2020 йил март сони | huquqburch.uz\nHome Журнал сонлари 2020 йил сонлари 2020 йил март сони\n2020 йил март сони\nЧоп этилган вақти: 2020 йил, март\nЙилбоши – барака боши\nЁз мавсуми – 21 мартдан бошлаб кун узаяди. Кундузнинг ёйилиб, кенгайишини ифодаловчи «ёз» (ёзилмоқ, узаймоқ, кенгаймоқ маъноларида) бу мавсумга исм бўлган. Аксинча, туннинг узайиб, кундузнинг қисқариши – «қиш» (қисилмоқ, сиқилмоқ, тораймоқ маъноларида) сўзи билан аталган. Атамалар тасаввур ва дунёқарашни тўлиқ қамрайди. Мақолда «Ёз ёзил, қиш йиғил» дея айтилиши далилдир.\nВатан равнақи, халқ фаровонлиги йўлида\nМутахассисларнинг фикрича, кейинги ўн йилликда энергоресурсларга талаб кескин ошади ва энергетика омили ҳар қандай мамлакат иқтисодиётидаги ҳал қилувчи аҳамиятини сақлаб қолади. Бу, энг аввало, ишлаб чиқариш ва технологик тараққиёт, маиший-коммунал соҳаларнинг уларга бевосита боғлиқлиги билан изоҳланади. Демак, энергия ресурсларидан оқилона фойдаланиш бугунги куннинг энг долзарб вазифаларидан биридир.\nМамлакат хавфсизлиги – аҳоли фаровонлиги ва тинч-тотувлигини таъминлаш билан бир қаторда, давлат барқарорлиги, халқаро ҳамжамиятда унинг нуфузи ва тараққиётини белгилаб берувчи асосий омиллардан биридир. Ўз навбатида, миллий хавфсизликни таъминлаш – давлат механизмида фаолият юритувчи ваколатли органларнинг ўз функцияларини самарали амалга оширишлари билан боғлиқ бўлиб, ўзида кўплаб соҳаларни, жумладан сиёсий, ижтимоий, иқтисодий, мудофаавий, маънавий, экологик, биологик хавфсизлик масалаларини қамраб олади.\nЮқоридагилардан келиб чиқиб, Ўзбекистон Республикасининг «Терроризмга қарши кураш тўғрисида»ги қонунига қуйидаги ўзгартириш ва қўшимчаларни киритиш лозим:\nИккинчидан, қонуннинг 2-моддасидаги асосий тушунчалар доирасида «биотерроризм», «биологик қурол» тушунчаларини ҳуқуқий жиҳатдан мустаҳкаш лозим деб ҳисоблаймиз.\nКоррупциявий хавф-хатар уни аниқлаш ва баҳолашнинг\nҲозирги глобаллашув ва интеграция жараёнлари жадаллашиб бораётган мураккаб шароитда коррупция барча мамлакатлар учун қатор муаммоларни келтириб чиқармоқда. Халқаро валюта жамғармаси (International Monetary Fund) маълумотларига кўра, жаҳон иқтисодиёти коррупция туфайли ҳар йили 2,6 триллион долларгача зарар кўради.\nАнтикоррупцион комплаенс назорат — давлат бошқарув органлари, ташкилот ва муассасалар ҳамда хўжалик бошқарув органларида коррупцияга қарши кураш тадбирларини мувофиқлаштирувчи таркибий бўлинма тузиш ёки коррупцияга қарши курашга масъул ходимни тайинлаш; «Одоб-ахлоқ қоидалари» ва «Коррупцияга қарши курашиш сиёсати»ни тасдиқлаш ҳамда бу процедура учун зарур ички идоравий ҳужжатларни қабул қилиш; коррупцияга қарши кураш тадбирларини амалга оширишда ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари билан ҳамкорлик қилишни ўз ичига олади. Антикоррупцион комплаенс назорат тизимидан мақсад давлат хизматчилари ва компания ходимларининг коррупция билан боғлиқ жиноятлар содир этишининг олдини олишдир.\nХодимнинг ташаббусига кўра меҳнат шартномасини бекор қилиш\nМеҳнат муносабатлари юзага келиши, ўзгариши, бекор бўлиши ҳар бир мамлакатда ўзига хос хусусиятга эга. Ўзбекистон меҳнат қонунчилигининг қай даражада қўлланаётганини аниқлаш, ундаги камчиликларни бартараф этиш мақсадида хорижий давлатлар тажрибасини ўрганиш талаб этилади. Меҳнат шартномасини ходимнинг ташаббуси билан бекор қилиш Мустақил давлатлар ҳамдўстлиги мамлакатларида ўзига хос ўринга эга. Бу ҳуқуқий институт МДҲ мамлакатларида алоҳида аҳамиятга эга эканлиги билан меҳнат муносабатларини шартномавий тартибга солишнинг Европача моделидан ажралиб туради.\nЖиноят ишини кўриб чиқишда замонавий механизмларнинг аҳамияти\nХорижий давлатларда эса жиноят иши бўйича айбини бўйнига олиш, ҳамкорлик ва келишув институтларининг тобора такомиллашиб бораётганини, уларнинг турли шакллари борлигини кўриш мумкин.\nУшбу институтларнинг икки турини кўриб чиқамиз.\nБиринчиси айбини бўйнига олиш ёки иқрорлик институти бўлиб, шахс айбини бўйнига олиши эвазига унга енгилроқ ёки бошқа муқобил жазо чораларини қўллашни назарда тутади. Бунда ҳамкорлик қилиш талаб этилмайди, шахс айбини бўйнига олишининг ўзи етарли ҳисобланади. Мазкур институт хорижий давлатларда «plea bargain», «guilty plea», «plea agreement» каби турли номлар билан аталади.\nИккинчиси тарафлар (айбланувчи ва айблов тарафи) ўртасида жиноят ишини келишув битими ёки ҳамкорлик битими тузиш орқали ҳал этишни назарда тутади.\nХалқаро тижорат арбитражлари фаолиятини ташкил этишнинг айрим масалалари\nНизоларни халқаро тижорат арбитраж судларида кўриб чиқишда, энг аввало, билими, касбий маҳорати ва тажрибали мутахассис сифатида ўзини кўрсатган шахсларнинг арбитр (ҳакам) этиб тайинланишига асосий эътибор қаратилади. Арбитрларни танлаш низолашувчи ҳар иккала тарафнинг хоҳиши, эрки ва иродасига боғлиқ.\nМажбурият бажарилиши керак\nШартномадан, зиён етказишдан ёки Фуқаролик кодексида назарда тутилган бошқа асослардан келиб чиқиши мумкин бўлган мажбуриятларнинг бажарилишини таъминлаш масаласи фуқаролик ҳуқуқий муносабатларда муҳим ўрин тутади. Мажбурият бажарилишини таъминлашнинг моҳияти шундан иборатки, қарздор зиммасидаги мажбуриятни белгиланган муддатда бажармаса кредиторда зиённи ундиришдан ташқари қарздорни мажбуриятни бажаришга мажбур қиладиган бошқа мулкий таъсир чораларини қўллаш ҳуқуқи пайдо бўлади.\nЭгалик ҳуқуқини белгилаш бу бўйича фуқаролик ишлари қониқарлими?\n«Прокуратура тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонунининг 4-моддасига кўра қонун ижодкорлиги ва жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтиришда иштирок этиш прокуратура органлари фаолиятининг асосий йўналишларидан ҳисобланади. Шу боис Тошкент шаҳар прокуратураси томонидан судларда фуқаролик ишлари юритилишида прокурор ваколатини таъминлаш билан бирга қонунчиликни такомиллаштиришга оид таклифлар ҳам ишлаб чиқилмоқда.\nНизоларни ҳал этишда\nМамлакатимизни ривожлантиришнинг устувор йўналишларидан бири суд тизимини демократлаштириш ва суд жараёнларини соддалаштиришдир. Ҳаммамизга маълумки, аслида тарафлар низоларни келишув асосида ҳал этишнинг умуман имконияти қолмаганда охирги чора сифатида судга мурожаат қилади.\nБири иккинчисидан кам эмас…\nЎзида бир неча жиноятларни мужассамлаштирган коррупция инсонлардаги эртанги кунга бўлган ишончни сўндириб, жамиятнинг маънавий устунлари емирилишига олиб келади. Шуниси ҳам борки, коррупция, хусусан, порахўрлик икки ёқлама, ўртасида тўсиғи йўқ кенг бир йўл. Бу йўлда кимдир пора олувчи, кимдир эса пора берувчи.\nЖиноий инсценировкалар уларни таснифлашнинг назарий асослари\nСўнгги йилларда жиноятчилик табиати кескин ўзгариб, унинг усуллари кун сайин янгиланиб бормоқда. Замонавий жиноятлардаги асосий хусусият жиноятчилар томонидан унинг махфийлик даражасига қаттиқ урғу берилиши бўлиб, жиноий фаолиятнинг аҳамиятга эга бўлган воқеаларини инсценировка қилиш усулидан фойдаланиш ҳолатлари кўп кузатилади. Бу турдаги жиноятларни фош этиш ва ҳақиқатан ҳам содир бўлган воқеага ойдинлик киритиш терговчидан маҳорат ва тажриба талаб қилади.\nИнсон учун энг қимматли бойлик шаъни ва қадрқимматидир. Уни камситишга йўл қўйилмайди. Бу қоида қонунларимизда қатъий белгилаб қўйилган. Бу қоида жинояти учун жазони ўтаётган маҳкумларга ҳам тааллуқли. Жазо туридан қатъи назар, улар ўзининг асосий ҳуқуқ ва мажбуриятларидан, жамият аъзолигидан маҳрум қилинмайди. Мисол учун, Жиноятижроия кодексига биноан маҳкумлар жазони ўтаётган муассаса кутубхонасидан фойдаланиши, телевизор кўриши, радио тинглаши, мажлисларда сўзга чиқиши, деворий газеталарга маъмурият рухсати билан мақолалар бериши мумкин.\nБугунги кунда миллий қонунларимизни инсоннинг ҳуқуқ ва эркинликлари устувор деган тамойилга асосланган ҳолда такомиллаштириш долзарб аҳамиятга эга. Ўзбекистон президентининг 2017 йил 30 ноябрдаги «Судтергов фаолиятида фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари кафолатларини кучайтириш бўйича қўшимча чоратадбирлар тўғрисида»ги фармони шулар жумласидандир.\nАёлларнинг оналик мақоми-ю рафиқалик адаби, фарзандлик меҳри ҳақида кўп ва хўп гапирилган. Шу ўринда бу соҳир қалб эгаларининг тарихимиз сўқмоқлари аро жамиятда тутган ўрни ҳақида баҳоли қудрат фикр юритсак. Аввалбошдан айтиш жоиз, узоқ мозийда хотин-қизлар орасида ҳам динни чуқур билган, фиқҳ илмида мукаммал, ҳадисшунос, шариат қонун-қоидаларидан пухта хабардор момоларимиз номлари кўплаб учрайди.\nPrevious articleСоғлиқни сақлаш вазирлиги ахбороти\nNext articleҚисқа рақамли 1003 call-маркази орқали шу вақтгача 510 мингдан ошиқ мурожаатга жавоб берилди


Ўзбекистоннинг электр энергияси энг арзон давлатлар рейтингида турган ўрни аниқланди - Халқ сўзи\n00:42 09 Декабрь 2021 Иқтисодиёт\nБританиялик экспертлар дунёдаги энг арзон электр энергиясига эга мамлакатлар рейтингини тузди. Бу ҳақда Cable.co.uk ахборот агентлиги хабар берди.\nМаълумотларга кўра, Ўзбекистон 230 мамлакат ичида еттинчи, Тожикистон олтинчи, Гвинея саккизинчи ўринни эгаллаган.\nТадқиқотчиларнинг фикрича, республикада бир киловатт-соат электр энергияси 0,023 доллар туради. Мамлакатда бу нарх Қирғизистонникидан қимматроқ. Хусусан, Бишкекда бир киловатт-соат 0,017 доллар, Тошкентда эса 0,027 доллар туради.\nРейтингга кўра, дунёдаги энг арзон электр энергияси Ливияда. Аҳоли бир киловатт-соат учун атиги 0,007 доллар тўлайди. Энг қиммат электр энергияси Соломон оролларида бўлиб, у ерда бир киловатт-соат электр энергияси нархи 0,591 долларни ташкил қилади.


Пора учун бир миллиард доллар жарима « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nПора учун бир миллиард доллар жарима\n22 September 2017 - 10:17\n“Озодлик” радиосининг хабар беришича, Ўзбекистонда Ucell бренди остида фаолият юритадиган Telia (собиқ Teliasonera) компанияси Ўзбекистонда мобил бозорига кириш учун пора берганига оид иддаолар бўйича АҚШ ва бошқа давлатларда давом этаётган тергов-суриштирув ишларини босди – босди қилиш учун камида 965 миллион АҚШ доллари миқдорида жарима тўлашга рози бўлган. Bloomberg нашрининг ёзишича, пайшанба куни Ню Йоркда ўтган маҳкамада шундай келишувга эришилган.\nҚарийб 1 миллиард долларлик жариманинг 548 миллиони АҚШ Адлия вазирлига, 417 миллион долларлик товон пули АҚШ қимматли қоғозлар ва биржалар комиссиясига тўланади. АҚШ Адлия вазирлигига тўланадиган пулнинг ярми Нидерландия прокуратурасига берилади. АҚШ қимматли қоғозлар ва биржалар комиссияси пулни Швеция прокуратураси билан бўлишиб олади.\nБу тергов суриштируви чоғида ширкатнинг Ўзбекистон марҳум президенти Ислом Каримовнинг катта қизи Гулнора Каримовага алоқадор кўрилган ширкатга миллионлаб АҚШ доллари миқдорида пора берганига оид иддаолар тергов қилинди. Тергов ортидан ширкатнинг Швейцария, Белгия, Люксембургдаги банк ҳисобларида бўлган 850 миллион доллардан ортиқ маблағи музлатиб қўйилди.\nБу пора можаросига нафақат Telia, балки VimpelCom Ltd. ва Mobile TeleSystems ширкатлари ҳам алоқадор кўрилмоқда.\n2016 йилнинг феврал ойида VimpelCom ширкати ҳам Ўзбекистонда пора берганига оид иддаолар ортидан 795 миллион доллар миқдорида жарима тўлашга рози бўлган эди.\nСуд жараёнида аниқлашича, Telia ширкати 2007 йилдан 2010 йилгача, Гулнора Каримовага тегишли кўрилган Takilant ширкатига бир неча юз миллион доллар миқдорида пора берган. Прокурорлар бу пора эвазига телеком ширкати Ўзбекистонда тегишли лицензияни олишга эришганини даъво қилган.\nTelia ширкати ва АҚШ Адлия вазирлиги ўртасида эришилган бу келишувга кўра, 3 йил давомида ширкат пора иддаолари бўйича давом этаётган терговга ҳамкорлик қилади ва алоҳида шахсларни жиноий жавобгарликка тортишга кўмаклашади.\n“Бугунги келишув Telia компанияси тарихидаги аянчли саҳифасини ёпади” – деди Telia компаниясининг бошқарувчи раҳбари Йоҳан Денелинд (Johan Dennelind).


