Сюжет. Конфликт. Композиция » Nemis tili » Referat » Referat | Haqida\nAsosiy / ReferatNemis tili Сюжет. Конфликт. Композиция\n1.\tСюжет ҳақида тушунча.\n2.\tСюжет турлари.\n3.\tСюжет компонентлари.\n4.\tКонфликт ва унинг турлари.\n5.\tБадиий асар композицияси.\nСюжет (франц. — предмет, "асосга қўйилган нарса") бадиий шаклнинг энг муҳим элементларидан бири саналиб, бадиий асардаги бир-бирига узвий боғлиқ ҳолда кечадиган, қаҳрамонларнинг хатти-ҳаракатларидан таркиб топувчи воқеалар тизимини англатади. Умуман, сюжетлилик бадиий адабиётнинг хос хусусиятларидан бири бўлиб, барча турдаги бадиий асарларда ҳам сюжет мавжуддир. Фақат шуниси борки, ҳар бир турда, жанрда сюжет ўзига хос тарзда намоён бўлади. Масалан, аксарият лирик шеърларда воқеалар тизими мавжуд эмас, бироқ уларда ўй-фикрлар, ҳис-кечинмалар ривожи кузатиладики, бу уларнинг сюжетини ташкил қилади. Шунингдек, баъзан кичик ҳажмли ҳикоя ва новеллалардаги сюжет ҳам "воқеалар тизими" деган таърифга мувофиқ келмайди: бунда бир ҳаётий ҳолат ичидаги ўсиш, ривожланиш кузатилади (Мас.: Чўлпоннинг "Тараққий", А.Қаҳҳорнинг "Бемор" ҳикоялари). Шу хил ҳолатларни кўзда тутган ҳолда адабиётшуносликда воқеабанд сюжет ва воқеабанд бўлмаган сюжет турларини ажратилади. Яна шуни айтиш керакки, айрим адабиётшунослар (мас., Г.Поспелов) фикрича, сюжет эпик ҳамда драматик асарларга хос бўлиб, лирик асарлар сюжетга эга эмас. Бошқалар сюжет деб атаган лирик асардаги ўй-фикрлар, ҳис-кечинмалар ривожини улар композиция билан боғлаб тушунтирадилар. Яъни, бу ўринда лирик асар композицияси сюжет (воқеалар тизими) ўрнини босади, ўй-кечинмаларни муайян тартибда уюштиради. Бу хил қарашнинг қулайлиги шундаки, у ишда терминологик чалкашликлардан қочишга, "сюжет" деганда асарда тасвирланган воқеалар тизимини тушунишга имкон беради. Курсимиз давомида биз ҳам шу хил қарашдан келиб чиқамиз ва "сюжет" деганда эпик ва драматик асарларга хос бўлган сюжетни, воқеалар тизимини тушунамиз.\nМавжуд дарслик ва қўлланмаларда сюжетга М.Горький томонидан берилган таъриф келтириладики, унга кўра сюжет "у ёки бу характернинг, типнинг тарихий ривожланиши, ташкил топиб боришидир". Бироқ, маълумки, барча бадиий асарларда ҳам характер ривожланишда, ўсиш ва шаклланишда кўрсатилмайди. Мисол учун А.Қаҳҳорнинг машҳур "Ўғри" ҳикоясини олиб кўрайлик. Маълумки, бу ҳикояда характерлар тайёр ҳолда берилади, воқеа давомида ривожланмайди, — сюжет бу ўринда воқеанинг ички ривожини намоён этади, холос. Демак, М.Горькийнинг сюжетга берган таърифи универсал бўлолмайди, у айрим типдаги асарларга (мас.,"Қутлуғ қон","Кеча ва кундуз") нисбатангина тўғри келади. Модомики биз "сюжет" деганда эпик ва драматик асарларга хос сюжетни назарда тутарканмиз, унда сюжет асардаги "бир-бирига боғлиқ воқеалар тизими" ёки "конкрет ҳолат, битта воқеанинг ички ривожи сифатида тушунилгани тўғрироқ бўлади. Шу билан бирга, сюжет воқеалари давомида персонажлар характерининг очилиши, шаклланиши ҳам бор нарса. Фақат бунга сюжетнинг бадиий асардаги функцияларидан бири сифатида қараш ҳақиқатга яқинроқ, уни сюжетнинг моҳияти сифатида тушуниш хатодир.\nСюжетнинг бадиий асардаги функциялари ҳақида сўз кетганда, аввало, унинг асар проблемасини бадиий тадқиқ этишга имкон берадиган ҳаёт материалини уюштириб беришини айтиш керак. Демак, сюжет асарда мавзуни шакллантиргани ҳолда, унинг қандай бўлиши мазмунга, муаллифнинг ижодий ниятига боғлиқ бўлиб қолади. Масалан, А.Қодирий "Ўтган кунлар" учун танлаган сюжетда Отабекнинг Тошкентдан, Кумушнинг Марғилондан бўлиши — ижодий ният ижроси учун энг мақбул (оптимал) вариант. Негаки, романнинг ўзаги бўлмиш "ишқий-маиший" сюжет чизиғининг Тошкент - Марғилон орасида кечиши ёзувчига ўзини ўйлатган проблемалар тадқиқи учун зарур воқеаларни асарга олиб кириш имконини яратади. Жумладан, Отабекнинг дор остига бориши, Тошкент исёни, қипчоқ қирғини каби воқеалар асарга ҳеч бир зўракиликсиз, ўқувчи хаёлини банд этган Отабек-Кумуш линиясига узвий боғланган ҳолда олиб кирилади ва, муҳими, улар адибга шахс эрки, миллат эрки, миллат тақдири муаммоларини атрофлича бадиий тадқиқ қилиш, фикрларини ифодалаш имконини яратади. Кўринадики, сюжетнинг бадиий асардаги энг муҳим функцияси — бадиий концепцияни шакллантириш ва ифодалашга хизмат қилишида намоён бўлар экан.\nБадиий асар сюжети персонажларнинг "ҳаракат"ларидан таркиб топади. Маълумки, кенг маънода "ҳаракат" сўзи вақт бирлиги давомида кечувчи ҳар қандай жараённи англатади. Сўзнинг биз ишлатаётган махсус маъноси ҳам моҳиятан шунга яқин: "ҳаракат" истилоҳи остида персонажларнинг макон ва замонда кечувчи хатти-ҳаракатлари ҳам, руҳиятидаги ўй-фикрлар, ҳис-кечинмалар ривожи ҳам тушунилади. Демак, "ҳаракат"нинг ўзи икки турли экан. Шунга мувофиқ, бу ҳаракат типларидан қайси бири етакчилик қилишига қараб сюжетнинг икки тури ажратилади: а) "ташқи ҳаракат" динамикасига асосланган сюжет ва б) "ички ҳаракат" динамикасига асосланган сюжетлар.\nТашқи ҳаракат динамикасига асосланган сюжетларда персонажларнинг муайян мақсад йўлидаги хатти-ҳаракатлари, кураш ва тўқнашувлари, ҳаётидаги бурилишлар тасвирланади, шу асосда уларнинг тақдирида, ижтимоий мавқеида муайян ўзгаришлар юз беради. Содда қилиб айтсак, бу хил сюжетли асарларда воқеа тўлақонли тасвирланади, у ўз ҳолича ҳам бадиий-эстетик қиммат касб этади. Келиб чиқиши жиҳатидан сюжетнинг бу тури қадимийроқ, халқ оғзаки ижодидаги сеҳрли эртаклар, ривоятлар, достонлар, шунингдек, мумтоз шеъриятимиздаги достонларнинг ҳам шу хил сюжетга эгалиги бунинг далилидир. Замонавий ўзбек насрида ҳам сюжетнинг бу типи кенгроқ тарқалган: "Ўтган кунлар", "Меҳробдан чаён", "Кеча ва кундуз", "Қутлуғ қон", "Сароб" — буларнинг барида ташқи ҳаракат динамикаси етакчилик қилади. Айни пайтда, бу асарларда "ички ҳаракат" динамикаси ҳам кузатилади, бироқ у мавқе жиҳатидан сюжет типини белгилашга ожизлик қилади. Сюжетнинг иккинчи типига асосланган асарлар адабиётимизда анча кейин, 80-йиллардан бошлаб майдонга кела бошлади. Ҳозирча, сюжетнинг мазкур нави насрнинг кичик шаклларида, шунингдек, бир қатор драматик (масалан, Ш.Бошбековнинг "Тақдир эшиги", "Эшик қоққан ким бўлди" пьесалари) синаб кўрилди. Хусусан, А.Аъзамнинг "Бу куннинг давоми", "Асқартоғ томонларда" номли қиссаларида воқеалар ўз ҳолича эмас, персонаж руҳиятидаги жараёнга туртки бериши жиҳатидан аҳамият касб этади. Асар давомида персонажлар ҳаётида, тақдирида ёки ижтимоий ҳолатида эмас, унинг руҳиятидагина бурилишлар, ўзгаришлар содир бўлади.\nБадиий асарда тасвирланган воқеалар бир тизимга боғланар экан, улар орасида асосан икки турли муносабат кузатилади. Сюжетдаги воқеаларнинг ўзаро муносабатига кўра хроникали ва концентрик сюжет турлари ажратилади. Хроникали сюжетда воқеалар орасида вақт муносабати(А воқеа юз берганидан сўнг Б воқеа юз берди) етакчилик қилса, концентрик сюжет воқеалари орасида сабаб-натижа муносабати(А воқеа юз бергани учун Б воқеа юз берди) етакчилик қилади. Келиб чиқишига кўра хроникали сюжетлар қадимийроқ саналади. Хроникали сюжет қаҳрамон тақдирини даврий изчилликда, унинг характерини ривожланишда кўрсата олиши жиҳатидан устунлик қилади. Шу боис ҳам катта эпик асарларда кўпроқ хроникали сюжет қўлланилади. Сюжетнинг мазкур тури эпик кўламдорликни таъминлашга ҳам катта имкон яратади. Зеро, бунда асосий сюжет билан ёндош ҳолда ёрдамчи сюжет чизиқларини ҳам юргизиш, жуда катта ҳаёт материалини қамраб олиш имкониятлари мавжуд. Хроникали сюжетда асарнинг "бадиий вақт"и исталганча кенгайтирилиши мумкин: унда "параллел вақт"да кечаётган воқеаларни тасвирлаш, ретроспекция усулидан — замонда ортга қайтиш усулидан фойдаланиш имкониятлари анча кенг. Шуниндек, хроникали сюжетга қурилган асарга сюжетдан ташқари унсурлар, муаллиф мушоҳадалари, тафсилотларни табиий равишда киритиш, бадиий матнга сингдириб юбориш мумкин. Саналган хусусиятларни, масалан, С.Айнийнинг "Қуллар", П.Қодировнинг "Юлдузли тунлар" асарларида кузатиш мумкин бўлади.\nКонцентрик сюжет воқеалари битта асосий воқеа теграсида айланиши билан характерланади. Хроникали сюжетдан фарқ қилароқ, бунда воқеалар етакчилиги кузатилади. Сабаби, концентрик сюжет конфликт асосида сюжетнинг шиддат билан ривожланишини, унинг ечимга томон интилишини тақозо қилади. Сюжетнинг бу тури бадиий асар қурилишининг мукаммал, асарнинг ўқишли ва қизиқарли бўлишига имкон беради. Яъни, бу хил сюжет ўқувчи диққатини битта нуқтада тутиб туради, ўқиш жараёнидаги фаоллигини оширади. Бунинг ёрқин мисоли сифатида детектив асарларни кўрсатиш мумкин. Детектив асарларнинг аксариятида сюжет воқеалари конкрет ҳодиса атрофида айланади, ўқувчи хаёлини шу ҳодисанинг сабабларини, қай тарзда юз бергани билиш истаги эгаллайди, бу саволларга ўзича жавоб излайди, ўзи топган жавобнинг қай даражада тўғрилигини билмоқчи бўлади — буларнинг бари ўқувчини асарга боғлайди қўяди. Концентрик сюжет нисбатан қисқа вақт ичида кечган воқеаларни қамраши, ёндош сюжет чизиқларини киритиш имкониятларининг камлиги билан ҳам ҳарактерланади. Саналган хусусиятларни О.Ёқубовнинг "Муқаддас", "Биллур қандиллар", "Улуғбек ҳазинаси" каби асарлари мисолида кузатиш мумкин.\nАйтиш керакки, сюжетларни юқоридагича икки турга ажратилса-да, бу икки турга хос хусусиятлар кўпроқ аралаш ҳолда зуҳур қилади. Зеро, хроникали сюжет воқеалари орасида сабаб-натижа (олдин юз берган воқеа кейин юз берган воқеага қисман сабаб бўлиб келади) муносабати, концентрик сюжет воқеалари орасида вақт муносабати(натижа сабабдан кейин келади) кузатилиши табиий. Демак, конкрет асардаги сюжет типини белгилашда мазкур муносабатларнинг қайси бири етакчи мавқега эгалиги эътиборга олиниши лозим. Баъзан асарда ҳар икки типдаги сюжет хусусиятлари уйғун ҳолда намоён бўлади ва айни шу уйғунлик унинг жозибасини таъминлаган муҳим омил бўлиб қолади. Хусусан, А.Қодирийнинг "Ўтган кунлар", Чўлпоннинг "Кеча ва кундуз" романларида шу хил уйғунликни кўрамиз. Ҳар икки романда ҳам хроникалилик етакчи бўлгани ҳолда, концентрик сюжет хусусиятларидан максимал фойдаланилганки, бу ўринда қоришиқлик ҳар икки типга хос энг яхши жиҳатлардан фойдаланиш асосида асарнинг бадиий мукаммал бўлишига хизмат қилади.\nБадиий асар сюжети экспозиция, тугун, воқеа ривожи, кульминация, ечим сингари унсурлардан таркиб топади. Экспозиция сюжетнинг бошланиш қисми бўлиб, ўқувчини асар воқеалари кечадиган жой, қаҳрамонлар, асар конфликти етилган шарт-шароитлар билан таништиради. Айтиш керакки, экспозиция ҳажм эътибори билан турлича бўлиши ва асарнинг турли ўринларида келиши, баъзан умуман тушириб қолдирилиши мумкин. Масалан, "Меҳробдан чаён"да экспозиция жуда катта ўринни — хондан совчилар келгунга қадар бўлган эпизодларни ўз ичига олса, "Қутлуғ қон"да у жуда қисқа ва тугундан кейин берилади, "Қўшчинор чироқлари"да эса экспозиция умуман тушириб қолдирилади.\nТугун асар воқеаларининг бошланишига туртки бўлган воқеа, асар конфликти қўйилган жойдир. Экспозициядан фарқли ўлароқ, тугун сюжетнинг зарурий элементи саналади, яъни, у сюжетда ҳар вақт ҳозирдир. Фақат айрим ҳолларда, хусусан, баъзи хроникали сюжетларда, шунингдек, "ички ҳаракат" динамикаси асосидаги сюжетларда у етарлича бўртиб кўринмаслиги мумкин. Тугун, одатда, асарнинг бошланишида, экспозициядан кейиноқ берилади. Баъзан, муайян бадиий-эстетик мақсадни кўзда тутган ҳолда, унинг ўрни ўзгартирилиши ҳам (масалан, "Ўтган кунлар" романида Отабек билан Кумушнинг дафъатан учрашиб қолиши — асарнинг тугуни, бироқ бу воқеа биринчи бўлим ниҳоясида баён қилинади) мумкин. Шуниси ҳам борки, баъзи катта ҳажмли асарлар сюжетида бир эмас, бир нечта тугунга дуч келишимиз ҳам мумкин. Масалан, "Кеча ва кундуз"да Акбаралининг Зебига совчи қўйиши битта тугун бўлса, Мирёқубнинг Марямга ишқи тушгани иккинчи тугунни ташкил қилади. Бундан англашиладики, асарда мавжуд сюжет линиялари баъзан ўз тугунига эга бўлиши мумкин экан.