Эҳромда таъқиқланган ишлар ҳақидаги боб – Islom Nuri\nЭҳромда таъқиқланган ишлар ҳақидаги боб\nЭҳромда таъқиқланган ишлар – эҳромга кирган киши эҳром сабабли тийилиши шарт бўлган ва қилиши ҳаром бўлган ишлар бўлиб, улар жаъми тўққизтадир:\nБиринчи: Соч ва тукларни олиш. Эҳромдаги киши узрсиз баданидан биронта ҳам тукни қириш, юлиш ё бошқа йўллар билан кетказиши мумкин эмас. Аллоҳ таоло: «Ҳадянгиз ўз жойига етиб бормагунча бошларингизни (сочларингизни) қирманг!», деди (Бақара: 196). Аллоҳ таоло бошни қиришга оят туширди, бадандаги ҳамма туклар ҳам бунга мувофиқ келади, чунки шунинг маъносидадир. Қолаверса, соч-тукларни олиш билан дабдаба (ўзига парво қилиш) ҳосил бўлади, бу эса эҳромга зид келади. Чунки, эҳромдаги киши сочлари тўзғиган ва баданига чанг-ғубор қўнган бўлади.\nАгар кўзига тук чиқса (киприк ичкарига қараб ўсса), уни олиб ташлайди, унга фидя бериш лозим эмас. Чунки, у ўз ўрнидан бошқа жойдаги тук бўлиб, озорни кетказган бўлади.\nИккинчи: Узрсиз қўл-оёқ тирноқларини олиш. Агар тирноғи синса, уни олиб ташласа ёки тери билан бирга кўчиб кетса, унга фидя бермайди. Чунки, у бошқа бир аъзога эргашиб тушиб кетган бўлади, тобеъга эса алоҳида ҳукм йўқдир.\nАммо, агар бит ёки бош оғриғи туфайли сочини қирдирса, унга фидя лозим бўлади. Чунки, Аллоҳ таоло: «Энди агар сизлардан (ҳожилардан) кимдир касал ёки бошида бирон дарди бўлса (шу узр билан эҳромда турган ҳолида сочини қирдирса), у ҳолда (уч кун) рўза тутиш ёки (олти мискинга ярим соъ таом) садақа бериш ёҳуд (бир қўй) сўйиш билан эваз тўласин!», деди (Бақара: 196).\nКаъб ибн Ужра розияллоҳу анҳудан шундай ривоят қилинади: «Бошимда озор-оғриқ билан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам олдиларига кўтариб олиб келиндим, юзимда битлар ўрмалаб юрарди. У зот: «Сизга бу даражада қийинчилик етади деб ўйламаган эдим. Бир қўй топа оласизми?», дедилар. Мен: «Йўқ», дедим. Шунда «У ҳолда рўза тутиш ёки садақа бериш ёҳуд (қўй) сўйиш билан эваз тўласин!» ояти нозил бўлди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «У (яъни, эваз) уч кун рўза ёки олтита мискинга таом бериш ёки битта қўй сўйишдир», дедилар (Бухорий (1816) ва Муслим (1201) ривоятлари).\nЧунки, бу ерда озор сочдан бошқа нарсадан, яъни битдан ҳосил бўлган эди.\nЭҳромдаги киши сочини сидр ёки бошқа нарса билан ювиши мумкин. «Саҳиҳайн»да келган ҳадисда айтилишича: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам эҳромда бўлган ҳолларида бошларини ювдилар, сўнг қўлларини бошлари устида юргизиб, олдинга ва орқага қилдилар» (Бухорий (1840) ва Муслим (1205) Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилганлар).\nШайхулислом Ибн Таймия раҳимаҳуллоҳ айтади: «Эҳромдаги киши билиттифоқ жанобатдан (яъни, уйқусида эҳтилом бўлса) ғусл қилиши, шунингдек, жанобатдан бошқа сабаб билан ҳам ғусл қилиши мумкин» (Мажмуъул-фатава: 26/116).\nУчинчи: Эркак киши бошини ўраши. Чунки, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам салла ва бош кийим кийишдан қайтарганлар.\nАллома Ибнул Қаййим раҳимаҳуллоҳ айтади: «Бошни ўраш кўзланган ҳар бир бошга тегиб ва ёпишиб турувчи, салла, шляпа, дўппи, дубулға ва шу каби нарсалар билиттифоқ мамнуъдир» (Зодул-маъод: 2/243).\nБошни ўраб турувчи нарса саллага ўхшаган оддий бош кийими бўладими, ёки қоғоз, лой, хинага ўхшаш нарсами, ёки боғичми, фарқсиздир.\nЧодир, дарахт, уй ёки шу кабилар билан сояланиши мумкин. Чунки, Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам учун чодир тикилган ва у зот эҳромда бўлган ҳолларида унга келиб тушган эдилар (Муслим Жобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилган узун ҳадисда келган).\nЭҳромдаги киши зарурат бўлса шамсия (соябон, зонтик) билан сояланиши жоиз, шунингдек, томи ёпиқ автоуловга миниши, боши устида бирон матони кўтариб сояланиши мумкин.\nТўртинчи: Эркак киши бутун баданига ёки баданининг бир қисмига кўйлак, салла, шим каби бирон мослаб тикилган кийимни кийиши, бир аъзо миқдорида қилинган маҳси, қўлқоп, пайпоқ каби нарсаларни кийиши. Чунки, «Саҳиҳайн»да келган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан муҳрим (эҳромдаги киши) нима кийиши мумкинлиги ҳақида сўралганда: «Кўйлак, салла, бурнус (кулоҳ ёки ёқасига қалпоқ бириктирилган устки кийим номи), сирвол (шалвар, иштон), варс (сариқ-қизғиш ранг) ва заъфарон теккан кийим, махси киймайди», деганлар (Бухорий (1542) ва Муслим (1177) ривоятлари).\nШайхулислом Ибн Таймия раҳимаҳуллоҳ айтади: «Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам муҳримни кўйлак, бурнус, сирвол, маҳси ва салла кийишдан қайтардилар, вафот этган муҳримнинг бошини ўрашдан қайтардилар, жубба билан эҳромга кирган кишини жуббасини ечиб ташлашга буюрдилар. Мана шу жинсдан бўлган нарсалар Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам қайтарган нарсалар маъносидадир. Кўйлак маъносида бўлган нарсалар кўйлак билан бир хил бўлади, хоҳ енгли бўлсин, хоҳ енгсиз бўлсин, хоҳ қўлини киргизиб олсин, хоҳ киргизмасин, хоҳ бутун бўлсин, хоҳ йиртилган бўлсин, фарқи йўқ. Шунга ўхшаш, жубба ва икки қўлини орасидан чиқариб оладиган абоъ (чопонсимон устки кийим) ҳам киймайди…»\n«Бу фуқаҳоларнинг тикилган кийим киймайди, деган сўзлари маъносидир. Тикилган кийим – аъзонинг ўлчамида бўлган кийимдир. Сирвол маъносида бўлган шим ва бошқа кийимларни ҳам киймайди» (Мажмуъул-фатава: 26/110-111).\nЭҳромдаги одам наъл (тўпиқни ўрамайдиган барча оёқ кийимлар: туфли, шиппак, сандал, кета, кроссовка кабилар, ИНТ изоҳи) тополмаса, маҳси (яъни тўпиқ ва болдирни ўраб турадиган оёқ кийими, ИНТ) кийиши мумкин, изор-лўнгги тополмаса, то топгунича шалвар кийиб туради. Изор топилса, шалварни ечиб ташлаб, изор кийиб олади. Чунки, Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам Арафотда изор тополмаган кишининг сирвол кийишига рухсат берганлар (Бухорий (1841) ва Муслим (1178) Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилганлар).\nАёл киши эса сатрга эҳтиёжи борлиги учун эҳромдалик ҳолида ўзи истаган кийимини кияверади. Фақат бурқуъ – икки кўзининг ўрнигина очиқ бўлган, юзга тўсиб олинадиган кийим киймайди, юзини рўмол ва жилбоб каби бошқа бирон нарса билан тўсиб олади.\nҚўлларига қуффоз – қўлқоп ҳам киймайди. Чунки, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Муҳрима аёл ниқоб тутмайди, қуффоз киймайди», деганлар» (Бухорий (1838) Ибн Умар розияллоҳу анҳумодан ривояти).\nИмом Ибнул Қаййим раҳимаҳуллоҳ айтади: «У зотнинг аёл кишини ниқобланишдан ва қуффоз кийишдан қайтаришлари унинг юзи эркак кишининг боши эмас, балки баданига ўхшаган эканига далил бўлади. Демак, аёл киши юз ўлчовида қилинган ниқоб ва бурқуъ тақиши ҳаром бўлади, бироқ юзини жилбоб каби бирон нарса билан тўсиши ҳаром эмас. Сўзларнинг саҳиҳроғи шудир» (Таҳзибус-сунан: 2/350-352).