бўлгани учун ҳам одамга ҳеч нарса бермайди.\nЛекин бошқа йўл йўқ, ролни қабул қилишга тўғри келди. Мен асар билан танишиб чиқдиму унинг нақадар аҳмоқона, интилишларим ва идеалларимга мутлақо яқин йўламайдиган нарсалигини билдим. Репетиция биринчи кунданоқ даҳшатли равишда ихлосимни қайтарди. Жен Мэй деганлари кичкина, тажанг бир аёл эди. У жаноб Дейлига менда бир мисқол ҳам истеъдод йўқлигини ва бу ролга менинг кучим етмаслигини айтди.\nБиз пансионда оч ва пулсиз икки қўлимизни бурнимизга тиқиб қолишимиз мумкинлигини тасаввур қилдим. Кўз ўнгимдан онамнинг Чикагода қандай азоб чеккани ўтди. Кўзимдаги ёшни кўриб Дейли менга ён босди. Аммо, репетициялар мен учун ҳақиқий азоб эди. Мени ижро этилаётган мусиқа билан ҳеч қандай боғлиқ бўлмаган аллақандай ҳаракатларни бажаришга мажбурлашарди. Лекин ўсмирликда одам мослашувчан бўлади. Мен ҳам охир-оқибат ролни ўзлаштирдим.\nЖен Мэй Пьерони ўйнарди. Репетициялар жараёнида бу санъаткорнинг маҳоратидан таъсирланмай иложим йўқ эди. У агар пантомимонинг ёлғон ва маънисиз қобиғига асир бўлмаганида, шубҳасиз, буюк раққоса бўлиши мумкин эди. Афсуски, у танлаган қобиқ жуда тор. Ҳар сафар пантомимочиларга:\n– Агар гапиришни истасангиз, нима учун гапирмаслигингиз керак? Имо-ишорага шунча куч сарфлаш нимага керак? – деб айтгим келарди.\nТомошанинг биринчи намойиши бўлиб ўтди. Мен ўз қиёфамни йўқотган ва мутлақо ўзгарган эдим. Ҳаворанг ипак кийим, бошимда оч рангли парик ва катта похол шляпа билан саҳнага чиқдим.\nАчинаман сенга, мен оламга ёймоқчи бўлган санъат инқилоби!\nБечора онам биринчи қаторда ўтирар ва менинг туришимдан қаттиқ хижолатда эди, лекин у шундан сўнг ҳам Сан-Францискога қайтишни таклиф қилмади.\nЭссиз, шунчалар курашга шундайин ачинарли натижа!\nПулимиз йўқлиги учун бизни пансиондан чиқариб юборишди ва биз бошқа жойга кўчдик. Йўлкирага пул йўқ эди, шунинг учун мен Августин Дейли театригача пиёда боришга мажбур эдим. Бошқалар тамаддига кетишганида очликдан ҳолим қуриб, театр ложасида мизғиб олардим, кейин эса оч қоринга яна репетицияга киришардим. Спектакллар бошлангунича олти ой давомида шундай репетиция қилдим.\nНью-Йоркда бир мартадан чиқиш қилиб труппа юрт кезишга жўнади. Барча харажатларим учун ҳафтасига ўн беш доллар олардим, унинг ҳам ярмини тирикчилик қилиши учун онамга юборардим. Ўзим учун кунига эллик центдан ортиқ сарфлай олмасдим. Менга калитсиз, эркаклар тўла хонани беришди, улар деярли барчаси маст бўлиб, олдимга кирмоқчи бўлаверарди. Қўрққанимдан оғир шкафни бутун хона бўйлаб суриб эшикка тўсиқ қўйдим, лекин шундан кейин ҳам ухлай олмай, тун бўйи сергак ётдим. Театр труппаси билан “саёҳат” деб аталадиган бошқа бир Худо урган нарсани тасаввур қилолмасдим.\nЁнимда бир нечта китоб бор эди, мен улар билан овунардим. Ҳар куни Иван Мироскойга узундан-узоқ хатлар ёзардим, лекин уларда қанчалар бахтсизлигимни ифода қилолмаганим аниқ.\nИкки ойлик саёҳатдан сўнг труппамиз Нью-Йоркка қайтди. Сафар жаноб Дейли учун катта зарар билан тугади, буюк Жен Мэй ҳам Парижга қайтди.\nМени нима кутарди? Мен яна жаноб Дейлини ўз санъатимга қизиқтирмоқчи бўлдим, лекин у менга бефарқлигича қолди.\nУ “Ёз туни ғаройиботлари” спектаклида рақс тушишингиз мумкин деди.\nМен рақс туйғулар ва инсон интилишларини ифода этиши керак деб ўйлардим. Лекин рози бўлдим. Биринчи бор спектаклда бир ўзим рақс тушишга чиқдим. Бундан ҳаяжонда эдим. Шундай яхши ўйнадимки, одамлар тўхтовсиз гулдурос қарсак чалди. Мен одамларда ҳайрат уйғота олган эдим. Бундан жаноб Дейли хурсанд бўлишини кутгандим. Аммо у мени ғазаб билан қарши олди. “Бу ер беадаблар кафеси эмас!” – деди у.\nМен бениҳоя бахтсиз эдим. Орзуларим, идеалларим, интилишларим – ҳаммаси беҳуда туюларди. Труппадагилар мени ғалати одам деб ҳисоблашарди. Чиндан ҳам мен унча-мунча одам билан чиқишиб кетолмасдим. Труппада таниқли, бироқ ёқимсиз санъаткор Ада Реганни театрнинг юлдузи деб билишарди. У жаҳоннинг буюк санъаткорларидан эди, лекин театрда фақат ўзини ўйларди, труппанинг бошқа аъзолари рағбати учун ҳеч нарсага ҳаракат қилмасди. Бу аёлга труппа аъзолари билан сўрашиш ҳам малол келарди. Ада Реганнинг санъатидан завқланардим ва ўша пайтларда ундан бир оғиз яхши сўз эшитиш кейинги ҳаётим учун муҳим эди. Лекин шу икки йил ичида у менга бир марта ҳам қарамади.\n“Ёз туни ғаройиботлари” спектакли билан сайёр юришимиз чоғида Чикагога ҳам борган эдик. Мен қалбимдаги инсоним Иван Мироской билан учрашаман деб хурсанд бўлгандим. Учрашдик, репетициялардан бўш кунларда ўрмонда узоқ сайр қилардик. Мен Иван Мироскойнинг ақлини борган сари кўпроқ қадрлай бошладим. Бир неча ҳафтадан кейин Нью-Йоркка ортимдан боришини, ўша ерда оила қуришимизни тайинлагандим. Бундан хабар топган акам Мироскойнинг аллақачон уйлангани, Лондонда хотини борлигини аниқлабди.\nДейли театрида ижодий идеалларимни бирортасини ҳам амалга оширолмадим.\n– Мендан фойдаланишни билмас экансизлар, шунча иқтидорим билан бу ерда қолишдан маъно йўқ, – дедим.\nДейли менга ҳайрат билан боқди, “ҳмм!” деб тўнғиллай кетди.\nБу менинг Августин Дейли билан сўнгги учрашувим эди, бир неча кун ўтгач, журъат топиб труппадан таркибидан чиқиб кетдим. Мен театрдан нафратни ҳис қилишни ўргандим: доимий бир хил сўз ва ҳаракатларнинг такрорланиши, иғво, ҳаётга майда қарашлар, умуман, бутун театр муҳити мени бездирганди.\nАммо пулсизлик, омадсизлик деган катта ташвишимиз ҳам бор эди. Оилавий аҳволимиз яхшиланишига, орзуларимиз ушалишига умид қилдик. Аммо биз омонат яшаб турган меҳмонхонадаги ёнғин туфайли, бор будимиздан айрилдик. Нью-Йоркка қандай келган бўлсак, шундай аянчли аҳволда қолдик.\n– Бу тақдир, – дедим мен. – Биз Лондонга кетишимиз керак.\nЛондонга етиб олишимизга етарли пулни мен уйларида рақсга тушган бойвачча хонимлардан сўраш фикри келди. Бешинчи авенюга киришда яшовчи миллионерларнинг хотинига мурожаат қилишга қарор қилдим. Хонимлар олдида ўз қарашларимни жўшқин ҳимоя қилдим, уларнинг баъзилари менга танбеҳ берди, бошқасидан озроқ пул ундиришга муваффақ бўлдим. Бир беканинг озгина кайфияти бузилди, лекин шавкатли малайига мен учун шоколад ва қоқ нон олиб келишни буюрди. Шоколад ва қоқ нонни кўз ёшларим билан суғорар эканман, хонимни Лондонга кетишимиз зарурлигига ишонтиришда давом этдим.\n– Мен қачондир машҳур бўламан, – дедим унга, – Сиз ҳам Америка истеъдодини тан олганингизга ачинмайсиз.\nНиҳоят у эллик долларлик чек ёзиб берди! Лекин ортидан қўшиб қўйди:\n– Бойиб кетганингизда қайтариб берасиз!\nМен кейинчалик бойлик орттирганимда ҳам уларни қайтармадим, негаки камбағалларга тарқатиб беришни афзал кўрдим.\nШундай қилиб, Нью-йорклик миллионер хонимлардан тилаб олган пулларим билан Лондонга йўл олдик.\nБизнинг ҳаётимиз худди психологик фильмга ўхшайди. Агар булар бошимдан ўтмаганида, инсон ҳаёти бунчалик бўлиши мумкин эмас, дея рад қилишим мумкин эди. Лондон кўчаларидаги бундай ҳолатлар ҳеч бўлмаганда Чарльз Диккенснинг тасаввурларида мавжуд бўлиши мумкин эди. Биз ёш бўлганимиз учун бу кулфатлар ичида руҳий тетиклигимизни сақлаб қолганимиз ажабланарли эмас, лекин ўша кунларни кўрган бечора онам буларни шунчаки оддий воқеалардек қабул қилмагани аниқ.\nБиз Лондон кўчаларида тунашга жой топиш учун дайдиб, икки-учта меҳмонхонага жойлашишга ҳаракат қилдик, лекин ҳамма жойда буюмларимиз йўқлигини кўриб, пулни олдиндан беришни талаб қилишди. Биз мурожаат қилган квартираларнинг бекалари ҳам тошюрак экан. Яшил боғларнинг ўриндиғига жойлашишдан бошқа иложимиз қолмади, лекин у ердан ҳам бизни полициячи ҳайдаб солди.\nУч кечаю уч кундуз шундай кечди. Биз энг арзон булочка билан қорнимизни алдардик. Кунларимизни эса Британия музейида ўтказардик. Бизнинг ҳайратланарли яшовчанлигимиз ана шунақа эди!\nЛекин тўртинчи кун нимадир қилишга қарор қилдим. Онам, Раймонд ва Елизаветага ҳеч нарса демай ортимдан эргашишни буюрдим, тўғри Лондоннинг энг ҳашаматли меҳмонхоналаридан бирига кирдим. Уйқусираган тунги дарбонга ҳозиргина тунги поезддан тушганимизни, нарсаларимиз Ливерпулдан юкхонада келишини айтдим, бизни хоналарга олиб боришини, маржумакли сомса ва америкача яхши таомлардан беришини буюрдим.\nКунни дабдабали каравотларда ухлашдан завқ олиб ўтказдик. Бир неча марта дарбонга қўнғироқ қилиб юкларимиз келмаётганидан шикоят қилдим.\n– Биз кийимимизни алмаштирмагунимизча хонадан чиқолмаймиз, – дедим.\n– Тушлик ҳам хонамизга берилсин.\nЭртаси куни айёрлик чегарасидан чиқиб кетмаслиги учун, меҳмонхонадан қандай келган бўлсак, шундай чиқиб кетдик, фарқи шундаки, тунги дарбонни уйғотмадик!\nБиз кўчада қорнимиз тўқ, кучга тўлган ҳолда, яна дунё билан курашга киришдик. Челсидаги шундоқ Қироллик йўли ёқасидан кичик ателье топдик, бу кечани ўша ерда ўтказдик. Каравотлар йўқлигидан полда ухладик, лекин яна санъаткорлар каби яшаётганимиздан бахтли эдик.\nАтельени ижараси қолган пулга консервалар олдик. Кунлар ўтди. Бир хонимникидаги зиёфатда иштирок этадиган бўлдик. Мен Невиннинг “Нарцисс”, “Офелия”сига, Мендельсоннинг “Баҳор қўшиғи”га ялангоёқ рақс тушганимда меҳмонлар ва хоним қаттиқ ҳаяжонга келганидан хурсанд бўлдим. Англияликлар шу қадар мулойим эдики, ҳеч ким кийимимни ҳам, рақсларимни ҳам баҳолашни ўйламади. Ҳамма “Гўзал”, “Мафтункор”, “Биз сиздан миннатдормиз” каби сўзлардан бошқа сўз айтишмади.\nШу кечадан кейин кўп машҳур хонадонларга таклифлар ола бошладим. Бир кун Лоутер хонимникида соҳиби тахт кишилар олдида рақс тушардим, кейинги куни эса егани нонимиз бўлмасди, чунки менга ҳар доим ҳам ҳақ тўлашмасди. Мен тўрт соат давомида рақсга тушган хайрия кечаларининг бирида унвонли ташкилотчи мукофот тарзида менга ўз қўли билан қулупнайли чой қуйиб берди, бу эса менга жуда алам қилганди. Онам ва мен улар қанчалар бешафқат муносабатда бўлаётганларини бу одамларга айтиш учун жудаям уялардик. Ундан ҳам кўра, биз бинойидек кийинган ва ишлари юришган одамлардек кўриниш учун овқатдан воз кечардик.\nБиз ижарага рояль олдик ва ателье учун бир неча йиғма каравот сотиб олдик. Кунимизни эса Британия музейида ўтказардик, мен музейнинг кутубхонасида соатлаб ўтирардим. Оч бўлсак-да, барибир Лондоннинг гўзаллиги ақлимизни оларди.\nНью-Йоркдан кетаётганимизда сўнгги бор Иван Мироской билан кўришгандим. Чикаголик дўстларимдан келган хатларда ёзилишича, Иван испан уруши даврида қўшинлар сафига кўнгилли бўлиб кириб, Флоридадаги лагергача борибди ва ўша ерда ичтерламадан вафот этибди. Хат мен учун қаттиқ зарба бўлди. Мен бунинг ҳақиқат эканига ишонгим келмасди. Эски газеталардан ҳалок бўлганлар рўйхатини қараб, унинг фамилиясини топдим. Хатда Лондондаги хотинининг уй манзили кўрсатилган эди. Мен бир куни Мироская хонимни излаб бордим. Иван Мироской менга ҳеч қачон айтмаган хотинини Лондонда қолдиргани даҳшатли туюларди. Аравакашга манзилни бердим ва биз марказдан бир неча миль узоққа шаҳар четига йўл олдик. Маҳзун ва кир дарвозали, жимжимадор номли, бир-бирига ўхшаш кўримсиз уйчалар зичлашиб турарди. Бу ерда “Шервуддаги коттеж”, “Водийдаги уйча”, “Эллесмир”, “Энисмур” ва бошқа кўплаб аҳволига тўғри келмайдиган номлар қўйилган уйлар бор эди. Мен “Юлдузли уй” эшиги қўнғироғини чалдим. Бўйи тўрт футдан ошмайдиган, ориқ, кулранг кўзли, рангпар юзли, юпқа қонсиз лаблари қимтиниб турган аёлга дуч келдим. Иван вафот этган бўлса ҳам, мени қандайдир рашк туйғуси қамраб олди.\nМироская мени хушмуомалалик билан қабул қилди. Мен кимлигимни тушунтирмоқчи бўлдим.\n– Биламан, – деди у, – сиз Айседорасиз. Иван сиз ҳақингизда менга кўп ёзган.\n– Афсуски, – минғилладим, – у менга сиз ҳақингизда гапирмаган.\n– Йўқ , – деди у, – мен унинг олдига боришим керак эди. У мен ҳақимда гапирган бўларди. Мана энди у ўлиб кетди.\nУ буни шундай оҳангда айтдики, йиғлаб юбордим. У ҳам йиғлади. Кўзёшлар бизни дарҳол яқинлаштирди. У мени Иван Мироскийнинг суратлари билан тўла хонага олиб кирди ва бутун ҳаётини гапириб берди. Мироский хотинини Америкага кўчиб бориши учун йиллар давомида пул жўнатолмаган, шунинг учун улар бир-биридан олисда яшашга мажбур бўлган.\nАёл менинг қўлимдан маҳкам ушлаб, Иван ҳақида тинимсиз сўзларди. Кетар чоғимда яна келишимни илтимос қилди. Ўзи бизникига боришга бир дақиқа ҳам бўш вақти йўқлигини, эртадан кечгача уйидаги мактабда болалар билан шуғулланишини айтди.\nАтельенинг ижара муддати тугаб, Кенсингтондан жиҳозланган бошқа ательени ижарага олдик. Бу ерда жой кўпроқ эди. Лекин кутганимиздан ҳам кам пул билан қолгандик.\nБир куни кечки пайт уйимизда Мироская хоним пайдо бўлди ва мени овқатга таклиф қилди. У мендан Чикагода Иван қандай кўринишда бўлганини сўради, мен унга Иван яхши кўрадиган заррингул ҳақида, бир вақтлар уни қуёшда товланган малла жингала сочлари ва қучоғи тўла заррингул билан кўрганимни сўзлаб бердим. У йиғлашга тушди, мен ҳам. Биз бургунд шишасини ичиб тугатдик ва хотираларга берилдик.\nСентябрь келди. Опам Елизавета Нью-Йоркдаги собиқ ўқувчиларининг оналари билан ёзишар экан, улардан Америкага қайтишга чек олди ва пул ишлаш учун Америкага қайтиб кетди.\n– Топган пулимни сизлар билан бўлишаман, бир куни бой ва машҳур бўлиб кетганингда яна ёнларингга қайтаман, – деди у.\nОнам, мен ва акам Раймонд уни поездга ўтқазиб, ательега қайтдик.\nОктябрь келди. Совуқ ва нашъасиз. Биз чарчаган эдик. Британия музейи ҳам ўз тароватини йўқотди. Кунлар ўтмай чўзиларди. Ҳатто уйдан чиқишга ҳам кучимиз етмасди. Шундай пайтлар бўлардики, эрталаблари ўриндан туришга куч тополмай, куни бўйи ётардик.\nНиҳоят Елизаветадан пул билан хат келди. Нью-Йоркка борибоқ мактаб очибди. Унинг ишлари юришгани бизни тетиклантирди. Чунки ательемизнинг ижара муддати тугаётганди.\nБир куни ёз тафтидан айрилмаган кузнинг илиқ кечасида Раймонд билан боғда рақс тушардик. Шунда катта қора шляпа кийган, гўзал бир аёл ёнимизга келди.\n– Ер шарининг қайси бурчагидан бу ерга келдиларинг, азизларим? – сўради у.\n– Ойдан тушдик, ердан эмас, – жавоб бердим мен.\n– Ойдан бўлса, Ойдан-да… Нима бўлганда ҳам ажойиб экансизлар, – деди. – Меникига кирмайсизларми?\nБиз унга эргашиб, Кенсингтон хиёбонидаги ғаройиб уйга бордик. Хонимнинг исми Патрик Кампбель экан. У рояль чалиб, қадимги инглиз қўшиқларини айтди, кейин бизга шеърлар ўқиб берди, охирида эса мендан рақс тушишимни сўради.\nБиз ҳаммамиз уни севиб қолдик, бу учрашув бизни тушкун кайфиятдан олиб чиқди. Тақдиримизда бурилиш бошланди. Патрик Кампбель хоним рақсларимдан шунчалар ҳаяжонландики, мени тавсия этиб Жорж Виндгэм хонимга хат ёзди.\nВиндгэм хоним эса ўз меҳмонхонасида менинг иштирокимда Лондоннинг барча санъат ва адабий кучлари қатнашадиган кеча ташкил этди.\nКунларнинг бирида, ҳатто шаҳзода Уэльскийга таништирилдим, шундан кейин қирол Эдуард билан ҳам юз кўришиш насиб этди. У мени гўзал Гейнснборога ўхшатди ва бу фикр Лондон жамиятининг ҳаяжонини оширди.\nМоддий аҳволимиз анча яхшиланди, Варвик хиёбонидан катта ательени ижарага олдик. Мен кунларимни, тўлиб-тошаётган илҳомимни ижодга сарфлаб ўтказдим.\nАйнан шу пайтларда ҳаётимга эндигина Оксфорд университети ўриндиқларини тарк этган ёш шоир кириб келди. Бу нафис овозли орзуманд йигитнинг исми Дуглас Эйнсли эди. Ҳар куни оқшом у ёнимга келар, менга Свинбурн, Китс, Браунинг, Россетти ва Оскар Уайльд шеърларидан ўқиб берарди. У шеърни ёддан ўқишни қанча севса, менга уни тинглаш шунчалик ёқарди. У бизникида меҳмон бўлганида, ҳурмат юзасидан онам биз билан ўтирар, ўзи севган шеърларнинг оксфордча ўқилишини тушунмаса ҳам тинглаб, охири ухлаб қоларди. Шунда ёш шоир менга яқин келар ва ёноғимдан мулойимлик билан ўпиб қўярди.\nБу дўстлик менга масъудлик бахш этарди. Эйнсли, Чарльз Галлэ каби дўстларим борлигидан хотиржам эдим.\nЧарльз Галлэ Кадеган кўчасида кичик эски уйда турмушга чиқмаган опаси билан яшарди. Галлэ хоним менга жуда илтифотли эди. Мен у билан биринчи марта Генри Ирвинг ва Эллен Терриникида кўришгандим. Ирвинг буюк истеъдод эди. Ирвингни ҳаётда кўрмаган одам унинг буюк руҳиятини ва қалб гўзаллигини тушуна олмайди. Унинг буюклиги шунда эдики, санъати туфайли камчиликлари ҳам ижобий сифатларга айланганди. Мен унда Данте даҳосига хос нимадир яширинлигини сезардим. Эллен Террига келсак, у менинг ҳаётий идеалимга айланди ва бутун умр шундай бўлиб қолди.\nБир куни ёзда Чарльз Галлэ мени машҳур рассом Уотснинг олдига олиб борди. Мен унга боғда рақс тушиб бердим. Рассомнинг уйида Эллен Террининг гўзал қиёфаси тасвирланган жуда кўп картиналарни кўрдим. Биз Уотс билан боғда сайр қилдик, у менга санъат ҳақидаги гўзал қарашларини ҳикоя қилиб берди.\nМен шу тариқа Лондоннинг ўша даврдаги ақл-идрок соҳиблари ва санъат оламининг таниқли намояндалари орасига кириб келдим. Аммо бу ерда ҳам театр антрепренерлари санъатимни тушуниш, менинг янгиликларим уларга қанчалар фойда келтиришини ҳис этиш ҳолатида эмасдилар. Ўша паллаларда бир кун келиб, дунёнинг илғор театр режиссёрлари Рейнхард, Жемье ва бошқаларнинг спектаклларида мен яратган мактабга заиф тақлидлар пайдо бўлишини тасаввур қилишнинг ўзи ғалати туюларди.\nЛондондаги кунларимни кўп қисмини ательеда иш устида ўтказардим, кечқурун эса шоир келар ва менга ёддан шеърлар ўқирди. Баъзан кечқурунлари рассом қаршисида рақс тушардим, гоҳо у билан сайрга чиқардим.\nМен туфайли Чарльз Галлэ ва Уотс бир-бирини жуда ёмон кўриб қолганди. Улар иложи борича бирор жойда, бир пайтда пайдо бўлмасликка ҳаракат қилишарди. Шоир шунча вақтни қандай қилиб чол билан ўтказишим мумкинлигини тушунмасди, рассом эса мендай баркамол қиз оғзидан она сути кетмаган ёш бола билан суҳбатлашиб нима маъно топишим мумкинлигидан ҳайрон бўларди.\nАммо мен уларнинг иккаласи билан ҳам дўстлигимдан бахтли эдим, янаям аниқроғи, қайси бирига кўпроқ ошиқ бўлиб қолганимни айтолмасдим.\nМен киришни хоҳлаган, лекин ошиқларимнинг онгига сингдирилган диний қўрқувлар туфайли кириб боришнинг имкони бўлмаган муҳаббат деб аталувчи нотаниш, сирли мамлакат остонасида ўсмирликда кечирган дастлабки саргузаштларим шундай эди. Аммо ҳаётимдаги охирги муҳаббат изтироблари менинг нозик табиатимга жуда қаттиқ таъсир кўрсатди. Бу азоблар салоҳиятимни муҳаббат инкор этган шодликларни ундан яхшироқ бахш эта оладиган буюк санъат томонга йўналтирди.\nРус тилидан Гулбаҳор САИД ҒАНИ таржимаси


