Оксапин – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Оксапин\nПрепаратнинг савдо номи: Оксапин®\nТаъсир этувчи модда (ХПН): окскарбазепин\nфаол модда: 300 мг окскарбазепин;\nёрдамчи моддалар: микрокристаллик целлюлоза РН102, кросповидон, повидон К-30 , коллоидли кремний диоксид, магний стеарати, изопропил спирти, тозаланган сув ва сариқ Opadry 04F82783.\nТаърифи: сариқ рангли плёнка қобиқ билан қопланган, капсуласимон шаклли, ҳар иккала томонида рискаси бўлган таблеткалар.\nФармакотерапевтик гуруҳи: Тутқаноққа қарши препаратлар. Карбоксамид ҳосилалари.\nАТХ коди: N03AF02\nОкскарбазепиннинг фармакологик фаоллиги биринчи навбатда унинг моногидрокси ҳосила (МГҲ) метаболити таъсиридан келиб чиқади. Окскарбазепин ва унинг МГҲ метаболитининг таъсир қилиш механизми асосан потенциал боғлиқ натрий каналларини блокада қилиш билан боғлиқ бўлиб, бу нейронларнинг ўта қўзғалган мембраналарини барқарорлашишига, серияли нейронал разрядлар юзага келишини ингибиция қилинишига ва импульсларнинг синаптик ўтказилишини пасайишига олиб келади. Препаратнинг тиришишларга қарши таъсирини амалга ошиши калий ионлари ўтказувчанлиги ошишига ва потенциал боғлиқ кальций каналлари модуляциясига ёрдам кўрсатади. Бош мия нейромедиаторлари билан сезиларли ўзаро таъсир ёки рецепторлар билан боғланиш қайд этилмаган.\nОкскарбазепин ва унинг фаол метаболити (МГҲ) ҳайвонларда тутқаноққа қарши потенциал ва самарали восита ҳисобланади. Улар кемирувчиларни тарқоқ тоник-клоник ва кам даражада клоник хуружлардан ҳимоя қилган ва алюмин имплантантлари бўлган резус-макакаларда сурункали қайталанувчан парциал тутқаноқлар тез-тезлигини тўхтатган ёки камайтирган. Сичқонлар ва каламушларда тоник-клоник хуружларга нисбатан окскарбазепин ёки МГҲ билан даволашда мувофиқ равишда 5 кун ёки 4 ҳафта давомида чидамлилик (яъни тиришишларга қарши фаолликни сусайиши) кузатилмаган.\nОкскарбазепин ичга қабул қилинганидан кейин тўлиқ сўрилади ва МГҲ фармакологик фаол метаболитни ҳосил қилган ҳолда сезиларли даражада метаболизмга учрайди.\nОксапин® препарати соғлом кўнгиллилар томонидан оч қоринга 600 мг дозада бир марта қабул қилинганидан кейин қон плазмасида МГҲ нинг максимал концентрацияси\n34 мкмоль/л ни, максимал концентрациясига эришиш ўртача вақти тахминан 4,5 соатни ташкил этган.\nМассалар мувозанати тадқиқотларида плазмада умумий радиофаолликнинг фақат 2% окскарбазепинга ва тахминан 70% МГҲ га; қолган қисми қон плазмасидан тезда чиқариладиган иккиламчи метаболитларга тўғри келиши кўрсатилган.\nОвқатланиш окскарбазепин сўрилиши тезлиги ва даражасига таъсир қилмайди, шу сабабли окскарбазепинни овқатланиш вақтида ёки алоҳида қабул қилиш мумкин.\nМГҲ нинг тахминий тақсимланиш ҳажми 49 л ни ташкил этади. МГҲ нинг тахминан 40% қон плазмаси оқсиллари, асосан альбумин билан боғланади. Терапевтик диапазонда боғланиш даражаси қон зардобида препарат концентрациясига боғлиқ бўлмайди.\nОкскарбазепин ва МГҲ α1-кислотали гликопротеин билан боғланмайди.\nОкскарбазепин ва МГҲ йўлдош орқали ўтади. Бир ҳолатда МГҲ концентрациялари янги туғилган чақалоқ ва онанинг қон плазмасида бир хил бўлган.