07 Ìàðò 2020 18:30 312\nЖорий йилнинг 7 март куни президент Шавкат Мирзиёев Тошкент шаҳрида амалга оширилиши режалаштирилган инвестиция лойиҳалари муҳокамасига бағишланган йиғилиш ўтказди.\nДавлат раҳбари матбуот хизматига кўра, пойтахтда 2020-2022 йилларда умумий қиймати 9 миллиард 884 миллион долларлик 762 та инвестиция лойиҳасини амалга ошириш режалаштирилган. Уларнинг 122 таси давлат дастури, 640 таси ҳудудий инвестиция дастурлари доирасидадир.\n«Сергели» индустриал парки» кичик саноат зонасида амалга ошириладиган умумий қиймати 350 миллион долларлик, Яшнобод туманидаги Технопаркда умумий қиймати 418 миллион долларлик лойиҳалар уларнинг энг муҳимларидан.\nЯккасарой кичик саноат зонаси ҳудудида ташкил қилинадиган Тошкент ишбилармонлик маркази, «Юнусобод сити»даги замонавий турар жой, кўнгилочар ва ишбилармонлик марказлари ҳам шаҳар ривожига хизмат қилади.\n– Инвестиция ва экспортдан мақсад – ишчи жой, қўшимча даромад. Тошкентда бу борада жуда катта ресурслар бор. Ҳозирча уларнинг ярмидан ҳам фойдаланилмаяпти. Шунинг учун ҳар бир туман кесимида кичик ва ўрта корхоналарни ўрганиб, ишлаб чиқариш ва экспорт имкониятларини кенгайтириш, халқимизга кафолатланган даромад манбаи яратиш керак, – деди Шавкат Мирзиёев йиғилишда.\nХабарда айтилишича, инвестициялар жалб этиб, зарурат бўлса, ташқи бошқарувга бериб, саноатнинг янги йўналишларини йўлга қўйиш бўйича топшириқлар берилди.\nЖамият 05.06.2020 218\nЖамият 05.06.2020 979


Nusrat Rahmat > Bosh Sahifa\nНовые информации в блоге: nusratrahmat.blogspot.com\nДунёда элликка яқин мамлакат пахта етиштириш билан шуғулланади. АҚШ, Ҳиндистон, Хитой Халқ республикаси, Покистон, Мексика, Бразилия энг йирик пахтакор давлатлар ҳисобланади. Жаҳон пахтасининг қарийб 70 фоизи ана шу олти мамлакатда тайёрланади. Мазкур давлатларда ҳосил машиналар ёрдамида териб олинади. АҚШда ҳосилнинг юз фоизи бункерлардан бўшатилади. Пахтанинг ватани бўлмиш Ҳиндистон ва бошқа юртларда бу кўрсатгич андак пастроқдир.\nУзоққа бориб нима қилдик. Яқин йилларгача ўзимизда ҳам ҳосилнинг ярмидан кўпроғи “зангори кема”лар ёрдамида йиғиштириб олинарди. “Ташселмаш”заводида ишлаб чиқариладиган пахта териш машиналарига чет мамлакатларда ҳам талаб катта эди. Начора, олам ҳам ўзгарди,одам ҳам. Бугун пахтакор фермерга бу ҳақда сўз очсангиз, гапни ёқилғи қимматлигидан, харид қилинадиган машинанинг ўзи ҳам йўқлигидан бошлайди. Ёки: “Буни катталар ҳал қилсин” деб қўяқолади. Аслини олганда, биз ҳосилни қачонгача қўлда териб оламиз, деган савол кўндаланг қилиб қўйиладиган вақт етиб келди! Теримга ўқувчилар, студентлар, шаҳар аҳлини жалб қилиш маънавий ва иқтисодий жиҳатдан қанчага тушаётганлигини ҳисоблаб кўришимиз зарурдан зарур эмасми?!\nБу йил менинг коллежда ўқийдиган 15 ёшли набирам – Ситорани теримга олиб кетишди. Бошқалар йўлини қилиб, болаларини олиб қолишди. Биз ундай қилмадик. Ситора мавсум давомида бир тонна пахта терибди. Теримга ҳақ ҳам тўлашган экан, харажатларга чегириб олишибди.\nКелинг, калкуляторни қўлга олиб, ҳисоблаб кўрайлик. Пахта териш машинаси мавсумда ўрта ҳисобда 200 тонна пахта теради. Демак у 200 ўқувчининг юмушини бажариб қўяди. Машинанинг харид нархи, ёнилғи харажатларини қўшиб ҳисоблаганда ҳам қўл теримидан бир неча баравар арзон тушади. Бу – масаланинг фақат иқтисодий томони.\nЎзимиз ҳам ўқувчилик, студентлик пайтимизда теримга чиққанмиз. Аммо бизнинг бугунги фарзандларимиз, набираларимиз анчайин нозик, бардошсиз, касалванд эканлигини, улар кўпроқ ўқиши зарурлигини, болаларни меҳнатга жалб этиш эса халқаро қонунларга зидлигини ҳисобга олишимиз керак-ку! Энг ёмони, бу йил пахтазорлар дефолиация қилинди. Дефолиантлар эса кучли заҳар ҳисобланади. Бизнинг барча тоат-ибодатларимиз, Худо ҳаққи,\nболакайларимизнинг бир кун бўлсада тўшакда ётишига арзимайди.\n“Ватанга пахта керак”, деган шалдироқ гап эскирмадими. Юртга соғлом, билимли фарзандлар керак, деган гап бош шиоримизга айланиши керак эмасми?\nБундан йигирма беш йиллар муқаддам АҚШлик фермерлар тажрибасини ўрганиб, бир қатор мақолалар эълон қилган эдим. Уларнинг айримларини такрорлаш ортиқчалик қилмас деб ҳисоблайман. Америкалик фермерлар 200 йиллик иш тажрибасига эга. Биз эса энди бошладик. Демак ибратомуз тажрибаларни ўрганиб, ўзлаштириб борсак, ўзимизга фойда.\nТехасс штатида яшайдиган кекса фермер Дуэн Виллз 200 гектардан кўпроқ майдонга чигит қадайди. Чигит нормаси гектарига 17 килограмм. ( Бизда бу норма 60 килограмм бўлишига қарамай 100 килограмм атрофида уруғ сарфлаябмиз) Йил давомида деярли ҳамма юмушни ўзи, хотини, ўғли ва набираси уддалашади. Ҳосилни машинада бир марта териб олишади. Қолган 10-15 фоиз пахтани тупроққа қориштириб ташлашади. Чунки у ўз харажатини қопламайди.\nПахтани машинада теришнинг қатор омиллари ҳақида тўхталайлик. Фермернинг даласига экиладиган “Акала Жи Си” нави (ҳозир у истеъмолдан чиқиб кетган, албатта)нинг кўсаклари бирайўла очилади ва ғўза табиий тарзда ( дефолиациясиз) баргини тўкади. Бу мамлакатда пахта навлари ҳам, пахта териш машиналарининг маркалари ҳам кўп. Дуэн Виллзга қарашли пахта териш машинаси шпинделсиз яъни шамол кучи билан ҳосилни сўриб олишга мослашган бўлиб, унга джин аппарати ҳам ўрнатилган. Яъни машина бирайўла пахтани чигитидан ҳам ажратиб, тойлаб беради. Бу ерда пахта заводи ёки қабул пунктига ҳожат қолмайди. Фермер уни истаган харидорга сотиш ҳуқуқига эга. Бу мамлакатда ҳам фермерлар билан шартномалар тузилади ва ортиқча пахтани ҳеч ким қабул қилмайди.\nТан олиш керак, АҚШда пахта териш машиналари жуда қиммат. Шунинг учун айрим штатларда улар давлат томонидан олиб берилади. Бизникига ўхшаш муқобил трактор парклари ихтиёридаги машина гоҳида бир неча фермерга хизмат кўрсатиши мумкин.\nАҚШда ерларни мелиорациялаш, ирригация хизматлари давлат томонидан бепул амалга оширилади. Лекин шунга қарамай аксар фермерлар ҳукуматдан норози бўлиб қолишлари менга ғалати бўлиб туюлганди.\nМиссисипи штатидаги фермер Фред Баллард лалми ернинг ҳар гектаридан 22-23 центнердан ҳосил олади. Унинг таннархи жуда арзонга тушади. Фермер биринчи экиндан бўшаган майдонларга ғўзани зичлаб (90 сантиметрли қатор ораларига) экади ва тўласинча машинада териб олади. У пахтани қўлда теришни тасаввур қилиб ҳам кўролмайди.\nТакрор айтамиз, бу фермерларнинг ота-бобоси ҳам фермер бўлишган ва йиллар давомида ишлари такомиллашган. Фақат ташкилий ишлар эмас, агротехника ҳам, иқтисодий омиллар ҳам мослаштирилган.\nБизда ҳам пахтачилик минг йиллик тарихларга эга. Чоризм ва шўролар даврида ҳам пахта базаси бўлиб келдик. Табиийки, бундан кейин ҳам бюджетимизнинг катта қисмини пахтадан келадиган даромад тўлдиради. Жаҳон бозорида пахтанинг товар сифатидаги салоҳияти ғалла, нефт, олтин билан тенг туради. Аммо шуларнинг барига қарамай, пахта сиёсати, деган маъшум кўланканинг пайдо бўлиши ортга қайтишдан ўзга нарса эмас!\nШу йил октябр ойида Бухорода бўлганимда шаҳардаги дўконлар ва ҳатто бозорлар берк эканлигини кўрдим ва ўша кўланкага гувоҳ бўлдим. Ваҳоланки, барча бозорчи ва дўкончилар мавсум давомида атиги битта машина юмушини бажаришолмайди.\nПахтачилигимизда тағин социалистик хўжасизликка қайтишга йўл қўймаслик керак! Жойларда пахта сотиш шартномасини бажариш биринчи талабга айланиб, унинг таннархи, сифати эътибордан четда қолаябди. Иқтисодий жиҳатдан фойда бермайдиган ҳосил кимга керак, дейдиган мард топилмайди. Республикамизда пахта сотиш шартномалари бажарилгандан кейин ҳам талай вилоятларда шаҳарликларни кунлик олиб чиқиш давом этди ва бунинг зарари озмунча эмасди!\nТошкентда янги типдаги пахта териш машиналари ишлаб чиқарадиган завод ишга туширилиши кечиктириб бўлмайдиган заруратдир. Дастлабки пайтларда ҳар бир туманга бир-иккитадан машина берилар ва шу тариқа иш йўлга қўйилар деб умид қиламан.\nБу борада шахсан Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирининг мулоҳазаларини билмоқчи эдим.\nUshbu kitobda inson istiroblari va ichki kechilmalari qalamga olinadi. Voqealar bizning kunlarda sodir bo’lgan.Hikoyalar sizni loqayd qoldirmaydi deb o’ylaymiz\nFiled under: Asarlar ro’yhati\nМиллат бир умр даҳога интиқ ва интизор бўлиб яшайди. Боиси: унинг сиймосида асрий орзу умидларини рўёбга чиқарадиган нажоткорни, афсонавий Рустами достонни ёки Бахт қушини кўради. Аммо яратганнинг инояти билан шундай ашраф сиймо ташриф буюрганда, раият ҳам, ҳукумат ҳам уни тушунмай, зиддият ва зуғумлар юзага келади. Оқибатда даҳонинг ҳаёти ҳам дўзахга айланади. Бундай пайтда Антон Чеховнинг: “ Даҳолар билан жиннилар бир-бирларига яқин туришади”, деган гапи ёдга тушади. Сабаби: уларнинг иккаласи ҳам ўзга олам одамларидир.\n2005 йили Туркия ҳукумати асримизнинг буюк ёзувчиси Нобел мукофоти лауреати Ўрхан Памук ( туркчасига Орhaп Рамук)ни миллат сотқини деб айблагани ва халқаро судга берганлиги, турк жамоатчилигининг бир қисми ҳам бу ҳолни қўллаб-қувватлагани фикримизнинг далили бўлаолади. Бунга сабаб бўлган ҳол эса ёзувчининг Швейцария газетасига берган интервюси бўлиб, унда: “Туркияда 30 минг курд ва миллион арманининг қони тўкилган” дегани эди. Орага Евросоюз раҳбарлари, Габриель Гарсиа Маркес, Умберти Эко сингари номдор ёзувчиларнинг аралашлари туфайлигина Ўрхан Памук қамоққа тушмади, аммо бир неча йил АҚШга бориб яшашга мажбур бўлди.\nЎрхан Памук сайтига кириб ( ёзувчининг сайти жуда бой, унда аксар асарларидан ташқари таржимаи ҳол, кўплаб тақризлар, мулоҳазалар ўрин олган). Мен дастлаб рус тилига таржима қилинган “Қора китоб” романини танладим.\nАввало шуни таъкидлаш кераки, Ўрхан Памук асарлари Европа ва Ғарбдаги қирқдан ортиқ мамлакат тилларига таржима қилинган ва миллионлаб нусхаларда қайта-қайта чоп этилмоқда. Мазкур мамлакатларда ТВ ва Интернет жуда тараққий этган, бунинг устига улар сайр-саёҳатни, кўнгилочар тадбирларни хуш куришади. Вақт – пул ҳисобланадиган ва рақобат кучайган бундай юртларда Памук романларини талашиб-тортишиб ўқишаётган экан, демак у ўлкан истеъдод соҳиби, назаркарда инсон! Адабиётшунослар бу ёзувчи адабиёт ўзанини янги йўналишга буриб юборганлиги, кўплаб ёш ижодкорларни эргаштираолганини ёзишмоқда.\nШуниси ғалатики,“Қора китоб” романини принтердан чиқариб, ҳийла қўлласангиз, яъни ман-ман деган танқидчига янги роман ёзганингизни айтиб, фикрини сўрасангиз ва бунга эришсангиз, натижа ғалати бўлишига ишонаман. Назаримда танқидчи дўстингиз, асар бадиийликдан узоқлигини, ибратли ғоя, салбий ижобий персонажлар, сюжет чизиғи, табиат манзаралари, авторнинг позицияси, мақсади, ечим ва яна алланима балолар йўқлигини қаторлаштиради. Дарҳақиқат, “Қора китоб”да бу нарсалар ўта нисбий. Бундай пайтда ўйлаб қоласан – биз шўролар даврида тарбия топган авлоднинг бадиийлик ва адабиёт ҳақидаги тасаввурларимиз эскирмадимикин, кўникма ҳосил қилган қолиплар синиб кетмадимикин? Кўпчилигимиз Габриел Гарсиа Маркес, Пауло Коэлью ва жаҳон тан олган қатор адибларнинг ўзбекчана таржима қилинган асарларини ҳам иштиёқ билан ўқимадик. Адабиёт ҳақидаги догма қарашларимиз бунга халақит берган бўлса ажаб эмас.\nЁзувчининг бир неча асарлари Миразиз Аъзам таржимасида “Жаҳон адабиёти” журналида эълон қилинди. Аммо кўпчилик, шу жумладан бизнинг тенгдошлар ҳам ундан бехабар қолишди., аниқроғи, чайнашга эринишди. Журнал Бош муҳарирри Мирпўлат Мирзо бу ҳақда куйиниб гапиргани ёдимда. “Китобхонларимиз лоқайд, беҳафсала. Меҳнат қилишни исташмайди.”\nАслида китоб ўқиш – меҳнат. Бизнинг авлод бугунги дунё адабиёти нари турсин, тенгдошлар, ёш ижодкорлардан ҳам ажралиб қолаётганга ўхшайди. Ёшларнинг, айниқса нодавлат газеталарда босилаётган асарларига нописандлик билан қараймиз. Савияси баланд бўлмаса ҳамки уларнинг ўзига яраша ўқувчиси борлигини ва бу энг муҳим омил эканлигини тан олмаймиз. Энг зарури, улар ёш, асардан-асарга ўсиш, шу билан бирга ўз ўқувчисини ҳам билими, дунёқарашини ошириб бориш имконига эга.\nШуниси ғалатики, улар ҳам бизга қандайдир киноя билан қарайдиган, асарларимизни деярли ўқимайдиган бўлиб боришаябди.\nБу ажралиш эмасми ахир? Назаримда адабиётимизга ташриф буюрадиган истеъдод ёки даҳо айнан ана шу қатламдан чиқиши мумкин. Улар ёзаётган ва биз нописанд бўлган асарлар ўзининг детектив характери, аллақандай илоҳий арвоҳлар, тушлар, криминал ҳолатлар билан бугунги дунё адабиётига яқин туради. Бугун Европа ва Америка қитъасида айнан ана шу руҳдаги асарларни ўқишаябди. Бу ёшларнинг бошини силаб туришимиз шарт. Олам ўзгарди. Ўзгача олам эса ҳамиша ўзгача оламни вужудга келтирган. Тўғри, улар ҳам бизга ўхшаб китоб ўқишмаябди. Аммо мен билган ёш ижодкорлар Интернетни дўст тутишади. Зеро бугун китоблар ҳам сайтларга кўчаябди ва уларни компютердан топиб ўқиш анча ўнғай ҳам. Истасангиз, ҳатто қўл телефонингиз воситасида жаҳон адабиёти билан танишиб боришингиз мумкин бўлиб қолди.\nТағин: шўролар даврининг ҳатто сўнгги йилларида ҳам адабиётга кириб келганларнинг ўртача ёши бугун олтмишнинг нари берисига бориб қолди. Биз Абдулла Қодирий, Чингиз Айтматов, Абдулла Қаҳҳорларнинг шавқовар китобларини ўқиб, қўлга қалам олганмиз. Асар завқ-у шавқ билан ўқилса, бош устига, аммо ҳамма китоб ҳам осон ҳазм бўлавермайди. Ҳатто Достоевский, Лев Толстой асарларини ўқиш, уларнинг мағзига сингиш учун андак сабру бардош, меҳнат талаб қилинади.