“Қайта қадр топган қадриятлар” мавзусида ўқув машғулоти ўтказилди – Navoiy viloyat Axborot Resurs markazi\nИстиқлол бизга улкан имкониятлар ҳамда дунё ҳамжиятидаги тенглик каби ҳеч нарса билан ўлчаб, баҳолаб бўлмайдиган ҳуқуқимизни қайтариб берди. Биз бундан руҳланиб, ўз олдимизга юксак мақсадларни қўйиб, тинч-осойишта ҳаёт кечириб, эркин фуқоролик жамиятига асосланган ҳуқуқий демократик давлат барпо этиш йўлидан дадил одимлаяпмиз. Бу борада тарққиётнинг “ўзбек модели” мустаҳкам пойдевор бўлаётгани ҳеч кимга сир эмас.\n“Қадрият” ибораси ўз маъносида мамлакатимиз мустақилликка эришгандан сўнг кенг қўлланила бошлагани ҳеч кимга сир эмас.\nВилоят Ахборот-ресурс маркази ходимларининг касбий билимларини ошириш ва кенгайтириш мақсадида 2019 йил 6 февраль куни вилоят Ахборот-ресурс маркази ходимлари ўртасида “Қайта қадр топган қадриятлар” мавзусида кутубхоначилик дарси ташкил этилди.\nАхборот библиография ва ахборот ўлкашунослик бўлими мудири Н.Нарзуллаева мавзу юзасидан слайд усуслида маъруза қилди. Маъруза давомида фахрланишга арзигулик спорт ўйинлари (кураш, кўпкари, човгон, белбоғли кураш ва камондан ўқ отиш), бешик тўйи, никоҳ тўйи, хатна тўйи. Бундан ташқари Умумхалқ байрамларида сумалак сайллари, келин саломлар, хўроз уруштирди ўйинлари ва бошқалар тўғрисида тўлиқ маълумот берди.\nЎзбек халқ миллий ўйинлари ўзининг узоқ ўтмиши, бой тарихига эга бўлган, аждодлардан авлодларга мерос сифатида ўтиб келаётган, маънавий бойлигимиз, қариятларимиздан саналади. Мамлакатимиз мустақилликка эришган дастлабки эришган кунлардан бошлаб, миллий қадриятларимиз, анъана-ю удумларимиз, шу жумладан, халқ ўйинларини қайта тиклашга катта эътибор қаратилганлигини таъкидлаб ўтилди.\n“Устоз шогирд” усулида ташкил этилган кутубхоначилик дарсида 33 нафар мутахассис ходимлар иштирок этди.


Жамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари Мадоннанинг ўғли наркотик модда сақлагани учун ҳибсга олинди\t17:03, 24 ноябрь 2016\tЛондон шаҳри полицияси америкалик қўшиқчи Мадонна ва британиялик кинорежиссёр ва сценарист Гай Ричининг ўғли Рокко Жон Ричини ҳибсга олди, деб хабар беради “Lenta.ru”. Унинг ёнидан марихуана топилган.\n16 ёшли Рокко билан боғлиқ бу ҳодиса 28 сентябрда юз берган эди. Бироқ бу ҳақда энди маълумот берилмоқда. Таниқли хонанданинг ўғли айни дамда полиция участкасидан озод қилинган. Рокко Камден тумани ёшлар ўртасида жиноятчилик билан курашиш бўйича бўлим назоратида бўлади. Рокко Лондондаги уйи яқинидаги Примроуз Хилл туманида ҳибсга олинган. Унинг наркотик моддалар қабул қилаётганини кўрган қўшнилар полиция чақирган.


Эквадорда 10 минг аскар зилзила талофатларига қарши курашиш учун сафарбар этилди\n15:02 / 17.04.2016\nЭквадор ҳукумати 10 минг нафар аскарни ҳамда 3 минг нафар полициячини турли туманларда зилзила оқибатларига қарши кураш ишлари учун сафарбар этди. Бу ҳақда маҳаллий ҳукуматдаги манбасига асосланган ҳолда Ассошейтед Пресс хабар тарқатган.\nАйни вақтда эвакуация қилинган кишилар 2та лагерга жойлаштирилган. Эквадордаги Қизил Хоч жамияти маълумотларига кўра, зилзиладан талофат кўрган ҳудудларда 1,2 минг кўнгилли иш олиб бормоқда. Ҳукумат зарур жойларга 500 нафар ўт ўчирувчи йўллаган.\nЗилзила 17 апрелга ўтар кечаси маҳаллий вақт билан соат 23:58да (Тошкент вақти билан 17 апрель, соат 04:58да) содир бўлди. 7,8 магнитудали зилзила эпицентри Муисне шаҳридан 27 км жануби-шарқда юз берди. Унинг ўчоғи эса 20,2 км чуқурликда жойлашди.\nТинч океани цунами ҳақида огоҳлантириш маркази зилзила эпицентридан 300 километргача масофада хавфли тўлқинлар юзага келиши мумкинлиги ҳақида хабар берди.\nЭквадорнинг олтита провинциясида кучли зилзила туфайли фавқулодда ҳолат эълон қилинди.\nОхирги маълумотларга кўра, 80 кишининг ўлими тасдиқланган, 600га яқин киши жароҳатланган ҳолда шифохонага ётқизилган.


Оммавий қирилиш. Динозаврлардан сўнг навбат қайси...\n02.07.2019 08:39 0 2347\nНемис энтомологлари ҳашаротларнинг оммавий қирилиши бошланганини аниқлади. Олимлар бунинг оқибати анча жиддий бўлишидан огоҳлантирмоқда.\nДинозаврлардан сўнг ҳали бундай оммавий қирилиш бўлмаган эди. Олимларнинг таъкидлашича, ҳашаротлар сайёрамизда яшаётган жонзотларнинг учдан икки қисмини ташкил этади. Уларнинг қирилиб кетиши табиатдаги озуқа занжирининг узилишига олиб келади. Бу эса экологик тизимни бузиб юборади.\nНемис олимлари 30 йил давомида таҳминан 80 миллион ҳашаротни текшириб кўрган. Тажриба объектлари Рейн дарёси бўйидаги 63 та ҳашаротлар қопқонида тутилган.\nМаълум бўлишича, 1994 йилдан буён ҳашаротларнинг умумий биомассаси 76 фоизга камайган. Бу эса ўз навбатида уларни истъемол қилиб кун кўрадиган қушларнинг камайишига олиб келган. Тадқиқотчиларнинг фикрига кўра, Ғарбий Европада яқин-орада экологик инқироз рўй бериши мумкин.


Ўзбекистонда зайтун мойи пахта ёғи ўрнини боса оладими? - BBC O'zbek\nЎзбекистонда бир неча йил олдин ташаббусчилар томонидан экилган зайтун ниҳоллари бу йил тўлиқ ҳосил беришни бошлаши кутилмоқда.\nОлимлар ушбу мой келажакда инсон соғлиғи учун зарарли бўлган пахта ёғининг ўрнини босишига ишонишмоқда. Асосан, субтропик ўлкаларда ўсувчи зайтуннинг экологик тоза ва инсон саломатлиги учун фойдали махсулот эканлиги айтилади. Шу вақтгача Марказий Осиё ҳудудларида зайтун дарахти ўстирилмаган.\nБундан қарийб 10 йил олдин Ўзбекистоннинг жанубий вилоятларига олиб келинган зайтун ниҳоллари бугун бошқа вилоятларга ҳам ёйилиб Андижонда ҳам етиштирилмоқда.\nҚўрғонтепа туман “Боғи Фурқат” боғдорчилик фермер хўжалиги раҳбари Тоҳиржон Аҳмедов 18 ҳилдан ортиқ зайтун ниҳолини 3 йилдан бери парваришламоқда. Кўчатларнинг олди бу йил ҳосилга кириб қолди.\n“Зайтун ёғи беқиёс ва унинг баҳоси баланд. Гектарига 1 тоннадан зайтун ёғи бўлиб қоладиган бўлса ҳам, ҳозир Ўзбекистонда бир литри 100 минг сўмдан кам эмас. Биринчи пресс дейилади, яъни энг олий нави 100 мингдан кам эмас. Бир тоннаси 100 миллион сўм деган гап. Боринг шунинг ярмини бўлиб қолсин, 50 миллион сўм мойнинг ўзидан даромад келади”, - дейди Тоҳиржон Аҳмедов.\nЎтган йилги қиш Андижонда ҳам қаттиқ келди, минус 30 даража бўлган тунларда кўплаб ёш ниҳолларни совуқ урган, аммо кўчатларнинг остидан янги новдалар чиқиб тикланаяпти.\nТоҳиржон аканинг айтишича, бундай совуқлар 50 йилда бир марта келади ва ундан қўрқиш керак эмас.\nЗайтун Ўзбекистоннинг нисбатан иссиқ ҳудуди бўлмиш Сурхондарёга 2002 йили олиб келинган.\nЎзбекистонда мойли экинлар бўйича мутахассис профессор Дилором Ёрматова узоқ изланишлардан сўнг инсон саломатлиги учун фойдали бўлган ушбу ўсимликни Туркиядан олиб келиб Олтинсой туманига экади.\n2006 йили ниҳоллар илк маротаба гулга киради ва мева беради. Аммо 2007 йилги қаҳратон совуқ дарахтларни уриб кетади ва ҳосилга кириш учун яна кутишга тўғри келади. Бугунга келиб бир неча вилоятда гектарлаб зайтун кўчати ҳосилга кирмоқда.\n- Сурхондарё, Қашқадарё, Андижон, Фарғона, Наманган, Тошкент, Самарқанд вилоятларида зайтун кўчатлари катта майдонларда экилиб одамлар биринчи йил зайтун мойини оламиз деб турибди. Халқ шу ўсимликни кутиб турган экан. Ўзбекистонда зайтунамания бошланди, - дейди Дилором Ёрматова.\nХалқ орасида экологик тоза махсулотга талаб ортаётгани боис ҳам зайтун етиштиришга қизиқиш катта бўлаётгани айтилади.\nБундан ташқари зайтун мойи табобатда турли хасталикларга шифо сифатида ҳам ишлатилади. Мажозий маънода унга суюқ олтин дея ном ҳам берилган. “Ҳақиқий тиббиёт” китоби муаллифи, доктор Ойдин Солиҳ зайтун мойининг фойдалари ҳақида гапиради.\n- Зайтун мойи сочларга суртилса, ҳеч қачон тўкилмайди. Юзларга суртилса, юзлар порлайди ва ёшаради. Ушбу мойни ҳар куни истеъмол қилиб турилса ҳазм тизими яхшиланади. Саратонга қарши ва жигар тозалашга нисбатан ишлатса бўлади. Қон айланиш тизими мукаммал ҳолга келади, -дейди Ойдин Солиҳ\nОлимлар яқин келажакда зайтун мойи нафақат доривор сифатида балки инсон саломатлиги учун зарарли бўлган истеъмолдаги пахта ёғининг ўрнини босишга ишонишмоқда. Ўсимлик мойлари бўйича мутахассис профессор Дилором Ёрматова пахта ёғи турли хасталикларга сабаб бўлишини айтади.\n- Пахта мойининг таркибида госсипол деган алколоид бор. Мой заводлари госсиполни тозалайди, лекин йўқдан бор бўлмайди, бордан йўқ бўлмайди деган тушунча бор. Шунинг учун маълум миқдорда доимо қолаверади. Зарари шундаки жигар ўша заҳарли алколоидни ўзида синтез қилиб ушлаб қолади ва гепатит касаллигининг турли ҳил формалари келиб чиқаверади. Жигарни ишдан чиқаради ва натижада жигар церрозига олиб келади, - дейди Дилором Ёрматова.\nПрофессор Ёрматова яқин 15 йил ичида Ўзбекистон зайтун, кунгабоқар, соя ва масхар каби экологик тоза ёғларга ўтишига ишонади. Мутахассис юқоридаги ёғларнинг ичида таркибида 104 ҳил фойдали элементи бўлган зайтун мойини кўпроқ етиштириш тарафдори. Зайтун меваси буткул зарарсиз бўлиши билан бирга удан уй шароитида ҳам мой олса бўлади.\nЎзбекистонга зайтун кўчатини олиб келган ва уни кўпайтиришда ташаббус кўрсатаётган профессор Дилором Ёрматова ушбу ўсимликнинг Ўзбекистонда оммавийлашуви учун ҳукумат томонидан махсус дастур ишлаб чиқарилиши лозимлигини урғулайди.\n“Ҳозирча ҳеч қандай дастурлар йўқ. Олий мажлисда ушбу мавзуни кўтариб чиқдим, маърузалар қилинди. Шу билан қолиб кетди. Мен зайтун бўйича илмий марказ ташкил қилинсин. Мана шу ишни қилайлик деб айтганман”, - дейди Дилором Ёрматова.\nЎзбекистон қишлоқ хўжалигида асосан пахта ва буғдой етиштириш билан шуғулланади. 1 миллион 300 минг гектар майдонга пахта экилади. Халқаро ташкилотлар Ўзбекистон ҳукуматини пахтани етиштиришда болалар меҳнатидан фойдаланишда танқид қилиб келади. Фермерлар эса сўнгги йилларда етиштирган пахта учун фойда кўролмаётганини айтиб келади.\nМутахассислар Ўзбекистон камҳарж ва минтақа иқлимига мос бўлган боғдорчилик билан шуғулланиши кераклигини таъкидлашади.