\nОкскарбазепин жигарнинг цитозол ферментлари томонидан МГҲ метаболитига тезда метаболизмга учрайди, МГҲ Оксапин®нинг фармакологик натижаси учун асосий масъулиятни ўтайди. Кейинчалик МГҲ глюкурон кислотаси билан конъюгация йўли орқали метаболизмга учрайди. Унча катта бўлмаган миқдорлари (дозанинг 4%) фармакологик жиҳатдан нофаол метаболитигача (10,11-дигидроксиҳосиласи – ДГҲ га) оксидланади.\nОкскарбазепин организмдан энг аввало метаболитлар кўринишида, одатда буйраклар орқали чиқарилади. Дозанинг 95% дан ортиғи сийдик билан, шу билан бирга 1% дан камроғи ўзгармаган кўринишда чиқарилади. Ахлат билан чиқарилиши қабул қилинган дозанинг 4% дан камроғини ташкил этади. Дозанинг тахминан 80% сийдик билан МГҲ глюкуронидлари (49%) ёки ўзгармаган МГҲ (27%) кўринишида чиқарилади, нофаол ДГҲ миқдори тахминан 3% ни, окскарбазепин конъюгатлари эса дозанинг 13% ни ташкил этади. Окскарбазепин қон плазмасидан ярим парчаланиш даврининг аниқ қийматлари 1,3–2,3 соат бўлгани ҳолда тезда чиқарилади, бунда қон плазмасида МГҲ нинг ярим парчаланиш аниқ даври ўртача 9,3±1,8 соатни ташкил этган.\nПациентларда МГҲ ни плазмадаги барқарор концентрацияларига Оксапин® суткада 2 марта қабул қилинганида 2–3 кун давомида эришилади. Барқарор ҳолатида МГҲ фармакокинетикаси пропорционал ҳисобланади ва суткада 300–2400 мг дозалар диапазонида дозалар пропорционаллигини намойиш этади.\nЖигар функциясини бузилиши бўлган пациентлар. Окскарбазепин ва МГҲ фармакокинетикаси ва метаболизми дори воситасининг 900 мг ли дозаси бир марта перорал қабул қилинганидан кейин соғлом кўнгиллиларда ва жигар функциясини бузилиши бўлган пациентларда баҳоланган. Жигар функциясини енгил ва ўртача даражада бузилиши окскарбазепин ва МГҲ фармакокинетикасига таъсир қилмайди. Жигар функциясини оғир бузилишлари бўлган пациентларда Оксапин®ни қўллаш ўрганилмаган.\nБуйрак функциясини бузилиши бўлган пациентлар. Креатинин клиренси ва МГҲ буйрак клиренси ўртасида пропорционал боғлиқлик мавжуд. 300 мг Оксапин® бир марта қабул қилинганида буйрак функциясини бузилишлари (креатинин клиренси <30 мл/мин) бўлган пациентларда МГҲ нинг ярим чиқарилиши даври 60-90% га (16-19 соатга), AUC эса – буйрак функцияси нормал бўлган катта ёшдаги пациентларга нисбатан 2 марта (10 соатга) ошади.\nБолалар. Оксапин® фармакокинетикаси Оксапин®ни суткада 10–60 мг/кг дозалар диапазонида қабул қилган болалар иштирокидаги клиник тадқиқотларда баҳоланган. МГҲ клиренси тана вазнини ҳисобга олган ҳолда пасайиши аниқланган, чунки катта ёшдаги пациентларнинг кўрсаткичларига яқинлашган ҳолда ёш ва тана вазни ошиб боради. Клиренс тана вазни ўртача бўлганида 4–12 ёшда катта ёшдаги пациентлардаги клиренсдан тахминан 40% га юқори бўлади. Шундай қилиб, ушбу болаларда МГҲ таъсири, кутилганидек, тана вазни ҳисобга олинган ҳолда айнан шундай дозалар билан даволанганда катталардаги кўрсаткичнинг 2/3 қисмини ташкил этади. Тана вазни ортиб бориши туфайли, 13 ёшдан катта ёшдаги пациентларда МГҲ клиренси тана вазнини ҳисобга олган ҳолда катта ёшдаги пациентлар кўрсаткичига эришади.\nҲомиладорлик. Чекланган сонли аёлларда олинган маълумотлар ҳомиладорлик давомида плазмада МГҲ даражасини босқичма-босқич пасайишини кўрсатади.