11:00 / 04.07.2020 1379 pdf Ўқиш режими + -\nАкам бир дўстлари билан шерикликка тижорат қилмоқчилар. Пулни тўлиқ акам берадилар, қассоб дўстлари у пулга бозордан қўй олиб келиб, сўйиб, гўштини сотади. Гўштидан тушган фойдани тўлиқ у (дўстлари) олади. Акамга эса тери (ичида калла, ичак ва ҳоказо – гўштдан ортган нарсалар)нинг ярим пулини беради. Лекин баъзан гўштдан фойда эмас, зарар бўлиш эҳтимоли ҳам бор. Лекин шунақа вазиятларда ҳам, барибир акам терининг ярим пулини оладилар. Бунга дўстларининг ўзи рози. Зотан, бундай таклиф ундан келяпти. Масалан, 100 минг сўмга қўй олинди. Сўйиб сотилгандан кейин гўштидан 110 минг сўм тушди. Терининг нархи 5-6 минг сўм. Акамга 3 минг беради. Лекин акам бозорга бормайди, гўшт сотишда иштирок этмайди, фақат пулни бериб қўйган, холос. Баъзан гўшт 90 минг сўмга сотилди, дейлик. 10 минг зарар қассобга, лекин акамга терининг ярим нархини беради. Савол: Бундай тижоратда фоиз борми ёки ҳалолми?\nАкангиз ўз оғайниси билан тузган иш бирлигига шариат истилоҳида «музораба» деб ном берилган. Музораба ҳақида қисқача умумий маълумотлар қуйидагилар:\nМузорабада раъсулмол бир томондан, хизмат иккинчи томондан бўлади. Молнинг эгаси ишчи билан келишиб, молини унга беради. Тушган фойда келишувга асосан бўлиб олинади. Зарар мол эгасига бўлади. Ишчи эса қилган меҳнатидан зарар кўради, холос.\nАллоҳ таоло Муззаммил сурасида:\n«Бошқалар ер юзида юриб Аллоҳнинг фазлини ахтаришини (билади)» (20-оят), деб марҳамат қилган.\n«Бас, намоз тугагандан сўнг ер юзи бўйлаб тарқалинг ва Аллоҳнинг фазлидан талаб қилинг ва Аллоҳни кўп эсланг, шоядки, ютуққа эришсангиз», деган (10-оят).\n«Саййидимиз Аббос ибн Абдулмуттолиб молни музораба учун берса, уни денгизда олиб юрмаслик, у билан водийга тушмаслик ва у ила ҳайвон сотиб олмасликни шарт қилар ва буларни қилса, тўлаб беришини айтар эди. Унинг шартлари Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга етганида, ижозат бердилар».\nСолиҳ ибн Суҳайб розияллоҳу анҳудан ривоят қилади:\n«Уч нарсада барака бордир: баҳосини кейин бериш шарти ила сотишда, муқоразада (савдо молларини алмаштиришда) ва сотиш учун эмас, рўзғор учун буғдой билан арпани аралаштиришда», дедилар».\nИжмоъдан далил келтирадиган бўлсак, саҳобалардан кўплари етимнинг молини музорабага берганлари ва бирор киши буни инкор қилмагани маълум ва машҳур.\nҚиёсга келсак, музораба мусоқотга қиёс қилинган. Одамларнинг ҳожати доимо бу каби нарсаларга тушиб туради. Улардан баъзиларининг моли бўлади, аммо уни ишлатишга имкони бўлмайди. Бошқасининг имкони ва билими бор, лекин моли бўлмайди. Музораба орқали иккисининг ҳам ҳожати чиқади.\nМузорабани «Мухтасари Виқоя»нинг соҳиби қуйидагича таърифлайди.\nУ бир кишидан мол ва бошқасидан иш ўлароқ фойдага шериклик шартномасидир.\nЯъни музорабанинг аввалида моли бор шахс шеригига уни топшириб қўяди. Шерик молни ишлатишга киришганда худди вакилдек ҳолга ўтади.\nЯъни музораба омонат билан йўлга қўйилиб икки тараф фойда кўрса, ширкат бўлади. Агар шерик хилоф қилиб, фойдани бермай еб кетса, ғасб – бировнинг молини тортиб олишдир.\nАгар барча фойда мол эгасига шарт қилинса, у – бизоъадир.\nБизоъа – ишчининг текинга ишлаб беришидир.\nАгар фойданинг ҳаммаси ишчига, деб шарт қилинса, қарз бўлиб қолади.\nАгар фосид бўлса, фосид ижарага ўхшаб қолади. Унга фойда бўлмайди. Иш фойда берадими, йўқми, барибир, унга ишининг ажри берилади.\nЯъни музораба шартномасида иш бажарувчига маълум миқдордаги улуш келишилган эди. Аммо музораба фосид бўлгани учун унга улуш эмас, иш ҳақи бериладиган бўлди. Ўша иш ҳақи белгиланган улуш миқдоридан зиёда бўлмаслиги лозим. Бу гап имом Муҳаммаднинг гапига хилофдир. У киши: «Иш бажарувчи ажри мислни олади», деганлар.\nФосид музорабада худди саҳиҳдаги каби зомин бўлмайди.\nЯъни музорабадаги иш бажарувчи тараф, мабодо касодга учраб, зарар топадиган бўлса, тўлаб бермайди ёки зарарни тўлашга шерик бўлмайди. Бу гап Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳининг айтганлари. Имом Абу Юсуф ва Муҳаммад: «У ҳам зарарга шерик бўлади», деганлар. Ҳиндовий: «Барчалари фосид музорабада зарарни тўламайди», деганларини келтирган. Демак, музораба шартномасини тузаётганда имом Абу Ҳанифанинг гапига амал қилинадими ёки бошқаларникига, шуни аниқлаб олиш керак.\nКўриниб турибдики, саволда келган маълумотларнинг барчаси ҳам қоидага тўғри келмайди. Шартномачилар ўша хатоларни тўғрилашлари керак. Аммо бу тижоратда фоиз борми, деган саволга «фоиз йўқ», деган жавоб бўлади. Бу ерда фойдани бўлиб олиш бор.\n08:02 / 04.07.2020 2358\n765 15:45 / 14.04.2020\n2066 11:00 / 08.03.2019\nИлмни талаб қилишга қизиқтириш ва фиқҳни бошқа илмлардан афзал кўриш ҳақида\n12бобФақиҳ Абу Лайс раҳимаҳуллоҳ айтадилар Инсон илм ўрганиши билганига қаноатланиб қолмаслиги керак. Чунки Аллоҳ таоло дейди.Айтинг биладиган зотлар билан давоми...\n167 19:00 / 25.10.2020\n4270 16:00 / 13.04.2019


Жаҳонда коронавирусдан ўлганлар сони 4,5 миллионга яқинлашди\nЖаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг билдиришича, сўнгги бир сутка ичида дунёда коронавирусга чалинган 460 минг киши аниқланди. Бу билан жаҳонда коронавирусга чалинганлар сони 207 миллион 173 минг кишига етди.\nТашкилотнинг қайд этишича, коронавирусга чалинганлардан 4 миллион 361 мингдан кўпроғи вафот этган. Коронавирус бўйича мустақил статистикани олиб бораётган АҚШдаги Жон Хопикнс университети эса ўлганлар сони 4 миллион 373 мингдан ошганини маълум қилди. Сўнгги бир сутка ичида коронавирусдан 8 565 нафар бемор вафот этди.\nКоронавирус ҳолати бўйича АҚШ биринчи ўринда турибди. Бу мамлакатда коронавирус юққанлар сони 37 миллионга яқинлашди.\nИккинчи ўринда Ҳиндистон (32 миллион 250 минг), учинчи ўринда Бразилия (20 миллион 378 минг), тўртинчи ўринда Россия (6,5 миллиондан ортиқ), бешинчи ўринда Франция (6,5 миллионга яқин).\nЖонс Хопкинс университетининг билдиришича, 17 август ҳолатига кўра, дунё бўйича коронавирусга қарши 4 миллиард 740 миллионга яқин вакцина қўлланилган.


