Академик Аҳмадқул Эргашев ҳикояти « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nАкадемик Аҳмадқул Эргашев ҳикояти\n09 July 2018 - 8:00\n(Суратда: Анвармирзо Ҳусаинов ва Аҳмадқул Эргашев)\nДейдиларки, аввал ақл,\nОлим киши Яратганнинг\nИлм азиз бўлган жойда\nинсон бахтга ёр бўлар,\nИлм қайда абгор эса,\nинсон унда хор бўлар…\nЮртимизда олимлар кўп,\nАҳмад ака кўз ўнгида\nкитоб эрур табиат.\nСаксон икки ёшида ҳам\nшу китобни ўқийди,\nШу китобдан дарсликлару\nУнга сирдош ўлкамизнинг\nери, суви, қуёши,\nУ шуларни ўйлаб гаҳи,\nқилар менга кўз ёши…\n“Анвармирзо,– дейди, – ётиб\nУйқум учар, адосига\nАммо юз бир ҳавзасида\nЙўқ уларни қабр деманг,\nюздан ортиқ мозор денг,\nҲар бириси майдон эрур,\nнеча гектар ерга тенг.\nЯна қандоқ оғулардир!\nАйтсанг, бошдан учар ҳуш,\nУран, симоб чиқиндиси,\nЮртимизда мерос улар\nҚамал қилиб турар бизни\nгўё ҳамма томондан.\nАждаҳодек ер остида\nбири писиб ётибти,\nҚатлам-қатлам тупроқ аро\nТупроқ аро ётса ҳамки,\nтошлар узра муаллақ,\nбошлар узра муаллақ.\nБири Сурхон водийсини\nмўлжал олиб турибти,\nБири Тошкент денгизига\nтаҳдид солиб турибти\nЁмғир ювиб, очилса йўл,\nюз бергуси ҳалокат,\nҚандай қўрқинч офат бўлур,\nқандай мудҳиш фалокат!..\nАмалдорлар бу тўғрида\nўйламайди унча ҳам…”\nМен дейманки, чораси бор,\nчекаверманг мунча ғам.\nАлломага таскин бериб,\nўзим ғамга ботаман,\nУзун тунлар тўшагимда\nқайғу чекиб ётаман.\nАвлод ўсар бойликка ўч,\nкитобга йўқ рағбати,\nНаҳот бир кун давлат бўлур\nЖоиз эди олим агар\nборса деҳқон қошига,\nНега энди ҳоким билан\nмиршаб борар бошига?\nЯна дейман: ўткинчидир\nбу савдолар барчаси,\nБу ўлканинг чинори бор,\nўриги бор, арчаси…\nҳали қанча қувват бор,\nЯна қўлни қўлга бергай\nақл ила иқтидор.\nБир жамғарма, фонд тузамиз,\nбойлари бор, қарашар.\nАвлодларга биздан қолар\nтиниқ, тоза табиат,\nЯна китоб азиз бўлар,\nподшо бўлар маърифат.\nЎзанидан оқар илм,\nтошиб дарё мисоли,\nбунинг тирик тимсоли…\nАллома Аҳмадқул Эргашев таржимаи ҳолига чизгилар\nАҳмадқул Эргашев 1932 йилда Қозоғистоннинг Чимкент вилояти, Сайрам райони машҳур 55 олим, 11 фан доктори ва 8 академик вояга етган Қорамурт азалдан ўзбеклар яшайдиган қишлоғида туғилди. Олим ўзининг кичик ватани, унинг одамлари, тарихи ва бугунги куни ҳақида “Мен Қорамурт фарзандиман” деган китобида фахрланиб ҳикоя қилади.\nОлимнинг 1950 йилдан кейинги ҳаёти ва илмий меҳнат фаолияти Тошкент шаҳри билан боғлиқ. У киши Ўрта Осиё Давлат Университети (бугунги Ўзбекистон Миллий Университети) биология факултетини тугатган. Шу ерда биология фанлари номзоди ва доктори илмий даражалари учун десертациялар ёқлаган. Узоқ йиллар Ўзбекистон Фанлар Академияси биология илмий-таъдиқот институтида илмий ҳодим, лабаратория раҳбари бўлиб ишлаган. Олим сув ҳавзалари жумладан Амударё ва Сирдарё экологик ҳолати, ҳайвонот ва ўсимлик дунёсига доир 400 дан ортиқ илмий тадиқотлар ўтказган. Бу икки дарёни Аҳмадқул ака Ҳиндистон ва Тянь-шан тоғларидан то минтақамизгача пою-пиёда босиб ўтиб, ҳар бир қаричининг биологик ҳолатига баҳо берган. Бу ҳақда республика, иттифоқ ва ҳалқаро илмий анжуманларда маърузалар қилган, матбуотда мақолалар эълон қилган. Шу туфайли Ўзбекистон, Ўрта Осиё, Қозоқстон ва Россия илмий доираларида катта обрў-эътибор қозонган алломадир. Аҳмадқул ака Халқаро инсон ва табиат хавфсизлиги фанлар академиясининг ҳақиқий аъзоси этиб сайланган.\nАҳмадқул Эргашев ўтган асрнинг 90 – йиллари бошида Низомий номидаги Тошкент Давлат педагогика Университетининг энг эътиборли профессор-ўқитувчиларидан бири эди. Эндигина 60 ёшга қадам қўйган жисмонан, ақлан ва руҳан йигитлардек тетик профессор Ўзбекистоннинг қутлуғ мустақиллигини ва шу туфайли пайдо бўлган илмий – ижодий эркинлигини катта қувонч билан кутиб олган эди. Табиатан ташаббускор ва ватанпарвар фуқаро бўлган олим, шўролар тузуми даврида ният қилган аммо амалга ошира олмаган орзусини рўёбга чиқаришга шахдам киришди. Мамлакатимизда биринчи бўлиб Тошкенда Низомий номидаги педагогика университетида экология кафедрасини очди ва ўзбек, рус тилларида дастлабки экология фани асослари дарслигини яратди. Завқу шавқ билан экология фанидан ўрта мактаблар, лицейлар, коллежлар ва олийгоҳларда ушбу янги фандан дарс берувчи ўқитувчиларни ўқув-қўлланмалари-дарсликлар билан таъминлашга, уларни малакасини ошириш учун таълим беришга киришди. Бироқ бу бахтли давр узоқ давом этмади. 1992 йилги ёзги таътилдан қайтган профессор Эргашев қадрдон олийгоҳини маънавий ва ташкилий ночор ҳолга тушганига гувоҳ бўлди. Олийгоҳ талабалари мамлакат раҳбарига ўз ўқув юртларида профессор-ўқитувчилар орасида таъмагирлик ва порахўрлик касали кенг тарқалгани ҳақида коллектив шикоят хати ёзиб, аҳволни яхшилашга ёрдам сўрашганди.Республикада етакчи педагогика олийгоҳида жиноятчиликни йўқотиш ва маънавиятни соғломлаштириш борасида кескин чоралар кўрилмоқда эди. Ўнлаб ўқитувчилар, амалдорлар қамоққа олинган, ундан ҳам кўпроғи ишдан бўшатилган эди.\nЯнги ректор унинг ҳузурига кирган профессор Эргашевни талабаларнинг норозилик хати нусхаси билан таништирди. Унда барча таъмагир ўқитувчилар исми- шарифи номма-ном берилган эди. “Сиз бу рўйхатда йўқсиз, талабалар билан учрашувда сизни ҳалол ва талабчан домла деб ижобий баҳо беришди. Марҳамат, меҳнат фаолиятингизни давом эттиринг” – деди ректор. Аммо ориятли инсон Аҳмадқул домла олийгоҳ раҳбарининг таклифига кўнмади. “Минг афсусларким мен севган, фахрланган олийгоҳнинг юзи қаро бўлди. Бу ишда шахсан менинг иштироким йўқ, бироқ ушбу уятли, ачинарли аҳволни олдини олишга етарли ҳаракат қилмаганман. Шунинг учун талабалар ва ўқитувчиларни юзига қарашга уяламан.” деб ўқитувчиликдан ва кафедра мудирлигидан озод қилишни сўраб ариза топширди. Ҳалол инсон ва олим сифатида академик Эргашев ўз-ўзини шундай қаттиқ жазолади. Олийгоҳдаги иссиқ ўрни ва юқори лавозимидан виждон амри билан кетди. Ватаним, ҳалқим деб ёниб яшайдиган инсон тез орада жамиятдаги ва илм дунёсидаги фойдали ўрнини топди. У бутун ақлий ва илмий салоҳиятини мактаблар, лицейлар, коллежлар, олийгоҳлар, ҳалқ хўжалигининг турли соҳалари раҳбарлари ва мутахассислари учун экология фанининг турли қирралари бўйича дарсликлар яратишга сарф этди. Ўтган йилларда забардаст олим 23 дарслик ва 200 дан ортиқ рисолалар, мақолалар ёзди.\nШу ўринда Эргашевлар хонадонининг ажойиб бир фазилати ҳақида гапириш лозим. Экология фани бўйича дарсликлар ва рисолалар жамият, халқ ва айниқса ёшлар учун ниҳоятда зарур бўлса-да, уларни нашр қилиш ва элга етказишга ҳеч бир нашриёт шошилмасди. Шундай мураккаб шароитда олим Аҳмадқул акага ўғли Темур ёрдамга келди. У, Тошкент вилояти табиатни муҳофаза қилиш идораси олдидаги жамоатчилик жамғармасини бошқарар эди.Бахтимизга олим ота ва олим-тадбиркор ўғилни халқимизга сув ва ҳаводек зарур дарсликлар ва қўлланмаларни тайёрлаш ва нашр қилиш борасида ҳамкорлиги ва ҳаммуаллифлиги бошланди. Ёш олим Темур отасига чин маънода ҳаммуаллиф бўлди. Китоблардаги статистика, илмий ахборотлар, фото ҳужжатлар, ҳукумат қарорлари ва қонунлар шарҳларини айнан у тайёрлаган. Миллатимиз тарихида ниҳоятда оз учрайдиган ота-ўғил самарали, ижодий-илмий ҳамкорлиги ва ҳаммуаллифлиги чорак аср давом этди.\nТемур Эргашевнинг табиат муҳофазаси борасидаги илмий ва амалий фаолияти Ўзбекистонда ва хорижларда ҳам кенг эътироф этилди. Темур Эргашев 2013 йилда МАНЭБ – Халқаро инсон ва табиат экологияси хавфсизлиги фанлар академияси мухбир аъзолигига сайланди.\nАкадемиклар Аҳмадқул ва Темур Эргашевларнинг ҳаёти, олимлик ва табиат ҳимоячиси сифатидаги самарали амалий фаолияти, фаол фуқаролик ибрати уларни ватанимиз янги тарихининг чин қаҳрамонлари деб аташга арзийди.\n…Бугунги кунда ҳам фанимиз фахрийларидан бири бўлмиш Ахмадқул ака фаол ҳаракатда. Устоз олим ва ул зотнинг фарзанди аржуманди Темур Эргашев ва мен, ҳамкорликда “Орол денгизи тарихи, бугунги экологик аҳволи ва келажагига оптимистик назар” деган қомусий асар нашрга тайёр.\nТабиатимиз саломатлигининг жонкуярлари Аҳмадқул ва Темур Эргашевларнинг орзулари чексиз. Шўролар замонидан юртимизга шум меърос бўлиб қолган саноат ва кимё заҳарли чиқиндилари кўмилган жойлар (гўрлари ва мозорларини) йўқотиш жамғармасини тузиш ниятидалар. Иншооллоҳ, бу эзгу мақсадга ҳам биргаликда эришамиз.\nАнвармирзо Ҳусаинов – МАНЭБ – Халқаро инсон ва табиат экологияси хавфсизлиги фанлар академияси ҳақиқий аъзоси, Муфтий Бобохоновлар тарихи кўргазмаси жамоатчилик кенгаши раиси.


