Ўзбекистон қишлоқ хўжалигини самарадор ва рақобатбардош қилиш йўллари – Газета.uz\n8 июл 2019, 10:36 Иқтисодиёт Жамият\nЖаҳон банкининг Ўзбекистондаги ваколатхонасида қишлоқ хўжалик муаммолари бўйича етакчи иқтисодчи Сергий Зоря Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги соҳасидаги муаммоларни тавсифлади.\nЎзбекистон ЯИМнинг 32 фоизини ташкил қилиб, меҳнатга лаёқатли аҳолининг 27 фоизини иш билан таъминловчи қишлоқ хўжалиги самарали давлат сиёсати шароитида мамлакат иқтисодий ўсишининг асосий омилларидан бири бўлиши мумкин. Мазкур сиёсатнинг самарали амалга оширилиши натижасида қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари экспорти ҳажми ҳамда фермерлар ва агроташкилотлар даромадлари ошади, қишлоқ жойларда минглаб янги иш ўринлари яратилади. Бу ерларда яшаш даражаси кўтарилади, бир қатор озиқ-овқат маҳсулотлари аҳоли учун арзонроқ бўлади ва мамлакат ишончли озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлай олади.\nБироқ қишлоқ хўжалигини рақобатбардош, шунингдек хусусий сектор, аҳоли ва давлат манфаатлари учун хизмат қиладиган соҳага айлантириш йўлидаги тўсиқларни бартараф қилиш керак. Жаҳон банки таҳлиллари ҳозирги кунда мазкур мақсадга эришишнинг беш асосий муаммоси мавжуд эканлигини кўрсатади. Бу мақолада мазкур муаммолар ва уларни бартараф қилиш йўлида давлат томонидан олиб борилиши мумкин бўлган эҳтимолий чора-тадбирларни кўрсатишга ҳаракат қилдим.\n1. Қишлоқ хўжалиги ерларидан фойдаланишни мувозанатлаш лозим\n2018 йилда Ўзбекистоннинг 70 фоиз экин майдонлари пахта ва буғдой етиштириш учун ишлатилган. Охирги бир неча йилларда баъзи ер майдонлари пахта ва буғдой етиштиришдан чиқарилди. Лекин қишлоқ хўжалигини ривожлантиришда унумдорликни ошириш учун ҳозирги кунда мазкур икки маҳсулот экиш учун ишлатилаётган қўшимча майдонлардан кейинчалик бошқа янада фойдали экинларга, хусусан, мева ва сабзавотлар экиш учун фойдаланиш лозим.\nЖаҳон банки ҳисоб-китобларига кўра, Ўзбекистон пахта ва буғдой майдонларини қисқартириш, масалан уларни 50 фоизгача камайтириш қишлоқ хўжалиги ялпи маҳсулотининг 51 фоизга, қишлоқ хўжалигида бандликнинг 16 фоизга, сув тежамкорлигининг 11 фоизга ошишига олиб келади.\nМазкур ерларни янада даромадли экинлар экишга қанчалик тез ўтказиш керак? Бу жараён босқичма-босқич бўлиши ва қўшни тармоқлардаги ўзгаришлар билан уйғунлаштирилиши лозим. Масалан, мева ва сабзавот етиштириш учун ерни қайта тақсимлаш давлатнинг ичида ва унинг божхона чегараларида агрологистикани такомиллаштириш билан бир вақтда содир бўлиши зарур. Бу, ўз навбатида, тез айнийдиган мева-сабзавот маҳсулотларини фермерлардан маҳаллий истеъмолчиларга ва халқаро бозорга тезкор равишда етказишни таъминлайди.\nАкс ҳолда мева ва сабзавотларни қайта ишлаб чиқаришдан олинган фойда буғдой ва пахта сотишдан олинган фойдадан кам бўлиб қолади.\n2. Қишлоқ хўжалик маҳсулотларининг ҳосилдорлигини ошириш керак\nЎзбекистонда пахта, буғдой, помидор, картошка, сут ва бошқа маҳсулотларнинг ўртача ҳосилдорлиги уларнинг реал имкониятларидан анча паст. Бу кўрсаткични ошириш нафақат фермер хўжалиги ва агроташкилотлар фойда ва экспортларини оширади, балки ҳозирги кунда буғдой ва пахта билан банд қилинган майдонларни янада фойдали экинлар учун фойдаланишга топшириш имкониятини ҳам яратади.\nЎн йиллар давомида илмий тадқиқотлар ва хизматлар тақдим этилишининг етарлича молиялаштирилмаслиги ҳамда секторни ривожлантириш учун зарур бўлган хизматларни етарлича кўрсатилмаганлиги каби масалалар ҳал қилиниши лозим. 2018 йилда Ўзбекистон ялпи қишлоқ хўжалиги маҳсулоти даромадининг фақатгина 0,02 фоизини қишлоқ хўжалиги соҳасидаги изланишларга сарфлнади. Шу билан бирга, ҳозирги кунда маҳаллий фермерлар учун ахборот-консултатив хизматлар мутлақо мавжуд эмас.\nТаққослаш учун, муваффақиятли қишлоқ хўжалигига эга бўлган ўрта даромадли мамлакатлар қишлоқ хўжалиги ялпи маҳсулотининг 1 фоизини қишлоқ хўжалиги соҳасидаги тадқиқотларга учун сарфлайди, кўп даромадли мамлакатлар эса ўртача 2,5 фоиз сарфлайди.\n3. Қишлоқ хўжалигини ривожлантириш учун экспорт имкониятларидан максимал фойдаланиш керак\n2018 йилда Ўзбекистон агро озиқ-овқат маҳсулотлари экспорт қиймати бор-йўғи 1,3 млрд долларни ёки ҳар гектар маҳсулдор ерга нисбатан 330 долларни ташкил қилди. Таққослаш учун, ўша йили Вьетнам 40 млрд долларлик қишлоқ хўжалик маҳсулотини экспорт қилган. Бу давлатнинг экспортдан олган фойдаси ҳар бир гектар маҳсулдор ерга 6100 долларни ташкил қилади.\nЖаҳон савдо ташкилоти таркибига кириш учун ҳукумат томонидан олиб борилаётган иқтисодий ислоҳот ва чора-тадбирлар Ўзбекистон учун қишлоқ хўжалик маҳсулотлари, хусусан мева-сабзавотларни жаҳоннинг кўпчилик мамлакатларига экспорт қилиш имконини беради.\nМамлакат қишлоқ хўжалигининг асосий масалалардан яна бири — экспорт томонидан тақдим этиладиган имкониятларни амалга оширишда меҳнат ресурсларининг кенг миқёсда иштирок этишини таъминлаш заруриятидир. Ҳозирги кунда мева-сабзавот маҳсулотларининг 60 фоизи катта бўлмаган деҳқончилик хўжаликлари ва уй-жой участкаларида етиштирилмоқда. Лекин уларнинг экспортга йўналтирилган қўшимча даромадли маҳсулот ишлаб чиқариш занжиридаги иштироки ҳозирча паст бўлиб қолмоқда.\nҚишлоқ хўжалик кооперативларининг агробизнес ва экспортчилар билан кооперацияси ва ҳамкорлигини рағбатлантириш бўйича давлат дастурлари ёрдамида юқорида кўрсатилган ишлаб чиқарувчиларнинг мазкур занжирлар билан интеграциялашуви ишлаб чиқариш қобилиятларини ривожлантиришга ҳамда кичик деҳқон ва хусусий мулкдорлар бизнесининг рентабеллигини оширишга ёрдам берган бўлар эди.\nАгар деҳқон хўжаликларининг эҳтиёжларига эътибор қаратилмаса, қишлоқ хўжалиги экспорти фақат кичик фермерлар ва агроташкилот гуруҳлари учун янги имкониятларни яратади ва мазкур фермерлар гуруҳининг инклюзив иқтисодий ривожланиши учун ажойиб имконият қўлдан бой берилади.\n4. Қишлоқ хўжалигини молиялаштириш учун бюджет маблағларидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш керак.\n2018 йилда Ўзбекистонда қишлоқ хўжалиги учун давлат харажатлари ЯИМга нисбатан 1,8 фоизни ташкил этди (2016 ва 2017 йилларда ЯИМнинг 2 фоизини ташкил этган эди).\nБошқа давлатлар қишлоқ хўжалигига ЯИМнинг нисбатан кичикроқ улушини ажратадилар. Ўрта даромадли мамлакатлар ЯИМнинг ўртача 0,6 фоизини сарфлайди, Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилотининг (ИҲТТ) юқори даромадга эга мамлакатларида ялпи ички маҳсулотга нисбатан 0,2 фоиз миқдорида маблағ ажратилади. 2018 йилда Қозоғистон қишлоқ хўжалигига ЯИМнинг 0,8 фоизини, Вьетнам эса 0,5 фоизини сарфлади. Хатто йигирма йил аввал ҳам ўрта даромадли мамлакатлар камбағал бўлганида, уларнинг қишлоқ хўжалик бюджетлари ЯИМга нисбатан 1,3 фоиз ни ташкил қилар эди.\nДавлат харажатлари юқори даражали бўлишига қарамасдан, Ўзбекистондаги қишлоқ хўжалиги ҳали юқори самарадорликни намойиш эта олмайди. Мисол учун, 2018 йилда қишлоқ хўжалиги нолдан бироз юқори ўсишни кўрсатди.\nМазкур рукндаги давлатга қаратилган чақириқ шундан иборатки, узоқ муддатли истиқболга эга тармоқни ривожлантиришга қаратилган бюджет ҳаражатларини камайтириш учун қисқа ва ўрта муддатли истиқболга эга қишлоқ хўжалигини давлат томонидан молиялаштириш ҳажмини ошириш керак. Бунда асосий эътиборни бюджет маблағларини ўзлаштириш ва улардан фойдаланиш самарадорлигига қаратиш зарур.\nМасалан, ҳозирги кунда бюджет маблағларининг катта қисми ерларга суғориш сувларини чиқариб бериш учун талаб этиладиган электр энергиясига, сувни пахта ва буғдой ишлаб чиқарувчиларига еткизадиган ирригация тизимини бошқариш ва эксплуатация қилишга сарфланади. Шу билан бирга, суғориш ва мелиорация инфратузилмаларини модернизация қилиш учун жуда оз маблағ сарфланади. Бу шуни англатадики, қисқа муддатда ҳукуматнинг диверсификацияланган қишлоқ хўжалиги эҳтиёжларига хизмат қилиш учун ушбу инфратузилмаларни модернизация қилишга кўпроқ маблағ ажратилиши талаб қилинади.\nБундан ташқари, қишлоқ хўжалигини ривожлантириш учун ўта муҳим бўлган кўплаб давлат дастурлари ҳар доим маблағ билан тўлиқ таъминланмай келган. Мазкур дастурларга қишлоқ хўжалигининг амалий тадқиқотлари, билимларни тарқатиш, қишлоқ хўжалик фанларидан таълим олиш, тупроқ унумдорлигини ошириш, озиқ-овқат хавфсизлиги тизимини ривожлантириш, ветеринария ва фитосанитария хизматлари, тадбиркорлик фаолиятига кўмаклашиш (қишлоқ хўжалиги кооперативлари, кластерлар, самарали шерикчилик муносабатлари), статистик ва бозор маълумотларини йиғиш ва таҳлил қилиш, бозор инфратузилмаси ва агрологистикасини ривожлантириш, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, сиёсатни таҳлил қилиш, ходимлар малакасини ҳар қандай даражага ошириш ва мониторинг қилиш кабилар киради. Келгусида ушбу дастурлар давлат маблағларининг катта миқдорини талаб этиши мумкин.\nЎзбекистон учун яхши хабар шундаки, мамлакат буғдой ва пахта учун давлат нархининг пастлиги ҳисобига фермерларни солиққа тортишни бекор қилиш орқали давлат харажатларининг самарадорлигини тезда ошириши мумкин. Ўзбекистон асосий қишлоқ хўжалиги маҳсулотларига бўлган ички нархлари халқаро даражадан паст бўлган дунёдаги кам сонли мамлакатлардан бири саналади. Кўпгина давлатларда вазият бутунлай тескари. Жаҳон банкининг ҳисоб-китобларига кўра, 2018 йилда пахта ва буғдой нархларининг пасайиши ҳисобига ўзбек фермерлари ялпи ички маҳсулотнинг 1,7 фоизини йўқотдилар. Натижада фермерларда ҳосилдорликни оширишга рағбат бўлмайди.\n5. Фермер хўжаликларининг ерга эгалик қилиш ҳуқуқларини ҳимоя қилиш керак\nДеҳқон хўжаликлари (кичик деҳқонлар) нинг ерга эгалик қилиш ҳуқуқлари қонуний ҳимояланган. Бу моддий-техник ресурсларга кўпроқ пул тўлашлари, ўзларининг кичик ер майдонларида ишлаб чиқаришни механизациялаш қийин бўлса ҳам, нима сабабдан кичик деҳқон хўжаликларида йирик фермер хўжаликларидагига нисбатан ҳосилдорлик ўртачадан юқори эканлигининг асосий сабабларидан биридир.\nШу билан бирга, бир қатор сабаблар билан ва исталган вақтда йирик фермерлар давлатдан ижарага олинган ерларни йўқотиши мумкин. Бу фермер хўжаликларини қайта ташкил этиш, экинларни жойлаштириш режасини бажармаслик ёки пахта ва ғалла ҳосилини давлат режасига риоя қилмаслиги туфайли содир бўлиши мумкин, бу масъулият маҳаллий ҳокимият органларига юкланган.\nФермер хўжаликлари фаолиятини назорат қилишнинг ушбу эскирган тизими уларнинг ривожланишлари учун ҳалокатли даражада зарарли бўлиб, фермерларнинг маҳаллий ҳокимиятлардан фойдаланиш учун олган ерларга сармоя киритишга бўлган рағбатини сўндиради. Бугунги кунда давлат томонидан маҳсулдорликка қарши хизмат қилаётган мазкур амалиётдан воз кечиш зарур. Ушбу чоралар собиқ Совет Иттифоқининг бутун ҳудудида, шунингдек, кўп йиллар олдин Хитой ва Вьетнамда амалга оширилар эди.\nХитой ва Вьетнам тажрибаси фермерларни рағбатлантиришга ёндашувни қандай ислоҳ қилиш кераклигини кўрсатмоқда. Ушбу мамлакатларда давлат буюртмаси тизими аллақачон бекор қилинган, бироқ бу қишлоқ хўжалигининг барбод бўлишига олиб келмади. Бу ерда стратегик экинларнинг бир қисмини ишлаб чиқариш экинларни жойлаштириш тизимлари, фермерларга тўғридан-тўғри бюджет тўловлари ҳамда ҳосилдорликни ошириш, маҳсулотлар сифатини яхшилаш, шунингдек уларни зараркунанда ва касалликлардан ҳимоялашга қаратилган тегишли давлат дастурлари ҳисобидан рағбатлантирилади. Мазкур ёндашув Ўзбекистондаги мавжуд пахта ва буғдой тайёрлаш бўйича давлат режасини қўллаб-қувватлаш тизимларидан фарқ қилади.\nФермерлар ўзларининг ерга бўлган ҳуқуқи дахлсиз эканига тўлиқ ишонмас экан, улар меҳнат самарадорлигини ошириш ҳамда маҳаллий ҳокимият фойдаланишга тақдим этилган ерлар ҳосилдорлигини яхшилашга сармоя киритмайди.\nАлбатта, юқорида санаб ўтилган вазифалар ва чақириқлар рўйхати етарлича кенг қамровли кўриниши мумкин. Бироқ уларнинг ечимлари тўла ҳаётий бўлиб, қишлоқ хўжалигини модернизация қилишни тезлаштириш ҳамда рақобатбардошлигини ошириш, шунингдек мамлакат иқтисодиётидаги таркибий ўзгаришлар учун ўта муҳим.\nАйни вақтда ишлаб чиқилаётган 2019−2030 йилларда Қишлоқ хўжалигини ривожлантириш миллий стратегияси мазкур соҳада Жаҳон банки Гуруҳи ҳамда бошқа халқаро ҳамкорлар томонидан қўллаб-қувватланишга тайёр бўлган ислоҳотларни амалга ошириш учун асосий ҳужжатга айланиши лозим. Унинг қабул қилиниши ва кейинчалик ҳукумат томонидан амалга оширилиши юқорида тилга олинган чақириқларни мамлакатни ривожлантириш ва Ўзбекистон халқи фаровонлигини ошириш учун иқтисодий имкониятларга айлантиришга замин яратади.\nМуаллиф фикри таҳририят фикри билан мос келмаслиги мумкин.\nМақолада Жаҳон банкининг Ўзбекистондаги фермер ва деҳқон хўжаликларида олинган фотосуратларидан фойдаланилди.\nСергий Зоря 11 213\n26.02 Президент амалдорларга маҳаллаларга кўчиб ўтишни таклиф қилди\n26.02 1 мартдан нималар ўзгаради?