ZAMIN.UZ / Дунё / 28 Май 2016 года1 284\nБразилия полицияси 16 ёшли қизга жинсий тажовуз қилиб, унинг видеоси ва суратларини ижтимоий тармоққа жойлаштиришда гумон қилинаётган камида 30 кишини қидирмоқда. Бу воқеа, мамлакат жамоатчилигида кенг акс-садо берди, деб хабар қилмоқда "Кун" нашри. Зўравонлар қизнинг суратлари ва видеосини Twitter тармоғига жойлаштиришган. Ҳодиса Рио де Жанейро харобаларида содир бўлган. Полициянинг 27 май куни ўтказган матбуот анжуманида маълум қилишича, ҳуқуқ посбонлари, видеодаги 4 кишининг шахсини аниқлашга муваффақ бўлган. Полиция маҳкамаси ҳозирча, суриштирув ишлари давом этаётгани туфайли, гумондорларга мурожаат қилмаган. Хабарларга кўра, улар нафақат гуруҳ бўлиб жинсий зўравонликни амалга оширишда, балки Бразилия интернет қонунларини бузганликда айбланмоқда. Мамлакатнинг муваққат президенти Мишель Темер ушбу ҳодисани қоралаб, Бразилиянинг барча штатлари хавфсизлик раҳбарларининг фавқулодда йиғилиш ўтказишга буйруқ берган. Полициянинг маълум қилишича, қиз йигитининг уйига кетаётгани ва келаси куни бошқа бир уйда 30дан ортиқ ўқотар қуроллар билан қуролланган эркаклар орасида уйғонганини тасдиқлаган.\nЎқишни тавсия қиламиз Турк полицияси террорчи-ҳудкушлардан бирининг шахсини аниқлади


Вторник, 19 Декабрь 2017 00:00\nИстанбулдаги “ғалати” тош масжид билан танишинг\nТуркиянинг Истанбул шаҳри яқинида жойлашган Санжаклар масжиди ўзининг ноодатий архитектура ечимлари билан ажралиб туради. Шу сабабли ҳам 2012 йилда қурилган ушбу иншоат 2013 йилда Жаҳон архитектура фестивалида “Йилнинг энг яхши дизайни” номинацияси соҳиби бўлган эди.\nУшбу масжид Туркиянинг Emre Arolat Architects компанияси томонидан қурилган бўлиб, унинг асосий қисми ер остида жойлашган.\n700 квадрат метр майдонли масжид тош деворлар билан барпо этилган. Унда бир вақтнинг ўзида 650 нафар одам ибодат қилиши мумкин. Таҳоратхоналар ҳам ер ости қисмда жойлшатирилган.\nМасжиднинг азон айтишга мўлжалланган минораси ҳам ноодатий услубда ишланган.\nМасжид ичида қолдирилган туйнук ички томонга қуёш нурининг яхши тушишини таъминлайди. Ғорга ўхшаш масжид ибодат қилиш ва кўнгли хотиржамлик истаганлар учун қулай қилиб барпо этилган.\n“Кечани (барча нарсани яшириб турадиган) либос қилдик. Кундузни эса, тирикчилик вақти қилдик” (Набаъ сураси, 10-11).\nДемак, кишининг ҳалол ризқ учун ҳаракат қилиши ҳам ибодат ҳисобланар экан.\nҲар қандай касбни пухта билиш, моҳир уста бўлиш учун ўша касбга меҳр бериш, сирларини мукаммал эгаллаш керак. Ҳунарига муҳаббати бор инсон чарчамайди, меҳнати натижасидан қувонади. Касби туфайли атрофдагиларга ёрдами тегса, дили қувонади.\nҚувайтда Ўзбекистон маданияти кунлари бошланди\nЎзбекистоннинг туристик салоҳиятини жаҳонга ёйиш, сайёҳларнинг кенг қатламини Ўзбекистонга жалб этиш мақсадида турли учрашувлар, музокаралар ташкил этилмоқда. Шундай тадбирлардан бири Қувайт давлатида ташкил этилди.\n17 декабрь куни Ал-Қувайт шаҳрида Ўзбекистон маданият кунларининг очилиш маросими бўлиб ўтди. Расмий очилиш маросими соат 10.00да давлат мадҳиялари ва Қуръони карим тиловати билан бошланди. Тадбирни Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирининг биринчи ўринбосари Озодбек Назарбеков очди. Бу ҳақда Маданият вазирлиги Матбуот хизмати хабар берди.\nЎзбекистонни мадҳ этувчи фотокўргазмалар намойиши Қувайт давлати марказидаги “Ал-Адвания” галереясида ташкил этилди.\nЎзбекистон – Ислом маърифати ва алломалар юрти;\nХалқ ҳунармандчилиги ва амалий санъати буюмлари намойиши (хаттотлик, ёғоч ўймакорлиги, миниатюра, кандакорлик, каштачилик, атлас ва адрас);\nЎзбекистоннинг сайёҳлик салоҳияти (15 турдаги махсус буклет, видеороликлар намойиши);\nЎзбекистон тарихи ва бугунги жадал тараққиётини ёрқин акс эттирувчи фотокўргазмалар намойиши ўтказилди.\nТадбирда Қувайт маданият, санъат ва адабиёт миллий кенгаши бош котиби Али Ҳусайн ал-Юҳа (вазир мақомида) ва кенгаш вакиллари, шунингдек, Қувайтдаги Ўзбекистоннинг Фавқулодда ва мухтор элчиси Баҳром Аълоев ҳамда элчихона ходимлари қатнашдилар.\nКўргазманинг ҳар бир бўлими, айниқса, хаттотлик ҳамда халқ ҳунармандчилик буюмлари, Ўзбекистон маданий мероси тадбир иштирокчиларида катта қизиқиш уйғотди. Масалан, хаттот Ҳабибулло Солиҳ меҳмонлар иштирокида Ўзбекистонда сақланаётган муборак Усмон Мусҳафининг биринчи саҳифасини (Фотиҳа сураси) хаттотлик санъати асосида ёзиб берди, ушбу ёзилган санъат асарини эсдалик совға сифатида Али Ҳусайн ал-Юҳага тақдим этди.\nШунингдек, ёғоч ўймакорлик маҳсулотлари намойишида Лавҳ, унинг мақсади ва ундан фойдаланиш ишлари тадбирнинг ҳар бир иштирокчисини қизиқтирди. Али Ҳусайн ал-Юҳа ва кўп давлатларнинг элчилари ундан ўзлари учун тадбирдан эсдалик сифатида олдилар.\nФотокўргазмадан жой олган ҳар бир фотосурат меҳмонларнинг диққатини ўзига жалб этди, айниқса, Регистон мажмуаси ва Ичан қалъа иштирокчиларнинг Ўзбекистонга бўлган қизиқишини кескин оширди.\nТадбир давомида ўзбек санъат усталарининг машҳур миллий куйлари жонли ижро этилди. Айниқса, Ўзбекистон халқ артисти Абдуҳошим Исмоилов ғижжакдаги юксак маҳорат билан ижро этган мусиқага барча шайдо бўлди.\nЎзбекистонга чегарадош Балхда 400 йиллик карвонсаройлар топилди\nОлимлар Афғонистоннинг Ўзбекистон билан чегарадош Балх водийсида кўплаб аҳоли манзилгоҳларини ҳам топган. Қўналғаларнинг энг қадимийси қарийб минг йил аввал пайдо бўлган. Шу пайтга қадар бу ерда атиги 77 та ана шундай манзилгоҳ топилган бўлиб, сунъий йўлдошдан олинган тасвирлар уларнинг сони мингдан зиёд эканини кўрсатди.\nБу ҳақда Science журналида чоп этилган мақолада маълум қилинди. Археологлар ҳудудни ўрганишда айғоқчи сунъий йўлдош ҳамда ҳарбий дронлардан фойдаланган.\nТадқиқотчилар Афғонистон ҳудудидан фанга аввал маълум бўлмаган, лекин инсоният тамаддунида катта аҳамиятга эга бўлган кўплаб жойларни аниқлашган. Хусусан, XVI-XVII асрларда бунёд этилган 119 та карвонсарой Буюк Ипак йўли бўйлаб сафар қилган савдогарларга бошпана вазифасини ўтаган. Карвонсаройлар бир-биридан қарийб 20 километр олисликда жойлашган бўлиб, бу ўша пайтларда карвонларнинг бир кунлик босиб ўтган масофаси билан тенг.\nТадқиқотлар, шунингдек, Систан ва Ғилмон вилоятлари ҳудудидаги қадимий аҳоли манзилларида ирригация тармоқларига катта эътибор қаратилганини кўрсатди. Бу ерда барпо этилган каналлар тармоғидан олимларнинг фикрича, ерларни суғоришда кенг фойдаланилган.\nҲар биримиз масъулмиз\nУрф-одатларимизга зид ҳолатларни оқлашга уринадиганларни кўриб, одамнинг дили оғрийди.\nБир танишим яқинда ўғил уйлантирди. Тўрт нафар боласи бор. Тўйни ихчам ўтказиш ҳақида маслаҳатлар бердик. У бўлса: «Элдан қолмайман, менинг ҳам орзу-ҳавасларим бор», деб жавоб қилди. Хуллас, югуриб-елиб шаҳардаги қиммат тўйхоналардан бирини гаплашди. Келин бўлмишнинг ижарага олинган оқ либоси учун хийла пул тўлашди. Яна у тўйхонага, албатта, "лимузинда" бориши керак экан. Базмда даврани олиб бораётган хонандадан ташқари, яна “бирровчи"га қўшиқчилар ҳам анча бўлди. Санъаткорларнинг кўплиги тўй эгасининг обрўйи баландлигини билдирармиш. Тўй эгаси йиллаб меҳнат қилиб топган пулларини, олтиндан қимматли вақтларини елга совурди.\nЭртасига тонгда келинчакни саломга олиб чиқишди. Ҳамма расм-русум, олди-берди адо этилгач, "Хайрият, бугунгиси чиройли ўтди", деб турсак, ўртачи аёл келинни курсига ўтқизиб, алла айта бошлади. Кейин у:\n– Келинчак ўғил кўрди, қани, амакиси, тоғаси, аммасию холаси... суюнчини чўзинг! – деса бўладими?\nЯхши ният яхши, албатта. Майли, фарзанд сўралсин. Лекин яхши тилак тама қилиш манбаига айланса, жуда хунук бўларкан.\nБир ўйлаб кўрайлик, бу ишларимиз билан савоб топяпмизми, гуноҳми? Тўйларимизни ўтказишда динимизга ҳам, миллийлигимизга ҳам ярашмайдиган одатлар қаердан келди?\nОта-оналар фарзандларининг уйларини чет эл жиҳозлари билан безашдан олдин уларнинг қалбини маънавий бойликлар билан тўлдиришсин. Қизларимиз бир марта кийиш учун фалон сўм тўланадиган оқ кўйлакни эмас, ҳаё либоси ҳақида кўпроқ ўйласин. Йигитларимиз топган пулларини илм-ҳунар ўрганишга бағишласин. Ҳақиқий ўзбекчилик ана шулар бўлади!\nТўй, маърака ва маросимларни тартибга солиш бўйича Президентимиз фармонлари, Ўзбекистон мусулмонлари идорасининг фатволари, махсус тавсиялар бор. Бу борада амалга оширилаётган ишлар фақат мутасадди ташкилотларга тегишли эмас. Ушбу масалада ҳар биримиз масъул эканимизни унутмайлик.\n“Ҳидоят” журналидан олинди\nСтраница 950 из 1010


Банкда миллий валютада ҳисоб-рақам очиш учун қандай ҳужжатлар керак?\n18:25 / 27.07.2017\nСАВОЛ: Мен тадбиркорлик билан шуғулланмоқчиман. Тадбиркорлик субъектлари банкдан миллий валютада ҳисоб-рақам очиш учун қандай ҳужжатлар тақдим қилишлари керак?\nЖАВОБ: Ўзбекистон Республикаси банкларида очиладиган банк ҳисоб-варақлари тўғрисидаги Йўриқномага асосан тадбиркорлик фаолияти субъектлари бўлган резидент юридик шахслар миллий валютада талаб қилиб олингунча депозит ҳисоб-варақлари очиш учун банкка қуйидаги ҳужжатларни тақдим этади:\nа) мазкур Йўриқноманинг 2-иловасида келтирилган шаклга мувофиқ ҳисоб-варақ очиш тўғрисида ариза;\nв) мижоз номидан пул ҳисоб-китоб ҳужжатларини имзолаш ваколатига эга шахснинг шахсини тасдиқловчи ҳужжати (паспорт ёки унинг ўрнини босадиган ҳужжат). Шахсини тасдиқловчи ҳужжатнинг асли кўрсатилгандан сўнг, банк томонидан ундан нусха олинади.\nСаволга «Ўзмиллийбанк» Тошкент шаҳар бош бошқармаси етакчи юрисконсульти Бобурбек АБЛАБКОВ жавоб берди.