МУАЛЛИФЛИК ҲУҚУҚИ - Mehrob.uz\nМақолалар access_time22-май, 18:47\nМақолалар access_time20-сентябр 2017, 13:45\n«Истихора» сўзи луғатда «хайрни талаб қилиш» деган…\nМақолалар access_time5-январ, 19:05\nЎнг ва чап томонингизга боқинг, жабрдийдаларни кўрасиз. Ҳар уйда оҳ-воҳ…\naccess_time27-апрел 2017, 17:03 visibility1048\nЙигирманчи аср бутун дунё ҳар томонлама тараққиётга юз тутди, ҳар соҳада тубдан ўзгариш ва ислоҳотларга, мукаммалликка эришди. Жумладан, китоб таълиф этиш ҳамда уларни нашриёт-матбааларда чоп этиш соҳасида ҳам имкониятлар кенгайди. Бу соҳанинг янги атамаси сифатида "Муаллифлик ҳақи" деган сўз ҳам пайдо бўлди. Биз қуйидаги жажжи тадқиқотимизда, бу атаманинг луғавий ва истилоҳий маънолари, шаръий эътибордан у маънавий ёки молиявий ҳақ экани, уни шаръан ҳимоя қилинадими ёки ҳар ким қайсидир муаллифнинг китоби ёки дискини сотиб олиб, муаллиф рухсатисиз хоҳлаганича нусха олиб, сотса, тарқатса жоизми? Уни муаллифнинг маънавий ва молиявий жиҳатдан шахсий ҳақи дейиш илмни тўсиш ва беркитиш эмасми? Муаллифлик ҳақи бу қурбат-ибодатга ҳақ олиш эмасми? Нега аввалги фақиҳлар бу мавзуда бирор сўз айтмаганлар? Бу ҳақдан закот бериладими? Муаллиф рухсатисиз иқтибос олиш нодурустми? Келтирилган иқтибоснинг асл манбасини ёзмаслик хиёнатми? каби бир қанча қизиқарли саволларга замонамиз олимларининг илмий хулоса ва жавоблари қандай эканини ўрганамиз. Сўзимиз хулосаси ўрнида замондош олимларнинг фикрлари ҳамда Ислом Фиқҳи Академиясининг Қувайт давлатидаги "Маънавий ҳақлар" мавзусига бағишланган бешинчи сонли Илмий Конференциясининг якуний хулоса ва қарорини тақдим этамиз:\nТаълиф сўзи луғатда ўзаро мунаносиб нарсаларни жамлаш маъносини билдиради. Бирор баҳс-тадқиқотни ёзиш ёки китоб ёзишга ҳам таълиф сўзи қўлланади. Чунки котиб ҳам ўз тадқиқоти ёки китобига ўзаро мутаносиб, бир бирига узвий боғлиқ маълумотларни киритади.\nУнинг истилоҳий маъноси ҳам луғавий маъносидан узоқ эмас. Истелоҳда таълиф деб, йўқ нарсани ихтиро қилиш, тарқоқ маълумотни бир жойга йиғиш, номукаммал материални мукаммал ва тўлиқ қилиб қўйиш, мужмал ва тушунарсиз нарсани батафсил ёритиб бериш, ўта узун ёзилган маълумотни яхлитлаш, чалкаш нарсани тартиблаш, ноаниқ-мубҳам нарсани аниқлаш, хатони баён қилиш маъноларини билдиради.\nҲақларнинг маънавий ва молиявийга бўлиниши:\nМол-мулк ёки унинг манфаатларига боғлиқ бўлган ҳақ молиявий ҳақ бўлади: А) Сотувчининг сотган нарсаси эвазига оладиган пул унинг молиявий ҳақидир.\nБ) Ижара тўловии эвазига бир уйда яшовчи киши қанча муддатга пул тўлаган бўлса, шу муддат ичида уйда яшаб, ундан фойдаланиши унинг молиявий ҳақидир.\nМуайян бир мол-мулк ёки унинг манфаатларига боғлиқ бўлмаган ҳақ маънавий ҳақдир:\nА)Унинг аввалги даврлардаги суратига қасос олиш ҳақи, эри нафақа яъни уй-жой, егулик-ичгулик ҳамда кийим-кечак билан таъминлай олмаётган аёлнинг талоғини сўраш ҳақи ва бошқалар мисол бўлади.\nБ) Бугунги кундаги кўринишига эса муаллифлик ҳуқуқи, ихтирочилик ҳуқуқи ва бошқалар мисол бўлади.\nУнинг маънавий ёки молиявий ҳақ экани тўғрисида:\nМуаллифлик ҳақи маънавий ҳақлар сирасига кирувчи ҳақдир. Унга кўра, муаллиф икки ҳақга эга бўлади:\nАдабий ҳақ. Бу ҳақ муаллифнинг шахсига доимий шаклда боғлиқ бўлган ҳақдир. Унинг бу меҳнати – таълиф қилган китоби – орадан қанча вақт ўтишига қарамай, ҳатто вафотидан сўнг ҳам ўз шахсига нисбат берилади. Бошқа бирор кишига уни ўзлаштириш, муаллифнинг номини тушириб қолдириб, уни ўзига нисбат бериши мумкин эмас.\nМолиявий ҳақ. Бу эса китобни нашр қилишда муаллифга қалам ҳақи тўлови сифатида тўланадиган бадал пулидир. Бу ҳақ муаллиф ҳаётлик чоғида ўзига, вафотидан сўнг эса маълум вақт – баъзи давлатларнинг дунёвий қонунчилигида бунга белгиланган вақт муаллиф вафотидан то элиик йил муддат – ўтгунга қадар унинг ворисларига ҳам бериладиган молиявий ҳақдир.\nБу ҳақнинг урфдан далили:\nБу нарсанинг одамлар орасида учраши, уларнинг шунга иттифоқ қилишлари одамларнинг шу ишнинг жоиз дейишлари урфга кирганига далилдир. Шаръий ҳукмда оят ёки ҳадисга зид бўлмаган урфнинг ўзига яраша таъсири бор.\nИнсон ҳар доим ўз иши ва гапига жавобгар бўлади. Шунга биноан, ўзи қилган яхши ишларида ҳақи ҳам бўлиши керак. Бу эса "الغنم بالغرم" яъни "Кирим харажатга қараб бўлади" ва "الخراج بالضمان" яъни "Фойда зоминлик-масъулиянинг эвазига бўлади" деган қоидаларга мувофиқ.\nМасолиҳи мурсала юзасидан қаралганда ҳам таълиф ҳақини молиявий ҳақ деб айтиш умумий манфаат келтиради. Умумий манфаатлиги шуки, унда илмий баҳс-тадқиқотларнинг давомийлигини таъминлаш, олимлар ва тадқиқотчиларни рағбатлантириш ҳамда уларнинг таълиф этган нарсалари ҳуқуқларини поймол бўлишдан сақлаш маънолари бордир.\nҚиёс юзасидан қаралса ҳам жоиздир. Зеро, ишлаб чиқарувчи уста-ҳунарманд ясаган ва ишлаб чиқарган нарсасига эгалик қилиш ҳуқуқидан фойдаланади, шу нарсани бошқа шахсга фойдаланишга бериш ёки бермаслик ўз ихтиёрида бўлади. Муаллиф ҳам шу кабидир. Иккисининг бир бирига ўхшашлик нуқтаси шуки, ҳар иккиси: ҳунарманд ва муаллиф ҳам шу нарса ва китобни тайёрлашга ўзларини бағишлаб, қимматли вақтини, куч-қудрати ва меҳнати ва мол-давлатини сарф қилганлар.\nМуаллифлик ҳақи илмни беркитиш эмасми?\nКитобни нашр қилиш ҳақини фақат муаллифга хослаб қўйиш, уни рухсатисиз чоп этилишини таъқиқлаш бу илмни одамлардан яшириш, одамлар орасида шу китобнинг кенг тарқалиб, китобхонлар оммаси орасида қўлма-қўл бўлишдан тўсишдир, деган гап ҳам тўғри эмас. Чунки воқеъликда ундай эмас. Воқеъликка қаралса, бу ҳақ туфайли муаллифларнинг китоби кенг тарқалмоқда. Чунки муҳтарам муаллифлар шу қалам ҳақи тўловлари сабаб моддий эҳтиёжлари бир мунча қондирилаётгани эътиборидан, бошқа молиявий ишларга чалғимай, кўнгиллари хотиржам бўлиб, бор вақтларини китоб таълифига бағишламоқдалар. Китоб фақат муаллиф рухсати билан маълум нашриётлардангина чоп этилган тақдирда ҳам, китобхонларнинг талабига етарли миқдорда нашр қилиниб, уларнинг қўлларига етиб бормоқда. Бу илмдан тўсиш эмас, балки илмни ёйиш, уни кенг тарқатишдир. Чунки бир китобнинг дунёга келиши учун бир неча ой ва йиллар сарфланади. Ўзидан кечиб, тунни кунга улаб, қанча-қанча машаққатлар, айниқса, чоп этишга қилинадиган сарф-харажатлар анча миқдорни ташкил этади. Китоб чоп этилиб чиққач, унга сарфланган маблағларни ҳисоблаб, бироз фойда қоладиган ҳолда баҳоланиб, бозорга чиқарилади. Муаллиф уни бу ҳолга келтириб олгунга қадар қанча тер тўкиб, меҳнат қилиб, кўз нури ва маблағини сарфлаган ахир?! Унга ҳеч қандай меҳнат ёки маблағ сарфламаган кимсалар томонидан муаллифлик ҳуқуқи поймол этилса, унинг рухсатисиз, унга қалам ҳақи бадалини тўламасдан, тайёр китобни чоп этиб, нархни сохта тушириш бу ҳеч қачон илмни тарқатиш ёки динга хизмат бўлмайди. Балки халқнинг илмий саводхонлигининг келажагига болта уриш бўлади. Чунки бир қанча меҳнат ва маблағини қурбон қилган бечора муаллифга ёзган китобидан бироз бўлсада даромад қолмаса, балки, фақатгина қоғознинг ўзига пул сарфлаган баъзи динга хизмат қиламан деган "Холис хизматчи хайриҳоҳлар" томонидан нархни сохта тушириб юборилгани сабаб, муаллиф ҳатто сарфлаган маблағига ҳам куйиб қолгудек бўлса, бу муаллифнинг қайта китоб ёзишга қўл уради деб, ким кафолат беради?! Ахир бу илм тарқатиш эмас, илм кушандаси-ку!\nАфсуски, ҳаётда косаси оқармаётган муаллифлар ва уларнинг меҳнати эвазига кун кўрувчи баъзи бой китобфуруш ва нашриёт эгалари учраб туради...\nМуаллифлик ҳақи дегани бу якка ҳукмронлик, нимани хоҳласа шуни қилади, қанча нарх хоҳласа шунчага сотади дегани ҳам эмас. Зеро, муаллифнинг қалбига бу омонатни солган Зот уни савдогарнинг даромадини ошириш учун эмас, балки, бандаларининг маърифати зиёда бўлсин учун солган. Бу ҳуқуқни суистемол қилиб, баъзи муаллиф ҳам, китобхон ҳам эмас, лекин Худо буюк муаллифга ворис бўлиш неъматини насиб қилганига қарамай, иши китоб савдоси бўлиб қолган кишиларнинг сохта нарх ошириш учун бу ҳуқуқни дастак қилиб олишлари ҳам инсоф мезонига асло тўғри келмайди.\nМуаллифлик ҳақи илм ва ибодатга пул олиш эмасми?\n"Муаллифлик ҳақи, қалам ҳақи деб бериладиган тўловлар бу илм ва ибодатга, Аллоҳ таолога яқинлаштирувчи амалнинг эвазига пул олиш эмасми?", деган саволнинг жавоби қуйидагича:\nЙўқ. Ундай эмас. Бу эътироз тўғри эмас. Чунки мутааххир фақиҳлар тоат амалларга ҳам, хусусан, имомлик қилиш, азон айтиш, Қуръон таълими каби тоат-ибодат маъносидаги амалларга ҳам ҳақ олиш жоизлигини айтиб, фатво берганлар. Мазкур ишларга ҳақ олишни ҳам мутақаддим фақиҳлар қаттиқ таъқиқлаганлар. Вақт ўтиши, замон аввалгидан буткул ўзгаргани сабабли кейинги давр фақиҳлари, жумладан, ҳанафий мазҳаби фақиҳлари мусулмонларнинг манфаатларини кўзлаб, бу ишларга ҳақ олишга рухсат берганлар.\nИмом Абу Муҳаммад ибн Абу Зайд Қайравоний уйларига бир қўриқчи ит олиб, боқаётганларини кўрган кишилар унга: "Ия, сиз ҳам ит боқаяпсизми? Имом Молик буни макруҳ деганлар-ку!", деганлар. У киши уларга жавобан: "Агар Имом Молик бизнинг замонимизда яшаганида эди, йиртқич шер боққан бўлар эди", деган эканлар. Ҳанафий мазҳабига оид машҳур ва мўътабар матнлардан бири "Мухтасарул Виқоя"да мутақаддим фақиҳлар томонидан масжиднинг эшигини намоз вақтидан ташқари вақтларда қулфлаб қўйиш макруҳлиги айтилади. Мутааххир фақиҳлардан Мулла Али Қори раҳимаҳуллоҳ айнан шу матннинг шарҳида: "Ҳозирги замонимизда масжид анжомларини сақлаш мақсадида эшикни қулфлаб қўйишнинг зарари йўқ. Чунки ҳозирги одамларининг хулқи фасод бўлиб кетган. Масжид анжомларини ўғирлашдан ҳам тоймайдилар", деган маънодаги фикрни айтганлар.\nМуаллифлик ҳақи ҳам шу каби амаллар сирасига киради.\nКеча ва бугун...\nБу ҳақдан закот бериладими?\nМуаллифлик ва ихтиро ҳақларининг ўзларида закотга қўйилган шартлар топилмагани учун улардан закот берилмайди. Лекин улардан фойдаланилса, ишлатилса, масалан шу ҳуқуқни маълум миқдор пул эвазига сотилса, шу пулни ҳам даромадлар қаторига қўшилиб, нисоб(закот бериш фарз бўлиши учун шариат томонидан белгиланган маълум миқдор)га етса, бошқа нақд-пул ва мол-мулклари қаторида унга ҳам закот берилади. Фаразан, камбағал одам муаллифлик ҳуқуқини сотса ва шу пулдан унинг зарурий эҳтиёжлари қондирилганидан ортган қисми шаръий нисобга етиб, шариат назарида бой деб эътиборга олинадиган бойлар қаторига кириб қоладиган бўлса, шу пул қўлига тўлиқ етиб келган кундан тўлиқ бир йил ўтиб, унинг қирқдан бир қисмини закот тарзида фақирларга беради.\nНега аввалги фақиҳлар бунинг моливийлиги борасида бир сўз айтмаганлар?\nТаълиф ҳақи маънавий ҳақларнинг энг ёрқинларидан биридир. Ислом тарихининг илк даврларида ҳам таълиф ва муаллифлар бўлганку! Нега аввалги фақиҳлар унинг молиявийлиги борасида бир оғиз ҳам сўз айтмаганлар?\nТўғри. Аввалгилар илмни тарқатиш ва ажр олишга ҳозирги кундагидан кўра иштиёқманд бўлганлар. Қолаверса, муаллифнинг биргина қўлёзма китобидан бир неча нусха олиш учун бир неча котиб ва хаттотларни пулга ёнлаб, сўнг улар кўчириб, нусха олиб берганлар. Нусха олувчиларнинг иши ва уларга бериладиган тўловнинг олдида муаллифнинг меҳнати кўзга кўринмай, эътибордан четлашган. Иккинчи томондан эса бу нусха олиш аксар ҳолларда саройларда давлат ҳисобидан амалга оширилар ва кўчирилган китоблар бепул тарқатилар эди.\nБугунги кунда эса бир китобга ҳам муаллиф ҳам, муҳаррир ҳам, нашриёт ва бошқалар бирга ишлайди. Лекин китобнинг ва мазкурларнинг барчасининг сарф-харажат эса фақат муаллифнинг ҳисобидан бўлади.\nУчинчи томондан "Авваллари нега муаллифлик ҳуқуқи ҳақида гап-сўз бўлмаган?, дейилса, тўғри, муаллифлик ҳуқуқи бўлмагани каби ундан нусха олиб, қиммат нархда сотиш ҳам бўлмаган. Бугунги кунда ҳам шундайми? Ноширлар ва нашриётлар бепул тарқатсинлар, марҳамат! Шунда муаллифлик ҳуқуқи тўғрисида ҳозир ҳам гап-сўз бўлмас эди. Юқорида айтилганидек, бугун, муаллиф қашшоқ, ноширлар бой замон бўлиб қолган! Масалан баъзи кишилар Ислом университетларида ишлаб, мусулмонларнинг фарзандларига диний илмларни ўргатадилар. Уларнинг барчалари ойлик ҳақ оладилар. Муаллифлик ҳақи ҳам ойлик ҳақига ўхшаш бир нарсада! Агар фаразан, хайрия жамиятлар чиқиб, китобларни ўз ҳисобларидан чоп эттириб, бепул тарқатсалар, унда муаллифлик ҳақи талаб қилиш ҳақида салбий фикр айтса жоиз бўлар эди. Ҳозирда бу ҳам тижорий ишга айланиб қолди. Ҳамма ўз улушини олади: Ношир ҳам, сотувчи ҳам... Жумладан, асосий қаҳрамон муаллиф ҳам... нега иккинчи даражали одамлар қолиб, бош қаҳрамонга таъна-дашном қилиш керак?! Ҳозирда муаллифларга "Қандай қилиб диний илмлар эвазига ҳақ оласизлар", деган танқид билан китобларини бепул олиб кетиб, уни нашр қилиб, хоҳлаган нархларида сотиб, фойдаланмоқдалар! Бепул тарқатганларида эди, тушунарли бўлар эди!..\nТўртинчидан эса авваллари қайсидир муаллифнинг бирор қўлёзма китобини бир нечтагина ададда кўпайтириш ёки нусха олиш учун бир неча хаттотларни жалб этиш, уларга бир қанча ҳақ тўлаб, то улар қўлда нусха олиб чиққунларигача кутиш эвазига ос сонли китоб нусхасини қўлга киритилар эди. Нусха олишдан илгари, ўша замоннинг одатига кўра, қариб барча муаллифлар китобларини подшоҳнинг ёки унинг ўғлини номига бағишлаб ёҳуд китобида подшоҳга ёки унинг оила-аъзоларининг мадҳ-мақтовига алоҳида бир бўлимни ажратиб, ёзиб битказгач подшоҳларга тортиқ қилар эди. Ва ўз навбатида подшоҳлар ҳам ўзига муносиб мукофотлаб, китобнинг вазнича тилла ҳамда сарпо ва турли совға-саломлар бериб, рағбатлантирар эди. Гўёки бу йўл билан муаллифдан китобни нашр этиш ҳуқуқини сотиб олинар эди. Шу билан муаллифларнинг дунёвий эҳтиёжлари ҳам дурустгина қондирилар эди. Сўнг у китобни сарой котибларига давлат ҳисобидан маош тўланиб, нусха кўчиртирилар ва халққа бепул тарқатилар эди. Бунга эса буюк имомлар ҳаёти ва фаолиятида сон-саноқсиз тарихий мисоллар топилади...\nЗамонамиз олимларининг фикрлари:\nЙигирманчи аср охири ва йигирма биринчи асрнинг кўплаб замондош олимлари, жумладан, Мустафо Зарқо, Доктор Муҳаммад Дариний, Доктор Муҳаммад Саид ибн Мулла Рамазон ал-Бутий, Доктор Ваҳба Зуҳайлий каби олимлар таълиф ҳақини эътиборга молик ҳақ деган фикрни олға сурганлар. Таълиф ҳақининг эвазига бериладиган бадал-тўловнинг ҳалол эканини таъкидлаганлар. Улар мазкур фикрларини Моликий, Шофиъий, Ҳанбалий мазҳабига мансуб аксар фақиҳларнинг "Манфаатлар ҳам мол деб ҳисобланади" деган фикрларига асосланиб: "Булар ҳам маънавий ҳақлардандир. Зеро, инсон зеҳнининг маҳсули ҳам унинг манфаатларидан биридир. Шундай экан, у ҳам шаръан мол ҳисобланади ва унинг ўрнига эваз олиш жоиз бўлади", дейдилар.\nОмонатдорлик, аҳдга вафо қилиш ва бировнинг ҳақини ноҳақдан ейиш тўғрисидаги оят ва ҳадислар:\nИслом шариати жамиятнинг ҳар бир аъзосини ўз ризқини ҳалол ва покиза йўл ила қидиришига буюради. Нопок йўлларга: бировнинг ҳақини ейиш, омонатга хиёнат қилиш, ўғирлик каби иллатли ишларни қаттиқ қоралайди ва ўз тарафдорларини бу каби ишлардан сақланишга чақиради. Ҳар ким бировнинг молига кўз тикиш ўрнига гарчи оғирроқ бўлсада, меҳнатдан қочмай, ўз қўл меҳнати, пешона-тери ила покиза, гўзал ва намунали ҳаёт кечиришга ундайди. Шу маънода бир қанча ояти карима ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг бир неча муҳим кўрсатмалари бор. Аллоҳ таоло бундай дейди:\nДарҳақиқат, Аллоҳ омонатни ўз эгаларига топширишингиз ва одамлар ўртасида ҳукм қилганингизда адолат билан ҳукм қилишингизга буюрар. Албатта, Аллоҳ сизларга яхшигина насиҳат қилур. Албатта, Аллоҳ эшитувчи ва кўрувчи зотдир.\nيَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ...\nЭй, имон келтирганлар! Битимлар (аҳдлар)га вафо қилингиз!\nЯна бир ояти каримада эса:\nМол (ва бойлик)ларингизни ўрталарингизда ботил (йўллар) билан емангиз! Шунингдек, била туриб, одамларнинг ҳақларидан бир қисмини гуноҳ йўли билан ейиш (ўзлаштириш) мақсадида уни ҳокимларга ҳавола этмангиз!\nЭй, имон келтирганлар! Аллоҳга ва Расулга (буйруқларига) хиёнат қилмангиз ва (бир-бирингиздаги қўйган) омонатларингизга (ҳам) билиб туриб хиёнат қилмангиз!\nМиқдом разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай дедилар: "Ҳеч бир киши ўз қўл меҳнати самарасидан кўра яхшироқ(ҳалол, покиза, шубҳасиз) таом еган эмасдир. Аллоҳнинг Набийси Довуд ҳам ўз қўл меҳнати самарасидан озиқланар эди".\nИбн Аббос разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам: "Омонат(дорлиг)и йўқ кишининг имони йўқдир. Аҳд(ига вафос)Имом йўқ кишининг дини йўқдир", деганлар.\nИмом Мусаддад, Абу Яъло ва Табаронийлар ривоят қилган.\nЯна бир ҳадиси шарифда Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам: "Мунофиқнинг белгиси учтадир: (Улар):\nГапирса, ёлғон гапиради.\nВаъда қилса, ваъдасига хилоф иш қилади.\nУнга омонат топширилса, хиёнат қилади.\nМуаллиф рухсатисиз иқтибос олиш ножоизми?\nҲозирда чоп этилаётган баъзи китобларнинг сўнги саҳифасига "Муаллиф рухсатисиз нусха кўчиришнинг барча турлари, иқтибос олиш ва сотиш шаръан ҳаром, қонунан ман қилинади" деган сатрлар ёзилган ва ёзилмоқда. Бу жуладаги "Муаллиф рухсатисиз нусха кўчириш ва сотиш" деган қисмининг маъноси шуки, бирор киши муаллиф рухсатисиз, ўзбошимчалик билан нусха олиб, шу нусхасини туну-кун не-не машаққатлар билан меҳнат қилган ҳамда барча моддий тўловларни ҳам ўз шахсий маблағидан сарфлаб китоб чоп эттирган муаллифларнинг китобларига қўйган нархларини сохта арзонлаштириб юбориши шаръан ҳаром, қонунан ман этилади, деган маънода экани маълум. "Иқтибос олиш" деган қисмини баъзи кишилар нотўғри тушуниб, "Иқтибос олиш учун ҳам рухсат сўраш керакми?" деган саволлар беришади. Бу жумлани бироз шарҳлаш керак: Иқтибос олувчи шахс иқтибос келтирган қисмини қайси муаллифнинг, қайси китобининг қаеридан олганини аниқ кўрсатмай, иқтибос олинган сатр ё саҳифани ўзлаштириб олиши, асл муаллифнинг номи ва китобини қасдан тушириб қолдириши шаръан ҳаром, қонунан ман этилади, деганидир. Китобларига юқоридаги жумлалар ёзилган замондош устоз муаллифларнинг ўзларидан сўралганда ҳам олинган иқтибоснинг асл манбаси кўрсатилса жоиз, асл манбасини аниқ кўрсатмай, ўзлаштириб олиш ножоизлигини таъкидлаганлар. Зеро, Ислом умматининг барча буюк олимлари қадимда ҳам, ҳозирда ҳам асл манбасини кўрсатиб иқтибос олишган. Буни ҳеч ким таъқиқламаган. Чунки ҳар қандай иқтибос учун муаллифдан шахсан рухсат олиш мушкулдир. Бундай қилиш китоб таълиф қилишдан кўзланган асосий мақсад – одамларга илм олишга енгиллик яратиш – га зид иш бўлиб қолади. Машққат ва қийинчилик туғдириш бўлади. Барча диний китобларда кейинги аср олимлари аввалги аср олимларининг исмлари ҳамда китобларининг номини айтган ҳолда улардан кўп нарсаларни нақл қилиб, кўчириб, иқтибос шаклида ўз китобларига киритадилар. Ҳеч бирлари аввалги муаллифлардан рухсат олмаганлар. Уларни кўрмаганликлари ҳам аниқ. Чунки орадан бир неча юз йиллар ўтган.\nКелтирилган иқтибоснинг асл манбасини ёзмаслик хиёнатми?\nЙигирманчи асрнинг буюк муҳаддис ҳамда фақиҳ олими Абдул Фаттоҳ Абу Ғудда "Қийматуз замани индал уламаи" номли китобида қуйидагича сатрларни келтирган:\n"Олимлар: "Илмий жумла ва сўзларни ўз айтувчиси ёки нақл қилувчисига нисбат бериш – омонатдир", деганлар.\n... Имом Шофиъий раҳимаҳуллоҳ эса: "Ҳақиқий ҳур-мард киши – бир лаҳзалик муҳаббатнинг ҳам риояси-эҳтиромини қилиб, ўзига биргина лафз-сўз бўлса-да фойда етказган кишига ўша сўзни нисбат бериб: "Менга бу сўзни фалончи олим айтганлар" деб, айтувчисини аниқ шаклда гапирган кишидир", деганлар.\nАлломанинг бу сатрларидан юқоридаги саволнинг жавоби маълум бўлмоқда. Демак, келтирилган иқтибосни асл манбасига нисбат бермаслик алдов ва хиёнат экан.\nХулоса ўрнида бизга қуйидагилар маълум бўлмоқда:\nМуаллифлик ҳуқуқи ҳам маънавий, ҳам молиявий ҳақ экани.\nУни шаръан ва қонунан ҳимоя қилиниши.\nҲар ким қайсидир муаллифнинг китоби ёки дискини сотиб олиб, муаллифнинг рухсатисиз нусха олиб, сотиши ва тарқатиши ножоизлиги.\nМуаллифга нисбат бериш шарти билан муаллифдан рухсат сўрамасдан ҳам иқтибос олиш дуруст экани.\nОлинган иқтибоснинг асл манбасини ёзмаслик хиёнат экани...\nИслом Фиқҳи Академиясининг Қувайт давлатида ҳижрий 1409-йил, Жумодул аввал ойининг 1/6-кунлари, мелодий 1988-йил,10/15-декабрь кунларида ўтказилган бешинчи давра Конферанциясининг "Маънавий ҳақлар тўғрисидаги" қарори:\nАъзо ва экспертларнинг "Маънавий ҳақлар" борасидаги баҳсларини ўрганиб ҳамда у ҳақдаги баҳс-мунозараларни эшитгандан сўнг Мажлис қуйидагича қарор қабул қилади:\nУчинчи банд: Таълиф-муаллифлик, кашфиётчилик ва ихтиро ҳақи шаръий ҳимояланган бўлиб, эгалари (хоҳлаганларидек) тасарруф қилиш ҳақига эга. У ҳақларга тажовуз қилиш жоиз эмасдир! Валлоҳу аълам...\nМанбалар асосида Баҳодир Баҳромжон ўғли тайёрлади