\nТугундан кейинги воқеалар занжири воқеа ривожи деб юритилади. Одатда сюжет воқеалари босқичма-босқич ривожлантириб борилади. Асардаги воқеалар ривожининг энг юқори нуқтаси, ундаги конфликт бениҳоя кучайган ўрни кульминация деб юритилади. Масалан, "Меҳробдан чаён"да Анварнинг хон билан тўқнашуви кульминацион нуқта саналади. Айни шу нуқтада қаҳрамоннинг муҳит билан зиддияти ўзининг энг юқори даражасига кўтарилади ва ўз ифодасини топади. Кульминация энди асар воқеаларининг ечимга томон интилишини, бир томонга ҳал бўлишини тақозо қилади. Ечим сюжет воқеалари ривожининг якуни, уларнинг ниҳоясида қаҳрамонлар руҳиятида, тақдирида юзага келган ҳолатдир. Ечимда конфликтли ҳолат, қаҳрамонлар орасидаги зиддиятлар ўзининг бадиий ечимини топади. Бироқ буни қоида мақомида тушунмаслик лозим. Сабаби, бу хил ечим кўпроқ макон ва замонда чекланган сюжетларга(драматик асарлар, шунингдек, концентриклик даражаси юқори бўлган эпик асарлар) хосдир. Кўплаб асарларда эса ечимдан сўнг ҳам зиддиятлар, қаҳрамонлар тақдиридаги чигалликлар ҳал қилинмаганича қолаверадики, бу ўқувчини ўйлашга, мушоҳада қилишга ундайди. Яъни, том маънодаги ечимнинг мавжуд эмаслиги асарнинг таъсир кучини, ўқувчининг ижодий фаоллигини оширишга хизмат қилувчи усулга айланади. Масалан, П.Қодировнинг "Эрк", О.Ёқубовнинг "Матлуба", "Қанот жуфт бўлади", Х.Султоновнинг "Саодат соҳили" каби қиссаларида худди шундай ҳолга дуч келинади. Демак, ечимни асарда қўйилган конфликтнинг ечими сифатида эмас, балки ундаги воқеалар ривожининг якуни, натижаси сифатида тушунилгани тўғрироқ бўлади.\nЮқоридагилардан маълум бўлдики, тугун, воқеа ривожи ва кульминация сюжетни тутиб турувчи асосий унсурлар саналади ва улар ҳар қандай сюжетда мавжуд бўлади. Экспозиция билан ечим эса сюжетнинг шарт бўлмаган элементлари бўлиб, уларнинг асарда бўлиш ёки бўлмаслиги ёзувчининг ижодий нияти, ижодий индивидуаллиги, бадиий тасвир ва талқин йўсини билан боғлиқдир.\nАйрим адабиётларда пролог ва эпилог ҳам сюжет элементи сифатида кўрсатилади. Шунингдек, баъзи асарлар борки, уларда қаҳрамонларнинг асарнинг сюжет вақтидан олдинги (олдинги тарих - "предистория") ёки кейинги ҳаёти (кейинги тарих - "последуюҳая история") ҳақида маълумот берилади(ёки тасвирланади)ки, улар ҳам сюжет элементлари қаторида саналади. Бироқ бу унсурлар сюжетга бевосита боғлиқ эмас, улар кўпроқ композицияга алоқадор элементлардир. Масалан, "Ўтган кунлар"даги муқаддима, "Кеча ва кундуз"даги баҳор лавҳаси - пролог, "Ўтган кунлар" романидаги Отабекнинг қабристонда Зайнаб билан тўқнаш келиши — эпилог, унинг кейинги ҳаёти ҳақидаги маълумотлар "кейинги тарих" сифатида олиниши мумкин.\nАдабиётшуносликда "сюжет" ва "фабула" истилоҳларини ишлатишда турличалик бор: айрим адабиётшунослар бу икки истилоҳни синоним сифатида ишлатсалар, бошқалари фарқлайди. Хусусан, рус формал мактаби вакиллари "фабула" деганда асарда тасвирланган воқеаларнинг ҳаётда юз бериш тартибини, "сюжет" деганда эса уларнинг асарда жойлаштирилиш тартибини тушунадилар. Воқеаларнинг ҳаётда юз бериш тартиби билан уларнинг асарда жойлаштирилиш тартибини фарқлаш бадиий асар қурилишини ўрганишда муҳим аҳамият касб этади. Биз ҳам ўз ишимизда буни фарқлаган ҳолда, истилоҳий чалкашликлардан қочиш мақсадида воқеаларнинг асарда жойлаштирилиш тартибини "сюжет композицияси" деб юритамиз.\nМаълумки, бадиий асарларда кўпинча воқеаларнинг ҳаётда юз бериш тартиби ўзгартирилади. Албатта, бунда ёзувчи муайян бадиий-эстетик мақсадни кўзлайди. Масалан, "Ўтган кунлар" романидаги воқеаларнинг ҳаётда юз бериш тартиби нуқтаи назаридан Отабек билан Кумушнинг тасодифий учрашуви романнинг бошланишида берилиши лозим эди. Бироқ А.Қодирий бу тартибни ўзгартириб, уни биринчи бўлим охирида, тўй тасвиридан кейин беради. Бу билан адиб нимага эришади? Романнинг бошланишидан Отабекнинг хатти-ҳаракатларини диққат билан кузатган, Раҳматжон ва Ҳомид билан карвонсаройдаги суҳбатда қутидорнинг қизи тилга олиниши билан алланечук безовталанганини сезган, Ҳасанали билан бирга унинг уйқусида алаҳлашларига гувоҳ бўлган, қутидорнинг қизига унаштирилганини эшитганда "қайси қизига" дея безовталанганини кўрган ўқувчи бунинг сабабини, сабабчисини билишга интилади, асарни янада синчиклаб ўқийди, унга бутун вужуди билан боғланиб қолади. Ривоядаги "сирлилик" ўқувчи Кумушнинг хатти-ҳаракатларини, унинг ўйчанлигю ариқ суви билан сирлашишларини, қизлар мажлисидаги бўзлашларини кузатганда яна бир баҳя ортади. Ниҳоят, Кумушнинг "Сиз ўшами?" деган ҳайрат тўла сўзларини эшитгач, ўқувчи дилидаги тахмини тўғри чиққанига амин бўлади, қониқиш ҳосил қилиб турган пайти адиб ҳам ўша тасодифий учрашувдан сўз очади. Кўрамизки, оддийгина шу усул ўқувчининг ижодий фаоллигини оширади, уни қаҳрамонлар руҳиятига яқинлаштиради, асарнинг жозибасию таъсир кучини оширади. "Ўтган кунлар" мисолида кўрилган усул ретроспекция деб аталиб, унинг моҳияти шуки, бунда ёзувчи сюжет воқеаларини тўхтатиб ўтмишга, илгари бўлиб ўтган воқеалар тасвирига ўтади. А.Қодирий мазкур усулни романнинг биттагина ўрнида қўллаган бўлса, баъзи асарларнинг сюжет қурилишида ретроспекция етакчи мавқе эгаллаб, уларда асарнинг\nTeglar: сюжет бадиий билан 1203ам унинг во1179еалар 1179илади бўлади 1203олда асарда мумкин ва1179т сифатида во1179еа Масалан сюжетнинг асарнинг 1203аракат асардаги во1179еалари\nЮридик конфликтларнинг табиати ва турлари\nЖамоада юз берадиган конфликтлар ва уларни бошкариш. Конфликт тушунчаси


Taklif 2020-12-18 17:24:03\nЎқитувчиларнинг бир вақтда (асосан ёз фаслида) меҳнат таътилига чиқишини инобатга олган ҳолда санаторий йўлланмалари сонини ошириш ҳамда имкони бўлса, таълим ходимлари учун алоҳида дам олиш масканини ташкил этиш.\nTaklif 2020-12-18 09:08:34\nДавлат хизматчиларининг иш вақтини аниқ белгилаш ва унга риоя этилишини таъминлаш керак. Байрам, дам олиш кунлари хамда ходим меҳнат таътилига чиқган вақти уни ишга чиқишга мажбурлаш холатларига бархам бериш керак.\nTaklif 2020-12-17 23:56:37\nЎзбекистон 2030 йилги ЖЧга даъворгарлик килсин. Менимча 9 йил чида 5-6 та яхши стадиклар кура оламиз. 40-45 минглик. Финал боскичини Тошкент, Самарканд, Бухоро, Хива, Нукус, Карши Андижон, Фаргона, Жиззах, Намангандаги стадиклар утказиш лозим. 9 йил ичида шу шахарларда уша Катарда кандай 40 минглик стадионлар курилган булса бизда хам шундай ареналар куриса булади. Ахир биздек курувчи халк булмаса керак. Курилишда пихини ермаганмизми.Хууп. Шахарларни аниклаштириб олдик. Сметани Россиядан олса булади. 2018 га бошлик Мутко эди. Ундан маслахат сураса булади. Смета борасида, ташкилотчилик борасида. Алишер Усмоновга спонсорлик таклиф килсак йук демайди Ватанида мундиал утказилса. Жаа, булмаса Козогистон билан бирга утказса булади. Кушма заявка. оо кушнилар йук демайди. Хеч качон. Бизда туристик марказлар мавжуд. Жуда зур булади. ЖЧ мезбонлари шунингдек такдимот видеосини хам яхши тайёрлашсин. мана бундай килиб: https://www.youtube.com/watch?v=WdcRbaXH2kA&t=103s\nTaklif 2020-12-17 17:29:28\nУмумтаълим мактабларини олтин,кумуш,бронза медалларига якунлаган ўқувчиларга олий таълим муассасаларига киришда имтиёзлар бериш.\nTaklif 2020-12-17 17:28:58\nБитирувчи синф ўқувчиларга олий таълим ўқитувчилари бириктирган холда ўқув курсларини ташкил этиш.\nTaklif 2020-12-17 17:28:22\nЎқув жараёнини янада қизиқарли ўтқазилиши учун замонавий техника воситаларидан кенг фойдаланиш, бунда сахнавий дарсларга эьтибор қаратиш.\nTaklif 2020-12-17 17:27:49\nУмумтаълим мактаблар ўқувчиларини чет тилларни янада мукаммал ўрганишлари учун лингафон хоналарини кучайтириш.\nTaklif 2020-12-17 17:27:22\nЎрта умумтаълим мактабларини моддий-техник базасини янада мустахкамлаш.Мактабларда химия, физика,биология фанларига оид лабаратория хоналарини жихозлаш.\nTaklif 2020-12-17 17:26:52\nМахалла фуқаролар йиғинларида фаолият юритувчи ходимларнинг иш хақи маошини қайта кўриб чиқиб, ошириш.\nTaklif 2020-12-17 17:26:14\nИчки бозорларда асосий турдаги озиқ-овқат махсулотлари айланмасини, нарх-навосини мавжуд эхтиёж ва талабларни кунлик тахлил қиладиган идоралараро ишчи гурух тузиш.\nTaklif 2020-12-17 17:25:43\nШаҳар ва туманлардаги ҳар бир кўчанинг ўзига хос кўриниши ва биноларга ҳамоҳанг равишда манзарали дарахтларни экиш бўйича чораларни амалга ошириш.\nTaklif 2020-12-17 17:24:58\nМамлакатимизнинг очиқ маълумотлар бўйича халқаро рейтинглар ва индекслардаги мавқеини оммавий ахборот воситалари орқали кенг ёритиб бориш ва LED экранларга жойлаштириб бориш.\nTaklif 2020-12-17 17:24:17\nТехнология, ишлаб чиқариш ва иш шароитларидан келиб чиқиб, ходимларига ишлаб чиқариш гимнастикаси машқларини бажариши учун иш вақтига киритиладиган махсус танаффусларни белгилаш амалиётини жорий этиш.\nTaklif 2020-12-17 11:50:18\nДавлат хизматчиларининг иш вақти эл қатори соат 08:00 дан бошланиш масаласини кўриб чиқиш ва якуний муддатини қатъий белгилаш зарур. Чунки улар соғлиқларини йўқатмоқдалар, маҳалла, оила, ота-она ва фарзандларидан узоқлашмоқдалар. Бунинг учун ишни бошланиш соати талаб қилингандан кейин тугаш вақтига ҳам амал қилиш даркор.\nTaklif 2020-12-17 11:50:05\nTaklif 2020-12-17 10:33:06\nЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 9 апрелдаги №292-сонли қарори билан йўл ҳаракати қоидаларига ўзгартириш киритилиб, куннинг ёруғ вақтида барча автомототранспорт воситалари яқинни ёритувчи чироқларини ёки кундузги сигнал чироқларини ёқиб ҳаракатланиши шартлиги белгиланган. Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 4 июнда “Йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги 460-сонли қарори қабул қилиниб, мазкур қоиданинг амал қилиши 2021 йилнинг 1 январига қадар кечиктирилган. Айни вақтда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг бир гуруҳ депутатлари Вазирлар Маҳкамасига ҳамда Ички ишлар вазирлигига ушбу тартибни бекор қилиш ҳақида илтимоснома хатини юборган. Ушбу ҳаракат қуйидаги саволларни келтириб чиқаради: 1. Ўзбекистон Республикаси Конституциясига асосан қонун чиқарувчи орган қайси? 2. ИИВ ёки ҳукуматнинг вазифаси нимадан иборат? Олий Мажлиснинг функцияларига нималар киради? Қайси демократик давлатда Қонунчилик палатасининг депутатлари ИИБ каби ижро органига илтимоснома юборади? Нега халқ депутатлари ўзининг вето қилиш ҳуқуқидан фойдалана олишмайди? Қачонгача Олий Мажлис нотариус функциясини бажаради? Аввалам бор юқоридаги каби талабларни аҳолига қўйишдан олдин, халқаро (замон) талабга жавоб берадиган автомобилларни ё мамлакатда ишлаб чиқариш керак ёки автомобиллар импорт божини бекор қилиш керак. Кундузги чироқлари автоматик равишда ёниш шартини ҳукумат ўз аҳолисига эмас, балки автомобиль ишлаб чиқарувчига қўйиши керак. Ўзбекистон аҳолисининг беш-олти миллиони тўйиб овкатланмайди. Уларнинг на жарима тўлашга на кундузи чироқларини ёқиб юриш учун автомобиллар носозликларини бартараф этишга имкони йўқ. Бундай талабларни қўйиш учун, иқтисодий томондан, энг камида 15-20 йил бор. Қачон куннинг ёруғ вақтида яқинни ёритувчи чироқларини ёқиб ҳаракатланиши шартини қўйиш мумкин? Осмон тўла булут бўлса ёки қиш мавсумида қор ёғаётганда ёки ёмғир ёғаётган каби ҳолатларда.\nTaklif 2020-12-16 19:15:17\nПочта жўнатмаларини онлайн кузатиш тизимини ишга тушириш.\nTaklif 2020-12-16 19:14:50\nБадиий китобларни юксак сифат билан чоп этиш, нашриётлар ва ижодкорлар фаолиятига кўмаклашиш, болаларга мўлжалланган адабиётларни чоп этишни қўллаб-қувватлаш.\nTaklif 2020-12-16 19:14:23\nМамлакатимизнинг очиқ маълумотлар бўйича халқаро рейтинглар ва индекслардаги мавқеини оммавий ахборот воситалари орқали кенг ёритиб бориш.\nTaklif 2020-12-16 19:13:17\nФаолият кўрсатаётган спорт тренерларини сифат таркибини кўриб чиқиш,малакали тренерлар билан таъминлаш, хамда доимий малакасини ошириб бориш.


