Калия хлорид narxi - Toshkent va butun O'zbekiston bo'yicha\nКалия хлорид АМПУЛЫ 4% 5мл №10\nфаол модда: калий хлориди – 40 г;\nёрдамчи модда: инъекция учун сув – 1000 мл гача\nКалий ҳужайра ичи бўшлиғидаги муҳим катион ҳисобланади, организмдаги мавжуд калийнинг умумий миқдорини тахминан 98% ҳужайра ичидаги суюқликда бўлади. Калий ҳужайранинг электрокимёвий жараёнларида, шунингдек углевод ва оқсил алмашинувида иштирок этади. Гликоген ва оқсил синтези вақтида калий ҳужайралар томонидан истеъмол қилинади, бу субстратларни парчаланиш жараёнида калий ажралиб чиқади (тахминан 1 г гликогенга 0,4-1 ммоль калий ва тахминан 1 г чиқариладиган азот 2-3 ммоль калий).\nПерорал қабул қилиш (ёки энтерал юбориш) мумкин бўлмаган ёки етарли бўлмаганда калий танқислигини олдини олиш ёки даволаш вена ичига юбориш учун калий хлориди эритмаларининг терапевтик самаралари бўлиб ҳисобланади. Калийга бўлган суткалик эҳтиёж кг тана вазнига тахминан 1-1,5 ммоль ни ташкил қилади. Калий танқислиги буйрак орқали чиқарилишини ошиши, меъда-ичак йўллари орқали йўқотилишини ошиши, масалан қусиш, диарея ёки оқма яралар орқали, ҳужайра ичида истеъмол қилинишини ошиши, масалан ацидозни даволаш ёки декстроза ва инсулинни юборишда, шунингдек калийни етарли даражада истеъмол қилинмаганлигида чиқарилиши мумкин. Гипокалиемия мушак холсизлиги, меъда-ичак йўлларининг силлиқ мушакларини атонияси (қабзиятдан ичак тутилишигача), буйракнинг сийдикни концентрациялаш қобилиятини йўқотилиши, ЭКГ даги ўзгаришлар ва юрак аритмиялари билан кечади.\nДори препарати вена ичига юборилганлиги туфайли, унинг биокираолишлиги 100% ни ташкил қилади.\nКалий ва хлор ионлари организмнинг умумий қон оқимига тушади. Калийнинг концентрацияси ва қон плазмасининг кислота-ишқор мувозанати ўзаро бир бири билан боғлиқ. Алкалоз кўпинча гипокалиемия билан ацидоз эса – гиперкалиемия билан кечади. Ацидозда калийнинг қон плазмасидаги норма чегарасидаги концентрацияси калий танқислигини кўрсатади. Калийнинг ҳужайра ичидаги концентрацияси тахминан 140-150 ммоль/л ни ташкил этади. Калийнинг қон плазмасидаги концентрацияси норма чегарасида 3,5 дан 5 ммоль/л ни ташкил қилади.\nКалий асосан сийдик билан буйраклар орқали (тахминан 90%), тахминан 10% организмдан меъда-ичак йўллари орқали чиқарилади. Ҳатто калий танқислиги ҳолатларида суткада 10-50 ммоль калий буйраклар орқали чиқарилади.\nНохуш таъсирлар мутлоқ ёки нисбий дозани ошириб юборилиш ва/ёки ҳаддан ташқари юқори тезликда инфузия қилинган ҳолатдагина гиперкалиемия симптомлари кўринишида ривожланиши мумкин. Нохуш реакцияларнинг ривожлаништез-тезлиги дозага боғлиқ.\nЮрак-қон томир тизими томонидан бузилишлари: артериал босимини пасайиши, аритмия, тўлиқ АВ-блокадани пайдо бўлгунига қадар, артриовентрикуляр ўтказувчанлигини секинлашиши, юрак уришини тўхташи (дозани ошириб юборилганда).\nНерв тизими томонидан бузилишлари: толиқиш, мушак кучсизлиги, онгни чалкашиши, парестезия.\nМеъда-ичак йўллари томонидан бузилишлар: кўнгил айниши, қусиш, диарея, метеоризм, абдоминал оғриқ.\nБошқалар: ацидоз, гиперхлоремия, гиперкалиемия, аллергик реакциялар.\nДаволаш даврида дори воситасини юбориш вақтида қон зардобида калий концентрациясини мониторинг қилиш ва дозага ўз вақтида тузатиш киритиш керак. Бундан ташқари (айниқса, юрак, буйрак касалликлари ёки ацидоз бўлганида), кислота-ишқор мувозанатини, зардоб электролитларини, ЭКГ ва беморни клиник аҳволини назорат қилиш тавсия этилади. Гиперкалиемия тез ривожланади ва симптомсиз кечади, ҳамда потенциал ички юрак ўтказувчанлигини блокадасига ва ўлим ҳолатига олиб келиши мумкин. Гиперкалиемиянинг эрта аломатлари – гипотонус ва қўл-оёқларни парестезиясидан иборат. Гиперкалиемияни даволаш оғир гиперкалиемияга йўл қўймаслик мақсадида калий тузлари ва калий тежовчи диуретикларни бир вақтда юбориш билан амалга оширилмаслиги керак. Юрак блокадалари билан бирга кечадиган касалликларда калий препаратлари билан даволаш ўтказилмаслиги керак, чунки бу блокада даражасини ошириши мумкин.\nКислота-ишқор холатини ўзгариши қон пламасида калий концентрациясига таъсир кўрсатади. Қандли диабети бўлган пациентларда кетоацидозни компенсациясида, шунингдек декстроза/қисқа таъсирли инсулинни юборганда калийга бўлган эхтиёж ошади.\nДаволашнинг дастлабки босқичида глюкоза билан бир вақтда юборилишдан сақланиш керак, чунки бу калий концентрациясининг кейинги пасайишига сабаб бўлиши мумкин. Препаратни фақат вена ичига юборилишини таъминлаш керак, чунки вена атрофига юбориш тўқималарни некрозини чиқарилиши мумкин. Кичик диаметрли венага калий хлориди юборилганда дори воситаси юборилган жойда оғриқ билан кечиши мумкин. Эритмани фақат агар у тиниқ ва ампула шикастланмаган бўлса қўллаш керак.\nПрепаратни фақат инфузия учун мутаносиб эритма билан суюлтирилган ҳолда қўлланиши керак.\nАвтотранспортни бошқариш ва бошқа механизмлар билан ишлашда реакция тезлигига таъсир қили қобилияти\nПрепарат билан даволаш даврида транспортни воситаларини бошқаришда ва юқори диққат концентрациясини ва тезкор психомотор реакцияларни талаб қиладиган потенциал хавфли фаолият турлари билан шуғулланишда эҳтиёткорликка риоя этиш керак.\nПрепарат болалар ололмайдиган жойда сақлансин ва яроқлилик муддати ўтгандан кейин қўлланилмасин.\nПрепаратни бевосита ампула очилгандан сўнг суюлтириш керак. Дори воситасини суюлтирилганда асептика қоидаларига қатъий риоя қилиш талаб этилади. Микробиологик хавфсизлик нуқтаи - назаридан суюлтирилган, дори воситаси зудлик билан ишлатилиши керак. Ампула фақат бир марта қўллаш учун мўлжалланган. Препаратнинг ишлатилмай қолган қисми йўқ қилиниши керак.\n· Турли генезли гипокалиемияда, шу жумладан қусиш, диарея, гиперальдостеронизм, айрим дори воситаларини қабул қилиш билан боғлиқ;\n· аритмияда, шу жумладан гликозид интоксикацияси;\n· гипокалиемик шаклдаги пароксизмал миоплегияда қўлланилади.\n· препаратнинг компонентарига ўта юқори сезувчанлик;\n· ўткир ва сурункали буйрак етишмовчилиги;\n· турли этиологияли гиперкалиемия ёки гиперхлоремия;\n· тўлиқ атриовентрикуляр ёки қоинчалар ичи блокадаси;\n· қоринчалар фибрилляцияси;\n· буйрак усти бези етишмовчилиги;\n· адреногенитал синдроми билан боғлиқ гипоальдостеронизм;\n· ўткир дегидратация, гипонатриемия билан бўлган гиповолемия;\n· калий тузлари ва калий тежовчи диуретиклар билан ёндош даволаш;\n· тўқималарни экстенсив парчаланиши (шу жумладан оғир куйишларда);\n· иссиқ тиришишлар;\n· калийни юборилишига юқори сезувчанлик билан кечадиган холатлар (шу жумладан наслий эпизодик адинамия ёки туғма парамиотония) да қўллаш мумкин эмас.\nI-II даражали атриовентрикуляр блокада, юрак етишмовчилиги, ўроқсимон ҳужайрали анемия, калийни чиқарилишини бузилиши билан бирга кечадиган касалликлар ва ҳолатлар, шу жумладан сурункали буйрак етишмовчилиги, буйрак усти безини етишмовчилиги. Юрак гликозидлари, альдостерон антагонистлари, ангиотензин-ўзгарувчи ферменти ингибиторлари, такролимус, циклоспорин, узоқ таъсирга эга гепарин, суксаметоний ёки потенциал нефротоксик дори препаратлари (ностероид яллиғланишга қарши дори препаратлари, периферик таъсир кўрсатувчи анальгетиклар) қабул қилаётган пациентларда эҳтиёткорлик билан қўллаш лозим.\nКалий тежовчи диуретиклар (шу жумладан, триамтерен, спиронолактон, амилорид) билан бир вақтда юбориш калий ионларини буйрак экскрециясини пасайиши ҳисобига оғир гиперкалиемияга олиб келиши мумкин. Ангиотензин-ўзгарувчи фермент ингибиторлари – гиперкалиемия ривожланиш хавфи мавжуд, чунки ангиотензин-ўзгарувчи фермент ингибиторлари альдостерон секрециясини пасайтиради, бу организмда калийни тутилишига олиб келади. Бета-адреноблокаторлар шошилинч вена ичига калийни қон зардобидаги калийни максимал концентрациясини ҳам, унинг дастлабки даражага қайтиши учун керакли вақтни ҳам оширади. Ностероид яллиғланишга қарши дори воситалари билан – буйракларда простагландинлар синтезини сусайтирилгандан сўнг иккиламчи гиперальдостеронизмни ривожланиши оқибатида гиперкалиемияни ривожланиши хавфи мавжуд. Гепарин альдостерон синтезини пасайтиради, бу, айниқса, мавжуд буйрак етишмовчилиги ёки организмдан калийни экскрециясини ёмонлаштирадиган бошқа ҳолатларда гиперкалиемия ривожланишига олиб келиши мумкин. Бир вақтнинг ўзида юрак гликозидларини қабул қилаётган оғир ва тўлиқ юрак блокадасига бўлган беморларда калий препаратларини юбориш тавсия этилмайди. Бундай беморларда гипокалиемияни тузатиш учун калий препаратларини қўлланилган ҳолатда синчков мониторингини ўтказиш талаб қилинади. Инсулин, натрий гидрокарбонат билан бир вақтда қўллаш қон зардобида калийнимиқдорини пасайтиради. Таркибида калий сақлаган ёки гиперкалиемияни ривожланишига мойиллик яратувчи қуйидаги дори воситалари:\n· ангиотензин II рецепторлари антагонистлари,\n· такролимускалий препаратлари билан бир вақтда қўлланганда калийни тўпланиб қолишига олиб келиши мумкин.\nВена ичига юбориш учун қуйидаги эритмалар билан фармацевтик мутаносиб:\n· Рингер инъекция учун эритмаси глюкоза (декстроза) эритмаси билан мажмуада;\n· Рингер лактат эритмаси инъекция учун глюкоза (декстроза) эритмаси билан мажмуада;\n· Рингер лактат инъекция учун эритмасидаги5% глюкоза (декстроза) эритмаси;\n· натрий хлорид билан мажмуада глюкоза (декстроза) эритмаси;\n· натрий хлориднинг 0,9% эритмасидаги 5% глюкоза (декстроза) эритмаси;\n· инъекция учун сувдаги 2,5%, 5%, 10%, 20% глюкоза (декстроза) эритмалари;\n· Рингер инъекция учун эритмаси;\n· Рингер лактат инъекция учун эритмаси;\n· 0,45%, 0,9%, 3% натрий хлорид эритмалари\nТаркибида қуйидагиларни сақлаган эритмалар билан аралаштирилганда фармацевтик номутаносиб:\n· амикацин сульфати,\n· амфотерицин В,\n· амоксициллин натрий,\n· добутамин гидрохлориди,\n· эрготамин тартрати,\n· цисилантин ва маннитол биланбўлган этопозид,\n· метилпреднизолон натрий сукцинати,\n· фенитоин натрий,\n· прометазин гидрохлориди,\n· натрий нитропруссиди,\n· стрептомицин сульфати,\n· таркибида соя мойи ва лецитин сақлаган стерил ёғли эмульсия (ушбу рўйхат тўлақонли эмас).\nЎрамида кўрсатилган яроқлилик муддати тугагандан сўнг ишлатилмасин.\nОқим билан юбориш мумкин эмас!\nПрепаратни вена ичига томчилаб, фақат концентратни изотоник эритма олингунга қадар (калий хлоридни эритмаси 0,4% дан кўп эмас) суюлтирилгандан кейин томчилаб юборилади.\nВена ичига томчилаб юбориш учун натрий хлоридни 500 мл 0,9% ли изотоник эритмасида ёки 5% ли декстроза эритмасида калий хлориди 2,5 г гача бўлган ҳисобдаги эритмани тайёрлаш мумкин.\nГипокалиемияни даволашни бошида декстроза эритмаси қўлланмайди, чунки у қонда калийни концентрациясини пасайишига олиб келиши мумкин.\nБир вақтда бир инфузияда 100 мл дан кўп бўлмаган тайёрланган эритмани юборилади.\nЗарур бўлса эритмани такроран қуйиш мумкин, лекин умумий суткалик дозадан тайёрлаб қўйилган калий хлоридни 0,4% концентрацияли эритмаси 300-500 мл дан ошиб кетмаслиги керак. Вена ичига томчилаб (минутига 20-30 томчидан) юборилади.\nМаксимал юбориладиган калийнинг концентрацияси 40 ммоль/л ни (3 г калий хлоридни) ташкил қилади.\nМаксимал юбориш тезлиги:\n· соатига калийни 20 ммоль гача (соатига 1,5 г калий хлоридни);\n· агар қон плазмасида калийни концентрацияси 2 ммоль калий/л дан кам бўлса, инфузия тезлиги соатига 40 ммоль (3 г калий хлорид) етиши мумкин.\nМаксимал суткалик доза: кг тана вазнига 2-3 ммоль калийгача (кг тана вазнига 0,15-0,22 г калий хлориди).\n· янги туғилган чақалоқлар ва 10 ёшгача бўлган болалар: кг/тана вазнига 0,5-1 ммоль (калий хлориди кг тана вазнига 0,037-0,075 г), суткалик максимал доза: суткада 30 ммоль калий (2,25 г калий хлориди);\n· 10 ёшдан ошган болалар: юбориладиган калийнинг максимал концентрацияси 10-20 ммоль/л ни ташкил этади, максимал суткалик доза суткада 40 ммоль (3 г калий хлориди).\n· янги туғилган чақалоқлар: соатига 0,5-1 ммоль калий/кг (соатига 0,037-0,075 г калий/кг);\n· болалар: соатига 0,3-0,5 ммоль калий/кг; (соатига 0,022-0,037 г калий/кг).\nКалий танқислигини даволаш учун доза қон плазмасида электролитларнинг амалдаги концентрациясига ва кислота-асос ҳолати кўрсаткичларига мувофиқ танланиши керак.\nЎртача, симптомсиз калий танқислигини даволаш учун доза ва қонда калийни концентрациясини аниқланганда тутиб турувчи терапиядаги доза:\nЎртача калий танқислигини тузатиш учун ва тутиб турувчи даволашда калийнингзарурий миқдори қуйидаги формула бўйича ҳисоблаб чиқилиши мумкин:\nТалаб қилинадиган К+ммоль миқдори = (МТ*[кг] х 0,2)** х 2 х (қон плазмасида К+мақсадли концентрация *** - қон плазмасидаги К+амалдаги концентрация [ммоль/л])\nқаерда: *МТ = тана вазни;\n** Қиймат ҳужайра ичидаги суюқлик ҳажмини ифодалайди;\n*** қон плазмасида К+мақсадли концентрацияси 4,5 ммоль/л.га тенг бўлиши керак.\nЭктопик аритмияни профилактика қилиш ва даволаш учун қутбловчи аралашма қўлланади: декстрозанинг 500 мл 5%-10% ли эритмасида 2-2,5 г калий хлориди бўлган эритмага (3-4 г қуруқ декстрозага глюкозага) 1 ТВ ҳисобида қисқа таъсирли инсулин қўшилади. Ҳосил бўлган эритма минутига 20-30 томчи тезлик билан вена ичига томчилаб юборилади. Эритмани юбориш тезлиги соатига 1,5 г дан ошмаслиги керак. Оғир гипокалиемия ёки кетоацидозда эритмани юқорироқ тезлик билан юбориш керак бўлиши мумкин бўлиб, бу мажбурий ЭКГ-мониторинг ўтказилиши билан бирга олиб борилиши керак.\nСимптомлари: экскретор механизми бузилиши ёки калийни вена ичига ҳаддан ташқари тез юбориш фатал гиперкалиемияга (мушак гипотонуси, оёқ-қўлларни парестезияси, атриовентрикуляр ўтказувчанликни секинлашиши, аритмия, юракни тўхтаб қолиши) олиб келиши мумкин. Гиперкалиемиянинг эрта клиник аломатлари, одатда, қон зардобида калий ионларининг концентрациялари 6 ммоль/лдан юқори ҳолатларда пайдо бўлади: Т тишчасини уткирлашиши, энг кўп V2-V4 кўкрак оралиқларида, Р тишчасини йўқолиши, ST сегментини пасайиши, QT интервалини узайиши, QRS комплекси кенгайиши. Гиперкалиемиянинг янада оғирроқ симптомлари – мушаклар фалажлиги ва юрак тўхтаб қолиши – қон зардобида калий ионлари концентрациялари 9-10 ммоль/л ҳолатларида ривожланади.\nДаволаш: калий хлориди инфузиясини дархол тўхтатиш. Ичга ёки вена ичига – натрий хлориди эритмаси; вена ичига 300-500 мл 5% декстроза эритмаси (1 л га қисқа таъсирли 10-20 ТБ инсулин билан); зарур бўлганда ацидозда гемодиализ ва перитонеал диализ ёрдамида\nЮрак гликозидлари билан даволанаётган беморларда гиперкалиемияни даволашда қон зардобидаги калий концентрациясининг тез пасайиши дигиталис интоксикациясига олиб келиши мумкин. Дозани ошириб юборилишида дозани даволашда узлуксиз ЭКГ-мониторингини ўтказиш, вақти-вақти билан қон зардобидаги креатинин, мочевина ва электролитларни аниқлаш, калий концентрациясини назорат қилиш керак (зарур бўлганда, ҳар 2-3 соатда), симптомсиз беморларни 6 соат мобайнида кузатиш керак.