Ахлоқ ва уни сайқаллаш | Muslimaat.uz\nМанзилингиз:Муслимаат»Муслима»Руҳий тарбия»Ахлоқ ва уни сайқаллаш\nBy Muslimaat on\t Yanvar 3, 2011 Руҳий тарбия\nАхлоқ «хулқ» сўзининг кўплиги бўлиб, инсонда шаклланадиган хулқ-атворни билдиради. Баъзи уламолар ахлоқни «ироданинг одати» деб таъриф қилганлар. Яъни ирода ўзига бир нарсани одат қилиб олса, ўша ахлоққа айланган бўлади. Мисол учун, кишининг иродаси хайр-эҳсон қилишга азму қарорли бўлиб қолса, ўша «карамли хулқ» дейилади.\nИслом динида ахлоқий тарбия диний тарбиянинг ажралмас қисми десак, муболаға қилмаймиз. Зеро дин яхши деб ҳисоблаган ва даъват этган нарсалар эзгулик, ёмон деб ҳисоблаган ва ман этган нарсалар ёвузликдир. Шунингдек, дин буюрган, ҳаётда ва муомалада касб этишга тарғиб этган ахлоқ ва фазилатлар Ислом жамиятида қадрият, чиройли хулқ ва маънавий фазилатлар ҳисобланади. Ахлоқий дунё ўз табиатига кўра динийдир. Ахлоқи ва муомаласи гўзал бўлмаган мусулмоннинг дини ҳам мукаммал ҳисобланмайди.\nҚадимдан ахлоқ илми уламолари «Одамдаги ахлоқлар унинг яратилишида қўшиб яратилган бўладими ёки киши ахлоқни кейин ўрганадими?» деган саволга жавоб беришда ихтилоф қилишган. Улардан баъзилари: «Яхши ва ёмон ахлоқ инсон яратилган чоғида қўшиб яратилади, ахлоқни кейин касб қилиб бўлмайди», деганлар. Бошқа бир гуруҳ уламолар: «Инсон туғилганда ҳеч қандай фазилат ёки разилатсиз туғилади, унда қандай хислат бўлса, туғилганидан кейин пайдо бўлади», деганлар.\nАхлоқ илми уламолари эса: «Ота-онасида мавжуд бўлган баъзи ахлоқлар хамиртуруши инсонга онасининг қорнидалик пайтидаёқ ўтади. Аллоҳ бандани халқ қилиш чоғида ахлоқ қобилиятини ҳам қўшиб яратади. Инсон ўсиши жараёнида тарбия, муҳит ва одатланиш оқибатида у ёки бу ахлоқни ўзида ривожлантиради ёки йўқотиб юборади», дейдилар. Шунинг учун ҳам Исломда хулқни сайқаллашга алоҳида эътибор берилади. Бу иш ҳар бир мусулмон учун лозим ва лобуд ишлардан бири даражасига кўтарилади.\nАллоҳ таоло «Қалам» сурасида: «Ва албатта, сен улкан хулқдасан», деган. (4-оят)\nБу ояти карима Пайғамбар алайҳиссалом учун катта ва олий баҳодир. Аллоҳ таоло у Зотга хитоб қилиб, хулқларини улуғлик билан сифатламоқда.\nЯзид ибн Бобанусдан ривоят қилинади:\n«Оишанинг олдига кирдик ва: «Эй мўминларнинг онаси! «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг хулқлари қандай бўлган эди?» – дедик.\nБас, у киши: «Хулқлари Қуръон эди. «Мўминун» сурасини қироат қиласизларми? «Қод афлаҳал муъминун»ни ўқинг!» – деди.\nЯзид айтади: «Мен «Қод афлаҳал муъминун»ни то «ли фуружиҳим ҳофизун»гача ўқидим.\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг хулқлари Қуръон эди», – деди Оиша.\nБухорий «Ал-Адаб ал-Муфрад»да ва Насаий «Кубро» ҳамда «Туҳфатул Ашроф»да ривоят қилган.\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг: «Албатта, мўмин ўзининг чиройли хулқи ила рўза тутувчи ва бедор бўлувчининг даражасини топадир», деганларини эшитдим».\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан одамларни кўпроқ жаннатга киритадиган нарса ҳақида сўралди. Бас, у Зот: «Аллоҳга тақво қилиш ва чиройли хулқ», дедилар.\nБас, у Зот: «Оғиз ва фарж», дедилар».\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам менга: «Қаерда бўлсанг ҳам, Аллоҳга тақво қил. Ёмонликка яхшиликни эргаштир. Бу уни ўчиради. Одамларга чиройли хулқ ила муомала қил», дедилар».\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Сизларнинг яхшингиз чиройли хулқлигингиздир», – дедилар».\nТермизий, Муслим ва Бухорий ривоят қилишган.\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Сизлардан менга энг маҳбубингиз ва қиёмат куни мажлиси энг яқинингиз чиройли хулқлигингиздир. Сизлардан менга энг ёқмайдиганингиз ва қиёмат куни мажлиси энг узоғингиз сергап, тили узун ва мутафайҳиқингиздир», дедилар.\n«Эй Аллоҳнинг Расули! Сергап ва тили узунни биламиз, мутафайҳиқлар кимлар?» – дейишди.\n«Мутакаббирлар», – дедилар».\nАввал ҳам ишора қилинганидек, ахлоқ ва одобни яхши савияда тутиб туриш учун доимо уларни сайқаллаб туриш ва бузилишига қарши чоралар кўриш керак. Бунинг учун эса ахлоқ-одобни бузадиган, ёмонлаштирадиган омилларни ва уларни сайқаллаш йўлларини яхшилаб ўрганиш лозим.