Ўзбекистонда қурилиш соҳасини модернизациялаш стратегияси лойиҳаси эълон қилинди | Qalampir.uz\nЎзбекистонда қурилиш соҳасини модернизациялаш стратегияси лойиҳаси эълон қилинди\nЖамият\t01 Сентябрь 08:37 2351\n“Шаффоф қурилиш” миллий ахборот тизимининг электрон платформаларининг ишлаши 2025 йилга келиб бутун республика бўйича 100 фоизгача қамраб олинади. Бу ҳақда Ўзбекистон Президентининг “Ўзбекистон Республикаси қурилиш соҳасини модернизациялаш, жадал ва инновацион ривожлантиришнинг 2020-2025 йилларга мўлжалланган Стратегияси тўғрисида”ги фармони лойиҳасида белгиланган.\nФармон лойиҳасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси қурилиш соҳасини модернизациялаш, жадал ва инновацион ривожлантиришнинг асосий йўналишлари этиб қуйидагилар белгиланади:\n• қўшимча кичик тизимлар ва маълумотлар базаларини яратиш йўли билан қурилиш соҳасини рақамлаштириш;\n• шаҳарсозлик соҳасидаги норматив базани модернизациялаш ва хорижий норматив ҳужжатларни мослаштириш;\n• аҳоли пунктларини комплекс ривожлантириш тизимини такомиллаштириш;\n• қурилиш соҳасида айрим рухсат бериш тартиботларини соддалаштириш йўли билан “Бизнес юритиш” халқаро индексида “Қурилиш учун рухсатномалар олиш” кўрсаткичи бўйича Ўзбекистон Республикаси позициясини яхшилаш;\n• уй-жой кўчмас мулки қурилишида улуш киритиш асосида уй-жойларни қуриш учун аҳоли маблағларини кенг жалб қилиш орқалиипотека кредити бозорини ва кўп квартирали уйлар қурилишини ривожлантириш;\n• қурилиш материалларини ишлаб чиқишга ва объектлар қурилишига инновацион технологияларни татбиқ қилиш;\n• инвестиция лойиҳалари иштирокчилари ўртасидаги ўзаро ҳисоб-китобларда йириклаштирилган кўрсаткичларга босқичма-босқич ўтиш;\n• институционал асоснинг либераллаштирилишини ҳисобга олган ҳолда лицензиялаш принципларини такомиллаштириш, лойиҳа ва пудрат ишлари потенциалини кучайтириш;\n• лойиҳанинг смета қисмида давлат экспертизасини бекор қилиш йўли билан экспертиза ишлари тизимини такомиллаштириш;\n• давлат, муаллифлик ва техник назоратни нодавлат секторга йўналтириш орқали қурилиш сифатини назорат қилиш тизимини такомиллаштириш;\n• акциялар пакетини илғор хорижий инвесторларга реализация қилиш орқали илғор хорижий компаниялари иштирокида замонавий лойиҳа институтларини ташкил қилиш;\n• ўқитишнинг замонавий ва инновацион усуллари қўлланишини ҳисобга олган ҳолда қурилиш йўналишидаги кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малакасини оширишни ташкил қилиш тизимини такомиллаштириш;\n• лойиҳаларни молиялаштиришнинг давлат манбалари ва уларга тенглаштирилган манбалар ҳисобидан амалга оширишда, давлат сегментларининг либераллаштирилганини ҳисобга олган ҳолда, нодавлат буюртмачилар институтини шакллантириш ва мустаҳкамлаш;\n• ўтказилаётган фундаментал, қидирув ва амалий илмий тадқиқотлар ва ишланмалар самарадорлигини ошириш орыали қурилиш ва архитектура соҳасида илмий салоҳиятни ривожлантириш;\n• қурилиш объектларида қурилиш-монтаж ишларини бажаришда меҳнат муҳофазаси ва хавфсизлик техникасига бўлган талабларни кучайтириш;\n• инсон капиталини ривожлантириш, қурилиш органлари ва муассасалари фаолиятини моддий-техник таъминотини яхшилаш, ишчиларни ижтимоий ва моддий рағбатлантиришнинг янги механизмларини яратиш.\nЎзбекистон Республикаси қурилиш соҳасини модернизациялаш, жадал ва инновацион ривожлантиришнинг 2020-2025 йилларга мўлжалланган стратегиясини амалга ошириш бўйича қуйидагиларни кўзда тутувчи мақсадли кўрсаткичлар белгиланади:\n• “Шаффоф қурилиш” миллий ахборот тизимининг электрон платформаларининг ишлаши 2025 йилга келиб бутун республика бўйича 100 фоизгача қамраб олинишига эришиш;\n• Ўзбекистон Республикасининг геологик, табиий-иқлимий, сейсмологик ва бошқа хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда шаҳарсозлик соҳасида Еврокодлар мослашуви улушини 2025 йилга келиб 50 фоизгача ошириш;\n• Давлат шаҳарсозлик кадастри географик ахборот тизими объектлари бўйича маълумотларни, геопортал функциялари кенгайишини ҳисобга олган ҳолда, очиқ фойдаланиш учун эълон қилиниши улушини 2025 йилга келиб 70 фоизгача етказиш;\n• “Бизнес юритиш” (Doing Business Index) халқаро индексининг “Қурилиш учун рухсатномалар олиш” (Dealing with Construction Permits) йўналиши бўйича Ўзбекистон Республикаси позициясининг 2025 йилга келиб жорий 61,7 баллдан 78,2 баллгача яхшилаш;\n• илғор хорижий лойиҳа ташкилотларини жалб қилган ҳолда 2025 йилгача 15 та замонавий лойиҳа-қидирув институтларини ташкил қилиш;\n• 2025 йилга келиб буюртмачи функцияларинибажарувчи нодавлат ташкилотлар улушини Инвестиция дастурига киритилган объектлар умумий сонининг камида 25 фоизига етказиш;\n• 2025 йилга келиб “ҳажмли метод”ни жорий этиш улушини республикадаги қурилиш объектлари умумий сонининг 25 фоизигача етказиш;\n27 Ноябрь 11:00 26309\n28 Ноябрь 16:49 26290\n27 Ноябрь 10:07 17211\n27 Ноябрь 21:38 14925


КИТОБДАГИ БОШ ШИФОХОНА - Ўзбекистон овози газетаси\nянгидан қад ростлади, сифатли таъмирланди ва жиҳозланди\nЎзбекистон Республикаси Президенти этиб сайланган Шавкат Мирзиёев қашқадарёлик сайловчилар билан учрашувда бошқа соҳалар қатори тиббий хизмат кўрсатишни янада такомиллаштириш борасида бир қатор масалаларни ўртага ташлади. Вилоятда келгуси 5 йил ичида учта янги тиббиёт муассасаси қурилиши, 33 шифохона капитал таъмирланиши мўлжалланган. Дастурга кирган Китоб туманидаги марказий шифохонани тўлиқ таъмирлаш ва жиҳозлаш ишларининг биринчи босқичи яқинда якунланди.\nБу воқеага уч йилдан ошди. Янги йил арафаси, кечқурун, қор қаттиқ ёғаётган пайт эди. Автоҳалокатга учраб, қаттиқ жароҳат олдим. Китоб туман марказий шифохонасида бир ойга яқин даволанишга тўғри келди.\nГапнинг сираси, журналист бемор ҳолда ҳам тинчимайди. Ташқарида гупиллаб қор ёғар, хона яхши иситилмас, юрагим сиқилар, аммо ноилож эдим. Асли китоблик бўлсам-да, бош шифохона шўро ҳукумати қулоқ қилиб юборган бир бадавлат инсоннинг ҳовлисида жойлашганини билмас эканман. Баъзан яқин қариндошлардан хабар олгани келганимда, оддий иморатлар, чор-ночор шароитни бир неча бор кузатганман. Хуллас, туман аҳолиси кўпайиб, янги касалхонага эҳтиёж ошиб борса-да, масала ечилмаётган эди. Тўғрироғи, мутасаддиларнинг қурби етмасди. Ўша йилларда катта миқдорда пахта, вилоятнинг 60-65 фоиз узум, мева ва сабзавотини етиштириб бераётган туман учун битта шифохона қуриб бериш пайсалга солинарди.\n— Саксонинчи йилда Олий советга сайлов белгиланган, мен ўшанда туман сайлов комиссиясининг аъзоси эдим, — дея ҳикоя қилади Китоб туман тиббиёт бирлашмаси касаба уюшма қўмитаси раиси Аҳмаджон Абдусамадов. — Воқеалар кечагидек эсимда. Номзоди туманимиздан кўрсатилган Пахта тозалаш саноати вазири Ваҳобжон Усмонов олдига янги касалхона қурилиши масаласи кўндаланг қўйилди. Бу осон иш эмаслигини билар эдик. Барча умидимиз ундан эди. Ваҳобжон Усмонов ҳам масъулият нечоғлик катта эканлигини англаганди.\n— Мен у кишининг қизи Лола Усмонова билан институтда бирга ўқиганман, — деган эди марказий поликлиника бош шифокори Муҳаммади Аминов. — Жуда ҳаракатчан қиз эди. Бу оиладаги яхши тарбиянинг маҳсули эди.\nБиз яқин ўтмишдаги тарихимизни ҳали тугал ўрганган эмасмиз. Бугунги кунларнинг қадрига етиш учун ҳам кечмишимиздан бохабар бўлмоғимиз лозим. Мен «Қонсираган жаллодлар» китобида келтирилган Ваҳобжон Усмоновнинг сўнгги видолашув мактубини ўқиб қолдим: «Менинг жондан азиз болажонларим — Аҳмаджон, Адҳамжон, Лолахон, Илҳомжон, Раънохон! Сизлар етим бўлиб қолаётган отангиз эса туҳмат билан отишга ҳукм қилинган экан, бунинг учун туҳматчилар айбдордир. Мен судда фақат ҳақиқатни гапирганимга ўзларинг ҳам гувоҳ бўлдингизлар. Менинг виждоним пок. Мен кўп ишладим, сизларга ҳалол луқма едирдим. Шу боисдан ҳам сизлар кишилар кўзига ёруғ юз билан қарай оласизлар...»\nДоноларнинг зикр этишича инсон сўнгги дамда бутун ҳаётини яхши-ёмон ишларини кўз ўнгидан ўтказар экан. Ваҳобжон Усмонов ҳам охирги лаҳзаларда бутун ҳаёти, амалга оширган ишларини, хусусан Китобда қурилаётган шифохонани ҳам эслаган бўлса, не ажаб. Чунки бу одамларнинг истаги, кўпчиликнинг нияти эди. Аввал, яхши лойиҳа тайёрланди. Пахта етиштириладиган ердан алоҳида майдон ажратиб олиш ҳам осон кечмади. Пахта сиёсати жуда оғир эди. Улкан шифохона биноси қурилишини молиялаштириш борасидаги сансалорликлар ҳаммасидан ошиб тушарди. Йўқ, Ваҳобжон Усмонов барча масалаларни қатъий туриб ҳал қилди, ўз сайловчилари, унга ишонган китобликларнинг орзуларини рўёбга чиқариш учун курашди. Лойиҳага кўра, тўрт ва беш қаватли 6 корпусдан 4 таси қурилганда, ишлар тўхтаб қолди. Чунки бу ишларга бош бўлган инсон ноҳақлик қурбони бўлган эди. Оқибатда қурилиш йиллар давомида тўхтаб қолди. Охири тўқсонинчи йилда якунига етди. Ростига кўчсак, бу шифохона биноси воҳадаги энг яхшиларидан бири эди. Мустақиллик йилларида вилоятда янги-янги тиббиёт муассасалари қад кўтарди, шароит тубдан яхшиланди.\n— Тўқсонинчи йилда институтни битириб қурилишда иш бошлаган кезларим эди, — дея эслайди 225-қурилиш МЧЖнинг моҳир устаси Актамжон Рўзиев. — Ўшанда шифохонанинг чала қолган 4 қаватли охирги иморати қурилишини тугаллагандик. Тақдирни қарангки, ўша иморатларни таъмирлаш бизнинг жамоамизга насиб этди...\nДарҳақиқат, ҳукуматимизнинг қарори ва дастури асосида бир неча йилдан буён мамлакатимиздаги кўплаб шифохоналар капитал таъмирланмоқда ва реконструкция қилинмоқда. Китоб туман тиббиёт бирлашмасига қарашли марказий шифохонани таъмирлаш учун 4 миллиард 440 миллион сўм маблағ ажратилди. Китобдаги 225-қурилиш МЧЖ танловда ғолиб бўлиб, қурилиш ишларини бошлаб юборди. Кези келганда бу ташкилот нафақат туманда, балки воҳада сифатли иши билан оғизга тушганини қайд этиш лозим. Жамоа ўнлаб мактаб, коллеж, намунали уйларни қуриб битказди. Шаҳрисабз шаҳридаги бош майдон ободончилигига ҳисса қўшди. Айниқса, ўтган йили вилоят сил касалликлари шифохонасини сифатли капитал таъмирлаб олқишга сазовор бўлди.\nЭсимда, шу йилнинг ёзи эди. Йўлим тушганда 4-5 қаватли биноларга тақалган баланд ҳавозаларни кўргандим. Уларнинг баландлиги 17 метрдан кам эмас экан. Жами 5,7 минг кв.метр деворлар қум сувоқ қилинибди. 3 та 36 кишилик сувоқчилар гуруҳи 4 ой меҳнат қилишибди. Бу борада уста сувоқчи Фаттоҳ Розиқовнинг хизматлари катта экан. Ташкилотнинг таъмирлаш ишлари бошида турган Ўктам Рўзиев шундай ҳикоя қилади: «Бошлиғимиз Абдумажид Ғаффоров жуда қаттиққўл, қўл учида ишлаганларни асло ёқтирмайди. Қолаверса, нонимизни ҳалоллаб ейишга ўрганганмиз. Ҳозир айрим ишларни айтмасам бўлмас. Аввало, эшик-деразалар тўлиқ янгиланди. Ички хоналарнинг нотекис деворлари қайтадан сувоқ қилинди. Ламинат, паркетлар Тошкентдаги «Вудманн» қўшма корхонасида тайёрланган. Иситиш тизими бутунлай янгиланди. Жами 66 «Аристон» сув иситиш мосламаси ўрнатиб берилди. Янги замонавий канализация қувурлари тортилди. Айниқса, жиҳозлар ранг-баранг. Кроват, жавон ва бошқа ашёларни Шаҳрисабздаги «Ҳисор Зайниддин» кичик корхонаси мебелсозлари ясаб беришди. Масалан, битта «Тез шошилинч ёрдам» бўлимини олайлик. Жами 21 хона сифатли таъмирланди. Овқат пишириш учун алоҳида электр печ ўрнатиб бердик. Нимкат, мебеллар тўла янгиланди. Бундай таъмирлаш ва жиҳозлаш барча бўлимларда амалга оширилди. Ҳа-я, 5 қаватли бинога кўтариладиган лифтни ҳам созлаб ишлатиб бердик. Бу ҳам қулайлик. Ишимиздан рози бўлишса, бас...»\n— Ҳа, қурувчилар яхши меҳнат қилишди, — дейди Китоб туман тиббиёт бирлашмаси бошлиғи Абдуғани Усмонов. — Аввало, биз 130 ўринли туғуруқ комплекси, 130 ўринли болалар, 100 ўринли юқумли касалликлар шифохонаси ҳамда 240 ўринли марказий касалхонага эгамиз. Марказий ва болалар поликлиникалари ҳам ишлаб турибди.\n— Китоб тоғ олди тумани, — дейман бош шифокорга. — Аҳолининг 25-30 фоизи тоғ қишлоқларида истиқомат қилади. Шунга...\n— Фикрингизни тушундим, — дейди Абдуғани. — Туманимизда 157 қишлоқ бор. Жами 20 ҚВП ташкил этилган. Шароити ёмон эмас, ҳали янада яхшиланади. Узоқ жойлардаги беморларни марказий шифохонага олиб келиш учун транспорт билан таъминланганмиз. Келинг, масалага кенгроқ қарайлик. «Саломатлик» — 1, 2, 3 лойиҳалари асосида ҳукуматимиз шифохоналарга катта маблағлар ажратди.\n— Хоналаримиз ярқираб турибди, — мамнун бўлади клиник лаборатория мудири Ашуржон Бекбоев. — Иссиқ, совуқ сув мунтазам узатиляпти. Қон таҳлили ва бошқа вазифаларни бажарадиган бир қанча замонавий ускуналар келтирилди.\n— Мен 26 йилдан буён шу жойда меҳнат қилаяпман, — дейди стериллаш бўлими бошлиғи Шаҳло Дониёрова. — Бизнинг ишимиз ниҳоятда масъулиятли. Энди 3 янги автоматик тозалаш ускунасига эга бўлдик. Демак, фақат яхши меҳнат қилишимиз керак.\n— Раҳмат сизга, — мамнун бўлади Абдуғани Усмонов ва яна янги бўлимларга бошлайди. — Мана, жарроҳлик бўлимига анча йилдан буён тажрибали шифокор Илҳом Бобомуродов раҳбар. Янги нимкатлар билан таъминланди. Яна бир янгилик шу бўлдики, беморларни қабул қилиш ва ташхис қўйиш бир жойда амалга оширилаяпти. Тиббиёт яхши ускуналарсиз ривожланмайди. Энди энг замонавий рентген аппаратига эга бўлдик. 6 янги УЗИ ишлатилади. Реанимация бўлимига 7 махсус кроватлар келтирилди. Бундай янгиликлар жуда кўп.\n— Илгари транспорт воситалари шифохона ҳовлисига киритиларди, — фикримни тушунтира бошлайман. — Эндиликда ўша майдонларда майсалар ўстирилиб дарахт кўчатлари экиларкан. Хуллас, ободончилик ҳақида ҳам гапирсангиз.\n— Тўғри, — дейди Абдуғани ва ташқарига бошлайди. — Шифохонамиз ҳовлисининг орқа томонидан 100 автоулов сақланадиган алоҳида майдонча тайёрланмоқда. Умуман, жами ҳовлимиз 4,5 гектар, шундан 80 сотих майдонда дарахтлар ўстирилган. Яна янгиларини ўтқазамиз. Барча экинлар томчилатиб суғорилади. Таъмирлашнинг биринчи босқичи якунланди. Келгусида марказий поликлиника, ошхона, шифохонанинг иситиш қозонхонаси ва бошқа иншоотлар таъмирдан чиқарилади...\n— Мен қайтадан таъмирланган шифохонамизга бордим, — дейди яқин дўстим Ғуломжон Эрназаров. — Очиғи, янгидан қурилгандай бўлибди. Кўпдан буён умуртқамда оғриқ сезаман. Энди шу касалхонада яхшилаб даволанмоқчиман. Шундай шароитни яратиб бераётган, ғамхўрлик қилаётган давлатимизга минг раҳмат!