Опубликовано: 21.02.2018 15:04 | Автор: mumina.uz | Печать | E-mail\nУ дўстларидан бирини зиёрат қилиш учун борди. Дўстини ғамдан гангиб қолган, ниҳоятда қайғули ҳолда кўрди. Ундан бу хафагарчиликнинг сабабини сўраганда, дўсти йиғлаб юборди. Сўнг:\n– Тақсир, аёлим касал. Уч кундан бери унинг тепасида қараб ўтирибман, – деди.\nОлим айтади: “Унинг бу қадар қаттиқ изтиробини ва йиғлашини кўриб ҳайрон бўлдим”. Шунда у:\n– Тақсир, эҳтимол аёлим учун изтироб чекиб, кўз ёш тўкишим сизга ғалати кўринаётгандир. Агар сиз у ҳақда мен билган нарсани билганингизда, мени бу қадар унга қайғураётганимдан ҳайрон бўлмас эдингиз, – деди\nОлим айтади: “У ниҳоятда фақир киши бўлиб, ўзини эҳтиёжини ҳам қоплай олмайдиган оддий, унча эътиборли бўлмаган бир вазифада ишлар эди.\nКунларнинг бирида, Аллоҳнинг инояти ила бир обрў–эътиборли давлатманд киши, унинг омонатдорлиги ва диёнатини кўриб, агар истаса, унга ўз қизини никоҳлаб беришини таклиф қилганини айтди.\nТўй бўлиб ўтди. Жуфти ҳалоли, унинг ҳаётини жаннатга айлантирадиган даражада ниҳоятда солиҳа аёл эди.\nКунларнинг бирида унинг отаси менинг олдимга келиб:\n– Эй йигит, Аллоҳдан қўрқ! Хотининг учун бироз нон, пишлоқ, қалампир ва ловия ҳам сотиб олиб бер. Ҳадеб гўштни кўпайтирма. У гўшт – ёғ ва меваларга тўйган, – деди. Ҳалиги киши:\n– Унинг гапларини эшитиб ҳайратда қолдим. Унга нима деб жавоб беришимни ҳам билмас эдим. Бу гапи билан нима демоқчи бўлганини тушунолмай хотинимни олдига келиб, унга отасидан эшитган гапларимни айтдим ва отасининг нима учун бундай деганининг сабабини сўрадим”.\nАёлимнинг жавобини эшитиб, оёқларим титраб кетди. У ҳар сафар отасининг уйига борган вақтда унинг олдига гўшт ва ёғли таомлар, турли мевалар келтирилса:\n– Мен бундай таомлардан кўп еганман. Эрим бундай таомларни сероб қилганлиги учун буларни истеъмол қилишни истамайман. Гўшт ва ёғли таомлардан тўйдим. Пишлоқ, қалампир, ловия ва шунга ўхшаш нарсаларни кўнглим тусаяпти, – дер эди.\nЛекин аслида эрининг уйида бир ёки икки ойда бир марта гўштни кўрар, улар одатда нон, пишлоқ, қалампир ва ловия каби оддий емишлар билан кун кечиришарди. Эрининг топиш-тутиши яхши бўлмаганлиги учун бир амаллаб рўзғор тебратишарди. Аёли эса ота-онаси ва қариндошлари олдида эрининг обрўсини сақлар, бошқалар олдида унинг шаънини юксак мақомга кўтарар эди. Етишмовчилик ва очлик машаққатларига сабр қилар, бирорта инсон эрини ҳожатмандлиги ва фақирлиги сабаб камситишига рози бўлмас эди. Келиб чиқиши бадавлат хонадондан бўлишига қарамай, эрининг топганига сабр қиладиган солиҳа аёл эди.\nҲалиги киши, олимга қараб:\n– Тақсир, мана энди аёлим учун қайғуришим ва у учун кўз ёш тўкишимнинг сабабини билдингиз. Бу унинг битта фазилати, холос, мен унинг одоб-ахлоқи, намози, рўзаси, тақвоси, менга ва бошқаларга чиройли муносабатда бўлиши ҳақида ҳали сўз очмадим, – деди.\nОлим бошини қуйи солганча, унинг гапларини эшитди. Сўнг чин дилдан дўсти ва унинг оиласи ҳаққига дуо қилди.\nДарҳақиқат, бу солиҳа аёл, бошқа аёллар учун гўзал ибратдир. Сизлардан яширмайман, бу солиҳа аёлнинг ҳикоясини эшитган вақтимда кўзларимга ёш келди. Чунки, оилада борига қаноат қилиб яшаш, эри ва оиласининг ёмонини яшириб, яхшисини ошириб ҳаёт кечириш ҳақиқатда мақтовга сазовор ишдир. Қолаверса, бу аёл Роббиси билан “тижорат” қилди. Дунёси эвазига охират саодатини қўлга киритди. Бу солиҳа аёл эрини рози қилиш орқали Аллоҳнинг розилигига етишини чуқур англаб етди. Бу эса жаннат калитидир.\nРивоят қилинадики, эрига итоаткор аёл ҳаққига, модомики эри ундан рози бўлар экан, ҳаводаги қушлар, сувдаги балиқлар, осмондаги фаришталар ҳамда қуёш ва ой истиғфор айтади.


Озарбойжон шаҳарларида миллий армия қўллаб-қувватловига намойишлар бўлиб ўтди\nОзарбойжон пойтахти Боку аҳолиси Арманистон билан чегарадаги жанговар ҳаракатларда иштирок этаётган армия қўллаб-қувватловига намойишга чиқди. Охирги кунларда Озарбойжон ва Арманистон чегарасида икки давлат ҳарбийлари иштирокида қуролли тўқнашувлар бўлиб ўтмоқда.\nOxu.Az порталининг хабар беришича, мингдан кўпроқ одам миллий байроқларни ҳилпиратиб, “Шаҳидлар ўлмас, Ватан ягона”, “Армияга шон-шараф”, “Аскарлар олға”, “Бош қўмондон, сафарбарлик эълон қил” деган шиорларни айтиб, “Шаҳидлар хиёбони” томон юриб боришган. Худди шунга ўхшаш намойишлар мамлакатнинг қолган шаҳарларида ҳам бўлиб ўтган.\nБундан ташқари, Бокуда намойишчилар мамлакат парламентига бостириб киришган. Полиция бинога кирган намойишчиларни ҳайдаб чиқарган. Полициячилар сув пуркагичлар қўллашига тўғри келган.


16:35 / 21.01.2018 3845 pdf Ўқиш режими + -\nКўпчилик одамлар -яхши ниятда ҳам ёмон мақсадда ҳам- нима учун мусулмонларни дунёда таҳқирланган ҳолда бошқаларни эса ҳурмат ва иззатда кўрамиз? Нима учун уларни ночор фақир бошқаларни бой ва ҳотиржам ҳолда учратамиз? Нима учун мусулмонларни кучсиз бошқаларни эса ўз атрофидагиларни қўрқитадиган кучли ҳолда кўрамиз? - дея тез-тез савол бериб турадилар.\nБу савол кўпинча муаммо келтириб чиқариш учун ёки мусулмонларни Аллоҳ субханаҳу ва таолога бўлган иймонлари қаршисида уларнинг онгига шак шубҳа солиш мақсадида ўртага ташланади.\nЛекин мана ҳодиса ва воқеаларнинг ўзи бу саволга жавоб беришни ўз устига олмоқда.\nАллоҳ таолонинг китоби ҳамда шариат уламолари эслатган жавоб ўша савол берувчилар онгига етиб бормаган вақтда мана бу ҳодиса ва воқеалар ушбу саволнинг жавобини аниқ ва равшан таъкидлаш учун келади.\nБориъ субханаҳу ва таоло мусулмон бандаларини ночор фақир ҳолда қолдириб бошқаларни ҳотиржам бой қилиб қўйишдан йироқ бўлган адолатли меҳрибон зотдир. У Зот ўзининг муқаддас Каломида айтади;\n˝Ҳолбуки, азизлик Аллоҳга, Унинг Расулига ва мўминларига хосдир˝. Мунофиқун, 8.\nАллоҳ субханаҳу ва таоло мусулмон бандаларини кучсиз заъиф бошқаларни ҳукмрон ва кучли қилиб қўйишдан кўра адолатли ва меҳрибонроқ Зотдир.\nМусулмонлар ер юзидаги инсонларнинг энг бойи, энг кучли ва энг қудратлисидир. Лекин мусулмонлар ўзларининг исломига иймон келтирган ва яратган Роббисининг ибодатларига қўшилиб унга риоя қилувчи бўлган вақтда Аллоҳ таоло уларга берган бойликларини қандай ишлатишни билганлар, ўзларига берилган иззату ҳурматни қандай сақлаб қолишни билганлар. Куч қудратларига назар солиб берилган бу неъмат учун Аллоҳ субханаҳу ва таолога қандай шукр келтиришни билганлар ва уни Аллоҳнинг динига даъват қилиш ҳамда Аллоҳ субханаҳу ва таолонинг шариъат қалъасини қуриш ашёси қилганлар. Бу сизларнинг, яъни аввалги ўтган гуруҳ мусулмонларининг сийратлари эди. Улардан кейин келган авлодлар ҳам ана шу йўлдан борган эдилар.\nСўнгра уларнинг ортидан бир ўринбосарлар қолдики, улар Аллоҳ субханаҳу ва таоло бой қилиб қўйган бойликга суяниб ундан маст бўлдилар. Уни туғёнга ошиш учун ашё қилиб олдилар. Бу бойликни неъмат берувчи ва уларни бошқалардан устун қилган Аллоҳдан ўзларини тўсувчи қалин тўсиқ шаклига келтирдилар. Бу бойликларни ўзларининг ҳамда Аллоҳ субханаҳу ва таолонинг душманлари қопига қуйиладиган қилиб қўйдилар. Мусулмонлар ўзларини ўзлари шундай қилиб турганларидан кейин қайси ҳужжат билан Аллоҳга даъво қиладилар?\nСўнгра уларнинг ортидан бир ўринбосарлар қолдики, улар Аллоҳ бериб қўйган кучга таяндилар.\nАллоҳ ўз бандаларига берган кучнинг манбаси бирликдадир. Мусулмонларнинг бирлиги қалбларни улфат ҳамда бир бирига муҳаббатли бўлиши ва ҳис туйғуларни бирлаштирадиган меҳрибон бўлиши учун жорий қилингандир. Ислом уммати ана шу асосга кўра бирлашади ва шу бирликдан куч қудрат ҳақиқатлари алангаланади.\nСўнгра уларнинг ортидан бир ўринбосарлар қолдики, улар Аллоҳ бир-бирларига нисбатан қалбига солиб қўйган муҳаббатга суяндилар. Улар экилган бу муборак кўчатларни суғуриб унинг ўрнига нафрат ва адоват уруғларини экдилар. Аллоҳ таоло ўзларига берган меҳру шафқатга таяндилар, улар бу туйғуларни ва бу муқаддас маьноларни суғуриб ташлаб ўрнига ғазаб ва адоват уруғларини экдилар. Аллоҳ таоло уларни меҳрибон бўлишларини яхши кўрган эди. Лекин улар ўзлари бир-бирини ёмон кўрувчи манфур кишилардан бўлишларига қарор қилдилар.\nҲуллас уларнинг бирлиги парчаланди. Шундан сўнг иложсиз уларнинг қудрати кучсиз заъиф ҳолга айланиб қолди. Мусулмонлар ўзларини ўзлари шу аҳволга солганларидан кейин энди уларни Аллоҳ субханаҳу ва таолога даъво қиладиган қандай ҳужжатлари қолди?\nСўнгра уларнинг ортидан бир ўринбосарлар қолдики, улар ўзлари билан меҳрибон ва раҳимли мураббий Робби ўртасида амалда қўлланиб турган валийлик ва дўстликга таяндилар. Улар ўзлари билан Робби ўртасида амалда қўлланиб турган бу дўстлик ришталарини узиб ташладилар.\nУларга Аллоҳ субханаҳу ва таолонинг мана бу сўзлари аҳамятсиз бўлиб улар Аллоҳнинг бу сўзларига бефарқ қарадилар;\n˝Албатта, менинг валий–эгам Китобни нозил қилган Аллоҳдир, деб айт.˝ Аъроф,196.\n˝Албатта, сизнинг валийларингиз Аллоҳдир´. Моида, 55.\n˝Аллоҳ иймон келтирганларнинг дўстидир. Уларни зулматлардан нурга чиқарур. Куфр келтирганларнинг дўстлари тоғутдир. Уларни нурдан зулматларга чиқарурлар˝. Бақара,257.\nАллоҳ таоло ушбу дўстлик соясида уларни ҳимоя этиб кучли (қудратли) қилиб қўйганидан кейин улар бу дўстликдан юз буриб Аллоҳ субханаҳу ва таоло душманлари билан ўзлари ўртасидаги дўстликни кенгайтирдилар. Натижада уларнинг қудрати таҳқирланган ночор ва фақир ҳолига айланди. Чунки Аллоҳ таоло уларга берган қудратнинг манбаси ўша дўстликда эди.\nМусулмонлар ўзларини бу дўстликдан беҳожат деб билганларидан ва ўзларини Аллоҳнинг душманларига эҳтиёжи бор эканларини эълон қилганларидан кейин уларнинг азизлиги ҳорликга, қуввати ожизликга айланиб қолса, энди қайси ҳужжат билан яна Аллоҳга даъво қиладилар?\nМусулмонлар кучли лекин улар ўзлари ўзларини заъиф бўлишга олиб келдилар. Мусулмонлар бугунги кунгача ҳам бой лекин улар ўзларини ўзлари Аллоҳ таоло бой қилиб қўйган бойликдан фойдалана олмайдиган ночор фақир ҳолига олиб келдилар. Мусулмонлар қудратли лекин улар ўзларини шу ҳолга келтирдилар.\nМусулмонлар ўзларини шундай заъиф ва кучсиз, ночор ва фақир ҳолга келишларини хоҳлаганларидан кейин табиийки илоҳий адолат мезони ҳам уларга шуни беради.\nАллоҳ азза ва жалла мўминларни васф қилган вақтда уларни ўзаро меҳрибон кофирларга қаттиққўл эганликларини айтган эмасми?\n˝Эй иймон келтирганлар! Сизлардан ким динидан қайтса, Аллоҳ албатта Ўзи севадиган ва улар ҳам Аллоҳни севадиган қавмни келтиради. Улар мўминларга хокисор, кофирларга қаттиққўлдир˝. Моида,54.\nАллоҳ таоло Фатҳ сурасининг 29-оятида;\n˝Муҳаммад Аллоҳнинг Расулидир. У билан бирга бўлганлар кофирларга шиддатли, ўзаро раҳимдилдирлар. Уларни Аллоҳдан фазл ва розилик тилаб, рукуъ ва сажда қилган ҳолларини кўрурсан˝ - деган эмасми?!\nБу Аллоҳ таолонинг Китобида айтилган Аллоҳнинг солиҳ бандаларини сифати эмасми?! Нима учун Аллоҳ таоло биз учун ихтиёр этган бу сифатларга тескари бўлган йўлдан юрдик? Аллоҳ таоло бизларни ўзаро раҳимдил бўлишимизни хоҳлади биз эса ўзаро қаттиққўл одамларга айландик.\nБиримиз Аллоҳ таоло бизларни улуғлаб эҳтиром қилган бу буюк маънони эсига ҳам олмасдан ўз дўстининг ҳаққини тортиб олмоқда. Мўмин ўз ҳамроҳининг ҳаққини тортиб олса бошқаси келиб уни Аллоҳ буюрган йўлга тўғрилаш ўрнига бир ҳиссани икки ҳисса қилиб ўлчайди, бир зулмни икки зулмга айлантиради. Агар эътибор берсангиз Аллоҳ таоло бандаларини; ˝У билан бирга бўлганлар кофирларга шиддатли, ўзаро раҳимдилдирлар˝ - деб васф қилган буюк сифатни иккала томон ҳам парчалаб ташлаганларини кўрасиз. Илгари мусулмонларнинг ҳоли қандай бўлган эди? Бир томон иккинчи томонга нисбатан бирор хато иш қилиб қўйса ўша иккинчи томон феълини кенг қилиб биринчи томонни кечириб унга меҳрибонлик кўрсатар эди. Ундан кейин иш яна ҳамжиҳатлик ва аҳлликга қайтарди. Иккинчи томон эга бўлган сифат биринчи томоннинг тавба қилиши учун яхши омил бўлар эди. Лекин бугунги кун мусулмонларининг аҳволи нимага етиб борганини кўринглар.\nАммо мусулмонларни душманларига нисбатан бўлган ҳолини кўринг. Кошки мусулмон ўз дўстига нисбатан қилаётган қаттиққўллик Аллоҳнинг душманларига нисбатан ҳам бўлганида эди. Лекин биз Роббимиз субханаҳу ва таолонинг насиҳатларига қарши бориб ўз дўстларимизга нисбатан раҳимдил бўлиш ўрнига уларга қаттиққўл бўлиб уларга душманлик қилдик. Душманларга қаттиққўл бўлиш ўрнига уларга хор бўлдик. Улар қилаётган ишларга ва улар чиқараётган қарорларга таслим бўлиб қўлларимизни кўтармоқдамиз. Уни устига улардан миннатдор эканимизни эълон қилиб ўз тилларимиз билан ташаккур билдирмоқдамиз.\nМусулмонларнинг иши шу аҳволга келиб қолмадими?\n˝Муҳаммад Аллоҳнинг Расулидир. У билан бирга бўлганлар..˝.\n˝У билан бирга бўлганлар˝.\nБиз шу ишлардан кейин ҳам Расулуллоҳ билан биргамизми?! Биз билан Расулуллоҳ ўртасини боғлайдиган кўприк қолдими?! Ҳолбуки биз ҳар шаклда Аллоҳ субханаҳу ва таолонинг насиҳатларига қарши бормоқдамиз-ку! Душман биздан муқаддас ерни тортиб олиб унинг аҳлини қувиб чиқарса ҳам бизнинг кучимиз ҳаракатга келмайди ва қалбимиз ҳам эзилмайди.\nАгар мусулмонлардан бирортаси келиб еримизни тортиб олмоқчи бўлса ёки бирор зулмни келтириб чиқармоқчи бўлса -зулм қаёқдан келса ҳам зулмдир- хўрланишимиз шиддатга, ожизлигимиз қудратга айланиб бутун шарқу ғарбдаги Аллоҳнинг душманларини ёрдамга чақириб уларни жамлашга ўтамиз. Илоҳий баёнот; ˝Муҳаммад Аллоҳнинг Расулидир. У билан бирга бўлганлар кофирларга шиддатли, ўзаро раҳимдилдирлар˝ - деб турса ҳам гўёки биз очиқдан очиқ Аллоҳ таолонинг насиҳатига қарши эканимизни эълон қилаётгандек бўламиз. Ҳол тилимиз, ˝Аллоҳ ўзмизга шиддатли кофирларга раҳимлидир˝ -деб айтаётгандек бўлади.\nДемак шундай экан ҳурматли дўстларим; Биз ўзимизни ўзимиз нима қилганимизни ва нимани ўзимизга ҳукм қилганимизни кўрмаябсизларми?! Одатда одамлар доим ўртага ташлайдиган ушбу саволга яъни; Нима учун мусулмонларни дунёда таҳқирланган ҳолда бошқаларни ҳурмат ва иззатда кўрамиз? Нима учун уларни ночор фақир бошқаларни бой ва ҳотиржам ҳолда учратамиз? Нима учун мусулмонларни кучсиз бошқаларни эса ўз атрофидагиларни қўрқитадиган кучли ҳолда кўрамиз? - дея сўрайдиган ушбу саволларга яхши жавоб оламиз.\nҚўрғонимиз бор, бойлигимиз, қудратимиз ҳам мавжуд, лекин биз ўзимизни хорликга ҳукм қилганмиз. Ўзимизни ўзимиз таҳқирланишга маҳкум этганмиз. Биз шунга муносиб бўлдик, ночорлигу фақирликга тамоман муносиб бўлдик.\nМуҳаммад Саьид Рамазон ал-Бутийнинг жума хутбасидан.\n18:06 / 20.01.2018 4153\n16:37 / 21.01.2018 3711\n2958 23:20 / 17.05.2017\n2843 14:03 / 26.05.2017\n2552 19:32 / 10.09.2017\n3451 18:08 / 01.07.2017