Эртага “CAFA U-16 championship” мусобақаси олдидан матбуот анжумани ўтказилади\n3 июль, 2018, 20:41\nАввал хабар берганимиздек жорий йилнинг 3-10 июль кунлари Ўзбекистон футбол ассоциацияси 1-вице Президенти ва Марказий Осиё футбол ассоциацияси Президенти Умид Аҳмаджоновнинг ташаббуси билан пойтахтимиз ўсмирлар ўртасида минтақа чемпионатига мезбонлик қилади.\n“CAFA U-16 championship” мусобақасида Ўзбекистон, Тожикистон, Афғонистон ва Қирғизистоннинг 16 ёшгача бўлган терма жамоалари иштирок этишади.\nУФА расмий сайти тарқатган хабарга кўра эртага, 4 июль куни соат 11:30да “Миллий” стадионнинг матбуот анжуманлари залида мусобақа олдидан терма жамоалар бош мураббийлари иштирокида матбуот анжумани ўтказилади. Унда иштирокчи давлатлар терма жамоалари устозлари ўзларининг мусобақа олдидан фикр ва мулоҳазалари билан ўртоқлашади. Барча турдаги ОАВ вакилларини матбуот анжуманига таклиф этамиз.\nЭслатиб ўтамиз, “CAFA U-16 championship” мусобақасидан ўрин олган учрашувлар пойтахтимиздаги "Миллий" ва "Локомотив" стадионларида бўлиб ўтади.


27 ёшли Муслима аёл энг ёш нейрохирург бўлди - Hidoyat.uz\nАсосий саҳифа Жамият Аёллар 27 ёшли Муслима аёл энг ёш нейрохирург бўлди\nЧоп этилди Yanvar 15, 2021 27 ёшли Муслима аёл энг ёш нейрохирург бўлдиda fikr bildirishni o'chirish\nҲиндистоннинг Ҳайдаробод шаҳридаги ўрта мактабни олтин медалга битирган Марям, тиббиёт мактабига энг юқори балл билан ўқишга қабул қилинади. 27 ёшли Марямнинг мутахассислиги нейрохирург.\n«Siasat» нашрига таяниб, «IslamNews» нинг хабар беришича, Марям Ҳиндистоннинг юқори жарроҳлик малакасига эга бўлган энг ёш мутахассиси бўлди.\nМарям ёшлигидан Ислом сабоқларидан таълим олган ҳолда вояга етди. У бўш вақтида хаттотлик билан ҳам шуғулланиб туради. Ёлғиз қизини тарбиялаган Марямнинг онаси Ислом асослари ўқитувчиси бўлиб, унга диний билим олишида катта ёрдам берган. «Мен у билан фахрланаман», дейди Марямнинг онаси.\n1 мартдан тадбиркорларга фото-видео радарлар ўрнатиш ҳуқуқи берилади


DWN: Эрдўғаннинг куёви Туркиянинг янги бош вазири бўлиши мумкин\n22:16 / 05.05.2016\nРажаб Тойиб Эрдўғаннинг куёви, Туркия Энергетика вазири Берат Албайрак мамлакат бош вазири лавозимига айланиши имкониятлари нисбатан кўпроқ бўлган номзод сифатида қаралмоқда. Бу ҳақда Deutsche Wirtschafts Nachrichten нашрига асосланиб РИА Новости хабар тарқатган.\nШунингдек, Аҳмад Довудўғлининг истеъфосидан кейин бўшаб қолган лавозимни эгаллаши мумкин бўлган номзодлар қаторида Транспорт вазири Бинали Йилдирим номи ҳам тилга олинган, аммо Албайракнинг имконият кўпроқлиги айтилмоқда.\nНашрда таъкидланишича, Эрдўғаннинг кадрлар бўйича сиёсати ишончсизликка асосланиши билан характерланади, аммо ҳозирча оила аъзолари бундан мустасно.\nАлбайрак номзоди нафақат оила аъзоси экани учун, балки Энергетика вазири сифатида ҳам бу ўринни эгаллаши фойдали бўлиши мумкин.\nУ вазир сифатида соҳани оила томонидан назорат қилинишини таъминлаган.\nНашр бироз муқаддам Эрдўғаннинг ўғли Билол Эрдўғаннинг ИШИД террорчилари билан нефть борасидаги келишувлари ҳақида тарқалган хабарларни эслатиб ўтган ва бу соҳа Туркия учун энг зарур бўлган соҳалар сирасига кириши таъкидланган.\n2015 йилнинг ноябрь ойида Сурия Ахборот вазири Омран Аз-Зоуби ИШИД нефти Билол Эрдўғанга тегишли транспорт компанияси томонидан ташилиши ҳақида хабар қилган эди. Суриялик сиёсатчининг сўзларига кўра, Туркия президентининг ўғли жангарилардан хомашё ва тарихий ёдгорликларни ҳам сотиб олган.\nБошқа бир айбловларга кўра, Билол Ироқни босиб олган жангариларнинг нефтларини харид қилган ва уни Осиё мамлакатларига ўтказиб юборган, шу боис, маҳаллий ОАВ Билолга "ИШИДнинг нефть вазири" номи берилган.\nБугун Туркия бош вазири Аҳмад Довудўғли ўз лавозимидан ва Адолат ва тараққиёт партияси раҳбарлигидан кетиши ҳақида расман эълон қилди.\nАҳмад Довудўғли 2014 йилда Туркия бош вазири лавозимини эгаллаганди. Уни Ражаб Тойиб Эрдўған ўзининг ўрнига партия раҳбарлигида қолдирганди. Сўнгги вақтларда Эрдўған ва Довутўғли ўртасида курдлар муаммоси ҳамда ҳукуматни танқид қилувчиларни таъқиб қилиш масалалари борасида зиддиятлар юзага келган. Шунингдек, сиёсатчилар миграция муаммоси масаласида қарама-қарши фикрларда бўлиб келишмоқда.Қолаверса, Довудўғли Эрдўғаннинг президент ваколатини кенгайтириш, бош вазирнинг даражасини камайтириш ва парламент тизимини ислоҳ қилиш бўйича қарорларига қарши чиққан.\nЯнги бош вазир номи Туркия ҳукмрон партиясининг 22 май куни ўтказиладиган навбатдан ташқари қурултойи вақтида маълум қилиниши кутилмоқда.\nЭрдўған бош вазир


Афсонавий Nokia брендининг бозорга қайтишидан кейинги илк смартфони Nokia 6 бўлди ва у фақатгина Хитойда таклиф қилинди. Смартфонни сотиш билан шуғулланган JD.com сайтида Nokia 6 бир дақиқа ичида сотиб бўлинган, деб хабар бермоқда Хитойнинг Anzhuo ресурси.\nCES 2017 электроника кўргазмасида тақдим қилинган Nokia 6 смартфони Nokia бозорга қайтганидан кейин энг кучлиси ҳам, энг қиммати ҳам эмаслиги аниқ бўлди. 26 февралда тақдим қилиниши мумкин бўлган Nokia 8 ва бошқа қурилмалар қизиқроқ бўлиши ваъда қилинмоқда.\nМутахассисларнинг танқидларига қарамай, харидорлар Nokia 6’ни кутишди. Смартфонлар JD.com сайтида 1699 юандан (тахминан 250 доллар) пайдо бўлганда бир дақиқага қолмай талаб кетилган.\nБироқ бу смартфоннинг биринчи партияси бўлган. Кейинги партиялар бунчалик саросима уйғотмас ва қурилма барчага етар. Смартфоннинг кўрсаткичлари қуйидагича: 4 Гб тезкор хотира ва 64 Гб ички хотира, 16 ва 8 Мп ли камералар, 3000 мА-соат сиғимга эга аккумулятор ва Android 7.0 Nougat операцион тизими.


Тожикистон томоннинг баёнотига кўра, Қирғизитон чегарачилари ва аҳолиси Чоркух қишлоқ жамоатига тегишли Хўжа Аъло қишлоғини ички йўллари асфальтланишига қаршилик қилишган.\nАммо ҚР Давлат Чегара хизматининг фикрича, йўл чегаранинг белгиланмаган участкасидан ўтмоқда, шу сабабли қурилиш ишлари қирғиз томони билан келишилган ҳолда олиб борилиши керак.\nҲодиса гувоҳларининг Радио Озодига айтишларича, қирғиз чегарачилари қурилиш ишларини тўхтатиш мақсадида ҳавога қарата бир неча бор огоҳлантирувчи ўқ узишган. Қирғизистон чегарачилари бу фактни инкор қилади. Давлат Чегара хизмати вакилларинг қирғиз ОАВга маълум қилишларича, «тожик томони талабларга бўйсинмагани, ҳамда чегара нарядига тош улоқтиргани боис ҚР чегарачилари ҳавога қарата огоҳлантирувчи ўқ отишга мажбур бўлди». Уларнинг маълум қилишича, можаро Баткен туманнинг Тош-Тумшуқ қишлоғида юз берди.\nИкки мамлакат чегарачилари, милиция ходимлари ва маҳаллий идоралар вакилларининг музокараларидан сўнг чегарадаги вазият барқарорлашди. Қирғиз томони баёнот бериб, йўл қурилиши юзасидан ҳеч ким уларни хабардор қилмаган, шу сабабли қурилиш ишлари тўхтатилди. Шу билан бирга Хўжа Аъло қишлоқ кенгаши раҳбари эртаси куни йўлни асфальтлаш давом эттирилишини маълум қилди.\nСўнгги ойларда узунлиги 976 км, шундан 504 километри делимитация ва демаркация қилинган тожик-қирғиз чегарасида бир нечта можаролар бўлиб ўтди. Чегараларнинг аниқланмаган линияси чегара яқинидаги қишлоқларда можароларга сабаб бўлмоқда. Аниқланмаган чегара участкаларида тез-тез ер, сув учун, шунингдек чегарадан ноқонуний кесиб ўтиш ва миллатлараро келишмовчиликлар туфайли тез-тез низолар юз бериб туради. Можаролар вақтида томонлар бир-бирларига тош улоқтиради, айрим ҳолларда ҳодиса қуролли тўқнашувлара айланиб кетади.\nСўнгги бор бу каби можаро 24 август куни Қирғизистоннинг Лайлак тумани ва Тожикистоннинг Бобожон Ғафуров тумани аҳолиси ўртасида бўлиб ўтди.