imon.uz 2021-05-12 01:19:46 148\nҲайит севинч ва хурсандчилик, ризо ва мамнунлик ҳамда даромадлар қозонишу муваффақиятлардан масрур бўлиш кунидир. Ҳар миллатнинг ҳайити бор ва ҳар ҳайитнинг муносабати мавжуд. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам Мадинага келган пайтларида уларнинг ўйин-кулги қиладиган икки байрамлари бор эди. Бу байрамлар ҳақида улардан сўраганларидан кейин Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: «Аллоҳ таоло сизларга буларни бундан ҳам яхшилари: қурбонлик ва фитр ҳайитларига алмаштириб берди». Демак, бу икки байрам мусулмонларга берилган неъматлардан экан.\nМусулмонлар Рамазон ойи рўзасини тугаллаганларидан ҳамда у тўғридаги Аллоҳнинг ҳаққини адо этганларидан кейин Аллоҳ уларга бу кунни ҳайит ва байрам қилиб берди. Бу кунда улар улкан ютуқлар ва катта муваффақиятларга эришганларини, сурур ва севинчларини, розилик ва мамнунликларини изҳор этиб, байрам қилишади.\nМуҳтарам Президентимиз Шавкат Мирзиёев ташаббуслари ва бевосита топшириқларига биноан “Меҳр 5” операцияси доирасида Суриянинг “ал-Хол” лагерида 3 йилдан ортиқ вақт давомида мажбурий ушлаб турилган 24 нафар аёл ва 69 нафар бола – жами 93 нафар юртдошимиз Ўзбекистонга қайтарилди. Ойларнинг энг улуғи – Рамазонда, кунларнинг энг улуғи – жумада бундай хайрли ишларни амалга оширишнинг ажри жуда катта. Чунончи, ҳадиси шарифда: “Одам боласининг ҳар бир эзгу амалига (Рамазон ойида) ортиғи билан мукофот берилади. Бир яхшиликка ўн баробардан то етти юз баробаргача савоб ато этилади” (Имом Бухорий ривояти), дейилган.\nЗеро, муқаддас Ислом динида жамиятнинг ҳар бир аъзосига, ким бўлишидан қатъи назар, алоҳида эътибор билан қаралади. Махлуқни, яъни инсонни Холиқ туфайли яхши кўрамиз. Чунки барчамизнинг яратувчимиз яккаю ягона Аллоҳ таолодир.\nАллоҳ таоло ҳаммамизни розилик ва мағфират билан мукофотласин!\nЖабборов Меҳмонхон домла


N5 Соғломлаштириш комплекси\nЖанубий Кореянинг «NUGA MEDICAL» компаниясининг N5 соғломлаштириш комплекси, ичкаридан чуқур таъсир ўтказишини инобатга олиб, давлат томонидан тиббий ускуна деб рўйхатга олинган бу кўп функцияли комплекс профилактика ва соғликни тиклаш учун яратилган соғломлаштириш кровати. Лекин, бу комплекснинг антиқалиги, эиди тиббий ускунани уйда ишлатиш мумкунлиги.\nУ асосий ва қўшимча матлардан, бешшарикли ва ички турманийли проекторлардан ва камар-миостимулятордан ташкил топган. Олдинги ускуналардан фарқли, асосий матга учта ички турманийли проектор ўрнатилган. Биринчиси, умуртқани бўйин қисмини юмшоқ, ёқимли уқалаш учун мўлжалланган. Иккинчи проектор умуртқа бурулишларини аниқ такрорлаган ҳолда кўкрак қисмидаги кесиб ўтган мушакларни авайлаб уқалайди. Учинчи поектор мушак оғриқларини бел қисмида юмшатган ҳолда, белни шу бўлимини уқалайди. Бирданига бўйин ва бел қисмларда иситиш ва бўшаштириш ҳаракатини қўлланилиши массажерни эффектини оширади.\nN5 асосий ва қўшимча матлари қўл ва оёққни иситишга мўлжалланган турманий керамикали шолчалардан ташкил топган. Турманийни инфрақизил иссиқлиги тана чеккаларидаги қон айланишини яхшилайди ва мушак оғриқларини камайтиради. Яна бир муҳим жихат: N5 ускунасида, биринчи маротаба «NUGA MEDICAL» ва Фраунхофер номидаги немис институти яратган - оддий турманий керамикаси билан солиштирганда фойдаси бир неча баробар ошадиган, наноолмос турманий керамикаси қўлланиляпти.\nОлдингидай, N5 соғломлаштириш комплексига, қиздириш эффектини кучайтириб, инфрақизил иссиқликни аниқ йўналтирувчи, ҳохлаган муаммоли қисмга жипслаштирган ҳолда аниқ таъсир ўтказиш имкониятини берувчи бешшарикли турманийли проектор киради.\nПаст частотали миостимулятор, ҳар-хил частотадаги токлар ёрдамида мушакларни тренеровка қилиш, ёғ босиши билан курашиш ва оғриқ ҳиссиётини олиш учун мўлжалланган.\nБу массаж комплексида бир неча соғломлаштириш методикалари жамланган: умуртқа тракцияси, инфрақизил иссиқлик таъсири, нуқтали уқалаш, миостимуляция, қиздириш, ионизация ва магнитотерапия.\nУмуртқани чўзиш ва тўғрилаш (тракция) – массаж комплексидаги асосий метод, чунки умуртқа –соғлик гарови.\nN5 ускунасида муолажа вақтида умуртқани ортопедик тўғри ҳолатга қайтариш бўлиб ўтади. Натижада умуртқалар бир-биридан узоқлашади, асаб толаларининг функциялари тикланади, мушаклар таранглашуви олинади, оғриқлар қайтади.\nТурманий керамикасини инфрақизил иссиқлиги организмдаги ижобий реакцияларни кучайтиради. Бу ҳолатни инфрақизил тўлқинларнинг соғлом хўжайралар нурланиш спекторига тўғри келиши билан изоҳлаш мумкин. Айни шунинг учун организм уларни ғеч қандай тўсқинликсиз ўтказади. Инфрақизил иссиқлик мушакларни чуқур қиздиради, бўшаштиради, қон айланишини яхшилайди, иммунитетни кўтаради, организмни токсинлардан тозалайди ва шамоллашни йўқотади. Нуқтали уқалаш танага ҳаракатчангликни қайтариб, бўғинларни ишини яхшилаб, мушак спазмларини олиб ва асаб системасини тинчлатиб, одамнинг биологик актив нуқталарга таъсир қилади.\nҚиздириш методикаси гормон ва ферментлар ишлаб чиқарилишини рағбатлантириб, организмнинг химоя кучларини активлаштиради.\nҲарорат 40-42 ˚С бўлганида танада эски, касалланган ва жарохатланган хўжайралар ҳалок бўлади. Ўз-ўзини бошқариш ва химоя қилиш механизми активлашади, модда алмашуви яхшиланади, тўқималар ёшаради. Бу муолажани аппаратда ўтказилишини афзаллиги – терида куйишлар бўлмаслиги. Магнитотерапия организмда нормал модда алмашуви бўлишини таъминлайдиган магнит балансини тиклайди. Комплекс, ҳавони фойдали манфий зарядланган заррачалар билан тўлдириб, ионизатор сифатида ишлайди. Бу инсоннинг соғлиғига фойдали таъсир ўтказади. Алмашув процесслари активлашади, қон суюқлашади, қон томирларининг тонуси нормаллашади, иммунитет ошади. Миостимуляция – зарар кўрган асабларни, мушакларни ва ички органларни тикланишига имкон берадиган турли частотадаги импульсли токларни қўллаш. Миостимуляция модда алмашувини активлаштиради, шамолаш касалликларида жуда мухим бўлган қон айланишини яхшилайди, шунингдек ошқозоности ва қалқонсимон безларининг гормонларини ишлаб чиқарилишини бошқаради. N5 соғломлаштириш комплекси нима қила олади? Ҳаракат-таянч аппаратини соғломлаштиради; Юрак қон-томир системаси ишини яхшилайди; Марказий асаб системаси ишини яхшилайди; Нафас олиш ва ошқозон-хазм органларининг ишини яхшилайди; Жигар фаолиятини тиклайди; Қон ишлаб чиқариш ва эндокрин системаларини ишини нормаллаштиради; Метеосезгирликни пасайтиради; Мушаклардаги оғриқ ва спазмларни йўқотади; Организмни токсинлардан тозалайди; Ортиқча ёғларни парчалайди; Иммунитетни кучайтиради ва бошқалар. Яъни органларнинг нормал ишлашига имконият бериш, бу эса ўз ўрнида инсонга узоқ ва соғлом умир кўриш имкониятини беришдир.\nN5 соғломлаштириш комплексидан фойдаланиш усуллари билан «NUGA BEST CHILONZOR» савдо-кўргазма залида танишишингиз мумкин. Манзил: Тошкент шаҳри, Чилонзар тумани, 12-мавзе, Ширин кўчаси, 54а-уй. Моб. тел.: (+99898)3621999, (+99894)6969888, (+99891)9411999. Енди уйда ўз организмингизни жиддий соғломлаштириб туриш имкониятингиз бор. N5 массаж комплекси сизнинг оилангизни соғлиғини сақлайди ва мустаҳкамлайди. «NUGA BEST» билан соғ бўлинг!


Халқнинг хилоф илмига берилиши сабаби (биринчи мақола)\n15:10 / 18.05.2019 1395 pdf Ўқиш режими + -\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан сўнг давлатни ҳидоятга эргашган хулафои рошидинлар бошқардилар. Улар Аллоҳ маърифатига эга олим, ҳукм чиқаришда етук фақиҳ, фатво беришда мустақил зотлар эди. Машварат тақозо этувчи ҳоллардагина фуқаҳоларга мурожаат қилар, бошқа пайтларда эса, улардан ёрдам кутиб ўтирмас эдилар. Шунинг учун уламолар охират илми билан машғул, бошқа илмлардан холи эди. Фатво беришда халқнинг дунёга боғлиқ ҳукмларидан ўзларини четга олишарди. Сийратларида келтирилгани каби, бор ижтиҳодлари, ҳаракатларини Аллоҳ таоло томонига йўналтиришар эди.\nЭнди халифалар уларни зўрлаб бўлса ҳам, қозилик ва ҳукумат ишларига жалб қилишди. Ўша асрларда яшаганлар уламоларнинг иззати, ҳиммати юксаклиги, бошлиқ ва валийлар эса, уларни излаб юрганларига шоҳид бўлишди. Баъзи кимсалар илмни иззатга эришиш ва подшоҳлар тарафидан обрў-эътибор қозониш учун талаб қила бошлашди. Улар фатво бериш илмига шўнғиб, подшоҳлардан мансаб ва мурувват кутишар эди. Уларнинг айримлари ҳеч нарсага эришмади, баъзилари эса, муваффақиятга етишди. Аммо улар тиланиш хорлигидан қутилмади. Илгари қидирилган фуқаҳоларнинг ўзлари энди қидирувчига айланишди. Султонлардан юз ўгириш билан азиз-мукаррам бўлган фуқаҳолар уларга юзланиш ила хорланишди. Ҳар даврда бўлгани каби, Аллоҳнинг динида содиқ бўлган уламоларгина азиз бўлиб қолаверди.\nАввалига фуқаҳолар ҳокимлар ва волийлар кўпроқ муҳтож бўлган фатво ва ҳукмлар илми билан овора бўлишди. Кейинроқ амирлар ва арбоблар орасида баъзи одамлар ақида қоидаларига оид гаплар тарқатаётганини эшитишди. Энди уларнинг нафси ақидага, ҳужжатларни тинглашга мойил бўлди. Амир ва арбоблар калом илмидаги мунозара ва мужодалага рағбат қилгач, калом илмига шўнғиб, қаттиқ берилиб кетишди. Бу ҳақда кўп китоблар тасниф қилишди, мужодала услубларини тузишди, турларини ишлаб чиқишди ва бу қилмишларини Аллоҳнинг динини ва суннатни ҳимоя этиш, бидъатни синдириш деб номлашди. Кейинроқ бошлиқларда калом, мунозара илмлари тўғри эмаслиги ҳақида фикр пайдо бўлди. Чунки мунозара ва калом илмига эшик очилиши билан қон тўкилиши ва вайронагарчиликка олиб борувчи таассубият ва хусумат эшиклари ҳам очилган эди. Султонлар ва амалдорлар олимларни янги бир нарса – фиқҳ илмида мунозара қилиш билан машғул этмоқчи бўлишди. Хусусан, Шофеъий роҳматуллоҳи алайҳ ва Абу Ҳанифа роҳматуллоҳи алайҳ мазҳабларидан қайси бири афзал, дея олимлар орасида мунозара алангасини ёқишди. Энди одамлар калом ва бошқа илмларни ташлаб, Шофеъий ва Абу Ҳанифа ораларидаги ихтилофий масалаларга киришиб кетишди. Амалдорлар мана шу икки мазҳабни айтганлари учун Молик, Суфён, Аҳмадлар (раҳматуллоҳи алайҳим) орасидаги хилофларга ҳеч ким эътибор бермади. Улар бу машғулотларидан мақсад шариатнинг нозик жиҳатларини ўрганиш, мазҳабнинг иллатларини таҳрир қилиш ва фатво бериш асосларини тузиб чиқиш эканини айта бошлашди. Бу икки мазҳаб орасидаги ихтилофлар ҳақида китоблар тасниф қилишди ва бугунга қадар мужодала турларию таснифлари билан оворадирлар. Биздан кейинги асрларда Аллоҳ яна нималарни содир қилади, билмаймиз.\nАгар дунё эгалари, салтанат соҳиблари Абу Ҳанифа ва Шофеъий қолиб, бошқа имомлар орасидаги мунозарани ёки умуман бошқа илмдаги мужодалани хоҳлаб қолишса, олимлар ўша нарсани амалга оширишади ва ишларининг дин илми эканини, қолаверса, у билан «оламлар» Роббига қурбат ҳосил этишини баҳона қилишади.\n«Иҳёу улумид-дин» асаридан\n14:00 / 18.05.2019 1676\n17:30 / 18.05.2019 1827\nТаомланишнинг уч одоби\nҲазрат Ибн Умар, ибн Абу Салама розияллоҳу анҳудан ривоят қилади Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам менга .Таомланаётганингда Аллоҳ таолонинг номини тилга давоми...\n1829 12:10 / 14.05.2019\nЁмон дўстдан шу яхши\nЖаъфар ибн Сулаймон айтади .Бир кучук Молик ибн Динорга эргашиб кетаётганини кўриб, .Эй Абу Яҳё, нега у сизга эргашиб юрибди, дедим. У .Ёмон дўстдан шу яхши,, давоми...\n595 08:00 / 14 февраль\n1454 17:02 / 20.11.2020\nОдам боласи шуҳрат ва риёсат кетидан қувадиган бўлса, хатолари кўпайиши ва ношаръий ишларни қилиши эҳтимоли кучаяди. Шуҳратпарастлик ва мансабпарастлик ўз давоми...\n2612 18:00 / 23.01.2019


Ислом Каримов номидаги Республика хайрия жамоат фонди Ўзбекистон Республикаси Биринчи Президенти Ислом Абдуғаниевич Каримовнинг рафиқаси Татьяна Акбаровна Каримова билан тўйлари куни тушган фотосуратини эълон қилди.\nШунингдек, мазкур саҳифада Татьяна Акбаровнанинг турмуш ўртоғи билан қандай танишганлиги ҳақида қуйидаги хотиралари ҳам келлтирилган:\n“ - Ислом Абдуғаниевич билан 1970 йили Самарқандда, муҳандислик-технология факультетининг охирги курсида ўқиган кезларим танишганмиз. Биринчи учрашувимиз уларнинг акалари Ибод Ғаниевичнинг уйида бўлган. Ибод Ғаниевичнинг рафиқаси Хайринисо Султоновна менинг холаваччам эди. Мен талабалар ётоқхонасида истиқомат қилар, дарсдан кейин уларникига тез-тез меҳмонга бориб турар эдим. Ибод Ғаниевич оқкўнгил, ақлли ва одамшаванда инсон, боз устига, яхши суҳбатдош ҳам эдилар. Янги йил эшик қоқиб турган кунларнинг бирида опамникида ўтган навбатдаги меҳмондорчиликдан сўнг эндигина кетишга тараддуд кўриб турганимда бир йигит келиб қолди. Уни менга Ибод Ғаниевичнинг укаси деб таништиришди. Бу Ислом Абдуғаниевич эдилар. Биринчи учрашувимизда деярли гаплашмадик. Ўшанда опам йўлдан келган меҳмон қўлини ювиши учун кўзадан сув қуйиб беришимни сўрадилар. Кейин оила даврасида яна бир неча бор учрашдик.\nИслом Абдуғаниевич апрелда ота-онамдан қўлимни сўрагани Қувасойга бордилар. Тўйимиз май ойида дастлаб Самарқандда, кейинроқ Қувасойда бўлиб ўтди. Тўйдан кейин Тошкентдаги икки хонали квартирада жуда оддий ҳаёт кечира бошладик. Бу квартирани Ислом Абдуғаниевич Давлат план комитети раисининг ёрдамчиси бўлган кезларда олганлар.\nҳаёт хотирлаб Муҳаббат Каримовни йўлимизни Ислом ёритди бутун бирлаштирди бизни


Моуриньонинг қайсарлиги "МЮ"га қимматга тушмоқда\n18 ноябрь, 2016, 11:15\n"Манчестер Юнайтед" бош мураббийи Жозе Моуриньо голландиялик ҳужумчи Мэмфис Депайнинг "Эвертон"га ўтишига рухсат бермади.\nМоуриньо келганидан кейин асосий таркибдаги жойини йўқотган футболчи айни пайтда иқтисодия жиҳатдан клубга ҳақиқий бош оғриқ бўлмоқда. Биринчидан, Депай катта сумма 27,5 миллион евро эвазига олиб келинган ва ҳозирча бу маблағни оқлагани йўқ. Иккинчидан, футболчи майдонга тушиб тер тўкмаса ҳам ҳафтасига 120 минг еврога яқин маош олмоқда. Учинчидан, асосий таркибдаги жойини бой берган футболчининг трансфер нархи кескин пасайиб кетмоқда.\nКлуб раҳбарияти бундай вазиятда ўйинчини бошқа жамоага трансфер қилиб, пул ишлаб олиш ва харажатлардан қутилишга ҳаракат қилади. Буёғига эса Моуриньо қайсарлик қилиб, ўзи ўйнатмаётган футболчи рақибни кучайтиришини истамаяпти.\nЖорий мавсумда атиги 20 дақиқа тўп сурган Депайга айни пайтда "Рома" ҳам жиддий қизиқиш билдирмоқда.