\nОлтмиш ёшнинг нари-берисида киши руҳиятида эса талай ўзгаришлар содир бўлиши табиий. Киши бой берилган имкониятлар, йўл қўйилган хатоларидан надомат чекади, ҳаёт ва адабиётга бўлган аввалги ташналик, иштиёқ сусаяди. Ногаҳоний нохушликлар, муаммолар, бетобликлар сабаб бўлиб инсон бот-бот ўлим ҳақида ўйлайдиган бўлади.\nЗеро “Қора китоб”да ҳам инсоннинг ана ёшдаги ҳолатлари чуқур тадқиқ қилинади. Талай танқидчилар уни “ Минг бир кеча”га ўхшатишди. Мен эса Шарқ ва Ғарб адабиётининг мукаммал пайванди, уйғунлигини кўрдим ва муалифнинг энг катта ютуғи ана шу омил деган фикрга келдим. Асарда психологик таҳлил, образлилик билан бирга детектив жанрнинг усталик билан қориштирилганлиги, бир чимдимдан экзотика, жилла криминал, фантастиканинг мавжудлиги, ўрни келганда ҳужжатли фактлардан устакорлик билан фойдаланганлиги бугунги серташвиш китобхонни ушлаб туриш вазифасини ўтайди.\nКитобдан ҳам ким ўз излаганини топади. Шахсан менга бош қаҳрамонлардан бири публицист ёзувчи Желалнинг ҳаёти, изланишлари, изтироблари жуда таниш, қадрдон ва ашрафона бўлиб туюлди. Шунингдек, Истамбул шаҳрининг ранго ранг манзаралари худди кино лентасидан жонли қилиб яратилганлиги эътиборга молик. Асосан “Миллият” газетасига публицистик мақолалар ёзадиган Желалнинг кекса ота-онаси ўз вақтида жамиятда баланд мавқега эга бўлишган. Ёзувчи уларни шундай тасвирлайдики, беихтиёр русларнинг: “ Старост не радость ( Кексалик бахтиёрлик эмас), деган мақоли ёдга тушади. Уларнинг иккаласи ҳам тамаки чекади ва йўтал тутиб қолганда, чекишни ташламагани учун бир-бирини койишга тушади. Ота ҳар тонг газетани интиқлик билан кутади ва Желал ҳукуматни танқид қилиб қўймадимикин деб хавотир тортади, бунинг оқибати нохуш бўлишидан чўчийди. Ўғли эса ўз билганидан қолмайди. У диктатни ҳазм қилолмайди.\nБу ҳол каминага жуда таниш. Бундан ўттиз йиллар чамаси муқаддам вилоят газетасида ишлаганимда, раҳматли онам бот-бот хавотир аралаш огоҳлантирардилар. “ Мабодо катталарни танқид қилма. Уларнинг қўли узун. Сенинг ортингда одаминг йўқ.” Мен эса нопок амалдорларнинг жиғига тегиш, иштаҳасини бўғишни хуш кўрардим.\nХудди шу ўринда ўйлаб қоласан. Нега ижод аҳли ҳамма қатори шукур қилиб яшайвермайди, андак ноҳақлик, адолатсизликка қарши исён кўтаради. Нечун Машраб арбобларни мазах қилди, Беҳбудий чўчимай : “Болшевиклар партияси мусулмон учун зарарли” деб ёзди, Абдулла Қаҳҳор: “Мен партиянинг солдати эмасман”деди. Ҳа, ҳақиқий адабиёт асрлар давомида мухолиф сифатида зулм ва истибдодга қарши курашиб келди, инсон эркинлиги, идеал ҳаёт учун жонини аямади.\nПамук қаҳрамонларидан бири Ғолиб бир замонлар анча ном чиқарган, эндиликда кексайиб қолган журналистлар даврасига тушиб қолади. Ёшликда экстремист, кексаликда компромис бўлмаган киши нормал инсон эмас, деб ўқиган эдим қаердадир. Кекса қаламкашлар эса кексаликда ҳам компромис эмас, улар ҳамма нарса инсон учун, унинг устиворлиги, саодати учун деб билишади ва бу борадаги норозиликларини яширишмайди. Ғолиб уларнинг ибратли фикрларини қоғозга туширишга шошилади.\n“Ёзаётганингни самимийлигига аввал ўзинг ишон”\n“Ўз шахсий мақол, матал, афоризмларингни ярат”\n“Ҳақиқий эътиқодинг бўлмаса ҳам ўқувчига буни сезиб қолмаслиги керак”\n“Устунликка эришишга ишонганингдагина баҳсга кириш.”\n“ Ҳар бир чиқишинг Шаҳризода эртакларидай бетакрор бўлсин.”\n“Ўқувчининг хатини жавобсиз қолдирма, агар у ёзмаса ўзинг мактуб йўлла ва кейин жавоб қайтар.”\n“Аллақандай муҳим сирдан воқиф одамдай тут ўзингни.”\n“ Шундай кишилар билан танишгинки, оламдан ўтганларидан кейин ҳам улар ҳақида қалам тебратиш мумкин бўлсин.”\n“Озроқ, аммо қониқиш билан ўқи”\nБу кекса журналистлар Жалолиддин Румий номини такрор такрор тилга олишади ва ундан сабоқ олишни тайинлашади. Уларнинг суҳбатига қулоқ тутиб шундай хулосага келади киши: ошкоралик жумракларини катта кичик раҳбарлар ҳам, халқ ҳам очолмайди. Уни зиёлилар, айниқса журналист ва ёзувчилар резбама-резба очишлари шарт. Акс ҳолда қурғоқчилик бўлиши, эркин фикр, демократия куртаклари қовжираши табиий.\nЎтган галдаги мақоламизда: цензура тагатилиб, айрим жойларда мауассис, бош муҳарир ва муҳарирдан иборат уч темир эшик пайдо бўлганини, уларнинг бири маблағидан, иккинчиси курсисидан ва учинчиси арзимас маошидан ажралишдан чўчиб, эркин фикр ва ошкоралик куртакларини аёвсиз чилпишини айтган эдик. Энг ёмони шуки, ана шу тоифадагилар ўз ожизликлари ва қўрқоқликларини юқори раҳбар ташкилотлар зиммасига тўнкаш ҳаракатида бўладилар. “Фожиа” деб номланган ҳикоялар тўпламимни бир неча журнал ва нашриётларга тавсия этдим. Уларнинг айримлари кўрсатгич бармоғини юқори кўтариб сирлигини шивирлашдан нарига ўтишмади. Ҳарқалай китобни озроқ нусхада бўлсада нашр қиладиган жўмардлар топилди ва ўқувчилар веб сайтим ( www. ociti.ru ) орқали улар билан танишишларини жуда ҳам истар эдим.\n“Энг муҳими, ўзлигингни топ ва ўзлигинг билан бўл! Ҳаммага ўхшаб яшайдигапн бўлсанг, яшашнинг нима кераги бор”, дейди қаҳрамонлардан бири ва бу ақида ғанидир,эскирмасдир.\nБот-бот қулоғимизга экологик хавфли ҳудуд, деган ибора чалиниб туради. Унинг мазмун, моҳиятини эса ҳамиша ҳам чақиб кўравермаймиз. “Қора китоб” романида Желалнинг “Босфор қуриб қолса” деган мақола ёзгани тасвирланади. Муллифга эса сув сатҳи пасаяётганлигини бир оддий балиқчи айтади. Мақола катта шов-шувга сабаб бўлади. Одамлар ҳушёр тортадилар. Агар сув қуриса, балчиқ ҳидига тоқат қилиб бўлмаслиги, чивин, пашшалар кўпайиб шаҳар экологик хавфли ҳудудга айланиши ва бу ерда яшаб бўлмаслиги бағоят ишонарли ёзилганлиги сабабли кўпчиликда хавотир пайдо бўлади. Уч минг йиллик тарихга эга бўлган собиқ Константинополда ( Маҳмуд11 1453 йили уни забт этиб шаҳарни Ислам бул, деб атайди. Кейинчалик Истанбул бўлиб кетган) ҳаёт тўхтаб қолиши ваҳимали бўлиб туюлади. Кейин текшириб кўришса, Босфор суви ҳақиқатан ҳам камаяётганлиги аён бўлади.\nХуш, бу- ку Истанбул, агар халқ эҳтиёт бўлмаса ва бутун мамлакат экологик хавфли ҳудудга айланиб қолса, бошқа борадиган жойимиз йўқ-ку деган савол юзага келади.\nТалаффузимизда экологик хавфли ҳудуд деган ибора йўқ эди. Эндиликда эса халқаро ташкилотлар томонидан Чернобил, Семипалатинск, Орол буйи ҳудудлари экологик хавфли ҳудуд деб эълон қилинди.\nОролнинг қуриши ва бу ердаги экологик ҳолат ҳақида кўп гапирилди. Бу нохуш ҳолга кўпроқ Москванинг пахтага бўлган очофат иштаҳаси сабаб бўлганлиги сир эмас. Лекин бу фожиага республикамизнинг ўтган асрнинг олтмишинчи-етмишинчи йилларида ишлаган катта кичик раҳбарлари ва ижодкорлари яъни биз ҳам айбдормиз. Тўғри, ошкоралик жумраклари берк эди, ҳамду санодан башқасини гапириб бўлмасди. Чингиз Айтматов таъбири билан айтганда, инсонга, инсон боласига қулоқ солмайдиган, қулоқ солишни истамайдиган замон эди. Тан олиш керак, жўмард одамлар топилди ва бошини кундага қўйиб бўлса ҳам гапиришди, аммо афсуски, улар жуда озчилик эдилар.\nЎйлаб кўрсам, табиатга ҳеч қайси авлод биздай кўп зуғум ўтказмаган, катта зарар етказмаган экан.\nМен келажак авлоднинг оёғига бош қўйиб тавба тазарру қилишга тайёрман!\nАслида, бандасининг энг катта гуноҳи – ўз хатосини такрорлаб туришдир. Виждонимиз билан яккама-якка қолганда ўйлаб кўрайлик: биз ўша хатоларни такрорлаб қўймаябмизми? Талай туманларда тупроқларимизнинг шўрланиш даражаси ошаябди, ерости сувларимиз яроқсиз ҳолга келаябди. Лекин табиатни муҳофаза қилиш қумитасининг хавотирли ва кескин овози эшитилмайди, Экосан жамғармаси собиқ раҳбарлари ҳақида нохуш гаплар кезиб юрибди, Экология харакати ҳаракатга келгани йўқ, биз журналист, ёзувчилар эса ҳамду сано билан бандмиз. Дилимизда: Ўзбекистон экологик хавфли ҳудудга айланиб қолса, бошқа борадиган жойимиз борми, деган ваҳимали савол йўқ ва йўқ.\nҲар қандай дин ва мафкура фуқарони шукроналикка даъват этади. Инсон эса бир лаҳзалик шукур қилади, аммо Нитше айтганидек “мамнунвой банда”га айланиб қолмайди. Ўзига анчайин тинч, фаровон оила аъзолари билан гаплашиб кўринг, улар алланималардан қониқишмаганини яширишмайди, иқтисоди бой, демократик мамлакатларда ҳам одамлар ўз норозиликларини намоён қилиб кўчага чиқадилар. Бу – табиий ҳол. Чунки, нсоннинг талаб, эҳтиёжи ҳар қандай тараққиётдан олдинлаб кетади. Аслида жамиятни ҳаракатга келтирадиган локомотив ҳам ана шу кучдир.\n“Қора китоб”ни ўқиганингизда, бунга тағин бир бор ишонч ҳосил қиласиз. Асардаги қаҳрамонлар, айниқса жамиятдаги бюрократлик, тўрачилик, сансоларлик, қоғозбозликдан безганликлари сезилиб туради. Бу нохуш ҳолатлар, охир-оқибат одамларнинг тузумдан, ҳукуматдан норозиликларига сабаб бўлишига урғу берилади.\nТан олиш керак, бу борада бизда ҳам қилинадиган ишлар оз эмас. Кўпгина амалдорлар халқдан четлашиб қолган. Сўнгги пайтларда талай раҳбарларнинг эшиклари олдида уч қаватли тўсиқ пайдо бўлди. Оддий ўқитувчи, врач ёки инженернинг шаҳар, вилоят ҳокими, уларнинг ўринбосарларига киришини эндиликда тасаввур қилиб бўлмайди. Эшикка яқинлашмасингизданоқ биринчи милиционер йўлингизни тўсади, кейин тағин бир милиционер. Бошлиқнинг ёрдамчиси эса сизни ичкарига киритмаслик учун ҳамма чораларни кўради. Анча-мунча раҳбарларнинг қабул кунлари хўжа кўрсин учун ёзиб қўйилади.\nБеҳбудий билан Памукнинг муштарак томонлари анчагина. Улар ўз замонасининг йўлчи юлдузи бўлишди ва ижод аҳлини ўз ортларидан эргаштиришди, адабиётда турғунлик рўй берганда, уни янги ўзанга буриб юборишди..\n“ Қора китоб”дан ташқари, “Қор” романи, публицистик мақолалари, турли тақризлар, муктубларни ўқиб, Ўрхан Памук дарҳақиқат истеъдод соҳиби эканлигига ишонч ҳосил қилдим.\nЁзувчи яқинда Москвада бўлди, мухлислар уни катта тантаналар билан пешвоз олишди. Мен эса уни Ўзбекистонга ҳам таклиф этилишидан умидвор бўлиб қолдим.\nБўғзимга тиқилиб келаётган бир ҳайқириққа қулоқ тутинг! Чингиз Айтматов…Чингиз оғамнинг овози (жойи жаннатда бўлсин) ундан кўра жилла бўлса ҳам ёқимлироқ, жаранглироқ, кучлироқ эди!!!\nҚолган гаплар Нобел мукофотини тақдим этадиган ҳайъат виждонига ҳавола!\nFiled under: Yangi maqolalar\nЁзувчи ватан байроғини ҳар қандай спортчидан баландроқ, давомлироқ кўтариши мумкин. Шундай бўлиб келган ҳам!\nЯқинда Ёзувчилар уюшмасида бўлиб ўтган йиғилишда тўпланганларнинг аксари шундай фикрга келди, десам адашмаган бўламан. Адабиётга кўрсатиладиган ғамхўрлик маънавиятга, келажакка кўрсатилган ғамхўрлик эканлиги нотиқлар нутқида бот-бот такрорланди.\nАслида адабиётга кўрсатиладиган энг катта кўмак унга эркинлик бериш, қанотини қирқмасликдир. Ҳақиқий адабиётнинг шавкати ва қисмати шундаки, у бир умр ўз замонасига мухолиф бўлган ва шу сабаб унинг энг пешқадам қаламкашлари йўқ қилинган. Машраб, Беҳбудий, Қодирий, Чўлпон сингари не-не оташнафас истеъдодлар яшашганда адабий хазинамиз нақадар бойиган бўларди.\nСССР қулагандан кейин унга тобе бўлиб келган барча республикаларда, шу жумладан бизда ҳам адабиёт гуриллаб тараққий этиш ўрнига дебсиниб қолди. Бунинг боиси шундаки, адабиёт газетадан фарқли ўлароқ, янги муҳитга тез мослашолмайди, воқеа, жараёнларни синтезлаш учун вақт керак бўлади. Муқаддас жой эса бўш турмайди, у ерда турли туман алафлар ўсиши табиий.\nАдабиёт ҳам инсонга ўхшаш. У гоҳида баланд парвозлар қилади, гоҳида омад унга чап қўлини чўзади. ХХ асрнинг ўттизинчи йилларида ҳам ҳақиқий ижодга, шу жумладан мумтоз адабиётга нафратомуз бир муносабат пайдо бўлганлигини биламиз. Халқнинг асрий дурдоналари бўлган ноёб асарлар зарарли деб эълон қилинган, йўқотилган. Унинг ўрнини коллективлаштиришнинг афзаллигига бахшида асарлар эгаллаган. Йиллар ўтиб, тағин мумтоз адабиётга талаб ошаборган. Чунки ҳақиқий адабиётни ўқиш ва уқиш учун инсон ижтимоий-иқтисодий зилзилалардан холи бўлиши ҳам керак.\n“Даракчи” газетасининг 2004 йил 5 август сонида шундай деб ёзган эканман. …” Янги адабиёт бугун-эрта эшик қоқади. Назаримда яқин вақтда адабиётимизга ёш бир даҳо кириб келади. У ҳар йили ўнлаб ўткир сюжетли роман, қисса, телесценарий, шеърлар ва янгидан-янги жанрларда муъжизавий асарлар битади. Унинг китобларини ўзимизда ва чет элда юз минглаб нусхаларда чоп этишади ҳамда қўлма-қўл бўлиб кетади. Йўқ, бу менинг хом хаёлим, ҳавойи орзуларим эмас, тарихий зарурат, ижтимоий қонуниятдир. Адабиёт тарихига назар солинг: энг оғир дамларда, Аллоҳнинг иродаси билан Алишер Навоий, Огаҳий, Қодирий, Эркин Воҳидов, Абдулла Ориповлар ташриф буюриб, адабиётимизни ашраф чўққиларга кўтардилар, биз биримиз уларнинг ортидан эргашдик.”\nБу табаррук ташрифдан ҳали ҳам умидимни узганим йўқ. Ана шу жараённи тезлаштириш учун эса истеъдодли ёшларни бугун адабиёт байроғини баланд кўтариб турган АҚШ, Япония, Франция, Туркия мамлакатларига юбориш керак деб ҳисоблайман. Биз ҳатто боксчиларни ҳам тараққий этган мамлакатларга юбораябмиз-ку. Бу ўринда шуни эслатиб ўтиш жоизки, Туркия адабиётига ана шундай навқирон даҳо кириб келди. Унинг номи Урхан Памук. Бу йигит туркий халқлар вакиллари орасидан биринчи бўлиб, 2006 йилда Нобель мукофотига сазовор бўлди. Унинг асарлари айни пайтда қирқдан ортиқ мамлакатда таржима қилинган. Янги истеъдод билан дўст турк халқини чин қалбдан табриклагиси келади кишининг. Урхан Памук ҳам бир неча йил умрини АҚШда ўтказганлигини эслатиб ўтиш ортиқчалик қилмас.