Амр ибн Мурра раҳматуллоҳи алайҳи шундай деган: “Агар Аллоҳнинг Китобидан бирор оятни тушунмасам ўшандан ҳижолатга тушаман. Чунки Аллоҳ таоло: “Ушбу мисолларни Биз одамлар учун келтирурмиз. Лекин уларга олимлардан ўзгаларнинг ақллари етмас” деган.\nАбу Дардо розияллоҳу анҳу айтади: “Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Олимнинг обиддан ортиқлиги, менинг сизларнинг энг пастингиздан ортиқлигим кабидир. Дарҳақиқат Аллоҳ ва Унинг фаришталари, осмонлар ва ер аҳллари ҳатто уясидаги чумоли ва ҳатто балиқ одамларга яхшиликни таълим берадиганга саловат айтади”, дедилар”. Абу Довуд, Термизий ва Ибн Можа ривояти.\nАбу Умома розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ким илм талаб қилиб йўлга чиқса, Аллоҳ уни жаннат йўлларидан бир йўлга йўллаб қўяди. Дарҳақиқат фаришталар қанотларини илм талаб қилувчи учун рози бўлган ҳолида тўшаб туришади. Олим учун осмонлару ердагилар, сувдаги балиқлар истиғфор айтади. Олимнинг обиддан ортиқлиги ўн тўрт кечалик ойнинг бошқа юлдузлардан ортиқлиги кабидир. Дарҳақиқат уламолар набийларнинг меросхўрларидир. Набийлар дийнор ва дирҳам мерос қолдиришмаган. Улар илм мерос қолдиришган. Ким уни олса, тўлиқ насибани олибди”, дедилар” (Термизий ривояти).\nСалафларимиз олимларга гўзал муносабатда бўлишарди\nШаъбий роҳматуллоҳи алайҳдан ривоят қилинади: “Зайд ибн Собит розияллоҳу анҳу отга миндилар. Шунда Ибн Аббос розияллоҳу анҳумо отнинг юганидан ушлаб юра бошладилар. Зайд ибн Собит розияллоҳу анҳу у кишига: “Эй Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг амакиларининг ўғли, бундай қилманг”, дедилар. Ибн Аббос розияллоҳу анҳумо: “Олимларимизга шундай хизмат қилишга буюрилганмиз”, дедилар. Зайд розияллоҳу анҳу: “Қўлингизни беринг”, дедилар. У киши қўлларини узатган эдилар, уни ўпиб: “Набийимиз соллаллоҳу алайҳ васалламнинг аҳли байтларига шундай муомала қилишга буюрилганмиз”, дедилар” (Ибн Саъд буни “Табоқот”да, Заҳабий “Сияр”да, Ибнул Жавзий “Сифатус Софва”да, Ибн Абдулбарр “Мужоласа” ва “Жавоҳирул илм”да, Ҳофиз “Исоба”да ривоят қилган).\nЮқоридаги мисоллардан кўриниб турибдики, уламоларни, устозларни ҳурмат қилиш ҳар бир мусулмоннинг вазифасидир. Афсуски, ҳозирги пайтда масжидларда, ижтимоий тармоқларда аҳли илмлар, уламоларни ғийбат қилиш, очиқчасига ҳақорат қилиш, камситиш, менсимаслик каби ишлар авж олмоқда. Уламоларни сўкиш, ҳақорат қилиш у ёқда турсин, уларга нисбатан қалбда адоват, нафрат бўлишининг ўзиёқ кишининг мунофиқлигига далил экан. Шунинг учун олимларга нисбатан меҳрли бўлишимиз, уларнинг ҳақларига Аллоҳдан офият сўрашимиз, хато қилган бўлсалар, Аллоҳдан улар учун мағфират сўрашимиз лозим бўлади.\nДругие материалы в этой категории: « Фақиҳ Кабир Ибн Кабир Дизақий Самарқандий\tНеъматлар қадрига етайлик »


..:: ISLOM.UZ ::.. - БИРОДАРЛИК АЛОҚАЛАРИ ОДОБИ\nАллоҳ таолонинг «Ҳужурот» сурасидаги: «Албатта, мўминлар биродардирлар», деган оятига биноан номи мўмин борки бир бирига биродардир. Аммо бу умумий биродарлик бўлиб, унга оид ҳақларни мусулмонинг мусулмондаги ҳақи номли сарлавҳа остида ўрганиб чиқдик.\nВоқеъликда мазкур умумий иймон биродарлиги билан бир қаторда хусусий биродарлик – дўстлик ҳам мавжудлигини ҳаммамиз яхши биламиз. Ушбу хусусий биродарлик мўминлар ичидаги якка шахслар орасида ўрнатилиб, жамиятдаги умумий биродарликни мустаҳкамлашга ва бошқа кўпгина яхшиликларга хизмат қилади. Шунинг учун ҳам руҳий тарбия устозлари бу ишга алоҳида аҳамият берганлар ва ўшандай тарздаги инсоний алоқаларни улфатчилик ва дўстлик деб номлаганлар.\nАлбатта, улфат бўлиш ҳусни хулқнинг самарасидир. Тафриқа эса, ёмон хулқнинг самарасидир. Ҳусни хулқ муҳаббат, улфатчилик, мувофиқликка сабаб бўлади. Ёмон хулқнинг самараси ҳасадлашув, ёмон кўриш ва душманликдан иборатдир.\nИсломда ҳусни хулқнинг ўрни қанчалик экани ҳеч кимга, ҳатто мусулмонмасларга ҳам сир эмас.\nҲусни хулқнинг фазлида Аллоҳ «Қалам» сурасида: «Албатта, сен улуғ хулқдасан», деган (4 – оят).\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан одамларни кўпроқ жаннатга киритадиган нарса ҳақида сўралди. Бас, у зот: «Аллоҳга тақво қилиш ва ҳусни хулқ», дедилар. Термизий ривоят қилган.\nАввал ҳам айтиб ўтилганидек, улфат ҳам ҳусни хулқнинг самараларидан биридир. Аллоҳ таолонинг муҳаббати, Ислом ва тақво асосида қурилган улфатчилик оят, ҳадис ва асарларда мақталгандир.\nАллоҳ таоло «Анфол» сурасида: «Агар ер юзидаги ҳамма нарсани сарф қилсанг ҳам, уларнинг қалбларини улфат қила олмас эдинг. Лекин Аллоҳ уларни улфат қилди», деган (63 – оят).\nИнсоният тарихида турли халқлар, қабила-уруғлар ва миллатларни Исломчалик улфат қилган - бирлаштирган тузум ёки мафкура йўқ. Бўлмайди ҳам. Кишилар қалбидан Ислом муносиб ўрин олган жойларда ва замонларда миллатчилик, маҳаллийчилик ва тарафкашликнинг салбий кўринишлари тамоман йўқолган. Чунки Ислом биродарлиги ирқ, насаб, тил, қабила, қавм асосида эмас, Аллоҳга муҳаббат ва тақво асосида бўлади.\nИмом Аҳмад, Тобароний ва ал-Ҳокимлар келтирга ривоятда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Мўмин улфат бўлувчи ва улфатга танланувчидир. Улфат бўлмаган ва улфатга танланмаган кимсада яхшилик йўқ», деганлар.\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Бир киши ўзининг бошқа қишлоқдаги биродарини зиёрат қилди. Аллоҳ унинг йўлига кутиб турадиган фариштани қўйди. Унинг олдига келган пайтда: «Қаёққа бормоқчисан?» деди.\n«Ушбу қишлоқдаги биродаримни хоҳлайман», деди.\n«Мен сенга Аллоҳнинг элчисиман. Батаҳқиқ, сен унга муҳаббат қилганингдек, Аллоҳ сенга муҳаббат қилди», деди». Муслим ривоят қилган.\nТермизийнинг лафзида: «Менинг жалолим ила муҳаббат қилишганларга нурдан минбарлар бордир. Набийлар ва шаҳидлар уларга ҳавас қилурлар», дейилган.\n«Эй Аллоҳнинг Расули, улар кимларлиги хабарини бизга айтасизми?» дейишди.\n«Улар ўзлари қариндош бўлмасалар ҳам, ораларида молявий олди-бердилари бўлмаса ҳам Аллоҳнинг руҳи ила муҳаббат қилишган қавмлардир. Аллоҳга қасамки, албатта, уларнинг юзлари нурдир. Улар нурдадирлар. Одамлар хавфда бўлганларида улар хавфда бўлмаслар. Одамлар маҳзун бўлганларида улар маҳзун бўлмаслар. Огоҳ бўлинглар. Аллоҳнинг авлиёларига хавф бўлмас ва улар маҳзун ҳам бўлмаслар», дедилар». Абу Довуд ривоят қилган.\nБу ҳадиси шарифдаги «Аллоҳнинг руҳи»дан мурод Қуръони Каримдир. Аллоҳ таолонинг Ўзи Қуръони Каримда «Шундоқ қилиб Биз сенга Ўз амримиздан бўлган руҳни ваҳий қилдик» деган. Шундан гоҳида Қуръони Каримни руҳ деб ҳам аталади. Ўзлари қариндош бўлмасалар ҳам, ораларида молявий олди-бердилари бўлмаса ҳам Аллоҳнинг руҳи ила муҳаббат қилишган қавмлар, Аллоҳ таолонинг Қуръонига амал қилиш сабаби ила дўст бўлган одамлардир. Анашундоқ одамлар ушбу ҳадиси шарифда зикр этилган улуғ мақомга эришар эканлар.\nАнас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Уч нарса борки, улар кимда бўлса, Иймон ҳаловатини топади; Аллоҳ ва Унинг Расули унинг учун икковларидан ўзга ҳамма нарсадан маҳбуб бўлмоқлари, бир кишига–фақат Аллоҳ учунгина муҳаббат қилмоғи ва куфрга қайтишни худди оловга ташланишни ёмон кўргандек ёмон кўриши» -дедилар. Бешовларидан Абу Довуд ривоят қилмаган.\nМўмин-мусулмонлар орасидаги муҳаббат Аллоҳ учун бўлгандагина улар комил иймон ҳаловатини топадилар. Бу муҳаббат икки томоннинг Аллоҳга бўлган муҳаббатидан келиб чиққан муборак муҳаббатдир. Чунки, уларни биродар қилган, дўстлаштирган зот–Аллоҳ таолонинг Ўзидир.\nҲар бир инсоний алоқада ўзига яраша ҳақ – ҳуқуқ ва мажбурият – масъулият бўлганидек, дўстликнинг ҳам ўзига яраша ҳуқуқлари ва масъулиятлари бор. Руҳий тарбия бўйича мутахассис уламоларимиз мазкур ҳақлар саккизтадан иборат эканлигини айтганлар ва уларни бирма бир шарҳлаб берганлар.\nДўстларнинг дўстлиги тугал бўлса, мақсадлари бир бўлса, худди бир шахсга ўхшаб қоладилар. Бу эса ўз навбатида хурсандчилик ва хафачиликда, ҳозирда ва келажакда шерик бўлишни тақозо қилади. Ана ўша шериклик молу дунёга ҳам тегишли бўлиб қолади. Молу дунё масаласида дўстларнинг муносабати уч даражага тақсимланади:\nБиринчи даража: Дўстни мол эгаси ўз ходими билан баробар кўриши. Бунда унга ўзидан ортиб қолган молни сарфлайди. Дўстининг ҳожати тушиб қолса, сўрамасидан олдин ўзидан ортиб турган молини унга беради. Агар мол эгаси муҳтож дўстнинг сўрашига қараб турса, дўстлик ҳақини адо этишда нуқсонга йўл қўйган бўлади.\nИккинчи даража: Мол эгаси дўстини ўз ўрнида кўради. Уни ўз молига шерик қилади. Молининг ярмини дўстиники деб билади.\nУчинчи даража: Олий даража бўлиб, унда мол эгаси дўстини ўзидан устун қўяди. Молини ўз ҳожатидан аввал дўстининг ҳожатига сарфлайди. Бу сиддиқларнинг даражасидир. Аллоҳ таоло учун бир бирига муҳаббат қилганлар даражасининг энг юқорисидир. Молни бундай сарфлашга ҳозирлик, жонни сарфлашга ҳам олиб боради.\nУшбу зикр қилинган уч даражадан бирига эришмаган одам дўстликнинг энг паст даражасига ҳам етмаган бўлади.\nОлий даражадаги дўстликни васфида Аллоҳ таоло «Шуро» сурасида: «Роббиларига ижобат қилган, намозни тўкис адо этган, ишлари ўзаро шуро ила бўлган ва уларга ризқ қилиб берган нарсаларимиздан инфоқ қиладиганлар», деган (38 – оят).\nАллоҳ таоло «Нур» сурасида:\n«Сиз калитига молик бўлган ёки дўстингиз (уйидан) емоқлигингизда (танглик) йўқдир», деган (61 – оят).\n«Калитга молик бўлиш» уй эгасининг калитни ишониб топшириб қўйишидир. Ана шундай кишилар инсоф билан, қоринлари тўйгунча есалар, бўлаверади.\n«Дўст» деганда, ишончли дўст, биродари унинг уйидан изнсиз таом еса, хурсанд бўладиган дўст кўзда тутилгандир.\nОйиша онамиздан Имом аз-Зуҳрий қилган ривоятда айтилишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан жиҳодга жўнаб кетаётган мусулмонлар уйлари калитларини ўзлари билган кишиларга топшириб, ҳожатингиз тушганда емоқни сизга ҳалол қилдик, деб кетар эканлар. Аммо калитни олиб қолганлар, қуруқ манзират учун айтилган бўлса керак, деб ўзларини тийишаркан. Ушбу оят билан уларга Аллоҳ ҳам изн берган.