Хамма янгиликлар / 06.01.2021\n18:46 02 Март 2021\nЕОИИ шартномаси ўз олдига қўйган мақсадлардан бири бу - электр энергияси, нефт ва газ бўйича умумий энергетика бозорларини шакллантириш ва уни энергетика хавфсизлиги нуқтаи назаридан назорат қилишдир.\nРоссия учун эса бу яхши экспорт бозори бўлади ва келажакда мигрантлар оқими камайишига хизмат қилади, чунки атом энергетикаси янги иш ўринлари пайдо бўлишига олиб келади.\nМосква зоопаркида ҳайвонлар Янги йил совғаси олишди - видео\nЯнги йил барча учун кутилмаган совғаларга бой бўлган байрам бўлиши керак. Ҳайвонлар ҳам бундан мустасно эмас!\nТурли мамлакатларда COVID-19 вакцинасини олиш қандай кечмоқда - фото\nБуюк Британия, АҚШ, Германи, Франция, Испания ва Канада ҳамда Индонезияда COVID-19 вакцинасини олиш қандай кечмоқда.\nЧилонзорда Nexia автомобили ёниб кетди\nТошкентда сигнализация тизимидаги қисқа туташув оқибатида автомобил ёниб кетди. Ҳодиса оқибатида ҳеч ким зарар кўрмаган.\nСенат Конституцияга киритилаётган ўзгаришларни маъқуллади\nСенати ялпи мажлисида “Ўзбекистон Республикасининг Конституциясига ўзгартишлар киритиш тўғрисида”ги қонунни маъқуллади.\nИталияда одам бўйидан баланд қор ёғди\nИталиянинг Абетоне шаҳарчасида одамлар қалин қорга чўкиб кетмаслик учун махсус оёқ кийимида ва чанғичилар кўз ойнаги тақиб юришмоқда. Автомобиллар эса батамом қор остига кўмилиб кетган.\nЖаҳон банки 2021 йилда Ўзбекистон ЯИМи ўсиши миқдорига аниқлик киритди\nЖаҳон банки хулосасига кўра 2020 йилда Ўзбекистон иқтисоди 0,6% га ўсган, 2021 йилда ушбу ўсиш 4,3 %, 2022 йилда эса - 4,5 % бўлиши кутилмоқда.\nХакерлар гуруҳи Сурхондарё вилоят, шаҳар ва туман ҳокимликлари сайтларига ҳужум уюштиришди. Айни дамда вилояти ҳокимлиги сайти офлайн тартибда ишламоқда.\nТошкент вилоятида янги автомобил бозори қурилади\nЙил охирига қадар Тошкент вилоятида автомобил савдоси билан шуғулланувчи марказлашган савдо мажмуаси иш бошлайди.\nАраб давлатари Қатар билан яраш шартномаси имзолашди\nБундан 3,5 йил олдин Саудия Арабистони, Баҳрайн ва БАА Қатар билан барча алоқаларни бекор қилган, қуруқлик, сув ва ҳаводаги чегараларини ёпган эди.\nТошкент марказида очиқ осмон остида муз майдони очилади\nБир ой давомида муз майдонида “Dance Music Fest Winter”, “Iosis Fest”, “Tashkent Rap Festival” мусиқий фестиваллари, хоккей бўйича ўсмирлар чемпионати, муз устида рақс шоуси каби тадбирлар ўтказилиши режалаштирилган.\nРоссияда вакцинация байрам кунларида ҳам давом этмоқда\n"Спутник V" - Россияда ишлаб чиқилган, коронавирусга қарши дунёда биринчи вакцина бўлиб, бугунги кунга қадар 1 миллиондан ортиқ киши эмланган.\nЭксперт 2021 йилнинг энг истиқболли валюталарини санаб ўтди\nЎрта узоқ муддатларда омонат сақлаш ва инвестиция учун евро, юан ва йена яхши истиқболга эга. Шунингдек БРИКС давлатлари валюталари қизиқарли бўлиши мумкин - эксперт.


Чоп этилган: 23.11.2016\tЎқилган: 1023\nНаманган шаҳрининг Курашхона даҳасидаги Мулло Бозор Охунд мақбараси муқаддас зиёратгоҳ бўлган. У қатағон қирғини йилларида бузиб ташланган.\nМулло Бозор Охунд Наманган ҳудудидан етишиб чиққан улуғ донишманд ва мутафаккир, мударрис ва мураббий, илоҳиёт илмининг билимдони ва тасаввуф аҳлининг пири-муршидларидан бири эди. У оташнафас шоир Бобораҳим Машрабнинг устози бўлган.\nМулло Бозор Охунд XVII асрнинг биринчи ярмида дунёга келган. Бошланғич таълимни уйида олиб, кейин мадрасада ўқиган. Илмга ташналик уни Туркистоннинг илму фан маркази Бухорога олиб боради.\nБухорода донишманд олим Мирзо Баҳодир Бухорийдан таълим олгач, Шарқ мамлакатларига саёҳат қилади.\nҚашқарнинг Хўтан, Ёркент ва бошқа шаҳарларида бўлиб, катта обрў қозонади. Асли косонлик Султон Саид Жалолиддин авлодларидан бўлмиш машҳур Ҳидоятиллоҳ Офоқ хожа билан танишиб, бир неча муддат у кишининг ҳузурида туради. Сўнг Қашқардан Бухоро, Қўқон ва Наманганга келиб, шу ердаги Лаббай Тоға даҳасидаги мадрасада мударрислик ва масжидда имомлик қилади.\n1645–1655 йиллар орасида Бобораҳим Машрабга илк сабоқ берган ва унинг шоир бўлиб етишишига улкан ҳисса қўшган устоз эди. Машраб ғазалларида устозини камоли эҳтиром билан тилга олади.\nУл табаррук зот валий сифатида ўз каромат ва башоратлари билан шуҳрат топган. У ҳақда «Тазкираи азизон», «Тазкираи Роқим» асарларида қимматли маълумотлар бор.\nМулло Бозор Охунд ижодига мансуб асарлар, афсуски, йўқолиб кетган. Аммо айрим қўлёзмаларда унинг ҳикматлари, форс тилида битилган рубоий ва шеърий парчалари топилмоқда. Аллома юз йилдан ортиқ умр кўриб, 1730 йили Наманганда вафот этган.\nМустақиллик туфайли у зотнинг мақбараси зиёратгоҳга айлантирилди.