\nКекса ёшдаги пациентлар. Оксапин® бир марта (300 мг дозада) ва такроран (суткада 600 мг дозада) қабул қилинганидан кейин кекса ёшдаги (60–82 ёшдаги) кўнгиллиларда МГҲ учун плазмадаги концентрациялари ва AUC қийматлари ёш (18–32 ёшдаги) кўнгиллиларга нисбатан 30–60% га юқори бўлган. Ёш ва кекса ёшдаги кўнгиллиларда креатинин клиренси кўрсаткичларини таққослаш шуни кўрсатадики, бундай фарқланиш креатинин клиренсининг ёш ўтиши билан пасайишига боғлиқ. Дозалаш бўйича алоҳида тавсияларга зарурат йўқ, чунки даволаш дозалари индивидуал равишда танланади.\nЖинс. Болалар, катталар ёки кекса ёшдаги шахсларда жинсга боғлиқ ҳолда ҳеч қандай фармакокинетик фарқлар қайд этилмаган.\nОксапин® катталар ва 6 ёшдан катта болаларда иккиламчи тарқоқ тоник-клоник хуружлар билан ёки уларсиз парциал тутқаноқларни даволаш учун монотерапия ёки қўшимча даволаш сифатида қўлланилади.\nМонотерапияда ва қўшимча даволашда Оксапин®ни қўллаш 2 марта қабул қилишга мўлжалланган клиник жиҳатдан самарали дозаларидан бошланади. Дозани пациентнинг клиник жавобига боғлиқ ҳолда ошириш мумкин. Тутқаноққа қарши бошқа дори воситаларини Оксапин®га алмаштирилганида Оксапин® қўлланилиши бошланишида тутқаноққа қарши бирга қўлланилувчи дори воситалалари дозасини босқичма-босқич пасайтириш зарур. Қўшимча даволаганда пациентга тутқаноққа қарши дори воситалари билан умумий зўриқиш ортиб борганлиги туфайли, тутқаноққа қарши бирга қўлланилувчи препаратлар дозасини пасайтириш талаб қилиниши мумкин ва/ёки Оксапин® дозасини секинроқ ошириш тавсия этилади.\nДорилар таъсири мониторинги\nОкскарбазепиннинг терапевтик самараси асосан унинг 10-моногидрокси-ҳосила метаболити таъсири билан боғлиқ.\nПлазмадаги концентрацияларини мунтазам мониторинги мақсадга мувофиқ эмас, МГҲ клиренси кўрсаткичининг ўзгариши кутиладиган ҳоллар бундан мустасно. Бундай ҳолларда плазмада МГҲ даражасини < 35 мг/л да ушлаб туриш учун Оксапин® дозасига (доза қабул қилинганидан кейин 2-4 соат ўтгач плазмадаги даражасига боғлиқ равишда) тузатиш киритиш мумкин бўлади.\nТавсия этиладиган бошланғич дозаси\nОксапин®ни қўллашни 2 марта қабул қилишга ажратилган суткада 600 мг (суткада 8–10 мг) дозадан бошлаш керак.\nКлиник кўрсатмалар мавжуд бўлганида дозани кутилаётган клиник жавобга эришиш учун бошланғич дозасидан суткада 600 мг дан кўп бўлмаган ҳафталик интерваллар билан ошириш мумкин.\nТерапевтик натижаси суткада 600–2400 мг дозалар диапазонида кузатилади. Ҳозирги вақтда тутқаноққа қарши дори воситаларини қабул қилмаётган пациентлар иштирокида монотерапиянинг назоратли тадқиқотлари суткада 1200 мг самарали доза ҳисобланишини кўрсатади. Аммо тутқаноққа қарши бошқа дори воситаларидан Оксапин® билан монотерапияга ўтказилган, даволашга чидамлироқ бўлган пациентларда суткада 2400 мг доза самаралироқ ҳисобланади.\nТавсия этиладиган максимал доза\nСтационарда назоратли шароитларида дозани суткада 2400 мг гача оширишга 48 соат давомида эришилган.\nТавсия этиладиган бошланғич доза\nОксапин®ни қўллашни 2 марта қабул қилишга ажратилган суткада 600 мг (суткада\n8–10 мг/кг) дозадан бошлаш лозим.\nТерапевтик самаралар суткада 600–2400 мг дозалар дипазонида кузатилади.