\n- Улар моллари ва нарсаларини аралаштириб юборган бўладилар. Агар бирортаси, менинг ковушим, деган иборани ишлатса, ундан юз ўгирадилар.\n- Фатҳ ал-Мусилий дўстининг уйига борса, у йўқ экан. Уйдагиларга сандиқни олиб чиқишни амр қилди. Жория сандиқни олиб чиқди. У ўзига керак нарсани олиб, кетди. Хўжайин келганда жория унга бўлган иш ҳақида хабар берди. У севиниб кетганидан:\n«Агар гапинг рост бўлса, Аллоҳнинг розилиги учун озодсан!» деди.\n- Бир киши Абу Ҳурайрарозияллоҳу анҳунинг олдига келиб: «Дўстликнинг ҳақини биласанми?!» деди.\n«Сен менга билдир», деди.\n«Диноринг ва дирҳамингга менда ҳақлироқ бўлмасинг», деди.\n«Ҳали бу даражага етганим йўқ», деди.\n«Ундоқ бўлса, йўлингдан қолма!» деди Абу Ҳарайрарозияллоҳу анҳу.\n- Али ибн Ҳусайнрозияллоҳу анҳумо бир кишига:\n«Сизлар бир – бирингизнинг чўнтак ва хамёнингизга рухсатсиз қўл солиб истаган нарсани олаверасизларми?» деди.\n«Ундай бўлса, дўст эмас экансизлар», деди.\n- Масруқ раҳматуллоҳи алайҳ кўп қарз бўлиб қолган экан. Унинг дўсти Хайсама ҳам қарздор экан. Масруқ Хайсамага билдирмай унинг қарзини тўлаб қўйди. Хайсама ҳам Масруққа билдирмай унинг қарзини тўлаб қўйди.\nБу ишнинг ҳам аввалгисига ўхшаб даражалари бор.\nУнинг энг паст даражаси ёрдам сўралганда қудрати етса очиқюзлик, сурур ва хурсандчилик билан ёрдам бериш.\n- Баъзилар, агар дўстингдан ҳожатингни чиқаришни сўрасанг, у бу ишни қилмаса, яна бир бор эсига сол. Унутиб қўйган бўлиши мумкин. Агар ўшанда ҳам қилмаса, унга такбир айтиб қўявер», деган.\n- Ибн Шубрума дўстларидан бирининг муҳим ҳожатини чиқарганда, дўст унга совға олиб келибди.\n«Бу нима!?» деб сўради Ибн Шубрума.\n«Ҳожатимни чиқарганинг учун», деди.\n«Ол молингни! Аллоҳ сенга офият берсин! Агар дўстингдан ҳожатингда ёрдам сўрасанг ва у сенга ёрдам бермаса, намозга таҳорат қилда, уни ўлган санаб, тўрт такбир айтиб жанозасини ўқиб қўявер», деди Ибн Шубрума.\nСалафи солиҳлардан баъзилари ўз дўстининг вафотидан кейин қирқ йил унинг болалари ва аҳли аёлидан хабар олиб турган. Ҳар куни уларнинг ҳолидан хабар олиб, ўз молидан таъминотларни жойи қўйган. Улар оталаридан кўрмаган нарсаларини унинг дўстидан кўрганлар.\nУлардан баъзилар дўстига билдирмай унинг оиласидан хабар олиб турган. Туз борми, ёғ борми, нима етишмайди, деб сўраб турган.\nДўстлардан доимо хабар олиб туриш керак.\nБунда банда ўз дўстининг айблари ҳақида гапиришдан, уни ғийбат қилишдан, у билан талашиб – тортишидан ва унинг ҳақида чақимчилик қилиш ҳамда ёмонлиги ҳақида савол беришдан тилини тийиб, сукут сақлайди.\nБу ишни амалга оширишда икки нарса ёрдам беради.\nБиринчиси: Ҳар ким ўзига назар солсин. Агар ўзида камчилик борини билса, ўзгани ҳам ўзидек кўрсин ва камчилигини афв этсин. Беайб Парвардигор эканини унутмасин.\nИккинчиси: Агар айби йўқни истайдиган бўлсанг, одамлар ичидан топа олмайсан. Дўст топиш мумкин бўлмай қолади.\nИмом Шофеъий раҳматуллоҳи алайҳ: «Мусулмонлар ичида бирорта ҳам, Аллоҳ таолога тоат қилиб, маъсият қилмайдигани ва аксинча, маъсият қилиб, тоат қилмайдигани йўқ. Кимнинг тоати маъсиятидан кўп бўлса, ўша адолатлидир», деганлар.\nДўст ҳақида ёмон гапиришдан тилни тийиш билан бирга унинг ҳақида ёмон гумон қилишдан дилни ҳам тийиш керак.\nБанда дўсти билан ўзининг орасидаги сирни очмаслиги керак, ҳатто инкор қилишга тўғри келса ҳам.\nАнас розиаллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам менга сир айтдилар. Мен унинг ҳақида ҳеч кимга хабар бермадим. Батаҳқиқ, мендан Умму Сулайм сўраганда унга ҳам хабар бермадим». Икки шайх ривоят қилган.\nУмму Сулайм розиаллоҳу анҳо ҳазрати Анас розиаллоҳу анҳунинг оналари бўлади. Бировнинг сирини ҳеч кимга айтмаслик кераклиги шу ҳадиси шарифдан чиқади. Биров томонидан сўзланган сир омонат ҳисобланади. Ўша сир эгасининг изнисиз уни бошқа одамга айтиш хиёнатдир.\nЖобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Қачон киши бир гапни айтсаю, аланглаб қараса, ўша омонатдир», дедилар». Абу Довуд ва Термизий ривоят қилган.\nБундай пайтда ўша гап соҳиби, гапимни бировга айтма, деб таъкидлашининг кераги йўқ. Ўша биров эшитиб қолмадими деган маънода аланглаб қараб қўйишининг ўзи етади. Ким мазкур ҳолдаги гапни бошқаларга айтса омонатга хиёнат қилган бўлади.\n«Сени анави одам (Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу) шайхлардан олдинга ўтказаётганини кўрмоқдаман. Мендан қуйидаги беш нарсани ёдлаб ол: Унинг сирини зинҳор фош қилмагин. Унинг ҳузурида бирор кишини ғийбат қилмагин. Унинг олдида каззобни фош қилма. Унинг амрига хилоф қила. У сендан зинҳор хиёнат кўрмасин».\nШаъбий: Ушбу беш нарсанинг ҳар бир сўзи мингдан афзалдир», деган.\n- Банда ўз дўсти билан талашиб тортишидан ҳам тилини тийиши зарур.\nАнас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ким ёлғонни тарк қилса, ҳолбуки, у ботилдир, унга жаннатнинг саҳнида бир уй қурилади.\nКим ҳақ бўлиб туриб талашиб тортишишни тарк қилса, унга жаннатнинг ўртасида уй қурилади.\nКим хулқини гўзал қилса, унга жаннатнинг юқорисида уй қурилади», дедилар. Термизий ва Абу Довуд ривоят қилган.\nАбу Довуднинг лафзида: «Мен ўзи ҳақ бўлиб туриб талашиб тортишишни тарк қилган одамга жаннатнинг саҳнида бир уй бўлишига, ҳазил бўлса ҳам ёлғонни тарк қилган одамга жаннатнинг ўртасида бир уй бўлишига ва хулқини гўзал қилган одамга жаннатнинг юқорисида бир уй бўлишига кафилдирман», дедилар».\nБу икки ривоятдан нафақат ноҳақдан талашиб тортишиш балки, ҳақ бўлиб туриб ҳам бу ишни қилиш яхши эмаслигини билиб оламиз. Чунки, нима бўлса ҳам талашиб тортишиш кишилар ўртасига ҳиқду ҳасад ва адоватни солади. Шу туфайли жамият аъзолари ўртасида душманлик руҳи тарқалади. Агар ҳақ бўлса талашиб тортишмай бошқа яхши йўллар билан ҳам унга эришса бўлади.\nДўстлик айтишиш ва талашишда эмас, балки бир бирига мувофиқ бўлишдадир.\nМашойихлар: «Дўстингга, тур кетдик, деганингда, қаёққа, деса, уни тарк қил. Агар у дарҳол, кетдик, деса, суҳбатида бардавом бўл», демишлар.\nАбу Сулаймон Дороний айтади: «Ироқда дўстим бор эди. Оғир пайтларда унинг олдига бориб, молингдан бериб тур, десам, олдимга халтасини отар эди ва мен керагини олардим. Бир куни олдига бориб:\nАлбатта, дўстликнинг ҳақи дўстнинг айблари ва унинг ҳақидаги ёқимсиз гапларни гапиришдан сукут сақлаш билан чегараланиб қолмайди. Аслида гаплашиш ва гапириш учун дўст бўлинади. Шунинг учун ҳам дўстга ва унинг ҳақида гапирадиган нарсаларда дўстлик ҳақи жорий қилинган.\n1. Аввало уни дўст тутиши ҳақида хабар бериши керак.\nМиқдом ибн Маъдийкараб розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Қачон бир киши биродарига муҳаббат қилса, унга ўзининг муҳаббати хабарини берсин», дедилар». Иккисини Абу Довуд, Термизий, Аҳмад ва ал-Ҳоким ривоят қилган.\nАнас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам:нинг ҳузурларида бир киши бор эди. Унинг олдидан бир одам ўтиб қолди. Шунда у: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен манашуни яхши кўраман», деди.\n«Мен сенга Аллоҳ учун муҳаббат қиламан», деди.\n«Мен ҳам Унинг учун менга сен муҳаббат қилган зот учун сенга муҳаббат қилурман», деди».\nКим бировни яхши кўрса, дўст бўлмоқчи бўлса, унга бу хабарни етказмоқ керак. Шунда иккинчи тараф ҳам муҳаббатга ўтади ва одамлар ўртасидаги алоқалар мустаҳкамланади.\nИмом Термизий келтирган ривоятда: «Бир киши бошқасига муҳаббат қилса, унинг исмини, отасининг исмини ва кимдан эканлигини сўрасин. Бу дўстликни мустаҳкамлайди», дейилган.\nУмар ибн Хаттоброзияллоҳу анҳу: «Уч нарса сен учун дўстинг муҳаббатини мусаффо қилади: Унга йўлиққанингда аввал салом беришинг. Мажлисда унга жой беришинг ва уни ўзи учун энг маҳбуб исми ила чақиришинг», деганлар.\n3. Дўстингни ўзи олдида мақталишини ёқтирадиган одам ҳузурида унинг ҳақида билган яхши сифатларини айтиб мақташинг.\nҲазрати Али розияллоҳу анҳу: «Ким ўз дўстини яхши ният ила мақтамаса, уни қилган яхшилиги учун ҳам мақтамайди», деганлар.\n5. Дўстинг ҳақида ёқимсиз гап эштитганингда, дарҳол уни ҳимоя қилишинг, унинг дўстлик ҳақидир. Бу ишни қилмаган одам дўстлик ҳақини поймол қилган бўлади.\nИбн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Мусулмон мусулмоннинг биродаридир. У унга зулм ҳам қилмайди ва ташлаб ҳам қўймайди», дедилар». Тўртовлари ривоят қилган.\nМусулмонга зулм қилиш ҳаромдир. Мусулмон одам бошқа бир мусулмонга зулм қилса ўз биродарига зулм қилган бўлади. Зеро мусулмон мусулмонга нафақат зулм қилмаслиги, балки уни ёрдамсиз ташлаб қўймаслиги ҳам лозим. У баъзи бир сабабларга кўра зулмга учраганда ҳам биродари ундан зулмни кўтаришга ҳаракат қилмоғи керак.\n6. Билмаган нарсасини таълим беришинг.\nАгар сен дўстинг билмайдиган нарсани билсанг, унга ўша нарсани таълим беришинг керак. Чунки дўст молга муҳтож бўлганидек, илмга ҳам муҳтождир. Шунинг учун унинг дини ва дунёси учун зарур бўлган нарсаларни билсанг ўргатиб қўй.\n7. Керак бўлганда насиҳат қилиш туриш.\nТермизийнинг лафзида: «Албатта, сизнинг бирингиз ўз биродарининг ойнасидир. Агар унда кирни кўрса артиб қўйсин», дедилар».\nАлбатта, насиҳат қилиш бошқаларнинг олдида эмас, ёлғиз ҳолда амалга оширилади. Аслида бировга унинг айбларини айтиб, йўл кўрсатиб насиҳат қилиш яккама – якка бўлади. Бу ишни бошқанинг олдида қилиш насиҳат эмас, дўқ – пўписа бўлади.\nМусаъир раҳматуллоҳи алайҳга: «Сенга айбларинг ҳақида хабар берган одамни яхши кўрасанми?» дейилди.\n«Агар у билан ўзим ёлғиз бўлсак, ҳа. Агар одамлар орасида бўлса, йўқ», деди.\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Албатта, Аллоҳ қиёмат куни бандани Ўзига яқинлаштиради. Ҳаттоки елкасини унинг устига қўяди ва унга, бу гуноҳни биласанми, бу гуноҳни биласанми, деб гуноҳларини санайди. У, ҳа, Роббим», дейди. Токи уни гуноҳларига иқрор қилидириб бўлганидан сўнгра унга, ана ўшаларни у дунёда сатр қилдим, бугун эса, сени мағфират қиламан, дейди», деганлар.\nОдатда дўстнинг хатоси динда ёки сенинг ҳақингда бўлади. Унинг хатоси динда бўлса, лутф билан насиҳат қилиш керак бўлади. У насиҳатни қабул қилиб, ўзини ўнглаб олса айни мурод. Аммо насиҳатни қабул қилмасачи?