Коронавирус боболар тилида айтилган "ўлат"ми? » MUZAFFAR.UZ\nКоронавирус боболар тилида айтилган "ўлат"ми?\nКоронавирус одамларнинг кўзини очди. Тинчлик-хотиржамликнинг йўқотилишини бизнинг одамлар энди кўрмоқда. Баъзи инсонлар "тинчлик-хотиржамлик" сўзига истеҳзо қилиб, узоқ вақт давомида интернетда ғавғо кўтариб келдилар.\nБу ўлат давронган ва кибрга берилган, ношукур бандаларини бир қаттиқ силкитди. Ҳеч ким қирқ ямоқ кийим киймади, лекин ҳаётидан мудом нолиди.\nЭнди тинчлик-хотиржамликнинг қадрига етиш ҳақида тафаккур қиламиз. Аслида биз аксарият ҳолатларда Аллоҳга шукур қилишни унутиб, тўқликка шўхлик қилиб юрардик.\nКоронавирус сабаб бизга Аллоҳ истаганидек ишлар қилишга йўл очилди. Бир мисол: ҳозир тўйларни 10-15 киши билан ўтказиш шарт қилиб қўйилди.\nАслида ривожланган даввлатларда ҳам бизники каби тўйхоналар йўқ! Биз емай-ичмай қисиниб бир кунлик тўй-дабдаба учун пул йиғдик, дам олишни билмадик, соғлигимизга қарамадик.\nБугун ҳукуматимиз томонидан заруриятсиз кўчага чиқмаслик таъкидланди.\nЎйлаб қарасак бизда кўп ишлар бошқалар кўриши учун қилинганга ўхшайди.\nҲажга ҳам баъзан риё қилиб, ном қозониш учун бордик, ном қозониш учун ким ўзар уйлар қурдик, китоб ўқимадик, худони қалбан танимадик, ислом маданиятидан йироқда бўлдик. Биз ҳаммани эмас, бир ўзимизни ўйладик, ўзимизга раво кўрган нарсани бошқаларга раво кўрмадик. Биздан ўзганларга ҳасад қилдик, ғийбат ва бўҳтон, чақимчилик, бировларнинг ҳақига хиёнат қилиш оддий ҳаёт тарзига айланди.\nБиз бола туғилишидан токи инсоннинг қазосигача бўлган урф-одатларни чиқимдор қилдик, нарса ғамида бир-биримизнинг жонимизга азоб бердик. Худо берган ҳаёт неъматини ўзимиз ўйлаб топган ўлчовлар туфайли сеза олмадик, ғам-ташвишлар кўпайиб турлик касаллар орттирдик. Бир-биримиздан ўтиш учун шижоат кўрсатдик, бир-биримизнинг косамиздаги ошимизни тортиб олишдан ҳам уялмадик, ҳалол ва ҳаром қоришди, орага шайтон кирди. Биз савдо-сотиқ, эр-хотин, фарзанд-ота-она муносабатлари ва бошқа кўплаб масалаларда ислом маданиятидан чекиндик. Биз уялмай келин томоннинг ота-оналари минг азоб ва қарзлар, ухламаган тунлар эвазига олиб келган мебелларда хотиржа ётдик, ўша томонга яна умид билан қарашни ўргандик. Аёлларни Россия, Туркия ва бошқа жойларга ишга юбориш эркакларнинг энг катта хатоларидан бўлди. Етим боқаётган, оиласидан ажраган аёлни тушунса бўлади, аммо уларнинг ҳам қариндошлари, ака-укалари қаерга қараган? Лекин турмуш қурмаган, оиласи бўлган аёллар ҳам четга ишга кетди, уларнинг кўпи ўзини ерга уришгача етиб борди. Бу нимадан далолат? Жамиятдаги пул васвасаси, маънавиятсизлик, ғурурнинг йўқлиги, адолатсизликлар уларни шармандали ишлардан қайтара олмади. Инсоннинг иффат чегараси осонгина кесиб ўтилди. Совет даврида ўлган қадриятлар яна ўлиб борди. Биз Амир Темур қурган олтин пойдеворларни мустаҳкамлай олмадик. Баъзи ҳолатларда аёлларни оилаларга ҳукмрон қилиб қўйдик. Энди уларни қайтариб ўз жойига тушириш мушкул ишдир.\nКўча реклама майдонига айланди. Оммавий маданият тарғиботчилари, сатанистларни кийимларини мусулмон бўлган ҳолатда кийдик ва ўзимизни кўз-кўз қилишдан уялмадик. Натижада кўчада фаҳш ишлар кўпайди.\nАслида яхшилаб тафаккур қилсак, бизнинг жамиятда ҳам илгариги давридаги каби жаҳолатлар бор экан.\nАллоҳ бизга мана шу ўлат орқали ўйлаб кўришни, қилган ишларимизнинг қайси тўғри-ю қайси нотўғрилигини мулоҳаза қилишни бизга ирода қилди.\nБизда ҳатто ҳижобдаги аёллар ҳам кўчага чиқди. "Гап", "қовурдоқ" ва бошқа ўйлаб топилган йиғинларда, ресторанларда ҳам чуғурлашиб соатлаб ўтиришди, ўзларининг нималар қилгани, еган овқатлари, кийган кийимлари, бошқаларникини қанақа экани, ким кўп ёки кам қилгани ва бошқа маиший ғийбат гаплар билан ўралашишди. Фарзандлари эса ўша вақтларда қаровсиз қолиб кетди ва тарбияси бузилди. Биз ўтган йилларда фарзанд тарбиялашни ҳам билмабмиз. Ёшларнинг юриш-туришига қараб ота-боболар ҳаёси, иффати, одамгарчилиги, тарбияси озайиб кетганига гувоҳ бўлмоқдамиз. Сериаллар бизни бетгачопарликка, ишқий муносабатларга ўргатди. Биз уларни қийинчиликка чидашга, меҳнатсеварликка, ҳаётда ўз ўрнини топишга ўргата олмадик, ота-боболаримизнинг тарбия усулларини қўллай олмадик. Натижада улар мардикор деган номга сазовор бўлишди. Биз фарзандларимизнинг ҳар бир инжиқликларига кўндик, истаганини муҳайё қилдик. Энг катта хатойимиз ислом маданиятини уларга сингдира олмадик. Натижада улар пул васвасасида бўш илм билан бошқаларга нишон бўлди, улар олган диплом чанг босиб ётишдан бошқага ярамайдиган ҳолатга келди. Баъзилари тап тормтай ўз халқига хиёнат қилди, диний қарашларини, жинсини ўзгартирди.\nҲажга борганлар ҳам хўжакўрсинга катта-катта тўйлар берди, ҳожи оши деган йиғин ўйлаб топишди.\nБаъзи ерларга борган гуманитар ёрдамлар ҳам бир ҳовуч одамлар томонидан ўзлаштирилди. Мактаб, боғчалар, етимларнинг ҳақлари қирқилди. Бу каби гуноҳлар аслида Европа давлатларида ҳам қилинмайди.\nЖамият маърифатдан узоқлашди, бойлиги ва пули кўп инсонлар олдинги қаторга чиқди. Ярим яланғоч кийинган артистлар ёшларга идеал вазифасини бажарди. Тўйларда артистларга долларларни сочган ва кўз-кўз қилган инсонлар ўз жигарларининг кунига ярамади, камбағал қўшнисининг ҳолидан хабар олиб иккита ноннинг тенгини қилмади. Аслида мусулмончилик ҳамдардликда, жамоавийликда эмасмиди?\nБойларимизнинг саховати камайди. Инсон томонидан қилинган хайр-эҳсон ва саҳоват унинг иймонини мустаҳкамлашини, савоблари кўпайиши, охирати учун заҳира бўлишини ўйлаб ҳам кўришмади. Биз аслида ким учун шунчалик югурмоқдамиз? Фарзандимиз учунми? Унинг ризқи ва тақдирини белгилаб берадиган буюк зотга ишонмасдан нимага тинмай овораю сарсонмиз? Биз йиққан нарсалар кимларга қолади? Нима учун ўртача ҳаёт тарзига рози бўлмасликни одат қилдик? Хайр-саҳоватли бойлар бизда нимага оз? Чунки биз фақат олишни ўргандик. Улар ҳам мана шу жамиятнинг инъикоси-ойнасидирлар.\nҚисқача айтганда, у дунё унутилиб, бу дунё ғами кўпайди. Одамларда сабр-тоқат қолмади, арзимаган баҳоналар билан муқаддас никоҳ ўқилган оилалар барбод бўлди. Хиёнат қилганларни виждон азоби қийнамади.\nВабо ортида хато ва гуноҳлар туради. У ҳам Аллоҳнинг маҳлуқи бўлиб ўзи истаган пайтида қайтиб олади.\nБугун бизга Аллоҳ, унинг қудрати, карами кенглиги, кечирса-да, кеч бўлса ҳам уриши, у яратган олам, бу дунёга қисқа муддатга келган инсоннинг миссияси ҳақида тафаккур қилишга, оилаларимиз билан яқин бўлишга, беҳудага кўчага чиқмасликка, китоб ўқишга ва хайр-саҳоват қилишга имконият берди. Аслида ислом маданияти шуларни талаб қилади.\nБу вирус аслида бизнинг маънавиятимизни уйғотади, қилган яхши-ёмон ишларимиз ҳақида хулоса чиқаришимизга, гуноҳларимиз учун истиғфор айтишга имкон беради. Беҳудага кўчаларни тўлдириб юрмасликка, фойдали ишлар билан шуғулланишга йўналтиради. Аслида чин мўмин беҳудага кўчага чиқмаслиги тўғри ишдир.\nБало-ю офатни дуо-ю такбирлар, хайр-саҳватлар, меҳр-мурувват қайтаради дейишади.\nИлоҳим юртимиз доимо тинч бўлсин, биз мана шу тинчлигимизнинг қадрига доимо етишга сазовор бўлайлик, гуноҳларимиз учун тавба қилайлик.\nҚўшимча: бу битилган сўзлар ҳаммага эмас, баъзиларга тегишли!\nЎлжаева Шоҳиста Мамажоновна,\nТарих фанлари доктори, профессор, ТИҚХММИ "Гуманитар фанлар" кафедраси мудири\nЧоп этилган: 24-03-2020, 21:16\nКўрилган: 1 978\nЭНГ КАТТА ВИРУС - ВАҲИМА, ОЧКЎЗЛИК, КИТОБ ЎҚИМАСЛИК\nЧоп этилган: 23-03-2020, 20:42\nКоронавирус: Бефарқмизми ёки фарқли?\nЧоп этилган: 24-03-2020, 03:03\nИллатлардан халос бўлиш чораси - бирдамликдир!\nЧоп этилган: 23-03-2020, 11:13\nКоронавирус туфайли тадбирлар фақат бизда тўхтатилдими?\nЧоп этилган: 18-03-2020, 18:01\n14 КУНЛИК СИНОВ\nЧоп этилган: 17-03-2020, 16:55\nКоронавирус: мутахассис изоҳи\nЧоп этилган: 16-03-2020, 21:50


Ҳуқуқ ҳимоячиси Ширин Эбади эронликларни норозилик намойишларини давом эттиришга чақирди\nЭронлик ҳуқуқ ҳимоячиси, Тинчлик бўйича Нобел мукофоти совриндори Ширин Эбади эронликларни фуқаровий бўйсинмаслик тадбирларида иштирок этишга ва мамлакат бўйлаб аксилҳукумат намойишларида фаол иштирок этишни давом эттиришга чақирди.\nЭбадининг сўзларига қараганда, Эрон Конституцияси фуқароларга норозилик ўтказиш ҳуқуқини беради, шу сабаб фуқаролар кўчаларда қолиши керак. У эронликларга мурожаат қилар экан, ҳукуматга иқтисодий босим ўтказиш ва уни зўравонликларни тўхтатиш ҳамда намойишчилар талабларини бажаришига мажбурлаш мақсадида солиқ, коммунал хақларини тўламасликка, давлат банкларидан маблағларини қайтариб олишга чақирди. "Ҳукумат сизни 38 йил мобайнида эшитмадими, демак ҳозир сизларга айтаётган гапларини инкор қилиш вақти келди", – деди Эбади.\nБундан аввал Германиянинг Die Welt нашрига берган интервьюсида Эбади Эрондаги коррупция миқёсини "даҳшатли" деб атади ва ёшлар ўртасидаги ишсизлик даражасини фавқулотда юқори эканлигини таъкидлади. Маълумки, кўча намойишлари иштирокчиларининг асосини айнан ёшлар ташкил қилади.\nЭрондаги намойишлар бир ҳафтадан бери давом этмоқда. Намойишлар иқтисодий шиорлар билан бошланди, бироқ кўп ўтмай мамлакат раҳбарлари ва ислом республикаси режимига қарши қаратилган сиёсий талаблар илгари сурилди. Ҳукумат норозилик намойишларини уюштиришда хорижий кучларни айбламоқда. Намойишчилар орасида ҳалок бўлганлар сони 20 кишидан ошиб кетди, юзлаб одамлар ҳибсга олинди. Чоршанба куни мамлакатнинг бир нечта шаҳрида ҳукуматни ёқловчи намойишлар бўлиб ўтди.


Нигоҳлари улуғвор, ҳокисор шоир » MUZAFFAR.UZ\nНигоҳлари улуғвор, ҳокисор шоир\nЯнги йил дастурларини ёзаётган эдик ўшанда. Анъанага кўра, халқ артистлари, халқ ёзувчилари, шоирлари, таниқлилар таклиф этилган. Ҳамма ясанган, лекин уларнинг орасида содда, аммо улуғвор нигоҳлари билан ҳокисоргина Анвар Обиджон бошқача!\n- Устоз, хуш келибсиз, келинг, мана бу ерга ўтиринг... - дедим олд қатордан жой кўрсатдим.\n- Қизим, менга шу ер қулай, - дедилар. Бу жавобларида на иддао, на кесатиқ бор! Баъзи бировлардан анча камтар... Бир амаллаб кўндирдим, ўтирдилар. Яна ишимга андармон кетдим. Бир қарасам продюсер жаноблари бор овози билан: "Олд қаторларни бўшатинг, бу ерга таниқлилар ўтиради", - деб айюҳаннос солаяпти. Кўзим Анвар акага тушди. У киши секин ўрниларидан тураяпти. Жон ҳолатда олдига югурдим.\n- Сиз ўтиринг, бу гап сизга тегишли эмас, сизга тааллуқлимас – дедим пичирлаб ва Анвар ака эшитмайдиган ички овозда: “Буни кўзи артистдан бошқасини кўрмайди”, - деб заҳримни ичимга ютдим. Анвар ака синиқ кулиб, амаллаб кўнгандек бўлди.\nЯна ишимга шўнғидим. Бир пайт қарасам, устоз телпакларини қўлларига олганича, секин даврадан чиқиб кетаяпти. Ортиларидан югурдим. Аммо бу сафар кўнмадилар! “Уюшмага тезда боришим керак экан”, - дея мен билан қуюқ хайрлашди. Ўзларининг баҳонасига ўзлари ҳам ишонмади. Қани, бошқаларга тушунтирганимдек, бу одамга ҳам тушунтира олишга ҳаддим сиғса... Унча-бунчага жаҳлим чиқмайди. Яна ижодий жараёнда, танишу-нотанишлар олдида имкон қадар сокинлик ҳаммасидан муҳим. Бироқ бу сафар қаҳру ғазабимни жиловлай олмадим. Ўзини халқаро тоифадаги продюсер ҳисоблайдиган ўшани олдига қандай етиб борганимни билмай қолдим.\n- Сиз кимсизки, одамларга жой кўрсатасиз? КИМ билан гаплашганингизни биласизми? Ҳозир мана шу ердан КИМнинг кўнгли синиб чиқиб кетганини биласизми? Э, ўша ҳомийингиз талабларига... Халқ шоири У одам! Мана бунақа тўртта сўзни қўшиб гапира олмайдиган жўжахўрозларингизни йўлини кўрсатиб, сизга ўхшаган чала маданиятчиларни ковушини тўғирлаб қўядиган одам У! Халқ шоири - Анвар Обиджон эди у одам - яна қанча гапирдим билмадим. Продюсер ҳам жим турмади!..\nАнвар ака билан ишим сабаб яна учрашдим. Аммо ўша маданияти ғариб маданиятчиларнинг даврасига уларни таклиф қилганимдан ҳар доим ҳижолат бўлардим.\nИнна лиллаҳи ва инна илайҳи рожъун! Аллоҳ охиратларини обод қилсин!\nЧоп этилган: 8-01-2021, 01:33\nКўрилган: 1 448\nОнамизни ҳимоя қилсак - қаршилик қилманг!\nЧоп этилган: 3-05-2020, 23:35\nЗЕБОХОН ТЎХТАЕВАГА ТАБРИК\nЧоп этилган: 20-09-2020, 14:25\nЧоп этилган: 27-12-2020, 05:15