\nҚўшимча даволашнинг назоратли тадқиқотлари шуни кўрсатадики, 600–2400 мг суткалик дозалар самарали ҳисобланади, гарчи пациентларнинг кўпчилиги энг аввало марказий нерв тизими томонидан нохуш кўринишлар туфайли, тутқаноққа қарши бирга қўлланиладиган препаратларнинг дозаларини камайтирмаган ҳолда суткада 2400 мг дозани ўзлаштираолмаган. Клиник тадқиқотлар давомида 2400 мг дан ошадиган суткалик дозаларни қўлланилиши тизимли равишда ўрганилмаган.\nКекса ёшдаги (65 ёш ва ундан катта ёшдагилар) пациентлар\nКекса ёшдаги пациентлар учун дозага тузатиш киритиш зарур бўлиб ҳисобланмайди, чунки даволаш дозалари индивидуал равишда танланади. Буйрак функциясини бузилиши (креатинин клиренси <30 мл/мин бўлган кекса ёшдаги пациентлар учун дозага тузатиш киритиш тавсия этилади.\nГипонатриемияли пациентлар учун қонда натрий даражасини назорат қилиш зарур.\nЕнгил ва ўртача даражада жигар етишмовчилиги бўлган пациентлар учун дозага тузатиш киритиш талаб қилинмайди. Оғир даражада жигар етишмовчилиги бўлган пациентларда Оксапин®ни қўллаш ўрганилмаган. Шундай қилиб, оғир даражада жигар етишмовчилиги бўлган пациентларни даволашда эҳтиёткорликни намоён қилиш тавсия этилади.\nБуйрак функциясини бузилиши (креатинин клиренси <30 мл/мин) бўлган пациентлар учун Оксапин® билан даволашни одатдаги бошланғич дозанинг (суткада 300 мг) ярмисидан бошлаш керак бўлиб, уни керакли клиник жавобга эришиш учун энг камида ҳафталик интерваллар билан оширилади.\nБуйрак етишмовчилиги бўлган пациентлар учун дозани оширишда янада синчков кузатув талаб қилиниши мумкин.\nМонотерапияда ва қўшимча даволашда Оксапин®ни қўллашни 2 марта қабул қилишга ажратилган суткада 8–10 мг/кг дозадан бошлаш лозим.\nҚўшимча даволашда болаларда терапевтик самаралар ва ўзлаштираолиниши сутка\n30-46 мг/кг бўлган самарани бир маромда ушлаб турувчи дозада 2 ҳафта давомида кузатилади. Терапевтик самаралари тахминан суткада 30 мг/кг бўлган самарани бир маромда ушлаб турувчи ўртача дозада кузатилади.\nКлиник кўрсатмалар мавжуд бўлганида доза кутилган клиник жавобга эришиш учун бошланғич дозадан суткада 46 мг/кг бўлган максимал дозагача суткада 10 мг/кг дан кўп бўлмаган дозада ҳафталик интерваллар билан оширилиши мумкин.\nОксапин® 6 ёш ва ундан катта бўлган болаларга тавсия этилади. Назоратли клиник тадқиқотларда препаратни қўллаш хавфсизлиги ва самарадорлиги 6 ёшдан кичик\n(1 ёшгача) 230 нафар бола иштирокида ўрганилган. Оксапин® 6 ёшдан кичик болаларга тавсия этилмайди, чунки препаратнинг хавфсизлиги ва самарадорлиги етарли даражада намойиш қилинмаган.\nДозалаш бўйича юқорида санаб ўтилган барча (катталар, кекса ёшдаги пациентлар ва болалар учун) тавсиялар барча ёш гуруҳлари учун ўтказилган клиник тадқиқотлар давомида ўрганилган дозаларга асосланади. Аммо даволашни анча паст дозалардан бошлаш ҳақидаги масалани бунга зарурат бўлганида кўриб чиқиш мумкин.\nТаблеткалар рискага эга ва ютишни енгиллаштириш учун икки бўлакка бўлиниши мумкин. Аммо таблеткани иккита тенг дозага бўлиш тақиқланади. Таблеткани юта олмайдиган болаларда ёки керакли дозани таблетка кўринишида буюриш тақиқланганида, Оксапин®нинг перорал суспензиясидан фойдаланиш лозим.\nОксапин®ни овқатланиш вақтида ёки алоҳида қабул қилиш мумкин.