Beshariq.uz - Tuman hokiming nutqlari\nTuman hokiming nutqlari\n2022-04-27 18:02:57 52\nБешариқ туманининг 2021 йилдаги ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш якунлари ва келгуси йилнинг истиқболли режаларига бағишланган Кенгаш йиғилишда туман ҳокими Р.К.Жўраевнинг\nАссалому алайкум ҳурматли депутатлар,\nЎтиб бораётган 2021 йил мамлакатимиз, халқимиз ҳаётида ўчмас из қолдирди. Республикамизда Ўзбекистон Республикаси Президенти сайлови юксак савияда бўлиб ўтди. Сайлов жарёнлари Янги Ўзбекистонни барпо этиш йўлида олиб борилаётган сиёсатимизнинг юксак эътирофи бўлди.\nМуҳтарам Президентимиз Ш.Мирзиёев лавозимга киришиш маросимида “Янги Ўзбекистон таррақиёт стратегияси асосида демократик ислохотлар йўлини қатъий давом эттиради” –деб ишонч билдирди. “Ҳаракатлар стратегиясидан –тараққиёт стратегиясига” деган шиорни ўртага ташлади ва Янги Ўзбекистон тараққиёт стратегиясини етти йўналиши доирасида амалга ошириладиган устивор вазифаларни белгилаб берди.\nМамлакатимизда кечаётган ислоҳотлар, улкан бунёдкорликлар, янгиланишларнинг туб мақсади инсон қадри ва халқ манфаатларига қаратилганлиги билан аҳамиятлидир. Шу мақсадда, халқимизни рози қилиш, одамлар учун фаровон ҳаёт тарзини қарор топтириш, фуқаролардан келиб тушаётган мурожаатларга эътибор билан муносабатда бўлиш, ҳудудларни ижтимиой-иқтисодий ривожлантириш, учраётган муаммоларни тезлик ва самарадорлик билан бартараф этиш бугунги хар бир раҳбарнинг кундалик вазифасига айланиши керак.\nҲаммамизга маълумки, туман ахолиси манфаатларини таъминлаш ва улар турмуш даражасини яхшиланиб бориши ижтимоий-иқтисодий кўрсаткичларимизни ўсиш суръатлари билан белгиланади.\n2021 йил – Ёшларни қўллаб-қувватлаш ва аҳоли саломатлигини мустаҳкамлаш йилида салмоқли натижаларга эришдик. Жорий йилда эришилган ижтимоий-иқтисодий натижаларни сарҳисоб қилиш ва келгуси йилларда амалга оширилиши режалаштирилаётган устувор вазифаларни белгилаб олишимиз керак.\nРухсатингиз билан якунланаётган 2021 йил сарҳисоби сифатида амалга оширилган асосий ижтимоий-иқтисодий кўрсаткичлар бўйича эришилган натижалар тўғрисида қисқача ахборот берсам.\nБугунги кунда туманимизда 233 мингдан зиёд аҳоли истиқомат қилмоқда. Шундан, 30 ёшгача бўлган ёшлар 41,5 минг нафарни, хотин-қизлар 116,0 минг нафарни ташкил этади. иқтисодий фаол аҳоли\n92 592 нафарни, иш билан банд бўлмаганлар 9 252 нафарни, ёки ишсизлик даражаси 10,0 фоизни ташкил этади.\nТуман саноат маҳсулотлари ишлаб чиқариш 2020 йил якуни билан\n622,6 млрд.сўмни ташкил этган бўлса, жорий йилда 773,3 млрд.сўмга етказилади. Ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 150,7 млрд.сўмга ортиқ ёки 124,2 фоизга бажарилади. Аҳоли жон бошига саноат маҳсулотлари ишлаб чиқариш 2020 йилда 2 млн. 719 минг сўмни ташкил этган. Бу йил\n3 млн. 306,1 минг сўмга етказилади.\nХалқ истеъмоли моллари ишлаб чиқариш ҳажми 270 млрд.сўмга етказилиб, ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 106,2 % ёки\n34,6 млрд.сўмга ортирриб бажарилади. Аҳоли жон бошига халқ истеъмол моллари ҳажми 1 млн. 68,8 минг сўмга етказилади.\nШунингдек, қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқариш 1 трлн.\n741,5 млрд.сўмга, ўтган йилнинг мос даврига нисбатан ёки 106,5 % га, аҳоли жон бошига 7 млн. 445,4 минг сўмга бажарилади. (2020 йилда\n6 млн. 175,6 минг сўм)\nХизматлар кўрсатиш 336,2 млрд.сўмга, ёки ўтган йилга нисбатан 118,2 %га, аҳоли жон бошига 1 млн. 437 минг сўмга етказилади.\nЧакана савдо айланмаси 298,5 млрд.сўмга, ёки ўтган йилга нисбатан 102,4 % га, аҳоли жон бошига 1 млн. 276,2 минг сўмга етказилади.\nҚурилиш ишлари 134,5 млрд.сўмга, ёки 117,6 % га, аҳоли жон бошига 575 минг сўмни ташкил қилиши кутилмоқда.\nЖорий йилда туман бюджети 135 млрд.сўмни, шундан маҳаллий бюджети даромадлари йиллик режаси 39,5 млрд.сўм қилиб белгиланган эди. Ўтган 11 ой давомида 39,3 млрд.сўм, ёки йиллик режанинг 99 фоизи миқдорида даромад туширилиши таъминланди. Йил якунига қадар давлат бюджетига 5,0 млрд.сўмдан зиёд қўшимча маблағлар тушириш имконияти мавжуд. Ўтган йилда маҳаллий бюджет даромадлари 36,6 млрд.сўм белгиланган бўлиб, ўтган йилга нисбатан 2,8 млрд.сўмга ортди. Тумандаги бюджет ҳаражатларини қоплаш учун 96 млрд.сўм маблағ юқори бюджетлардан трансфертлар шаклида олинди.\nТуман маҳаллий бюджети ҳаражатларини соҳалар кесимида таҳлил қиладиган бўлсак, ижтимоий соҳага 77,7 млрд.сўмни ёки 58,3 %ни ташкил қилди. Шундан, соғлиқни сақлашга қарийб 60,0 млрд.сўм ёки 44,9 %ни, мактабгача таълимга 10,8 млрд ёки 8 % ни, халқ таълимига 5,4 млрд.сўм, ижтимоий нафақалар, кам таъминланган оилаларга моддий ёрдам ва компенсация тўловлари харажатлари 19,6 млрд.сўм, маданиятга\n2,4 млрд.сўм ва жисмоний тарбия ва спорт учун 1,6 млрд.сўм маблағ йўналтирилди.\nТуманда 26 минг 653 нафар пенсия ва нафақа олувчилар бор. Уларни ижтимоий қўллаб-қувватлаш, пенсия, нафақалар, компенсация ҳамда бир марталик пул-тўловларни тўлаш учун 206,7 млрд.сўм маблағ ажратилди. Ўтган йилга нисбатан, жорий йилда 1319 нафар пенсионерларга\n18,2 млрд.сўм ортиқча маблағ тўланди.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 11 августдаги “Кам таъминланган оилаларга моддий ёрдам кўрсатиш ҳамда қамбағаллик билан курашиш кўламини янада кучайтириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-6277 сонли фармонига асосан бола тарбиялаётган оилаларни қўллаб-қувватлаш тизимининг самарадорлигини ошириш, ижтимоий ҳимоя ва кўмакка муҳтож оилалар моддий таъминотини кучайтириш, эҳтиёжманд оилаларни аниқлашда умумэътироф этилган халқаро стандартларни ва автоматлашган шаффоф электрон баҳолаш механизмлари жорий этилди. Туман бўйича 8496 нафар кам таъминланган оилаларга болалар нафақаси ва моддий ёрдам тўловларини ташкил қилиш учун 52,8 млрд.сўм маблағ ажратилган. Шундан, 18 ёшгача бўлган болалари бор кам таъминланган оилаларнинг 7954 нафарига 48,6 млрд.сўм нафақа, 542 нафарига\n4,2 млрд.сўм моддий ёрдамлар тўланиб келинмоқда.\n“Аҳоли бандлигини таъминлаш ва янги иш ўринларини ташкил этиш Давлат буюртмаси”га асосан туманда 1907 та янги иш ўринларини ташкил этиш дастури тасдиқланган. Йилнинг ўтган 11 ойида амалда 1825 та, ёки 95,7 фоизга бажарилди. Жорий йилнинг декабр ойи якуни билан 150 та янги иш ўринлари ташкил этилиб, йиллик режа 1975 тага ёки 103,5 фоизга бажарилишига эришамиз.\n5 октябрдаги “Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги ҳузуридаги Жамоат ишлари жамғармасининг маблағларини шакллантириш ва улардан фойдаланиш тартиби тўғрисида”ги 799-сонли қарори ижросини таъминлаш мақсадида, туманда ҳақ тўланадиган жамоат ишларига 842 нафар фуқаролар жалб килинди. Уларга иш ҳақи учун 808,2 млн,сўм маблағ молиялаштириб берилди.\nТуманда 887 нафар фуқаролар қайта касбга ўқишга жалб қилинди. Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағлари хисобидан\n207,1 млн.сўм стипендия учун ҳамда 121,5 млн.сўм ўқув харажатлари учун маблағлар берилди. Бундан ташқари, маҳаллий бюджетнинг ортириб бажарилган қисмидан, 301 нафар қайта касб-ҳунарга ўқиган хотин-қизларга 60,3 млн.сўм маблағ стипендия учун ажратиб берилди.\nБарчамизга маълумки, тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлаш ва бизнес муҳитини яхшилаш бўйича амалга оширилаётган туб ислоҳотлар самарадорлигини янада ошириш мақсадида туманда\n2020 йилда “Тадбиркорлар уйи” ва унинг қошида “Тадбиркорлар кенгаши” ташкил этилди. “Тадбиркорлар уйи”да туман хокими томонидан тадбиркорлик субъектлари билан 31 та учрашув ташкил этилди ва 170 та мурожаат келиб тушди. Мурожаатларнинг 88 таси ёки 52 %га ижобий хал этилган, 64 тасига тушунтириш берилган, 18 таси жараёндаги мурожаатлардир.\nТуманда кичик бизнес субъектларини ташкил этиш, уларни қўллаб-қувватлаш борасида амалга оширилган ишлар таҳлили соҳа ва тармоқларда бир қатор ижобий ишларни амалга оширилганлигини кўрсатмоқда. Бугунги кунда 4088 та хўжалик юритувчи субъектлари фаолият юритиб келмоқда. Шу жумладан, 1225 таси якка тартибдаги тадбиркорлар, 2863 таси юридик мақомдаги тадбиркорлик субъектларини ташкил қилади. Бу кўрсаткич 2020 йилда 3951 та бўлиб, 137 тага кўп.\nЎзбекистон Республикаси Президенти Ш.Мирзиёевнинг 2020 йил 5 - 6 июн кунлари Фарғона вилоятига ташрифи якуни буйича 15 июнь куни тасдиқланган 42-сонли мажлис баёнининг 63-бандида берилган топшириқларга асосан туманда кичик бизнес субъектлари сонини ўтган йилга нисбатан икки баробарга ошириш бўйича тизимли ишлар амалга оширилмоқда. Шу кунгача 377 та янги кичик бизнес субъектлари ташкил этилди, ёки режа 103,2 фоизга бажарилди ҳамда 1051 тадан янги иш ўринлари яратилди.\nТижорат банклари томонидан барча молиялаш манбалари ҳисобидан тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш мақсадида 5342 нафар фуқаро ва тадиркорлик субъектларига 292 млрд.сўм кредит маблағлари ажратилди. Жумладан, “Оилавий тадбиркорликни ривожлантириш” Давлат дастурлари доирасида 1931 нафар фуқаро ва тадбиркорлик субъектларига\n37 млрд.сўм имтиёзли кредит ажратиш ҳисобига 2100 нафардан ортиқ фуқаролар иш билан таъминланди. Шундан, “Темир дафтар”га киритилган эхтиёжманд оилаларда истиқомат қилувчи 107 нафар фуқароларга\n2,2 млрд.сўм имтиёзли кредит ажратилди.\n“Ҳар бир оила-тадбиркор” дастури доирасида 1705 нафар фуқаро ва тадбиркорлик субъектларига 33,5 млрд.сўм, Хотин-қизларни ва оилани қўллаб-қувватлаш жамоат фонди ҳисобидан 156 нафар аёлларга\n1,7 млрд.сўм, Ёшлар тадбиркорлигини қўллаб-қувватлаш дастури доирасида 26 нафар ёш тадбиркорларга 550,7 млн.сўм, Ҳунармандчилик ривожлантириш жамғармаси ҳисобидан 36 нафар ҳунарманд тадбиркорларнинг қўллаб-қувватлаш мақсадида\n1,1 млрд.сўмлик, Фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгаларини қўллаб-қувватлаш жамғармаси маблағлари ҳисобидан\n8 нафар фуқароларга 162,7 млн.сўм имтиёзли кредит маблағларига тўғри келади.\n2021 йилда 619,6 млрд.сўм бўлган 35 та лойиҳага шундан, 18,03 млрд сўм банк кредити, 93,1 млрд сўм маҳаллий инвестициялар, 505 минг АҚШ долларлик хорижий кредит линияси, 36,7 млн. АҚШ долларлик тўғридан-тўғри хорижий инвестиция ўзлаштирилиши кўзда тутилган. Бу лойиҳалар ишга туширилиши натижада 843 нафар иш ўринлари яратилиши режалаштирилган эди. Шу кунгача 22 та лойиҳа ишга туширилди.\n98,4 млрд.сўм инвестициялар ўзлаштирилди, 670 нафар иш ўринлари яратилди. Жумладан, саноат соҳасида 60,5 млрд.сўм бўлган 4 та лойиҳа амалга оширилиб, 357 та иш ўринлари яратилди.\nМисол учун: "Люкс янтекс" МЧЖ томонидан Булоқбоши МФЙ ҳудудида пахтачилик кластери (ип йигирув, тўқимачилик) ташкил этиш учун\n52,2 млрд.сўм маблағ ўз ҳисобидан сарфланди, 317 та янги иш ўринлари яратилди.\nХизмат кўрсатиш соҳасида 15,3 млрд.сўм бўлган 9 та лойиҳа амалга оширилиши натижасида 102 та иш ўринлари яратилди. Мисол учун, Янги ҳаёт МФЙ ҳудудида "Алпомиш имкон файз" хусусий корхонаси томонидан 1,5 млрд. сўм маблағ сарфланиб, маиший хизмат кўрсатиш ташкил этилди, 30 та янги иш ўринлари яратилди.