ОЛЕГ ТЮЛЬКИН: «ЎЙИНГА ЯРАША ҲИСОБ БЎЛМАДИ»\n«Динамо» - «Қизилқум» (0:1) учрашувидан кейин «Динамо» клуби бош мураббийи Олег Тюлкин ўйин борасидаги фикрлари билан ўртоқлашди.\n- Ўйиндан олдин фақат ғалабани кўзлагандик. Йигитларимиз охиригача курашишди, аммо тажриба бобида барибир «Қизилқум» устунлик қилди. Ўйинга яраша ҳисоб бўлди деб айтолмайман. «Қизилқум» ўйин борасида биздан кучли ўйнамаган бўлсада, ғалаба қозониб кетди.\n- Рақибнинг киритган тушунарсиз голи ҳақида нима дея оласиз?\n- Аниқ нима бўлганлигини яхши тушунмадим. Қанот ҳаками «офсайд» дея байроғини кўтарди, бош ҳакам голни инобатга олмади, кейин эса гол ҳисобланди. Аниқ кўрмай, буни изоҳлай олмайман. Такрорий вазиятни яна кўриш керак. Назоратчи ҳакамлар кўриб чиқишади.\n- Жавоҳир Қаҳрамонов ва Раду Рогаклар нега таркибда йўқ?\n- Жавохир Ўзбекистон ёшлар терма жамоасидан таклиф олган. Шу боис муҳим ўйинимизга қарамай, уни қўйиб юборишга мажбур бўлдик. Ҳимоячимиз Раду Рогак эса жароҳати жиддийроқ бўлиб чиқди. Даволаниш учун уни уйига, Молдовага қўйиб юбордик. Муолажалари якунлангач, яна сафимизга қайтади.\n- Ўтган мавсум самарқандлик ёш яримҳимоячи Жонибек Кўчимов «Динамо»да яхши ўйин намойиш этганди, йил бошида эса «Сурхон»га ижарага берилди. Иккинчи даврада ушбу тезкор футболчини «Динамо»га қайтариб, таркиб кучайтирилса бўлмайдими?\n- Бу кўпроқ футболчининг ўзига, хоҳишига боғлиқ. Тўғриси, унинг шартномаси билан таниш эмасман. Биринчи даврадан кейин бу ҳақда ўйлаб кўрамиз.\nЎқилди (марта): 1702. Киритилган сана: 2017-05-28 00:00:00.


Обидовнинг «бошқача» жиҳатлари - Ishonch.uz\nБош саҳифа Ўзбекистон Обидовнинг «бошқача» жиҳатлари\nОбидовнинг «бошқача» жиҳатлари\nЁш мухбирлардан бири бокс бўйича ўн икки раундли даҳшатли «жанг»да ҳозиргина ғалаба қозонган, терга ботиб ҳансираб турган Майк Тайсондан ҳаёти, ушбу олишув ҳақида сўзлаб беришни илтимос қилганида, машҳур боксёр: «Бу саволингизга мен эмас, мушт ва зарбаларим мендан кўра яхшироқ жавоб беради, уларга мурожаат қилинг» дея мухбирни эркалабгина муштлаб қўйган экан.\nМиллий журналистикамизда кўпларга узоқ йиллар ибрат намунаси бўлиб қоладиган таниқли касбдошимиз, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган журналист Муҳаммаджон Обидов ҳақида ҳам шундай дейиш мумкин. Унинг серқирра фаолияти, мураккаб ижод йўли, мухбирлик лабораторияси, ҳозиржавоб ва ташкилотчилиги, раҳбарлик қобилияти, ҳеч кимга оғиз очмайдиган «ичимдан топ»ларни ҳам гапиртириб юбориш маҳоратини билмоқчи бўлганлар, бу ҳақда ўзидан сўраб ўтирмай, ёзган китобларига, эфирга узатилган туркум кўрсатув ва фавқулодда муҳим репортажларига, таҳлилий мақолаларига мурожаат қилганлари маъқул. Уларни ҳеч бир муболағасиз, маҳорат сабоқлари дейиш мумкин.\nАнча йиллардан бери вилоят журналистларига бироз бошқача руҳда бош-қош бўлиб турган дўстимизнинг «Журналист суриштируви» сарлавҳали китоби билан танишган ўқувчи заҳматли касбимизнинг кўзга кўринмас, қўлга илинмас мураккабликлари-ю, ёзилганидан кўп ёзилмаган кўплаб қонунлари ҳам борлигидан хабардор бўлади, айни чоғда, мухбир сифатида юрт кезиб, жамиятни муҳим янгиликлар билан бирга, ечимини кутиб ётган муаммолардан хабардор қилганингда ҳам кимнингдир ғашига тегишинг, анча-мунча ташвишга қолишинг ойдинлашади. Вақтдан ютқизасан, кайфиятинг бузилади, аммо, барибир, ҳақиқат сен томонда бўлади.\nТелевидение учун журналист суриштируви бир кунда суратга олинмайди, бир кунда ёзилмайди ҳам. Ойлаб, ҳафталаб тер тўкиш, изланиш керак. Икки-уч, керак бўлса, уч-тўрт томонни тоқат билан тинглашга, ким ҳақ, ким ноҳақлигини аниқлашга, ким одоб сақлаб турибди-ю, ким қуруқ гапдонлик қилмоқда – буларнинг ҳаммасини ғалвирдан ўтказишга тўғри келади. Муҳаммаджон бу босқичлардан сабр-тоқат билан ўтди, журналист сифатидаги жасорати қуролли жанглар давом этаётган таҳликали Боткен ва Сариосиё дараларидан йўллаган теле-репортажларида ёрқин акс этди. Хитой ва Мисрдан тайёрлаган таҳлилли кўрсатувлари турли соҳа мутахассисларида ҳам жиддий қизиқиш уйғотди. Фақат шу эмас, муаммоли ички мавзуларга бефарқ бўлмай, уларни профессионал даражада матбуот саҳифалари, телеэкран орқали жамоатчилик муҳокамасига олиб чиқди.\nМуҳаммаджон ижодининг ибратли жиҳатларидан бири – ҳозиржавоблик. У ҳозирги Ўзбекистон Миллий университети журналистика факультетини турли йилларда битирган касбдошлари орасида айни шу жиҳати билан ҳам кўзга ташланади. Бугунги гапни бугун айтишга, ижодкор сифатида эртанги кун об-ҳавоси-ю, нарх-навосини бошқалардан кўра эртароқ идрок этишга ҳаракат қилади. Бу борада унга кўпинча омад кулиб боқади.\nМавзу танлашда Обидовга ҳавас қилсак арзийди. Нега дейсизми? Негалиги шундаки, истиқлол йилларида Хитойга сафар қилган бирор киши Муҳаммаджон каби бу ерда ғўза ораларига қандай ишлов берилишига, Хитой от заводларида вояга етаётган дулдулларнинг қадим Фарғонага қандай алоқаси борлигига қизиқмаган. Улуғ муаллим Конфуций ўгитларини ўзбек тилига ўгириб, икки тилли китоб қилишни хаёлига ҳам келтирмаган.\nЯна бир жиҳати – журналист Обидов ўзи яхши билган, тушуниб етган, фикри-зикридан ўтказган ва ёзмаса бўлмайдиган мавзулар устида ишлайди. Муаммоларнинг илдизигача бориб етади ва аёвсиз очиб ташлайди. Агар ҳамма журналистлар ҳам бунинг уддасидан чиқишганида, Ўзбекистон Қаҳрамони Озод Шарафиддинов уларга хат ёзган, «Э, отангга раҳмат» деган бўларди. Устоз бор-йўғи тўрт кишига – Салмон Рушдига, шахмат бўйича жаҳон чемпиони Гарри Каспаровга ва адабиётшунос олим Иброҳим Ҳаққулга мактуб йўллаган. Муҳаммаджон ушбу рўйхатни якунлаб турибди. Бу тўрт мактуб моҳият жиҳатидан тенг бўлинади: дастлабки иккитаси «Ўзидан кетганларга муносиб жавоб», кейинги иккитаси эса маҳорат эътирофи.\nМақоламиз бошида «вилоят журналистларига бироз бошқача руҳда бош-қош» бўлиб турган дўстимиз», деган тушунарсизроқ жумла ўтди. Муҳаррир «Бу нима дегани?», деб устидан чизиқ тортмай туриб, унга изоҳ берай: вилоят журналистларига бош бўлишнинг ўзига яраша меъёрлари бор. Газета-журналлар вақтида чоп этилиши, журналистлар маҳорати тўхтовсиз ошиб бориши, мавзулар янгиланиши, ошкораликка риоя қилиниши, иш ҳақи вақтида тўланиши, фаоллар рағбатлантирилиши керак.\nЖаноб Обидов бу талабларни рад этмайди, аммо масалага бошқача кўз билан ҳам қарайди. Унинг фикрича, журналист бир жойда узоқ туриб қолмаслиги керак. Қўлида ижод қалами бор одам жаҳон кезса, бошқа мамлакатлардаги ҳамкасблари билан танишса, дунёвий муаммоларни биргаликда муҳокама қилса, ижодида, дунёқарашида, албатта, ўсиш, ўзгариш бўлади. Шундан келиб чиқиб, Муҳаммаджон масъулиятни зиммага олиб, фарғоналик журналистларнинг Москва, Санкт-Петербург шаҳарларига, Хитой, Корея ва бошқа хорижий давлатларга ижодий сафарини уюштиради. Мустақил Ўзбекистон ҳақида телелавҳа, слайдлар тайёрлаб, у ерларда намойиш этади, ижодий ҳамкорлик тўғрисида битимлар тузишга эришади.\nШу билангина қониқмайди, йўқ, яна режа тузади. Меҳмонга бордикми, энди уларни Фарғонага таклиф қилишимиз, янги Ўзбекистонни кўрсатишимиз керак. Бир юз ўттиздан ортиқ миллат-у элатлар аҳил-иноқ, дўст-қадрдон, қуда-анда бўлиб яшаётганини кўришсин, ҳар хил миш-мишларга учишмасин, дея енг шимариб ишга киришади. Қатор йиллардан бери журналистларнинг «Чимён» сиҳатгоҳида ўтказилаётган маҳорат семинарлари аста-секин халқаро мақомга эга бўлаётгани фикримизнинг далили. Бу тадбирда ҳаммага сўз берилади. Ҳар гал қўшни қирғизистонлик, қозоғистонлик, тожикистонлик касбдошлар Фарғонага келишганида давлатимиз раҳбари Шавкат Мирзиёевнинг яхши қўшничилик, икки томонлама манфаатли ҳамкорлик алоқаларини йўлга қўйиш сиёсатини алоҳида эътироф этишади. Ўзбекистон журналистлари ижодий уюшмаси Фарғона вилояти бўлими фаолиятига ҳавас қилишади. Пойтахтдан борган устозлар эса «Қани энди бу сафарлар мамлакат миқёсига кўтарилса, биз ҳам, ҳеч бўлмаса, фарғоналикларга қўшилиб…» деб умид қилишади.\nГапнинг қисқаси, Муҳаммаджон Обидов мана шундай бошқача жиҳатлари билан кўпчиликнинг кўнглига йўл топган, кўп муаммоларнинг ҳал бўлишига ҳисса қўшган, шу бошқачалигидан ҳаловат топадиган ижодкор. Қўйиб берсангиз, ҳали кўп иш қилади. Сафдошларимиз орасида шундай «бошқача»лар кўпайса эди…\nАввалги саҳифа“Asia Money” нашри “Ўзсаноатқурилишбанк”ни “Энг яхши маҳаллий банк” деб топди\nКейинги мақолаОқ халатга доғ туширманг!


