Улуғбек Ҳамдам. Узоқдаги Дилнура (ҳикоя) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологиясиУлуғбек Ҳамдам (1968)Улуғбек Ҳамдам. Узоқдаги Дилнура (ҳикоя)\nУлуғбек Ҳамдам. Узоқдаги Дилнура (ҳикоя)\n— Ало… Козим ака? Ало!.. Бу мен – Нозим…\n— Ҳм… Хўп… – чайналди Козимжон. Лекин кўп-да ҳаялламай сўлғин овозда деди: — Йўлга тушяпман.\n— Ҳозир чиқсангиз улгурасиз, ака…\nКозимжон стол устини йиғиштириб, компютерини ўчирди-да, тугмани босиб ёрдамчини чақирди.\n— Амаким оламдан ўтибди. Бир-икки кунга қишлоққа кетяпман, — дея хомуш қўзғалди.\n— Вой… Худо раҳмат қилган бўлсин, хўжайин… – юзини силади ёрдамчи. Сўнг икки қўли кўксида – раҳбарни кузатиб чиқди, — ёшлари неччида эди?\nКозимжон пешонасини тириштириб жавоб беришга чоғланиб кўрди: “Адашмасам, эллик бешларда эди…”\n— Ёш кетибдилар… аттанг.\n— Йўқлигимни билдирмай тургин.\n— Хўп, хавотир олманг, — пилдираб келиб машина эшигини очди ёрдамчи. — Ўзингиз ҳайдаб кетасизми? Ё ҳайдовчини…\n— Ўзим. Чақирма.\n— Яхши бориб келинг…\nКозимжоннинг “PRADO”си шаҳар ташқарисига чиқиб улгурмай телефони тағин жиринглаб берди.\n— Алло, ассалому алайкум, Козимжон ака, яхшимисиз?\n— Ваалайкум. Ҳа, эрталабдан?\n-Йўлдамисиз? Бошингиз босилиб қолдими? Кечқурун одамни қўрқитвордингиз. Шунга…\n— Нима тағин? Гапни айлантиравермай айта қол, шошяпман, — деди Козимжон машинани хиёл секинлатиб.\n— Ҳа, дедим-ку…\n— Туркия тиллалари кепти. Айтувдим-у анувинда…\n— Эсиздами, йўлга қатнайдиган опа-чи, ўшанга “заказ” қилувдим.\n— Оз эмас, Козим ака, — нозланди аёл овози. – Лекин ваъда бергандингиз.\n— Хўп, неччи пул экан? – сабрсизланди эркак.\n— Икки… Иккита.\n— Нима иккита, Санам? – овози асабий чиқди Козимжоннинг.\nИкки минг доллар. Комплект. Занжир, узук, сирға… Нима, ачиғингиз чиқяптими? Майли, керак эмас… Эркак зоти қоп-қоп ваъдани бераркану бажаришга келганда… – аёл жаҳл қилиб гўшакни қўйиб қўйди.\n— Уф… – деди Козимжон тормозни босиб машинани йўл четига оларкан, – аёл зоти… қанақа ўзи у? – Эркак бир муддат чуқур-чуқур нафас олиб, аччиғини босгандай бўлди. Кейин ўзи рақам терди.\n— Санам, менга қара, дарров портламагин-да энди. Мен ҳозир қишлоққа кетяпман. Ташвиш билан… Майли… Ҳозир қаердасан… Ҳм… Бўпти, ярим соатдан сўнг пастга тушиб тур.\nКозимжон рулни ортга бурди… Бир пас ўтиб келишилган манзилга келди. Қизил ҳошияли спорт кийими кийиб олган, сочини сариққа бўяган қоматдор аёл машина ёнида пайдо бўлди. Лекин аразлагандек эди: энгашган кўйи ойнакдан гинали боқди. Козимжон тугмани босиб, ойнани туширди.\n— Ҳа, намунча қовоқ-тумшуқ қип қолдинг? Ол, мана…\nАёл индамай қўлини чўзди.\n— Ҳа, йўл бўлсин? – бир пасда чеҳраси очила қолди аёлнинг.\n— Амаким… – дедию тилини тишлади Козимжон. Негадир айтгиси келмади. — Амакимда ишим бор эди… Бўпти…\nУч тўрт километр юриб эдики, яна қўнғироқ бўлди.\n— Ассалому алайкум, дадаси… Тушликка нима қилай?\n— Менга қара, Маҳзуна, Юнус тоғам қайтиш қипти…\n— Вой… – Маҳзуна жим бўлиб қолди. — Кейин синиққан овоз билан сасланди, — биз ҳам борайлик… қаердасиз?\n— Йўлга чиқдим. Қайтсам… кўтаришларига улгурмаслигим мумкин, Маҳзун. Яхшиси, сен болларга қараб қол. Маъракасига бирга борамиз…\n— Қандай ғуборсиз одам эди-а, Юнус тоға… – аёл телефонда “пиқ-пиқ” йиғлаб юборди.\n— Худонинг иродаси…\nКозимжон газни босиб, шитоб билан юриб кетди. Хиёл ўтмай эса гавжум шаҳарни орқага ташлаб, икки ёни кўм-кўк ўт-ўлан билан қопланган текис йўлда елиб борарди. Бораркан, Юнус тоға ҳақидаги хотиралари бирин-сирин хаёлига қалқиб чиқди, чиқаверди…\nУзоқ йўл босди. Ўй билан бўлиб фарқига бормабди: қараса, қош қорая бошлабди. Лекин манзилгача ҳали анча йўл. Телефонга қаради – антенна кўрсатгичи йўқ. Тиришиб аламини яна машинадан олди…\nНиҳоят, қайси бир туман марказига келганда, антенна кўринди ва у сим қоқди.\n— Ака, қопкетдиз-у, қаердасиз? – хавотир ва гина аралаш сўради Нозимжон.\n— Оз қолди, ярим соатларда етиб бораман, Нозимжон. Яна озгина сабр, илтимос…\n— Ака, кўтаришди. Мана, машинага чиқаришяпти. Оқсоқоллар тўполон қилворишди…\n— Нозимжон… Ало!.. — Шу аснода “тиқ” этиб алоқа узилди. – Ало, Нозим!.. Жин урсин!.. — Козимжон асабий равишда қўлидаги матоҳни торпетка устига улоқтирди. – Қанжиқ!… – деди сўнгра тажанг тортиб, — сенга қайтмаганимда…\nИкки пиёла чой ичгулик фурсат ўтиб-ўтмай у ўзи туғилиб ўсган маҳаллага элтувчи йўл бошига чиқди. Ўн-ўн беш чақирим юриб эса рулни қабристон ёққа бурди. Баҳор пайти эмасми, куни-кеча ёққан ёмғир сувидан тупроқ йўлда юриш қийин кечди. Машина дам сирпаниб ариқ бўйига, дам қарши тарафга сурилиб зовурнинг нишоб жойига келиб қолар, шундаям секинлай демас, зўр бериб олдингга юргани юрган эди…\nЙироқдан улкан тепаликда жойлашган мозор кўринди. Козимжоннинг юраги бир хапқириб тушди. Ўтмиш… хотирасида жонланди. Тепалик, болалик ва Юнус тоға бор эди унда. Юнус тоға ўт теришда Козимжонни бошлаб юрарди. Ҳаммаси кечагидек эсида. У пайтлар колхознинг бир қарич ерига ҳам пахта экиларди. “Даласида пахта… томорқасида пахта… уйининг ичидаю томининг тепасида пахта” деган гаплар ўша вақтдан қолган. Чорва учун эса ҳеч қандай яйлов ҳам, экин майдонлари ҳам ажратилмасди. Шундан бўлса керак, Юнус тоға узун калиш этик кияр-да, зовурнинг ичига тушиб гоҳ қамиш ўрар, гоҳ эса мана шу қабристон майдонига келиб, ердан хиёл бош кўтарган ажриқни Козимжон ҳозир исмини унутган аллақандай ёпишқоқ ўтга қўшиб томир-помири билан ўрар, кейин лўткали мотоциклга юклаб уйга олиб кетишарди. Шунда болакай Козимжон тоғасига сув-пув узатиб турар эди, холос. Лекин уйга келгач, аввал Козимжонларникига ўтишар ва ўтнинг қоқ ярмини тушириб, сўнг қолганини Юнус тоға ўзиникига олиб кетарди. Шу билан Козимжон уйдаги кундалик вазифасининг энг муҳимини бажарган чиқарди.\n… Козимжон тормозни босиб, машинасидан сакраб тушди. Лекин атроф зим-зиё эди. Фақат қабристоннинг узоқ этагида бир тўда одамлар икки машинанинг чироқлари ёруғида уймаланишарди. Козимжон ўша томонга шошилди…\nЛекин кечикканди. У халлослаб етиб келганда янги қабр дўппайиб улгурганди.\n— Эҳ, аттанг… – деди биров.\n— Салгина кеч қолдинг, болам… – деди бошқаси.\nКейин ҳаммалари чўк тушгач, кимдир қироат билан Қуръондан ўқиди. Юзлар силангач, қўзғалишди…\nБошлашиб – ким пиёда, ким уловда қишлоққа қайтишди. Яқин атрофдаги маҳаллаларнинг бари зулмат ичида қолиб, биргина маййит чиққан хонадон дарвозасидан таралаётган нур зулматга аччиқма-аччиқ қоронғи кўча бағрини кучсизгина ёритиб турарди.\nКозимжон ҳамқишлоқлари билан машинадан тушганда қулоғига мотор товуши урилди: бу электр қуввати ишлаб чиқарувчи қурилма эди.\nБир пасда ҳамма сафланди, ичкари хоналардан бирида Қуръон ўқиётган домланинг овози заифгина эшитилиб турди. Кимдир йўталди, кимдир бурнини тортди. Тиловат эса чўзилгандан чўзилди. Козимжоннинг юпқа туфли кийган оёғи совқота бошлади. Турган кўйи оғирлигини дам бу, дам у оёғига ташлаб кўрдию, кор қилмади. Совуқ секин-аста ўрмалаб юқори чиқди – у кутилмаганда сесканиб-титраб кетди. Олди қатордан турганлардан биров бошини хиёл ўгириб, унга қаради. Козимжон тиришиб ўзини қўлга олишга уринди…\nНиҳоят, тиловат поёнига етди.\n— Келдингми, ука?..\n— Худо сабр берсин…\nОдамлар Козимжонни қучоқлаб, ҳамдардлик билдириб, сўнг бирин-сирин тарқалиша бошлашди. Кўп ўтмай ҳовлида қариндош-уруғларгина қолди. Ичкаридан бўлса аёл ва эркакларнинг йиғи-сиғилари кела бошлади.\nКозимжон нимёруғ – нимқоронғи ҳовлида у ёқ бу ёққа юрди: ана боғ – тоғаси ўз қўли билан барпо этган ва эсига тушди дегунча оғзининг таноби қочиб мақтанадиган, ана қўра — мол-ҳол, қўй-эчки боқиладиган, ана катак – қаршисида соатлаб туришиб, дакан хўрозлар жангини томоша қилишадиган… Лекин боғнинг шарти кетиб, парти қопти: гўё сочи сийраклашиб қолган бошни ёдга солади. Козимжон ғувраниб молхона томонга ўтди, лекин хойҳотдек жойда биргина ҳайвон ғўддайиб тик турарди. “Сигир бўлса керак” — хаёлидан кечди Козимжоннинг. “Нега у тик турибди?” Сигир Козимжонга талпиниб, овоз чиқарди. “Очга ўхшайди”. Козимжон товуқкатакка қараб юрди. Лекин у ерда товуқ тугул катакнинг ярим тўриям юлиб олинганди – ҳар ҳолда бирон ямоққа ишлатилгандир…\nБу орада уй ичидаги йиғи товуши авж олди: “Вой дадажоним!.. Ёнингизда юриб дийдорингизга тўёлмадим. Қўлимизнинг калталиги қурсин, кўнглингиз тусаган овқатниям пишириб беролмадик!..” – қизлардан бирининг овози энди кўчага чиқиб кетди.\n— Қаранглар унга! — ҳавода дўрилдоқ эркак товуши янгради. – Ичкарига олинглар. Эшитган қулоққа хунук…\nКозимжон изига қайтди. Бир аёл ва бир эркак бориб, қизнинг қўлини тутиб олишганча насиҳат қилишга тушишди.\n— Тегманглар менга! Кетинглар! Катта деб сизларни шу пайтгача эшитдим. Энди бас! Эртакларингни бориб болларингга айтинглар… йўқолинглар!..\n— Ўзингни қўлга ол, бетамиз! – эркак қизнинг юзига тарсиллатиб тарсаки туширди. – Битта сенинг отанг ўлибдими? У мениям дадам эди!..\n— Энди даданг бўп қолдими? Ўлганда!.. Тиригида нима қип бердинг — а?!. Хотинчанг билан болангдан ортмадинг-ку!.. — Қиз овозининг борича бақирарди.\nБу орада Козимжон уларнинг ёнларига келиб қолганди: қиз – марҳум тоғасининг энг кенжа дилбанди — Дилнура, эркак эса — тўнғичи Зокир экан.\n— Козим ака!.. – Дилнура Козимжоннинг бўйнига осилиб яна ҳўнграб юборди. – Козим ака, — бояқиш деярли ҳар бир сўз орасида “ҳиқ-ҳиқ” дея сас чиқарарди, — Козим ака, дадам бу дунёга келиб нима кўрди, нима?.. – Дилнура тағин Козимжоннинг бўйнини маҳкам қучган кўйи “тўкила” бошлади. – Бизни деб, шу ландавур, омадсиз беш боласини боқаман, деб ўтиб кетди. Ўзига энгил-бош олиш у ёқда турсин, касал оёғига ақалли бир қути дори ҳам сотиб олмади, тушуняпсизми Козим ака, ололмади… Бирининг шартномасини тўлайман деди, бошқасининг иморатига тахта олай деб, ўрисга кетган ўғлининг эса рўзғорига ун-ёғ қип берай деб, ногиронлик нафақа пулигача ўшаларга илиниб юрди. Дўхтирлар “Ётиб даволанинг” деса ҳам кўнмади. “Яхшиман” деб ҳаммамизни ишонтирди. Дадам чеккан дарднинг чидаб бўлмас оғриғи бўларкан, унгаям чидади. Дори ичмай чидади, Козим ака!.. Вой-вой, ичим куйиб кетяпти… Да-да!.. Дадажон, нега мени ташлаб кетдингиз! Энди мактабдан келсам, ким мени “Гўзал қизим!” деб кутиб олади, ким “Маликам” деб эркалайди, ким?.. Сизсиз энди нима қиламан, дада!?.. — Дилнура тағин бўзлаб берди…\nКозимжон нима қилишини, ҳаётдаги суяниб турган тоғидан жудо бўлган ўспирин қизчанинг ҳувиллаб қолган кўнглини қандай сеҳрли сўз билан овутишни билмай гунг қолди…\n— Козимжон, ичкари кир, кеннойингнинг кўнглини сўра, — деди қариндошлардан бири “шаҳарлик”нинг тирсагидан ушлаб рўпарадаги эшикка йўналтираркан.\nКозимжон кўрсатилган эшикка яқинлашган эдиямки, кимдир чопиб келиб уни очиб берди.\nКозимжон шам ёруғида титраб турган хонага қадам босдиямки, аёлларнинг қий-чув йиғиси қулоғини қоматга келтирди. Бошини кўтариб, қатор турган хотин-халажлар орасидан кеннойисини қидириб топди. Кўзлари бир-бирига тушгани ҳамон ҳар иккиси талпинишиб, бағирларини очишди. Козимжон онасидек бўп қолган меҳрибон аёлнинг таниш тафтини туйди: кўнгли алланечук бўлиб токчада эриётган шамдек титради.\n— Вой-ей, Козимжон ука, энди қандай қиламиз, тоғангиз ўлмай мен ўлсам нима қиларди? Ахир у ногирон бўлса ҳам болаларга тиргак эди. Мендан кўра фойдаси кўпроқ эди… – аёл Козимжоннинг кўкрагига бошини қўйиб астойдил йиғлар – бошига тушган фавқулотда мусибатдан довдираб қолгани боис эри кўп яхши кўрадиган жиянининг билагига маҳкам ёпишиб олганди.\n— Бўлди энди, ўртоқжон, Худонинг иродаси экан… – хотин-халаж орасидан кимдир чиқиб бечорани елкасидан тутганча ўзига тортди. Аммо кеннойи Козимжоннинг билагини қўяй демасди, “Шўримиз қуриди, Козимжон ука, энди мен бу болларни қандай эплайман, Юнус тоғангизсиз нима бўлади энди бу ҳаёт?.. Оҳ!..”\nОна бағрини тиғлаб, дардини айтиб бўзлар экан, ёнида турган икки қизи ҳам ёқаларини йиртарчасига тўлғониб – юлқиниб, ўзларини гоҳ у, гоҳ бу томонга ташлаб айюҳаннос солар, доду фарёд кўтарар эди…\nКозимжон эсанкираб қолди, секин-аста эса яқинларининг бошига тушиб, кўксиларини чил-парчин қилган ғамдан унинг ҳам қотиб кетган дийдаси юмшагандай бўлди.\n— Эски велосипедингизни ғижирлатиб юрсангиз бўлмасмиди, сизсиз бу дунё жим-жит бўлиб қолади-ку энди… Ў-ўҳҳҳ!.. – Кимнингдир етовида ташқари чиқаётган Козимжоннинг қулоғига келиб урилган кеннойисининг нолаю оҳи энди унинг ботинини ағдариб юборгандек бўлди… Козимжоннинг кўзлари ҳеч нимани кўрмай қолди. Кафтларининг орқаси билан уларни шошиб артди – бўлмади. Гўё олам зулматнинг ичига қулаб тушгандек туюлди…\n— Двигатель ўчди… Бензин борми? – овоз келди.\n— Қайда дейсан… — деди ўзга овоз…\nВақт ўтиб, қоронғиликка кўника бошлаган Козимжоннинг кўзлари атрофни илғай бошлади. Кейин бутун вужуди музлаб, тишлари бир-бирига урилиб какрай бошлаганини ҳис қилди.\n— Ака, юринг. Бу ерда қиладиган иш қолмади. Азонда қабристонга бориб, эне тағин бу ерга келамиз, — билагидан ушлаб ўзига торди Нозимжон.\nКозимжон энди укасига эргашди. Эргашиб кетаркан, қачондир, қаердадир хотирасига кириб колган бир мисра шеър миясида бомбадек портлади: сомон парчасидек оқиб борамен.\n— Нега, нима учун? — дерди ичида кимдир. – Ахир бор-йўғи эрталаб бутунлай бошқа одам эдим-ку!.. Гўё ҳамма нарсага қодир эдим. Энди-чи, энди?.. Энди нега бундай абгорман? Нега ихтиёрим, куч-қувватим йўқ? Қаерга келиб қолдим? Қайси дунёга тушиб қолдим мен?.. х х х\nКозимжон кечаси билан ухлай олмай тўлғониб чиқди. Хона совуқ, зах ва ғип қоронғи эди. Тўшак ва болишдан ҳам рутубат иси келарди. Ётган жойида узаниб свитерини топди-ю шоша-пиша кийиб олди. Лекин бир пас ўтиб тағин совқотиб, сийгиси қистаганидан бесаранжом бўла бошлади. Туриб ҳовлига ўтай деса, қоронғида демсаланиб йиқиламан, деб ўйлади. Қолаверса, ҳовлида итнинг ҳуриши эшитилиб турарди, – буни танимаса, тишлаб-нетиб юрмасин, тағин. Бориб укасини уйғотишни эса ўзига эп кўрмади. Аммо эҳтиёж кучайган сайин ноилож қолди: эсига телефони тушиб, унинг хира ёғдусида туртиниб ташқарига чиқди: Эшикнинг “ғийқ” этган товушидан уйғонган бўлса керак Нозимжон қўлида фонар билан пайдо бўлди.\n— Сениям безовта қилдимми?..\n— Безовтаси бораканми? Юринг, итдан қўрқиб юрманг яна. Боғлиғу билиб бўлмайди занғарни…\nКозимжон енгиллаб, укасининг кузатувида ётоғига қайтди: лекин ухлай олмади. Шаҳардан кийиб келган ҳамма кийимларини эгнига илди. Сўнг қалин пахта кўрпага ўранди-да, хўрозлар қичқиргунича ўтириб чиқди…\nБир маҳал эшик тақиллаб, остонада укаси кўринди.\n— Ассалому алайкум, ака, яхши дам олдингизми?..\n— Ҳа, келдингми… – устидан кўрпани ҳимариб қўзғалди Козимжон.\n— Мозорга ўтиб келамизми?..\nУлар бошлашиб ташқари чиқишди. Қабристонга етиб келишганда ўнтача одам кеча қўйилган қабр атрофида ғамгин туришарди. Дилнура қиз ҳам бунда эди — дўппайган тупроққа бағрини берганча “хийқ-хийқ” сиқтарди…\nТоғаларидан бирининг “Тур энди, қизим, кетайлик, бошқалар ҳам келишяпти” деган гапини эшитиши билан қиз қабрга янада маҳкам ёпишиб, “Мен шу ерда… дадам билан қоламан!..” дея уввос сола бошлади…\nҚариндошлардан кимдир салом бериб, кимдир бош силкиб, қабр олдида оёқ илган Козимжонларнинг ёнидан ўтганча маҳаллага элтувчи йўлга қараб одимлашди. Қўлларидан тутиб, гавдасини мажбуран кўтармоқчи бўлган иккита акасининг исканжасидан силтаниб қутулмоқчи бўлган Дилнура бўлса жон аччиғида бақирарди: “Менга тегишма!.. Мен сенларга ўхшаб дадамни ташлаб кетмайман! Йўқол ҳамманг!.. Биринг Россияга кет, биринг Тошкентга!.. Ўзи дадамнинг бошига сизлар етдинглар… Ҳаммангни ёмон кўраман, ҳаммангни!.. – Дилнура йиғлайвериб шишиб, овози бўғилиб қолганди. – Йўқол!.. – у ўзини куч билан судраб кетаётган акаларининг қучоғидан яна бир юлқиниб чиқмоқчи бўлди-ю қўқисдан жимиб қолди. Козимжон қизгинанинг ҳушидан кетганини англади. “Оёғини судрамай, азот кўтариб олинглар” деди бояги хешлардан бири…\nБу орада чўкка тушиб олган Нозимжон қироатни бошлаб юборганди. Козимжон унга эргашиб тиз букди…\nКейин улар ўлик чиққан хонадонга келишди: Тумонат одам. Козимжон эркак қариндошлар билан бир сафга туриб олиб, келганларни ичкарига таклиф қилар, дуо ўқилаётган маҳал ҳамма қатори тиз букиб ўтирар, қўзғалинганда эса ўнлаб-юзлаб одамларнинг “қўлини олиб” кузатар эди. Шунда у ҳамқишлоқларининг юзларию кўзларида югуриб кетаётган фурсатнинг қиёфасини илғаб қолгандай бўлар, бўлгани сайин ўзиям билмайдиган ниманингдир илинжида уларга тикилгани тикилган эди…\n— Худо раҳмат қилсин…\n— Охирати обод бўлсин…\n— Олло сабр берсин…\nКелиб-кетаётганларнинг охири кўринмас, Козимжоннинг узатилавериб-кўришавериб толган, ғалати бир алфозда ғўддайиб қолган қўллари ўзиники эмасдек туюларди. Аввалига таниб-билиб, кўришганда исмларини эслаб турган ҳамқишлоқларини тобора таний олмай, эслаб билмай қийналди. Бирининг ортидан келиб турган нигоҳлар олдинига унга олам-олам мазмун бўлиб туюлган бўлса, борган сари улар ўша маънидан маҳрум бўла бошлади: Кўзлар… кўзлар бу ўткинчи дунёга ташриф буюриб, яна адам саҳросига абадий равона бўлаётган йўловчиларга айланди – қолди. Шунда у… Козимжон дунё, умр, ҳаёт деганларининг асл ҳолини – ибтидо ва интиҳосини қалб кўзи билан кўргандек ҳис қилди ўзини. Ҳис қилди-ю ажаб ҳолларга тушди: ўзининг ҳам ўша сон-саноқсиз одамлардан – йўловчилардан заррача фарқи йўқлигини англади… х х х\nЭртасига чошгоҳга қадар туриб берган Козимжоннинг жони сиқилиб кетди. Ниҳоят, отасининг ёнига келиб, “Қайтишим керак” деди.\n— Яхши. Юр, — деди яккаю ягона инисидан айрилиб, ўзини олдириб, хиёл довдираб юрган ота. Козимжон эргашди. – Кеннойингга “кетяпман” деб қўй.\nКейин ота бир тўп аёллар орасидан келинни чақирди. Козимжон кеннойисининг кўнглини кўтармоқчи бўлиб, пойинтор-сойинтор қилиб нималардир деди. Лекин гапини тугатгунча ўзини ёмон кўриб кетди. Тугатгандан кейин эса нафратлана бошлади. Айниқса, “Кўпам ўзингизни қийнаманг, бўлар иш бўпти. Тоғамнинг йўғини билдирмаймиз. Ҳар ойда пул юбориб тураман. Ҳеч нарсадан зориқмайсиз” дея бояқиш аёлнинг қўлини тутиб, қоғозга ўроғли ғиштдек пулни тарс этиб қўйганида… ўзидан жирканди… Эҳ, у ёғини сўрасангиз, Козимжон бу хил вазиятлар учун жуда-жуда тажрибасиз, ғўр чиқди. Ҳаёт деса, пойтахтдаги ўзининг тараллабедод турмушини тушунаркан. Қишлоқдан кетганига кўп бўлган эди, — қолаверса, кетган чоғида ёш – бор йўғи ўн еттига кирган полапон эди… Энди қараса, орадан кўп сувлар оқиб ўтибди. Бу сувлар оз эмас, кўп эмас, нақ йигирма тўрт бор думалабди. Эҳ, нимасини айтамиз… Ўша сувларга қўшилиб ўмбалоқ ошаверган Козимжоннинг бошлари айланиб қолибди…\nКозимжон машинасига ўтириб қишлоқни, сўнг шаҳрарни кечиб, то кенг сайҳонликларга чиққунга қадар гаранг бир ҳолда эди: на фикрларди, на ҳис қиларди. Дунё ва ҳаёт тўғрисида шу чоққача ботинида қоим бўлган борлиқ ҳақиқат қолиплари синиб-парчаланиб атрофга сочилиб кетгандек ва унинг ўзи ҳам ана шу парчаларга қўшилиб учиб юргандек эди. Лекин вақт ўтар, учиб-тўзиб кетган мезонлар яна заминга қайта бошлаганди. Уларга қўшилиб эса Юнус тоға билан боғлиқ сўнгги хотиралар ёдига тушди… х х х\n— Алло, Козимжон, жияним! Ассалому алайкум!\n— Ваалайкум ассалом. Тоға, сизмисиз?\n— Ҳа, мен жияним. Яхшимисан?\n— Яхши, тоға, ўзларинг тинчмисизлар? Соғлиқ қалай? Оёқ, оёқ-чи?\n— Раҳмат жияним ҳол сўраганинг учун, тинчликка тинчмиз. Фақат…\n— Гапираверинг, тоға…\n— Фақат… жиян… шу десанг, оёқдан қорасон бошланган. Дўхтирлар биттасини кесиб ташлашди, лекин занғар… ичкарилаб кетибди. Тез чораси кўрилмаса бўлмасмиш…\n— Тоға, туппа-тузук юрувдиз-ку. Оёқни қачон кесишди? – ҳайрон бўлди Козимжон.\n— Биздан нима ёрдам?\n— Нимаям бўларди, жиян? Қурғур… пулдан қисилиб турибмиз.\n— Майли, мен биронтасидан юбораман, хавотир олманг, — Козимжон гапни шундай оҳангда гапирдики, тоға жиянининг жудаям шошиб турганини тушунди.\n— Кечир жиян, ишингни кўпида сениям ташвишга қўйдим… — синиқиб узрхоҳлик қилди Юнус тоға…\n— Ҳеч боки йўқ, тоға, тузалиб кетинг…\n… Лекин Козимжоннинг иши кўп эмасми, қишлоққа пул юборишни унутганди ўшанда… Тоға бўлса… тоға бошқа телефон қилмади… х х х\nКўм-кўк адирлар бағрида машинасини учиртириб кетаркан, энди Козимжон аламдан тинмай лабини тишлар, пешонасидаги кўзгуга кўзи тушиб қолишидан қочибми, ойнани тепага қайириб қўйганча ҳадеб газ педалини эзгани эзган эди… Эҳ, қанийди педални босиб машинасини учиргани баробарида қувиб-бостириб келаётган аччиқ хотиралардан халос бўлиш мумкин бўлса…\nЎшанда Козимжон ёш эди…\nКунлардан бир кун тоға-жияннинг “овлари” юришмади: шу қидиришиб ўроққа илингулик бир тутам ҳам ўт топишолмади. Шунда Юнус тоға мотоцикл рулини Қирғизистон томонга бурворди. Козимжон эслайди – у вақтларда ҳозиргидек симтўсиқлар бўлмасди. Одамлар бир-бировиникига эмин-эркин бориб келишарди. Қирғизистонда пахта оз экиларди, ўт-ўлан эса кўп бўларди…\nБир маҳал Козимжоннинг кўзи ўзига қараб тепаликдан тушиб-бостириб келаётган, юзлари офтобда куйиб-қорайиб кетган тегарак юзли кишига тушди. Тушди-ю ортига – тоғаси томонга жавдираб қаради. Тоға эллик қадамча нарида дунёларни унутиб шамак ўрарди.\n– Тоға! — сасланди жиян журъатсизгина. Лекин Юнус тоға хазина топган эмасми, ўтнинг шитир-шитиридан бўлса керак, эшитмади – бошини қуйи солган кўйи ҳа, деб ўроқ ургани урган эди.\n— Эженди эмгур сартин баласы!..\nКозимжон ўгирилиб, шундоқ тумшуғининг тагида қисиқ кўзлари йилтиллаб турган Дадахонни кўрди. У шу атрофдаги ерларнинг – совхознинг раиси эди. Ҳамма ундан шундай ҳайиқардики, ҳатто соясига салом беришарди. Лекин Козимжон салом беришга ҳам улгурмади: қулоқ чаккасига келиб тушган муштдан мункиб, тўғри ариқнинг ичига қулади.\n— Тоға!.. – қичқирди жонининг борича қўрқиб кетган Козимжон бошини сувдан чиқариб.\nЮнус тоға эшитди. Қаддини адл кўтариб ортига қарадию вазиятни англади шекилли, чопганча шу ёққа йўналди.\n— Нима қилди сенга? Урдими? – ҳаллослаб келаркан йўл-йўлакай сўради у.\nКозимжон индамади. Лекин мушт тушган жағини икки қўллаб ушлаб олганидан ҳаммаси аён эди.\n— Ёш боланиям урадими?..\n— Ким чакырди сени бул жерга? — кутилмаганда Дадахон Юнус амакини ҳам тушириб қолди. Ариқ қийисида эмасми, у ҳам худди жияни каби сувга учиб кетди. Ҳамма ёғи жиққа хўл бўлган Юнус тоға сувдан чиқа солиб, Дадахонга ташланди: “Мени урсанг, ур, лекин болага нега қўл кўтарасан, номард!”. Унинг рақиб ёқасига узатилган қўли ҳавода қолди: Дадахон кичик ва ориқ жуссали Юнус тоғани азот кўтариб олди-ю сувга яна шалоплатиб отиб юборди.\n— Аҳ!.. – дея қичқириб юборди тоға. Кейин Дадахонни бўралаб сўкди: — Ҳе, онангни!..\n— Ҳе, эженгди!.. – деди раис унга жавобан. – Башқа қарангниям кўрмай.\n— Бир тутам ўт учун болани урасанми, ит!.. – бақирарди Юнус тоға ариқ ичида куймаланиб.\n— Бул жер менин жерим, — каласам урам, каласам каматиб жибарем, — деди Дадахон унга хезланиб, — кейин тоға-жияннинг арқонини ерга ташлади-да, уларга Козимжон ўрган ўтларни солиб, кўча четида, офтобда “ялт-ялт” этиб турган “Газ-24” машинасининг юкхонасига юклай бошлади.\n— Ёмон урмадими сени? – сўради тоға ариқ қийисига тирмашиб чиқаркан.\n— Йўқ, — дея ёлғонлади Козимжон ияги яхшигина оғриб турганига қарамай. “Оғрияпти” деса борми, тоғаси яна кучи етмаслигига қарамай, қирғизга ташланадигандек эди назарида. – Яхшиман тоға. Ўзингиз-чи?\n— Ҳеч қиси йўқ. Нима бўпти у менга? Бир аччиғим чиқса борми…\nКозимжоннинг кулгиси қистади. Лекин тоғасининг қон силқиб оқаётган оёғига кўзи тушиб, қўрқиб кетди…\n— Оёғингиз, тоға!..\n— Баччағар!.. – Юнус тоға жиққа ҳўл шимининг почасини шималаган кўйи Дадахон томонга ёвқараш қилди. Кейин жиянига юзланди, — Ўроғинг сувда экан, ўшанинг устига тушдим шекилли. Ма, ол, — тоға Козимжонга ўроғини узатди.\n— Қон кўп оқяпти, тоға, — хавотирга тушди жиян.\n— Туриб битта пешоб қилворсанг, олам гулистон. Кейин сириб боғлаймиз, — бепарво гапирди тоға…\nШундай қилиб, икковлон тоғанинг Дадахон кўзидан панада қолган ўтларини йиғиштиришди-да бир боғ қилиб апил-тапил лўткага тиқишди.\n— Балки яна ўрармиз… – деди Козимжон.\n— Ҳа-ҳа-ҳа… – Кулди Юнус тоға. Дадахонни билмас экансан. Кетганига ишонма. Тулкигаям фириб беради у. Тез ўтир. Бўлмаса, ҳозир қайтиб келиб, яна бир балони бошлайди.\nМаҳаллага келишгач, мотоцикл аввал тўғри Козимжонларникига йўл солди.\n— Сиз уйингизга кетаверинг. Мен шу ерда тушиб қолавераман, — деди Козимжон.\n— Ҳозир… — деди-ю тоға индамади. Манзилга етиб келишгач эса ўтни лўткадан инқиллаб чиқара бошлади.\n— Нима қиляпсиз? — деди Козимжон тоғаси ҳаракатини тушунмай.\n— Ёрдамлашсанг-чи, оғир экан, — кучаниб деди тоға.\n— Ия, буни қаранглар! Ахир ўт сизники-ку! – ажабланиб турган жойида деди Козимжон.\n— Сизники, меники… Йўқ, унақа нарса бизнинг ўртамизда, жиян. У ёғини сўрасанг, менинг бошимда сеникидек отам ҳам йўқ – нега ўтсиз келдинг, деб тергайдиган. Сен индамай олавер, кейин хурсанд бўласан… Ия, дарахтмисан, — бир жойда тургани? Тутсанг-чи, бир учидан.\nУлар биргалашиб ўтни туширишдиямки, юзи ҳалитдан бери оқаринқираб турган тоға ҳушсиз бир алфозда ерга йиқилди… х х х\nБу орада қора “Жип” елдек елиб, Сирдарёдан ўтганча пойтахтга яқинлашиб борарди.\n“Бўлди… Мен ҳаммасини тушундим, тоға. Мени кечиринг… Оёғингиз учун кечиринг… Оғир дамларингизда ёрдам беролмаганим учун кечиринг… Сизни унутиб қўйганим учун кечиринг… Ҳамма-ҳаммаси учун… тоға… Сиз мен билан топган-тутганингизни ҳамиша баҳам кўрардингиз: мени ўзингизга тенгшерик билардингиз. Мен-чи, мен?!.. Лекин энди хатоимни тузатаман. Сизнинг йўқлигингизни оилангизга билинтирмайман… Қолган ўғилларингизни уйлайман, қизларингизни чиқараман, ҳаммасининг рўзғорларини бутлайман, яхши-ёмон кунларида доимо ёнларида бўламан, тоға!..” х х х\nЙўл, маросим, ғусса… Козимжонни эзиб ташлаганди. Эртаси тушгача қотиб ухлади… Бир пайт қўшни хонада янграётган мусиқа овозидан уйғониб кетди.\n— Маҳзуна!.. Рухсора!.. Ким бор?..\nЛекин уни ҳеч ким эшитмади. Эринибгина қўзғалди.\n— Вой… Ассаломалайкум, дадажон, — ўрнидан туриб, салом берди энди мактабдан келиб нарсаларини жойлаётган қизи Рухсора.\n— Сал пастроқ эшитсанг-чи…\n— Кечирасиз, сизни уйда йўқ деб ўйлабман… – қўлидаги матоҳ билан мусиқа овозини пасайтирди қизча…\n— Яхши дам олдингизми дадаси? Ўтиринг, ҳозир чой дамлайман, — меҳрибонлик кўрсатди хотини.\n— Иштаҳам йўғроқ… Битта аччиқ қаҳва берсанг – етади, – юмшоқ диванга оғиргина чўкди Козимжон. Кейин ойнаванд хонтахтанинг остки қаватидан сигарет олиб тутатди…\n— Дадаси, тоғага нима қипти? – финжонда қуюқ фаҳва келтирган аёл эрининг ёнига омонатгина ўтирди.\n— Оёқдан кетибди… Қорасон…\n— Вой бечора… Ҳалиги… ўроқ кирган оёғи барибир тинч қўймабди-да, а?\n— Уфф… – ўрнидан турди Козимжон.\n— Ўзинг ичавер, — кутилмаганда қўрс гапирди Козимжон хонадан чиқиб кетаркан.\nМаҳзуна ҳайрон бўлиб қараб қолди. х х х\n— Ассалому алайкум, хўжайин. Маросимларни ўтказиб келдингизми?\n— Ваалайкум. Ҳа, раҳмат… Ўзингда нима гаплар?\n— Ҳаммаси жойида, — қўлини кўксига қўйди ёрдамчи.\n— Бирон муаммо? – қошини чимирди Козимжон.\n— Худо сақласин, хўжайин.\n— Яхши, — кўнгли тўлиб креслога чўкди Козимжон.\n— Эртага Таиланд сафаримиз бор. Хаёлдан фаромуш бўлмадими? – сўради ёрдамчи яқиндаги ўриндиқни ўзига қулайроқ қилиб суриб оларкан. – Билетлар тайёр. Ҳалигилар ҳам…\n— Билмасам… — мужмалланди Козимжон, — қишлоққа бориб бутунлай ўзга бир дунёга тушиб қолгандек бўлдим. У ердагиларнинг дарди мени довдиратиб қўйди…\n— Шуни айтаманда хўжайин, сафарга борсак, ёзилиб қайтардингиз. Қишлоқдаги кўнгилхираликлар ювилиб, узоқда қоларди.\n— Сенингча осон эканда-а? Мен туғишган акамдек, ҳатто отамдек бўлиб қолган тоғамдан айрилдим. Сен бўлсанг, сафар дейсан, кўнгилхиралик дейсан…\n— Хўжайин, мени кечирингу, сираси, ўлим ҳар бошда бор. Бу ёғи — сиз бориб, қариндошлик, жиянлик бурчингизни адо этиб қайтдингиз. Энди ўзингизни қийнаманг. Ҳаммаси ўша ерда – қишлоқда қолди. Менга қолса, шу ҳолингизга сафар энг яхши даво, хўжайин. Ҳадеб куяверманг,\n— Шунақа де, — Козимжон сермулоҳаза ёрдамчисининг кўзига маъноли тикилиб турди-да, қўшиб қўйди, — ўйлаб кўрай-чи…\n— Яна битта гап: Дилерларимиздан Абдурасул бор-у, ўша бир ҳафта бурун зиёфатга таклиф қилган эди, эслайсизми? — бутунлай ўзга оҳангда гап қотди ёрдамчи.\n— Қачонга эди?\n— Бугунга. Ўзининг ресторанига, «N” ми, “М”ми, отиям ёддан кўтарилди, ўша ерга.\n— Бориш шартми?\n— Абдурасул жудаям жиддий ҳамкоримиз. Маҳсулотимизни жанубий вилоятларга фақат шу киши тарқатади.\n— Ҳм… х х х\n— Эртага учадиган бўлсак, кўпайиб кетмадими, хўжайин? – қуй деб турган Козимжонга эс бўлди ёрдамчи.\n— Қуйсанг-чи! – ғашланди Козимжон.\n— Хўп, мана…\nЁрдамчи мавридини топиб дилерлар қулоғига аза билан боғлиқ нимадир шипшиди шекилли, булар Козимжонга ҳамдардлик билдиришдию зиёфат бошлангандан буён нега унинг кайфи чоғ эмаслигини тушунган каби ўзаро суҳбатга толишди.\nКозимжон бўлса ўртада муқом қилиб ўйнаётган “Шоу” қизларидан кўзини узмас, айни чоғда босиб-босиб ичарди…\nШу пайт ҳамманинг кўзи ўнггида – майдон марказида балиқдек билтанглаётган қизлар столлар аро сочилиб кетишди. Биттаси – боядан бери Козимжон кўзини узмай тикилаётган оппоқ баданлиси келди-да, тўр мато билан хиёлгина ёпилган сийналарини, улардан-да камроқ тўсилган чиройли думбаларини диркиллатиб ўйнай кетди. Козимжон атрофга ҳирс тарқатиб ва унда ҳирс уйғотиб тўлғонаётган гўзал раққосага афсунланиб боқар экан, кўзлари порлади. Бунга сайин раққоса муқом этиб, борлиқ аъзосини ўйнатиб, Козимжоннинг нақ тумшуғига қадар келди.\n— Вой-дод, акаси! – дея қичқирди дилерлардан кимдир.\n— Қистиринг энди, нари кетсин, бўлмаса… – деди Абдурасул.\n— Ҳа – ҳа – ҳа! — кулишди даврадагилар.\nКозимжон киссасидан бир даста пул чиқариб, раққосанинг чумолиникини эслатадиган нозик белчасига боғланган пуштиранг ипга илди-ю диркиллаб турган думбасига енгил шапатилади.\n— Ваҳ – ҳеее! – қийқириқ авжига чиқди.\nОларини олиб, муродига етган раққоса Козимжонни ташлаб, ноз-карашма билан айлаганча Абдурасул томонга тойди…\nКозимжон қадаҳини тағин бўшатди-ю ботинида ғам ўрнида фараҳ жимирлаётганини туйиб қолди. “Ажаб” деди ўзи ҳам тушунмайроқ. Лекин ортиқ мушоҳада юритишга ҳуши йўқ эди шу тобда: фикру ёди ўзга столга йўрғалаб кетган раққосанинг хиромларида, жон олғучи наззораларида қолганди.\n— Нима дейсиз, гаплашиб берайми? – луқма ташлади Абдурасул Козимжоннинг дилидагини ўқиган каби.\n— Абдурасулбек, — деди Козимжон ҳамкорининг гапини оғир олиб, — агар хоҳласам, бу ердагиларнинг ҳаммасини шундоғам олиб кетаман!..\nЎртага қандайдир ёқимсиз сукунат чўкди…\n— Катта гапирдингиз, ака… Қизлар бизга қарашли. Агар биз рухсат бермасак… — Абдурасулнинг гапи оғзида қолди.\n— Келишамиз, жаноблар!.. – қайси томоннинг кўнглини олишни билмай ўртага ўзини отди қалтис вазиятдан эсанкираб қолган ёрдамчи. – Ҳамкорлар бўлсак… Биз илтимос қилсак, Козим акасидан Абдурасулжон акамиз битта раққосани қизғанмасалар керак. Иккита шердек ҳамкор эркаклар ўртасида битта қиз нима деган гап ўзи, а, тўғрими? – оралиқдан муваффақиятли чиқиб олган ёрдамчи енгил тин олди…\nКозимжоннинг ранги бўзариб нимадир демоққа лаб жуфтлаган эдиямки, телефони жиринглаб берди.\n— Алло… Нима?.. – Нозимжон, ука, яна сенмисан? Ҳозир. Бир дақиқа кут, ташқарига чиқай, — Козимжон ўрнидан қалқаркан, хиёл тебранди-ю у ёғига равонгина юриб кетди. – Ҳа, ука, тинчликми?\n— Ака… Нима дейишни ҳам билмай қолдим, — қийналди Нозимжон.\n— Ҳе, гапирсанг-чи, ичимни қиздирмай, нима бўлди?\n— Дилнура, жиянимиз… Шу кетиб қолди…\n— Дилнура? Қайси Дилнура? Қаерга, нимага кетади, Нозимжон? Нега муни менга айтасан! – росмана жаҳли чиқди Козимжоннинг.\n— Дилнура – Юнус амакимизнинг қизи… Юраги ушлаб қолиб… ушлаб… ўлиб қолди, ака!.. — йиғиси келди Нозимжоннинг.\n— Ҳеч кутмагандик… Дадасини қўйганимизга уч кун бўлмай қизи бундай бўп ўтирибди…\n— Дилнура… Дилнура… – Козимжон бирданига эслай олмади. Кейин “лоп” этиб ҳаммаси ёдига тушди: Бояқиш қизнинг азадаги айтиб йиғлашлари, қабр устидаги жазаваси, ҳушидан айрилиб қолгани, акаларининг қиз бечоранинг қўл-оёғидан тутиб машинага олиб кетишлари… ҳамма-ҳаммаси. Айниқса, бунинг бўйнига осилиб олиб, дадасининг дийдорига тўйиб ололмаганини айтиб фарёд чекишлари, “Амаки, энди мен дадамсиз қандай яшайман?” дейишлари Козимжоннинг қулоғи остида жаранглаб кетди…\nЛекин айни дамда негадир буларнинг ҳаммасини ўзига алоқаси йўқдек ҳис қилди…\n— Бўпти, Нозимжон, бораман, — деди Козимжон айтаётган гапининг асл маъносини ўзи ҳам илғамай…\nТелефонни чўнтагига солдию нима қилишини, қаерга кетишини билмай тараддудланди… Турди-турди-да, беихтиёр равишда ичкари юрди. Бинога киргани ҳамона қулоғига шўх араб мусиқаси, кўзларига эса ҳалиги жононнинг муқомлари, оловли нигоҳлари урилди. Ботинини тингласа, – ажиб бир ҳол: юрагининг бир парчасида оғриқ турган эса, бошқа қисми ором қўйнида жимирларди…\nКозимжон ўзини ғалати бир аро йўлда, йўқ-йўқ, икки оловнинг ўртасида қолгандек ҳис қилди. Фақат оловларнинг бири Козимжоннинг ўзига қараб турган томонини куйдириб азоб берса, бошқаси бошқа тарафига ҳузур ва роҳат бағишларди…\nОрадан кўп ўтмай эса у яна май ича-ича, шўх-шодон мусиқани тинглай-тинглай, гўзал раққосага боқа-боқа ўзга одамга айланди – қолди: энди юрагининг ярмини куйдириб азоблаётган Олов тафтини сезмай қўйди…\n— Тўлатиброқ қуй, соқий, — деди у ёрдамчини дадилроқ бўлишга ундаб. – Анави жонон учун ичамиз!\n— Хўжайин, — Козимжоннинг қулоғига шивирлади ёрдамчи. – Таиландга элликта номзоднинг ичидан танлаб олган қизларимиз бундан анча чиройли… ишонаверинг…\n— Биламан, бу ишларга устаси фаранг бўп кетгансан. Аммо-лекин, сен мақтаётган хонимлар ҳозир олдимизда эмас-ку! Олдимизда бўлганда гапирсанг ярашади. Ўшанда биз ҳам шарафларига қадаҳ кўтарамиз… Уқдинг, ўқимаган? – Козимжоннинг кайфи оша бошлаганди. – Бугун эса… бугун биз… нимайди оти анавининг, а?..\nЁрдамчи ёнида ўтирган дилердан раққосанинг исмини аста сўради. Кейин хўжайинига юзланди.\n— Бугун биз Дилнура учун… А? Нима дединг отини?!.. – кутилмаганда Козимжоннинг қадаҳи қўлидан сирғалиб тушиб чил-чил синди. Ўзининг бўлса қути ўчиб мум тишлади.\n— Дилнура дегин?.. – бошини кўтарди Козимжон ёрдамчисига ёмон қараб. – Майли… Бўпти… Дилнура бўлса, Дилнура-да!.. – Козимжон яримлаб қолган шишани қўлига оларкан, ўрнидан турди, – Дилнура бўлса, Дилнура учун ичамиз!.. – у бир кўтаришида тин олмай шишани бўшатди. Даврадагилар ҳанг-манг бўлиб бир-бирларига аввал қараб, сўнг елка қисишди… Ярим тунда машинанинг орқа ўриндиғида Дилнура исмли раққосани қучиб кетаркан, Козимжоннинг хаёлидан “Нега мен қишлоқда қолган, ҳозир, шу тобда кўзларини бу дунёдан абадий юмиб ётган жигаргўшам – узоқдаги Дилнурани, уни ўлдирган дардни ҳис қилмай қўйдим? Ахир кечагина унинг учун, уларнинг ҳаммаси учун йиғлагандим-ку! Дилнуранинг, онасининг фарёдлари қотиб кетган дилимни юмшатган эди-ку! Қани энди ўша йиғлаган қалб? Ҳаммасига сабаб уларнинг мендан узоқда — кўрар кўзларимдан йироқда яшаганликларими?” деган сўроқ “милт” этиб ўтди. Лекин шу оннинг ўзидаёқ ўша саволлар жавоб-павобига қўшилиб Козимжон вужудини ўз қаърига юҳодек тортаётган кайф ва эҳтироснинг ҳароратли бағрида иссиқ тупроққа бевақт тушган қор парчасидек эриди-кетди…\n← Аввалги Аввалги Улуғбек Ҳамдам. Кўзини очиб юмган одам (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Улуғбек Ҳамдам. Тош (ҳикоя)