\nКўпинча уйқучанлик, бош оғриғи, бош айланиши, кўзларда иккиланиш пайдо бўлиши, кўнгил айниши, қусиш ва чарчоқ каби ножўя реакциялар ҳақида хабар берилган бўлиб, улар 10% дан ортиқ пациентларда юзага келган.\nОрганизмнинг тизим синфлари бўйича ножўя самаралар профили клиник тадқиқотлар вақтида кузатиладиган ва Оксапин® билан боғлиқ нохуш реакцияларга асосланади.\nПрепаратни тажрибада қўллаш дастурларида салбий ҳолатлар ҳақидаги клиник жиҳатдан аҳамиятли хабарлар ҳам индивидуал равишда ва қайд этилгандан кейинги қўллаш тажрибасидан келиб чиқиб ҳисобга олинган.\nНожўя самаралар жадвали\nУчраш тез-тезлиги* тоифаси қуйидаги тарзда аниқланади: жуда тез-тез – ≥1/10; тез-тез – ≥1/100-<1/10; тез-тез эмас – ≥1/1000-<1/100; кам ҳолларда – ≥1/10 000- <1/1000; жуда кам ҳолларда – <1/10 000; тез-тезлиги номаълум – мавжуд маълумотлар бўйича аниқлаш мумкин эмас.\nНожўя самаралар ҳар бир тизим-аъзо синфи доирасида учраш тез-тезлигига боғлиқ ҳолда тақдим этилган бўлиб, аввал энг тез-тез учрайдиган самаралар кўрсатилади.\nҲар бир гуруҳ доирасида тез-тезлиги бўйича ножўя реакциялар жиддийлиги камайиши тартибида тақдим этилган.\nТез-тез эмас лейкопения\nЖуда кам ҳолларда тромбоцитопения\nНомаълум суяк кўмиги функциясини сусайиши, апластик анемия, агранулоцитоз, панцитопения, нейтропения\nЖуда кам ҳолларда юқори сезувчанлик#\nНомаълум анафилактик реакциялар\nМетаболизм ва озиқланиш томонидан\nЖуда кам ҳолларда тиришишлар, энцефалопатия, онгни сусайиши каби белгилар ва симптомлар билан боғлиқ гипонатриемия (қўшимча нохуш самаралар Нерв тизими томонидан бўлимида ҳам кўрсатилган), кўришни бузилиши (хусусан тасвирнинг хиралиги), гипотиреоз, қусиш, кўнгил айниши†\nНомаълум летаргия, кўнгил айниши, бош айланиши белгилари ва симптомлари билан бирга антидиуретик гормоннинг ноадекват секрецияси синдроми, плазма осмолярлигини ошиши, қусиш, бош оғриғи, онгни хиралашиши ёки бошқа неврологик белгилар ва симптомлар\nТез-тез қўзғалувчанлик (хусусан асабийлашиш), аффектив лабиллик, онгни хиралашиши, депрессия, апатия\nЖуда тез-тез уйқучанлик, бош оғриғи, бош айланиши.\nТез-тез атаксия, тремор, нистагм, диққатни жамлашни бузилиши, амнезия\nНомаълум нутқни бузилиши (шу жумладан дизартрия); кўпинча Оксапин® дозаси титрлашда\nЖуда тез-тез диплопия\nТез-тез тасвирнинг тиниқ эмаслиги, кўришни бузилиши\nЖуда кам ҳолларда атриовентрикуляр блокада, аритмия.\nЖуда тез-тез кўнгил айниши, қусиш\nТез-тез диарея, қабзият, қоринда оғриқ\nЖуда кам ҳолларда панкреатит ва/ёки липаза ва/ёки амилаза даражасини ошиши\nЖуда кам ҳолларда гепатит\nТез-тез тошма, соч тўкилиши, акне\nЖуда кам ҳолларда Стивенс-Джонсон синдроми, токсик эпидермал некролиз (Лайелл синдроми), ангионевротик шиш, кўп шаклли эритема.\nДори таъсирида эозинофилияли ва тизимли симптомли тошма (DRESS)**, ўткир тарқоқ экзентематоз пустулёз (AGEP)**\nЖуда кам ҳолларда тизимли қизил югурик\nНомаълум Оксапин® билан узоқ вақт даволанган пациентлар орасида суяк тўқимасининг минерал зичлиги пасайиши, остеогенез бузилиши, остеопороз, суяк синишлари ҳақида хабар берилган. Оксапин® суяклар метаболизмига қайдай тарзда таъсир кўрсатиши аниқ эмас.