Ҳижрат ва унинг ҳукмлари (3) – Islom Nuri\nҲижрат ва унинг ҳукмлари (3)\nҲижратга тегишли масалар\nКитобимиз янада фойдалироқ бўлиши ва айни мавзуни атрофлича кўриб чиқиш мақсадида келинг, ҳижрат мавзусига доир бир неча масалаларга жавоб бериб ўтайлик.\nБиринчи масала: Ўтган фаслларда ҳижратнинг қиёматга қадар давом этиши ҳақидаги ҳадисларни кўриб чиқдик. Ўша ҳадислар билан қуйидаги ҳадис ўртасида қандай боғланиш бор деб ўйлайсиз:\n«Фатҳдан кейин ҳижрат йўқ. Лекин жиҳод ва ният (қолади). Агар жиҳодга чорлансангиз, (албатта) отланинг!». (Муттафақун алайҳ).\nБир қарашда ушбу ҳадис юқоридаги далилларга зиддек кўринади. Бироқ бу ерда алҳамду лиллаҳ ҳеч қандай қарама-қаршилик йўқ. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг «Фатҳдан кейин ҳижрат йўқ» сўзлари олимлар томонидан қуйидагича шарҳланган:\n– Биринчи маъно: Фатҳдан кейин Макка ислом ва омонлик шаҳрига айланди. Энди аввал бўлганидек, бу ердан бошқа юртларга ҳижрат қилишни тақозо этувчи сабаб қолмади.\n– Иккинчи маъно: Бошқа ҳижратлардан ажралиб турадиган Маккаи Мукаррамадан Мадинаи Мунавварага қилинадиган хос ва муфаззал ҳижрат тугади. Бу мартабага фақат Макка фатҳига қадар ҳижрат қилган муҳожирларгина ноил бўлдилар.\nҚуйида келтирилган ҳадислар ҳам уламоларнинг мазкур шарҳини қувватлайди.\nМужошеъ ибн Масъуд розияллоҳу анҳу айтади.\n«Мен биродарим Абу Маъбад билан Макка фатҳидан сўнг Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларига келдим.\n– Ё Расулуллоҳ, биродаримдан ҳижрат қилишини шарт қилиб байъат олинг,- дедим.\n– (Сен айтаётган) ҳижрат аҳли ўтиб бўлди,- дедилар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам.\n– Унда нимани шарт қилиб байъат оласиз?\n– Ислом, жиҳод ва яхшилик шартини қўйиб,- дедилар Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам». (Ибн Можа ва бошқалар ривояти).\nУшбу ҳадисдаги “ҳижрат аҳли ўтиб бўлди” деган сўз – “Маккадан Мадинага қилинадиган хос ҳижрат вақти ўтди. Бу мартабага Макка фатҳигача ҳижрат қилганлар эришди. Макканинг фатҳ этилиб ислом ва омонлик юртига айланиши билан бу яхшилик эшиги беркитилди”, деган маънони англатади.\n“Фатҳдан кейин ҳижрат йўқ”, жумласини Нававий қуйидагича шарҳ қилган:\n«Аслида, дорул-ҳарбдан дорул-исломга ҳижрат қиёматга қадар мавжуд бўлади. Аммо бу ҳадисни уламолар икки хил тушунтирадилар: 1) – Фатҳдан сўнг Макка ҳам ислом ерига айлангани боис энди у ердан ҳижрат қилинмайди. 2) – Афзал, муҳим ва фарз бўлган ҳижрат муддати Макка фатҳ қилиниши билан тугади, бу ҳижратни ўз вақтида бажарган аввалги муҳожирлар бошқалардан тамомила фарқ қиладилар (яъни ана шу афзал ҳижратни қилган муҳожирларга фазлда ҳеч бир муҳожир баробар бўлолмайди)».\nИбн Ҳажар шарҳи: «Маккада яшаган мусулмонларга фарзи айн саналган – уй-жойларини тарк этиб, Мадинага йўл олиш шарт қилинган ҳижрат – тугади. Бироқ жиҳод учун ватанни тарк этиш ҳечам йўқ бўлмайди. Шунингдек, куфр еридан қочиш, илм қидириш ёҳуд динини фитналардан сақлаш каби солиҳ мақсадларда ҳижрат қилиш ҳамда шу нарсаларни ният қилиш қиёматгача боқийдир».\nИбн Арабий ёзади: «Ҳижрат дорул ҳарбдан дорул исломга қочиш демакдир. У Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам замонида фарз эди. Пайғамбаримиздан кейин хавф-хатар домида қолганлар учун давом этди. Фақат Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга етишиш мақсадида қилинган ҳижрат тугади».\nИбн Таймийя ушбу ҳадислар тўғрисида шундай дейди:\n«Фатҳдан кейин ҳижрат йўқ. Лекин жиҳод ва ният (қолади). Агар жиҳодга чорлансангиз, (албатта) отланинг!» ва «Модомики жиҳод бор экан, ҳижрат тўхтамайди» ҳадисларнинг иккиси ҳам – ҳақ. Биринчи ҳадисдан мурод – Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам даврларидаги маълум ҳижрат, яъни Макка ва бошқа шаҳарлардан Мадинага сари ҳижратдир. Ушбу ҳижрат Макка ва бошқа ерлар куфр ерлари бўлган, иймон эса Мадинада тўпланган бир вақтда машруъ эди. Ўшанда куфр диёридан ислом диёрига ҳижрат қилиш бунга қодир ҳар бир мусулмонга вожиб эди. Кейин Макка фатҳ этилиб ислом ерига айланди, қолган араблар ҳам исломга кириб уларнинг ҳам ерлари ислом ватани бўлди. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Фатҳдан кейин ҳижрат йўқ”, деб айтдилар.\nАммо мўминнинг куфр ва маъсият еридан ислом ва тоат-ибодат юртига ҳижрат қилиши- худди унинг куфру маъсиятдан тавба қилиб иймон ва ибодатга қайтиши сингари – Қиёматга қадар давом этаверади. Зеро Аллоҳ таъоло айтади:\n«(Муҳожир ва ансорлардан) сўнг ҳижрат қилган ва сизлар билан бирга жиҳод қилган зотлар – ана ўшалар сизлардандир».\nБир гуруҳ салаф уламолари ушбу оятда зикр қилинганлар қаторига қиёматга қадар иймон келтирган, ҳижрат қилган ва жиҳод қилган барча мўминлар кириб кетади, дейишган».\nИккинчи масала: Юқорида дорул куфр ёки дорул ҳарб ва дорул ислом деган иборалар ўтди. Хўш биз нимага асосланиб бир юртнинг дорул ислом ёки дорул куфр эканини аниқлаймиз?\nДорул ислом деб – ислом аҳкомлари билан ҳукм юритиладиган ва ислом шариати устун бўлган ерни айтилади. Агарчи, аксарият аҳолиси мусулмонлардан бўлмаса ҳам.\nДорул куфр ёки дорул ҳарб эса – куфр ҳокимияти ғолиб бўлган ва куфр ҳукми устун бўлган ердир. Агарчи аҳолисининг аксарият қисми мусулмонлардан бўлса ҳам.\nИбн Қаййим ёзади: «Жумҳур сўзига биноан мусулмонлар қўним топган ва ислом аҳкоми жорий бўлган юрт дорул исломдир. Ислом диёрининг ёнида бўлса-да, ислом ҳукмлари жорий этилмаган юрт дорул ислом ҳисобланмайди. Маккага анча яқин бўлган Тоиф ҳам, шунингдек соҳил бўйи ерлари ҳам Макка фатҳи билан дорул исломга айланиб қолгани йўқ».\nШавконий ёзади: «Қаерда, кимнинг сўзи олий бўлса, шунга қараб ҳукм чиқарилади. Агар бир юртда буйруқ ва таъқиқ ҳуқуқи мусулмонлар қўлида бўлса, яъни, у ердаги кофирлар ислом аҳлидан берухсат ўз куфрларини зоҳир эта олмасалар, бу юрт дорул исломдир. Бундай юртда айрим куфр хислатларининг кўриниши уни дорул ислом ҳукмидан чиқаролмайди. Чунки бунга сабаб кофирларнинг шон-шавкати эмаслиги аниқ. Ахир ислом ўлкаларидаги яҳудий, насоро ва бошқа зиммийлар ҳолати шундай эмасмиди?! Қайси ерда бунинг акси бўлиб, куч-салтанат кофирлар қўлида бўлса, ундай юртнинг ҳукми – дорул куфр бўлади».\nИбн Қудома ёзади: «Қайси ўлка аҳолиси диндан қайтиб, ўзларига исломдан бошқа ҳукмни қабул этса, бу ўлка дорул ҳарб ҳисобланади. Уларнинг муртадликдан кейин дунёга келган фарзандлари асир олиниб, мол-мулклари ўлжа қилинади. Ислом амири уларга қарши уруш очиши лозим бўлади. Шунинг учун Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу саҳобалар билан бирга аҳли риддага қарши уруш қилди. “Биз учун у ер куфр аҳкомларини жорий этилган кофирлар юртидир”- деди Абу Бакр розияллоҳу анҳу. Шу билан муртадлар яшаган ерлар дорул ҳарб деб эътибор қилинди».\nСаййид Қутб «Зилол»да ёзади: «Ислом назарида ва мўмин эътиқодида бутун дунё фақат иккига бўлинади: дорул ислом ёки дорул ҳарб. Бундан бошқа учинчи бир тараф бўлиши мумкин эмас. Мусулмон ҳокимлар қўл остида яшаётган ва ислом шариати жорий бўлган юрт – дорул исломдир. Дорул ислом аҳолисининг ҳаммаси мусулмон бўлиши ҳам, ярми мусулмон, ярми эса зиммийлардан ташкил топиши ҳам ёҳуд бутун аҳолиси зиммий бўлиши ҳам мумкин. Муҳими – юрт дорул ислом деб аталмоғи учун у ерда ислом ҳукмлари ва ислом шариати татбиқ этилмоғи шарт.\nИслом аҳкомлари татбиқ этилмаган, ислом шариати ҳукм қилмайдиган юрт – дорул ҳарбдир. Дорул ҳарб аҳолисининг ҳам кимлардан ташкил топган бўлиши аҳамиятсиздир. Дорул ҳарб аҳолиси ўзини мусулмон деб санаши мумкин ёки фақат аҳли китоб ё бошқа кофирлардан бўлиши ҳам мумкин. Бу ерда ҳам юртнинг куфр ё ислом диёри саналишидаги асосий мезон – ислом аҳкомлари ва шариат татбиқининг йўқлигидир. Яъни, ушбу асосга биноан мусулмон жамоа учун бундай юрт дорул ҳарб деб ҳисобланади».\nШайх Ҳасан Банно ёзади: «Ислом ҳеч шубҳасиз дин ва давлатдир. Соддароқ қилиб айтадиган бўлсак, ислом инсоният таълими ва ижтимоий аҳкомлар таълимини ўзида жамлаган бир раббоний шариатдирки, унинг ҳимояси, ёйилиши, мўминлар орасида татбиқ этилиши ва иймон келтирмаган одамларга етказилиши давлат устига яъни, мусулмон жамоасининг раҳбари зиммасига юкланган. Айни аҳкомлар ҳимоясини таъминлай олмаган ҳоким исломий ҳоким эмас. Ислом шариатини беэътибор ташлаб қўйган давлат ислом давлати эмас. Агар исломий жамоа ёки уммат исломнинг оёқости қилинишига рози бўлса, бундай жамоанинг исломийлиги фақат тилидагина қолади, у ислом жамоати эмас».\nМуҳаммад Қутб ёзади: «Жумҳур уламо сўзига биноан қаерда қайси қайси ҳукм юритилишига қараб юртнинг ислом ёки куфр юрти эканлиги аниқланади.\nАксарият аҳолиси ғайридин бўлса-да, шариат ҳукми юритилган жой дорул ислом ҳисобланади. Шунинг учун аҳолиси асосан мажусийлардан ташкил топган Ҳиндистон ҳам бир пайтлар шариат ҳукми юритилгани учун дорул ислом саналган. Аҳолисининг асосий қисмини мусулмонлар ташкил қиладиган юртда Аллоҳ шариати ҳукм юритмас экан, бу юрт дорул ҳарбдир. Агар у ердаги мусулмонлар динларидан қайтган бўлсалар, улар юрти муртадлар ери дейилади».\nБироқ, мазкур диёрларнинг дорул ҳарб ва дорул куфр деб аталиши у ердаги жами аҳолининг кофир ва муртадлигини англатмайди. Бинобарин уларга кофир ёки муртадга қилингандек муомала қилинмайди. Уларнинг орасида мўмини ҳам, кофири ҳам бор. Ҳар бирига ўзига хос муносабатда бўлмоқ лозим.\nМардин шаҳрида ҳокимият ва куч-қудрат кофирлар қўлида эди. Айни пайтда унинг аҳолиси мусулмонлардан ташкил топган эди. Шайхул ислом Ибн Таймийядан ана шу шаҳар хусусида сўрашди:\n– У ер дорул куфр ва дорул ҳарб саналиб, аҳолисига куфрга қилинган муомала кўрсатиладими ёки аҳолисининг аксарияти мусулмонлиги назарда тутилиб у ерни дорул ислом дейиладими?\nШайхул исломнинг жавоби қуйидагича бўлди:\n«Мусулмонларнинг Мардин ёки бошқа ерда яшашларидан қатъий назар қонлари ва моллари ҳаромдир. Агар Мардин аҳли у ерда ўз динларини зоҳир қилишдан ожиз бўлсалар, уларга ҳижрат қилиш вожиб бўлади, мабодо динларини зоҳир қилишга қурбилари етса, у ҳолда улар учун ҳижрат мустаҳаб.\nУ ерда яшовчи мусулмонлар дин душманларига моллари ё жонлари билан ёрдам бермоқлари ҳаромдир. Улар ўзларини панага олибми, бирон баҳона топибми – қандай қилиб бўлмасин – бу ҳаром ишдан тийилмоқлари шарт. Агар кофирга ёрдамчи бўлиб қолмаслик учун ҳижратдан ўзга чора тополмасалар, уларга ҳижрат қилиш фарзи айн бўлади.\nМардинликларнинг ҳаммасини мунофиққа чиқариш, уларни ҳақорат қилиш мумкин эмас. Зеро мунофиқларнинг сифатлари қуръону суннатда аниқ баён қилинган ва Мардин аҳлининг фақат бир қисмигина ушбу сифат остига кириши мумкин.\nБу шаҳарни дорул ислом ҳам, дорул ҳарб ҳам деб бўлмайди. Бу учинчи тоифага мансуб бир шаҳар бўлиб, мусулмонларига алоҳида, шариатдан бош тортганларига алоҳида муомала қилиниши керак. Чунки бу ер ислом ҳукмлари жорий бўлган дорул ислом мақомида ҳам, аҳолиси кофирлардан ташкил топган дорул ҳарб мақомида ҳам турмайди».\nАксарият ислом шаҳарларидаги аҳвол юқоридаги зикр қилинган Мардин шаҳридаги ҳолат билан бир хил бўлгани боис, Ибн Таймийя фатвосини уларга нисбатан ҳам қўллаш мумкин.\nШаҳарлар ҳамиша ҳам бир хил сифатда ва ҳолатда туравермайди. Худди инсон баъзан кофир ё фосиқ бўлиб, сўнг мўминга айлангани ёки аксинча бўлганидек, шаҳарлар ҳам баъзан дорул ислом, базан дорул куфр номини олади.\nШайхул ислом Ибн Таймийя ёзади:\n– Дорул ислом, дорул куфр ва дорул фисқ сифатлари ҳеч қачон ўзгармайдиган таъриф эмас. Шаҳар аҳолисининг ҳолатига қараб мазкур сифатлар ҳам ўзгариб – ўрин алмашиб туради. Тақводор мўминлар ватан тутган ер – дорул ислом, кофирлар маконига айланган жой эса – дорул куфрдир. Фосиқлар яшаётган ер фосиқлар юрти деб аталади. Бир ер аҳолисининг сифатлари ўзгариши билан ер номи (яъни, мўминлар юрти, кофирлар ери каби номлар) ҳам ўзгаради. Аллоҳ таъоло айтади:\n«Аллоҳ (бир) қишлоқни зарбулмасал қилди: (У қишлоқ) тинч-омон, хотиржам эди».\nУшбу оят дорул куфр бўлган Макка хусусида нозил қилинган. Макка Аллоҳ таъолога ер юзидаги энг суюкли шаҳар. Оятда шаҳарни «тинч-хотиржам» дейилганда – табиийки шаҳарнинг ўзи эмас, унинг аҳолиси назарда тутилган, демак шаҳарлар бамисоли одамлар кабидир. Инсон баъзан кофир, баъзан мўмин, баъзан фосиқ ва баъзан тақводор бўлганидек, жойлар ҳам аҳолиси эътибори билан турланиб туради.\nУчинчи масала: Ҳижрат фақат дорул куфрдан дорул исломга қилинадими ёки унинг бошқа кўринишлари мавжудми?\nҲижратнинг ўз сабаблари, ғоялари бор. Қачон ушбу сабаблар ва ғоялар вужудга келса, ҳижрат муаммоси ҳам вужудга келади. Бинобарин, ҳижрат фақат дорул куфрдан дорул исломга қилинадиган сафар эмас. Ҳижрат дорул куфрдан дорул исломга, мураккаб куфр еридан соддароқ куфр юртига, зулм ва фосиқлик авж олган макондан зулм камроқ ерга, хавф-хатар бор жойдан тинч-хотиржамлик диёрига – шариат қоидасига биноан енгилроқ зарарга рози бўлиб, кичик зарар билан улкан зарарни дафъ этиб – ҳижрат қилиш мумкин.\nИмом Шавконий ёзади: «Ҳижрат ёлғиз куфр еридан бўлиши шарт этилмаган. Қаерда мункар тантана қилса ва амри маъруф, наҳйи мункар қилиш имкони бўлмаса, ҳаромхўрларнинг таъзирини берадиганлар топилмаса, мўмин бандага бундай ердан жони ва динини қутқариб қочмоқ вожиб бўлади. У қурби етса, маъсият авж олмасдан бошқа бир ерни ватан тутади».\nДемак, бир ўлкада жойлашган икки шаҳарнинг биридан иккинчисига, бир қишлоқдан бошқасига ва ҳатто бир маҳалладан қўшни маҳаллага ҳам ҳижрат қилиш мумкин экан. Чунки бир шаҳар иккинчисидан, бир маҳалла бошқа бир маҳалладан фарқи дин эътибори билан яхшироқ, солиҳроқ бўлиши мумкин.\nБаъзида шаҳарнинг бир бурчаги зулм, маъсият ва фисқу фужур билан тўлиб-тошган бўлса, иккинчи қисми тоат-ибодат ва солиҳ амаллар билан яшнаётган бўлади. Яхшилар орасида яшаш, маъсиятларнинг кўзга ташланмаслиги, исломий жамоатлар бўлиши албатта, кишига ижобий таъсир кўрсатади. Бундай ҳолатда, ҳеч шубҳасиз Аллоҳ таъоло учун ҳижрат қилиш ниятида фисқ ва аҳлоқсизлик маконини тарк этиб, яхшилар даврасига кўчиб ўтмоқ мандуб амал ҳисобланади. Айрим ҳолатларда (юқорида баён қилиб ўтганимиздек) фарз ҳам бўлиши мумкин.\nИсломий жамоатлардан холи, жумъалар ўқилмайдиган фосиқлар маконини тарк этиб, яхшилар даврасига – солиҳлар жамоатига қўшилмоқ лозим. Азонлар баралла айтиладиган ва хайрли амаллар макони бўлган юртни ватан тутинг.\n– Қишлоқда ёки саҳрода уч киши бўлсаю улар ўртасида намоз жамоат қоим қилинмас экан, шайтон уларни эгаллаб олади. Сизлар жамоатни маҳкам тутингиз. Бўри ҳам суровидан ажралиб қолган қўйни ейди». (Аҳмад, Абу Довуд ва Насоий ривояти).\n– Кимки заруратсиз уч жумъани тарк қилса Аллоҳ унинг қалбини муҳрлаб қўяди».\n– Кетма-кет учта жумъани тарк қилган кимса исломни орқасига улоқтирган бўлади».\nШундай экан эй азиз биродар, ҳеч қачон жумъа ва жамоатга нисбатан эътиборсиз қараманг. Зеро, исломда уларнинг шаъни улуғ.\nТақво қилмоқчи бўлган мўмин учун ҳижрат фақат дорул куфрдан дорул исломга кўчиш билан чекланмайди. Агар сиз холис ният қилиб динингиз ва жонингизни фитна-зулмлардан асрашга киришсангиз, Аллоҳ сизни чорасиз қолдирмайди.\n«Ким Аллоҳдан қўрқса, У Зот унинг учун (барча ғам-кулфатлардан) чиқар йўлини (пайдо) қилур. Ва уни ўзи ўйламаган томондан ризқлантирур. Ким Аллоҳга таваккул қилса, бас, (Аллоҳнинг) Ўзи унга етарлидир. Албатта Аллоҳ ўзи (хоҳлаган) ишига етгувчидир (яъни, Унинг хоҳишига қарши тургувчи кимса йўқдир). Дарҳақиқат, Аллоҳ барча нарса учун миқдор-ўлчов қилиб қўйгандир». («Талоқ»-2,3).