ДУНЁНИ МАФТУН ЭТАР “ШАРҚ ТАРОНАЛАРИ” | Хабарлар | Самарқанд вилояти ҳокимлиги\nДУНЁНИ МАФТУН ЭТАР “ШАРҚ ТАРОНАЛАРИ”\nСанъат – юракларни забт этиб, уни эзгуликка тўлдирувчи, меҳр-муҳаббат улашувчи куч. Санъатга, куй-қўшиққа ошуфта инсон ҳамиша олижаноб туйғулар оғушида яшайди. Президентимиз Ислом Каримов таъкидлаганидек, миллий санъатимиз юртимиз ва жаҳон миқёсида шаклланган, даврлар синовидан ўтиб келаётган анъана ва тажрибалар асосида вужудга келган ва камол топган.\nТарихчи Шарафиддин Али Яздий «Зафарнома» асарида Амир Темур даврида ўтказилган мусиқий анжуманлар ҳақида тўхталиб, «Яхши овозли хонандалар куйлашни бошлаб, ғазалу нақш айтур эрдилар. Ва турку мўғул, хитойу араб ва ажамдин ҳар ким ўз расми билан нағма айтур эрди», деб ёзган. Ана шунинг ўзиёқ қадимдан бу заминда санъат, хусусан, мусиқа юксак ривож топганидан далолатдир.\nХалқимизнинг куй-қўшиққа, санъатга меҳр-муҳаббати, мусиқа маданияти оила муҳитида шаклланган ва ривожланган. Бу баркамол авлодни тарбиялаш, фарзандлар онги ва тафаккурида гўзал фазилатлар, она юртга садоқат туйғусини қарор топтиришда муҳим аҳамият касб этади.\nЮртбошимиз раҳнамолигида санъатни ҳар томонлама равнақ топтириш, ўсиб келаётган навқирон авлодни миллий ва жаҳон санъати дурдоналаридан кенг баҳраманд этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Жумладан, мумтоз мусиқий меросимизни асраб-авайлаш ва ўрганиш, уни ёш авлодга безавол етказиш мақсадида кўплаб кўрик-танловлар, нуфузли халқаро мусиқа анжуманлари мунтазам ўтказиб келинмоқда.\nДавлатимиз раҳбари ташаббуси билан ўтказиб келинаётган “Шарқ тароналари” халқаро мусиқа фестивали халқлар ўртасида дўстлик ва ҳамжиҳатликни мустаҳкамлаш, ўзбек миллий мусиқа санъати шуҳратини халқаро миқёсда юксалтиришдек эзгу мақсадларга хизмат қилмоқда.\nМазкур фестивалдаги хонишлар қайси тилда янграмасин, уларда она Ватан, тинчлик, меҳр-муҳаббат, миллий анъана ва урф-одатлар тараннум этилади. Бу дунё халқларининг миллий мусиқа санъати ва қўшиқчилиги анъаналарини асраб-авайлаш ва ривожлантириш, тили, маданияти, урф-одатлари турфа миллат ва элатларни санъат воситасида бирлаштириш, уларни гўзаллик, нафосат ва эзгуликка даъват этишда алоҳида аҳамият касб этмоқда.\n“Шарқ тароналари” фестивалига тайёргарлик кўрадиган ҳар бир миллат вакили аввало миллий мусиқа тарихига назар солади. Бу муҳташам Регистон майдонида гўзаллик ва нафосатни улуғлайдиган, инсон қалбининг энг нозик нуқталарига етиб борадиган асарлар ижро этилиши масъулияти билан боғлиқдир.\nДунё аҳли ушбу фестивалда ўзбек мумтоз санъати намуналарини катта қизиқиш ва эътибор билан тинглайди. Шу боис санъаткорларимиз ижро этаётган асарлари орқали Ватанимиз, унинг бой тарихи, мустақиллик йилларида қўлга киритилган улкан ютуқларимиз, эл-юртимизнинг маънавий илдизларини ифода этишга ҳаракат қилади.\nФестивалнинг яна бир муҳим жиҳати, миллий ҳунармандлик буюмларимиз кўргазмаси, тарихий қадамжоларга, замонавий объектларга саёҳатлар ва санъатга оид конференциянинг ўтказилишидир.\n2009 йили “Шарқ тароналари” VII халқаро мусиқа фестивалида мақом йўналишидаги “Ёлғиз” ашуласи ҳамда “Кўзим шаҳлога тушди” қўшиғини ижро этгандим. Бу қўшиқлар турли миллат вакиллари ҳайъат аъзолари томонидан самимий кутиб олинганини ва биринчи ўринга лойиқ кўрилганимни чуқур ҳаяжон билан эслайман.\nИжодий фаолиятим давомида эришган ютуқларим орасида “Шарқ тароналари” мусиқа фестивалидаги муваффақиятим, айниқса, қадрли. Бугун баралла айта оламанки, менга билдирилган бу юксак ишонч янги-янги марраларни қўлга киритишимда туртки бўлди.\nУстоз учун шогирдларининг ютуқларини кўришдан-да ортиқ бахт йўқ. Ўтган йиллар давомида ушбу фестивалда санъатга ошно кўплаб ёшларимиз – Гулзода Худойназарова, Фурқат Ашуралиев, Элмурод Аҳмедов мумтоз наволардан ижро этди. Бу йил уларнинг сафи янада кенгайиши шубҳасиз.\nМақомчилар ансамбли билан биргаликда “Шарқ тароналари” X халқаро мусиқа фестивалига тайёргарлик кўрмоқдамиз.\nЭнг улуғ, энг азиз байрамимиз – Ватанимиз мустақиллигининг 24 йиллиги арафасида ўтадиган “Шарқ тароналари” Х халқаро мусиқа фестивали ҳам иштирокчилар, ҳам мухлислар учун унутилмас воқеаларга бой бўлиши шубҳасиздир.\nОхирги ўзгариш: 01/08/2015 19:47. Кўрилганлиги: 1653\nМатериал манзили: https://samarkand.uz/press/news/dunyoni-maftun-etar-sharq-taronalari


Украина Россияга газдан бўлган қарзининг биринчи траншини тўлади\nКиев расмийлари ўтган ҳафта Европа Иттифоқи воситачилигида имзоланган битим шартларини бажарган ҳолда, Россиянинг “Газпром”ига газдан бўлган қарзнинг биринчи траншини тўладилар.\nУкраинанинг Нафтогаз ширкати 4 ноябрь куни газ қарзини тўлаш учун “Газпром”га 1 миллиард 450 миллион АҚШ доллари миқдорида пул ўтказилганини билдирди.\nАввалроқ Москва Киев учун газ нархини ошириб, 5 миллиард доллардан ошиқроқ қарзи борлиги баҳонаси билан Украинага газ беришни тўхтатиб қўйганди.\n30 октябрь куни эришилган битим Украинанинг Россияга йил охиригача икки транш билан 3 миллиард доллардан кўпроқ пул тўлашини кўзда тутади.\n“Газпром” Киев қарзнинг биринчи қисмини тўлаб, ноябрь ойида етказиб берилажак газ учун 760 миллион доллар пул ўтказиши билан Украинага яна газ етказиб бера бошлашини билдирган.


Юздаги туғруқдан кейинги доғлар. 70% аёлларнинг юзларида хомиладорлик натижасида турли пигмент доғлар пайдо бўлади. Тиббиёт тилида улар хлоазмалар ёки «хомиладорлик ниқоби» деб аталади.\nДоғларнинг хосил бўлиши сабаблари:\n• Хомилардорлик пайтида қонда эстрогенлар, прогестеронлар ва меланинстимулловчи гормонларни миқдорини ортиши натижасида тери хужайраларида меланинни кўп миқдорда синтезланиши кузатилади. Бу гиперпигментация – терининг айрим қисмларида уларнинг тўпланишига сабаб бўлади;\n• Пигмент доғлар буғдой ранг ёки қорачадан келган аёлларда кучлироқ ифодаланади.\n• Фолиев кислотаси - витамин В9 етишмовчилиги;\n• Бахор ва ёзда ультрабинафша нурларнинг таъсири;\n• Хомиладорликкача орал контрацептивларни истеъмол қилиш;\n• Эпилепсияга қарши дориларни истеъмол қилиш;\n• Жигар, тухумдонлар ва гипофиз патологиялари;\n• Сифатсиз косметика (пардоз воситалари) дан фойдаланиш;\nХомиладорлик доғларини даволаш усуллари:\nУй шароитида пигментацияга қарши курашишнинг қуйидаги турларини хомиладор аёлга хам болага хам зарарли таъсири бўлмайди:\n• Табиий воситалардан аччиқ карам, лимон, малина, бодринг, қизил смородина, ширин мурч, петрушка ва ёки клюква шарбати билан юз териси ётиш олдидан ярим соат олдин артилади.\n• Юқорида санаб ўтилган юзни оқартириш хусусиятига эга бўлган шарбатларни тўртбурчак холида музлатиб, эрталаб ва кечқурун юзга суртилади.\n• Марлини 3-4 қават қилиб тахлаб оқартувчи эритма билан намланади ва 15 дақикага юзга компресс холида қўйилади. Сўнгра юзни илиқ сув билан ювилади. Эритма таркиби: 1 ош қошиқ лимон шарбати + 2 ош қошиқда асал + 2 ош қошиқда сут + 2 ош қошиқда сметана ёки қатиқ аралашмаси.\n• Юзга 2 ош қошиқ творог + 2 ош қошиқ кефир + 2 ош қошиқ бодринг пьюреси + 1 ош қошиқ майдаланган петрушка кўкати аралаштирилиб хосил бўлган бўтқа 15 дақикага юзга ниқоб қилиб қўйилади. Сўнг совуқ сув билан ювилади.\nЮзга доғлар тушишини олдини олиш усуллари:\n• Хомиладорликкача бўлган олти ой давомида кучли дори воситаларини истеъмол қилмаслик;\n• Жигар, гипофиз ёки тухумдонларнинг хроник шамоллашлари бўлса тўлиқ даво курсини олиш;\n• Хомиладорликкача ва хомиладорликнинг 1 триместрида фолиев кислота (витамин В9) ичиш;\n• Гинеколог курсатмасига кўра поливитаминлар комплексини ичиш;\n• Кундалик овқат рационига витаминларга бой цитрус мевалар, шпинат ва карамни қўшинг;\n• Қуёшли кунларда кенг соя ташловчи бош кийимлари кийиб, кўчага чиқишдан олдин терига UF-фильтрли кремларни суртинг, офтобда камроқ тобланинг;\n• Иложи борича хомиладорлик даврида ва умуман сифатсиз косметик воситалардан фойдаланманг.\nМарт 06, 2018 1190 4 Рукн АКУШЕРЛИК\nАвг 17, 2017 29832\nАвг 17, 2017 12607\nАвг 21, 2017 10876\nАвг 31, 2017 7312\nНоя 26, 2017 6516


19:56 21.04.2017 (Янгиланган 19:57 21.04.2017) Ҳавола олиш\nТОШКЕНТ, 21 апр — Sputnik. Урганчда такси хизмати учун электрон тўлов тизими синовдан ўтказилмоқда. Дастур ҳайдовчининг телефонига ўрнатилиб, йўл ҳақини мижознинг картасидан "контактсиз" ечиб олади.\nЎзбекистон автомобил ва дарё транспорти агентлиги ахборот хизматининг хабарига қараганда, "Sundey Taxi" МЧЖ томонидан йўналишсиз такси хизмати учун йўлкирани пластик карталар орқали электрон қабул қилишга мўлжалланган махсус дастур яратилди. Ушбу дастур Урганч шаҳридаги "Мусо Авто" МЧЖнинг йўналишсиз такси машиналарига ўрнатилиб, 5 апрелдан бери синов тариқасида қўлланилмоқда.\nДастур ҳайдовчининг смартфонига юкланиб, "контактсиз" усулда тўловни қабул қилади. Яъни ҳайдовчи телефонга мижознинг пластик картасини яқинлаштиради ва тариф асосида ҳисобланган йўлкирани кўрсатиб тегишли тугмачани босгач, 5-6 сония ичида пул ечиб олинади.\nХизмат ҳақи тўғридан-тўғри автокорхонанинг банк ҳисоб рақамига келиб тушиши билан мижознинг мобил телефонига тўлов амалга оширилгани ҳақида СМС-хабар келади (бунинг учун мижознинг картаси банкнинг СМС-хизмати тизимида рўйхатдан ўтган бўлиши керак).\nДастур, шунингдек, кун мобайнида қайси ҳайдовчи томонидан неча пуллик хизматлар кўрсатилганини ҳам алоҳида қайд этиб бориб, корхоналарнинг ҳайдовчилар иш унумдорлигини баҳолаши ва уларга ойлик маошлар белгилашини осонлаштиради.\n"Sundey Taxi" МЧЖ ҳозирда барча хоҳловчиларнинг пластик карталарига йўналишсиз такси хизмати ҳақини электрон шаклда тўлаш имконини берувчи ҳимояланган махсус QR-код ўрнатиб бермоқда.


Ла лига. «Спортинг» - «Барселона» - 1:3. Видеошарҳ » Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017\nЛа лига. «Спортинг» - «Барселона» - 1:3. Видеошарҳ\nКомментариев: 0 Просмотров: 222 Дата: 18-02-2016, 06:15 Испания чемпионатининг 16-туридан қолдирилган ўйин доирасида "Барселона" Хихонда "Спортинг" меҳмони бўлди ва 3:1 ҳисобида ғалаба қозонди. Учрашувнинг видеошарҳи билан танишинг: - деб хабар бермоқда Stadion.uz нашри.


Чуй: Милиция 17 ёшдаги қизни олиб қочган уч гумондорни қўлга олди | ҚИРҒИЗИСТОН ЯНГИЛИКЛАРИ\nЧуй: Милиция 17 ёшдаги қизни олиб қочган уч гумондорни қўлга олди\nЧуй вилоятининг Жайил туман ички ишлар бошқармасининг ходимлари 17 ёшдаги қизни олиб қочган уч гумонланувчини қўлга олди. Воқеа 11 апрелда Қоратепа қишлоғида бўлган.\nШу куни мазкур қишлоқнинг турғуни милицияга ариза билан мурожаат қилиб, номаълум кишилар унинг 2003 йили туғилган қизини олиб қочганини билдирди. Шу куни Жайил ТИИБнинг ходимлари жиноятда гумон қилиб уч турғунни қўлга олган. Уларнинг бири 22 ёшда, иккиси 21 ёшда бўлган.\nМилиция «Одамни оила қуриш мақсадида ўғирлаш» моддаси билан судгача текширув очиб, гумонланувчиларни вақтинча сақлаш жойига киритди.\nМаҳаллий турғунлар «Турмуш» нашрига билдиришича, гумондорлар 17 ёшдаги қизни кичик автобусга чиқаётганда ўғирлашган.\n«Қиз борган жойида ўтирмай, милицияга ариза ёзди. Бу болалар 12 апрелда милиция ходимлари билан келишиб, пул бериб, ишни ёпишга ҳаракат қилишмоқда. Милиция ходимлари Айзада билан Буралайнинг воқеасидан сабоқ олишмадими?» — деб билдиришди улар.\nБишкек ШИИББнинг тергов хизматининг собиқ етакчиси Нурлан Утемисов 2020 йили олиб қочишнинг 92 факти рўйхатга олиниб, уларнинг 75и қисқартирилганини билдирган. Саккиз ҳолат бўйича тергов тугаб, судга ўтказилган, яна тўққиз иш тергов қилинмоқда.\nУтемисов бу маълумотни ўғирлаб, кейинчалик ўлдирилган Айзада Канатбекованинг иши бўйича матбуот йиғинида билдирган.\nКанатбекова 5 апрелда бир неча киши томонидан олиб қочилган. Ўша куни Канатбековани ўғирлаган Замирбек Тенизбаев уни машинада футболка билан бўғиб ўлдириб, кейин ўз жонига қасд қилган. Уларнинг жасади икки кундан кейин Аламудун туманидаги қишлоқларнинг биридан топилган.\nМазкур воқеадан кейин жамоатчилик милициянинг ҳаракатларидан норози бўлиб, юзлаган одам Бишкек ШИИББнинг раҳбариятини истеъфога чиқишини талаб қилиб митингга чиқишган. Бу орада Айзадани олиб қочишда иштироки бўлган яна тўрт гумондор қўлга олинган.\nКейинчалик Ички ишлар вазирлиги хизмат текширувини олиб бориб, бунинг натижасида Бишкек ШИИББнинг ва Биринчи май ТИИБнинг раҳбарлиги ишдан бўшатилиб, бир қанча милиционерлар тартиб жазосига тортилди.\nБу Қирғизистонда шов-шув бўлган биринчи воқеа эмас. 2018 йилнинг май ойида Бурулай Турдали қизи ўғирланиб, милиция бўлимида ўлдирилган. Олдин Бурулайни Марсбек Бўдўшов ҳамтавоқлари билан ўғирлаган.\nМилиция уларни ушлаб, Жайил ТИИБнинг бўлимига олиб келган. Кейинчалик Бўдўшов Бурулайни милиция бўлимида пичоқлаб ўлдириб, кейин ўзини ўлдиришга ҳаракат қилган.\n2018 йилнинг охирида Бўдўшов 20 йилга озодликдан маҳрум қилиниб, Бурулайни олиб қочишга ёрдам берган Акмат Сейитов 7 йилга кесилган\nАввалги мақолаПутин: Мактабларда муҳожирларнинг фарзандлари ўқувчиларнинг маълум фоизидан ортмаслиги керак\nНавбатдаги мақолаСооронкулова МСКнинг сайлов протоколларини эълон қилмаётгани гумон туғдираётганини айтди


Қундуздаги касалхона бомбардимон қилингани юзасидан америкалик ҳарбийларга жазо белгиланди\n11:27 / 17.03.2016\n2015 йилнинг кузида Афғонистон шимолидаги Қундуз шаҳрида «Чегара билмас шифокорлар» ташкилотининг касалхонасига АҚШ самолёти томонидан зарба берилишига сабабчи бўлган америкалик ҳарбийларга жазо чоралари қўлланди. Бу ҳақда Пентагондаги манбасига асосланган ҳолда Associated Press хабар тарқатган.\nМанбанинг ёзишича, бу иш бўйича 12 нафар ҳарбий жазоланган. Уларга айблов эълон қилинмаган, асосан хат кўринишида ҳайфсан берилган. Шунингдек, эндиликда бу ҳарбийларнинг келгусида мансаб поғоналарида кўтарилиши қийин кечади. Баъзи ҳарбийларнинг мансаби туширилган ёки улар лавозимидан четлатилган.\nЖазоланганлар орасида зобитлар борлиги, генераллар эса йўқлиги айтилган.\nБу иш бўйича текширувларнинг якуний натижалари яқин кунлар ичида расман эълон қилиниши кутилмоқда.\nЭслатиб ўтамиз, «Толибон» жангарилари томонидан эгаллаб олинган Афғонистоннинг Қундуз шаҳрида 2015 йилнинг 3 октябрь куни «Чегара билмас шифокорлар» ташкилоти касалхонаси америкаликлар самолёти томонидан адашув туфайли ўққа тутилди. Охирги хабарларда бу ҳужум оқибатида жами 42 киши ҳалок бўлган.\n7 октябрь куни Обама Қундуздаги касалхона бомбардимон қилиниши юзасидан узр сўради.\nАҚШ Қундуздаги касалхона афғон ҳарбийлари илтимосига кўра авиазарбага учраганини маълум қилган.