Қорбобони хайрия тадбирига жалб этилгани – “Вақф” фондининг ташаббуси эмас! – «Ислом ота» жомеъ масжиди\nБош саҳифа/Мақолалар/Қорбобони хайрия тадбирига жалб этилгани – “Вақф” фондининг ташаббуси эмас!\nШундай экан, тарқатилган суратлардаги қорбоболарнинг “Вақф” хайрия жамоат фондига ҳеч қанақа алоқаси йўқ. Бу ҳолат учун Фонд ва унинг ходимларини обрўсизлантириш ҳақорат ва адолатсизликдир. Ҳар қандай тўғри ва ишончли маълумотни исталкан вақтда Фонднинг ўзидан олиш мумкинлигини яна бир бор таъкидлаймиз.\n“Вақф” фондини обрўсизлантириш орқали обрў ва шуҳрат орттиришга уринадиганлар ҳам борлиги ҳар қандай мўмин кишини хавотирга солади. Аслида, бу ҳам нафсдаги касаллик бўлиб, шайтоний қутқу туртки бўлади. Мўмин банда бунга ҳушёр бўлиши керак.\nҲадиси шарифларда: “Эшитган нарсасини гапиравериш кишининг ёлғончилигига кифоя қилади”(Имом Муслим ривояти), “Мусулмон шундай кишики, унинг на қўлидан, на тилидан мусулмонлар озор кўрмайди”(Имом Бухорий ривояти), “Бировга зарар бериш ҳам, зарар кўриш ҳам йўқ” (Имом Байҳақий ривояти) дейилган.\nМухтасар айтганда, ҳар бир маҳалладан 10 нафардан жами 91550 нафар таъминланган оилаларга озиқ-овқат маҳсулотлари улашилди.\nVAQF Вақф Вақф хайрия фонди Раддия янги йил\nИнтервью 24 | Усмонхон Алимов - Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий


Ўзбекистонда хусусий компанияларга электр энергияси билан савдо қилишга рухсат берилади | Qalampir.uz\nЎзбекистонда хусусий компанияларга электр энергияси билан савдо қилишга рухсат берилади\nЖамият\t15 Июнь 21:17 2342\nЎзбекистон 2025 йилгача улгуржи рақобатбардош электр энергияси бозорига ўтмоқчи. Энергетика вазирлиги хабарига кўра, Лойиҳа офиси уч босқичдан иборат улгуржи энергетика бозорига ўтишдастурини ишлаб чиққан.\nБиринчи босқичда электр энергияси корхоналарини эркинлаштириш ва электр энергиясини сотиш истагида бўлган хусусий корхоналар томонидан лицензия олиш кўзда тутилган. Бунда бозор муносабатларига асосланган ёндашув натижасида маҳсулот сифатини яхшилаш ва нархларнинг пасайишига эришилади.\nЭлектр энергиясининг рақобатбардош улгуржи бозорига ўтишнинг иккинчи босқичида электр энергиясини тақсимлаш тизимининг оператори яратилади ва истеъмолчиларга электр энергиясини сотиш функциялари таъминотчиларга босқичма-босқич ўтказилади. Мазкур таъминотчилар лицензия асосида истеъмолчиларга электр энергиясини сотиш ҳуқуқига эга бўладилар. Таъкидланишича, ушбу босқичда истеъмолчилар электр энергиясини онлайн савдо платформаси ёки исталган таъминотчи орқали сотиб олишлари мумкин бўлади.\nУчинчи босқич – “Кун ичи (соатбай) савдолар” босқичи. Онлайн савдо платформасидаги эркин шартномалар ҳажмларига кўра, электр энергиясини режа асосида соатбай ишлаб чиқариш ва истеъмол қилишнинг ортиқча ёки етишмаётган ҳажмларини сотиш ва сотиб олиш операциялари амалга оширилади.\nШунингдек, энергетика соҳасининг норматив-ҳуқуқий базасини такомиллаштириш бўйича ишлар давом эттирилади. Хусусан, ишлаб чиқилган лойиҳаларни экспертизадан ўтказиш бўйича жадал ишлар олиб борилмоқда: янги таҳрирдаги Ўзбекистон Республикасининг “Электр энергетикаси тўғрисида”ги Қонуни (у бўйича ишлар Европа тикланиш ва тараққиёт банки ва Жаҳон банки экспертлари билан ҳамкорликда амалга оширилди, Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Электр энергетикаси сохасини ислоҳ қилишнинг қўшимча чора-тадбирлари тўғрисида”ги ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Магистрал электр тармоқлари кодексини тасдиқлаш тўғрисида”ги қарори лойиҳалари ишлаб чиқилган.\n06 Декабрь 13:01 59535\n06 Декабрь 19:56 34570\n04 Декабрь 11:13 30758\n05 Декабрь 18:58 30339\n04 Декабрь 11:38 30110


Ўзбекистон тадбиркорлари партияларни тавқи лаънат қилса арзийди\nЎзбекистон “Миллий тикланиш” демократик партияси вакили Миродил Абдураҳмонов бугун Ўзбекистон тадбиркорларини қийнаётган муаммолар ҳамон ўз ечимини топмаётганини маълум қилди.\nХалқаро пресс-клубнинг пресс-кофе мулоқотида партия вакили тадбиркорлар ер мулкига эгалик қилиш ҳуқуқини ҳимоя қила олмаётгани ҳақидаги фикрини ўзининг яқин танишлари мисолида келтириб ўтди. У “Ўзбекистон тадбиркорлари партияларни ҳар қанча тавқи лаънат қилса арзийди”, дея кескин муносабат билдирди.\nМиродил Абдураҳмонов фармон ва қарорлар тадбиркорлар фаолиятини қўллаб-қувватлашга йўналтирилгани, бироқ уларнинг ижроси таъминланмаётганини очиқ тан олишимиз лозимлигини ҳам айтиб ўтди.\nМулоқотда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси қонунчилик палатаси, сиёсий партиялар, савдо-саноат палатаси, бизнес омбудсман вакиллари ва тадбиркорлар иштирок этди, дея хабар берди ЎзА.\nЭслатиб ўтамиз, Миродил Абдураҳмонов Тадбиркорлар ва ишбилармонлар ҳаракати — Ўзбекистон Либерал демократик партиясининг “XXI аср“ газетасида узоқ йиллар бош муҳаррир лавозимида ҳам фаолият юритган. Айни пайтда эса “Миллий тикланиш“ партияси марказий кенгаши раиси ўринбосари сифатида фаолият юритмоқда.


Нуриддинов Лондон Олимпиадасида антидопинг қоидаларини бузганликда айбдор деб топилди\n01:54 08 Август 2020\n11:29 28.05.2019 Ҳавола олиш\nИлгарироқ Руслан Нуриддинов қайта ўтказилган допинг текширувида ижобий натижа сабабли оғир атлетикадан четлаштирилган эди.\nТОШКЕНТ, 28 май - Sputnik. Спорт арбитраж судининг (CAS ADD) Допингга қарши кураш бўлими Ўзбекистон вакили Руслан Нуриддиновни 2012 йилги Лондон Олимпиадасида оғир атлетика бўйича мусобақаларда антидопинг қоидаларини бузганликда айбдор деб топди. Бу ҳақда суд сайтида хабар қилинди.\nХалқаро оғир атлетика федерацияси (IWF) декабрь ойида Халқаро олимпия қўмитаси (ХОҚ) томонидан спортчиларнинг допинг намуналари қайта текширилганидан сўнг Руслан Нуриддинов четлаштирилгани тўғрисида маълум қилган эди.\nЎзбекистонлик Руслан Нуриддинов допинг сабабли оғир атлетикадан четлаштирилди\nХабарда таъкидланишича, Нуриддиновнинг таҳлил намунасида дегидрохлорметилтестостерон моддаси аниқланган.\nАпрель ойида ХОҚ ишни CAS’нинг допингга қарши курашиш бўлимига кўриб чиқиш учун топширди. Ишни кўриб чиққан мутахассис спортчи антидопинг қоидаларини бузган, деган хулоса келди ва унинг Лондондаги ўйинларда қайд этган натижасини бекор қилди.\nТаъкидланишича, иш кейинги суриштирув ишларини амалга ошириш учун IWF’га топширилади.\nЭслатиб ўтамиз, ўзбекистонлик Руслан Нуриддинов Лондон Олимпиадасида 105 килограммгача бўлган вазн тоифасида тўртинчи ўринни эгаллаган эди. Рио-де-Жанейродаги ўйинларда эса у олтин медални қўлга киритган эди.


