36262 Ўқиш режими + -\nМуҳаббат энг бетакрор инсоний туйғулардан бўлиб, қадимдан барча жамиятлар ҳаётида юқори ўрин тутган. Хусусан, икки жинс вакиллари ўртасидаги муҳаббат мавзуси барча завқи соғлом инсонларни ҳамиша ўзига ром этиб келган. Исломият тарихида ҳам бу мавзуга ўзига хос эътибор қаратилган эса-да, афсуски, буни кўпчилик яхши билмайди.\nОдатда Ислом ҳақида гапирганимизда асосан жиддий мавзулар ‒ ростгўйлик, ҳақиқатпарварлик, адолат, ибодат, сиёсат, риёзат ва бошқа шу каби масалалардан сўзлайверганимиздан Исломда севги-муҳаббатга ўрин йўқдек кўринади. Ислом тарихи, хусусан, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳаётлари ҳақидаги суҳбатларимизда ҳам кўпинча ана шундай жиддийлик билан чекланиб қоламиз. Бироқ, башарият ҳаёти фақат шу мавзулардан иборат эмас, ахир! Аллоҳ таоло инсоният ҳаётини хилма-хил туйғулар, бетакрор шуурлар билан рангдор, тотли қилган экан, У Зот Одам болалари учун нозил қилган илоҳий таълимотларида, соф табиат динида бу жиҳатни эътибордан соқит қилиши мумкин эмас эди. Шу боис, Қуръон ва Суннатда бу борада ўзига хос ўрин борлигини кузатиш мумкин. Зотан, Ислом инсон ҳаётининг барча жабҳаларини қамраб олган.\nАллоҳ таоло Рум сурасида шундай марҳамат этади: «У Зотнинг оятларидан (мўъжиза ва неъматларидан) бири ‒ сизларга ўзларингиздан жуфтлар яратиб, орангизга севги ва меҳр солиб қўйганидир. Албатта, бунда тафаккур қиладиган одамлар учун оят-белгилар бордир» (21-оят).\nУшбу ояти каримада эр-хотин ўртасидаги муҳаббат илоҳий чизги бўлиб, Аллоҳ таолонинг қудрати белгиларидан экани таъкидланмоқда. Бироқ, У Зот Ўз шариатида ушбу муҳаббатнинг ҳалол-пок йўл билан, никоҳ воситасида бўлиши лозимлигини қайдлаш орқали инсон зотини шарафлаган ва имтиҳон қилишни ирода этган.\nНабий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳаётлари барчамиз учун барча жиҳатдан гўзал ўрнакдир. У зотнинг нафақат масжиддаги ёки жамият ўртасидаги сийратлари, балки хонадонларидаги тутумлари ҳам сизу бизга жуда кўп ҳаётий ҳақиқатларни кўрсатиб беради. Шу боис, нубувват хонадонида эр ва хотин ўртасидаги муҳаббат ва вафо қандай бўлганини Набийимизнинг жигарбандлари Зайнаб бинт Муҳаммад ва домодлари (куёвлари) Абу Ос ибн Рабиъ мисолида баён этмоқчимиз.\nЗайнаб ва Абу Ос\nМуҳаммад алайҳиссалом табиатан мулойим, меҳрибон киши эди. Ҳеч қачон биров билан жанжаллашмаган, биров билан уришмаган. Ҳамиша заифлар, бечораларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилишга уринарди, зотан, у киши яшаётган жамиятда адолатсизлик, ҳақсизлик ҳукмрон эди. Хусусан, аёлларга бўлган муносабат жуда ҳам аянчли ҳолатда эди. Иш шунга бориб етган эдики, одамлар қиз кўришдан ор қилишарди, ҳатто айрим жоҳиллар қизалоқларни тириклайин кўмишгача боришарди. Муҳаммад алайҳиссалом жоҳилиятнинг бу жирканч одатларидан, ваҳшийликларидан ҳамиша озурда бўлиб, қаттиқ нафратланар эди.\nМуҳаммад алайҳиссалом 25 ёшга тўлганида Хадича бинт Хувайлид деган номдор, олийжаноб аёлга уйланди. Аллоҳ бу бахтиёр оилага ўғил фарзанд берди. Унга Қосим деб исм қўйишди. Улар ўғил кўрганларидан хурсанд эсалар-да, қиз фарзанд кўришни ич-ичларидан қаттиқ исташар, орзулар эдилар. Айниқса, Муҳаммад алайҳиссалом қиз туғилса, жоҳилият аҳлининг қизалоқларга бўлган золимларча муносабатига акс ўлароқ, каримасига чексиз меҳру шафқат кўрсатиб, уни ардоқлаб, жамият учун керакли, оиласи учун фидокор, баркамол аёл қилиб тарбиялаб, аёл зотининг асл ҳақиқатини, унинг қанчалар кераклилигини, қадр-қийматини одамларга кўрсатиб қўйишни қалб-қалбдан истар эди.\nАфсуски, Қосим узоқ яшамади, бир ярим ёшида вафот этди. Орадан уч йил ўтиб, яна узоқ кутилган хурсандчилик онлари бўй кўрсатди. Оилада тўнғич қиз дунёга келди. Унга яхши ниятлар билан серсоя, гўзал бир дарахтнинг номидан келиб чиққан, жамолу баркамоллик маъносини англатувчи исм қўйишди – қизалоқни Зайнаб деб аташди.\nЗайнаб жуда ҳам ёқимтой, гўзал қиз бўлди. Унда отасининг ақлу заковати, онасининг ҳусну латофати балқиб турарди. Ҳали гўдак бўлишига қарамай, қилиқлари катталарникидек маънили, сўзлари залворли эди. Нигоҳидан ақлу фаросати барқ уриб турарди. Ота-онаси Зайнабни жуда ҳам севиб, эркалашса-да, у асло ўзидан кетиб қолмас, талтаймас эди.\nЗайнабнинг Ҳола бинт Хувайлид исмли холаси бор эди. У жуда ҳам келишган, фаросатли аёл эди. Опаси Хадижага ўхшаб кетарди, юриш-туришлари, ҳатто овози ҳам уни эслатар эди. Ҳоланинг Лақит исмли ўғли бўлиб, уни эркалатиб Абу Ос дейишарди. (Абу Ос ‒ исёнкорлик маъносидан келиб чиққан куня бўлиб, ўжар, қатъиятли одам деган маънода ишлатилган.)\nАбу Ос ибн Рабиъ кўҳлик, кўркам қоматли, мард ва жасур йигит бўлиб тарбия топди. У ўта ростгўйлиги, бағоят ориятли, самимий ва босиқлиги билан бошқалардан ажралиб турарди. У Макканинг энг кўзга кўринган навқирон йигитларидан, саноқли ишончли кишиларидан бири эди. Уни кўрган ҳар қандай она уни қизига куёв қилишни орзу қилиб қоларди.\nЗайнаб эндигина ўн ёшга тўлган бўлса-да, вояга етиб, қизлик ҳусни кўзга ташланиб қолди. У пайтларда қизлар эртароқ етилар, эрта турмуш қуришга лаёқатли бўлар экан. Шу боис, у даврда арабларда қизларни 9-10 ёшида турмушга бериш оддий ҳол эди.\nАбу Оснинг Зайнабга кўнгли тушиб қолди. Холаси ҳам уни куёв қилишни дилида тугиб юрган эди. Бу ишни бўлдириш учун жуфти ҳалолига бироз ишора қилиб, оғиз очиб ҳам қўйди. Аммо ишни ҳал қилиш Абу Оснинг ўзига боғлиқ эди. У журъатли, самимий йигит бўлганидан ва қизнинг отаси олийжаноб инсон эканини яхши билганидан ҳеч иккиланмай, ўзи совчи бўлишга қарор қилди.\nҚайната бўлмиш кишини маккаликлар Муҳаммад Амин, яъни ишончли Муҳаммад деб чақиришарди. «Нега уни бундай номлайсизлар?» дейилса, «Чунки у ўта ростгўй, омонатдор, асло ёлғон сўзламайди, ичимиздаги энг ишончли одам», дейишарди. «Қайнота-куёв ўртасида нисбат бўлади» деганларидек, Абу Ос ҳам ўта тўғри, покиза йигит эди. Шу боис, у Зайнабга бўлган муҳаббатини яшириб ўтирмади, бевосита қизнинг отасига ўз муддаосини изҳор қилди.\nҲар бир суҳбатдошини яхши тинглаб, яхши тушуниб, яхши қабул қилишга одатланган Муҳаммад алайҳиссалом Абу Оснинг совчилигини ҳам самимий қарши олди. Зар қадрига заргар етади деганларидек, унинг совчилигини биринчи дафъадаёқ қабул қилди: «Эй Абу Ос, биз сени мард, тўғри инсон деб биламиз, таклифингга қаршилигимиз йўқ. Бироқ, Зайнабнинг ўзидан изн олишим керак», деди.\nЗайнаб иффату ҳаё даргоҳида униб-ўсгани боис, ўта иболи қиз эди. Отаси ҳам табиатан тортинчоқ одам. У киши қизига ўта эҳтиёткорлик, ҳассослик билан мунобасатда бўларди. Бу гал совчилик ҳақида сўз очишга тўғри келгани учун янада эҳтиёткор бўлиш керак эди. У киши бу мавзу нозик бўлганидан ўта пардали сўз сурди: «Қизим, холангизнинг ўғли Абу Ос сизни зикр қилмоқда», деди. Зайнаб зийрак бўлгани учун гапнинг мазмунини дарҳол тушунди ва ним табассум қилди-ю, беихтиёр юзлари қизариб кетди, лекин лом-мим демади. Ота бу ҳолат розилик аломати эканини пайқади-да, бошқа гапга ўтмай, қайтиб чиқиб кетди ва Абу Осга розилик билдирди.\nЎша даврнинг урфига кўра тўйга тайёргарлик кўрилди. Гувоҳлар иштирокида никоҳ ўқилди. Никоҳ кечаси Хадижа Зайнабга яхши тилаклар билан ўзининг бўйнидаги маржонни совға қилди. Зайнаб бундан жуда ҳам қувониб кетди. «Бахтли-тахтли бўлиб, ўзларидан кўпайишсин», деган мазмунда дилизҳорлар янгради.\nЗайнабнинг Руқайя ва Умму Кулсум исмли сингиллари ҳам бор эди. Бу хонадоннинг фазилати барчага маълум бўлганидан у ерда тарбия топган қизлар қавм ўртасида талаш эди. Тўнғич қизнинг узатилаётганидан хабар топган қариндошлар хонадоннинг кейинги қизларини қўлдан чиқармаслик учун мусобақалашиб кетишди. Муҳаммад алайҳиссаломнинг амакиларидан бири Абу Лаҳаб ҳаммадан бурун отни қамчилаб, ўзинининг икки ўғли – Утба ва Утайбага Руқайя ва Умму Кулсумнинг қўлини сўраб келди. Отадан етим қолиб, амакиларига ўзгача эҳтиромда бўлган Муҳаммад алайҳиссалом Абу Лаҳаб ва унинг хотини Умму Жамилнинг хулқи ёмонлигини билса-да, қариндошликни бағоят риоя қилганидан совчиларга розилик берди. Қизларнинг волидаси Хадижа она бўлажак хотинқуданинг тили заҳар, бадхулқлигини ўйлаб, бу ишга қаршилик қилгиси келди, лекин йигитлар ўз хожасининг амакиваччалари экани эътиборидан, у зотни ўта эҳтиром ва эҳтиёт қилганидан, қолаверса, катта қизини ўз жиянига бера туриб, энди кейинги қизларини узатишда эрининг уруғини рад этишдан андиша қилиб, ўзини тўхтатди. Шундай қилиб, Руқайя Утбага, Умму Кулсум Утайбага никоҳланди. Бироқ, бу унаштириш мазмунидаги муносабат бўлиб, келин қилиб тушириш кейинроққа белгиланди.\nЗайнабнинг тўйидан кейин Абу Ос тижорат учун Шом томон сафар қилди. У пайтларда бундай узоқ масофали сафарлар кўп муддат талаб қилар, ойлаб вақт кетар эди. У сафардалигида нафақат Маккада, балки бутун оламда катта ўзгариш рўй берган, олам узра нур таралган эди: Муҳаммад алайҳиссаломга ваҳий нозил бўлиб, у зот охирзамон пайғамбари бўлган эдилар. У зотнинг рисолатларини жуфти ҳалоллари Хадижа розияллоҳу анҳо биринчи бўлиб тасдиқлади. Тўнғич қизлари Зайнаб ҳам отасини яхши билганидан, у зотнинг ростгўйлигига заррача шубҳа қилмаганидан хабарни эшитган заҳоти, иккинчи ваҳийдан кейиноқ иймон келтирди. Бироқ Абу Ос буларнинг барчасидан бехабар эди.\nАбу Ос сафардан қайтганида аёли Зайнаб унга янги дин хабарини берди: «Хожам, биласиз, мен сизни жуда ҳам ҳурмат қиламан, яхши кўраман. Сиз ақл-идроки ўткир одамсиз. Отамни яхши биласиз, ўта ростгўй, олийжаноб инсонлар, ҳаргиз ёлғон гапирмаганлар. Аллоҳ у зотни охирзамон пайғамбари қилиб сайлади, ваҳий нозил бўлмоқда. Биз, онам, сингилларим ‒ барчамиз отамнинг пайғамбарликларига иймон келтирдик. Сиз ҳам мусулмон бўлсангиз, бахтимиз яна ҳам мукаммал бўлар эди, икки дунёда саодат қучардик», деди. Абу Ос бироз аччиқлангандек бўлди-ю, ўзини тўхтатиб, босиқ овозда шундай жавоб берди: «Биламан, отангиз ҳеч ёлғон сўзламаганлар. Бутун қавм у кишини энг ишончли одам деб билади. Мен у кишини ёлғон даъво қилмоқда, дея олмайман. Аммо одамларнинг «Ота-бобосининг динидан қайтиб, хотинининг динига кирибди», дейишларини кўтара олмайман. Бу менга тўғри келмайди. Сизнинг ихтиёрингиз ўзингизда, менинг қаршилигим йўқ. Лекин иккимизнинг айри эътиқодда бўлишимиз орамизни бузмайди деб умид қиламан», деди. Зайнаб эрини тўғри тушунди, унга бўлган эҳтирому муомаласини заррача ўзгартирмади ва дилдан унга ҳидоят сўрашда давом этди.\nМуҳаммад алайҳиссаломнинг даъватлари аста ёйилиб, одамларнинг қалбини бирма-бир ром этиб борган сари Макка зодагонларининг қаршилиги кучайиб борди. Яқиндагина у зотнинг қизларини келин қилиш илинжида ҳеч кимга йўл бермай, қўярда-қўймай қўл қоққан амакилари Абу Лаҳаб энди энг катта душманга айланган эди. У ўғиллари Утба билан Утайбага: «Муҳаммаднинг қизларини талоқ қиласанлар, токи у ўзи билан, оилавий ташвиши билан овора бўлиб қолсин», деб буюрди. Улар бу гапни сўзсиз қабул қилиб, Муҳаммад алайҳиссаломнинг қизларини талоқ қилганларини эълон қилишди. Бу ҳам у зотга кутилмаган зарба бўлди.\nАбу Лаҳабнинг ўғиллари қилган беандишаликдан руҳланган мушриклар Абу Оснинг олдига келиб, «Сен ҳам Муҳаммаднинг қизини талоқ қил, биз сенга Қурайшнинг қизларидан хоҳлаганингни, энг гўзалини ўзимиз олиб берамиз», деб роса қисташди. Лекин Абу Ос қатъият билан: «Асло, мен жуфти ҳалолимни ҳеч бир аёлга алмаштирмайман. Менинг маҳбубамни бошқа биров хотин қилишига ҳаргиз йўл қўймайман», дея рад жавоб берди.\nШу орада Абу Ос билан Зайнаб ўғил кўрдилар. Унга Алий деб исм қўйишди. Орадан кўп ўтмай, қизлик ҳам бўлиб, уни Умома деб номлашди. Эр мушрик, хотин муслима бўлса-да, ораларидаги муҳаббат сўнмаган, бир-бирларини ниҳоятда эҳтиётлашар, ҳурмат қилар эдилар. Айниқса, Зайнаб турмуш ўртоғининг ҳидоят топиши умидида кўз ёши билан тўхтовсиз дуо қилар, отасидан маслаҳатлар олар, қўлидан келган барча чорани кўриб борар эди. У эрининг мусулмон бўлиши илинжида унга янада меҳр кўрсатар, гўзал ахлоқу ширин муомаласи билан уни Исломга даъват қилар эди. Қўполлик, дағаллик, манманлик каби иллатлар унинг табиатида йўқ эди.\nЗайнаб йигирма ёшида оғир жудоликка учради: онаси бироз беморликдан сўнг оламдан ўтди. Бу айрилиқ нафақат Зайнаб учун, балки ўша пайтдаги бутун мусулмон уммати учун катта мусибат бўлди. Мўминлар ўзларининг энг меҳрибон ҳомийлари, Пайғамбарларининг суянчиғи бўлган жуфти ҳалолларидан, маънавий оналаридан айрилдилар. Айниқса, Зайнаб онасига жуда ҳам суянар эди. У оилапарварликни, эрга вафо ва садоқатни айнан онасидан ўрганган эди. Қачон бирор муаммога дуч келса, онасидан маслаҳат олар, шу билан ҳаёт қийинчиликларини осонлик билан енгиб борар эди. Мусулмон бўлмаган эр билан қандай муносабатда бўлиш, оилани қандай қилиб асраб қолиш борасида ҳам унга кўпроқ онаси йўл-йўриқ кўрсатиб турар эди. Энди эса унинг ана шундай самимий, дардкаш, оқила маслаҳатгўйидан айрилиб қолган эди.\nМакка мушрикларининг зулми ортиб, мусулмонлар учун у ерда яшаш хатарли бўлиб қолди. Айни пайтда Ясрибдаги мўминлар ўз динқардошлари учун бағрларини очиб, уларни ўз юртларига таклиф қилаётган эдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам мусулмонларга Ясрибга ҳижрат қилишни буюрдилар. Мусулмон оилалар бирин-кетин йўлга тушишди. Зайнаб яна икки ўт орасида қолди. У отасининг олдига келиб, «Эй Аллоҳнинг Расули, отажон, сиз мусулмонларга Ясрибга ҳижрат қилишни буюрибсиз. Мен-ку амрингизга сўзсиз итоат этгум. Лекин ўзингиз биласиз, эрим мусулмон эмас, у боргани кўнмайди. Агар рухсат берсангиз, мен эрим ва болаларим билан шу ерда қолсам», деди. Ҳикмат соҳиби бўлган меҳрибон ота: «Майли, қизим, сиз оилангиз билан бўлинг, аммо ўзингизни эҳтиётланг, иймонда собит туринг», деб қизга далда бердилар.\nЗайнаб барча яқинлари-ю диндош дугоналарини кузатиб, оиласи билан Маккада бир ўзи қолди. У эрининг муруввати ва муҳаббатига вафо қилишни ўзининг бурчи деб билди. Эри мушрик бўлса-да, унинг яхшиликларини қадрлашни истади, бунинг учун ҳар қандай машаққатни кўтаришга тайёр турди. У бир тарафдан динқардошларидан айрилиб ёлғизланган бўлса, иккинчи тарафдан мусулмонларга нисбатан буғзу адовати тўлиб-тошган қавмнинг ичида уларнинг таънаю маломатларига нишон бўлар эди. Бироқ, Аллоҳга иймону ишончи ва жуфти ҳалолига бўлган муҳаббату садоқати туфайли уни ҳеч бир қийинчилик енга олмас эди. Оиласини бус-бутун кўриб туришнинг ўзи унинг учун энг катта юпанч ва таянч эди.\nМусулмонлар Ясрибга боргач, у ерни Мадина деб номладилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бошлиқ Ислом жамияти кун сайин тараққий этиб, кучланиб борар эди. Бундан ғазабланган Макка мушриклари юртдан чиқиб кетган мусулмонларни минг турли айблар билан айблаб, ҳақсиз деб эълон қилишди ва уларнинг Маккадан қолган мол-мулклари, уй-жойларини мусодара қилиб, савдо карвонига қўшиб юборишди. Карвон Шомга бориб-келишда Мадина яқинидан ўтар эди. Ҳодисалардан хабар топган мусулмонлар карвонни қўлга киритиб, ўз мулкларини тортиб олиш ниятида Бадр деган жойга чиқишди. Уларнинг ҳаракатлари ҳақида эшитган Макка мушриклари эса мингга яқин жангчилардан иборат қўшин тузиб, катта тайёргарликлар билан Мадина томон йўлга тушишди. Қўшин ичида мусулмонларга нисбатан адовати бўлмаган кишилар ҳам, ҳатто иймонини яшириб юрган Аббос ибн Абдулматталиб ҳам бор эди. Бироқ улар Қурайш раҳбариятнинг буйруғидан ташқари чиқа олишмас эди. Абу Ос ҳам ўз қайнотаси билан жанг қилишни сира истамаса-да, қавмдан ажрай олмаганидан, ҳарбий мажбурият бўлганидан мушриклар билан бирга бориши керак эди.\nҲаммадан ҳам Зайнабга қийин бўлди. Бир томонда меҳрибон отаси, иккинчи тарафда маҳбуб эри. Энди улар бир-бирига қарши жанг қилишади. Зайнаб остонада ёрини жангга кузатиб қолар экан, қизалоғига қараб, «Қизим, эртага ё сен етим бўласан, ё мен етим бўламан», деб йиғлар эди. Абу Ос оиласи билан хайрлашар экан, отни қамчилаганча йўлга равона бўлди.\nМусулмонлар аслида жанг қилмоқчи эмас эдилар. Улар ўз мол-мулкларини қайтариб олишмоқчи эди холос. Бу орада карвон бошқа йўл топиб, мусулмонларнинг ҳужумидан қутулиб ҳам улгурди. Бироқ Макка мушриклари ўзларининг ҳарбий қувватига ишониб, ўзларидан уч баравар кам ададдаги мусулмонларни бир ҳамла билан йўқ қилиб, биратўла улардан қутулиш мақсадида жанг қилишга қарор этишди. Улар буни жуда ҳам қулай фурсат деб фаҳмлашди. Мусулмонлар учун жанг қилишдан бошқа чора қолмади.\nМуҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам маккалик муҳожирлар ва мадиналик ансорийлардан иборат 313 кишилик қўшин билан жангга ҳозирлик кўрдилар. У зот мусулмонларни урушга тайёрлаш билан бирга, Аллоҳ таолога қаттиқ ёлвориб дуо қилардилар. Ҳатто қаттиқ илтижо қилиб, «Аллоҳим, агар бу жамоа ҳалок бўлса, ер юзида Сенга ибодат қиладиган одам қолмайди», деб йиғладилар. Дуолар қабул бўлди, осмондан фаришталар тушди, жангда мусулмонлар ғолиб бўлдилар. Жангнинг табиати шу – кимдир ютади, кимдир ютқазади. Урушда мусулмонлардан 14 киши шаҳид бўлди, мушриклардан эса 70 киши ўлдирилди ва шунча одам асир тушди.\nАбу Ос жангда мушриклар билан бирга бўлса-да, бирорта мусулмонга қурол ўқталмади, ҳеч кимни ўлдирмади, ўзини бошқа вазифалар билан банд қилди. Балки шунинг учундир, у ҳам асирлар ичидан жой олди.\nМусулмон жамияти у пайтда энди барпо бўлган, иқтисодий ва илмий салоҳият жиҳатидан ҳали заиф эди. Шу боис, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам асирларни озод қилиш учун иккита шартдан бирини бажаришни талаб қилдилар. Биринчиси – хат билганлар мусулмон фарзандларидан ўнтасига ўқиш-ёзишни ўргатиш, иккинчиси – товон пули тўлаш эди.\nМаккаликлар ўз яқинларини озод қилиш учун товон пули юборадиган бўлишди. Зайнаб эри асир тушганидан бироз маҳзун бўлса-да, отаси ҳам, эри ҳам талофат кўрмаганидан хурсанд эди. Бироқ уйида товон тўлашга арзулик ортиқча нарса йўқ эди. У онаси никоҳ кечаси бўйнига тақиб қўйган маржонни беришга мажбур бўлди. Бу маржон унга онасидан ёдгорлик ўлароқ қанчалар қадрли бўлмасин, эрига бўлган муҳаббати олдида бунга ўхшаган тилла тақинчоқлардан мингтасини беришга тайёр эди. У маржонни бир қутига солиб, эрининг укаси орқали Мадинага юборди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам асирлар учун тўланган товонларни кўздан кечирар эканлар, бир таниш қутичага кўзлари тушди. «Бу кимга тегишли?» дедилар. «Абу Осга, Зайнаб юборибди», дейишди. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам идишни очиб, ундаги маржонни кўрдилар-у, бехос кўзларига ёш қалқиб, бир зум жим туриб қолдилар. У зот бу маржонни илк бор вафодор аёллари Хадижа розияллоҳу анҳога уйланган кечалари унинг бўйнида кўрган эдилар. Кейинроқ тўнғич қизларини узатишда унга ушбу тақинчоқ насиб этганида, онасидек бахт топса ажаб эмас, деган маънода шодлангандилар. Бугун эса унинг товон сифатида тақдим этилганини кўриб, қалблари эзилди. Хадижа розияллоҳу анҳо билан ўрталаридаги муҳаббат, қизлари билан куёвлари ўртасидаги садоқат хаёлларидан ўтди. Бироқ, у зот ҳамиша адолатпешалик қилганлари учун ҳаққоний ҳукм айтдилар: «Бу Зайнабнинг тақинчоғи, унга буни онаси берган эди. Онасидан унга мерос бўлиб қолган ягона ёдгорлик шу. Агар истасангиз, асирини озод қилиб, тақинчоғини ҳам қайтариб берсангиз, хурсанд бўлар эдик. Йўқ десанглар, ҳақ сизники, ҳукм сизда», дедилар.\nСаҳобаи киромлар ҳеч иккиланмай, тақинчоқни эгасига қайтаришга рози бўлишди: «Бош устига, хурсандчилик билан қиламиз буни, эй Аллоҳнинг Расули», дейишди. Тўлов учун берилган бошқа нарсалар қолди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Абу Осни четга тортиб, «Аллоҳ менга мусулмон билан мушрик ўртасида никоҳ дуруст бўлмаслигини ваҳий қилди. Сен Исломга кирмас экансан, Зайнаб энди сенга ҳалол бўлмайди. Шу боис, борганинг заҳоти уни Мадинага чиқариб юборгин. Мен одам юбораман, Макка ташқарисида улар Зайнабни кутиб олишади», дедилар. Абу Ос «Хўп», деб ваъда берди ва маржонни олиб, Маккага қайтди.\nМаккада мушриклар Бадрдаги мағлубиятларидан ниҳоятда аламзада бўлиб, мотам тушкунлигида эди. Шунга қарамай, Абу Ос ваъдага мувофиқ Зайнабни сафарга ҳозирлади. Абу Ос маҳбубасидан айрилишни сира истамас эди, аммо у қизнинг отасига ваъда берган, вафо қилиши керак. Зайнаб ҳам маҳбубидан айрилишни асло хоҳламасди, аммо Аллоҳнинг амрига бўйсуниши лозим. Бир-бирларисиз яшашни хаёлларига ҳам сиғдира олмасалар-да, бирлари инсоний бурч, иккинчилари иймоний мажбурият юзасидан ўз истагини қурбон қила олди: муҳаббатлари қанчалар жўшқин, мустаҳкам бўлмасин, вафо ва итоатни ундан устун қўя олдилар. Бу ҳам уларнинг олийжаноблигидан эди.\nЎша пайтдаги вазиятдан келиб чиқиб, Абу Ос маҳбубасини элчиларга етказишни укаси Кинона ибн Рабиъга топширди. У: «Зайнабнинг мен учун қанчалар қадри юксаклигини яхши биласан, унга бирор кор-ҳол бўлса, мен асло чидолмайман, уни ўз маҳрамингдек асра... Яхшилаб қуролланиб ол, ўқинг тугагунча ва қиличинг сингунича уни ҳимоя қил, бирор тола сочи ҳам тўкилмасин», деб тайинлади. Кинона куппа-кундузи келинойисини улов устидаги ҳавдажга ўтирғизиб, қиличу камонини олиб, йўлга тушди.\nМушриклар бирор кишининг Маккадан кетиб, мусулмонлар сафига қўшилишини исташмас, шунинг учун мусулмонларнинг ҳижрат қилишига ҳамиша қаршилик кўрсатишарди. Зайнабнинг шаҳардан чиқариб юборилаётганини кўрган мушриклар ёпирилиб келиб, уларни қуршовга олишди. Ҳаббор ибн Асвад ва Нофиъ ибн Абдуқайс деган кимсалар Зайнабга ташланди. Шунда унинг улови ҳуркиб, ўзи қаттиқ қўрқиб кетди, натижада ҳомиласи нобуд бўлиб, ёмон аҳволга тушиб қолди. Кинона ниҳоятда мерган йигит эди. У камонини отишга ўқлаб туриб, «Аллоҳга қасамки, ким яқинлашса, шу ўқни бўғзига қадаб қўяман!» деб бақирди. Ҳамма тўхтаб қолди.\nШу пайт Абу Суфён етиб келди. У Кинонага: «Ҳой жиян! Сен ҳозир нотўғри иш қиляпсан. Зайнабнинг отасига жангда мағлуб бўлиб, қаттиқ зарба еганимизни биласан. Ҳозир унинг қизини ҳамманинг кўз ўнгида олиб чиқиб кетсанг, қолган араблар бизни қўрқоқ деб маломат қилишади, бизни калака қилган бўласан. Бир-икки кун ўтсин, одамлар Муҳаммаднинг қизини кетказмай, орқага қайтариб юбордик деб, хотиржам бўлсин. Кейин кечаси ҳеч кимга билдирмай чиқариб юбораверасан, бизнинг у билан ишимиз йўқ», деди. Кинона унинг сўзларини қабул қилди. Икки-уч кеча ўтгач, тунда Зайнабни Зайд ибн Ҳориса ва унинг шеригига эсон-омон топширди.\nЗайнаб розияллоҳу анҳо Мадинага келгач, унга манаман деган қурайшийлардан, наслу насаби, мақоми энг юксак кишилардан совчилар бўлди. Аммо Зайнаб уларнинг бирортасини яқинлаштирмади. У фақат кўз очиб кўрган ёри мусулмон бўлиб, оиласи қайта тикланишини кутиб яшарди.\nБу орада ўғли Алий вафот этиб, Зайнаб ёлғиз қизи Умома билан қолди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уларни ниҳоятда эҳтиётлар, Умомани ўзлари кўтариб, ўйнатар, отаси йўқлигини билдирмасликка ҳаракат қилар эдилар. Ҳатто бир гал қизчани кўтарганча намозга туриб, одамларга имомлик қилган эдилар.\nҲижратнинг еттинчи йилида Абу Ос савдо иши билан Шом томон сафарга чиқди. Йўлда унинг карвони мусулмонлар тарафидан қўлга олинди, чунки бу пайтда Макка мушриклари мусулмонларга тинимсиз душманлик қилиб, уларнинг мол-мулкини талон-тарож қилиб, ҳар тарафдан ҳужум қилаётган эди. Абу Ос саҳобалардан қочиб, яшириниб олди ва тонгга яқин Мадинага кириб, Зайнабнинг уйини топиб борди. Эшикни тақиллатган эди, «Ким у?» деган таниш овоз янгради. У маҳбубасининг кўнглини эҳтиётлаб, «Мен холангизнинг ўғли, болаларингизнинг отаси Абу Осман» деди, «Эрингман ёки собиқ эрингман», демади.\nЗайнаб бу сўздан бениҳоя қувониб кетди. Эшикни очиб, меҳмонни ичкарига олар экан, кўзлари чақнаб: «Исломни қабул қилиб келдингизми?» деб сўради. Абу Ос: «Йўқ, қочиб келдим», деди. Зайнабнинг эндигина ёришган юзлари яна сўлиб қолди. Бироқ, буни меҳмонга сездирмасликка ҳаракат қилди. Дарҳол ўзини ўнглади-да, «Майли, ҳеч ҳижолат бўлманг, сиз холамнинг ўғли, болаларимнинг отасисиз, уйимизнинг тўри сизники» деб, унга ўтириш учун жой ҳозир этди. Бироқ, ўртада никоҳ йўқлиги боис бундан ортиқ эътибор қила олмади. Аммо ўз истагини яширмади: «Мусулмон бўлсангиз бўлмайдими? Биз сизни кутмоқдамиз», деб ялинди. Абу Ос кўнмади.\nТонг отиб қолди. Масжидда аёллар орқа сафда турар эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам жамоатга имом бўлиб, бомдодни ўқиб берар эканлар, салом берганларидан сўнг аёллар тарафдан Зайнабнинг овози эшитилди: «Мусулмонлар! Мен Абу Осни ҳимоямга олдим, сизлар ҳам уни ҳимоянгизга олинг!»\nНабий соллаллоҳу алайҳи васаллам одамларга қараб, «Мен эшитган гапни сизлар ҳам эшитдингизми?» дедилар. «Ҳа», дейишди. «У ҳолда билиб қўйинглар, мусулмонларнинг энг қуйи табақасидаги кишининг ҳимояси ҳам энг юқори даражадагисининг ҳимояси билан бир хил кучга эга, бирдек риоя қилиниши лозим», дедилар. Кейин Зайнаб Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг олдиларига келиб, «Эй Аллоҳнинг Расули! Абу Ос узоқ олинса холамнинг ўғли, яқин олинса болаларимнинг отаси, мен уни ҳимоямга олдим, сиз ҳам ҳимоянгизга олсангиз», деди. У зот: «Албатта, қизим. Абу Осдан биз фақат садоқат кўрдик, у ростгўй инсон. Сен унинг ҳурматини жойига қўй, ош-овқатига қара. Аммо орангизда никоҳ йўқ, буни унутма», деб тайинладилар.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам вазиятдан хабар топгач, карвонни тутиб келган саҳобаларга: «Биласиз, Абу Ос бизга қарашли одам. У менга сўзлаганда рост сўзлади, ваъда берганда вафо қилди. Агар хўп десангиз, унга молларини қайтаринглар, юртига борса, ажаб эмаски, мусулмон бўлса. Мана шуниси менга суюклироқ-да. Бордию, бунга рози бўлмасангиз, ҳақ сизники, мен сизларни маломат қилмайман», дедилар. Саҳобалар: «Хўп бўлади, эй Аллоҳнинг Расули, биз унга молларини қайтариб берамиз», дейишди.\nЗайнаб: «Нега бунча азоб, эй Абу Ос? Бизнинг фироқимиз сизга арзимасми ё? Мусулмон бўлиб, биз билан бирга қолсангиз-чи!» дер эди. У эса «Аллоҳ бир йўлга бошлар» деди-ю, қайтиб чиқиб кетди.\nАбу Ос Маккага келиб, Каъба яқинида молларни ўз эгаларига топширди. Сўнг: «Ҳой одамлар! Менда бирортангизнинг ҳаққи қолдими?» деди. Улар: «Йўқ, Аллоҳ хайрингни берсин, биз сенинг ниҳоятда вафоли, карамли инсон эканингни кўриб турибмиз», дейишди. Шунда Абу Ос: «Ундай бўлса, эшитинглар! Мен бугундан мусулмон бўлдим: Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва Муҳаммад Унинг Расули деб гувоҳлик бераман», деди-да, ҳамшаҳарлари билан хайрлашиб, она юртни тарк этди.\nАбу Ос Мадинага тонг пайти етиб келди. Бомдод намозидан сўнг Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига кириб, «Эй Аллоҳнинг Расули! Кечагина сиз менга омонлик берган эдингиз, бугун мен олдингизга мусулмон бўлиб келдим: Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва Муҳаммад Унинг Расули деб гувоҳлик бераман», дея мусулмон бўлганини эълон қилди. Сўнг ниҳоятда юксак одоб билан: «Эй Аллоҳнинг Расули! Зайнабнинг ҳузурига қайтишимга изн берсангиз», деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг юзлари ёришиб кетди, «Юр мен билан» деб, уни Зайнабнинг уйига олиб бордилар ва эшикни тақиллатиб туриб, «Қизгинам, холангнинг ўғли Абу Ос сен билан қайта турмуш қуриш учун изн сўрамоқда, қабул қиласанми?» дедилар. Зайнаб бир сўз демади, аммо кулчадек юзлари ловуллаб, қизариб кетди, енгил табассум қилди...\nАбу Ос ҳам, Зайнаб ҳам дунёга қайта келгандек бўлдилар. Етти йиллик айрилиқдан буён бир-бирига талпиниб юрган қалблар яна розлашди, бир-бирини соғинган юраклар қайта қовушди. Улар худди янги турмуш қурган келин-куёвлардек бахтиёр эдилар. Абу Ос вафодор маҳбубаси билан бу дунёда яна бирга яшаётганидан шодланса, Зайнаб бу жўмард ёри билан жаннатда ҳам бирга бўлиш имкониятига эга бўлганидан мамнун эди.\nБироқ, бу хурсандчилик узоққа чўзилмади...\nЗайнаб розияллоҳу анҳо Мадинага ҳижрат қилаётганида боласи нобуд бўлгани ортидан беморликка чалиниб қолган эди. Дард уни енгиб қўйди. Умри қисқа экан, иккинчи никоҳига бир йил тўлиб-тўлмай, фоний дунёни тарк этди. Ўшанда у эндигина 30 ёшни қоралаган эди. Жанозасини Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ўзлари ўқидилар.\nАбу Ос бу сафарги айрилиқни кўтара олмай қолди. У барваста, бақувват йигит ҳолида маҳбубасининг фироқида зир титраб йиғларди. Ҳамма уни юпатишга уринар, кўнглини кўтаришга ҳаракат қилар эди. Ҳатто қайнотаси Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам унинг бошини силаб, юпатишга тушдилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен бу айрилиққа тоқат қила олмайман, Зайнабсиз бу дунёда яшолмайман!» деб йиғларди. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам рафиқи аълога риҳлат қилганларидан бир йил ўтар-ўтмас, Абу Ос розияллоҳу анҳу ҳам вафот этиб, иншааллоҳ, жуфти ҳалоли, маҳбубаси Зайнаб розияллоҳу анҳо билан илийюнда абадий қовушди.\nИкковларига ҳам Аллоҳнинг розилиги ва жаннати бўлсин!\nҚиссадан ҳисса оладиган бўлсак, ушбу гўзал муҳаббат қиссаси шу мавзудаги кўплаб ҳикоялардан бир неча жиҳатлари ила фарқ қилади:\n‒ бу қисса хаёлий эмас, ҳаётийдир. Унинг энг катта ютуғи ҳам шунда. Унда шахслар ҳам, воқеалар ҳам, гап-сўзлар ҳам ҳаётда бўлиб ўтган, тўқима эмас. Бу қисса ҳаётий бўлгани боис ундан ибрат олиш, ундаги маъноларни ҳаётга кўчириш ва шу орқали бахтли оила барпо этиш мумкин. Хаёлий ҳикояларда эса бунинг иложи йўқ: аввало улардаги фикр ва амалларни ҳаётга татбиқ этиб бўлмайди, агар зўракилик билан қўллаб кўрилса, натижа акс бўлади, ҳаёт издан чиқади.\n‒ бу муҳаббат ҳалол-пок, никоҳ риштаси орқали боғланганлиги билан эътиборга сазовордир. Одатда китоб ва кинодаги севги-муҳаббат қаҳрамонлари никоҳсиз муносабат қуради. Бу эса муҳаббатнинг қийматини туширади, ахлоқсизликка етаклайди, оила тизимини чиритади ва ҳатто тирик етимлар сони ортишига олиб келиши мумкин.\n‒ қисса қаҳрамонларининг муҳаббати қанчалар юксак, туғёнли бўлишига қарамай, улар бу кучли туйғуни иймон ва инсонийлик мезонига бўйсундира олганлар. Бу ҳам ҳаётий муҳаббатнинг белгиларидан, омилларидандир ва ҳар бир инсон учун ибратдир.\n‒ қиссада ҳақиқий муҳаббат ‒ вафо ва фидокорлик намуналари акс этган. Ҳозирда муҳаббат деса фақат севги даъвоси, ўлдим-куйдим деган қуруқ гап-сўзлар тушуниладиган бўлиб қолгани ҳеч кимга сир эмас. Бу тасаввур одамлар ўқиб, эшитиб юрган муҳаббат қиссалари туфайли вужудга келганида шубҳа йўқ. Бу билан муҳаббатни арзон, хашаки тушунчага олиб келиб қўйилди, севги деган юксак туйғу сийқаси чиққан сўзга айланиб кетаёзди. Натижада, ёшлар ўзаро муҳаббат деганда фақат шунақа куйдим-ёндим деган изҳорлару енгил-елпи ҳаракатларни тушуниб қолмоқда ва оилавий муносабатларда ҳам шунга қараб интилмоқда. Бунинг оқибатида оилада ҳақиқий севги ‒ фидокорлик, вафодорлик йўқолиб бормоқда, эр-хотин бир-биридан фақат зоҳирий муносабатларни талаб қилишга уринмоқда. Мазкур қиссада эса муҳаббат қуруқ тилда эмас, балки дилда ва амалда бўлгани учун ҳам ибратлидир.\n‒ қисса қаҳрамонларининг муҳаббати қанчалар жўшқин, оташин бўлмасин, гап-сўз ва ҳаракатлари ниҳоятда пардали, иффатли кечган. Уларнинг муҳаббати никоҳ билан, ҳалол-пок бўлса-да, улар бу севгини намойиш қилишга, кўз-кўз қилишга ружу қўймаганлар, изҳорида ҳаддан ошмаганлар. Уларнинг муҳаббати қанчалар кучлилиги феъл-атворларида, фидокорликларида кўринган, айрим гап-сўзларидан сезилган, аммо ўзлари бу севгини баралла намойиш этишдан ийманганлар, уни қалбларида асраганлар. Балки улар бу гўзал муҳаббатни ҳам бошқалардан қизғонгандирлар.\nБу муҳаббат қиссасидан кўплаб маънолар, хулосалар олиш мумкин. Хусусан, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қиз тарбиясида ҳам барчамизга энг гўзал ўрнак эканларини англаш лозим.\nЗайнабдаги беғубор муҳаббат, вафо, садоқат ўз-ўзидан пайдо бўлиб қолмаган, балки бу ота-онанинг тарбияси билан шаклланган, чунки у ана шундай меҳру вафо ошёнида униб-ўсган эди. «Онасини кўриб, қизини ол», деганларидек, у жуфти ҳалолига садоқат кўрсатишни, ўзни фидо қилишни онасидан ўзлаштирган бўлиши табиий.\nТўнғич қиз одатда кўпроқ отага ўхшайди, дейди жамиятшунослар. Ҳа, Зайнабдаги одамийлик Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг шахсиятларидан бир инъикос десак, хато бўлмайди.\nМуҳаммад алайҳиссалом пайғамбар бўлганларидан кейин ҳам қизлари Зайнабнинг оиласига қилган вафосини, фидокорликларини қўллаб-қувватладилар, ҳамиша ардоқладилар. Агар у зот бироз норизо бўлсалар, ишлар тамоман бошқача бўлиши аниқ эди. У зотнинг куёвга бўлган эҳтиромларини кўринг! Бунда ҳам гўзал ўрнак бор. Ҳар бир тасарруфи, ҳар бир сўзи ваҳий асосида бўлиб турган зотнинг ушбу оилавий тутумларидан жуда кўп хулоса олсак бўлади. Буларнинг барчаси ўз навбатида қиз ўстираётган оталар учун ҳам ибратдир.\nНубувват боғининг муаттар гули Зайнаб розияллоҳу анҳонинг ахлоқу вафосини кўринг! Унинг итоату садоқатини, камсуқум-камтарлигини қаранг! Кимсан башарият саййидининг, охирзамон Пайғамбарининг катта қизи, кейинроқ эса Мадинанинг маликаси, ақлу заковатда, ҳусну латофатда тенги йўқ ноёб аёл! Лекин у бирор марта катта кетмади, ўзини эридан устун олмади. Эри мушрик бўлганида ҳам унга садоқату вафо кўрсатди, фидокорлик қилди, яхши хислатларини ардоқлади. Бўлмаса, агар у турмушга чиқаман деса, ҳеч қачон кўчада қолмас эди, энг олийқадр саҳобалар унга харидор бўлиши аниқ эди. Лекин у вафо йўлини танлади.\nНабавий хонадонга оид ушбу гўзал оила мисолида эр-хотинлик муносабатлари бугунгидек, фақат ҳуқуқ ва бурч талашиш устига қурилмаслигини, балки ўзаро вафо ва фидокорлик асосида бўлишини яққол кўриш мумкин. Бунинг тафсилотини айтаман деcак, гап жуда чўзилиб кетади. Ҳар бир ақлу фаросатли, инсофу адолатли инсон бу қиссадан керакли хулоса чиқариб олиши мумкин.\nАфсуски, айрим кишилар бугунги кунда эр-аёл ҳуқуқларини кўпроқ баён этиб, хусусан, аёлларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилишга уринишлардан нотўғри хулоса олиб, оилавий муносабатларни фақат ҳуқуқий алоқа даражасига тушириб қўйишмоқда. Бу ҳолат, айниқса, муслималик номи билан танилган, оз-моз китоб кўриб, ўзини илмли фаҳмлаб қолган опа-сингилларимизда кўп кузатилмоқда. Уларга қўшилиб, бечора ота-она, ака-укалар ҳам курашга камарбаста бўлиб, кейин эса ўзлари ноқулай ҳолатларга тушиб қолишмоқда. Ҳа деса, «Ана, Пайғамбаримиз аёлларига бундай қилган эканлар, саҳобалар бундай бўлишган экан», деган гапдан сўз олишади. Аммо улар нубувват хонадонидаги аёллар қанчалар вафо, фидойилик ва сабру қаноат кўрсатганларини билишмайди ёки билишни исташмайди. Саҳобиялар эрлари олдида худди хожаси ҳузуридаги чўри каби турганларини эслашмайди. Шариатда қозиётга доир ҳуқуқлардан ташқари диёнат юзасидан ҳуқуқлар ҳам борлигини унутиб қўйишади. Эркаклар шаръий бурчи бўлмаган, аёлнинг ҳаққи бўлмаган қанча имтиёзларни мурувват юзасидан ҳозир этишларини ҳисобга олишмайди, бундай пайтда ҳуқуқий чегараларни эслашмайди. Эрлардан саҳобийлардек бўлишни талаб қилаётган ойимлар ўзлари саҳобиялардек эмасликларини асло ўйлашмайди. Ривоятларда келган айрим хабарлар умр мобайнида бир-икки бор содир бўлган ҳолат бўлганини, умумий ҳаёт тарзи ундай бўлмаганини англашмайди. Мазкур қиссада нубувват хонадонида оддий ҳол бўлган, аммо кўпчиликнинг назаридан четда қолган ана шундай чинакам исломий ҳаёт лавҳалари ёритилгани ҳам эътиборга сазовордир.\nХулоса қилиб айтганда, биз динимиз ҳақида гапирганимизда фақат қатъий ҳукмлар, оилавий муносабатлардаги ҳақ-ҳуқуқлардан сўзлайвермай, мана шундай гўзал ҳаётий қиссалар, чин севги-муҳаббат намуналари билан суҳбатларимизни, ҳаётимизни безаб боришимиз даркор. Одамларни эзгуликка чорлаб, ёмонликлардан қайтарар эканмиз, уларга фақат қўрқув солиб эмас, балки қалбларида муҳаббат пайдо қилиш орқали мақсадга интилишимиз керак.\nБиз исломиятнинг мана шундай ҳассос, ширин ҳис-туйғуларга бой нуқталарини ҳам баён этиб боришимиз лозим. Зеро, инсон шу каби тотли шуурлар билан ҳаётидан лаззат туяди, турмушнинг зарбаларига чидам беради, тирикликнинг аччиқликларини ҳазм қилади, оғирликларини кўтаради.\nСевги қиссалари инсонларни қадимдан ўзига маҳлиё қилиб келган. Айниқса ҳозирда кўплаб китобхонлар, хусусан, ёшлар, ёш қизлар хилма-хил муҳаббат қиссаларини севиб ўқишга одатланишган. Бироқ, бундай асарларнинг аксарида никоҳдан ташқари муҳаббат, ахлоқсизлик, бебошликка тарғиб бор. Китоб аслида инсоннинг маънавиятини шакллантириши керак, аммо мазкур асарлар ёшларнинг онгини зимдан заҳарлаши, уларнинг дунёқарашларини бузиши турган гап. Бунинг олдини олишнинг энг яхши усули ‒ ҳалол севги, оилавий муҳаббат намуналарини тараннум этишдир. Ана шунда мўмин-мусулмонлар тўқима, бузуқликка ундовчи «муҳаббат» қиссаларини эмас, балки ҳалол ва ҳаётий севги ҳикояларини ўқиб, бу борадаги руҳий чанқоқликларини ҳам қондирадилар, ундан гўзал ибрат ҳам оладилар.\nАллоҳ таолодан барчамизга тавфиқу ҳидоят, ихлосу муҳаббат сўраб қоламан.\n07:57 / 19.02.2017 3873\n04:21 / 09.12.2016 1941\nСўнгги пайтларда аёллар билан боғлиқ мудҳиш ҳодисалар ҳақидаги хабарлар тезтез қулоғимизга чалинмоқда. Оилавий зўравонлик ҳолатларининг кўпайиб бораётгани бу давоми...\n12:21 / 28.04.2021 5392\nОГОҲ БЎЛАЙЛИКИжтимоий тармоқларда турли номлар билан телеграм каналлари очган ҳурматли ходимлар Ижтимоий тармоқларга жойланадиган оддийгина маълумотни ҳам давоми...\n16:01 / 15.04.2020 2295