Никох-оила риштаси - Мои файлы - Каталог файлов - Персональный сайт\nДунёда ҳамма нарса жуфт-жуфт яратилган: ой ва қуёш, кеча ва кундуз, ер ва осмон, эркак ва аёл, мусбат ва манфий, иссиқ ва совуқ, гўзал ва хунук ва ҳоказо. Энг қизиғи, ана шу барча жуфтликлар ажралмасдир, бири бирини тўлдирувчидир. Мусбат ва манфий зарралар бирлашсагина электр қувватини ҳосил қилганидай, икки акс нарса жуфтлашиб, яхлит бир комил нарсани пайдо қилади. Бирисиз иккинчисининг қадри, аҳамияти тушиб кетади. Аллоҳнинг ҳикматини қарангки, жамики мавжудотларнинг энг олийи бўлмиш одамзод жуфтлигини ҳам бир-бирига ҳеч қайси жиҳатдан ўхшамаган, ҳатто туриш-турмушда, феъл-атворда, қилиқларда, воқеликка муносабатда, фикрлашда, ҳис-туйғуларда фарқланадиган қилиб яратган.\nБирор инсон йўқки, ҳаётининг қайсидир палласида «Мен бахтли яшадимми?» дея ўзига савол бермаган бўлсин. Ҳар бир киши бахтга интилади, шу йўлда курашади, бахти учун кўп нарсани қурбон қилади. Аммо инсонларнинг "бахт" тушунчасига қарашлари турлича: бировга арзимас туюлган нарса биров учун чинакам бахтиёрлик рамзидир. Хасталарга соғлик, хунукларга чирой, камбағалга мол-дунё, мажруҳларга тўрт мучанинг мукаммал бўлиши чинакам бахт тимсоли саналади. Лекин кўпчилик бир нарсада якдил: оилавий бахт ҳамма нарсадан азиз ва ардоқлироқ.\nЙигитлар гўзал ва вафодор, солиҳа ва ширинсўз, фаросатли ва ҳаёли рафиқага рўпара бўлган кунларини ҳаётларидаги энг бахтли дамлар сифатида бир умр эслаб юришади. Қизлар мард, меҳнаткаш, ибодатли, оиласи ҳақида қайғурадиган, хушмуомала ва ғайратли йигитга турмушга чиқишса, улар учун бундан ортиқ бахт бормикин? Икковига эса шириндан-шакар фарзандларсиз, фаровон ва тотув турмушсиз, меҳрибон ота-оналарсиз бахт яна кемтик бўлиб қолаверади.\nОила қўрғонининг пойдевори, унинг мустаҳкам қалъаси, эр-хотинни маҳкам боғловчи риштаси никоҳдир. Никоҳ инсонлар жамиятида энг муқаддас битим ҳисобланади. Чунки ҳаётда ҳалол ва ҳаромни ажратиш, эр-хотиннинг ҳақ-ҳуқуқларига риоя этиш, оила тузиш, инсон наслининг давомийлигини таъминлаш, ёш авлод тарбияси шаръий никоҳга боғлиқ масалалардир.\nИслом таълимотига кўра оила Яратганнинг розилигини топиш, Пайғамбар алайҳиссалом ахлоқлари, исломий одоб билан зийнатланиш мақсадида қурилади. Шунинг учун динимиз оилани никоҳ асосида қуришга алоҳида аҳамият беради. Аллоҳ таоло айтади: "Аллоҳ сизлар учун ўзларингиздан жуфтлар яратиб, жуфтларингиздан сизлар учун ўғиллар ва набиралар пайдо қилди" (Наҳл сураси, 72-оят). Пайғамбар алайҳиссалом бир ҳадисларида: "Никоҳ менинг суннатимдир, ким суннатимдан воз кечса, у мендан эмас" (яъни умматимдан эмас), деганлар. Демак, никоҳ асосида турмуш қуриш Аллоҳ таолонинг буйруғи, Пайғамбар алайҳиссаломнинг суннатлари экан, мусулмон киши оила қуриш йўлида ҳаракат қилиши, "қўли калталиги"ни рўкач қилиб, буни пайсалга солмаслиги, оиласини шаръий никоҳ асосида қуриши лозим. Никоҳ туфайли инсон ўз насл-насабининг поклигини сақлайди, иффатини асрайди, бузуқлик, зино сингари ҳаром ишлардан тийилади.\n"Никоҳ" ўзи нима дегани? Бу сўзнинг луғатда "қўшиш", "жамлаш", "яқинлик" каби маънолари бор. Никоҳ эр ва хотиннинг ихтиёрий равишда гувоҳлар иштирокида бир-бирларига берган розиликлари, аҳд-паймонлари, оила тузиш битимларидир.\nНикоҳ шариатга мувофиқ бўлишининг учта асосий шарти бор: 1. "Ийжоб ва қабул", яъни эрнинг оғзаки таклифи ва хотин томоннинг бу таклифни қабул қилиши. Ийжоб ва қабул очиқ сўзлар билан изҳор қилиниши керак. 2. Никоҳ чоғида икки эркак гувоҳнинг ҳозир бўлиши, гувоҳларсиз қилинган никоҳ ҳисобга ўтмайди. 3. Маҳр белгиланиши, яъни эр томонидан хотинга бериладиган совғанинг миқдори ёки кўриниши аниқлаб олиниши керак. Баъзилар ўйлаганидай, маҳрнинг урфдаги "қалин пули", "сут пули" кабиларга алоқаси бўлмай, бу келиннинг ҳурмати, ота хонадонидан куёв хонадонига келиб, ўзини эрига бағишлагани, дилини куёвга мойил қилиш учун куёв томонидан чин кўнгилдан бериладиган муайян маблағ, тақинчоқ ёки кийим-кечакдан иборат ҳадядир. У келиннинг шахсий мулки саналади, унга ҳеч ким эгалик қилолмайди. Айрим жойларда бўлганидай, "Маҳрига бир уй-даҳлиз сигири билан" деган гапларнинг маҳрга алоқаси йўқ, чунки булар келиннинг мулки сифатида расмий хатлаб берилмайди. Шариат талабига кўра, маҳрнинг кўпига чегара йўқ, аммо бунда ҳаддан ошмаган маъқул. "Маҳри оз келиннинг баракоти кўп бўлади", деган ҳадиси шариф бор. Агар келин хоҳласа, ўз ихтиёри билан эри фойдасига ундан воз кечиши ҳам мумкин. Агар маҳр никоҳ пайтида айтилмаса ҳам кейинчалик барибир келинга берилиши шарт.\nКейинги пайтларда оила мустаҳкамлиги, келин-куёвнинг бахтли, туғилажак зурриёдларнинг соғлом бўлишини ўйлаб никоҳ олдидан келин-куёвни тиббий кўрикдан ўтказиш ҳам жорий этилди. Бу нарса айримлар ўйлаганидай "кераксиз машмаша" ҳам эмас, ёки пул бериб маълумотнома олувчилар фикрлаганидай уддабурролик ечими ҳам эмас. "Па-па"лаб вояга етказган қизини не-не умидлар ва катта харажатлар билан турмушга узатган, қизлари туфайли куёвли бўлган, набираларни орзулаган ота-она тўйдан кўп ўтмай куёвининг СПИД деган бедаво дардга йўлиққанини билса, қай аҳволга тушишини бир ўйлаб кўринг. Ёки куёвингиз гиёванд чиқиб қолса, қизингиз бахтига зомин бўлиб қолганингиздан дунё кўзингизга тор бўлиб кетади. Олган келингиз руҳий хасталикка чалинган бўлсаю, ота-онаси буни яшириб, узатиб юборишган бўлса-чи? Ана шундай кўнгилсиз воқеаларнинг олдини олиш, оила ва фарзандлар иқболини ўйлаб жорий этилган бу тадбирнинг келин-куёвга ҳам, уларнинг яқинларига ҳам фақат фойдаси бор.\nИслом ҳуқуқида никоҳнинг қўшимча шарти сифатида "кафоат"га ҳам амал қилинади. Кафоатнинг маъноси, никоҳланаётган томонларнинг ижтимоий, моддий ва маънавий жиҳатдан бир-бирига тенг, мос бўлишига айтилади. Халқимиздаги "Тенг тенги билан" мақоли бежизга тўқилмаган. Никоҳдаги тенглик икки томоннинг насл-насаби, дини, озодлиги ёки қуллиги, бойлиги, касб-ҳунари ва эътиқоди каби нарсаларда намоён бўлади.\nНикоҳ асосига қурилган оилавий турмуш – нозик масала. Унга ақл ва фаросат, мулоҳазакорлик ва босиқлик билан, иккови томоннинг манфаатларини тарозига солиб ёндошиш керак. Негадир кейинги пайтларда бу ишга аралашишга маънавий ҳуқуқи борлар ҳам, йўқлар ҳам бемалол бош суқадиган бўлиб қолди. Ҳали турмуш қурмаган қизлар, уйланиб улгурмаган йигитлар оилани мустаҳкамлаш, эр-хотин, қайнона-келин муносабатлари, бола тарбияси ҳақида мақола ёзадиган, чиқишлар қиладиган, насиҳат айтадиган бўлиб кетишди.\nЭнг ачинарлиси, кейинги пайтларда айрим ёшлар никоҳ ва талоқнинг моҳиятини ҳис этмай, бўлар-бўлмас сабаблар билан хотинини талоқ қилишга боришяпти, нафс ва шайтон сўзига кириб ширин турмушларини оғуга айлантиришяпти, гулдай оилани барбод қилиб, фарзандларини тирик етимга айлантиришяпти. Баъзи келинларимиз оиланинг қадрига етмай турмуш қуришга қанчалик ошиқишса, эрдан ажралишга ҳам шунчалик тез киришишади.\nБир маҳалла оқсоқоли яқинда бундай зорланиб қолди: «Маҳалламизда тез-тез оилавий жанжалларга аралашишга, қўйди-чиқдиларга гувоҳ бўлишга тўғри келади. Ярим ёки бир йилгина олдин бир-бирига назар солишга ийманиб турган келин-куёвнинг бугун кўзига қон тўлган, бир-бирига ҳақорат сўзлар айтаётган, бир-бирига туҳмат ва нафрат ёғдираётган бўлади. Уларнинг жанжали қудаларни ҳам душманга айлантирган: кечагина оғзидан бол томган қудалар бугун бир-бирига лой чаплаётган, туйқус оғиздан чиқиб кетган биргина сўз бугун катта дастакка айланган. Бизга ўзи нималар бўляпти? Шундай тўқчилик замонида нега гулдай оилалар арзимас сабаблар, «деди-деди»лар билан бузилиб кетяпти? Биримиз умр бўйи сеп йиғиб қиз узатсак, бошқамиз тийинлаб йиғиб ўғил уйласак-да, тўйдан кўп ўтмай икки ёшнинг орасидан қора мушук ўтиб, ҳамманинг тинчи бузилиб ўтирса!\nИлгари эр-хотиндан бири хиёнат қилса, ё эр оиласини боқа олмаса, ё фарзандсизликдан ажрашишар эди. Энг алам қиладиган жойи, ҳозир ана шу уруш-жанжаллар, қўйди-чиқдиларга сабаб бўлаётган нарсалар жуда арзимас. Бирида овқатнинг шўрлигидан, бошқасида келиннинг қайнонага салом бермаганидан, яна бирида ҳайит йўқловда тоғоранинг кам қилинганидан, бошқасида куёвнинг ишдан кеч келишидан бошланган ғишавалар бора-бора оиланинг бузилишига олиб келган. Одамлар оила тақдирига, икки ёшнинг бахтига шунчалар бепарво ва енгилтаклик билан қарайдиган бўлиб кетганми?»\nОқсоқолнинг куйинишида жон бор. Буларнинг ҳаммаси ҳаётга янги қадам қўяётган ёшларнинг никоҳ масаласига масъулиятсизлик билан қараб, «турмуш» дея аталган буюк оламнинг сир-синоатларига, унинг турли машаққатларига, ҳаёт аччиқ-чучукларига, синов-имтиҳонлари ҳамда ташвишларига тайёр эмасликларидан келиб чиқмоқда.\nЁшларнинг аксарияти турмуш, оила, бахт деган тушунчаларни жуда юзаки тушунади. Ҳаёт ҳамиша ўйин-кулгидан, кўнгилхушликлардан, романтик учрашувлардан иборат, деб ўйлайди. Катталар эса фарзандларини бахтли қилишнинг аслий ўлчовларидан чекиниб кетишгани учун ўзлари хоҳламаган ҳолда уларнинг бахт гулханлари устига кул тортиб қўйишмоқда. Токи ахлоқимизнинг, одобимизнинг азалий мусаффо чашмаларидан сув ичилмас экан, токи оиламизда чинакам муносабатларга – раҳм-шафқат, меҳр-оқибат, ҳурмат-иззат, муҳаббат-садоқат каби фазилатларга қайтилмас экан, бу ихтилофлар, жанжал-можаролар давом этаверади, муросасизлик кучаяверади.\nҲар қандай киши ўзида йўқ нарсани бошқадан қидиради ва уни қадрлайди. Аммо феъл-атвор (характер)ларнинг ўхшамаслиги, турли-туманлиги оиладаги муросасизликка, ғишава-жанжалларга сабаб бўлмаслиги керак. Кўпинча қўйди-чиқдилар чоғида сабаб қилиб кўрсатиладиган «характерларнинг тўғри келмаслиги» аслида айб-хато эмас, балки турмуш ранг-баранглиги ва тотувлигини таъминловчи омил ҳамдир.\nДонишмандлар бундай дейишади: «Эр билан хотин оиланинг икки хожаси, хонадоннинг зийнатидир. Эр ва хотиннинг биргаликдаги вазифалари бир-бирларига садоқат, ишонч, эҳтиром, муҳаббат, хотир сақлаш ва ёрдам қилмоқдир. Садоқат уйланишнинг руҳидир. Ноўрин ҳаракатлар, ғавғо-жанжаллар уйланиш руҳини бузиб, оила саодатини барбод этади. Турмуш ва уй-рўзғорга тегишли ишларни эр-хотин бир-бирларидан яширмасликлари керак. Эр баъзида хотинининг ноўрин ишини билса, унга мулойимлик билан насиҳат қилиши, бу ишининг хато ёки гуноҳ эканини тушунтириши зарур.\nХотин ҳам эрининг эҳтиёжини, саъйи ва касбида ялқовлигини сезса, уни тўғри йўлга солиб кўнглини кўтарсин, тасалли берсин, ғайрат бағишласин. Икки томон ҳар қандай ҳолатда ҳам бир-бирларини ташламасликка аҳд-паймон қилишлари талаб этилади. Масалан, улардан бири касал бўлса, иккинчисининг илтифотсиз қараб, уни боқмасдан ўз ҳолига ташлаб қўйиши кечирилмас ҳолдир».\nОила ҳаёти ҳеч қачон сидирғасига фақат шоду хуррамлик, бахт-саодатдан иборат бўлмайди. Турмушда ихтилоф ва ташвишлар, қийинчилик ва етишмовчиликлар, мусибат ва ғам-андуҳлар керагича учрайди. Эр-хотин биргалашиб қарши курашсагина уларни енгиш осон кечади, оила хотиржамлиги тезроқ қўлга киради. Агар бундай қийин пайтларда муроса бузилса, ўзаро самимият чекинса, бирининг ташвишига иккинчиси томошабин бўлиб турса, бу оилада тотувлик ошён қуриши амри маҳолдир. Бир машҳур ёзувчи айтганидай, «Муҳаббат, бу – бу бир-бирига тикилиб туриш эмас, балки бир томонга биргаликда тикилишдир».\nПросмотров: 1821 | Загрузок: 0 | Комментарии: 3 | Рейтинг: 0.0/0