\nШуни унутмаслик керакки, истеъдод эгаси кўп ҳолларда қусурсиз бўлмайди. Буни тушуниш, кечиришга тўғри келади. Лекин ҳар қандай шароитда ҳам, рус мақолида айтилганидек, сувга чўкаётганни қутқариш унинг ўз қўлида.\nДарҳақиқат, вазият ижодкор олдида қатор муҳим вазифаларни кўндаланг қилиб қўяди. Мазкур йиғилишда қайта-қайта таъкидланганидек, энг аввало қалам аҳлининг ўзи фаол бўлиши, фуқаролик позициясини намоён қилиши шарт. Газета журналларимиз кўп. Аммо уларнинг саҳифаларида ёзувчи, шоирларнинг номларини камдан-кам учратамиз. Энг долзарб ижтимоий-иқтисодий муаммоларни айнан улар кўтариб чиқишлари керак эмасми?! Беҳбудий, Қодирий, Ойбек, Ғафур Ғулом, Абдулла Қаҳҳор, Асқад Мухтор энг аввало ҳозиржавоб публицистлар эдилар. Ўша пайтдаги гезета журналларни варақласангиз, бу устозлар турли мавзуларга бағишланган очерк, мақолалар ёзганликларига гувоҳ бўласиз. Публицистика ҳаётни ўрганиш учун ҳам ўзига хос мактабдир. Наҳотки бугун ёзувчи, шоирнинг тинчлиги олган муаммолар бўлмаса.\nБу ўринда айрим қаламкаш дўстлардан гилаласам, мени тўғри тушунишар деб ўйлайман. Сўнгги йилларда “Ўзбекистон адабиёти ва санъати” ҳамда “Ҳуррият” газеталари саҳифаларида қатор ижодкорларга у ёки бу мавзудаги очиқ хатларим эълон қилинди. Раҳматли Шукур Холмирзаевга битилган мактуб янги адабиёт муаммолари, Дадахон Нурийга табиат муҳофазаси, Иброҳим Ғафуровга Нитшенинг ижоди, унинг таржимаси, Хуршид Давронга сайт очиш ва Интернетдан фойдаланиш муаммоларига бағишланганди. Худо ҳақи, бу мактубларни куйиб-пишиб, анчайин жонсўзлик билан ёзгандим. Тўғри Шукур Холмирзаеқ сим қоқиб, адабиёт газетасига жавоб хати ёзаётганини маълум қилганди. Аммо шу орада операция бўлди, соғлиги ёмонлашди ва бунга улгуролмади. Қолган дўстлар эса телефон қилишни ҳам эп кўришмади. Сен салом берсанг-у алик олишмаса, камситилгандай сезаркансан ўзингни.\nЁдингизда бўлса бир вақтлар газетада Шукур Холмирзаевнинг “Адабиёт ўладими” деган мақоласи босилиб, қизғин муҳокама қилинганди. Бу борада менинг фикрим шундай: агар адабиёт курашмаса, у муқаррар нобуд бўлади. Буни табиатнинг яшаш учун кураш қонуни, дейишади. Ҳар қандай тирик организм сингари ижтимоий субъект ҳам яшаш учун курашишга мажбур. Адабиёт инсон ахлоқи, маънавияти ва Конституцияга зид бўлган ҳар қандай иллатга қарши курашиш миссияси билан келган. Шунингдек у ўз йўлидаги ғовлар билан ҳам яккама-якка жангга чиққан.\nТалай газета, журнал, нашриётлар мутасаддилари дилида ўша шўролар давридан қолган қўрқув вируслари ҳамон турганга ўхшайди. Цензура йўқолиб, айрим жойларда уч бошли илон пайдо бўлгангандай. Булар – муассис, бош муҳаррир ва муҳаррир. Уларнинг бири сармоясидан, иккинчиси курсисидан, учинчиси арзимаган маошидан қўрқиб, ҳарқандай эркин фикр, ошкоралик куртакларини чилпишдан тойишмайди.\nҚуруқ бўлмаслиги учун биргина мисол келтирмоқчиман. “Фожиа” ва “Нохуш хаёллар” деб номланган ҳикояларимни журнал ( Шарқ юлдузи) ҳам, нашриёт ( Ғафур Ғулом номидаги нашриёт-матбаа ижодий уйи) ҳам: қалтис, воқеа мунгли, деб қайтаришди. Ҳар икки жойда ҳам кўрсатгич бармоқларини юқори кўтариб сирлигина ишора қилишди. Мен эса ҳамон бу даволарга қўшилганим йўқ ва муҳтарам ўқувчилар уни сайтимдан ўқиб, фикр билдиришларини жуда-жуда истаб қолардим.\nШу муносабат билан тағин бир мулоҳазани айтмоқчиман. Шўролар даврида ва ундан олдин ҳам замонасозлик руҳидаги ҳамду сано асарлар озмунча ёзилмаган. Бугун эса улар ҳеч кимга керак эмас! Одамларнинг изтироблари, ноҳақликларга қарши курашлари акс этган асарларигина яшаб қолдики, бунга мисол келтириш ортиқчадир.\nЙиғилишда ҳар бир ижодкорнинг ўз сайти бўлиши таъкидланди. Бугунги кунда у зарурдан зарурдир. Тасаввур қилинг, сиз бугун битган асарни шу соатнинг ўзида ер шарининг исталган қитъасида ўқишлари мумкин бўлади. Америка ёки Ҳиндистондаги ўзбек китобингизни қўлга киритолмайди, аммо сайтингизни варақлаш имконига эга. Ёки фараз қилайлик, сиз ўтган йил Нобел мукофотига сазовор бўлган француз Жан – Мари Гюстав Лаклехзио ижоди билан ёхуд Габриель Гарсиа Маркеснинг янги асарлари билан танишмоқчисиз. Марҳамат, “сичқонча”нинг елкасини силашни ўрганинг, бари муҳайё бўлади. Хуллас, компьютер ва Интернет хислатларини бирма-бир санасам, жуда кўп вақт керак.\nЙиғилишда танқидчи Умарали Норматов кўплаб зўр асарлар яратилаётганлиги аммо бошқалар сингари ёзувчилар ҳам ўқимай қўйишганини танқид қилди. Аслида эса адабий танқид худди ана шунинг сабабларини тадқиқ қилиши керак эди. Бугун сабабинигина эмас, сабабининг сабабини очиб ташлаш керак. Бу борада ўзим микротадқиқотлар ўтказганман ва одамларнинг китоб ўқимай қўйганига икки буюм… сабабчи, деган хулосага келганман. Майли, бу ҳақда кейин…\nАввал “зўр” асарлар ҳақида, Афсуски, бундай асарлар деярли яратилмаябди. Аслида кучли асарни тарғиб-у ташвиқ қилишга ҳожат ҳам қолмайди. Уни ўқиган киши эҳтиросларини жиловлолмай, атрофдагиларга тавсия қилади ва шу тариқа асар тилга тушади. Биз турли даврларда ёзилган Мирзакалон Исмоилийнинг “ Фарғона тонг отгунча”, Эркин Воҳидовнинг “Руҳлар исёни” Тоҳир Малик “Шайтанати”нинг биринчи китоби талашиб – тортишиб ўқилганини, улар бозорга чиққанини, бир неча баробар қиммат сотилганини биламиз. Бу рўйхатга Одил Ёқубов, Пиримқул Қодиров романларини ҳам киритиш мумкин.Чунки бу китоблар том маънода зўр эди. Ҳозир бадиий асарга бўлган талаб нисбатан чандон устун. Чунки бу – рақобатлар замони. Ҳар қандай китобхоннинг ўқишига монелик қиладиган ва мен юқорида тилга олган икки буюм пайдо бўлди. Бунинг биринчиси ТВнинг пульти, иккинчиси компьютернинг “сичқончаси”дир. Эндиликда сиз диванда ястаниб ўтирган ҳолда юзлаб!!! ҳа, юзлаб каналларни томоша қилиш имконига эгасиз. Баҳри уммондаги акулалар ҳаётими, оғир вазнли боксчилар курашими, оташин муҳаббатми, дунё воқеаларими, футболми… Компьютер эса ундан ҳам мароқлироқ. Шайтонга эрк бериб, “танишув” деган сайтга кириб қолсангиз, не-не нозанинлар сизга кўз сузиб, иштибоҳ билан пичирлайверади ва алламаҳалгача улар қуршовида қолиб кетасиз. Бу муъжизавий экрандан истаган хонандани тинглашингиз, ҳоҳлаган кино ёки спектаклни кўришингиз мумкин. Бунинг устига хусусий сайт ёки блогингиз бўлса, шавқовар юмушларингиз тағин ҳам ошиб кетади.\nНазаримда биз ёзаётган бадиий асарларда умумий қусурлар анчагина. Шўролар даврига нисбатан зўрма-зўраки ва ясама нафратангезлик, сўз қашшоқлиги, гуманистик ғоялардан чекиниш, воқеанавислик, адабиётнинг фош қилиш қудратини ишга солмаслик, ўзбек тилини яхши билмаслик, миллий ғурур билан миллий маҳдудликни, дин билан хурофотни фарқламаслик… Булар бари мен айтган қусурларнинг бир қисми, холос. Вақт пулга айланган замонда ўзини билган киши бундай китобларни ўқимайди ва тўғри қилади. Бугун адабиётга хизматкорлар (менга ўхшаш) эмас, ҳақиқий хўжайинлар керак!\nИжод аҳли бошқалардан кам ўқиябди, десам ажабланманг. Кузатишимча, китобхонлар рўйхатида ёзувчи ва шоир қоровул, сотувчи, асаларичи, бемор, сайёҳдан ҳам кейинда турар экан. Аммо масаланинг тағин бир томони бор: ёзувчи қоровул ва сотувчи ўқийдиган матоларга вақт сарфлаши шарт эмас. Аммо у жаҳон адабиётидан бехабар қолса, Интернетга кириб турмаса, ойлаб бирор нимарса қораламаса ва энг муҳими курашмаса омад ҳам унинг манзилини ёддан чиқариб юборади.\nБугун ижодкор фақат ёзишнимас, ўчиришни, дилга ўтиришмаган саҳифалардан воз кечишни ҳам билиши шарт!\nБу борада бошимдан ўтган бир жараён ҳақида гапирмоқчиман. Бундан ўн йиллар муқаддам жадидлар, аниқроғи Маҳмудхўжа Беҳбудий ҳаёти фикру зикримни чулғаб олди. Беихтиёр у кишининг асарларини ўқишга киришдим. Шу билан бирга жадидлар сардорининг шаҳримизда яшайдиган авлодлари, жадидшунослар билан яқинлашдим. Ва Беҳбудий тўғрисида роман қоралашга киришдим. Менинг энг катта хатом эса бу ҳақда мақтаниб қўйганим бўлганлигини кейин фаҳмладим.\n“Ўзбекистон адабиёти ва санъати” газетасида ишлаб юрган пайтларимда устоз Асқад Мухторга радио мухбири шундай савол берганига гувоҳ бўлганман. “Янги роман ёзаётган экансиз деб эшитдим.” “ Роман ёзаябман, дейишга журъат этолмайман” деб жавоб берганди у киши. Бу жавоб менга сабоқ бўлмаганидан ҳамон надомат чекаман. Асарни қарийб тугатиш арафасида бир ҳақиқатни англаб қолдим яъни китобхон менинг романимни ўқигандан кўра Беҳбудий ҳазратларининг Самарқанддан Маккаи Мадинагача бўлган саёҳат хотираларини ўқиса, кўпроқ маълумот ва маънавий озиқ олишига ишондим. Ва ёзганларимдан воз кечдим. Бугун тарихий шахслар ҳақида ёзилган талай асарлар ҳақида ҳам шу гапни айтиш мумкин, деб ҳисоблайман.\nАммо драматургия ва публицистикамиз асосчиси руҳи олдида қарздор бўлиб қолиш ҳам гуноҳ эди. Самарқандда у кишига ҳайкал ўрнатиш ташаббуси билан чиққанман. Бунга туртки бўлган ҳолга эътиборингизни қаратмоқчиман. 2000 йилда ҳазрат таваллудининг 125 йиллигини нишонлаш пайтида даста-даста гуллар кўтариб келишди. Аммо уларни қўядиган қабр ҳам ҳайкал ҳам йўқ эди. Жадидлар сардорининг қавмлари сингари ўзимнинг ҳам хўрлигим келди. Ўшанда мен ҳайкал тиклашга рухсат олиш учун аризам ва бошқа ҳужжатларни аввал шаҳар, кейин вилоят ва пиравордида республикада кўриб тасдиқланиши кераклигини билмасдим. Шунинг учун ҳам нақ бир йил югурганим, не-не жипириқ амалдорларга ялинганимни эсласам ҳамон ўксиб кетаман. Ниҳоят ҳайкални шаҳар марказида эмас, Вилоят педагог кадрларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш институти ҳовлисида тиклашга рухсат берилди. Бу гал амалдорлар ёки ишбилармонларга маблағ сўраб бормадим. Харажатларни ўғилларим кўтаришди. Институт ректори А. Аминов чинакамига қўллаб-қувватлади ва ҳайкалтарош Эргашхон Қаҳҳоров устознинг сўнгги фотосуратига қараб ҳайкални тайёрлади. 2006 йилнинг баҳорида уни очиш маросими бўлиб ўтди. Шундай кўп гуллар кўтариб келишдики… Ҳайкал пойида айнан гул қўйиш учун супача ясатгандим. Гуллар у ерга сиғмай кетди ва худди шу лаҳзада ўпкам тўлиб йиғлаб юбордим.\nБу воқеага уч йил бўлди, аммо хотиним бот-бот ўша ожизлигимни эслаб, ҳазил мутойиба қилади. Ҳар йил Беҳбудий туғилган куни ( 19 январ) бу ерга ижодкорлар тўпланадилар, ҳайкал пойига гуллар қўямиз, дуои фотиҳа қиламиз ва янги адабиётимизга асос солган буюк зотни хотирлаганимиздан енгил тортамиз.\nМуҳтарам ўқувчи! Худо ҳақи, бу гапларни мақтаниш учун айтаётганим йўқ. Марказдан анчайин узоқда яшасам ҳамки, адабиётга бевосита ёки билвосита хизмат қилаётганимдан фахрлангим келди холос.\nЁзувчилар уюшмасидаги йиғилишда вилоятда яшайдиган ижодкорларга эътибор камлиги айтилди. Уларнинг республика телевидениси, нашриётлари ва газета журналларида, адабий анжуманларда қатнашиш имконияти чекланганлиги ва энг муҳими, марказдаги дўстларнинг уларга нисбатан нописанд қарашлари танқид қилинди. Аслида, марказда яшайдиган истеъдодларнинг аксари вилоятлардан, аниқроғи узоқ қишлоқлардан келган кишилар. Бу ўринда фарангларнинг: шоирлар қишлоқда туғилиб, Парижда ўлади, деган мақоли ёдга тушади. Ўзим вилоятда яшайман ва марказдан меҳмон бўлиб келадиган шоир, ёзувчиларни кузатаман. Улар энг аввало ҳоким ёки бошқа бирор амалдорга учрашиш, унинг эътиборини қозониш ташвишида бўлишади. Бу ердаги ҳамкасблар эса ёдларидан чиқиб кетади. Шахсан мен ҳақиқий ижодкор билан амалдорнинг суҳбати самимий бўлишига ишонмайман. Бундай давраларда халқнинг кайфияти жуда яхшилиги, мазкур ҳудудда ободончилик ишлари авж олганлиги ва шунга ўхшаш ҳамду санолар такрорланиб туриши шарт. Хуллас, ҳар иккала томон ҳам рол ижро этишга мажбур. Ҳақиқий ижодкор кўпроқ одамларнинг ғам-ташвишлари, изтироблари, қолаверса мазкур вилоятдаги ижодкорлар, уларнинг янги асарлари билан қизиқиши жоиз, деб биламан.. Бу ҳолатни кузатиб, бухоролик истеъдодли шоир Самандар Воҳидовнинг “ Самолётда зилган шеър”и ёдга тушади.\nБу дунё ажиб яралганда…\nЮқоридан туриб қаралганда:\nТоғ – култепа,\nДарё – энсиз камар,\nСаҳро – тарам-тарам кафт,\nОдамлар ғивир-ғивир чумоли –\nЁлғиз тирикчилик хаёли…\nЮқоридан туриб боқсанг оламга –\nШундай туюларкан одамга..\nБу дунёга бермоқ-чун баҳо\nЮқоридан кўз солма,\nБўлсанг ҳам даҳо!\nҲарҳолда бир ҳақиқатни ёддан чиқармаслик керак. Бир донишманд айтганидек, ижод аҳли нопок амалдорларни тиғ остига олмас экан, улар ижодкорларни оёқ остига олиши турган гап.\nАйрим қишлоқларимизга Оролнинг қисмати тушишидан хавотир тортади киши. Ёшлар Россия ва Қозоғистонга иш излаб кетмоқдалар. Қишлоқларга бериладиган электр энергия, табиий газ миқдори йил сайин камайиб бораябди. Ичимлик суви, йўл муаммолари ҳал этилмаябди. Тупроқларимизнинг шўрланиш даражаси ошмоқда, ҳаво ва сув ифлосланмоқда. Коррупция ва порахўрлик камаймаябди. Наҳотки бу муаммолар ўз юртини яхши кўрадиган ижодкорни ташвиш-таҳликага солмаса.