Путин Россияда сиёсий маҳбуслар йўқ деб ҳисоблайди - BBC O'zbek\nПутин Россияда сиёсий маҳбуслар йўқ деб ҳисоблайди\nImage caption Россия Бош вазири мамлакатда сиёсий маҳбуслар йўқ, деб ҳисоблайди...\nРоссия Бош вазири ва президентликка номзод Владимир Путин Россияда сиёсий маҳбуслар йўқ деб ҳисоблайди.\n"Бизда, менимча, сиёсий маҳбуслар йўқ, Худога шукр. Лекин бу ҳақда фамилияларни келтирмасдан доимо гапиришади, - деди Путин сиёсатшунослар билан учрашуви чоғида. – Сиёсий қарашлари учун ўтирган, ҳеч бўлмаса, битта одамни кўрсатсинлар ".\nПутин сўзларига кўра, баъзи мухолифат фаолларини "15 кунга олиб кетишган, аммо улар аллақачон озод этилганлар".\nБош вазир фикрига кўра, Россияда бугунги кунда ўз ҳуқуқлари учун қамоқда ўн йиллаб ўтиришга қодир бўлган, мисол учун, Нелсон Мандела сингари ҳақиқий курашчилар йўқ.\n"Агар бир инсонни қора танлилар ҳуқуқлари учун курашган Нелсон Мандела сингари 10-20 йилга қамаб қўйишганларида эди... Бизда унақалар йўқ ", - деди жаноб Путин.\nШанба куни Москвада ўтган юриш ташкилотчилари рус мухолифати озод этилишини талаб қилган сиёсий маҳбуслар рўйхатини Кремлга олиб бориш қарорини олганлар.\nРўйхатда ЮКОС ширкатининг собиқ бошлиғи Михаил Ходорковский, унинг иш шериги Платон Лебедев, шунингдек, "Бошқа Россия" фаоллари Таисия Осипова ва Игорь Березюк ҳамда бошқа маҳбуслар дохил 40 инсон номи келтирилган.\nСиёсий маҳбуслар рўйхати шанба кунги мухолифат юриши чоғида эълон қилинганди.\nДекабр ойида парламент сайловлари бўлиб ўтганидан буён мухолифат томонидан уюштирилган намойишларда сиёсий маҳбусларни озод қилиш талаби илгари сурилади.\nРўйхат Путин сиёсатшунослар билан учрашаётган бир пайтда Кремлга берилиши керак эди, бироқ, журналист Ольга Романованинг Интерфаксга хабар беришича, у янада тўлдирилиб, шу ҳафта охирига қадар расмийлар қўлига топширилади.\nУнинг айтишича, рўйхатга яна "экстремизм"да айбланиб, озодликдан маҳрум этилган 20 нафар мухолифатчи номи киритилади.\nЮКОС ширкати собиқ раҳбарининг адвокати Вадим Клювгант Россия Бош вазири сўзларини шарҳлар экан, Владимир Путиннинг самимийлигига шубҳа қилишини айтди.\n"Бутун мамлакат биладики, бизда бундай одамлар бор ва улар номма ном келтирилган. [...] У ё бошқа мамлакатни назарда тутаяпти ёки ахборот қамалида қолиб кетган..", - деди Клювгант Интерфакс агентлигига.\nЯнги сўров: Путин барибир рақибларини ортда қолдирди