Президент Бухоро вилоятига ташрифи давомида аҳоли фаровонлигини ошириш, янги иш ўринлари яратишга қаратилган бир қанча лойиҳалар билан танишмоқда.\nЎзА хабарига кўра, давлат раҳбари Бухоро шаҳридаги «Бухоро бриллиант силк» Ўзбекистон – Хитой қўшма корхонасида бўлди.\n2010 йилда ташкил этилган, замонавий технологик ускуналар билан жиҳозланган корхонада пилла қайта ишланиб, турли ўлчам, кўриниш ва рангдаги матолар тайёрланмоқда. Бунда буюртмачи таклифи ва бозор талаби асосида иш тутилмоқда.\nҲозир бу ерда «Баҳор», «Ёмғир», «Юлдузлар» каби ўнлаб кўринишдаги матолар ишлаб чиқарилмоқда. Матога босилган гулларнинг ўзига хослиги шундаки, уларнинг ранги ўчмайди, сув ва қуёш нурига чидамли.\nИпак матолар экологик тоза, ҳар қандай иқлимга мос. Маҳсулот буюртма асосида Фарғона, Самарқанд, Хоразм вилоятлари ва Тошкент шаҳридаги харидорларга етказиб берилмоқда. Тайёр маҳсулотни экспорт қилиш бўйича хорижий ҳамкорлар билан музокаралар олиб борилмоқда.\nАйни пайтда «Бухоро бриллиант силк» қўшма корхонасининг ипак толалари хорижда харидоргир ҳисобланади. Ўтган йили корхонанинг Эрон, Вьетнам, Туркия, Ҳиндистонга қилган экспорт ҳажми қарийб 2,5 миллион долларга тенг бўлди.\nПрезидент корхонада ишлаб чиқарилаётган маҳсулотлар билан танишди.\n«Бундай корхоналарни кўпайтиришимиз керак», деган президент.\nУ бу корхоналар учун малакали кадрлар тайёрлаш тизимини такомиллаштириш лозимлигини қайд этган.


Яхшиликни ортга сурманг\nЯхшиликни ортга сурманг\tmuslim.uz\nҚадимда беҳисоб бойлиги бўлган бир подшоҳ яшаган экан.Лекин, у ўз бойлигини сарфлашдан бахиллик қилибёрдамга муҳтож кишиларга хайри эҳсон қилмас, балки яккаю-ягона фарзанди шаҳзодага: “Салтанатимдаги бойликларимнимен вафот этганимдан кейин садақақиласан”, деб таъкидлар экан.\nКунлардан бир кун подшоҳ ўғли билан кечки сайр қилишни ихтиёр қилибди ва ўғлигашундай дебди: “Эй кўзимнинг оқу қораси, мен сен билан сайр қилишни ихтиёр этдим. Тайёргарлигингни кўр”.\nШаҳзода йўлни ёритиб турувчи чироқни ўзи кўтариб юришга отасидан изн сўради. Отаси изн бергач, йўлга равона бўлишди. Шаҳзода чироқни отасининг олдида эмас балки ортида кўтариб борарди. Бир қанча йўлбосиб ўтишгандан кейин отаси қоронғуликдан қийнала бошлади ва шаҳзодага: “Эй ўғлим чироқни нима учун ортимдан ёқасан”, деди. Шунда зийрак шаҳзода: “отажон, сиз салтанатингиздаги бойликларингизни вафотимдан кейин эҳсон қиласан, деб таъкидлайсиз. Инсон ортидан қилинган эҳсонхам худди ортидан ёқилган чироққа ўхшайди”,деб жавоб берди.\nБу гапни эшитган подшоҳ ўғлининг зийраклигига тасанно айтиб, бойлигининг бир қисмини хайр-садақа қилиб, салтанатини ўғлига топширади.\nҚиссадан ҳисса шуки, инсон ҳаёти давомида яхши ишларни ортга сурмасдан, ўз вақтида амалга оширса, орттирган бойлигини бева-бечораларга сарфласа, унинг бу дунёда ҳам охиратда ҳам фойдаси ва ажри катта бўлади.\nҲадис: “Қиёматда банданинг авратини беркитгудек кийими, қувватини сақлагудек таоми ва иссиқ-совуқдан асрагудек бошпанасидан ташқари барча нарсаларидан сўралур”.\nТошкент шаҳридаги “Имом ат-Термизий”\nжоме масжиди имом-хатиби Аъзамжон Эргашев тайёрлади\t393 марта ўқилди\tДругие материалы в этой категории:\n« Гурлан тумани масжидлари\tHаkim Tеrmiziy аsаrlаridа bоtil оqimlаrgа rаddiyalаr »


Фаолларнинг ўлдирилиши, болалар меҳнати ва одам савдоси. БМТ Афғонистондаги вазият борасида ҳисобот эълон қилди - Bugun.uz\nФаолларнинг ўлдирилиши, болалар меҳнати ва одам савдоси. БМТ Афғонистондаги вазият борасида ҳисобот эълон қилди\nБирлашган Миллатлар Ташкилоти Афғонистондаги вазият борасида ҳисобот эълон қилди. Бу ҳақда ташкилот веб-сайтида хабар берилди.\nҚайд этилишича, уч ойдан кўпроқ вақт аввал «Толибон» ҳаракати Афғонистонни тўлиқ назорат остига олган ва халқаро коалиция кучлари билан ҳамкорлик қилган аҳолини таъқиб этмасликка ваъда берган. «Лекин ҳаракат ваъдасини унчалик бажармаётганга ўхшайди», дейилади хабарда.\nАфғонистондаги гуманитар инқироз кутилганидан ҳам тез суръатлар билан ривожланмоқда. Очлик афғонларни омон қолиш учун мисли кўрилмаган қадамлар ташлашга ундамоқда. Болаларни сотиш ҳолати сезиларли даражада ошган. Эҳтиёжманд оилалар озиқ-овқат учун пул йиғиш мақсадида ёш болаларни сотмоқда.\nБМТ прогнозларига кўра, 23 миллиондан ортиқ афғон (мамлакат аҳолисининг ярмидан кўпи) оғир очарчиликка дуч келади. Аввалроқ гуманитар фалокатнинг энг юқори чўққиси қишнинг иккинчи ярмига тўғри келиши кутилган, бироқ сўнгги маълумотларга кўра, бу ҳозир содир бўлмоқда. Жаҳон озиқ-овқат дастури маълумотларига қараганда, ҳозирда афғонларнинг қарийб 98 фоизи тўйиб овқатланмайди. Бирлашган Миллатлар Ташкилоти аҳолининг миграция ёки очликдан ўлим ўртасида танлов қилишига тўғри келишидан огоҳлантирмоқда.\n«Афғонистонни мен ўз амалиётимда ҳеч қачон кўрмаган очлик ва қашшоқлик кўчкиси босиб турибди», — дейди Жаҳон озиқ-овқат дастурининг Афғонистон бўлими раҳбари Мэри-Эллен Макгрегори.\nҚайд этилишича, Афғонистондаги гуманитар вазиятга икки ҳолат сабаб бўлмоқда: қурғоқчилик оқибатида ҳосил етишмаслиги ва «Толибон» ҳаракати ҳокимият тепасига келганидан сўнг мамлакат хорижий активларининг блокланиши.\nБирлашган Миллатлар Ташкилотининг билдиришича, ташкилот «Толибон» ҳаракатига қарши курашда халқаро ҳамжамият қандай қийин сиёсий вазиятга тушиб қолганини тушунади. Чунки аксарият Ғарб давлатларида улар террорчи саналади, бироқ эндиликда бутун бир халқ учун бу энди ҳаёт-мамот масаласи турибди.\nБМТ Инсон ҳуқуқлари агентлиги Афғонистонда «Толибон» ҳаракати ҳокимият тепасига келган 2021 йилнинг август ойидан бери суд ва терговсиз содир этилган 100 дан ортиқ қотилликни исботлашга муваффақ бўлган. Қурбонларнинг барчаси Афғонистон хавфсизлик кучлари ва Афғонистон ҳукуматининг собиқ ходимларидир. «Human Rights Watch» хайрия ташкилоти ҳисоботига кўра, сўнгги бир неча ҳафта ичида 47 киши ўлдирилган.\n«Айрим ҳолларда жасадлар оммага кўрсатилган, бу эса аҳолининг маълум бир гуруҳида қўрқувни кучайтирди», — дейди БМТ Инсон ҳуқуқлари бўйича олий комиссар ўринбосари Нада аль-Нашиф Афғонистондаги жорий вазиятга бағишланган махсус йиғилишда.\n«Толибон» ҳаракатининг муносабати\nАфғонистон Ташқи ишлар вазирлиги вакили Абдулқаҳҳор Балхий БМТ хулосаларини қатъиян рад этиб, янги ҳукумат собиқ ҳукуматнинг барча ходимлари ва уларнинг хорижий иттифоқчиларига амнистия бериш ҳақидаги ваъдасини бажараётганини айтган.\n«Амнистия тўғрисидаги фармонни бузгани аниқланган ҳар бир шахс жиноий жавобгарликка тортилади ва жазоланади», — дея қайд этган ТИВ вакили Ғарбни ҳақиқат ва миш-мишни бир-биридан фарқалашни ўрганишга чақирган ҳолда.\n«Толибон» ҳаракати матбуот котиби Қори Сайид Хости ҳам «HRW» ҳисоботи ҳазиломуз далилларга асосланганини айтган. Унинг сўзларига кўра, собиқ полициячилар ёки аскарларга нисбатан репрессия ҳолати рўй берган, бироқ буларнинг барчаси алоҳида фуқароларнинг шахсий қасоси бўлган ёки гуруҳлар адоватидан келиб чиққан.


Олий лига 28.03.2020 19:00 Минск 3 - 0 Динамо Минск\nМаурисио Бенитес — 2010 йилдан бери футбол юлдузларининг портларини қимматбаҳо тошлардан ясаш билан машҳур. Айниқса, 3 йил олдин у "Барселона" сардори Лионель Мессининг суратини ясаб, унга ҳадя қилганидан сўнг янада машҳурликка эришди.\nЎшандан бери Маурисиога бир қатор таниқли футболчилар — Криштиану Роналду, Неймар, Дэвид Бекхэм, Роналдиньо ва Диего Марадона буюртмалар беришди. Уларнинг айримлари ўз портларини сотиб олиш учун 150 000 фунтгача пул тўлашди.\n«Мессининг иши совға эди. Чунки, мен унинг ўйинидан ҳайратланаман, у жаҳондаги энг яхши футболчилардан бири. Унинг портрети учун 150 000 дона Сваровски тошлари кетган эди. Мен уни 30 кун давомида тайёрлаганман. Бунинг учун Месси пул тўламаган. Аммо бу маълумот интернетга чиқарилганида, бу сурат 50 млн. фунтга баҳолангани ҳақида хабарлар пайдо бўлган эди», - деди Мистер Бенитес.\nИжодкорнинг фикрича, футболчилар ўз суратлари учун ўртача 80 000 - 150 000 фунт стерлинг пул тўлашади.\nКиритилган сана: 26.03.2020 20:00.\nЎқилди: 5788 марта.\n12 Динамо Минск 1 0\n14 Шахтёр-Солигорск 1 0


Ҳиллари Клинтон АҚШнинг ИШИДга қарши уруш эълон қилишига ҳали эрта деб ҳисобламоқда\n08:47 / 11.11.2015\nКлинтоннинг айтишича, унинг бундай фикрлашига сабаблардан бири ИШИД томонидан солинаётган таҳдид борасида бир тўхтам йўқлигидир. У америкалик фахрий ҳарбийлар билан учрашганда АҚШ ИШИД ўзидан намоён қилаётган таҳдидни яхшироқ англаши зарур, деб айтди.\nКлинтон мамлакат бундай қадамнинг баҳосини англаши керак деб айтди. “Агар сен уруш эълон қилсанг, унда буни қўллаб-қувватлай оладиган бюджетга эга бўлганинг маъқул”, деб қайд қилди Клинтон.\nКлинтоннинг таъкидлашича, ИШИД билан боғлиқ жангарилар Россия самолётининг Мисрда фалокатга учрашига жавобгар бўлса, “унда бу АҚШ ва бошқа давлатларнинг террорчиларга қарши курашга тайёргарлигини ошириши керак”.


Бағдодда АҚШ ҳарбий трибунали уч америкалик ҳарбий ишига доир дастлабки эшитувларни бошлади.\n02 март 2021, Тошкент вақти: 15:59\nБу ҳарбийлар Абу-Ғрайб қамоқхонасидаги Ироқ маҳбусларини таҳқирлаш ва қийноққа солишда айбланмоқда. Айбланувчилардан бирининг адвокати унинг ҳимояланувчиси ўз раҳбарлари буйруқларини бажарганлигини таькидламоқда.\n«Бу ҳолатда менинг ҳимояланувчим қонунга мувофиқ иш тутган. У одатдаги шаклда ҳарбий раҳбарлар ва бошқа махсус хизмат вакиллари айтган юмушларни бажарган», — деди судланувчи ҳарбийнинг адвокати.\nСудя Ироқдаги АҚШ қўмондонлигининг юқори лавозимли раҳбарлари, жумладан, генерал Рикардо Санчесни судга чақиришга ваьда берди.\nАбу-Ғрайб қамоқхонаси маҳбусларидан бирининг суд маҳкамасига келган қариндоши шундай дейди:\n«Трибунал ҳаққоний ўтаётгани йўқ. Чунки, Америка ҳарбийларини америкаликларнинг ўзлари суд қилишаяпти. Биз, Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг нейтрал мамлакатлар кўмагида судни бошқариб боришини истар эдик», — деди Абу-Ғрайибдаги ироқлик маҳбусларидан бирининг қариндоши.