\nШукурки Ёзувчилар уюшмасида бўлиб ўтган йиғилишда “ ундай ёзиш керак, бундай ёзиш керак ёки у ҳақда қалам тебратиб, бу ҳақда индамаслик лозим,” маъносидаги номаъқул гаплар бўлмади. Шўролар даврида Уюшмада бўладиган йиғилишларда социалистик реализмдан чекинмаслик, коммунист образини яратиш зарурати қайта-қайта такрорланарди.\nАммо мазкур анжуманда дилимга ўтиришмагн ҳолатлар ҳақида ҳам гапирмасам бўлмас. Йиғилишда иштирок этганларнинг ўртача ёши 60 дан кам эмас эди. Ёшлар кўринмади, уларнинг овози ҳам эшитилмади. Ёш авлод номидан сўзга чиққан Иқбол Мирзонинг гапида олов ҳам, тутун ҳам танқис эди. Тағин: мен бу йиғилишда адабиётимиз дарғалари Одил Ёқубов,Тоҳир Малик, Эркин Аъзам, Мурод Муҳаммад Дўст каби яловбардор ёзувчиларни, Омон Матчон, Жамол Камол, Ҳалима Худойбердиева, Гулчеҳра Нуриллаева, Фарида Афрўзга ўхшаш оташнафас шоир-у шоираларни, Шароф Бошбеков сингари драматургларни, Қозоқбой Йўлдошев каби танқидчиларни, вилоятларда яшайдигапн талай истеъдодли ижодкорларни кўрмади ва бунинг сири қишлоқда яшайдиган мендек ижодкор учун қоронғу бўлиб қолмоқда.\nЙиғилишда танқидчилар фаоллик кўрсатиб, кўпроқ гапирдилар. Ёзувчи пойгакда қолиб, танқидчи тўрга чиққан жойларда мантиқ ва мувозанат бузилмасмикин, деб ўйладим ўшанда.\nХуллас, умр ўтаябди. Соат миллари бизнинг фойдамизга айланаябдими, йўқми? Бу борада худбин бўлиш керак! Қирқ ёшида қариб қолган авлодга ўхшасак, бизни кечиришмайди. Қаламимиз учида турган энг инжу фикрларни қоғозга туширишга шошилайлик!\nБу – романининг қайта ва тўлиқ нашри бўлиб, у «Шарқ» нашриёти томонидан 3000 нусхада чоп этилди. (Ҳозирча ярми босмадан чиққан). Танаффуслари билан қўшиб ҳисоблаганда, бу менинг 26 йиллик меҳнатим маҳсулидир. Уни аввалги нашрдан кўчириб олишингиз мумкин.\n“Асарлар рўйхати” рубрикасидан изланг\nЎзбекистон халқ шоири Хуршид Давронга\nХуршиджон, саломатмисиз? Сайт тўғрисидаги янги латифани эшитган чиқарсиз. “Сени сайтингни излайтуриб, бир нозанинникига кириб қолдим, ўзи ҳам кетворган экан, роса маза қилдим”, дебди улфатлардан бири дўстига. “Омадинг чопибди, дебди униси жавобан, мен ўн кундан бери хотинимнинг сайтига киролмай хунобман. Вирус кирганга ўхшайди, ёпиб ташлаган”.\nАммо мен сизнинг сайтингизни ҳар гал осонлик билан очаман. “Поиск” тармоғига номингизни ёзишим билан қучоғингизни очиб тургандай бўласиз. Ҳарҳолда, сизнинг сайтингизни жуда доно матахассис тиклаб берганлигини таъкидлаб ўтишим керак. Бош саҳифа фонидаги Афросиёб қазилмаларидан топилган қадимий суғдларнинг расмлари, ҳар бир файлда турли даврда тушган суратларингизни жойлаштирилиши, ўқувчи истаган шеър, мақола ёки таржимаи ҳолингизга оид маълумотларни қийналмай топиши сайтингизнинг муваффақиятидир. Шунинг учун бўлса керак, рейтинг кўрсатичларингиз республикадагина эмас, жаҳонда ҳам олдинги ўринларда турибди. Аммо энг кўп комментарийлар рус тилига таржима қилинган шеърларингизга келган экан. Бу ҳам табиий ҳол. Рус тили жаҳон тилларидан бири, бунинг устига таржималар яхши чиққан. Худойберди Тўхтабоев, Раҳимжон Отаевларнинг расмий сайтларини очганимда ҳам, уларнинг асосан русчага ўгирилган асарларини ўқишаётганликларига ишонч ҳосил қилдим. Сайт ёки блог ҳам севимли аёлдай гап экан. Уни бот-бот очиш, кам-кўстларини тўлдириб туриш, янги хушхабарлар, шеърлар билан бойитиш талаб этиларкан. Шунча бандлигингизга қарамай бу юмушларни ҳам уддалаётганингизга қойилман.\nАммо, сизга мактуб йўллашдан муддао бу борадаги муаммолар тўғрисида кўпроқ фикрлашишдир. Энг аввало, мени ташвишга соладиган ҳолат – бизда компьютерлаштириш ва интернетдан фойдаланиш даражасининг анчайин паст бўлиб қолаётганлигидир.\nМаҳмудхўжа Беҳбудийнинг ўлими олдидан ёзган васиятномасида дилни ўртантириб юборадиган бир жумла бор: “Туркистон болаларини илмсиз қолдирманглар” деб зорланадилар у киши. Бугун компьютерни билмаган болани илмсиз деб ҳисобласам, мени максималистга чиқармассиз, албатта. Компьютердан бехабар раҳбар, ёзувчи, шоир, олим, журналист ёки мутахассиснинг тўлақонли ишлашига ишонмайман!\nҲали бармоғини компьютер клавишларига тегизмаган болаларимиз жуда кўплиги биз зиёлиларни жуда ташвишга солиши керак. Ҳукуматнинг компьютерлаштириш дастурига асосан коллеж ва мактабларга қимматбахо компьютерлар олиб берилмоқда. Самарқанд вилоятида ўттиз фоиз атрофида мактаблар компьютерлаштирилган. Бу кўрсатгич қаноатланарли эмас, албатта. Аммо мен ўтган қиш бир қатор туманларда бўлиб, ана шу компьютерларнинг ярми ҳам ишлатилмаётганлигини кўрдим ва Худо ҳақи, хунобим ошиб кетди. Бир жойда электр токи йўқ, бошқасида мутахассис етишмайди ва ҳакозо. Аслини олиб қарасангиз, фидойилик, жонсўзлик, ватанпарварлик оқсоқлигига ишонч ҳосил қиласиз. Самарқад ТВсига чиқиш қилиб, анча-мунча аччиқ-тизиқ гапларни ҳам гапириб қўйдим. Аммо ўйлаб кўрсам, республикамизнинг бошқа туман, қишлоқларида ҳам аҳвол кўнгилдагидек эмас экан. Биз соҳадаги мутасаддиларнинг мақтовлари ва ваъдаларига учиб қолмай, компьютерлаштиришнинг тарғиботчилари, ташкилотчиларига айланиш фуқаролик бурчимиз эканлигини исботлашимиз зарурдан-зарурдир. Бундан юз йиллар муқаддам жадид боболаримиз янги мактаблар очиб, дунёвий фанларни ўргатишга киришганларидек бир эзгу ҳаракат бошланиши керак бўлиб қолди. Биз журналистлар, ёзувчи, шоирлар, олимларнинг бу борадаги имкониятларимиз озмунча эмас. Энг аввало, оммавий-ахборот воситалари аҳволни бўямай-бежамай кўрсатиши керак бўлади. Электр энергияси танқис жойларда ёқилғи ва қуёш нури билан ишлайдиган мосламаларни топиб беришга тўғри келади. Улар унчалик қиммат эмас. Савобталаб кишиларни ҳам топса бўлади. Шаҳарларда компьютер технологиясидан дарс берадиган муаллимлар тайёрлаш шу куннинг вазифасидир. Ҳукуматнинг бу борадаги дастури биз учун энг яхши қуролдир. Биз томондан ташаббускорлик бўлса бўлгани.\nБугунги оммавий- ахборот воситаларининг энг асосий вазифаси компьютерлаштириш ва интернетден фойдаланишни тарғиб қилишдир. Аммо айрим газета журналлар гапни бу муъжизанинг зараридан бошлаши ғалатидир. Интернетни “ўргимчак тўри”га таққослаб, уни рўйи-рост одамлар онгини заҳарлайдиган, урушни, фисқу-фажодни тарғиб қиладиган воситага чиқариб қўйишларига йўл қўймаслик керак. Биз замонлар жадид боболаримиз ( бот-бот уларга мурожаат этаётганим учун айбламаслигингизни сўрардим) янги мактаблар очишганда, мутаассиблар: “Бу мактаблар болаларни кофир қилади, ” деган даъволарига ўхшаб кетади. Начора, биз фақат жадид боболарнигина эмас, ўша мутаассибларнинг ҳам авлодимизда!\nМенимча, компьютер инсон бир замонлар оловни кашф этиб, ундан фойдаланишни ўргангандай ўлкан кашфиётдир. Тўғри фойдаланилмаса, оловнинг ҳам зиёни катта бўлади. Аммо бунинг учун оловдан воз кечиш мумкин эмас!\nКомпьютернинг жажжи процессорлари яъни “мияси” бошқа соҳаларга –космик кемаларга, авиацияга, автомобилсозликка, ҳатто қўл телефонига жорий қилинаётганлига эътибор бераябсизми? Сиз қўл телефонингиз воситасида истаган сайт ёки блогга киришингиз мумкин. Аниқроқ қилиб айтганда, қаерда бўлишингиздан қатъий назар дунё янгиликларидан ҳали газеталар чоп этилмасдан, ТВ иш бошламасданоқ хабардор бўлишингиз ёки дейлик Алишер Навоий, Пушкин, Эркин Воҳидов шеърларини ўқишингиз, эртага об-ҳаво қандай бўлишини аниқлашингиз, истаган музикангизни тинглашингиз, хуллас, керакли информацияни зум ўтмай топишингиз мумкин ва ҳакозолар. Бу муъжизалар муъжизаси эмасми, ахир?! Шундай улкан кашфиётга мағзава тўкиш керакми? Янгилик ва ошкораликдан чўчийдиганларгина шу тариқа иш тутиши мумкин.\nМен журналист дўстим Шуҳрат Жабборовни ҳурмат қиламан. Аммо унинг “Ўзбекистон матбуоти” журналининг шу йил 1-2 сонларида босилган мақоласи дилимга ўтиришмаганини айтишим керак. “Интернетни замонавийлик белгиси деймиз. Тўғри, дискотека ҳам замонавий кўринишлардан бири. Лекин дискотекада ярим яланғоч кийимда беҳаёларча жазавага тушишлар ҳамда унга табиатан ўхшаб кетадиган интернетдаги безбетликларни “замонавий тараққиёт” деб бўладими?” деб ёзади у жумладан. “Шу нарса аниқки, бизнинг халқимизда матбуот сўзига нисбатан эътиқод юксак. Газетада чоп этилан матн одамлар қалбида муҳрланиб қолади. Фақат интернетдаги бўлар-бўлмас маълумотлар ана шу эътиқодга соя солмасин”, деб якунлайди дўстимиз ўз мақоласини.\nКузгуга боқиб, энг аввало, ундаги доғни илғашга ҳаракат қилиш чикора! Надоматлар бўлғайким, бундай оҳангдаги нохуш ва ноўрин овозлар оз эмас. Вазиятни ўзгартиролмасанг, вазиятга муносабатингни ўзгартир, деган нақл бор. Бу масалада муносабатимизни тубдан ўзгартиришимиз шарт! Биродарлар, жаҳон цивилизациясидан ортда қолиб кетмайлик, дегиси келади кишининг бундай пайтда.Миллатни олға чорламас эканмиз, зиёли бўлишимиздан не наф?! Кексалик, цивилизацияни танқид қилишдан бошланади, дейишади. Шуҳратжон эса ҳали навқирон…\nХуршид! Чалғиб кетган бўлсам, узр. Тағин сайт ва блоглар масаласига қайтайлик. Бугун ҳар бир шоир, ёзувчи, журналистнинг расмий ёки хусусий сайти бўлиши давр талаби бўлиб қолди. Мен гоҳида интернетдан анчайин таниқли ижодкорлар номини излаб қоламан ва тополмай надомат чекаман. Бунисига чидаса бўлади, аммо айрим ташкилотлар, корхоналар, таҳририятларнинг сайтлари, ҳатто электон почталари йўқлигини хунобингизни оширади.\nРасмий сайт очиш мураккаброқдир, у кимларгадир боғлиқдир. Бунинг устига расмий сайтларда турли рекламалар жиғингизга тегади. Лекин хусусий сайтлар, яъни блоглар бундан мустасно. Блогни компьютер технологиясини яхши биладиган ҳар қандай киши очиб бериши мумкин. Бунинг учун ортиқча харажат ҳам, бирорта идоранинг рухсати ҳам керак эмас. Ўз блогингизга таржимаи ҳолингиз, асарларингиз ва креслосидан чўчиб, муҳарирлар эълон қилмаган мақолаларингизни жойлаштирасиз. У бутун дунёга тарқалади. Сиз беихтиёр ошкора оламга чиқасиз, демократия эпкинларидан энтикиб кетасиз ва дунёқарашларингизда зоҳирий эврилишлар зоҳир бўлади. Шу пайтгача фақат газеталарга ишониб яшаганингиздан ҳижолат тортиб кетасиз. Бу ашраф имкониятдан фойдаланиб қолмаслик эса беғамлик ва лоқайдликдан ўзга нарса эмас.\nТўғри, бу ислоҳотлар бизда энди бошланаябди. Ҳали сайт ҳамда блогларга кириб, уларни ўқийдиганлар оз. Жумладан, каминанинг сайт-блогига (www.ociti.ru) келадиган комментарийларнинг аксарияти рус тилида бўлиб қолаётганлиги ҳам шундан далолат беради. Лекин янгилик ҳамиша ўз ишини қилган ва бизнинг интернетдан оммавий тарзда фойдаланишимизга ҳам оз фурсат қолди.\nДейлик, сиз миллион сўмлаб харажат қилиб китоб чиқарасиз. Бу китоб Тошкентдаги тўрт-беш дўконда сотилади, холос. Асарингиз сайт ёки блогингизга жойлаштирилган бўлса, уни ўқиш ўнғайлиги устига жаҳонга тарқалади ва боқий қолади. Мен бу билан китобнинг муқаддаслигига заррача шак келтирмоқчи эмасман, албатта.\nГап китоб ҳақида кетар экан, “интернетга ўрганган киши китоб ўқимай қўяди”, деган даъвога ҳам қўшилмайман. Китоб ўқишга иштиёқманд киши интернетдан ҳам китоб ўқийди. Фақат қоғоздамас, мониторда “варақлайди”. Ҳозир кўпгина ашаддий китобхонлар ноёб ва нодир асарларни интернетдан топиб, принтерда чоп этиб ўқимоқдалар. (Ўзим бир вақтлар Нитшени шу тариқа ўқигандим).\n“Болакайлар кўпроқ компьютер ўйинлари билан андармон бўлишади”, дейишади. Бугун интернет сайтларида мактаб ўқувчиси учун ўзбек тилида, лотин имлосида қанчадан-қанча мавзулар, тестлар бор. Компьютер ўйинлари болалар учун ана шу муъжизага кириш вазифасини бажарсин. Биз катталар кейин уларга клавиатурада ишлашни ўргатишимиз керак.\nХуршид. Сиз раҳбар бўлган “Ўзбекистон” канали бир вақтлар компьютерни ўргатиш бўйича машғулотлар ўтказарди. Назаримда ўша кўрсатувни тиклаш керак. ТВнинг бошқа каналлари, газета ва журналларимиз компьютерни ўзларининг ашаддий рақиблари деб билмай, унинг ҳақиқий тарғиботчилари бўлиб қоладилар, деб умид билдираман ва бу борада фикр-мулоҳазаларингизни айтарсиз, деб ўйлайман. Бу борада ТВнинг имкониятлари жуда катта деб биламан.\nЭҳтиром ила Нусрат РАҲМАТ,\nТел. 2623762 13 05 09\nБу ҳафта давоми ҳам шаталоқ отиб югуришингни канда қилмайсан. Аммо билиб қўй, барибир югурганинг – сомонхонагача. Отанг ҳам шунақа эди. Дарвоқе, сен уни танимайсан. Наслли эди. Томирида европача қон борлиги била гариллаб мақтаниб юрарди. Аммо фаросат масаласида…Шундай кўча-куйда онангни қучоқлаб, ўпиб, яна алланималар қилиб кетаверарди. Бу ҳолдан, ҳатто айиқлар ҳам қаҳрга минишарди. Оқибат нима бўлди дегин. Қонхўр қассоб гуштини бурда-бурда қилиб сотди. Бундан кўра аравага қўшилса ҳам анча тузук бўларди. Ойинг роса бақириб йиғлади, ўзини тоғдан ташламоқчи бўлди, аммо ҳафта ўтмай бошқа буқа билан…\nЛекин сен подани булғаб қўйма. Ҳозир нуқул бузоқ гўштини тановул қилишни хуш кўрадиган бойваччалар кўпайганлигини бирор зум бўлса ҳам унутиб қўймагин. Тағин: арслон деган махлуққа сира ҳам ишонмагин. Тулки билан дўстлашибсан, деб эшитдик. У сени охир-оқибат арслонга юзма-юз қилишини унутма.