\nҚишлоқ ҳўжалиги соҳасида қиймати 15,3 млрд.сўм бўлган 9 та лойиҳалар амалга оширилиш натижасида 163 та иш ўринлари яратилди.\nМисол учун: "Саховатли замин чорвадори" фермер хўжалиги томонидан 1260 млн.сўм маблағ сарфаниб, нассили чорвачиликни ривожлантириш натижасида 10 та янги иш ўринлари яратилди.\nШунингдек, йил якунига қадар 9,5 млрд.сўмлик 3 та лойиҳа амалга оширилади. "VALLEY FOOD" МЧЖ, "Янги Водий" оилавий корхонаси, "Зайнабхон Равшанбековна" корхонаси ишга тушиши натижасида 35 та янги иш ўрин яратилади.\nТуманимизга 45,0 млн.АҚШ долларига тенг хорижий инвестицияларни ўзлаштириш белгиланган бўлиб, бугунги кунда 37,0 млн.АҚШ доллари ўзлаштирилди. Йил якунига қадар 8 млн АҚШ доллар ўзлаштирилади. Жумладан, "Фарғона Ясин қурилиш моллари" қўшма корхонаси томонидан 36,7 млн. АҚШ. долларлик инвестиция ўзлаштирилиб, ҳозирда асосий цемент ишлаб чиқариш техналогиялар олиб келинмоқда.\n"VALLЕY FOOD" хорижий корхонаси томонидан “Мевани қайта ишлаб чиқариш” лойиҳаси учун 200 минг АҚШ доллар сарфланиб, қурилиш ишлари якулланди. Туркия давлатидан мевани қуритиш ва қадоқлаш линясини олиб келиш режалаштирилган.\nЖорий йилда экспорт қилиш 19,4 млн.АҚШ. доллари миқдорида 11 та корхона томонидан экспорт прогнози кўрсаткичлари белгиланган. Шу кунгача 10,7 млн. АҚШ доллари, шундан, саноатда 4,9 млн.АҚШ доллари, қишлоқ ҳўжалигида 5,8 млн. АҚШ доллари миқдорида маҳсулотлар экспорт қилинди.\nТуманимизда 47,0 гектар майдонда 4 та кичик саноат зоналари мавжуд. Шундан, 10,0 гектарда “Тараққиёт” ёшлар саноат ва тадбиркорлик зонаси, “Ворух дашт”, “Навкат”, “Бахмал -1”, “Бахмал -2” кичик саноат зоналари жойлашган. Кичик саноат зоналарининг 12,7 га майдонида қиймати 30,9 млрд.сўмга тенг бўлган 14 та лойиҳа ер ажратилган. Бугунги кунда 4 та лойиҳалар амалга оширилиши ҳисобига 15,0 млрд.сўм маблағ ўзлаштирилиб, 95 та янги иш ўринлари яратилди.\nБешариқ тумангаз бўлими балансида жами 735 км газ қувури ва\n547 дона газ тақсимлаш қурилмалари мавжуд бўлиб, бугунги кунда\n382,2 км газ қувури ва 303 дона газ тақсимлаш қурилмаларидан фойдалнилмоқда. Бугунги кунда 7,1 мингдан ортиқ хонадон табиий газ таъминланиб, жорий йил давомида 6400 дона аҳоли хонадонларига замонавий АСКУГ газ ҳисоблаш хисобдонлари ўрнатилди. Йил якунига қадар, 700 дона замонавий АСКУГ газ ҳисоблаш хисобдонлари ўрнатилади.\n2021 йилда аҳоли хонадонлари учун 5322,61 тонна суюлтирилган газ билан таъминлаш режалаштирилган бўлиб, 10 декабр кунига қадар туман аҳолиси учун 36214 дона ID-карта тизими асосида хонадонлар 4435,82 тонна суюлтирилган газ етказиб берилди. Шунингдек, 2021 йил давомида 367 дона маиишй газ балонлари эхтиёжманд хонадонларга тарқатиб берилди. Аҳоли хонадонларини узлуксиз суюлтирилган газ билан таъминлаш мақсадида 6 та транспорт кунига 1-2 мартадан минг донадан зиёд маиший газ баллонларни тўлдириб, аҳолига етказиб берилмоқда. Бугунги кунда “Ҳудудгаз Фарғона” ГТФдан туман аҳолисига 2 дона қўшимча махсус газ баллон ташувчи автотранспорт ёрдамга келади.\nТуман электр таъминоти корхонасида 1603 км 10/0.4 кВ хаво (кабел) узатиш тармоқлари, 452 та трансформатор пунктлари мавжуд. Бугунги кунда жами 42536 дона жисмоний ва 3143 дона юридик истъемолчиларга хизмат кўрсатиб келинмоқда.\n2021 йил давомида аҳолини сифатли, узлукиз электр таъминоти билан таъминлаш мақсадида 51,1км., электр тармоғи янги тортилиди, 465,9 км. электр узатиш тармоқлари мукаммал ва жорий таъмирланди,\n9 дона трансформатор пункти янги қурилди, 160 дона трансформатор пунктлари давлат дастури асосида мукаммал ва жорий таъмирланди.\nБундан ташқари туман бюджетининг ортирилган маблағлари хисобидан марказий касалхона биносига ТП 630 трансформатори ўрнатилди.\nИчимлик сув бўйича. “Фарғона сув таъминот” МЧЖ Бешариқ туман бўлими томонидан жорий йил давомида аҳолини ичимлик сув таъминотини яхшилаш мақсадида 9 та маҳалла фуқаролар йиғинида 24,8 км. ичимлик сув тармоғи тортилди, 3 дона сув минораси ўрнатилди. Мавжуд 247 та ичимлик сув тик қудуғидан 16 таси мукаммал ва 20 таси давлат дастури асосида жорий таъмирланди. Жумладан, “Обод қишлоқ” ва “Обод махалла” давлат дастурлари асосида Чинобод ва Ўтиззамбар МФЙ лар худудида 3 дона сув иншоати қуриш, 1 дона сув иншоатини реконструкция қилиш 14 км ичимлик сув тармоғи тортилди.\n“Инвестиция” дастури Қорақўйли МФЙ худудида 1 дона сув иншоати қурилиб 3 км ичимлик сув тармоғи тортилди.\nМаҳаллий бюджетнинг ортириб бажарилган қисмидан Бешкапа МФЙ 2.4 км, Шодликобод МФЙ га 1 км Собиртепа МФЙ га 0.2 км Д.Х.Олимжон МФЙ га 0.2 км тармоқ тортилди. “Фарғона сув таъминоти ” МЧЖ томонидан Чимбой МФЙга 2 км тармоқ тортилди. Абдураззоқ Ота МФЙ 2.7 км тармоқ Андархон МФЙ га 0,1 км тортилмоқда. Бундан ташқари, Наби МФЙ га ахоли билан хамкорликда хашар йўли билан 2 км тармоқ тортилди.\nБундан ташқари, туман бюджетининг ортирилган маблағлари хисобидан Собиртепа МФЙ худудида ичимлик суви қудиғи қазилиб, фойдаланишга топширилди.\nВорух дашт кичик саноат зонасида 1.5 км ичимлик сув тармоғи тортилди. Бахмал кичик саноат зонасида 1 дона сув қудуғи қазилмоқда сув минораси олиб келинган хозирда ўрнатиш ишлари бажарилмоқда.\nНавкат кичик саноат зонасида 1 дона сув қудуғи қазилган 1 дона сув минораси ўрнатилди. Бугунги кунда бактериоцид хонасида монтаж ишлари бажарилмоқда.\nЙўлларни таьмирлаш бўйича: Туман ҳудудида жами 1586 км. йўллар, шундан, халқаро аҳамиятдаги 23 км., давлат аҳамиятидаги 15 км., махаллий аҳамиятдаги 275 км., ички хўжалик йўллари 1273 км. мавжуд. Жорий йилда 78,9 км. йўлларда қурилиш таъмирлаш ишлари олиб борилди. Бунда, 40 та маҳалла фуқаролар йиғинида 32,3 км. ички йўлларни асфальтлаш, 48 тасида 46,6 км. шағаллаш ишлари давлат дастури асосида амалга оширилди.\nШунингдек, туман худудидаги 62 та МФЙ кўчаларини туман бюджетининг ортирилган маблағлари ҳисобидан 65 км ички йўллар ҳашар усулида тўлиқ шағаллаштириш ишлари амалга оширилди.\nКўп қаватли уй-жойлар бўйича: Ворух дашт МФЙ да Адиробод массивида 5 қаватли 30 хонадонли 2 дона кўп қаватли уйлар “Қишлоқ қурилиш инвест” томонидан қурилиш ишлари якунланмоқда.\nХусусий тадбиркорлар томонидан жами 9 дона 5 қаватли уй-жойлар қурилиш ишлари бошланган бўлиб, жорий йил якуни бўйича 3 дона кўп қаватли уй-жойлар “Бешариқ АНИС” МЧЖ томонидан фойдаланишга топшириш ишлари амалга оширилмоқда.\nИнвеститция дастури бўйича: Тумандаги 39-Умумий ўрта таьлим мактаби, 6-Умумий ўрта таьлим мактаби хамда 25- Умумий ўрта таьлим мактабларида мукаммал таьмирлаш ишлари учун жами 7 млрд 982 млн сўм миқдорида маблағ сарфланиб фойдаланишга топширилди.\n“Обод марказ” дастури асосида Янги Хаёт МФЙ Бешариқ кўчасидан 1.5 км ва Бой МФЙ Чўлпон кўчасидан 0.5 км қисмида таьмирлаш ишлари амалга оширилмоқда. Ушбу ишларни бажариш учун 7 млрд 092 млн сўм миқдорида маблағлар сарфланмоқда.\nФайзиобод МФЙ худудида “Давлат хизматлари агентлиги биноси қурилиши учун 3 млрд 321 млн сўм миқдорида маблағлар ажратилган.\nБундан ташқари вилоят бюджетининг ортирилган маблағлари хисобидан 1,37,39,40 ва 26 ДМТТ ларида 50 ўринга мўлжалланган енгил констукцияли бинолар қурилиб фойдаланишга топширилди.\n“Обод қишлоқ” ва “Обод маҳалла” дастурлари асосида Ўттизомбор МФЙда 2 дона 100-160 кВа трансформатор ўрнатиш ишлари бажарилган. 10 кВ электр хаво тармоғи узунлиги 730 метр бажарилди.\n0,4 кВ электр ҳаво тармоғи узунлиги 5200 метр СИП электр кабели тортилди ва 191 дона таянч усутунлари ўрнатилди. Чинобод МФЙда\n1 дона 160 кВа трансформатор ўрнатиш ишлари режалаштирилган, хозирда қурилиш ишлари якунланди. 10 кВ электр хаво тармоғи 200 метрга бажарилди. 0,4 кВ электр ҳаво 2650 метр СИП электр кабели тортилди ва 124 дона таянч усутунлари ўрнатилди.\nАҳолини маиший газ баллонлар билан таъминлаш мақсадида 41 дона маиший газ балон етказиб берилилди. Шунингдек, “Ўттизомбор” махалла фуқоролар йиғинида 600 туб мевали ва манзарали дарахтлар экилиб 3,815 туб мавжуд дарахтларга шакл берилди. Худудидаги мавжуд 71 та хонадонларда таъмирлаш ишлари олиб борилди. “Чинобод” махалла фуқоролар йиғинида 545 туб мевали ва манзарали дарахтлар экилиб, 3,374 туб мавжуд дарахтларга шакл берилди, ҳудуддаги 69 та хонадонлар таъмирланди.\nБундан ташқари, ичимлик суви таъминотини яхшилаш мақсадида Ўттизомбор МФЙда 7,0 км ичимлик сув тармоғи тортилиб, 1 дона тик қудуқ қазиш ва 1 дона қудуқни таъмирлаш ишлари олиб борилди. Чинобод МФЙда 7,0 км ичимлик сув тармоғи, 1 дона сув иншооти қуриш ва таъмирлаш ишлари олиб борилди.\nИжтимоий соҳа инфратузилмасини яхшилаш бўйича Ўттизомбор МФЙдаги 57-МТТ жорий ва 39-мактабни мукаммал таъмирлаш ишлари якунига етказилди. Чинобод МФЙда 18-умумий мактабида 520 ўринли бино таъмирдан чиқарилди ҳамда 180 ўринли янги ўқув биноси қуриш ишлари якунланмоқда. Андархон хизмат уйи мукаммал таъмирланди.\nЎттизомбар МФЙ худудида 4.6 км асфалтлаш ҳамда 2.0 км шағаллаш, Чинобод МФЙ худудида 3 км асфалтлаш ҳамда 1.3 км шағаллаш, ишлари олиб борилган. Пиёдалар йўлагини қуришда: Ўттизомбор 500 метр, Чинобод 800 метр бажарилиб йўлак қуйиш ишлари амалга оширилган. Кўча чироқларини ўрнатиш ишлари бўйича Чинобод МФЙ 20 дона Ўттизомбор МФЙ 20 дона ўрнатилди. Ўттизомбор МФЙ ҳудудининг Мурувват кўчасига 4.2 км, Қипчоқ қишлоғи Ором кўчасига 3.9 км тортилди. Шунингдек, Ўттизомбор МФЙдаги 39-мактаб, ҳудуддаги МТТ ва маҳалла фуқаролар йиғини интернет тармоғига уланди. Чинобод МФЙ ҳудудининг Андархон қишлоғига 10.9 км оптик толали кабел тортилди ҳамда\n18-мактаб ва 18-МТТ интернет тармоғига уланди.Бундан ташқари, туман бюджетининг ортириб бажарилган маблағлари хисобидан 600 метр ёпиқ, ётиқ зах қочириш тармоғи янгитдан қурилди.\nТуманда “Темир дафтар”га 3392 та оилалар киритилган бўлиб, ушбу оилаларда 13 минг 511 нафар оила аъзолари рўйхатга олинган. Шундан, 3309 нафарини меҳнатга лаёқатли ишсиз фуқароларни ташкил қилган.\n“Саҳоват ва кўмак” умумхалқ ҳаракати доирасида “Темир дафтарга” киритилган 2988 та эхтиёжманд оилаларга 5858 та турли кўринишдаги қиймати 3,6 млрд.сўмлик ёрдамлар кўрсатилди. Шундан, 2728 тасига қиймати 499 млн.сўм асосий турдаги озиқ - овқат маҳсулотлари, 12 тасига\n7,9 млн.сўмлик нақд пул, 44 тасига 136,7 млн.сўм чорва ҳайвонлари берилди.\n185 тасига 3 млрд. 12 млн.сўмлик ёрдамлар кўрсатилди.\nШунингдек, “Темир дафтар”га киритилган оилаларнинг Мустақиллигимизни 30 йиллиги муносабати билан мактабгача таълим ёшидаги 96 нафар болаларига суннат тўйлари ўтказиб берилди.\n2970 та оилаларда рўйҳатда турувчи 11 345 нафар фуқаролардан меҳнатга лаёқатли 3220 нафарининг бандлиги тўлиқ таъминланди. Бандлиги таъминланган 2970 та оилалардан яшаш турмуш даражаси яхши томонга ўзгарган, доимий даромад манбаига эга бўлган 2883 та оилалар Халқ депутатлари туман Кенгашининг тегишли қарорларига ҳамда шахсий мурожаатлари асосан “Темир дафтар” дан чиқарилди.