“Ўлкамиз тарихидан лавҳалар” мавзусида кўчма кўргазма ўтказилди\n10\tАвгуст 2018\nТадбирни Жиззах санаторийси маънавий ва маърифий ишлар бўйича ходими С. Ҳазратқулова очиб берди. У ўз сўзида музейлар тарихимиз кўзгуси эканлиги, тарихсиз келажак бўлмаслиги, юртимизнинг бой тарихи, халқимиз маънавияти, ўзига хос урф-одатларини акс эттирувчи бебахо бойлик бўлмиш ноёб ашёлар, такрорланмас экспонатлар тарих қолдирган меросни асраб авайлаш орқали инсон онгига сингиб, уларни маънавиятини юксалтиришда муҳим ахамият касб этиши ҳақида гапириб ўтди.\nШундан сўнг Шароф Рашидов филиали илмий ходими М.Мардонова, Ҳамид Олимжон филиали ходими И.Музаффаровалар сўзга чиқиб, буюк давлат арбоби, эл эъзозлаган адиб Ш. Рашидовнинг босиб ўтган ҳаёт йўли, ижоди, ёзган асарлари ҳақида, халқимизнинг атоқли шоири, бахт ва шодлик куйчиси Ҳамид Олимжон ва шеъриятимиз маликаси Зулфия Исроилованинг ҳаёти ва ижоди, адабиётимизга қўшган ҳиссаси ҳақида маъруза қилдилар. Музей ходимлари томонидан кўчма кўргазма ташкил қилинди. Кўргазмада ХIХ асрга хос бўлган сўзана, палак, чилим, мис кўза, мис офтоба, мис баркаш ҳамда Ш. Рашидов, Ҳ. Олимжон ва Зулфия ҳаёти ва ижодини ёритувчи ноёб экспонатлар, китоблар, портретлар ҳамда уларга тақдим қилинган совғалар намойиш этилди. Музей ходимлари томонидан тушунтириш ишлари олиб борилди.\nШундан сўнг санаторийда дам олувчилар томонидан Ҳ. Олимжон, Зулфия шеърларидан намуналар айтилиб ёдга олинди. Музей ходимлари томонидан санаторийда дам олувчиларга Ш. Рашидов китоблари совға сифатида тақдим этилди.\n“Ўлкамиз тарихидан лавҳалар” мавзусида ўтказилган кўчма кўргазма дам олувчиларда катта таассурот қолдирди.\nБугунги хостлар .... 838\nБарча хостлар ..... 576876


Жигар ўсмаси - гепатоцеллюляр аденома - Xasta.uz\nБош саҳифа » Алфавит » А » Жигар ўсмаси — гепатоцеллюляр аденома\nЖигар ўсмаси — гепатоцеллюляр аденома\nГепатоцеллюляр аденома жигарда кам учрайдиган яхши сифатли ўсма бўлиб, кўпинча ёмон сифатли деб ўйлашади. Кам холатларда у ёрилади, қон кетади ва ёмон сифатлига айланади.\nБу ўсма кўпроқ туғруқ ёшидаги аёлларда айниқса перорал контрацептивлар қабул қиладиганларда учрайди. Перорал контрацептив – хомиладорликдан сақлайдиган ичиладиган дорилардир.\nОдатда бирор белги бермайди ва шунинг учун узоқ вақт аниқланмасдан қолиб кетади. Кўпинча профилактик текширувларда ёки бошқа касалликлар учун текшириш жараёнида аниқланиб қолади. Ўсма ўлчами катталашиб кетса, қориннинг юқори ўнг томонида оғриқ кузатилиши мумкин. Ўсма ёрилиб, қорин бўшлиғига қон кетиб қолиши мумкин. Бундай холатда шошилинч равишда операция қилиш керак. Жуда кам холатларда ёмон сифатли ўсмага айланиши мумкин.\nКасалликни ультратовуш текшируви (УТТ), компьютер томография (КТ) ва магнит резонанс томография (МРТ) орқали аниқлаш мумкин. Агар текширувлар натижасида аденома эканлигига шубха қилинса, касалликни тасдиқлаш учун биопсия қилинади. Биопсия – ўсмани бир қисмини олиб, уни гистологик ва цитологик текширувдан ўтказишдир.\nАгар гепатоцеллюляр аденома перорал контрацептивлар натижасида келиб чиққан бўлса, уларни қабул қилишни тўхтатиш натижасида йўқ бўлиб кетиши мумкин. Агар ўсма ўлчами катта бўлса ёки жигарнинг ташқи юзасига яқин жойлашган бўлса операция қилиб олиб ташлаш таклиф қилинади. Агар олиб ташланмаса ёмон сифатли ўсмага айланиб кетиши ёки қон кетиши мумкин.\nАввалги ёзувБуйрак раки\nКейингисиАденомиоз — аёллар касаллиги\nРакка қарши янги дори ишлаб чиқарилди.\nБуйраклар поликистози — ирсий касаллик.\nСурункали гепатит касаллиги нима?\nКлостридиал инфекциялар ҳақида\nЎзак хужайра – нима учун ўта мухим?\nЯна бир оғир иммун етишмовчилиги — ЛАД\nАденомиоз — аёллар касаллиги 5.2k просмотра\nВахима ва қўрқинч 4.9k просмотра\nЗарда бўлишдан (жиғилдон қайнаши) қандай қутилиш мумкин 4.3k просмотров\nХомиладорлик вақтида кўнгил айнишини қандай камайтириш мумкин? 3.3k просмотров\nЖигар циррози 2.5k просмотр\nЦистит ёхуд «чахмазак» 2.2k просмотров\nҚандай қилиб қонда гемоглабин миқдорини ошириш мумкин? 2k просмотров\nЮмшоқ сўгал – хавфлими? (Тўлиқ маълумот) 1.8k просмотров\nОзишнинг янги тури хақида эшитганмисиз? 1.7k просмотров\nБуйраклар поликистози — ирсий касаллик. 1.6k просмотра\n© 2022 xasta.uz


Афюн изидан - BBC O'zbek\nАфюн изидан Афғонистон Эрон Туркия Буюк Британия\nКўкнори деҳқонлари, контрабандачилар ва хазон бўлган умрлар\nBy Leoni Robertson\nDesign by Maryam Nikan\nБу йил Европа кўчаларини рекорд даражада кўп юқори тозаликдаги героин босиб кетиши мумкин...\n...боиси Афғонистондаги 2017 йилги мўл афюн ҳосилининг Европага етиб борадиган фурсати келди.\nОхирги 15 йилда Афғон\n1 кичик гул = 4000 гектар\n1 катта гул = 8000 гектар\nАфғон афюн маҳсулотлари Европага 1,5 йилда етиб боради.\nНаркотикларнинг аксари "Болқон йўли" орқали контрабанда қилинади.\nФақат бешдан бир қисми бошқа мамлакатлар орқали тарқалади.\nБу афюн йўли ҳақидаги ҳикоя. Уни гувоҳларнинг ўзлари ҳикоя қиладилар.\nАфғонистон - Ҳосил\nГлобал опиум маҳсулотларининг қарийб 90% Афғонистон ҳиссасига тўғри келади. Кўкнори етиштириш қонунга зид, шунга қарамасдан сўнгги 15 йилда бундай далалар майдони кескин ошди, кўкнори етиштириш миллий иқтисодиётнинг етакчи қисмига айланди. Бундан Толибон ҳам манфаат топди. Оддий одамлар учун кўкнори молиявий ҳаёт тарзига айланиб улгурган. Би-би-си мухбири Авлия Атрофий Афғонистон жанубида кўкнори ҳосили қандай йиғиштирилиши ҳақида ҳикоя қилади.\nАфғонистонда роса кўп пул қилинадиган бир мавсум бор: Апрелнинг уч ҳафтасида деҳқонлар ва уларнинг оила аъзолари бир неча ойлаб парваришлаган кўкнориларидан афюн йиғиб оладилар.\nЮзлаб ёш йигитлар бутун мамлакат бўйлаб тарқаладилар. Уларни "теримчи" ёки "чақиб олувчи"лар деб атайдилар. Ҳар қандай касбдаги одам бу пайт таътил олади. Фермер тракторининг орқасида сиз ўқитувчи ва унинг талабаларини, дўкондор ва давлат хизматчисини кўришингиз мумкин - ҳамма йилда бир келадиган пул ишлаб қолиш мавсумига сафарбар этилади.\nТеримчиларни ҳосил йиғиш мавсумининг юрак уришини кўрсатувчилар деб аташ мумкин. Уларни ўзи билан фақат бир юк халтани елкасига илиб сафарга чиққанидан илғаб олса бўлади. Полициянинг эътиборига тушмаслик учун бир кийими устидан иккинчисини ҳам кийиб оладилар. Балки уларни замонавий дунёдаги энг енгил ишчи кучи деб аташ мумкиндир.\nКўкнори далаларига етиб олганларидан кейин улар гуруҳ-гуруҳ бўлиб бир фермернинг еридан иккинчисиникига ўтадилар, ҳосили бўлиқ етилган кўкноризор ва кўпроқ пул тўлайдиган деҳқонни излашга тушадилар.\nКунлик иш роса оғир: Улар беш устара тиғи боғланган "пичоқ" билан кўкнори кўсагини тилиб чиқадилар. Биринчи кун фақат даладаги кўсакларни тилиб чиқиш билан ўтади.\n"Кўкнори даласида ишлаш роса мадорни қуритадиган ва ҳиди одамнинг бошини гангитадиган иш. Кўкнори эккан фермер оиласидаги аёллар ўттизтача теримчи учун бақувват овқатлар пиширадилар. Теримчилар қўй гўшти, тандирда ёпилган нон ва қатиқ тановул қиладилар.\nКечки овқатдан кейин бир даврага йиғилиб қўшиқлар куйланади, рақсга тушилади, эртагу ривоятлар ҳикоя қилинади.\nТонг саҳарги соат учда уйқудан уйғонадилар. Ҳали тонг отмаган, атроф зимистон. Пешоналарига ўрнатилган фонарлар ёруғида кечаги кун бажарган ишларининг натижаси билан танишадилар: кўсакнинг тилинган жойидан афюн суюқлиги сизиб чиққан, суюқликнинг айримлари катта кўз ёшига ўхшаб кетади. Энди теримчилар қўлига "Тарякай" деб аталадиган бошқа мосламани оладилар ва кўсакдан сизиб чиққан ширани йиғишга киришадилар.\nШира йиғиш бошланар экан, даланинг у ер бу ерида бошқа теримчилар бошидаги фонарларнинг нурлари кўзга ташланади. Ён-атрофдаги қўшни фермерларнинг далаларида ҳам ишга киришилган, бу манзарани томоша қилиб турган одамнинг бошидан "юлдуз тўла осмонни чаппа қилиб қўйишдимикан?" деган хаёл ўтади.\nСовуқ тун бағрида шамол теримчилар куйлаётган қўшиқни қулоққа келтиради: 'Эй, набий, секинроқ юр, бошлари очиқ, юраклари аламзада ҳаворийларинг сенга етиб олсинлар'.\nҚўшиқда армон ва умидворлик, художўйлик ва тақдирга ишониш қоришиб кетган. Кўп ўтмай қўшиққа қўшни даладаги хизматчилар жўр бўладилар. Тун қоронғусида ғамгин қўшиқ олис-олисларга ҳам таралади.\nХудди олтин конидагидек бир томчи афюн суюқлигининг ҳам исроф бўлишига йўл қўйилмайди. Кичик ёшдаги ўғил болалар теримчилар изидан ўтадилар, кўздан қочирилган кўсаклардаги суюқликни тўплайдилар. Афюн шираси теримчиларнинг бош-оёқ кийимига ёпишиб қолади. Шира қолдиғини охирги томчисигача олиш учун кийимлар совуқ сувда ювилади.\nТеримчининг даромади жамоаси қанчалар яхши ишлагани ва кўкнор ҳосилининг нақадар бўлиқ бўлганига боғлиқ. Бир кишининг 20 килограмм афюн тўплагани яхши ҳосил, 2 килограмм эса бўлмағур даромад деб кўрилади.\nҲосил мавсуми ниҳоясига етиши билан кўкнори етиштириладиган ҳудудларда одамларнинг "қўли пул кўргани" дарҳол сезилади: ёш йигитлар мотоцикл, янги кийим-бош, смартфон сотиб оладилар. Кимдир қарзидан қутулган, яна кимдир бўлажак келиннинг қалин пулини тўлаган.\nБозорларда бир муддат савдо-сотиқ жонлангани сезилади. Пуллар тугаб, яна қашшоқлик ўз домига тортиши билан бу жонланиш сўнади. Аммо афюн етиштиришдан даромад топаётганлар умидларини узмайдилар: кейинги ҳосилни узоқ кутиш шарт эмас, қиш ўтиши билан қўлга яна пул киради.\nАфғонистон билан Эрон чегарасининг узунлиги 900 километрдан зиёдни ташкил этади.\nЧегара одам ўтиши мушкул ва хавфли жойларда иккига бўлинади.\nЭрон - 'Беҳишт шираси'га ружу қўйган\nЎзининг "Болқон йўли" деб аталган йўлида Афғонистонда йиғиб олинган опий биринчи бўлиб Эронга киради. Чунки икки мамлакат ўртасидаги чегара узун, назорат қилиш қийин ва хавфли нуқталари кўп. Афюн боис Эронда кўп сондаги гиёҳвандлик муаммоси юзага келган. Мамлакатда 2 миллион атрофида одам мунтазам афюн истеъмол қилади. Машҳадлик 33 яшар Гули - бу унинг асл исми эмас - ана шундай бангилардан бири.\nАфғон-Эрон сарҳадидаги Милак чегара пости\nМен билан афюн ўртасидаги муносабат ғалати: муҳаббат ва нафрат муносабати. Мени шу кўйларга солгани учун афюнни ёмон кўраман, аммо уни истеъмол қилмасдан туролмайман.\nБувим оламдан ўтганида мен 14 ёшда эдим. Қайғуни унутиш учун онам афюн чека бошлади. Оиламизда афюн чекадиганлар кўп эди ва бу нарса унга андуҳни унутишнинг осон йўли бўлиб кўринди.\nЙигирма уч ёшимда турмушга чиқдим. Бир йилдан сўнг қорнимда чидаб бўлмас оғриқ бошланди. Бормаган шифокоримиз қолмади. Бирортаси ҳам мендаги оғриқнинг асл сабабини тушунтириб беролмади. Бир марта онамникига борганимда онам афюн чилимидан бир-икки "тортиб" кўришни маслаҳат берди. Қорнимдаги оғриқ қолди, бошим айланиб маст бўлдим. Шу-шу афюн истеъмол қиладиган бўлдим.\nОилавий турмушим ҳам кўнгилдагидек бўлмади, ўзимни ёлғиз ва севилмас ҳис қилардим. Шунинг учун онамнинг уйидан афюн ўғирлаб келиб, уйимда чекадиган бўлдим. Буни билиб қолган эрим мени шифохонага олиб борди. Мен чекадиган афюн дозаси кўп эмас эди. Шифокорлар менга Метадон тайинлашмади. Улар мени депрессиядан даволайдиган бўлимга жўнатдилар. Аммо бу даволашнинг нафини сезмадим мен. Яширинча афюн чекиб юравердим.\nОрадан бир йил ўтиб эрим менинг ҳамон гиёҳванд истеъмол қилаётганимни билиб қолди. У мени ташлаб кетди.\nБир муддат ёлғиз яшадим. Афюнга тобелигим кучайиб бораверди. Онамнинг уйига қайтишдан ўзга чора тополмадим. Биз жуда камдан-кам онам билан бирга афюн чекамиз. Мен бошқалардан жуда ҳам уяламан, шунинг учун чекаётганимни бошқа биров кўрмаслигини хоҳлайман.\nОнам ҳам ёлғиз яшайдилар. Афюн чека бошлаганидан кейин отам ташлаб кетган. Отам биз билан бирга яшамайди. Лекин у опий сотиб олиб келиб бизга беради. Шунинг учун мен билан онам кўчага чиқиб афюн излаб юрмаймиз. Мен чекишни ташлашга бир неча марта ҳаракат қилдим. Шифохоналарда бир неча марта даволандим. Лекин онамнинг уйига қайтганимдан кейин яна ҳаммаси қайтадан бошланди.\nМен афюн чекишдан чарчадим. Ҳатто унинг ҳиди кўнглимни беҳузур қилади. Бундай пайтларда мен бориб Метадон сотиб оламан. Бир неча ҳафта ўзимни яхши ҳис қилиб юраман. Бироқ онам чекишни бошлаб, уйимизни афюн ҳиди тутиб кетганида, ўзимни тиёлмай қоламан.\nМенинг туғишган биродарларим бор. Улар ўз оилаларига эга ва мустақиллар. Оиламизда фақат мен гиёҳвандман. Бундан жуда ҳам уяламан. Мен синглимнинг кўзига ҳам қаролмайман. Мен биров берадиган пулга қарамман. Ўзимни ўзим бу қамоқнинг ичига тиққанман, бу қамоқдан чиқишнинг йўлини тополмай сарсонман.\nТуркия Европага йўл олган афюн йўлидаги муҳим транзит мамлакат.\nВа чегарадаги Ван шаҳри Эрондан келадиган афюн дарвозаси ҳисобланади.\nТуркия - Оқимни тўхтатишга ҳаракат\nЕвропага йўл олган Афғон героинининг 80 фоизи Туркиядан ўтади. Уларнинг деярли ҳаммаси Эрондан кириб келади. Бу оқимни тўхтатишга Туркия ўнлаб миллионлаб АҚШ долларини сарфлайди. Туркия-Эрон чегарасидаги Ван шаҳри ва унинг атрофидаги қишлоқлар энг кўп ёмон от чиқарган ҳудуд ҳисобланади. Наркотикларга қарши кураш зобитлари Мустафо Кўчал ва Куршад Башир деярли ҳар куни жисмоний жанг, руҳий ва эмоционал босим билан рўпара келадилар.\nНаркотрафик бизнеси билан шуғулланадиган одамлар бу атрофдаги қишлоқлардан фойдаланишни истайдилар. Улар ўзининг уйида гиёҳванд моддани яширишга рози бўладиган маҳаллий кишиларни қидирадилар. Уй, молхона ва омборхоналарнинг ҳаммасидан героинни яширишда фойдаланилади.\nАтрофдаги дала-дашт шу қадар кенгки, биз жосуслик хизматларининг ёрдамига таянишга мажбурмиз. Контрабанда йўли билан чегаранинг бу томонига олиб ўтилган героинни тезлик билан топиш мушкул бўлган уйларга яширишга ҳаракат қиладилар.\nКонтрабанда героинини қўлга туширишнинг битта операциясини амалга оширишга бир неча ой кетади. Тайёргарлик ишлари техник ўрганиш, жисмоний кузатувларни йўлга қўйишни талаб этади. Бу каби амалиёт муваффақиятли якунига етса, ўзингда худди Марвел супер қаҳрамонидек фахр туйғусини ҳис қиласан. Бу иш асабларингни жунбушга келтиради, умуртқангда чумоли чақиб олгандек оғриқни ҳис қиладиган сониялар бўлади. Гиёҳванд моддаларни қўлга киритиш - нафақат оилангни боқадиган касб, балки одам умрини бағишлашга ҳам арзийдиган иш.\nБир марта биз суюқ наркотик солинган презервативларни ошқозонига ютган гумондорни қўлга олдик. Ошқозонда презервативлардан бири ёрилиб кетган. У ҳушидан кетиб комага тушди. Бундан олдинги ҳолатлардан биз яхши билардикки, ошқозонда кичик пакетнинг ёрилиши ҳам одамни ўлдиради. Аммо бу гумондор бир ҳафталик комадан кейин ҳушига келди. Унинг тирик қолиш имконияти бошига икки марта ўқ отилган одамникига тенг эди.\nУ ҳушига келганидан кейин ҳам бизни ҳеч нарсадан бехабар деб ўйлади ва "самолётда овқатдан заҳарландим", деб туриб олди. "Мен авиакомпанияни судга бераман", дейди. Шунда ёш ҳамшира қиз унга савол берди: "Самолёт бортида овқат ўрнига гиёҳванд беришар эканми?"\nБизда тартиб шундай: ҳатто қуролли контрабандачилар билан отишма пайти ҳам ҳазил-мутойиба йўлини топиш. Шу тариқа ярадор сафдош дўстингни кулишга мажбур қилиш.\nБаъзан жуда синчков текшириш ортидан ҳам ҳақиқий криминалларнинг изини тополмай қоламиз. Бу - пичан орасидан игна қидиришга ўхшайди. Кутилмаганда, калаванинг учи кўриниб қолади ва бу нарса биз учун ҳам, жиноятчиларнинг ўзи учун ҳам тасодиф бўлади. Кейин бутун жиноят фош бўлади. Ўшанда одам "Куч эзгулик тарафда бўлади ва яхшиликнинг ғалаба қилишига ёрдамлашади" деган гапга ишонади. Шундай пайтларда бор чарчоғинг чиқиб кетганини ҳис қиласан.\nТуркия антинаркотик полицияси тутолмай қолган героиннинг охирги манзили Европа кўчалари бўлади.\nГиёҳвандликка мубталоликдан даволанишнинг қиймати юзлаб миллион долларга тушади.\nБританияда героин туфайли ўлим ҳоллари сони кўп йиллардан буён фақат ўсиб келмоқда. Энди эса фентанил деган синтетик опиоид янги таҳдид деб кўрилмоқда.\nБуюк Британия - соғайишнинг узоқ йўли\nАфғонистондаги 2017 йилги рекорд даражадаги кўп кўкнори ҳосили ортидан БМТ янада кўп миқдорда сифати юқори, нархи эса паст героиннинг бозорларга, хусусан, Буюк Британияга ҳам етиб келишини башорат қилди. Бошқа шаҳарлар сингари Англия жануби-ғарбидаги Уэстон-супер-Мэр шаҳрида ҳам бир неча гиёҳвандлик реабилитация маркази бор. Лесли Чэндлер мана шу ерда наркоқарамлигидан даволанган ва янги ҳаёт бошлаган.\nМен икки марта ўлимдан қолганман. Кўп марта ортиқ доза қабул қилганман ва мўъжиза туфайлигина тирик қолганман.\nМенинг ҳаётимда жоним узилишига оз қолган ҳодисалар кўп бўлган. Бир марта балкондан йиқилиб тушганман. Ўзим қолишни хоҳламаган кўп жойларда ўз ихтиёримга қарши ушлаб туришган: қамоқхонада, руҳий шифохонада. Бир неча марта ўзимни ўлдиришга ҳаракат қилганман.\nГиёҳванд моддалар истеъмол қилишни 13 ёшимдан бошлаганман. Биринчи марта героинни 15 ёшимда синаб кўрдим. Ўшанда доим ёши мендан катталарнинг даврасида эдим. Улар героин истеъмол қилишар, мени ҳам наркотикка ўшалар ўргатган. Мен ўзимни кимгадир, нимагадир тегишли деб кўрмасдим. Ўзимни бирор бир нарсага боғлиқ ҳис қилмасдим.\nМен героин билан чекланиб қолганим йўқ. Бошқа тез таъсир қиладиган рекреацион наркотиклар, ЛСД "таъмини татиб кўрдим", наша ҳам чекдим. Буларнинг устига спиртли ичимликлар ҳам қўшилди. Воқеа-ҳодисалар тез ривожланиб кетди. Эрта оила қурдим ва кўп ўтмай ажрашдим. Ҳаётимдаги кўнгилсизликларнинг спирали тезлашди ва борган сари ёмонлашиб кетаверди.\nБир неча марта танамдаги токсинларни чиқариб ташлаш йўли билан гиёҳванд қарамликдан қутулишга ҳаракат қилдим. Ташлаш ҳаракатларим бир, узоғи билан икки ҳафта давом этар, яна хумор устун келарди. Ташлаш йўлида бир-икки ҳафталик кураш ва яна бангиликка қайтиш ҳаётимнинг одатий режимига айланиб қолди.\nНиҳоят, тўрт ярим йилча олдин Уэстонга келиб қолдим. 57 ёшда эдим. Ўз организмимга қанчалар жароҳат етказганимни кўриб турар эдим - юрагим электрокардиостимуляторга улаб қўйилган эди.\nУэстонда менга нисбатан муносабат бошқача бўлди. Мени наркоманлигим учун қоралашмас, ўғрилигимни юзимга солишмас эди. Ҳаётимда хуморимни босиш учун кўплаб марта жиноятга қўл урганман. Ҳозир етган ёшимдан болалигимга назар ташлайман ва нега ўз умримни хазон қилганим сабабини англашга уринаман. Бугунга келиб мен ўзимнинг кимлигимни ва нега бу аҳволга тушганимни яхши тушунаман.\nЁшинг ўтиб борган сари детоксикация(организмдан заҳарларни чиқариб юбориш) ҳам қийинлашиб борар экан. Ҳафталаб уйқу йўқ, қалтироқ ва терга ботиш. Бадандан токсинларни чиқариш вақти, бу жараён ниҳоясига етмаса керак, деб ўйлайсан. Йўқ, бир кун келиб тугар экан.\nБолаликда бирга ўсиб катта бўлган ва мен биладиган инсонлар билан қилган ишларимиз учун юзим шувут. Ўзимда уят ҳиссини сезаман. Даволанганим сайин бу ҳисдан қутулмоқдаман, аммо у ҳамон мен билан бирга. Ўйлайманки, бангилик ва алкоголизмдан буткул қутулишимга яна озгина бор. Булар ҳаммаси руҳий хасталикнинг ҳам бир қисмидир.\nКўчада инсонлар ичкилик ё гиёҳвандликка ружу қўйган кишига дуч келсалар, ундан ижирғанадилар, ўзларини четга олишга интиладилар. Ўша пайт бу киши роса ғазабнок ёхуд жиноят содир этаётган бўлиши мумкин. Кўпинча у ёрдамга муҳтож, заиф, бемор инсон эканини, у ўз қўрқуви ва оғриқлари ичида қийналаётганини атрофдагилар билмайдилар. Агар бу одамларнинг ҳам ичида ўзининг дарди борлигини англасак, уларга нисбатан ёмон қарашимизни ўзгартиришимиз мумкин.\nМенга ёрдам бергани умид бўлди. Умидки, бу мубталоликдан тоза қутулиб кетган инсонлар бор. Биз бангиликдан фориғ бўлганлар ҳақида кўпроқ маълумотга эга бўлсак, бошқаларнинг ҳам жамиятга қайтишига кўмак беришимиз мумкин.\nМен мактабларда бўлиб наркоманлик ҳақида суҳбатлашганман. Қайси ёшда гиёҳвандликка берилиш мумкинлигини англагандай бўлдим. Менинг ҳамма кўргуликларим 13 ёшимда бошланган ва ана шу ёшдаги болаларга эҳтиёт бўлиш керак.\nМактабларга бориб, ана шу ёшдаги ўқувчилар билан гаплашиш керак ва гиёҳвандлик хатарини тушунтириш муҳим, деган фикрдаман. Ҳозир мактаб ёшидагилар ўртасида ўз-ўзига шикаст етказиш ҳоллари кўпайган. Шунинг учун ҳам мактабларда болаларга наркомания, ўз танасига жароҳат етказиш, ўзини ўлдириш мавзуларида кўпроқ билим бериш ўта-ўта муҳим, деб ҳисоблайман.\nЛесли ҳозир университетда таҳсил олмоқда. У маслаҳатчи ёки тарбиячи бўлиб ишлаш истагида.\n2017 йилги афюн ҳосили жами қанчани ташкил этгани сал кейинроқ аниқ бўлади. Аммо унинг молиявий зарарлари ва инсонларга етказадиган жисмоний ва руҳий шикасти анча қимматга тушиши ҳозирданоқ аён.\nДизайн ва анимация\nАвлия Атрофий, Афғонистон\nФаранак Амидий, Эрон\nФунданур Ўзтур, Эфе Ўч, Туркия\nЛеони Робертсон, Буюк Британия\nShorthand да ясалган\nБарча фотосуратлар муаллифлик ҳуқуқига эга\nCopyright © 2019 Би-би-си. Bi-bi-si tashqi saytlar uchun mas’ul emas Tashqi saytlar linklariga munosabatimizga doir