Қозоғистон фуқароларига қўл бериб кўришмаслик тавсия қилинди - Daryo\n15:26, 13.03.2020 14089\nҚозоғистон фуқароларига қўл бериб кўришмаслик тавсия қилинди\nҚозоғистонда қўл бериб кўришиш ва ўткир респиратор вирусли инфекция белгилари бор инсонлар билан мулоқотдан қочиш тавсия қилинди, деб хабар беради Tengrinews.\n«Асосий эътиборни шахсий гигиенага қаратиш керак. Қўлларни ювиш, антисептик воситалардан фойдаланиш ва йўталганда керакли чораларни кўриш лозим: хонани яхшилаб тозлаш, тез-тез шамоллатиб туриш. Учрашувларда қўл бериб сўрашишни йиғиштириш, ўткир респиратор вирусли инфекция белгилари бор инсонлар билан мулоқот қилмаслик ва оммавий тадбирларга бормасликни тавсия қиламиз. Бу умумий тавсия. Умид қиламизки, барча қоидаларда риоя қилинса, ўзингиз ва атрофдагилар соғлиғига зарар етмайди», — дейди Нур-Султон шаҳри Жамоатчилик соғлиғини сақлаш бошқармаси раҳбари Сауле Кисикова.\nКисикованинг таъкидлашича, шаҳардаги барча тиббиёт муассасаларида шифокорлар таркибига коронавирус инфекциясини қандай қилиб қайд этиш, шунингдек, хавфсизлик чораларини кўриш бўйича семинар ва тренинглар ўтказилган.\nКисикова ушбу тоифадаги шахсларга тиббий ёрдам кўрсатадиган тиббиёт ходимлар эпидемияга қарши режим ва санитария-эпидемиология талабларига мувофиқ равишда ўқитилганлигини маълум қилди. Тиббиёт муассасалари тўлиқ дори-дармонлар, керакли воситалар ва индивидуал ҳимоя восиялари билан таъминланган.\nШунингдек, Соғлиқни сақлаш бошқармаси раҳбари Нур-Султондаги шифохоналарда коронавирус билан касалланган тўрт бемор даволанаётгани тўғрисидаги миш-мишларни рад этган.\nҚозоғистонда коронавирус туфайли оммавий тадбирлар бекор қилинди\n«Одамларнинг ўзи нархларнинг ошишига сабаб бўлмоқда». Олмаота маъмурияти коронавирус сабаб юзага келаётган ажиотаж ҳақида\nАввалроқ Қозоғистонда икки кишида коронавирус қайд этилгани, уларнинг иккиси ҳам Германиядан қайтгани ҳақида хабар берилганди. Сўнгги маълумотларга кўра бутун дунё бўйлаб коронавирус билан касалланганлар сони 128 минг кишидан ошиб кетди. Улардан 68 мингдан ортиғи даволанишга муваффақ бўлди.\n17:46, 19.03.2020 376348\n09:40, 29.03.2020 339940\n09:12, 26.03.2020 338360\n01:10, 29.05.2020 1132\n23:59 Бугун 5138\n23:47 Бугун 6922\n23:35 Бугун 6199\n20:44, 26.05.2020 132609\n00:00 Бугун 132310\n23:15, 26.05.2020 123061\n16:08, 27.05.2020 112527