\nНатижада, бугунги кунда 509 та оилалар “Темир дафтар”да мавжуд. Ундаги фуқаролар сони 1659 нафарни ташкил этади. Шундан,\n131 нафари меҳнатга лаёқатли бўлиб, 42 нафари иш билан таъминланган. Қолган 89 нафарини ҳам жорий йилнинг якунигача ишга жойлаштириш бўйича аниқ ҳисоб-китобларни қилиб олганмиз.\n“Аёллар дафтари” -ижтимоий ҳимоя, уй-жой таъмири, тиббий ҳимоя, ҳуқуқий ёрдам, психологик маслаҳатга муҳтож, боқувчисини йўқотган, нотурар жойда истиқомат қилаётган, қарамоғида ногирон фарзандлари бор ёлғиз аёллар рўйхатини шакллантриб, уларга моддий, маънавий ва амалий ёрдам беришнинг янгича тизими ҳисобланади.\n“Аёллар дафтари” доирасида, ўтказилган хатлов ва ўрганишлар натижасида икки босқичда 6194 нафар ишсиз, эҳтиёжманд ва моддий кўмакка мухтож аёллар руйхатга киритилди.\nАмалга оширилган чора-тадбирлар натижасида 2021 йил 1 декабрь ҳолатига 6194 нафар (100,0 фоиз) аёллар дафтардан чиқарилиши таъминланди.\n“Аёллар дафтари”дан чиқарилганларни соҳалар кесимида таҳлил қиладиган бўлсак, бандлигини таъминлаш орқали 1839 нафари, ер ажратиш орқали 65 нафари, бир марталик моддий ёрдам, психологик ёрдам, кредит ажратиш орқали 201 нафар, субсидия асосида меҳнат қуроллари ажратиш орқали 72 нафар, қарамоғида бир ва ундан ортиқ ногиронлиги бўлган болалари мавжуд 37 нафар ёлғиз аёлларга жами 497,84 млн. сўм миқдорида бир марталик моддий ёрдам, 214 нафарига ижтимоий нафақалар тайинланди, “Саховат ва кўмак” жамғармаси томонидан 12 нафар аёлларнинг уй-жойлари таъмирлаб берилди,\n5 нафари яшаш учун қулай шароити бўлган хонадонларга кўчирилиб\n10 млн. 650 минг сўм ижара пуллари тўлаб берилди, 1 нафарига уй-жой қуриш учун ер майдони ажратиб берилди, 1701 нафар тиббий ёрдамга муҳтож хотин-қизлар тиббий кўрикдан ўтказилиб, саломатлиги яхшиланди ҳамда 2053 нафарининг бошқа масалалари ҳал этилиб амалий ёрдам кўрсатилди.\nЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 2 апрелдаги “Оғир ижтимоий вазиятга тушиб қолган хотин-қизларга, ногиронлиги бўлган, кам таъминланган, фарзандларини тўлиқсиз оилада тарбиялаётган ва уй-жой шароитини яхшилашга муҳтож оналарга арзон уй-жойлар бериш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида”ги 285-сонли қарори ижросини таъминлаш мақсадида жорий йилда уй-жойга мухтож 11 нафар хотин қизларга 152,0 млн.сўм Адиробод массивида қурилган кўп қаватли имтиёзли уй-жойлар учун 152,0 млн.сўм бошланғич бадаллари давлат бюджетидан тўлаб берилди.\nБундан ташқари, Қўрғонча МФЙда яшовчи Исмоилова Ёрқинойга, Янги қашқар МФЙда яшовчи фуқаро Арслонова Шохидага, Тошариқ МФЙ да яшовчи фуқаро Эгамбердиева Жумагулга Адиробод массивида қурилган кўп қаватли имтиёзли уй-жойлар учун 28,7 млн.сўм маблағ маҳаллий бюджетнинг ортириб бажарилган қисмидан бошланғич бадаллари тўлаб берилди.\nШунингдек, оғир шароитда яшаётган Узун МФЙда яшовчи фуқаро Тожиева Холинсага, Навбаҳор МФЙда яшовчи фуқаро Комилова Раънога, Қўрғонча МФЙда яшовчи Рўзматова Маъмурага, Бахмал МФЙда яшовчи фуқаро Зунунова Мухаррамга, Ўттизомбор МФЙда яшовчи Қўзиева Лохилага уй-жойларини таъмирлаш учун 94,0 млн.сўм маблағ маҳаллий бюджетнинг ортириб бажарилган қисмидан ажратиб берилди.\nЖорий йилда Ёшларга оид давлат сиёсатини амалга ошириш бўйича янги тизим жорий этилди. Жумладан, Муҳтарам Президентимизнинг ташаббуслари билан жамиятнинг асосий таянчи бўлган ёшлар билан иш олиб борадиган Ёшлар ишлари агентлиги ташкил этилди ҳамда ишсиз ёшлар билан алоҳида шуғулланиш учун “Ёшлар дафтари” платформаси ташкил этилди.\nЁшлар бандлигини таъминлаш ва уларнинг бўш вақтини мазмунли ташкил этиш юзасидан 2021-йилга мўлжалланган Дастур ишлаб чиқилди. Ушбу дастурда амалга ошириладиган вазифалар ҳар чорак бўйича алоҳида режалар асосида олиб борилди.\n“Ёшлар дафтари”ни шакллантириш бўйича туманда ўтказилган хатловда 18-30 ёшгача бўлган 41 509 нафар ёшлардан жами 7 041 нафар ишлаш истагини билдирган ишсиз ёшлар эканлиги аниқланган.\n“Ёшлар дафтари” платформасига жорий йилда анкета асосида киритилган ёшлар жами 6 549 нафарни ташкил этди. Бугунги кунга қадар бандлигини таъминлаш ҳамда ижтимоий қўллаб-қувватлаш орқали дафтардан чиқарилган ёшлар 6 407 нафар (кўрсаткич 97,8 %, рейтинг натижа 96,3 %)ни ташкил этмоқда.\nØ Доимий ва жамоат ишларига жойлаштириш орқали 2 539 нафар ёшларни бандлиги таъминланди. Шундан, 2 291 нафар ёшлар бўш иш ўринларига, 168 нафар ёшлар янги лойихалар ташкил этиш ва корхоналар фаолиятини тиклаш хисобига;\nØ Вақтинчалик жамоат ишларига жалб қилиш орқали 80 нафар;\nØ Тадбиркорлик фаолияти учун 306 нафар ёшларга имтиёзли кредит ажратилди;\nØ Қишлоқ хўжалиги соҳасида деҳқончилик қилиш истагида бўлган\n918 нафар ёшларга баҳорги экин майдонларидан 168,3 гектар,\n1 127 нафар ёшларга ғалладан бўшаган ер майдонларидан 248,9 гектар ерлар даромад топишларига кўмаклашиш мақсадида ажратиб берилиб жами 2 045 нафар ёшларнинг бандлиги таъминланди;\nØ 619 нафар ёшлар касб-хунар ва тадбиркорликка ўқитилиб сертификатлар берилди. Шундан: 335 нафари касб-хунарга, 284 нафари тадбиркорликка ўқитилди;\nØ 326 нафар ёшлар “Ҳар бир тадбиркор – Ёшларга мадаткор”, "Ёшлар: 1+1" дастури доирасида тадбиркор ва ҳунармандларга бириктирилди. Шундан: 264 нафари тадбиркорларга, 62 нафари ҳунармандларга бириктирилди.\nØ 71 нафар ёшлар ташқи меҳнат мигратсияси орқали бандлиги таъминланган;\nØ 130 нафар ёшларга ўзини ўзи банд қилишга зарур бўлган асбоб-ускуналар олиб берилиб, бандлиги таъминланди.\nВазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 11 мартдаги 132-сонли қарорига асосан ёшларни қўллаб-қувватлаш бўйича “Ёшлар дафтари” жамғармаси ташкил этилди ҳамда ушбу жамғармага бугунги кунга 1,1 млрд. сўм маблағ туширилган бўлиб, шу кунга қадар жамғарма маблағлари ҳисобидан\n831,5 млн.сўм маблағлар сарфланиб, 389 нафар ёшлар қўллаб-қувватланди.\n- 130 нафар ёшларга 371 млн сўм миқдоридаги ўзини ўзи банд қилишга зарур бўлган асбоб-ускуналар олиб берилиб, бандлиги таъминланди.\n- 75 нафар ёшларни тадбиркорлик, касб ҳунарга ва ҳайдовчиликка ўқитиш бўйича 117,4 млн сўм тўлаб берилди;\n- Оилавий шароити оғир, оиласи “Темир дафтар”да бўлган 45 нафар ёшларни тўлов-контрактига жами 169 млн 800 минг тўлаб берилди;\n- 1 нафар ёшга 2 млн 600 минг сўм сафарбарлик чақируви резерви шартнома тўлови тўлаб берилди;\n- 119 нафар ёшларга 31 млн 400 минг сўм миқдоридаги Бир марталик моддий ёрдам берилди;\n- 2 нафар ёшга даволаниш харажатлари учун 13 млн сўм тўлаб берилди;\n- 1 та ёш оилага 2 млн 10 минг сўм турар-жой ижара тўлови тўлаб берилди;\n- Ёшларни истеъдодини қўллаб-қувватлаш бўйича 2 нафар ёшга\n28 млн сўм ҳамда беш муҳим ташаббуснинг тадбирларини молиялаштириш бўйича 12 та тадбирга 97 млн 200 минг сўм маблағлар сарфланган.\nЁшларни бўш вақтини мазмунли ташкил этиш бўйича 62 та маҳаллаларда Стреет wоркоут майдончалари, 1 та Стреетболл майдончаси, 3 та кутубхоналар, 25 та “Зиё” дўконлари ҳамда 4 та ёшларга оид бошқа объектлар ташкил этилди.\n5 та муҳим ташаббус яъни, мусиқа, санъат, спорт, китобхонлик ва компютер саводхонлигини ошириш мақсадида жами 1 182 та инвентар (жихоз ва компютер)лар ажратилди. Шундан, 184 та Маданият ва санъат инвентар ва жихозлари, 898 та спорт инвентар ва жихозлари, 100 та компютер жамланмалари, 18 млн сўмлик 8725 дона бадиий китоблар тарқатилди. Йил давомида жами 280 та тўгаракларга 6 717 нафар ёшлар жалб этилди.\nСоғлиқни сақлаш тизимида қуйидаги ишлар амалга оширилди. Жумладан: Ўзбекистон Республикаси Президентининг соғлиқни сақлаш тизимига оид қабул қилинган Фармон ва қарорларида белгиланган топшириқлар ижросини таъминлаш бўйича тумандаги Тиббиёт соҳасида ҳам қатор ишлар амалга оширилди. Жумладан:\nТуманда жами 81 нафар шифокор ва 570 нафар ўрта тиббиёт ходимларидан иборат 114 та “тиббиёт бригадалари” ташкил этилди ҳамда уларга маҳаллий бюджет ҳисобидан 210 млн сўм ажратилиб, 114 та планшет, 307 та танометр, 307 та фонендоскоп, 123 та тарози, 225 та пульсоксиметр, 307 та ўлчов ленталари, 114 та глюкометр харид қилинди.\n“Тиббиёт бригадалари” томонидан жорий йилда туман аҳолисининг\n219 518 нафари ёки 95,2 фоизи хатловдан ўтказилди.\n665 та хонадонлар аҳолиси яшаш жойида бўлмаганлиги сабабли ўтказилган хатловда қатнашолмади.\nЎрганишлар натижасида 146 566 нафар катта ёшдаги аҳоли орасида 15 170 (9,5 фоизи) нафарида ортиқча вазн, 1 061 (0,7 фоизи) нафарида семизлик, 22 285 нафар (15,2 фоизи) аҳоли мева ва сабзавотларни,\n25 306 нафар (17,3фоиз) аҳоли сут маҳсулотларини кам истеъмол қилиши, 40 235 нафар (27,5 фоиз) аҳоли ширинликларни, 41 630 нафар\n(28,4 фоиз) аҳоли ёғли овқатларни, 32 948 нафар (22,5 фоиз) аҳоли тузли озиқ-овқат маҳсулотларни кўп истеъмол қилиши, 20 857 нафар\n(14,2 фоизи) тамаки чекувчилар, 23 613 нафар (16,1 фоиз) алкоголь маҳсулотларини истеъмол қилувчилар эканлиги, 8 177 нафар (5,6 фоиз) аҳоли жисмонан нофаол ҳаёт кечириши аниқланди.\nШунингдек, текширувлар натижасида 72 952 нафар болалар орасида 1 420 (1,9 фоизи) нафарида ортиқча вазн, 422 (0,6 фоизи) нафарида семизлик, 14 159 нафар ( 14,9 фоизи) болалар мева ва сабзавотларни,\n10 469 нафар (14,4 фоиз) болалар сут маҳсулотларини кам истеъмол қилиши, 39 498 нафар (54,1 фоиз) болалар ширинликларни, 10 382 нафар (14,2 фоиз) болалар ёғли овқатларни, 10 002 нафар (13,7 фоиз) болалар тузли озиқ-овқат маҳсулотларни кўп истеъмол қилиши, 14 нафар\n(0,1 фоизи) тамаки чекувчилар, 4 187 нафар (14,0 фоиз) болалар жисмонан нофаол ҳаёт кечириши аниқланди.\nЖами хатловдан ўтказилган 219 518 нафар аҳоли орасида\n64 347 нафар аҳолида турли хил сурункали касалликлар аниқланди, улардан Нафас аъзолари касалликлар 4 621 та (2,1 фоиз), Қон ва қон яратиш тизими касалликлари 27 228 та (12,4 фоиз), Юрак қон томир касалликлари 5 157 та (2,3 фоиз), шундан: артериал гипертония касалликлари 14 413 нафар, Эндокрин касалликлари 6 573 та (3,0 фоиз), шундан: қандли диабет касаллиги 1 458 нафар, Асаб тизими касалликлари 1 416 та (0,6 фоиз), Овқат ҳазм қилиш аъзолари касалликлари 2 975 та\n(1,4 фоиз), Сийдик-таносил касалликлари 2 820 та (1,3 фоиз), Суяк–мушак тизими касалликлари 1 926 та (0,9 фоиз), Хавфли ўсма касалликлари\n560 та (0,3 фоиз) ва 8 531та (3,9 фоиз) бошқа касалликлар ташкил этди.\nНатижада аҳоли 4 та гуруҳларга қуйидагича таснифланди:\n1-таянч гуруҳи (соғлом аҳоли) – 77 428 нафар (35,2 фоиз)\n2-паст хавф гуруҳи – 77 743 нафар (35,4 фоиз)\n3-ўрта хавф гуруҳи- 60 937 нафар (27,8 фоиз)\n4-юқори хавф гуруҳи- 3 254 нафар (1,5 фоиз)\nЙил давомида хатловдан утказилган аҳолини чукурлаштирилган тиббий курикдан ўтказилиб соғломлаштириш ишлари олиб борилди. Бунинг натижасида 2-гурухдан 1-гурухга 10 минг 427(4.7%) нафар аҳоли ўтказилди. 3-гурухдан 2-гурухга 7 минг 433 (3.3%) нафар аҳоли ўтказилди.\nОнкология ва онкогематология касаллигидан азият чекаётган фуқароларга юқори малакали тиббий ёрдам кўрсатиш онкология ва онкогематология касаллиги билан оғриган беморларни зарур дори воситалари билан таъминлашни янада яхшилаш мақсадида Қон қуйиш бўлимига бюджет маблағларидан 110 млн сўмга Центрифуга аппарати ва 500 млн сўмга Эндоурологик хирургик жамламма сотиб олинди ҳамда ҳозирда туман аҳолси учун хизмат кўрсатиб келмоқда.