Спорт 19:50 / 22.01.2020 12229\nМадридликлар клуб келажак жамоасини қуришда давом этади. Навбатдаги харид ҳам Бразилиядан — яримҳимоячи Рейниер.\n«Қироллик клуби» президенти Флорентино Перес нолинчи йиллар бошида афсонавий «галактикос»ни барпо этганди. Фигу, Зидан, Бекҳэм, Роберто Карлос, Роналдо ва Оуэн - қаймоқранглилар футболкасидаги юлдузлардан кўз қамашарди. Қаторасига уч бор ЕЧЛ ғолиби бўлган Кейлор Навас ўрнига Тибо Куртуа олиб келинганидаёқ клуб президенти яна энг яхшиларни сотиб олишга киришгани маълум бўлганди.\nҲозирда Перес келажакка боқмоқда ва «Реал»га ёш истеъдодлар олиб келинмоқда. Клубнинг селекция хизматининг асосий йўналишларидан бири - Бразилияга қаратилган, футбол ватанидан икки ярим йил ичида 3 нафар ёш футболчи жами 120 миллион евро сарфлаб олиб келинди. Винисиус Жуниор ва Родриго Гоэсга 45 миллион евродан, эндиликда «Фламенго»нинг собиқ яримҳимоячисига айланган 17 ёшли Рейниер учун 30 миллион евро.\nМадриддагилар ундаги истеъдодни 2018 йилдаёқ пайқашганди. Рейниер Дубайдаги U16 жамоалари ўртасидаги турнир тўпурари бўлган – 5 ўйинда 9 гол ва 8 ассист, – финалда «Фламенго» «Реал»ни мағлуб этган. Рейниер ўйиннинг сўнгги дақиқаларида голли пас узатган, «Фламенго» ҳисобни тенглаштирган (1:1), пенальтилар сериясида эса бразиллар устун келишган - 4:2. Уни эътиборсиз қолдиришнинг иложи йўқ эди.\nУнинг трансфери аввалроқ ҳал бўлганди, аммо трансферни эълон қилиш учун 18 ёшга тўлишини кутишга тўғри келди. Хабарларга кўра, «қаймоқранглилар» ушбу талантли футболчи учун рақобатда «Атлетико», «Барселона», «Ювентус», «Милан» ва «Манчестер Сити» каби клубларни ортда қолдирган.\n«Фламенго» бош мураббийи Жорже Жезуш таъбири билан айтганда, испан суперклуби янги Какани қўлга киритди. Португалиялик мураббий унинг йирик гавдали бўлса-да ажойиб дриблингга эгалиги, майдонни яхши кўриши ва ақлли қарорлар қабул қилишини, кутилмаган паслар узатишини эътироф этган. Унинг жамоадоши Филипе Луис ҳам мураббийнинг фикрларига қўшилади ва Рейниерда катта салоҳият борлигини айтади. Футболчининг ўзи эса болалигидан Зинедин Зиданнинг ўйинларидан ҳайратланганини айтган.\nРейньернинг устунликлари нимада?\nРейниер спортчилар авлодидан. Ҳужумкор яримҳимоячининг отаси Мауро Бразилиа – Бразилия футзал терма жамоаси аъзоси бўлган, 1985 йилги жаҳон чемпиони. Шу туфайли, унинг техник тайёргарлиги бу даражадалигидан ҳайрон бўлмаса ҳам бўлаверади. Мутахассислар «Реал»нинг янги футболчиси босим остида ҳам тўпни ўзида сақлаб тура олиши, олдинга ишонч билан ҳаракатланиши ва бирга-бир вазиятлардан унумли фойдаланишини қайд этишган. У рақибнинг бўш ҳудудларига ажойиб очилади, зарба бериш нуқтасига кесик равишда ақлли узатмалар беради. Шу билан биргаликда меҳнаткаш ва тезкор. Умуман, Рейниерда юқори даражада тўп суриш учун барча зарур жиҳатлар мавжуд.\nБразилияда Рейниерни Какага қиёслашади. Ёш яримҳимоячининг бўйи етарлича баланд (185 см), у майдонда ҳам яқин ўтмиш афсонаси каби ҳаракатларни амалга оширади. Унинг қобилиятларига уч йил муқаддам Зико ҳам юқори баҳо берганди, айнан у туфайли Рейниер «Флуминенсе»дан бу клубнинг азалий рақиби бўлмиш «Фламенго»га келганди.\nКелажак учун инвестиция\nЖезуш аввалроқ клуб энг яхши футболчиларидан бирини атиги 30 миллион еврога қўйиб юбора олмаслигини билдирганди. «Бенфика»да футболчилар асл нархидан қимматроққа сотиларди, «Фламенго» эса ўз футболчиларининг ҳақиқий баҳосини билмаяпти», — дейди португалиялик мутахассис.\nАлбатта, Жезуш ҳиссиётга берилиб кетган, ахир айнан у ўсмир футболчига юлдузлар билан тўлган жамоада ўйнашга имконият берганди. Албатта, ихтиёрингда тажрибали Диегу, мавсумни ажойиб ўтказаётган Де Арраскаэта ва Бруну Энрике каби чемпионлар бўлган вақтда 17 ёшли йигитчани асосий таркибга киритишнинг ўзи бўлмайди. Лекин йигитча ишончни оқлади, июнда дебют қилган Рейниер «Фла» Либертадорес Кубогида ғалаба қозонишига ўз ҳиссасини қўшди.\nШубҳа йўқ, ўсмир футболчи самарали ўйин кўрсатди. 14 ўйинда у 8 марта бошланғич таркибга кирди ва деярли ҳар 89 дақиқада биттадан самарали ҳаракатни амалга оширди (6 гол ва икки узатма). Аммо тушуниш керакки, унинг ёнида тажрибали футболчилар бор эди, «Фламенго»нинг ҳозирги таркиби чемпионатдаги бошқа рақиблардан бир бош баланд. Ҳозирча Рейниер астрономик сумма тўланиши учун ёшлик қиларди.\n30 миллион евро — Бразилия чемпионатидаги бундай самарадор футболчи учун ҳам мутлақо нормал нарх. У ўтган якшанба куни 18 ёшга тўлди ва душанба куни «Реал» унинг трансферини эълон қилди. Бизнес тилида айтганда — келажак учун инвестиция киритилди, у билан 6,5 йиллик шартнома имзоланди.\nБу мавсумда Рейниер бир неча марта ҳужумнинг чап қанотида ҳаракат қилди. Аммо Бразилия U17 жамоаси устози Далла Деанинг ҳисоблашича, у келажакда Тони Крооснинг ўрнини эгаллайди.\n«У менга ўнлик футболчиларни эслатади, у ўйинни ташкиллаштирувчи футболчи. Аммо у бу билан чекланмайди: ўзи гол уради, голли пасларни ҳам қизғонмайди, вақти келса таянч яримҳимоячиси ҳам бўла олади. «Реал»нинг одатий схемасида у Кроос ўрнида ҳаракатланиши мумкин», – деганди мураббий.\n«Реал»нинг янги контурлари\nРейниерни дарҳол «Сантьяго Бернабеу»да кўришни кутганлар айрим сабабларга кўра сабр қилишлари керак бўлади. Биринчидан, ҳозирда «Реал» таркибида ЕИга кирмаган мамлакатлар учун ажратилган учта вакансия ҳам банд. Бу жойлар Эдер Милитао, Винисиус Жуниор ва Родриго томонидан банд этилган. Сарфланган пуллар эса клубнинг истиқболи учун, мадридликлар «лимит» муаммосини ҳам ҳал қилиши керак бўлади.\nШу туфайли истеъдодли япониялик Кубо «Мальорка»га ижарага берилган. Рейниер – сўнгги 3 йил ичида «Реал» томонидан сотиб олинган бешинчи бразилиялик бўлди. Винисиус ва Родригодан ташқари Родриго Фарофа («Кастилья») ҳамда Аугусто («Леонес»да ижарада) ҳам бор. Уларнинг барчаси 18 ёшга тўлиши биланоқ таркибга қўшиб олинган.\nПерес 2013 йилда Неймарни қўлдан чиқаргач, бор эътиборини бразилиялик талантларга қаратди. Аввалига Абнер, Виллиан Жозе ва бошқа футболчилар ишончни оқлашмади. Аммо уч йил муқаддам клуб скаут Пауло Энрикени ёллади – у 2016 йилги Олимпиадада ғолиб бўлган Бразилия жамоаси мураббийлар штабида бўлган, шунингдек, «Крузейро» ва «Манчестер Юнайтед» клубларида ишлаган. Пауло фақат Бразилия бўйича ишлайди, у Рейниер каби талантларни 13-14 ёшиданоқ кузатишни бошлайди.\nРейниер мавсумнинг иккинчи қисмини «Эспаньол»да ўтказиши ҳақида ҳам гап-сўзлар бўлганди. Аммо олимпия саралаш турнири якунлангач, футболчи «Реал»нинг икки жамоасига жўнатиладиган бўлди. Шу кунларда Колумбияда 2020 йилги Токио Олимпиадасига Жанубий Америка минтақасида саралаш босқичи ўтказилмоқда. Рейниер Бразилия U23 таркибидаги энг ёш футболчи, лекин у аввалроқ Бразилия ёшлар миллий жамоаси сардори бўлган ва 10 ўйинда 5 гол урганди. Ўз вақтида «Кастилья»да Винисиус ҳам тажриба оширганди, ушбу бразилиялик айни вақтда испан фуқаролигини олиш ҳаракатида.\nРейниер вақти келиб «Реал»нинг асосий таркиб футболчисига айланади. Бразилиялик янги мамлакатга мослашиши керак, Перес эса хотиржам - янги юлдузни ундан ҳеч ким олиб қўя олмайди.\nҲозирча Мадридда янги орзулар жамоасининг биринчи қисми ёзилмоқда. Ҳозирча, 22 ёшли Йовичнинг ҳам, унинг тенгдоши Милитаонинг ҳам омади келмаяпти. Лекин яримҳимоя чизиғида 21 ёшли Вальверде ўзини кўрсатмоқда. Агар оғир жароҳат бўлмаганида бу мавсум 23 ёшли Асенсионики бўлган бўларди. Лекин у албатта қайтади. Қолаверса Дортмунднинг «Боруссия»сида порлаётган Ҳакими бор. Йиллар ўтиб Мадрид ҳужум чизиғида «бразил учбурчаги» жавлон уриши тайин, бу учлик мияси эса Рейниер бўлади.


Азиз мухлислар! Баҳор фасли ҳам кириб келди. Фасллар келинчаги ҳисобланмиш баҳор Наврўз айёми билан нақадар гўзал ва тароватлидир. Баҳорни Наврўзсиз, Наврўзни баҳорсиз тасаввур этиб бўлмайди. Шоир ёзганидек, баҳорни узукка қиёс айласак, Наврўз шаксиз унинг ёқут кўзидир! Бу кўз қорачиғида акс этган гўзалликни тараннум этиш ҳар бир қаламкашнинг асл сўзидир!\nНаврўз айёми билан барчангизга баҳорий кайфият тилаб мусиқали дастуримизнинг бугунги сонида форс, афғон ва тожик тилларида ижро этилган дилрабо қўшиқларни сиз азизларнинг диққат-эътиборингизга ҳавола этамиз. Бу мусиқий дастуримиз сиз азизларга ёқади ва манзурингиз бўлади деган умиддамиз !\nДастуримиз бошида сиз азизларни Эрон санъаткорларидан бўлмиш Ризо Содиқи ижросида "Ҳавойе тозе" номли қўшиқни эшитишга даъват этамиз. Марҳамат тингланг.\nАзизлар, сиз радиомизнинг электрон почтаси узбеки дог ириб. Ир га мактуб ёзиш ва таҳририятимиз телефон рақами:+ 989397362545га сим қоқиб истайдиган ёқимли ва севимли қўшиқларингизни радио орқали эфирга ўзатишимизни сўрашингиз мумкин. Қўнғироқларингизни кўтамиз.\nАзизлар, айтиш жойизким, наврўз дастурхонига 7 хил дарахт баргидан намуна келтириб қўйилади. Улар: мажнунтол, зайтун, беҳи, анор, бодом, писта, ёнғоқлар. Шулар қаторида қатиқ, сут, пишлоқ, тухум, балиқ ва ёниб турган шамлар ҳам қўйилади. Бу маънавий қадриятлар биз учун жуда муҳимдир. Наврўз байрами бебаҳо маънавий мерос ҳамда миллий анъаналарнинг ёрқин намунаси саналади.\nАзиз мухлислар, ушбу наврўз айёмларида Сурхондарё ва Самарқанд шаҳарларидан қўшиқсевар кўп мухлисларимиз, жумладан Сухроб Давронов ва Соҳиб Мажидов почтамизга мактуб ёзиб биздан Ўзбекистоннинг машҳур санъаткорларидан бири бўлмиш Шерали Жураев ижросида "Келди баҳор" номли қўшиғини тинглаш истагини билдиришган.\nАзиз мухлислар бизнинг радиомизга эътибор қаратишингиз учун миннатдорчилик билдириб, сиз истаган қўшиқни эътиборингизга ҳавола этамиз. Марҳамат тингланг.\nАзиз тингловчилар, Душанбе шаҳридан Бобур ва Рустам мухлисларимиз Афғонистон санъаткорларидан бўлмиш Мирвейс Нежробий ижросида "Ид муборак" қўшиғини тинглаш истагини билдиришган. Ҳозир эса. ана шу қўшиғини эшитишга сизларни даъват этамиз.\nАзизлар, дастуримиз якунида Тожикистонли мухлисларимиздан Камила, Садаф ва Нигина сингилларимиз истак-хоҳишини инобатга олиб тожик халқи, ҳамда "Гулшан" ансамблининг машҳур ва севимли санъаткорларидан бири бўлмиш Баҳодур Неъматов ижросида "Навбаҳор" номли қўшиқни манзурингизга ҳавола этамиз. Марҳамат тингланг.