\nУмумий бузилишлар ва препарат юборилган жойда асоратлар\nТез-тез эмас жигар ферментлари, қонда ишқорий фосфатаза даражасини ошиши\nНомаълум Т4 даражасини пасайиши (клиник аҳамияти тушунарсиз)\nШикастланишлар, заҳарланишлар ва муолажалар асоратлари\n* CIOMS III бўйича учраш тез-тезлиги таснифига кўра.\n† Оксапин®ни қўллаш даврида жуда кам ҳолларда клиник аҳамиятга эга гипонатриемия (натрий <125 ммоль/л) ривожланиши мумкин. Кўпинча у Оксапин® билан даволанишнинг биринчи 3 ойи давомида ривожланган, гарчи плазмада натрий даражаси даволаш бошланганидан кейин 1 йилдан ортиқ вақт ўтган даврда биринчи бор <125 ммоль/л гача пасайиши бўлган пациентлар ҳам бўлган.\n**Қайд этилгандан кейинги даврда Оксапин®ни қўллаш тажрибасидан салбий таъсирлар ҳақидаги спонтан хабарлар ва адабиётларда баён қилинган ҳолатлардан (тез-тезлиги номаълум) қуйидаги ножўя таъсирлар ҳақида хабарлар келиб тушган. Хабарлар кўнгилли равишда келиб тушганлиги ҳамда улар қайд этилган популяция катталиги номаълум бўлганлиги туфайли, уларнинг учраши тез-тезлигини баҳолаш мумкин эмас, шу сабабли мазкур ножўя самаралар «Номаълум» тоифаси қаторига киради.\n#Юқори сезувчанлик (шу жумладан кўплаб ўта юқори сезувчанлик) тошма, иситма билан характерланади. Бошқа аъзолар ва тизимлар қамраб олиниши мумкин, масалан қон ва лимфатик тизим (эозинофилия, тромбоцитопения, лейкопения, лимфаденопатия, спленомегалия), жигар (гепатит, жигарнинг нормага мос келмайдиган функционал синамаси), мушаклар ва бўғимлар (бўғим шиши, миалгия, артралгия), нерв тизими (жигар энцефалопатияси), буйрак (буйрак етишмовчилиги, интерстициал нефрит, протеинурия), ўпка (ўпка шиши, астма, бронхоспазм, ўпканинг интерстициал касаллиги, ҳансираш), ангионевротик шиш.\nПрепаратнинг фаол моддаси ёки ёрдамчи моддаларига юқори сезувчанликда қўллаш мумкин эмас.\nФерментлар синтези индукцияси\nОкскарбазепин ва унинг фармакологик фаол метаболити (моногидрокси-ҳосиласи, МГҲ) жуда кўп сонли препаратларнинг, хусусан иммунодепрессантлар (хусусан, циклоспорин, такролимус), перорал контрацептивлар ва тутқаноққа қарши айрим бошқа дориларнинг (хусусан, карбамазепиннинг) метаболизмига масъул бўлган P450 цитохроми CYP 3A4 ва CYP 3A5 ферментларининг кучсиз in vitro ва in vivo шароитдаги индукторлари бўлиб ҳисобланади, бу эса ушбу препаратларнинг плазмадаги концентрацияларини пасайишига олиб келади (жадвалда тутқаноққа қарши бошқа дори воситаларига нисбатан натижалар тақдим этилган).\nОкскарбазепин ва МГҲ in vitro шароитда УДФ-глюкуронилтрансферазаларнинг кучсиз индукторлари бўлиб ҳисобланади (ушбу синфда алоҳида ферментларга таъсири номаълум). Шу сабабли окскарбазепин ва МГҲ in vivo шароитда энг аввало УДФ-глюкуронилтрансфераза орқали конъюгация ёрдамида чиқариладиган дори воситаларининг метаболизмига таъсирни сезиларсиз даражада индукция қилиши мумкин. Оксапин® билан даволаш бошланишида ёки доза ўзгарганида индукциянинг янги даражасига эришиш учун 2–3 ҳафта талаб қилиниши мумкин.\nОксапин® билан даволаш бекор қилинганида бирга қўлланилувчи препаратлар дозасини камайтириш зарур бўлиши мумкин, бу ҳақидаги қарорни клиник кузатув асосида ва/ёки дори воситасининг плазмадаги даражасини кузатишда қабул қилиш лозим. Индукция, эҳтимол, даволаш бекор қилинганидан кейин 2–3 ҳафта ўтгач босқичма-босқич пасаяди.