Навбатдаги футбол мусобақаси бошланмоқда\nНавбатдаги футбол мусобақаси бошланмоқда\tmuslim.uz\n2017 йилнинг 11 январь куни Ўзбекистон мусулмонлари идораси мажлислар залида, “Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йили” муносабати билан Диний идора тизимидаги футбол жамоалари ўртасида бўлиб ўтадиган футбол мусобақасига бағишланган учрашув бўлиб ўтди.\nУнда ёрдамчи ҳакамлар ва гуруҳ сардорлари иштирок этишди. Учрашувда мусобақани ташкиллаштириш ва уни юқори савияда ўтказишга доир қатор масалалар муҳокама қилинди.\nЖорий мусобақада Ўзбекистон мусулмонлари идораси, “Мовароуннаҳр” нашриёти, Тошкент ислом институти, “Кўкалдош” ўрта махсус ислом билим юрти, Тошкент шаҳар ва Тошкент вилояти имомларидан иборат футбол жамоалари ўзаро беллашадилар.\nҚуръа ташлаш натижаларига кўра, 1-тур ўйинларида қуйидаги жамоалар ўзаро беллашадилар:\n“Дўстлик” – “Минор”\n“Имом Бухорий” – “Кўкалдош”\nМусобақанинг 1-тур ўйинлари жорий йил 17 январь куни соат 19:00 да шаҳримизнинг нуфузли спорт майдончаларидан бирида бўлиб ўтади.\nЭслатиб ўтамиз, “Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йили” муносабати билан ўтказилаётган мусобақада Тошкент ислом институти мезбонлик қилади.\nахборот хизмати\t187 марта ўқилди\tДругие материалы в этой категории:\n« Cаудия Арабистони томонидан Ҳаж квотаси оширилди\tЮқори технологияли масжид »