ДАВЛАТ ТИЛИ КОНСТИТУЦИЯ ҲИМОЯСИДА — Саййид Муҳйиддин махдум ўрта махсус ислом билим юртининг сайти | MAXDUM.UZ\nТил – миллатнинг маънавий бойлиги, борлиги ва борлиғининг ифодасидир. Халқнинг ҳозирги ва келгуси авлодини ота-боболари билан боғлаб турадиган муқаддас ришталардан бири ҳам миллий тил ҳисобланади. Дунёда, охирги ҳисоб-китобларга қараганда, 7000 га яқин тиллар мавжуд. Лекин улардан юздан ортиғигина давлат тили мақомига эга.\nШу маънода ўзбек тили “бахтли тиллар” қаторидадир. Тарихга назар ташлайдиган бўлсак, тилимизнинг қонун асосида мустаҳкамланиши ҳақиқатан қувончли ҳодисадир.\nСобиқ шўролар тузумида давлат тили масаласи ҳам бошқа масалалар қатори бирёқлама, хийлагар қараш ҳолатида эди. Жумладан, ЎзСЭнинг 3-жилдида давлат тилига қуйидагича таъриф берилган: “Давлат тили кўп миллатли буржуа давлатларида ҳукмрон миллат тили. Совет Иттифоқида мажбурий ягона давлат тили йўқ”. Ажабланарлиси шундаки, собиқ иттифоқдаги республикаларнинг ҳаммасида асосий тил рус тили эди.\nМустақиллик арафасидаги ва ундан кейинги саъй-ҳаракатлар тилимизнинг қонуний мавқейини тиклади.\n1989 йил ўзбек тилига давлат тили мақомининг берилиши халқимиз учун қувончли воқеа бўлган бўлса, мамлакатимизнинг асосий қонуни – Конституциямизда эса бу янада мустаҳкамланди.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 21 октябрдаги ПФ-5850 сонли Қарори эса ўзбек тилининг ҳимояси ва ривожланиши учун яна бир муҳим, ўз фурсатидаги қадам бўлди. Давлат тили куни байрам сифатида нишонланиши, давлат тилини ривожлантириш бўйича департамент тузилиши айниқса тил жонкуярлари учун қувонарли ҳодиса бўлди.\nШу ўринда бир нарсани ёдга олсам. Шавкат Мирзиёев Қозоғистонда ўтган халқаро анжуманларнинг бирида ўзбек тилида нутқ сўзлаб ғуруримизни кўкларга кўтарган эди. Ўшанда бу улкан ҳаяжон шеър ёзишга ундаган эди:\nКўп қадим миллатмиз олам саҳнида,\nКўп замон кўрган бу улуғ элимиз.\nНеча минг йилларнинг аччиқ заҳмида\nЎзимиздек қадим она тилимиз.\nТарих айлади-ку йўқликка маҳкум,\nБировнинг юртини ёҳуд элини.\nТақдир этган экан шундайин ҳукм:\nЎлик деб атаймиз лотин тилини.\nШукр, она тилим толеи баланд,\nУ бордир, ўлмаган тортмайман алам.\nЎйларим ўзимнинг шевамдадир банд.\nЎзимнинг лаҳжамда кўрган тушим ҳам.\nБоболар ҳикматин англамоқ учун\nЛуғат титиб ўтмас узун тунларим.\nКўзларда порлади ҳайратий учқун,\nЙиғлаб ўқилганда “Ўткан кунлар”им.\nХалқимнинг ёшига тенг она тилим\nВатандай азиздир, англадим шуни.\nҒурурга айландим мен она тилим\nЮксак минбарларда янграган куни!\nҒурур ва ифтихор яхши, албатта. Аммо тилнинг яшовчанлиги ва ривожланиши учун бу камлик қилади. Ўзбек тили “тақдир”ининг ҳуқуқий пойдевори, албатта, Конституцияда ўз ифодасини топган.\n“Ўзбекистон Республикасининг давлат тили ўзбек тилидир.\nЎзбекистон Республикаси ўз ҳудудида истиқомат қилувчи барча миллат ва элатларнинг тиллари, урф-одатлари ва анъаналари ҳурмат қилинишини таъминлайди, уларнинг ривожланиши учун шароит яратади” (4-модда).\nМана шу модда ва унинг асосидаги қатор ҳужжатлар билан ўзбек тилимиз ҳам яшовчанлиги, мустаҳкамлиги йўлида яна бир қадам ташлади. Зеро, қонунчилик эътиборда бўлган ҳодисалар элнинг ҳам эътиборидадир. Шунингдек, ҳуқуқий пойдевор асосида “Ўзбек тили мустақил давлатимизнинг байроғи, герби, мадҳияси, Конституцияси қаторида турадиган, қонун йўли билан ҳимоя қилинадиган муқаддас тимсоллардан бирига айланди” (“Юксак маънавият – енгилмас куч”).\nТилимизнинг муқаддаслиги, унга чуқур эҳтиромда бўлиш зарурияти билан боғлиқ маъно Конституциянинг 90-моддасида ҳам ўз аксини топган. Унга кўра, Ўзбекистон Республикаси Президенти лавозимига … давлат тилини яхши биладиган …Ўзбекистон Республикаси фуқароси сайланиши мумкин.\n115-моддада эса “Ўзбекистон Республикасида суд ишларини юритиш ўзбек тилида, қорақалпоқ тилида ёки муайян жойдаги кўпчилик аҳоли сўзлашадиган тилда олиб борилади…” дея белгилаб қўйилган\nТаъкидлаш лозимки, давлат тили ўзбек тили бўлгани ҳолда бошқа миллат вакиллари тиллари ва бошқа маънавий бойликлари ҳурмат қилинади, уларнинг ривожланиши учун шарт-шароитлар яратиб берилади. Бу ҳақда 4-, 18-, 115-моддаларда батафсил сўз юритилган. Қолаверса, “Ўзбек тилига давлат тили мақомининг берилиши республика ҳудудида яшовчи миллат ва элатларнинг ўз она тилини қўллашдан иборат конституциявий ҳуқуқларига монелик қилмайди” (“Давлат тили тўғрисида”ги қонуннинг 2-моддаси).\nКелтиригилган иқтибослар, фикр ва қарашлардан шу нарса маълум бўладики, Конституциямиз тилимизнинг эъзозланишига ҳуқуқий пойдевор қўйгани билан ҳам қадрлидир.\nЎткирбек Мадумаров тайёрлади.\nIslom – ilm dini. Uning barcha ahkomlari ulkan ilm-u hikmatni o’zida mujassam etadi. Qur’o…\nОна Ватанимиз Яратган томонидан бизларга инъом этилган илоҳий неъматдир. Ватан инсоннинг к…\nOna Vatanimiz Yaratgan tomonidan bizlarga in’om etilgan ilohiy ne’matdir. Vatan insonning …


Газета СБХ / 2015 год / № 11 / Долзарб мавзу\nЎзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамғармаси томонидан пенсия, нафақа ва бошқа тўловларни тўлашни ташкил этиш тартиби тўғрисидаги йўриқнома (АВ томонидан 5.03.2015 йилда 2657-сон билан рўйхатдан ўтказилган) жорий йилнинг 9 мартидан бошлаб кучга кирди. Қуйида ушбу норматив ҳужжат билан белгиланган айрим муҳим қоидаларга эътиборни қаратмоқчимиз.\nИшлайдиган ва ишламайдиган пенсионерларга пенсия қаерда тўланади?\n– Пенсия ва нафақа тўлови қуйидаги шаклларда амалга оширилади:\nПластик карточкага пенсиянинг неча фоизи ўтади?\n– Ишламайдиган шахсга пенсия ва нафақа тўловининг шакли олувчининг аризасига асосан аниқланади. Ариза қуйидаги шаклдаги банд билан бошланади:\n«Менга тайинланган пенсия, нафақа, ойлик компенсация ва бошқа тўловларни (кераклисининг тагига чизилсин) 20___ йил ______________ойидан, 20___ йил ___________ ойигача қонун ҳужжатларига амал қилган ҳолда ойлик сумманинг ____ фоизи почта алоқаси бўлими орқали, ____ фоизи тижорат банки филиалига (банк пластик карточкаси, жисмоний шахснинг омонат ҳисобварағи) (кераклисининг тагига чизилсин) ўтказиб беришингизни сўрайман».\nБунда пенсия ва нафақа тўлови шахснинг аризасида кўрсатилган муддат давомида амалга оширилади. Шахснинг аризасида кўрсатилган муддат тугагандан сўнг пенсия ва нафақа тўлови тўхтатилади ҳамда фақат пенсионер ёки нафақа олувчининг аризасига асосан тикланади.\nПенсионер пенсиясини олиш учун 6 ой келмаган тақдирда нима бўлади?\n– Пенсия банк пластик карточкаси ёки жисмоний шахснинг омонат ҳисобварағига тўланганда, пенсионер ҳар 6 ойда Пенсия жамғармаси бўлимига келиб, ўзининг пенсия суммасини олиш ҳуқуқини тасдиқлаши зарур.\nШахс белгиланган муддатда Пенсия жамғармаси бўлимига келмаган тақдирда, Пенсия жамғармаси бўлими ходимлари 10 кун ичида пенсионер: тирик эканлиги; ишга жойлашганлиги; яшаш жойи ўзгарганлиги ёки Ўзбекистон Республикасидан ташқарига чиқиб кетганлиги; жазони ижро этиш муассасасида эканлиги; кексалар ва ногиронларнинг интернат уйларида (пансионатларида) яшаётганлиги ҳолатларини аниқлаш учун пенсионер яшайдиган жойга боради.\nШахснинг олинадиган пенсияга ҳуқуқлари тасдиқлангандан сўнг, тўлов навбатдаги 6 ойга давом эттирилади.\nПенсионер, масалан, дейлик даволаниш учун чет элга кетган бўлса, пенсияни олиш учун у фарзандларига ишончнома бериб юборса бўладими?\n– Пенсия ва нафақани тўлаш қонун ҳужжатларига мувофиқ расмийлаштирилган ишончнома бўйича амалга оширилиши мумкин. Ўзбекистон Республикаси ташқарисида расмийлаштирилган ишончномага ушбу ҳужжат расмийлаштирилган давлатнинг ваколатли давлат органи томонидан апостиль қўйилиши лозим (бу борада истисно ҳам мавжуд).\nИшончнома берган шахс пенсия тўлайдиган Пенсия жамғармаси бўлимига бир йилда камида бир марта келиб тайинланган пенсияга бўлган ўз ҳуқуқини ариза ҳамда шахсини тасдиқловчи ҳужжат тақдим этиш орқали тасдиқлаши керак.\nИшончнома тегишли почта алоқаси объектида сақланиши лозим.\nПенсионер янги ишга кирса, бу ҳақдаги буйруқни олиб келиши талаб этиладими?