Назар Эшонқул. Бепоён осмон (ҳикоя) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологиясиНазар Эшонқул (1962)Назар Эшонқул. Бепоён осмон (ҳикоя)\nНазар Эшонқул. Бепоён осмон (ҳикоя)\nХат қисқа ва зардали эди — “Ойтўлди энанг оғир ётибди. Жони узилмасдан кел!”— бунақа дағал жумлаларни фақат аммам ёздириши мумкин, бошқа ҳеч ким. Пашшанинг қанотидай келадиган шу бир парча қоғозда ҳам Ойтўлди энамга нисбатан бир умр тарк этмаган таъна-ю дашномини, ўзининг азалий муносабатини билдириш учун “Ойтўлди энанг” дея истеҳзо қилгани ва бундай пичингу киноялар фақат аммамнинг қўлидан келишини хатни ўқигандаёқ тушунган эдим: асли менга янга бўлган, лекин кейинчалик дадам ва онамнинг хоҳиши, саъйи-ҳаракати билан фақат менинг эмас, ўзининг ювошлиги, жонсараклиги, тилидан “жоним”, “жоним” тушмаслиги, тенг-тўшларимнинг ҳаммасини “ўзимнинг болам” деб эркалаши туфайли барча қишлоқ болаларининг ҳам тутинган онасига айланган, улар улғайиб, ҳаётнинг ташвишларига ўралашиб қолиб, ўз жужуқларига ҳам меҳр беришга вақтлари етмай қолгач, Ойтўлди энамнинг қишлоқдаги ҳар бир норасидага меҳр беришга, кўнглини олишга, биронта бола оғриб, ётиб қолганини эшитса, пишириқлару табибчиликдан андак хабардор бўлган отасидан ўрганган қайнатмаларни дамлаб, бир пасга бўлса ҳам кўриб, эркалаб келишга ҳар қандай маҳал, ҳар қандай фаслда, изғирину жазирада имкон топганидан ҳайратга тушган, умр дафтарларининг бир буржида ҳамиша уйининг бир четида кўча тўлдириб ўйнаётган болаларга ҳавас ва орзуманд тикилиб ўтирадиган, олдидан ўтган ҳар бир болани уйига олиб кириб, қанд-қурслар билан сийлайдиган қиёфада сақланиб қолган бу ўксик кўнгил соҳибасига нисбатан меҳрлари янаям ошган, мен тенгиларнинг деярли ҳаммасининг хотирасида қишлоқ кўчаларида ёр-ёр айтиб узатиб келишаётганда шамол олиб қочиб кетган рўмоли изидан югуриб юрганда бўйни-ю кўксини безаб турган зебу гардон жилосида юзи худди тўлин ойдай ёришиб кетган келинчак бўлиб қолган аёлга нисбатан бошқа ҳеч ким ҳар бир ҳарфида жону жаҳонни ўртайдиган иддао билиниб турган бундай сўзларни ёзишга журъат этолмасди. Аммам хат ёзибдими, демак, тутинган энамнинг аҳволи оғирлиги рост. Йўқса, аммам тўшакка михланиб қолса ҳам мени безовта қилишни, тутинган энамни деб шаҳарга хабар юборишларига рози бўлмасди. Энам шўрлик қўлини синдириб олганда ҳам, кейин оёғини ололмай бир қиш ўрнидан туролмаганда ҳам аммам барча яқинларимизга бу ҳақда менга бир оғиз билдирмасликни тайинлаган эди. “Чивин чақса ҳам жиянимни чақириб, сарсон қилманглар, ишдан қолдирманглар. Духтур одамнинг вақти йўқлигини ўзларинг ҳам биласизлар. У эса духтурларнинг каттаси” деб ҳаммага ўз ҳукмини ўтказганини синглимдан эшитгандим. Таътил пайти қишлоққа борганимда бир йилда саҳро жазирасида қовжираган бўтадай қуриб-сўлиган энамни кўриб, тафсилотини эшитганимдаёқ аммам шу йўл билан дунёда жонидан ҳам яхши кўрган ва бир умр фақат дарди билан яшаган акаси – тутинган отам учун Ойтўлди энамдан ўч олаётганини ва токи тирик экан, бундай қасослар ва хўрлашлар, дашному таъналар давом этишини сезгандим. Аммам энамга нисбатан жуда шафқатсиз ва муросасиз эди. Энам бечора эса аммамни кўрса, ўзини қўярга жой тополмай, калавасини йўқотиб қўяр, ҳар қандай ҳақоратли гапини индамай бошини эгиб эшитар, тутинган отамдан ҳам кўра аммамнинг танбеҳидан чўчир, ҳар бир сўзини қонун, ҳар бир ишорасини, ҳар бир ҳаракатини ўзига норозилик деб билар, кўнглини олиш учун жонини беришга ҳам тайёр эди. Аммам, гарчи энам ўзининг жамалакдош тенгдошларидан, болалик сўқмоқларида бирга ўйнаб ўсган дугоналаридан бўлса ҳам бу уйда ўзини худди қайноналардай тутар, кира солиб тагига қалин, тоза кўрпача ташлашини намойишкорона кутиб турар, сўнг агар амаким ё эркак киши бўлмаса, худди бу уйнинг соҳибаси ва бекасидай уйнинг тўрига чиқиб ўтирар, энам эса тик турганча унинг ҳар бир имосига маҳтал турар, аммамнинг сансираб гапиришига қарамай, “опажон” деб мурожаат қилар, бу уйнинг хўжаси табиатан ўзи каби юмшоқ феъл, ювош ва камгап бўлган амаким – тутинган отам эмас, бутун қишлоқда ўзининг тутган еридан кесиши, заҳарли тили-ю, ким бўлишдан қатъий назар, одамнинг бетига тик қараб, шартта гапириши, одамларни юзинг-кўзинг деб ўтирмаслиги билан ном қозонган аммам эди. Баъзида дадам, аммамни муросага чақирарди: “Ҳув, Биби Ойна, келинни бунчалик хўрлама. У уйнинг ўз эгаси бор. У уйга бориб эрлик қилма!” Шундай пайтлари аммам бирдан кўзига ёш оларди: “Оғажон, мен куйиб кетганимдан шундай қиламан. Акамнинг юзига қараб, юрагим ўртаб, жигарим қувраб қолади. Акам бечора кунма-кун эмас, соат сайин чўкиб бораяпти, тирноққа зор ўтаяпти. Бу эркатой келинингиз эса туғай демайди! Акамни боши эгик кўрган сайин келинингизни ғижимлаб, эзғилаб ташлагим келаверади!” Бу важ дадамга таъсир қилар, индамай қолар, лекин барибир “Худонинг ишига аралашма”, деб қўярди. Бу гап аммамни янада қўзғаб юборарди: “Агар гап фақат худода бўлса индамасдим, лекин ҳамма айб Ойтўлдининг ўзида. Бу қорабосгурнинг ўзи қисир! Агар акам бошқага уйланганда аллақачон бир тўда болали бўлиб кетарди”. Дадам ҳам бошини эгиб, чуқур хўрсинарди. Менинг назаримда ҳар қандай иш қўлидан келадиган, йўқни ҳам бор қила оладиган кучга эга бўлган дадам ҳам шундай пайтлари ожиз ва нотавон қиёфага кирар, аммамга бошқа ҳеч нарса демасди. Ойтўлди энамнинг мана шу уйга келин бўлиб тушгандан – аммамнинг тили билан айтганда, “сичқон йилидан” буён фарзанд кўрмаётгани уйимизда деярли ҳар куни шу хил гап-сўзларга сабаб бўлар ва ҳамиша шундай хўрсиниқлар, аммамнинг ҳамиша тайёр турадиган кўз ёшлари-ю пиқиллашлар билан якун топарди.\nАмаким билан бир ҳовлида яшардик. Уларнинг уйлари ҳовлининг этагида эди. Аммо бутун ҳовлининг супур-сидиридан тортиб, молларга бериладиган ем-хашаккача Ойтўлди энамнинг зиммасида эди. У ўзига ишониб топширилган хонадонни тирноққа зор қилаётгани учун ҳам шунга маҳкумдай эди. Буни ҳеч ким товуш чиқариб айтмас, бироқ унинг боши ишдан чиқмаётганини билиб-кўриб турса ҳам, бу юмушларнинг ярми бизнинг, болаларининг вазифамиз эканини билишса ҳам на дадам, на онам бир оғиз бирон нарса демасди. Гўё шу билан аммамнинг энам ҳақидаги гапларини тасдиқлашгандай, қўллашгандай бўларди. Шундай пайтлари дадам ҳам аслида Ойтўлди энам ҳақида аммам каби ўйлашини, фақат буни товуш чиқариб айтмаслигини сезиб қолардим. Мен амакимнинг уйида бола йиғиси эшитилмаётгани сабабли ҳам янгам ўзини бу хонадон олдида айбдор деб билишини, айбдорлигини озгина бўлса ҳам енгиллатиш, юмшатиш учун уйдаги энг қора ишларни, пана-пастқамда қўни-қўшни аёллардан эшитганим “бориб-турган чўриликни” ҳам зиммасига олганини сезардим: бу ишлардан бирон марта нолинмас, аксинча куч-қувват олаётгандай, бу ишлар унинг фақат кўнгли эмас, қаддини ҳам букиб қўйган дарду-андуҳини енгиллатаётгандай туюларди. Мен бу аёлнинг қачон туриб, қачон уйғонишини шунча йиллар бирга яшаб ҳеч қачон кўрмаганман: туннинг қайси маҳали бўлишидан қатъий назар мен ухлаётганда энам ҳали уйғоқ бўларди, эрталаб тонг саҳарда турган пайтларим ҳам энам ўчоқ бошида куйманиб юрарди: биз болаларга хом сутнинг қаймоғи, кейин қайнаган сутнинг тагида қолган қасноғини ўз вақтида тайёр қилиб қўяр, кейин бизнинг уни талашиб-тортишиб еётганимизни кўрса, кўзлари қувончдан ёниб кетар ва яна бошқа ишлар билан андармон бўларди. Мен энамнинг чарчаганини, бир пас бўлса ҳам нафас ростлаганини деярли кўрмасдим. Энам ҳамиша ҳаракатда, ҳамиша нима биландир овора, нима биландир машғул эди. Бироқ унинг ҳовлини тил тегса ялагудек супуриб-сидирганлари ҳам, уй-рўзғор учун эртаю кеч жонини жабборга беришлари ҳам аммамнинг бутун қишлоқнинг ҳар бир кўчасида, ҳар хонадонида туғ каби ҳилпираб турадиган тилини тиёлмасди. Аммам ҳар икки куннинг бирида унинг бефарзандлигини эслатиб турарди: “Сиз туғмасни деб акамнинг армонда ўтишини истамайман, агар туғмасангиз, акамни бошқага уйлантираман!” дерди. Айнан аммамнинг ундови билан Катта Ўрада амаким ва Ойтўлди янгам бормаган авлиё-ю, азиз жойлар, табибу фолчилар қолмаганди. Лекин биронтасидан наф бўлмади, чоғи. Аммамнинг тили тобора ечилиб борар, энди бу туғ қўшни қишлоқларда, бизни, амакимни, дадамни билган барча жойда ҳилпирарди. Агар Ойтўлди янгам ҳовли супураётган, биз сув сепиб турганимизнинг устига келиб қолса, шундан ҳам янгамни узиб оладиган сабаб топарди: “Белингиз оғриб туғмагансиз-да, шундай совуқда болаларга сув сепдираяпсиз. Қўйинг, бола шамоллаб қолмасин, ўзингиз сепинг. Барибир шамоллайдиган нарса йўқ сизда!”, дерди. Янгам бир зум титраб кетар, лекин тезда ўзини тутиб олиб, бир оғиз гапирмай, қўлимиздан сув идишни олиб, ўзи сепишга тушарди. Биз эса юмушдан қутулганимиздан хурсанд бўлиб, кўчага югурардик. Аммам янгамни ҳамма жойда, кўчада, уйда, меҳмонда, тўйда, азада бир оҳангда, бир хил муомала билан таъқиб қилар, аммо янгам бирон марта аммам устидан на дадамга, на амакимга шикоят қилган эмасди. У менга ҳамиша ўзининг айбини билгани учун бу ҳақорату хўрликларга чидаб яшаётгандай, бизнинг авлод-аждодимиз олдида айбдордай туюларди.\nАқлимни ҳали тўла таниб-танимаган ёшимда дадам бир куни мени ёнига олиб, ҳовли этагига, бобом кенжа ўғлимга деб қурган амакимнинг уйига олиб борди. Амаким ва янгамни олдига чақирди-да, менга “Энди, ўғлим, сиз бу уйнинг фарзандисиз, буларни ота-она деб чақиринг”, деди сизлаганча. Дадам болаларни “сиз”ладими, бўлди, онам ҳам, бошқалар ҳам, ҳаммамиз бунинг нима эканини билардик. “Сизлаш” дадамнинг “Бу масала ҳал бўлган, муҳокама қилманглар”, дегани эди. Мен хархаша қилдим, қандай қилиб янгам менга эна бўлади деган, ўзимча йиғлаган бўлсам ҳам керак. Янгамнинг айтишича, менинг йиғи-сиғимга дадам парво қилмабди. Онамга “Кийим-кечак, лаш-лушини олиб кел, шу ерда ётиб юрсин”, деб чиқиб кетибди. Йиғлай бошлаганимда Ойтўлди янгам, энди тутинган энам келиб, мени бағрига босибди, кейин ўзи ҳам қўшилиб йиғлабди. Мен уйимизга қараб чопибман. Онам ушлаб қолиб, “Сени даданг амакингга ўғил қилиб берди, уч кунгача уйга борма, ирими шундай, янганг туғгандан кейин қайтариб олиб кетамиз”, дебди. Бу гап менга ота-онангдан ажралдинг дегандай таъсир қилиб, худди улардан бир умр айрилиб қоладигандек дод солиб йиғлабман, уйни бошимга кўтарибман. Онам эса овсинига қараб, кўзида ёш билан “Бу энди сизнинг ўғлингиз, уйингизда бола йиғиси муборак бўлсин, илоё, ўз болангизнинг йиғиси ҳам эшитилсин!”, дебди. Янгам, тутинган энам қанд-қурс бериб, мени аврашга тушибди. Нима қилганини билмайман, лекин Ойтўлди энам менинг кўнглимни барибир топибди: мен унинг қучоғида пиқиллаганча чўнтагим тўла қанд-қурс билан ухлаб қолибман. Буларнинг ҳаммасини менга кейинчалик аммам айтиб берганди. “Бу қора босгур, ўзи туғмаган бўлса ҳам боланинг тилини билади”, дерди аммам алам билан. Тутинган энамнинг қучоғида ўша ухлаб қолганим мени бир умр амаким, яъни тутинган отам ва энамга боғлаб қўйди. Ўшанда дадам бу уйда бошқа фарзанд туғилмаслигини сезганми ёки қарияларнинг «Туғмас аёл бола парвариш қилиб, боланинг исини олса, туғиб кетади”, деган ирими учун мени амакимга ўғил қилиб берганми, ҳалигача аниқ билмайман. Кўпинча кечалари онамни қўмсаб уйғониб кетиб, “Уйга кетаман!” деб йиғларканман, энам мени овутиш учун истаган нарсамни олиб берар, оғзимдан чиққанини муҳайё қиларкан. Эртасига эса кечаси қилган хархашам эвазига уйимизда менга ваъда қилинган ўйинчоқлар, ширинликлар, конфетлар пайдо бўлиб қоларди. Айнан шунинг учун ҳам мен акаларимга ва тенгдошларимга қараганда эртароқ, ўша пайтда болаларнинг кўзига ўтдай кўринган юлдуз тўғали камар, катта ўйинчоқ машина, кейинчалик қишлоқнинг олди бўлиб велосипед минганман. Талтайиб кетаётганим яқинларимга билинган бўлса керак, аммам бу марта ҳам Ойтўлди энамни маломатларга кўмиб ташлади: “Ўзингиз-ку, туғмайсиз, лекин биров туғган болани бузаяпсиз. Буни кўп эркалатманг, эртага бошингизга чиқиб олади, олдин ўзингиз туғинг-да, кейин талтайтиринг!”, деди. Шундан кейин энам мен айтган нарсаларни яшириб олиб келадиган, яшириб едирадиган, яшириб ўйнатадиган бўлди. Мен бу нарсаларни кўчага чиқиб мақтангим келганда: “Аммангиз кўриб қолса, менинг жонимни олади. Аммангиз уришмасин десангиз, кўчага чиқарманг, шу уйда ўйнанг!”, дерди. Энамнинг аммамдан чўчишлари, юрак ҳовучлашлари менинг ҳам бола хаёлимга ўтириб қолганди: узоқ йиллар, токи ақлимни танигунимча аммамдан ҳамиша чўчиб, қўрқиб, қорасини кўрсам, қочиб қолиб, уйга келганда уни кўрмаслик учун ичкарига кириб кетиб, токи аммам кетмагунча уйдан чиқмай юрганман. Баъзида тўсатдан келиб қолганда ўзимни энамнинг бағрига уриб, йиғлаб юборарканман. Кейинчалик бу ҳолатимдан, аммамнинг олабўжига ҳам, хаёлимдаги қўрқинчли жонзотларга ҳам ҳеч қандай алоқаси йўқлигини англаб, ўзимнинг устимдан кулиб юрган бўлсам ҳам, лекин энам бир умр аммамдан қўрқиб, титраб-қақшаб, бошини эгиб яшади.\nМен энди амакимни “ота”, янгамни “эна” дейишга кўникиб, эсимни таниб қолганимда ёз кунларидан бирида аммам дадамнинг олдига ёқаси тик оқ кўйлак кийган йигитни бошлаб келди. Улар хонага кириб, негадир биз болаларни кўчага чиқариб қўйиб узоқ гаплашишди. Кейин йигит аммам билан бирга қайтиб чиқиб, биз билан илиқ хайрлашиб кетди. Йигитнинг очиқлиги, ширинсўзлиги, “тоғавачча” деб мурожаат қилиши, умуман, муомаласи, мени ўзига ром қилиб қўйди: унинг илиқ табассум балқиган навқирон қиёфаси бир умр хотирамда ўрнашиб қолди. Бу йигит аммамнинг овсинига катта ўғил, яъни бизга узоқроқ қариндош, жиян эканини анча кунлардан кейин билдим. Уйимизда бошланган можародан Жиян бекорга келмаганини тушундим. Аммамнинг овсинининг айтишича, Жиян Тошкентда бир машҳур духтурни танир экан, ўша духтур туғмасларни ҳам бир кўришда туғдираркан, ҳеч бўлмаганда, туғиш-туғмаслигини айтаркан. Хуллас, нақ авлиёнинг ўзи экан. Қанча бефарзандлар сабаб топиб, ували-жували бўлиб кетибди. Духтур хотинларнинг қадам босишига синчилик қиларкан, бунинг учун эр-хотин бирга бориб, бирга кўриниши, барча текширувлардан бирга ўтиши шарт экан. Фақат шу. Бошқа ҳеч нарса керак эмас. Бу хабарни эшитиб, Ойтўлди энам бироз довдиради. Бирон тугал гап айтмай яна юмушларга уннаб кетди. Аммам уни дарҳол чақиб олди: “Айб ўзидалигини билади-да, шунинг учун гезариб кетди. Айби фош бўлиб қолса, бундай яйраб юришига қўйиб бўпман! Духтур менга ўша бир парча қоғозини берсин, бир кун ҳам қўймайман, қариндошларига олиб бориб кўрсатаман, “Мана, испарапка, бизга ўтказган матоҳларинг туғмас экан!” дейман, шунда акамни бошқага уйлантирмасам, Биби Ойна отимни бошқа қўяман!” Аммам янгамнинг туғмаслиги ҳақидаги шапалоқдай ҳужжатга эга бўлишни, кейин шу қоғозни кўрсатиб, амакимнинг пушти соғломлигига шубҳа қилаётганларга, керак бўлса, бутун дунёга кўз-кўз қилиб чиқишни, шу йўл билан акажони шаънига нисбатан пайдо бўлган ҳар хил гап-сўзларнинг олдини олишни ва яна қишлоқда обрў-эътиборлари баланд бўлганлиги сабабли балки дадам ҳам айнан қатъий бир хулосага келиши қийин бўлаётган янгамнинг яқинларига кўрсатиб, масалани шу биргина ҳужжат билан бир пасда ҳал қилишни жуда истарди. Дадам босиқ, вазмин киши эди. Қолаверса, янгам Терсотанинг эскича анъаналарига, эскича муносабатларга ҳали ҳам содиқ қолган обрўли хонадонидан эди. Дадам “қуда бобо отлиқлар билан гаплашмасди, лекин бизни ўзига тенг билди”, дерди баъзида. Янгамнинг отаси бобом билан нафақат қуда, балки яқин ошна бўлиб ҳам қолганди: дадам бобом туфайли янгамнинг барча қариндошларини ўз жигаридай кўрар, аммам қанчалик оғзини тўлдириб гапирмасин, дадамнинг олдида кўпам ечилиб, оловланиб кетавермасди. Дадамнинг айтишича, умри эгарчилик билан ўтган, обрў-эътибори ҳам шунга яраша камсуқум бобом амакимнинг талаби билан қариндош бўлайлик деб совчи бўлиб борганда, янгамнинг отаси қизимни сўраб келибсиз, жонимни сўрасангиз ҳам берардим сизларга, деган экан. Бунинг сабаби бизнинг ота-бобаларимиз бир умр эгарчилик касбидан рўзғор тебратиб, шунинг орқасидан ризқ териб келгани экан. Қуда бобо ҳунар эгаларини, айниқса, ҳунарли сулолаларни жуда ҳурмат қиларкан. Қанчалик обрў-эътиборлари баланд бўлмасин, оддий эгарчи бобомни худди ўз жигаридай кўрган экан. Дадам бу воқеаларни баъзан хўрсиниб, баъзан меҳри товланиб хотирларди: мана бир неча йилдан бери бобом туфайли ўзига отадай бўлиб қолган одамнинг туғмас қизига чидаб келар: гўё бир нарса деб қўйса ёки янгам норози бўлса, худди гўрда бобом билан қуда бобо шоха кўтариб чиқиб келадигандай бу масала қўзғалганда жуда оғринар, хўрсинганча ечимни орқага ташларди.\nСезишимча, кейинги пайтда дадам ҳам бир қарорга келиб бўлгандай эди. Шу сабабли шаҳарлик духтурнинг дараги чиққач, дадам амакимни шаҳарга бориб, кўриниб келишга ундай бошлади. Бу таклиф амакимга бошданоқ хуш келмади. Дастлаб оёқ тираб туриб олди. Аммо ўжар, қайсар, акалари ичида гапи қайтмай ўрганган аммам амакимдан ҳам ўтган қайсар эди. Бир ишга аҳд қилдими, охирига етказмасдан қўймасди. Аммам гапни очиқчасига кўндаланг қўйди: “Отамнинг гўрга кирганига етти йил бўлган ошнаси деб етмиш йил чидамаймиз. Етар шунча йил сабр қилганимиз. Агар шу билан ҳам қўзиламаса, бу туғмас хотиндан ажраласиз, бошқага уйлантирамиз. Нима, бошингизга ёстиқ қилармидингиз бу бепуштни?! Бунинг кўзини ўйнатиб, бир фарзандли бўлинг.”\nБунақа гаплардан мутаассир бўлиб, бири мингга айланган амакимнинг гунгу мулзам бўлиб, бошини эгиб ўтирганини кўрганда аммамнинг фиғони мўрисидан қоп-қора тутун чиқиб кетарди: “Қандай одам эди-я, акагинам! — дерди кўзларига ёш олиб, — Қораси кўринса, итлар ҳуркарди, товушини эшитса, бўрилар қочиб қоларди, қарашидан бургут беҳол бўларди. От чопганда қирлар ўпириларди. Бу туғмас эчки акамнинг бошини эгди-қўйди. Бошини кўтаролмай, атрофга қарай олмай қолди. Кўнглини ярим қилди.” Хуллас, йиғлаб-сиқтаб, керакли жойда дўқ уриб, аммам янгам билан амакимни ўша духтурга боришга барибир кўндирди. Ниҳоят янгам билан амаким шаҳарга отланишди. Уларни шаҳарда “талаба жиян кутиб олади, ўзининг ётоғидан жой гаплашган, ўша ерда туриб, духтурга қатнашади, жиян ўқишни деярли битирган, диплом беришларини кутиб юрибди, ғирт бекорчи, ўша духтурга ўзи олиб бориб-келиб юради. Хуллас, ҳеч нарсадан хавотир олиш керак эмас. Ҳаммаси ҳал бўлган, ҳамма нарса гаплашилган, фақат духтурга кўриниш қолган, холос”. Янгам ва амаким аммамнинг талаби билан бўлса-да, шаҳар сўраб кетишди, лекин бу билан ҳам аммамнинг жағи тинмади: дадамнинг ҳам кейинги пайтда амакимнинг тақдиридан қайғуриб, боши қотаётганидан фойдаланиб, ичидагини баралла гапира бошлади: “Агар айб Ойтўлди-да бўлса, ҳайдатаман, қариндошлари келиб, туғмас жигарларини йиғиштириб олиб кетсин! Ўша ҳужжат қўлимга тегсин, ҳаммага кўрсатаман уни. Ана шунда уларнинг ори бўлса, келиб йиғиштириб кетишади!” Ҳамма аммамнинг гапини қуруқ пўписа деб билдими ёки янгамнинг яқинлари ҳаддан ташқари сабрлимиди ёхуд аммам айтгандай, туғмас аёлнинг уларга ҳам кераги йўқмиди, ичи ачир кишиси қолмаганмиди, билмадим, ҳар қалай, бу гапларга “Ҳой, нима деяпсан, тилингни тий!” дегувчи марднинг ўзи чиқмади. Қолаверса, бутун қишлоқ янгамдан фарзанд кутиб, тоқати тоқ бўлган, шу сабабли аммам нима деса, ҳукми ҳозиқ бўлиб эшитилар, айни пайтда дадам ёки аммам чиқарган ҳар қандай қарорни барибир адолатли деб ҳисобларди. Аммам бундан янада ботирланиб, қатъият билан гапира бошлади. Охири дадамни ҳам кўндирди. Агар туғмаслиги аниқ бўлса, унда амакимни бошқага уйлантиради. “Майли, агар бобомнинг ва ошнасининг руҳи чирқилламаслиги учун, агар ўзи рози бўлса, кўчада қолмасин, амаким ва қуёндай ҳар йили туғадиган хотинининг хизматини қилиб юраверсин. Туғмас бўлдими, у шунга лойиқ. Боланинг иштонларини ювиб, шиптир ҳидлаб юрсин. Унинг жазоси шу бўлади”.\nЭнди янгам туғмаслиги аниқ бўлса, ўша духтур янгамнинг туғмаслигини ҳужжат қилиб, тасдиқлаб берса, унда амакимни бошқага уйланиши энди бутун Терсотага маълум бўлиб қолди. Ими-жимида бўлажак номзодлар ҳам танлаб бўлинганди.\nАмаким ва янгам қайтиб келишганда мен мактабда эдим. Уйга келганимда дадам, аммам шу ерда, ҳамма худди бир фожеа юз бергандай ўтиришар, мен шунча кунлардан бери кутгандай хуш-хурсандчиликдан асар ҳам йўқ эди: Ойтўлди янгам бир четда худди айб устида қўлга тушгандай омонат ўтирарди. Улар уйга кирганимни ҳам сезишмади. Мен ҳам вазият қалтислигини, ҳозир янгамга келганимни билдиришимнинг мавриди эмаслигини ҳис қилдим. Секин печка ортига ўтиб, янгам, тутинган энам мени кўриб қолармикин, деб кутиб турдим: шаҳардан осма сумка олиб келаман деганди. Янгамнинг ваъдасида туришини билардим. Аммо ҳозир буни сўраш мавриди эмасдай эди. Аммамнинг “Ана, мен айтмадимми?!” деган иддао қотиб қолган, чимрилиб олган, янгам энди нима қилсаларинг – ихтиёрларинг, дегандай кўзларини кўрпанинг қуроғига тикиб жим ўтирар, амаким эса ҳамишагидай бошини эгган кўйи чуқур сукутга толганди. Мен дарров нима гаплигини тушундим. Демак, амаким ва янгам аммам кутган ва билган, ҳаммага олдиндан ошкора бўлган хабар билан келишган.\nДадам худди қулоқларига ишонмагандай сўради:\n— Ўзи, ўша жиян айтган духтурга бордиларингми? Бошқаси эмасми?\nАмакимга сўраб-суриштиришлар малол келаётгандай эди:\n— Нима, биз ёш боламидик, бошқасига бориб. Исми-шарифи, манзили ўша экан. Жияннинг ўзи олиб борди.\n— Хўш, унда аниқ шундай… …шундай дедими?\nДадам “Бола бўлмайди дедими” дейишдан чўчидими, бу гапдан ирим қилдими ёки амакимнинг кўнглига тегишдан қўрқдими, ичидагини, бор аламли саволини “шундай” деган сўзга жамлаб гапирди. Амаким дадамнинг нима демоқчилигини сезди, янгамга бир қараб олгач, бир пас сукутдан кейин барибир гапирди.\n— Духтурнинг ўзи менга ҳеч нарса дегани йўқ. Текширув натижасини оламиз деб борсак, олдин жиян кириб кетди, кейин келинингизни чақиришди. Учаласи узоқ гаплашди. Кирсам, духтур йўқ, жияннинг олдида йиғлаб ўтирибди. Нима гап десам, Жиян ҳам бирон гап айтмади, ўзини олиб қочди. Бу эса йиғлаб “Айб менда экан, энди мен туғмас эканман”, деди. Ўшандан бери йўл бўйи йиғлаб келди. Бор гап шу.\nДадам энди янгамга қаради.\n— Ойтўлди, духтур аниқ шундай дедими?\nЎзининг оғир хаёлига, эҳтимол, аммам айтганининг устидан чиқса, амакимни бошқага уйлантирса, тақдири нима бўлишини тасаввур қилиб, эзилиб ўтирган янгам дадамнинг гапидан сўнг, жавобдан олдин чуқур хўрсинди. Умуман, янгам дадамни айрича ҳурмат қилар, ҳеч қачон тик қараган эмасди. Бу марта ҳам бошини эгганча, минг бир хижолат, айбдор оҳангда жавоб берди.\nАммам яна тутақди.\n— Қани ўша духтур берган қоғозлар. Ўзимизнинг духтурларга ҳам бир кўрсатайлик. Духтур тилини духтур билади.\nАмаким янгамга бир кўз ташлаб олди.\nЯнгам эса бошини эгганча бош ирғади.\n— Қоғоз йўқ. Жиян… Жиян уларни олиб қолди.\n— Олиб қолди?! Жиян қоғозни нима қилади?\nЯнгам, афтидан, ҳар қандай жазога тайёр турарди. Шу сабабли бу сафар аммамга бироз қаттиқроқ оҳангда жавоб берди.\n— У киши… бошқа духтурларга ҳам кўрсатаман деб олиб қолди. Балки ўша …духтур янглишгандир деди…\nАммам бирдан тутақиб кетди.\n— Яна қайси духтурга кўрсатади? Тошкентнинг энг зўр духтурига кўринган… Ё сен… сиз духтурнинг қоғозини биздан яшириб келдингизми? Яшириб нима қиласиз, шундайлигини духтурсиз ҳам ўзимиз билардик.\nАммам тиззасига уриб, дийдиё қилишга тушди.\n— Шунча умр-а.. Шунча йил-а.. Акамнинг шунча йили ҳавога учиб кетди..\nЯнгам бу гапга бирон нарса деб эътироз билдирмади. Индамади. Буни аммам ўзича тушунди.\n— Агар қоғозларни бериб келиб, бизни яна умидвор қилиб, вақтни чўзаман деб ният қилган бўлсангиз, адашасиз. Менга ўша духтурнинг гапи етади. Ана ўзингиз айтаяпсиз, духтур ҳамма айб сенда, деди деб. Яна нимани кутаяпмиз, ака, ўзи бўйнига олиб ўтирибди. Туғмайсан дедими, бўлди, айб сизда экан. Менга қаранг, ака, энди мен сабр қилолмайман. Оғамнинг умри ўтиб бораяпти. Уйлантирамиз, тамом-васалом!\nДадам чуқур ўйланиб қолди: бир қарорга келиши қийин бўлди. Кейин Ойтўлди янгамга қараб олиб, кўзларини бошқа ёққа олди. “Балки, ростданам духтур адашгандир?! — деди иккиланиб. Бу гап аммамга тутаб турган ўчоққа тутантириқ ташлагандай таъсир қилди: “Духтур адашса, азиз-авлиёлар адашса, табиблар адашса, кимга ишонасиз яна?! Ана, ўзи айтаяпти-ку, айб менда экан, духтур шундай деди, бу аниқ деб. Яна сиз нега иккиланаяпсиз, ака? Яна нима керак?! Бўлди, мен Ханияга совчи бўлиб бораман! Гапим гап!” деди. Бу пайтда Ойтўлди янгам бошини эгиб турарди. Шу туришда анча пайтгача бошини кўтармади. Унинг юзидан тошу шағалларга, хасу хашакларга, кўчки-ю лойқаларга қўшилиб бир қир сел оқиб тушаётгандек туюлди менга. Янгам йиғларди. Секин, унсиз йиғлар, йиғлаганини ҳам билдиргиси келмас, аммо кўз ёшлари юзини ювиб ўтар, қўлидаги рўмолча ҳам аллақачон шилқиллаб ҳўл бўлиб қолганди. Янгам секин ўрнидан турди, бир пас тик туриб қолди, аммамга қарамади ҳам, тақдирга тан берган оҳангда:\n— Майли, опа, агар шуни маъқул кўрган бўлсангиз, уйлантиринг, мен розиман,– деди ва чиқиб кетди.\nЎртага бир пас сукунат чўкди. Аммам шунча қарғанса ҳам, ер билан битта қилса ҳам, бу уйда ўрни ҳам, ўзи ҳам йўқ деб ҳисобласа ҳам янгамнинг бунчалик тез рози бўлишини кутмаган эди: бироз довдираб қолди.\nБир дадамга, бир амакимга қаради. Янгам дадам учун ҳам қарор чиқариб бўлганди. Дадам ўрнидан турди. Эшикка йўналди. Аммам ўзини тутиб туролмади. “Нима дейсиз, ака. Энди бир ёқлик қилайлик!”, деди. Дадам ҳам янгам каби бир зум тик туриб қолди. “Билганингни қил. Ана, Ойтўлдининг ўзи ҳам рози бўлаяпти-ку! Яна сенга нима керак?!”, деди алам ва андуҳ аралаш. Аммамга шу гап керак эди: энди барча масъулиятни бўйнига олди, ҳаракатида, юзида қатъият пайдо бўлди. “Унда менинг ўзим ишни битираман. Келаси ойда тушириб келамиз. Ортиқча харажат, дов-доска керак эмас. Ирим-сиримини қиламиз, холос. Никоҳ ўқитсак бўлди!”. Дадам билганингни қил дегандай эшикка қараб юрди. Остонага етганда амакимнинг худди сирли ғор ичидан келаётган гулдуракдек овози эшитилди. “Мен бошқага уйланмайман. Овора бўлманглар!”. Аммам амакимга ялт этиб қаради. Пойабзалини оёғига илаётган дадам эса ортига бурилди, амакимга кўз ташлади. Остонадан туриб, “Хўш, бунга нима дейсан?!”, дегандай аммамга назар қилди. “Ака, нима деяпсиз? Бефарзанд ўтаман деяпсизми?!”. Аммамнинг гапида муроса ва мадора оҳанги бор эди. Амаким энди бошқа гапларга ўрин қолдирмай деди: “Майли, пешонамдан кўраман. Ойтўлди туғса ҳам, туғмаса ҳам, қўймайман, бошқага уйланмайман ҳам. Менинг қўядиган хотиним йўқ!”. Дадам билан аммам амакимнинг эътирозини кутишган эди, аммо бунчалик қатъий оҳангдагисини эмас. Амакимнинг гапи фақат эътироз эмас, ҳукм ҳам эди. Буни дадам ҳам, аммам ҳам яхши билишарди. Амаким ювош одам бўлгани билан бир фикрга келса, уни ҳеч ким бу йўлдан қайтаролмасди. Дадамнинг айтишича, амаким янгамга кўнгил қўйиб, шу қиздан бошқасига уйланмайман деб оёқ тираб туриб олганда, бобом у хонадон бизнинг тенгимиз эмас, улар бообрў, зотли-зурриёдли, насл-насабли, бизни назарларига олишармикин, деб иккиланиб юрган, бир нечта қизларни кўрсатишган, амаким эса шу қиздан бошқасига уйланмайман, деб оёқ тираб туриб олган, оқибатда бобом минг бир истиҳола билан янгамнинг отасининг олдига совчиликка борган. Дадам ҳамиша ўшанда шундан бошқасига уйланмайман деб туриб олди-да, бунинг ўжарлиги қўзиса, ўлса ҳам фикридан қайтариб бўлмайди, дерди. Ҳозир ҳам шундай бўлди. Амаким яна ўша ўжарлигига қайтганди. Энди муҳокамага ўрин қолмаганди. Буни дадам сезди, сезди-ю, қисмат ва бу ўжарлик олдида ожизлигини ҳис қилиб, индамай чиқиб кетди. Аммам дод-вой қилди, бошини айлантириб олган дея яна янгамни айблай бошлади. Шаҳардан келгунча, акамнинг қўйнини пуч ёнғоққа тўлдирган, ваъдалар берган, авраган, иссиқ-совуқ қилиб олган, деди. Аммо энди бу гапларнинг биронтаси амакимга таъсир қилмасди. Афтидан, амаким бундан кейинги ҳаётини белгилаб, аҳд қилиб, ҳаммасини ҳисоб-китоб қилиб, барчасига рози бўлиб бўлганди.\nШундан сўнг аммам қанчалик ҳаракат қилмасин, амаким ўз сўзида туриб олди. Аммам ўзини ўжар, қайсар ва фикридан қайтмайдиган деб ҳисобларди. Бироқ менинг тутинган отам ундан ҳам ўжар чиқди. Аммам янгамга, унинг қариндошларига кўз-кўз қилиш, амакимда айб йўқлигини терсоталикларга ва терсоталик бўлмаганларга – ҳар бир таниш-нотанишга кўрсатиш ниятида жиянда қолиб кетган ташхис қоғозларини олиб келиш учун овсининикига зир қатнаб юрди. Аксига олгандай бу пайтда жиян ҳам олис вилоятга ишга юборилган, овсинининг айтишича, ўғли кўч-кўрони билан ўша вилоятга кетган, қоғозлар қаерда қолганини эслай олмас эмиш. Аммо тезда шаҳарга қайтса, ўша духтурга ўзи учрашиб, қайтадан ёздириб олармиш. Оқибатда аммам одамларга кўз-кўз қилиб, амакимнинг ва янгамнинг тилини ҳужжат билан ҳам қисиқ қилиш имкониятидан маҳрум бўлган эса-да, амаким ва янгамни ажратиш учун жон жаҳди билан ҳаракат қилди: энди ўша қоғознинг ўрнини аммамнинг бир парча тили босарди, зотан аммамнинг тилидан ўтадиган, ундан таъсирлироқ ва асослироқ бошқа ҳужжатнинг ўзи йўқ эди. Амакимни фикридан ҳеч ким, ҳатто аммам ялиниб-ёлвориб, орага тушишни илтимос қилган янгамнинг ака-укалари, опалари ҳам қайтаролмади. Ойтўлди янгам ҳам бир неча марта уйига кетиб қолди. Ойлаб ёлғиз қолса ҳам амаким бир ўзи, бўйдоқдай яшайверди. Бошқага уйланишдан бош тортди. Янгам кетган кунлари овқат ҳам емай, уйга қамалиб оларди. Ҳеч ким билан кўришмасди, ҳеч ким билан гаплашмасди. Охир-оқибат дадам аммамга “Етар, билганини қилсин. Барибир у айтганидан қолмайди. Пешонасида борини кўрсин! Буёғи худонинг иши. Унинг каромати кенг, мўъжизаси кўп!”, деди. Аммам янгамни уйига жўнатиб юборишига қанчалик жон куйдирган бўлса, қайтариб келишга яна шунча жон куйдиришига тўғри келди. Ниҳоят Ойтўлди янгам уйимизга қайтиб келди. Аммам ҳам исмини ўзгартириб ўтирмади: унинг бу гаплари йилларнинг залворли қадамлари, ҳаётнинг шиддатли эврилишлари, амаким билан янгамнинг мўъжиза кутиб, қартайишлари орасида кўринмай қолди, ўзининг ҳам, одамларнинг ҳам эсидан чиқиб кетди.\nНима бўлган тақдирда ҳам мен эсимни амакимнинг – тутинган отамнинг уйида танидим. Бу уйда қолишим ҳам, мени искаб-ҳидлаб парвариш қилишлар ҳам фойда бермади: бу хонадонда фарзанд туғилмади. Амаким ва энам бир-бирларига жуда меҳрибон, бир-бирларини сўзсиз тушунишар, уларнинг юриш-туришлари худди кукулаб дон териб юрган бир жуфт мусичани эслатарди менга. Бу икки мусича узоқ йиллар бир-бирига далда бўлиб, тақдир юкларини бирга кўтариб, андуҳларга бирга дош бериб, бирга енгиб, умр сўқмоқларидан елкама-елка суяниб ўтишди. Амаким бирон ишни ҳам энамсиз қила олмасди. Ҳатто от эгарлаётганда ҳам энам абзални тортиб турарди. Бирон иш қилса, ярмини энам қиларди. Улар ҳамиша бирга, бир пайтда туришар, бир пайтда ётишар, бир пайтда овқатланишар, бирга далага чиқиб кетишар, бирга қайтишар, худди бир-бирларига кўзга кўринмас арқон билан боғлаб қўйилгандай эди. Тутинган энам ўзини айбдор ва гуноҳкор деб билгани учунми, амакимни қўярга жой тополмасди, амаким ҳар куни ювилган, топ-тоза кийимда кўчага чиқарди, бирон марта кийими ғижим ёки доғ тушган бўлмасди. Амаким энамнинг олдида ёш болага ўхшаб қоларди. Кийимлари у ёқда турсин, амакимнинг пайпоғи-ю пойафзалигача кийдириб қўярди. Онам энамнинг бу фазилатларини мақтаганда аммам дарров узиб оларди: “Бефарзанд, туғмас хотинга чидаб келаётгани учун, керак бўлса, овқатини ҳам едириб қўйиши, оёғига йиқилиб, таъзим қилиб юриши, ҳар куни тавоф қилиб туриши керак!”, дерди ҳамма эшитадиган қилиб. Нима бўлганда ҳам амаким ва янгамнинг – тутинган энамнинг муносабатлари худди Хуррам бахши айтиб юрадиган достондай тилдан тилга кўчиб юрарди. Бу достоннинг бош қаҳрамони, шубҳасиз, амаким эди. Кўнгил қўйган аёли туфайли бир умр бефарзанд ўтишга ҳам рози бўлган, билиб туриб, бепушт аёл билан умргузаронлик қилаётган амакимга орқаравотдан тасаннолар айтишар, бундай жўмардлик ҳамманинг қўлидан келмаслигини таъкидлашар, бунинг ҳаммаси муҳаббат туфайли деб ҳисоблашар, амакимнинг номи энди муҳаббат боғига кирганлардан тортиб, бу боғни аллақачон вайрон қилиб, тарк этганларгача маълум ва машҳур, ибрат ва сабоқ эди: ҳатто мактабларда ҳам ўқитувчиларимиз Фарҳоду Ширин, Лайлию Мажнун, Тоҳиру Зуҳра ҳақидаги достонларни янада ҳаётийроқ қилиб тушунтириш мақсадида, албатта, амакимни мисол қилиб кўрсатишар, амаким барча ёшларнинг муҳаббат учун ўз роҳат-фароғатини, фарзанд кўриш, эркалаш завқини, умуман, ҳаётнинг бор неъматларини қурбон қилган, муҳаббатга ҳеч нарсани алмашмаган ўша китоблардаги маълум ва машҳур севишганлардан заррача кам бўлмаган қаҳрамонга айланганди. Амаким фақат эгарчи уста эмас, муҳаббат ва ишқ қаҳрамони сифатида ҳам теварак атрофдаги қишлоқларда шуҳрат қозонганди. Дадам ва амакимни танийдиган, эшитган ва ҳамма биладиган бу ишқ достонида ҳавас ҳам, ҳасад ҳам, ачиниш ва шафқат ҳам, тасанно ва надомат ҳам бор эди. Аммамнинг таъна-ю маломатлари, амаким тақдирини ўйлаб тўккан кўз ёшлари бу достоннинг таъсирли, янада сирли ҳамда қизиқарли тус олишига сабаб бўларди. Терсота у ёқда турсин, бутун Катта Ўра овулларида бу достонни ва амакимни билмайдиган, эшитмаган одамнинг ўзи йўқ эди.\nЭнам ва амаким мени ўз фарзандларидай катта қилишди. Мен ҳеч нарсага зориқмай, ҳеч нарсадан кам бўлмай улғайдим. Кейинчалик ўқишга кириб, таътил пайтларида қишлоққа борганимда, беихтиёр, дастлаб ўз онамнинг олдига эмас, янгам – энам яшаётган уйга кириб борардим. Бундан боши кўкка етган энам мени бағрига босиб йиғлар, сўнг менга ўзига кўникишим қанчалик қийин бўлганини, менинг хархашаларимни кулиб-яйраб гапириб берарди. Энамнинг айтишича, баъзида ярим кечаси уйғониб кетарканман, ўз уйимни қўмсаб қоларканман, кейин йиғлаганча, бор овоз билан энамга таъналар қиларканман: “Сиз агар туғмас бўлмаганингизда, мени улар сизга бермасди, ҳозир онамнинг қучоғида ётган бўлардим, ҳаммасига сиз сабабчисиз! Ўзингизга бола туғиб олсангиз бўлмайдими, мени бунчалик қийнагунча?”. Бу гаплар энамнинг кўкайини ўртаб юбораётган бўлса-да, мени қучоғига олиб, овутишга тушаркан, баъзан мен билан қўшилиб йиғларкан: “Гапинг тўғри, болажоним, ҳамма айб менда, худо мени шундай яратган. Бола туғиб, кейин ўлсам ҳам майли эди… Лекин худо мени қисган. Худо мени жазолаган… Майли, мени қарға, мени ур, мени ер билан битта қил. Фақат йиғлама… фақат кетиб қолма. Ёлғиз юпанчим сенсан! Сенсиз ўлиб қоламан. Биз фақат сени деб бу дунёда умид билан яшаяпмиз”.\nМен ҳам барибир уларнинг жонига оро киролмадим, мактабни битириб, шаҳарга ўқишга кетдим. “Кетсанг, ўлиб қоламан!” деган энам ҳам, тутинган отам ҳам негадир ўқишимга қаршилик қилишмади. Аксинча, амаким “Ўқи, бизга ўхшаган оми бўлма! Умринг даданг билан менга ўхшаб эгар ясаб ўтмасин!”, деди. Йиғиб қўйган пулларини берди. Ўқиб юрганимда ҳар ойда менга пул, кейин асосан энам айтиб туриб ёздирса керак, оналик меҳри уфуриб турган хатлар жўнатиб туришарди. Ўқишим тугагач, тақдир тақозоси билан шаҳарда ишлаб қолдим. Эл-юртда доктор деган ном қозондим. Энам ва отам менинг ҳаёт йўлимга тўсиқ бўлишни исташмади. Бу пайтда укаларим уларнинг қаватига кириб қолган, энди тутинган энам улар билан овора эди. Амаким қазо қилганда мен чет элда малака оширардим. Икки йиллардан сўнг келганимда Ойтўлди энам ҳам, аммам ҳам анча чўкиб қолишганди. Энам “Сизнинг ўрнинингизга укаларингиз йиғлаб боришди. Улар амакингизни “ота” деб йиғлашди, отангиз бу дунёдан беармон кетди. Энди менинг тобутим изидан ўзингиз ҳасса тутиб боринг!”, деди кўз ёшларини узун енги билан артганча. Мен ўша дафъа ҳаммасини тушундим: аслида дадам мени бир кун келиб уларнинг тобути изидан “Отам” деб йиғлаб боришимни истагани учун ҳам уларга ўғил қилиб берганди. Мен эса бунинг уддасидан чиқолмадим. Энам энди шуни эслатарди. Шунча йиллардан бери энамни биринчи марта қучиб йиғладим. Салдан сўнг аммам кўз ёш билан кириб келди. У энди анча улғайган, юз-кўзларида донолик акс этган эди. Менинг келганимдан қувониб кетиб, ошхонада куйманиб юрган энам эшитсин деб, кўз-ёш аралаш дийдиё қилиб олди: “Энанг охири акамнинг бошини еди. Кун кўрмай ўтди акам шўрлик. Шу туғмасни деб тирноққа зор ўтди”. Бу гапларни энам эшитган бўлиши керак, чунки аммам атайин баланд товуш билан нолирди. Лекин энам салдан кейин қўлида мен яхши кўрадиган манти билан қувнаб-яйраб кириб келди. Худди ҳеч нарса юз бермагандай, худди аммамнинг гапларини эшитмагандай, аммамга алоҳида илтифот қилди: “Опажон, олинг, мана буниси сиз ёқтирган кўпиртирилмаган хамирдан қилинган”, деди. Лекин мен энамнинг кўзлари ичида мунг, изтироб, андуҳ пайдо бўлганини, аммамнинг гапларини кўнглининг тубига ўтказиб юборганини, ўша туб-тубда худди пўртанадай бир нарсалар қайнаб-вақирлаб, титраб ётганини кўрдим. …\nМен ваъдамда турдим. Ойтўлди янгам – тутинган энамнинг тобути изидан йиғлаб бордим. Амакимга ўрганиб қолган эканми, энам амакимдан кейин икки йил ҳам яшамади. Эҳтимол, ўзи йўқ жойда довдираб, калавасининг учини йўқотиб қўяди деб амакимдан хавотир олгандир? Дорул бақода ҳам ўзисиз бирон ишнинг бошини тутолмай, гангиб қолишидан ташвишга тушгандир?! Нима бўлганда ҳам уни бир ичкин дард олиб кетганини билдим Ҳар қалай, менга илҳақ турган экан, аммамнинг хатини қўлтиқлаб, етиб келишим билан кўзи менга тушиб, киртайган кўзлари порлаб кетди, кейин қўлларини менга узатди, кафтимни бемажол силади, шу силаши билан нимадир демоқчи бўлди, лекин бир сўз демай жон берди.\nМаъракадан сўнг аммам бир тўда қоғозларни олдимга ташлади.\n— Мана бу қоғозларни энангнинг сандиғидан топдим. Ҳужжатларга ўхшайди. Акам бечора уйни ҳам, топган-тутганини ҳам сенинг номингга ўтказганди. Шу қоғозлар бўлса керак. Ма, ол. Хоҳласанг, укаларингга бер. Хоҳласанг, ўзинг келиб яша. Бу уйнинг чироғини ўчирма. Янгам билан акам кун кўришмади. Ишқилиб, охиратлари обод бўлсин.\nМен аммамга ажабланиб қарадим. Аммам биринчи марта энамни – тириклигида ўзи бир умр таъна ва ҳақорат қилган, иззат-нафсини топтаган аёлни “янгам” деяётган эди. Ваҳоланки, энам токи қабрга киргунча бир лаҳза ҳам тин олдирмади, бир умр ўзининг маломатлари билан таъқиб қилиб юрди. Мана, энди энам шўрлик, қабрга кириб тинчийдиган бўлди. Аммам бирдан ғариб, беҳол кўринди менга: йўқ, энамга ачингани туфайли эмас, бир умр койиган, танбеҳ берган, эртадан кечгача маломат қилиш учун яшаган, маломат қилиш қилиш умрининг мазмунига айланган аёлнинг энди бу дунёда йўқлиги сабабли умрида ҳам мазмун қолмагандай, шунинг учун ҳам бирдан қариб қолгандай туюлди менга.\nҚоғозларга шунчаки кўз ташладим. Булар уй-жой, мулк менга ўтказилгани ҳақидаги васиятнома ва бошқа ҳар хил ҳужжатлар эди. Бу ҳужжатлар ичида менинг биринчи синфга борганда тушган суратларимдан тортиб, кундаликларимгача бор эди. Демак энам менга тааллуқли ҳар бир ҳужжатни, ҳар бир қоғозни жуда азиз нарсадай авайлаб-асраб юрган. Бу ҳолатдан мутаассир бўлдим. Кўнглим тўлиб кетди. Ҳозир ўкириб юборсам керак, деб ўйладим. Бироқ аммамнинг олдида йиғлолмасдим. Ҳамиша аммамга энамга бўлган ҳиссиётларимни очиқ намоён қилишдан ўзимни тийганман. Бўғзимга келган ўкинч, армон, йиғини босиш учун қоғозларни синчиклаб ўқишга тушдим. Бирдан кўзим бу ҳужжатларга алоқаси йўқ бошқа бир қоғозга тушди. Доктор бўлганим учун бир қарашда булар ташхис қоғозлари эканини англадим. Бу мени баттар ажаблантирди. Аммам эгалик қилишни истаган ва ҳаммага кўрсатиб, амакимнинг шаънини ҳимоя қилмоқчи бўлган қоғозлар эди бу. Жиян олиб келиб бердимикин? Унда нега аммам бу ҳақда ҳеч нарса билмаган? Агар келтириб берганда ҳам бу қоғозлар янгамнинг эмас, овсини орқали аммамнинг қўлига тушарди. Демак, қоғозлар жиянда қолмаган экан-да. Шу фикр таъсирида ҳамда касбим қизиқиши билан амаким ва Ойтўлди энам кўрикдан ўтган ўша ташхис қоғозларини бирма-бир ўқий бошладим. Ва бирдан бир нечта хулосаларга кўзим тушиб, қайта-қайта ўқидим. Кейин яна ўқидим. Йўқ, кейинчалик ҳам бир неча марта номини эшитган, менда ҳам ўзгача ҳурмат ва эҳтиром уйғотган, лекин танишиш имконига эга бўлмасдан бу дунёдан рихлат қилган ўша машҳур доктор аниқ қилиб ёзиб қўйганди. Бу ташхисга кўра Ойтўлди энам эмас, амаким фарзандли бўлиши мумкин эмасди. Бу хулоса менга яшин ургандай таъсир қилди ва амакимнинг, энамнинг ҳаёти кўз олдимдан липиллаб ўтди. Оний лаҳзаларда ёришган хотира синиқлари ичида аммамнинг бир умр бигиз қилинган қўллари, бутун қишлоқ янгамга ёғдирган дашномлар, менинг “сиз туғмас бўлмаганингизда, мен ўз уйимда яшардим” деб қилган хархашаларим, ташхисдан ўтиб келишган куни худди янгамнинг – энамнинг юзидан сел каби оқиб тушган кўз ёшлари – ҳаммаси бор эди. Мен энди ҳаммасини тушунган ва англаган эдим: янгам, менинг тутинган энам бепушт яшаш қисматини ўзиники деб билган, билгани учун ҳам ташхис қоғозларини яшириб қўйган, жияндан ҳам бу сирни очмасликни сўраган, айнан шунинг учун жиян бизникига бошқа келмай кетган, янгам эл-юрт олдида амакимнинг боши эгилмаслиги, эркаклик ғурури топталмаслиги учун бу сирни ҳаммамиздан яширган, ҳеч кимга билдирмай, барча таъна-ю ҳақоратларни ўз елкасига олиб, аммамнинг ва бутун қишлоқнинг бир умрлик хўрликларига, маломатларига чидаб келган…\n← Аввалги Аввалги Баҳор ва аллергия\nКейинги → Кейинги: Абдулҳамид Исмоил. Қоши ёсинму дейин… (1995)