Си Цзинпин коронавирус билан касалланган мамлакатларга $2 млрд. ваъда қилди — Sof.uz\nЖАҲОН 6,009,142 2,650,688 366,039\nСи Цзинпин коронавирус билан касалланган мамлакатларга $2 млрд. ваъда қилди\n18.05 21:04 384 Жаҳон\nКейинги йилларда Хитой коронавирусга чалинган "ривожланаётган мамлакатлар" га 2 миллиард доллар ажратади. Бу ҳақда Си Цзинпин Жаҳон соғлиқни сақлаш ассамблеясининг 73-йиллик сессиясининг очилишида сўзлаган нутқида маълум қилди.\nБМТ билан ҳамкорликда Хитойда "яшил божхона йўлаги" дан фойдаланган ҳолда эпидемияга қарши дори-дармонларни етказиб берадиган глобал гуманитар омборхона ва хаб ташкил этилади. Цзинпиннинг таъкидлашича, хитойлик тадқиқотчилар томонидан яратилган COVID-19 вакциналари бутун дунё бўйлаб сотувга чиқарилади. Ушбу чора-тадбирлар коронавирусга қарши халқаро ҳамкорликни рағбатлантиришга ёрдам беради.\nЖаноб Си Хитой юқумли касаллик ҳақида Соғлиқни сақлаш ташкилотига ўз вақтида ва тўлиқ маълумот берганини таъкидлади.\nWSJ нашрининг таъкидлашича, АҚШ ЖССТни Хитой буюртмаларини айблаб молиялаштирилишини музлатиб қўйган бир вақтда,\nХХР раҳбари дунё ҳамжамиятини Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотини (ЖССТ) қўллаб-қувватлашга чақирди.\nБу орқали Хитой яратилган сиёсий бўшлиқни тўлдиради.\nМай ойи бошида "Associated Press" Хитой пандемиянинг биринчи босқичида коронавирус хавфи тўғрисидаги маълумотларни яширганлиги ҳақида материални эълон қилди. APга кўра, Хитой ҳимоя ниқоблари, қўлқоплар ва ҳимоя кийимларини харид қилишни кўпайтирди.\nXитoй Си Цзинпин коронавирус\nКеча, 12:32 2631\n28.05 17:36 2455\n27.05 15:48 2052\nКеча, 23:30 127 Тиббиёт\nКеча, 16:56 394 Тиббиёт\nКеча, 15:03 165 Жаҳон


Чупон билан олов атрофида сухбат – Касбимдан уялмайман – КУН УЗ\nГлавная / Жамият / Чупон билан олов атрофида сухбат – Касбимдан уялмайман\n27.11.2019\tЖамият Comments Off on Чупон билан олов атрофида сухбат – Касбимдан уялмайман 43 Показы\nДунёда касблар куп. Хар бирининг уз йуналиши, узига охангабодек тортувчи жозибаси бор. Орамизда уз касбидан бахт топганлар талайгина. Биз ана шундай бахтлилар билан дийдорлашишга карор килдик. Шу сабабли Кун.уз ижодий жамоси Самарканд вилояти, Кушработ тумани, Майинтепа кишлоги томон сафар уюштирди.\nКишлок ахолисининг тантилиги-ю, багрикенглигига койил колмай илож йук. Улар орасида алохида хурматга эга, соддадил, захматкаш бир инсон билан сухбат уюштирдик. Кахрамонимиз 33 йилдан бери тога касб – чупонлик билан шугулланиб келади. 50 ёшни каршиласа-да, анча тетик Кахрамон Рузиев чупонлик ортидан олти нафар фарзандини халол ризк билан вояга етказди, уйли-жойли, укимишли килди. Ширин неваранинг севимли бобоси булишга хам улгурди. Жайдари ва сохталиклардан холи булган кайнок сухбатимиздан бахра олинг.\n«Чупонлик менга тога касб»\nЧупонлик касбини танлашимга рахматли тогам сабабчи булган. У киши менга йул-йурикларни ургатиб кетган. Мактабни битирганимдан кейин онам: “Тоганг бетоб булиб колганлиги учун ишларга ярамаяпти. Олдида булиб ёрдам бериб юр”, деди. Тогамнинг канотига кириб, чупонликка кизикиб колдим. Шундан бери устозимнинг айтганларига амал килиб, бу сохада озми купми тажриба тупладим.\n«Куйнинг туёгига чидаган хакикий чупон булолади»\nЧупонликнинг хам завки, хам машаккатлари бор. Саратон-у изгиринли кунларга бардошли булиш керак. Нокулай об-хаво шароитларига тайёр туришингиз талаб килинади. Шу билан бирга, куй-кузи, эчкиларнинг хисоб-китобини хам юрита билишингиз зарур. Ким нечта куй-эчкиларини кушди, кайси куй болалади, кайсиниси касалланди – хаммасини назорат килишингиз лозим.\n«Халол ризк билан топилган пул баракали булади»\nКишлокда пенсионер, завод ишчилари ва бошка кишлокдошларимнинг куйларини бокаман. 100 та куй боксам, бир ойда уртача 1 миллион сум даромад келади. Битта куйга 10 минг сумдан тугри келади. Бахорда 200 ва ундан куп куйларни бокаман. Шунинг ортидан рузгор тебратяпман. Фарзандларимга кечки овкатдан кейин айтардим: болаларим, халоллик – инсонийликнинг энг мухим хислатларидан бири. Кийин йулдан юриб мехнат килганинг эвазига топганинг татийди. Пешона тери билан топилган ризк кадрли булади, кингирликнинг эса келажаги йук.\n«Чупонлигим учун менсимаганлар хам булди»\nКатта давраларда булганимда чупонлигим учун менсимасдан муомала килганлар хам булган. Уша пайтлари чеккага чикиб, панада кузимдан ёш хам чиккан. Шундай булса-да, чупонлигимдан хеч качон уялмаганман, хозиргача тогамнинг касбини давом эттириб келаётганимдан гурурланаман. Фарзандларим чупонлик килмасдан дам олишимни куп айтишади. Ундай килолмайман, чунки уз касбим ёкади, завк оламан.\nСухбатни тулик шаклда юкоридаги видео оркали томоша килишингиз мумкин.


Мақсад брифингми ёки «ойнаи жаҳон»да кўриниш?...\n28.01.2020 23:20 0 2618\nАввалига тадбир ҳақида тўхталсак.\nАндижон вилояти телерадиокомпаниясида вилоятдаги судларнинг 2019 йилдаги фаолияти юзасидан брифинг ташкил этилди. Айтиш мумкинки, тадбирда тўрт йўналиш бўйича вилоят судлари раисларининг шахсан иштироки сабаб маърузаларда атрофлича, қиёсий таҳлил кўзга ташланди. Тилга олинган рақамлардан энг муҳимларига тўхталсак.\nЖиноят ишлари бўйича вилоятдаги судлар томонидан 2 минг 864 нафар шахсга нисбатан 2 минг 278 та жиноят иши кўриб тамомланган, уларнинг 53,3 фоизи сайёр мажлислари шаклида ўтказилди. Жамоатчилик, хусусан, Ёшлар иттифоқи, хотин-қизлар қўмитаси ҳамда маҳалла фуқаролар йиғинларининг кафиллиги эвазига 34 нафар шахсга нисбатан озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган енгилроқ жазолар тайинланган.\nЭътиборлиси, 147 нафар шахс суд залида қамоқдан озод қилинди. Яна 662 нафар шахс «судланган» деган тамға босилишидан асраб қолиндики, бу қонунчиликка киритилган ярашув институтининг ҳосиласидир.\nВилоят маъмурий суди раиси Отабек Мирзамаҳмудовнинг таъкидлашича, ўтган йили 24 минг 204 та маъмурий ҳуқуқбузарликка оид иш мазмунан кўриб чиқилган. Статистика 2018 йилга нисбатан 5,8 фоизга ўсган! Эътиборли жиҳати, ҳоким қарорларини ҳақиқий эмас деб топиш, уларнинг хатти-ҳаракати ёки ҳаракатсизлиги билан боғлиқ оммавий ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган 234 та иш кўриб чиқилиб, 92 таси қаноатлантирилган.\nВилоятдаги иқтисодий судларга келиб тушган даъво аризаларнинг 2018 йилга нисбатан 10 минг 444 тага (35,3 фоизга) камайганлигини алоҳида қайд этмоқ зарур. Бу рақамлар, таъбир жоиз бўлса, айни соҳадаги муносабатларнинг анча тартибга тушганлигидан ҳам далолат.\nФуқаролик ишлари бўйича вилоят суди раиси Жасуриддин Абдусатторов асосан тизимдаги жиддий ўзгаришлар моҳиятига тўхталди. Жумладан, мерос билан боғлиқ фуқаролик ишлари аввалги йилгидан 35 тага кўпайган. Никоҳдан ажратиш ҳақида 5 минг 650 та ариза келиб тушганлигига изоҳ бериш асноси таъкидландики, судьялар оилавий ажримлар сонини камайтириш, ажрашиш арафасидаги жуфтликларни яраштиришга астойдил уринишмоқда, бу йўналишда ҳамкор ташкилотлар билан бирга жойларда турли маърифий учрашувлар ўтказишмоқда. Айни турдаги даъволар ўтган йилга нисбатан 1 минг 441 тага камайганлигининг асосий омили ҳам шундан. Ажримлар келажакда уй-жой, мол-мулк, алимент билан боғлиқ низоларга «доялик қилиши» эътиборга олинса, бу борадаги хатти-ҳаракатлар эътирофга лойиқ.\nХолис айтганда, тизимда ютуқлар баробарида оғриқли масалалар ҳам йўқ эмас. Жумладан, қуйи инстанция қарорларидан норози бўлиб Олий судга шикоят битган ва муроди ҳосил бўлган фуқаролар талайгина. Тез-тез кузатилаётган яна бир жиҳат – олий маҳкама томонидан қуйи судлар қарорлари бекор қилиниб, ишни атрофлича ўрганиш учун тағин биринчи инстанцияга қайтарилаётганлигига ҳам етарлича мисоллар бор. Ҳар икки ҳолатни маълум маънода қуйи босқич судьяларининг профессионал салоҳиятига берилган баҳо деб айтиш мумкин. Қуйи суд қарорларида имкон қадар эътирозга ўрин қолдирмаслик, судьяларнинг билим ва маҳоратини оширишга қаратилган чора-тадбирлар ҳам ишлаб чиқилганми?\nЖасуриддин Абдусатторовнинг таъкидлашича, Олий судда бекор қилинган қарорлар кўпинча биринчи беш йилликка тайинланган судьялар фаолиятига тўғри келмоқда. Шундан келиб чиқиб, туманлараро судлар судьяларининг вилоят ҳамда республика доирасида «стажировка» ўтаб боришлари йўлга қўйилди. Вилоят судларида ҳар 15 кунда ўтказилажак семинар-тренингларда ҳам судьяларнинг кўпроқ қайси қонун ҳужжатларини қўллашда «қоқилаётганлиги» таҳлил қилиниб, асосий эътибор айни шу нуқталарга қаратилмоқда.\nҚарийб икки соат давом этган тадбирда муҳим маълумотлар ва фикр-мулоҳазалар билдирилганлигини таъкидлаган ҳолда ташкилотчилик билан боғлиқ айрим камчиликларга ҳам урғу бериш шартдай.\nБоз айтдик, брифинг вилоят телерадиокомпаниясида тўлиқ телетасвирга туширилди. Гарчи мазкур турдаги тадбир, қоидага кўра, оммавий ахборот воситалари вакиллари иштирокида ўтказилиши лозим бўлса-да, асосий мақсад «ойнаи жаҳон»да кўриниш эканлиги сабаб бир ўқ билан икки қуён мўлжалга олинганлиги (брифингни кўрсатувга айлантириш) кўзга ташланди. ОАВ вакиллари учун мўлжалланган тадбирда бор-йўғи икки нафар журналист (кўрсатув бошловчиси ҳамда айни сатрлар муаллифи) иштирок этганлиги, суд раислари қаршисига нега асосан суд мутахассислари ҳамда вилоят ташкилотлари вакиллари (Ёшлар иттифоқи, божхона, ички ишлар, транспорт бошқармаси ва ҳк.) таклиф этилганлиги ҳам ажабланарли. Устига устак, студиянинг совуқлигидан тадбир ярмига борибоқ аксар иштирокчилар нигоҳида «Тезроқ тугасайди!» деган истак сезилиб қолди.\nБизнингча, ташкилотчилик билан боғлиқ камчиликлар ҳар жиҳатдан вилоят судларида матбуот котиби лавозимининг йўқлиги, айни вазифа эса жиноят ишлари бўйича вилоят суди ходимларидан бирининг зиммасига юклатилганлиги билан боғлиқ. Матбуот билан ишлаш малакасига эга бўлмаган мутахассис эса соҳавий тадбирларга оид тартиб-таомилларни тушунмаслиги табиий.\nХулоса шуки, брифинг ёки матбуот анжуманига наинки телевидение, ҳудуддаги барча ОАВ вакиллари таклиф этилса, судлар жамоатчиликка етказишни истаган маълумотлар янаям кенгроқ аудиторияни (гарчи кўрсатувни миллионлаб томошабин кузатади деган эзгу мақсад қўйилган бўлса-да, чироқ ўчавериб асабларга ўйнаётган кунларда тадбирдаги тафсилотлар қанча одамга етиб бориши мумкин?) қамраб олиши шубҳасиз. Ана шунда суднинг жамоатчиликка билдирмоқчи бўлган жиддий ахбороти ҳам камчиликлар соясида қолиб кетмайди.