Ҳаётий воқеа: Шукр қилиб яшаш - Zamin.uz\n11:30 / 25.07.2018\nБир одам дуоси мустажоб улуғ зотнинг ҳузурига бориб, «Ҳазрат, дуо қилинг, мен яхши яшамоқчиман, тўқ, хотиржам ҳаёт кечирмоқчиман», дебди. Ҳазрат «Майли, дуо қиламан, лекин кимга ўхшаб яшамоқчисан? Одамлар орасидан ўзинг ҳавас қилган бирор одам борми, бориб бир қидириб кел-чи, кейин мен ўша одамга ўхшаб яшашингни сўраб, Аллоҳдан дуо қилиб бераман», дебди. Ҳалиги одам шаҳар айланибди. Қараса, бир одам ниҳоятда яхши яшаяпти, олдида ўғиллари хизматга бел боғлаган, егани олдида, емагани ортида.\nУ шу одамга ҳавас қилиб, ҳазратга бориб, «Фалончини биласизми, тақсир? Фалон кўча, фалон маҳаллада яшайди. Ўша одамга ҳавас қилдим, шунга ўхшаб яшагим келяпти, дуо қилинг», дебди. Ҳазрат шундай дебдилар: «Майли, дуо қиламан. Лекин сен шошмагин, болам. Бориб, у одам билан бир гаплашиб кўргин. У одамнинг бирор муаммоси, бир дарди бўлмасин тағин. Дуо қилсам, ундаги неъмат билан қўшилиб, дарди ҳам сенга ўтиб қолмасин, кейин қийналиб юрма».\n«Оила қурдим, уйландим. Эр-хотин бир-биримизни жуда яхши кўрар эдик. Аммо кўп йиллар олдин аёлим оғир дардга чалинди, ўлим тўшагига михланди. Ўлиши аниқ бўлиб қолгач, орамиздаги тилларда достон бўлгудек муҳаббат туфайли аёлимнинг рашки қўзиб, «Мен ўлсам, бошқасига уйланиб оласиз» деб тинмай йиғлайверди. Ўзи ўлим азобида қийналиб ётибди, яна рашки ҳам қийнаяпти деб, раҳмим келиб, «Хотиржам бўл, мен сендан бошқа аёлга қарамайман. Бутун умр сенга садоқат билан яшаб ўтаман», деявердим. Аммо у бу гапимга кўнмади. Мен ҳам уни ниҳоятда яхши кўрар эдим, муҳаббатдан кўзим кўр бўлиб, сўзимни исботлаш учун ошхонага кириб, пичоқни олиб, ўзимни ўзим бичиб ташладим.\nШундан кейин аёлим хотиржам бўлди, хурсанд бўлди, «Энди кўнглим жойига тушди», деди. Мен ҳам хурсанд бўлиб, энди тинчгина оёғини узатиб, дунёдан ўтадиган бўлди деб турсам, Аллоҳ шифо бериб, хотиним ўзига келиб, соғайиб кетди. Оғир касалдан тузалиб, нақ ўлимнинг ёқасидан қайтиб келди. Аммо бу қувончимиз узоққа чўзилмади. Унга кўрсатган вафодорлигим ҳурмати аёлим мен билан бир-икки йил сабр қилиб яшади, аммо кейин тоқат қила олмади. Мана бу менга хизмат қилиб юрган ўғиллар менинг фарзандларим эмас. Мен ана шундай азоб тўла ҳаётда яшаяпман, сен кўрган нарса менинг ташқи кўринишим, аммо ичимдаги дардим дунёга сиғмайди».\nМанба: muslim.uz “Замин” янгиликларини “Youtube”да кузатиб боринг\n2-12-2016, 22:35, Ҳаёт тарзи\n26-11-2016, 21:25, Ҳаёт тарзи\n29-10-2016, 17:48, Ҳаёт тарзи


Ёшлар келажагимиз! - Istemol\nJune 30, 2020 administemolComments Off on Ёшлар келажагимиз!\nМард, жасур ўғлонларимиз, лобар, оқила қизларимиз, сизлар юртимиз ободлиги, эртанги кунга ишонч тимсолисиз. Юксак мақсадлар сари интилишингизни, серғайратлигингизни кўриб, келгусида Янги Ўзбекистон ишончли қўлларда эканлигига аминман.\nЎзбекистон истеъмолчилар ҳуқуларини ҳимоя қилиш жамиятлари федерацияси таркибида жами 170 нафар ёш йигит-қизларимиз фаолият олиб боришади. Уларга кўп йиллик малакавий тажрибага эга устозлар ўз маслаҳатларини бериб иш ўргатиб келишмоқди. Ҳаракатчан серғайрат ва бир вақтда олий таълим муассасаларининг талабаси бўлган кадрларимизга федерация томонидан шартнома пуллари тўлаб берилди. Ёш кадрларимизга билдирилган ишонч натижасида бугун улар кўпгина муваффақиятларга эришиб келишмоқда. Федерация тизимида раҳбарлик лавозимларига ёш кадрларни тайинлаш бўйича ишлаб чиқилган дастур доирасида, Федерациянинг Қашқадарё вилояти Деҳқонобод туман Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш жамияти раҳбари лавозимига 2000 йилда туғилган Абдурахмонов Шавкат Шоди ўғлининг тайинланиши уларга билдирилган юксак ишончнинг бир кўриниши дейиш мумкин. Шу билан бирга ҳудудларимизда барпо этилган “Истеъмолчи кутубхонаси” ва у ерда яратилда барча имкониятлар ҳам ёш истеъмолчиларимиз учун.\nАзиз ёшлар! Сизларни бугунги айём билан чин қалбимдан муборакбод этаман. Ҳаёт йўлларида қоқилмай, белгилаган мақсадларингиз сари олға интилишни, зафарлар ёр бўлишини чин юракдан тилайман.\nЎзбекистон истеъмолчилар ҳуқуларини\nҳимоя қилиш жамиятлари федерацияси раиси\nҒАМХЎРЛИК ВА ЭЪТИБОРДАН ЧЕТДА ЭМАСЛИГИМНИ ҲИС ҚИЛДИМ