Мактабларга киришда дезинфекцион йўлак қўйилмайди – вазир\nХалқ таълими вазири Шерзод Шерматов мактабларнинг кириш жойларида дезинфекцион йўлаклар қўйилмаслигини маълум қилди.\n«Пандемия бошланган дастлабки даврда барча жойларда дезинфекцион восита сепувчи махсус йўлаклар қўйиб ташланди. Баъзи ҳокимиятлар томонидан мактабларнинг кириш жойларига ҳам шу турдаги йўлаклар ўрнатилган эди.\nАммо ҳозир буларнинг барчаси олиб ташланди. Мактабнинг олдида ҳеч қандай дезинфекцион йўлак бўлиши керак эмас. Мактаб директорлари ҳам, ҳокимликлар ҳам бу йўлакларни ўрнатиши, уларга харажат қилиши мутлақо керак эмас», деди вазир АОКАдаги матбуот анжуманида.\nСанитария-эпидемиологик осойишталик агентлиги директор ўринбосари Баҳром Алматов мактабларнинг хлорли воситалар билан тозаланиши ўқувчилар саломатлигига салбий таъсир кўрсатмаслигини қайд этиб ўтди.\n«Хлорли дезинфекцияловчи воситалар яхши самара бергани, ишлатишга қулайлиги боис жамоат жойларини зарарсизлантиришда ишлатиб келинмоқда.\nХлор билан очиқ юзаларни зарарсизлантиришда 0,3 фоиз концентрациядаги эритма қўлланади. Бундай фоизли эритма салбий таъсир кўрсатмайди, 20 дақиқадан кейин хонада ҳиди ҳам қолмайди. Заҳарланишга олиб келадиган даражадаги хлорли бирикмалар қўлланмайди», дея Алматовнинг сўзларини келтирмоқда Kun.uz мухбири.