Бекатдаги малак... » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nТонг ёришиб, серқатнов кўчалар одамлар билан гавжум бўла бошлади. Лаҳзалари ўтмишга айланаётган ҳаёт чорраҳасидаги йўловчиларнинг барчаси шошган, кимдир ишга кимдир эса...\nЧорраҳа яқинидаги бекатда турган оқ либосдаги қиз елиб келаётган, айни вақтда чироқларини ишорада ўчириб ёққан «Дамас»га қўл кўтарди. Деярли, «тумшуғи ер искаган» машина мункиб, нола қилганича қизнинг ёнгинасида тўхтади. Ҳайдовчининг нигоҳларига одимини санатган қиз ўриндиққа жойлашиши билан машина ўрнидан ўқдек жилди. У ён томондаги ойнадан кўчага боққанича хаёлларига банди бўлди. Ногоҳ, қандайдир нигоҳ ўзини тақиб этаётганлигини сезиб, «ялт» этиб қаради. Ҳайдовчининг ён томонидаги кўзгудаги аксига кўзи тушди. Озғин, кўз-қоши қоп-қора, истараси иссиқ ҳайдовчи йигит ундан кўз узмасди. Қиз нигоҳини кўзгудан олиб, ён тарафдаги ойнадан кўча-куйга боқди. Бир муддат ўтиб, қизиқиш ғолиблик қилибми ё бошқа сабаб, тағин кўзгу томон қайрилди. Бепарво ва синашта нигоҳлар тўқнаш келди. Йигит унинг ҳар бир хатти-ҳаракатини зимдан кузатаётганлигига амин бўлди. Бу тасодиф эмас эди. Аввалига тоқатсизланган қиз бора-бора йигитчанинг сурбетлигидан ғазаблана бошлади. Ҳайдовчининг парвойи фалак, қизнинг ғазабланаётганидан ҳузурланаётгандек, мийиғида кулимсираганича кузатишда давом этарди. Бу таъқибдан безган қиз йигитнинг узатган қўли четда қолиб, пулни олдинги ўриндиқлар оралиғига ирғитганича бекатидан илгарироқ тушиб қолди. Ва эртанги кунни ҳам шу алфозда қаршилашга мажбур бўлди. Таъби тирриқ бўлиб, қош чимирганича, йигитга деярли тескари юз ўгириб ўтирди. Ҳайдовчи томонидаги ойнага қарамасликка тиришди. Қани, бунинг иложи бўлса?! Ич-ичидан мийиғидаги табассум ҳамроҳлигидаги ўткир нигоҳларнинг таъқибини ҳис қилар эди.\nҚиз безовталана бошлади. Қани, мумкин бўлса-ю ёки иложи етса-ю суробини тўғирлаб қўйса! Андиша забонини дурдек оппоқ тишлари ортига маҳкамлаб, танглайига қадаган. Ҳаё нигоҳларидаги тўлқинланаётган ғазабнинг киприк қадаб йўлини тўсган, норизолик яноқларида қизариб, нишаблаган, дудоқлари пир-пир учиб, ғунчадек қирмизи лаблари қимтилган эди. Тағин ҳам, на илож, бу йўлдан қатновчи ягона улов ҳозирча шу бўлса! Кейинги кун эса... машинада фақат ҳайдовчи йигит ёнидаги ўриндиққина бўш эди.\n«Пиёда борар манзили олислик қилади! Таксида кетиши мумкин, лекин бу арази унга қимматроққа тушиши аниқ. Бу-ўзи бўладиган иш эмас. Аксига олиб, бугунги биринчи дарс қаттиққўллиги билан ном чиқарган ўқитувчиники! Кечикса, ўқитувчи буни ўзига нисбатан ҳақорат деб билади. Бу ёғида эса мана бу сурбет.. Нима қилсин? Унга енгилиб, қочиб-қимтиниб юраверсинми?»\nНигоҳларига ошкора нафрат балққан қиз машинага чиқмади. Ғазаб-ла, юзини ўгирди. Машина эса қиз қаршисида туриб қолди. Бир мудат... Шошаётган йўловчилар тез-тез қарашиб, қизга тоқатсизланганликларини билдиришди. Кимдир бу ҳолни тўғри қабул қилиб мийиғида кулиб қўйди. Кимлардир эса асабийлашди. Лаҳзалар дақиқаларга уланиб, улғая бошлади... Қиз кета олмасди. Туравериш эса... Ҳамманинг нигоҳи унда.\n«Хўш, нима қилиш керак? Нима қилса бу вазиятдан чиқиб кета олади? Бугунча таксида кетса-чи? Эрта ёки индин-чи? Кун шу билан тугамаса, мана бу сурбетни ҳам алмаштириб бўлмаса?».\nҲайдовчи йигит ундан кўз узмаган куйи, таниш, мийиғида ним табассум билан машина сигналини босди. Чувалашган хаёлларига банди қиз учиб тушди. Қўрқув ва ҳайратдан катта-катта очилган чиройли кўзларини йигитга тикди. Киприклари йиғлаб юборгудек бўлиб пирпиради. Кейин бирдан... Қорачиқлари кенгайди, лаблари ҳаракатга келиб жуфтлашди. Нимадир демоқчи бўлиб, сўнгра шаштидан қайтди. Депсиниб, у ёқ- бу ёққа қараб олди-да, йигитнинг ёнидаги ўриндиқдан жой олди. Машина ўрнидан жилди. Салондаги йўловчилар ошкора енгил тин олишди. Кимдир «пиқ» этди. Манзилга етгач қиз бир сўз айтмай, йўл ҳақини ҳам тўламай, эшикни қарсиллатиб ёпганича тушиб қолди. Йигитдан шу йўл билан аламини олмоқчи бўлди. Бу фикр қизга жуда маъқул келди. Авваллари тушликни университет ошхонасида қиларди. Шумлиги тутиб, тушликни энди уйда қилмоқчи бўлди.\n«Йўл кира текин бўлса!»\nБора-бора бу одатга айланди. Энди машинанинг олд ўриндиғи доимо бўш турар, аниқроғи энди у қиз учун аталганди...\nШу алфозда бир неча ой ўтди. Йигит-да, қиз-да, бир сўз демади. Йигит аввалгидек қизга сурбетларча тикилмас, аҳён-аҳёнда меҳрибонлик билан кўз қирини ташлаб қўярди. Қиз аразининг эса ниҳояси йўқдек эди. Бора-бора қиз енгила бошлади. Йигит қиз таниган бошқа йигитларга сира ўхшамас, жуда одобли эди. Қиз унга ўргана бошлади. Йигит машинани, қиз ўтиргач, жуда секин бошқарар, бунга доимий йўловчилар ҳам кўникиб қолишган: эътироз билдиришмасди. Гўё йўловчилар ҳам уларнинг муҳаббатига хайрихоҳ эдилар. Унга нима деб мурожаат этишни билмас, ўзидан бир неча ёш катта кўринган бу йигитнинг исмини ҳам билмас эди. Жуда камгап бу йигитчанинг ўзи эса «яхшимисиз?»дан нарига ўтмасди.\nШу йўналиш бўйича яна бир неча автоулов ажратилди. Энди қиз бекатда турганича... фақат, таниш машинани кутарди. Унинг учун бу машина ҳам, унинг доимий йўловчилари ҳам жуда қадрдон туюларди. Уларнинг ҳаммасини бирдек яхши кўрарди. Машина салонидан келаётган муаттар ҳид ҳам, йўллар ҳам. Ҳамма-ҳаммаси қиз учун қадрли бўлиб қолганди. Баъзан йигитни кутиб қолар, шунда қарши томондан машинасини ўқдек учириб, шошиб келаётган таниш машинани кўриб, беихтир энтикиб кетарди.\nШундай кунларнинг бирида... қиз узоқ, жуда узоқ туриб қолди...\nЙўловчи машиналар қиз қаршисида «кетасизми?» дегандек белги бериб, чироқларини ёқиб-ўчиришар, қиз эса ҳайкалдек бепарво тураверарди. Ўша куни йигит ишга чиқмади. Эртаси куни ҳам. Қиз дарсларга кечикиб борди, хаёли ўзида бўлмади.\nЙигит туш ва кечки вақтда ҳам кўриниш бермади. Қизнинг кўнглига ҳадик оралади. Безовталаниб, юраги увишди. Йигитга қаттиқ ўрганибди. Боғланибди. Соғиниб, ярим тунда кўчага чиқди. Йўл қаради. Узоқ, узоқ... йиғлаб қаради. Одатда, тунда кўчага чиқмас эди. Чиқар, кеча-кундуз йигитнинг йўлини пойлар бўлди. Шундай кунларнинг бирида таниш «Дамас» кўринди. Йўловчилари йўқ. Рулда бошқа. Ҳайдовчи ёнидаги ўриндиқда эса... оппоқ, матомсаро либосда бир аёл тушиб келди. Қизни қучганича йиғлади. Қизнинг кўзи машинада, ҳайратда лол қотган эди. Жувон ҳеч бир гап айтмади. Кетар чоғи қизнинг ёшга тўлган мусаффо кўзларига армонли қараш қилди-да, қўлига бир неча суратни тутқазиб, машинага чиқди. Машина ўрнидан ўқдек жилди. Ичкаридан аёл кишининг ҳўнграб йиғлаган овози эшитилди...\nМашина унинг ҳам юрагини олиб кетгандек, қаттиқ энтикди. Яноқларини куйдириб сизган ёшларни туйди. Ён-атроф сув остидаги каби хира, тўлқинланиб кўринарди. Хаёллари машина ортидан кўтарилган чангдек тўзиб, беихтиёр кўксини тутди. Қўлидаги суратларни ўгирди.\nБу-«Дамас»да қовоқлари уюлиб, юзини чирт ўгирган қиз, ўзининг суратлари эди...\nҲассос йиллар узоқ ўтди... узоқ-узоқ ўтди. Таниш бекатда қўлларида гул тутган бир келинчак кўзида ёш билан пайдо бўлди. Қўлидаги гулни ерга, йўл четига оҳиста қўйиб, узоқ вақт туриб қолди.\nЙиллар алмашди. Одамлар, даврлар-да, алмашди.\nАвалига бола еткалаган жувон... сўнгра яна йиллар ўтди. Бир онахон бу ерга кўп, тез-тез ташриф буюрди. Кейинчалик... бора-бора... Ҳаммаси унитилгандек. Балки, яқиндадир... Йўл четида ийманибгина оппоқ кўйлакда, таниш бекатда бир қиз турарди. Шамол елкаларида тўлғонаётган тим қора сочларини силаб-сийпар, этакларидан тортқилаб ўйнарди. Унинг маъсума нигоҳлари йўлга интиқ тикилган, дудоқлари эса ўша-ўша сирли қимтилган эди...\n22:53 Омонат ғор сири (7-қисм)\n21:46 Омонат ғор сири (5-қисм)


ОКСФОРД, МАДРИД, ХОФСТРА, КАРЛОВО - Ўзбекистон овози газетаси\nОКСФОРД, МАДРИД, ХОФСТРА, КАРЛОВО\nуниверситетлари олимлари Ўзбекистон Миллий университети талабаларига дарс ўтмоқда\nКейинги йилларда дунёнинг энг рейтинги баланд бўлган олий даргоҳларида фаолият кўрсатаётган профессор-ўқитувчилар Ўзбекистонга келиб, турли олий ўқув юртларида талабаларга сабоқ бермоқдалар. Ўтган йили дунё рейтингида 100 таликка кирадиган АҚШнинг Хофстра университетидан келган Александр Наймарк Марказий Осиё археологияси ҳақида, Чехиянинг Карлово университетидан келган профессор Анна Августинова археологияда географик ахборот тизимлари фанидан талабаларга сабоқ берганди.\nХесус Хил Фуенсанта — мадридлик олим. У яқинда Ўзбекистон Миллий университети тарих факультетининг археология йўналишида ўқиётган 1-2-курс талабаларига инсон эволюцияси ва олд тарих фанидан маърузалар ўқиди ва амалий машғулотлар ўтди.\n— 2018 йили Испаниянинг Мадрид автоном университети ходимлари билан археология йўналиши бўйича тажриба алмашишга келишган эдик, — дейди ЎзМУ тарих факультети декани ўринбосари Отабек Мўминов. — Бу таълим даргоҳи дунё рейтингида 186 ўринда туради. Ўшанда жаноб Хесус талабаларимизга археологик давлат тадқиқотлари ва топилмаларига ишлов бериш фанидан дарс берди. 2019 йил апрель ойида эса Мадрид автоном университети ва Ўзбекистон Миллий университети ўртасида 2021 йилгача мўлжалланган шартнома имзоланди ва жаноб Хесус яна талабаларга сабоқ беришга келди. Шартномада талабалар алмашинуви, испан археологларини археологик тадқиқотларга жалб қилиш ҳам кўзда тутилган. Кафедра аъзолари билан яқиндан танишган олим ёш ўқитувчимиз Ҳикматжон Фармоновга илмий раҳбар бўлди. PHD диссертациясини ёқлаш учун мавзу берди.\nХесус сентябрь ойида яна Ўзбекистонга қайтади. Қаршининг энг қадимги ўрнида жойлашган Эрхурмо ёдгорлигида факультетимизнинг археология кафедраси профессор-ўқитувчилари ва талабалари Мадрид Автоном университети профессор-ўқитувчилари билан биргаликда 5 ҳафталик халқаро археологик дала тадқиқотларини ўтказишади.\nАйни дамда тарихнинг манбашунослик фани бўйича дунё рейтингида биринчи ўринни эгаллаб турган Буюк Британиянинг Оксфорд университетидан ташриф буюрган олим дарс бермоқда. Улар 3 ой давомида талабалар билан бирга бўлади.\nБундай ҳамкорликлар ўз-ўзидан яхши самара беради, талабаларимизнинг тил ўрганишга бўлган қизиқишини янада оширади. Хорижий ўқитувчилар бераётган сабоқ туфайли талабаларимиз турк, испан ва инглиз тилларини ҳам ўзлаштириб боришаяпти.