ММА жангчиси рақибининг оғир зарбаларига дош бера олмай, ҳаётдан кўз юмди\n29 июль, 2017, 09:40\nАралаш яккакурашлар жангчиси Доншэй Уайт ўзининг навбатдаги беллашувида рақибидан қабул қилинган оғир зарбалар сериясидан сўнг ҳаётдан кўз юмган. Sherdog нашрининг тарқатган хабарига кўра, мазкур жанг 15 июль куни Американинг Льюисвилл (Кентукки штати) шаҳрида “Hardrock MMA 90” турнири доирасида ўтказилган. Унинг рақиби супер оғир вазнли спортчи Рики Мьюз бўлган.\nМаълум бўлишича, Уайт иккинчи раундда кучли ва аниқ зарбаларни ўтказиб юборган, шундан сўнг рефери жангни тўхтатишни ва жароҳат олган спортчига тиббий ёрдам кўрсатилишини эълон қилган. Бир неча сониядан сўнг жангчи ўзига келиб, “қафас девори”га суяниб ҳаракатлана бошлаган, бироқ тезда ҳушсиз ерга йиқилган.\nШундан сўнг тезда 37 ёшли спортчи шифохонага етказилган ва бир неча дақиқалардан сўнг ҳаёт билан видолашган. Ҳозирча Уайт ўлимининг аниқ сабаби ошкор қилинганича йўқ.\nДаншэй учун бу жанг 2015 йил ноябридан бери илк тўқнашув эди. У сўнгги жангини “Hardrock MMA 76” турнири доирасида ўтказиб, кичик Жон Жонсонни биринчи раундда нокаутга учратган эди.