\nАбу Дардо розияллоҳу анҳу: «Қачон дўстинг ўзгариб, аввалгидан бошқача бўлиб қолса, уни ўша сабабдан тарк қилма. Чунки дўстнинг бир эгри, бир тўғри бўлиши бор», деганлар.\nИброҳим Нахаъий раҳматуллоҳи алайҳ: «Дўстинг гуноҳ иш қилгани учун ундан алоқани узма, бугун гуноҳ қилса, эртаган уни тарк қилиш бор», деган.\nБу ҳолат унинг ўзини ўнглаб, тўғри йўлга тушиб кетишидан умид узулгунча давом этади. Умид узилганда эса, у билан алоқани кесишга тўғри келади.\nАбу Зарр Ғифорий розияллоҳу анҳу: «Қачон дўстинг ўз ҳолидан тескарига ағдарилиб қолса, уни нима учун яхши кўрган бўлсанг, шунинг учун ёмон кўр», деганлар.\nДўстнинг хатоси ва қоқилиши сенинг ҳақингда бўлса, афв этиш, сабр қилиш ва яхшиликка йўйиш керак бўлади.\nАҳнаф ибн Қайс раҳматуллоҳи алайҳ: «Уч нарсага сабр қилиш дўстнинг ҳақидандир: Ғазабдаги зулмга. Хуши учгандаги зулмга. Қоқилгандаги зулмга», деган.\nАбу Сулаймон Дороний Аҳмад ибн Абул Ҳаворийга: «Бу замонда биров билан дўст бўлсанг, уни ундаги сен ёқтирмаган нарса сабабидан койимагин. Тағин, ўшанинг жавобига аввалигисидан ҳам ёмонроқ нарсага дучор бўлиб қолмагин», деган.\nКиши ўз дўсти ҳақига унинг тириклигида ҳам, мамотидан кейин ҳам дуо қилиб туриш масъулиятидадир. Ўзига нимани сўраб дуо қилса, дўстига ҳам шуни сўраб дуо қилади.\n«Шомга бордим. Абу Дардонинг манзилига бориб уни топмадим. Умму Дардони топдим. У менга:\n«Бизга яхшилик сўраб дуо қил. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам «Мусулмонинг ўз биродарига ғойибдан қилган дуоси мастажобдир. Унинг бошида бир муваккал фаришта туради. У ўз биродарига ҳар сафар яхшилик тилаб дуо қилганда муваккал фаришта «Омийн! Сенга ҳам ўшандоқ бўлсин!» дейди» дер эдилар», деди.\nБозорга чиқиб Абу Дардони топдим у ҳам Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан худди шу гапни нақл қилди».\nМусулмонлар бир-бирларида дуо сўраб туришлари керак.\nДўстнинг ўзи йўқлигида орқасидан қилинган дуо мақбул.\nОрқадан қилинган дуога муваккал фаришта «омийн» деб туради.\nБировга ғойибдан яхши дуо қилувчининг ўзига ҳам у биродарига сўраган яхшиликчалик яхшилик етиши.\n«Мен ўзимнинг етмишта дўстимга саждамда номларини айтиб дуо қиламан», деганлар.\nДўстга вафодор бўлиш унинг муҳаббтида то ўлгунча собит туришдан, ўлимидан кейин унинг болалари ва дўстлари билан бирга бўлишдан иборатдир.\nШунинг учун ҳам Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қиёмат куни Аллоҳ таолонинг соясида бўладиган етти тоифа ҳақидаги ҳадисларида: «Аллоҳ йўлида бир-бирини яхши кўриб, Аллоҳ учун жам бўлиб, Аллоҳ учун ажрашадиган икки киши», деганлар.\nЯъни, то ўлгунича деганлари.\nЎлганидан кейин қилинган озгина вафодорлик тириклигидаги кўпидан яхшидир, деган баъзи улуғларимиз.\nАнас розияллоҳу анҳудан қилинган ривоятда: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қачон ўзларига бирор нарса келтирилса, буни Фулонанинг уйига аолиб бориб беринглар. У Хадийжанинг дугонаси эди», дердилар», дейилган.\nИмом ал-Ҳоким Оиша онамиздан ривоят қиладилар: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига у зот менинг олдимдалигида бир канпир келди. Бас, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам унга: «Сен кимсан?» дедилар.\n«Йўқ. Сен-Ҳассони Музаниясан! Сизлар қандоқсизлар? Ҳолингиз қандай? Биздан кейин нима қилдингиз?» дея кетдилар.\n«Эй Аллоҳнинг Расули, бир кампирга бунчалик қилдингиз?» дедим.\n«У Хадийжанинг вақтида ҳузуримизга келиб турар эди. Албатта, эски аҳдни гўзал тутиш иймондандир», дедилар».\nДўстнинг фироқига ҳасрат - надомат қилиш ҳам унга бўлган вафодандир.\nИбн Уйяйна раҳматуллоҳи алайҳ:\nДўсти ҳақидаги чақимчиликка қулоқ солмаслик ҳам унга бўлган вафодорликдандир.\n«Дўстлигингга сочи бўлиб келдим», деди.\n«Менинг ҳақимдаги чақимчиликка қулоқ солмайсан. Менинг ишимга хилоф қилмайсан. Менни кўр – кўрона тасдиқламайсан», деди.\nДўстининг ушманига дўст бўлмаслик ҳам унга бўлган вафодорликдандир.\nИмом Шофеъий раҳматуллоҳи алайҳ: «Қачон дўстинг душманингга итоат қилса, иккиси сенга душманликда шерик бўлибди», деганлар.\nТурли кишилар билан гўзал тарзда яшашга интилган одобли мусулмон дўстга ҳам, душманга ҳам розилик қиёфада ўзини хор тутмасдан, уларнинг ҳайбатидан чўчимасдан, кибирдан йироқ ўлароқ эҳтиром ва тавозу ила кўришади.\nУ барча ишларидан мўътадил бўлишга ҳаракат қилади. Бир тарафга оғиб кетиш яхши эмас.\nОдобли киши жамоатчилик ичида атрофга алангламайди. Ўтирганда типирчиламайди. Бармоқларини гирра қилмайди. Соқолини, узугини ўйнамайди. Тишларини ковламайди. Бармоқларини бурнига тиқмайди. Туфурмайди, тамоқ қиравермайди. Юзидан пашшани ҳайдайвермайди. Одамларнинг юзига қараб эснамайди.\nСокинлик билан ўтиради. Шошилмасдан, тартибли ва аниқ гапиради. Сўзловчининг гапига диққат билан қулоқ осади. Унинг гапидан ўта ажабланиб кетганини изҳор қилмайди. Ундан гапини такрорлашни сўрамайди.\nБеодоб гапларни гапирмайди. Ўзининг боласи, ходими, шеъри каби шахсий нарсаларини мақтамайди.\nКийинишда ясанишга ўч бўлмайди. Шунингдек, ўта паст даражада кийинмайди. Хушбўйни ишлатишда ҳаддидан ошмайди.\nҲожатингни чиқаришда ўзини пастга уриб, ўта ялинчоқ бўлмайди. Ҳеч кимни зулмга чорламайди.\nМолининг миқдорини бировга билдирмайди. Бошқалар молнинг озлигини билсалар, паст санайдилар. Агар молнинг кўплигини билсалар, тама қилишдан тинмайдилар.\nКишилар ҳузуридаги виқори қўполлик, мулойимлиги заифлик даражасига етмайди. Ўзидан пастдаражадагилар билан ҳазиллашмайди. Чунки бу нарса унинг виқорини туширади.\nБирор киши билан тортишиб қолганда виқор билан туради. Жаҳлни четга суради, шошилмайди. Ҳужжатини яхшилаб ўйлаб олиб гапиради. Қўлини силташни кўпайтирмайди. Орқасидагиларга қарайвермайди. Тиззалаб ўтирмайди. Аччиғидан тушгандан кейин оҳиста гапиради.\nМансабдор уни ўзига яқин олса, у билан худди найзанинг учида тургандек эҳтиётлик ила муомалада бўлади. У мойил бўлганда, зиддига бўлиб қолиши ҳам мумкинлигини унутмайди. Унга худди ёш болага мулойимлик кўрсатгандек муомалада бўлади. Маъсият аралаштирмасдан, унга ёқадиган гапларни гапиради.\nХурсандчиликларда дўст бўладиганлардан ҳазир бўлади. Чукни ундай кишилар душманларнинг душмани бўлади.\nМусулмон киши молини обрўсидан устун қўймайди.\nБирор мажлисга кирганда аввал салом беради. Ўтирганларнинг орасини ёриб ўтмайди. Қаерда бўш жой бўлса, ўша ерга ўтиради. Тавозу кўрсатади. Ўтираётиб, ўзига яқиндагилар билан алоҳида сўрашади.\nЙўл устида ўтирмайди. Агар ўтиришга муҳтож бўлиб қолса, қўзни тийиш, мазлумга, заифга ва фалокатга учраганга ёрдам бериш, адашганга йўл кўрсатиш, саломга алик олиш, тиланчига ато бериш, амри маъруф, наҳйи мункар қаби йўл одобини жойига қўяди.\nҚиблага ва ўнг тарафига қараб туфламайди. Чап тарафига ёки оёғи остига туфлайди.\nКатта ва шарфли кишилар суҳбатида ўтирганда ғийбат ва ёлғондан мутлақо четда бўлади. Сирларни сақлайди. Ҳожатини кўп гапирмайди. Сўзларни танлаб, эҳтиёт бўлиб гапиради. Доимо ҳушёр бўлиб ўтиради.\nОвомуннос – оми одамлар билан ўтирганда уларнинг гапига шунғиб кетмайди. Миш – миш ва уйдирмаларига унча эътибор бермайди. Беодоб лафзларига нисбатан ўзини билмаганга солади.\nМазаҳдан эҳтиёт бўлади. Ақлли одамга мазаҳ қилса, ҳиқдига сабаб бўлади. Эсипастга мазаҳ қилса, ўзи билан тенг кўради. Мазаҳ ҳайбатни кетказади ва юзни шувут қилади. Шунингдек, у ҳиқдга ва дўстлик ҳаловатини кетишига сабаб бўлади.


ЎЗБЕКИСТОН ТУРИЗМ СОҲАСИ РИВОЖИ ЖАНУБИЙ КОРЕЯ НИГОҲИДА - Ўзбекистон овози газетаси\nҲар йили ўтказиладиган мазкур кўргазмада бутун дунёдан туристик агентликлар, авиакомпаниялар, туризм бўйича миллий ва минтақавий кенгашлар, сайёҳлик маъмуриятлари, йирик меҳмонхона мажмуалари ҳамда курортлар вакиллари иштирок этади. Жорий йили ярмаркада 60 дан ортиқ мамлакатдан келган 500 нафардан зиёд соҳа мутахассиси қатнашди.\nЎзбекистоннинг Кореядаги элчихонаси, Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси, «Ўзбекистон ҳаво йўллари» МАК ва республикамизнинг қатор туризм компаниялари ҳамкорлигида ташкил этилган мамлакатимиз стенди меҳмонларда катта қизиқиш уйғотди.\nТадбир чоғида мамлакатимизнинг замонавий тараққиёти ва тарихий-маданий мероси ҳамда сайёҳлик индустриясини такомиллаштириш бўйича амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотларни ҳикоя қилувчи видеолавҳа иштирокчилар эътиборига ҳавола этилди. Унда, асосан, Ўзбекистоннинг диққатга сазовор масканлари, сайёҳлик салоҳияти, хизмат кўрсатиш соҳаси, меҳмонхоналар фаолияти ва туроператорлар ҳақидаги ахборотлар стенд кузатувчиларига катта илҳом бағишлади.\nШу билан бирга, ўзининг мафтункор ранг-баранглиги билан иштирокчилар эътиборини қозонган кенг турдаги ўзбек миллий либослари ҳам намойиш этилди.\nКўргазма қатнашчилари Ўзбекистонда сўнгги йилларда туризм саноати жадал ривожланаётгани, унинг инфратузилмаси жаҳон стандартларига мос равишда такомиллаштирилаётганини алоҳида таъкидладилар. Бу эса халқаро ҳамжамият эътиборини ўзига тортмоқда. Юртимиздаги тарихий ёдгорликларнинг кўплиги уни бутун дунё сайёҳлари учун энг жозибадор йўналишлардан бирига айлантирди.\n«Semyung Travel» компанияси бош директори Ли Мин Хёнг Ўзбекистон сўнгги вақтда сайёҳлик саноатини модернизациялаштиргани, туризмнинг янги йўналишларини яратиш ва ривожлантириш уддасидан чиққанини таъкидлади.\n«Planet World Tour» раҳбари Хан Же Чолнинг фикрича, бугун саёҳат шинавандаларининг Ўзбекистонга бўлган қизиқиши ортиб бораётгани кузатилмоқда.\n— Кореяликлар ўзбек халқининг бой тарихи, маданияти ва анъаналарига чуқур эҳтиром ва завқ билан қарамоқда. Шу сабабли ўша гўзал диёрга бориб, унинг ҳаёти ва кўҳна шаҳарларини ўз кўзлари билан кўришга интилмоқда.\n«Sport Tourism 21» компанияси раҳбари Шим Жонг Шик Ўзбекистон ўзининг дурдона меъморчилиги, кўҳна ва ҳамиша навқирон шаҳарлари, самимий халқи, ўзига хос миллий таомлари ҳамда ажойиб урф-одатлари билан сайёҳларни ўзига жалб қилмоқда.\nТаъкидлаш жоизки, тадбир якунида мамлакатимиз бўйлаб саёҳат қилиш бўйича кўплаб талабномалар келиб тушди.