\nТуман ижтимоий ҳимояга муҳтож якка ёлғизларни яшаш шароитларини ўрганилиб уларни парвариши учун туман тиббий-ижтимоий хизматлар бўлими томонидан 25 нафар якка ёлгизларга доимий равишда бириктирилган ходимлар томонидан ижтимоий ёрдам озик овкат дори дармонлар билан таъминланиб келинмокда.\nТумандаги 21 549 нафар 0-5 ёшгача бўлган болаларнинг\n20 621 нафари тиббий кўрикдан ўтказилиб, уларнинг 5 767 нафарида турли касалликлар аниқланган бўлиб, касал деб топилган болаларнинг\n5 440 нафари соғломлаштирилди.\nТуманда 2021 йил 11 ой ҳолатига “Д” назоратида турган 255 нафар ногирон болаларнинг 113 нафари соғломлаштирилди.\nТуманда 4857 нафар хисобга олинган хомиладор аёлларнинг\n4148 нафари (97.2%) эрта муддатда ҳисобга олинган бўлиб, уларнинг барчаси тор доирадаги мутахассисларнинг тиббий кўрувидан ўтказилган.\nТуман бўйича 38 нафар ногиронлиги бўлган аёлларги\n8 турдаги дори-дармон воситалари билан таъминланди. 6 нафар ҳотин қизларга вилоят даволаш профилактика муассасаларига бепул ордер билан даволаниш учун йўлланмалар берилди.\n2021 йилда туман маҳаллий бюджет маблағлари ҳисобидан Андархон Оилавий шифокорлик пункти 250 млн сўм маблағ хисобига мукаммал таъмирдан чиқарилди. Бундан ташқари, 12 та тез тиббий ёрдам шохобчалари 100 млн сўм маблағ ҳисобига жорий таъмирдан чиқарилди.\nМарказий шифохона бинолари жорий таъмирланиб, 12 дона кондиционер олиб берилди.\nТуманда 2021-йил давомида 6 та Хусусий клиникалар ишга туширилиб, жами 21 та ташкил эмоқда. Улардаги ўрин жойлар сони\n575 тага етказилди.\nМактабгача таълим соҳаси бўйича: Туманда жами 19 112 нафар\n3-7 ёшли болалардан 15 343 нафари 66 та давлат, 4 та Давлат хусусий шерикчилик ва 221 та Оилавий нодавлат мактабгача таълим ташкилотларига қамраб олиниб, қамров 80,3% ни ташкил этди. ( 2020 йилга нисбатан мактабгача таълим ташкилотлар сони 72 тага қамров кўрсаткичи 18.0 % га ошган)\nЖорий йилда 4 598 нафар 6 ёшли болалардан 4 336 нафари 66 та давлат, 4 та Давлат хусусий шерикчилик ва 221 та Оилавий нодавлат мактабгача таълим ташкилотларига қамраб олиниб, қамров 94,3 % ни ташкил этди.\n2021 йилда маҳалий бюджет маблағлари ҳисобидан 66 та давлат мактабгача таълим ташкилотлари 564 млн. сўмлик мебел жиҳозлари ва\n320 млн.сўмлик юмшоқ жиҳоздар билан таъминланди. 22 та давлат мактабгача таълим ташкилотларида 1,8 млрд.сўмлик жорий таъмирлаш ишлари амалга оширилди. "Обод қишлоқ" дастурига киритилган Ўттизомбор МФЙ, Ўттизомбор қишлоғидаги 57-сонли мактабгача таълим ташкилотига вилоят маҳаллий бюджет маблағлари ҳисобидан 694 млн сўм маблағ ажратилиб, мукаммал таъмирланди.\nҚамров юқори бўлмаган ҳудудларда болаларни мактабгача ташкилотларига қамраб олишни ташкил этиш мақсадида 1, 19, 26, 39 ва 40 - давлат мактабгача таълим ташкилотларининг мавжуд бўш ер майдонларида 450 ўринли\n2,4 млрд. сўм вилоят маҳаллий бюджет маблағлари ҳисобидан енгил типдаги контейнер боғчаларни қуриш ҳисобига, 1, 19, 26, 39 ва 40-ДМТТларга 350 нафар бола қамраб олинди.\nМактабгача таълим тизимида хусусий сектор улушини 25 фоизгача етказиш бўйича 2021 йил давомида янгидан 78 та оилавай нодавлат мактабагча таълим ташкилоти ташкил этилди ҳамда Оилавий нодавлат МТТлар сони 221 та етди. Қамралган болалар сони 5 405 нафарга етиб, қамровдаги улуши 28,3%ни ташкил этди.\nХалқ таълими соҳасида: Жорий йилда 56-умумий ўрта таълим мактаблари ҳамда 4 та Ихтисослаштирилган давлат умумтаълим мактабларини 2 926 нафар битирувчилар тамомлаб, уларнинг 888 нафари 30,3 %и Олий таълим муассасаларига қабул қилинди. (Олий таълимга кириш кўрсаткичи 2020 йилга нисбатан 10,2 % га ошган).\n2021 йил умумтаълим мактаблари битирувчилари умумий ўртача тўплаган балли 80,34 баллга тўғри келиб, 2 та мактаблар яшил тоифадаги, 36 та мактаблари сариқ тоифадаги, 19 та мактаблар оч қизил тоифадаги мактаблар қаторига киритилди. (47 – мактаб тўқ қизил тоифадаги мактаблар қаторидан чиқарилди).\n2021 йида Инвестиция дастури асосида 6, 25, 39-умумтаълим мактабларига 8 млрд 467 млн сўм маблағ ажратилиб, қурилиш таъмирлаш ишлари олиб борилди. Жумладан, 6-умумтаълим мактабининг мавжуд 360 ўринли ўқув биносини мукаммал таъмирланди ва қўшимча 240 ўринли ўқув биноси, 25-умумтаълим мактабига\n12х24 ўлчамдаги спотр зал биноси қуриб фойдаланишга топширилди,\n39-умумтаълим мактабининг мавжуд 410 ўринли ўқув биноси мукаммал таъмирланди.\n“Обод қишлоқ” дастури доирасида 18-умумтаълим мактабига 3 млрд 360 млн сўм маблағ ажратилиб, асосий ўқув биноси мукаммал таъмирланди ҳамда қўшимча 180 ўринли ўқув биноси қуриш ишлари амалга оширилмоқда.\nТаьлим муассасаларини 2021-2022 ўқув йилларига тайёрлаш бўйича Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 3 июндаги 284-Ф сонли фармойиши бўйича тумандаги 42 та таьлим муассасаларини таьмирлашга 6 млрд 125 млн сўм маблағ ажратилиб, қурилиш-таъмирлаш ишлари амалга оширилди. Жумладан:\n19 та мактабларда янги хожатхона қурилди. 25 та мактабларнинг хожатхоналари мукаммал таъмирланди.\nБарча мактабларда қўл ювиш жойлари ташкил этилди.\nТумандаги 54-ИДУМга 322 млн маблағ сарфланиб замонавий мактаб кўринишига келтирилди.\nБундан ташқари, маҳаллий бюджет маблағлари ҳисобидан 314 млн сўм маблағ ажратилиб, 8, 22, 38, 46-умумий ўрта таьлим мактабларида замонавий типдаги хожатхоналар қурилди. Шуниндек, 38-мактабга қўшимча бино қурилиди, фасад қисми таъмирланди, ҳовли қисми тўлиқ асфалт қопламаси билан қопланди. Ушбу қурилиш таъмирлаш ишларига туман маҳаллий бюджет маблағлари ҳисобидан 650 млн.сўм ажратиб берилди.\n2021-2022 йил куз-қиш мавсумига тайёргарлик даврида махаллий бюджеддан 194 млн маблағ ажратилиб, 3-ИДУМ, 6, 10, 11, 14, 16, 17, 29,\n43- мактабларда жами 26 та қозонлар алмаштирилди.\n2021-2022 йил куз-қиш мавсуми режалаштирилган 2551.8 тонна кўмир (БР) ёқилғиси умумтаълим мактабларига етказиб берилди.\nУмумтаълим мактабларига 171 млн сўмлик бирламчи спорт жиҳозлари етказиб берилди.\n33-ахборот технологияларига ихтисослаштирилган давлат умумтаълим мактабига 59 миллион сўмлик 14 та компютер жамланмаси олиб берилди. Шунингдек, 57 та умумтаълим мактаблари юқори тезликдаги Интернет тармоғига уланди.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 7 майдаги\nПҚ-4708-сонли “Математика соҳасидаги таълим сифатини ошириш ва илмий-тадқиқотларни ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорига асосан 3-ИДУМга 3-сонли физика ва математика фанларига ихтисослаштирилган давлат умумтаълим мактаби мақоми ҳамда\n54-умумий ўрта таълим мактабига Хорижий тилларга ихтисослаштирилган давлат умумтаълим мактаби мақоми берилди.\nТумандаги 10, 15, 33-мактаб филиаллари негизида 53, 57, 58- умумий ўрта таълим мактаблари мустақил мактаб сифатида фаолиятини бошлади.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг аҳоли ва ёшларни ўртасида соғлом турмуш тарзини тадбиқ этиш ҳамда оммавий спортга кенг жалб қилиш борасида бир нечта Фармон ва қарорлари имзоланди.\nУшбу Фармон ва қарорларни ижросини таъминлаш ва аҳоли ва айниқса ёшлар ўртасида оммавий спортни ривожлантириш ҳамда туман аҳолисида соғлом турмуш тарзини шакллантириш борасида ҳам тизимли ишлар амалга оширилиб келинмоқда. Жумладан: 2021 йилда спортнинг футбол, мини футбол, валлейбол, қўл жанги, кураш, сузиш, бокс ва шахмат-шашка турлари бўйича “Ҳоким кубоги”, сектор раҳбарлари кубок мусобақалар ўтказилиди. Туман марказий ўйингоҳида туман ҳокимлиги ташаббуси билан халқаро “Профессионал бокс кечаси” ўтказилди.\nҲафтанинг ҳар чоршанба куни оммавий тарзда “Соғлом ҳаёт сари 5000 қадам” юриш марафони ўтказиб келинмоқда.\nТумандаги 62 та маҳаллаларда «Street workout» майдончалари ташкил этилди.\nҲозирги кунда аҳолининг 52 860 нафари(хотин-қизлар 19 521 нафар) 23 % қисми спорт билан шуғулланишлари учун қамраб олинди.\nТаълим муассасалари ва БЎСМда жами 1 355 та спорт тўгараклар фаолият юритиб, ушбу тўгаракларга жами 18386 нафар ўқувчи ёшлар қамраб олинди.\nСпорт мактабида 2021 йил давомида 35 нафар спортчи ўқувчилар Ўзбекистон биринчилиги мусобақаларида фахирли ўринларни эгаллади. Жумладан: 1 ўринни олганлар 8 та, 2 ўринни эгаллаганлар 13 та, 3 ўринни эгаллаган 14 тани ташкил этди.\n2021 йилда Токио Паралимпидасида тумандан Байдарка каное (эшкак эшиш) спорт тури бўйича Азиз Абдулхабибов 8 ўринни эгаллади.\nЖорий йилда Болалар-ўсмирлар спорт мактаби маҳаллий бюджет маблағлари ҳисобидан жорий таъмирланди. Яккатут, Рапқон ва Марказий ўйингоҳлар таъмирдан чиқарилди.\nТумандаги “Бешариқ” жамоаси туман ҳокимлиги ҳомийлиги остида мунтазам равишда футбол бўйича 2-лига мусобақасида иштирок этиб келмоқда. Ушбу жамоани қўллаб-қувватлаш бўйича 2021 йил мавсуми учун 50 млн сўм маблағ ўтказиб берилди.\nТуманда ижтимоий-маънавий муҳитни барқарорлаштириш, диний бағрикенгликни мустаҳкамлаш бўйича штаб тузилган бўлиб, ҳафтанинг ҳар шанба куни штаб йиғилиши ўтказилиб келинмоқда. Жорий йилнинг 11 ойида 4 нафар ижтимоий ҳимояга муҳтож шахслар ва "Меҳр 3" дастури доирасида ватанга қайтарилган оила муаммолари бўйича буюртманома асосида ёрдам кўрсатилиб, 2 нафарини уйи 90 млн сўм миқдоридаги махсус жамғарма маблағи асосида таъмирлаб берилди. 1 нафарига 10 млн сўмлик тиббиёт асбоб ускуналари, 1 нафарига 20 млн сўмлик тикувчилик машиналари, 1 нафарига\n175 млн сўмлик 4 хонали уй олиб берилди ҳамда 1 нафарини ўқиш контракт шартномасига 10 млн сўм маблағ тўлаб берилди.\nҚишлоқ хўжалиги соҳасидаги рақамлар тахлил қилинганда пахта хом ашёси тайёрлаш 26 минг тоннага, ғаллачиликда ялпи хосил 57 минг тоннага, пилла хом ашёси 191 тоннага, 25,5 минг тонна мева, 19,8 минг тонна картошка ва 46,8 минг тоннадан ортиқ сабзавот маҳсулотлари ҳамда 4,1 минг полиз маҳсулотлари йиғиб-териб олинди.\nТуманда фаолият юритаётгани 4 та ғаллачилик кластери томонидан жорий йил ҳосилидан 9045 гектар майдонларда ўртача 62,7 центенердан жами ялпи хосил 56 770 тонна, шундан давлат эҳтиёжи учун 26 718 тонна ёки режага нисбатан 110 %, фьючерс шартномалари асосида кластер корхоналари эҳтиёжи учун 9 329 тонна ёки режага нисбатан 101,4 %, фермер хўжаликлари ихтиёрида 20 723 тонна бошоқли дон етиштирилди. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 6 декабрдаги “Бошоқли дон етиштирувчи қишлоқ хўжалиги корхоналарини молиявий қўллаб-қувватлаш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 736-сонли қарорида давлат ресурсларига сотилган товар доннинг ҳар 1 тоннаси учун республика бюджет маблағларидан 350,0 минг сўмдан субсиядия тўланиши натижасида ғаллачилик фермер хўжаликларимиз 7,3 млрд.сўм маблағга эга бўлмоқда.