Литвиненконинг беваси 15 йилдан бери адолат изламоқда\n29 ноябр 2021, Тошкент вақти: 13:01\n2006 йил 23 ноябрда Россия Федерал Хавфсизлик Хизматининг собиқ зобити ва Кремлнинг ашаддий танқидчиси Aлександр Литвиненконинг тўсатдан қочди ва уч ҳафта ўтиб, Лондондаги касалхонада радиациядан заҳарлангани оқибатида вафот этди. Литвиненконинг ўлими унинг рафиқаси Марина Литвиненконинг ҳаётини бутунлай ўзгартириб юборди. У 15 йилдан буён эри билан бўлган ишда адолат талаб қилиб, айбдорлар жазоланиши учун курашиб келмоқда.\n"Мен худди икки ўт орасида қолгандекман. Улардан бири тергов қилишни истамаган Россия бўлса, иккинчиси бундан манфаатдор бўлмаган Британия эди", деган у “Current Time” га берган интервьюсида.\nЛондонга катта миқдордаги рус сармояси келиб тургани боис, Британия ҳокимиятидагиларнинг аксарияти Россия билан можарога боришни истамади. Шунга қарамай, Марина ҳеч қачон таслим бўлиш ҳақида ўйламаган.\n“Мени бошқалардан асосий фарқим ҳеч қачон умидсизликка тушмаганимда деб ўйлайман”, деган эди у сентябрь ойида Озодлик билан суҳбатда.\n"Ҳозир кимлардир бу бефойдалигини айтса ҳам, мен қилаётган ишлар ва Россияда курашаётган одамларнинг ҳаракатлари ўз самарасини беришига ишонаман.”\nУнинг узоқ йиллик курашининг натижаси ўлароқ, 21 сентябрь куни Инсон ҳуқуқлари бўйича Европа суди Литвиненконинг ўлдирилишида Россия жавобгар деган хулосага келди. Суд Литвиненконинг собиқ КГБ агенти, ҳозирда Россия парламенти қуйи палатаси депутати бўлган Aндрей Луговой ва россиялик тадбиркор Дмитрий Ковтун томонидан ўлдирилган деган қарорга келган.\nАлександр Литвиненко (ўнгда)\nТергов натижаларига кўра, улар Литвиненкога жуда камёб бўлган юқори радиоактив модда полоний-210 қўшилган чой ичирган. Лондонда бир қанча жиноят излари ҳам топилган.\nСуд қарорига кўра, Луговой ва Ковтун Литвиненкони заҳарлашда Россиянинг агентлари сифатида ҳаракат қилган. Чунки суд гумондорлар Россия ҳукумати ёрдамисиз полонийни топа олиши эҳтимолдан йироқ деб ҳисоблайди.\n“Россия ҳукумати айбини тан олса, бу катта ғалаба бўлади”, деганди ўшанда Марина Литвиненко.\nДалилларга қарамай, Луговой, Ковтун ва Россия ҳукумати бу ишга алоқадорлигини инкор этиб келади.\nЎлганида 43 ёшда бўлган Aлександр Литвиненко 1998 йилда Федерал хавфсизлик хизмати раҳбарлари унга россиялик олигарх Борис Березовскийни ўлдиришни буюрганлигини очиқчасига айтган эди. У 2000 йилда Британияга қочиб кетган ва сиёсий бошпана олган. Шунингдек, у ФСБ ни 1999 йилда Россиянинг кўп қаватли уйларида бир қатор ҳалокатли портлашлар уюштирганликда айблаган.\nЛитвиненко заҳарланишидан бир ой олдин Путинни суриштирувчи журналист Aнна Политковскаяни ўлдиришга буйруқ берганликда ҳам айблаган.\n“Aлександр ўз давридан олдинда эди. У бизни Россияда кучайиб бораётган тузум ҳақида биринчи бўлиб огоҳлантирган. Совет хавфсизлик хизмати режими ҳеч қачон йўқолмаган, доим сақланиб қолган. Aммо, у ҳозир янада даҳшатлироқ тизимга айланган”, деди унинг беваси “Current Time” нашрига.\nСтрасбург суди ўз қарорида Россияни ишни тўғри текширмагани ва ўз хулосаларини суд билан баҳам кўрмагани учун танқид қилган.\n“Ўйлайманки, кўпчилик бир нарсани тушуниши жуда муҳим, агар ишларингиз кутганингиздек тез амалга ошмаса, тушкунликка берилманг, ортга чекинманг, айниқса бу адолатни юзага чиқариш билан боғлиқ бўлса. Сиз адолатга эришишингиз шарт”, деган Марина Литвиненко\nБританиянинг тергов хулосаларига асосланган ҳолда Страсбург суди Луговой ва Ковтун қотилликни Путиннинг розилиги асосида ўша пайтдаги ФСБ директори Николай Патрушев буйруғи билан қилган деб топди.\n“Россиянинг одамларга ва бошқа мамлакатларга қарши содир этаётган жиноятлари ҳеч қачон унутилмайди”, деган Литвиненко ва суд қарори унинг изланишларини якунламаслигини, адолат учун курашда давом этишини таъкидлади.


17:35, 19.10.2020 // 54680\nМана октябрнинг уч ҳафтасини ҳам ортда қолдирдик. Ўтган ҳафтада юз берган энг муҳим воқеалар дайжести билан танишишни бошлаймиз.\nТинчимаётган Тоғли Қорабоғ\nШу йилнинг 27 сентябрь куни бошланган Озарбайжоннинг Тоғли Қорабоғ вилоятидаги ҳарбий амалиётлар 10 октябрда келишилган ўт очишни тўхтатиш ҳақидаги келишувга қарамай давом этмоқда. Сулҳ имзоланган куннинг ўзидаёқ бузилди ва бунда Арманистон ва Озарбайжон тарафи бир-бирини айблади. 11 октябрь куни расмий Боку Арманистон қуролли кучларини Озарбайжоннинг Ганжа шаҳрини баллистик ракета ёрдамида бомбардимон қилганини маълум қилди. Озарбайжон бош прокуратураси Ганжа шаҳридаги отишмада ракета турар жой биносига бориб тушиши натижасида беш нафар тинч аҳоли вакили ҳалок бўлгани, 28 нафар одам жароҳатланганини маълум қилди.\n17 октябрь куни Арманистон ҳарбийлари Ганжа шаҳрига яна бир бор ракета зарбаси йўллади. Ганжа шаҳрига берилган ракета зарбалари оқибатида 12 киши ҳалок бўлди, 40 дан ортиқ одам жароҳат олди. Бу ҳақда Озарбайжон Бош прокуратурасига таяниб, «Интерфакс» хабар берди.\nОзарбайжон президенти администрациясининг ташқи сиёсий масалалар бўйича бўлими мудири Ҳикмат Гажиев ўзининг Twitter’даги саҳифасида ҳужум оқибатида ҳалок бўлганлар ўндан ортиқ эканини билдирди. Гажиевнинг ёзишича, Ганжа шаҳрига амалга оширилган зарба «Элбрус» (Сcуд) тезкор-тактик ракета комплекслари томонидан учирилди. Унинг сўзларига кўра, бу каби хулоса снаряд тушган жойдан топилган ракета қолдиқларидан сўнг чиқарилди.\nАрманистон Мудофаа вазирлиги Бокунинг ушбу баёнотини рад этди: «Арманистон ҳудудидан ёки Арманистон қуролли кучлари томонидан Озарбайжон томонга ҳеч қандай ўт очиш амалга оширилмади», деб ёзади Арманистон Мудофаа вазирлиги матбуот котиби Шушан Степанян.\nШунингдек, ўтган ҳафтада «Коммерсантъ», «WSJ» ва «Washington Post» каби нуфузли нашрлар Туркияни Озарбайжон ҳудудидаги ҳарбий ҳаракатларда бевосита иштирок этаётганига доир бир қатор иддаоларни илгари сурди. Жумладан, WСТ Тоғли Қорабоғга Туркияга алоқадор юзлаб суриялик жангарилар кўчириб ўтказилди, дея хабар тарқатди.\n«Суриялик жангариларнинг юзлаб аъзолари Туркия билан иттифоқчиликда Озарбайжон ва Арманистон ўртасида Тоғли Қорабоғ туфайли бўлиб ўтаётган жангларга қўшилди, яна юзлаб нафари жўнашга тайёрланмоқда», дея маълум қилди нашрга Сурияда жангариларнинг кўчириб ўтказилишига алоқадор икки манба.\nThe Washington Post нашри эса Тоғли Қорабоғдаги жанговар тўқнашувларда 52 нафар суриялик ёлланма жангчи ҳалок бўлгани ҳақида хабар тарқатди. Маълум бўлишича, октябрь бошида уларнинг жасадлари Сурия-Туркия чегара постида қариндошларига топширилган эди. Марҳумлар Сурияда Туркия томонидан қўллаб-қувватланувчи ҳарбий гуруҳлар томонидан Озарбайжон томонда туриб Арманистон билан жанг қилиш учун ёлланди.\nОзарбайжон президенти Илҳом Алиев эса France 24 телеканалига берган интервьюсида Боку томонидан Тоғли Қорабоғдаги низоларда ёлланма жангчилар қўлланилгани юзасидан ҳеч бир давлат далил келтира олмаганини айтди. Унинг сўзларига кўра, Озарбайжон армияси ўз мақсадларига ўзи эриша олади. «Фикримча, агар ҳеч қандай далил-исбот бўлмаса, бу миш-мишлар ўтмишда қолиши керак. Бизда ёлланма жангчилар йўқ. Бу — бизнинг расмий баёнотимиз», деди Алиев.\n«Коммерсантъ» нашри ўзининг ҳарбий-дипломатик манбасига таяниб хабар беришича, Тоғли Қорабоғда юзага келган можаронинг кескинлашуви Туркия томонидан қасддан режалаштирилди ва провокация қилинди. «Сўнгги бир неча ойда Анқара Бокуга ҳар томонлама сиёсий-дипломатик, разведка ва ҳарбий-техника борасида кўмаклашишни ваъда берган ҳолда ҳарбий ҳаракатларни амалга оширишга ундади», дейилади хабарда.\nТоғли Қорабоғдаги ҳарбий ҳаракатлар давом этмоқда.\nХалқпарвар президент истеъфо берди\nҚирғизистон Республикасида бўлиб ўтган парламент сайловлари ортидан юз берган норозилик намойишлари натижасида мамлакат президенти Сўронбай Жээнбеков истеъфога чиқди.\nЖээнбеков ҳукумат таркиби алмашганига қарамай, зиддият ва тажовузкорлик сусаймаганини, агар вазият ёмонлашаверса, қурол ишлатишга мажбур бўладиган намойишчилар ва ҳуқуқ-тартибот идоралари вакиллари ўртасида тўғридан-тўғри тўқнашув содир бўлишидан қўрқишини таъкидлади.\n«Мен ҳокимиятга интилмайман. Қирғизистон тарихида ўз халқига ўқ отган ва қон тўккан президент сифатида қолишни истамайман. Шу сабабли, истеъфога чиқишга қарор қилдим. Ҳеч қандай ҳокимият мамлакатимиз бир бутунлиги ва жамиятдаги тотувликдан устун эмас», деган у.\nЭслатиб ўтамиз, Қирғизистон президенти Сўронбай Жээнбеков 9 октябрь куни мамлакатдаги вазиятни ҳуқуқий майдонга қайтаришни исташини ва бунинг учун барча «зарур қарорларни» имзолашга тайёр эканини айтганди. «Жорий вазият яна қонуний ўзанига қайтиши, барча давлат тузилмалари ва ҳукумат қонуний мақомга эга бўлиши ва мамлакат тўғри йўлга тушиб олиши билан президент лавозимидан кетишга тайёрман», деганди Жээнбеков.\nСўронбай Жээнбеков 15 октябрь куни эрталаб Қирғизистон президентлиги лавозимидан истеъфога чиқишини маълум қилгач, Канат Исаев автоматик равишда Қирғизистон президенти вазифасини бажарувчи лавозимини эгаллаганди. Аммо ярим кун ўтгач, у ўз лавозимини тарк этишини эълон қилди. Аввалроқ Канат Исаев давлат раҳбари вазифасини вақтинча бажарувчи лавозимидан воз кечадими ёки йўқлиги ҳақидаги саволга жавоб беришдан қочган эди. Бироқ спикернинг қайд этишича, у бу лавозимни эгаллаш учун «маънан ҳақли эмас, чунки олтинчи чақириқнинг ваколат муддати тугамоқда».\nЭндиликда, давлат раҳбари вазифасини бажарувчи лавозими амалдаги бош вазир Садир Жапаров зиммасига ўтди.\nТожикистонда президент сайлови\nШу йилнинг 11 октябрь куни қўшни Тожикистон Республикасида навбатдаги президент сайлови бўлиб ўтди. Унда амалдаги президент Эмомали Раҳмон 90,92 фоиз овоз тўплаб, ғолибликни қўлга киритди. Республика Марказий сайлов комиссияси раиси Бахтиёр Худоёрзоданинг айтишича, овоз беришда сайловчиларнинг 85,39 фоизи қатнашди.\nПрезидент лавозими учун беш номзод кураш олиб борди, уларнинг барчаси сиёсий кучлар етакчиларидир, булар — амалдаги президент Эмомали Раҳмон (ҳукмрон Халқ-демократик партияси), депутат Мирож Абдуллоев (Коммунистик партия), депутат Рустам Латифзода (Аграр партия), депутат Рустам Раҳматзода (Иқтисодий ислоҳотлар партияси) ва депутат Абдуҳалим Ғаффорзода (Социалистик партия).\n1992 йилдан буён мамлакатни бошқариб келаётган (совет давридан кейинги мамлакатлардаги энг узоқ давом этаётган муддат) Раҳмон учун бу бешинчи сайловлардир. Сайловларнинг боришини ЕХҲТ, МДҲ Парламентлараро ассамблеяси, МДҲ Ижроқўми, ШҲТ, шунингдек, Россия ва Ўзбекистондан борган 122 нафар халқаро кузатувчилар назорат қилди. Қоидабузарликлар аниқланмади.\nЭмомали Раҳмоннинг президентлик қасамёдини қабул қилиш маросими 30 октябрда бўлиб ўтади. Инаугурация маросими дастлаб ҳукуматнинг шаҳардаги резиденцияси Кўҳи Сомон саройида, кейинчалик эса Миллат саройи биносида ўтади. Эмомали Раҳмон Кўҳи Самонда ҳукумат вакиллари, парламент аъзолари ва жамоатчилик вакиллари иштирокида конституция, Тожикистон халқи учун қасамёд қилади, Миллат саройида эса унга президентлик рамзлари – штандарт ва гувоҳнома тақдим қилинади.\nЮқори мартабали хориж делегациялари инаугурация маросимига таклиф қилинмади. Маросимдан сўнг пойтахтдаги марказий майдонда Душанбе ҳарбий гарнизони ва ҳарбий қисмларнинг аскарлари иштирокида парад ўтказилади.\nКоронавирус билан боғлиқ ҳолатлар бу ҳафта ҳам ўсишда давом этди. Ҳафта давомида бу ҳақида муфассал маълумотлар берилгани боис, биз энг сўнгги рақамларга диққатни қаратамиз.\nШундай қилиб, 18 октябрь ҳолатига кўра, бутун дунёда касалликка чалинганларнинг умумий сони 40 миллиондан ошиқни ташки қилмоқда. Касаллик оқибатида эса 1,1 миллион киши вафот этган бўлса, 30 миллиондан ортиқ бемор тузалиб кетди. Айни пайтда 9 миллиондан ортиқ бемор шифохоналарда даволанмоқда.\nМамлакатлар кесимида оладиган бўлсак, АҚШ касалликка чалиниш ҳолати бўйича дунёда етакчилик қилмоқда. Бу мамлакатда 8,3 миллион киши касалликни юқтириб олди. Шулардан, 224 минг бемор вафот этган бўлса, 5,4 миллион киши тузалиб кетди. АҚШдан кейинги ўринда Ҳиндистон давлати бормоқда. Ҳиндистонда 7,5 миллиондан ортиқ киши касалликни юқтириб олган бўлса, 6,6 миллиондан ортиқ киши тузалди.\nУчинчи ўринда эса Бразилия давлати бормоқда. Бразилияда касалликни юқтирганларнинг умумий сони 5,2 миллионни ташкил қилди. Шулардан 4,6 миллион киши аллақачон тузалиб кетди. Бизда ҳозирча шу. Бошланган ҳафта яхши хабарларга тўла бўлсин.\n20:36, 23.11.2020 // 120503\n10:10 Кеча // 95651\n19:15 Кеча // 83296\n18:18 Кеча // 80880\n13:59 Кеча // 74371