Венгрия катта миқдорда қарз олмоқда\nХалқаро валюта жамғармаси, Жаҳон банки ва ЕИ глобал молия тизимидаги бўҳрон асоратларини бартараф этиш учун Венгрияга 25.1 миллиард доллар беришга келишиб олди.\nХалқаро валюта жамғармаси Венгрия ҳукумати билан бу мамлакатга 15.7 миллард доллар ажратишга келишиб олган бўлса, ЕИ 8.1 миллиард ва Жаҳон банки 1.3 миллард доллар беришга қарор қилган.\nХалқаро валюта жамғармаси бу борада эълон қилган баёнотда Венгрия ҳукумати сармоядорлар ишончини қайта тиклаш ва молия тизимидаги инқироз оқибатларини бартараф этиш бўйича самарали чора-тадбирлар ишлаб чиққанини маълум қилди.\nБудапештда ўтказилган матбуот анжумани чоғида чиқиш қилган Венгрия бош вазири Ференц Гюрчани мана бундай деди:\n“Халқаро валюта жамғармаси томонидан кўрсатилаётган ёрдамнинг асосий мақсади Венгрияни бўҳрондан сақлаб қолишдир. Мамлакат иқтисодиёти ва фуқароларни ҳимоя қилиш учун Венгрияга қўшимча маблағ керак”,- деди Венгрия бош вазири.\nЎтган ҳафтада Халқаро валюта жамғармаси глобал тизимидаги бўҳрондан зарар кўрган Украина ва Исландияга ҳам молиявий ёрдам кўрсатишини ошкор қилган эди.


Вадим Абрамов "Пахтакор"га қарши ўйин олдидан "Бунёдкор" футболчиларига нималар деганди?\n5 ноябрь, 2020, 21:05\n"Қалдирғочлар" устозининг учрашув борасидаги фикрлари\nCoca Cola Суперлиганинг 18-туридан қолдирилган «Бунёдкор» - «Пахтакор» (3:2) учрашувидан кейин ўтказилган матбуот анжуманининг иккинчи қисмида мезбонлар устози Вадим Абрамов иштирок этди. Бу ҳақда клуб матбуот хизмати хабар берди.\n- Ўйлашимча, ёмон ўйин бўлгани йўқ. Қолаверса, шундай баҳсни мухлислар ҳам бевосита стадионда кузатгани яхши бўлди. Фикримча, беллашув ишқибозларга маъқул келди. Биз учрашувни ишончли бошладик, лекин биринчи голдан кейин негадир кўпроқ ҳимояни ўйладик. Тўғри, «Пахтакор» кучли рақиб, таркибдаги футболчилар тажриба борасида устун. Қайсидир маънода омадимиз ҳам келди. Биринчи даврадаги баҳсда ҳамма гол бизнинг дарвозамиздан жой олганди. Бу сафар акси бўлди. Футболда шунақа. Лекин иккита кўп бўлиб туриб назоратни ўз қўлимизга ололмадик. Назаримда, бу ҳиссиётлар билан боғлиқ.\nБутун мавсум давомида бундай ўйнаб бўлмайди. «Пахтакор» принципиал рақиб бўлгани учун барча футболчилар ўзини кўрсатишга ҳаракат қилди, борини берди. Қолаверса, биринчи даврада аламли тарзда йирик ҳисобда ютқазгандик. Йигитлар ўша мағлубиятга лойиқ эмаслигимизни исботлаш учун ҳам бугун шундай ўйнади. Шунингдек, бугун «Пахтакор» чемпион бўлиши керак эди. Йигитлар билан ўйиндан олдин «Пахтакор» чемпионликни бизнинг майдонда нишонламаслиги кераклигини гаплашгандик, ниятимизга етдик, - деди Вадим Абрамов.


ҚЎЙЛАРНИ ГЎШТ УЧУН БОҚИШ – Tadbirkor-Fermer\nҚЎЙЛАРНИ ГЎШТ УЧУН БОҚИШ\nҚўйларни гўшт ишлаб чиқариш мақсади билан бўрдоқига боқишда асосан икки хил усулдан фойдаланилади\n1) қўйларни яйловларда ҳайдаб боқиб семиртириш;\n2) қўйхоналарда асраб қўлдан озиқлантириб бўрдоқи қилиб семиртириш.\nЯйловларда боқиб гўштга етилтириш учун асосан бир ёшгача бўлган ахта қўчқорлар (валухлар) ҳамда хўжалик ишлаб чиқаришида аҳамияти бўлмаган, хусусияти сўниб бораётган ҳамда асосий воситалик ҳисоб рақамидан чиқарилиши лозим бўлган (брак қилинган) катта ёшдаги урғочи қўйлар ажратиб олинади. Бу гуруҳ қўйларга асосан 7–8-йиллик совлиқ сифатида қўзи олиш учун фойдаланилган қўйлар киради.Улардан катта-катта сурувлар ташкил этилиб, ҳар бир отарда 1000 бошгача қўй бўлади. Бу қўйлар серўт яйловларда ҳайдаб боқилади. Ўтлатиб боқиш давомида қўйларнинг қанчалик семираётганини\nтекшириб, қўшимча вазн қўшаётганлик самараси кузатиб борилади. Бунинг учун ҳар 30 кунда бир марта тўдадаги қўйдан 10% и тарозида тортилади. Айни кўрсаткич асосида ҳамма қўйнинг ўртача қўшимча вазни\nчиқарилади. Бунда агар ҳар бир бош қўйнинг ўртача оғирлиги боқишга қўйишдан олдинги оғирлигига нисбатан 20–30% ортса, яхши семирган ҳисобланади ва гўшт учун топширишга рухсат этилади. Қўйлар\nяхши яйловларда боқилганида оғирлиги 50% га ҳам ортиши мумкин.\nЯйловда боқилаётган қўйларнинг семирганлигини ташқи кўринишидан, думғаза суякларининг устини пайпаслаб кўриш йўли билан аниқлаш усуллари бор. Семиз қўйнинг думғаза қисмидан пайпасланса, унинг териси силжийди ва тери ости ёғ қатлами қўлга билинади. Ориқ қўйнинг териси эса қийин силжийди ва қўлга думғаза суяклари тегади.\nКейинги йилларда технологик жараёнларнинг бирмунча такомиллашуви натижасида қўйни қўйхонада асраб\nқўлдан озиқлантириб боқиб семиртириш усуллари кенг авж олдирилди. Айни усул бўйича қўйлар 70 кун давомида асраб боқилади. Тирик вазни 9–10 кг га ортиши билан боқишдан олиниб гўштга топширилади. Ортиқча боқиш самарали бўлмаслиги мумкин. Қўлда боқиб гўштбоп вазнга келтириш усули қўлланганида қўйларга кўпроқ силос, илдизмевали озиқлар бериб боқиш мақсадга мувофиқ бўлади. Агар яйловда бўрдоқига боқилаётган қўйлар ҳар бир кг қўшимча вазн бериш учун 8,5–12 озиқ бирлиги сарф қилса, қўлда силос бериб боқишда эса фақат 5,2 озиқ бирлиги сарфлайди. Айни йўналишда Ўзбекистон чорвачилик илмий текшириш институтининг тажриба базасида ўтказилган илмий ишларнинг кўрсаткичлари диққатга сазовордир. Тажрибаларга кўра 40–45% маккажўхори силосидан иборат бўлган озиқ рационида боқилган жайдари қўйлар ва уларни линколн зот майин жунли қўй билан чатиштиришдан олинган дурагайлар\nжадал ўсиб ривожланди. Силоссиз оддий рационларда боқилган қўйларга қараганда маккажўхори силоси бериб боқилган қўйларнинг бир кунлик ўсиши деярли кўп бўлганлиги аниқланди. Масалан, силос бериб боқилган 9 ойлик ё урғочи жайдари қўйларда ва уларнинг линколн зот қўй билан чатиштиришда олинган дурагайларида силоссиз рационда боқилган қўйларга қараганда ўсиш 9–22% кўп бўлди. Уларнинг гавдасидан гўшт чиқиш фоизи ҳам юқори бўлиб, дурагайлардан 1,20%, жайдариларидан эса4,1% кўп гўшт олинди. Ҳар бир кг ўсиши учун силос билан боқилган жайдари қўйлар 6–8,1, дурагайлар 5,9–7,7\nозиқ бирлиги сарфлади. Силоссиз боқилган қўйлар эса 1–1,3 озиқ бирлиги кўп сарфланди


ЎЗБЕКИСТОН “ЭРК” ДЕМОКРАТИК ПАРТИЯСИНИНГ БИЛДИРИШИ « O'zbekiston ERK Demokratik Partiyasi\n05 April 2021 - 6:22\n2021 йилнинг октябрь ойида кутилаётган навбатдаги президентлик сайловлари арафасида ўзбек жамоатчилигининг сиёсий гуруҳлари фаолиятида жонланиш кузатилмоқда. Шу билан бирга Шавкат Мирзиёев бошчилигидаги ҳукуматнинг куч ишлатар тизимлари узлуксиз равишда бу фаоллашувнинг олдини олишга ва фуқароларнинг сиёсий ҳуқуқларини топташга ҳаракат қилмоқда.\nБу жараёнларни бевосита гувоҳи бўлишига қарамасдан, Сенат раисининг биринчи ўринбосари Содиқ Сафоев “2021 йилги президент сайловларида Шавкат Мирзиёевдан бошқа лойиқ номзодни кўрмаётганлиги”ни таъкидлади. Айни пайтда, аввалги фикрига зид равишда, сенатор муқобил дастур ва номзодларсиз “сайловлар тўлақонли, адолатли ва ҳаққоний деб баҳоланмаслигини” билдирди.\nСўнги кунларда бутун таъзийқларга қарамасдан сиёсий майдонга интилаётган мухолиф сиёсий кучларнинг фаолияти сенатор Сафоевнинг фикрларида ҳеч қандай асос йўқлигини кўрсатди.\nШу маънода қарийб 30 йилдир таъзийқ ва таъқиблар остида фаолиятини давом эттириб келаётган ва 1991 йил Ўзбекистон Адлия Вазирлигидан қонуний рўйхатдан ўтган мамлакат тарихидаги илк мустақил партия – Ўзбекистон “Эрк” Демократик Партияси ҳам яқинлашиб келаётган президентлик сайловларида ўз номзодини илгари суришга қарор қилди.\nБугунга қадар Партия Марказий Кенгашига президентлик сайлови учун номзоди тасдиқланишини сўраб икки нафар партия аъзоси мурожаат этди.\nУлардан бири партиянинг узоқ йиллик фаолиятида меҳнати синган ва ўз ўрнига эга ветеран аъзоси Саловат Умрзоқовдир.\nЎзбекистон “Эрк” Демократик Партияси Марказий Кенгаши ушбу аъзоларнинг номзодлик масаласини ўрганиб чиқмоқда ва яқин кунларда тасдиқланган номзодни эълон қилади.\nШу ўринда Ўзбекистон “Эрк” Демократик Партияси амалдаги ҳукуматнинг янги қурилаётган партиялар рўйхатга олинишига тўсқинлик қилаётганини ва уларга қарши зўровонлик ишлатилиб Конституцион ҳуқуқларини топтаётганини яна бир бора кескин қоралайди.\nМана шундай оғир шароитда Ўзбекистон “Эрк” Демократик Партияси ўз халқи билан ҳамдардлигини ва мамлакатда шаклланиб келаётган турли сиёсий ҳаркатларга нисбатан ўз муносабатида бағрикенглик ва адолат тамойилларига содиқ қолишини билдиради.\nЎзбекистон “Эрк” Демократик Партияси Марказий Кенгаши