Абхазия президенти Аслан Бжанияда коронавирус аниқланди. У ўзини ўзи яккалаган ва вазифасини масофадан туриб бажаради.\nТОШКЕНТ, 27 дек — Sputnik. Абхазия президенти Аслан Бжания коронавирус юқтириб олди. Бу ҳақда давлат раҳбари матбуот хизмати хабар қилмоқда.\n“Абхазия президенти Аслан Бжанияда коронавирус аниқланди. Касаллик енгил шаклда ўтмоқда. Аслан Бжания ўзини яхши ҳис қилмоқда”, - дейилган хабарда.\nБжания ўзини ўзи яккалаган ва вазифасини масофадан туриб бажаради.\n“Президент Абхазияда, Сухумдаги ўзининг расмий қароргоҳида”, - дея аниқлик киритган хабарда.\nАбхазияда коронавирус билан касалланганларнинг умумий сони 8459 нафарга етган. Шулардан 6726 нафари тузалиб кетган. 108 та ўлим ҳолати қайд этилган.\nкоронавирус, Аслан Бжания, Абхазия


ЖИГАРНИ ДАВОЛАШНИ ТАБОБАТ УСУЛЛАРИ 2: ГИЁХЛАР БИЛАН ДАВОЛАШ\nЖигар ва ўт пуфаги учун қайнатма ва дамлама кўринишида тайёрланган гиёхлар яллиғланишга қарши, ўт хайдайдиган ва спазмолитик таъсир кўрсатади.\nРомашка (мойчечак) – кенг қўлланиладиган ўсимлик бўлиб, спазм ва яллиғланишни олдини олади, ўт хайдайдиган хусусияти бор. Бир ош қошиқдаги ромашкани бир стакан қайнаган сувга солиб 20 дақиқага тиндириб қўйинг. Сўнгра сузиб олиб ярим стакандан эрталаб ва кечқурун ичинг.\nКалендула (гулхамишабахор) катта миқдорда алкогол ичгандан кейинги интоксикация холатини хам олади. Календула дамламаси организмдаги аплмашинув жараёнларини кучайтириб, унинг секретор фаолиятини яхшилайди. Икки-уч қошиқ календулани бир литр сувда қайнатиб, бир соат тиндирилади. Сўнг сузиб, бир стакандан 2-3 махал ичилади.\nДумбил попугини – ўт хайдовчи ва яллиғланишга қарши хусусияти мавжуд. 20 грамм думбил попугини бир стакан иссиқ сувда дамлаб, тиндирилади. Сўнг сузиб олиб суткасига 5 махал 2 ош қошиқдан ичилади.\nЗверобой (қизилпойча)– жигар ва ўт пуфаги фаолиятини кучайтиради, ўт йўллари дискинезиясида фойдали. 1 ош қошиқдаги туйилган зверобойни бир стакан сувга солиб 10 дақиқа қайнатилади. Бир соат тургач эса тиндириб 1/4 стакан дамламани 3 махал ичилади.\nБессмертник (бўзноч) – ўт ва ўт йўллари димланиши, гепатит ва циррозларда буюрилади. 2 ош қошиқдаги бесмертник гул баргини 1 стакан қайнаб чиққан сувга солиб паст оловда 10 минут қайнатилади. Сузиб олинган дамламани овқатдан 20-30 дақиқа олдин 1/4 стакандан кунига 3-4 махал ичилади.\nРасторопша (қушқўнмас) – организмдан шлакларни олиб чиқиб кетиш, яллиғланишни йўқотиш, алмашинув жараёнларини кучайтириш ва жигар хужайраларини тиклаш хусусиятига эга. Бир ош қошиқдаги расторопша уруғини кукун холига келтириб майдаланади, икки стакан совуқ сув қуйиб, паст оловда ярим соат қайнатилади, сўнгра сузилади. 1-2 ош қошиқдан кунига 3-4 махал ичилади.\nЖигар қайта тикланиш хусусиятига эга. Лекин бунинг учун унинг фаолиятини кучайтирувчи махсус моддалар – гепатопротекторлар керак. Одам организми хусусий гепатопротекторларига эга. Буларга рух, селен, магний, витаминлар (А, Е, С), фосфолипидлар киради. Жигар яллиғланишининг кучайган ва организм иммунитетини сусайган пайтларида ёрдам бериш учун айтиб ўтилган ўсимлик дамламаларини қўллаш мумкин.\nСентябр 23, 2017 5019 3 Рукн ХАЛҚ ТАБОБАТИ\nЖИГАР КАСАЛЛИКЛАРИ ТАБОБАТ УСУЛИДА ДАВОЛАШ - 1...\nСен 13, 2017 3747


Бу ниқоб сезиш функцияси орқали автоматик тарзда инсон ҳароратини ўлчаши, йўталиш ва нафас қисилиши каби барча маълумотларни махсус илова орқали смартфонга юбориши айтилади\nИнҳа университетининг Компьютер ва дастурий инжиниринг факультети 4-босқич талабалари Достон Мардиев ва Азиза Абдураҳмонова Ўзбекистонда коронавирусга қарши курашга ўз ҳиссаларини қўшишга қарор қилдилар ва «ақлли ниқоб»ни яратдилар, деб хабар бермоқда университет.\nТошкент шаҳридаги Инҳа университети талабаларининг фикрига кўра, бундай ниқобни қайта ва қайта ишлатса бўлади. У инсоннинг тана ҳарорати, йўталиш, акс уриш ва нафас олишда бўлаётган қийинчиликни уч хил сенсор орқали аниқлаб бера олиши айтилган.\nНиқоб мобил илова орқали телефон билан бирлаштирилган бўлиб унинг ёрдамида ниқобга ўрнатилган сенсорлар автоматик равишда қайд этилган кўрсаткичларни смартфонга юборади. Илова ушбу маълумотни коронавирус аломатлари билан таққослайди. Агар тасодиф бўлса, дастур аниқлик киритади.\n«Коронавируснинг ўзига хос белгилари мавжуд бўлиб, у бошқа ўткир юқумли касалликлардан ажралиб туради: юқори иситма, қуруқ йўтал, нафас қисилиши каби. Сенсорлар туфайли ниқоб бу маълумотларни осонгина аниқлай олади. Масалан, агар одамда ҳарорат 38,5 даража бўлса, у тез-тез йўталса ва узоқ вақт нафас ололмаса, дастур ниқоб эгаси коронавирусдан шубҳаланаётганлиги ҳақида сигнал беради. Келажакда биз бу ниқобни тиббий муассасалар билан келишилган ҳолда текширишни режалаштирмоқдамиз.Тегишли аломатлари бўлган одамларга тез ёрдам бериш осон бўлади», - деган ғоя муаллифларидан бири Азиза Абдураҳмонова.\nЛойиҳанинг яна бир муаллифи Достон Мардиевнинг таъкидлашича, айни пайтда лойиҳа якунланиб, синовдан ўтказилмоқда.\n07:58 / 10.02.2021\nУдмуртия Россияда ниқоб тақиш талаби бекор қилинган биринчи минтақа бўлди


Чинорлар ўрнига экилган арчалар қуримоқда; қуриган арчалар бўялмоқда\nҚадим чинорлар ўрнига экилаëтган қайсидир амалдор четдан келтираëтган арчалар¸ Ўзбекистон тупроғида илдиз отолмай¸ қуриб қолмоқда.\nСаратоннинг жазирамасига дош беролмай Тошкентда қуриб қолаётган арча шохларига ободонлаштириш ишчилари томонидан ранг берилаяпти. Маҳаллий дарахтларни қирғин қилиш эвазига хориждан келтирилаëтган "арча" бизнеси ортида Ўзбекистон ҳукумати ҳимоясидаги монополистлар тургани тахмин этилади.\nЧиройли кўринса бўлди\nТошкент шаҳрининг Ўрда мавзесида шохлари қуриб қолган арчаларга ранг берилаётгани ҳақида Подробно.уз сайти хабар қилди.\n“Ижтимоий тармоқларда пайдо бўлган бу хабарга биз ҳам ишонмадик ва бориб кўришга қарор қилдик. Қарасак, ҳақиқатан ҳам бўяшаяпти. Гап шундаки, арча дарахтлари иссиққа дош беролмай сарғайиб кетаяпти, айниқса¸ дарахтларнинг учлари. Улар қуриган шохларни кесишга эмас, балки бўяшга қарор қилишибди. Кўк-яшил ранг аралаш аэрозолли бўёқ сепишаяпти. Ишчиларнинг айтишларича, ҳар бир дарахтга яқин олтита баллончик ранг кетаяпти экан. Тошкентда кўкаламзорлаштиришнинг мана шундай янги йўлини ихтиро қилишибди”, деб ёзади Подробно.уз сайти.\nТошкент шаҳрида истиқомат қиладиган талаба Носиржон ҳам шундай воқеанинг гувоҳи бўлганини айтади:\n- Ўртоқларим билан дарсдан чиқиб келаётганда бинонинг деразалари тагига экаилган арчаларни бўяётган одамларни кўриб, роса қотиб кулдик. Лекин сарғайиб тургандан кўра, чиройли бўлаяпти, дейди Носиржон.\nРасмийлар рад қилмоқда\nТошкент шаҳар Ободонлаштириш бош бошқармасининг ўзини таништирмаган мулозими эса Озодлик билан суҳбатда арчаларга ранг берилаётганини кескин рад қилди:\n- Йўқ, йўқ, биз краска қилмаймиз. Бунақа нарса бўлмайди бизларда. Агар арча қуриб қолса¸ биз шу заҳоти уни янгисига алмаштирамиз. Бизда запасда доим янги арча туради. Бу бирор ташкилотнинг ўзини ташаббуси бўлиши мумкин, деди бошқарма мулозими.\nАрчадан ким манфаат кўради?\nТошкент шаҳар ҳокимиятида ишлайдиган Озодлик манбасининг айтишича, шаҳарни арчалаштириш ғояси тепадан тушган:\n- Арча шунчаки манзарали дарахт эмас, балки катта даромад манбаига айланган. Бу бизнесни кимдир юқоридан назорат қилади. Бўлмаса саратонда тошдай қизиб ётган Тошкентга соя ташлайдиган шунча йиллик тарихий чинорларни кесиб ташлашнинг нима кераги бор эди? Арча бу бизнинг иқлимнинг дарахти эмас. Биласизми, бир йилда қанча арча дарахти алмаштирилади Тошкентда? Масалан, қайсидир хорижий меҳмон келиб қоладиган бўлса, сал сарғайган арчалар ўша заҳоти алмаштирилади. Бу арчалар ҳам ҳазилакам пул турмайди. Мендаги маълумотларга кўра, Белгиядан ва Европанинг бошқа давлатларидан келтириладиган арчалар 300-500 доллардан ташкилотларга ўтказилаяпти. Ободонлаштириш баҳонасида пул қилинаяпти, деди Озодлик манбаси.\n"Иқлимга мос дарахт ўтқазиш керак"\nТошкентда манзарали дарахтлар етиштирадиган хусусий фирмалардан бирининг мутахассисига кўра, Ўзбекистон иқлимига арчадан кўра бошқа манзарали дарахтлар кўпроқ мос келади:\n- Арчани ҳам ўтқазиш мумкин, фақат уруғидан ўзимизда кўкартирилган арчаларни. Четдан келтирилганинг иссиқ иқлимга мослашолмай кўкариши қийин бўлаяпти. Бизда каштан, титан, дуб, яшин каби дарахтлар яхши кўкаради, деди исми сир қолишини мутахассис.\nТошкентда ўтган йиллар давомида ободонлаштириш ҳукумат дастури доирасида юзлаб кўпйиллик чинорлар кесилди, уларнинг ўрнига арча дарахтлари экилди.\n2010 йида Ўзбекистон Президенти Ислом Каримов Қорақалпоғистонга борганида сакура дарахти экишни маслаҳат берган ва Нукус шаҳрига юзлаб шундай дарахтлар кўчати ўтқазилган эди.\nНукуслик Озодлик манбасининг айтишича, бу дарахтлар ҳам иқлимга мослаша олмаяпти:\n- Жуда кўп сакура кўчатлари экилди. Сувли жойларда кўкарди, сувсизлари қуриб қолди. Кўкарганларининг ҳам бўйи бир метрдан ошмай турибди. Бизнинг иқлимнинг дарахти эмасда у, деди Озодлик манбаси.\nЎтган ҳафтада Тошкентда ўзларини “Nas WHY?” арт гуруҳи деб атаган рассомлар Ўзбекистондаги чинорлар кесилиб¸ ўрнига арча экилганига қарши кўча кўргазмаси ўтказишди. Айни пайтда бу кўргазмани ўтказган рассомларнинг милиция томонидан қидирилаётгани айтилади.\nҚурбон бўлган чинорлар тарихи\nСоя берадиган чинор ва бошқа дарахтларнинг кесилиб, ўрнига арча дарахтлари экилиши Тошкентда ва Ўзбекистоннинг бир қатор вилоятларида ҳам кузатилди.\n2011 йилнинг майида Тошкент шаҳрининг Дўмбиробод маҳалласидаги қабристонда кўп йиллик чинорлар кесилди.


“МЭИ” МТУ филиали энергетика тармоғи учун кадрлар тайёрлайди | NORMA.UZ\n“МЭИ” МТУ филиали энергетика тармоғи учун кадрлар тайёрлайди\nТошкент шаҳрида “МЭИ” миллий тадқиқот университети” Федерал давлат бюджети олий таълим муассасаси филиали ташкил этилмоқда. Президентнинг 4.06.2019 йилдаги қарори иловаларсиз ЎзАда эълон қилинган.\nҚуйидагилар Филиал фаолиятининг асосий йўналишлари этиб белгиланди:\nФилиал кадрларга бўлган эҳтиёжни ҳисобга олган ва келишилган ҳолда бакалавриат таълимининг асосий йўналишлари (магистратура мутахассисликлари) бўйича барча даражадаги мутахассисларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишни, шу жумладан, илмий-педагогик кадрлар тайёрлашни амалга оширади.\nДастлаб таълим рус тилида, кейинчалик бошқа тилларда ҳам амалга оширилади. Ўқув жараёни Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги билан келишилган ҳолда Университет томонидан тасдиқланадиган ўқув режалари ва таълим дастурлари асосида Россия Федерациясининг федерал таълим стандартларига мувофиқ бўлади.\nОТМ биринчи талабаларни 2019/2020 ўқув йилида қабул қилади. Филиалга абитуриентларни қабул қилиш ва битирувчиларни аттестациядан ўтказиш Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги билан келишилган ҳолда Университет томонидан белгиланадиган талаблар, тартиб ва муддатларга мувофиқ амалга оширилади.\nБитирувчиларга Ўзбекистонда олий маълумот тўғрисидаги ҳужжат сифатида тан олинадиган Университетнинг белгиланган намунадаги дипломи берилади.\nТалабалар давлат грантлари ҳисобидан ва тўлов-контракт асосида таълим оладилар. Давлат грантлари бўйича таълим олувчилар сони филиалга ўқишга қабул қилинадиган талабалар умумий сонининг 30%идан ортиқ бўлмаган миқдорда бўлади.\nДавлат гранти асосида таълим олган битирувчилар Васийлик кенгаши томонидан беш йилдан кам бўлмаган муддатга мажбурий ишлаб бериш учун республика энергетика тармоғи ташкилотларига тақсимланади.\nФилиал Тошкент шаҳри, Олмазор тумани, Қорақамиш-3 манзилида жойлаштирилади.


Баъзан ЭҲФлар ҳақиқатан йўқолади. Етказиб берувчи ҳаммасини жўнатганини таъкидлайди ва тасдиғи учун уларнинг скринларини йўллайди. Бироқ сотиб олувчи ушбу ҳужжатларни my.soliq да ҳам, у ЭҲА хизматлари учун шартнома тузган ЭҲФ операторида ҳам, унга ишончнома берилган жисмоний шахснинг шахсий кабинетида ҳам кўрмайди.\nҲужжатни топиш ва белгиланган 10 кун муддатда уни кўриб чиқишга улгуриш учун бундай вазиятда қандай муносабат билдиришни ЭҲА роуминг-оператори- ДСҚ ҳузуридаги «Янги технологиялар» ИАМнинг етакчи мутахассиси Нодир МУҲАММАДОВ тушунтириб берди:\n- Йўқотилган ЭҲФ муаммоси электрон ҳужжат айланиши тизимининг ҳар қандай участкаси ишида носозликлар туфайли юзага келиши мумкин. Роуминг-операторидан ташқари унда ЭҲФ операторлари – ўз ускуналари билан иштирок этишади. Шунингдек, муаммолар Иитернет туфайли юзага келиши мумкин. Ҳар қандай техник восита ишида носозлик бўлиши мумкин, шу боис бундай вазиятларга тушунган ҳолда муносабатда бўлиш зарур. Ва асосийси – асабийлашмаслик лозим.\nЁдда тутинг: агар ҳужжат ЭҲФ тизимида тақдим этилган бўлса, у – мавжуд ва уни ҳар доим топиш мумкин. Йўқотилган тақдирда сиз билан шартнома тузилган ЭҲФ операторига ёки роуминг-оператори- «Янги технологиялар» ИАМга имкон қадар тезроқ мурожаат қилиш зарур.\nЭҲФ оператори муаммони фақат контрагент ҳам унинг мижози бўлган тақдирда ҳал қила олади. Барча қолган ҳолларда 71 202-32-82, 1198 телефон рақамлари орқали ДСҚнинг call-марказига қўнғироқ қилинг. Юзага келган муаммони аниқ ва лўнда таърифлаб беринг ва ЭҲФ тизими роуминг-оператори мутахассислари билан боғлашларини илтимос қилинг.\nИАМ мутахассислари сизга тезкор равишда ёрдам беришлари учун уларга ташкилотингизнинг СТИРи, контрагентнинг СТИРи ва йўқотилган ҳисобварақ-фактуранинг рақамини айтиш зарур бўлади.\nМуаммони ҳал қилишга бундай ёндашув кўп вақт талаб этмайди ва сиз ўзингизнинг барча мажбуриятларингизни Ҳисобварақ-фактураларнинг шакллари ҳамда уларни тўлдириш, тақдим этиш ва қабул қилиш тартиби тўғрисида низомда назарда тутилган муддатларда бажаришга улгурасиз.