Ҳалима Худойбердиева. Умидворлик (1989) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотҚайта қуриш даври матбуотиҲалима Худойбердиева. Умидворлик (1989)\nСиз менга икки фикр билан мурожаат қилдингиз.\nЭски йилдан хотирангизда қолган воқеалар… ва янги йилдан нималарни кутасиз. Булар ҳақида ўйларканмаи, Роберт Рождественскийнинг «менинг йилларим — менинг бойликларим» мазмунидаги сатри эсимга келди. Умуман олганда-ку, умримизнинг ҳар йил, ҳар ой, қар куни табиатнинг бизга берган камёб бойлиги, эҳсони. Сизнинг мурожаатингиз сабаб бир фурсат босиб ўтган изларим, кунларимга қайтгандай бўлдим.\nАввал айтган бўлсам ҳам, яна бир мисол келтирай.\nХудди куни кечагидай кўз олдимда турибди. Экранда тутаб ётган уюм тасвири. Ахлат ташийдиган машина ёнидаги одам бу уюмни машинага ортяпти. Диктор (бу жойнинг адресларини аниқ айтганди ўшанда) мана шу уюм орасидан янги туғилган чақалоқ жасади топилганлиги ва бундай ҳодисалар кейинги пайтда учраб турганлигини айтганда даҳшатга тушдим. Табиатдаги, ҳаётдаги мувозанат бузилаётгандай туюлди менга. Муқаддас, қадим-қадимдан гўдагининг бир тамшаниши, «инга»сидан жону дийдаси сут бўлиб оқадиган, табиатан шафқат, мурувват элчиси бўлган аёлнинг аёллик, минг йиллардан бери бу ҳаётнинг давомийлигини таъминлаб келаётган, сирли, жонбахш муҳаббатнинг муҳаббатлик, юрагинг билан туташ, жигар-қонларингдан яралгувчи фарзанднинг фарзандлик қадри поймол бўлаётганлиги, топталаётганлигини кўриб қандоқ чидаш мумкин?!\nЧингиз Айтматовнинг «Соҳил бўйлаб чопаётган олапар»идаги «мувозанат» эсингиздами? Улар боланинг дунёда яшаб қолиши учун (овга чиққан қайиқ қуюқ туман билан қопланган поёнсиз денгизда адашиб кетади), ичимлик сув озлигидан шу сувни бир томчи бўлса-да, болага қолдириш учун (ҳолбуки, «нима бўлса тақдирдан кўрдик», деб сувни ҳаммалари биргаликда охиригача ичишлари ва қайиқдагилар биргаликда ўлимга юз тутишлари ҳам мумкин эди-ку!) биринчи бўлиб ўзини денгизга ташлаган бобо Ўрхун — Ўрхун Шамолга, кейин ота Эмрайин ўзини денгизга ташлаб — Эмрайин Бўронга айланиб кетганлари эсингизда қолгандир. Мақсад — қандай бўлмасин бола ўлмай қолиши, ер юзидан зурёдлари йўқолиб кетмаслиги керак эди. Бунинг учун улар қўлларидан келган ҳамма ишни қилдилар, ҳатто ўлимгача тик боришдан қайтмадилар.\nБиздаги баъзи бир ёшлар эса (ўз кўнгил майли йўлида ҳеч нарсадан қайтмасалар-да) ўзларининг номларига доғ тушмаслиги учун, сохта «тозалик», обрў учун, жисми-жонининг бир парчаси бўлиб дунёга келган зурёдларини ўз қўллари билан кунни қоронғулатиб ахлат уюмлари орасига тириклай кўмишгача бориб етдилар!\nДунёда бундан кўра тубанлик, бундан ёмон даражадаги қотиллик борми?!\nНаҳотки, инсон, бир томондан гулу гиёҳга, қумурсқаю қушга жон ато қилувчи табиатнинг гултожи бўлган улуғ Инсон ўзининг ўнглаб бўлмас хатою гуноҳлари тўрларига ўралиб, тушунган ҳолда ўз оёғи билан сўнгги, қонуний жазо кундасига қараб бораверса… Дарвоқе, жазо… Бизнинг жазо қонунларимиз баъзан ўта мурувватли, баъзан умуман йўқ… Одамзоднинг охирги ҳалокати — жазо кундасига етиб боргунча томошабин бўлиб туравермаслик учун шафқатсизроқ, мурувватсизроқ жазо қонунлари ҳам керакми дейман. Мана шундай аёлларга, бунга сабабчи бўлган эркакларга ҳам шундай йўл тутиш керакка ўхшайди.\nИнсоф, диёнат, шафқат, меҳр қўллари ожиз, уларни йўлдан қайтаришга қодир бўлмай қолган экан, балки шафқатсиз жазо қонунлари қайтарар уларни бу йўлдан?! Биз қандай қилиб бўлса-да, йўл топишимиз, одамларни қотиллик, одамкушликдан қайтаришимиз керак. Тинчгина, «биров билан нима ишим бор, ўз уйимнинг бургаси чақмаса, ташқарида илонлар ўйнасин» қабилида иш кўриб юра-юра келган жойимиз шу бўлди.\nМен, албатта, бу мисолда оқибат ҳақида гапирдим. Бу оқибатга олиб келувчи йўллар, сабаблар минг хил. Тан олиб айтиш керакки, аслан олганда — бу гуноҳ жавобгарлигини фақат ўша икки ёш эмас, биз ҳаммамиз баб-баробар бўлиб олсак тўғрироқ бўлади.\nБу — биз оналарни болаларни оилада етарли даражада тўғри тарбиялай олмаганимиз, уларга етарли кўкрак сути (боласини ўз сути билан боқадиган аёлларнинг кун сайин кескин камайиб кетаётганидан) юрагинг зирқираб кетади. Ахир ҳаётда она билан гўдакни бир-бирига боғлайдиган энг аввалги ва энг муҳим омил она сути эмасми? Шариатда айтилишича, фарзанд туғилиши биланоқ кўкрак сути билан боқилиши болани онага бутун умрга мустаҳкам ришталар билан пайванд этади. Бугунги кунда болаларимиздаги ота-онага нисбатан кўтарилиб бораётган меҳр-оқибатсизлик сабаблари, илдизларидан бири ана шу уларнинг ҳаётда кўз очган дастлабки йилларига бориб уланиши ҳақида ҳеч ўйлаб кўрганмизми? Уларга етарли оналик меҳр-муҳаббатини бера олаяпмизми? Бу энди аёлнинг ўзининггина айби эмас. У эртадан кечгача давлат идоралари, корхоналар ё далада ишлаши, уйга қайтиб рўзғор, бутун тирикчиликни изга солиши, эркакнинг кўнглига қараши, буларнинг ҳаммасидан орттириб, мутасадди кишиларнинг фикрича, у ҳар куни болага қараш учун ўртача 17 минут вақт ажратар экан. Инсоф билан айинг-чи, 17 минутда боланинг жисми, ақли, онги тарбияси учун нима иш қилиб улгурамиз?!\nКўряпсизми, бола тарбияси нечанчи даражага суриб қўйиляпти. Ҳолбуки, ҳамма замонларда аёлнинг аёллик қадри, баҳоси, унинг ҳақиқий аёллиги, фарзандларига берган тарбияви, жамиятга кимларни етказиб берганлиги билан ўлчанган. Шундай экан, яна қайтараман, бизнинг фикримизча аёлларнинг иш кунини қисқартириш ҳақидаги муаммони, таклифларни ҳал қилиш фурсати етган кўринади. Ҳал қилганда ҳам ойлик иш ҳақларини тўлиқ сақлаб қолмоқ керак. Имоним комилки, бундан аёл ҳам, болалар ҳам, қолаверса, жамият ҳам фақат фойда кўради. Зарар эмас. Фарзандларимиз оила қуришга жисмонангина эмас, ақлан, маънан ҳам тайёр бўлишлари керак. Биз турғунлик йилларида тарбиянинг мана шу жуда муҳим томонини хаёлдан фаромуш қилдик. Қизларни яхши бека эмас, яхши ишчи, фаол жамоатчи бўлишга кўпроқ ундадик. Шу жиҳатдан олиб қараганда, бу жавобгарлик юки ота-оналар билан бир вақтда кўксига қайта қуриш шамоллари тегмаган ва ҳали ҳам тегмаётган баъзи педагоглар, одамларнинг ақлига озуғ берадиган, маънавиятини бойитадиган асарлар билан халқ юрагига кира олмаган баъзи бир ёзувчилар, матбуот ходимлари елкасига ҳам тушади. Шоир Усмон Азимов «Ўз ёқамда қўлларим» деб бежиз айтмайди. Токи, ҳар биримиз ўз айбимизни юракнинг чуқур-чуқур ерларида ҳис этмас эканмиз, сергак тортиб, оёққа турмас эканмиз, одамлар онгини, қараш, тушунчаларини ўзгартириб, жамиятни қайта қуриб бўлмайди.\nЎзбекистондаги мавжуд етим болаларнинг 90 фоизи тирик етимлар эканлиги ўртайди мени. Янги йилда мен болалар уйларидаги етим болалар сонининг ошмаслиги, битта бўлса-да, ота ё онанинг инсофга келиши, битта бўлса-да жовдираган гўдакнинг кўзидаги ёшнинг қуришини истайман.\nРеспублика хотин-қизлари журнали “Саодат”нинг ма-мунини белгилашда ҳам биз коллективимиз билан шу нуқтаи назарлардан келиб чиқамиз. Бизнинг нашр нафақат хотин-қизларнинг ижтимоий-сиёсий нашри, айни пайтда оилавий журнал ҳам эканини анча унутиб қўйдик.\nИнонтиргин, энди, бу зиналардан,\nҲақ, ноҳақ баробар чиқилмайди деб.\nКуч топиб инонтир, одам инонсин,\nАдолат юз тубан йиқилмайди деб.\nЧарчаган фаррошми, илми толибми,\nИнонтир, кўнглига сол торми ё най.\nЭнди йўлга кирган Мирзо Ғолибим,\nЙиқилмай ўсади, мен ҳам инонай.\nСизларнинг ҳар бирингизга янги йил олдинги йиллардагидан кўра бахтлироқ келишидан умидворман.\n← Аввалги Аввалги Қодир Мирмуҳамедов (1920-2012)\nКейинги → Кейинги: Антон Чехов. Ёш болалар (ҳикоя)


Ўзбекистон Республикасининг сайланган Президенти\nОвоз бериш якунлари юртдошларингиз Сизнинг мамлакатда ижтимоий-иқтисодий барқарорликни таъминлаш ва халқ фаровонлигини юксалтиришга қаратилган бунёдкорлик ишларингизни ижобий баҳолашидан далолатдир.\nБеларусь – Ўзбекистон ҳамкорлигини кенгайтириш борасида амалий мулоқот ва самарали ишларни биргаликда давом эттиришдан манфаатдормиз.\nМуҳтарам Шавкат Миромонович, Сизга мустаҳкам соғлик, Ўзбекистон Республикасининг фаровонлиги учун белгиланган барча режаларни амалга оширишда, олий давлат лавозимида улкан муваффақиятлар тилайман.\nЎзбекистон Республикасининг сайланган Президенти\nСизнинг Президент этиб сайланганингиз Қирғизистон –Ўзбекистон муносабатларида янги саҳифа очиш ва мамлакатларимиз ўртасидаги амалий мулоқотни Қирғизистон Республикаси билан Ўзбекистон Республикаси ўртасида абадий дўстлик тўғрисидаги шартнома асосида ўзаро манфаатли ҳамкорлик руҳида изчил давом эттириш имкониятини янада кенгайтиради, деб умид қиламан.\nМуҳтарам Шавкат Миромонович, Сизга мустаҳкам соғлик ва давлат раҳбари сифатидаги фаолиятингизга муваффақиятлар, Ўзбекистон халқига тинчлик ва фаровонлик тилайман.\nҚирғизистон Республикаси Президенти\nСизнинг Ўзбекистон раҳбари сифатидаги фаолиятингиз давомида халқларимиз манфаати йўлида ўзаро алоқалар янада мустаҳкамланишига қатъий ишонамиз.\nЎзбекистоннинг янада тараққий этиши ва фаровонлиги, халқингизнинг порлоқ келажаги йўлидаги фаолиятингизга улкан муваффақиятлар тилайман.\nСиз Жаноби Олийларининг Ўзбекистон Республикаси Президенти этиб сайланганингиздан бағоят мамнунман. Шу қувончли дақиқаларда Сизга ва Сиз орқали бутун Ўзбекистон халқига ўзимнинг самимий табрикларимни йўллайман. Мен Ўзбекистон Республикаси Сизнинг бевосита раҳнамолигингизда янада улкан ютуқларни қўлга киритиши ва халқингизнинг барча эзгу мақсадлари рўёбга чиқишига ишонаман.\nБангладеш ва Ўзбекистон ўртасида самарали муносабатлар мавжудлигини мамнуният билан таъкидлайман. Келгусида Сизнинг буюк юртингиз билан ўзаро ҳамкорликни янада кенгайтиришга тайёрлигимизни изҳор этаман. Мен халқларимиз манфаатлари йўлида Сиз билан ҳамкорлик қилишдан манфаатдор эканимни таъкидламоқчиман.\nСизга мустаҳкам соғлик ва бахт-саодат, Ўзбекистон халқига бардавом тинчлик, тараққиёт ва фаровонлик тилайман.\nБангладеш Халқ Республикаси Президенти\nСизни Ўзбекистон Республикаси Президенти этиб сайланганингиз билан самимий табриклайман. ЕХҲТ билан Ўзбекистон ўртасида яқин ҳамкорлик йўлга қўйилган ва Сизнинг раҳбарлигингизда ўзаро манфаатли ушбу муносабатларни янада ривожлантиришимизга ишонаман.\nЎзбекистоннинг Марказий Осиё ва, умуман, ЕХҲТ маконида тинчлик ва барқарорликни мустаҳкамлашга салмоқли ҳисса қўшаётганини ва ташкилот фаолиятида янада фаол иштирок этишини қўллаб-қувватлаймиз. Ушбу масалаларни Сиз билан муҳокама қилиш имконияти пайдо бўлишини кутиб қоламан.\nЕХҲТ Бош котиби


Ўзбекистон нефт-газ саноати ўзгариши жараёнининг биринчи босқичи якунланди. Бу ҳақда “Ўзбекнефтгаз” хабар қилмоқда.\nПрезидентнинг 2019 йил 9 июлдаги қарори билан “Ўзбекнефтгаз” учта асосий йўналишда фаолият юритувчи жамиятларга бўлинди.\nБундан буён “Ўзбекнефтгаз” АЖ нефт ва газ маҳсулотларини қазиб олиш ва ишлаб чиқариш билан шуғулланади. “Ўзтрансгаз” АЖ ички бозорда газни сотиш, ташиш ва харид қилувчи ташкилот ҳисобланади. “Ҳудудгазтаъминот” AЖ республика бўйича истеъмолчиларни табиий ва суюлтирилган газ билан таъминловчи ташкилотдир.\n“Муборакнефтгаз” МЧЖ, “Шўртаннефтгаз” МЧЖ, “Устюртгаз” МЧЖ, “Газлинефтгазқазибчиқариш” МЧЖ, “Муборак газни қайта ишлаш заводи” МЧЖ юридик шахс ташкил қилмасдан “Ўзбекнефтгаз” AЖга қўшилди ва нефт ва газ қазиб олиш ва газни қайта ишлаш бошқармаларига айлантирилди.\n“Нефтгазинвест” МЧЖ, “Нефтгазэкспорт” МЧЖ, “Ўзнефтегазгеология” МЧЖ “Ўзбекнефтгаз” АЖ таркибига қўшилган ҳолда фаолияти тўхтатилди. “Ўзбекнефтгаз” AЖ, “Ўзнефтгазқазибчиқариш” AЖ, “Ўзнефтмаҳсулот” AЖ, "Ўзнефтгазмаш" AЖни қайта ташкил этиш жараёни ниҳоясига етказилди.\n“Ўзбекнефтгаз” акциядорлик жамияти хабарига кўра, барча турдаги истеъмолчиларни қиш-куз мавсумида узлуксиз табиий газ билан таъминлаш мақсадида октябрь ойига нисбатан ноябрь ойида ўртача кунлик қўшимча 5 млн. куб.м табиий газ қазиб чиқаришга эришилган.\nҲозирги кунда республика истеъмолчиларининг эҳтиёжи учун табиий газ қазиб чиқариш ҳажмини ошириш бўйича қўшимча дастурлар ишлаб чиқилган бўлиб, келгусида табиий газга бўлган эҳтиёжни таъминлаш мақсадида тегишли чоралар кўрилмоқда, дейилади "Ўзбекнефтгаз" матбуот хизмати хабарида.