\nБу ҳафта сизни нафақага чиқаришади. Ҳўкизлар роса сифатлашади, тулкилар тўн ёпишади, товуслар кўз ёши қилган бўлишади. Боиси: ҳамду сано ва тавозелар ўпкангиздаги пуфакчани роҳатбахш қитиқлашини яхши билишади улар. Аслида эса, бу бечораларнинг нақадар енгил тортишларини тасаввур қилиш учун сизда на фаросат ва на қувваи ҳафиза етишмайди. «Қуйи идорага бошлиқ бўламан, юқоридан айтишди» деб беҳудага валдираб қўйибсиз. Улар сиздан батамом қутулмоқчи эканликларини сезиб, ўзингизни гўлликка солиш арслонларга хос нарса эмас! Бўлди-да… энди! Сиз столни муштлашни, ҳатто ёши улуғларни ҳам сан-санлашни хуш кўрардингиз. Ўзингиздан ақлли, билимли одамларни жинингиз суймасди. Эҳтимол, буларнинг барига ўша – ярамас ўриндиқ сабабдир. « Нафақага чиқсам, китоб ёзаман, деб гариллаш ҳам ҳавойиликдан ўзга нарса эмас. Ахир, сизнинг лоақал ариза ҳам ёзолмаслигингизни ҳамма билади-ку! Ҳўкиз энди сиз учун қоғоз қиртишлайдиган бўлса, сигир шовқун кўтариши турган гап. Бундан кейин сизга бот-бот телефон қилиб турадиганлардан ўйнашларгина қолади. На белингиз ва на чўнтагингиз аввалгидан эмаслигини тан олишмайди, бу мочахарлар! Бунга ҳам аслида ўзингизнинг мақтанчоқлигингиз сабаб. Ана шу енгилоёқларга сарфлаган ақча-ю шакаргуфторликларнинг лоақал бир чимдимини раҳматли ёстиқдошингизга ато этганингизда, бугун сиз галварсни уйда кутиб ўтирадиган меҳрибон кишидан маҳрум бўлмасмидингиз?! Ўйнашларни кескин камайтиришга тўгри келади. Гоҳ-гоҳида борадиган бўлсангиз, дорихонадан виагра олиб олишни унутманг. Жуда қиммат сотишаябди, сўхтаси совуқлар. Бунинг устига сохтаси ҳам чиқиб қолиб, жуда мулзам бўлишингиз мумкин. Ой охирида маҳалладан бир киши келиб, бўйингизни ўлчаб кетади. Тобут ясашади, деган нохуш хаёлга бориб юрманг. Ҳайкал ясаб, чойхона йўлагининг икки томонига ўрнатишади. Ҳозир бундай жойларда арслон ҳайкалини ўрнатиш одат бўлган.\nБу ҳафта сени шаҳардаги номдор бир каламуш тўйга айтади. Шуни унутмагинки, бу тантанага сендан машҳурроқ эчкилар ҳам хабар қилинган. Пул масаласида уларнинг бирортаси билан ғижиллашиб қолсанг, газетага ёзишлари ҳеч гап эмас! Энди Туркия ёки Эрон эчкиларига тақлид қилиб маъраш, дикирлашни йиғиштир. Ўзимизнинг жайдаримиз эканлигингни намоён қилавер. Бунинг нимаси ёмон? « Шеърни ҳам ўзим ёзаман,» деб беҳуда валдирашни қўй. Она тилингда гапиролмайсан-у, шеър ёзишга бало борми?! Газетада такадан ажралганингни ёзибсан; уни сассиқ эди, деб таҳқирлаганинг чакки иш бўлибди. Эчки дегани ўз ярасини кўздан бундоқ пана қилиб юрмайдими?! Аслида эринг, қаерга боғлаб қўйсанг, ўша ердан жилмайдиган ювош жонивор эди. Ҳатто, гуруҳингдаги карнайчи ғоз ҳам ғағаллаб, ҳамма жойда уни сифатлаб юрарди. Ҳозир атрофингда айланиб юрган ғаркўз такалар ҳам жуда хушбўй эмасдир… Ва уларнинг оний мақсадлари ўзингга аён. Эчки қасам, деган каломни эшитган ва унинг мазмунини чаққан чиқарсан? Барча жониворлардан фарқли ўлароқ, эчки деган махлуқ туғаётганда оламни бошига кўтариб бақирабошлайди. Биласанми, нима дейди? Минбад такага яқинлашсам, қассобнинг пичоғига дуч келай! Огоҳ бўлиш керак. Иложи бўлса, ўзингни қобил-мўмин эринг билан ярашиб ол. Ҳадемай ёш эчкилар чиқиб, сени саҳнадан тушириб юборишлари мумкин. Шунда ягона такягоҳинг ўша бояқиш бўлиб қолади. Ойнинг ўн учинчисида сени Тожикистоннинг Турсунзода шаҳрига тўйга айтишади. Бир қоп карам барги тўлашмоқчи бўлишади. Эчки деган жониворнинг очкўзлигини билишадида ахир. Аммо-лекин қассобга мой қайғуси, эчкига жон қайғуси, деган нақлни ёддан чиқарма. У ерларда экология жуда чатоқ. Ҳар қандай эчкининг бир кеча-кундузда бор тишлари ва баданидаги жунлари тўкилиб кетармиш, Бу аҳволда қассобдан бошқасига ярамай қоласан.\nО СЕМИ ЧУДЕСАХ СВЕТА И УЗБЕКИСТАНА\nВизантийский публицист Филон две тысячи лет назад объявил о семи чудесах света и в этой список попали Египетские пирамиды, Вавилонские висячие сады, храм Артемиды, мавзолей Геликарнас, статуя Зевса, памятник Колосс Родосский и Алексадрский маяк.\nВ течение двадцати веков из этих памятников сохранились только пирамиды Египта. Конечно, быть среди первых почетно. Но на первых всегда смотрят с завистью и часто питаются отрицать. В начале Филона обвинили в местничестве. Потому что, он увидел вес чудеса света, в основном, в своем стране. И некоторых из них не был знаком. Поэтому, спустя два года были объявлены другие версии и варианты семи чудес света. Но список Филона всё же взял верх над другими версиями.\nНа самом деле, каждый памятник это своеобразное чудо. Но в целях привлечение внимание людей и рады рекламы объявляют лучщие из лучщих.\nГражданин Щвецарии Бернер Вербер в 2006 году при спонсорстве некоммерческой организации выщел с иницативом о новых семи чудесах света. По его условиям объект должен быть построен до 2000 года и главными критериями должны быть возраст, оригинальность, состояние на данного момента. С помощью СМИ начали изучать мнение мирового общественности. Были созданы условия для голосования с помощью СМС, телефонных звонков, писем и интернета. Часто информировали о ходе голосование.\nЧерез год – 7 июля 2007 года был объявлен итог голосования. Он выглядит так.\n2. Коллизей в Риме\n3. Памятник Мачу Пичу в Перу\n4. Храм Петра в Иордании\n5. Тадж Махал в Индии\n6. Статуя Христа искупителя в Рио-де-Женейре\n7. Чичен Ица в Мексике.\nВ этом список не попали пирамиды Египта, телебашня в Париже, Московский Кремль, памятник Свобода в США и другие. ( В интернете можно познакомится с фотоснимками и подробной информацией)\nМы в то время в семерку чудес света предлагали ансанбль Регистан и крепость города Бухары. Но они не попали даже в список сорока чудес света. Потому что, СМИ нашей республики об этом не сообщали своим читателям и мало кто голосавал за эти памятники. Плюс к этому, пользующихся Интернетом у нас незначительно и это повлияло на процесс голосования.\nТогда мы с редакцией газеты «Бекажон» решили уточнить семь чудес нашей республики. В газете был объявлен опрос и купон. Были высказаны свои версии и варианты. Результаты писем, телеграмм, телефонных звонков в моим мобильном телефоне ежемесячно опубликовались. Через год результат опроса был таков:\nПричем в семерку не смогли попасть арк Бухары, обсерватория Улугбека, мавзолекй Гури Амир, Большой Ферганский канал, Ташкенская телебашня, гостиница «Интерконтиненталь, памятник Аксарай в Шахрисябзе и другие.\n«Самарканд инфо» распространял этот список через Интернат и она был опубликован в газетах. (С допольнительными сведениями можете познакомиться на сайте www. nusratrahmat.ru)\nНаше исследование были неофициальными, конечно. Но, видимо, по официальному опросу она будет близко к нашему результату.\nВ настоящее время инициативная группа из Министерства Народного образование начали заниматся уточнить свои версии семи чудес Узбекистана. Они распространили анкеты среди учащихся школ. По данным Интернета опроса пока на первом месте находится Бухарский арк, а на втором ансанбль Самаркандского Регистана. Резултат будет объявлен в июне этого года.\nЯ думаю, иницаторы семерки еще будет появляться. И в конце да концов придут к единому мнению.


21 январ 2021, Тошкент вақти: 13:15\nГулнора Каримова бевосита алоқадор экани айтилган "ўзбеклар иши" бўйича Швеция ва Швейцарияда тергов олиб борилмоқда.\nЎзбекистонда бизнес қилиш учун юзлаб миллион доллар миқдорида пора берганликда гумон қилинаётган TeliaSonera ширкати Швеция прокуратурасига ўзбек ҳамкори Takilant Ltd. билан қонун доирасида иш олиб борганини кўрсатувчи ҳужжатларни тақдим қилди. Айни пайтда Швеция прокуратураси Ўзбекистоннинг яна бир фуқароси Алишер Эргашевга нисбатан жиноий иш очгани маълум бўлди. Швеция расмийлари Takilant Ltd. фирмасининг Гулнора Каримовага алоқадорлигини гумон қилиб, мазкур ширкатнинг мамлакатдаги банк ҳисоб рақамларини музлатиб қўйди.\nШвеция прокуратурасининг Коррупцияга қарши кураш бўлими раҳбари Гуннар Стетлер Озодлик билан суҳбатда TeliaSonera тақдим қилган ҳужжатлар мобил ширкатининг пора бериш ва пул ювишга алоқадорлиги юзасидан олиб борилаётган терговга қандай таъсир қилиши мумкинлиги ҳақида изоҳ бермади.\nЛекин жаноб Стетлер яна бир Ўзбекистон фуқароси – Алишер Эргашевга нисбатан жиноий иш очилганини тасдиқлади. Бундан аввал Швеция расмийлари Takilant Ltd. ширкати раҳбари Ўзбекистон фуқароси Гаянэ Авакянга нисбатан иш очган эди. Стетлернинг Озодлик мухбирига айтишича, улар коррупцияга оид жиноятларда айбланмоқда.\n- Takilant Ltd. фаолияти учун Швецияда масъул бўлган шахсларга нисбатан иш очдик. Ҳозирча улар билан шахсан учрашиб, айбловларни бевосита эълон қилиш фурсати бўлганича йўқ. Лекин судга тақдим қилинган гумонларга кўра, улар порахўрлик ва пул ювишда айбланмоқда, деди Швеция прокурори.\nШвеция прокуратурасининг Коррупцияга қарши кураш бўлими раҳбари Гуннар Стетлер "ўзбеклар иши" терговида Швейцария расмийлари билан ҳамкорлик қилмоқда.\n37 ёшли Ўзбекистон фуқароси Алишер Эргашев Швейцарияда ҳам пул ювиш жиноятларига алоқадорликда айбланиб, ҳозирда бу мамлакатда ҳибсда қолмоқда. Швециядаги Озодлик манбасидан маълум бўлишича, прокурор Гуннар Стетлер Швейцарияга сафар қилмоқда.\nБу ишни яқиндан кузатаётган журналистнинг шахси сир қолиши шарти билан Озодликка айтишича, прокурор пайшанба куни “ўзбеклар иши” юзасидан Стокҳолм судида ўтказиладиган илк эшитувга қадар гумонланувчи Эргашевдан кўрсатма олиш мақсадида Швейцарияга борган. “Эргашевинг Стокҳолмдаги банкда Takilant ҳисоб рақамида исми кўрсатилган шахслардан бири экани аниқланди”, дейди журналист.\nШвеция Takilant Гулнора Каримова тарафидан пул ювиш мақсадларида тузилганини иддао қилишган...\nАлишер Эргашев исмининг Женевадаги Lombard Odier банкидаги ҳисоб рақамлардан бирида ҳам Гаянэ Авакян билан биргаликда кўрсатилгани маълумдир. Гулнора Каримовага яқин экани айтиладиган Алишер Эргашев ва Шоҳруҳ Собиров 29 июл куни Lombard Odier банкидаги иккита ҳисоб рақамига дахл қилган пайтда Швейцария полицияси пул ювишга қарши кураш бўлими ходимлари томонидан ҳибсга олинган эди.\nШвейцария пул ювишда гумон қилаётган ўзбекистонликлар орасида Гаянэ Авакян ва МТС собиқ бош директори Беҳзод Аҳмедов ҳам бор.\nПайшанба куни Стокҳолмда “ўзбеклар иши” суддан ташқари, Швеция парламентида муҳокама қилинади. TeliaSonera ширкати бош ижрочи директори Ларс Нюберг иштирок этадиган парламент махсус йиғини, швециялик журналистнинг айтишича, камдан-кам учрайдиган ҳолатдир.\n“Парламентнинг бу каби йиғини сўнгги бор қачон ўтказилганини эслай олмайман. Бу мазкур ишга жамоатчилик ва сиёсатчилар катта эътибор қаратаётгани аломатидир. Биласиз, Швеция ҳукумати TeliaSonera улушларининг 37 фоизига эгалик қилади ва ширкатнинг энг катта ҳақдори ҳисобланади”, дейди ҳамкасбимиз.\nМазкур ишга Ўзбекистон президентининг қизи Гулнора Каримова бевосита алоқадор\nNordea банкидаги Takilant Ltd. ҳисобидаги 30 миллион АҚШ доллари Швейцариянинг Lombard Odier банкидан ўтказилган\nдеб кўрилаётгани боис кўпчилик Швеция ва Швейцарияда олиб борилаётган тергов жараёнига катта босим бўлишини айтиб келмоқда. Швециялик журналист иккала давлат тергов идораларидаги манбаларига таяниб, “Швейцариядаги терговчиларга нисбатан босим бўлаётганидан хабарим бор”, дейди. “Боиси Швейцариянинг Ўзбекистон билан яқин сиёсий алоқалари тарихи бор. Лекин Ўзбекистоннинг Швеция билан сиёсий алоқалари нолга тенг. Шу сабабдан Ўзбекистон швециялик терговчиларга босим қила олмайди. Айниқса, шу йил бошида ўзбекистонлик сиёсий қочқинга қилинган суиқасд ортида ўзбек махфий хизматлари тургани маълум бўлгач, Швеция ҳукуматининг Ўзбекистондан ҳафсаласи пир бўлиб турганини ҳам айтиш лозим”, дейди журналист.\nУнинг айтишича, ўтган ойда Швеция телевидениесида TeliaSonera Ўзбекистонда бизнес қилиш учун Гулнора Каримовага пора бергани иддао қилинган филм намойиш қилингач, Молия вазири Питер Норман бу ширкатни қаттиқ сиқувга олган ва прокуратурадан бу ишни синчковлик билан тергов қилишни талаб қилмоқда.\nШунингдек, журналистнинг фикрича, TeliaSonera Швецария прокуратурасига тақдим қилган ва Ўзбекистонда 3G алоқаси лицензиясини Takilant Ltd. фирмасидан сотиб олганини тасдиқлаши айтилаётган ҳужжат, тергов жараёнига деярли таъсир қилмайди.\n“Швеция телевидениеси журналистлари лицензия Takilant ширкатидан сотиб олинганини инкор қилишмаган. Улар Takilant Гулнора Каримова тарафидан пул ювиш мақсадларида тузилганини иддао қилишган ва TeliaSonera бу ширкат билан алоқада бўлганини фош қилишган. Бу ерда гап Takilant лицензия сотганми, йўқми деган савол ҳақида эмас, гап Швеция ҳукуматига алоқадор сармоянинг шубҳали ширкат орқали пора ва пул ювиш жиноятларига аралашиб қолганида. Прокурор судда Takilant Ltd. ҳақиқатан Гулнора Каримовага тегишли эканини исботлашга ҳаракат қилади”, дейди швециялик журналист.\nШу ҳафта бошида прокурор Гуннар Стетлер Швециянинг Nordea банкидаги Takilant Ltd. ширкати ҳисоб рақамини музлатиб қўйди. Маълум бўлишича бу ҳисоб рақамидаги 30 миллион АҚШ доллари Швейцариянинг Lombard Odier банкидан ўтказилган.\nПрокурор Стетлер Takilant Ltd. ширкатига қарашли 1,55 миллиард швед кронасига (235 миллион АҚШ доллари) тенг активларини ҳибсга олишга рухсат беришни сўраб Швеция судига мурожаат қилди. Агар прокурор сўрови қондириладиган бўлса, Швеция прокуратурасига, ўз иқтидори доирасида, Takilant Ltd. ширкатига қарашли, деб топилган мол-мулкни ҳибсга олиш ваколати берилади.