\nДавлатимиз раҳбари халқ билан мулоқот ҳамда олимлар, мутахассислар билан учрашган чоғларида ҳар доим таъкидлайдики, қишлоқ хўжалигида чуқур қайта ишлашни ва саноатни ривожлантирмасдан кўзланган мақсадга эришиб бўлмайди. “Пахта - тўқимачилик кластери” – улкан лойиҳа иқтисодий тараққиётнинг шартларидан бири. Жорий йилда туманимизда “Lux yan tex” пахта-тўқимачилик кластери ташкил этилди. “Lux yan tex” пахта тўқимачилик кластери томонидан жами 7 995 гектар ғўза майдонларида парваришланиб, 26 182 тонна пахта хом ашёси тайёрланди. Ўтган йилга нисбатан, ҳар бир гектар ер майдонидан ҳосилдорлик 3-4 центнерга ўсди.\nМавжуд ресурслар чекланган шароитда ҳосилдорликни оширишнинг энг муҳим омили – ресурс тежамкор усуларни амалиётга кенг жорий этиш ҳисобланади. Шу мақсадда, жорий йилда пахтачилик йўналишидаги 49 та фермер хўжалигида 781 га ғўза майдонларига сув тежовчи технологиялар жорий қилинди. Натижа ёмон эмас. Инновацион технологиялар амалиётга татбиқ этилганидан сўнг бир вақтлар 25-30 центнердан пахта хом ашёси етиштирилган ҳудудлардан, биргина жорий йилнинг ўзида 35-40 центнер пахта хом ашёси йиғиштириб олинди. Ҳар гектар ердан одатий усулда суғоришга нисбатан 40-45 фоиз сувни тежашга эришилди. Сув тежамкор ускуналарнинг яна бир авзаллиги шундаки, ғўзага агротехника қоидаларига асосан ишлов бериш, культивация қилиш кескин камаяди. Минерал ва маҳаллий ўғитлар айнан ўсимлик илдизига юборилиши, ҳосилдорликнинг ошишига хизмат қилади. Келгуси йилда кластер корхонаси томонидан 800 гектар ер майдонига томчилатиб суғориш технологияси жорий этилиши режалаштирилган. Бугунги кунда қурилиш-таъмирлаш ишлари олиб борилмоқда.\n(103 та чорвачилик, шундан 21 та қорамолчилик, 2 та қўйчилик, 1 та йилқичилик, 9 та паррандачилик, 68 та балиқчилик, 1 та асаларичилик ихтисослашган фермер хўжаликлари мавжуд.)\nЖорий йилда қишлоқ хўжалиги бўйича белгиланган 8 та чорвачилик йўналишида лойиҳалар тўлиқ бажарилди. Жумладан, “Саҳоватли замин чорвадори” фермер хўжалиги томонидан Австрия давлатидан 31 бош, “Ҳаёт” мчж томонидан Украина давлатидан 40 бош, “Аъло 5” фермер хўжалиги томонидан Германия давлатидан 66 бош наслли қорамол олиб келиниб парвариш қилинмоқда. Паррандачилик йўналишида “Иномжон Абдумаликов” фермер хўжалиги томонидан 8 минг бош жўжа, “Наби агро инвест” фермер хўжалиги томонидан 5 минг бош жўжаларни шахсий маблағлари ҳисобидан амалга оширилди.\nЎтган 2020 йилнинг 11 декабр куни мана шу минбардан Сизларга\n“2020 йилда ижтимоий-иқтисодий ривожланиш якунлари ва 2021 йилда режалаштирилаётган ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича МУРОЖААТИ”ни эълон қилган эдим. Мазкур мурожаатда 2021 йилда амалга оширилиги белгиланган вазифаларни санаб ўтган эдим. Мазкур вазифалардан асосийларини санаб ўтаман.\nБиринчи, 5 та, яъни “Хуршид Мирзақулов” фермер хўжалигининг ун ишлаб чиқаришни ташкил этиш, “Beshariq Lider tex” МЧЖ нинг трикотаж махсулотлари ишлаб чиқариш, “Ишонч тиббиёт диагности ва даволаш маркази” МЧЖ нинг аҳолига тиббий хизмат кўрсатишни ташкил этиш, фуқаро Мусурмонқулов Одилжоннинг иссиқхона ташкил этиш, фуқаро Жуманов Рамзжоннинг иссиқхона ташкил этиш лойихалари йил якунигача ишга туширилиши таъминланади, бунинг натижасида 180 та янги иш ўринлари ташкил этилади –деб айтилган эди. Амалда мазкур лойиҳалар тўлиқ амалга оширилди ҳамда 200 та янги ўрни ташкил этилди.\n“Хуршид Мирзақулов” фермер хўжалиги томонидан Навбахор МФЙ ҳудудида қиймати 17,5 млрд.сўм бўлган ун ишлаб чиқариш лойиҳасини амалга оширилиши натижасида 50 та янги иш ўринлари яратилди.\n“Beshariq Lider tex” МЧЖ томонидан Файзиобод МФЙ ҳудудида қиймати 3,6 млрд.сўм бўлган тайёр тиркотаж маҳсулотлари ишлаб чиқариш фабрикаси ташкил этиш лойиҳасини амалга оширилиши натижасида 100 та янги иш ўринлари яратилди.\n“Ихлос Мед сервис”(Ишонч тиббиёт диагности ва даволаш маркази) МЧЖ томонидан Бўстон МФЙ ҳудудида қиймати 5,0 млрд.сўм бўлган ахолига замонавий тиббий хизмат кўрсатиш лойиҳасини амалга оширилиши натижасида 40 та янги иш ўринлари яратилди.\n“Алижон ота трединг”(Турсуматов Одилжон) дехқон хўжалиги томонидан Адолат МФЙ ҳудудида 0.3 га ер майдонида қиймати\n520 млн.сўм бўлган иссиқхона ташкил этиш лойиҳасини амалга ошириши натижасида 5 та янги иш ўринлари яратилган.\nЖуманов Рамзжон томонидан Адолат МФЙ ҳудудида 0.2 га ер майдонида қиймати 350 млн.сўм бўлган иссиқхона ташкил этиш лойиҳасини амалга ошириши натижасида 5 та янги иш ўринлари яратилган. (маъсул. Э.Йулдашев)\nИккинчи, “Давронжон омад сути” оилавий корхонасининг\n4 млрд.сўмлик “Қуруқ сут ишлаб чиқаришни ташкил этиш” лойиҳаси киритилган. Ушбу лойиҳанинг ишга туширилиши натижасида йилига 8 минг тонна сут қайта ишлаш хисобига йиллик 30 млрд.сўм қийматидаги импорт ўрнини босувчи қуруқ сут махсулоти ишлаб чиқарилади. –деб айтилган эди. Амалда лойиҳа амалга оширилмади. Корхона раҳбари томонидан Бешариқ туманини географик жойлашуви (чекка худудда жойлашганлиги), ишлаб чиқарилган махсулотнинг реализация қилиш борасидаги муаммолар (Андархон божхона постига чеклов) ҳамда корхонанинг молиявий ҳолати сабабли лойиҳа амалга оширилмай қолди.\nУчинчи, туман марказий кўчаларини ободонлаштириш мақсадида\n3,4 км йўл қисмларига 7,5 млрд.сўм юқори бюджетлардан маблағлар ажратилиши режалаштирилмоқда. Шу маблағлар доирасида шаҳар марказидаги тирбандликлар ва йўл-транспорт харакати хавфсизлигини таъминлаш мақсадида Чўлпон кўчасидаги собиқ қўриқланмайдиган темир йўл кесишмасини очиб, автотранспорт қатновини йўлга қўйишни режалаштирмоқда – деб айтилган эди. Амалда Янги ҳаёт МФЙ Бешариқ кўчасида 1,5 км. ва Бой МФЙ Чўлпон кўчасида 0,6 км. йўллар дастурга киритилди. Бугунги кунда 2,1 йўлларни асфалтьлаш ишлари тўлиқ якунланди, пиёдалар йўлаклари ҳамда ободонлаштирш ишлари амалга оширилмоқда. Чўлпон кўчасидаги кўчасидаги собиқ темир йўл кесишмасини очиш бўйича Тошкент темир лойиҳа институтида лойиҳа ишлари ишлаб чиқилди, Қўқон йўл таъмир МЧЖ автотранспорт қатновини йўлга қўйиш мақсадида қурилиш ишлари олиб борилмоқда. Жорий йилнинг якунига қадар Чўлпон кўчасида автотранспорт қатнови йўлга қўйилади. (маъсул. А.Абдурахмонов)\nТўртинчидан, 22 та мактаблар, 34 та мактабгача таълим муассасаслари, 3 та қишлоқ оилавий поликлиникаларига маҳалла фуқаролар йиғинлари идораларига 25 км узунликдаги оптик толали алоқа кабеллари (ОТАК) тортиш ва интернет тармоғига улаш режалаштирилди- деб айтилган эди. Амалда жорий йилда 57 та мактабга, 60 та МТМга, 62 та МФЙга, 8 та ҚОПга, 4 та секторга ва 3 та санаторияларга ҳамда Мустақиллик майдонига WiFi зона ташкил этилди. 102 км оптик толали алоқа кабеллари (ОТАК) тортилди, 1450 та ташкилот ва аҳоли юқори тезликдаги интернет тармоғига уланди. (маъсул. А.Абдурахмонов)\nБешинчидан, Эркин савдо зонаси очиш мақсадида “Қўқон иқтисодий зонаси дирекцияси”га Чинобод МФЙ Андархон қишлоғида жойлашган туман захирасидаги 4,4 га майдон ажратиб берилди. Ҳозирда Президент фармони лойиҳаси имзога киритилган – деб айтилган эди. Амалда Ўзбекистон Республикаси Президенти Админстарциясига қарор лойиҳаси киритилган бўлиб, қарор имзодан чиқиши кутилаяпти.\nОлтинчидан, туманда фаолият юритаётган “Бешариқ Деҳқон бозори” МЧЖ, “Турон саноат савдо комплекси” АЖ бошқарув тизимини такомиллаштириш ва босқичма-босқич хусусий секторга бериш бўйича таклифларни тайёрлаш бўйича туман ҳокимининг молия-иқтисодиёт ва камбағалликни қисқартириш масалалари бўйича биринчи ўринбосари раҳбарлигида ишчи гурух тузилиб, бозор ва савдо комплекслари фаолиятини алоҳида ўрганиб чиқиш, замонавий типдаги бозорлар ташкил этиш юзасидан келиб тушган таклифлар ўрганиб чиқилиб, инвесторларга сотиш бўйича таклиф тайёрланмоқда.- деб айтилган эди. Амалда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020-йил 27 октябр кунги «Давлат иштирокидаги корхоналарни ислоҳ қилишни жадаллаштириш ҳамда давлат активларини хусусийлаштиришга оид чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПФ-6096-сонли Фармонига асосан, тумандаги Давлат активларини бошқарув тизимини такомиллаштириш ва босқичма-босқич 2021-2026 йилларда уларни хусусий секторга бериш бўйича, 2 та яъни, “Бешариқ Деҳқон бозори” МЧЖ ҳамда “Турон саноат савдо комплекси” АЖ таклифлар тайёрланган.\nТуманда фаолият юритаётган “Бешариқ Деҳқон бозори” МЧЖ ҳудудида янги бино ва унга тутуш ҳудудда замонавий савдо павилионлари барпо этилиб, белгиланган тартибда “Фарғона неъматлари” МЧЖга\n7,5 млрд.сўмга ҳусусийлаштирилди. “Турон саноат савдо комплекси” АЖ бошқарув тизимини такомиллаштириш ва босқичма-босқич хусусий секторга бериш бўйича, замонавий типдаги бозорлар ташкил этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқилмоқда. (маъсул. Т.Саматов)\nЕттинчидан, туманда 2021 йил учун 183 та инвестиция лойиҳалар шакллантирилиб, ушуб лойиҳаларнинг умумий қиймати 643,4 млрд.сўмни ташкил этмоқда. Ҳали лойиҳаларни шакллантириш жараёни, тадбиркорлар томонидан амалга оширилиши режалаштирилаётган лойиҳаларни аниқлаш бўйича ишлар давом эттирилмоқда. Лойиҳаларни танлашда иш ўринлари яратилишига муҳим жиҳатлардан бири сифатида алоҳида эътибор қаратилди ва яратиладиган иш ўринлари 3242 тани ташкил этмоқда. – деб айтилган эди. Амалда жорий йил давомида 134,5 млрд.сўм маблағ ўзлаштириши натижасида 98 та лойиҳалар ишга тушди, 1959 та янги иш ўринлари ташкил этилди. 37 та лойиҳа “Қўқон иқтисодий зонаси дирекцияси”га қарашли Андархон МФЙда эркин савдо зонасида жойлашганлиги сабабли, қарор лойиҳаси тасдиқлангани йўқ. 17 та лойиҳа Олтинкўл МФЙ иссиқхона ташкил этиш бўйича бўлиб, танланган ер майдони қишлоқ хўжалиги экин майдонида жойлашганлиги сабабли лойиҳа амалга ошмади. 7 та лойиҳа ташаббускорлари томонидан амала оширилмаганлиги сабабли лойиҳа истиқболсиз деб топилган. 7 та лойиҳа кўп қаватли уй-жойлар қурилиши бўлиб, қурилиш ишлари тўлиқ охирига етказилмаган. (маъсул. Э.Йулдашев)\nСаккизинчидан, Кредит олиш истаги бор 1623 нафар аёлларга жами 29 млрд. 433,0 млн.сўм миқдорида имтиёзли банк кредитларини ажратишни босқичма-босқич ташкил этиш амалга оширилади.-деб айтилган эди. Амалда 2021 йилда тумандаги тижорат банклари томонидан 1568 нафар хотин-қизларга 28 млрд. 896 млн.сўм миқдорида имтиёзли банк кредитлари ажратилди. Жумладан, “Хотин-қизларни қўллаб-қувватлаш жамғармаси” маблағлари хисобидан “Аёллар дафтари” да турувчи тадбиркорлик фаолиятини бошлаш истагида бўлган 201 нафар хотин-қизларга турли йўналишларда 2 млрд. 165 млн. сўм миқдорида, бошқа мақсадли дастурлар бўйича 1367 нафарига 26 млрд. 731 млн.сўм миқдорида имтиёзли кредитлар ажратилди. (маъсул. Г.Юлдашева)\nТўққинчидан, Хусусий сектор қурувчилари хисобидан 10 та\n5 қаватли 400 хонадондан иборат уй-жойларни 20,0 млрд. сўм пул маблағлари ҳисобидан қурилади. – деб айтилган эди. Амалда жорий йилда 5 та қурилиш ташкилотлари томонидан 9 та 5 қаватли 260 дона уй-жойлар қурилиш ишлари олиб борилмоқда. Жумладан, “Бешариқ Анис” МЧЖ томонидан Файзиобод МФЙда 3 дона 5 қаватли 120 хонадонли, “Шохрух боғбон” фермер хўжалиги томонидан Янги ҳаёт МФЙда 2 дона\n5 қаватли 60 хонадонли, “Газ иссиқлиқ” хусусий корхонаси томонидан Файзиобод МФЙда 2 дона 5 қаватли 40 хонадонли, “Фарғона файзили қурилиш” хусусий корхонаси томонидан Дала Х.