\nНиқобдан бошқа бирон нарса билан юзини эркаклардан албатта тўсади. Оиша розияллоҳу анҳо айтадилар: «Биз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам билан бирга муҳрим бўлган ҳолимизда отлиқлар ёнимиздан ўтиб туришар, рўпарамизга яқинлашганларида (ҳар) биримиз юзига жилбобини тушириб оларди, ўтиб кетишгач, яна очиб олардик» (Абу Довуд (1833), Ибн Можа (2935), Аҳмад (6/30, №24021) ривоятлари.\nЮзига ташлаб олган нарса юз терисига тегиб туриши зарар қилмайди. Чунки, аёл киши фақат (юзга мослаб тикилган) бурқуъ ва ниқобдан қайтарилган, юзини бошқа нарсалар билан тўсишдан эмас.\nШайхулислом айтади: «Аёл киши сутрасини (ёпинчиғини) қўли билан ё бирон чўп билан юзидан узоқлаштириб туриши лозим эмас. Чунки, Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам унинг қўллари ва юзини бир хил санаганлар, ҳар иккаласи эркак кишининг баданига ўхшагандир, бошига эмас. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг аёллари юзларига бирон нарса ташлаб олишар, бироқ уни юздан узоқроқ тутишга риоя қилишмасди» (Мажмуъул-фатава: 26/112).\nЯна айтади: «Юзини ниқоб ва бурқуъдан бошқа, юзга тегиб турувчи нарса билан тўсиши жоиз» (Ал-фатавал-кубро: 5/382).\nБешинчи: Хушбўйлик суриш. Эҳромдаги киши баданига ёки кийимига хушбўйлик суртиши ёки емак-ичмагига хушбўй модда аралаштириши мумкин эмас. Чунки, Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам жубба кийиб олган кишини жуббасини ечиб ташлашга ва хушбўйлигини ювиб ташлашга буюрганлар (Бухорий (1789) ва Муслим (1180) Яъла ибн Умайя розияллоҳу анҳудан ривоят қилганлар).\nТуясининг оёқлари остида қолиб, вафот этган муҳрим ҳақида: «Унга ҳанут (хушбўйлик) суртманглар», деганлар (Бухорий (1265) ва Муслим (1206) Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилганлар). Имом Муслим ривоятида: «Унга хушбўйлик теккизманглар».\nМуҳримни хушбўйликдан ман қилинишдаги ҳикмат – унинг дабдаба ва дунё зеб-зийнатидан узоқроқ бўлиши ва охиратга юзланиб туриши учундир.\nЭҳромдаги киши хушбўйликни қасд билан ҳидлаши, хушбўй моддалар билан мойланиши мумкин эмас.\nОлтинчи: Қуруқликдаги ов ҳайвонларини овлаш ва ўлдириш.\nАллоҳ таоло айтади: «Эй мўминлар, эҳромда бўлган чоғингизда бирон овни ўлдирманг!» (Моида: 95).\nАллоҳ таоло айтади: «Ва модомики эҳромда экансизлар, сизларга қуруқлик ови ҳаром қилинди» (Моида: 96). Яъни, модомики, эҳромда экансизлар, қуруқликдаги ов ҳайвонларини овлаш сизларга ҳаром қилинди.\nМуҳрим қуруқликдаги ов ҳайвонларини ўзи ҳам овламайди, бировга овида ёрдам ҳам бермайди, сўймайди ҳам.\nМуҳрим ўзи овлаган ёки у учун овланган ёки овига ёрдам берган нарсадан ейиши ҳаром бўлади. Чунки, у нарса ўлимтикдек саналади.\nМуҳримга денгиз (сув) ҳайвонларини овлаш ҳаром бўлмайди. Чунки, Аллоҳ таоло: «Сизларга ўзингиз ва бошқа мусофирлар фойдаланиши учун денгиз (сув) ови ва унинг емишлари (яъни сизлар овламай ўзи соҳилга чиқиб қолган нарсалар) ҳалол қилинди», деди (Моида: 96).\nМуҳрим товуқ, мол-қўй каби уй ҳайвонларини сўйиши мумкин, чунки улар ов эмас.\nГўшти ҳаром бўлган шер, қоплон каби одамларга озори тегадиган ҳайвонларни ҳам ўлдириши мумкин.\nЖони ва молини ҳимоя қилиб, қароқчини ўлдириши ҳаром бўлмайди.\nЭҳромдаги киши эҳромда ман қилинган ишлардан биронтасини қилишга мажбур бўлиб қолса, қилади ва фидя беради. Аллоҳ таоло айтади: «Энди агар сизлардан (ҳожилардан) кимдир касал ёки бошида бирон дарди бўлса (шу узр билан эҳромда турган ҳолида сочини қирдирса), у ҳолда (уч кун) рўза тутиш ёки (олти мискинга) садақа бериш ёҳуд (бир қўй) сўйиш билан эваз тўласин!» (Бақара: 196).\nЕттинчи: Никоҳ ақдини қилиш. На ўзига, на бошқага валийлик ва вакиллик билан никоҳ ақди қилади. Чунки, Усмон розияллоҳу анҳудан марфуъан ривоят қилинган ҳадис борки: «Муҳрим никоҳланмайди ва никоҳламайди» (Муслим (1409) ривояти).\nСаккизинчи: Жинсий алоқа. Аллоҳ таоло айтади: «Ким шу ойларда ўзига ҳажни фарз қилса (ҳаж қилишни ният қилса), ҳаж давомида (жуфтига) яқинлашмайди» (Бақара: 197). Ибн Аббос розияллоҳу анҳумо: «Бундан жимоъ мурод қилинган», деганлар (Ибн Аби Шайба «Мусаннаф»да (3/178, №13225) ривоят қилган).\nКим биринчи таҳаллул (учта ишдан: яъни, тош отиш, соч олдириш ва тавофи ифозадан иккитасини қилиш)дан олдин жимоъ қилган бўлса, нусуки (ҳаж ибодати) фосид бўлади, бироқ амалини давом эттириб, охирига етказади. Чунки, Аллоҳ таоло: «Ҳаж ва умрани Аллоҳ учун комил суратда адо қилинг!», деди (Бақара: 196). Келгуси йили қазосини қилиши, ундан ташқари, бир туя сўйиши лозим бўлади.\nАгар жимоъ биринчи таҳаллулдан кейин бўлган бўлса, нусуки фосид бўлмайди, бироқ битта қўй сўйиши лозим бўлади.\nТўққизинчи: Мубошарат (яъни, шаҳват билан тегиниш, қучоқлаш). Эҳромдаги киши аёлига шаҳват билан тегиниши жоиз эмас, чунки, бу ҳаром қилинган жимоъга воситадир.\nМуҳрим рафас (жимоъ), фусуқ (гуноҳ ишлар) ва жидол (жанжаллашиш)да сақланиши лозим. Аллоҳ таоло айтади: «Ким шу ойларда ўзига ҳажни фарз қилса (ҳаж қилишни ният қилса), ҳаж давомида (жуфтига) яқинлашмайди, гуноҳ ишлар, жанжал-сурон қилмайди» (Бақара: 197).\nРафасдан мурод – жимоъ бўлиб, бундан жимоъга олиб борувчи мубошарат, бўса олиш, шу маънодаги гап-сўзлар қилиш ҳам тушунилади.\nФусуқ – гуноҳ ва маъсият ишлар бўлиб, тазарруъ ҳолати саналмиш эҳромда гуноҳ ишлар қилиш яна ҳам қабиҳроқ ва қаттиқроқдир.\nЖидол – кераксиз тортишувлар ва ҳамроҳлар билан жанжаллашиш ва сўкишиш каби ишлардир.\nАммо, ҳақни баён қилиш учун, амри маъруф ва наҳий мункар қилиш учун тортишиш яхшидир. Аллоҳ таоло айтади: «Улар (сиз билан талашиб-тортишадиган кимсалар) билан энг гўзал йўлда мужодала — мунозара қилинг!» (Наҳл: 125).\nЭҳромдаги кишига кам гапириш, гапирганда ҳам фақат фойдали гапларни гапириши суннатдир. «Саҳиҳайн»да Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадис борки: «Ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган бўлса, (фақат) яхши сўзларни гапирсин ёки сукут сақласин» (Бухорий (6018) ва Муслим (47) ривоятлари).\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган бошқа бир ҳадисда айтилади: «Кишининг ўзи учун муҳим бўлмаган нарсаларни тарк этиши унинг Исломининг гўзаллигидандир» (Термизий (2317) ва Ибн Можа (3976) ривоятлари).\nМуҳрим талбия билан, Аллоҳнинг зикри, Қуръон тиловати, амри маъруф, наҳий мункар билан машғул бўлиши, вақтини беҳуда ишлардан сақлаши, ниятини Аллоҳга холис қилиши ва Аллоҳ ҳузуридаги ажру савобларга рағбат қилиши лозим. Чунки, у эҳром ҳолатида, буюк ибодатга юзланиш, муқаддас ва муборак ўринларга қадам қўйиш олдида турган бўлади.