Тошкентда 23 февралдан ўз фаолиятини бошлаган ЕХҲТ кузатувчилари чекланган миссияси раҳбари Каетана де Зулуета матбуот анжуманида ўз гуруҳи ваколатлари ҳақида маълумот берди.\n“ЕХҲТ Демократик тизимлар ҳамда инсон ҳуқуқлари бўйича бюросининг Ўзбекистонда бўлажак президентлик сайловларини кузатиш бўйича миссияси иккита ҳисобот тайёрлайди”, деди Зулуета.\nМиссия раҳбарига кўра, 29 март куни президентликка овоз бериш жараёни ўтказилганидан сўнг, гуруҳ 30 март куни дастлабки хулосаларини эълон қилади.\nЎзбекистон президентлигига сайловнинг қандай ўтказилгани юзасидан якуний ҳисобот эса икки ойдан сўнг тайёр бўлади. Каетана де Зулуета миссия Тошкентга Ўзбекистон ҳукумати таклифи билан ташриф буюрганини таъкидлади.\nМиссия аъзолари сайлов Ўзбекистоннинг ЕХҲТ ва ҳалқаро ҳамжамият олдида олган мажбуриятлари ҳамда миллий қонунчиликка мос равишда демократик тамойилларга асосланиб ўтказилишини кузатади. Шунингдек, миссия Ўзбекистон қонунчилик базасини баҳолайди, сайловолди кампаниясини, сайловчиларни рўйхатга олиш жараёнини, сайлов комиссиялари ва тегишли давлат ташкилотлари фаолиятини кузатиб боради.\nШу билан бир қаторда сайлов жараёнида оммавий ахборот воситалари мониторинги ҳам ўтказилади. Каетана де Зулуета ЕХҲТнинг Тошкентга келган гуруҳи чекланган мииссия ваколатига эга эканини эслатиб ўтди.\nШунинг учун ҳам Зулуета миссия овоз бериш ва овозларни санаш жараёнини систематик ҳамда кенг қамровли равишда кузатмаслиги ҳақида баёнот берди. Лекин миссиянинг айрим аъзолари бир қатор сайлов участкаларида бўлиб, сайловда қўлланилаётган процедураларга назар солади.\nМазкур мавзу юзасидан Озодлик мухбири камида тўрт марта ЕХҲТнинг Тошкентга юборилган чекланган миссияси офисига сим қоқди. Тўрт маротаба миссия вакиллари Озодлик мухбирининг телефонларини ёзиб олди ва бир неча дақиқадан сўнг ўзлари қайта қўнғироқ қилишларини айтди.\nБироқ бугунги кун давомида демократик тамойиллар устиворлиги жабҳасида фаолият юритаётган ташкилотда радио мухбирининг саволларига жавоб бериш ихтиёридаги расмийлар тоопилмади.\nЎзбекистон Марказий сайлов комиссияси ўтган шанба куни ЕХҲТ кузатувчилар миссиясини рўйхатга олган эди. Миссия таркиби Тошкентда жойлаштириладиган 11 халқаро эксперт ва вилоятларда иш олиб борувчи 10 нафар узоқ муддатли кузатувчилардан иборат бўлади.\nЕХҲТ Демократик тизимлар ва инсон ҳуқуқлари бюроси Ўзбекистонда аввал ўтказилган сайловларни ҳам кузатган ва ҳар сафар бу сайловларни "демократик қадриятлардан анча йироқ” ҳамда "муносиб рақибларсиз ўтказилган” сайлов ўлароқ баҳолаб кетган.\nМасалан, ўтган йилнинг декабрида Ўзбекистондаги парламент сайловларини кузатган ЕХҲТ Демократик институтлар ва инсон ҳуқуқлари бўйича бюроси миссияси сайловларни "рисоладагидек ташкил қилинган, аммо асл рақобат ва очиқ мулоқот руҳи етишмади" деб баҳолаган эди.\nЕХҲТ Ўзбекистондаги сайловларда рақобатчилик муҳитининг йўқлиги боис президентлик сайловига чекланган миссиясини юбориш ҳақида қарор қабул қилган эди.\nЕХҲТ 2014 йил 21 декабрда ўтказилган парламент сайловларига ҳам саноқли мутахассислардан иборат баҳолаш миссиясини юбориш билан чекланган.


Лукашенко яқин икки йилда Беларусь мустақиллиги мустаҳкамликка текширилишини айтди\n21:22 / 11.01.2019 9102\nБеларусь мустақиллиги яқин икки йил ичида мустаҳкамликка текширилади. Бундай баёнот билан Беларусь президенти Александр Лукашенко чиқди.\n“Давлатимиз, халқимиз учун нафақат 2018 йил, балки 2020 йил ҳам қийин йил бўлади”, деб айтган Лукашенко.\nУнинг айтишича, яқин икки йилда мамлакатнинг мустаҳкамлигини текширишга кучли уриниш бўлади. “Биз ҳамиша ва ҳар ерда гапирадиган мустақилликка лойиқ-нолойиқлигимизни текширишади”, деб тушунтирган Беларусь президенти. Бироқ у мамлакат мустақиллиги масаласи ким томонидан ва қандай йўсинда кўтарилишига аниқлик киритмаган.\n2018 йил давомида Лукашенко мустақиллик ва суверенитет мавзусини бир неча марта кўтарган. Декабрда у давлати ҳеч қачон Россия таркибига кирмаслигини, суверенитет тушунчаси давлати учун муқаддас тушунча ҳисобланишини айтган. Шу билан бирга, Лукашенконинг таъкидлашича, унга Россия таркибига кириш бўйича таклифлар билдирилмоқда.


@prezident_uz - Статистика канала Prezidentlar haqida. Telegram Analytics\n@prezident_uz Нравится 0\n926 упоминаний канала\nYangiyo'l Shahar Axborot-kutubxona markazi | Uyda qoling\n30 Jun, 05:20\nShahrisabz Axborot-kutubxona markazi Elektron kutubxonasi\n2 Jun, 10:40\nEnglish VocabTime 📚⏳\n3 May, 14:05\n24 Apr, 20:30\n11 Apr, 13:22\n23 Mar, 07:45\nElektron kutubxona 📚\n14 Mar, 19:28\n10 Feb, 18:22\nIlm ZIYO | Уйингизда қолинг.\n23 Oct 2019, 18:08\nUYDA QOLING! BuxMTI (rasmiy kanal)\n28 Sep 2019, 12:39\nСмысл ЖИЗНИ | ИСЛАМ |\nКаналы, которые цитирует @prezident_uz\n19 May, 20:18\n19 May, 13:52\n18 May, 20:07\n12 May, 18:20\n12 May, 14:33\n10 May, 03:58\n8 May, 04:52\n7 May, 15:22\n7 May, 15:17\n7 May, 04:11\n6 May, 16:29\n6 May, 04:00\n5 May, 03:47\n2 May, 14:14\n1 May, 13:51\n29 Apr, 04:06\n11 Apr, 12:25\n8 Apr, 15:39\n7 Apr, 04:07\n6 Apr, 11:53\n6 Apr, 11:25\n4 Apr, 22:53\n4 Apr, 13:53\n29 Mar, 12:24\n4 Mar, 00:41\n7 Jan, 21:04\n30 Nov 2019, 20:27\n30 Nov 2019, 18:45\nFacebookda nima gaplar?\n22 Oct 2019, 21:17\nBo'sh ish o'rinlari | Ittifoq bandlik\n15 Sep 2019, 10:31\n14 Sep 2019, 20:35\n11 Sep 2019, 19:45\n9 Sep 2019, 06:39\n8 Sep 2019, 19:50\n26 Aug 2019, 21:09\n26 Aug 2019, 11:07\n23 Aug 2019, 13:51\nPrezidentlar haqida 4 Jul, 23:13\nPrezidentlar haqida 15 Jun, 06:50\nДАҚИҚАЛИК ДЎСТОНА СЕЛЕКТОР!\nБошида таъзимда бўласан, сўнгра мансаб сари кўтариласан, қўлларинг чўнтакда ортингга қиё боқмайсан. Маълум даражага кўтарииб ўзлигингни йўқотасан. Бу ҳақиқатлар айтилиши сенга ҳасад қилишда эмас балки раҳм келишидадир. Чунки кун келиб қандайдир сабаб ортидан албатта амалдан йиқиласан! Охирида тушадиган ерингдагиларни қадрини асло унутма! Билгинки, тобутинг кўтарилиши уларнинг холисона хизматидандир! Ҳозир сенга қуллуқ қилиб турганлар йиқилганингдан сўнг сендан кейингисига айнан шундай қилурлар! Охиратинг ва охиринг хор бўлмасин!\nPrezidentlar haqida 13 Jun, 21:05\nЎШАНДА МАНИПУЛЯЦИЯ БЎЛГАНДИК!\nЖаҳонгир Ортиқхўжаевнинг "Любая бизнес хороша" атамаси жамиятни асосий фикрлар мақсадидан чалғитган эди. Ушбу суҳбатда Ортиқхўжаев ҳоким эмас тадбиркор сифатида аччиқ ҳақиқатни айтганди. Рус тилида яхши граматик сўзлашмагани айрим ўриссифат ўзбекларнинг нишонига айланди халос. Унинг устидан кулишди. Гўёки рус тилини билмаслик айбдек...\nВидеога эътибор берсангиз жиддий фикр ва мулоҳазалар келтирилган. Мисол учун:\n... агар одам бешта тилни билса ёки бешта институтни тамомласа-ю унда жасорат (дух) бўлмаса, у ҳолда бизнес билан шуғулланмасин!... Бизнес тренинг ўтказадиган одамлар миллион ва миллиард ҳақида гапиради. Айнан жасорат бўлмагани учун ҳам улар оддий ўқитувчи каби юради. Назариёт, ақл бор лекин амалиёт учун уларда жасурлик йўқ! Бизнес 90 фоиз жасорат 10 фоиз амалиётдан ташкил топади... Ҳар қандай бизнес яхши!... Ходимлар энг катта капиталдир!\nНима демоқчиман?! Жаҳонгир Ортиқхўжаевнинг на бизнеси на ҳокимлиги менга қизиқ эмас! Чунки ўз йўлимни топган инсонман! Бировга яхши кўринишга ҳожатим ҳам йўқ!\nЛекин рус тилида яхши гапирмади деб маломат тошини отаётганлар асдида ўша фикрларни мағзини чақиб олса зарар қилмасди. Ишончим комил ҳаётида кўп фойдаси тегадиган ўгитларни айтиб ўтган.\nТил ўрганиш.. эътибор беринг Ортиқхўжаев тил ўрганишни бекорга таъкидлаб ўтмаганди. Бешта институтни ўқисангу духинг бўлмаса бизнесда бир тийинга қимматсан демоқда! Тушунаябсизми?! Айримлар масала моҳиятини билмай "Любая бизнес хороша" деб юрибди. Мана ачинарли томони нимада. Ҳоким ёки бизнесменнинг рус тилида ёмон гапириши айб эмас балки унинг фикрини тушунмасдан устидан кулиш айб саналади. Манга бўлса соқов бўлмайдими?!...\nЎзингникини хўрлаб ўзганикини улуғлаб юрадиганлар айтинг ким бунда маддоҳлик қилмоқда?! Русча гапиролмади деб русларга хушомад қилаётган ким?!\nҚандай бўлмасин жамиятда яшаётган ҳар бир бой ва камбағал бизнинг халқимиздир! Хоҳлаганча чет тилда гапирсин! Хоҳламаса умуман гапирмасин! Бизнес оламидан хабардор бўлганларгина мазкур фикримни тушунади халос. Қолганлар ғийбат қилиб ўлиб кетади...\nPrezidentlar haqida 12 Jun, 17:18\nОна меҳри қандай қудратга эга эканлигини кўринг! 😳\nPrezidentlar haqida 12 Jun, 09:08\n- Зўр бизнес режаларим бор! Ҳокимият ёрдами керак бунга.\n- Мурожаат қилиб кўрдизми?\n- Бу йил эмас кейинги йил ҳаракат қиламан! Пойлаб турибман.\n- Нега кейинги йил?\n- Президент сайловига уч ой қолганда виртуал қабулхонага ёзаман! Қарабсизки иш беш! 😉\nPrezidentlar haqida 11 Jun, 10:36\n- Ассалому алайкум, Шавкат Миромонович, шу десангиз арзимас масала билан олдингизга келгандим. Агар рухсат берсангиз мана шундай ишни қилардим. Шунча фойда келтирардим.\n- Индан кейинчи?!\n- Индан кейин, иш ўрни яратиб барча танишларимни ишга олардим. Бюджет маблағлари ҳисобидан янги вазирлик очардим. Ёки қўмита ёки қандайдир фонд. Томчилаб турардида... Айтганча халққа жарималарни еўпайтириб, шу билан харажатларни чиқариб дарҳол менга берган пулингизни жойига қайтариб беришга ваъда берман...\n- Майли сазанг ўлмасин! Бу турқи совуққа бир қоп чириган олма берворинглар!\n- Хоп бўлади!\nАлбатта бу ҳажвий маънода бўлсада сезаётган бўлсангиз Президентга яқин одамлар ва элита таркибига кирувчи шахслар томонидан турли хил бўлар бўлмас давлат ташкилотларга раҳбарлик қилиш охирги пайтларда кўпайиб бормоқда.\nВазирликлар сонига қаранг! Кўплари иккига бўлинди. Бу дегани шунча маблағ иккига кўпайди дегани эмасми?! Чириган бўлсада олмаку?! Халқ пули эвазига майли оила боқсин ўшалар. Лекин қайта алоқа деган қоидага амал қилган ҳолда барчасини ўтган даврда қандай ишлар қилганини халқимиз билиши учун шаффоф атестатциядан ўказиш фурсати келмадими?!