Олимжон МФЙда 1 дона\n5 қаватли 20 хонадонли, “Бешариқ ёрқин йўли” хусусий корхонаси томонидан 1 дона 5 қаватли 20 хонадонли кўп қаватли уй-жойлар қурилиши бошланган. Жорий йилнинг якунига қадар, “Бешариқ Анис” МЧЖ томонидан Файзиобод МФЙда 3 дона 5 қаватли 120 хонадонли уй-жойлар қурилиши якунланиб, фойдаланишга топшириш ишлари амалга оширилмоқда. (маъсул. А.Абдурахмонов)\nРухсатингиз билан, ҳудудларни ривожлантириш стратегиясидан келиб чиқиб, 2022 йил ҳамда келгуси беш йилда олдимизда турган асосий вазифаларга тўхталиб ўтсам.\nБарча йўналишлар бўйича “Бешариқ туманини 2022-2026 йилларда ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш дастури ҳамда ушбу дастурни\n2022 йилда ижросини таъминлаш бўйича “Йўл харитаси” ҳурматли Президентимизни лавозимга киришиш тантанали маросимига бағишланган Олий Мажлис палаталари қўшма мажлисидаги нутқлари ҳамда сайловолди учрашувларида белгилаб берилган устивор вазифалардан келиб чиққан ҳолда ишлаб чиқилди.\nКелгуси 2022 йил давомида амалга ошириш лозим бўлган асосий вазифаларга тўҳталиб ўтсам.\nБиринчидан, 2022 йилда туманнинг макроиқтисодий кўрсаткичлар барқарорлигини таъминлаш юзасидан саноат ишлаб чиқариш хажмлари 841,3 млрд.сўмга (103 %), хизматлар 524,8 млрд.сўмга (123,3 %), Қишлоқ хўжалиги 2002,3 млрд.сўмга (103,8%), қурилиш-пудрат ишлари\n171,5 млрд.сўмга (109,1 %) етказишимиз керак.\nИккинчидан, “Маҳаллабай” ишлаш тизими орқали тадбиркорликни ривожлантириш ва аҳоли бандлигини таъминлаш, камбағаллик ва ишсизликни қисқартириш асосий вазифамиз ҳисобланади. Бунда, “Ягона реестр”га дастурида шаклланган оилалар билан манзилли ишлаш орқали 584 та оилаларни камбағалликдан чиқариш ва турмуш даражасини яхшилашимиз лозим. Жумладан,\n- 88 та оилаларни тадбиркорликка жалб этиш;\n- 198 та оилалардаги меҳнатга лаёқатли аъзоларини ўзини-ўзи банд қилиш;\n- 33 та оилалардаги меҳнатга лаёқатли аъзоларини ҳунармандчилкка жалб этиш;\n- 29 та оилалардаги меҳнатга лаёқатли аъзоларини янги инвестиция лойиҳаларига ишга жойлаштириш;\n- 111 та оилалардаги меҳнатга лаёқатли аъзоларини қурилиш ишларига жалб этиш;\n- 125 та оилаларга ер бериш, томорқаларидан самарали фойдаланишни йўлга қўйиш орқали уларнинг даромадларини оширамиз.\nУчинчидан, келгуси йилда аҳоли бандлигини таъминлаш ва янги иш ўринлари яратиш дастури доирасида 6,3 минг нафар янги иш ўринларини ташкил этилади. Бунда,\n- пахта ва ғалладан қисқартилган ер майдонларини ижарага бериш орқали 2400 нафар (шундан, “Темир дафтар”да 276 нафар, “Аёллар дафтари” 326 нафар, “Ёшлар дафтари” 212 нафар. Жами 355 гектар ер майдони ажратилади. Ҳар бир фуқарога ўртача 15 сотих ер берилади.);\n- аҳоли томорқаларининг сув таъминотини яхшилаш орқали\n- тадбиркорликни ривожлантириш орқали 1000 нафар;\n- инвестиция дастурлари доирасида 1500 нафар;\n- иссиқхоналар ташкил қилиш орқали 100 нафар;\n- ер майдонларини ўзлаштирилиб, мева-сабзавотчилик ва чорвачилик учун танлов асосида ажратиш ҳисобига 100 нафар;\n- жамоат ишларига жалб этиш 700 нафар;\n- оилавий тадбиркорлик дастури доирасида ўзини-ўзи банд қилиш ҳисобига 500 нафар иш ўринлари ташкил этилади.\nТўртинчидан, туманда кооперация усулида тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш. Жумладан,\n1) "Водий наслли парранда" фермер хўжалиги айни пайтда товуқ парваришлаш ва тухум маҳсулотини ишлаб чиқариш фаолияти билан шуғулланиб келмоқда. Мазкур корхона кооперация усулида иш ташкил этиб, биринчи босқичда, Кулолобод МФЙ ҳудудидаги 150 та хонадонларнинг ҳар бирига 100 бош тухум туғадиган товуқ тарқатади ҳамда дон ва озуқаси етказиб беради.\nҲар куни тухум корхона томонидан, товуқ ва уни боқиш учун сарфланган маблағлар (харажатлар) чегирилиб, хонадонлардан сотиб олинади.\n2) Ташаббускор "Давронжон омад сути" оилавий корхонаси йирик шохли чорвачилик йўналишида кооператив ташкил этади. Кооперативга 450 та хонадон жалб этилиб, ҳар бирига 1 тадан соғин сигир берилади. Сигирни боқиш учун хонадонларга ем ва хашак етказиб берилади. Ҳар куни сут, корхона томонидан, ем ва хашак харажатлари чегирилиб, хонадонлардан сут сотиб олинади. Сутни қайта ишланиб, сугушонний ва варённий малоко, смета, қатиқ, творог, бринза, қаймоқ ва бошқа сут маҳсулотлари ишлаб чиқарилади ҳамда сотувга чиқарилади.\n3) Ташаббускор "SPEED -IMPEX" МЧЖ раҳбари Ахмадов Аббосбек Шухратжон ўғли томонидан Тошариқ МФЙ да 250 нафар, Чорбоғтўронғи МФЙ да 150 нафар жами 400 нафар хотин-қизларни бандлигини таъминлаш мақсадида супургини қайта ишлаш кооперациясини ташкил этилади. Аҳмадов Аббос томонидан эртанги хамда ғалладан бўшаган майдонларга супурги экиш учун супурги уруғи, минерал ўғит етказиб бериш, агротехник хизматларни ўз вақтида кўрсатиш ҳамда етиштирилган супурги маҳсулотини бозор баҳосида сотиб олиб, экспортга йўналтиради.\nБешинчидан, туманда 2022 йилда қиймати 478,9 млрд сўм, шундан хорижий кредит линияларидан 645 минг АҚШ доллари, 3 млн АҚШ. Доллари миқдорида тўғридан-тўғри хорижий инвестиция бўлган 56 та лойиҳалар шакллантирилди. Ушбу лойиҳалар ишга туширилиш натижада 1500 нафар иш ўринлари яратилади.\nСаноат соҳасида қиймати 345 млрд сўм бўлган 21 та лойиҳа\n(ўз маблағлари хисобидан 306,4млрд.сўм, банк кредитлари хисобидан\n250 млн.сўм, хорижий банк кредити линясидан 520 минг АҚШ доллар ҳамда тўғридан-тўғри хорижий инвестициялар 3 млн АҚШ доллари). Ушбу лойиҳалар ишга туширилиши натижада 1163 нафар иш ўринлари;\nМисол учун: "Люкс янтекс" МЧЖ томонидан “Пахтани кайта ишлаш заводини модернизатция қилиш ва Ип йигрув фабрикаси” ташкил этиш учун қиймати 249 млрд. 950 млн сўм бўлган лойиҳа амалга ошириш натижасида 450 та янги иш ўринлари яратилиши режалаштирилган. “Дружба ун комбинати” хорижий корхонаси томонидан 3,0 млн.АҚШ доллари тўғридан-тўғри ҳорижий инвестиция ҳисобига қуввати минг тонна ун маҳсулоти ишлаб чиқаришга ихтисосолашган корхона ишга тушиши натижасида 200 та янги иш ўрни ташкил этилади.\nҚишлоқ ҳўжалиги соҳаси бўйича қиймати 55,66 млрд.сўм бўлган\n19 та лойиҳа (ўз хисобидан 40,9 млрд.сўм, банк кредитлари хисобидан 13,3 млрд.сўм, хорижий банк кредит линясидан 125 минг АҚШ доллар). Ушбу лойиҳалар ишга туширилиш натижада 146 нафар иш ўринлари яратилади.\nМисол учун: Сирдарё баликчилик фермер хўжалини томонидан “Суний кул хафзасида баликчиликни кенгайтириш” ташкил этиш учун қиймати 10 млрд. сўм бўлган лойиҳа амалга ошириш натижасида 10 та янги иш ўринлари;\nХизмат кўрсатиш соҳаси бўйича қиймати 78,3 млрд сўм бўлган 16 та лойиҳа (ўз маблағлари хисобидан 73,7 млрд.сўм, банк кредитлари хисобидан 4,6 млрд.сўм). Ушбу лойиҳалар ишга туширилиш натижада\n207 нафар иш ўринлари;\nМисол учун: "Покиза" хусусий фирмаси томонидан “Аҳолига тиббий хизмат кўрсатиш фаолиятини кенгайтириш” ташкил этиш учун қиймати\n7 млрд. сўм бўлган лойиҳа амалга ошириш натижасида 50 та янги иш ўринлари яратилиши режалаштирилган.\nТуманда 4 та сектор ҳудудида ташкил этилган кичик саноат зоналарида 2022 йилда қиймати 30,9 млрд сўмлик 14 та лойиҳаларни амалга ошириш натижасида 226 та янги иш ўринлари яратилади.\n1-сектор ҳудудидаги Воруҳ Дашт кичик саноат зонаси ҳудудида 4 та қиймати 6.3 млрд.сўмлик лойиҳа амалга оширилиши натижасида 61 та янги иш ўринлари яратиш. “Барокатли Асроржон савдо”хусусий корхонаси томонидан самарез мих, алебастер, шифер ҳамда ламинат илшаб чиқариш лойиҳаларини амалга ошириш хисобига.\n2-сектор ҳудудидаги Бахмал кичик саноат зонаси ҳудудида 3 та қиймати 6.0 млрд.сўмлик лойиҳа амалга оширилиши натижасида 55 та янги иш ўринлари яратиш. “Сифат қурилиш бизнес” МЧЖ томонидан дробилка(шебан) ишлаб чиқариш, “Бест бетон бешариқ” МЧЖ томонидан бетон плита ишлаб чиқариш лойиҳалари амалга ошириш хисобига.\n3-сектор ҳудудидаги Бахмал кичик саноат зонаси ҳудудида 3 та қиймати 7.3 млрд.сўмлик лойиҳа амалга оширилиши натижасида 75 та янги иш ўринлари яратиш. “Қайнаркон” МЧЖ томонидан гипс ва алебастр ишлаб чиқариш, “Бешариқ Бахмал Баракаси” МЧЖ томонидан гипс ва албастер ишлаб чиқариш лойиҳаларини амалга ошириш хисобига.\n4-сектор ҳудудидаги Новкат кичик саноат зонаси ҳудудида 2 та қиймати 3,6 млрд.сўмлик лойиҳа амалга оширилиши натижасида 34 та янги иш ўрнлари яратиш. “Хуршид Мирзақулов” томонидан қурилиш материаллари ишлаб чиқариш, “Саховатли замин чорвадори” фермер хўжалиги томонидан сутни қайта ишлаб чиқариш лойиҳаларини амалга ошириш хисобига.\nБундан ташқари “Ёшлар саноат ва тадбиркорлик зонаси”да ташаббускор ёш тадбиркорлар томонидан қиймати 11,5 млрд. сўмлик 4 та лойиҳаларни ишга тушириш режалаштирлган.\nОлтинчидан, 2022 йилда саноат ва қишлоқ хужалиги маҳсулотлари экспорти 17,0 млн долларга етказилади.\nЕттинчидан, келгуси йилилда 30,3 км. ичимлик сув тармоғи тортиш ва 6 та сув иншооти қуриш. Жумладан, 1-сектор ҳудудидаги Қияли МФЙда 16,3 км. ичимлик сув тармоғи тортиш ва 3 та сув иншооти қуриш; 4-сектор ҳудудидаги Навкат МФЙда 14,0 км. ичимлик сув тармоғи тортиш ва 3 та сув иншооти қуриш.\nШунингдек, 2022 йилда 22 та МФЙ ҳудудида 63 км тармоқ тортиш ҳамда 17 та трансформатор пунктларини янги қурилади. амалга ошириладиган қурилиш-монтаж ишлари натижасида 13,7 мингдан зиёд аҳоли хонадонлари ва 315 дан тадбиркорлик субъектларини электр таъминоти яхшиланишига эришилади. "Обод қишлоқ" ва "Обод махалла" дастури доирасида 5,6 млрд. сўм ажратилиши ҳисобига 14,7 км. ички хўжалик йўллари йўлларни қуриш ва таъмирлаш. Бунда, 1-сектор ҳудудидаги “Қияли” МФЙда 7,4 км. ички йўл; 4-сектор ҳудудидаги “Новкат” МФЙда 7,3 км. ички хўжалик йўллари йўлларни қуриш ва таъмирлаш ишлари амалга оширилади. 7 та газ тақсимлаш қурилмалари ҳамда 3,5 км табиий газ тармоқлари мукаммал таъмирланади.\nШунингдек, туман марказий кўчаларини ободонлаштириш мақсадида\n3,0 км йўл қисмларига 7,5 млрд.сўм юқори бюджетлардан маблағлар ажратилиши режалаштирилмоқда. 4К-899 (Бешариқ -Бешкапа Ариқбоши - Қияли) 1- 3 км қисмида, яъни 3,0 йўлларни асфалтьлаш, пиёдалар йўлаклари ҳамда ободонлаштирш ишлари амалга оширилади.\nСаккизинчидан, аҳолини уй-жойга бўлган талабини қондириш мақсадида келгуси 5 йилда 30 та кўп қаватли уйлар қурилиб, 996 та янги хонадонлар барпо қилинади. Жумладан, аҳолига муносиб уй-жой ва яшаш шароитларини яратиш, қулай инфратузилма билан таъминлаш келгуси 2022 йилда Адиробод массивида 2 та кўп қаватли 40 та хонадонли, Нурли Хаёт массивида 2 та кўп қаватли 40 хонадонли арзон уй-жойлар қурилиши режалаштирилган.\nБундан ташқари, туманда “Янги Ўзбекистон” массиви учун тасдиқланган бош режага асосан ер майдони танланиб 40 та кўп қаватли уйлар барпо этиш лойиҳа олди ишлари бошланди.