\nМуҳрим Маккага етиб келгач, таматтуъ нияти билан эҳромга кирган бўлса, умра ибодатини адо этади:\n– Каъбани етти марта тавоф қилади.\n– Сўнг икки ракъат намоз ўқийди, имкони бўлса, Мақоми Иброҳим олдида ўқигани афзал бўлади, иложи бўлмаса, масжиднинг қай ўрнида ўқиса ҳам бўлаверади.\n– Сўнг Сафо ва Марва ўртасида саъй қилиш учун Сафога кўтарилади. Улар ўртасида етти марта бориб келади. Саъйни Сафодан бошлаб, Марвада якунлайди, бориши бир марта, қайтиши яна бир марта саъйга ҳисобланади.\nТавоф ва саъй асносида дуо ва Аллоҳга тавба-тазарруълар қилиш билан машғул бўлади.\nСаъйни тамомлагач, эркак киши сочининг ҳамма жойидан қисқартиради, аёл киши эса сочини жамлаб унинг учларидан бир бармоқ бўғими миқдорида кесади.\nШу билан умра ибодати тамом бўлиб, эҳромидан чиқади ва эҳром сабабли ҳаром бўлган аёллар, хушбўйлик, тикилган кийимлар кийиш, тирноқларни олиш, мўйловни қисқартириш, зарурат бўлса, қўлтиқ тукларини тозалаш каби ишлар яна қайта ҳалол бўлади. То тарвия (зул-ҳижжанинг саккизинчи) кунигача ҳалол бўлиб, шу куни ҳаж учун эҳромга киради.\nМаккага қирон ёки ифрод нияти билан келган киши эса қудум тавофини қилади,\nтавофдан кейин хоҳласа, ҳаж учун саъй қилади ва то қурбонлик кунигача эҳромида


Президент қарорлари: ҳаётда ва назоратда\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёевнинг Олий Мажлисга Мурожаатномасида Адлия вазирлигининг асосий вазифаси қабул қилинган ҳужжатларни масъулларга етказиш, тушунтириш, амалиётда қўллашга кўмаклашиш ва назорат қилиш ҳисобланиши таъкидлаб ўтилган эди.\nМаълумки, қонун ҳужжатлари ижросини назорат қилиш охирги пайтда кўпроқ расмий характерга айланиб қолган эди, яъни қарорлар бажарилиши устидан назорат қилишга қаратилган эди.\nЭнди мазкур масалада янги тизим таклиф этилди. Унга кўра, қабул қилинган қонунлар, фармон ва қарорларнинг тўғри ва аниқ мазмун ва моҳияти вилоят, туман (шаҳар) раҳбарларига бевосита етказилади. Мазкур ҳужжатларда белгиланган ижрочилар томонидан айрим масалаларда тушунмовчиликлар юзага келганда, адлия органлари томонидан топшириқ тўлақонли тушунтириб бериш чоралари кўрилади.\nПрезидент ёки бошқа қонун ҳужжатлари билан берилган топшириқни ижро этишда, ижрочи вазирлик ва идоралар томонидан ижрони таъминлашда қийинчиликлар юзага келганда, адлия органлари ушбу топшириқнинг ижросини ташкил этишга кўмаклашади.\nБундан ташқари, Президент ҳужжатларини ижросини таъминлаш мақсадида Адлия вазирлиги томонидан бутунлай янги тизим, яъни тўрт босқичдан иборат “Самарали ижро тизими” (Policy implementation) жорий қилиш таклиф қилинмоқда.\nБиринчи босқичда ҳужжат лойиҳалари “Лойиҳада – амалда” тамойили асосида реал имкониятлар ва бажарилмаслик хавфи чуқур таҳлил қилинади. Бунда вазифаларнинг кўлами, муддати ва мураккаблилиги, ташкилотларнинг имкониятларига мослиги, зарур молиявий ресурслар миқдори ва кафотлатланган манбалар мавжудлиги ҳамда иқтисодий-ижтимоий инфратузилманинг тайёрлиги ўрганиб чиқилади.\nИккинчи босқичда Адлия вазирлиги ва унинг ҳудудий бўлинмалари томонидан топшириқлар ижроси ташкил этилади ва бу жараёнга кўмаклашилади. Хусусан, топшириқларнинг мазмун-моҳияти “пакет” тамойили асосида етказилади, ислоҳотларга қаратилган топшириқлар бўйича инфографика, слайд, таҳлилий материаллар ва видеодарслар тайёрлаб берилади.\nБундан ташқари, ҳокимлар ва раҳбар лавозимига тайинланганлар учун ижро масалалари бўйича ҳафталик дасрлар ташкил этилади (Давлат бошқаруви академияси).\nШунингдек, ҳар бир қабул қилинган ҳужжатларнинг моҳияти давлат органларига, шунингдек, “маҳаллабай” тамойили асосида аҳолига етказилади.\nУчинчи босқичда топшириқларнинг баҳолаш тизими жорий этилади.\nБиринчи бор Давлат раҳбари топшириқларининг ижроси самарадорлиги ҳамда аниқ амалий натижаларга эришилиши комплекс баҳолаб борилади. Бунда топшириқлар ижроси бўйича киритилган ахборотлар парламент, халқ депутатлари Кенгашлари, Вазирлар Маҳкамаси Раёсати йиғилишларида муҳокама қилинади ва топшириқларнинг бажарилганлиги юзасидан жамоатчилик мониторинги ва жамоатчилик эшитувлари институтлари киритилади.\nБундан ташқари, топшириқларни юзаки бажарилишига йўл қўймаслик мақсадида улар ижроси соҳалар кесимида жойига чиққан ҳолда ўрганилади.\nҲар бир фуқаро ислоҳотларни амалда ҳис этишини таъминлаш мақсадида қайта алоқа (feedback) тизими йўлга қўйилади, шунингдек жойларда топшириқларнинг ижроси ҳолати бўйича хабар берувчи мобиль илова дастури яратилади.\nТўртинчи босқичда янги назорат тизими яратилади. Бунда мавжуд штатлар доирасида Адлия вазирлигида Ўзбекистон Республикаси Президенти қарорлари ижросини назорат қилиш бошқармаси ҳамда унинг ҳудудий бўлимлари ташкил этилади. Адлия вазирлигига топшириқларни назорат қилувчи электрон “Ijro.gov.uz” тизими ўтказилади. Мазкур тизим такомиллаштирилиб, янги версияси ишлаб чиқилади, топшириқлар “Ijro.gov.uz” тизимига киритилади ва масъул ижрочилар белгиланади.\nШунингдек, ижрони таъминлаш чораларини кўриш бўйича уларга огоҳнома ва кўрсатмалар киритилади, айбдор мансабдор шахслар маъмурий жавобгарликка тортилиши таклиф этилмоқда.\nШоҳруҳ МАҲМУДОВ, Наманган вилояти, Тўрақўрғон туман адлия бўлими бош маслаҳатчиси.\nPrevious Оталик факти белгиланди\nNext Аёлларнинг меҳнат ҳуқуқлари кафолати


Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) жоҳилият зулмати қоплаган, зулм ширк, жаҳолат, куфр кенг тарқалган оғир замонда инсониятга Аллоҳнинг раҳматию марҳамати ўлароқ юборилдилар. У зотга ҳидояту фурқондан иборат бўлган очиқ ойдин пок муссафо ҳаёт йўлини кўрсатиб берувчи, Аллоҳни танитиб, башариятни Унга эриштирувчи буюк Китоби Қуръони каримни нозил қилди.\nБу билан инсониятни жоҳилият зулматидан тавҳид ва Ислом нурига олиб чиқди.\n“Аллоҳдан сизларга Нур ва равшан Китоб келдики, у билан Аллоҳ ризосини топишга интилганларни (У) тинчлик ва саломатлик йўлларига йўллаб, Ўз изни билан уларни зулматлардан нурга чиқарур ва тўғри йўлга ҳидоят қилур” (Моида сураси, 15-16).\n“Алиф, Лом, Ро. (Эй, Муҳаммад! Бу Қуръон) Парвардигорларининг изни билан одамларни зулматлардан нурга, яъни қудрат ва ҳамд эгасининг йўлига олиб чиқишингиз учун Сизга Биз нозил қилган Китобдир” (Иброҳим, 1).\nБу ҳидоят инсонлар ва жинлар жамоаси учун, барча замон ва маконлар учундир. Бу Китоб яратилган махлуқотларнинг ақидалари, Раббилари билан алоқаларини, унга қандай ибодат қилишлари лозимлигини, бошқалар билан муомала қилишни ва уларга ҳусни хулқни ўргатади.