Болалар ўйинчоқлари учун берилган рухсат\nТаъзим ва исроф нияти мавжуд бўлмаган ва юқорида санаб ўтилган шубҳаларга мазҳар бўлмаган хайкал турлари хакида Ислом дини ортикча чеклашликлан узок туриб, уларга рухсат берган. Масалан: Ёш болалар учун ўйинчок сифатида ясалган чақалок, мушук, арслон ва шунга ўхшаш ҳайвонларнинг нусхалари.\nМўминларининг онаси ҳазрати Ойиша разияллоҳу анҳо дейдики: "Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларида ёш қизчаларни ўйнатар эдим. Баьзан менга кичкина чақалоқларни олиб келар эдилар. Аммо улар Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам келганарида қўрқиб яшириниб олар эдилар. Менинг болалар билан ўйнашим Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васалламни хурсанд қиларди".\nБошқа бир ривоятга кўра пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам ҳазрати Ойиша разияллоҳу анҳо онамиздан (ўйинчоқ)га ишора қииб сўрадилар:\n- Бу нима?\n- Ўртадаглари-чи? -От.\n- Уларнинг устидаги нима?\n- Қанотли отми?\n- Эшитмаганмисиз, Сулаймон ибн Довуднинг қанотли отлари бор эди. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам буни эшитиб кулиб юбордилар (Абу Довуд).\nҲадисда бахс этилган кизлар ёш болалар ўйнайдиган кўғирчоклар эди. Зеро, хазрати Ойиша пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам билан энди турмуш қилган бўлиб ҳали ёш қизча эдилар.\nШавканий бу ҳадис хусусида шундай дейди: "Бунда болаларнинг қўғирчоқлар билан ўйнашлари жоиз эканлигига далил бор".\nИмом Моликнинг фикрича кишининг фарзанди учун бундай ўйинчоқлар олиши макруҳ хисобланади.\nҚози Иёз бу хусусда: "Ёш болаларнинг қўғирчоқлар билан ўйнашига рухсат бор", - дейди. Ҳалво ва бошка ширинликлардан қилиниб байрам кунлари сотиладиган ва ейиладиган ҳайкалча ва шакилларга хам рухсат бор, уларнинг ҳукми болаларнинг қўғирчоқлари ҳукми сингаридир.\nЮсуф Қаразовийнинг “Исломда ҳалол ва ҳаром” китоби асосида


Иброҳим ҲОЖИЕВ: Изчил изланишларнинг беқиёс самаралари\n...Соғлиқни сақлаш масаласи ҳар бир одамнинг кундалик ҳаётига тўғридан-тўғри даҳлдор бўлиб, бу борадаги муаммолар аҳолининг саломатлигига, охир-оқибатда жамиятнинг ижтимоий кайфиятига, халқнинг давлатга, ҳукуматга бўлган ишончига, ҳеч шубҳасиз, энг кучли таъсир кўрсатадиган соҳадир, деган эди муҳтарам Президентимиз.\nДавлатимиз раҳбарининг ташаббуси билан соҳада кечаётган изчил ислоҳотлар пировардида тиббиётимиз тобора тараққий этиб, аҳолига кўрсатилаётган тиббий хизматларнинг сифати янада ошмоқда. Буни биргина Наманган вилояти мисолида ҳам яққол кўриш мумкин. Соғлиқни сақлаш тизимида амалга оширилаётган янгиланишлардан аҳоли мамнун.\nТаъкидлаш жоиз, касалликни даволашдан кўра унинг олдини олиш бўйича амалга оширилаётган тадбирлар кўлами тобора кенгайиб бормоқда. Бу ўринда фуқаролар жисмоний фаоллигини кучайтириш диққат марказида турибди. Вилоятда жорий йил март ойидан мунтазам йўлга қўйилган спорт-соғломлаштириш ҳаракатининг ташкилотчилари тиббиёт ходимларидир. Ҳафтанинг ҳар шанба куни юриш, югуриш, велосипедда сайр, гимнастика машқлари билан бир қаторда стол тенниси, шахмат-шашка, волейбол мусобақалари ўтказиш одат тусига кирди. Баъзи кунлари тадбирларда 60-80 минг киши қатнашаётганлиги, уларнинг аксариятини ёшлар ташкил этаётганлиги эътиборга моликдир. Жисмоний фаолликка ундаш билан аҳолининг соғлом турмуш тарзи, соғлом овқатланиш, ОИТС ва бошқа касалликлардан сақланиш бўйича тушунчаси ҳам бойитилмоқда.\nЭътиборлиси, Наманган вилоятида тиббиёт муассасаларининг моддий-техник имкониятларини ривожлантиришга қаратилган ишлар ҳам диққатга сазовор. Кейинги йилларда Инвестиция дастури асосида қайта қурилаётган ва реконструкциядан чиқарилаётган тиббиёт масканлари сони ортиб бораётир. Жумладан, янги барпо этилаётган поликлиника ва шифохоналар нафақат замонавий лойиҳаларни ўзида мужассам этяпти, балки даволаш-диагностика ишлари сифатини янги босқичга кўтариш имконини бермоқда. Наманган шаҳрида қад ростлаган 14-оилавий поликлиникаси биноси фикримиз далилидир. Уч қаватли, 250 қатновга мўлжалланган кўркам ва шинам тиббиёт муассасасида аҳолига бирламчи тиббий хизмат кўрсатиш имкониятлари бугунги давр талабларига ҳамоҳангдир. Унинг қурилишига давлат бюджетидан салкам 5 миллиард сўмга яқин маблағ йўналтирилганлиги ҳам замонавий тиббиёт маскани салоҳияти юқори эканлигидин далолат бериб турибди. Хизмат кўрсатиш сифат ва самарадорлиги эса ибрат қилиб кўрсатишга арзирли, хатто яқин орада “Электрон поликлика” фаолият кўрсата бошлайди.\nШу ўринда вилоят тиббиётида ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш масаласига устувор аҳамият берилаётганлигини алоҳида эътироф этиш керак. Зеро, соғлиқни сақлашнинг эртанги кунини бу йўналишсиз тасаввур қилиб бўлмайди. Бугунги кунга келиб, Уйчи, Учқўрғон, Норин, Янгиқўрғон, Чортоқ, Наманган туманларидаги кўп тармоқли марказий поликлиникалар, Чуст тумани Каркидон қишлоғидаги 45-оила поликлиникаси мазкур хизматлардан аҳоли кенг фойдаланмоқда. Яна бир янгилик – Наманган шаҳар марказий шифохонаси, 1-шаҳар шифохонаси ва вилоят кардиология марказида “Меддата” ахборатлашган тизим ишлаб турибди. Вилоятда тиббиётнинг хусусий тармоғи ҳам ривожланиб боряпти. Ўтган йилнинг ўзида улар сони 321 тага кўпайди. “Ойдин шифо”, “Анамед” каби нуфузли хусусий тиббиёт масканларида жорий қилинаётган инновациялар, замонавий технологиялар татбиқ этилаяпти.\nСоҳани малакали кадрлар билан таъминлаш ишлари ҳам тизимли олиб борилмоқда. Таъкидлаш жоиз, тиббиёт олийгоҳлари битирувчиларининг катта бир отряди ишга қабул қилинди, Россия Федерациясининг Урал тиббиёт университетининг Наманган филиали жорий йилдан дастлабки талабаларни қабул қилади. Йилига 100 нафардан зиёд мутахассисларнинг вилоятда тайёрланиши кўзда тутилмоқда. Тизимда ишлаб турган шифокорларнинг малакасини оширишда хориж тажрибасига таянилмоқда. Россия Федерацияси, Хитой, Англия, Ҳиндистон ва бошқа давлатларнинг нуфузли клиникаларида маҳоратини оширган мутахассислар бунинг ёрқин далилидир.\nСоғлиқни сақлаш соҳасида олиб борилаётган ислоҳотлар, тизим фаолиятидаги янгиланиш жараёнлари, аҳоли тиббий маданиятини юксалтиришда оммавий ахборот воситаларининг имкониятларидан кенг фойдаланишга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Телевидение, радио, босма даврий нашрлар, ижтимоий тармоқлар билан ҳамкорликда олиб борилаётган ишлар боис фуқароларнинг янгилик ҳамда долзарб вазифалардан хабардорлик даражаси ортмоқда. Бинобарин, Наманган вилоят телевидениесининг ҳар шанба куни бир соат давомида тўғридан-тўғри эфирга узатилаётган “Юзма-юз” кўсатувини бутун водий аҳли томоша қилмоқда. Одамлар турли касалликлар профилактикаси бўйича нафақат маълумот, балки ўзларини қизиқтирган саволлар юзасидан мутахассислардан тўлақонли жавоблар олишмоқда.\nНаманган вилоят соғлиқни сақлаш бошқармаси муассислигидаги газета ва журналлар, уларнинг интернетдаги веб-сайтлари, “Salomatlik saboqlari” ва “Наманган патронаж ҳамширалари” телеграм каналлари ҳам тиббий ахборот маконига айланган. Салкам 6 минг ўқувчиси бор “Salomatlik saboqlari” соғлом ҳаёт, соғлом овқатланиш, саломатликни мустаҳкамлаш тарғиботчиси сифатида мухлислар эътиборини қозонаётган бўлса, “Наманган патронаж ҳамширалари” телеграм канали патронаж ҳамшираларининг амалий йўриқчисига айланган.\nЗамон талаблари, аҳоли эҳтиёжларига мос равишда тиббий хизматни такомиллаштириш мақсадидаги интилишлар бардавомдир. Шу кунларда Наманган шаҳар ва Янгиқўрғон туманлари тиббиёт бирлашмалари тизимидаги шифохона, поликлиника, ва ҚВПларни намунали тиббиёт муассасасига айлантириш борасидаги изланишлар жадал олиб борилмоқда.\nХулоса қилиб айтганда, соҳада олиб борилаётган кенг кўламли ишлар аҳолига бирламчи тиббий хизмат кўрсатишнинг сифатини янада ошириш, соҳани малакали кадрлар билан таъминлашда муҳим омил бўлади.\nКўришлар сони: 1266