\nТўққинчидан, Туманда 2022 йилда жами 19 915 нафар 3-7 ёшдаги болаларнинг 16 530 нафарини мактабгача таълимга қамраб олиш ва қамров кўрсаткичи 83 % га етказилади. Бунда:\nРеспублика бюджет маблағлари ҳисобидан қуйидаги ишлар амалга оширилади. Жумладан:\nИнвестиция дастури доирасида 4 ва 27- ДМТТни реконструкция қилинади;\n“Обод қишлоқ” дастури бўйича 22, 28 ва 60-ДМТТларни капитал таъмирланади;\n24 та 6 ёшли болаларни мажбурий бепул тайёрлов гуруҳлари ташкил этилади.\nБундан ташқари маҳаллий ҳокимлик даражасида қуйидаги ишлар амалга оширилади. Жумладан:\n10 та оилавий нодавлат МТТни ташкил этилади;\n1 та Хусусий МТТ ташкил этилади;\n25 ўринли 15 та оилавий нодавлат мактабгача таълим ташкилотлари\n50 ўринлига айлантирилади;\n35-Давлат мактабгача таълим ташкилоти қўшимча биноси таъмирланиб, жихозланади.\nАдиробод қишлоғидаги собиқ 44-мактабгача таълим ташкилоти биносида янги Давлат мактабгача таълим ташкилоти ташкил этилади.\nЎнинчидан, Халқ таълими тизимидаги умумий ўрта таълим мактаблари ҳолатини яхшилаш мақсадида 2022 йил инвестиция дастури доирасида\n15 млрд. сўм молиялаштирилиши ҳисобига 5 та қурилиш-таъмирлаш ишларини амалга оширилади. (4 та реконструкция, 1 та мукаммал таъмирдлаш) .\nЖумладан, 1-сектор худудидаги Қияли МФЙда 15-умумий ўрта таълим мактабини реконстукция қилиш қўшимча 420 ўринли бино қуриш;\n3-сектор худудидаги Шодликобод МФЙда 49-умумий ўрта таълим мактабини реконстукция қилиш қўшимча 330 ўринли бино ва 12х24 спорт зал қуриш.\n4-сектор худудидаги Юқори Зарқайнар МФЙда 3-умумий ўрта таълим мактабини реконстукция қилиш қўшимча 420 ўринли бино қуриш, Чимбой МФЙ худудидаги 9-сонли умумий ўрта таълим мактабида 220 ўринли бино ва 12х24 спорт зал қуриш қурилиш ишларини олиб борилади. Навкат МФЙдаги 28-умумий ўрта таълим мактабида мукаммал таъмирлаш ишлари олиб борилади.\n13 та мактаблар замонавий компьютер техникаси билан жиҳозланади.\n8 та мактаб лар жорий таъмирланади;\n6 та мактаби атрофини девор билан ўраш ишлари олиб борилади;\n4 та мактабга янги замонавий хожатхона қурилади;\n9 та мактабни иситиш тизими янгиланади;\n15 та мактабларнинг 28 та иситиш қозонлари янгиланади.\nЎн биринчидан, 2022 йилда аҳолига тиббий хизмат кўрсатиш сифатини ошириш ва яхшилаш бўйича қуйидаги ишлар амалга оширилади. Жумладан:\nМарказий шифохонада сув тозалаш иншоати ва қўшимча оилавий поликлиника, 10 ўринли хушёрхона ташкил қилинади ҳамда беморларга қулайлик яратиш мақсадида марказий шифохона ва кўп тармоқли марказий поликлиникадаги лифтлар ишга тушурилади.\nТиббиётнинг бирламчи бўғинини кучайтириш мақсадида, Янги Қашқар МФЙда 1 та янги Оилавий шифокорлик пункти ташкил этилади ва замонавий тиббий жиҳозлар билан таъминланади.\nБирламчи тиббий хизматда дори воситалари ва тиббий буюмлар харид қилиш учун ажратиладиган маблағларни 3 баробарга оширилади.\nТуманда хусусий клиникаларни ривожлантирилади, Бунда:\n1. Яккатут ҳамда Рапқон қишлоқларидаги собиқ шифохоналар негизида хусусий клиникалар ташкил этилади.\n2. “Покиза” хусусий клиникасини кенгайтирилади.\n3. “Хушнудбек Медисал диагностика”, “Шифо”, “ДентаМед” хусусий клиникаларини ишга тушурилиб, стационар ўринлар сони 400 тага етказилади.\nТуманда ихтисослашган тиббий хизматларни кенгайтириш ва сифатини яхшилаш ва ривожлантириш бўйича қуйидаги ишлар амалга оширилади. Жумладан, Стоматология биносида болалар поликлиникасини ташкил этилади.\nСуний буйрак бўлимини ташкил этиб, Гемодиализ ускуналарини сотиб олинади.\nМарказий шифохонада туманлараро перинатал марказни ташкилланади ва замонавий тиббий жихозлар билан таъминланади.\nБолалар бўлимида реанимация бўлимини ташкил этилади.\n"Электрон поликлиника" автоматлаштирилган ахборот тизимини вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази билан узвий боғликлиги таъминланади.\nТуманда тез тиббий ёрдам марказий станциясида Call-маркази ташкил этилади.\nЮқори технологик даволаш усулларини жорий этиш бўйича Республика ихтисослашган тиббиёт марказлари ва уларнинг филиаллари билан туман тиббиёт бирлашмаси ўртасида телемедицина йўлга қўйилади.\nЎн иккинчидан, Президентимиз томонидан шаҳарлар, туман марказлари ҳамда аҳоли пунктларида экологик вазият ва ҳаво тозалигини яхшилаш мақсадида “Яшил макон” лойиҳасини амалга оширишга алоҳида эътибор қаратилади.\n“Яшил макон” умуммиллий лойиҳасини амалга ошириш бўйича берилган топшириқларга асосан 2021 ноябрь - декабрь ойларида 213 минг дона ҳамда 2022 баҳор мавсумида 355 минг дона жами 568,0 минг дона манзарали, мевали дарахт ва буталар кўчатлари экилиши режалаштирилган. Туманнинг барча ҳудудларида мевали, манзарали ва бутасимон кўчатларни экиш, парваришлаш масалаларини уюшқоқлик билани тизимли ташкиллаштириш ва доимий назорат ишлари олиб борилади.\nШунингдек, “Яшил макон” умуммиллий лойиҳаси доирасида келгусида Собиртепа ММТП Шодақозиқ массивида янги ўзлаштирилган 80,0 гектар ер майдонлари “Бешариқ пилла” МЧЖ тасарруфига ўтказилиб, 2022 йил март ойига қадар тўлиқ тут плантицияси ташкил этиш орқали 200 та янги иш ўринларини ташкил этилади.\nДастур бўйича дастлабки ҳисоб-китоблар кўра 2022-2026 йилларда белгиланган макроиқтисодий кўсаткичларни сифатли ва сўзсиз бажаришда олдимизга мақсад қилиб олганмиз. Жумладан,\nСаноат махсулот ишлаб чиқариш ҳажмини 2026 йил якунига бориб 1460,4 млрд.сўмга ва 2021 йилга нисбатан 1,8 баробарга;\nХизматлар ҳажмини 2026 йилга бориб 1709,5 млрд.сўмга ва\n2021 йилга нисбатан 4,1 баробарга;\nҚурилиш хажмини 2026 йил якунига бориб, 310,0 млрд.сўмга ва\n2021 йилга нисбатан 1,9 баробарга;\nҚишлоқ хўжалиги махсулотлари ҳажмини 2026 йилга бориб\n3387,8 млрд.сўмга ва 2021 йилга нисбатан 2,0 баробарга оширишга эришилади.\nИшсизлик ва камбағалликни қисқартириш, аҳоли даромадларини ошириш мақсадида, келгуси беш йилда туманда 38,0 мингдан зиёд янги иш ўринларини яратилади.\nТуманда 2022-2026 йилларда умумий қиймати 3 трлн. 866 млрд.сўм бўлган 539 та инвестиция лойиҳаларини амалга оширилади.\nТуманда электр, сув, канализация, иссиқлик таъминоти ва йўл инфратузилмаларини яхшилашга 300,0 млрд. сўмдан зиёд маблағ йўналтириш режалаштирилган.\nБугунги кунга қадар эришган ютуқларимиз, натижаларимиз ўзимизники. Лекин, ҳали олдимизда амалга оширишимиз лозим бўлган талайгина вазифалар турибди. Ўйлаган мақсадларимизга эришишимиз учун аввало, муҳтарам Президентимиз таъкидлаганларидек, “Ислоҳотлар самарали бўлиши учун одамларнинг ички дунёси ҳам ўзгариши керак”. Яъни, биз одамларимизда тадбиркорлик маданиятини, фикрини шакллантиришимиз керак. Якунланаётган 2021 йил барчамиз учун синовли йил бўлганини яхши биласиз, ана шундай шароитда туман ҳокими сифатида депутатлар ва кенг жамоатчилик олдида вазиятдан келиб чиқиб, чора-тадбирлар белгиладик ҳамда амалга оширдик. Бу борада камчиликларимиз бўлиши табъий, йил давомида кўплаб белгиланган вазифаларимиз амалга оширилмадик. Бунинг учун туман ҳокимлиги, сектор раҳбарлари ҳар доим ўзини қарздор деб билади, кириб келаётган 2022 йилда амалга ошириладиган ишларимизни белгилаб олдик. Бунда, Сиз депутатлар ва фаолларни куч-қувватига ташаббускорлик ва шижоатингизга ишонамиз. Бу йўлда барчангизга сиҳат – саломатлик, узоқ умр, муваффақиятлар тилаб қоламан.


Гепарин-RG – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Гепарин-RG\nПрепаратнинг савдо номи: Гепарин-RG\nФаол модда: гепарин натрий – 5000 ХБ/1 мл\nЁрдамчи моддалар: бензил спирти – 0,009 г, натрий хлориди – 0,0034 г, инъекция учун сув – 1 мл гача.\nТаърифи: рангсиз ёки оч сариқ рангли тиниқ суюқлик.\nФармакотерапевтик гуруҳи: Антикоагулянтлар.\nАТХ коди: B01АВ01\nБевосита таъсирга эга антикоагулянт, ўртамолекуляр гепаринлар гуруҳига мансуб, фибрин ҳосил бўлишини секинлаштиради.\nАнтикоагулянт таъсири in vitro ва in vivo аниқланади, дарҳол вена ичига юборилганидан кейин бошланади.\nГепариннинг таъсир механизми, энг аввало уни қон ивишининг фаоллаштирилган омиллари: IXa, Xa, XIa, XIIa (айниқса тромбин ва фаоллаштирилган омил Х ингибирлаш қобилияти муҳим ҳисобланади) ингибитори антитромбин III билан боғланишга асосланган. Гепарин протромбинни тромбинга ўтишини бузади, тромбинни сусайтиради ва фибриногендан фибринни ҳосил бўлишини тўхтатади, ҳамда маълум даражада тромбоцитларнинг агрегациясини камайтиради .\nБуйракда қон оқимини оширади; мия қон томирларининг қаршилигини оширади, мия гиалуронидазасининг фаоллигини камайтиради, липопротеинлипазани фаоллаштиради ва гиполиподемик таъсирга эга.\nЎпкада сурфактант фаоллигини пасайтиради, буйрак усти бези пўстлоғида альдостеронни ҳаддан зиёд синтезини бостиради, адреналинни боғлайди, тухумдонларни гормонал стимулларга реакциясини шакллантиради, паратгормоннинг фаоллигини кучайтиради. Ферментлар билан ўзаро таъсири натижасида мия тирозингидроксилазаси, пепсиноген, ДНК-полимераза фаоллигини оширади ва миозин АТФазаси, пируваткиназа, РНК-полимераза, пепсин фаоллигини пасайтиради.\nЮрак ишемик касаллиги бўлган беморларда (ацетилсалицил кислотаси билан мажмуада) коронар артерияларининг ўткир тромбозини, миокард инфарктини ва тўсатдан ўлимни ривожланиш хавфини пасайтиради. Такрорий инфарктлар сонини ва миокард инфарктини ўтказган беморлар ўлимини камайтиради.\nЮқори дозаларда ўпка артерияларининг тромбоэмболияларда ва веноз тромбозида, кичик дозаларда – веноз тромбоэмболияларни, шу жумладан жарроҳлик операциялардан кейинги веноз тромбоэмболияларни олдини олишда самаралидир.\nВена ичига юборилганида қон ивиш жараёни деярли дарҳол секинлашади, мушак ичига юборилганида – 15-30 минутдан кейин, тери остига – 20-60 минутдан кейин, ингаляциядан кейин максимал самара – суткадан кейин; антикоагуляцион самаранинг давомийлиги мувофиқ – 4-5, 6, 8 соат ва 1-2 ҳафта терапевтик самара – тромб ҳосил бўлишини бартараф қилиниши – аҳамиятли узоқ муддат сақланади.\nПлазмада ёки тромбоз жойида антитромбин III етишмовчилиги гепариннинг антитромботик самарасини камайтириш мумкин.\nТери остига юборилганидан кейин ТCmax – 4-5 соат. Плазма оқсиллари билан боғланиши – 95% гача, тақсимланиш хажми жуда кичик – 0,06 л/кг (плазма оқсиллари билан кучли боғланганлиги туфайли қон томирларини тарк этмайди). Йўлдош орқали ва кўкрак сутига кирмайди. Эндотелиал ҳужайралар ва мононуклеар макрофагал тизими ҳужайралар (ретикуло-эндотелиал тизими ҳужайралари) томонидан жадал қамраб олинади, жигар ва талоқда тўпланади. Ингаляцион юбориш усулида альвеолар макрофаглар, капиллярлар катта қон ва лимфатик томирлар эндотелийси томонидан ютилади: бу ҳужайралар гепаринни асосий тўпланиш жойи ҳисобланади, улардан у плазмада керакли концентрацияни тутиб туриш учун аста-секин ажралиб чиқади.\nЖигарда N-десульфамидаза ва гепариннинг метаболизмига кечки босқичида қўшилган тромбоцитлар гепариназаси иштирокида метаболизмга учрайди. Тромбоцитар IV омилининг (гепаринга қарши омил) метаболизмда иштирок этиши ҳамда гепаринни марофаглар тизими билан боғланиши биологик тез фаоллсизланиши ва таъсирларининг қисқа муддатлигини тушунтиради. Буйрак эндогликозидазаси таъсирида десульфатланган молекулалар қуйимолекуляр фрагментларга айланади. Препаратнинг ярим чиқарилиш даври – 1-6 соат (ўртача – 1,5 соат); семизликда, жигар ва/ёки буйрак етишмовчилигида ошади; ўпка артерияларининг тромбоэмболиясида, инфекцияларда, хавфли ўсмаларда камаяди.