Ўзини ўзи банд қилганлар, ЯТТ ва оилавий корхоналарга – кўпроқ имтиёзлар, ишлаш соддалаштирилади | NORMA.UZ\nЎзини ўзи банд қилганлар, ЯТТ ва оилавий корхоналарга – кўпроқ имтиёзлар, ишлаш соддалаштирилади\nПрезидент томонидан 8 июнь куни бизнес ва ўзини ўзи банд қилишни давлат томонидан тартибга солишни соддалаштириш бўйича қарор имзоланди.\nЎзини ўзи банд қилганларга – 1 июлдан бошлаб кўпроқ имкониятлар\n2020 йил 1 июлдан ўзини ўзи банд қилган шахслар шуғулланиши мумкин бўлган фаолият (ишлар, хизматлар) турлари рўйхати кенгайтирилади. Унга бир йўла 43 та йўналиш, асосан онлайн ва медиа хизматлар қўшилди. Янги рўйхат – бу ерда. Эслатиб ўтамиз, ҳозирги вақтда ўзини ўзи банд қилганлар уларга рухсат этилган 24 та фаолият тури жумласидан танлашлари мумкин. Ушбу рўйхатни кенгайтириш зарурати ҳақида давлатимиз раҳбари 22 апрелдаги йиғилишда таъкидлаб ўтганди.\nБундан ташқари, шунингдек 1 июлдан бошлаб:\nвақтинчалик меҳнат гувоҳномалари бекор қилинади. Ўзини ўзи банд қилганлар хабар бериш тартибида махсус мобиль илова ёхуд солиқ тўловчининг шахсий кабинети орқали рўйхатдан ўтишлари мумкин. Рўйхатга олиш далили матрицали штрих код (QR-код) билан тасдиқланади;\nўзини ўзи банд қилганлар 2020 йил учун ижтимоий солиқни ҳақиқатда ишлаган вақтидан қатъи назар, БҲМнинг камида 50%и ҳажмида тўлайди. Ушбу сумма тўлиқлигича бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасига йўналтирилади ва ундан келиб чиққан ҳолда ЯТТлар учун ўрнатилган тартибда пенсия ҳисоблаш учун даромад ҳажми аниқланади. Ўзини ўзи банд қилганлардан олинадиган ижтимоий солиқ суммасининг энг кам миқдори келаси йили 2021 йилга мўлжалланган солиқ сиёсатини такомиллаштириш концепциясини тайёрлашда ўрнатилади;\nўзини ўзи банд қилганлар илгаригидек ёлланма ишчиларни жалб қила олмайди, иш берувчига эга бўла олмайди.\nЎзини ўзи банд қилганларни масофадан рўйхатга олиш учун мўлжалланган, 1 июлга қадар ишлаб чиқиладиган мобиль иловада кенгайтирилган функционал бўлади. Унинг ёрдамида буюртмаларни қабул қилиш ва тўловларни амалга ошириш, ЭҲФларни тақдим қилиш, даромадлар ва харажатлар ҳисобини юритиш, ўз товарларини (ишларини, хизматларини) реклама қилиш мумкин бўлади.\nИнтернет орқали хизматлар кўрсатувчи ёки ишлар бажарувчи ўзини ўзи банд қилганлар-фрилансерлар энди қуйидаги ҳуқуқларга эга:\nкўрсатилган хизматлар (бажарилган ишлар) учун чет элдаги норезидентлардан хорижий валютадаги тўловларни ТСОЯЭАТга тегишли маълумотларни киритмаган ҳолда Ўзбекистон банкларидаги ҳисобрақамларига қабул қилиш;\nконтракт тузмасдан, келишув тўғрисидаги оммавий таклифни (оферта) қабул қилиш ёки электрон ёзишмалар алмашиш ёхуд ҳисобварақ-фактураларни (инвойс), шу жумладан, электрон шаклда тақдим қилиш йўли билан чет эллик жисмоний ва юридик шахсларга хизматлар кўрсатиш ва ишлар бажариш.\nДавлатнинг бизнес билан ўзаро муносабатларида – камроқ бюрократия\nЖойлашган жойи (почта манзили) ўзгарганда юридик шахсларни қайта рўйхатдан ўтказиш катта миқдорларда солиқ қарздорлиги мавжуд бўлмаган тақдирда энди талаб этилмайди. Унинг ўрнига хабар бериш тартиби жорий этилади.\nЯкка тартибдаги тадбиркорлар учун иккита янгилик:\nуларни солиқ органларида ҳисобга қўйиш уларни давлат томонидан рўйхатдан ўтказилаётганда (қайта рўйхатга олинаётганда) тадбиркорлик фаолиятини олиб бориш жойи бўйича амалга оширилади;\nдавлат рўйхатидан ўтказилганлиги тўғрисидаги гувоҳномада эгасининг фотосурати акс эттирилади.\nОилавий корхоналарга – имтиёз\nОилавий корхоналар солиқ имтиёзига эга бўлишди. Энди улар қуйидаги шартларда айланмадан солиқни белгиланган миқдордан 50%га камайтирилган ставкада тўлашга ҳақли:\nўзини ўзи банд қилганлар учун назарда тутилган фаолият турлари билан шуғулланса;\nиштирокчилари сони камида 3 нафар бўлса.\nИшларда “Бизнес навигатор” ёрдам беради\nБу бизнес юритишни осонлаштирадиган онлайн сервислардан фойдаланишга ёрдам берадиган ахборот тизимидир. Уни 2021 йилда Тадбиркорлик фаолиятини қўллаб-қувватлаш давлат жамғармаси ҳисобига ишга тушириш кўзланмоқда. Буюртмачи - Кичик бизнес ва тадбиркорликни ривожлантириш агентлиги.\nТизим туфайли бизнесмен қуйидаги имкониятларга эга бўлади:\nтадбиркорлик фаолиятининг тегишли ҳудуддаги рақобатбардош турини танлаш;\nкредит олиш учун зарур бўлган бизнес-режа лойиҳаси ва ҳужжатлар тўпламини шакллантириш;\nтегишли тадбиркорлик фаолияти учун тақдим этилган имтиёз ва преференциялар тўғрисида маълумот олиш;\nтадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш учун кўчмас мулк объектларини танлаш.\nДавлат томонидан бизнесни қўллаб-қувватлашнинг тартиби ва шакллари белгиланди\nТуманларда Тадбиркорликни ривожлантириш агентлигининг бўлинмалари очилади


Миллиардер Жек Ма робот-раҳбарларнинг пайдо бўлишини тахмин қилди\n19:38 / 24.04.2017\nAlibaba корпорацияси асосчиси, миллиардер Жек Ма Хитой ишбилармонлари клуби мажлисида яқин орада CEO-роботларнинг пайдо бўлишини тахмин қилди ва технология ҳамда интернет ривожи туфайли анъанавий бизнесни "оғриқли йиллар" кутаётганини айтди.\nМанинг фикрича, технологиялар ривожига қарамай, роботлар инсон ўрнини эгалламаслиги керак. Ишбилармон роботлар - одамлар учун "рақиб эмас, ҳамкор" бўлиши кераклигини айтди.\nШундай бўлса-да, Ма машиналар кўп соҳаларда ишчилар ўрнини эгаллаётгани тан олди ва яқин 30 йил ичида бошқарувчи-роботлар пайдо бўлишини тахмин қилди.\n"Эҳтимол, 30 йилдан кейин Time муқовасида энг яхши CEO сифатида роботни кўрармиз. У сиздан яхши хотирага эга, сиздан тезроқ ҳисоблайди ва рақиблардан жаҳли чиқмайди".\nЖек Ма, Alibaba асосчиси\nЖек Ма 15 йил аввал технологиялар ва электрон коммерциянинг анъанавий бизнесга таъсиридан бир неча марта огоҳлантирганини ёдга солди. Унинг сўзларига кўра, яқин вақт ичида интернетга боғлиқ бўлмаган бизнес жиддий талофат кўради.\nAlibaba Жек Ма робот-раҳбарлар CEO\nFord ва Alibaba Хитойда автомобиль сотишга доир шартномани имзолайди


Уйингизда ҳатто 5G база станциясидан ҳам кўпроқ нурланиш таратувчи жиҳозлар бор! - Terabayt.Uz\nУйингизда ҳатто 5G база станциясидан ҳам кўпроқ нурланиш таратувчи жиҳозлар бор!\nТобора ривожланиб бораётган 5G технологиясининг жорий этилишига қарши бўлганлар ҳам кўп , ҳаттоки коронавирус инфекциясининг тарқалишида ҳам 5G тармоғини айбловчилар бор. Бироқ унинг хавфи борасидаги тажриба кутилмаган натижани кўрсатган. Шунга қарамасдан...\nЎҚИНГ: «Коронавирусга ҳам 5G айбдор!» – кишилар алоқа антенналарини ёқиб, оператор ходимларига ҳужум қилишяпти\nБешинчи авлод уяли алоқани таъминловчи база станциялари (миноралари) ўзидан юқори даражали нурланиш таратиши борасида Хитой аҳолиси ҳам ваҳимага тушган. Саноат ва ахборот технологиялари вазирлиги берган расмий маълумотга кўра, бу мамлакатда ҳозир фаол бўлган 5G-смартфонлар сони 335 миллиондан ошган. Уларга хизмат кўрсатувчи 5G база станциялари сони эса 850 000 тага етиб қолган, яъни, Хитой ҳозир дунёдаги энг йирик 5G тармоғига эга.\nВаҳималарга жавобан China Telecom берган расмий баёнотга кўра, мазкур тармоқда тезликнинг ошуви база станциясининг узатиш қуввати кўтарилиши эвазига амалга оширилмайди. Шу сабабли, улардан таралаётган нурланиш бир квадрат сантиметрга 40 микроваттга ҳам етмайди. Бу эса ниҳоятда паст кўрсаткич бўлиб, ҳаттоки соч қуритадиган фен ва индукцион плиталар (ток печкалар) ҳам база станциясидан кўра кўпроқ нурланиш чиқаради.\nХитой муҳандислик академияси академиги Ву Хэцюань яқинда бўлиб ўтган China Unicom 5G Dialogue форумида таъкидлашича, база станциясигача бўлган масофани ўлчашга ҳам ҳожат йўқ. Уларда электромагнит тўлқинлари асосан горизонтал йўналишда тарқалади ва ҳаттоки 4G база станцияларидан кўра камроқ радиус ва пастроқ қувватга эга, деган мутахассис.\nЎҚИНГ: Мана, 5G тармоқларининг биринчи ва ҳақиқий хавфи!\n#5G #5G тармоғи #янги технологиялар # 5G смартфон #5G технологияси #5G-смартфони #5G-интернет


Royal СЕ Европага мувофиқлик сертификатини қўлга киритди\nЖорий йилнинг 1 апрель куни Royal CE Европага мувофиқлик сертификатини қўлга киритди. Эндиликда Royal ўз маҳсулотларини Европанинг ҳар қандай мамлакатига экспорт қилишга ва фақат сертификатланган маҳсулотлар тан олинувчи бозорларга чиқишга ҳақли.\nСЕ (Conformité Européenne) аббревиатураси француз тилидан Европага мувофиқ деб таржима қилинади. Ушбу тамға Royal сув иситкичлари сифати Европа Иттифоқининг барча талабларига жавоб беришини англатади. Royal маҳсулотлари бир қатор амалий синовлардан муваффақиятли ўтди ва қуйидаги Директиваларга мувофиқлик сертификатларига эга бўлди:\n1. 2014/30/ EU Электромагнит мослашув тўғрисида Европа Иттифоқи Директиваси (Electromagnetic compatibility EMC).\nRoyal сув иситкичлари ишлаши давомида радио, телекоммуникация ва бошқа ускуналарнинг иш фаолиятига таъсир қилиши мумкин бўлган электромагнит шовқинларини ҳосил қилмайди.\n2. 2014/35/EU Паст вольтли ускуналарнинг электр хавфсизлиги бўйича Европа Иттифоқи Директиваси (Low Voltage Directive LVD).\nУшбу Директива одамлар ва ҳайвонларнинг ҳаёти ва соғлиги, шунингдек мулк учун электр асбобларидан фойдаланиш хавфсизлигини яхшилашга қаратилган. Бу дегани Royal маҳсулотлари тўғри ўрнатилганда ва ишлатилганда, истеъмолчилар учун электр токидан, юқори ҳарорат ёки нурланишдан мутлақо хавфсиз.\nЎз устида мунтазам ишлаб, маҳсулот сифатини доимий равишда яхшилаб бораётган Royal корхонаси кундан кунга ривожланиб бормоқда, CE Европага мувофиқлик сертификати эса бунинг яққол далилидир. Келгусида Royal янада кўпроқ муваффақиятларга эришишни ва истеъмолчиларга бундан-да сифатли ва замонавий маҳсулотларни тақдим этишни ўз олдига мақсад қилиб қўйган.


Москва шаҳрининг шарқий қисмида Ўзбекистон фуқароси номаълум шахслар томонидан ўлдириб кетилди.\n“Интерфакс” ахборот агентлиги тарқатган хабарга кўра, Ўзбекистон фуқаросининг жасади сешанба куни кечқурун топилган.\nШу куннинг ўзида пойтахт шимолида Қирғизистон фуқароси номаълум шахслар томонидан ўлдириб кетилгани маълум бўлди.\nМосква инсон ҳуқуқлари бюроси раҳбари Александр Брод сўзларига кўра, жорий йил давомида Россияда миллий нафрат асосида содир этилган жиноятларда 14 киши нобуд бўлган. Бундай жиноятлар кўпроқ Москва, Санкт-Петербург ва Тольятти шаҳарларида содир этилмоқда.\nМаълум бўлишича, январь ойи давомида миллий нафрат асосида содир этилган жиноятларда Ўзбекистоннинг тўрт фуқароси ўлган.


Пахта — 2020: Самарқандлик пахтакорлар белгиланган 215 минг 500 тонна ҳосилни териб олдилар - Халқ сўзи\nПахта — 2020: Самарқандлик пахтакорлар белгиланган 215 минг 500 тонна ҳосилни териб олдилар\n11:21 02 Ноябрь 2020 Иқтисодиёт\n1 ноябрь куни Самарқанд вилояти пахтакорлари бу йилги пахта шартномасини ортиғи билан бажардилар.\nЖорий мавсумда вилоятда 75,6 минг гектар ерда ғўзанинг серҳосил, маҳаллий иқлимга мос навлари парваришланди. Соҳага янги — кластер тизимининг жорий этилгани ўз самарасини кўрсатди. Бу истиқболли тизим туфайли ғўзага ўғит бериш, зараркунандаларга қарши курашиш, агротехник тадбирларни сифатли ўтказиш ўз вақтида амалга оширилди. Шунингдек, ишлов муддатларига тўла риоя қилиниши ва албатта меҳнатга ҳақ тўлаш, юқори манфаатдорлик муваффақият омили бўлди.\nШу боис шартнома режасининг бажарилишида 2120 та фермер хўжаликлари билан бир қаторда вилоятда фаолият кўрсатаётган тўққизта пахтачилик кластерининг улуши катта бўлди. Хусусан, «Пахтачи кластер», “Ziyovuddin Textile”, “Amina gold invest”, “Kattakurgan cluster” ва бошқа кластерлар юқори ҳосил етиштириб, пахтани ёғин-сочинли кунларга қолдирмай териб олиш чораларини кўрдилар.\nПахта терими ишлари ҳам тўғри ташкил этилди. Бунда манфаатдорлик бош омил бўлди. Биринчи теримда ҳар килограмм пахта хомашёси учун 1000-1200 сўмдан, иккинчи теримда 1400 сўмдан ҳақ тўланди. Кейинги кунларда кластер ва фермер хўжаликлари терилган 50 килограмм пахта учун 1 литрдан ёғ қўшиб беришди.\nПахтачиликка шу каби ёндашув туфайли вилоятда 215 минг 500 тоннадан ортиқ пахта хирмони бунёд этилди. Муҳими, унинг аксарият қисми юқори навларга сотилди.\nБу муваффақиятда Каттақўрғон, Пахтачи, Иштихон ва Нуробод туманларининг улуши катта бўлди. Жумладан, Пахтачи тумани пахтакорлари жорий мавсумда 24,9 минг тонна «оқ олтин» териб олишни режалаштириб, амалда қарийб 26,5 минг тонна пахта йиғиб олди. Каттақўрғон тумани пахтакорлари эса 31,8 минг тонна ўрнига 35 минг тонна пахта териб, белгиланган режани 10 фоиз ортиғи билан уддалади.\nШунингдек, Иштихон, Нуробод, Нарпай туманлари пахтакорлари ҳам шартнома режасини ортиғи билан бажариб, вилоят пахта хирмонининг бунёд этилишида муносиб ҳисса қўшдилар.\nҲали вилоят пахта далаларида ҳосил бор. Деҳқонлар қуёшли кунларнинг ҳар бир дақиқасини ғанимат билиб, етиштирилган ҳосилни охиригача йиғиб-териб олишга бел боғлаганлар.\nПахта йиғим-терими давом этмоқда.