\n– Ҳа, пенсионер ишга қабул қилинганда ушбу ташкилот раҳбари пенсияни тайинлаган Пенсия жамғармасининг тегишли бўлимига пенсионер ишга қабул қилинганлиги тўғрисида (фуқаролик-ҳуқуқий шартнома тузилганлиги тўғрисида) беш кун ичида хабар қилиши, шунингдек ишга қабул қилиш тўғрисидаги буйруқдан кўчирмани (фуқаролик-ҳуқуқий шартнома нусхасини) тақдим этиши шарт.\nФуқаро республиканинг бир ҳудудидан бошқа ҳудудига кўчиб кетган тақдирда пенсиясини қаердан олади?\n– Шахс бир туман (шаҳар) ҳудудида, шунингдек Ўзбекистон Республикаси ҳудуди доирасида бошқа туман (шаҳар)га доимий яшаш учун кўчиб кетганда, пенсия ва нафақа аввалги яшаш жойи бўйича шахс рўйхатдан чиқарилган ойнинг охиригача тўланади.\nШахс қуйидаги ҳолларда янги яшаш жойига кўчиб келган ҳисобланади:\nбошқа давлатдан Ўзбекистон Республикасига доимий яшаш учун кўчиб келганда;\nЎзбекистон Республикаси ҳудуди доирасидаги бошқа туман (шаҳар)дан доимий яшаш учун кўчиб келганда;\nбир туман (шаҳар) ҳудуди доирасида доимий яшаш учун кўчиб ўтганда.\nЯнги яшаш жойи бўйича пенсия ва нафақа тўлови комиссия қарорига асосан белгиланган миқдор ва муддатларда амалга оширилади.\nПенсиядан қачон чегирмалар қилинади?\n– Пенсия (нафақа)лардан қуйидаги ҳолларда чегирмалар қилинади:\nа) суднинг ҳал қилув қарорлари, ажримлари, қарорлари ва ҳукмлари (мулкий ундиришлар борасида), нотариал идораларнинг ижро варақалари ҳамда бошқа ҳал қилув қарорлари ва қарорлар асосида;\nб) Пенсия жамғармаси бўлимининг қарорига биноан пенсионерга (нафақа олувчига) тегишли маълумотлар тақдим этмаганлиги натижасида ёхуд ҳисоблашдаги ёки бошқа техник хато оқибатида пенсия (нафақа) миқдоридан ортиқча пуллар тўланган тақдирда.\nПенсия (нафақа)лардан юқорида кўрсатиб ўтилганидан ташқари бошқа ҳолларда чегирмалар қилиш мумкин эмас.\nПенсия (нафақа)дан чегирмалар қилиш миқдори пенсионерга (нафақа олувчига) тўланиши лозим бўлган пулдан ҳисоблаб чиқарилади.\nҲар ойлик чегирмалар миқдори пенсия (нафақа)нинг 50 фоизидан ошиши мумкин эмас.\nОртиқча тўланган пенсия (нафақа) пули бўйича қарздорлик тўлиқ узилгунга қадар пенсия (нафақа) тўлаш тўхтатилган ҳолларда (масалан, меҳнат қобилияти тикланганлиги туфайли ёки бошқа ҳолларда) қолган қарздорлик миқдори суд тартибида ундирилади.\nҚарздор пенсионер вафот этгудек бўлса, унинг қарзлари қандай ҳисобдан чиқарилади?\n– Ортиқча тўланган пенсия (нафақа) суммаси бўйича қарздорликка эга бўлган пенсионер (нафақа олувчи)нинг вафоти муносабати билан олинмай қолган пенсия (нафақа) суммасини тайинлашда ортиқча тўлов суммаси олинмай қолган пенсия (нафақа) суммасидан ундириб қолиниши лозим.\nПенсионер (нафақа олувчи)нинг вафоти ёки Ўзбекистон Республикасидан ташқарига доимий яшаш учун кўчиб кетиши муносабати билан пенсия (нафақа) суммасидан ортиқча тўловларни ҳисобдан чиқариш комиссия қарорига асосан амалга оширилади.\nПенсия (нафақа) суммасидан ортиқча тўловлар суд қарорига асосан ҳам ҳисобдан чиқарилиши мумкин.\nҚай ҳолларда пенсия тўлаш тўхтатиб турилиши мумкин?\n– Тўлов қуйидаги ҳолатларда тўхтатиб турилади:\nкетма-кет 3 ой мобайнида почта алоқаси объекти орқали пенсия олинмаганда;\nШахснинг суд ҳукми билан озодликдан маҳрум этиш жойларида бўлган вақти учун пенсия ва нафақа тўланмайди. Шахс озод бўлгандан кейин тўлов Пенсия жамғармаси бўлимига ариза берилган кундан бошлаб тикланади.\nПенсия ва нафақалар тўлашни тиклаш комиссия қарорига асосан амалга оширилади.\nНизомга асосан ташкил этилган мониторинг гуруҳи нималар билан шуғулланади?\n– Пенсия жамғармаси маблағларидан мақсадли фойдаланилишини таъминлаш мақсадида Пенсия жамғармаси бўлимлари томонидан пенсия ва нафақалар тўлови устидан мониторинг ишлари амалга оширилади.\nМониторинг ҳар ойда танлов асосида Пенсия жамғармаси бўлимида ҳисобда турган пенсионерлар ва нафақа олувчиларнинг 8 фоизидан кам бўлмаган ҳолда, 12 ой якунлари бўйича эса барчасини қамраб олган ҳолда ўтказилади.\nМониторинг учун масъул шахс ҳар бир пенсионер ва нафақа олувчи билан суҳбат ўтказади. Мониторинг давомида мониторинг учун масъул шахс қуйидаги фактларни аниқлайди:\nпенсионер ёки нафақа олувчининг тирик эканлиги; ишга жойлашганлиги; яшаш жойи ўзгарганлиги ёки Ўзбекистон Республикасидан ташқарига доимий яшаш учун кўчиб кетганлиги; жазони ижро этиш муассасасида эканлиги; доимий (вақтинчалик) рўйхатдан ўтган жойи; паспортнинг амал қилиш муддати; кексалар ва ногиронларнинг интернат уйларида (пансионатларида) яшаётганлиги; ишончнома орқали пенсия ва нафақа тўлови тўғри тўланаётганлиги; пенсия ва нафақани қайдномада кўрсатилган пенсионерга ёки нафақа олувчига шахсан тўланаётганлиги; банк пластик карточкасининг мавжудлиги; пенсия ва нафақа тўловига таъсир қиладиган бошқа ҳолатлар.\nМониторинг ўтказиш давомида аниқланган ҳуқуқбузилиш ҳолатлари бўйича мониторинг учун масъул шахс томонидан ёки тегишли фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи вакили иштирокида далолатнома расмийлаштиради.\nЗарур ҳолларда Пенсия жамғармаси бўлими тасдиқланган графиклардан ташқари тўсатдан ўрганишлар ташкил этиш ҳуқуқига эга.\nФаррух ФАЙЗИЕВ, ҳуқуқ магистри.\nПрочитано: 6005 раз(а)


22 июл 2018, Тошкент вақти: 03:48\nЎзбекистон туманларидаги барча коллежларнинг юқори курс талабалари пахта теримига мажбурий сафарбар этилган.\nҚорақалпоғистоннинг Хўжайли туманида пахта теримига сафарбар этилган Тахиатош касб-ҳунар политехника коллежининг учинчи курс ўқувчиси, 18 ёшли Мажид Ўтеганов 28 сентябрь куни ўзини осди. Озодлик манбасига кўра, воқеа пахта терими мавсумида ўқувчилар вақтинча яшаб турган маҳалла хонадонларидан бирида содир бўлган.\nХўжайли туманига пахта теримига сафарбар этилган Тахиатош касб-ҳунар коллежининг ўқувчиси ўзини осгани ҳақидаги хабарни Озодликка хўжайлилик манба етказди:\n“Коллеж ўқувчилари “Бойниҳол Саройкўл” фермер хўжалигида пахта тераётган бўлган. Ҳашарчиларни қишлоқдаги ҳар бир хонадонга 4-5тадан қилиб тақсимлашган. Бу бола ҳам тўрт нафар курсдоши билан шу фермер хўжалиги раиси Толташ Ҳайитбоевнинг уйида ётиб юрган. 28 сентябрь эрта тонгда Мажид деган ўқувчи бола газнинг трубасига ўзини осиб қўйган, деди манба.\nСуҳбатдошга кўра, ўқувчининг нима сабабдан ўз жонига қасд қилгани ҳозирча маълум эмас:\n“Милиция бу воқеани бости-бости қилишга ҳаракат қиляпти. Баъзилар, домласи кам пахта тергани учун изза қилган, баъзилар эса курсдошлари билан урушиб қолган дейишяпти”, деди манба.\nҚорақалпоғистон Бош прокуратурасининг ўзини таништирмаган мулозими Озодликка ўқувчи ўз жонига қасд қилганига доир воқеа рўй берганини тасдиқлади. Бироқ, прокуратура ходими бу воқеа пахтада содир бўлганини инкор қилди:\n“Мажид Ўтеганов 18 ёшда бўлган. Коллеж ўқувчиси. Саройкўл овул фуқаролар йиғинига қарашли Саройкўл қишлоғидаги қариндошиникига меҳмонга борган. Ўша қариндошининг уйида ўзини осиб қўйган. Бу иш юзасидан Хўжайли тумани прокуратураси жиноят иши очган ва ҳозир тергов давом этмоқда”, деди прокуратура мулозими.\nМажид Ўтегановнинг вафоти жорий йил пахта мавсумида Озодликка маълум бўлган олтинчи ўлим ҳолатидир.\n25 сентябрь куни Фарғона вилояти Данғара тумани Қиёли қишлоғида яшовчи 57 яшар Мурод Мелиқўзиев мактабда ўқиётган невараси ўрнига пахтага чиққан пайти далада жон берди.\n23 сенятбрь куни Андижон вилоятининг Избоскан туманида содир бўлган автоҳалокатда Пахтаобод тумани йўл ҳаракати хавфсизлиги бўлими бошлиғи оғир жароҳат олиб, уч кундан сўнг касалхонада жон берди. Воқеа гувоҳларининг айтишларича, “ДАН” бошлиғи бошқараётган Нексия автомобили пахта ортиб кетаётган, ташқи чироқлари ишламайдиган трактор прицепига тунда бориб урилган.\nАйни шундай воқеа 17 сентябрь куни Олтинкўл туманида содир бўлган ва бир киши вафот этган эди.\n20 сентябрь куни Шаҳрисабз тумани Духчи қишлоғидаги касб-ҳунар коллежининг Муборак туманига пахтага сафарбар қилинган директори Ибодулла Бобоев ҳам автоҳалокатда нобуд бўлди.\n14 сентябрь куни Тошкентдан Сирдарёга ҳашарчиларни олиб кетаётган автобус колоннаси уриб юборган йўловчи шифохонада вафот этди. Воқеа гувоҳларига кўра, ҳалок бўлган фуқаро бойсунлик мардикор бўлиб, уни милиция ходими қувлаган пайти ушбу ҳалокат содир бўлган.