Табиий ҳақиқатлар ўзгармасдир\n16:00 / 24.07.2019 875 pdf Ўқиш режими + -\nИлмнинг асосларидан бири шуки, табиий ҳақиқатлар ўзгармасдир. Ишончли далил билан собит бўлган ҳақиқат барча вақтларда ҳақиқатлигича қолаверади. Бу нарса Қуръони Каримда шундай таъкидлаб ўтилган:\nﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮﯯ ﯰ ﯱ ﯲ ﯳ ﯴﯵ ﯶ ﯷ ﯸ ﯹ ﯺ ﯻ\n«Улар фақат илгаригиларнинг суннатига мунтазир бўлмоқдалар, холос. Аллоҳнинг суннатига ҳаргиз бадал топа олмассан. Аллоҳнинг суннатига ҳаргиз ўзгартириш топа олмассан» (Фотир сураси, 43-оят).\nﯠ ﯡ ﯢ ﯣ\n«Аллоҳнинг яратганини ўзгартириб бўлмас», дейилган (Рум сураси, 30-оят).\nБу оятларда табиий қонунлар ва Аллоҳнинг қилган ишлари ўзгармасдан, ўз ҳолича собит қолажаги очиқ-ойдин айтилган.\nИлмий услуб, хоҳ у табиий илмларда бўлсин, хоҳ ҳаёт, социология, фазо илми бўлсин, булардаги изланишлар фалсафий фикрларга ёки чуқур ўйлаш, ўткир ақлли кишиларнинг гапига асосан бўлмайди, балки тажриба ва гувоҳлик асосида бўлади. Бунда эса сезиш аъзолари, хусусан, эшитиш ва кўриш аъзолари катта ўрин тутади. Лекин уларга бу ишда нозик асбоблар ёрдам беради. Мисол учун, микроскоп ёрдамида оддий кўз кўра олмайдиган микробларни кўрадилар, телескоп ёрдамида эса юлдуз ва осмон жисмларини кузатадилар. Шу йўл билан табиий илмлар тўғри натижаларга эришади. Агар бундай бўлмаганда, дунёдаги кўпгина сирларни кашф қилиб бўлмасди. Бирор нарсани атрофлича ўрганиш Қуръон буюрган илмий асослардан биридир. Қуръон оятларида бир нарсани атрофлича ўрганиш учун кўз, қулоқ, хусусан, ақлни ишлатиш олдинга сурилади. Анкабут сурасида шундай дейилган:\nﮣ ﮤ ﮥ ﮦ ﮧ ﮨ ﮩ ﮪﮫ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ ﮰﮱ ﯓ ﯔ ﯕ ﯖ ﯗ ﯘ ﯙ\n«Сен: «Ер юзида юриб, У Зот махлуқотларни қандай (ярата) бошлаганига назар солинглар. Сўнгра Аллоҳ охират ҳаётини пайдо қилур. Албатта, Аллоҳ ҳар бир нарсага ўта қодирдир», деб айт» (20-оят).\nБунга ўхшаш оятлар Қуръони Каримнинг бошқа сураларида ҳам кўплаб учрайди. Уларнинг умумий маъносидан маълум бўладики, инсон чақалоқлигидан бошлаб кўриш, эшитиш ва ақлни ишлатиш орқали илм ҳосил қилади.\n«Иймон» китобидан олинди\n14:00 / 24.07.2019 2085\nИндонезияда ҳалол маҳсулотлар бозори\n15:00 / 24.07.2019 568\nАввало инсон қарздор бўлиб қолмаслик учун ҳаракат қилиши лозим. Мўмин банда ҳаётини яхшилаб режалаштириши, иқтисодий ва молиявий ишларни аниқ олиб бориб, давоми...\n1689 10:10 / 30.01.2019\nДунёнинг мазаммати ҳақидаги матнларга алоҳида эътибор бермоқ керак. Бу ерда катта илоҳий ҳикмат бор. Дунёни ва ундаги барча нарсани, жумладан, инсонни ҳам яратган давоми...\n1019 19:30 / 26.06.2019\nНомаҳрам аёлларга қарашнинг ҳукми (давоми)\nШаръий узрлар.Авратга қарашни мубоҳ қилувчи узрлар ўнтадир.1. Биронтасининг зиёнига гувоҳлик қилмоқ ниятида. Масалан, зино қилувчиларни шахсини билиб олиш учун, давоми...\n1412 17:10 / 13.05.2019\nИбн Ҳайётнинг кўчада дарс қилиши ва чуқурга йиқилиб тушиши\nАбу Ҳилол Аскарий .Алҳассу ала толабил илм вал ижтиҳади фи жамъиҳи, номли китобида қуйидагиларни айтган .Наҳв олими Абу Бакр ибн Ҳайёт ndash Имом Муҳаммад ибн Аҳмад давоми...\n1081 17:05 / 11.12.2019\n326 12:16 / 13 апрель\n56828 11:58 / 10.10.2018


23 май 2022, Тошкент вақти: 19:22\nЎзбекистонда ўтган кеча-кундузда коронавирус юқтириб олган беморлардан яна икки нафари вафот этди. Бу билан мамлакатда COVID-19 қурбонлари сони 731 нафарга етган.\nССВ қайдича, Ўзбекистонда коронавирус инфекцияси қайд этилганлар, 27 июнь ҳолатига кўра, 109 минг 692 нафарга етган.\nЯкшанба куни мамлакат бўйлаб барча ҳудудларда 469 нафар киши коронавирусга чалинган. Айни пайтда ўтган кеча-кундузда Бухоро, Жиззах, Қашқадарё, Навоий, Наманган, Самарқанд, Сурхондарё, Фарғона, Тошкент вилоятлари ва Тошкент шаҳрида 774 киши тузалиб, соғайганларнинг умумий сони 105 минг 780 нафарни ташкил этган.\nКасалхоналарда муолажаси давом этаётган беморлар сони эса шу кунда 3 минг 181 нафарни ташкил этмоқда.


Тошкентдаги Алишер Навоий номидаги киносаройнинг кичик залида 18 йил давомида тақиқда бўлган “Маҳмудхўжа Беҳбудий” фильмининг тақдимоти камтарона ва одми ўтказилди.\nБошқа премьералардан фарқли ўлароқ, ҳашаматли банерлар, рекламалар, фильм ижодкорлари учун махсус қизил йўлаклар ташкил этилмади. Актёрларнинг кўпи ҳаёт эмас. Аксарияти келишмади. Бош роль ижрочиси Фаҳриддин Шамсиматов бетоб. Томошабин ҳам шунга яраша кам бўлди.\n“Маҳмудхўжа Беҳбудий” фильми тўғрисида фикр билдирган, исмини сир тутишни сўраган киномунаққиднинг айтишича, картина номини бундай аташ шарт эмас эди. Чунки у автобиографик фильм эмас. Қолаверса, Беҳбудий яшаган давр ҳақидаги картина бўлиб қолган.\n“Унда Беҳбудий оддийгина бош қаҳрамонлардан бири. Картинада кераксиз кадрлар кўп. Мақсадсиз ишлатилган деталлар ҳам йўқ эмас. Айрим жойларда картинанинг яхши тасвирга муҳтож бўлиб қолганини сезасиз”, деди киномунаққид.\nФильмни имкон қадар мукаммал ишлашга ҳаракат қилинган. Беҳбудий яшаган даврда содир бўлган ҳар бир катта воқеани тиқиштиришга уриниш сезилади. Овқатни ширин қилиш учун унга ҳаддан ташқари кўп масаллиқ солингани каби таассурот уйғонади фильмни кўрганда.\n– Бу фильмни тарихдан хабари бор одамларгина тушунади, – дейди тарих фани ўқитувчиси Жаҳонгир Мустафоев. – У тор қатлам учун мўлжаллангандек. Уни ёшлар тушунмайди, кўрмайди ҳам. Тарихий фильмда бунчалар кўп ёлғон ишлатмаслик керак. Абдулла Авлонийни жуда содда киши қилиб қўйган, Фитрат бетгачопар қилиб кўрсатилган. Бу сингари ҳар қандай фильм тарихий ҳақиқатларга асосланган бўлиши шарт. Кимсан Исмоил Гаспиралибийнинг ташрифи ўта оддий тасвирланган. Бу катта воқелик бўлиши керак эди.\nЖаҳонгир Мустафоевнинг сўзларига кўра, Беҳбудийнинг Гаспиралибий билан учрашгани ёлғон. Қолаверса, Беҳбудий Дукчи эшон қўзғолонига кўр-кўрона ташкил этилган, дея баҳо беряпти. Ёш Беҳбудий Дукчи эшон билан учрашиб, унга ақл ўргатяпти. Бу факт ҳам ёлғон. Дукчи Эшон воқеаси содир бўлганда Беҳбудий бор-йўғи 20 ёшли йигит эди.\nФильмда Бухоро ҳукмдори Амир Олимхоннинг хулқи бузуқлигини кўрсатиш учунгина мақсадсиз кадрлар қўшилган. Беҳбудий ҳақидаги фильмда Амир Олимхоннинг хотинбозлигини ошкор қилувчи кадрлар нима учун керак?\nФильмда қисқа муддат яшаган Туркистон мухторияти фаолияти, Самарқанддаги Улуғбек расадхонасидаги оламшумул тадқиқотлар ҳам эсдан чиқарилмаган.\nЁш Беҳбудий ва унинг зиндонда ётиш давридаги ёшга оид тафовут сезилмайди. Қаҳрамонни ўйнаган актёрнинг сохта оқ соқоли томошабиннинг ғашини келтиради.\nБеҳбудийни яқиндан таниган китобхонни ҳам, албатта. Чунки Беҳбудий атиги 44 йил умр кўрган. Манбаларда соқоллари қора, айлана кўзойнакли, барваста киши сифатида тасвирланган.\n– Фильм жуда зерикарли ишланган, – дейди томошабинлар қаторида бўлган талаба Сардор Ботиров. – Кадрлар ранг-баранг эмас. Сўзлардан ўта эҳтиёткорлик билан фойдаланилган. Шундай бўлса ҳам фильм намойиши тақиқланганига ҳайрон қолдим. Мен унда тақиққа асос бўладиган бирорта гап ёки воқеани кўрмадим. Бу Ўзбекистонда аср бошларида ҳукмрон тизимнинг қай даражада бўлганини кўрсатади.\nФильмда таниқли актёрлар Саидкомил Умаров, Фурқат Файзиев, Убайдулла Омон ва Ҳошим Арслоновнинг роллари анча ишончли чиққан. Дилшодбек Каттабековнинг роли картинага самимийлик бахш этган.\nФильм ақлли диалоглар устига қурилган. Унда ҳар бир суҳбатда ўша давр тузуми ва мафкураси ҳақида олам-олам маъно бор. Уни бир вақтнинг ўзида ҳам томоша, ҳам ҳазм қилиш қийин.\nФильм Маҳмудхўжа Беҳбудийнинг отувга ҳукм қилиниши саҳнаси билан тугайди…\nФильм икки соатдан ошиқроқ давом этади. Намойиш ярмига етмасидан залдан кўп одам чиқиб кетди. Аввал жуфт-жуфт бўлиб келган ёшлар, сўнг устози Бақо Содиқовнинг ҳурмати учун келган ёш актёрлар, киноижодкорлар…\nХуллас, фильм сўнггигача чин томошабин ва фильмнинг айрим ижодкорларигина қолди.\ndata-title="18 йил тақиқда бўлган фильм жамоатчиликка тақдим этилди" data-description="<!-- wp:paragraph --> <p>Тошкентдаги Алишер Навоий номидаги киносаройнинг кичик залида 18 йил давомида тақиқда бўлган “Маҳмудхўжа Беҳбудий” фильмининг тақдимоти камтарона ..." data-image="https://eltuz.com/wp-content/uploads/2020/12/Бехбудий-фото-1.jpg" data-url="https://eltuz.com/kundalik/216037/" data-services="facebook,odnoklassniki,twitter,telegram" data-counter="ig">\n“Элтуз”нинг ўзини ëққан хотин ҳақидаги мақоласи ортидан прокуратура жиноят иши очди\n“Элтуз”да эълон қилинган мақола ортидан Наманган шаҳри прокуратураси мулозимлар олдида ўзига ўт қўйган 35 яшар Гуландом Дедабоеванинг ўлими юзасидан ...


07:45 / 07.06.2017\nРоссиянинг «Терек» клуби қайта номланди. Клуб бош директори Ахмед Айдамировнинг сўзларига кўра, клуб кенгаши клубга «Ахмат» номини беришга қарор қилган.\n«Терек» ростдан ҳам «Ахмат» дея қайта номланди. Клуб кенгаши шундай қарор қабул қилди. Республика раҳбаридан ушбу қарорни тасдиқлаш илтимос қилинган мактуб йўлланган. Ҳужжатлар Адлия вазирлиги ва РФПЛга ҳам йўлланган. Чемпионат бошлангунига қадар жараённи якунлашга умид қиламиз», — деган Айдамиров.\nРФПЛнинг якунланган мавсумида «Терек» турнир жадвалида бешинчи ўринни эгаллади ва еврокубоклардан четда қолди.\nҚайд этиш керакки, Чеченистоннинг биринчи президенти, ҳозирги президент Рамзан Қодировнинг отаси Ахмат Қодиров номи республикадаги спорт иншоотлари ва клубларга берилган. Хусусан, «Терек»нинг уй ўйинлари ўтказиладиган арена ҳам унинг номи билан аталган.\nРамзан Қодиров Терек


Жамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари Интернетдаги виртуал “душман”лардан огоҳ бўлинг!\t14:15, 10 февраль 2016\tКўпчилик интернетдан янгиликлар ўқиш, мусиқа тинглаш, ижтимоий тармоқлардан фойдаланиш каби, асосан кўнгилочар мақсадларда фойдаланади. Аммо интернет инсонларга тақдим этадиган қулайлик фақат шулардан иборат эмас.\nОддий электрон почта (email) хизматини олиб кўрайлик. Бир неча сония ичида мактуб ёзиб, уни компьютер ёки телефонингиздаги битта тугмани босиш орқали дунёнинг исталган жойига бир сонияда жўнатишингиз мумкин. Интернетдан олдин бу мумкинмиди? Албатта, йўқ. Ёки интернет орқали савдо қилишни олиб кўринг. Ҳозир уйингизда ўтириб, интернет орқали истаган нарсангизни сотиб олишингиз ва уйингизгача олиб келиб беришларини буюртма қилишингиз мумкин. Ўзбекистонда ҳам интернет орқали савдо аста-секин ривожланиб боряпти. Asaxiy.uz, Udobno.uz каби сайтларни шу йўлда бошланган дастлабки қадамлар деб айтиш мумкин. Ҳозир деярли барча йирик компаниялар янги маҳсулотларини интернет орқали оммага тақдим этади, сотади ва бошқа турли хизматлар кўрсатади.\nSPAM ЎЗИ НИМА? Спам – Электрон почтангизга келган ва сиз олишни истамаган ҳар қандай мактубни “спам” дейиш мумкин. Одатда, турли йўллар билан одамларнинг электрон почта манзилларини йиғган гуруҳлар улкан эмаиллар жамланмасига оммавий мактублар юборишади. Спам шаклида келган мактублар зарарсиз бўлиши ва улардаги маълумотлар фақат қайсидир маҳсулотнинг оддий рекламаси бўлиши ҳам мумкин. Аммо сиз бу компания маҳсулоти ҳақида реклама олишни истамагансиз ва сизнинг розилигингизсиз email манзилингизни қаердандир олиб, сизга бу маълумотларни юборишаётганлари боис, бундай мактублар “спам” ҳисобланади.\n• Мактуб юборилган почта манзили сиз билган компания сайтининг номи ва домени билан мослигини текширинг. • Мактубда ҳавола бирор сўз остига яширинган бўлса, унинг қайси манзилга олиб боришини билишни истасангиз, ҳаволани босмасдан туриб сичқонча белгисини ҳавола яширинган сўз устига олиб боринг. Шунда браузер остида чап томонда ҳавола жойлашган манзил кўринади. Сайт манзилига қараб, унинг ҳақиқий ёки ҳақиқий эмаслигини билишингиз мумкин. Унутманг, сайтнинг ҳақиқий эканига тўлиқ ишонч ҳосил қилмагунингизча, уни очманг.