\nБуйрак орқали асосан нофаол метаболитлар кўринишида ва фақат юқори дозаларда юборилганида (50% гача) ўзгармаган ҳолда чиқарилиши мумкин. Гемодиализ орқали чиқарилмайди.\nОлдини олиш ва даволаш учун: чуқур веналарнинг тромбози, ўпка артерияларининг тромбоэмболияси (шу жумладан периферик веналарнинг касалликларида), коронар артерияларнинг тромбози, тромбофлебитлар, ностабил стенокардия, ўткир миокард инфаркти, хилпилловчи аритмия (шу жумладан эмболизация билан бирга кечадиган), ДВС–синдроми, микротромблар ҳосил бўлишини ва микроциркуляцияни бузилишини олдини олиш ва даволаш, буйрак веналарининг тромбози, гемолитик уремик синдроми, юрак митрал пороки (тромб ҳосил бўлишини олдини олиш), бактериал эндокардит, гломерулонефрит, югурикли нефритда қўлланади.\nЭкстракорпорал қон айланиш усулларини ишлатиш билан операциялар вақтида гемодиализ, гемосорбция, перитонеал диализ, цитафераз, жадаллаштирилган диурез ўтказишда, веноз катетерларни ювишда қон ивишини олдини олиш учун қўлланади.\nГепарин узлуксиз вена ичига инфузияси кўринишида ёки мунтазам вена ичига, ҳамда тери остига (қорин соҳасига) инъекцияси кўринишида буюрилади.\nОлдини олиш мақсадида – тери остига суткада 5000 ХБ дан 8-12 соат оралиғида. Т/о инъекциялар учун одатдаги жой қориннинг олдиниги – латерал девори (алоҳида ҳолларда елка ёки сонинг юқори соҳасига юборилади) ҳисобланади, бунда ингичка игна ишлатилади, уни чуқур катта ва кўрсаткич бармоқ орасида тутиб турилган тери бурмасига перпендикуляр юборилади. Юбориш жойини ҳар гал ўзгартириш лозим (гематома шаклланишидан сақланиш учун). Биринчи инъекцияни операция бошлашдан 1-2 соат олдин амалга ошириш керак; операциядан кейинги даврида 7-10 кун давомида юборилади; зарурати бўлганида эса – узоқроқ вақт.\nДаволаш мақсадида юбориладиган гепариннинг бошланғич дозаси одатда 5000 ХБ ни ташкил қилади ва вена ичига юборилади, шундан кейин даволаш вена ичига инфузияларни ишлатиб давом эттирилади.\nТутиб турувчи дозалари қўллаш усулига қараб аниқланади:\n– узлуксиз вена ичига инфузияларда соатига 1000-2000 ХБ дан (суткада 24000-48000 ХБ) гепаринни 0,9% натрий хлориди эритмасида суюлтириб буюрилади.\n– вақти-вақти билан вена ичига инъекцияларда гепарин 5000-10000 ХБ дан ҳар 4 соатда буюрилади.\nКатталарга енгил ва ўртача оғирлик даражасидаги тромбозларда препарат вена ичига суткада 40000-50000 ХБ 3-4 мартага бўлинган дозада; оғир тромбоз ва эмболияларда вена ичига суткада 80000 ХБ 6 соатлик оралиқда 4 мартага бўлинган дозада буюрилади. Ҳаётий кўрсатмалар бўйича вена ичига бир марта 25000 ХБ (5 мл), сўнгра 20000 ХБ дан ҳар 4 соатда 80000-120000 ХБ суткалик дозага эришгунча юборилади. Вена ичига томчилаб юборишда инфузион эритманинг суткалик ҳажмига камида 40000 ХБ гепарин қўшиш керак.\nГепаринни вена ичига юборишдаги дозаси шундай танланадики бунда қисман фаоллашган тромбопластин вақти (қФТВ) назоратдагига нисбатан 1,2-2,5 марта катта бўлсин. Тромб ҳосил бўлишини олдини олиш учун тери остига кичик дозаларда (5000 ХБ кунига 2-3 марта) юборишда ФТВ ни мунтазам назорат қилиш талаб қилинмайди, чунки у бирозгина кўпаяди.\nУзлуксиз вена ичига инфузия гепаринни қўллашнинг энг самарали усули бўлиб, мунтазам (даврий) инъекцияга нисбатан яхши ҳисобланади, чунки кўпроқ турғун гипокагуляцияни таъминлайди ва камроқ қон кетишини чақиради.\nЭкстракорпорал қон айланишини ўтказишда 140-400 ХБ/кг ёки 500 мл қонга 1500-2000 ХБ 500 мл қонга дозада юборилади. Гемодиализда аввал вена ичига 10000 ХБ, сўнгра муолажа ўртасида – яна 30000-50000 ХБ юборилади. Катта ёшдаги шахслар учун, айниқса аёлларга доза камайтирилиши керак.\nБолаларга препарат вена ичига томчилаб юборилади: 1-3 ойлик болаларга – суткада\n800 ХБ/кг; 4-12 ойликдагиларга – суткада 700 ХБ мг/кг, 6 ёшдан ошганларга – суткада\n500 ХБ/кг ҚФТВ назорати остида юборилади.\nАллергик реакциялар: терини гиперемияси, дори иситмаси, эшакеми, ринит, терини қичишиши ва оёқ тагида қизиш ҳисси, бронхоспазм, коллапс, анафилактик шок. Бош айланиши, бош оғриғи, кўнгил айниши, иштаҳани пасайиши, қусиш, диарея.\nТромбоцитопения (6% беморларда). Одатда биринчи тур реакциялари юмшоқ шаклда намоён бўлади ва даволаш тўхтатилгандан кейин йўқолади; тромбоцитопения оғир кечиши ва ўлим билан тугаши мумкин.\nГепарин билан индукцияланган тромбоцитопения фонида терининг некрози, гангрена, миокард инфаркти, инсульт ривожланиши билан бирга кечадиган артериал тромбозлар пайдо бўлиши мумкин. Оғир тромбоцитопения ривожланишида (тромбоцитларнинг миқдорини бошланғич сонидан 2 марта ёки 100 минг/мкл дан пастга камайиши) дархол гепарин қўллашни тўхтатиш керак.\nУзоқ муддат қўллаш фонида – остеопороз, суякларнинг ўз-ўзидан синишлари, юмшоқ тўқималарнинг кальцификацияси, гипоальдостеронизм, ўткинчи алопеция, «жигар» трансаминазалари фаоллигини ошиши кузатилади.\nМаҳаллий реакциялар: таъсирланиш, оғриқ, юбориш жойида гиперемия, гематома ва яраланиш, қон кетиши (қарши кўрсатмалар синчиклаб баҳоланганида, қон ивишини мунтазам лаборатор назоратида ва аниқ дозалашда хавфни минимал даражагача туриши мумкин).\nМеъда-ичак йўллари ва сийдик йўлларидан қон кетишлар, юбориш жойдан қон кетишлар, босимга дучор бўлаётган сохалардан, операцион жароҳатлардан, ҳамда бошқа аъзоларда қон қуйилишлар (буйрак усти безлари, сариқ тана, ретроперитонеал бўшлиқ) типик ҳисобланади.\nГепаринга ўта юқори сезувчанлик, юқори қон кетиши билан бирга кечадиган касалликлар (гемофилия, тромбоцитопения, васкулит ва бошқалар), қон кетиши, бош мия томирларининг аневризмаси, аортанинг қаватланаётган аневризмаси, геморрагик инсульт, фосфолипидга қарши синдром, жароҳат (айниқса бош-мия жароҳати), назорат қилиб бўлмайдиган аретриал гипертензия, меъда-ичак йўлларининг эрозив-ярали шикастланишлари; қизилўнгач веналарининг варикоз кенгайиши билан кечувчи жигар циррози; хайз кўриш даври, бола ташлаш хавфи, туғруқлар (шу жумладан яқиндаги), кўзларда, мияда, простата безида, жигар ва ўт йўлларида яқинда ўтказилган жарроҳлик аралашувлари, орқа миясини пункциясидан кейинги холат, ҳомиладорлик, лактация даврида қўллаш мумкин эмас.\nПоливалент аллергия (шу жумладан бронхиал астма), артериал гипертензия, қандли диабет, эндокардит, перикардит, ВМК, фаол туберкулез, нур билан даволаш, жигар етишмовчилиги, сурункали буйрак етишмовчилиги бўлган шахсларга, кексаларга (60 ёшдан катталарда, айниқса аёлларда) стоматологик манипуляцияларда эҳтиёткорлик билан буюрилади.\nГепариннинг таъсирини айрим антибиотиклар, (ичак микрофлораси томонидан К витамини ҳосил бўлишини пасайтиради), ацетилсалицил кислотаси, дипирамол, ностероид яллиғланишга қарши препаратлар ва бошқа тромбоцитлар агрегациясини пасайтирувчи воситалар (гепарин билан даволаш фонида беморларда гемостазнинг асосий механизм бўлиб қоладиган), билвосита антикоагулянтлар, найчалар секрециясини блокловчи дори воситалари кучайтиради.\nГепариннинг таъсирини антигистамин дори воситалари, фенотиазинлар, юрак гликозидлар, никотин кислотаси, этакрин кислотаси, тетрациклинлар, шохкуя алкалоидлари, никотин, нитроглицерин (вена ичига юбориш), тироксин, адренокортикотроп гормони, ишқорий аминокислоталари ва полипептидлар, протамин сусайтиради.\nБир шприцда бошқа дори воситалари билан аралаштириш мумкин эмас.\nГепарин даволаш мақсадида буюрилганида, унинг дозаси ҚФТВ кўрсаткичига қараб танланади.\nГепаринни қўллаш вақтида бошқа дори воситаларини мушак ичига юбориш ва аъзоларнинг биопсиясини ўтказиш мумкин.\nГепаринни суюлтириш учун фақат 0,9% ли натрий хлориди эритмаси ишлатилади.\nГарчи Гепарин кўкрак сутига ўтмасада, уни эмизикли оналарга буюриш алоҳида ҳолларда остеопорозни тез (204 ҳафта давомида) ривожланишини ва умуртқа поғонасини шикастланишини чақирган.\nСимптомлари: қон кетишининг белгилари.\nДаволаш: гепариннинг дозасини ошириб юборилиши оқибатидаги кичик қон кетишларда, уни қўллашни тўхтатиш етарлидир. Катта қон кетишларда гепариннинг ортиқчасини протамин сульфати (1 мг протамин сульфатни 100 ХБ гепаринга) нейтраллайди. Гепаринни тез чиқарилишини ҳисобга олиш керак ва агар протамин сульфати гепариннинг олдинги дозасидан 30 минутдан кейин буюрилган бўлса, фақат керакли дозанинг ярмини юбориш лозим; протамин сульфатининг максимал дозаси 50 мг ни ташкил қилади.\n5000 ТБ/1 мл инъекция учун эритма 5 мл дан ампулаларда, қўллаш бўйича йўриқномаси билан бирга картон қутига жойланади.\nҚуруқ, ёруғликдан ҳимояланган жойда, 8 дан 15оС гача бўлган ҳароратда сақлансин.


13:28 28.04.2020 (Янгиланган 13:51 28.04.2020)\nЎзбекистоннинг Евроосиё Иқтисодий Иттифоқи билан ҳамкорлиги юзасидан Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг якуний қарори қабул қилинди.\nТОШКЕНТ, 28 апр — Sputnik. Бугун Ўзбекистоннинг Евроосиё Иқтисодий Иттифоқи билан ҳамкорлиги юзасидан Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг якуний қарори қабул қилинди. Бу ҳақда Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати, “Юксалиш” умуммиллий ҳаракати раиси Акмал Бурханов телеграм каналида маълум қилди.\nҚайд этилишича, депутатлар Ўзбекистоннинг ЕОИИга “кузатувчи давлат” мақомида иштирок этиши мақсадга мувофиқ деб топган.\nУшбу қарор бўйича йиғилишда иштирок этган жами 132 нафар депутатлардан 86 нафари тарафдор (ёқлаб), 32 нафари қарши, 14 нафари эса бетараф овоз беришди.\nЎзбекистон ЕОИИга кузатувчи сифатида киради – Вазирлар маҳкамаси таклифи\nЭслатиб ўтамиз, аввалроқ Ўзбекистон парламенти ишчи гуруҳи ЕОИИ билан ҳамкорлик масаласини ўрганишга киришгани хабар қилинган эди. Шунингдек, Олий Мажлис Сенатида мамлакатнинг иттифоқ билан ҳамкорлик истиқболларини ҳамда ушбу хамкорликнинг мамлакат миллий манфаатларига таъсирини чуқур ва ҳар томонлама ўрганиш бўйича махсус ишчи гуруҳи тузилган.\nТОШКЕНТ, 28 окт — Sputnik. Ўзбекистон ва Туркия ўртасида ҳарбий ва ҳарбий-техник ҳамкорликни ривожлантириш тўғрисида битим имзоланди.\nБитимни мамлакатга ташриф буюрган Туркия мудофаа вазири генерал Ҳулуси Акар ва Ўзбекистон мудофаа вазири генерал-майор Баҳодир Қурбонов имзолади.\nМузокара давомида мудофаа вазирлари давлат раҳбарларининг Ўзбекистонга ва Туркияга амалий ташрифлари давомида эришилган натижаларга, шунингдек, ҳарбий соҳада икки томонлама ҳамкорликнинг бугунги ҳолати, истиқболига ҳам алоҳида эътибор қаратишди.\n“Музокаралардан сўнг икки давлат Мудофаа вазирлиги раҳбарлари Ўзбекистон ҳамда Туркия ўртасида ҳарбий ва ҳарбий-техник ҳамкорликни ривожлантириш тўғрисидаги битимни имзоладилар”, - дейилган Ўзбекистон Мудофаа вазирлиги матбуот хизмати хабарида.\nЭслатиб ўтамиз, аввалроқ Шавкат Мирзиёев Туркия миллий мудофаа вазири, армия генерали Ҳулуси Акарни қабул қилгани хабар қилинган эди.