\n“Албатта, бу Қуръон энг тўғри йўлга ҳидоят этур ва эзгу ишларни қиладиган мўминларга катта мукофот борлиги ҳақида башорат берур” (Исро, 9).\nАллоҳ таоло бу Китобни бир қанча исмлар билан номлаган ва бир қанча сифатлар билан сифатлаган. Булар нур, руҳ, басира, хушхабар, ҳидоят, раҳмат, мавъиза, шифо ва зикр кабилардир. Муттақинлар нафсларида унинг буюклигини ҳис этишлари учун Қуръонга бўлган эҳтиромларининг зиёда бўлишида уни тиловат қилишга ва уни улуғлашга рағбатларини ошириш учун ҳам шундай таъсирли, гўзал номлар ва сифатлар билан номлаган. Aллоҳ субҳанаҳу ва таоло ким бу Китобни тиловат қилиб, унга эргашса, унинг ҳеч қачон адашмаслигини ва бахтсиз бўлмаслигини, балки абадий саодатга, туганмас латиф неъматларга эришишини хабарини берган:\n“Ҳидоятимга эргашганларга хавф йўқдир ва улар ташвиш ҳам чекмайдилар. Кофир бўлган ва оятларимизни ёлғонга чиқарганлар – айнан ўшалар дўзах аҳлидирлар. Улар ўша ерда абадий қолувчидирлар” (Бақара, 38 - 39).\nАгар банда бу Китобнинг нозил қилиниши нақадар буюк бахт эканлигини билса, унга бу неъматнинг шукрини қилиш вожиб бўлади. Бу эса Аллоҳнинг Китобини тадаббур билан тиловат қилиш ва унга амал қилиш билан бўлади. Кимки бу неъматни шукрини қиламан деса, Аллоҳ таолонинг китобига айнан мана шу фазилатли ойда – Рамазон ойида катта эҳтимом кўрсатиши лозим бўлади. Чунки, бу ой Аллоҳ таоло Қуръони каримни нозил қилган ойдир. Аллоҳ таоло айтади:\n“Албатта, Биз уни (Қуръонни «Лавҳул-маҳфуз»дан биринчи осмонга) Қадр кечасида нозил қилдик” (Қадр, 1).\n“Рамазон ойи – одамлар учун ҳидоят (манбаи) ва тўғри йўл ҳамда ажрим этувчи ҳужжатлардан иборат Қуръон нозил қилинган ойдир. Бас, сизлардан ким бу ойда (ўз яшаш жойида) ҳозир бўлса, рўзасини тутсин. Кимки бемор ёки сафарда бўлса, (тута олмаган кунларининг) саноғи бошқа кунлардандир. Аллоҳ сизларга енгилликни истайди, оғирликни хоҳламайди. Бу – ҳисобни тўлдиришингиз ҳамда ҳидоятга бошлагани учун Аллоҳга такбир (ҳамду сано) айтишингиз ва шукр қилишингиз учундир” (Бақара сураси, 185-оят).\nТафсир уламолари: “Қуръон дунё осмонига Қадр кечасида бир бутун ҳолида нозил бўлди. Сўнгра йигирма йил ёки йигирма уч йил мобайнида бўлак-бўлак бўлиб нозил бўлган, дейишади. Байҳақий Ибн Аббос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: “Қуръони карим дунё осмонига Қадр кечасида бир бутун ҳолда нозил бўлди, кейин 23 йил давомида нозил қилинди Аллоҳ таоло айтади:\n“Қуръонни одамларга вақти-вақти билан ўқиб беришингиз учун уни бўлакларга бўлдик ва бўлиб-бўлиб нозил қилдик” (Исро, 106).\nШунга кўра салафи солиҳлар Рамазон ойида Қуръони каримга алоҳида эътибор берганлар, бунда уларга Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг ўзлари намуна бўлганлар. Рамазон ойида Жаброил (алайҳиссалом) у зотга Қуръондан таълим берар эди. Бухорий ва Муслим Ибн Аббос (розияллоҳу анҳу)дан қуйидагича ривоят қилади: “Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) яхшиликда одамларнинг энг сахийси, олий ҳиммати эдилар, Рамазон ойи келганида эса, у зотнинг сахийликлари янада зиёда бўлар эди. Сабаби Жаброил (алайҳиссалом) билан учрашар эдилар. Жаброил (алайҳиссалом) билан Рамазоннинг ҳар кечасида учрашар эдилар ва унга то Рамазон кетгунча Қуръонни ўқиб топширар эдилар. У зот Жаброил билан учрашганларида тез эсадиган шамолдан ҳам сахийроқ бўлар эдилар”. Шу каби ҳадислардан Рамазонда Қуръонни янада кўпроқ тиловат қилиб, хатмлар қилиш савобли иш эканини билиб оламиз, бу ишни кечаси қилиш яна ҳам марғуб бўлиб, сабаби кечаси одам дунё ишларидан холи бўлади, қалби сокин бўлиб тадаббур қилишга имкони кўпаяди. Салафи солиҳларнинг барчаси (раҳимаҳумуллоҳ) Рамазонда бошқа ойлардагига нисбатан кўпроқ хатм қилишга ва буни ҳилватда қилишга ижтиҳод қилар эдилар. Илм дарсларини қўйиб мусҳафларини қўлга олар эдилар ва: “Рамазон Қуръон ойидир” дер эдилар.\nИбн Абдул Ҳоким айтади: “Молик Рамазон ойи кирганда ҳадис қироатини ва илм мажлисларини бир четга суриб, Мусҳафдан Қуръон тиловат қилишга киришар эди”.\nАбдурраззоқ айтади: “Суфён Саврий Рамазон ойи келганда барча ибодатларини қўйиб, (яъни нафл ибодатларни) Қуръон тиловат қилишга киришиб кетарди. Таровеҳ намозларида қиёмда тиловатни узун қилар эдилар”.\nИмом Молик “Муватто”да Соиб ибн Язиддан ривоят қилади. У айтади: “Умар ибн Хаттоб Убай ибн Каъб ва Тамим Дорийга одамларга 11 ракъат қоим қилиб беришларини буюрди. У айтади: “Ҳар бирида юз оятдан қироат қилиб берарди. Қиёмнинг узунлигидан ҳассага суяниб қолардик. То тонггача фориғ бўлмас эдик. Бу ва бундан бошқа ҳадислардан салафларнинг Рамазон ойида Аллоҳнинг Китобига эҳтимомлари жуда юксак бўлганини ва буни зоҳирий таъзим билан намоён қилганларини билдиради.\nМўъмин одам Рамазонда нафсига қарши икки нарса билан курашади: бири кундузлари рўза тутиб, иккинчиси кечалари Қуръон қироати билан қоим бўлиб. Кимки шу икки курашни жам қилса ва уларнинг ҳақларига риоя қилса ва у иккисига сабр қилса, ҳисобсиз ажру савобга эга бўлади. Шунинг учун ҳам Набий (соллаллоҳу алайҳи васаллам) ўз сўзларида Қуръон ва рўзани жам қилганлар: “Рўза ва Қуръон Қиёмат кунида бандани шафоат қилади. Рўза дейди: “Эй Раббим, мен уни кундузлари таом ва шаҳватлардан ман қилдим. Уни шафоат қилишимга изн бер”. Қуръон айтади: “Мен уни тунлари уйқудан ман қилдим, уни шафоат қилишимга изн бер”, дейди. Шунда Аллоҳ таоло: “Иккингиз уни шафоат қилишингиз мумкин”, дейди”.\nКиритилган вақти: 16/06/2017 00:00; Кўрилганлиги: 2326\nМатериал манзили: https://www.sammuslim.uz/articles/ramazon-quron-oyi\nЧоп этилган вақт: 26/09/2021 01:37


Қўшилган қиймат солиғи юзасидан энг кўп берилган саволларга жавоблар » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n31 декабрь 2018, 06:00\n1. Корхона 2018 йилда 1 млрд. сўмдан ортиқ оборот қилган ва қўшилган қиймат солиғига ўтиш юзасидан хабарнома олган, лекин ушбу корхона 2019 йилда 1 млрд. сўмдан кам оборот қилса кейинчалик солиқлар қайси тартибда тўланади?\nУшбу корхона 2019 йил давомида умумбелгиланган тартибда солиқ тўлаши лозим бўлади. Агар 2019 йилда корхона 1 млрд. сўмдан кам оборот қилса унинг солиқ солиш режими 2020 йилда қайта кўриб чиқилади.\n2. Корхонанинг шахсий кабинетига умумбелгиланган тартибда солиқларни шу жумладан қўшилган қиймат солиғи тўлашга ўтиш учун келиб тушган хабарнома ҳақида маълумот беринг.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 29 июндаги ПФ-5468-сонли фармонига асосан, 2019 йил 1 январдан бошлаб ўтган йил якунлари бўйича йиллик обороти (тушуми) 1 миллиард сўмдан ошган ёки йил давомида белгиланган чегаравий миқдорга етган корхоналарни умумбелгиланган солиқларни тўлашга, жумладан, ҚҚС тўлашга ўтказиш белгиланганидан келиб чиқиб, ушбу хабарнома солиқ мажбуриятларини бажарилиши юзасидан манзилли маслаҳат хизматларини кўрсатиш мақсадида юборилган.