Эски шаҳар ижроқўмининг ёрдами билан ўзбек давлат труппаси ва қишлиқ «Турон» биноси яхши йўлға солиниб келмакдадир. Ижроқўмдан белгиланган вакилларнинг ташаббуси орқасида ҳозир «Турон» саҳнасининг декоратсиялари учун икки рассом ишлаб турадир. Саҳнанинг бошқа кам-кўстлари учун яна иккита дурадгор уста солинди. Бундан сўнг саҳнада қор, ёмғир ёғдириш, ой-кун чиқориш, шамол, булут қўзғотиш, ёруғлик, қоронғилик қилиш учун керак бўлғон асбоблар буюртилмоқдадир. Шу ишларнинг ҳаммаси январнинг яримларида тамом бўлгусидир.\nДекоратсияларнинг кўпайиши, жиҳозларнинг ортиши саҳнанинг тузалиши натижасида Эски шаҳар халқи январь ойидан бошлаб ғоят жиддий ва зўр санъат асарларини томоша қилмоққа муваққат бўладилар. Январь ойида декоратсия ва янги жиҳозлар билан тўла мукаммал қилиниб ўйналатурғон асарлар шунлардир.\n7 ва 8 январда турк адибларидан Шамсиддин Сомибекнинг қадим эрон асотиридан олиб ёзғон «Коваи оҳангар» отли томошоси 14 январда машҳур немис адиби Шиллернинг «Макр ва Муҳаббат»и, 16 январда мазкур адибнинг «Босмачилар»и, 21 ва 22 январда Ғози Юнуснинг Эрон асотирига оид «Заҳҳоки Морон»и, 28 январда яна Шиллернинг «Босмачилар»и қўйилғусидир. Бу асарлар маданий миллатларнинг энг юксак саҳналарида ҳам кўп ўйналатурғон, жиддий ва оғир нарсалардир. Бунларни ўйнамоқ, халқ олдида шу қадар жиддий нарсаларни жонлантириб кўрсатмак бизнинг ёш труппамиз учун катта бир имтиҳон кабидир. Ўзбек труппаси шу нарсаларни ўйнамоқ билан ўз кучига бир кўриш (маневра) ясаб ўткан бўладир.\nЎзбек труппаси феврал ойи ва ундан сўнгги ойлар учун ҳам «Фарҳод ва Ширин», «Ёрқиной», «Чин Темур ботир», «Узунқулоқ бобо», «Шайх Санъон» каби жиддий асарларни белгиламишдир.\nЎзбек давлат труппасида — «Янги Фарғона», 1928 й. 22 октябрь.\nМуваққат — матбаа хатоси бўлса керак, муваффақ.\nҚадим очун — қадимги дунё, антик дунё.\nШиллер (1759—1805) — немис шоири, драматурги, санъат назариётчиси. «Босмачилар» — тўғрироғи, «Қароқчилар» драмаси 1781 йилда, «Макр ва муҳаббат» 1784 йилда ёзилган.\n«Фарҳод ва Ширин» — Хуршид пьесаси.\n«Узунқулоқ бобо» — мақола мазмунидан англашиладики, Чўлпоннинг мазкур пьесаси саҳналаштирилган ёҳуд шунга тайёр бўлган.\n«Чин Темур ботир» — бу ўринда қайси асар назарда тутилганини аниқлашга муваффақ бўлмадик.


Тез тайёр бўладиган лапша саратонга олиб келадими? - 07.04.2022, Sputnik Ўзбекистон\nТез тайёр бўладиган лапша саратонга олиб келадими?\nПарҳезшунос: тез тайёр бўладиган лапшани мунтазам истеъмол қилиш саратон касаллигига олиб келиши мумкин 07.04.2022, Sputnik Ўзбекистон\nПарҳезшунос ва эндокринолог Полина Королева айтишига кўра, тез тайёр бўладиган лапшанинг саломатликка салбий таъсири бор. Бу ҳақида “Газета.Ru” нашри маълум қилди.Мутахассиснинг таъкидлашича, маҳсулотни қадоқлаган ҳолда қайнатиш нотўғри.Эндокринологнинг қўшимча қилишича, лапшани шиша ёки керамик идишдан истеъмол қилиш лозим. Ошқозон-ичак тракти касалликлари, семизлик, қандли диабетда лапша истеъмол қилиш мумкин эмас. Ёки пакетчадаги махсус қўшимчаларсиз истеъмол қилиш керак.\nпарҳез, фойдали, шифокорлар тавсияси, маҳсулот\n© pexels.com/MART PRODUCTIONЛапша быстрого приготовления\nПарҳезшунос: тез тайёр бўладиган лапшани мунтазам истеъмол қилиш саратон касаллигига олиб келиши мумкин\nПарҳезшунос ва эндокринолог Полина Королева айтишига кўра, тез тайёр бўладиган лапшанинг саломатликка салбий таъсири бор. Бу ҳақида “Газета.Ru” нашри маълум қилди.\nМутахассиснинг таъкидлашича, маҳсулотни қадоқлаган ҳолда қайнатиш нотўғри.\n“Қадоқнинг қизиши турли заҳарли моддаларнинг ажралиб чиқилига бу эса ўз навбатида хавфли ўсимталарнинг пайдо бўлишига олиб келади. Шунинг учун ушбу маҳсулотни катталар ҳафтада бир марта, болалар эса ойда бир марта истеъмол қилгани маъқул”.\nЭндокринологнинг қўшимча қилишича, лапшани шиша ёки керамик идишдан истеъмол қилиш лозим. Ошқозон-ичак тракти касалликлари, семизлик, қандли диабетда лапша истеъмол қилиш мумкин эмас. Ёки пакетчадаги махсус қўшимчаларсиз истеъмол қилиш керак.


Навоий ҳокими Россия губернаторининг Malibu'дан 8 маротаба қиммат машинаси борлигини айтди\n20 июн 2019, Тошкент вақти: 02:09\nChevrolet Malibu салони.\nНавоий вилоят ҳокими Қобул Турсунов вилоятдаги 8 та туман ҳокимларига берилган Malibu-2 машиналари, нафақат раҳбарларни, балки турли хорижий делегация вакилларини люкс типидаги транспорт воситасида “бемалол олиб юриш” учун сотиб олинганини айтди.\nҚобул Турсуновнинг Kun.uz’га берган интервьюсида билдиришича, Россияда ҳокимлар Ўзбекистондаги ҳокимларга нисбатан анчагина яхшироқ шароитларга эга. Шунинг учун ҳоким Навоий вилоятидаги раҳбарларга Malibu-2 олиб берилгани “халқ ёки давлатнинг қандайдир манфаатига путур етадиган ҳаракат” сифатида баҳоланмаслиги кераклигини таъкидлади.\n«Мен Россиянинг губернаторлари, уларнинг ўринбосарлари қандай кун кечирмоқда деган савол билан ҳам қизиқдим. Аниқ биламан, биз билан ҳамкорлик қилаётган ўша областлар ҳам дотацияда — давлат таъминотида турибди. Қайси областлигини айтолмайман, лекин ўша губернаторнинг ўз хизмат самолёти, хизмат вилласи, чет элдан харид қилинган, тилларга тушган, бироқ ўзимизда ишлаб чиқарилган машинанинг қийматидан нархи 8 баробар қиммат хизмат машинасида юрар экан», деб айтган Қобул Турсунов.\nУнга кўра, GM Uzbekistan 302 миллион сўмдан баҳолаган автомашиналарни Навоий вилояти акция сабаб 267 миллион сўмдан сотиб олган.\nАввалроқ Интернет ва ижтимоий тармоқларда Навоий вилоятидаги туман ҳокимларига давлат ҳисобидан Malibu-2 хизмат автомашинаси сифатида сотиб олиб берлигани катта шов-шувларга сабаб бўлган эди.


Тирилишга умидбахш ўлим - zarnews.uz\nҲеч бир инсон ўлишни истамайди. Ўлгандан кейин тирилишни орзу қилувчилар ҳам кўп. Ана шундай кишилар устида фан тадқиқотлар олиб бормоқда, деб ёзади «Мир новостей» (2020 й. 7-сон) ҳафтаномаси.\nЎлган одам танаси ёки бошини музлатиш орқали сақлаш мумкин экан. «Биринчи музлатилган одамни 50 йилдан кейин тирилтириш мумкин. Ҳаммаси бунинг учун зарур технологиялар пайдо бўлишига боғлиқ», дейди Россия «Криорус» криокомпанияси директорлар кенгаши раиси, футуролог Данила Медведев.\nЯқинда Япония ҳукумати сунъий уйқуга чўмдириш технологиясини ўрганиш учун 160 миллион доллар ажратди. Моҳиятига кўра, у кекса кишиларнинг саломатлигига ижобий таъсир этиб, уларнинг умрини узайтиради. Олимлар анабиоз – уйқуга кетказиб инсон ҳаёти фаолиятини тўхтатиш ва кейинчалик қулай шароит пайдо бўлса, яна тиклашга катта умид боғламоқда. Мисол учун, ўлим ҳолатидаги жароҳатларда анабиоз ёрдамида қонни музли физик суюқлик билан алмаштириш муолажаси орқали мияни зудлик билан 10 градусдан паст даражада совутиш кўзда тутилади.\nЯна нисбатан бошқачароқ – бир йўла барча касалликлардан даволаш ва ҳатто узоқ келажакда тирилтириш усули ҳам бор. Ўзининг танасини ёки бошини алоҳида ўта паст – 196 градус температурада музлатиш мумкин.\nҲозирда Россияда 70 киши крионирлаштирилган – музлатилган (32 нафари бутунлигича, қолгани қисман). АҚШда криомижозлар 400 киши, улардан 300 нафари бутунлигича музлатилган.\nТана ва каллалар учта криоомборда сақланмоқда: иккитаси АҚШда, биттаси Подмосковьеда. Криокомпаниялар эса дунёда тўртта: иккитаси Америкада, Россия ва Хитойда биттадан. Россияда крионирлаштириш – музлатиш 36 минг доллар, мияни нейросақлаш (албатта, калла билан бирга) 15 минг доллар. Ғарбда эса тегишли тарзда 200 ва 80 минг доллар.\nТананинг алоҳида тўқималари кейинчалик кўчириб ўтқазиш учун ҳам крионирлаштирилади. Аммо ҳозирча 50 ёки 100 йилга музлатиб қўйилган одамларни тирилтириш имкони йўқ. Бунинг учун ҳали зарур технологиялар яратилмаган. Бунинг устига тирилтиришга уриниш ғоят қиммат – миллиард долларга тушиши мумкин.


Ўзбекистонга МДҲда ягона бўлган ноёб техника келтирилди\n17:23 12.02.2020 (Янгиланган 17:27 12.02.2020)\nЎзбекистонга соатига 100 км тезликда ҳаракат қилувчи Германиянинг сўнгги русумдаги кўтарма крани келтирилди ва у МДҲда ягона саналади.\nТОШКЕНТ, 12 фев — Sputnik. “Ўзбекистон темир йўллари” Германиянинг “Kirow Ardel GmbH” заводида ишлаб чиқарилган Multi Tasker Krc 1200 uz номли сўнгги русумдаги кўтарма кран сотиб олди. Бу ҳақда компания матбуот хизмати хабар қилди. Ҳозирда ушбу замонавий кран МДҲ давлатлари орасида биринчи бўлиб Ўзбекистон темир йўлларида фойдаланилмоқда.\nҚайд этилишича, ушбу замонавий техникадан темир йўлларда содир бўлиши мумкин бўлган фавқулодда ҳолатларда фойдаланилади. Техника аввалига синовдан ўтказилгач, Ўзбекистон темир йўлларининг тоғли ва чўл зоналарида жойлашган “Тиклаш поезди” корхонасига етказилган.\nУшбу корхона темир йўл тизимида содир бўлиши мумкин бўлган фавқулодда ҳолатларда хизмат кўрсатишга тайёр туради. Илгариги техникаларни ўрнатиш ва ишлатиш учун 1 соат вақт кетган бўлса, хориждан келтирилган ушбу кран икки баравар кам вақт олиб, уларни 30 дақиқада ўрнатиш мумкин.\nУндаги барча жиҳозлар электрлаштирилган. Шу боис ҳатто кўтарилаётган юк оғирлиги мониторда кўриниб, техника ўз ўқи атрофида 360 градусга айланган ҳолда мўлжалланган юкларни керакли ҳолатга қўя олади.\nШунингдек, аввалги кранлар 380 В электр энергияси талаб этган бўлса, янгиси кўтарма ишларни 24 В электр энергияси билан амалга оширади. Ҳаракат тезлиги соатига 100 км бўлганлиги билан фавқулодда ҳолатларда кўтарма механизмни авария содир бўлган ҳудудга зудлик билан етказиш имкониятини беради.\nУшбу замонавий техникадан фойдаланиш учун Қўқон тиклаш поездининг 6 нафар мутахассиси Германияда 10 кун давомида малака ошириб қайтган.


Гана спорт вазири терма жамоа футболчилари атайлаб ютқазмаслиги учун Руандага 200 минг АҚШ доллари миқдорида нақд пул олиб борди\n19:19 / 09.09.2015\nГана спорт вазири Африка миллатлар кубоги саралаш босқичи доирасидаги Руандага қарши учрашувга ёнида 200 минг АҚШ доллари миқдорида нақд пул билан ташриф буюрган. Бу ҳақда Joy Online нашри хабар тарқатди.\nНатижада мазкур маблағ ҳар бир футболчига 10 минг доллар кўринишида бўлиб берилган. Қайд қилинишича, мазкур мукофот Маврикий устидан қозонилган ғалаба учун ваъда қилинган мукофот пуллари бўлган. Терма жамоа Руанда устидан 1:0 ҳисобида ғалаба қозонган, ягона гол Мубарак Вакасо ҳисобига ёзилган.\nТаъкидлаб ўтиш жоиз, ЖЧ-2014 пайтида ҳам Гана терма жамоаси футболчилари мукофот пуллари берилмаса, иш ташлаш эълон қилишларини билдириб таҳдид қилишганди.


«Норма Маслаҳатчи» газетасининг 2021 йил 23 март 12-сони - Gazeta.Norma.uz\n«Норма Маслаҳатчи», №12, 2021й. 23 март\n«Экологик аудит тўғрисида»ги Қонун (15.03.2021 йилдаги ЎРҚ-678-сон) экологик аудит соҳасидаги муносабатларни тартибга солади.\nПрезидентнинг 15.03.2021 йилдаги ПҚ-5025-сон қарори билан Олий Мажлис палаталари ва Вазирлар Маҳкамасининг тартибга солиш таъсирини баҳолашдан ўтказиш тизимини такомиллаштириш тўғрисидаги таклифи маъқулланди.\nВазирлар Маҳкамасининг 15.03.2021 йилдаги «Ички истеъмол бозорини асосий турдаги озиқ-овқат маҳсулотлари билан кафолатли таъминлашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги 135-сон қарори қабул қилинди.\nТошкент шаҳрида Давлат хизматлари маркази орқали яшаш жойи бўйича рўйхатга олиш қандай амалга оширилади?\nДоимий рўйхатга олиш институтининг жорий этилгани ва ID-карталар жорий қилинганлиги муносабати билан Тошкент вилоятидаги хусусий мулки бўлган уй-жой майдонига қариндошларни рўйхатга олиш қоидаларига қандай ўзгартиришлар киритилди?\nТурмуш ўртоғим оғир жиноят содир этди ва бунинг учун озодликдан маҳрум қилиш жойларида умрбод жазони ўташга маҳкум қилинди. Миграция ва фуқароликни расмийлаштириш бўлимига унинг доимий рўйхатга олинганлигини бекор қилиш юзасидан мурожаат қилсам бўладими?\nҲарбий хизматчиман. Яқинда мени ҳарбий хизматни ўташ учун Жиззах вилоятидан Тошкент вилоятига ўтказишди. Айни пайтда оилам билан Чирчиқ шаҳрида танишимнинг квартирасида яшаяпман, уни ҳарбий қисмдан бериладиган пуллик компенсация ҳисобидан ижарага олганман. Мен ва оилам қандай тартибда доимий рўйхатга олинади?\nТашкилотга мулкий зарар етказган ходим бўлиб-бўлиб тўлаш шарти билан зарар суммасини ихтиёрий равишда қоплаш мажбуриятини зиммасига олди. Бироқ маълум вақт ўтгач ишдан бўшаш ҳақида ариза берди. Ходим зарарни тўлиқ қопламасдан ишдан бўшаб кетишга ҳақлими? Директор у ишдан бўшаб кетганидан кейин зарар суммасини қоплашда муаммолар юзага келишидан хавотирда.