Россия АҚШ билан сўзлашувларни давом эттиради\n03 июл 2022, Тошкент вақти: 10:11\nСтратегик қуролларни назорат қилишга оид янги келишув юзасидан Россия ва АҚШ ўртасида олиб борилаётган сўзлашувлар январ ойида давом эттирилади.\nРоссия Ташқи ишлар вазирлиги томонидан ёйинланган баёнотда айтилишича, янги келишув борасида ҳал этилиши лозим бўлган бир қатор масалалар мавжуд. Бироқ Россия томони ушбу масалаларнинг яқин келажакда ҳал этилишига ишонч билдирди.\nЖума куни Копенҳагенда АҚШ президенти Барак Обама билан учрашган Россия президенти Дмитрий Медведев икки давлат стратегик қуролларни назорат қилишга оид янги келишувни имзолаш арафасида турганини маълум қилди.\nСтратегик қуролларни назорат қилиш бўйича 1991 йил қабул қилинган СТАРТ-1 битимининг амал қилиш муддати 5 декабрда тугади. АҚШ ва Россия бир неча ойдан буён СТАРТ-1 битими ўрнини эгаллайдиган янги ҳужжат борасида сўзлашувлар ўтказиб келмоқда.


МТС ўрнини Korea Telecom эгаллаши мумкин\nОзодлик манбасига кўра, Жанубий Кореянинг KT Corporation компанияси МТС ўрнини эгаллаш бўйича фаол ҳаракатларни бошлаган.\nЎзбекистонда банкрот деб топилган “Ўздунробита” мобил ширкати ўрнини Жанубий Кореянинг KT Corporation (Korea Telecom) компанияси эгаллаши мумкин. Озодлик манбаларига кўра, корейс ширкати ўтган ҳафта сотувга қўйилган “Ўздунробита” мулкини сотиб олиш бўйича фаол ҳаракат бошлаган. Россиянинг МТС ширкатига қарашли бўлган “Ўздунробита” фаолияти ўтган йилнинг июл ойида тўхтатилган эди. Шу йилнинг 31 май куни эса “Ўздунробита” кредиторлари мажлисида ширкат мулкини кимошди савдоси орқали жами 600 миллиард сўм (салкам 300 миллион АҚШ доллари)га сотиш ҳақида қарор қилинди.\nРоссиядаги энг йирик телеком ширкати МТСнинг Ўзбекистондаги шўъбасига доир мол-мулк кимошди савдосида сотилиши ҳақида ўтган жума куни “Ўздунробита” кредиторлари мажлисида қарор қилинди.\nБаъзи хабарларга кўра, МТС мулкига учта потенциал ҳаридор ҳақида гап кетмоқда. 31 май куни Sayyod.com нашри “Кеча 30 май куни МТСнинг офисида мажлис бўлиб, Ўзбекистон бозорига кириши кутилаётган учта мобил провайдери хақида айтилган. Лекин уларнинг номи ҳозирча сир тутилмоқда”, дея ёзди.\nАйни пайтда, Озодликнинг “Ўздунробита” ширкатига яқин манбасидан олинган маълумотга кўра, МТСнинг Ўзбекистондаги мулки Жанубий Кореянинг KT Corporation компаниясига сотилиши мумкин. “Корейс ширкати бир неча ойдан бери МТС ўрнини эгаллаш бўйича фаол ҳаракатларни бошлаган”, дея таъкидлади манба.\nУнинг айтишича, KT Corporation компаниясини Ўзбекистонга олиб келиш масаласи, МТС ширкати шу йилнинг 22 апрел куни Тошкент шаҳар хўжалик суди томонидан банкрот, деб эълон қилинган пайтда ҳал бўлган. Яъни банкрот деб эълон қилиш қоидаларига кўра, ширкат мулки кимошди савдосига қўйилаётган бўлса-да, ҳаридор аниқдир.\nЖанубий Кореянинг энг йирик телекоммуникация ширкати ҳисобланган KT Corporationдан бу иддаолар юзасидан изоҳ олишнинг иложи бўлгани йўқ. Ўзбекистон мутасадди идоралари ҳам Озодликнинг бунга оид саволларини жавобсиз қолдирди.\nЎзбекистон ҳукумати молиявий қонунбузарликларда айблаб фаолиятини тўхтатган МТС ширкати ўрнига Шарқий Осиё мамлакатларидан биридаги телеком ширкати келишига оид гап-сўзлар шу йилнинг бошида пайдо бўлган эди.\nМарт ойи ўрталарида Ўзбекистон Давлат алоқа, ахборотлаштириш ва телекоммуникация технологиялари қўмитаси раиси ўринбосарлигига Жанубий Корея фуқаросининг тайинланиши МТС ўрнини корейс ширкатларидан бири эгаллаши мумкин, деган тахминларни кучайтирди.\nРасмийлар Жанубий Корея Давлат бошқаруви ва хавфсизлик вазирининг собиқ ўринбосари Ким Нам Сок Ўзбекистонда электрон ҳукумат тизимини жорий қилиш ишларига раҳбарлик қилишини айтган эди. Шунингдек, корейс фуқаросининг вазир ўринбосари мақомидаги лавозимга тайинланиши Ўзбекистон Президент Ислом Каримовнинг 2012 йил октябр ойида, яъни МТС ширкати ёпилишидан бир неча ой ўтиб, Жанубий Кореяга қилган сафари давомида келишилгани ҳам алоҳида таъкидланган эди.\nЎзбекистонлик журналист, Uzmetronom Интернет нашрининг бош муҳаррири Сергей Ежков МТС ёпилишидан кейин вужудга келган вазиятда, унинг ўрнини босадиган ширкат фақат шарқдан топилиши мумкин, дейди.\n- Бу ерда бир уюм темир-терсак савдога қўйиляпти. Ҳеч қандай компьтер дастурлари ёки техник қўлланмалари йўқ. Бунака ашқал-дашқал кимга хам керак дейсиз. Аммо энг асосийси обрўдир. Бу ўринни эгаллайман деган ширкат, истаса, истамаса, МТСдан қолган обрўни ҳам сотиб олади. Хитойлик ёки кореяликлар учун эса, этик масалалар биринчи ўринда турмаган,- дейди журналист Ежков.\nКимошди савдоси 1 июл куни Республика мулк маркази қошидаги “Кўчмас мулк савдо хизмати” МЧЖ томонидан ўтказилиши айтилмоқда. Унда иштирок этиш учун аризалар 28 июнгача қабул қилинади.\n“Кўчмас мулк савдо хизмати”нинг ўзини таништирмаган вакили, Озодлик билан микрофонсиз суҳбатда, кимошди савдоси очиқ бўлади ва унда истаган жисмоний ва юридик шахс иштирок этиши мумкин, дея таъкидлади. Лекин суҳбатдошимиз МТСнинг қайси мулки сотувга қўйилаётганини очиқлашдан бош тортди.\n31 май кунги кердиторлар йиғинда “Ўздунробита”га қаршли мол-мулкнинг кимошди савдосидаги бошланғич нарҳи 600 миллиард сўм (салкам 300 миллион АҚШ доллари) қилиб белгилашга қарор қилинди. Бундай катта нарх белгилангани гап нафақат кўчмас мулк, балки алоқа станциялари ва шу каби бошқа техника воситалари ҳақида кетаётганини англатиши мумкин.\nМулкнинг якуний баҳоси қанча бўлишини айтиш қийин, лекин ўтган йилнинг сентябр-ноябр ойларида ўтказилган суд маҳкамалари МТС ширкатидан давлат фойдасига 600 миллион АҚШ доллари миқдорида жарима ундириш тўғрисида қарор чиқарган эди.\nФаолияти тўхтатилгунига қадар Ўзбекистоннинг энг йирик мобил ширкати ҳисобланган "Ўздунробита" ўтган йилнинг июл ойида ҳукумат томонидан ёпилган эди. Ширкатнинг тўрт ходими ҳибсга олиниб, сентябр ойидаги судда жарима ва аҳлоқ-тузатиш ишларига ҳукм қилинган эди. Компаниянинг Ўзбекистондаги мулки ҳибсга олинган.\nАлоқаси мамлакатнинг 94 фоизини қамраб олган "Ўздунробита" 9 миллиондан ортиқ абонентга хизмат кўрсатган. Бу эса Ўзбекистон мобил алоқа бозорининг 40 фоизидан ортиғини ташкил қилган.\n“Ўздунробита” фаолияти тўхтатилиши ортидан унинг миллионлаб мижози мамлакатда фаолият юритувчи бошқа ширкатларга ўтиб кетди.


07:19 / 02.06.2015 | Rustam Dzhobilov | 2372\nАссаламу алайкум! Мени холамнинг Абдурашид деган ўғли бор. У кишини тутқаноқ касали бўлиб, ҳар замонда ўзини йўқотиб, ётиб қолади. Кўп жойга бориб дам солдиришди, табибларга боришди, лекин тузалмади. Охири бир одамнинг олдига боришса “сиз қўл олишингиз керак” дебди ва “қўл олди”. Кейин уйларида одамларни қабул қилишга ўтди. Одамларни ўқиб ичидан жинларни чиқариб ташлар экан. Бир одамни ўқиётганда олдида бўлдим. Ўқиди, ҳалига одам бир ғалати аҳволга тушди. Менга “қўлини ушлаб тур” деди. Роса кучанди у одам ва Абдурашид акам ўқиб, “ичидан чиқинглар” деган гапини эшитиб қолдим. Кейин ўзимиз қолганимизда, баъзи нарсаларни сўрагандим “ҳозир одамларимдан сўраб бераман” деди. Ҳайрон қолдим. Ўзи илмли бола эмас бир нечта сураларни билади, 3 та боласи бор. Яна камига хотини, "эрим касал" деб отасини уйига кетиб қолган. Шунга сизлардан илтимос, маслаҳат беринглар. Мен телефонимни олиб бориб Абдурашид акамга кўрсатсам.\nВа алайкум ассалом! http://savollar.islom.uz/smf/?topic=21603.0\nУ кишининг “одамлари” жинлардан иборат. Жинлар ҳеч қандай ғайбни билмайдилар. Аллоҳ таоло “Жин” сураси 26-27-оятида :\nБу икки оятнинг умумий маъноси қуйидагича: Ғайб, яъни бандаларнинг илми етмаган нарсани фақат Аллоҳ таолонинг Ўзигина билади. Ҳамда уни ҳеч кимга билдирмайди ҳам. Аммо баъзи ғайб нарсаларни Ўзи хоҳлаган пайғамбарларига билдириши мумкин. Шунда ҳам баъзи гап-сўзлар аралашиб, адашиб кетишининг олдини олиб, ўша Пайғамбарининг олдидан ҳам, ортидан ҳам муҳофаза қилиб юрувчи фаришталарни қўйиб қўяди. Демак, ғайб илмини фақат Аллоҳ таолонинг Ўзи-ю, баъзисини Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам билишлари мумкин. Шундай экан, нима учун мўмин-мусулмонлар ичидан кўплаб кишилар турли фолбин, ромчи ва бошқаларга эътиқод қўйиб, уларга мурожаат қилиб, сўзларига ишонишади. Бу бидъат ва хурофотдан бошқа нарса эмас.\n“Намл” сураси 65-оятида :\nСен: «Осмонлару ерда Аллоҳдан бошқа ҳеч ким ғайбни билмас», – деб айт. Улар қачон қайта тирилтирилишларини ҳам сезмаслар.\n«Улар қачон қайта тирилтирилишларини ҳам сезмаслар».\nИнсоннинг қачон қайта тирилиши ҳам ғайб илмидир. Уни ҳам осмонлару ерда Аллоҳдан ўзга ҳеч ким билмайди. Инсонларнинг ўзлари қачон қайта тирилишларини ҳатто сезмайдилар. Бу масала ҳам майли, ундан каттароғини ҳам сезмайдилар. Ёки билармикинлар? ("Тафсири Ҳилол" китобидан)\n“Тафсир ибни Касир”да : “Сеҳрнинг турлари 9га бўлинади. Улардан бири жинлар билан алоқада бўлиш” дейилган. Шунга кўра агар жинлар ғайб ишларига аралашаётган ёки Аллоҳдан ўзга билмайдиган ишларнинг хабарини беришаётган бўлса, куфрга кетиш хавфи бор. Валлоҳу аълам.\nАл - Бухорий миллати\n“Гап” уйини ҳақида батафсил


ХАЛҚҚА МАНФААТ ЕТКАЗИШНИНГ ФАЗИЛАТИ\nЧоп этилди: 10 октябрь 2017\nOldingi maqola ҲАЙВОНЛАРНИ МАЖБУРИЙ ҲИСОБГА ОЛИШ\nKeyingi maqola МУНОСИБ НОМЗОДЛАР САЙЛАНДИ\nОдамларга фойда етказиш яхшилик қилишнинг асоси, худбинлик ва зиқналикдан қутулишнинг бош чорасидир. Ислом дини ҳам ана шу юксак фазилатга чорлайди, инсонларни бахиллик иллатидан тозалаш, жамият қатламлари орасида мустаҳкам кўприклар барпо этиш, ўзаро якдилликни пайдо қилиш, меҳр-муҳаббатни шакллантириш учун мўминларни бошқаларга фойда етказишга ундаб, шундай фазилатлар асосида тарбиялайди. Ҳадиси шарифда Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай марҳамат қилганлар: “Одамларнинг энг яхшиси бошқа одамларга фойдаси кўпроғидир”.\nАбу Наср Омилий айтади: “Демишларки, неъматларнинг закоти яхшилик қилишдир”. Муҳаммад ибн ал-Ҳанафийя эса шундай деган: “Эй одамлар, билингизким, одамларнинг сизларга иши тушиб, муҳтож бўлиши Аллоҳ таолонинг сизларга ато этган неъматларидир. Бу неъматларни малол олмангизким, интиқомга эврилмасин! Яна билингизким, энг яхши бойлик охиратга захира бўлган, ортидан яхши ном ила эсланишга сабаб бўлган ва ажрни вожиб қилганидир. Агар яхшиликни одам суратида кўрганингизда унинг кўркам, чиройли ва бутун олам гўзаллигидан устун эканини кўрган бўлардингиз”.\nОдамларга фойда етказиш энг улуғ солиҳ амаллардандирки, унинг ажри Аллоҳ таолонинг ҳузурида фақат банданинг ўзига наф берадиган нафл ибодатдан афзалдир. Зеро, Расулуллоҳ (с.а.в.) шундай дебдурлар: “Аллоҳ таолога энг севимли амал мўминнинг қалбига шодлик киритишдир: унинг ғамини кетказасан, ёки бирор қарзини адо этасан, ёки қорнини тўйдирасан. Менинг бир мусулмон биродарим билан бирор иши учун бирга юришим масжидда икки ой эътикоф ўтиришдан яхшироқ. Кимки ғазабини тийса, Аллоҳ унинг айбларини ёпади. Кимки аламини олишга қодир бўла туриб аччиғини ютса, Аллоҳ унинг қалбини розилик ва қаноатга тўлдириб қўяди. Кимки мусулмон биродари билан бирор иш учун бирга юрса, Аллоҳ унинг оёқларини қиёмат куни собит қилиб қўяди”.\nОдамларга ёрдам бериш орқали уларнинг муҳаббати қозонилади, диллардаги ғашликлар арийди. Банданинг одамларга ёрдами давом этгани миқдорича Аллоҳнинг бандасига ҳам ёрдами ризқи рўз, нусрат билан бардавом бўлади. Одамларга наф келтириш хору зорлик ва ҳалокатдан тўсиқ ва гўзал хотимага эришмоқ йўлидир. Расули акрам (с.а.в.) марҳамат қилиб дедилар: “Яхшилик қилиш ёмон ўлим топишдан сақлар”.\nХадича разияллоҳу анҳо Набий алайҳиссаломга ваҳий келиб, ўзларидан хавотирга тушган пайтларида шундай деганлар: “Асло, Аллоҳ таоло сизни асло хорлаб қўймас, нечунки, сиз ҳамиша қариндошлар билан борди-келди қиласиз, рост сўзлайсиз, қийналганларнинг юкини енгил қиласиз, йўқсилга ёрдам берасиз, меҳмонни икром этасиз, кулфатларга қарши кўмаклашасиз”.\nАбу Бакр разияллоҳу анҳу маҳалла аҳлининг қўйларини соғиб берардилар. Халифа этиб сайлангач, бир жория “Энди соғиб бермайди”, деди. Абу Бакр эса: “Йўқ. Мен эгаллаган иш олдин қилиб юрган ишларимдан ўзгартирмайди, деб умид қиламан”, дея жавоб бердилар.