Виртуал қабулхона Боғланиш 11 Октябрь 2016\tЎзбекистон дзюдочилари Гран-при ғолиби\nЎзбекистон Республикаси Маданият ва спорт ишлари вазирлиги, Миллий олимпия қўмитаси, мамлакатимиз дзюдо федерацияси, Халқаро дзюдо федерацияси (IJF) томонидан ташкил этилган мусобақада 15 давлатнинг 135 спортчиси совринли ўринлар учун кураш олиб борди. Қоидага кўра, ўз вазн тоифасида олтин медалга эгалик қилган дзюдочи 300, кумуш медаль соҳиби 180, бронза медални қўлга киритган атлет эса 120 рейтинг очкосига эга бўлди.\nБиз турнирнинг дастлабки кунларидаги натижалар ҳақида газетамизнинг аввалги сонида маълумот берган эдик. Мусобақанинг сўнгги кунида ҳам вакилларимиз ажойиб ғалабаларни қўлга киритиб, мухлисларга олам-олам қувонч улашишди. Жумладан, 90 килограммгача бўлган вазн тоифасидаги иштирокчиларнинг финал баҳси икки нафар тажрибали спортчимиз — Яҳё Имомов ҳамда Давронбек Сатторов ўртасида кечди. Аслида шунинг ўзи ҳам дзюдочиларимиз салоҳиятини яққол ифодалайди. Чунки бундай мусобақаларда ҳал қилувчи босқичга етиб бориш осон эмас. Яҳё учун мазкур турнирнинг яна бир аҳамиятли жиҳати бор эди. Яъни у шу пайтгача беллашувларда 81 килограммгача вазн тоифасида қатнашиб келаётганди. Энди бир оз юқорироқ вазнга ўтгани боис мутахассислар ҳам натижа қандай бўлишини қизиқиш билан кузатишди. Кескин ва муросасиз ўтган баҳсда Яҳё ғолиб чиқди. Даврон кумуш, яна бир вакилимиз Муҳаммадкарим Хуррамов бронза медални қўлга киритди. 100 килограммгача оғирликдаги полвонлар мусобақасида ҳамюртимиз Сойиб Қурбонов барча рақибини мағлуб этиб, шоҳсупанинг энг юқори поғонасига кўтарилди. Ўтган йили Мўғулистон пойтахти Улан-Баторда ўтказилган Гран-при туркумига кирувчи халқаро турнирда бронза медалга сазовор бўлган иқтидорли спортчимиз Эркин Дониёров Тошкентда ҳам учинчи ўринни эгаллади. Яна бир бронза медални 100 килограммдан ортиқ бўлган вазн тоифасида қатнашган Болтабой Болтаев қўлга киритди.\nХотин-қизлар ўртасида Кумуш Йўлдошева терма жамоамизга навбатдаги бронза медални тақдим этди. Айтиб ўтганимиздек, Гран-при туркумига кирувчи турнир Халқаро дзюдо федерацияси тақвимидан жой олган йирик мусобақа ҳисобланади. Шу боис ушбу баҳсларни бутун дунёда доимо катта қизиқиш билан кузатишади. Тошкентда кечган беллашувларнинг ҳам ҳар бир куни жаҳонга машҳур телеканаллар, спорт нашрлари, интернет сайтларида кенг ёритилди. Масалан, янгиликларни 14 тилда 150 дан ортиқ мамлакат (Европа, Африка, Осиё, Шимолий ва Жанубий Америка, Яқин Шарқ давлатлари ҳамда Австралия)га узатадиган “Евроньюс” телеканали спортчиларимизнинг маҳоратига алоҳида урғу бериб, “Ўзбек атлетларининг медаллар фестивали”, “Ўзбекистонлик курашчилар учун самарали кун”, “Мезбонларнинг сўзсиз устунлиги” каби қатор сарлавҳалар остида эфирда ҳамда расмий сайтида хабарлар тақдим этди. Улардан бирида шундай дейилади: “6 та олтин, жами 20 медаль — ўзбекистонлик дзюдочилар шундай юқори натижа билан мухлисларини хурсанд қилди. Эришилган ғалабага, айниқса, ёш полвонлар муносиб ҳисса қўшди. Бу мамлакатда тажрибали атлетлар ортидан яна бир янги авлод дзюдочилари етишиб чиқаётганидан далолат беради. Шубҳасиз, Ўзбекистоннинг спорт соҳасидаги ютуқлари мустақиллик қўлга киритилган 1991 йилдан буён худди геометрик прогрессия тарзида мунтазам юксалиб бораяпти”. Ўз навбатида, телеканал мухбири “Ўзбекистон” спорт мажмуасидаги ажойиб муҳит, яъни дзюдо ихлосмандларининг иштирокчиларни астойдил, зўр иштиёқ билан қўллаб-қувватлаганига ҳам эътибор қаратган.\nДзюдо янгиликларини ёритиб борадиган www.judoinside.com сайти вакилларимиз иқтидори алоҳида эътироф этилган бир неча материаллар жойлаштирди. Хусусан, “Ўзбекистонлик Муҳриддин Тиловов ушбу турнирда илк бор қатнашганига қарамай, уни тўхтатиб бўлмади”, “Яҳё Имомовнинг янги вазн тоифасидаги муваффақиятли старти”, “Сойиб Қурбонов ҳамон энг кучли” сингари сарлавҳалар билан эълон қилинган хабарларни ўқиб, чексиз ғурур ҳамда ифтихор ҳиссини туясиз. Бундай илиқ муносабатларни кўплаб келтириш мумкин.\nТошкент Гран-присида 3 олтин, 2 кумуш, 5 бронза медаль билан Қозоғистон терма жамоаси иккинчи, улардан фақатгина битта бронза медаль кам жамғарган Россия дзюдочилари эса учинчи ўринни эгаллади.\nШу тариқа пойтахтимиз мезбонлик қилган яна бир нуфузли спорт анжумани якунланди. Осиё дзюдо уюшмаси раиси Обейд Ал-Анзий таъкидлаганидек, Ўзбекистон йирик халқаро мусобақаларни ташкиллаштириш борасида бой тажрибага эга экани айни мана шу Гран-прининг юксак савияда ўтказилгани мисолида ҳам яна бир карра ўз тасдиғини топди.\n« Жаҳоннинг таниқли дзюдочилари Тошкентда беллашмоқда\tКамолот пойдевори »