\n3. Корхонанинг шахсий кабинетига умумбелгиланган тартибда солиқларни тўлашга ўтиш юзасидан юборилган хабарнома қабул қилинганидан сўнг, қўшилган қиймат солиғи тўловчиси сифатида рўйхатдан ўтиш учун ариза қандай тартибда жўнатилади?\nХабарномада ҚҚС тўловчиси сифатида рўйхатдан ўтиш учун ариза шаклига ҳавола қўйилган бўлиб, ушбу ҳавола орқали ариза шаклига ўтилади ва расмийлаштириб юборилади. Аризагўй автоматик тарзда ҚҚС тўловчиси сифатида рўйхатдан ўтказилади ва белгиланган шаклдаги гувоҳнома шахсий кабинетга қайта юборилади. Шунингдек, ҚҚС тўловчиси сифатида давлат солиқ инспекцияларида ташкил этилган “Маслаҳат хизматларини кўрсатиш” дарчалари орқали ҳам рўйхатдан ўтиш мумкин.\n4. Корхона бир нечта фаолият турлари билан шуғулланса ва ҳар бир фаолият тури бўйича ялпи тушуми 1 млрд. сўмдан кам миқдорни ташкил қилса шахсий кабинетига хабарнома келадими?\nКорхонанинг йиллик айланмаси барча фаолият турлари бўйича умумий тарзда аниқланади. Агарда корхонанинг умумий йиллик айланмаси белгиланган миқдорга етса, яъни 1 млрд. сўмдан ошганда корхона умумбелгиланган солиқларни тўлашга ўтиши лозим бўлади, бунда корхонанинг шахсий кабинетига хабарнома келганлиги ёки келмаганлиги аҳамиятга эга эмас.\n5. Ишлаб чиқариш ҳамда автомобилларга газ (метан) тўлдириш фаолияти билан шуғулланувчи корхонанинг обороти (тушуми) 1 млрд. сўмдан ошса 2019 йил 1 январдан умумбелгиланган тартибда солиқларни тўлашга ўтадими?\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 29 июндаги ПФ-5468-сонли фармонига асосан, 2019 йил 1 январдан бошлаб ўтган йил якунлари бўйича йиллик обороти (тушуми) 1 млрд. сўмдан ошган ёки йил давомида белгиланган чегаравий миқдорга етган барча корхоналарни умумбелгиланган солиқларни тўлашга ўтказиш белгиланган.\n6. Корхонанинг йиллик обороти (тушуми) 1 млрд. сўмдан ошганда 2019 йил 1 январдан умумбелгиланган солиқларни тўлашга ўтса, ҚҚС тўламайдиган фирма билан шартнома тузган ҳолда тегишли ишларни амалга оширса 2 баравар ҚҚС тўланадими?\nҚўшилган қиймат солиғи икки баравар тўланмайди, аммо корхонада ҳисобга олинадиган ҚҚС мавжуд бўлмайди.\n7. 2019 йилдан йиллик айланмаси 1 млрд.сўмдан ошган ягона ер солиғи тўловчилари бўлган фермер хўжаликлари ҳам ҚҚС тўлашга ўтадими?\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 29 июндаги ПФ-5468-сонли фармонига асосан, ягона ер солиғи тўловчилари учун амалдаги солиққа тортиш тартиби сақланиб қолинади.\n8. Автомобилларга ёнилғи қуйиш фаолияти билан шуғулланадиган корхона йиллик ялпи тушуми 1 млрд. сўмдан ошганда реализация қилинган ёнилғи учун ҚҚС қандай ҳисобланади?\nСолиқ кодексининг 204-моддасига асосан баҳолари (тарифлари) давлат томонидан тартибга солиниши назарда тутилган товарлар (ишлар, хизматлар) реализация қилинганда, солиқ солинадиган база белгиланган баҳолардан (тарифлардан) келиб чиққан ҳолда аниқланади.\n9. Корхонанинг 2018 йил якуни билан йиллик обороти 1 млрд. сўмдан ошган. Ушбу корхона 2019 йил 1 январдан омбордаги мавжуд қолдиқ товарлар реализация қилинганда ҚҚС ҳисобланадими ёки йўқми?\nКорхона 2019 йил 1 январдан умумбелгиланган тартибдаги солиқларни тўлашга ўтса, 2018 йил якуни билан унинг омборида қолган товарлари ҳам ҚҚС билан сотилади.\n10. 2019 йилнинг 1 январидан бошлаб корхона томонидан божхона имтиёзларини қўллаган ҳолда импорт қилинган товарлар ички бозорга реализация қилинганда қандай тартибда ҚҚС ҳисобланади?\nАгар амалдаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда ушбу товарларни ички бозорда реализация қилиниши учун ҚҚСдан имтиёзлар назарда тутилмаган бўлса, белгиланган тартибда ҚҚС тўланади.\n11. Кунига юздан ортиқ буюртмачиларга, шу жумладан ЯТТларга товарларни реализация қилувчи корхоналар учун электрон ҳисобварақ-фактураларни тўлдиришда қандай қулайлик мавжуд?\nЭлектрон ҳисобварақ-фактуралар шакллантирилганда харидорнинг СТИР рақами киритилса, унинг реквизитлари автоматик тарзда шаклланади ва ушбу шаклланган электрон ҳисоварақ-фактураларни юбориш жуда қулай ва ортиқча харажатларнинг олди олинади, жумладан қоғоз тежалади.\n12. Юридик шахс корпоратив карта орқали товар харид қилганида юк хати (ҳисобварақ-фактура) олиши шартми?\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 30 октябрдаги ПФ-5564-сонли Фармонига асосан, 2018 йил 1 ноябрдан бошлаб юридик шахслар томонидан нақд пулсиз ҳисоб-китобларни олди-сотди шартномаларини тузмасдан инвойс (ҳисоб-фактура) бериш орқали корпоратив банк карточкаларидан фойдаланган ҳолда амалга оширилишини назарда тутувчи тартиб жорий этилган. Шунга асосан юридик шахс томонидан корпоратив карта орқали товар харид қилганда ҳисобварақ-фактура олиниши шарт.\n13. Чакана савдо фаолияти билан шуғулланувчи якка тартибдаги тадбиркор томонидан корпоратив карта билан савдо сотиқ қилинганда, ҳисобварақ-фактура расмийлаштириладими.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 30 октябрдаги ПФ-5564-сонли Фармонига асосан 2018 йил 1 ноябрдан бошлаб, якка тартибдаги тадбиркорлар (ЯТТ) томонидан нақд пулсиз ҳисоб-китобларни олди-сотди шартномаларини тузмасдан инвойс (ҳисоб-фактура) бериш орқали корпоратив банк карточкаларидан фойдаланган ҳолда амалга оширилишини назарда тутувчи тартиби жорий этилган. Шунга асосан ЯТТ корпоратив карта орқали товар сотганда ҳисобварақ-фактура расмийлаштириши шарт.\n14. Электрон ҳисобварақ-фактура қандай юборилди?\nДавлат солиқ қўмитасининг my.soliq.uz сайти орқали шахсий кабинетга кирилади ва электрон ҳисобварақ-фактура модули орқали юборилади.\n15. Электрон ҳисобварақ-фактураларни расмийлаштиришда уни принтердан чиқариб, ёзма равишда тасдиқлаш шартми?\n16. Туристик хизмат кўрсатилганда, ҳисобварақ-фактураларда ҚҚС кўрсатиладими?\nАгар кўрсатилаётган хизматлар қонун ҳужжатлари асосида ҚҚСдан озод қилинган бўлса, расмийлаштириладиган ҳисобварақ-фактураларда ҚҚС кўрсатилмайди.\n17. Ҳисобварақ-фактураларни электрон тарзда киритганда, ушбу электрон ҳисобварақ-фактуралар корхонанинг ҚҚС ҳисоботи 7 ва 8 иловаларига автоматик тарзда бириктириладими?\nРасмийлаштирилган электрон ҳисобварақ-фактуралар асосида ҚҚС ҳисоб-китоби 7-8 иловаларини автоматик тарзда шаклланишини таъминлаш юзасидан бугунги кунда тегишли ишлар олиб борилмоқда.\n18. Қурилиш корхонаси соддалаштирилган тартибда ягона солиқ тўловчиси ҳисобланиб, марказлашган маблағлар ҳисобидан қурилишни амалга оширса, ҚҚС тўлайдими?