\nУмар разияллоҳу анҳу эса бева хотинларга тунда сув ташиб беришга одатланган эдилар. Бир кеча Талҳа Умарнинг бир бева хотиннинг уйига кираётганларини кўриб қолди. Ўша аёлникига кундузи бориб кўрдики, у қари, кўзлари ожиз, бир ерда ўтириб қолган кампир экан. Талҳа ундан: “Анави одам сизнинг уйингизда нима қилади?”, деб сўради. Кампир: “Бу одам мана бунча пайтдан бери олдимга келиб, хизматимни қилади, ахлатларни тозалаб, ташлаб келади”, деди. Шунда Талҳа разияллоҳу анҳу ўз-ўзига: “Шўринг қурсин, Талҳа, сен ҳали Умарнинг изини пойлаб юрибсанми?” деди.\nОдамларга наф етказиш жуда кенг қамровли, имкони кўп иш. Бирор киши ундан маҳрум этилган эмас. Наф етказишнинг энг улуғ кўриниши эса билган илмини бошқаларга ўргатиш ва агар давлатманд бўлса молини саховат билан беришдир. Расулуллоҳ (с.а.в.) дебдурлар: “Иккита одамдан бошқасига ҳавас қилиб бўлмайди: бири Аллоҳ кўп молу дунё берган ва бу молу дунёсини ҳақ йўлда сарф этган киши; яна бири Аллоҳ таоло унга илм-ҳикмат берган ҳамда бу илм билан адолатли ҳукм қилган ва уни ўргатган киши”.\nОбрў-мартабаси билан, куч-қуввати, касб-ҳунари билан ёрдам, жўяли маслаҳат бериш ҳам ўша наф етказишнинг бир туридир. Наф етказишнинг энг содда кўриниши кўнгилни кўтариш, юмшоқсўзлик, бергани бирор нарса бўлмаганда, чин дилдан дуо қилишдир.\nАгар яхшилик қилиш имкони бўлмаса, ундан пастроқ яна бир даража ҳам борки, уни бажариш ҳар кимнинг қўлидан келади. У ҳам бўлса, ёмонликдан тийилишдир. Пайғамбаримиз (с.а.в.) айтдилар: “Ҳар бир мусулмонга садақа қилиш вожибдир”. Одамлар: “Агар садақа қилгудек нарса топмаса-чи?” деб сўрашди. Шунда у зот: “Қўли билан ишлаб пул топади-да, ўзига наф етказиб садақа қилади” дедилар. Улар: “Агар бунга қодир бўлса ёки бундай қилмаса-чи?” дедилар. У зот: “Бечора ҳожатмандларга ёрдам беради” дедилар. Одамлар яна: “Агар бундай қилолмаса-чи?” дейишганди, “Унда яхшиликка буюради”, дедилар. Улар: “Буни ҳам қилолмаса-чи?” дейишди. Шунда Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “У ҳолда ёмонликдан тийилади. Зеро шу ҳам садақадир”, деб жавоб бердилар”.\nАллоҳ таоло барчамизга ҳар бир хайрли ишимизда ният ва ихлосимизнинг тўғри бўлишига, Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йилида кўплаб хайрли ишларни амалга оширишга муяссар қилсин! Юртбошимиз бошчилигида халқ манфаатлари йўлида жадаллик билан олиб борилаётган ишларга Ўзи барака ато қилсин!\n№ 121 (15346) 10.10.2017


Лазизбек Муллажонов "Бокс ишқибозлари томонидан мен ва Жалоловни таққослаш бўлади Бу менга куч беряпти" 21-10-2021, 20:45 | Zamin.uz\n- Ушбу йирик мусобақада айнан оғир вазн тоифасида ўзбекистонлик спортича эътибор кўпроқ қаратилади. Жалоловдан кейин қандай ўринбосар етишиб чиққани кўпчиликка қизиқ. Бу сиз учун қай даражада масъулият юклайди? Мусобақа олдидан ҳаяжон борми?\n- Америка, Қозоғистон ва Буюк Британиянинг жаҳон чемпионатида иштирок этадиган таркибида Ричард Торрес, Фрейзер Кларк, Камшибек Конкабаев каби Олимпиада ўйинлари совриндорлари ўрин олмаган. Бу сиз учун яхши янгилик, десак бўладими? Ёки айнан уларга қарши ўзингизни синаб кўришни истаган эдингизми?\n- Қайсидир маънода яхши янгилик, деб ҳам бўлмайди. Чунки янги ном, янги қирралар, биз уларни яхши танимаймиз. Лекин мен учун катта имконият, деб ўйлайман ва Худо хоҳласа, ғалаба қозонамиз.\nЭслатиб ўтамиз, 22 ёшли Муллажонов ёшлар ўртасида Осиё чемпиони, бир қатор халқаро турнирлар ғолиби ва ҳарбийлар ўртасида ўтказилган жаҳон чемпионати олтин медали соҳиби ҳисобланади. Барча боксчиларимизга омад ёр бўлсин, деб қоламиз. “Замин” янгиликларини “Telegram”да кузатиб боринг\nЯнгиликлар » Спорт » Лазизбек Муллажонов: "Бокс ишқибозлари томонидан мен ва Жалоловни таққослаш бўлади. Бу менга куч беряпти!"


Йўлланмаган мактуб ёхуд Араканлик мусулмоннинг фожиали ҳаёти (4-қисм)\nThursday, 01 February 2018 15:49\nЭдуард ювиниб, бироз дам олишини айтиб хонасига кириб кетди. Ғарбона маданият билан кастюм-шими ва оёқ кийимини ечмай краватга ўзини ташлади, хаёлидан бир лаҳза ҳам кетмаётган қорачадан келган истарали чеҳрани қаерда кўргани ҳақида ўйлай бошлади.\nЗарбдан шишиб қолган бўйни ва юзлари, куйиб қорайиб қолган оёқлари, қонга бўялган кўкраги ва қўллари билан табассум қилиб тургани мутлақо номутаносибликдек туюларди. Шунча азобнинг алами юзида намоён бўлмагандек эди. Шунча жасадларни кўриб, бунақанги кўзга иссиқ, айни дамда қўрқинчли ҳолатдагисига дуч келмаганди.\n“Ким экан бу?” деган савол Эдуардни тинч қўймасди. “Уффф”, деб ўрнидан турмоқчи бўлганда, костюмининг чўнтагидаги блокнотга қўли тегиб кетди. “Бу одамнинг кимлигини блокнотидан билиб оларман”, деган хаёл билан қўлини чўнтагига солди ва блокнотни олди. Ғилофига соҳибининг қони юққанини кўриб, аввал жирканди. Бориб қўлини совунлаб ювди. Қўлқопини кийиб яна блокнотни қўлга олди ва биринчи бетини очди.\n“Бизни инсон қилиб яратган, бошқа махлуқотлардан афзал қилган ҳамда бир-биримизга зулм қилишни ҳаром қилган меҳрибон ва раҳмли Аллоҳнинг исми билан бошлайман”.\nЭдуард блокнот инглиз тилида бошланганидан ҳайратланди. “Бу ерлик аҳоли бошқа тилда гаплашарди-ку, у нима учун инглиз тилида ёзган экан?” деб ажабланди ва ўқишда давом этди:\n“Ушбу блокнотни манзилига етказишга ҳаракат қиламан, лекин бунга кўзим етмайди. Мабодо, етказолмай шаҳид бўлсам ва у кимнингдир қўлига тушса, ундан ўтинчим, блокнотни аслида АҚШнинг Техас штатида туғилган, Англияда ўқиган, ҳозирда эса Нью-йоркда БМТда инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўлимида фаолият олиб бораётган дўстим Эдуардга етказсин, илтимос. У яқин дўстим ва мени танийди”.\nБу сатрларни ўқиган Эдуарднинг вужудидан совуқ тер чиқиб кетди. Нафаси тезлашиб, бирдан кучсизланиб қолди ва қўлларидан блокнот тушиб кетди. Томоғига бир нарса тиқила бошлади. Тезда галстукини ечиб ташлади. Костюмини ҳам ечиб отди ва кўйлагининг тепа тугмаларини очиб ваннахона томон юрди. Юзига совуқ сув урди. Бир-икки ҳўплам ичди. Бироз ўзига келиб, нималар бўлаётгани ҳақида ўйлади. Бу тушмикан деган фикр ҳам уни четлаб ўтмади.\n“Эй Исооо!!! Ё Парвардигор!!” деди у крандан шариллаб оқаётган сувга тикилганча. Кейин яна юзини ювди. Юз-қўлларини сочиққа артиб, кроватига келиб ўтирди. Дунёнинг бир чекасида ўлиб ётган кишининг қўлида турган блокнот унга ёзилган мактуб экани ақлига сиғмасди. Бу қандай ҳолатлигини тушунолмай ўтираверди. Сеҳргармикан у ўлик деб ўйлаб қолди. Ёнида турган блокнотнинг ичида яна қандай сирли гаплар борлигига қизиқиши орта бошлади-ю, аммо уни қўлга олишга қўрқди. Кейин бироз ўзига келиб: “Бошқа Эдуард ҳақидадир” деган гумонда блокнотни очишга куч топди. Яна бошидан ўқий бошлади.\n“Ассалому алайкум, чин дўстим Эдуард. Аҳволларинг яхшими? Оиланг тинчми? Қизинг ва ўғлинг улғайиб қолишдими? Сен билан охирги марта мулоқот қилганимизга ҳам ўн йилча бўлиб қолди. Ўшанда бир қиз ва бир ўғлинг борлигини айтгандинг. Ундан кейин ҳам мен сенга доимо ёзиб турдим. Сенинг юмушларинг кўпайгани учун жавоб ёзолмадинг, шекилли. Аммо менинг мактубларимни барибир ўқияпти, деган ишонч билан сенга ёзишда давом этавердим. Бу мактубимни эса сендан совға сифатида олган блокнотга ёзишга қарор қилдим. Бу блокнот мен учун ҳаётим давомида энг қадрли нарсаларимдан бўлди ва ҳозир ҳам, албатта, катта яхшиликка сабаб бўлишига ишонаман. Дўстим, мана учрашмаганимизга ҳам йигирма йил бўлибди. Сени жуда соғиндим. Дарвоқе, ёзиш ёдимдан кўтарилибди. Ҳа топдинг, мен ўша сен таниган Рашидман…”\nЭдуард шу жойгача ўқиб йиғлаб юборди, қўлидаги блокнотни ўпиб кўзларига суртди ва чўкка тушиб дод солиб йиғлай бошлади. Эшик тақиллаётганини эшитиб бироз ўзини тийиб олди ва ҳаммаси жойидалигини айтиб уларни хотиржам қилгач, яна унсиз йиғлай бошлади. Бояги жасадни эслади у. Ҳа, у ўша дўсти Рашид эди. Эдуарднинг ҳаётида энг идеал инсонлардек из қолдирган, доим ширин табассум қилиб юрувчи дўсти Рашид… Тезда телефонини қўлига олиб масъулларга боғланди ва бояги жасадни қаерга олиб борганлари ҳақида сўради. Унинг ўликхонадалигини айтган масъулдан: “Мен у жасадни яна бир кўришим керак. Иш юзасидан бу муҳим. Қачон кўрсам бўлади?” деб сўради. “Эртага сизни олиб бориб кўрсатамиз” деган жавобни олди Эдуард. “Хўп” деб телефон гўшагини қўйди. Ёшли кўзлари билан яна блокнотни қўлига олиб жойига ўтирди ва давомини ўқий бошлади:\n“Дўстим Эдуард, бирга ўқиб юрган даврларимиз ёдингдами? Доимо иккаламиз ҳазиллашиб тортишадиган, фикримиз бир жойдан чиқмайдиган бир масала бўларди. У ҳам бўлса ватанпарварлик. Бу мунозараларимиз аслида биров мендан ватаним қаердалигини сўраганда “Аракон” деб жавоб берганимдан сўнг бошланарди. Сен: “Нима учун Мянма демайсан? Нега давлат эмас, вилоятнинг номини айтасан?” дердинг. Мен эса: “Аслида Аракон давлат бўлган, кейинчалик улар бизни мустамлака қилишган”, дея сенга тарихдан гапирардим. Мунозараларни: “Улар бошимизга нималар солишганини билмайсан-да”, деб тугатардим. Ўқишни битирганимизда, Англиядан иш топилгани ёдингдами? Ўшанда: “Мен ўз Ватанимга қайтаман, миллатимнинг яхши ва ёмон кунларида бирга бўламан. Уларни ҳимоя қилишим керак”, деб қайтишга қарор қилгандим. Сен ҳам кетишимни билгач, ўз Ватанингга қайтишингни айтдинг. Ватаним ҳақида гапирганимда, юзимда доимо маъюсликни сезардинг. У маъюсликлар жуда кўп аччиқ ҳақиқатлар сабабидан эди. Эдуард, энди ўша ҳақиқатлардан баъзисини сенга ёзишга қарор қилдим. Бу менинг сен билан қилган охирги мулоқотим бўлса керак. Чунки энди яшашни хоҳламайман, одамлар учун тириклик қанчалик ширин бўлса, мен учун ўлим шунчалик тотли ва лаззатлидир. Ҳаётда ҳеч қизиқ нарса қолмади, ҳақиқатлар тугади, инсониятнинг каромати топталди.\nMore in this category: « Шайх ҳазратларининг ҳаёти ва асарлари ҳақида диссертация ЮНИСЕФ: «Дунё болалар учун хавфли бўлиб қолди» »


Биқинимга ур, ярам очилиб кетсин!.. - 15 Апреля 2021 - www.SheJoT.CoM\nГлавная » 2021 » Апрель » 15 » Биқинимга ур, ярам очилиб кетсин!..\nБиқинимга ур, ярам очилиб кетсин!..\nЎткир унга жавоб берадиган аҳволда эмас эди. Ҳозир бойлиги тугул, ўзининг кимлигини, қаерда ётганлигини, нега ҳамма ёғи дока билан ўралганлигини билмас эди. Шу боисдан ҳам кўр ичак махкумга меровсираб қараб турди.\n— Мени исмим, Абдуқаюм, ўғирлик билан қамалганман. Тушиндинг?!\nЎткир тушунмади. Деворга қаради. Кейин ўпка касал махкумга қаради. Сўнг секин кўзини юмди. Чунки кўзи толиққанди. Шу қисқа муддатда толиқди. Сабаби киприкларини кўтариб туришга ҳам унда куч йўқ эди…\nЭшик очилди. Дўхтирлаб кириб келишди. Башаралари совуқдан совуқ эди. Улар нафрат билан, худди ўлаксани кўргандай Ўткирга қарашди.\n— Ётибсанми? — деди биттаси.\n— Кўзини очди, — деди шу заҳоти Абдуқаюм ҳозиржавоблик билан Ўткирнинг ўрнига.\n— Нима деди?\n— Ҳеч нима. Сув сўради. Икки қултум ичди. Мен бердим. Кейин яна кўзини юмиб олди.\nДўхтир, Ўткирнинг тамоғига бармоғини қўйди. Юрак уришини эшитди. Сўнг қаддини ростлаб шерига қарадида:\n— Жуда нимжон, — деди.\n— Жони бўлса бўлди, одам қиламиз. Бўлмаса, эшитдинг-ку…\nУлар чиқиб кетишди. Шу заҳоти Абдуқаюм Ўтикирнинг бошига югуриб келди.\n— Менга қара, эшитаяпсанми?.. Эшитаяпсан, биламан. Сен керакли одам экансан. Менга қара, мен сенга ёрдам бераман, текинга эмас, лекин…\n— Қўйсангчи, — деди унга бир неча марта гурс гурс йўталган ўпка касал.\n— Сени ишинг бўлмасмин. Аввал ўзинг бошқа томонга йўтал, бўлмаса менга юқтириб қўясан. Сени калланг ишламайди. Ишлаганида минг йилдан бери зах ерда ётмаган бўлардинг. Бу бой одам. Пули жудаям кўп. Биз ўйлагандан ҳам кўп… Анавилар ҳамма пулини олишолмаган. Шунинг учун дўхтирларни ёқасидан ушлаб олишган… Тўхта, сен мени манави ярамга, биқинимга ўхшатиб бир ур. Операция жойим очилиб кетсин. Йиқилиб тушдим, дейман. Шунда яна анча вақт бу ерда қоламан. Агар манавиндан пул ундирсам сенга ҳам бераман… Лекин шундай ургингки, ўлиб қолмайин…\nКатегория: HIKOYALAR / ХИКОЯЛАР | Просмотров: 64 | Добавил: iphone | Теги: #habarlar, #новости, #newsuz, #news, #uznews, #ahborot, #Yangiliklar, #xabarlar, #Yangilik | Рейтинг: 0.0/0