Россия ҳарбийлари янги С-500 зенит-ракета тизими билан таъминланади - 25.06.2019, Sputnik Ўзбекистон\nҲозирги вақтда С-500 тизимининг янги ракеталари синовдан ўтмоқда. 25.06.2019, Sputnik Ўзбекистон\n19:30 25.06.2019 (янгиланди: 19:33 25.06.2019)\n© Sputnik / Виталий Тимкив / Фотобанкка ўтишТранспортно-заряжающая машина комплекса "Искандер-К" с крылатыми ракетами Р-500\nҲозирги вақтда С-500 тизимининг янги ракеталари синовдан ўтмоқда.\nТОШКЕНТ, 25 июн – Sputnik. Яқин йилларда Россия ҳарбиялари янги С-500 ҳаво мудофаа тизими билан таъминланади. Бу ҳақда Россия бош вазир ўринбосари Юрий Борисов маълум қилди.\n“Муваффақиятли синовлар Мудофаа вазирлигига бу зенит-ракета тизимини етказиб бериш муддатини қисқартириш бўйича қарор қабул қилишга ёрдам берди. Яқин йилларда С-500 мажмуалари зенит-ракета қўшинларига олиб келиш ишлари бошланади”, - деди Борисов.\nҲозирги вақтда С-500 тизимининг алоҳида қисмлари синовдан ўтмоқда. Дунёда бошқа давлатларда ўхшаш бўлмаган янгича ракеталар учирилмоқда.\nКуни кеча, Россия ҳарбийлари янги “Қарағай” зенит-ракета мажмуани қабул қилиши ҳақида қарор қилингани ҳақида хабар бергандик. Бу осмондан ҳужумидан ҳимояланиш, қисқа масофада жанг қилишга мўлжалланган зенит-ракета мажмуаси ҳисобланади.


Бугун, 30 декабрь куни бир бир неча нафар фуқаро Kun.uz таҳририятига қўнғироқ қилиб, банкларда халқаро пул ўтказмалари ишламаётгани, кўпчилик сарсон бўлиб уйга қуруқ қайтаётгани ҳақида мурожаат қилишди.\nВазиятга аниқлик киритиш мақсадида Самарқанд шаҳрида жойлашган бир нечта банкда бўлдик.\n«Алоқабанк» Самарқанд филиалида бўлиб банк ходимларига халқаро пул ўтказмаси масаласида учрашганимизда бу хизмат 26 декабрдан буён ишламаётганини маълум қилишди.\nЯнги йил олди бу масалада келаётган фуқаролар сони кўплиги учун бўлса керак қуйидаги эълон ҳам осиб қўйилган:\nЭълонда кўзда тутилган «2019 йилни муваффақият билан якунлаш мақсадида» деганда нима назарда тутилган? Агар бу зарур вақтда фуқароларга керакли хизмат кўрсатмаслик эвазига қандайдир натижага эришиш бўлса, буни аксинча, катта муваффақиятсизлик деб баҳолаш мумкин. Сабаби шундоққина банк ташқарисида пул ўтказмалари ишламаётгани учун «энди уйдагиларга нима дейман?» деб ўтирган мижоз банкдан рози бўлмаслиги аниқ.\nНуробод туманидан келган фуқаролардан бири Миллий банк вилоят бўлимида ҳам худди шу аҳвол эканини айтди.\nБу банкда бўлганимизда ходимлар халқаро пул ўтказмалари ишламаётганини маълум қилиб, қўлимизга қуйидаги қоғозни тутқазишди:\nМиллий банк вилоят филиали масъуллари эса муаммони инкор этишди. Улар халқаро пул ўтказмалари ишлаётгани ҳақида айтишди.\nҚизиқ ҳолат шуки, фуқаролар бу банкда халқаро пул ўтказмалари ишламаётганидан норози, улар пул ололмаяпти, банк ходими «Перевод нет!» деб ёзилган эълонни ўз қўли билан бермоқда, Самарқанд вилоят Марказий банк бош бошқармаси вакили ҳам Миллий банк вилоят бўлимидан 27 декабрдан буён халқаро пул ўтказмалари ишламаётганини тасдиқлади. Аммо банк раҳбари «ишлаяпти!» деган гапида собит. Мижозларнинг пул берасизларми деган гапига «коди бизнинг манзилга тўғри келса бўлди», деб турибди. Тушунарсиз ҳолат.\nМарказий банк Самарқанд вилоят бош бошқармаси вакили вазиятга аниқлик киритди.\n«Ҳақиқатан ҳам вилоятдаги 18 банкдан 13тасида айни вақтда халқаро пул ўтказмалари ишламаяпти. Аммо бу айнан банклар ташаббуси билан эмас, балки биз билан пул ўтказмалари бўйича ишловчи халқаро компаниялар ташаббуси билан амалга ошмоқда. Шу билан бирга, Самарқанд шаҳридаги бешта банкда халқаро пул ўтказмалари ҳозир ҳам ишлаётганини маълум қиламиз», — деди Марказий банк вилоят бош бошқармаси вакили У.Беков.\nДарҳақиқат Самарқанд шаҳридаги «Ориент финанс банк»да мазкур хизмат ишлаб турибди. Бошқа кўпгина банкларда ишламаётгани учун бўлса керак улкан навбат юзага келган.\nМижозлардан бири эрталаб соат 9:30да келиб навбатга 116-бўлиб ёзилгани, соат 12:00да ҳам ҳамон навбатини кутаётганини билдирди.\n«Ҳамкорбанк» Самарқанд филиалида ҳам худди шундай навбат кузатиш мумкин.\nПул ўтказмалари ишлаётган саноқли банкларда навбат қанчалик катта бўлишидан қатъи назар одамлар банкдан пул олиш илинжида.