Қорин ва биқин ёғларидан қандай халос бўлиш мумкин? - QNBUZ.net\nҲўппа семиз қорин ўрнига қориннинг тўртбурчак шаклдаги мушакларига эга бўлиш — барча эркакнинг орзуси. Боиси бу кучли жинс вакилларининг ташқи кўринишдаги муҳим афзалликларидан биридир. Ортиқча вазн йиғиб, мешқоринни орттириб олиш жуда осон бўлса ҳам, ундан воз кечиш узоқ вақт ва иродани талаб қилади.\nЖисмоний фаол бўлиш керак! Ҳеч бир мўъжизали парҳез ёки оздирувчи таблетка ёрдам бера олмайди. Қайтага улар ошқозонни ишдан чиқариб, янада семиришга сабаб бўлади. Озишда муваффақият қозониш овқатланишни меъёрига келтириш ва шунга уйғун ҳолда жисмоний машқларга одатланишга боғлиқ.\nҚорин ва ёнбош ёғларидан халос бўлишдан олдин ўзингизга мақсад қўйинг. Бу мақсадга етиш учун олдингизда узоқ муддат ва машаққатли меҳнат ётибди. Аниқроғи, бунинг учун сизга аҳволингиздан келиб чиқиб, 12 ҳафтадан ярим йилгача вақт керак бўлади. Модомики, бу фойдали машғулот учун ҳафсала ҳамда вақт ажрата олмас экансиз, унда семиришда давом этинг. Кўп ўтмасдан сумочилар қаторидан жой оласиз.\nЭркакларда қорин нимадан катталашади?\nВазни ортиб бораётган ҳар бир эркакни шу савол қизиқтиради.\n1. Кам ҳаракат турмуш тарзи. Ўрта ёшли эркак уйлангач, ўз-ўзидан яхши тўланадиган идора ишига ҳаракат қилади. Натижада, унинг асосий вақти идорада компьютер қаршисида, курсига михланган ҳолда ўтади ва жисмоний фаоллик пасаяди. Уйда эса чарчаб келгач, еб-ичиб кейин ҳордиқ чиқаради.\n2. Қоринга тушаётган калориянинг номувофиқлиги. Фастфуд, кечки шоҳона овқатланиш, қовурилган ва ёғли таомлар инсоннинг овқатланиш рационини бузади, ортиқча калорияни танаг олиб кириб, ёғга айланади.\n3. Ирсий ёки эндокрин муаммолар. Кўпчилик эркакларда ортиқча вазн сабаби танада моддалар алмашинувининг секинлиги ҳисобланади. Бу эса қориннинг катталашишига сабаб бўлади.\n4. Зарарли одатлар. Мисол учун, кеч овқатланиш ёки ёнбошлаб овқатланиш. Ёки ичиш-чекиш ҳам ҳазм тизимин ишдан чиқаради.\n5. Касалликлар. Қандли диабет ҳам семиришга мойилликни оширади.\n6. Ичак фаолияти билан боғлиқ муаммолар.\nИлк қадамни бошлаш\n– Соғлом турмуш тарзига зид зарарли одатлардан воз кечинг. Зарурат туғилса, агар касаллик сабаб семираётганингизни сезсангиз, малакали шифокор билан маслаҳатлашинг;\n– Ичаклар фаолиятини яхшиланг. Ичакларни уларнинг деворларида қолиб кетган озиқ қолдиқлари — шлаклардан тозаланг;\n– Ҳар куни бир неча стакан кефир ичишга одатланинг. Асосан, тонгда ва ухлашдан аввал.\nКўпроқ тоза сув ичинг — бу ичаклар фаолиятини яхшилайди;\n– Кундалик овқатланиш рационига турли хил ўсимлик ва ошқозонга фойдали бўлган апельсин, нок, помидор, олхўри, бодринг каби паст калорияли ва витамин-минералларга бой маҳсулотларни қўшинг.\n– Кундалик овқатланиш меъёрини изга солинг ва бунга амал қилинг;\n– Эркак киши аёлга нисбатан кўпроқ калорияга эҳтиёж сезади. Аммо, думба ёғига қилинган ошни егандан кейин курсида ором олиш эмас, далада ишлаш керак бўлади.\nИмкон қадар ёғли, қовурилган, дудланган ва тузланган маҳсулотларни истеъмол қилманг. Спиртли ичимликлар, хусусан пиво ичишдан ҳам воз кечинг;\n– Овқат миқдори одатда ейдиган овқатингиздан 25-30 фоизга камроқ бўлсин. Имкон қадар шошмасдан, таомни яхшилаб чайнаб сўнг ютинг. Бу овқатнинг ичакда яхши сўрилиши ва ошқозонга ёрдам беради;\n– Мувофиқ овқатланишда оқсил парҳезидан фойдаланиш самара беради.\nХусусан, қайнатилган тухум, помидор,қатиқ, мевали салат ва қайнатилган гўшт истеъмол қилинг. Кечки овқатга қайнатилган картошка, нўхатли шўрва тановул қилишга одатланинг.\nСосискани ҳам қайнатиб, тонг маҳали 2 тадан ортиқ еманг. Сабзавотли салатлардан кўпроқ енг. Гречка кўпроқ истеъмол қилинг. Тунда бирор салат ва енгилроқ овқатланинг.\nҚорин ва биқин ёғларидан халос қилувчи машқлар\nЮгуриш ва сузиш семиришга қарши курашадиган энг фойдали машқлар.\nМашқ қилганда энг юқори куч билан ишлаш шартмас. Машқ жараёнида машқ нуқтасининг қоринга тушишига эътибор қаратиш керак.\nҚуйидаги машқларни кун давомида бир неча марта, ҳар гал 10-30 маротабадан бажаринг.\nҚорин мушакларига урғу қаратган ҳолатда «пресс»да ишлаш.\nФитнес-коптокда машқ қилиш.\nЁтган ҳолатда гантелни силтамасдан, тик кўтариш.\nЁтган ҳолатда оғирликни бармоқ учларига ташлаган ҳолда танани силкитиш.\nБрусда осилиб туриш.\nЁғга қарши курашда энг самарали машқлар:\nГантелни кўтарган ҳолда ён томонларга энгашмоқ.\nЁтган ҳолда, оёқларни чўзиб, танани кўтариш.\nОёқларни кенг очган ҳолатда гантелни силтамасдан кўтариш ва қўлларни олдинга чўзиб, гантелларни бирлаштириб, сўнг оҳиста пастга тушириш.\nТурникка осилиб, оёқ учларини иккала қўл орасига етказинг. Шунингдек, турникка осилиб, танани ҳар томонга буринг.\nТўғри овқатланиб, жисмоний фаол бўлсангиз, тез орада сизнинг қад-қоматингизни «бузиб» турган ортиқча ёғлардан халос бўласиз.\nPhillisWicke 02 Sen, 16 Izoh qoldirgan\nmen ozgina go'shtorroq edim keyin cardio trenerovka qilib ortiqcha vazn yo'qotdim\n★Roi★ Bu mavzu Sog`lik va salomatlik bo'limida 02 Iyun, 17 da maqola yozgan.


Ҳунайн ғазоти | Siyrat.uz\n13:52 Апрель 18, 2012\nҲунайн ғазоти Маккаи Мукаррама фатҳ қилингандан сўнг, саккизинчи ҳижрий йилнинг Шаввол ойида бўлган эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Маккаи Мукаррама фатҳини тамомлаб, ишларни бир ёқлик қилиб, шаҳар аҳолисининг кўпи мусулмон бўлиб турган пайтда нохуш хабар эшитдилар. Хабарда айтилишича, Ҳавозин қабиласи Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга қарши уруш қилиш учун одам тўплабди. Уларнинг бошлиғи Молик ибн Авф ан-Насрий экан. Унга сақифликлар тўла қўшилишибди. Яна бани Жушам, бани Саъд ибн Бакр, бани Ҳилол қабиласидан торқоқ жамоатлар (улар оз экан), бани Амир ибн Омир ва Авф ибн Омирлар қўшилишибди. Улар ўзлари билан аёллар, болалар, қўйлар ва бошқа нарсаларни ҳам олиб чиқибдилар.\nҲавозин қабиласи Қурайшдан кейинги иккинчи куч ҳисобланар эди. Бу икки қабила ўртасида доимо мансаб талашув бўлар эди. Ҳавозин қабиласи ҳар бир нарсада Қурайшдан қолишмасликка тиришарди. Қурайш енгилгандан кейин ҳавозинликлар улар қила олмаган ишни қилиб, шуҳрат қозонмоқчи бўлдилар. Улар Исломни йўқ қилиб ташлаб, одамлар ўртасида «Қурайшнинг қўлидан келмаган ишни Ҳавозин қилди-я», деган гап тарқалишини жуда ҳам истадилар. Ана ўша ножўя истак уларни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга қарши аскар тўплашга чорлади.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Макка фатҳи учун олиб келган муҳожирлар, ансорийлар ва араб қабилаларидан тузилган ўн минг кишилик аскарлари билан душман томон йўл олдилар. Исломга янги кирган икки минг маккалик ҳам у киши билан бирга эди. Ҳаммалари бир бўлиб, душман томон юриш қилдилар.\nИкки томон Макка билан Тоиф орасидаги Ҳунайн деб номланадиган водийда тўқнашдилар. Жанг тонг ғира-шира ёришганда бошланди. Мусулмонлар водийга кириб боришганида ҳавозинликлар қўйган пистирма уларга сездирмай, бирдан ҳужум қилиб қолди. Улар тинмай камондан ўқ ёғдиришар, қиличларини ишга солишар ва подшоҳлари буюрганидек ёппасига ҳужум қилишар эди. Шу пайт мусулмонлар орқага қараб қоча бошладилар.\nЎша куни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам собит турдилар. У Зот соллаллоҳу алайҳи васаллам хачирларини душманнинг рўпарасига қараб солар эдилар. Хачирнинг юганини ўнг томондан Аббос, чап томондан Абу Суфён ибн Ҳорис ибн Абдулмуттолиб ушлаб тортишар, унинг юришини секинлатишар эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам эса одамларни қайтаришга уриниб:\n«Мен томонга, эй Аллоҳнинг бандалари, мен томонга! Мен Аллоҳнинг Расулиман! Менинг Пайғамбарлигим ёлғон эмас! Мен Абдулмуттолибнинг фарзандиман!» деб бақирар эдилар.\nУ Зот соллаллоҳу алайҳи васаллам билан саҳобалардан юз кишича собит турдилар. Уларнинг ичида Абу Бакр, Умар, Али, Аббос, Фазл ибн Аббос, Абу Суфён ибн Ҳорис, Айман ибн Умму Айман, Усома ибн Зайд розияллоҳу анҳум бор эдилар. Сўнгра Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам амакилари Аббосга баланд овоз билан «Эй дарахт соҳиблари!» деб чақиришни буюрдилар. (Ҳудайбияда муҳожир ва ансорийлар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга дарахт остида байъат қилган эдилар. Ана ўша кишиларни чақиришни амр этдилар). Аббос баланд овоз билан чақиришга тушди. Улар эса:\n«Лаббайка, лаббайка», деб жавоб бериб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам томон қайта бошладилар. Баъзи кишиларнинг минган уловлари қайтмаса, совутини кийиб, уловидан тушиб, пиёда келди. Улардан бир гуруҳи Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларида тўплангандан сўнг уларга сидқидилдан кучли бир ҳамла қилишга буйруқ бердилар. Шунда мушриклар енгилиб, пала-партиш қочишга тушди. Асирларни тўплаб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қошларига олиб келишгандагина бошқа мусулмонлар ҳам қайтиб келишди.\nБу урушда биринчи марта мусулмонлар томонида ўн икки минг кишилик аскар қатнашди. Аскарнинг кўплиги уларни ғурурлантириб, ғалабанинг асосий манбаини унутиб қўйдилар. Оқибатда жангнинг бошланишида мағлубиятга учрадилар. Сўнгра Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга собит турган оз сонли мусулмонларга Аллоҳнинг Ўзи нусрат берди. Шу билан бирга, Аллоҳ мусулмонларга ёрдам учун фаришталарни ҳам туширди.\nЭнди ана ўша ишларни ушбу уч ояти карима қандай васф қилганини ўрганиб чиқайлик.\nДарҳақиқат, Аллоҳ таоло мусулмонларга жуда кўп жойларда ёрдам берди. Бадр урушидан бошлаб, то Ҳунайнгача бўлган барча урушларда Аллоҳ таоло мусулмонларга Ўз ёрдамини бериб келди. Ҳунайн куни ҳам Аллоҳнинг ёрдами бўлмаганда мусулмонларнинг иши чатоқ бўлиб қолган эди.\n«Ўшанда кўплигингиз сизни ажаблантирган эди. Бас, сизга ҳеч фойда бермади ва ер кенг бўла туриб, сизга торлик қилиб қолди. Сўнгра ортга қараб қочдингиз» («Тавба» сураси, 25-оят).\nҲунайн уруши Маккаи Мукаррама фатҳидан кейин бевосита бошланганидан унга мазкур фатҳда иштирок этган фотиҳлардан ташқари, фатҳ сабабли янги мусулмон бўлган аҳли Макка ва бошқа кўпгина томонлар ҳам чиқишган эди.\nҲамма янги ғалаба, Исломнинг зоҳир бўлиши нашидасини сурар эди. Кўпчилик «Энди иш битди, мусулмонларга ҳеч ким бас кела олмайди», деган фикрда эди. Биринчи марта мусулмон лашкари ўн икки минг кишилик катта лашкарга айланган эди. Кишиларни бу улкан адад ғурурга кетказиб қўйганди. Уларда «Озлик чоғимизда қанчадан-қанча душманларнинг устидан ғолиб чиққанмиз-ку, шунча катта сонга эга бўлиб туриб, ўзимиздан оз сонли мушрикларни енга олмасмидик», деган манманлик пайдо бўлган эди.\nАммо Ҳунайн уруши қизиган пайтда аскарнинг ададининг кўплиги ҳеч қандай фойда бермай қолди. Мушриклар қўйган пистирмадан тўсатдан қақшатқич зарбага учраган мусулмонлар ўзларини дарҳол ўнглай олмай қолдилар. Душманнинг кучли босқиси туфайли уларга ер юзи торлик қилиб қолди ва:\nҚочганда ҳам, ҳеч нарсага қарамай қочдингиз. Ҳатто ўз Пайғамбарингизни ҳам ташлаб қочдингиз.\n«Сўнгра, Аллоҳ Ўз сокинлигини Расулига ва мўминларга туширди ҳамда сиз кўрмайдиган лашкарларни туширди ва куфр келтирганларни азоблади».\nАллоҳ таоло туширган сокинлик туфайли Унинг Пайғамбари ҳамма қочганда ҳам собит турди. У Зот ҳеч нарсадан қўрқмай, хачирни душман томон илдамлатар эдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам одамларни қайтаришга уриниб:\nШунингдек, Пайғамбар билан бирга Аллоҳ сокинлик ато қилган оз сонли мўминлар ҳам собит турдилар.\nБу саботга, айниқса, Аллоҳ томонидан сизга кўринмайдиган лашкарлар – фаришталарнинг туширилиши катта мадад бўлди.\nШундай қилиб, охир-оқибат, Аллоҳ кофирларни азоблади.\n«Ана ўша – кофирларнинг жазосидир».\n«Сўнгра, ўшандан кейин Аллоҳ Ўзи хоҳлаган кишиларнинг тавбасини қабул қилди. Аллоҳ Ғофур ва Роҳиймдир» («Тавба» сураси, 26–27-оятлар).\nУларнинг душман билан тўқнашганда ортга қараб қочиш билан содир этган оғир гуноҳларини афв этди.\nҲунайн ғазотида баъзи бир саҳобалар катта фидокорлик намуналарини кўрсатдилар. Абу Толҳа розияллоҳу анҳунинг бир ўзи йигирмата мушрикни ўлдирди.\nБу ғазотда у кишининг жуфти ҳалоллари Умму Сулайм бинту Милҳон ҳам иштирок этди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам жанг давомида ёнларига қараб, аёл кишини кўриб қолдилар-да:\n«Умму Сулайммисан?» дедилар.\n«Худди шундай, ота-онам сизга фидо бўлсин, эй Аллоҳнинг Расули. Сиз ўзингизга қарши урушаётганларни ўлдираётганингиздек, мен ҳам сиздан енгилаётганларни ўлдираман» деди. Унинг қўлида ханжар ялтираб турарди. Буни кўрган эри Абу Толҳа:\n«Умму Сулайм, қўлингда ханжар нима қиляпти?» деди. Бу саволга Умму Сулайм:\n«Бу ханжарни ўзимга яқинлашган мушрикнинг қорнини ёраман, деб олиб юрибман», деб жавоб берди.\nПайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам тўпланиб турган бир гуруҳ кишилар олдидан ўтаётиб, қарасалар, улар ўлдирилган аёл кишига назар солиб туришган экан. У Зот бундан қаттиқ ҳаяжонга тушдилар-да:\n«Бу қандай гап?!» дедилар.\n«Бу аёлни Холид ибн Валид қатл қилибди», дейишди тўпланиб турганлар. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ўша ерда турган одамлардан бирига:\n«Тезда бориб, Холидни топ! «Расулуллоҳ сени ёш болани, аёл кишини ва қулларни қатл қилишдан қайтардилар», деб айт!» дедилар.\nҲавозин батамом мағлуб бўлганидан кейин уларнинг раҳбарлари, Молик ибн Авф бошлиқ бир гуруҳлари Тоиф томон қочдилар.\nБошқа бир тўпи эса Автосга бориб, жойлашиб олдилар. Иккинчи гуруҳ ортидан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Абу Омир ал-Ашъарий бошлиқ бир гуруҳ саҳобаларни юбордилар. Улар бориб, душманни мағлуб этдилар.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Ҳунайн ғазотида тушган ўлжаларни Жиърона деган жойга тўплашга амр қилдилар. Бу ғазотда энг кўп ўлжа тушган эди. Ўлжалар ичида олти минг асир, йигирма тўрт минг туя, қирқ мингдан кўп қўй, тўрт минг увқия кумуш каби нарсалар бор эди.\nКейинги мақола Макка фатҳининг аҳамияти