\nСолиқ солишнинг соддалаштирилган тартиби назарда тутилган солиқ тўловчилар Солиқ кодексининг 349-моддасига асосан, қурилиши молиялаштиришнинг марказлаштирилган манбаларини жалб этган ҳолда, танлов савдолари асосида амалга оширилаётган объектлар бўйича қўшилган қиймат солиғини тўлаш мажбурияти юзага келади.\n19. ҚҚС бўйича Солиқ кодексининг қайси моддаларида имтиёзлар мавжуд?\nСолиқ кодексининг 208-211-моддаларида ҚҚС бўйича солиқ имтиёзлари белгиланган.\n20. Корхона импорт қилинган товарлари учун божхонада тўлланган ҚҚС йиллик солиқ ҳисоботида ҳисобга олинадими?\nСолиқ кодексининг 218-моддасига асосан, импорт қилинган товарлар бўйича божхона расмийлаштируви жараёнида бюджетга тўланган ҚҚС суммасини ҳисобга олиш ҳуқуқига эга бўлади.\n21. Экспорт қилинган товарлар учун ҚҚС дан имтиёз борми?\nСолиқ кодексининг 212-моддасида асосан, товарларни чет эл валютасида экспортга реализация қилиш оборотига ноль даражали ставка бўйича қўшилган қиймат солиғи солиниши белгиланган.\n22. Ўзбекистон Республикаси резиденти Ўзбекистон Республикаси норезидентига транспорт хизмати кўрсатганда ҚҚС қандай тартибда ҳисобланади?\nСолиқ кодексининг 216-моддасига асосан халқаро йўналишда ташиш хизматларига ноль даражали ставка бўйича қўшилган қиймат солиғи солинади.\n23. Корхона импорт асосида дори воситаларини олиб келади, божхона тўловларида ҚҚС имтиёзидан фойдаланади, шунда қандай тартибда тўланган ҚҚС ҳисобга олинади?\nСолиқ кодексининг 218-моддасига асосан, импорт қилинган товарлар бўйича божхона расмийлаштируви жараёнида бюджетга тўланган ҚҚС суммасини ҳисобга олиш ҳуқуқига эга бўлади. Агар импорт қилинган товарлар бўйича солиқни бюджетга тўлашдан озод этиш тарзида бўшаган маблағларни аниқ мақсадларга йўналтириш шарти билан имтиёз берилган бўлса ҳам қўшилган ҚҚС ҳисобга олинади. Агар реализация қилиш оборотлари Солиқ кодексининг 208-моддасига асосан ҚҚСдан озод қилинган бўлса, божхона тўловлари бўйича мақсадли имтиёзлар белгиланган бўлса ҳам ҚҚС ҳисобга олинмайди.\n24. Ягона ер солиғи тўловчиси бўлган фермер хўжалиги ўзига тегишли бўлган транспорт воситалари ёрдамида бошқа хўжалик юритувчи субъектларга кўрсатган техника хизматлари бўйича ҚҚС тўлаши керакми?\nСолиқ кодексининг 363-моддасига асосан, қишлоқ хўжалиги маҳсулотини етиштириш ва қайта ишлаш билан боғлиқ бўлмаган фаолият турларини амалга оширишда ягона ер солиғи тўловчи мазкур фаолият турлари бўйича алоҳида-алоҳида ҳисоб юритиши ва ягона солиқ тўловини ёки қатъий белгиланган солиқ тўланиши назарда тутилган фаолият доирасида қатъий белгиланган солиқни тўлаши шартлиги белгиланган. Қўшилган қиймат солиғини тўлаш мажбурияти вужудга келмайди.\n25. Корхона алкоголь маҳсулотларни улгуржи савдоси билан шуғулланади, корхона маҳсулотларни сотганда қайси қийматидан ҚҚС ҳисоблайди?\nҚҚС реализация қилинаётган товарларнинг қийматидан келиб чиққан ҳолда, яъни Солиқ кодексининг 204-моддасига асосан, сотиш қийматидан келиб чиққан ҳолда ҳисобланади.\nЯнгиликлар » Иқтисодиёт » Қўшилган қиймат солиғи юзасидан энг кўп берилган саволларга жавоблар\n17:08 “GM Uzbekistan” ҚҚСдан озод этилади


Ясама тиш - Бу нима? - Онлайн Тиббий Энциклопедия MedLife.Uz\nЯсама тиш, тиш протези – турли сабаблар туфайли тушиб кетган ёки олиб ташланган табиий тишлар ўрнини тўлдириш ҳамда тиш нуқсонларини йўқотиш мақсадида ишлатиладиган махсус ортопедик мослама. Болалар тоши нотўғри жойлашганда ва жағ тишлар жипслашуви бузилганда махсус мослама қўлланилади (ортодонтик даво), бу эса улар юзидаги нуқсонларнинг олдини олиш ва даволаш имконини беради.\nЯсама тиш ҳар бир кишининг ўзига, унинг организмига зарар қилмайдиган материаллар: пластмасса, чинни ва металл қотишмалар (олтин, кумуш, платина, махсус пўлат ва ҳ. к.) дан ясалади. Ясама тишни ўз вақтида қўйиш керак, чунки бир нечта тиш ўрни бўшаб қолса, овқат тўлиқ чайналмайди, бу эса меъда ва ичак фаолиятининг бузилишига сабаб бўлади.\nЯсама тиш кўйиш-қўймасликни стоматолог шифокор белгилайди. Ясама тишлар доимий ва олинадиган қилиб қўйилади.\nДоимий ясама тиш ларнинг қоплама (коронка), кўприксимон, штифт (мих)ли ва қистирма (вкладка) хиллари бор.\nҚистирма ясама тишлар пластмасса ва чиннидан ясалади: улар, асосан, олдинги тиш коронкаси четнаганда ёки кўп қисми емирилиб кетганда шаклини тиклаш учун қўлланилади (қ. Тиш чириши). Қопламалар зангламайдиган пўлат, олтин, пластмасса ва чиннидан ёки уларни аралаштириб қилинади. Олдинги тиш коронкаси емирилганда, тиш илдизини тўла даволаб, штифтли тиш билан тиклаш мумкин; уни тиш илдизига ўрнатиб қўйилади. Кўприксимон ясама тиш 1-2 та тиш бўлмаганда қўйилади. Улар таянч тишлар оралиғига қопланади – бу коронкалар пластмасса ёки чиннидан ясалади, ё ҳаммасини металлдан қилиш мумкин. Кўприксимон ясама тиш шикастланмаган ёки тўлиқ даволанган тишлагагина ўрнатилади. Олинадиган (пластинкали) Я. т. милкка ёки қаттиқ танглайга маҳкамлаб қўйиладиган ва сунъий тишлар ўрнатилган пластинка (асос)дан иборат. Кўп тишлар йўқ ва соғлом таянч тишлар бўлмаганда олинадиган Я. т. тавсия этилади. У тўлиқмас ва тўлиқ (ҳамма тишлар ўрнини тўйдирадиган) бўлади. Кўп тишлар йўқ ва таянч тишлар соғлом бўлса, ёйсимон (бюгель) Я. т. қулай, бунда асос пластинка ўрнида металл ёйдан фойдаланилади. Ҳамма тиш бўлмаганда тўлиқ Я. т. қўлланилади: унинг пластинкаси шиллиқ қаватга тралиб, сўлак билан ҳўлланиб ёпишиб турганлиги сабабли протез оғизда яхши ўрнашади.\nЯсама тиш қўйишдан олдин, албатта, оғиз бўшлиғини соғломлаштириш (чириган тошларни даволаш, жуда емирилган тишлар ва тиш тошларини олиб ташлаш), таянч тишлар илдизи атрофидаги тўқималар ҳолатини текшириш шарт. Ясама тиш кўйдиришга муҳтож бўлган кишига мос протез тузилишини стоматолог шифокор аниқлайди.


Миржалол Қосимов: Ўйинда тўлиқ ташаббусга эга бўлиб, ғолиб чиқдик\n21 октябрь, 2017, 20:37\nОлий Лига 25-туридан ўрин олган “Бунёдкор” – “Шўртан” (3:1) учрашувидан кейинги матбуот анжуманининг иккинчи қисмида “қалдирғочлар” устози қатнашди.\n- Ўйинни тўлиқ ўз назоратимизда ушлаб турдик. Биринчи бўлимда иккита тўп киритиб олдик. Афсуски, шундан сўнг бироз хотиржамликка берилдик. Натижада рақиб ҳисобни қисқартиришга эришди. Бу ҳолат мана бир неча ўйиндирки кузатилмоқда. Бу борада ишлашимиз кераклиги кўриниб турибди.\nИккинчи бўлим ўрталарида Ашурматов стандарт вазиятидан кейин учинчи голимизни урди. Шундан кейин рақбга бошқа имкон бермадик ва тўпни ўзимизда ушлаб турдик. Машғулотларда, ундан олдин ҳам, кейин ҳам йигитлар билан стандарт вазиятларидан самарали фойдаланиш борасида ишлаяпмиз. Бу эса секин-аста ўз самарасини бермоқда, - дейди Миржалол Қосимов.