Бугун Украина Олий суди собиқ Бош вазир Виктор Януковичнинг мамлакат президентлик сайлови натижалари борасидаги шикоятларини кўриб чиқишни бошлади.\nЎтган ойда қайтадан ўтказилган президентлик сайловининг иккинчи даврида Виктор Янукович рақиби Виктор Юшченкога ютқазган эди.\nОлий суд кўриб чиқишни бошлаган шикоят Януковичнинг сайлов натижалари қалбакилаштирилгани ҳақидаги охирги шикояти, деб айтилмоқда.\nЭслатиб ўтамиз, 26 декабр куни ўтказилган овоз беришда Янукович 44 фоиздан кўпроқ овоз олган. Унинг рақиби Юшченко эса қарийб 52 фоиз овоз билан ғолиб, деб топилган эди. Янукович тарафдорлари Олий судни сайлов натижаларини бекор қилишга чақирмоқда.\nСайловда ғолиб, деб топилган Юшченко унинг рақиби Януковичнинг барча аризалари судда кўриб чиқилмагунча президентлик лавозимига кириша олмайди.\nУкраина Олий суди ҳозиргача Януковичнинг бир нечта аризасини кўриб чиқди ва уларни қондиршини рад этди.


Нафас аъзолари касалликлари кимларда кўпроқ учрайди? | BUXVSSB.UZ\n← Вирус блокаторлари фойдасизми?\nССВ: соғайиш кўрсаткичлари ошган, аммо бу хотиржамликни англатмайди →\nПандемия шуни кўрсатмоқдаки, нафас органлари касалликка мойил кишилар ўз соғликларига жиддий эътибор қаратишлари керак бўлмоқда. Шундай беморлар унинг профилактикаси, ташхиси ва ушбу касалликдан самарали даволаниш учун нималарга эътибор беришлари керак?\nСоғлиқни сақлаш вазирлиги Жамоатчилик билан алоқалар бўлими шу каби саволларга Республика ихтисослаштирилган фтизиатрия ва пульмонология илмий-амалий тиббиёт маркази диагностика бўлими шифокори, олий тоифали пульмонолог Хайрулло Ражабовдан жавоб олди.\n— Нафас олиш тизими билан боғлиқ касалликлар унчалик хавфли кўринмаса-да, аслида ўлим хавфи жуда юқори касалликлар гуруҳига киради…\n— Аслида хавфсиз касалликнинг ўзи йўқ. Ҳозирги пайтда аҳоли орасида учрайдиган нафас аъзолари касалликларининг асосий қисмини бронхиал астма, сурункали обструктив ўпка касаллиги ва пневмония ташкил килади.\nМасалан, дунё статистикаси буйича бронхиал астма касаллиги аҳоли орасида ўртача 5 фоиз ҳолларда учрайди, бу кўрсатгич болалар орасида янада кўпроқ учраб, ўртача 10 фоизни ташкил қилади. Сурункали обструктив ўпка касаллиги дунё бўйича касалланиш ва ўлим кўрсаткичларининг асосий сабабларидан бирига айланиб бормокда.\nБу ўз ўрнида иқтисодий ва ижтимоий муоаммоларни юзага келтиради. Инфекцион касалликлар орасида ўлим сабаблари кўрсаткичи бўйича пневмония биринчи ўринни ва умумий ўлим кўрсаткичи сабаблари бўйича олтинчи ўринни эгаллайди.\n— Ўзбекистон кескин континентал иқлим минтақасига киради. Айниқса, Орол фожиаси, сўнгги йиллардаги иқлимий ўзгаришлар минтақа аҳолисининг нафас олиш органлари касалланишлари даражасини ошириб юборди…\n— Тўғри, юртимизда аҳоли орасида касалланишлар кўрсаткичи бўйича нафас аъзолари касалликлари юқори ўринлардан бирини эгаллайди. Нафас аъзолари касалликлари ўлим сабаби кўрсаткичи буйича бешинчи ўринни, болалар орасида эса иккинчи ўринни эгаллайди.\nНафас аъзолари касалликлари орасида катта муаммоларга сабаб бўлувчи яна бир нечта касалликлар бор. Буларга ўпканинг интерстициал касалликлари, муковисцидоз, нафас етишмовчилиги, уйқу апноэ синдроми, ўпка сили ва юкори нафас аъзолари касалликлари киради.\n— Юртдошларимизни энг кўп қийнайдиган нафас олиш билан боғлиқ касаллик —бронхиал астма бўлса керак. Бу касалликка чалинмаслик ва ундан самарали даволаниш учун нималарга эътибор бериш керак?\n— Бронхиал астма, тиббиёт тили билан айтганда, гиперреактивлик билан намоён бўлувчи нафас аъзоларининг сурункали яллиғланишидир. Бу сурункали яллиғланиш жараёнида, асосан, семиз ҳужайралар, эозинофиллар ва Т-лимфоцитлар иштирок этади.\nБронхиал астма қурук йўтал, нафас қисиш хуружлари, ҳансираш, кўкракда оғирлик ҳиссининг пайдо бўлиши каби симптомлар билан намоён бўлади, бу ҳолатлар, асосан, тунда ёки эрталаб саҳарда кузатилади. Бу ҳолатлар кўпинча дори таъсирида орқага қайтиши мумкин. Бу касалликни қуйидаги омиллар келтириб чиқаради:\n– генетик мойиллик, атопия, нафас йўллари гиперреактивлиги;\n– ташқи ва уй аллергенлари (чанг, уй чанглари, ўсимликлар чанглари, уй ҳайвонлари жуни), чекиш, респиратор инфекциялар, паразитар инвазия ва айрим озиқ-овқат ва дори воситалари.\nБронхиал астманинг қандай кечиши унинг ўз вақтида аниқланишига боғлиқ. Агар касаллик ўз вақтида аниқланиб, бемор шифокор кўрсатмаларига тўғри амал қилса, яъни асосий даволаш жараёнларига эътиборли бўлса, касалликни тўлиқ назорат қилиш мумкин. Бу эса бемор ҳаёт тарзини яхшилайди ва касаллик аломатларининг узоқ муддатга заифлашувига сабаб бўлади…\nБОШҚАРМА БОШЛИҒИ Ғ.Н.САИДОВ РОМИТАН ТУМАНИДА\nРОМИТАН ТУМАНИДАГИ БИР ГУРУҲ ТИББИЁТ ХОДИМЛАРИ РАҒБАТЛАНТИРИЛДИ\nТиббиёт ходимлари шарафландилар\nАбдуҳаким Ҳожибоев соғлиқни сақлаш вазири этиб тасдиқланди\nАхрхив Oyni tanlash Noyabr 2020 Oktabr 2020 Sentabr 2020 Avgust 2020 Iyul 2020 Iyun 2020 May 2020 Aprel 2020 Mart 2020 Fevral 2020 Yanvar 2020 Dekabr 2019 Noyabr 2019 Oktabr 2019 Sentabr 2019 Avgust 2019 Iyul 2019 Iyun 2019 May 2019 Aprel 2019 Mart 2019 Fevral 2019 Yanvar 2019 Noyabr 2018 Sentabr 2018 May 2018 Fevral 2018 Yanvar 2018 Avgust 2017 Iyul 2017 Iyun 2017 May 2017 Aprel 2017 Mart 2017 Fevral 2017 Yanvar 2017 Dekabr 2016 Noyabr 2016 Oktabr 2016 Sentabr 2016 Avgust 2016 Iyul 2016 Iyun 2016 May 2016 Aprel 2016 Mart 2016 Fevral 2016 Yanvar 2016 Oktabr 2015 Sentabr 2015 Avgust 2015 Iyul 2015 Iyun 2015 May 2015 Aprel 2015 Mart 2015 Fevral 2015 Yanvar 2015 Iyul 2012 Iyul 2011 Fevral 2011 Iyul 2010 Fevral 2009


Пахтачи туманидаги автоҳалокатга учраган тез ёрдам ходимларининг аҳволи қандай? - zarnews.uz\nПахтачи туманидаги автоҳалокатга учраган тез ёрдам ходимларининг аҳволи қандай?\n2019 йил 12 май куни тонги соат 03:40 да Пахтачи туманининг Дабуся маҳалласида яшовчи ҳомиладор аёл М.Қаршиева шошилинч тез ёрдам сўраб туман тиббиёт бирлашмасига мурожаат қилган. Ушбу чақириққа яқин атрофда жойлашган Болтали тез ёрдам шохобчасининг тез тиббий ёрдам бригадаси шифокорлари «Дамас» русумли автомашинасида йўлга чиққан. Аммо, соат 04:05 да М-37 автомагистрал йўлида кетаётган тез ёрдам машинаси «МАN» юк машинаси томонидан уриб юборилиши оқибатида автоҳалокатга учраган. Натижада тез тиббий ёрдам бригадаси аъзолари оғир тан жароҳатлари олишган ва зудлик билан туман марказий шифохонасининг реанимация бўлимига олиб келинган.\n- Бригада фельдшери О.Дониев ҳамда врач И.Аҳмедовларга қўйилган ташхисга кўра, улар шу куннинг ўзида Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази Самарқанд филиалига юборилди, - дейди туман тиббиёт бирлашмаси бошлиғи Шавкат Жабборов. - Марказ директори тиббиёт фанлари доктори А.Тиляков бошчилигидаги бир гуруҳ шифокорлар томонидан консилиум қилиниб, керакли тиббий муолажа ва тавсиялар берилди. Автоҳалокатга учраган бригада ҳайдовчиси Э.Узоқов эса туман тиббиёт бирлашмасида даволанмоқда.\nЧақириқ бўлган Дабуся маҳалласида яшовчи М.Қаршиеванинг хонадонига иккинчи тез ёрдам бригадаси боргунича туғруқ уйида ўтказилган. Ҳозирда она ва боланинг аҳволи яхши, туғруқ асоратсиз ўтказилган бўлиб доимий врачлар назоратида турибди.


18 март, 2019, 14:46 1351\nЎтган мавсумда Суперлига бронза медалларига эга чиққан Наманганнинг “Навбаҳор” клуби мавжуд қарздорликларини деярли тўлиқ бартараф этди. Клуб фақатгина Даврон Хошимов олдидаги қарздорликни тўлиқ ҳал этиб улгурмади. Агар мазкур масала яқин вақт ичида ечим топмаса, “Навбаҳор”га нисбатан санкциялар қўлланилиши эҳтимоли бор. Қолган жиҳатлар бўйича клубда қарздорликлар мавжуд эмас. Шу боисдан “Навбаҳор” клуби ҳам биринчилардан бўлиб мукофот пулларини қабул қилиб олди. Клуб ҳисобига 3-ўрин учун белгиланганидек 700 миллион сўм ўтказиб берилди. Бу ҳақда ПФЛ матбуот хизмати хабар берди.


Вербал зўравонлик нима ва у билан қандай курашиш керак • NeMolchi.uz\nBosh sahifa Jabrlanganlarga maslahat Вербал зўравонлик нима ва у билан қандай курашиш керак\nВербал зўравонлик нима ва у билан қандай курашиш керак\n21.04.2021 Man being angry at woman and using violence\nЗўравонлик деганда доимо ҳам калтаклаш ва жинсий зўрлаш тушунилмайди. Зўравонлик вербал (оғзаки) ҳам бўлиши мумкин. Фарқи шундаки, оғзаки зўравонлик баданда из қолдирмайди, уни қайд қилиб бўлмайди. Лекин бунда ҳам қурбон яхшигина эзилади. Энг муҳими, вербал зўравонлик инсон руҳиятига таъсир қилиб, унинг ўзига бўлган ишончини сусайтиради ва йўқ қилиши мумкин.\nВербал зўравонлик қандай кўринишга эга?\nВербал зўравон асабини жиловлай олмайди. Нимадир у хоҳлагандай кетмаса овозини баландлатади. Вербал абьюзер билан суҳбатлашганда ўзингизни эркин тута олмайсиз, доимий қўрқувда бўласиз – нимадир нотўғри гапирсам-чи, унинг асабини бузиб қўйсам-чи ва ҳоказо.\nСиз кимдир билан урушиб қолдингиз. Бироз вақт ўтгач, сиз суҳбатдошга савол билан мурожаат қиласиз. У эса менсимай юз ўгиради, ўзини хафа бўлганга солиб, юзи ёришмай, бир неча кун ёки ҳафта давомида сиз билан гаплашмасдан азоблайди.\nСиз яқинингизга ичингизни ёрасиз, ҳис-туйғуларингиз ҳақида гапирасиз, фикрларингиз билан ўртоқлашасиз. У эса барча ҳис-туйғуларингиз йўққа чиқаради. Ундан тахминан шундай ибораларни эшитасиз: «шуям муаммо бўлди-ю? Мана менда…»,»Менда сенинг муаммоларинг бўлганидами» ёки «пашшадан фил ясама».\nСизни доимо жинни, аҳмоқ, эпсиз, довдир, семиз, омадсиз ва ҳоказо сўзлар билан “сийлашади”. Сиз ёмон онасиз, негаки “яхши тайёрламайсиз”, “кўринишингиз аввалгидай эмас, хунуксиз” ва ҳоказо.\nҲақоратлар хазиломуз бўлса ҳам улар барибир ҳақоратдир. Сизни мазаҳ қилишади, заиф томонларингиз устидан кулишади, сизга ҳақоратли ўйлаб топишади, исмингизни калака қилишади. Бунда сиз бас қилишни сўрасангиз “бу шунчаки хазил, ўзингга олма” дейишади.\nОдам ҳар бир ҳаракатингизни танқид қилади. Ҳаммасини зўр қилсангиз ҳам “яхшироқ қилсанг бўларди” деган гапни эшитасиз. Бирон ишга қўл урмоқчи бўлсангиз, “тажриба орттириш кераклиги” уқтирилади. Вербал зўравон камдан-кам ҳолатда сизни мақтайди, шундай қилган тақдирда ҳам кошки мақтамаса эди дейсиз.\nЗўравон ўзини жуда яхши тутади. Ҳаммасига сизнинг ҳиссиётларингиз ва беқарор руҳиятингиз сабаб. У буни назарда тутмаганди ва сиз ҳар доимгидек ҳаммасини нотўғри тушундингиз. Ва умуман олганда, ҳеч нарса бўлмади.\nВербал зўравон билан қандай мулоқот қилиш керак\nЎз чегараларингизни ўрнатинг. Бу сизни ҳафа қилишини ва бас қилишини сўранг. Бундай оҳангни кўтара олмаслигингизни айтинг. Эҳтимол, суҳбатдошингиз ўз ҳатти-ҳаракатларига жавоб бера олмаётгандир.\nЯқинларингиз ёрдамига таянинг. Вербал абьюзерлар ўзларини яхши кўрсатиб, қурбонни айбдор қилишга уста. Яқинларингизда муаммоларингизни яширманг, йўқса зўравон сизни назорат қилиш осон бўлади.\nПартнёрингиз таҳқирловчи ҳатти-ҳаракатлари ўзингизга ишонч йўқолишига олиб келади. Ёдда тутинг, сиз айбдор эмассиз, муаммо зўравонда.\nВербал абьюзер билан яхшиликча келишиш имконсиз бўлса, бундай одам билан мулоқотни узинг. Сизнинг руҳий ҳолатингиз биринчи ўринда туриши керак.