Тоҳир Малик: "Шайтанат"ни ëзганимдан афсусланмайман!\n27 октябр 2020, Тошкент вақти: 21:01\nЖурналист ва ëзувчи, 39 яшар Шукур Жабборнинг “Шайтанат” асари муаллифининг тавбаси" деган мақоласи ижтимоий тармоқларда муҳокама қилинмоқда.\nШукур Жабборнинг facebookдаги саҳифасида эълон қилинган бу мақола “юмалоқ-ёстиқ асарлар ва уларнинг нодон ўқувчилари” га аталган.\n“Адабиёт деганларининг “а”си чиқиб кетди”, деб бошланадиган мақола “адабиёт фаришталик мақомидан тушиб ҳайвонотга айланди”, деган иддао илгари сурилади. Мақоладан иқтибос:\n“Бугунги замоннинг ўқувчисиям, ёзувчисиям айниди. 90- йиллар хаос пайдо бўлди. Шунда Тоҳир Малик “Шайтанат” детективини ёзди. Детектив ва осон ўқилувчи нарсага ташна бўп турган ўқувчи ёппасига “Шайтанат”га ёпишди. Хаос бир мунча тўлди.” (орфография муаллифники)\nБу гапларни ëзган Шукур Жаббор "Тоҳир Малик “Шайтанат”ни ëзиб ўқувчиларни олди-қочди асарлар ўқишга мубтало қилганидан афсусда", деган иддаони илгари сурди:\n“Тоҳир Малик нима иш қилиб қўйганини кейин тушуниб етди, лекин кеч бўлган эди. Тоҳир аканинг ижодини кузатсак, кейинги асарларида детектив деганларидан қочиш, пушаймонлик кўзга ташланади. Чунки, бу инсоннинг қалбига назар ташласам “адабиётдаги бузғунчиликни бошлаб бердим”, деган афсус чекишга ўхшаган бир нималарни илғаб қоламан. Буни ҳозир ёзаётган нарсаларидан ҳам билиш мумкин”, дейилади мақола давомида.\nШукур Жабборнинг бу мулоҳазалари ортидан Озодлик мухбири таниқли ëзувчи Тоҳир Малик билан боғланди.\nШукур Жабборнинг "енгил-елпи адабиëт" ҳақидаги фикрларига қўшилган ҳолда Тоҳир Малик “Шайтанат” асарини ëзгани учун афсусланмаслигини билдирди:\n- Йўқ, нега пушаймон бўламан. Пушаймон бўлсам ëзмас эдим-ку буни?! Мен бу китобни ëзганимдан афсусланмайман. Китоб, аввало, мафия ҳақида эмас. Китоб ҳаëт ҳақида¸ ҳаëтдаги эътиборга лойиқ жиҳатлар ҳақида. “Шайтанат” асарини танқид қилаëтганлар китобни фақат сарлавҳасини ўқишган¸ дейди Тоҳир Малик.\nАйни пайтда Тоҳир Маликнинг китоби мафияни улуғлашга сабаб бўлди дейдиганлар кўп. Ўзбекистонлик таниқли шоира Гулчеҳра Нуриллаева назарида “Шайтанат” романида мафия ўзбек шуурида ижобий тарзда гавдалантирилган:\n- Мен бу масалага аввал-бошда ижобий қараган эдим¸ чунки бу асар қўлма-қўл бўлиб ўқилиб¸ бестселлер асарлар қаторидан жой олган эди. Лекин асарга иккинчи марта кўз югуртириб чиққанимдан кейин бу асар мафия дунëсини оқлайдиган, ҳатто мафия дунëси оталарига маслаҳатчилик қилган бир асар сифатида менда таассурот қолдирди. Бу китоб одамларга “сен ҳам мафия билан шуғулланавер¸ сенга ҳам оқ йўл¸ улар жуда покиза ва ҳалол одамлар¸ улар жуда жабрдийда одамлар”, дейдиган бир фикрни сингдирувчи асар сифатида мени ҳайрон қолдирди. Нега бу фикрлар менга¸ бу асарни биринчи бора ўқиганимда келмади? Тўғри, асар анчагина маҳорат билан ëзилган. Балки мени шу маҳорат чалғитгандир.¸- дейди шоира.\nОлдинги эшиттиришларимиздан бирида мухолифатчи шоир Ëдгор Обид ҳам Тоҳир Маликни “Мард ўғрилар куйчиси", деб ëзғирган эди:\n- Мен Тоҳир Маликнинг истеъдодли ëзувчи эканлигини биламан. Бу томондан уни ҳурмат қиламан. Унинг жуда яхши асарлари бор. Лекин “Шайтанат” асарида менинг диққатимни тортган нарса “маслаҳатчи”, деган гап. Эътибор беринг - Зокир Алматов. Бекорга Зокир Алматовни маслаҳатчи қилиб танламагандир. Китобнинг босилиб чиқишига ҳам ўша одам ва “юқори”дагилар сабабчи бўлган бўлиши мумкин. Бу китоб Тоҳир Маликка мафия ҳақида шундай асар ëзган одам сифатида катта шуҳрат келтирди. Бу асарда “мард ўғрилар” деган гап бор.Қароқчиларни “мард” деб гапиришади. Тўғри, халқ қасоскорлари қадимда бўлган, лекин булар халқ қасоскорлари эмас-ку. Булар ўғрилар. Ўғри қандай қилиб яхши одам бўлиши мумкин? Уни қандай қилиб мард дейиш мумкин?\nБу эътирозларга Тоҳир Маликнинг жавоби оддийгина бўлди:\n- Тўғри жиноят олами ҳақида ëзаман. Ëзганларим жиноят олами ҳақидаги ҳикоялар. Қозонга яқин юрсанг қораси юқади, дейди-ку. Мен ўша қора қозонни кўрсатишга ҳаракат қиламан. Китобда Асадбек - салбий образ. Лекин кинода уни ижобий қилишган. Китобни ўқимай фақат кинони кўрганлар “Шайтанат”да мафия улуғланган, дейишади. Китобни ўқиш керак. Кинода китоб мазмуни бузилган, дейди адиб..\nТоҳир Малик билан суҳбатни тўла тарзда мана бу ерда тинглаш мумкин.\nТоҳир Малик ҳақида\nАдибнинг Интернетдаги саҳифаси у ҳақда мана бу маълумотлар берилган:\nТоҳир Малик 1946 йилнинг охирида Тошкентда туғилди.\nБўлғуси ëзувчи мактабни 1963 йилда тамомлаб, ҳозирги Миллий университетнинг кечки журналистика факультетига ўқишга кирди. Кундузи қурилишда дурадгор, ғишт терувчи бўлиб ишлади.\nТоҳир Малик ўзбек адабиётида кам эътибор берилган фантастика жанрига айнан талабалик йиллари қўл урди ва бир қатор асарлар билан китобхонлар эътиборни ўзига тортди.\nУнинг талабалик йилларида ёзган “Ҳикмат афандининг ўлими” асари ўзбек адабиётида фантастика йўналишида ёзилган биринчи қисса саналади.\nШундан сўнг унинг бу йўналишдаги бир қатор ҳикоялари, “Фалак”, “Сомон йўли элчилари”, “Тириклик суви”, “Заҳарли ғубор” (кейинроқ “Васваса” номи билан қайта ишланган) қиссалари, “Девона” романи (дастлаб “Чорраҳада қолган одамлар” номида нашр этилган) “Қора фаришта” китоби эълон қилинди ва бу асарлар рус ҳамда чет тилларга таржима қилинди.\nТоҳир Малик ижодида детектив жанри алоҳида аҳамият касб этади.\nАдиб бу йўналишга асос солувчилардан биридир. “Алвидо, болалик” ва “Чархпалак” қиссалари китобхонлар томонидан яхши кутиб олиниб, йиллик мукофот билан тақдирлангач, у “Шайтанат” романи устида иш бошлади.\nАсарнинг тўрт китоби ўн беш йил давомида ёзилиб, кўп нусхада нашр этилди ва йигирма қисмли фильм ишланди. Ёзувчи асарга нуқта қўйиш эрта, деб ҳисоблаб, 2011 йилда асарнинг бешинчи китобини нашр эттирди.\nБу орада унинг “Мурдалар гапирмайдилар”, “Ўлим учбурчаги”, “Талваса” каби асарлари ёзилди.\nËзувчининг “Алвидо, болалик” асари саҳналаштирилиб, Ёш томошабинлар театрида 600 мартадан зиёд ўйналди ва ҳануз намойиш этиляпти.\nШунингдек, Андижон, Сирдарё, Қашқардарё театрларида ҳам саҳналаштирилди.\nТоҳир Малик таржимачилик соҳасида ҳам қалам тебратган. Карло Гоцци, Лев Толстой, Фёдор Достоевский, Владимир Икскуль, Чингиз Айтматов, Аҳиёр Ҳакимов ва турк ҳамда булғор адиблари асарларини ўзбек тилига таржима қилган.\nАдиб кинодраматургия соҳасида ҳам баракали ижод қилди. Ўз асарлари асосида суратга олинган фильмлар сценарийларини ёзиш билан бирга “Академия”, “Ўргимчак тўри” бадиий фильмлари ҳамда “Амир Темир даври адабиёти”, “Соҳилсиз денгиз”, “Мош табиб”, “Варахша”, “Зулмат салтанати” ҳужжатли фильмлар сценарийларини ёзди.\nТоҳир Малик “Чўлпон” ва Ғафур Ғулом номидаги нашриётларда, “Гулистон”, “Шарқ юлдузи”, “Ёшлик” журналларида бўлим бошлиғи, масъул котиб, Бош муҳаррир лавозимларида ишлади.\nКейинги ўн беш давомида Ички ишлар вазирлиги Академиясида ўзбек тилидан дарс беради.\nТоҳир Малик “Дўстлик” ордени ва “Ўзбекистон халқ ёзувчиси” фахрий унвони билан тақдирланган.


Саратонни шамоллаш орқали даволашмоқчи | Бир пиёла чой\n← “Америкада ишлайдиган эримнинг у ерда ҳам хотини бор экан…”\nБировнинг ҳақи… →\nСаратонни шамоллаш орқали даволашмоқчи\nЛидс университети олимлари шамоллашни чақирувчи вируслар жигардаги саратон ҳужайраларини ўлдириши мумкинлигини аниқлашди. Тадқиқотчиларнинг хулосалари Gut журналида чоп этилган мақолада тақдим этилган.\nАниқланишича, нафас олиш йўлларини шикастловчи реовируслар организм иммун тизимини рағбатлантириб, салбий ҳужайраларни йўқолишига туртки беради. Бундан ташқари, улар биринчи турдаги жигар саратони (жигар тузилмалари ҳужайраларидан ташкил топади) – гепатоцеллюляр карциноманинг ривожланишига сабаб бўлувчи гепатит С вирусини ўлдириши мумкин.\nТадқиқотчилар, жарроҳлик амалиётидан ўтказилган беморлардан олинган жигар тўқималаридаги ўсимта ҳужайраларига реовируслар таъсирини ўрганиб чиқишди. Инфекцион агентлар интерферон деб номланувчи ҳамда йирик лимфоцитлар – табиий қотилларнинг фаоллигини чақирувчи иммун тизими оқсилини ташкил топишига туртки беради. Табиий қотиллар эса салбий ҳужайраларни ҳам, гепатит С билан зарарланган ҳужайраларни ҳам йўқотади.\nОлимларнинг умид билдиришича, улар томонидан олинган натижалар инсонлар иштирокидаги клиник тажрибаларни ўтказишга ёрдам беради. Мақола муаллифларининг фикрича, вирусли иммунотерапия гепатоцеллюляр карциномани даволашда кўмак бериши керак. У билан шу пайтга қадар фақатгина жарроҳлик амалиёти орқали курашиб келинган.


Қирғизистон суриштирув комиссияси раиси Киммо Кильюнен.\nҚирғизистон жанубида 2010 йилнинг июнида содир бўлган қонли воқеалар камида 470 нафар одам умрига зомин бўлди. Зўравонликлар давомида минглаб одам жароҳат олди, юз минглаб одам ўз уйини тарк этишга мажбур бўлди.\nЗўравонлик ортидан муваққат президент Роза Ўтунбаева тўқнашувларни халқаро мустақил комиссия кўриб чиқишини сўради. Натижада Россия, Франция, Британия, Эстония, Австралия ва Туркиядан келган етти нафар аъзоли махсус комиссия тузилиб, унга Kyrgyzstan Inquiry Commission (KIC) – Қирғизистон суриштирув комиссияси номи берилди.\nКомиссияга финляндиялик сиёсатчи, ўша пайтда Европа хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилоти Парламент ассамблеясининг Марказий Осиёдаги махсус вакили бўлиб ишлаётган Киммо Кильюнен етакчилик қилди.\nКильюнен етакчилигида комиссияси халқаро ҳуқуқшунослар, инсон ҳуқуқлари мутахассислари, можаро таҳлилчилари ва бошқа олимлар жамоасини тузди. Улар қарийб бир йил мобайнида миллатлараро зўравонликни келтириб чиқарган омилларни ўрганиб, келажакда бундай низолар олдини олиш ҳамда ўзбеклар ва қирғизлар ўртасида тинчлик-тотувлик ва ярашишни қўллаш борасида расмий Бишкекка тавсиялар келтирилган ҳисоботни ёзишди.\nЮзлаб гувоҳдан интервью олган ва қонли воқеалар акс этган минглаб сурат ва видеоларни кўриб чиққан комиссия ўз ҳисоботини 2011 йилнинг 3 майида тақдим этди.\nҲисобот муаллифлари геноцид ёки уруш жиноятлари содир этилмагани, аммо айрим зўравонлик ҳолатлари инсониятга қарши жиноят ўлароқ кўрилиши мумкинлиги ҳақида хулоса қилди.\n2010 йил апрелида Қурманбек Бакиев ҳокимиятдан ағдарилиши ортидан тузилган муваққат ҳукумат ва мамлакат парламенти ҳисобот хулосаларини тан олмади.\nҲукумат ҳисоботни «бир тарафлама» деб атаб, унинг муаллифларини ўзбекларни «ҳимоясиз жабрланувчилар» қилиб кўрсатишда айблади. Комиссиянинг Қирғизистонда «миллатчиликнинг сиёсатга сингиб кетгани»ни таъкидланган ҳамда Ўш воқеаларига давлат миқёсидаги «этномиллатчиликка асосланган сиёсий фанатизм» сабаб бўлгани эътироф қилинган ҳисоботи қирғиз сиёсатчиларни қаттиқ ғазаблантирди.\nЎша пайтда президент Ўтунбаева комиссияси ҳисоботи «муҳим ва зарур» эканлигини айтиб, уни яхши кутиб олди.\nАммо қирғиз парламенти ҳисоботдаги тавсияларга амал қилиш ўрнига, 2011 йилнинг 26 майида халқаро комиссия раиси Кильюненни Қирғизистонда persona non grata, яъни исталмаган шахс деб эълон қилди.\nҚонли воқеалардан 10 йил ўтиб, Қирғизистонда ҳисоботда кўрсатилган кўплаб тавсияларга ҳануз амал қилингани йўқ.\nАйни дамда Европа кенгашининг Парламент ассамблеяси вице-президенти лавозимида ишлаётган Кильюнен бугунги кунгача Қирғизистон учун persona non grata бўлиб қолмоқда.\nАсосан Ўш ва Жалолобод шаҳарларида содир бўлган қонли воқеаларнинг 10 йиллиги арафасида Озодлик билан суҳбатлашган Кильюнен шундай деди:\n- Бу ғалати ҳолат, чунки мен парламент қарори билан persona non grata деб эълон қилинган дунёдаги ягона шахс бўлсам керак. Жаҳон бўйлаб бундай қарорни ҳукумат чиқаради ва ҳукумат уни қайта кўриб чиқиши мумкин.\nБиз ҳақиқатни айтиб, содир бўлган ҳодисаларни бирма-бир бир таърифлаб, муаммони ҳал қилишга кўмаклашамиз, деб ўйлагандик, шунга чиндан умид қилгандик. Фактларни очиб, ким жабр кўрганини, қандай муаммоли ерлар борлигини кўрсатишга уриндик.\nКомиссия ҳисоботида зўравонликларда ўзбеклар анча кўп жабр кўргани, ҳалок бўлганларнинг 74 фоизи ўзбеклар бўлгани қайд этилди.\nАммо Кильюнен қирғиз расмийлари ўтказган суд ва терговларнинг 80 фоизи ўзбекларни нишонга олганини айтади.\nКомиссия, шунингдек, Ўшдаги ўзбек маҳаллаларга қилинган айрим ҳужумлар исботланса, инсониятга қарши жиноятга тенг келишини хулоса қилди.\nБундай жиноятлар орасида «қотиллик, зўрлаш ва жинсий зўравонликнинг бошқа шакллари, жисмоний зўравонлик ҳамда энтик белгиларига кўра таниб олиш мумкин бўлган гуруҳни таъқиб қилиш» каби жиноятлар бор.\nКильюнен 10 йил олдин ёзилган ҳисобот ҳақида сўзлар экан, расмий Бишкек ҳануз унга эътибор бермаётганини, чунки «қирғиз халқи уни ўқишни ва муаммони тан олишни истамаганини» айтди.\n- Марказий Осиё давлатлари орасида, айтайлик, энг очиқ ва демократик мамлакат бўлган Қирғизистонда бундай зўравонлик содир бўлгани бутун халқаро ҳамжамиятни хавотирга солиб, лол қолдирди.\nКильюнен ҳисоботдаги тавсиялар Қирғизистондаги миллий тангликни юмшатишни кўзлаб ёзилганини ва самимий ўйларга асосланганини айтди.\n- Фактларни кўриб чиқиб, бир-бирларини кечиришлари мумкин эди. Аммо фактларни очмасангиз, нима бўлганини рад этсангиз, зўравонлик қайталаниши мумкин, - деди Кильюнен.\nҚирғизистон жанубида 10 июнь куни зўравонликлар бошланганида Ўтунбаева етакчилигидаги ҳукумат атиги икки ой олдин тузилган эди.\nЎтунбаева Озодликка берган интервьюсида ҳукумат ўша пайтда барқарор ёки кучли бўлмаганини, Бакиев ағдарилганидан кейин Бишкекдаги вазиятни барқарорлаштириш билан банд бўлганини тан олди.\nСобиқ президент зўравонликларга Қирғизистонда миллатлар ўртасидаги муносабатлар ёмон аҳволдалиги сабаб бўлганини таъкидлади.\nЎтунбаева Ўш воқеалари бошланишидан икки ой олдин Ўш губернатори этиб тайинлаган Сўўрўнбай Жээнбеков ҳозир Қирғизистон президентидир.\nҚирғизистон суриштирув комиссияси Жээнбеков фавқулодда вазият эълон қилиниши ортидан ваколатларини Ўш комендантига топшириб, тўғри йўл тутган, дея хулоса қилди. Шунингдек, ҳисоботда Жээнбеков қишлоқлардаги қирғизлар мобилизациясини олдини олишга кўрсатма бергани айтилди.\nАммо ҳисоботда айрим ҳукумат ва ҳарбий расмийлар кўрган чоралар этник қирғиз тўдаларнинг ўзбеклар маҳалларига бостириб киришига тўсқинлик қила олмагани эътироф этилди. Хусусан, комиссия Ўш шаҳри ва вилояти коменданти Бақит Алимбеков ҳамда Жалолобод коменданти Қубатбек Байболов зўравонликни тўхтатиш учун етарлича чора кўрмагани ҳамда тинчлик ўрнатишда инсон ҳуқуқларига амал қилинишини таъминламаган, деб топди.\nШунингдек, ҳисоботда Ўшнинг ўша пайтдаги мэри Мелис Мирзақматовнинг миллатчилик руҳидаги чиқишлари танқид қилинди.\nҲисоботда кейинчалик Қирғизистон бош прокурори этиб тайинланган Байболов жиноятлар Қирғизистоннинг ички ва халқаро мажбуриятларига амал қилинган ҳолда олиб борилишини таъминлаш учун курашмагани ҳам айтиб ўтилди.\nҲисобот эълон қилинганидан бери Human Rights Watch ҳамда Amnesty International каби халқаро ташкилотлар қонли воқеалар ортидан қирғиз расмийлари очган 5 мингга яқин жиноят иши асосан этник ўзбекларни нишонга олганини айтиб келади.