Жиззахлик пахтакорлар марраларни забт этмоқдалар » Жиззах вилояти ҳокимлиги расмий ахборот сайти\nЖиззах вилояти ҳокимлиги » Янгиликлар » Жиззахлик пахтакорлар марраларни забт этмоқдалар\nЖиззахлик пахтакорлар марраларни забт этмоқдалар\nРежа зиёди билан\nЗарибдор.”Оқар” сув истеъмолчилар уюшмаси ҳудудидаги “Зилола-С” фермер хўжалиги деҳқонлари зафар маррасига етиб келишди. Эл хирмонига режадаги 130 тонна ўрнига 165,8 тонна қимматбаҳо хом ашё етказиб берилди. Ҳосилни йиғиштириб олишда маҳаллий уюшмага аҳоли теримчилари алоҳида жозиба кўрсатишди.\n"Дамин ота" довон ошди\nПахтакор. “Туркистон” сув истеъмолчилар уюшмаси таркибидаги “Дамин ота” фермер хўжалиги пахтакорлари довондан ошди.\nПешқадам жамоа 36 гектар пахта майдонида 104 тоннадан зиёд ҳосил териб олишди. Давлат буюртмаси 111,5 фоизга бажарилди.\nҲосилдорлик 40 центнер!\nШароф Рашидов туманининг “Зарофшон” фермер хўжаликлари ҳудудий уюшмасида фаолият кўрсатаётган фермер хўжалигимиз жорий йилда 17 гектар пахта майдонида деҳқончилик қилди.\nАҳил жамоамиз барча агротехник тадбирларни ўз вақтида сифатли ўтказишди.\nМухтарам Юртбошимизнинг фермерларга яратиб берган имтиёзлари натижасида минерал ўғит, ёнилги ва моиялаштириш масалаларида мутлақо муаммо сезилмади.\nБугун юзимиз ёруғ. Биринчи терим билан шартномавий режамизни 110 фоизга уддалаб, давлатга 50 тонна пахта топширдик. Ҳар гектар майдонидан ўртача 35 центнердан ҳосил олдик. Бу йил ғаллачиликдан 64 миллион сўм даромад кўрилди. Пахтачиликдан эса 150 миллион сўм фойда олишни кўзлаб турибмиз.\nУшбу меҳнат ютуғидан рухланиб, ҳосилдорликни 40 центнерга етказиш, қабул масканига режага қўшимча 10 тонна пахта топширишга ахд қилдик.\nЗарбдорнинг шашти баланд жамоаси\nЗафаробод туманидаги “Мустақиллик” режани зиёди билан бажарди\nЖиззах пахта далаларидан хушхабар


ЭРТАМИЗ ЭГАЛАРИНИНГ КАМОЛОТИ — Zamaxshariy.uz\nЭРТАМИЗ ЭГАЛАРИНИНГ КАМОЛОТИ\n4 ноября, 2019 admin Мақолалар\nМамлакатимизда Юртбошимиз томонидан ёшлар тарбиясига жуда катта эътибор каратилмокда. Замонавий академик лицейлар, касб-хунар коллежлари, махсус ихтисослашган мактаблар ташкил этилиши, уларнинг дунё андозаларига тўлиқ мос келадиган замонавий ўқув ускуналари билан жихозланиши ёшлар таълимига бўлган эътиборнинг амалий кўринишидир. Бугунги даврда мамлакатимизда таълим тизими давлат миқёсидаги энг юқори вазифа даражасига кўтарилган. Фарзандларимизнинг чинакам жасур, қўрқмас, довюрак, ватанпарвар, билимдон бўлиши ҳисобга олинган холда улар орасидаги иқтидорли, истеъдодли ёшлар мунтазам рағбатлантирилмокда. Уларнинг комил инсонлар килиб тарбияланиши йўлида барча куч ва имкониятлар ишга солинаяпти. Келажак ворисларига нисбатан бўлган бу каби ғамхўрликларнинг сабаби эса фарзанд-Аллоҳнинг санаб адоғига етиб бўлмайдиган неъматлари ичидаги ажиб неъмат эканлигидир.\nАллоҳ таоло айтадики: «Мол-мулк, фарзандлар дунё ҳаётининг зийнатидир…«, Ҳадиси шарифда эса: “Фарзанд қалб райхонаси, гулидир”, дейилади. Ёшлик чоғларида уларни эркалаб, кўнглимиз ҳузур килади. Катта бўлганларида ёрдамларидан бахраманд бўламиз. Пайғамбаримиз(с.а.в.) айтадилар: «Инсон вафот этганда унинг амали тўхтайди, фақат уч нарса туфайли унинг номаи аъмолига савоб ёзилиб туради: Садақаи жория, фойдали илм, дуо қилувчи солиҳ фарзанд«. (Муслим ривояти).\nАллоҳ таоло инсонга фарзандни аслида неъмат қилиб берган. Лекин гоҳида мана шу фарзанд ота-онасига турли машаққатни келтириб чиқариши ҳам мумкин. Фарзанднинг отага жафо қилмоғи сабабларидан бири, ўша отанинг ўтмишда ўз отасига жафо қилганлигидандир. Пайғамбаримиз(с.а.в.) яна алоҳида таъкидлайдиларки: «Оталарингга меҳрибон бўлинглар, шунда сизлар ҳам фарзандларингиздан меҳр-мурувват кўрасизлар«. Шариатимизда ёшларнинг ахлоқ -одоби, таълим- тарбиясига эътибор энг муҳим масалалардан бири, деб ҳисобланиши бежиз эмас, албатта. Бу унинг ёшлигида олган одоб-ахлоқ ҳамда илм -маърифатига боғликдир. Ҳадислардан бирида «Болаларингизга одоб-ахлоқ беринглар ва одобларини чиройли қилинглар»- дейилган бўлса, бошқа бир ҳадисда «Ёшликда ўрганган билим тошга ўйилган нақш кабидир» ,-деб айтилган. Ота ўз фарзандининг тарбиясига бепарволик ва дангасалик қилиб, фақат ўзининг иши билан машғул бўлиши, ҳар хил сафарларга кетиши натижасида фарзандлар етарли тарбия ололмасликлари мумкин. Бу ҳақда буюк олим имом ибн Қайюм шундай дейди: «Кўпчилик фарзандларнинг ахлоқсиз бўлиб, бузилиб кетиши, оталар томонидан уларга бўлган бепарволик сабабидан, уларга диний ва дунёвий билимларни ўргатмасликлари бўлса, яна уларни ёшлик чоғларида қаровсиз қолдиришларидир. Бундай фарзандлар катта бўлганларида ўзгаларга ҳам, оталарига ҳам манфаат етказмайдилар».\nФарзандларнинг келажакда ахлоқ-одобли бўлиши, аввало, ота-оналар, сўнгра муаллим устозлар, яшаш жойларида эса маҳалла- куй, оксоқоллар ва кенг жамоатчилик зиммасига юклатилади. Бир сўз билан айтганда, фарзандларимиз илм-маърифатли бўлиб етишишида ҳеч ким четда томошабин бўлиб туриши асло мумкин эмас.\nҲазорасп тумани “Ахтам сахоба” масжиди имом-хатиби\nPrevious Post:ЭРКАК КИШИНИНГ ОИЛАДАГИ ЎРНИ\nNext Post:ЁМОН ГУМОНЛАРДАН ЧЕТДА БЎЛИНГ!


ЎзА - Бобур меросининг аҳамиятига бағишланган видеомулоқот ташкил этилди\n14.02.2017 18:10 Чоп этиш версияси\nЎзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги ташаббуси билан “Юксак маънавиятли баркамол авлодни тарбиялашда Заҳириддин Муҳаммад Бобур меросининг аҳамияти” мавзуида видеомулоқот ташкил этилди. Унда адабиётшунос олимлар, шоир ва ёзувчилар, маданият ва санъат намояндалари, олий таълим муассасаларининг профессор-ўқитувчилари ва талаба-ёшлар иштирок этди.\nТадбирда Заҳириддин Муҳаммад Бобур ўз асарлари билан нафақат ўзбек, балки Шарқ халқлари бадиий тафаккурини, маданиятини янги босқичга кўтаргани таъкидланди. Бобур асарларини ўрганиш инсонларни, айниқса, ёш авлодни яхшиликка, Ватанни севишга ундайди.\nБобур асарларида Ватанга муҳаббат, унинг беқиёс бойлиги ва буюклигини англаш туйғуси, комил инсонни тарбиялаш масалалари моҳирона тасвирланган. Тадбирда Бобур меросини тадқиқ этиш борасида амалга оширилаётган ишлар, буюк мутафаккир ижодида акс этган ғояларнинг инсон камолотидаги ўрнига бағишланган маърузалар тингланди.\n– Шоирнинг адабиёт, тарих, тилшунослик, ҳуқуқшунослик, мусиқа ва географияга оид нодир асарлари бизга қадимий тарихимиз ҳақида қимматли маълумотлар беради, миллий ўзлигимизни, маданиятимизни англашда муҳим манба бўлиб хизмат қилади, – дейди Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети профессори Зулхумор Холмонова. – Биргина «Бобурнома»нинг ўттиздан ортиқ тилга таржима қилиниб, чоп этилгани буюк алломанинг асарлари бутун дунё халқлари томонидан севиб ўқилишидан далолатдир. Бобур ва унинг авлодлари даврига оид бебаҳо манбалар жаҳоннинг етмишдан ортиқ музейида сақланиб келмоқда.\nТадбирда Бобур ҳаёти ва ижодига оид қизиқарли маълумотлар берилди. Асарларида илгари сурилган ватанпарварлик ғоялари, гўзал ахлоқий қарашлар, таълим-тарбия олиш масалалари юзасидан фикр-мулоҳазалар билдирилди.\nТалабалар томонидан Бобур ғазаллари ва рубоийларидан намуналар ўқилди.


Украина осмонидаги Малайзия самолётини рус ракетаси қулатганми? - www.Voydoda.com - Скачать новинки музыки 2018 бесплатно -\nУкраина осмонидаги Малайзия самолётини рус ракетаси қулатганми?\nАвтор: sevara / Дата: 26-05-2018, 19:51 / Просмотров: 494\nХалқаро тергов гуруҳи вакиллари ракетани учирган одамнинг шахси текширувлар якунлангач эълон қилиниши таъкидлаган.\nХалқаро тергов гуруҳи 2014 йил Украина осмонида уриб туширилган Малайзия авикомпаниясига қарашли самолётни рус армияси арсеналидаги ракета билан уриб туширилганини аниқлади. Бу ҳақда “Reuters” хабар берди.\nСамолёт Россия Ҳаво ҳужумига қарши 53-зенит-ракета бригадасининг “Бук” ракета қурилмаси билан уриб туширилган. Лайнерни ҳалокатга учратган “Бук” ракеталари воқеадан тўрт кун аввал Курскдан Украинага қараб йўлга чиққани аниқланган.\nМаълумот ўрнида, “Малайзия авиалинияси”нинг Boeing-777 самолёти 2014 йил 17 июл куни Амстердамдан Куала Лумпурга кетаётиб, Украина осмонида украин-рус чегарасидан 40 километр узоқликда уриб туширилган эди. Самолётдаги барча 298 киши ҳалок бўлган эди.скачать dle 12.1