ҚАТОРТЕРАКЛИК ФЕРМЕР » Past Darg'om haqiqati\nБош Сахифа » Жамият ва ҳаёт » ҚАТОРТЕРАКЛИК ФЕРМЕР\nМуаллиф: Admin дан 20-11-2017, 13:26, курилди: 42\nерида барака унаяпти\nПрезидентимизнинг 2017 йил 9 октябрдаги "Фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгаларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш, қишлоқ хўжалиги экин майдонларидан самарали фойдаланиш тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида"ги Фармони ҳамда 10 октябрдаги "Фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари фаолиятини янада ривожлантириш бўйича ташкилий чора-тадбирлар тўғрисида"ги қарори маҳсулот ишлаб чиқариш ҳажми ортиши, ҳар қарич ердан унумли фойдаланиш, тармоқларни кенгайтириш эвазига даромадни кўпайтириш имкониятларини ошириши билан аҳамиятли.\nҚатортерак маҳалласилик Фарҳод Юсупов "Эски анҳор водийси" фермер хўжалигини бошқараётганига эндигина бир йил бўлди. Ёш фермер ихтиёридаги ернинг 25 гектарига ғалла, 20 гектарига чигит экиб парваришлади. Мавсумда ғалланинг ҳар гектаридан 50-55 центнердан сара дон йиғиштириб олди. Агротехник тадбирлар асосида паваришланган "Бухоро-102" навли ғўзадан эса ҳосилдорлик 40-45 центнерга етди.\n- Бугун ишлаган фермер фақат ютади, элга ҳам нафи тегади, - дейди хўжалик раҳбари биз билан суҳбатда. - Тупроғи - олтин, суви - зар, иқлими - бебаҳо юртимизда қишлоқ хўжалиги экинларидан мўл ҳосил олиш имконияти катта. Буни ер билан тиллашиб, меҳнат қилган деҳқонлар жуда яхши англашади. Отам Хушмурод Юсупов қатор йиллар агроном бўлиб ишлаган. У киши деҳқончиликнинг сир-синоатлари - қайси экинни қай вақтда экиш, уни қандай парваришлашни ўргатишдан эринмайди. Дала юмушларида 9 нафар хўжалик аъзолари билан меҳнат қилдик. Натижа кутилганидан ҳам яхшироқ бўлди. ўалла, пахтага сарфланган харажатлардан ташқари даромад 80 миллион сўмни қоралади. Албатта, бу ютуққа эришишда Урол Тиркашев, Зоир Аллаёров, Ориф Юсупов сингари ишчи-механизаторларнинг хизмати катта. Шуни инобатга олган ҳолда хўжалик аъзоларига иш ҳақи ўрнида 3 тоннадан ғалла бердик. Бундан ташқари, ғалладан бўшаган майдонлардан уларнинг ҳар бирига 1,5 гектар такрорий экин экишлари учун ер ажратилди. Ловия, шолғом, сабзи, турп каби такрорий экинларни парваришлаган ишчиларнинг рўзғорларига бугун яна барака кирди. Ловиядан 4 тонна ҳосил олиб, 40-42 миллион, сабзавот экинларининг ҳар гектаридан 8-9 миллион сўм соф фойда олишга эришдик. Даромадлар ҳисобидан мавжуд 3 та техникани 4-5 тага кўпайтириш, балиқчиликни, чорвачиликни йўлга қўйиб, хўжаликни кўп тармоқли фермер хўжалигига айлантириш ниятидамиз. Ҳозир келгуси йил ҳосили учун октябрь ойининг бошида 1 гектар майдонга пиёз, 25 гектарга ғалла экиб парваришлаяпмиз. Бир текисда ўниб чиққан ғалла ниҳоллари эртанги ризқимиз мўл-кўл бўлишини англатмоқда.\nКалит сўз: Ғаллачилик\n"АҲРОР ОТА"НИНГ ДАЛАЛАРИ


Байден Хитой билан совуқ урушни хоҳламаслигини маълум қилди - Daryo\n15:55, 22.10.2021 18097\nАввалроқ The Wall Street Journal АҚШ махсус операция кучлари ва Денгиз пиёдалари корпуси контингенти Тайванда маҳаллий қўшинларни махфий равишда ўқитаётгани ҳақида хабар берганди. Таъкидланишича, АҚШ махсус операция кучларининг 20 га яқин ходими Тайван қуруқлик қўшинларининг кичик гуруҳини шуғуллантирмоқда. Денгиз пиёдалари, ўз навбатида, маҳаллий денгиз флоти билан ишлаяпти. Нашр манбасининг аниқлик киритишича, АҚШ ҳарбийлари Тайванда камида бир йилдан буён бўлиб турибди.\nМаълумот учун, 1949 йилда фуқаролар урушида мағлуб бўлган Чан Кайши (1887—1975) раҳбарлигидаги Гоминдана кучларининг омон қолган қисми Тайванга қочган ва ҳудуд ўз администрацияси томонидан бошқарилади. Тайван шундан буён ўз байроғи ва коммунистлар бошқарувга келгунигача алоҳида давлат бўлган Хитой Республикасидан қолган бошқа рамзларини сақлаб қолган. Пекин оролни Хитой провинцияларидан бири деб ҳисоблайди.\nАҚШ Тайван билан 1979 йилда дипломатик муносабатларни узган ва уни Хитой билан ўрнатган. «Ягона Хитой» сиёсатини тан олувчи Вашингтон, шу билан бирга, Тайбей администрациясини қўллаб-қувватлашни ва оролга қуроллар етказишни давом эттириб келмоқда.\nМавзуга доир: Си Цзиньпин Тайван ва Хитойни тинч йўл билан бирлаштириш тарафдори эканини билдирди\n20:00, 09.11.2021 79616\n07:26, 06.11.2021 83331\n08:57, 13.11.2021 79530\n17:36 Бугун 247\n17:21 Бугун 518\n17:06 Бугун 3870\n16:52 Бугун 2363\n18:20, 01.12.2021 112829\n16:52, 02.12.2021 91366\n22:47, 01.12.2021 54176\n16:37, 02.12.2021 53737


01.07.2019 10:31 0 3407\nХуллас Иванжон болам, олтмишга кирган, олтита болани катта қилиб, уйли-жойли қилган чолдан хафа бўлма. Баъзан гапга чечан бўлиб кетаман. Кўнгил қурғур қишлоқни, кампиримни, болалар ва невараларни қўмсайди. Кўк чойни дамлаб, чорпояда ярим тунгача гурунглашишлар, тўй-маъракалардаги йиғин ва талотўпларнинг хумори тутади.\nНима қилайлик, фарзандларни дунёга келтирдик, палак ёздирдик, энди ўзини тутиб олишига ёрдам бериш учун сенинг совуқ ўлкангга ҳар йили келиб-кетаверамиз. Бу йил кенжа ўғилни уйлантирадиган, яна битта набирага томорқа олиб уй солишга ёрдам берадиганман... Сизлар қишлоқни ташлаб, шаҳарга қочяпсизлар, бизда қишлоқлар ҳам гавжум, тўғри саратонда ҳувиллайди, аммо қишда яна одам кўпаяди. Шу десанг, нуқул юртни эслаш, оддий қишлоқ одамлари ҳақида гапириш хумор қиляпти. Бир нос чеккулик вақт бўлсаям, тин олиб сенга ўзимиз томонлар ҳақида гапириб берайин.\nИван болам, бизнинг Қўрғонча қишлоғига баҳор ўзгача келади...\nЙўқ, табиатнинг турфа хил товланиб, кўк кийиши ҳақида гапириб қулоғингни оғритмоқчи эмасман. Шундоқ ҳам баҳорнинг таърифини эшитавериб, кўравериб ўргангансан.\nКўклам кириши билан қишлоқ, буғдойзорга ошиққан чумоли галасидек бетоқатлана бошлайди. Ҳамманинг ўз дарди бор.\nКўпчиликнинг кўзига қулф уриб ўсаётган гуллар ҳам, бедазорнинг эгаллаган майда дарахтларга тирмашган навбаҳор ҳам кўринмайди. Тезроқ экинларни экиб олиб, дала ишларини енгиллаштириб, Россияга жўнаш керак.\nКелиш олдидан бир гуруҳ ўспиринлар билан узум тагини юмшатишга бордим. Феълим шу, уйда ётиш, кўчада қартабозлик қилиш менга ёт. Кўчада мен қаторилар исқирт кўрпачани супачага ёйиб, кунбўйи қандай қарта ўйнашади билмайман. Ахир вақтни бекор сарфлаш ҳам увол эмасми, Иван болам?\nИшлашга борган ўспиринлар тушда нос чекиб, дам олиб турганимизда нима дейди: «Баҳор келиб, кунлар исий бошлагач, Россияга кетишнинг хумори тута бошлармиш!». Қаранг, носни, тамакини, ана борингки чойнинг хуморини эшитганман, аммо бунақа хуморни эшитмаган эканман. Шунда ўйлаб қолдим, наҳотки бутун бошли авлоднинг ёшлигини муҳожирлик ёзиғи ўғирлаган бўлса...\nКўпчилигининг юзида тоқатсизлик, тезроқ пул топса, билетини олиб сурса. Биз булар қатори вақти колхозда ишлагич эдик, баҳорда қирда ирғишлардик, пахтазордан чиқмасдик. Билмадим, билмадим...Телевизорга термулсанг нуқул ёшлар, ёшлар дейди. Наҳотки булар шунча имкониятни кўрмаяпти? Нега буларга ўқишнинг, ўз юртида ишлашнинг эмас, Россияга кетишнинг хумори тутади? Қайдам, мен ёши ўтаётган одам, бугунги ёшларнинг ўй-фикрларидан бехабардирман...\nИванжон, мен айрим ёшларнинг кўзларида умиддан кўра ишончсизликни, қолишдан кўра кетиш ҳиссини, илмдан кўра пул кетидан қувишга ҳаракатни, сабрдан кўра бетоқатликни, дадилликдан кўра эҳтиёткорлик ва хавфсирашни кўпроқ кўраман. Уларга ҳар қандай яхши нарса ҳақида гапиришни бошласанг, дарҳол салбий фикр билан қайириб ташлашга уринишади, ўқишга кир десанг адолатсизликни, ишла десанг етишмовчилик ва алдовни, ҳунар ўрганишга даъватда эса қадрсизликни пеш қилишади. Натижада «чиқиш эшиги» сенинг юртингга томон йўл бўлиб чиқади...\nЎзимнинг ўғилларим ҳам шундай. Билмадим биз қачон фурсатни бой бердик, фарзандларимиз фақат кўрганига, кўрганда ҳам қўли билан ушлаганига ишонадиган бўлиб қолди. Уларнинг шу ҳолга келишида биз иккиюзламачи катта авлоднинг ҳам ҳиссаси бор. Ёшлар катталарни бемалол айбласа бўлади: биз уларнинг кўз ўнгида ўзимиз айтган насиҳатда турмадик, оддий арақни ҳаром деб барибир ичавердик, порани ҳаром деб олавердик, янгилик киритайлик деб бақириб эскилик сарқитларига ўралашдик, ёшларга йўл берайлик деб, аслида улар йўлига тўғаноқ бўлдик, хуллас иккиюзламачилик қилдик. Ёшлар реалликни ёқтиради, алдовни, қизил гапларни ёқтирмайди. Эссиз шу ёшларнинг кўпчилиги сенинг юртингни гуллатяпти, Иван. Шунча ақл, шунча куч, шунча...\nБуёғига ақлим ҳам, сабрим ҳам етмайди. Бир нос чеккулик эмас, бир ош пишгулик вақт ўтибди. Сен мижғовлигимга эътибор қилма. Бу йўқликка юз тутувчи нутқ, ҳеч кимга кераксиз нутқ. Оғиздан чиқади ва ҳавога учиб кетади...\nРоссия мигрант ёшлар


Сентябрь 2017 — Ўзбекистон транспорт, йўл ва капитал қурилиш, қурилиш индустрияси ходимлари касаба уюшмаси\nХоразм-Бухоро-Самаркандга саёҳат уюштирилди.\nPosted on 28.09.2017 29.09.2017\nМамлакатимизнинг туризм соҳаси иқтисодиётнинг истиқболли соҳаларидан бирига айланиб борилмоқда. Яна бир ҳақиқат шундан иборатки, юрт кўрган, эл таниган одамларда дунёқараш анчайин кенг бўлиб, ҳаётга муносабат Read More …\nPosted on 25.09.2017 29.09.2017\n“Устоз отангдек, улуғ”, деган экан донолар. Бу ибора замирида олам-олам маъно бор. Чунки, устоз сизни кўкларга кўтарувчи инсон. Шундай инсонлардан бири Қодиржон ака Парпиевдир. У Read More …\nҲалқ таълими фидойиси\nPosted on 22.09.2017 29.09.2017\nМаърифатга интилган Арзикулова Тожинор ёшлигидан билим олишга интилди.Шу боис мактабда аъло баҳоларга ўқиди.Талабалик даврида у ушбу фан сир саноатларини мукаммал ўрганишга ҳаракат қилди.Орадан ҳеч қанча Read More …\n“Юрт тараққиёти йўлида бирлашайлик” шиори остидаги Форуми якунлари асосида амалий семинар бўлиб ўтди\nPosted on 16.09.2017 19.09.2017\nСамарқанд архитектура қурилиш институти ходимлар ва талабалар бошланғич касаба уюшма қўмитаси томонидан Ўзбекистон касаба уюшмаларининг “Юрт тараққиёти йўлида бирлашайлик” шиори остидаги Форуми якунлари асосида амалий Read More …\nШарғунда “Соғлом она – соғлом бола” оилавий тадбири ўтказилди\nМамлакатимизда оила, оналик ва болаликни ҳимоя қилиш тизимини такомиллаштириш, жамиятда оналарга алоҳида ҳурмат ва эҳтиром муҳитини шакллантириш, баркамол авлодни тарбиялаш ҳамда мустаҳкам, соғлом ва аҳил Read More …\nНАМАНГАН ВИЛОЯТИДА “ЮРТ ТАРАҚҚИЁТИ ЙЎЛИДА БИРЛАШАЙЛИК!” МАЪНАВИЯТ СОАТИ ЎТКАЗИЛДИ\nЯқинда “Наманган автомобиль ўқув ишлаб чиқариш комбинати” МЧЖда “Юрт тараққиёти йўлида бирлашайлик!” мавзусида “Маънавият соати” ўтказилди. Унда Транспорт, йўл ва капитал қурилиш, қурилиш индустрияси ходимлари Read More …\nНаманган вилоятида кооррупцияга қарши кураш тўғрисида\nPosted on 10.09.2017 12.09.2017\nБарчамизга маълумки, шиддат билан ривожланаётган бугунги кун ҳар бир инсондан огоҳлик ва ҳушёрликни, атрофимизда бўлаётган ҳар бир ўзгаришларга фаол фуқролик позициясида туриб муносабат билдиришни талаб Read More …\nҲИМОЯ БУ ИНСОН МАНФААТИДИР\nPosted on 06.09.2017 12.09.2017\nКасаба уюшмасининг асосий фаолиятини асосан нодавлат ташкилотларининг аъзоликка жалб этиб, аъзо бўлган корхона, ташкилотларда фаолият олиб олиб бораётган меҳнаткашларни ижтимоий-иқтисодий манфаатларини ҳимоя қилишдан иборатдир. Чунки, Read More …


Назоратга оид ваколатларни амалга ошириш юзасидан муайян ишлар бажарилди. Ҳокимият ижро этувчи тармоғи вакилларининг, шу жумладан, вазирликлар, давлат қўмиталари, идоралар ва маҳаллий давлат ҳокимияти органлари бир қатор раҳбарларининг бажарилган ишлар ва истиқболга мўлжалланган режалари тўғрисидаги ахборотининг эшитувлари ўтказилди.\nДепутатлар Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 2016 йил 14 декабрда Олий Мажлис палаталарининг қўшма мажлисида ҳамда мамлакатимизни 2016 йилда ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришнинг асосий якунлари ва 2017 йилга мўлжалланган иқтисодий дастурнинг энг муҳим устувор йўналишларига бағишланган Вазирлар Маҳкамасининг кенгайтирилган мажлисида белгилаб берган вазифаларни амалга ошириш келгусида Қонунчилик палатасининг жорий фаолиятида устувор йўналиш бўлишини таъкидладилар. Танқидий таҳлил, қатъий тартиб-интизом ва шахсий жавобгарлик депутатлар корпуси фаолиятининг асосий принциплари бўлади. Шунингдек, ишларнинг ҳолатини шахсан ўрганиш ва аҳолининг зарурий эҳтиёжларини ҳал қилишда амалий ёрдам кўрсатиш мақсадида депутатларнинг жойлардаги фаолиятига алоҳида эътибор қаратилади.\nУшбу қонун лойиҳасида Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига давлат органларининг иш юритувида бўлган айрим маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишларнинг кўриб чиқилишини судлар ваколатига ўтказишни назарда тутувчи ўзгартиш ва қўшимчалар киритилмоқда. Мазкур қонун лойиҳасининг қабул қилиниши тадбиркорлик субъектларининг манфаатлари ва ҳуқуқларини муҳофаза этишда суд ҳокимиятининг ролини оширишга, маъмурий ишларнинг ушбу тоифаларини кўриб чиқиш чоғида беғаразлик ва холисликни таъминлашга хизмат қилади.\nШундан сўнг депутатлар эътиборига Ўзбекистон Республикасининг “Банкротлик тўғрисида”ги Қонунига ўзгартишлар киритишни назарда тутувчи қонун лойиҳаси биринчи ўқишда тақдим этилди. Таъкидланганидек, ҳозирги вақтда банкротлик тўғрисидаги ишда келишмовчиликларни кўриб чиқиш натижалари юзасидан хўжалик судининг апелляция инстанцияси чиқарган қарорлар кассация ва назорат тартибида қайта кўриб чиқилмайди. Бу эса, ўз навбатида, кредиторлар ва -қарздорларнинг юқори турувчи инстанцияларга судларнинг қарори устидан шикоят қилиш борасидаги ҳуқуқларини чеклайди. Ушбу қонун лойиҳасининг қабул қилиниши мазкур чекловни бартараф этиш имконини беради ҳамда кредитор ва қарз-дорларга ўз ҳуқуқ ҳамда манфаатларини ҳимоя қилишда кўпроқ эркинлик яратади. Муҳокамадан сўнг депутатлар қонун лойиҳаларини биринчи ўқишда қабул қилдилар.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Амнистия акти қўлланилиши якунлари кўриб чиқилди\tҲаракат стратегияси ва жамият якдиллиги »


Ўзбекистонда илк маротаба "Миллий спорт мукофоти-2018" тақдирлаш маросимини ўтказилади\n22 декабрь, 2018, 12:10\nҒолиблар 28 декабрь куни тантанали маросимда эълон қилинади.\nЯкунига етиб бораётгае жорий 2018 йил мамлакатимиз спорти учун муваффақиятли кечди. Йил давомида ўзбекистонлик спортчилар Индонезияда ўтказилган XVIII Осиё ва III ПараОсиё ўйинлари, шунингдек, Аргентинадаги III ёзги ўсмирлар Олимпия ўйинларида медаллар сони бўйича ҳам, сифати бўйича ҳам рекордларни янгилашди. Бундан ташқари ҳамюртларимиз турли халқаро мусобақаларда, рейтинг турнирларида, қитъа ва жаҳон чемпионатларида муваффақиятли иштирок этдилар.\nЙил якунлангани сари, ҳар бир соҳада эришилган ютуқлар, камчиликлар сарҳисоб қилинади, энг яхшилар эътироф этилади. Жумладан, спорт соҳасида ҳам. Шу мақсадда Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитаси томонидан илк маротаба катта масштабдаги «National Sports awards-2018» (Миллий спорт мукофоти-2018) тақдирлаш кечаси ташкил этилади. Бу ҳақда Миллий Олимпия қўмитаси расмий сайти хабар бермоқда.\nУнга кўра Миллий Олимпия қўмитаси расмий сайтида ўтказилган сўровнома якунларига кўра махсус комиссияси овоз бериш натижаларини ўрганиб чиқади ва якуний қарор 28 декабрь куни «Халқаро анжуманлар саройи»да ўтказиладиган тақдирлаш маросимида эълон қилинади. Ўша оқшом умумий ҳисобда 18 йўналида йилнинг энг яхшиларига мукофотлар топширилади.