Қирғизистонда қамоқхоналар ислоҳати\nБундан икки йил аввал Қирғизистонда пенитенциар тизм, яъни қамоқхоналарни 2010 йилгача ислоҳ қилиш концепцияси ишлаб чиқилган эди. Бундан ташқари 2003 йилда республика Бош вазири қарори билан қамоқхоналар тизимини ислоҳ қилиш миллий дастурини ишлаб чиқиш бўйича махсус гуруҳ ҳам ташкил этилган. Бу гуруҳ айни пайтда миллий дастур устида иш олиб бормоқда. Қамоқхоналарни ислоҳ қилиш миллий дастурининг асосий йўналишлари ҳақида Қирғизистон адлия вазирлиги масъул ходими Сергей Котков шундай маълумот беради:\n“Асосий мақсад- жазони ўташ тизими фаолиятини яхшилаш, унча оғир бўлмаган жиноятлар учун Жиноят Кодексида белгиланган жазо муддатларини енгиллаштиришдир. Шунингдек, маҳкамалар фаолиятини ҳам халқаро стандартлар даражасига етказиш кўзда тутилган”, - деди Сергей Котков.\nҚамоқхоналарни ислоҳ қилишга қаратилган миллий дастурда кўзда тутилган энг муҳим йўналиш - жазо ўташнинг енгиллаштирилган кўринишларини ҳаётга тадбиқ этишдир. Мутаҳассисларга кўра, айни пайтда Қирғизистон Жиноят Кодексида унча оғир бўлмаган жиноятлар учун ҳам анча жиддий жазо чоралари кўрсатилган. Натижада озодликдан маҳрум этилганларнинг асосий қисми қаттиқ тартибли қамоқхоналарда жазо ўтамоқдалар. Бу қамоқхоналардаги шароитлар ёмонлиги боис, у ерда маҳбуслар орасида турли юқумли касалликлар авж олмоқда. Қирғизистон Омбудсмени Турсунбой Бакир ўғли қамоқхоналардаги аҳвол ҳақида шуларни гапиради:\n“Қирғизистондаги қамоқхоналарнинг аҳволи ўта оғир даражада. Озиқ-овқат таъминоти жуда ночор, бемор маҳбусларга эса дори – дармон етишмайди. Озодликдангина маҳрум этилган шахс бу қамоқхоналарда бир умрга соғлигидан ҳам маҳрум этилмоқда”, - дейди Турсунбой Бакир ўғли.\nБироқ Қирғизистон Адлия вазирлиги масъул ходими Сергей Котков мамлакат қамоқхоналаридаги аҳвол ўта оғир, деган фикрга қарши. Унинг айтишича, жазони ўташ муассасаларида кейинги йилларда вазият бир мунча яхшиланган.\n“Мен яқинда қамоқхоналарни айланиб чиқдим. У ерда битта каравотда иккитадан маҳбус ётибди, деганлари нотўғри экан. Қамоқхоналарда маҳбуслар сони меъёридан ортиқ, деган фикр ҳам тасдиқланмади. Албатта, тергов изоляторларида юқорида айтилган холатлар бўлиши мумкин. Лекин қамоқхоналар қаттиқ назорат остида бўлиб, белгиланган стандартларнинг бузилишига йўл қўйилмайди”, - деди Сергей Котков.\nКуни - кеча Бишкекда бўлиб ўтган қамоқхоналарни ислоҳ қилиш масаласига бағишланган анжуманда эса, Қирғизистон жазони ўташ муассасалари ислоҳотга ўта мухтожлиги яна бир бор қайд этилди. Европада Хавфсизлик ва Ҳамкорлик Ташкилоти ташаббускорлигида ўтказилган бу анжуманда айни пайтда Қирғизистон қамоқхоналарида 18 минг одам жазо ўтаётгани, хар бир маҳбуснинг бир кунлик озиқ-овқат таъминоти учун давлат хазинасидан кунига 28 сўм, яъни 65 цент ажратилиши маълум қилинди. Бу ўтган йилгига нисбатан 130 фоизга кўп, бироқ белгиланган меъёрдан 30 фоизга озлиги ҳам билдирилди.\nҚирғизистон қамоқхоналарида қийноқлар қўлланадими, деган саволга эса ҳозирча аниқ жавоб йўқ. Бир томондан, шу кунгача бирон бир халқаро ташкилот бу борада жиддий чиқиш ёки баёнот қилгани йўқ. Бироқ, айрим маҳаллий кузатувчилар тергов изоляторларида қийноққа солиш кўринишлари мавжуд, деб айтмоқдалар. Масалан, яқинда Ўшдаги “Сулаймон нури” номли жамоатчилик жамғармаси тергов изоляторларида ўтказган сўров натижаларини эълон қилди. Хужжатларга кўра, Қирғизистон тергов изоляторларида асосан руҳий қийноқ мавжуддир. Мутахассисларга кўра, бу соҳадаги ислоҳотни барча турдаги қамоқхоналар бошқарувини адлия вазирлигига ўтказишдан бошламоқ зарур. Ана шундагина ислоҳот ўз натижасини беради ва қийноқлар ҳам барҳам топади, деб қайд этмоқда қирғизистонлик соҳа мутахассислари.


Матюиди “Реал”га қарши баҳс ҳақида нималар деди?\n20 март, 2018, 11:18\nТуриннинг “Ювентус” клуби ярим ҳимоячиси Блез Матюиди УЕФА Чемпионлар лигаси чорак финал босқичи доирасида Мадриднинг “Реал” клубига қарши бўлиб ўтадиган қарама-қаршилик олдидан ўз фикрларини билдириб ўтди.\n“Реал” – жуда кучли рақиб. Улар мусобақанинг амалдаги чемпионлари ҳисобланишади. Бизни иккита қийин учрашув кутиб турибди. Шу боис “Ювентус” дастлабки ўйинда ғолиб чиқиши шарт. Ишонаманки, ўз майдонимизда ғолиб чиқишимиз учун барча нарса етарли”, - дейди франциялик футболчи.\nМаълумот учун, “Ювентус” дастлаб 3 апрель куни Туринда “Реал”ни қабул қилса, 10 апрель кунги жавоб баҳсида Мадридда меҳмон бўлади.


«Лидс» мухлислари «МЮ»га нафрат туфайли 32Red билан тузилган шартномадан норози бўлишди\n16:29 / 29.05.2016\n13 май куни 32Red номли букмекерлик компанияси чемпионшип вакили «Лидс» жамоаси билан ҳомийлик шартномаси тузилгани ҳақида маълум қилганди. Келишув 2 мавсум учун тузилган ва компания бренди жамоа футболчиларининг футболкаси кўксига жойлаштирилади.\nЖамоа бу келишувдан яхшигина даромад қилган бўлсада, «Лидс» мухлисларининг катта қисми ижтимоий тармоқларда бу келишувга кескин тарзда норозиликларини билдиришган. «Лидс»нинг принципиал рақибларидан бири — «Манчестер Юнайтед» жамоаси «қизил иблислар» лақабига эга ва бу жамоа анъанавий равишда қизил рангли футболкаларда ўйнайди.\n«Лидс» фанатлари ҳомий компания раҳбариятига бу келишув улар учун муҳим бўлса, ўз номини 32White қилиб ўзгартиришни таклиф қилган.\nJackpot хабарига кўра, мухлислар бу шартномадан ўзларини таҳқирланган каби сезишмоқда.


17:00 / 08.04.2016 5996 pdf Ўқиш режими + -\nУ зот: «Мендан буюк нарса ҳақида сўрадинг. Аммо у Аллоҳ таоло муяссар қилган одам учун жуда осондир. Аллоҳга ибодат қиласан, У Зотга ҳеч нарсани шерик қилмайсан. Намозни тўкис адо қиласан. Закотни берасан. Рамазон (рўзаси)ни тутасан. Байтни ҳаж қиласан», дедилар. Кейин: «Сени яхшилик эшикларига йўллаб қўяйми? Рўза қўрғондир. Сув оловни ўчирганидек, садақа хатоларни ўчиради. Кишининг ярим тунда ўқиган намози солиҳларнинг шиоридир», дедилар, сўнг «Ёнбошлари ётар жойдан йироқ бўлур. Роббларига хавфу ражо ила дуо қилурлар ва уларга ризқ қилиб берган нарсаларимиздан нафақа қилурлар. Ҳеч бир жон улар учун қилиб ўтган амалларининг мукофотига беркитиб қўйилган кўз қувончларини билмас» оятини тиловат қилдилар (Сажда сураси, 16-17-оятлар). Сўнгра эса: «Сенга ишнинг боши, устуни ва ўркачининг чўққисини айтиб берайми?» дедилар.\n«Ҳа, эй Аллоҳнинг Расули», дедим.\n«Ишнинг боши Исломдир. Унинг устуни намоздир. Ўркачининг чўққиси эса жиҳоддир», дедилар. Кейин: «Сенга ўшаларнинг ҳаммасига молик бўлган нарсани айтиб берайми?» дедилар. Мен:\nШунда у зот тилларига ишора қилиб: «Мана буни тийгин!» дедилар.\n«Эй Аллоҳнинг Расули, гапирган нарсамиз учун ҳам жазога тортиламизми?» дедим.\n«Онанг бўзлаб қолгур, Муоз. Одамларни тилларининг маҳсули дўзахга юзтубан туширмаса, нима туширар эди?!» дедилар».\nАҳмад, Термизий, Насоий ва Ибн Можа ривоят қилишган ва Термизий ҳасан саҳиҳ, деган.\nИзоҳ: «Ҳеч нарсани У Зотга шерик қилмайсан», яъни эътиқодда ҳам, амалда ҳам ёлғиз Аллоҳ таолонинг Ўзигагина ибодат қилиб, У Зотга ҳеч нарса шерик қилинмайди.\n«Рўза қўрғондир», яъни бу дунёда гуноҳ-маъсиятлардан, охиратда дўзах азобидан сақловчи иҳотадир.\n«Ишнинг боши Исломдир», яъни диннинг боши Ислом – икки шаҳодат калимасини тил билан айтиб, дил билан тасдиқлашдир. Бошсиз тана ҳеч нарсага арзимас жасадга айланиб қолганидек, икки шаҳодат калимасини айтмай туриб динга амал қилиш ҳам бефойдадир.\n«Унинг устуни намоздир», яъни Ислом динининг устуни намоздир. Бино устунлар устига қурилганидек, Ислом ҳам намоз устига барпо қилинган.\n«Сенга ўшаларнинг ҳаммасига молик бўлган нарсани айтиб берайми?», яъни юқорида зикр қилинган амалларнинг ҳаммасига осонлик билан эришиш йўлини айтиб берайми?\n«Онанг бўзлаб қолгур» деган ибора арабларда қарғиш маъносида эмас, кўпроқ танбеҳ, койиш, таажжуб маъноларида ишлатилади.\n1. Жаннатга киритадиган ва дўзахдан узоқлаштирадиган амаллар буюкдир,лекин Аллоҳ осон қилиб қўйган бандага жуда енгилдир.\n2. Ўша амаллар Исломнинг беш рукни – Аллоҳнинг Ўзигагина ибодат қилиб, Унга ширк келтирмаслик; беш вақт намозни тўкис адо қилиш; моли нисобга етиб, бир йил ўтганда закот бериш; Рамазон ойи рўзасини тутиш, қудрати етса ҳаж қилишдир.\n3. Яхшиликка олиб борувчи эшиклар – нафл рўза, садақа ва солиҳларнинг шиори бўлмиш таҳажжуд намози экан.\n4. Диннинг боши икки шаҳодат калимасини тил билан айтиб, дил билан тасдиқлашдир. Унинг устуни намоздир. Ўркачининг чўққиси эса жиҳоддир.\n5. Юқорида зикр қилинган амалларнинг ҳаммасига осонлик билан эришиш йўли эса тилни гуноҳ-маъсиятдан, беҳуда гап-сўзлардан тийишдир.\nUbaydullo 08:58 / 07.11.2019\nБилмаган нарсаларимни ўргандим Аллоҳ илмингизни зиёда айласин Иншаллаҳ Халқ хизматида Аллоҳ сизларни бардавом қилсин Омин\n05:00 / 28.02.2017 2867\n17:00 / 08.04.2016 3247\n25915 17:04 / 08.01.2017\n1720 13:50 / 14.08.2019\nҲазрати Умар ўз халифаликлари даврида кўплаб ислоҳотлар, янгиликлар қилдилар. Мусулмонларнинг Байтулмолларини таъсис этдилар. Басра ва Куфа шаҳарларини давоми...\n1689 17:00 / 22.07.2019\n1221 13:09 / 24 июнь\n319 14:14 / 17 август\n285 14:13 / 16 август