Ўзбекистон: “Эзгулик” Жаҳон банкидан хатоларини ўнглаб олишини сўради - Фарғона.Ру ахборот агентлиги\n01:18 msk, 4 Июль 2020\nЎзбекистон: “Эзгулик” Жаҳон банкидан хатоларини ўнглаб олишини сўради\n23.12.2010 12:49 msk\n“Эзгулик” ҳуқуқ ҳимоя жамияти Жаҳон банкининг Европа ва Марказий Осиё бўйича вице-президенти Шигео Катсуга (Shigeo Katsu), Жаҳон банкининг қишлоқ хўжалиги корхоналарини қўллаш бўйича Rural Enterprise Support Project лойиҳасииккинчи босқичининг (RESP-2) таҳлили амалга оширилган ҳисоботини йўллади. Ушбу лойиҳага кўра, Жаҳон банки Ўзбекистонга қишлоқ хўжалигини қўллаш учун 67,96 миллион доллар ажратади.\nRESP-2 Жаҳон банки томонидан 2001-2008 йилларда молиялаштирилган RESP-1 лойиҳасининг давоми бўлиб, лойиҳага мувофиқ RESP-2 2010 йилдан 2015 йилгача қадар амалга оширилади ва Ўзбекистоннинг 7 вилояти ва 7 туманини қамраб олади.\nЖаҳон банки RESP-1 лойиҳасига 36,14 миллион доллар сарфлаган; лойиҳа 2001-2008 йиллар давомида Ўзбекистоннинг бешта: Оҳангарон (Тошкент вилояти), Элликқаъла (Қорақалпоғистон), Марҳамат (Андижон), Нишон (Қашқадарё) ва Шеробод (Сурхондарё) туманларида амалга оширилган. Лойиҳа амалга оширилганида муваффақият эришган биттаю-битта соҳа – ирригация ва дренаж тизимларини таъмирлаш ва фермерларга кредит тақдим этиш бўлиб қолди. Бироқ хусусийлаштириш ниҳоясига етмади, фермерлар эса чинакамига мустақил бўла олмадилар.\n“Эзгулик” таъкидлашича, Жаҳон банки Ўзбекистон қишлоқ хўжалигини иккита далилга асосланиб молиялаштирган. Ҳуқуқ ҳимоячиларга кўра, бу далиллар шубҳали ва уларга тузатишлар киритилиши лозим. Биринчдан, Жаҳон банки Ўзбекистонда қишлоқ хўжалиги ислоҳоти муваффақиятли равишда амалга оширилаяпти дея тан олган, иккинчидан эса, болалар меҳнатини қўлланишини алоҳида, мунтазам равишда амалга оширилмайдиган ҳуқуқбузарлик дея ҳисобламоқда. Жаҳон банкининг ушбу таъкидларини ҳуқуқ ҳимоячилар “воқеликдан мутлақо йироқ” дея баҳо беришларига қарамай, Жаҳон банки молиялаштиришни давом этиши билан, дунё ҳамжамиятини ҳамда Ўзбекистонда амалга оширилаётган лойиҳаларнинг донорларини алдаб келаяпти.\nRESP лойиҳасининг иккинчи босқичи Ўзбекистон ҳукуматининг ташаббуси билан амалга оширилмоқда, шунинг учун ҳам “Эзгулик” жамиятига кўра, Жаҳон банки “Ўзбекистон ҳукумати фермер ҳуқуқлари ва болалар ҳуқуқига оид ўзининг халқаро мажбуриятларини бажаришга рағбатлантириши учун босим воситаларига эга эди”. Бироқ амалда бу борада ҳеч нарса қилингани йўқ.\nҲуқуқ ҳимоячилари агар дунё ҳамжамиятида ҳамма Ўзбекистондаги вазият борасида хабардор бўлганида, Тошкент албатта танқидларга қулоқ солган бўлар эди, “аммо баъзи ҳурматли халқаро ташкилотлари нафақат ўзларининг бефарқлигини намойиш этаяптлар, балки улар ушбу муаммонинг аҳволи борасидаги ҳукуматнинг версиясини қўллаяптилар ҳам” дея ҳисоблаяптилар. Ҳуқуқ ҳимоячилар ҳукуматнинг арзимас миқдорда болалар меҳнатидан фойдаланиш ҳақидаги фаразини аввалига ЮНИСЕФ ҳам қўллаганини, кейин эса танқидга қулоқ солиб муаммонинг мавжудлигини тан олгани ва ўз позициясини ўзгартирганини эслатаяптилар.\n“Эзгулик” ҳисоботининг мақсади – муаамоларни яна бир бор очиқ белгилаб олиш ҳамда RESP-2 лойҳаси муаллифларига Жаҳон банки томонидан ажратилаётган пул қишлоқ хўжалигидаги муаммоларни ҳал этишга ёрдам бермай, аксинча уларни чоҳга киритиб, бусиз ҳам оғир бўлган вазиятни мураккаблаштириб юбораётганини тушунтириб бериш.\n“Фарғона” Жаҳон банкининг ҳуқуқ ҳимоячиларига фикрича тузатишларга ва очиқ муҳокамага муҳтож таъкидларининг қисқача шарҳини таклиф этади.\nКолхозларни хусусий хўжаликларга алмаштириш ислоҳотларга олиб келмади\nЖаҳон банкининг таъкидлашича, колхозларни хусусий фермер хўжжаликларига алмашуви Ўзбекистон аграр секторида амалга оширилган фундаментал ислоҳотларга далолат бўла олмайди.\nҲуқуқ ҳимоячилар бу таъкидни “ҳаддан зиёд некбин (оптимистик)” деб ҳисоблаяптилар. Колхозларнинг йўқ қилинишини ислоҳот қилиб кўрсатишга уриниш дея ҳисоблаш керак, негаки қишлоқ хўжалиги маҳсулоти етиштирувчилари билан давлат ўртасидаги муносабатда деярли ҳеч нарса ўзгаргани йўқ. Ўзбекистонда фермерлар на чинакам автономияга ва на тадбиркорлик эркинлигига эриша олдилар.\nОдатда, хусусий фермер хўжаликлари собиқ колхоз бригадалари негизида тузилди, яъни ўша бригадаларга юридик мақоми берилди ва улар банк ҳисоб рақамларини очиш ҳуқуқига эга бўлдилар. Шу билан бирга, маҳаллий маъмурият идоралари аввалгидек фермерларга раҳбарлик қилаяптилар, қишлоқ хўжалик секторида бошқарувнинг маъмурий-буйруқбозлик тизими амал қилмоқда.\nКолхоз раислари Сув фойдаланувчилари уюшмаси ёки Хусусий ва деҳқон хўжаликлари ассоциацияси каби турли ташкилотларда раҳбарлик лавозимини эгалладилар. Ҳуқуқ ҳимочилардаги мавжуд маълумотларга кўра, мазкур ассоциациялар раҳбарлари расмийлар номидан фермерларни назорат қилиб келмоқдалар ҳамда “фермерларга турли имтиёзлар, шу жумладан, яхшироқ ер, суғориш учун сув, ёқилғи-мой ресурслари ёки маҳсулот топшириш режасини камайтириш эвазига пора йиғиштириш билан шуғулланиб келадилар”.\nҲукумат аввалгидек маҳсулот топширишга режа белгилаб келади, фермерлар эса бу топшириқларни қийинчиликлар билан бажарадилар. Мабодо, фермер режани бажармаса, уни жазолашлари, ҳатто ерларини мусодара қилишлари мумкин.\nФермерлар ўзларига тегишли маблағ ва активларини ўзлари хоҳлаганича тассаруф қила олмайдилар. Фермерларнинг аксарияти машина-трактор хизмати кўрсатувчи ёки минерал ўғитлар, уруғ ва бошқа маҳсулот сотувчи монополистларга қарам бўлиб қолган.\nФермерларнинг янги синфи ва эски муаммолар\nЖаҳон банки ҳужжатларида қайд этилишича, Ўзбекистондаги ислоҳотлар тўғридан-тўғри давлат бошқарувидан ҳоли бўлган янги, хусусий фермерлар синфини яратди.\nҲуқуқ ҳимоячилар бу фикрни “жорий вазиятнинг мутлақо нотўғри талқин этиш” дея ҳисоблайдилар. Фермерлар ҳамон давлатнинг бевосита бошқаруви остида қолиб келаётган объект бўлиб қолаяпти. Давлат уларга “нима экиш, кимга сотиш” бўйича кўрсатма беради, марказдан туриб фермер етиштирган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларига унинг таннархини ҳам қопламайдиган нарх-наво белгилайди. Давлат буюртмасини бажармаслик оқибатида фермернинг ерлари мусодара этилиши, унинг ўзи эса жиноий жавобгарликка тортилиши ва ҳатто жисмоний зўравонликка йўлиқиши мумкин. Туман жамоатчилик йиғилишларида ҳокимлар фермерларни калтаклашлари одатий ҳолга айланган. Ҳуқуқ ҳимоячиларига кўра, кўп соатлар давом этадиган бунақа йиғилишлар ҳар куни кечқурун ўтади ва фермерларнинг уларда қатнашиши мажбурий.\nАвваллари, колхозларда бригадирлар турли текширувлардан озод эдилар, назоратчиларни колхоз раисининг ўзи кузатарди. Энди бўлса, милиция, прокуратура терговчилари ва солиқ назоратчилари фермерларни доим текширишга ўтиб олдилар. Фермерлар ҳар сафар уларнинг оғзини мойлашга мажбур. “Пора бериш ва давлат идоралари томонидан жорий этилган бошқа мажбурий пул тўловлари фермер хўжаликлари бюджетининг ажралмас қисми бўлиб қолди”, - дея таъкидлайдилар ҳуқуқ ҳимоячилар.\nФермерлардан йил сайин кўпроқ пахта етиштиришни талаб қилаяптилар, шу билан бирга, ернинг аҳволи, сувнинг оз-кўплиги, об-ҳаво шароити расмийлар томонидан эътиборга олинмайди. Бундан ташқари, мамлакатда мажбурий ҳашарлар амалиёти кенг қўлланади. Прокуратура қошида фермерларни назорат қилувчи бўлимлар тузилган.\nЖаҳон банки пахта ва буғдойга “директив режалар (квоталар) қисқарган” дея ишонади.\nҲуқуқ ҳимоячилар буни инкор этадилар: “Совет иттифоқи даврига нисбатан пахта толаси ишлаб чиқариш ҳажми ўзгармаган ва 1,5 миллион тонна даражасида қолаяпти. Шу билан бирга, экин майдонлари анча қисқарди, ернинг аҳволи эса ёмонлашди. Натижада, пахтанинг реаол ҳосилдорлиги ва фермерлар олаётган даромадлар маҳсулот таннархини қопламаяпти”. Етиштирилган ҳосилнинг деярли ҳаммаси паст нархларда мажбуран давлатга топширилади, фермерлар деярли фойда олмай ишлайдилар.\nСотиб олиш нархларини кўтардилар, аммо субсидияларни бекор қилдилар ва қарзларни қолдирдилар\nЖаҳон Банкининг таъкидлашича, “давлат пахта ва буғдойга ҳарид нархларини кўтарди. Ҳолбуки, пахта учун ҳарид нархлари жаҳон бозоридаги нархлардан анча паст бўлгани билан, 2000 йилдан 2007 йилгача бўлган даврда 70 фоизга ўсган, шу даврда эса жаҳон бозоридаги нархлар 17 фоизга ўсди, холос”.\nВазиятга бу каби баҳо бериш нотўғри. Колхозлар даврида давлат жамоа хўжаликларига субсидиялар, субвенциялар бериб келган ва вақти-вақти билан қарзларидан кечиб турган. Энди бўлса, фермер хўжаликларига субсидиялар берилмаяпти, шу билан бир вақтнинг ўзида ёқилғи-мой, уруғ, ўғит, химикат ва хизмат кўрсатиш нархи кескин равишда кўтарилган. Собиқ колхозларнинг қарзлари эса фермерлар зиммасига юклаб қўйилди.\nБуларнинг ҳаммаси фермерларнинг арзимас қисми бойишига олиб келди – булар маҳаллий ҳоким ва тўралар билан қариндошлик алоқалари бор одамлар бўлиб, улар ҳомийлари ёрдамида етиштирилган ҳосилни пахта заводларига юқори навлар учун белгиланган нархларда ўтказа оладилар.