Тафсирнинг илк тадвин даври\nСаҳобаларга шогирд бўлиб, улардан кўплаб илмий маълумотларни олган тобеинларнинг даврида тафсирнинг иккинчи босқичи бошланди. Саҳобалар орасидан улуғ муфассирлар чиқиб, Қуръон маъноларини бошқалардан яхшироқ тушунишлари билан шуҳрат топганларидек, тобеинлар орасидан ҳам Қуръонни яхши билишда машҳур бўлган олимлар етишиб чиқдилар. Бу олимларнинг Қуръон маъноларини тушунишда эътимод қилган манбалари:\n Қуръоннинг ўзи;\n Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан саҳобалар ривоят қилган ҳадис;\n саҳобаларнинг ўзларидан келтирилган тафсир;\n саҳобалар томонидан ахли китоблардан олинган ривоятлар;\n ўзларининг ижтиҳодлари эди.\nШунинг учун тафсир китобларига назар солинса, тобеинларнинг раъй ва ижтиҳодлари билан айтилган, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан ҳам, саҳобийдан ҳам ривоят қилинмаган тафсирлар жуда кўп учрайди. Баъзи муфассирлар долзарб вазиятдан келиб чиқиб, омманинг манфаати йўлида ижтиҳод ва раъй билан тафсир қилишга мажбур бўлганлар.\nПайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳаётлик даврлари ва халифаларнинг замонларида турли мамлакатлар фатҳ қилинди. Саҳобалар волийлар, амирлар, вазирлар, қозийлар ва муаллимлар сифатида дунёнинг турли бурчакларига йўл олдилар. Уларнинг барчалари ҳам ўзлари билан ҳадис, тафсир ва бошқа илмларни элтдилар. Уларнинг атрофларига тобеинлар йиғилишиб, илм ўрганишиб, кейин ўзларидан кейингиларга етказдилар. Натижада турли шаҳарларда илмий мактаблар юзага келди. Бу мактабларнинг устозлари саҳобаи киромлар, шогирдлари эса тобеинлар эдилар. Илмий мактабларнинг баъзилари тафсир билан шухрат топди. Шундай қилиб, Макка тафсир мактаби, Мадина тафсир мактаби ва Ироқ тафсир мактаби вужудга келди. Ушбу уч тафсир мактаби бошқа шаҳарлардаги тафсир мактабларининг энг каттаси ва машҳури эди.\nИбн Таймийя айтади: «Тафсир соҳасида одамларнинг энг билимдонлари Макка аҳли эди, чунки улар Ибн Аббоснинг Мужоҳид, Ато ибн Абу Рабоҳ, Икрима (Ибн Аббоснинг мавлоси), Товус, Абуш-Шаъсо, Саид ибн Жубайр сингарилардан иборат эди.\nИроқда Ибн Масъуднинг шогирдларидан иборат ахли Куфа ҳам маккаликлардан қолишмас эди.\nМадинада тафсир уламоларидан Зайд ибн Аслам мактаби бўлиб, у олимдан Имом Молик, Абдуллоҳ ибн Ваҳб сингари муфассирлар таълим олганлар» .\nМакка тафсир мактаби Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу ҳузурларида ташкил бўлди. Ибн Аббос розияллоҳу анҳу тобеий шогирдларига Аллохнинг Китобини тафсир қилиб, баъзи оятлардаги мушкул мафҳумни равшанлаштириб берардилар. Шогирдлар Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ўрганган тафсирларни бошқаларга тушунтириб берардилар. Ибн Аббос розияллоҳу анҳунинг маккалик шогирдлари орасида Саид ибн Жубайр, Мужоҳид, Икрима (Ибн Аббоснинг мавлоси), Товус ибн Кайсон ал-Яманий ва Ато ибн Абу Рабоҳ энг машҳурлари эдилар.\nМадинаи мунавварада жуда кўп саҳобалар истиқомат қилардилар. Улар ўзларининг яқинларига Аллоҳнинг каломи ва Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларидан таълим берар эдилар. Натижада машҳур саҳобалардан таълим оладиган тобеинларнинг сони ҳам кўпайиб борди ва Мадинада алоҳида тафсир мактаби вужудга келди. Бу мактаб, асосан, Мадина аҳлининг энг улуғларидан ва тафсир илмининг билимдонларидан Убай ибн Каъб розияллоҳу анҳуга қарашли эди. Убай ибн Каъбнинг шогирдлари беҳисоб эди. Уларнинг орасида тобеинлардан чиққан уч шогирд тафсир бобида алоҳида эътиборга молик олимлар саналиб, улар – Зайд ибн Аслам, Абул-Олия ва Муҳаммад ибн ал-Қуразийлар эдилар.\nИроқнинг Куфа шаҳрида бир неча саҳобалар истиқомат қилиб, одамларга Қуръон ва Ҳадисдан таълим бераётган бўлсалар-да, Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳунинг ҳузурларига жам бўлиб, илм ўрганувчилар беҳисоб эди. Чунки Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳунинг ҳурмат ва шуҳратлари юқори эди.\nУмар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу Куфага Аммор ибн Ёсирни волий қилиб юборганларида, у киши билан бирга Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳуни муаллим ва вазир қилиб юборган эдилар. Халифа юборган муаллимдан Куфа аҳли илм ўрганар ва бундан фахрланар эдилар.\nИроқ тафсир мактабининг Макка ва Мадина тафсир мактабларидан ажралиб турадиган жиҳати шуки, Қуръони Каримни тафсир қилишда Ибн Масъуд розияллоҳу анҳу, Қуръон ва Ҳадисдан ташқари, ижтиҳод ва раъй билан ҳам тафсир қилишга, хусусан, уламолар орасида ихтилофли бўлган масалаларни ижтиҳод ёрдамида ҳал қилиб беришга уринган эди. Шунинг учун уламолар: «Ибн Масъуд ихтилофли масалаларда ижтиҳод ва раъй билан ҳукм қилиш йўлига асос солган, кейинчалик бу йўл Ироқ уламолари ўртасида оммалашиб кетган», дейдилар. Шубҳа йўқки, ихтилофли масалаларда ижтиҳод ва раъй билан ҳукм қилинадиган бундай йўл кейинчалик тафсирга ҳам ўз таъсирини ўтказди, натижада ижтиҳод ва раъй билан тафсир қилиш ҳам кучайиб кетди.\nИроклик тобеинлар орасидан ҳам жуда кўп машҳур муфассирлар чиққанлар. Улардан Алқама ибн Қайс, Масруқ, ал-Асвад ибн Язид, Мурра ал-Ҳамадоний, Омир аш-Шаъбий, Ал-Ҳасан ал-Басрий, Қатода ибн Диъома ас-Судусийлар энг машҳурлари саналадилар.\nАгар бирор масалани ҳал қилишда Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан ва саҳобадан ривоят қилинган далил топилмаса, тобеинларнинг тафсирларига мурожаат қилиб, уларнинг сўзларини қабул қилиш мумкин ёки мумкин эмаслиги тўғрисида уламоларнинг қарашлари турличадир:\nИмом Аҳмаддан икки хил фикр келтирилган. Бир сўзларида қабул қилиш, яна бир сўзларида қабул қилмасликни айтганлар.\nИбн Уқайл тобеинларнинг сўзини қабул қилмаслик таклифини берганлар.\nШуъба ибн ал-Ҳажжожнинг айтишича, тобеинларнинг сўзлари қабул қилинмайди, деганлар шундай сабаб кўрсатадилар: «Тобеинлар бевосита Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан эшитмаганлар. Шунинг учун уларнинг тафсирини саҳобалар тафсири даражасига кўтариб бўлмайди. Бунинг устига тобеинлар Қуръоннинг нозил бўлиш ҳолатига, нузул вақтидаги аломатларга шоҳид бўлмаганлар. Шундай экан, улар мақсадни тушунишда хато қилган бўлишлари, далил бўлмайдиган нарса ва ҳолатни далил деб тушунишлари мумкин. Бунинг устига тобеинларнинг адолатини саҳобаларнинг адолати билан тенг деб бўлмайди».\nБу ҳакда Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳ шундай деганлар:\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан келган хабарларни бош устига қабул қиламиз. Саҳобалардан келган хабарларни қабул қилишда ихтиёрлимиз: хохласак, қабул қиламиз, хоҳламасак, йўқ. Аммо тобеинлардан келган хабарга келсак, улар ҳам, биз ҳам уламолармиз».\nБаъзи муфассир уламолар аксинча фикр билдирганлар: «Тобеинларнинг сўзлари тафсирда олинади, чунки улар аксар тафсирларини саҳобалардан олганлар. Масалан: Мужоҳид эътироф этиб шундай дейди: «Мен Мусҳафни Фотиҳа сурасидан охиригача Ибн Аббос ҳузурларида уч марта ўтказдим. Ҳар бир оятдан сўнг тўхтаб, унинг маъносини сўрар эдим» .\nҚатода ҳам: «Қуръонда бирор оят қолдирмасдан маъносини эшитдим», – деган. Шунинг учун баъзи муфассирлар ўз тафсирларида тобеинлар ривоятларидан ҳам фойдаланганлар.\nШуъба ибн ал-Ҳажжож шундай дейди:\n«Тобеинларнинг сўзлари ҳужжат бўлолмайди. Ҳақиқатда ҳам, бир тобеиннинг сўзи унга мухолиф бўлган тобеинга ҳужжат бўлолмайди, мухолифининг сўзини ҳеч ким қабул қилмайди. Шундай экан, тобеинлар бир сўзда иттифоқ бўлсалар, бошқа ҳужжат қидириб юрмасдан шу сўз олинади. Агар тобеинлар ихтилофда бўлсалар, уларнинг сўзлари тарк қилинади ва Қуръоннинг, суннатнинг ёки умуман арабнинг луғатига, саҳобийларнинг қавлига қайтилади». Демак, тобеинларнинг сўзини тафсирда ҳужжат сифатида олиш жоиз эмас. Хусусан, аҳли китоблардан ривоят қилинган бўлса, ундай сўзлар тарк қилинади.\nАммо уларнинг сўзлари раъй билан ҳам эмас, аҳли китоблардан ривоят қилинган ҳам эмас, балки саҳобийлардан ривоят қилинган бўлса, уни олиш мумкин. Тобеинлар иттифоқ қилган бўлсалар, уни олиш вожибдир.\nТобеинларнинг тафсири бир неча аломатлар билан ажралиб туради:\n1.Тобеинлар тафсирига яҳудийлар ва насронийлардан қилинган жуда кўп ривоятлар кириб қолган. Бунинг сабаби аҳли китобларнинг кўпчилиги Ислом динига кирганлигидир. Уларнинг зеҳнига шариат аҳкомларига алоқаси бўлмаган турли хабарлар, масалан, яралишнинг бошланиши, вужуднинг сирлари, коинотнинг яратилиши ва бошқа кўплаб қиссалар ўрнашиб қолган. Бу хабарларни Қуръони Карим муфассал эмас, ижмолан баёнини ёки ишорасини қилиб ўтган. Қуръондаги бундай хабарлар, айниқса, яҳудийлар ва насронийлар ҳақидаги маълумотларни инсон нафси батафсилроқ билишга, тушунишга қизиқади. Шунинг учун тобеинлар аҳли китоблардан эшитган бундай «исроилиётлар»ни таҳрир ва танқид қилмасдан ўқувчига қизиқарли бўлсин, деб ўз тафсирларига қўшиб юборганлар. Исроилиётларнинг аксари аҳли китоблардан мусулмон бўлган Абдуллоҳ ибн Салом, Каъбул-Аҳбор, Ваҳб ибн Мунаббаҳ ва Абдул Малик ибн Абдул Азиз ибн Журайждан ривоят қилинган .\n2. Бу даврдаги тафсир тобеинларнинг саҳобалар билан учрашиб, улардан эшитиб қилган ривоятлари асосида юзага келган. Бироқ Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам замонларида саҳобалар билиттифоқ ривоят қилганларидек, умумий маънода эмас, балки ҳар бир тобеин ўз устозидан эшитганини ривоят қилган. Масалан, маккаликлар Ибн Аббосдан, мадиналиклар Убай ибн Каъбдан, ироқликлар эса Ибн Масъуддан ривоят қилиб, уларни бошқаларидан устун қўйганлар .\n3. Бу даврда ихтилофли мазҳабларнинг намояндалари тафсирлардан, асосан, ўз мазҳабларининг бошқалардан афзал эканлигини, ўз фикрларининг бошқалар фикридан устун эканлигини исботлашда фойдалана бошладилар. Натижада, тафсирлар мусулмонларга Қуръон маъноларини тушунтириб берувчи илмий манба бўлишдан кўра, аксар ҳолларда аҳли илмларнинг мунозара майдонига айланиб қолган эди. Масалан, тобеий муфассирлардан Қатода ибн Диъома ўз тафсирида Аллоҳнинг қазо ва қадарини тушунтиришга қаттиқ ружуъ қилгани учун, унинг ҳақида «қадарий» деб гумон қилинган. Натижада унинг тафсири эътибордан қолган.\nАл-Ҳасан ал-Басрий ҳам ўз тафсирида қадарни исботлашга уриниб, унга ишонмаган кишини кофирга нисбат берган. Бунинг оқибатида Ал-Ҳасаннинг тафсиридан қилинган ривоят ҳам баъзи олимлар наздида қийматга эга эмас, деб саналади.\n4.Тафсирда тобеинларнинг ихтилофлари саҳобаларнинг ихтилофларидан кўпроқдир. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг замонида Қуръони Карим тафсирида ихтилоф бутунлай бўлган эмас. Саҳобалар замонида бироз ихтилоф пайдо бўлди. Тобеинлар даврида бу ихтилофлар кучайди. Аммо тобеинлардан кейинги муфассирлар асрида, яъни ёзма тафсирлар кўпайган сайин муфассирлар ўртасидаги бундай ихтилофлар ҳаддан ошиб кетди.\nТафсирда девон тузиш Умавийлар халифалигининг охири, Аббосийлар халифалигининг аввалида бошланди. Бундан олдинги тафсирлар ривоятларга асосланар эди. Саҳобалар Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан ёки бирлари иккинчиларидан, тобеинлар эса саҳобалардан ёки бир тобеин иккинчи тобеиндан ривоят қилар эди. Тафсирдаги биринчи қадам шу тариқа қўйилган.\nСаҳобалар ва тобеинлар асридан сўнг тафсирда иккинчи қадам қўйилди. Бунда, асосан, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилинган ҳадислар мазмунларига қараб бобма-боб тартиб билан берилган, улар орасидан алоҳида бир боб ажратилиб, бу бобда Қуръон оятлари тафсири ривоят қилинар эди. Қуръони Каримнинг бошидан охиригача сурама-сура, оятма-оят ёзилган махсус тафсири йўқ эди. Бу даврда кўплаб уламолар Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилинган ҳадисларни жамлаш мақсадида турли шаҳарларни айланар ва Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламга, саҳобаларга ва тобеинларга нисбат берилган ҳадисларни йиғар эдилар. Язид ибн Ҳорун ас-Суламий (117 ҳижрийда вафот этган), Шуъба ибн ал-Ҳажжож (160 ҳижрийда вафот этган), Вакиъ ибн ал-Жарроҳ (197 ҳижрийда вафот этган), Суфён ибн Уяйна (198 ҳижрийда вафот этган), Руҳ ибн Убода ал-Басрий (205 ҳижрийда вафот этган), Абдурраззоқ ибн Ҳаммом (211 ҳижрийда вафот этган), Одам ибн Абий Иёс (220 ҳижрийда вафот этган), Абд ибн Ҳамид (249 ҳижрийда вафот этган) ва бошқалар шулар жумласидан бўлиб, бу уламолар жамлаган оятларнинг тафсири мустақил тафсир китоби сифатида эмас, ҳадис китоби боблари ичида тафсирга ажратилган бир боб сифатида девон қилинган эди. Афсуски, бу қимматли асарлар бизгача етиб келмаган.\nТафсирдаги учинчи қўйилган қадам – бу тафсирнинг мустақил илм сифатида ҳадисдан ажратилиши бўлди. Мусҳафнинг тартибига мувофиқ ҳолда Қуръони Каримнинг ҳар бир оятига батафсил тафсир баён қилинди. Бундай хайрли ишга қўл урганлар қаторида Ибн Можжа (273 ҳижрийда вафот этган), Ибн Жарир ат-Табарий (310 ҳижрийда вафот этган), Абу Бакр ибн ал-Мунзир ан-Найсобурий (318 ҳижрийда вафот этган), Ибн Абий Ҳотим (327 ҳижрийда вафот этган), Абу Аш-шайх ибн Ҳиббон (329 ҳижрийда вафот этган), Ал-Ҳоким (405 ҳижрийда вафот этган), Абу Бакр ибн Мурдавайҳ (410 ҳижрийда вафот этган) ва бошқа ўнлаб уламолар бор эдилар. Бу уламоларнинг тафсирлари Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламга, саҳобаларга, тобеинларга ва табаа тобеинларга мансуб ривоятлардан иборат бўлиб, «тафсири маъсур»дан деярли фарқ қилмас эди. Фақатгина Ибн Жарир ат-Табарийнинг тафсири бошқа тафсирлардан кенгроқ эди. Унда турли ривоятлар айтилганидан сўнг, муаллиф кучлироқ ривоятга алоҳида урғу берар, уни бошқаларидан қувватлироқ эканини исботлаб фикр билдирар, зарурат бўлганда эъробни ҳам баён қилар эди. Ҳатто баъзи ҳукмларни чиқаришда оятлардан истинбот ҳам оларди. Тафсир илми шу тариқа поғонама-поғона ривожлантирилди.\nАммо Қуръони Каримни оятма-оят тафсир қилган ва уни Мусҳаф тартибига мувофиқ тадвин қилган биринчи муфассир ким эканлиги тўғрисида аниқ фикр айтиш қийин.\nЧунки Абул Аббос Саълабнинг шундай сўзи бор:\n«Имом ал-Фарронинг «Фил Маъоний» китобининг ёзилишига сабаб шу эдики, Умар ибн Бакир ал-Фарронинг асҳобларидан эди. Ал-Ҳасан ибн Сахлнинг хизматига киргани учун устози Ал-Фарродан узоқлашиб қолганлиги сабабли, бир куни устозига хат ёзиб шундай деди: «Амир ал-Ҳасан ибн Саҳл мендан Қуръон оятлари тўғрисида жуда кўп савол сўрайди. Мен унинг саволларига баъзида жавоб беролмай қоляпман. Агар рози бўлсангиз, мен учун шундай китоб ёзиб берингки, мен унга мурожаат қилиб, барча оятлар хусусида жавоб топайин».\nАл-Фарро рози бўлиб, барча шогирдларига бир кунда бир жойга йиғилишни буюрди ва деди: «Йиғилинглар, мен сизларга Қуръон ҳақида бир китоб ёзиб бераман», деди. Ҳамма йиғилгандан сўнг, масжид муаззинига қараб: « Сен менга Фотиҳа сурасини ўқиб бергин, мен тафсир қилиб бераман», деди. Шу тариқа муаззин Қуръон сураларини ўқиб турди, Ал-Фарро эса бирин-кетин тартиб билан тафсир қилишга бошлади». Абул Аббос айтадики: «Шу вақтгача бирор киши Ал-Фарро қилган ишни, яъни тартиб билан тафсир қилишни ўйламаган эди. Кейин ҳам унинг ишига ҳеч ким бирор нарса қўша олгани йўқ».\nЛекин Ибн ан-Надимнинг бу ривояти биринчи мукаммал тафсир соҳиби Ал-Фарро (207 ҳижрийда вафот этган) экан, деган хулоса чиқаришимизга далил бўлолмайди. Бироқ Ал-Фарро бу соҳада дадил қадам қўйган олимлардан бири эди, дейишимиз мумкин. Қуръони Каримни сурама-сура, оятма-оят тартиб билан тафсир қилишга киришиш жараёни иккинчи асрнинг охири ва учинчи асрнинг бошларида ҳам ниҳоясига етмаган эди.\nИбн Абу Мулайка ривоят қилган: «Мен Мужоҳиднинг қўлида лавҳларини кўтариб олган ҳолда Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан Қуръон оятлари тафсирини сўраб турганини кўрдим. Ибн Аббос розияллоҳу анҳу эса ҳар бир оят тафсирини айтиб, Мужоҳидга «ёз!» деб буюрар эдилар. Мужоҳид шу тариқа Қуръоннинг ҳамма оятлари тафсирини бирма-бир ёзиб олган эди» , деган ҳадис Ал-Фарродан анча илгариёқ Қуръон тафсири тартиб билан ёзилганини кўрсатади.\nТафсирда қўйилган тўртинчи қадам бу иснодда ҳаддан ошиш бўлди. Муфассирлар ўзларидан аввал ўтган салаф олимларининг ривоятларини айтувчига нисбат бермасдан тўғридан-тўғри ривоят қилишга ўтдилар. Тафсирларда ёлғон ривоятлар пайдо бўла бошлади. Рост билан ёлғон аралашиб кетди. Бундай тафсирларга қараган мутааххир олимлар ундаги ҳамма ривоятни рост деб тушуниб, ўзларининг тафсирларида ривоят қила бошладилар. Улардаги исроилиётлар ҳам рост воқеалар сифатида талқин этила бошлади. Муфассирлар хаёлларига нима келса, бошқа муфассирлардан фарқ қиладиган ва ўқувчини жалб қиладиган бўлса шуни ёзаверадиган бўлдилар. Масалан, Фотиҳа сурасининг охирги ояти каримасидан мурод яҳудийлар ва насронийлар эканлиги Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан, саҳобийлар ва тобеинлардан ривоят қилинган бўлишига қарамай, муфассирлар ўз ҳолларича ўн хил маъно айтганлар.\nТафсирда қўйилган бешинчи қадам узоқ давом этди. Бу қадамнинг маҳсули сифатида тафсирларда нақлий тушунча билан ақлий тушунча аралаштириб юборилди. Бунинг сабаби шу эдики, Аббосийлар даврига келиб, луғат илмлари, наҳв, сарф ёзилди, фиқҳий мазҳаблар бўлинди, калом илми кучайди, мутаассиб мазҳаблар юзага чиқа бошлади, турли исломий фирқалар ўз йўналишларини ва фикрларини тарқата бошладилар, фалсафа китоблари таржима қилинди. Бу ақлий илмларнинг ҳаммаси тафсирга ҳам аралашиб, ҳатто нақлий далиллардан устун қўйила бошланди. Муфассир қайси илм йўналиши бўйича олим бўлса, тафсирда ҳам асосий эътиборни ўша йўналишга қаратди. Масалан, Наҳв, сарф олимлари Аз-Зужож, Ал-Воҳидий «Ал-Басит»да, Абу Ҳайён «Ал-Баҳрул Муҳит»да, асосан, наҳв бўйича эъроблар баёнига аҳамият берган бўлса, ақлий илм эгаси Ал-Фахр ар-Розий «Мафотийҳул ғойб» тафсирида ҳукамолар фикри ва фалсафага; фиқҳ уламолари Ал-Жассос ва Ал-Қуртубий ўз тафсирларида фиқҳий ҳукмларга; тарих олимлари Ассаълабий ва Ал-Хозин тарихий қиссалар ва ривоятларга; мўътазилийлардан Ар-Руммоний, Ал-Жуббоий, Ал-Қозий Абдул-Жаббор, Маҳмуд Аз-Замахшарий; имомийялардан Ат-Табризий, Мулло Муҳсин ал-Кошийлар ўз мазҳаблари даъватига; тасаввуфнинг Ибн Арабий ва Абу Абдурраҳмон сингари олимлари тасаввуфий ишоротларга қаттиқ урғу берганлар. Қуръони Карим тафсирларидаги бундай туғёнларга қарши зарба берадиган «Ад-дуррул мансур» номли тафсир ҳам ёзилган бўлиб, унинг муаллифи Жалолиддин Ас-Суютийдир.\nУламолар тарафидан Қуръони Каримнинг турли мавзуларига доир махсус асарлар ҳам таълиф этилган. Ибн ал-Қаййимнинг Қуръондаги қасам иборалари ҳақидаги «Аттибён фий ақсомил-Қуръон», Абу Убайданинг «Мажозул-Қуръон», Ар-Роғиб ал-Исфаҳонийнинг «Муфрадотул-Қуръон», Абу Жаъфар ан-Нуҳоснинг «Қуръоннинг носих ва мансух оятлари», Абул-Ҳасан ал-Воҳидийнинг «Қуръон оятларининг нозил бўлиш сабаблари», Ал-Жассоснинг «Қуръон аҳкомлари» номли асарлари шулар жумласидандир.\nХулоса қилиб айтганда, Қуръони Каримнинг кўплаб хилма-хил тафсирлари юзага келганки, уларни санаб кўплигидан ва ниҳоятда катталигидан киши ҳаяжонга тушади. Ибн Халликон «Вафаётул-Аъён» китобида ёзишича, мўътазилийларнинг шайхи Амр ибн Убайд Ал-Ҳасан ал-Басрийдан ривоят қилиб, Қуръонга жуда катта тафсир ёзган.\n«Табйийну кизбил-муфтарий» китоби муаллифининг ёзишига қараганда, Абул-Ҳасан ал-Ашъарий «Ал-Мухтазан» номли тафсир ёзган бўлиб, унинг ҳажми етмиш мужалладдир. Ибн Арабийнинг ривоятига кўра, «Ал-Мухтазан» беш юз мужалладдир .\nАл-Жувайнийга нисбат берилган тафсир ҳам жуда катта ҳажмда бўлиб, Қуръони Каримнинг ҳар бир оятига ўн хилдан маъно берилган .\nАл-Қушайрий ҳам жуда катта ҳажмли китоб ёзган .\nИбн ал-Анборийнинг бир юз йигирма тафсирни иснодлари билан ёд билганлиги айтилади.\nАбу Ҳилол ал-Аскарий «Китобул-маҳосин» номли тафсир ёзган, унинг ҳажми беш мужалладдир .\nҚуръонга тафсир ёзган уламоларнинг замонлари ва маконлари бир-биридан фарқ қилганига қарамай, тафсир ёзиш услублари бир-бирига мос келгани кузатилади. Масалан, мутақаддим олимлардан баъзилари ривоятларга асосланган тафсир ёзган бўлсалар, мутааххир уламоларнинг баъзилари ҳам шу усулда тафсир ёзганлар. Агар мутақаддим олимлар тасаввуфий ишоротларга бағишлаб тафсир ёзган бўлсалар, мутааххир олимларнинг баъзилари ҳам шу мазмунда тафсир ёзганлар. Агар мутақаддим олимларнинг баъзилари ўз мазҳабларининг устунлигини исботлашга ва уни даъват қилишга ўз тафсирларида кўпроқ аҳамият берган бўлсалар, бундай усул мутааххир олимларнинг тафсирларида ҳам мавжуддир.