Брюсселда бошланган ЕИ саммитида Россия билан алоқалар истиқболи ҳал бўлади\n24 июнь куни Брюсселда Европа Иттифоқи раҳбарларининг икки кунлик саммити бошланди. Саммит давомида иттифоқнинг Россия билан муносабатлари бўйича янги стратегияси ҳамда Венгрияда мактаб материалларида ЛГБТ мавзусини тақиқлаш тўғрисида қабул қилинган қонун муҳокама қилинади.\nЕвропа Иттифоқи раҳбарлари янги стратегия доирасида Россия президенти Владимир Путин билан саммит ўтказиш масаласини кўриб чиқадилар. Ўтган ҳафта АҚШ Президенти Жо Байден Путин билан юзма-юз учрашган эди.\nСаммит олдидан Франция ва Германия элчилари Россия билан тобора ёмонлашиб бораётган алоқаларни тиклашнинг бир йўли ўлароқ Путин билан саммит ўтказиш таклифини ўртага ташладилар.\nАммо баъзи ЕИ дипломатлари Россия раҳбари билан саммит ўтказишдан олдин муносабатлар яхши томонга ўзгариши кераклигига ишонади. Қолаверса, бир неча Европа давлати, хусусан Шарқий Европа давлатлари Кремль билан музокара олиб боришга ошиқмаяпти.\nЕИ ва Россия Украина ва Беларусдан тортиб, инсон ҳуқуқларига қадар бир нечта масала бўйича бир-бирига зид қарашларга эга. Шунингдек, икки томон бир-бирини сайловларга аралашишда, дезинформация тарқатишда ва Шарқий Европада хавфсизлик ва барқарорликка таҳдид солишда айбламоқда.\n«Биз, Европа Иттифоқи сифатида, Россия ва Россия президенти билан тўғридан-тўғри алоқада бўлишга интилишимиз керак», - деди Германиянинг истеъфога чиқаётган канцлери Ангела Меркель саммит олдидан Германия парламентнинг қуйи палатаси Бундестагда қилган чиқишида.\n«АҚШ президенти Россия президенти билан суҳбатлашгани етарли эмас. Мен бундан мамнунман, лекин ЕИ ҳам мулоқот учун форум яратиши керак».\n2024 йилда Европа Иттифоқига аъзо бўлиш учун расмий равишда ариза беришга ҳозирланаётган Украина Россия билан қайта саммит бошлаш таклифини кескин қоралади.\nБрюсселда Европа Иттифоқининг ташқи сиёсат бўйича раҳбари Жосеп Боррелль билан учрашув ортидан сўзлаган Украина ташқи ишлар вазири Дмитрий Кулеба бу таклифни танқид қилди.\n«Россия томони бирор ўзгаришга қўл урмасдан Россия билан ЕИ саммитларини қайта йўлга қўйиш ташаббуслари Европа Иттифоқининг санкциялар сиёсатидан хатарли оғиш бўлади», - деб огоҳлантирди Кулеба.\nМосква 2014 йилда Украинанинг Қрим ярим оролини аннексия қилиб, Украинанинг шарқий қисмида россияпараст айирмачиларни дастаклай бошлагани учун Европа Иттифоқи, АҚШ ва бошқа мамлакатлар Россияга қарши санкцияларни жорий қилган.\nЕвропа Иттифоқи раҳбарлари жорий ойнинг бошида Европа Комиссияси ва Европа Иттифоқи дипломатик хизмати томонидан ҳозирланган стратегик ҳужжатда келтирилган маслаҳатларга амал қилишга умид қилишмоқда.\nОзодлик 24 июнь куни стратегия билан танишиб чиқди. Унга кўра, ЕИ «Россия билан EИнинг манфаатлари бўйича муайян масалаларда музокара олиб боришга ҳозир», аммо Россия ўз фуқароларининг фундаментал инсон ҳуқуқлари ҳимоя қилинишини таъминлаш учун кўпроқ чора кўриши керак.\n«Европа Кенгаши Россияда асосий эркинликлар чекланаётгани ва фуқаролик жамияти учун муҳит торайиб бораётганини қоралайди», дейилади ҳужжатда.\n«Кенгаш одамлар билан алоқалар зарурлиги ва Европа Иттифоқи Россиянинг фуқаролик жамияти, инсон ҳуқуқлари ташкилотлари ва мустақил оммавий ахборот воситаларини мунтазам равишда қўллаши зарурлигини урғулайди».\nБугун бошланган саммит давомида ЕИнинг Беларусга қарши янги санкциялари ҳам эълон қилиниши мумкин.\n23 май куни Беларусь ҳукумати Афинадан Вильнюсга учиб кетаётган Ryanair учоғини Минскка мажбуран қўндириб, унинг икки йўловчиси — ўтган йилда тазйиқлар туфайли Беларусдан қочиб кетган блогер Роман Протасевич ҳамда унинг қиз ўртоғи, россиялик талаба София Сапегаларни ҳибсга олди. Бунга жавобан Европа Иттифоқи Беларусга қарши иқтисодий санкция жорий қилинишини эълон қилди.\nОй бошида ўтказилган саммит хулосаларида блокнинг Беларусдаги барча сиёсий маҳбуслар ва ўзбошимчалик билан ҳибсга олинган шахслар, шу жумладан, Протасевич ва Сапега зудлик билан озод қилишга ва «фуқаролик жамияти ва мустақил оммавий ахборот воситалари репрессиясини тўхтатишга» чорловчи чақириқлари яна бир бор такрорланди.\nЕИ «Беларус халқининг янги, эркин ва адолатли сайловлар орқали ўз президентини сайлашга бўлган демократик ҳуқуқини урғулайди», дейилади саммит хулосалари киритилган ҳужжатда.\nБугун бошланган саммитда Венгриянинг мунозарали ЛГБТ қонуни муҳокама қилиниши кутилмоқда. Қонун 15 июнда қабул қилинди ва тез орада кучга киради.\nЯнги қонунга биноан, 18 ёшга тўлмаганлар орасида «гомосексуализмни намойиш этиш ва тарғиб қилиш» тақиқланади. Ушбу тақиқ ҳокимият томонидан гомосексуализм ва жинсни ўзгартиришни тарғиб қилади, деб топилган маълумотларга татбиқ қилинади.\n23 июнь куни Европа Комиссияси президенти Урсула фон дер Ляен «қонун одамларни жинсий ориентацияси бўйича очиқ-ойдин дискриминация қилишини» айтди. Унинг сўзларига кўра, Европа Иттифоқининг ижро этувчи органи Венгрияга қаши чора кўриш масаласини кўриб чиқмоқда, чунки қонун блокнинг фундаментал қадриятларига зиддир.\nЕИ давлатларининг ярмидан кўпи, шу жумладан, Германия, Франция, Италия ва Испания ушбу қонун юзасидан «жиддий хавотир» изҳор қилди ва Еврокомиссияни қўшимча чора кўришга чорловчи қўшма декларацияни имзолади.\nСаммитда совуқ кутиб олиниши мумкин бўлган Венгрия бош вазири Виктор Орбан қонунни ҳимоя қилиб чиқди. Унинг сўзларига кўра, қонун болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилади, ота-оналарнинг ҳуқуқларини кафолатлайди ва 18 ёшдан ошганларнинг жинсий ориентация ҳуқуқларига таъсир кўрсатмайди.\n«Унда ҳеч қандай камситувчи элементлар мавжуд эмас», дейилади консерватив Орбан 23 июнь куни эълон қилган баёнотда.\nСаммит кун тартибига, шунингдек, Туркия масаласи ҳам киритилган. Европа Комиссияси Суриядаги фуқаролар уруши қочқинларини қабул қилган мамлакатларга ёрдам кўрсатиш доирасида келгуси уч йил ичида Анқарага 3,5 миллиард евро (4,2 миллиард доллар) бериш таклифини илгари сурмоқда.\nҚўшимча маблағ Туркияни Греция билан баҳсли масалаларни ҳал қилиш ва Кипр атрофидаги сувларда газ излашни тўхтатишга ундаш мақсадида ажратилаётгани айтилмоқда.\nОй бошида ўтказилган саммит хулосаларида таъкидланишича, ЕИ Туркия билан «бир қатор умумий манфаатлар бўйича ҳамкорликни кучайтириш учун босқичма-босқич» алоқада бўлишга тайёр.\nБугун бошланган саммитнинг биринчи кунида Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг бош котиби Антониу Гутерриш Европа Иттифоқи раҳбалари билан тушлик қилиши кутилмоқда.


20 апрел 2021, Тошкент вақти: 19:55\nЭрон инқилоби қўриқчилари корпуси (ЭИҚК) қўмондонлари Муҳаммад Пакпур ва Муҳаммад Таги Ўсанлу (чапдан ўнгга) Эрон шимоли-ғарбида ўтказилаётган ҳарбий амалиётни кузатмоқда\nҚароргоҳи Нью-Йорк шаҳрида жойлашган инсон ҳақларини ҳимоя қилиш ташкилотининг 1 октябрь куни тарқатилган хабарномасида айтилишича, энг кичиги 14 ёшгача бўлган афғон болалари “Фотимиюн” дивизиясида жанг қилаётгани аниқланган.\nЭрон қўллаб-қувватлаётган ушбу ҳарбий бўлинма фақат афғонлардан ташкил топган қуролли гуруҳ бўлиб, Сурия урушида ҳукумат қўшинлари томонида туриб курашмоқда.\n"Эрон болаларни аскарликка ёллашни зудлик билан бас қилиши ва ўзи Сурияга жўнатган афғон болаларини орқага қайтариши шарт", дейди Ҳюман Райтс Уотч ташкилотининг Ўрта Шарқ минтақаси бўйича директори Сара Ли Уитсон ўз баёнотида.\nҲюман Райтс Уотч Эрон қабристонларидаги қабртош суратлари таҳлил натижасида 8 афғон ўсмири Сурияда жанг қилиб, ҳалок бўлгани аниқланганини билдирди.\n"Эрон ОАВ ҳам шу каби айрим ҳолатларни тасдиқлаб, камида 6 афғон ўсмири Сурияда жанг қилиб, ҳалок бўлганини хабар қилди", дейилади зикр этилган хабарномада.\nИнсон ҳақларини ҳимоя қилувчи ташкилот қабр тошларида марҳумларнинг ёши бузиб кўрсатилганига асосланиб, “Эронда Сурияда жанг қилиш учун болаларни ёллаш амалиёти кенг тарқалган”ини айтмоқда.\n"Эрон ҳокимият идоралари бечораҳол иммигрант ва қочқинларнинг фарзандларини овлаб юриш ўрнига барча болаларни ҳимоя қилиши, афғон болаларини уришиш учун ёллаётган кишиларни жавобгарликка тортиши керак", деди Уитсон.\nЭрон Ички ишлар вазирлигининг ҳисоб-китобига кўра, ушбу мамлакатда 2,5 миллион нафар афғон бор, аммо аксариятининг шахсини тасдиқловчи ҳужжати йўқ.\nҲюман Райтс Уотч илгари Эронда яшаб турган афғон қочқинлари оиласига расмий мақом олиб бориш умидида “ўз ихтиёри” билан Сурияда жанг қилишга рози бўлган ҳолатларни аниқлаган эди.\n“Фотимиюн” дивизияси таркибида қанча киши борлиги ҳақида расмий маълумот йўқ, бироқ ЭИҚК таркибига кирувчи “Тасним Ньюс” ахборот агентлигига кўра, дивизиянинг 14 минг жангариси бор.\nХалқаро ҳуқуқ меъёрларига кўра, 15 ёшдан кичик бўлган ўсмирларни жангу жадал учун учун ёллаш ҳарбий жиноят ҳисобланади.


Президент ер сотган ҳокимларни жиноий жавобгарликка тортиш ҳақида кўрсатма берди\n“Фақат мажлис ўтказавериш эмас, катта-катта ҳокимларни жиноий жавобгарликка тортсангиз, мен сизни ҳурмат қилишни бошлайман”. Ўзбекистон президенти бу гапни 21 декабрь куни ер ҳисоби ва давлат кадастри муаммосига бағишланган йиғилишда айтди.\nПрезидентга кўра ер ва кадастр соҳасида жуда катта коррупция мавжуд. Президентга кўра, республика бўйича 30 мингта фермер ва деҳқонга ажратилган ер ҳужжатда қайд этилганига нисбатан 67 минг гектарга кўплиги аниқланган.\n“Ҳоким ва прокурорлар бунинг орқасида аниқ пора ва коррупция турибди. Бош прокурор буни ёқадими-ёқмайдими ҳаммага айтиши керак. Пора турибди. Бизда Конституцияга кўра коррупцияга қарши курашадиган энг катта (орган) Бош прокуратура. Конституциявий бурчи булар. Ўртоқ Йўлдошев шуни ҳаммага қаттиқ айтиши керак. Буни орқасида пора турибди, коррупция турибди. Фақат мажлис ўтказавериш эмас, катта-катта ҳокимларни жиноий жавобгарликка тортсангиз, мен сизни ҳурмат қилишни бошлайман”,-деган президент.\nЎзбекистон Давлат солиқ қўмитаси ҳузурида Кадастр агентлиги 2020 йил 7 сентябрда “Ер ҳисоби ва давлат кадастрларини юритиш тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида” президент фармони асосида ташкил этилган эди.\nОрадан бир йилдан кўпроқ вақт ўтгач, президент мазкур соҳада коррупция авж олганини танқид қилиб чиқди.


Қашқадарё вилоятининг 2022 йил январь-март ойларидаги хизмат кўрсатиш соҳаси кўрсаткичлари таҳлили — Review.uz\nҚашқадарё вилоятининг 2022 йил январь-март ойларидаги хизмат кўрсатиш соҳаси кўрсаткичлари таҳлили\nИқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази мутахассислари томонидан вилоятнинг 2022 йил январь-март ойларидаги хизмат кўрсатиш соҳаси кўрсаткичлари таҳлил қилинди.\nВилоятда кўрсатилган бозор хизматлари ҳажми 3 353,7 млрд сўмни ташкил қилган ҳолда ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 112,5%га ошган. Алоҳида таъкидлаш лозимки, вилоятда кўрсатилаётган хизматлар ҳажми йилдан йилга ўсиш кўрсаткичини қайд этиб келмоқда.\nХизматлар ҳажмининг республика кўрсаткичидаги улуши 4,5% бўлиб, ҳудудлар орасида 7-ўринни эгаллаган.\nВилоятда жами яратилган ялпи ҳудудий маҳсулот (ЯҲМ) таркибида хизматлар кўрсатиш соҳасининг улуши 40,1%ни ташкил қилган.\n2022 йил январь-март ойларида жами хизматлар таркибида савдо (30,7%), молия (19,5%) ва транспорт (19%) хизматларининг улуши юқори бўлган бўлса, меъморчилик, муҳандислик ва техник (1%), соғлиқни сақлаш (1,3%), кўчмас мулк, ижара ва лизинг (2,4%), яшаш ва овқатланиш (2,9%), компьютер, маиший товарларни таъмирлаш ва шахсий хизматлар (3,4%), таълим (4,5%), ахборот ва алоқа (4,9%) хизматларининг улуши паст бўлган. Шунингдек, жорий ҳолатга кўра вилоятда ижара ва лизинг (ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 82,4%) хизматларидан ташқари барча хизмат турлари бўйича ўсишга эришилган. Энг юқори ўсиш суръати молия (135,2%) ва ахборот ва алоқа (118,6%) хизматлари соҳаларида кузатилган.\nВилоят бўйича кўрсатилган хизматлар ҳажмида Қарши шаҳри (34%) ва Шаҳрисабз (6,9%) туманларининг улуши ўртачадан юқори кўрсаткични қайд этган. Шунингдек, Косон (6,2%), Китоб, Чироқчи (6%), Муборак, Шаҳрисабз шаҳри (5,5%), Яккабоғ (5%), Қарши (4,7%), Ғузор (4,3%), Қамаши (4%), Нишон (3,7%), Касби, Деҳқонобод (3%), Миришкор (2,3%) туманларининг вилоят жами хизматлардаги улуши паст бўлган.\nХусусан, ўтган йилнинг мос даврига нисбатан вилоятнинг барча ҳудудларида хизмат кўрсатиш соҳаси бўйича ўсиш кўрсаткичларига эришилган. Энг юқори ўсиш суръатлари Қарши (118,2%), Шаҳрисабз (117,5%) шаҳарлари ва Шаҳрисабз тумани (117,4%)да кузатилган.\nХизматлар соҳаси бўйича вилоятнинг барча туман (шаҳар)ларида ўсиш суръатлари таъминланганига қарамасдан, жон бошига тўғри келадиган хизматлар ҳажми бўйича Республика ҳудудларида орасида вилоят кўрсаткичи ҳамон пастлигича қолмоқда. Хусусан, вилоятда 1 чорак ҳолатга кўра жон бошига тўғри келадиган хизматлар ҳажми 981,8 минг сўм (ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 110,1%)ни ташкил этган ҳолда Республика ҳудудлари орасида 14-ўринни эгаллаган.\nЖон бошига тўғри келадиган хизматлар ҳажми бўйича Қарши шаҳри (вилоятнинг ўртача кўрсаткичидан 4,1 баравар юқори), Муборак тумани (2,1 баравар) ва Шаҳрисабз шаҳри (1,3 баравар) ва Шаҳрисабз тумани(102%)нинг кўрсаткичлари вилоят ўртача кўрсаткичидан юқоридир.\nНишон (вилоят ўртача кўрсаткичидан 21,0%га паст), Китоб (24%), Косон (29%), Ғузор (30%), Деҳқонобод (34%), Миришкор (35%), Яккабоғ (37%), Қарши (38%), Касби (вилоят кўрсаткичидан қарийиб 2 баравар), Қамаши, Чироқчи (2,1 баробар) туманларида жон бошига тўғри келадиган хизматлар хажми нисбатан анча пастдир.\nВилоятда демографик ўсишнинг юқорилиги (ҳар йили ўртача қарийиб 100,0 минг нафар туғилиш) кўрсатилаётган хизматлар ҳажмини ва кўламини кенгайтириш бўйича бир қатор вазифаларни амалга оширишни талаб этади. Бунда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 27 январдаги “Хизматлар соҳасини ривожлантиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-104 сонли Қарорида хизмат кўрсатиш соҳасини ривожлантириш бўйича бир қатор амалий чора-тадбирлар муҳим аҳамият касб этади. Ушбу қарорга мувофиқ:\n-вилоятнинг Китоб, Шаҳрисабз, Қамаши туманларида меҳмонхона (жойлаштириш), савдо, умумий овқатланиш, кўнгилочар, туроператор ва турагент хизматларини кўрсатаётган тадбиркорлик субъектлари учун махсус солиқ режими жорий этилади;\n-вилоят туман (шаҳар)ларидаги 18 та марказий кўчалари махсус хизмат кўрсатиш кўчаларига айлантирилади;\n-Косон туманидаги “Дўстлик МФЙ” ва Яккабоғ туманидаги “Айғиркўл МФЙ” даги "Янги Ўзбекистон" массивларида 101 та янги хизмат кўрсатиш объектларини ташкил этилади;\n-Қарши шаҳридаги “Қарлиқхона МФЙ” (1,1 га ер майдони) ва Қарши тумани “Равот МФЙ” ҳудудида йирик савдо комплекслари ва ҳудудий савдо-логистика марказлари ташкил этилади;\n-Ғузор, Китоб ва Муборак туманларидан ўтган халқаро йўллар бўйида хизмат кўрсатиш объектлари ташкил этилади;\n-Қарши ва Шаҳрисабз шаҳарларида нодавлат умумтаълим муассасаларини қуриш учун жами 4 га, Косон, Чироқчи, Қарши, Ғузор туманлари ва Қарши шаҳрида жами 5 га ер майдони нодавлат мактабгача таълим муассасаларини қуриш учун е-аукционга чиқарилади;\n-2022 йилда хизматлар соҳасини ривожлантириш учун оилавий тадбиркорликни ривожлантириш дастурлари доирасида вилоят учун 40,0 млрд сўм маблағ ажратилади.\nУшбу вазифаларни бажариш орқали 2022 йилда вилоятда хизмат кўрсатиш хажми 20268,9 млрд сўмга етади ва соҳада 150% ўсиш кўрсаткичи қайд этилади. Янгидан ташкил этилиши кўзда тутилаётган 10032 та хизмат кўрсатиш объектлари орқали 56 минг нафар фуқароларнинг бандлиги таъминланади.