\nБолалар меҳнатидан фойдаланиш кенг тарқалмаган\nЖаҳон банки мажбурий болалар меҳнатидан фойдаланиш муаммосини ҳужжатнинг битта бўлимида эслаб ўтган, холос. Унда айтилишича, “Ижтимоий баҳо” (лойиҳа якунлари ижтимоий аспектларини баҳолаш) консультациялар ўтказилган вилоятларда болалар меҳнатидан фойдаланиш кенг тарқалмаганини аниқлади”. Жаҳон банки пахта терим мавсумида болаларни жалб этилишини инкор этмаяпти, аммо Ўзбекистон ҳукумати бундай амалиётни тугатишга қаратилган тегишли чораларни кўраяпти дея тан олмоқда. Шу билан бирга, Жаҳон банки кредит олган фермерлар болалар меҳнатини чекловчи миллий қонунчлигига амал қилишини талаб қилаяпти.\nЎзбекистонда болалар меҳнатини чекловчи “Болалар ҳуқуқнинг кафолатлари тўғрисида” қонуни мажбурий болалар меҳнатини тақиқлайди. Бундан ташқари, Ўзбекистон Халқаро Меҳнат Ташкилотининг №182 “Энг ёмон кўринишдаги болалар меҳнати шаклларини тугатиш тўғрисида” ва “Ишга қабул қилишнинг минимал ёши тўғрисида” конвенцияларини ратификация қилган. Ҳуқуқ ҳимоячилар Жаҳон банкининг “болалар меҳнатидан фойдаланиш фақат баъзи туманларда қўлланади ҳамда болалар ўз ота-оналарига ёрдам бериш учун ихтиёрий равишда ишлайдилар” дея таъкидлашига кескин равишда қарши чиқадилар. “Бу Жаҳон банки таянаётган “Ижтимоий баҳо” муаллифларида объективлик ва ҳалоллик йўлигидан далолат беради”, - дейилади “Эзгулик” ҳисоботида.\nБундан ташқари, ҳуқуқ ҳимоячилар мустақил экспертлар Жаҳон банкидан кредит олган фермерлар болалар меҳнатидан фойдаланмаганига ишонч ҳосил қилишлари учун уларнинг рўйхатини очиқлашни талаб қиладилар.\n“Ижтимоий баҳо” муаллифларига кўра, мактаб ўқувчилари пахта етиштириш ишларига жалб этилмайди, Ўзбекистоннинг қишлоқ жойларида эса “болалар меҳнатининг энг ёмон шакллари” йўқ. “Ижтимоий баҳо”нинг таъкидлашича, 12 дан 18 ёшгача бўлган болалар фермерлик хўжаликларида ягана, пахта терими ва ғўзапоя йиғиштириш ишларига жалб этилмаган, туман ва вилоятлар пахта ропшириш режасини бажармаган тақдирда болалар пахта теримига жалб этилган, холос. “Ижтимоий баҳо” таъкидлашича, болалар ирригация ва дренаж тизимларини тозалашга жалб этилмайди. “Ишчи кучи етишмай қолган баъзи провинцияларда бешинчи ва ундан юқори синф ўқувчилари пахта тердилар. Ишчи кучи етарли бўлган жойларда болалар умуман пахта теримига қатнашмаган. Аёллар ва болалар пахта терими мавсумида яхши пул, яъни кунига етти доллардан зиёд ёки ойига 300 доллар атрофида пул ишлаб оламиз деб ҳисоблайдилар”.\nҲуқуқ ҳимоячиларга кўра, бу гап “Ўзбекистонда қишлоқ хўжалиги ишларида болалар меҳнатидан фойдаланишнинг чинакам манзарасини мутлақо акс эттирмайди”.\n“Ижтимоий баҳо” бу ерда ЮНИСЕФ ҳисоботига таянади. Бироқ мазкур ҳисобот олдинроқ қаттиқ танқидга учраган ва бу халқаро ташкилот ўз хатоларини тан олган эди. Бироқ Жаҳон банки ҳужжатини тайёрлаган муаллифлар ЮНИСЕФ ўз хатоларини тан олганини эътиборга олмасликни афзал кўрдилар.\n“Болалар яганага жалб этилмайди деган гаплар қип-қизил ёлғон, - дея таъкидлайдилар ҳуқуқ ҳимоячилар. – Қишлоқ болалари май ойидан бошлаб яганага чиқадилар. Болаларни пахта теримига жалб этилмайди деган баёнотлар ҳам ёлғон. Ўзбекистонда ишчи кучи етишмайдиган провинциянинг ўзи йўқ, мамлакатнинг деярли ҳамма вилоятларида ишчи кучи тўлиб-тошган, улар ўзга мамлакатларга чиқиб иш қидиришга мажбур бўлаяптилар. Боз устига, пахта терими мавсумида ойига 300 доллар ишласа бўлади деган баёнотларда ҳам холислик йўқ. Агар бу гап рост бўлганида, катталар иссиқ тўшагини тарк этиб ўзга мамлакатлардан иш қидирмаган бўлардилар. Балоғатга етмаган болалар мавсум давомида жуда борса 100 доллар ишлаб топадилар, бироқ уларнинг бу пулидан еган овқати ва мактаб ремонтига ушлаб қоладилар. Нима қилганида ҳам, болаларнинг топган пуллари икки ой давомида ўқишдан қолиб кетганларини қопламайди”, - деб ёзадилар ҳуқуқ ҳимоячилари.\nЖаҳон банки лойиҳасининг ижтимоий баҳоланишини ҳукумат номидан Қишлоқ хўжалиги реструктуризацияси бўйича агентлиги бажарган; “Эзгулик” жамиятига кўра, бу нарса “Ижтимоий баҳо” муаллифлари “инсоний ва тадбиркорлик ҳуқуқларининг давлат ва маҳаллий маъмуриятлар томонидан мунтазам равишда бузилишини сезмай қолишини” ҳамда болалар меҳнати муаммосини “арзимас” дея тақдим этишларини тушунтиради\nЖаҳон банкининг асосий баҳсли теизислари бўйича ўз позициясини изҳор этиб ва асослаб бераётган “Эзгулик” ҳуқуқ ҳимоя жамияти Жаҳон банкини қишлоқ хўжалиги билан боғлиқ ҳужжат ва лойиҳаларни яна бир бор таҳлил этишга ҳамда ислоҳотлар аҳволига, фермерлик хўжаликларинг ҳолатига ва болалар меҳнатининг қўлланишига қайта баҳо беришга чақирмоқдалар. “Эзгулик” Жаҳон банкини Ўзбекистондаги фуқаролик жамиятлари ҳамда Ўзбекистонда мажбурий болалар меҳнатига қарши курашаётган халқаро ташкилотлар билан ҳамкорлик муносабатларини ўрнатишга чақирди. Ҳуқуқ ҳимоячилар фермерлик хўжаликларини маъмурий буйруқбозлик тизимидан озод этилишини ҳамда Ўзбекистондан аграр соҳада реал ислоҳотларни амалга ошириб, болалар меҳнатини бекор қилишга интилишни тавсия қиладилар.\n“Бизнинг конструктив танқидимиз тўғри қабул қилинишига ҳамда қўйилган муаммоларни ҳал қилишга қаратилган очиқ мулоқотга олиб келишига умид қиламиз”, - деб ёзадилар ҳуқуқ ҳимоячилари.\nҲисоботнинг рус тилидаги тўлиқ матни Document Word форматида бу ерда\nМария Яновская тайёрлади


Ҳақ сўз учун кесилган бошлар. Пиримқул...\n29.10.2019 11:20 0 7792\nУмр вафо қилганида, Ўзбекистон халқ ёзувчиси Пиримқул Қодиров 25 октябрь куни 91 ёшни қаршилар эди. Салмоқли романлари, дилбар қисса ва ҳикоялари билан адабиётимизга янги нафас олиб кирган забардаст ёзувчимиз билан вафотидан бир муддат аввал (2010 йил) гурунглашган эдик. Аммо суҳбат турли сабабларга кўра матбуотда эълон қилинмади. Интервью-монологни «Xabar.uz» ўқувчилари эътиборига ҳавола этмоқдамиз.\nКўпкарили тўй учун сургун\nОрадан қанча йиллар ўтди. Аммо тупроқ кечиб, кўча чангитиб юрган болалик даврим кечагидек кўз ўнгимда. Болаликда сигиру эчки-улоққа ўт ўриш, олисдан челакда сув ташиб келиш кундалик вазифам эди. Ана шу дастёрлик ишларидан бўшаган пайтимда қўлга китоб олардим. Баъзида мутолаага ҳалал бермасинлар дея пана жойга яшириниб олардим.\nЖаҳон адабиётидан Михаил Лермонтовнинг «Замонамиз қаҳрамони», Этель Лилиан Войничнинг «Сўна», Роберт Льюис Стивенсоннинг «Жавоҳирот ороли» асарлари менга манзур эди. Ўзбек адабиётидан энг таъсирланиб ўқиган китобим – Ойбекнинг «Қутлуғ қон»и. Йўлчининг тупроғи тўпиққа чиқадиган кўчалардан ялангоёқ юриб, қишлоқдан шаҳарга келишини ўз ҳаётимга ўхшатардим. Чунки мен ҳам мурғак болалик кезларимданоқ кўп қийинчиликларга дуч келганман.\n1930 йили – икки ёшга етганимда отамиз кетма-кет тўрт ўғил кўргани хурсандчилигига бир ҳафта кўпкарили тўй беради, тўқсон пуд гуручдан ош дамлатади. Дабдабали тўй сабабли отам беш йилга сургун бўлади, онам жўжабирдек тўрт боласи билан қишлоқдан бадарға этилади. Қор тизза бўйи ёққан изғиринли кунда волидам билан тоғам бизни кўрпаларга ўраб, отда киндик қоним тўкилган Кенгқўлдан онамнинг қишлоғи – Оқсувга жўнайди. Тоғ йўлларидан юриш мушкул, ерлар тойғоқ. Онамнинг қўлида олти ойлик укам – Раббим бор. Отлар музга тойиб йиқилганда уларнинг устидаги юклар ҳам қорга қулаб тушади. Онам билан тоғам отларни турғизиб, юкларни ортгунча биз қорда қоламиз. Ўшанда олти ойлик гўдак укамга совуқ ўтиб кетган экан – Оқсувда нобуд бўлди...\nБеш йиллик сургунни Ўзбекистоннинг Ховос тумани Искандар қишлоғида ўтказдик. Бу йиллар ичида бизга яхшилик қилганлар кўп бўлди, лекин зўравонликка ўрганган балохўрлар бошимизга не кунларни солмади, бор-будимиз, ҳатто ёғоч корсону кигизимизгача мусодара қилинди.\nОиламиз отам сургундан келганидан кейин ҳам шўролар таъқибидан қутулмади. Бир эмас, уч марта қувғинга учрадик, иссиқ уйимиздан, бор-будимиздан маҳрум қилиндик. Оғир синовлар туфайли жуда барвақт улғайдим.\nХазина топгандек эдим...\nЁшлик йилларимда Абдулла Қодирий, Чўлпон, Фитрат каби улуғ ижодкорларнинг асарларини тақиқ остида эди. «Ўткан кунлар», «Кеча ва кундуз» романларини уйида сақлаганлар, яширинча ўқиётганлар қўлга тушса, қатағон этиларди. Инсон тақдиридаги ўзгаришлар тарихда юз берган бурилиш паллалари билан боғлиқ ҳолда кечар экан.\n25 яшар аспирант пайтим Абдулла Қодирий, Чўлпон ва бошқа миллатпарвар ижодкорларимиз ноҳақ қатағон қилингани тан олинди. Уларнинг «темир сандиқ»ларда сақланган асарларини топиб ўқиганимда, дилимда кучли туғён турди.