Шифобахш редиска – "Тасвир" нашриёт уйи\nРедиска — фойдали элементларга жуда бой. У эрта баҳорда, ҳамма сабзавотлардан илгари етилиб пишади. Унинг таркибида темир, магний, калий, кальций, фосфор, С, РР, В ва К витаминлари борлиги туфайли инсон танасига қувват бағишлади. Шунингдек, у дармондориларга, айниқса аскорбин кислотасига, минерал тузларга бойдир. Бир кунда атиги бир марта редиска қўшилган салат ёки егулик эсангиз, аскорбин кислотасининг бир кунлик миқдорига эга бўласиз.\nРедиска вужудимизда овқат ҳазм бўлишини яхшилайди, сафро ва пешоб ҳайдовчи восита сифатида таъсир қилади. Унинг таркибидаги хантал мойи эса ичакдаги микробларни ўлдириб, йирингли жароҳатларни бартараф қилади. Кўклам пайти толиққан аъзоларга тетиклик улашади. Авитаминознинг олдини олади.\nРедиска меъда ва ичакларни тозалайди, суякларни мустаҳкамлайди. Қон босими ошган беморлар редискани сомонча шаклида тўғраб, қатиққа ботириб ейишлари керак. Меъда касали билан оғриганлар уни шўрвага солиб, пиширилган ҳолда истеъмол қиладилар. Жиғилдон қайнаганда редискани тиш билан қириб, сели ютсангиз, муаммодан қутуласиз. Редискали салатларни муттасил еб туриш юрагини ёғ босганлар учун ҳам фойдалидир, у оздиради, нерв тизими фаолиятини яхшилайди ва мушак тўқималарини мустаҳкамлайди.\nҲар куни асосий таом билан бирга редиска қўшилган салат ейишга одатланинг. Таркибидаги фойдали витаминлар ақлий фаолликни ошириб, хотирани мустаҳкамлайди. Салат тайёрлашда майонездан эмас, ўсимлик ёки зайтун ёғларидан фойдаланинг. Чунки ушбу сабзавот майонез билан фойдали хусусиятини йўқотиши мумкин.\nКўклам қуёши юз терингизда пигмент доғларни кўпайишига сабаб бўлдими? Бу муаммони редиска ёрдамида ҳал этса бўлади. Бунинг учун 2 ош қошиқ сметанага битта қирғичдан чиқарилган редиска, ярим боғ тўғралган кашнични аралаштиринг. Ҳосил бўлган аралашмани юзингизга суртинг-да, 15 дақиқага қолдиринг. Сўнгра илиқ сувда чайинг. Муоалажа бир ҳафтада уч марта бажарилса, бир ойдан сўнг натижаси сезилади.\nАгар юз терингиз қуруқлашиб кетаётгандек туюлса, эрталаб ва кечқурун битта редискани қирғичдан чиқаринг ва шарбати билан юзингизни артинг. 15 дақиқадан кейин илиқ сувда чайиб олинг. Редиска шарбати юз терисини озиқлантириб, қуруқлашишидан ҳимоя қилади.\nРедискадай ажиб неъматни исроф қилиб, пўстини ажратиб ейиш яхши эмас. Уни бир неча бор ювиб, банди, учи ва илдизларнигина қирқиб ташлаб, пўчоғи билан ейиш керак. Негаки, таркибидаги фойдали неъматларнинг асосий қисми пўчоғидадир.\nКимлар истеъмол қилиши шарт?\nҚандли диабет билан оғриган беморлар редискани кўпроқ тановул қилишлари лозим. Чунки у қонда қанд миқдорини меъёрлаштиради. Шунингдек, семизлик дардидан қийналиб, озиш ниятида бўлган кишилар ҳам уни ҳар куни истеъмол қилишларини маслаҳат берамиз. Чунки у ичакларни тозалаб, организмдаги ортиқча холестеринни ювиб тушади.\nИлҳом ОТАЖОНОВ, диетолог.


Ўзбекистон ва Қирғизистон ўртасидаги товар айланмаси 1,8 маротабага ошди\nЎзбекистон ва Қирғизистон ўртасидаги товар айланмаси 2017 йил 1-чораги якунларига кўра ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 1,8 маротабага ошган. Бу ҳақда икки томонлама ҳамкорлик, чегараларни делимитация ва демаркациялаш бўйича ҳуқуматлараро комиссия йиғилишида Қирғизистон бош вазири Сооронбай Жээнбеков маълум қилди.\nУнинг айтишича, Қирғизистон Ўзбекистондан минерал ресурслар, пахта хом ашёси, автомобиллар, тиббиёт буюмлари ва дори-дармонллар импорт қилишга тайёр. “Ўз навбатида Қирғизистон озиқ-овқат ва қайта ишловчи саноат, гўшт-сут, тўқимачилик маҳсулотлари ва бошқа товарларни экспорт қилишга тайёр”, деб айтган Жээнбеков.\nЖээнбековнинг айтишича, савдо-иқтисодий режаларни амалга ошириш учун мавжуд тўсиқлар ва чекловларни олиш бўйича фаол ишлар зарур. Бош вазирнинг таъкидлашича, Қирғизистоннинг автомобиль, ҳаво ва темир йўл алоқаси, сайёҳликни ривожлантиришдан манфаатдор.\nЎзбекистон Қирғизистон товар айланмаси


Мамлакатимиз мустақиликка эришгач, халқимизнинг моддий ва маънавий бойлигини асраш давлат сиёсати даражасига кўтарилди. Бу борада божхона органлари зиммасига ҳам масъулиятли вазифалар юкланди. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 1996 йил 9 февралда 227-сонли рақам билан рўйхатга олинган “Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ноёб маданий бойликларнинг олиб чиқилиши ва олиб кирилиши устидан назорат олиб бориш тўғрисида”ги муваққат Йўриқнома асосида божхона органлари томонидан ноёб маданий бойликларнинг ноқонуний олиб ўтилишига қарши кенг кўламли чора-тадбирлар олиб борилди.\nАйни шу зарурат туртки бўлиб, Ўзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитаси Бош божхона бошқармасининг “Божхона тарихи музейини ташкил қилиш тўғрисида” 1996 йил 20 августдаги 181-сонли буйруғи билан республика божхона хизмати тарихи музейи ташкил қилинди. Мазкур музейни ташкил қилиш бўйича асосий масъул этиб, Тошкент божхона ўқув маркази белгиланди.\nДавлат божхона қўмитасининг “Божхона музейи фаолиятини янада такомиллаштириш ҳақида” 2001 йил 13 майдаги 178-сонли буйруғи билан Давлат божхона қўмитасининг ҳозирги биносида “Божхона тарихи” музейи янгидан ташкил қилинди. Мазкур буйруқ билан музейдаги экспонатларни рўйхатдан ўтказиш ва моддий жавобгарликни ошириш масалаларига алоҳида эътибор қаратилди. Айни шу йилдан бошлаб, “Божхона тарихи” музейи учун масъулият ва жавобгарлик ДБҚнинг Жамоатчилик ва оммавий ахборот воситалари билан алоқалар бўлимига юклатилди.\nЎша пайтда музей ҳисобидаги турли экспонат, адабиётлар ва материалллар 1200 дан ошар эди. Музей экспозициясидан кўпроқ хорижий ҳамкорлар томонидан тақдим қилинган эсдалик совғалар, альбом ва китоблар, контрабанда ва божхона қоидабузилишлари давомида мусодара қилинган ашёвий далилларнинг муляжлари, ноёб маданий бойликларнинг нусхалари ва қурол-аслаҳалар жой олган эди.\nБожхона тарихи музейи фаолиятини мазкур қонун талаблари асосида йўлга қўйиш мақсадида 2009 йил 11 июлда ДБҚнинг “Давлат божхона қўмитаси “Божхона тарихи” музейи фаолиятини янада такомиллаштириш тўғрисида” 184-сонли буйруғи тасдиқланди. Мазкур буйруқ Ўзбекистон божхонаси тарихи ва бой тажрибасини давр талаблари асосида кенг жорий қилиш, музей экспонатларини янгилаш каби масалаларни ўзида қамраб олган эди.\nБуйруққа мувофиқ, музей фаолиятини янги маълумотлар ва экспонатлар асосида такомиллаштириб бориш бўйича Музей Кенгаши таъсис этилиб, унинг таркибига ДБҚ марказий аппарати бош бошқармалари ва бошқармалари бошлиқлари киритилди.\nЭнг муҳим жиҳатлардан яна бир шундаки, музей ташкил этилганидан 13 йил ўтиб, илк бор “Божхона тарихи” музейининг Низоми тасдиқланди. Низомда музейнинг асосий мақсад ва вазифалари, музей таркиби ва унинг фаолият юритиш тартиби, музей ходимининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари батафсил назарда тутилган эди.\nМазкур омилларни инобатга олиб, Ўзбекистон божхона хизмати фахрийлари Уюшмаси ноёб ечимни тақдим қилди. Уюшманинг 2013 йил март ойида Давлат божхона қўмитаси Раисига йўллаган мурожаатида “Божхона тарихи” музейи негизида миллий ва жаҳон амалиётида кузатилмаган, шакл ва мазмун жиҳатидан бутунлай янги муассаса – “Божхона маънавият маркази”ни ташкил қилиш таклифи илгари сурилди.\nАйни пайтда мазкур марказни ташкил этиш ишлари якунига етказилмоқда.\nЎзбекистон Республикаси Давлат божхона қўмитасининг “Божхона маънавият маркази” ҳам мамлакатимиз божхонасининг шонли тарихи, яқин ўтмиши ва мустақиллик йилларидаги тараққиётидан ҳикоя қилади.