Мактабгача таълим факультети -Самарканд давлат университети\nЭлектрон почта: b-xaydarov@samdu.uz\n1985-1991 йиллар Самарқанд давлат педагогика институти талабаси;\n1991-1992 йиллар Навоий вилояти Хатирчи тумани 60-мактаб ўқитувчиси;\n1992-1993 йиллар Самарқанд давлат университети жисмоний маданият факультети катта лаборанти;\n1993-2005 йиллар Самарқанд давлат университети жисмоний маданият назарияси асослари кафедраси ўқитувчиси;\n2005-2012 йиллар Самарқанд давлат университети жисмоний маданият факультети декани ўринбосари;\n2012-2016 йиллар Самарқанд давлат университети жисмоний маданият факультети декани;\n2016-2016 йиллар Самарқанд давлат университети жисмоний тарбия назарияси ва методикаси кафедраси ўқитувчиси;\n2016-2016 йиллар Самарқанд давлат университети жисмоний маданият назарияси ва методикаси кафедраси профессори;\n2016-2018 йиллар Самарқанд давлат университети факультетлараро жисмоний маданият ва спорт кафедраси мудири;\n2018 йилдан Самарқанд давлат университети Мактабгача таълим факультети декани.\nДавлатимиз раҳбари ёш авлоднинг таълим тизимидаги биринчи ва асосий элемент бўлган мактабгача таълимни ривожлантиришга алоҳида эътибор қаратмоқда. Бу масала 2017 йилнинг 16-август ва 19-октабр бўлиб ўтган мажлисларда тўлик куриб чикилди. 2017 йилнинг 30-сентябрда Ўзбекистон Республикаси Президентининг "Мактабгача таълим тизимини бошқаришни тубдан яхшилаш чора-тадбирлари тўғрисида" қарор қабул қилинди.\nМактабгача таълим тизимини янада такомиллаштириш, моддий-техника базасини мустаҳкамлаш, мактабгача таълим муассасалари тармоғини кенгайтириш, малакали педагог кадрлар билан таъминлаш, болаларни мактабга тайёрлаш учун тайёргарлик даражасини сезиларли даражада яхшилаш, ўқув жараёнига замонавий таълим дастурлари ва технологияларни жорий қилиш, болаларнинг интеллектуал ва ахлоқий\n2017 йил 9-сентябрда Президентимизнинг "Мактабгача таълим тизимини тубдан яхшилаш чора-тадбирлари тўғрисида" ги қарори ва 2018 йил 24-июлда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 571-сонли буйруғига асосан мактабгача таълим муассасалари билан малакали педагог кадрлар тайёрлаш учун Самарқанд Давлат университети ректори профессор Р.И.Халмуродов 2018 йил 24-августда мактабгача таълим факультетини ташкил этишга 584-иж қарор қабул қилинди.\nМактабгача таълим факультети талабалари қуйидаги мутахассисликлар бўйича дипломлар билан тақдирланадилар:\n· "Мактабгача таълим"\n· "Меҳнат таълими"\n· "Тасвирий санъат ва муҳандислик графикаси"\n· "Мусиқий таълим" (бакалавриат ва магистратура).\nМактабгача таълим факультети 5 та кафедрадан иборат:\n· Мактабгача таълимнинг педагогикаси ва психологияси\n· Мактабгача таълимнинг назарияси ва методологияси\n· Меҳнат таълими\n· Тасвирий санъат ва муҳандислик графикаси\n· Мусиқий таълим\nМактабгача таълим факультетида кундузги таълим бўйича 875 нафар талаба таҳсил олади\nФакультетда 57 нафар ўқитувчи, 7 нафар катта ўқитувчи, шу жумладан 2 нафар фан доктори, 6 та профессор, 15 та дотсент фаолият кўрсатмоқда.\nФакультет аъзолари болалар психологияси, мактабгача тарбия, мактабгача таълим усуллари бўйича тадқиқотлар олиб боради, Республикада мактабгача, мусиқа, графика ва муҳандислик, шунингдек, меҳнат таълими тизими (стандартлар, дастурлар, ёрдамчи дастурлар) тизимининг иш фаолиятини илмий-услубий жиҳатдан қўллаб-қувватлашда иштирок этадилар.\nМактабгача таълим факультети халқаро ва республика илмий конферентсияларининг ташаббускори ва ташкилотчиси: «Замонавий мактабгача таълимнинг долзарб муаммолари ва йўналишлари», «Болаларнинг психофизик ва ижтимоий ривожланишини уйғунлаштириш» ва бошқалар.\nМактабгача таълим факультети мактабгача таълим методикаси бўйича ўқув қўлланмалар тайёрлади ва чоп этди:\n1. Мактабгача таржим ёшидаги болалар жисмоний ва физиология хусусиятлари (муаллифлар э. Э.Кобилов, Б.Т.Ҳайдаров, Г.Х.Иброимова)\n2. Атроф муҳитнинг ёш тадқиқотчилари (муаллифлар М.Кодиров, э.Мардонов)\n3. Юные исследователи (муаллиф Н.Ж. Муллажонова)\n4. Ёш чемпионлар (муаллиф Н.Ж. Муллажонова)\n5. Ёш тадқиқодчилар (муаллиф Н.Ж.Муллажонова, З.Истамов)\n6. Ўйинларда математика (рус ва ўзбек тилларида) (муаллифлар э.Мардонов, С. Файзулаев, Остонов)\nМактабгача таълим факультетида ҳар йили таълим тадбирлари ўтказилади: КВН, фан олимпиадалари, интеллектуал ўйинлар, танловлар, хайрия тадбирлари ва бошқалар. Мактабгача таълим факультет талабалари, университет, республика спорт мусобақаларида, халқаро мусобақаларда ва танловларда фаол иштирок этишади.\nФакультет талабалари учун барча йўналишларда тўгараклар мавжуд. Тўгаракларга қатнашган талабалар шаҳар, республика ва халқаро миқёсдаги танлов ва фестивалларда иштирок этиб, совринли ўринларни қўлга киритадилар.\nМактабгача таълим йўналиши бўйича "Стол тенниси" рахбар Б.Т.Ҳайдаров, "Ёш тарбиячи" рахбар Г.Х.Ибраимова тўгараглар фаолият кўрсатади.\nМусиқий таълим йўналиши бўйича "Дуторчи Кизлар" рахбар А.Рахматов, "Хор" рахбар дотсент З.Козимов тўгараглар фаолият кўрсатади.\nТасвирий санъат ва муҳандислик графикаси йўналиши бўйича: "Дизайн" раҳбар Н.Ж.Муллажонова, "Мусавир" раҳбар Ж.Раҳматов, "Амалий санъат" раҳбар Д.Омонов, "Накошлик" раҳбар И.Избасаров, "Чизмилик" раҳбар Ж.Ҳоликов тўгараглар фаолият кўрсатади.\nМеҳнат таълими йўналиши бўйича учта тўгарак ишлайди: "Тикишилик" раҳбар М. Расулова, "Моҳир куллар" раҳбар Р. Жанқулова ва "Дуродгорлик" раҳбари А.Курбоновлар\nФакультет ижодий ҳамкорлик бўйича меморандумга имзо чекди: Мактабгача тарбия муассасаси - мактаб - «ТИМУР ФАЙЗ» нодавлат нотижорат ташкилоти ва Мирзо Улуғбек номли мактаб, унинг асосчиси Равшанова Дилфуза Раемкуловна. Мактабгача таълим муассасаларида инноватсион таълимни жорий этиш бўйича кўрсатмаларни оммалаштириш мақсадида (координаторлар мактабгача таълим факультети декани проф. Б.Т.Ҳайдаров, катта ўқитувчи Н.Ж.Муладонова).\nФакультет Россиянинг таълим ва илмий-тадқиқот институтлари, Россия давлат туризм ва сервис университети (РДУТС) ва Гжел давлат университети (ГГУ) билан яқин ҳамкорлик қилади.\n2 феврал куни Россия мактабгача таълим муассасалари билан ҳамкорлик доирасида катта ўқитувчи Н.М.Муллажонова "Ггелский МТМ" (Москва) катта гуруҳда маҳорат дарслари ўтказди.\nНатижада, талабнома бўйича мастер-класснинг якунланиши\n5111800 Мактабгача таълим\n5112100 Технологик таълим\n5А111801 Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (мактабгача таълим)\nМактабгача таълим педагогикаси ва психологияси кафедраси\nМактабгача таълим назарияси ва методикаси кафедраси


Расулуллоҳнинг суннатларида дунё ва охират учун фойдалар бор (2-қисм)\n- Окт 12, 2021\nЖобир ибн Абдуллоҳ розияллоҳу анҳумо ривоят қилади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Идишларнинг оғзини ёпиб, эшикларни тамбалаб ва чироқларни ўчириб ётинглар, чунки сичқон пиликни тортиб юбориб, уй аҳлини ёқиб юбориши мумкин”, дедилар (Имом Бухорий ривояти).\nДемак, ўт чиқишига сабаб бўладиган жиҳозлар, яъни газ ва электр жиҳозларига уйқудан олдин эътибор бериш ҳам динимиз одобларидан экан. Бу ҳадис нафақат дунёвий манфаатларни, балки диний манфаатларни ҳам ўз ичига олган. У асраш лозим бўлган ҳар бир жонга эътибор ва беҳуда сарфлаш гуноҳ бўлган молни сақлашга ундовдир.\nҚолаверса, замонавий илмий тадқиқотлардан маълум бўлишича, ухлаган пайтда чироқни ёниқ қолдириш инсон миясининг муҳим жойларига таъсир қилиб, турли изтироб ва руҳий тушкунликларга ҳамда семириб кетишга сабаб бўлади. Шунинг учун олимлар тана ва мия дам олиши учун тунда чироқларни ўчириб ётишни тавсия қилишади.\nҚаранг, бу жуда ҳам осон, аммо савоби улкан, гуноҳларни кетказувчи, жаннатга етказувчи бўлган амалдир. Лекин дангасалигимиз, бепарволигимиз оқибатида бунга эътибор бермаймиз, амал қилмаймиз. Кўпчилигимиз ҳатто билмаймиз ҳам. Аввал билмасак, энди билиб олдик. Энди билганимизга амал қилайлик ва бошқаларга ҳам етказайлик. Зеро, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларини ёйилишига хизмат қилиш у зотга бўлган муҳаббат ва эҳтиромнинг юксак намунаси ҳисобланади. У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам суннатларини аниқлик билан етказганларнинг ҳаққига: “Менинг гапимни эшитиб, ёдлаб, сингдириб, сўнгра етказган одамни Аллоҳ неъматлантирсин”, деб дуо қилганлар (Имом Термизий ривояти).\n450 марта ўқилди\nДругие материалы в этой категории: « Ўлимни эсланг!\tДинда саволим бор: Эрим талоқ бермаган, ажрашаман демаган. Лекин қайнонам... »


Самарқанд вилояти Нуробод тумани Ўртабўз қишлоғи туман марказидан 18-20 километр узоқликда жойлашган. Туман маркази билан бу қишлоқни маҳаллий аҳамиятга эга 4Н639 Нуробод – Ўртабўз – Меҳр – Олға автомобил йўли боғлайди. Мазкур йўлнинг таъмирталаб бўлганига анча йиллар бўлиб кетган бўлса-да, уни таъмирлайдиган ташкилот йўқ. Ҳамма унутган.\nKun.uz’га навбатдаги мурожаат Нуробод тумани Ўртабўз қишлоғи аҳолисидан йўлланди. Унда ёзилишича, мазкур қишлоқни туман маркази билан боғлайдиган маҳаллий аҳамиятга эга 4Н639 Нуробод – Ўртабўз – Меҳр – Олға автомобил йўли СССР даврида қурилган ва асфалт қилинган. Йиллар ўз сўзини айтиб, бу йўлнинг таъмирталаб бўлиб қолганига ҳам анча йиллар бўлган.\nМазкур йўлнинг сўнгги марта қачон таъмирланганини ҳатто қишлоқ оқсоқоллари ҳам эслай олмайди. Бири совет даврида асфалт қилинганидан сўнг шу ҳолида қолиб кетди, деса, яна бири СССР тарқаш арафасида ямаб чиқишганди, шекилли, дейди.\nМурожаатда маълум қилинишича, ўтган 30 йил мобайнида бу йўл бирон марта ҳам таъмирланмаган. Йўқ, «таъмирланган» – 1-2 марта туман йўллардан фойдаланиш корхонаси томонидан лой аралаш қум билан ямаб чиқилган, баъзи жойларига шағал тўкиб берилган. Унда ҳам ҳаммаси эмас, маълум бир қисми.\nТаъкидланишича, мазкур йўлдан туманнинг тўртта қишлоғи – Ўртабўз, Меҳр, Олға ва Ҳазарматли аҳолиси фойдаланади. Йўлнинг умумий узунлиги 29 километр. Туман марказидан Ўртабўзгача бўлган қисми 18 километр.\nИнсон сабрининг чегараси бор дейилгандай, ўртабўзликларнинг сабри шу кунларгача етди. Туман ҳокимлигига, туман йўллардан фойдаланиш корхонасига ва яна бошқа бир қатор мутасадди ташкилотларга мурожаат қилавериб чарчаган қишлоқ аҳли охири шу кунларда ҳашарга чиқди ҳамда йўлни қўлбола усулда таъмирлашга киришди. Худди йўлсозлардай аввал чуқурлардаги лой тозаланиб, сўнг унга бетон қоришмаси қуйиляпти. Асфалти батамом йўқ бўлиб кетган жойларга шағал тўктиришяпти. Аммо бу осон бўлмаяпти.\n«Биз фойдаланаётган мазкур йўл қурилганидан сўнг бирон марта таъмирланмаган. Эсимизни таниганимиздан буён шу носоз йўлдан туман марказига бориб келамиз. Бундай таъмирталаб йўлларда юрган ҳар қандай машина бир йилга бормай «тўкилиб» кетади. Қолаверса, элчилик, касал бор, бемор бор, уларни бу йўлдан олиб юриш жуда хавфли. Туман марказидаги шифохонага олиб боргунча ҳар қандай беморнинг аҳволи баттар бўлади. Туман йўллардан фойдаланиш корхонасига мурожаат қилсак, ҳар доим маблағ йўқлигини айтади. Ҳозир ҳашарда ҳар куни 50-60 нафар одам ишлаяпти. Уларнинг тушлигига, шунингдек, цемент ва шағалга анча маблағ кетиб қоляпти. Қолаверса, юк машинада олиб келинаётган шағални 1,2 миллион сўмдан сотиб оляпмиз. Кучимиз етган жойгача таъмирлаб борамиз. Қолгани шу ҳолича қолади», дейди мурожаатчилардан бири Бобур Эломонов.\nШундан сўнг, мурожаат юзасидан Самарқанд вилояти йўллардан фойдаланиш бошқармаси бошлиқ ўринбосари Акбар Мирзаевдан изоҳ олдик. У ҳақиқатан ҳам 4Н639 Нуробод – Ўртабўз – Меҳр – Олға автомобил йўли анча йиллардан бери жиддий таъмирланмаганини тасдиқлади. Унинг айтишича, Нуробод тумани жуда катта ҳудудда жойлашган. 2018-2020 йилларда мазкур туманда жами 50 километрдан ошиқ ички йўллар асфалт қилиб берилган. Тумандаги барча йўлларни бирданига асфалт қилишнинг иложи йўқ. Шу сабабли йўллар навбати билан таъмирлаб бериляпти.\nАкбар Мирзаев, Нуробод – Ўртабўз – Меҳр – Олға автомобил йўлидаги чуқурлар, носоз жойлар 2017-2019 йилларда шағал тўкилиб таъмирлангани 2020 йилда йўлнинг 0 километридан бошлаб 800 метр (!) асфалт қилинганини билдирди. Қишлоқ аҳли эса Олға қишлоғидан бошланган жойида 800 метр асфалт қилинганини тасдиқлашди, аммо йўлнинг сўнгги 4 йилда шағал тўкилиб, таъмирланганини инкор қилишди. Уларнинг айтишича, туман йўл бўлими йўлнинг бироз қисмини бундан 4-5 йил аввал қум тўкиб таъмирлаган. Шунда ҳам ёнилғи ва ишчиларнинг тушлиги учун қишлоқ аҳлидан пул йиғилган.\nЭнг қизиғи, Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Автомобил йўллари қўмитасининг сайтида Самарқанд вилоятидаги автомобил йўллари ва уларнинг техник ҳолатини кўрсатувчи очиқ электрон маълумотда жами узунлиги 29 километр бўлган 4Н639 Нуробод – Ўртабўз – Меҳр – Олға автомобил йўлининг техник ҳолатини «23 километри қониқарли, 6 километри қониқарсиз» деб берилган. Ана шу ерда савол туғилади. Нега Самарқанд вилоят йўллардан фойдаланиш бошқармаси бошлиғи ўринбосари Kun.uz’га берган изоҳида 4Н639 Нуробод – Ўртабўз – Меҳр – Олға автомобил йўли узоқ йиллардан бери жиддий таъмирланмаганини, фақат 2020 йилда бор-йўғи 800 метр (!) жойи асфалт қилинганини ва 2017-2019 йилларда қум тўкиб берилганини айтяпти-ю, Автомобил йўллари қўмитасининг сайтида мазкур йўлнинг 23 километри қониқарли аҳволда эканлиги, бор-йўғи 6 километри қониқарсиз аҳволда эканлиги келтириляпти? Автомобил йўллари қўмитасига Самарқанд вилоятидаги барча йўлларнинг техник ҳолати ҳақида вилоят автомобил йўллардан фойдаланиш бошқармаси маълумот беришини инобатга олсак, унда нега бошқарма мутасаддиси бизга бошқа маълумот беряпти-ю, қўмитага бошқача маълумот тақдим этиляпти? Бу саволимизни Акбар Мирзаев очиқ қолдирди.\nБалки, Автомобил йўллари қўмитасининг йўллар «қониқарли» ёки «қониқарсиз» экани ҳақида ўз ўлчовлари бордир?! Шу саволга жавоб олиш учун қўмита сайтида «матбуот котиби» деб ёзилган ёзув остидаги телефон рақамига қўнғироқ қилганимизда, негадир оператор кўтарди ва у матбуот котиби билан улаб бера олмади. Ана шу ўринда «балки жойларда йўлларнинг қониқарсиз ҳолати Тошкентга «қониқарли» тарзда тақдим этилаётганмикин, деган гумон ҳам хаёлимизга келгани бор гап. Бугун ҳолати қониқарсиз ва таъмирталаб бўлиб турган 4Н639 Нуробод – Ўртабўз – Меҳр – Олға автомобил йўли Автомобил йўллари қўмитасининг сайтида берилган рўйхатда «қониқарли» деб берилаётгани шунга ишора қиляпти, ҳарқалай.\nЮқоридаги гапларни ўқиб, «Қишлоқ аҳли ўзи юрадиган йўлни ҳашар билан таъмирласа нима бўлибди?!» дейишингиз ҳам мумкин. Ҳашар халқимизнинг ажойиб қадриятларидан бири эканлигини биз ҳам биламиз. Аммо қандайдир ишга одамлар ўз ихтиёри билан чиқса ҳашар ҳисобланади, мажбурликдан, иложсизликдан чиққани ва ишлагани, шунингдек, бу тарзда ташкиллаштирилган ишлар ҳашар ҳисобланмайди. Шундай экан, Ўртабўз қишлоғи аҳли ҳам Нуробод – Ўртабўз – Меҳр – Олға автомобил йўлини мажбурликдан, чорасизликдан, турли мутасадди идораларга қатнайвериб натижа чиқара олмаганидан сўнг иложсиз қолиб ўзи ҳашар йўли билан таъмирлаяпти. Оиласи учун, бола-чақаси учун сарфлаши лозим бўлган пулдан йўл таъмири учун ажратяпти. Аммо бу ҳолат қачонгача давом этади? Қачонгача турли давлат ташкилотлари бажариши керак бўлган ишларни халқ ҳашар йўли билан бажаради?\nP.S. Агар ишлар тўғри ташкил этилса ва автомобил йўлларни таъмирлаш ва эксплуатация қилишда жаҳон тажрибаларидан фойдаланилса, аҳоли тезроқ сифатли йўллардан фойдалана бошлармиди?! Акс ҳолда нафақат Ўртабўз, Меҳр, Олға ва Ҳазарматли қишлоқлари аҳли, балки мамлакатимиздаги яна кўплаб аҳоли пунктлари яқин келажакда сифатли йўлларни кўрмайди-ёв!