Фарҳод Абдуллаев Тожикистонда, кейин Ливан ва Қатарга боради / CHAMPIONAT.asia\nФарҳод Абдуллаев Тожикистонда, кейин Ливан ва Қатарга боради\nНафақат Ўзбекистондаги, балки Марказий Осиёдаги ягона ФИФА ва ОФК назоратчиси Фарҳод Абдуллаев шу кунларда Тожикистоннинг Душанбе шаҳрида бўлиб турибди.\nҲамюртимиз тожикистонлик ҳакамларга семинар ўтяпти.\nАбдуллаев 29 март куни Душанбедан тўғри Дубайга учади ва у ердан Ливан пойтахти Байрут шаҳрига етиб боради. ФИФА инструктори Байрутда суриялик рефери Ферас Тавилнинг ўйинни бошқаришини кузатади ва ОФКга ўз таассуротларини ёзма тарзда тақдим этади.\nШундан сўнг, Фарҳод Абдуллаев 31 март куни Доҳа шаҳрига йўл олади. Юртдошимиз ОЧЛ гуруҳ босқич 4-тури доирасидаги Қатарнинг “Ал Райян” ҳамда Саудия Арабистонинг “Ал Шабаб” жамоалари ўртасидаги ўйинда Тан Хай бошчилигидаги хитойлик ҳакамлар ҳаракатини назорат қилади.\nФарҳод Абдуллаевнинг бизга маълум қилишча, у жорий йилдан Марказий Осиё давлатлари, шунингдек, Афғонистон ва Покистон мамлакатлари ҳакамларига ФИФА томонидан куратор этиб тайинланган.


Гидрогель | QHS\nГидрогель (сув аккумулятори) – Ўзбекистонда янги ишлаб чиқарилаётган махсулот. Гидрогель – сувда юқори бўкувчан бўлиб, тупроқ таркибида кўп миқдордаги намликни узоқ вақт давомида сақлаш имконини беради. Тупроқга атмосфера ёғинлари ёки суғориш йўли билан ўтган сув, ўсимликлар илдизига бемалол ўтадиган ҳолатда сақланади.\nЁмғир сувларида ўзининг оғирлигидан 60 – 180 марта, аксарият тупроқларда эса тупроқ таркибидаги турли тузларнинг миқдорига қараб 90–175 мартагача кўп сувни ютиши аниқланган. Амалда 10 грамм гидрогель 0.6–1,8 л гача сувни сақлаши кузатилади.\nГидрогеллар сув етишмаслиги, чўлланишни олдини олиш, ерларнинг шўрланишини, минерал ўғитларни тежаш, турли хилдаги зарарли бактерияларга қарши кураш, нефтгаз ва инжинерия сохасидаги баъзи муаммоларни тўла ёки қисман ҳал қилинишда катта фойда беради.\nГидрогельларни қўллаш усуллари иш-лаб чиқилган. Фойдаланиш тўғри ташкил этилганда Гидрогель тувакда ўстириладиган ўсимликлар учун 50–80% ва кўпчилик қишлоқ хўжалик экинлари учун 40 – 50% суғоришга сарфланадиган сувни тежаш имкониятини яратади.\nГидрогеллар қўлланиладиган ҳудудларда:\nСувнинг 50 % гача тежалиши\nЎсимликнинг тутиб кетишини 98 % гача ортиши\nҲосилдорликни 30 % гача ортиши кузатилади.\nГидрогель қумли тупроқлардаги нам-лик миқдорини узок вакт ушлаш имконини, шунингдек гидрогел гранулалари томонидан сувни ютиш ва уни тупроққа ўтказиш жараёнидаги гидравлик кенгайиши ва қисқариши натижасида гил тупроқларнинг инфильтратсион хоссалари ортади.\nГидрогель тупроқ таркибидаги моддалар ионлари билан эркин алмашиниш хусусиятига эга бўлиши, суғориш жараёнида ишқорланишини пасайиши билан бир қаторда ўсимликларни ўсиши учун фойдали моддаларни ҳам ютиши ва ўзида сақлаб туриши билан ажралиб туради.\nГидрогелни уруғ билан бирга туп-роққа олиб кирилиши деярли барча ўсимликларда майсаларнинг тез униб чиқиши ва яшаб қолиш имкониятининг ўсиши кузатилади.\nГидрогелни тупроқ аралашмали ерлар учун 20–150 см чуқурликда, 1м2 учун 0,1 кг ни ташкил этади. Бунда албатта ўсимликнинг илдиз системаси бўйича бир текис тарқалишига эътибор бериш лозим. Гидрогель аввал сувни шимиб олади, сўнгра эса ўсимликка қатариб беради, шу жараён 5 йил давом этади. Эскирган гидрогель вазифасини ўтаб бўлгач чирийди ва ўсимликлар учун озуқа бўладиган моддаларга айланади. Шунга асосланиб гидрогелларни ишлаш даврини янада узоқлигини таъкидлаш жоиз.\nГидрогель гранулалари қуруқ жойда, намликдан узоқ, ўзидан сув ўтказмайдиган полиэтилен қопчаларда сақланиши керак.


Адашган ҳайкаллар « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nМен шу ерликман, ўтказиб юборинг, — демайди ҳеч ким.\nМен пенсионерман, ўтказиб юборинг, — деб бирортаси айтмайди.\nМен фалон урушда қатнашдим, деб ҳеч ким миқ этмайди.\nУларнинг ичида имтиёзлар йўқ. Салла ўраган ҳам, фрак кийган ҳам индамай тураверади.\nБу ҳолат бир қарашда лоқайдлик бўлиб кўриниши мумкин, аммо уларнинг қиёфасига диққат қилган киши бир нарсани пайқайди: ҳайкаллар бири иккинчисини таниш учун қаттиқ тиришаяпти — саллали шоир пешонасини тириштириб, “буни қаерда кўрувдим-а”, дегандай фрак кийган шоирга, фракли шоир эса, унга тикилади.\nҲайкаллар навбатда туришибди, аммо нима учун турганини ҳаммаси ёдидан чиқарган: ҳаммасининг диққати бир нарсага — бир-бирини таниб олишга қаратилган…\nЧиндан ҳам, жуда кўп ҳайкалларимиз қаерга ва нима учун келиб қолганлигини билишмайди. Кимдир уларни боладай етаклаб келади-да, “мана шу ерда туринг, мен ҳозир қайтиб келаман”, деганича ғойиб бўлади… ва ҳеч қачон қайтиб келмайди. Ҳайкал бўлса, бу ерда мусофир — ёнидаги одамни таний олмай сарсон — тураверади.\nКези келганда шуни айтиш керак-ки, омадли ҳайкаллар хиёбонда ёлғиз ўзи туради. Ҳа турмушдаги ажиб фалсафа ҳайкаллар ўртасида ҳам расм: буюк одам — доим танҳодир.\nҲатто ҳайкалларнинг навбатда турганларидан фарқли, у ўзининг қаерда — ватанидами ё хориждами эканлиги билан қизиқмай, бемалол хаёлга шунғий олади, бунинг устига, танҳо ҳайкалнинг қўлида бирорта китоб бўлиши муқаррар — шуни ўқиб вақт ўтказади, ҳеч бўлмаганда.\nБуюк шоирни қуршаган тошкентлик канизак дарахтлар эса, оҳиста қўшиқ айтадилар. Одатда, Шарқ одамлари қўшиқ тинглаётиб, беихтиёр оҳангга мос бош тебрата бошлайдилар. Афсуски, бу иш ҳайкалларнинг қўлидан келмайди. Айниқса, Пушкиннинг.\nМана бу хиёбонда эса, иккинчи бир буюк сиймо турибди. Бу ёзувчига қўйилган ҳайкаллар дунёнинг ҳамма бурчагида бўлса керак. Лондоннинг қайси кўчасига қўйилган экан унинг ҳайкали? Парижнинг қайси булварига?\nҲар ҳолда, у Тошкентнинг энг гўзал чорраҳасида турибди. Унинг ёнидан ўтсангиз, сизга меҳри ийиб кетади, буюк пролетар ёзувчисининг сизга ўхшаган оддий одамларни қанчалик севганини яхши билганингиз учун, унга биродарларча таъзим қиласиз, салом берасиз:\nАгар ҳайкалтарош узоқни кўра оладиган санъаткор бўлса, унинг яратган ҳайкаллари ҳам узоқ-узоқларга қараб туради. Борди-ю, ҳайкалтарош ҳаракатчан, курашчан бўлса, у асарини ўзи севган таҳайюлда – ҳаракат жараёнида тасвирлайди. “Бўрон қуши ҳақида қўшиқ” муаллифи буюк Горкий ҳайкали худди шундай ҳаракат қуюнида кўрсатилган.\n– Мен боя Московга қўнғироқ қилмоқчи эдим, бўлмади. Энди ўзимиз бир илож қилиб жўнашимиз керак. Фақат, азизим Александр Сергеевич, сиз атрофингизга қараб, жуда ҳайрон бўлаверманг – мен йўл-йўлакай тушунтириб бераман, сизга. Ҳозир муҳими – Русияга жўнашимиз керак. Қарабсиз-ки, бу икки сиймо эрталабки учоққа чипта олишади.\n– Шўрим қурсин, Александр Сергеевич, таёғимни унутиб қолдирибман!\n– Ҳечқиси йўқ, жаноб Горкий, Московдан хабар қилиб олдирамиз таёғингизни.\nАлексей Максимович “жаноб” сўзининг ҳақорат эканлигини йўлдошига тушунтирмоқчи бўлади-ю, аммо унинг хаёлини севимли таёғи банд қилганидан, қўлларини ёзганча туриб қолади. – Азизим, хабар қиламиз, лекин қаерга хабар қиламиз – биз учган шаҳарнинг номини билмаймиз-ку…\nМуҳаммад Солиҳнинг 2013 йилда Истанбулда чоп этилган “Иқрор” китобидан. (41-45-саҳифалар.)


Тошкентдаги «Тўй либослари» дўконида ёнғин содир бўлди\nТошкентдаги «Тўй либослари» дўконида ёнғин содир...\n05.01.2018 18:34 0 493\nТошкент шаҳрида қиш кунларида яна бир ёнғин ҳодисаси кузатилди. Бу ҳақда Тошкент шаҳар Шайхонтоҳур туман ички ишлар бошқармасидан таҳририятимизга хабар беришди.\nАниқланишича, шу йилнинг 3 январ куни соат 23:16 ларда Шайхонтоҳур туман Гулобод мавзесида жойлашган «ЯТТ Маҳмудова Муқаддас Акбаровна»га қарашли «Тўй либослари» дўконининг соябон шифт қисми 5 квадрат метр майдон ёнган.\nЎт ўчирувчилар соат 23:21 да етиб келган. Ёнғин соат 23:27 да ўчирилган. Ёнғин электр симларининг қисқа туташуви натижасида келиб чиққани тахмин қилинмоқда.\n#футбол - 430\n#Владимир Путин - 70