\n«Ўткан кунлар»ни биринчи марта 1956 йили – асар қўлёзмаcи қайта нашрга тайёрланаётган кезларда ўқиб чиқдим. Ўша пайтда «Уч илдиз» романи устида ишлаётган эдим. Кўпдан бери қидириб юрган хазинани топгандек бўлдим. «Ўткан кунлар» романидаги бетакрор нафосат дилимга пайванд бўлди, бу ёзаётган асаримга ҳам таъсир кўрсатди.\nАдабиёт осмонида момақалдироқ гулдуроси\nТошкент давлат дорилфунунида (ҳозирги Ўзбекистон миллий университети) ўқиб юрган кезларимда Абдулла Қаҳҳор ижодига қаттиқ ихлос қўйганман.\nМен адибнинг асарларини завқу шавқ билан ўқирдим. Адибнинг ўзи билан кўришиш истаги тинчлик бермасди. Кунларнинг бирида илк ҳикоямни машинкалатиб, Абдулла аканинг уйларига олиб бордим. Ўшанда биринчи курс талабаси эдим. Абдулла ака шу қадар камтар, хушмуомала, одамшаванда эканки, ҳали синашта бўлмаган ёш қаламкашни уйида қабул қилди.\nЁзувчи бўлиш иштиёқида юрганимни сезиб, «Орзуга айб йўқ, лекин ёзувчилик бу – виждон иши. Ёзувчиликдан нон ейман деган одам хато қилади. Бирор касбни эгаллаб, нонингизни бутун қилинг, кейин ёзувчи бўлинг. Ана шунда манфаатга берилмайсиз, пул топиш учун ёзмайсиз, виждонингиз «ёз» деганини ёзасиз», дея ўгит берди. Устознинг ана шу сўзлари қалбимга, онгу шууримга муҳрланиб қолди. Бутун умр пул топиш учун китоб ёзмадим, билъакс, қалб амри ила қалам тебратдим. Адабиётга эндигина кириб келаётган муҳим паллада Абдулла Қаҳҳордек талабчан адибнинг менга ёрдам қўлини чўзгани тақдирнинг катта инъоми эди.\nҚаҳҳор домла кейинроқ айрим ҳамкасбларимиз «Уч илдиз» ва «Қора кўзлар» романларимдан хато қидириб, менга асоссиз айб тақамоқчи бўлганда ҳам кўкрак кериб ҳимояга чиққан эди. «Уч илдиз»ни бошқалар танқид қилаётган бир пайтда устозимиз унга бундай баҳо берганди: «Анча вақтдан бери ўзбек адабиётида момақалдироқ гулдуросини эшитмай юрган эдим. Назаримда, мана шу асар адабиётимизга момақалдироқдай гулдурос солиб, чақмоқдай ялтиллаб кириб келяпти...»\nҚаҳрамонлар қисматига яширинган сир\nМудҳиш қатағон йилларида суюкли ижодкоримизга ноҳақ отилган маломат тошларидан қаттиқ изтироб чекканман. Ахир, ўзим ҳам ҳали ақлимни танимасдан шафқатсиз қатағон оғриқларини танамда ҳис қилган эдим-да.\nҲақ сўз учун ижодкорларнинг боши кетаётган оғир замон эди. Шундай бўлса-да, асарларимда изтиробларим, норозилигимни рамзлар воситасида кўрсатишга ҳаракат қилганман. «Уч илдиз» романида шундай эпизод бор: миллатпарвар олимлар – профессор Абдураҳмон Тошев ва доцент Темур Акбаровга ичиқора, бахил кимсалар туҳмат уюштиради. Ўз фикрида собит олимлар бўҳтон ва маломатга қарши мардона курашадилар. Кези келганда айтишим керакки, талабаларнинг севимли профессори Тошев образида Ойбек домла ва бизга тарихдан дарс берган Абдураҳмон Ҳамроевни (Ўзбекистон халқ артисти Раззоқ Ҳамроевнинг акаси) назарда тутганман. Мустабид тузум малайларига қарши дадил курашган Темур Акбаров тимсолида эса устоз Абдулла Қаҳҳорни тасвирлаганман.\nМирзо Бобур менинг тақдиримда\nБой ўтмишимизни ўрганар эканман, улуғ аждодларимиз ҳақида тарихий хотирани уйғотадиган асарлар ёзишим керак деган хулосага келдим. Соҳибқирон Амир Темурнинг муносиб давомчиси – Заҳириддин Муҳаммад Бобур шахси мени ёшликдан оҳанрабо каби ўзига тортарди. «Юлдузли тунлар» романимни ёзиш учун туну кун излана бошладим. Лекин узоқ мозийнинг чигал тарихий муаммолари орасига кириб борганим сари олдимда турган вазифанинг улканлиги, мушкулотлар кўплиги, бунинг учун катта тайёргарлик ва тажриба зарурлигини ҳис қилдим. Бу ишнинг уддалай олмасам, халқимиз учун беҳад қадрли мавзуни ҳайф қилиб қўйишдан қўрқар эдим.\nЎйлаб қарасам, Мирзо Бобур ҳақида роман ёзганим тасодиф эмас экан. Фан аллақачон энергиянинг сақланиш қонунини кашф этган. Бу жиҳатдан олганда, инсон руҳи, унинг ирсияти ҳам энергиянинг бир тури. Бобур ҳақида китоб ёзишимга ана шу руҳий қудрат катта таъсир кўрсатган деб ўйлайман.\n«Бобурнома»да Оқсув қишлоғи ҳақида маълумот бор. Бобур йигитлик чоғи қувғинга учраган пайтлари шу ерда қишлаган. Менинг болалик йилларим ҳам Оқсувда ўтган. Мен ҳам улуғ бобомиз қадами теккан ерларда чопиб юрганман, унинг оғзи теккан булоқлардан қониб сув ичганман, ўша арчазорлар ҳавосидан нафас олганман. Ёшлигимдан Бобурга чуқур ихлос қўйганим сири ҳам шунда бўлса керак.\nМустабид тузум буюк тарихимиздан, халқимиз миллий ўзлигини англаб қолишидан жуда қўрқарди. Шу сабабли «Юлдузли тунлар» ёзилганидан кейин олти йилгача босилмай ётди. «Авлодлар довони» уч йилгача тақиқ остига олинди. Замон ўзгариб, тақиқ ва таъқиблар ҳам сусайди...\nШоҳжаҳон ҳақида роман ёзмоқчиман...\nАдабиёт даргоҳида салкам олтмиш йилдан буён қалам тебратаётган бўлсам, шундан ўттиз йили тарихий романлар ёзишга, сўнг уларни босиб чиқариш йўлидаги ғовлардан ошиб ўтишга сарф бўлди. Ижодкор ҳар доим ҳақиқатни ёзиши зарур, ростгўйлик, виждонга садоқат ёзувчининг қалб гавҳари бўлиши керак. Умрим давомида ана шу фазилатларга хиёнат қилмасликка интилдим. Ҳаётимни уч муҳим тушунча: яхши фикр, яхши сўз ва яхши амал асосига қуришга ҳаракат қилдим.\nИжодкор зотининг ҳаёти изланишдан иборат. Яқинда «Она лочин видоси» романини қайта ишладим. Асарнинг тўлдирилган, бойитилган варианти «Шоҳрух ва Гавҳаршод» номи билан ўқувчилар қўлига етиб борди. Айни пайтда янги тарихий асар учун материал йиғяпман. Бу галги романим қаҳрамони бобурийлар сулоласининг яна бир ёрқин вакили, машҳур Тожмаҳалнинг бунёдкори Шоҳжаҳон бўлади. Худо умрдан берса, мана шу асаримни азиз ўқувчиларимга тақдим этиш ниятидаман.\nҲаётимдаги энг унутилмас воқеа\nБундан ярим аср аввал – талабалик пайтларим газеталарга мақолалар ёзиб юрардим. Кунларнинг бирида ёшлар газетаси Москвадаги гимнастика мусобақасида муваффақиятли иштирок этган спортчи қиз ҳақида мақола тайёрлашни топширди. Биргина учрашув тақдирни ўзгартириб юбориши кимнинг хаёлига келибди дейсиз!\nАйтилган манзил – Чирчиқ яқинидаги спорт мактабига етиб бордим. Қаҳрамоним – эндигина 7-синфни битирган София исмли қиз. У билан суҳбатлашдик, гап-сўзлари, ўзини тутиши менга манзур бўлди. 1950 йили университетнинг 5-курсида ўқиётганимда шарқшунослик факультетига олтин медаль билан имтиҳонсиз кирган ёшлар даврасида ўша қизни кўриб қолдим. Тақдирни қарангки, шу қиз умр йўлдошим бўлди. Худо менга София хоним каби оқила аёлни умр йўлдоши қилгани учун шукроналар айтаман.\nРафиқам барча асарларим қўлёзмаларини машинкада кўчириб берган. Хоним билан тўрт фарзандни тарбияладик. Фарзандларимизнинг барчаси олий маълумотли зиёлилар – инглиз, форс, афғон тиллари мутахассислари бўлиб етишди...\nЯхшилик ҳам, ёмонлик ҳам қайтади\nИнсон ҳаёт йўлидан фақат бир марта ўтади. Умримизнинг ҳар бир они ғанимат. Ўтаётган ҳар бир дақиқа ўз эгасидан маъно-мазмун сўрайди. Энг қиммат бойлик – вақтдан унутли фойдаланиш керак. Инсон умрининг ҳар лаҳзасини мазмун билан тўлдириш, оиласи, меҳрибонлари, халқи учун яхшиликлар қилишга интилиши лозим.\nЁшим саксон бирга кирганда ҳаёт тўғрисида чиқарадиган энг қисқа хулосам шуки, дунёга бир марта келадиган одам эзгулик билан умр кечириши шарт. Негаки, ёмонлик қайтгани каби яхшилик хам кутилмаган жойдан ва кутилмаган одамлардан қайтади.\nТаржимаи ҳолга чизгилар\nПиримқул Қодиров 1928 йил 25 октябрда Тожикистоннинг Шаҳристон туманидаги Кенгқўл қишлоғида дунёга келган.\n1951 йили Ўрта Осиё давлат университетининг шарқшунослик факультетини тугатган, Москвадаги Жаҳон адабиёти институти аспирантурасида таҳсил олган.\nАдиб «Уч илдиз», «Қора кўзлар», «Олмос камар», «Юлдузли тунлар», «Авлодлар довони», «Она лочин нидоси» романлари, «Қадрим», «Эрк», «Мерос», «Акрамнинг саргузаштлари», «Яйра институтга кирмоқчи», «Нажот» қиссалари билан адабиётимизни бойитган.\nФилология фанлар номзоди илмий даражасига эга ёзувчи «Дил ва тил», «Халқ тили ва реалистик проза», «Тил ва эл», «Амир Темур сиймоси» каби пухта изланиш ва тадқиқотларга бой рисолалар ҳам яратган.\nАсарлари рус, украин, ҳинд, урду, турк, уйғур, қозоқ, қирғиз ва туркман тилларида нашр этилган.\nПиримқул Қодиров давлат арбоби сифатида Ўзбекистон Республикаси Адабиёт, санъат ва меъморлик соҳасидаги давлат мукофотлари қўмитаси раиси (1989-1994), Олий Кенгаш Маданият ва маданий мерос қўмитаси раиси (1991-1995), Олий Мажлис Фан, таълим, маданият ва спорт масалалари қўмитаси раиси ўринбосари (1997- 2000) вазифаларида ишлаган.\nЗабардаст адиб Ҳамза номидаги давлат мукофоти, «Буюк хизматлари учун», «Эл-юрт ҳурмати» орденлари ҳамда «Шуҳрат» медали билан тақдирланган.\nқатағон Пиримқул Қодиров ҳақ сўз\nЖамият 09/05, 10:36\nҲуқуқ 07/01, 09:23\n120 нафар қатағон қурбонлари оқланди\nҲуқуқ 06/01, 15:12\nҚатағонга учраган 120 нафардан ортиқ ватандошларимизнинг оқланиши кутилмоқда