Ислом ниқоби остида сохта жамоат-фирқа ташкил қилиш - Musulmonlar\nИслом ниқоби остида сохта жамоат-фирқа ташкил қилиш\nИслом ниқоби остида янги-сохта жамоат ташкил қилиш\nДıндор бир инсонни ғойри инсоний сифатлар ва бошқаларда бўлмаган хусусиятлар билан мақтаб таърифланса, унинг атрофида инсонларни жамлаш жуда осон бўлади. Уни Аллоҳга яқин бир авлиё деб гап тарқатиб, инсонларга шафоатчи ва ёрдамчи бўла олади деб, инсонларни аста секин уни Аллоҳ билан ўзлари ўртасида воситачи қилиб олишига ҳаракат қилишади. Сўнгра, ўз қўллари билан ёзган афсонавий ва ўта ҳиссиётли китобларни, бу Аллоҳдан келган илҳомлар ёки бу Аллоҳга алоқадор бўлган сирлар деб, ўша китобларни Мусулмонларнинг қўлига тутқазадилар. Аста секин ўша авлиё деб тарифланган киши ҳақида янада кўпроқ кароматлар тўқиб чиқаришади ва кимки у авлиёни этагини ушламаса нажот топа олмайди деб инсонларни онгига уқтиришга уринишади.\nКатолик Черкови худди шундай усулда барқо қилинган бир жамоатдир. Черков билан Масжидни анча фарқи боқ. Масжид бир ибодат еридир. Аммо Черковни жонли бир борлиқ – Исонинг сирли бадани ва иерархик бир жамоат деб билишади.Уларга кўра Черков ягонадир, муқаддасдир ва Католикдир. Черковнинг ягона бир Робби ва ягона бир имони бор. Ягона бир Вафтиздан туғилади, ягона мақсадда ягона бир руҳ тарафидан жонлантирилган ягона бир бадандир.  Католик Черкови бутун инсониятни Исонинг руҳи соясидаги яхшиликлар билан бир орага жамлашга уринмоқда. Католикларни “ Дин анъанадир” деган махсус китоблари бор. У китобга Муқаддас Руҳ орқали яъни ваҳий йўли билан улашганини айтишади. Уни Таврот ва Инжил олинган жойдан олинган деб билганлари учун, унга ҳам ҳудди Таврот ва Инжилга ҳурмат қилгандек ҳурмат қилиб муқаддаслашади. \nКатоликларнинг асосий шиори шудир: “Католик Черковига кирмаганлар нажот топмайдилар.”\nНурчи жамоати ҳам айни юқоридагидек бир хил мафкура асосида ташкиллаштирилган. Саид Нурсига ғойри инсоний хусусиятлар нисбат этилиб, уни мужаддид, маҳди, кутилган Исо ва Ғовси Азам экани, бирлик мақомида экани, Ҳқиқати Муҳаммадийя унда тажалли этгани ва нурчиларга шафоат этиши такидлангани, сўнгра бутун Рисолаи Нурларга муқаддаслик мақоми берилгани ва нажот топувчилар фақатгина Нур жамоати аъзоларигина бўлишини айтишган. Шундай қилиб, Китоби, раҳбари ва номи бошқа бўлган дин номи остида янгича бир жамоат ташкил топган. Келгусида мақолаларимизда ўша Нур жамоасининг иддаолари билан танишиб чиқамиз.\n Иерархик – Пастдан юқорига навбати билан юксалган мақом ва мартаба дегани. Черковда Пападан тортиб то энг қуйи табақадаги хизматчисигача бўлган шахслар тўплами.\n Католик Черкови Дин ва Аҳлоқ Меъёри, пар. 779.\n Католик Черкови Дин ва Аҳлоқ Меъёри, пар. 846.\n Католик Черкови Дин ва Аҳлоқ Меъёри, пар. 866.\n Католик Черкови Дин ва Аҳлоқ Меъёри, пар. 831.\n Католик Черкови Дин ва Аҳлоқ Меъёри, пар.7782.\nНур жамоати Турли жамоатлар Фирқаланиш\nДиний жамоа ташкил қилиш (Саид Нурсининг сохта хусусиятлари)\nИкки мусулмоннинг тавҳид ҳақидаги баҳси


Ўзбекистондан мухолифатнинг сўнгги лидери ҳам чиқиб кетди « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nЎзбекистондан мухолифатнинг сўнгги лидери ҳам чиқиб кетди\nДеярли ҳеч қандай садо чиқмаётган Ўзбекистондаги мухолиф партия лидери Нигора Ҳидоятова ҳам қочиб кетганидан кейин, Ўзбекистон яна ҳам сукунат ичига кирди. Мамлакатда қолган оз сонли лидерлардан бири бўлган Ҳидоятова, ҳукуматни йиқитишга ҳаракат қилиш айбловини юкламоқчи эканлигини тушунгач, ватанини тарк этди.\n27 July 2012 - 11:20\nДеярли ҳеч қандай садо чиқмаётган Ўзбекистондаги мухолиф партия лидери Нигора Ҳидоятова ҳам қочиб кетганидан кейин, Ўзбекистон яна ҳам сукунат ичига кирди.\nМамлакатда қолган оз сонли лидерлардан бири бўлган Ҳидоятова, ҳукуматни йиқитишга ҳаракат қилиш айбловини юкламоқчи эканлигини тушунгач, ватанини тарк этди.\nРўйхатга олинмаган муҳолиф “Озод Деҳқонлар” партиясининг лидери Нигора Ҳидоятова учинчи ўлкага келишидан кейин Озодлик Радиосининг Ўзбек хизматига интервью берди. Хавфсизлик нуқтаи назаридан, бу ўлка номини сир сақланмоқда.\n“Мен Ўзбекистонни 13 июлда тарк этдим, чунки хатар ичида эдим. Охирги пайт мен гувоҳ сифатида 15 маротаба терговга чақиртирилдим. Лекин 16-марта мен судланувчи сифатида чақиртирилдим. Бу менга айблов қўйишларини билдирар эди. Менга чақирув қоғозини олиб келган одам адвокат билан келишимни таъкидлаб ўтди, – дейди Ҳидоятова.\nНигора Ҳидоятованинг айтишича, тергов давомида давлат вакиллари уни ноқонуний ташкилот тузишда ва конституцион тузуни ағдаришда айблашмоқчи эканликларини билдиришди. “Бу ўзининг орқасидан энг оғир жазоларни олиб келадиган жиддий тарздаги айбловлардир ва бир маротаба айдор деб топилган ва қамалган инсон ҳеч қандай амнистия эвазига ҳам қутула олмайди” дейди Ҳидоятова.\nҲидоятова, давлат вакиллари унга қарши гувоҳлик берадиган уч киши билан юзлаштирганида, кетиш қарорига келган. Бунинг устига Ҳидоятова улардан иккитаси таниш ва учинчиси, унинг ифодасига кўра Тожикистонлик ўзбек эса, унга нотаниш эди. Бу инсон Ҳидоятовани Истанбулда бошқа муҳолифат лидерлари билан кўришганини ва улар билан Тошкентдаги ҳукуматни гўёки йўқ қилиш режаларини тузаётганлигига гувоҳлик берган.\n“Гувоҳ қиёфасида келганлар яна менинг бу режадаги ролим – давлатни ағдариш учун АҚШ давлатидан келадиган маблағ билан таъминлаш эканлигини айтиб ўтишди” дейди Нигора Ҳидоятова.\nЎз ихтиёрига кўра сургунлик\n“Мен бунинг оқибати нима бўлишини билар эдим. Агар Ўзбекистонда қолган тақдиримда қамоқ жазосидан қутулишим амримаҳол эди” дея таъкидлайди Нигора.\n48 ёшли, вояга етган икки фарзанд онаси, бошқа муҳолифат лидерларининг фаолиятини кузатиб боришини ва ўз ихтиёрига кўра сургунликни танлашга қарор қилган.\nМаълумотига кўра, Тарихчи бўлган лидер “Озод Деҳқонлар” партиясини 2003 йилида қурди. Давлат бу партияни рўйхатга олишдан бош тортди ва унинг аъзолари 2004 йилда ҳукумат сайловлари арафасида рўйхатдан ўтиш ҳуқуқидан маҳрум этилдилар. Оқибатда “Озод Деҳқонлар” партияси сайлов бойкотлари жараёнида бошқа муҳолифа партиялари бўлган “Эрк” ва “Бирлик” ёнидан ўрин олди, Нигора Ҳидоятова эса демократия учун курашишга давом этишга аҳд қилган.\nЎшандан кейин у Ўзбекистон республикаси президенти Ислом Каримовнинг аёвсиз диктатор режими остида яшаётган муҳолиф жамиятнинг кам сонли ва кучли овози унвонига эришди.\nУнинг исми, Тошкент ҳукуматини қоралаётган чет эл ОАВда ёритилди. Ўзбекистоннинг ўзида эса Ҳидоятова ва унинг тарафдорларига, давлат тарафидан бошқарилаётган ОАВда чиқиш таъқиқланган.\nҲидоятовлар оиласи учун сиёсий ҳаракат, айблов ва ҳибс янгилик эмас. Унинг синглиси Нодира икки маротаба ҳибсга олинган. Унга қўйилган айбловлар сиёсий мақсадларга асосланган, деб таъкидлашади инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари. “Серқуёш Ўзбекистон” муҳолифат алянси аъзоси бўлган Нодира ҳукуматни Андижондаги 2005 йил қатлиоми учун қоралагани сабабли 10 йил қамоқ жазосига тортилган. У муддатидан олдин озод қилинган, аммо хорижга чиқиш таъқиқланган.\nҲидоятованинг отаси Гого Ҳидоятов машҳур тарихчи ва мактаб тарих дарсликлари қаторида кўплаб асарларнинг муаллифидир. Унинг буваси ва бувиси Аброр Ҳидоятов ва Сора Эшонтураева машҳур актёрлар бўлган ва Ўзбекистонда уларнинг исми халқ орасида таниқли.\nБир пайтлар Гого Ҳидоятов қизи Нодиранинг қамоқ жазосига ҳукм этилганига доир шундай сўзларни айтиб ўтганди: “Бир кун келиб у ғалаба қозонади, худди Нелсон Манделла каби”.\nozodlik.org дан таржима