\nРақамли иқтисодиёт дегани давлат бошқарув тизимини такомиллаштириш яъни кераксиз иш ўринларидан воз кечишни билдиради. Мисол учун Радарлар ўрнатилди. Дан ходимлари нега автомобиль ичида радар ушлаб туриши пайдо бўлди. Тўғри қоидабузарликлар бўлмаслиги керак. Аммо ҳамма нарса компютерда бўлса иккита ходим нима қилиб ўтирибди автомобиль ичида. Унга ҳам ойлик беради.\nҚўпол бўлсада халқни хато қилишини пойлаб жаримага тортиш инсофданми?!\nБу бошқа тизимларга ҳам тегишли. Давлат бюджетини иқтисод қилиш ва ортган пуллар ҳисобидан кам таъминланган оилаларга моддий ёрдам бериш ёки таълим сифатини ошириш олдимиздан турган асосий вазифа бўлиши керак эмасми?!\nПрезидентга яқин бўлганлар ҳар хил кераксиз давлат ташкилотига асос солиши ва гердайиб юриши адолатданми?! Биламиз бу танқид кимларгадир ёқмас лекин тегишли мутасаддилар хулоса чиқарсин!\nКим қандай фикрда?!\nPrezidentlar haqida 11 Jun, 10:35\nХалқимиз бошига қатор синовли мусибатлар тушгани Ватанга содиқ инсонларни маънавий бирлаштирган бўлса, айрим нокаслар юзини яна бир бор очиб бермоқда.\nБирон бир юртга қандайдир бало келганда ҳатто ёвлар маълум вақт ўзаро сулҳ битимини тузганлигини тарих айтиб беради.\nЯқинларингиздан бири машҳур профессор-шифокор назорати остидалигига қарамай жон таслим қилиб турганда олдингизга бир киши келиб, ман даволашни билардим лекин сен мана шу шифокорни танлаб мана хато қилдинг деса қандай ҳолатга тушган бўлардингиз?! Ёрдам бермоқчи бўлган одам шундай гапириши мумкинми?! Қўлидан ҳеч нарса келмайдиганлар оғзидан фақатгина "Ана кўрдингми?!..." деган сўздан бошқа нарса келмайди.\nДавлатимиз, халқимиз ва Президентимиз Шавкат Мирзиёев бошига тушган бугунги мусибатлардан фойдаланиб ўзининг ғаразли ниятларини амалга оширмоқчи бўлаётганларга ҳайрон қоламан.\nСезган бўлсангиз ҳаммаси жойида бўлган вақтда қўпол бўлсада қисиб турганлар ҳозир фаоллашиб қолишди. Президент бўлишни истаб қолишган ёки ҳукуматни қўлга олишда халқдан ёрдам сўрашлар...\nТўғри, демократик жамиятда хоҳлаган одам ўз фикрини билдириши мумкин. Истаган одам президентликка даъво қилиши мумкин... Лекин рақиб жароҳат еган пайтда унга ҳужум қилиш мард жангчига хос эмасда!\nПрезидент бўлмоқчи бўлган ўша кимдандир норози бўлганим сабаби ҳам айнан мана шунда. Давлатни бошқариш ҳозирги даврда қанчалик оғир эканлигини сиёсий билими заррача бўлган инсонлар тушунади. Бу борада тўхталмоқчи эмасман. Фақат инсон мард бўлиши керак. Амалдаги президентлик даври тугашини ёки пандемия ўтишини кутиши керак эди...\nЭътиборли томони шундаки, ўзининг ғаразли нияти борлигини ўзи билмаган ҳолда ошкор қилиб қўяди. Бу ҳам қайсидир маънода бир ютуқ.\nХалққа ҳозир нима керак?! Ўзгаришларми?! Йўқ! Тиббий ниқобни ечиб олдинги ҳаёт тарзига қайтиш! Тўхтаб қолган жойидан давом эттириш! Оч қоринни тўйғизиш ва ҳоказолар. Мана шулар керак! Сайлов кимни кўнглига сиғади?!\nШавкат Мирзиёевнинг самимий муносабатига кўз юмиб унга тош отаётганларга қараб хаёлимдан ўтадиган ягона нарса шуки, бекорга Ислом Каримов четдаги хоинларга шавқатсиз бўлмаган экан?!...\nШоқолга ўхшаб ҳамма жойдан чинқиришга уринма! Президент ёлғиз эмас! Буни маддоҳликка бурсангда фарқи йўқ! Юртимиз тинчлиги ҳар нарсадан устун! "Демократлар" дунёга боқ! Ўзбекистондан бошқа жойдардаги аҳволга қара! Курсисеварлик қилиб халқни чалғитма! Қийналиб қолган одамларга тўрт сўм пул беришга келганда тешикка кирасанлар! Хуллас чалғитма!\nPrezidentlar haqida 11 Jun, 10:34\nPrezidentlar haqida 7 Jun, 14:02\nНЕГА БЎЛМАС ЭКАН?!\nДавлат ўзининг расмий тилини нафақат ўз ҳудудида балки чет элда ҳам тарғиб қилиши лозим. Ривожланган давлатлар ўз тилини мустаҳкамлаш учун шундай қилади ва шунинг учун ҳам ривожланишдан тўхтамайди.\nБир ўқ билан кўп қуённи уриш мумкин. Бунинг учун озгина фикрлаш лозим. Фикрлаш учун изланишлар олиб бориш керак.\nЧет эллик фуқароларга ўзбек тилидаги мураккаб бўлмаган махсус сўзлашгич элчихоналаримиз орқали тарқатилса, кимда ким ўша сўзлашгични ёдлаб олиб ўзбек тилида бошланғич мулоқотни ўрганса, давлат ҳисобидан юртимизга сайёҳлик қилиш имконини берса бўларди. Фақатгина максимал даражада ўзбек тилида гапиришга рухсат бериш керак.\nШу йўл билан давлат тилини ривожига, унга бўлган қизиқишларни ортишига, сайёҳлик ва кўплаб жабҳаларда муваффақият қозонган бўлардик.\nТасаввур қилинг! Африкалик, америкалик ёки бошқа миллат вакиллари ўзбек тилида гапиришни ўрганишини. Нақадар шарафли эмасми?!\nАгар мана шундай амалий ишларни амалга оширмасак, интернет оламида камида йилда бир икки маротаба давлат тили можаросида яшаб юраверамиз.\nКўп эмас! Бошланишига 50та давлатдан икки донадан ўзбек тилини ўрганган чет элликни юртимизда бир ҳафта меҳмон қилсак, натижа қандай бўлишига баҳо берган бўлардик.\nҲар қандай одам ўзи ўрганган тилда ўша миллат билан гаплашиш иштиёқида бўлади. Буни чет тилларни ўрганганлар жуда яхши билади. Шундай эмасми?!\nИшласа, ҳаракат қилса албатта натижа бўлади. Бундай ишларда харажатни ўйламаслик керак. Миллонлаб пул сарфлаб сон саноқсиз меҳмонларни кутишни биламиз зотан. Ўзбек тилини ўрганган чет эллик ҳурматга лойиқ эмасми?!


Рамазон саховат ойи » Ўзбекистон Мусулмонлар идораси Навоий вилоят вакиллиги расмий веб-сайти\nЎзбекистон Мусулмонлар идораси Навоий вилоят вакиллиги расмий веб-сайти » Мақолалар » Рамазон саховат ойи\n4-06-2019, 05:15 admin Мақолалар 185\nАллоҳ таоло қадрини баланд қилган, уммати Муҳаммад с.а.в шарафлаган Рамазон ойи ҳам охирлаб қолди. Мўъмин мусулмонлар Рамазон рўзасини тутдилар, кечалари таровеҳларда қоим бўлиб, хатми Қуръонларда соъме бўлдилар. Бу ойда шарафли амаллардан яна бири кўб хайр-эҳсон қилиш, Аллоҳ буюрган садоқотларни адо қилиш, яъни фитр садақалари, закот, ушрларни Аллоҳ буюрган эгаларига топшириш биз уммат учун саодат асридан мерос бўлиб келаётган гўзал одат ҳисобланади.\nИкрима (р.а.) Ибн Аббоснинг бундай деганини ривоят қилади: “Икки нарса шайтондан ва икки нарса Аллоҳ таолодан”, деб кейин бу оятни ўқиди: “Шайтон сизларни (агар инфоқ-эҳсон қилсангиз) камбағал бўлиб қолишингиздан қўрқитади ва фаҳш ишларга буюради. Аллоҳ сизларга ўз тарафидан мағфират ва фазлу карам (бойлик) ваъда қилади”, яъни, сизларни тоатга ва садақа қилишга буюриб, фазли ва мағфиратига етказмоқни хохлайди. “Аллоҳ (фазлу карами) кенг ва билгувчидир” (Бақара 268). Яъни, фазлу карами кенг ва садақа қилган кишининг савобини билгувчи зот.\nҲа, нафсимизга ҳамла қилиб турган шайтоннинг ҳийлаларига парво қилмай, эзгу ишларда бардавом бўлишлик, чин мўъминлик сифатларидандир. Улуғларимиздан Юсуфий ҳазратлари сахийлик ҳақида шундай дедилар:\nСахий одам душманлик ва адоватдан қочган, ўз қалбида муҳаббатга йўл очган бўлади. Сахий киши мисдан ясалган кўзага ўхшайди: тез таёрланади-ю, аммо узоққа етади. Очкўз киши муҳаббатдан қочган, ўз қалбида адоватга йўл очган бўлади. Очкўз киши сопол идишга ўхшайди, уни ясаш қийин-у, лекин тез синади.\nҚадимдан халқимиз шунинг учун ҳам Рамазонда закот ва садақотларни ада қилишни, кўнгли ўусикларни меҳр муруват билан сийлаш, тушкунликка тушганларни оғирини енгил қилишни савоби улуғ амаллардан деб билади. Сўзимизни Фаридиддин Атторнинг байтлари билан тугатамиз:\nБўл сахий сен, эй бродар, бўл сахий\nБўлмағай ҳар хил бало бошда дағи!\nДоимо мардлик била мардона бўл,\nКим сахийдир қўллар они барча қўл!\nТуманимизда яшовчи барча мўмин-мусулмонларни Рамазон Ҳайити билан самимий муборакбод этамиз! Аллоҳ таолодан юртимиз ҳамиша обод, ҳалқимиз ўзаро тинч ва иттифоқликда яшашини, фаровон бўлишини сўраб дуои ҳайрлар қиламиз! Омин!\nХўжа Муҳаммад Восий масжиди имом хатиби И.Икромов\nЗангиота зиёратгоҳида 76 оилага хайру саховат\nАллоҳ таоло Бақара сурасининг 195 оятида шундай марҳамат қилади: «...ва сиз ...\nХайрли ишнинг ажру савоби бор\nҲамма замонларда, ҳар қандай жамиятда ўзгалар кўмагига муҳтож кишилар албатта ...\nАбу Талҳа Мадинада ансорийларнинг энг моли кўп, бой киши эдилар. У кишининг ...


ID- КАРТАСИ ҚАНДАЙ ОЛИНАДИ? » Иштихон овози газетаси\nЖорий йилнинг 4 январидан бошлаб Ўзбекистонда фуқароларнинг шахсини тасдиқловчи ҳужжат сифатида ID- карталар берила бошланди. Биометрик фуқаролик паспортини ID-картага алмаштириш жараёни ҳақида юртдошларимизга кенгроқ маълумот бериш мақсадида туман ИИБ миграция ва фуқароликни расмийлаштириш бўлими бошлиғи Зафар Нурмуҳаммедов билан суҳбатлашдик.\n-Зафар ака, ID- картанинг ўзига хос жиҳатлари нимада?\n- ID- карта шахсни ва фуқароликни тасдиқлайдиган шахсий биографик ва биометрик маълумотлар киритилган электрон ташувчи қурилма (чип)га эга бўлган ҳужжатдир.\n- ID- карталар берилиши тартиби, муддатлари ҳақида ўқувчиларимизга маълумот берсангиз?\n- Республикамиз Президенти томонидан 2020 йилнинг сентябрь ойида “Ўзбекистон Республикасида идентификация ID- карталарни жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги фармонига мувофиқ, фуқароларнинг биометрик паспортларини ID- карталарга алмаштириш жараёни бошланди. Бу жараён бир неча босқичда амалга оширилади. Яъни амалдаги биометрик паспортлар 2031 йилнинг 1 январигача бўлган вақт мобайнида икки босқичда амалга оширилади. Жумладан:\n- айни пайтдан 2022 йилнинг 31 декабригача ихтиёрий равишда;\n- 2023 йилнинг 1 январидан 2030 йилнинг 31 декабригача мажбурий равишда;\nАмалдаги биометрик фуқаролик паспорти 2031 йилнинг 1 январидан ҳақиқий ҳисобланмайди. ID- карталар 1 ёшгача бўлган болаларга (ота-оналар, васийлар ихтиёрига кўра) 2 йил муддатга, 1 ёшдан 16 ёшгача бўлган болаларга (ота-оналар, васийлар ихтиёрига кўра) 5 йил муддатга, 16 ёшдан катталарга 10 йил муддатга берилади.\nID- карталари белгиланган барча ҳужжатлар қабул қилинганидан кейин, бир иш куни давомида расмийлаштириб берилади.\n- ID- карталарнинг берилиш учун ундириладиган давлат тўловлари ҳақида ҳам тўхталиб ўтсангиз.\n- ID- карталарини олиш учун базавий ҳисоблаш миқдорининг 89 фоизи миқдорида тўлов ундирилади.\n- Мазмунли суҳбатингиз учун катта раҳмат. Ўйлаймизки, сиз берган маълумотлар ID- картаси олишни мўлжаллаётган юртдошларимиз учун айни муддао бўлди.