2018 йилнинг декабрь ойи. Президент Шавкат Мирзиёев вилоятимизга ташрифи давомида Муборак туманида ҳам бўлиб, "Муборак иссиқлик электр маркази" АЖ атрофидаги ташландиқ ҳудудда барпо этилган 2 гектарлик иссиқхона фаолияти билан танишган эди.\nУшбу лойиҳанинг самарали томони шундан иборатки, иссиқхона "Муборак иссиқлик электр маркази"да ҳосил бўладиган иссиқ сув орқали қиздирилади. Электр маркази учун совуқ сув керак. Шу боис иссиқхонада бу сув айлантирилиб, совугач қувурлар орқали иссиқлик корхонасига қайтарилади. Бундан иккала томон ҳам ютади.\nАйни пайтда ҳудудда бу каби иссиқхоналар сони ва майдони йилдан-йилга кенгайиб, эртачи ва кечки сабзавотлар ва цитрусли мевалар етиштириш кўлами ортиб бормоқда. Қолаверса, Муборак тажрибаси мана шу каби иссиқлик ёки электр энергияси ишлаб чиқарувчи йирик корхоналар яқинидаги бўш жойларда иссиқхоналар ташкил этиш тадбиркор учун ҳам, ташкилот учун ҳам манфаатли бўлишини кўрсатиб берди.\nБу жиҳатга Президентнинг 2018 йил 20 ноябрда қабул қилинган тегишли қарорида ҳам эътибор қаратилган бўлиб, унда масъулларга ёқилғи ёқиш йўли билан иссиқлик ёки электр энергияси ишлаб чиқарувчи корхоналар (биринчи навбатда давлат улуши 51 фоиз ва ундан юқори бўлган), муассасалар ва ташкилотларга туташ ҳудудларда замонавий иссиқхона комплекслари жойлаштирилиши бўйича бир қатор топшириқлар берилган эди.\nЭътиборга молик жиҳати, худди шундай ташаббусга Ғузор туманида 2014 йилдаёқ қўл урилган эди. Яъни, туман ҳокимлиги ҳамда "Шўртаннефтгаз" МЧЖ (ҳозирги Шўртан нефть ва газ қазиб чиқариш бошқармаси) келишувига кўра, туманнинг Қоракўл маҳалла фуқаролар йиғини Шўртан қўрғони ҳудудидаги бўш ётган ерлардан аҳолига иссиқхона комплексларини барпо этиш учун ер ажратиб берила бошланган. Боиси, бу ерда зарур муҳандислик-коммуникация тармоқлари, электр энергияси, сув ва ҳаттоки иссиқлик манбалари ҳам мавжуд. Тадбиркор иссиқхонани қуриб, ишга туширса бўлгани, кейин "Шўртаннефтгаз" МЧЖ билан белгиланган тартибда шартнома тузиб, корхона учун олиб келинган электр энергияси, сув ва иссиқлик манбаларидан унга сираям зарар етказмасдан фойдаланаверади.\nЛойиҳага биринчилардан бўлиб туманнинг Обод маҳалласида яшовчи Фахриддин Худойқулов ҳамда турмуш ўртоғи Насиба Тўраева қизиқиш билдирган. Туман ҳокимининг қарори билан уларнинг ҳар бирига "Шўртаннефтгаз" МЧЖ ҳудудидаги фойдаланилмай ётган ер майдонидан бир гектардан, жами икки гектар ер иссиқхона қуриш учун ажратиб берилган.\nШундан сўнг оила аъзолари "Эталон нур" ҳамда "Ғузор авангард" деҳқон хўжаликларини ташкил этиб, тижорат банкидан 100 минг АҚШ доллари миқдорида кредит олган ва йирик иссиқхона комплексини қуриб, ишга туширган.\nИссиқхонага дастлабки икки йил давомида "Шўртаннефтгаз" МЧЖ томонидан электр энергияси, сув ҳамда иссиқлик манбаи етказиб бериб турилган. Тадбиркор буларнинг ҳар бири учун алоҳида ҳисоблагичлар ўрнатган ва ўзи фойдаланган ресурслар учун тўловни ўртадаги шартномага мувофиқ ўз вақтида, тийинма-тийин "Шўртаннефтгаз" МЧЖга тўлаб борган. Чунки тадбиркор ишни яхши йўлга қўйиб олган, иссиқхонадан кутилганидек даромад кела бошлаганди.\n- Дастлабки йилнинг ўзидаёқ 20 нафар кишини иш билан таъминладик, - дейди "Эталон нур" деҳқон хўжалиги раҳбари Насиба Тўраева. - Ҳар мавсум тонна-тонна сара помидор ва бодринг етиштириб, ички бозорга етказиб бера бошладик. Даромад салмоғи ҳам кам эмас, олган кредитимизни ўз муддатида тўлаб бораётган эдик. Аммо...\nИшлар тобора ривожланиб бораётган бир пайтда "Шўртаннефтгаз" МЧЖ тузилмасида, раҳбариятида бўлган ўзгаришлар тадбиркорни ҳам муаммолар гирдобида қолдирди. Янги раҳбарият унинг ишларига кўпам хайрихоҳлик билдирмади. Иссиқхонанинг электр энергияси, сув ва иссиқликдан фойдаланишида узилишлар рўй бера бошлади.\n- 2017 йилда ҳам миллионлаб маблағ сарфлаб, помидор кўчатларини экиб, парваришлашга киришдик, - дейди "Ғузор авангард" деҳқон хўжалиги раҳбари Фахриддин Худойқулов. - Аммо кўчатларимиз ҳосил тугиб, пишишига саноқли кунлар қолганда барча таъминотдан узиб қўйилдик. Натижада экинларимиз бутунлай қовжираб қолди. Жуда катта зарар кўрдик. Ишчиларимизга маош бера олмадик, шу йили кредитнинг бир қисмини уйдаги мол-ҳолни сотиб тўладик. Ўтган йилдан бошлаб эса корхона биз билан шартнома тузишдан батамом бош тортмоқда. Иссиқхонадан икки йил фойдаланган вақтимизда кредитнинг 26 минг АҚШ долларини тўлаган эдик, мана энди тўлашга пулимиз ҳам йўқ, елкамизда эса 74 минг АҚШ доллари миқдорида қарз бор.\nШўртан нефть ва газ қазиб чиқариш бошқармаси ҳамда унинг юқори ташкилотлари эса тадбиркорнинг зарур ресурслардан узиб қўйилишини турли важлар билан асосламоқда.\nЖумладан, тадбиркорнинг мурожаатига 2019 йилнинг 5 ноябрь куни бошқарма бошлиғи ўринбосари И.Астанов имзоси билан йўлланган жавоб хатида корхонага "Қашқадарё ҳудудий электр тармоқлари" АЖ томонидан фақат ўз эҳтиёжи учун ажратилган электр энергияси берилиши, қолаверса, техник сув, иссиқлик ва газ таъминоти ҳам шу тартибда берилиши айтилади.\nХудди шу санада "Ўзбекнефтгаз" АЖ бошқарув раиси Б.Сиддиқов томонидан йўлланган жавоб хатида ҳам "Шўртан нефть ва газ қазиб чиқариш бошқармасида модернизация ва кенгайтириш ишлари олиб борилаётганлиги натижасида энергия ресурсларига бўлган эҳтиёж кескин ошиши кўзда тутилганлиги сабабли сизлар томонингиздан ташкил этилган иссиқхоналарни энергия ресурлари билан таъминлаш имкони мавжуд эмаслигини билдирамиз" дейилади.\nТадбиркорнинг ижтимоий тармоқлар орқали қилган мурожаатига "Ўзбекнефтгаз" АЖ ахборот хизмати томонидан берилган муносабат эса қуйидагича:\n"Фуқаро Худойқулов Фахриддин 2012-2014 йилларда "Шўртан" УШКда бош муҳандис лавозимида ишлаган вақтларида, лавозим ваколатидан фойдаланиб, 2014 йилнинг апрель ойида Ғузор тумани ҳокимининг №Х-377/04 сонли ва №Х-377/05 сонли қарорлари чиқарилишига эришиб, "Шўртаннефтгаз" тоифаланган объект бўлишига қарамасдан, объектга яқин атрофдан 1,83 гектар ер майдонга иссиқхона қурган".\nЭнди айрим мулоҳазаларга, муаммони ўрганиш жараёнида ўзимиз гувоҳ бўлган ҳолатларга тўхталиб ўтсак.\nБиринчидан, тадбиркор Шўртан нефть ва газ қазиб чиқариш бошқармасининг электр энергиясига текин шерик бўлмоқчи эмас. У фақат Шўртан нефть ва газ қазиб чиқариш бошқармаси учун тортиб келинган тармоққа уланиб, ўзи ишлатган электр энергиясининг пулини тўлаб фойдаланмоқчи. Бу борада бошқарма тармоққа уланишига рухсат берса бўлгани. Ваҳоланки, ушбу тармоқдан ҳудуддаги бошқа бир қатор субъектлар фойдаланмоқда, фақатгина "Эталон нур" ҳамда "Ғузор авангард" деҳқон хўжаликларигина ундан негадир ажратиб қўйилган, холос.\nИккинчидан, бугунги кунда Шўртан нефть ва газ қазиб чиқариш бошқармасига иссиқлик манбаини "Махсус энерго газ" корхонаси етказиб беради. Тадбиркорнинг таъкидлашича, ушбу корхона деҳқон хўжаликларининг иссиқлик манбаидан фойдаланишига қарши эмас. Бунинг учун, уч томонлама (тадбиркор, "Махсус энерго газ" ҳамда Шўртан нефть ва газ қазиб чиқариш бошқармаси ўртасида) шартнома тузиб, унда белгиланган талаблар асосида иссиқлик олиши мумкинлигини айтмоқда. Бироқ, учинчи томон шартнома тузишни истамаяпти.\nУчинчидан, тадбиркорнинг иссиқхона хўжалигида томчилатиб суғориш тизимлари ўрнатилган ва у катта миқдорда сув сарфи талаб қилмайди. Қолаверса, у алоҳида ҳисоблагич ўрнатган ва сарфлаган ҳар қатра сувнинг пулини тўлаб фойдаланади. Шўртан НГҚЧБ эса "Йўқ, сув фақат ўзимизгагина етади" деб, тадбиркорни тармоқдан ажратиб қўйган. Аммо биз ҳолатни ўрганиш жараёнида кузатиб, тасвирга олдикки, ушбу корхонага борган қувурнинг айрим жойлари тешилиб, сув бекорга ҳам оқиб ётибди.\nТўртинчидан, "Ўзбекнефтгаз" АЖ ахборот хизмати муносабат ёзишда анчагина ҳиссиётга берилган кўринади. Боиси, туман ҳокими ёш бола эмаски, фуқаро ўзининг қаердадир ишлаётганидан фойдаланиб, унинг ноқонуний қарорини чиқаришига эришиб олса. Қолаверса, бу ҳудуддан иссиқхона қуриш учун ер фақатгина Фахриддин Худойқулов ҳамда Насиба Тўраевага ажратиб берилмаган. Яна йигирмага яқин фуқаро худди шу тартибда ер олишган. Фақат уларнинг "ютуғи" - иссиқхонани ўз вақтида қурмагани. Бугун эса "Эталон нур" ҳамда "Ғузор авангард" деҳқон хўжаликлари қандай муаммоларга дуч келганини кўриб, ҳеч бири ишни бошлашга шошилмай туришибди.\nКўринадики, бу ўринда бир қатор очиқ қолаётган саволлар мавжуд: хўш, нега ҳудуддаги аҳоли, қолаверса, яна бир қатор тадбиркорлар фойдаланаётган электр манбаидан фақатгина "Эталон нур" ҳамда "Ғузор авангард" деҳқон хўжаликлари ажратиб қўйилаяпти-ю, корхона раҳбарияти буни энергия тармоқларга бўлган эҳтиёж ўзларида ҳам ошгани билан изоҳламоқда? Иссиқхонанинг шартнома асосида Шўртан НГҚЧБ учун келган тармоқларга уланиши корхона фаолиятига қанчалик салбий таъсир ўтказади?\nБиз бу борада аниқ саволлар билан Шўртан нефть ва газ қазиб чиқариш бошқармаси бошлиғига хат орқали мурожаат этдик. Аммо бир ойдан ошиқ вақт ўтди ҳамки, тадбиркорнинг мурожаати, унинг ОАВ орқали чиқишларига умумий муносабатлар билдириш билан чекланаётган корхона раҳбариятидан аниқ-тиниқ қўйилган саволларга асосли жавоб бўлмади.\nАйни пайтда тадбиркор истаётган нарса - ҳеч бўлмаганда электр энергияси ва сув таъминотига уланиш. Ҳолатга астойдил ёндашилса, уни ҳал этиш қийин ишмас. Ахир тадбиркорнинг бир пайтлар туман ҳокимлиги ҳамда ҳозирги Шўртан НГҚЧБ ўртасида келишилган лойиҳага бош қўшгани, тадбиркорлик қилиб, ҳам ўз оиласи фаровонлигини таъминламоқчи, ҳам элга, юртга нафи тегишини истагани айб эмас-ку. Ёки у бир пайтлар ҳокимлик ҳамда корхона ўртасида "ура-ура" билан бошланган, бугун эса кимгадир "хуш келмай қолган" лойиҳанинг қурбони бўлиб қолаверадими?\nЎйлаймизки, масъул ташкилотлар бунга эътибор қаратади ва тадбиркорни қийнаётган бу жиддий муаммо мукаммал ечим топади.