ИнтерФУТБОЛ :: УНИТИЛМАС НОМЛАР.....\nБу футболчиларнинг ўйини нафақат юртимизда, балки бутун МДҲ давлатларида ҳам ҳамон ёрқин хотиралар билан эсланади. Бугун ўша шонли жамоа - «Пахтакор-79» ҳақидаги туркум мақолани давом эттириб, машъум сана - 11 августда ҳалокатга учраганларни яна ёдга оламиз.\nШуҳрат Эшбўтаев 1959 йили Навоийда таваллуд топган. У ёшлигидан чаққонлиги билан ажралиб турарди. Футболдаги биринчи мураббийи Арофат Зарбеев бўлган. Ушбу инсон Шуҳратнинг футболчи бўлиб етишишига катта ҳисса қўшган. Навоийдаги футбол мактабидан сўнг уни Республика спорт интернатига таклиф қилишади. Бу ерда у тажрибали мутахассис Гурам Дараселия қўл остида шуғулланади. Мураббийнинг тавсиясига кўра, «Пахтакор» мураббийлари Эшбўтаевнинг ўйинларини кузатишади ва 1978 йил уни ўринбосарлар жамоаси таркибига жалб этишади. Усталар жамоаси сафида Шуҳрат йўқолиб қолмади. Кетма-кет жамоасига муҳим учрашувларда яхши ўйинлари билан ёрдам берди. Натижада 1979 йили у асосий таркибга жалб этилди. Дебют баҳсини 1 июнь куни Ворошиловградда «Заря» жамоасига қарши ўтказди. Ўшанда у 46-дақиқада Юрий Загуменних ўрнига тушиб, 20 дақиқадан кейин мезбонлар дарвозасини ишғол қилди. Эътиборлиси, бир кун олдин ўринбосарлар баҳсида ҳам у гол урганди. 13 июнда Тошкентда «Арарат» билан беллашувда асосий таркибда дастлабки дақиқалардан майдонга туширилди. Шу тариқа у тезлик билан асосий таркибдан ўрин олди. СКАга қарши Ростовда кечган ўйинда Эшбўтаев икки бор мезбонлар дарвозасини ишғол қилиб, «Пахтакор»га ғалаба келтирди. У биринчи ва охирги ўйинини «Заря»га қарши ўтказгани эътиборга молик. Тошкентда 3:1 ҳисобида «Пахтакор» ғалабаси билан тугаган баҳсда Шуҳрат охирги марта майдонда ҳаракат қилди.\nЎша пайтда Шуҳратнинг укаси Ихтиёр ҳам «Пахтакор» ўринбосарлари сафида тўп сурарди. Ихтиёр 9 август куни Минскка жўнаб кетган ва асосий жамоани ўша ерда клубдошлари билан меҳмонхонада кутиб ўтиришган. Акасининг ҳалок бўлгани ҳақида хабарни у Минскда эшитган.\nБўйи узун бўлмаса-да, абжир, чаққон, дриблинг ва аниқ зарбага эга Шуҳрат Эшбўтаев «Пахтакор»даги қисқа фаолияти давомида ишқибозлар меҳрини қозониб улгурганди. Шуҳратдан кейин Эшбўтаевлар оиласидан футболчилар чиқиши давом этди, улар Навоийда мураббий ва футболчи сифатида ўзбек футболи ривожига ҳисса қўшишда давом этишди.\nҲамиша «Пахтакор»га содиқ қолган ярим ҳимоячи Константин Баканов чап қанот ярим ҳимоясида ишончли ўйин намойиш қиларди. У 1954 йили Тошкент шаҳрида туғилган. «Пахтакор» стадионига яқин ҳудудда истиқомат қилгани учун ёшлигиданоқ футбол тўгарагига қатнашни бошлаган. 1966 йили Тошкентда рўй берган зилзиладан сўнг ўқувчилар бошқа шаҳарларга жўнатилган. Ўшанда Баканов Москвага жўнаб кетган ва ўша ерда ҳам футбол билан шуғулланишда давом этган. Унинг биринчи мураббийи Акмал Азизхўжаев ҳисобланади. Москвада икки йил ўқигач, Константин Тошкентга қайтади. У ўзи туғилган шаҳарни ҳар ердан яхши деб санарди ва «Динамо Москва» футбол мактабидан тушган таклифга эътибор қаратмайди. 1971 йили «Пахтакор» мураббийи Вячеслав Соловьёв уни «Пахтакор» ўринбосарлари сафига таклиф этади. Асосий таркибга аста-секинлик билан жалб қилинган Баканов ўзини йўқотиб қўймади. Бироқ оғир жароҳат туфайли фаолиятида нақ 4 йиллик танаффус қилишга мажбур бўлди. 1976 йили сафга қайтган Костя мураббий Анатолий Башашкиннинг ишончини оқлади ва биринчи лигада қатнашган «Пахтакор» таркибида 36 ўйинда 11та тўп киритишга эришди. 1977 йили у жамоа билан биринчи лигада муваффақиятли иштирок этиб, олий лигага чиқишга эришади. Юқори табақада илк мавсумда 24 баҳсда 7та гол уради. Унга ўша пайтлари ЦСКАдан катта қизиқиш бўлган, бироқ Баканов «Пахтакор»ни тарк этишни хаёлига ҳам келтирмаган. Машъум фожиа юз берган 1979 йили у 18 учрашувда майдонга тушганди.\nБакановлар оиласи футболга мо-йиллиги билан ажралиб турган. Борис Баканов узоқ йиллар Ўзбекистон ва қозоғистон клубларида тўп сурган. Акаси билан рўй берган ҳалокатдан сўнг Борис футболни ташламоқчи бўлади, аммо онаси бунга кўнмайди. Константиннинг ўғли Сергей Баканов эса узоқ йиллар «Трактор» жамоаси ҳимоячиси бўлган. «Навбаҳор» ва «қизилқум» жамоаларида ҳам ўйнаган. Олий лигада 15 мавсум ўтказган Сергей имкон қадар отасининг йўлидан боришга интилди. Ўзбекистон чемпионатида ҳурматга сазовор ҳимоячилардан бирига айлана олди.\nКонстантин Баканов оғир жароҳатдан сўнг яна катта футболга қайт-гани, ўзи учун севимли клубда ўйнагани, унга содиқ қолгани билан доимо мухлислар қалбида қолади.\nҲужумчи Виктор Чуркин ўз номини футболимиз тарихида қолдира олган футболчилардан бири ҳисобланади. 1952 йил қозоғистоннинг Чимкент шаҳрида таваллуд топган Виктор ёшлигидан футболга қизиқади ва укаси Юрий билан бирга Виктор Плясунов қўл остида миллионлар ўйини билан шуғулланишади. Ҳар иккисининг иқтидори вақт ўтгани сари кўпчиликда илиқ таассурот қолдирган. 18 ёшидаёқ Виктор Чимкентнинг «Металлург» жамоасига қабул қилинган. Бу клуб у иккинчи лига беллашувларида майдонга тушишни бошлаган.\n1971-1975 йиллар оралиғида Чуркин ҳарбий хизматга чақирилиб, Ростовнинг СКА клуби шарафини ҳимоя қилган. 1971 йили СКА билан Собиқ иттифоқ кубоги финалида «Спартак»ка қарши майдонга тушган. Ростов жамоаси таркибида беш мавсумда 29та гол муаллифига айланган. 1976 йилда эса у фаолиятини «Пахтакор»да давом эттиришга қарор қилди. Унга «қайрат»дан ҳам таклиф бўлган, бироқ Чимкент Тошкентга яқинроқ жойлашгани сабабли Виктор «Пахтакор» учун ўйнашга қарор қилади. Биринчи лигада ўтказилган дастлабки икки мавсумда у 15та тўп киритишга эришди. 1978 йили «Пахтакор» сафида 20 беллашувда 5та гол уради. 1979 йилги мавсумда эса шунча тўпни 17 учрашувда киритиб улгурганди.\nЧап қанот ҳимоячиси Юрий Загуменних кучли иродаси билан оғир жароҳатдан кейин ҳам футболга қайта олганди. У 1947 йили Россиянинг Владивосток шаҳрида туғилган. Ота-онасидан эрта жудо бўлган Юра ва укасини махсус ўқув юртига қабул қилишади. Ўша ерда ўқиш жараёнида улар бўш вақт бўлиши билан футбол ўйнашарди. Загуменнихнинг катта футболга кириб келишида Валентин Саенко ва Александр Кочетковнинг ҳиссаси катта бўлган. Кочетков унга деярли отадек бўлган. 17 ёшидаёқ бу мураббий уни Владивостокнинг «Луч» жамоасига қабул қилган. Аста-секинлик билан машғулотдаги маслаҳатларни ўзлаштириб борган Юра тез орада асосий таркиб футболчисига айланди. Тўпни яхши бошқариши, аутдан тўпни жуда узоққа етказиб бериши, охиригача ўйнаши ва таслим бўлмаслиги каби жиҳатлар Загуменнихни бошқалардан ажратиб турарди. Уч мавсум тўлиқ асосий таркибда ўйнагач, 1970 йили Собиқ иттифоқ кубоги учрашуви доирасида «Зенит» билан баҳсда ажойиб ўйин намойиш қилгандан ке-йин унга «Зенит»дан таклиф тушади. Бунга жавобан Юра фақат асосий таркибдан жой кафолатланган тақдирда ўтишини маълум қилади. Охир-оқибат «Зенит» унинг шартига кўнади. Кейин-ги беш мавсумда у «Зенит»да чап қанот ҳимоясидаги ўрнини ҳеч кимга бериб қўймади. Ажойиб ҳаракатлари билан барчанинг олқишига сазовор бўлди. 1972 йили Собиқ иттифоқнинг энг кучли 33 футболчилари рўйхатидан ўрин олди.\n1975 йили Загуменних машғулотда умуртқасидан жиддий жароҳат олди. Мураккаб операциядан сўнг унга иккинчи гуруҳ ногиронлигини беришди. 7 ой мобайнида Юра тўшакка михланиб ётди. Бироқ у таслим бўлишни хаёлига келтирмади - имкон бўлиши билан ётиб, ўтириб, эмаклаб машқ қилишни бошлади. Аста-секинлик билан оёққа турди ва югуришни бошлади. Унга фақат ўтириб ишлаш кераклигини айтишган бўлса-да, катта футболга қайтди. Аммо «Зенит»да унга рад жавобини беришди. Бу пайтда Александр Кочетков «Пахтакор»ни бошқараётганди. қадрдон мураббий уни Тошкент-га келишга кўндирди. Албатта, икки йил футбол ўйнамаган Юрани олиб келишда Кочетков жамоа раҳбариятини амаллаб кўндирганди.\nЗагуменних 1977 йили «Пахтакор» сафида 37 ўйинда 4та гол муаллифига айланиб, жамоанинг олий лигага қайтишига катта ҳисса қўшди. 1978 йили юқори лигада 28 учрашувда 2та тўп киритишга муваффақ бўлди. Жамоага жуда тез киришиб кетиши билан Загуменних мураббийларда муаммо туғдирмасди. Тошкентда ҳам қисқа вақт ичида у ишқибозлар ёқимтойига айланди. 1979 йили у 15та баҳсда иштирок этиб улгурганди. Ўша йили ёзда Юрий Морозов уни «Зенит»га яна таклиф этган ва Загуменних йиғинда иштирок этганди. Олег Базилевич эса Юрани қўйиб юборишга рози бўлмаганди. Минскка йўл олиш чоғида Юрий Загуменних жамоадошлари билан бирга авиаҳалокатга учради.\nБугунги кунда Владивостокда ҳар йили Юрий Загуменних хотирасига бағишланган мусобақалар ташкил этилади. Унинг ушбу ҳудуд футболида тутган ўрни жуда юқори баҳоланади. «Зенит» тарихида эса у энг кучли 55 футболчи рўйхатига киритилган.


Кун мавзулари, 28 июл 2004\n15 декабр 2019, Тошкент вақти: 07:23\nчоршанба 28 июл 2004\nиюл 28, 2004\nМилиция кийимидаги аёллар\nСаида Ўзбекистонда ҳуқуқ-тартибот органларида ишловчи хотин-қизлар сони тобора кўпайиб бормоқда. Маълум бўлишича, уларнинг асосий қисми ички ишлар тизимидаги паспорт назорати бўлимларида ишлайди. Улар кўпинча ҳужжатлар билан ишлаш, яъни ёзув-чизув ишларига жалб этилади.\nМилиционерлар журналистларни масхара қилмоқда\nТурғунбек “Интерньюс” халқаро ташкилотининг Фарғона водийси бўйича мухбири Зокир Иброҳимов Андижон вилоятининг Хўжаобод тумани ички ишлар бўлимида ҳақоратланди ва масхара қилинди.\nИслом энциклопедияси нашр қилинди\nФеруза Ўзбекистонда “Миллий энциклопедия” нашриётида Тошкент Ислом университети олимлари ва мамлакатнинг етакчи шарқшунослари меҳнати натижаси бўлмиш “Ислом илмий энциклопедицияси” нашр этилди.\n“Даракчи”да ким “дарча” очди?\nДилнаво Ўзбекистондаги энг машҳур кўнгилочар нашр ҳисобланадиган “Даракчи” газетасининг “Даракчи-ТВ” иловаси биринчи саҳифасидаги бир материал олиб ташлангани боис, материал ўрни бўм-бўш ҳолда чоп этилди.\nХабарларга қараганда, 27 июль куни Наманган шаҳридаги Чорсу бозорида фаолият кўрсатаётган тадбиркорлар ва ҳуқуқ-тартибот идоралари вакиллари ўртасида келишмовчилик юз берган. Бунинг натижасида 20 ёшли тадбиркор Алишер Носиров қаттиқ жароҳат олган ва шифохонага ётқизилган.\nҚаршида суд давом этмоқда\nФирдавс Шу кундарда Қашқадарё вилояти жиноят ишлари судида конституциявий тузумга тажовуз қилиш ҳамда турли экстремистик диний оқимларга алоқадорликда айбланган 16 киши устидан суд жараёни бошланди.\nиюл 27, 2004\nНаманган вилоятида чоп этилаётган газеталар шарҳи\nНаманган вилояти газеталари шарҳ этилаётганда, асосан, икки-учта газета фаолиятига эътибор қаратилади. Бунинг сабаби шуки, вилоятда нашр этилаётган газеталарнинг аксарияти кўнгилочар мавзуларга эътибор қаратади.\nЖурналист ўз ажали билан ўлганми?\nШайбон Ўтган ҳафтада Қозоғистоннинг “Навигатор” Интернет газетаси муҳаррири Асхат Шарифжонов ҳаётдан кўз юмди. Расмий маълумотларга кўра, журналист 16 июл куни соат 23:00 да Олмаота шаҳрининг Абай ва Авезов шаҳарлари чорраҳасида автоҳалокатда жиддий жароҳат олган ва вафот этган. Қозоғистонлик журналистлар расмий текшириш натижаларига шубҳа билдирмоқда. Уларнинг фикрича, А.Шарифжонов ҳаётига суиқасд қилинган.\nХоразм қовунига қирғин келди\nМеҳрабон Бир вақтлар машҳур араб сайёҳи Ибн Батута: “Ислом оламининг на шарқида, на ғарбида Хоразм қовунига тенг келадигани йўқ”, деб ёзган экан. Мағрибу машриқда донғи кетган Хоразм қовунлари сўнгги икки йил давомида “полиз пашшаси” номини олган қурт туфайли нобуд бўлмоқда.\nМарказий нашрлар шарҳи\nДилнаво “Ўзбекистон овози” газетасининг 20 июль сонида Ўзбекистон журналистлари ижодий уюшмаси раиси Шерзод Ғуломовнинг “Мезон – ҳаққонийлик ва холислик” сарлавҳали мақоласи чоп этилди.\nҚашқадарё буғдойи афғонларга ҳам етади\nФирдавс Маълумотларга кўра, ғалла ўрим-йиғим мавсуми ниҳоясига етмаёқ Қашқадарё вилоятида буғдойнинг нархи жуда қимматлашиб кетган. Ғалланинг вилоят ҳудудидан кўплаб олиб чиқиб кетилаётгани бунга сабаб бўлаётгани айтилмоқда.\nЖон Абизаид: “Ўзбекистон билан ҳамкорликни янада чуқурлаштирамиз”\n25 июль куни Тошкентга келган АҚШ Қуролли кучлари Марказий қўмондонлиги бош қўмондони генерал Жон Абизаид 26 июлда Ўзбекистон Мудофаа ва Ташқи ишлар вазирликларида музокаралар ўтказди.\nҲуқуқ-тартибот ходимларига тинтув ва ҳибс жараёнини видеога олиш мажбурий бўлади


«Реал» Мадридда «Валенсия»ни мағлубиятга учратиб, 2-ўринга кўтарилди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n09-05-2016 | 09:08\nZAMIN.UZ / Спорт / 09 Май 2016 года246\n«Реал» Мадридда «Валенсия»ни мағлубиятга учратиб, 2-ўринга кўтарилди\nИспания чемпионати 37-турида “Реал” жамоаси ўз майдонида “Валенсия” футболчиларига қарши баҳс олиб борди. Муросасиз кечган баҳсда мадридликлар 3:2 ҳисобида зафар қучди. Бу ҳақда "Uff.uz" хабар берди.Ўйиннинг 26-дақиқасида Криштиану Роналду гол киритиб, ҳисобни очди. Биринчи бўлим якунига етай деб қолган бир вақтда Карим Бензема мадридликлар устунлигини оширди.Иккинчи бўлимда “Валенсия” ҳисобни қисқартиришга муваффақ бўлди. 55 дақиқада Родриго гол муаллифига айланди. 4 дақиқа ўтар-ўтмас Роналду учрашувдаги иккинчи голини киритди.81 дақиқада Андре Гомес яна ҳисобни қисқартирди — 3:2. Шундан сўнг бошқа гол киритилмади ва Зайниддин Зидан жамоаси 87 очко жамғариб, иккинчи ўринга кўтарилиб олди. Ушбу турда "Эспаньол"ни йирик ҳисобда мағлубиятга учратган "Барселона" 88 очко билан биринчи ўринда қолди. "Атлетико" сафарда "Леванте"га енгилди ва 85 очко билан қолиб кетиб, учинчи ўринга пастлади.\nЎқишни тавсия қиламиз «Барселона» бир киши кам бўлиб қолган «Бетис»ни мағлубиятга учратди\n11:10 / 01-05-2016


Finance.uz - Виртуал банк карталари октябрь ойидан бошлаб жорий этилади\nВиртуал банк карталари октябрь ойидан бошлаб жорий этилади\nNorma.uz хабарига кўра, «Тижорат банклари томонидан банк карталарини чиқариш ва уларни Ўзбекистон Республикасида муомалада бўлиши тартиби тўғрисида»ги низомгаўзгартириш ва қўшимчалар киритилди (23.07.2018 йилда1344-5-сон билан рўйхатдан ўтказилган).\nУнга мувофиқ,интернет тармоғидаги тўловларга мўлжалланган виртуал банк карталари амалиётга жорий этилади. Бундай карта интернетда тўловларни амалга ошириш учун зарур бўлган реквизит маълумотларни ўзида сақлайди. Карта банк ва мижоз ўртасидаги ёзма шартнома асосида ёки оферта келишуви билан фойдаланишга тақдим этилади.\nИнтернетда тўловлар амалга оширилаётганда банк картасининг ҳақиқийлигини текшириш учун унинг махсус CVV (СVС) кодидан фойдаланилади.\nҲужжатда банк картасининг қўшимча – кобейжингли тури қайд этилган. Кобейжингли банк картаси унинг олд томонида логотиплари акс эттирилган бир нечта тўлов тизимида (масалан, UZCARD ваи UnionPay) ишлайди.\nБитта карта счёти (ҳисоб рақами)га бир нечта қўшимча банк ва виртуал картани улашга рухсат берилади.\nПроцессинг ташкилотига (ЯУПМ) банк карталари бўйича тўловларни амалга ошириш пайтида антифрод тизими (ингл. fraud – фирибгарлик) – фирибгарлик операцияларини баҳолаш ва олдини олиш тизимидан фойдаланиш мажбурияти юклатилди.


Сабрдан сабоқ ёхуд абитуриент тест жавобини яна қанча кутиши керак?\n18:28 / 17.08.2016 53698\nҲаётда инсон интиқиб кутадиган лаҳзалар, муддатлар ва ёки саналар бўлади. Чунки айнан мана шу вақтларда унинг ҳаётида катта ўзгариш бўлиши мумкин бўлган воқеалар яшириниб ётади. Хоҳ у яхшиликка бўлсин, хоҳ ёмонликка одам боласи барибир ўша муддатни кутиб яшайди. Айниқса, абитуриентлар...\nСарлавҳадан ва мақоламизнинг кириш қисмидан гап мавзуси айнан нима ҳақида кетиши кундек равшанлашди. Олди-қочди, айлантирма гапларга изоҳ йўқ. Фақат айни дамда учраётган манзараларга бироз назар солишга изн бергайсиз.\nМаълумки, Ўзбекистон олий ўқув юртларига ҳужжат топширган абитурентлар 1 август куни анъанавий тарзда давлат имтиҳонларидан ўтишади. Сўнгра “оммавий гап”ни эшитишади – “Жавоблар 10 кундан кейин эълон қилинади”. Лекин ҳар йили мана шу “10 кун” номаълум муддатларга чўзилади.\n1. Чекка вилоятдан жавобни эшитиш учун пойтахтга келганларнинг “тарвузи қўлтиғидан тушади”. Шу кундан эътиборан “расход”лар бошланади.\n2. СМС-хабарнома дейсизми? Олий ўқув юрти биноси олдида чиқариб қўйилган рўйхатда ўз ДТМ рақамини қайта-қайта текширадиган абитуриентнинг замонавий бундай усуллардан фойдаланиши даргумон. (Шахсан ўзим жавоби СМС орқали келган қариндош абитуриентларнинг ўқишга кирган-кирмаганини айнан мана шундай эълонлардан текширганман).\n3. Энг асосийи, нега жавоблар эълон қилиниши бунчалик тарозига солинади, деган савол очиқ қолади.\nБунда нима сир ётади, бу инсон ақли англай олмайдиган ҳолатми ёки биз билмаган бошқа гаплар борми?\nМустақиллигимизнинг 25 йиллик байрами олдидан дийдиё қилишни истамаган эдим, бўлмади. Барака топкур, амалдор, илтимос, ёдингиздан чиқарманг, Ўзбекистонда олиб борилаётган ислоҳотларнинг барчаси ИНСОН манфаати учун. Инсон шахсияти барча нарсадан устун!\nАбитуриентларга эса боболарим ўгитидан бир чимдим эслатма қилмоқчиман: “Сабрнинг таги сариқ олтин”.\nДТМ қошида янги марказ ташкил этилади