20 май 2022, Тошкент вақти: 22:29\nЎзбекистон Афғонистон билан келишувга эришмай туриб, бу мамлакатга экспорт қилинаётган электр энергияси ҳажмини 60 фоизга қисқартирган. Бу ҳақда Афғонистон миллий электр энергияси ширкати (DABS) матбуот хизмати маълумот тарқатди.\nАфғон энергетикларига кўра, Ўзбекистон томони бу қисқаришни Толимаржон электр станциясида юзага келган техник муаммолар билан изоҳлаган ва таъмирлаш ишлари олиб бориладиган яқин икки-уч кун ичида Афғонистонга озроқ электр энергияси берилишини билдирган.\nDABS қайдича, хориждан келаётган электр энергияси қисқариши оқибатида мамлакатнинг 16 та вилоятида электр энергияси танқислигига дуч келинган.\nАввалроқ Озодлик Ўзбекистон билан Афғонистон 2022 йилда электр энергияси етказиб бериш бўйича 100 миллион долларлик шартнома имзолагани ҳақида хабар қилган.\nМаълумотларга кўра, икки мамлакат мулозимлари ўртасида бўлиб ўтган музокаралар чоғида “Сурхон - Пули-Хумри” электр узатиш линиясини қуриш лойиҳасини охирига етказиш масаласи ҳам муҳокама қилинган. “Сурхон-Пули - Хумри” тармоғи қурилиши якунланиши ортидан Ўзбекистон Афғонистонга сотадиган электр қуввати ҳажми кўпайиши кутилади.\nЎтган йилнинг октябрь ойида Афғонистон энергетика компаниясининг Ўзбекистон, Тожикистон, Туркманистон ва Эронга электр энергияси учун 51 миллион доллардан ортиқ қарзи борлиги хабар қилинган эди. Бироқ Ўзбекистон бош вазирининг ўринбосари, инвестициялар ва ташқи савдо вазири Сардор Умурзоқов 23 октябрда Ўзбекистон Афғонистонга электр энергияси етказиб беришни “бир соатга ҳам тўхтатган эмас”, Кобул “ўз эҳтиёжига кўра электр энергиясини Ўзбекистондан тўла ҳажмда олмоқда”, дея баёнот берган. Бу орада афғонистонлик энергетиклар мамлакатда банк тизими нормал ишлай бошлаганидан кейин Ўзбекистонга электр энергияси учун қарзни тўлалигича тўлаш мажбуриятини ўз зиммасига олгани айтилган.


бўлса, янги йилдан аввал талабаларга бир хил стипендия тўлаш ноқонуний эканлиги ҳақида қисқача ёзгандим. Аслида ниятим бу мавзу бўйича видеоролик қилиш ҳамда стипендияга оид масалаларни ... матнли қилиб тушунтира қолай дедим. Ижтимоий тармоқларда кўпчилик «стипендияни яна аввалги кўринишга қайтарайлик» деб ёзишади. Ҳуқуқшунос ...\nқилди. «Бугун Бош вазир ўринбосари А.Абдуҳакимов билан талабаларга стипендия тайинлаш тартиби бўйича ҳукумат қарори лойиҳасини муҳокама қилдик. Кўпчилик ... ўқиётганлар эса ўз номи билан тўртлик, уч баҳога ўқиганлар эса учлик стипендия олиши кутилмоқда. Оддий айтганда, ҳар ким ўз интилиши ва изланишига ...\nТалабалар стипендияси нега кечикмоқда? Вазирлик изоҳ берди\nдавлат жисмоний тарбия ва спорт университетида талабаларга стипендия берилмаётганлиги тўғрисидаги хабар тарқатилди. Мазкур ҳолат ... мақсадида тўлов-контракт қиймати миқдорлари икки хил кўринишда – стипендияли ва стипендиясиз этиб белгиланди. Университетда тўлов-шартнома ...\nТалабалар ўқиш ўрнига иш қидириб юрибди — депутат\nтаълим йўналишида талабаларнинг контракт миқдорининг оширилиши ва стипендиянинг бир хилда – 400 минг сўм миқдорида белгиланиши ҳам талабалар, ... асосида, яъни талабаларнинг ўқиши натижалари инобатга олинган ҳолда, стипендия миқдорини белгилаш мазмунида бўлди ва бунинг устида иш олиб борилди. ...\nБердақ номидаги стипендия таъсис этилади\nРеспубликаси давлат стипендияларига номзодларни саралаш бўйича танлов комиссиясининг баёни билан 2019-2020 ўқув йили учун республика олий таълим муассасалари бакалавриатининг ... таҳсил олаётган иқтидорли талабаларга Ўзбекистон Республикаси давлат стипендиялари тайинланди. Бу ҳақда Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги ...\nпресс-клубида бўлиб ўтган учрашувда талабаларнинг стипендия бўйича норозилиги анча кучайиб кетди.Залдаги ёшларнинг аксарияти контрактлар ошгани, лекин стипендия миқдори туширилганидан норозилигини ...\nКўзойнак «лупа»сида КАААТТА бўлиб кўринаётган 400 минг сўм...\nучун тўлов қилишади). Тураржойларнинг нархи ошди, контрактлар ошди, стипендиялар ошди(?!), бир сўз билан айтганда, ҳамма нарса ошди. Камига ... тушуниб етишмаса?! Меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори ошади-ю, стипендиялар… Шу пайтгача шу пул билан яшаган қанча талаба бор дейишади. ...\nОлий таълим вазири: «Келинглар, уч-тўрттамас, беш-олтита фанни дарс жадвалидан олиб ташлайлик» (видео)\nўрта махсус таълим вазирлиги раҳбарияти иштирокида тўлов-контракт ва стипендия масалаларига бағишланган тадбир бўлиб ўтди. Тадбирда қатнашган ...\nстипендиянинг туширилиши: адолатли қарорми ёки «шум кашфиёт»?\nберилган шарт шароитнинг ортида бир «лекин»и бўлади. Талабалар учун стипендияларни ойма ой тўлаш, контрактларни стипендияли, стипендиясиз тўлаш ... бу хайрли иш. Лекин унинг ортидаги 5 баҳога ўқийдиган талабанинг ҳам стипендияси 3 ликка тенглаштирилиши йиғлаётган болани хўрозқанд билан овутишга ...