Фарғона ҳокими 16 юртдоши Ақтўбеда ўлган тошлоқликларни "ҳароми", деб сўкди\n19 январ 2022, Тошкент вақти: 16:56\nФарғона вилояти ҳокими Шуҳрат Ғаниев\nФарғона вилояти ҳокими Шуҳрат Ғаниев 23 январь куни ўтказган селектор йиғилишида Тошлоқ туман аҳолисини ҳақорат қилди. Ҳокимнинг айтишича, 16 нафар тошлоқлик Ақтўбеда ҳалок бўлиб, Фарғона вилоятини шарманда қилган. Шуҳрат Ғаниевнинг йиғилишда айтган гаплари аудиоёзуви ижтимоий тармоқларда тарқаб кетди.\nОзодлик суҳбатлашган тошлоқлик маҳалла оқсоқоли ва ўқитувчи ҳокимнинг бу ҳақоратидан одамлар жуда дарғазаб бўлганини айтди.\nВилоят ҳокими Шуҳрат Ғаниев бу ҳақда Озодлик билан суҳбатлашишдан бош тортди.\nФарғона вилоят ҳокими 23 январда ўтказган селектор йиғилишида барча туманлар ҳокимликлари мулозимлари, корхона-ташкилотлар раҳбарлари, маҳалла оқсоқоллари қатнашган.\nИжтимоий тармоқларда тарқаган қарийб беш минутлик аудиоёзувда, Ақтўбе фожиасида ҳалок бўлган 16 нафар тошлоқликлар ҳақида гап боради ва ҳоким ўлганлар оилаларига ҳомийлик қилишга мажбур бўлганини миннат қилади:\n“Эшитиб қўйинглар, тошлоқликлар! Яна бечора вилоятликлар 80 миллион сўм ҳомийлик қилишга мажбур бўлди. Ҳар бири учун 5 миллион сўмдан. Буни таъна қилиш учун гапираётганим йўқ”, дейди Шуҳрат Ғаниев.\nЙиғилишда вилоят ҳокими Тошлоқ туман аҳолисини Фарғона вилоятини республикада шарманда қилишда айблаган. Ҳоким ўз айбловларини қўпол сўзлар билан ифодалаб, тошлоқликларни Ҳаж зиёратига боришдан маҳрум қилган:\n“Қамариддин Абдуфаттоҳовичга (диний ишлар ва МФЙлар иши бўйича ҳоким ўринбосари - таҳририят)ҳам айтдим,Тошлоқдан биронта Ҳажга бормайди. Биронтаси Ҳажга бормайди, Ҳаж сафарига биронтаси бормайди! Тиригиям бормайди, бошқасиям бормайди. Тошлоқликларнинг биронтаси Ҳаж сафарига бормайди, тиригиям бормайди, отасиям бормайди”, дея бақирган ҳоким.\nШундан сўнг, ҳоким Қамариддин Абдуфаттоҳовичга “биронтаси ҳам Тошлоқдан ҳажга бормаслигини” қайта-қайта таъкидлайди у эса фақат, “тушунарли” деган жавоб билан чекланади.\nРоссияга йўл олган йигитларнинг ўлимида уларга иш топиб беролмаган ҳокимиятни эмас, балки тошлоқликларни айблаган ҳоким, қаттиқ ҳақоратга ўтади:\n“Иккита-учтадан хотин қилганиям Тошлоқдан, шаръий никоҳ ўқиб берган мулласи ҳам Тошлоқдан, хотинларни қўйвориб, болfлар билан етим қилиб, алимент тўламай юрганиям Тошлоқда. Падаринга лаънат, сан тошлоқликларни, бир жойинг йўқ бўп кетган бўлса. ...ни юлиб олиш керак, Тошлоқдагиларни. Ҳокимдан бошлаб, ҳоромиларни. Бутун вилоятга шарманда қилиб, республикага, вилоятни шарманда қилган. Бозорни устидан ёзадиганларам Тошлоқда, бозорда бир-бирини эшак минди ўйнайдиганларам Тошлоқда”, деган Шуҳрат Ғаниев туман ҳокими Ҳалимжон Умаровга ишдан бўшашни таклиф қилади:\n“Қўлингдан келмаса, ҳозир чиқиб кет залдан. Ҳоким бўлиб ўтирмасдан. Мард бўлсанг, шундай чиқиб кет”, дейди вилоят ҳокими.\nҲоким вилоят "Дарё-транс" ташкилоти раҳбарига инспекторлар билан бирга юриб, Россияга кетаётганларни овлашни буюради:\n"Вилоят Автодарёси, сиз ҳам Тошлоқдан чиққансиз оғайни, ман билмиман, мана вилоятда киракашлар борку, ўн мингта рўйхатда тургани бор, бошқаси бор, бошқаси бор. Тошкентга қатнаётгани бор. Тушунтиролдимми, булар ҳаммаси мошинада кетган. Поездда ҳам кетмаган, самолётда ҳам кетмаган. Бизда точкаларимиз бор. ГАИни раҳбари Раҳматжон Тошназарович билан бирга юриб, ҳар битта стоянкада, ўзи россияга кетаётган маълум бўлади. Қўлида юки катта бўлади", дейди вилоят ҳокими Шуҳрат Ғаниев.\nҲоким тошлоқликларнинг 2005 йилда митинг қилганини ҳам эслаб ўтган.\n“Митинг қилган ҳам шулар бўлади, 2005 йилда Ҳақир деган жойда ички ишлар ходимларига тош отиб, қувган шулар бўлади, шу ҳоромилар”, дейди ҳоким.\nҲоким Ҳақир қишлоғи аҳолиси қайси нима учун митинг қилганини изоҳламаган. Озодлик билан гаплашган тошлоқлик ўқитувчилардан бирининг айтишича, Ҳақир қишлоғи тумандаги ижтимоий ҳолати жуда ҳам ёмон бўлган қишлоқлардан бири:\n"Ҳақир қишлоғи жудаям оғир шароитда яшайди, деярли ҳамма ишсиз. Ичимлик суви йўқ. Ўзи туманда ичимлик сув муаммо, фақат икки жойда бор, у ҳам бўлса 80 фоиз талабга жавоб беради, холос. Ҳақирликлар ўз ҳаққи учун талашадиган, адолатсизликни қабул қилмайдиган халқ. Шунинг учун у ерда кўп норозилик чиқишлари бўлиб туради. 2005 йилда ҳам шундай воқеа бўлган бўлса керак", деди ўқитувчи.\nОзодлик Тошлоқ тумани ҳокими Ҳалимжон Умаров билан боғланди, аммо ҳоким бу мавзуда гаплашишни истамади.\nОзодлик Фарғона вилояти ҳокими Шуҳрат Ғаниев билан ҳам боғланди. Аммо, мухбир ўзини таништириши билан ҳоким алоқани узиб қўйди.\nТошлоқ туманидаги исми сир қолишини сўраган ҳокимият мулозимларидан бири Озодлик билан суҳбатда, вилоят ҳокимининг селектор мажлисида қатнашганини айтар экан, унинг ҳақоратларидан тошлоқликлар ниҳоятда ғазабга келганини айтди:\n“Мен ҳам шу мажлисда бор эдим. Ҳокимнинг бу айтганлари, энди, ҳаддан ташқари бўлди. Ҳалокатда ўлган йигитларимизга бутун Тошлоқ аза тутди. Бу уларнинг тақдирида бор экан. Лекин, ҳоким ўз айбини ёпиш баҳонасида, тошлоқликларни "ҳароми, падарингга лаънат" деб сўкинишидан ҳамманинг қони қайнаб кетди. Лекин ҳеч ким чиқиб гапиролмади. Чунки, гапирса ишидан ҳам кетади, бир балога ҳам йўлиқади. Ҳокимнинг айтишича, бу йигитларни кимдир йиғиб олиб кетган. Лекин, уларни ҳеч ким йиғмаган, ўзлари бориб келиб юришган. Иш йўқлигидан ўзлари кетишган. Президентимиз айтдику, "биз гуноҳкормиз бунга", деб. Шуҳрат Ғаниев эса, шундай оғир ва мусибатли кунда бутун Тошлоқ халқини ҳақорат қилди. Агар президент қулоғи кар, кўзи кўр бўлмаса бу ҳокимга муносиб жазо бериши керак”, деди ҳокимлик мулозими.\nТошлоқ туманида яшайдиган пенсионер ўқитувчилардан бирининг Озодликка айтишича, вилоят ҳокими ўзининг айбини бошқаларга юкламоқда:\n- Аслида, бунда вилоят ҳокимининг айби бор. Сабаби, иш ўринларини яратиб беролмаган бу одам. Раҳбарлар ҳозир ўзим бўлсам, ўзим яшасам бўлди, деяпти. Халқ билан иши йўқ. Агар ҳоким маданиятли одам бўлганда эди, бутун халқни ҳақорат қилмас эди. Бутун туман халқи ҳароми эмишу, у яхши эканми? Беш километрга газни шундай уйига тортиб келгану, Марғилоннинг халқига бермай, бир ўзи ёқяпти. Шу яхши одамми? Энг ёмони ҳам аслида ўзи, дейди пенсиядаги ўқитувчилардан бири.\nШуҳрат Ғаниев 2011 йилнинг 7 ноябрида Фарғона вилояти ҳокими этиб тайинланган.\nОзодлик бу ҳокимнинг ғайриқонуний ишлари, сўконғич ва зўравонлиги ҳақида бир неча бор хабар берган.\n2014 йилнинг сентябрида Фарғона вилояти ҳокими дўконлари бузилишига қарши чиққан тадбиркорларни “пешонангдан отаман” деб дағдаға қилган эди.\nФарғона вилоят ҳокими Шуҳрат Ғаниев 2016 йилнинг 20 июлида маҳаллий тиббиёт мулозимлари билан йиғилиш ўтказиб, уларни "б... еган", "чўчқа" деб ҳақорат қилган ва “Манга қолса, ҳаммангнинг каллангни сапчадай узиб ташлайман!”, деган эди.\n2016 йилнинг ноябрида Фарғона вилояти, Фурқат туманида фермерлик қилаётган 70 яшар ногирон фермер Очил Бегматов вилоят ҳокими уни мажлисда камситганидан Озодликка арз қилган эди. Фермернинг айтишича, вилоят ҳокимининг ўзи уни Учкўприк туманида ўтказилган йиғилишга таклиф қилган, аммо мажлис бошланишидан аввал уни сенсираб мажлисдан ҳайдаб чиқарган.\nЎтган йилнинг апрель ойидаФарғона вилояти Риштон туманида яшайдиган 37 яшар халқаро тоифадаги ошпаз Шерзод Мадаминов ҳукумат ошхоналарида меҳнат қилиш учун иш сўраб 1 апрель куни вилоят ҳокими Шуҳрат Ғаниев иштирок этган туман ҳокимлигидаги халқ қабулхонасига мурожаат қилган эди. Ошпазнинг иддао қилишича, вилоят ҳокими Шуҳрат Ғаниев соқол қўйгани учун уни кўпчиликнинг олдида камситган ва ҳақорат қилган.\nШарҳларни кўринг (118)


“Қўллаб-қувватлов учун барча ватандошларга улкан миннатдорчилик билдираман!..”\nСуҳбат 24 сентябр 2020 151\nАмерика Қўшма Штатлардаги ҳамюртимиз Достонбек Тоиров билан суҳбат\nЯқинда ижтимоий тармоқлар орқали ўзбекистонлик ёш дастурчи йигит Достонбек Тоировнинг АҚШдаги йирик компания – “Morgan Stanley” ширкатида амалиёт ўташни бошлагани, компания маъмурияти томонидан амалиётнинг илк кунида Достонбекка кутилмаган совға тайёрлангани ҳақидаги хабарлар тарқалди. Унга кўра, Ню-Ёркнинг машҳур Таймс скверидаги улкан пешлавҳада ўзбекистонлик мутахассиснинг исм-шарифи ва сурати эълон қилинган.\nКўп сонли қизиқувчилар истакларига биноан океан ортидаги ёш қаҳрамонимиз билан суҳбатлашдик. Достонбек ҳозирги кунда АҚШнинг Кентукки штатидаги Береа коллежи 4 босчиқида таҳсил олади.\n— Достонбек суҳбатимиз аввалида ўзингиз ҳақингизда сўзлаб берсангиз?\n— Мен 1998 йил Андижон вилояти Хўжаобод туманидан туғилганман. Ота-онам биз фарзандларнинг таълим ва тарбиямизга алоҳида эътибор қаратишган. Шу боис, 6 ёшимдан Андижон шаҳридаги 34 давлат ихтисослаштирилган мактабида ўқидим. Мактаб даврида ҳам уларнинг фанларни яхши ўзлаштиришимга нисбатан эътибори кучли эди. Ўқишга бўлган кучли қизиқишим, ота-онам ва устозларимнинг билим борасидаги кўмаги сабаб мактабни имтиёзли шаҳодатнома билан тамомладим. Сўнг Андижон давлат университети қошидаги 5 сонли академик лицейда таҳсил олдим. Ҳозирда Кентуккий штатидаги Береа коллежининг 4 йиллик бакалавр даражасини берувчи Компьютер ва ахборот фанлари, математика ва бизнес бошқаруви соҳалари бўйича тўлиқ грант асосида таълимни давом эттиряпман.\n— Яқинда эришган ютуғингиз ижтимоий тармоқларда анча илиқ кутиб олинди. Амалиётга қабул қилиниш жараёни ўзи қандай кечди?\n— Кичик бўлсада, эришган муваффақиятим ватандошларимиз томонидан илиқ кутиб олинганидан бағоятда хурсанд бўлдим. Ҳалигача, қўнғироқ ва ижтимоий тармоқлар орқали юртдошларимиздан табрик хабарлари келиб турибди. Очиғи, бу ўзга юртда, мусофирчиликда мен учун катта далда бўлди, деб айта оламан. Фурсатдан фойдаланиб, қувончимга шерик бўлган барчага алоҳида миннатдорчилик билдирмоқчиман.\nСаволингизга тўхталадиган бўлсам, “Morgan Stanley”га қабул қилиниш жараёни “Red Hat” компаниясида амалиёт ишимни якунлашга яқин бошлаганман. Яъни, “Morgan Stanley”да ишлайдиган танишим билан боғланиб тавсиянома олганман. Аризани топширганимдан бир ой ўтиб мени уларнинг Нью-Йоркдаги бош офисига интервьюга чақиришди. Интервьюда ширкатнинг икки вакили билан техникавий, хулқий ва шу каби бошқа мавзуларда савол-жавоб бўлди. Кейин бир ҳафта ўтиб, интервьюдан муваффиятли ўтганим тўғрисида қўнғироқ қилишда. Шу тариқа “Morgan Stanley”да амалиётни бошладим.


Эстонияда йиғим-теримга ўқувчиларни юбориш таклиф қилинмоқда\n28.04.2020 16:36 0 1784\nЭстония қишлоқ хўжалиги вазири Арво Аллер қишлоқ хўжалиги ишларига мактаб ўқувчиларини юборишни таклиф қилди. Бу ҳақда у «ERR»га берган интервьюсида айтиб ўтган.\n«Йиғим-теримга ким боради? Буни ўз кучимиз билан уддалашга ҳаракат қиламиз, гимназия, мактаб ўқувчилари, талабаларни жалб қиламиз. Барча имкониятлардан фойдаланиш керак», — деди у.\nВазирнинг фикрича, гимназия ўқувчилари ҳамиша қишлоқ хўжалигига — картошка ёки карам йиғишга ёрдам бериши зарур. Чунки жисмоний юклама ўсмирлар учун фойдали. Фақат қишлоқ хўжалиги ишлари билан ўқув жараёни ўртасида муроса бўлиши керак.\nўқувчи қишлоқ хўжалиги Эстония\nИқтисодиёт 02/07, 23:32


Суперлига клублари маркетинг ва матбуот хизмати ҳодимлари учун семинар ўтказилди - "Насаф" ФК расмий веб-сайти\n06 Jul 2018 Янгиликлар, ЎзПФЛ янгиликлари\nЖорий йилги мавсумдан бошлаб Ўзбекистон миллий чемпионати бутунлай ўзгача тартибда ўтказилмоқда. Тарихда илк марта чемпионатимиз титул ҳомийга эга бўлди. Қолаверса, Суперлига учрашувлари олдинги мавсумлар билан солиштирганда ташкилий жиҳатдан анча юқори даражада ўтказилмоқда, ўйинлар телевидение орқали кенг кўламда эфирга узатилмоқда.\nЎз ривожланиш тарихида янги босқични бошлаб олган Ўзбекистон Профессионал футбол лигаси янада янги лойиҳалар устида иш олиб бормоқда. Хусусан, лига ва клубларнинг ҳомийлар билан яқиндан ишлаши ва ўйинларнинг имкон қадар кенгроқ ёритилишини таъминлаш мақсадида бугун ЎФА биносида Суперлига клублари маркетинг ҳамда матбуот хизмати бўлими ҳодимлари учун семинар ташкил этилди. Унда клубларнинг реклама ҳамда маркетинг соҳасида иш фаолиятини янада яхшилаш, ҳар бир клубнинг ҳомий ҳамда ҳамкорлар билан шартномалар имзолаш орқали ўз ҳаражатларини қоплаш, даромад олиши бўйича таклиф ва тавсиялар берилди. Шунингдек, интернетда MYCUJOOTVплатформасида Суперлига учрашувларини трансляция қилишда қандай жиҳатларга эътибор қаратилиши лозимлиги тушунтирилди.\nҚолаверса, PEPSI Суперлига ўйинларининг матбуот томонидан ёритилишида замонавий ижтимоий тармоқлардан кенг фойдаланиш бўйича аниқ тавсиялар берилди.


Нега ўзбек-хитой вакцинасининг иккинчи ва учинчи дозалари билан эмлаш вақтинча тўхтатилди - 09.08.2021, Sputnik Ўзбекистон\nНега ўзбек-хитой вакцинасининг иккинчи ва учинчи дозалари билан эмлаш вақтинча тўхтатилди\nТаъкидланишича, имкон қадар кўпроқ одамни эмлаш ва қисман иммунитет шакллантириш мақсадида ҳозирча биринчи дозани қўллашга қарор қилинган. 09.08.2021, Sputnik Ўзбекистон\nТОШКЕНТ, 9 авг — Sputnik. Ижтимоий тармоқларда жорий йил 9 августдан бошлаб Ўзбекистонда ZF-UZ-VAC-2001 ўзбек-хитой вакцинасининг иккинчи ва учинчи дозалари билан эмлаш 1 ҳафта муддатга вақтинча тўхтатилгани ҳақида хабарлар тарқалди.Ушбу ҳолатга Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизмати бошлиғи ўринбосари Нурмат Отабеков ойдинлик киритди.Унинг сўзларига кўра, дунё ҳамжамиятида вакциналарга эҳтиёж кескин ортиб бормоқда. Ўзбекистонда ҳам ҳар куни 350-400 минг доза вакцинадан фойдаланиляпти.Сўнгги маълумотларга кўра, Ўзбекистонда коронавирусга қарши 1,3 миллиондан зиёд киши тўлиқ эмланган. Мамлакатдан фойдаланилган вакциналар дозаси 10 миллиондан ошган.\nнурмат отабеков, соғлиқни сақлаш вазирлиги (ссв), ўзбекистонда аҳолини covid-19га қарши эмлаш\nТаъкидланишича, имкон қадар кўпроқ одамни эмлаш ва қисман иммунитет шакллантириш мақсадида ҳозирча биринчи дозани қўллашга қарор қилинган.\nТОШКЕНТ, 9 авг — Sputnik. Ижтимоий тармоқларда жорий йил 9 августдан бошлаб Ўзбекистонда ZF-UZ-VAC-2001 ўзбек-хитой вакцинасининг иккинчи ва учинчи дозалари билан эмлаш 1 ҳафта муддатга вақтинча тўхтатилгани ҳақида хабарлар тарқалди.\nУшбу ҳолатга Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизмати бошлиғи ўринбосари Нурмат Отабеков ойдинлик киритди.\nУнинг сўзларига кўра, дунё ҳамжамиятида вакциналарга эҳтиёж кескин ортиб бормоқда. Ўзбекистонда ҳам ҳар куни 350-400 минг доза вакцинадан фойдаланиляпти.\n“Таҳлиллар шуни кўрсатмоқдаки, ZF-UZ-VAC-2001 вакцинасининг иккинчи дозасини олиши керак бўлганларнинг 50 фоизи, учинчи дозани олиши керак бўлганларнинг 70 фоизи ўз вақтида навбатдаги вакцинани олишга келмаяпти. Агар биз уларнинг навбатдаги дозани олиши учун вакциналарни сақлаб тураверсак, вақтдан ютқазамиз. Шу боис аҳолининг катта қисмида қисман бўлса-да иммунитет шакллантириш учун мавжуд вакциналарни фақатгина биринчи дозани олувчилар учун қўллашга қарор қилдик. Биз шу орқали касалликка қарши қисман иммунитет шакллантиришимиз ва касаллик юққан тақдирда, енгил ўтиши учун замин яратган бўламиз”, - дея тушунтиради Отабеков.\nСўнгги маълумотларга кўра, Ўзбекистонда коронавирусга қарши 1,3 миллиондан зиёд киши тўлиқ эмланган. Мамлакатдан фойдаланилган вакциналар дозаси 10 миллиондан ошган.