ИнтерФУТБОЛ :: Эътироз – халқ «жамоа(си)га хайф!».\nЭътироз – халқ «жамоа(си)га хайф!».\nФанатлар «Фламенго» футболчиларига ташланиб, уларни сиқувга олишди.\nАниқроғи, бразилиялик қони қайноқ мухлислар Рио-де-Жанейро аэропортида жамоа вакилларини сафар ўйинига жуда «илиқ» кузатиб қўйишди - салбий натижалар учун изоҳ талаб қилишди ва якунда таркибдаги бош юлдуз Диего Рибасни дўппослашларига озгина қолди.\nҚуйида шу воқеа ва унинг сабаблари ҳақидаги мақола билан танишишингиз мумкин.\nМухлислар армияси нимадан норози? Ҳа, «Фламенго» мухлислари жамоани Бразилия чемпионати 3-туридан ўрин олган «Сеари»га қарши сафар учрашувига ноодатий ҳолатда кузатиб қўйишди - улар футболчиларни роса ҳақоратлашди, мураббийларни суст ўйин учун жиддий айблашди, попкорн улоқтиришди ва ҳаттоки, баъзи йигитларни калтаклашга уринишди.\nВаҳоланки, Бразилияда чемпионат энди старт олди ва жамоага бундай кескин эътироз билдириш ўринли эмасдек. Бироқ фанатларда хавотирланиш учун бош-қа сабаблар ҳам бор.\nБиринчидан, машҳур «Фламенго» яна бир турнир - Либертадорес кубогида ишончни унча оқлаётгани йўқ. Тўғри, жамоа гуруҳ босқичининг дастлабки 4та турида 1та ғалаба ва 3та дуранг қайд этди, аммо футбол сифати фанатлар кутган даражадан анча паст.\nЭнг асосийси, шонли тарихга эга клуб бир ой муқаддам штат чемпионати ярим финалида «Ботафого»га йўл бўшатиб, ўз мухлислари нафратини қўзғатди.\nЎшанда «Фламенго» вице-президенти Рикарду Ломба футболчиларни айблаб («Йигитлар рақибларимизга нисбатан кам югуришгани учун ют-қаздик» қабилида), мухлислар ғазабига ғазаб қўшганди.\nИккинчидан, фанатлар раҳбариятни ношудликда айблашмоқда. Мисол учун, клуб президенти Эдуарду Бандейра де Меллу мавсум боши, яъни февралдан буён нафақат мураббий Паулу Карпежиани, балки спорт директори Родригу Каэтануни ҳам ишдан бўшатди.\nБошқарув тизимида бўшаган жойга номзодлар навбат ҳосил қилишди, аммо президент ҳали янги муносиб мураббий топганича йўқ. У бу борада бир ойдан буён музокара жараёни давом этаётганини таъкидлашдан нарига ўтмаяпти.\nМаълумотларга кўра, Бразилия футболидаги 4 нафар топ-мутахассис (Фабиу Карили, Ренату Гаушу, Кука ва Луиз Фелипе Сколари) қандайдир тушунарсиз ҳолатга тушиб қолган жамоани шуғуллантиришдан бош тортган.\nУчинчидан, Бразилияда «халқ жамоаси» ҳисобланадиган «Фламенго» узоқ йиллардан буён совринсиз қоляпти. Ваҳоланки, таркибида таниқли футболчилар кўп ва уларга бинойидек маблағ сарфланган, сарфланмоқда. Айни ҳолатга қарасак, Диего Рибас бор, яна «Валенсия»нинг собиқ дарвозабони Диего Алвес ва «Реал» томонидан харид қилинган Винисиус Жуниорни айтиш мумкин.\nМухлисларнинг норозилик акциялари аэропортда хунук манзара рўй беришидан 2 кунча олдин бошланган эди. Улар аввалига клуб базаси деворларини турли таҳ-қирловчи расмлар ва баннерлар билан тўлдириб чиқишганди. Кейин попкорн ҳамда банан пўстлоқлари улоқтиришди, ҳаттоки, клуб қўриқчиларига ҳужум уюштиришди.\n«Шармандалик» ва «Диего - қўрқоқ». Хуллас, иш тажовузкор кайфиятдаги мухлисларнинг аэропортдаги «томоша»ларига уланди. «Фламенго» раҳбариятининг жамоани «яширин йўлак»дан олиб ўтишга қарор қилгани ҳам наф бергани йўқ - аламзада фанатлар буни пайқаб қолиб, футболчилар жойлашган автобусни қуршаб олишди.\nНатижада қўриқлаш хизмати ғазаб ўтида ёнаётган мухлисларни тўхтатиш йўлида анча тер тўкди. Энг катта нафрат эса ярим ҳимоячи Диего Рибасга қаратилди. Айнан уни попкорн билан нишонга олишди, беармон ҳақоратлашди, охир-оқибат, ҳаммаси муштлашувга айланиб кетиш арафасига келди.\nДиегонинг бахтига, уни қўриқчилар ва аэропортнинг ойнаванд эшиги қутқариб қолди. Ўйинчилар хавфсиз жойга ўтиб олишган пайт эса, Диего Алвес ҳақоратларга чидай олмади ва тажовузкор фанатлардан бири устига қайноқ қаҳва тўкиб юборди. Оқибатда мухлислар армияси душманига айланди-қўйди.\nҲар ҳолда, улар ижтимоий тармоқлар орқали дарвозабонга очиқ жанг эълон қилишди: «Алвес учун хотиржам кунлар тугади. У қўрқоқ! Шунга қарамай, устимиздан кулмоқда». Ҳа, Испанияда ном қозонган голкипер ўзига ғанимлар орттириб олди.\nРасмий баёнот. «Фламенго» раҳбарияти юз берган кўнгилсизликлар юзасидан баёнот бериб, мухлислар ҳаракатини кескин қоралади: «Биз айримларнинг мутлақо мантиқсиз ишларини сира оқламаймиз.\nАэропортга футболчиларни ҳақоратлаш учун бориш... Бу ҳеч қандай қолипга сиғмайди. «Фламенго» доимо мухлислар ҳуқуқларига ҳурмат билан қарайди, уларнинг танқид ва эътирозларини эшитади. Лекин ҳеч қачон аэропортдаги каби тажовузкорликни қабул қилмайди.\nБу бутун Бразилия футболи учун аянчли воқеа». Дарвоқе, жамоа футболчилари Форталезеда бироз енгил тин олишди. Ҳар ҳолда, шаҳарда уларни илиқ кутиб олишди ва фақат дастхат олиш ёки бирга суратга тушиш учунгина безовта қилишди, холос.


«Хусусан, 90-йилларнинг бошига келиб Татаристонда бор-йўғи 23та фаолият кўрсатаётган масжид қолган эди. Қисқа давр ичида Татаристонда 1,5 мингга яқин масжидлар қайта тикланди ва фаолият юритмоқда. Бу эътиқод абадий ва уни йўқотиб бўлмаслигининг ёрқин кўрсаткичи ҳисобланади», — деди у.\n«Бу мураккаб замонда бизга кўп нарса боғлиқ. Афсуски, кўпинча динлараро ва конфессиялараро низоларга дуч келиб турибмиз. Бизнинг вазифа - фаол равишда ушбу кучларга қаршилик кўрсатиш. Биз биргаликда – кучмиз», — таъкидлади Шаймиев.\nДругие материалы в этой категории: « БАА хайрия фонди Рамазон ойида ижтимоий ҳимояга муҳтожларга ёрдам кўрсатади\tМалида қадимий масжид ҳашар йўли билан таъмирланмоқда »


Мянма полицияси намойишчиларга қарши қуроллардан фойдаланди\nДемонстранты в Янгоне требуют прекращения военного правления и освобождения Аун Сан Су Чжи. 22 февраля 2021 года\nМянманинг кўплаб шаҳарларида шанба ва якшанба кунлари норозилик намойишлари бўлиб ўтди. Янгон, Тавой ва Мандалай шаҳарларида полиция билан тўқнашувда камида 18 киши ҳалок бўлди, 30 дан ортиқ одам жароҳат олди.\nПолиция жанговар ўқ-дорилар билан бирга резина ўқ ва кўздан ёш оқизувчи газдан фойдаланган. Бу ҳақда BBC БМТнинг Инсон ҳуқуқлари бўйича Олий комиссари бошқармасига асосланиб хабар бермоқда.\nМухолифат халқни армияни ҳокимиятдан четлатиш ва Аун Сан Су Чжи ҳамда унинг Демократия учун миллий лигаси раҳбариятини зудлик билан озод қилишни талаб қилиб, умумий иш ташлашга чақирмоқда.\nҲарбийларга бўйсунган полиция мамлакат фуқаролик раҳбарлари Аун Сан Су Чжи ва президент Вин Мйинни уй қамоғига олди. Мянмада бир йилга фавқулодда ҳолат эълон қилинди. Катта шаҳарларда комендантлик соати кечки 8 дан тонгги 4 гача ўрнатилди.\nАун Сан Су Чжи ҳибсда ноқонуний транспорт воситаларини ташиш, сақлаш ва улардан фойдаланиш, импорт қонуни ва бошқа қонунларни бузишда айбланмоқда.\nМянма армияси янги парламент сайловларини санасини маълум қилмасдан ўтказиш ниятида эканлигини маълум қилинди. Генераллар Демократия учун Миллий Лига ғолиб бўлган олдинги овоз бериш натижалари сохталаштирилган деб даъво қилмоқда.\nШанба куни Мянманинг Бирлашган Миллатлар Ташкилотидаги элчиси Чжо Му Тун Мянма ҳарбий маъмурияти томонидан ишдан бўшатилди. Аввалроқ, дипломат ватандошларни ҳарбий бошқарувни тугатиш учун «барча зарур воситалардан фойдаланишга» чақирган эди. Мянма давлат телевидениеси Чжуо Му Тунни «ўз мамлакатига хиёнат қилган» ва «элчи вазифасини суиистеъмол қилган» деб эълон қилди.\n2011 йилда 1962 йилдан бери мамлакатни бошқарган ҳарбий режимнинг юқори қисми халқаро босимга дучор бўлди ва демократияга босқичма-босқич ўтишга рози бўлди. Бундай ўтиш шарти сифатида ҳарбийлар парламентдаги 25% ўринларни сақлаб қолиш ва хавфсизлик кучлари устидан назорат эълон қилди.\nҲарбийлар демократияга ўтишини эълон қилгандан сўнг, жамиятнинг демократик тарафдор қисмининг узоқ йиллик раҳбари бўлган Аун Сан Су Чжи партияси барча сайловларда ғалаба қозонди.\nАун Сан Су Чжи партияси — Демократия учун Миллий Лигаси ўтган йили энг катта устунлик билан ғалаба қозонди ва ҳарбийларнинг иштирокисиз ҳукуматни мустақил равишда шакллантиришга ишониши мумкин эди.