\nОксапин® перорал контрацептивларнинг иккита компоненти – этинилэстрадиол ва левоноргестрелга таъсир кўрсатиши намойиш этилган. Этинилэстрадиол ва левоноргестрелнинг AUC кўрсаткичнинг ўртача қийматлари мувофиқ равишда 48–52 га ва 32–52% га пасайган. Шу сабабли Оксапин®ни гормонал контрацептивлар билан бирга қабул қилиниши уларнинг самарасизлигига олиб келиши мумкин. Бошқа ишончли контрацепция усулидан фойдаланиш керак.\nФерментлар синтезини сусайиши\nОкскарбазепин ва МГҲ CYP 2C19 ни сусайтиради. Шу сабабли Оксапин®ни юқори дозаларда одатда CYP 2C19 (фенитоин) ёрдамида метаболизмга учрайдиган дори воситалари билан бирга қўлланилганида ўзаро таъсирлашиш юзага келиши мумкин. Оксапин®нинг суткада 1200 мг дан ошадиган дозалари буюрилганида фенитоиннинг плазмадаги даражалари 40% га ошган (жадвалда тиришишларга қарши бошқа препаратларга нисбатан натижалар тақдим этилган). Бундай ҳолларда фенитоиннинг бирга қўлланилишини қисқартириш талаб қилиниши мумкин.\nОксапин® ва бошқа тутқаноққа қарши дори воситалари ўртасида потенциал ўзаро таъсирлар клиник тадқиқотларда баҳоланган. Ушбу ўзаро таъсирларнинг AUC ва Cmin ўртача қийматларига таъсири ҳақидаги ахборот жадвалда таърифланган.\nТутқаноққа қарши препаратларнинг Оксапин®билан ўзаро таъсири ҳақидаги маълумот:\nТутқаноққа қарши дори воситаси Оксапин®ни тутқаноққа қарши дори воситасига таъсири Тутқаноққа қарши дори воситасини МГҲ га таъсири\nБирга қабул қилиш Концентрацияси Концентрацияси\nКарбамазепин 0–22% га пасайган (карбамазепин-эпоксид даражаси 30% га ошган) 40% га пасайган\nКлобазам Ўрганилмаган Таъсир қилмаган\nФелбамат Ўрганилмаган Таъсир қилмаган\nЛамотригин Таъсир қилмаган Таъсир қилмаган\nФенобарбитал 14–15% га ошган 30–31% га пасайган\nФенитоин 0–40% га ошган 29–35% га пасайган\nВальпроат кислотаси Таъсир қилмаган 0–18% га пасайган\nКатталарда цитохром P450 ферментлари синтезининг кучли таъсир қилувчи индукторлари (карбамазепин, фенитоин ва фенобарбитал) қон плазмасида МГҲ даражасини (29–40% га) пасайтириши намойиш этилган. Монотерапияга қараганда ферментлар синтезини индукция қилувчи тутқаноққа қарши препаратларнинг 3 тасидан 1 таси қабул қилинганида 4–12 ёшдаги болаларда МГҲ клиренси 35% га ошган. Оксапин®ва ламотригин билан мажмуавий даволаш нохуш кўринишлар (кўнгил айниши, уйқучанлик, бош айланиши ва бош оғриғи) пайдо бўлиши хавфини ошишига олиб келган. Оксапин® билан бирга тутқаноққа қарши битта ёки бир нечта препаратлар бир вақтда қабул қилинганида дозаларга эҳтиёткорлик билан тузатиш киритиш ва/ёки қон плазмасидаги даражасини назорат қилиш мумкинлигини индивидуал равишда кўриб чиқиш мумкин. Бу айниқса бир вақтда ламотригинни қабул қилган болаларга тааллуқлидир.\nОксапин®ни қабул қилишда ферментларнинг ўзидан ўзи индукцияси қайд этилмаган.\nБошқа дори воситалари билан ўзаро таъсирлари\nЦиметидин, эритромицин, вилоксазин, варфарин ва декстропропоксифен МГҲ фармакокинетикасига таъсир кўрсатмаган.\nОкскарбазепин ва МАО ингибиторлари ўртасида ўзаро таъсир окскарбазепинни трициклик антидепрессантлар билан тузилиши жиҳатидан боғлиқлигини инобатга олган ҳолда назарий жиҳатдан эҳтимол бўлиши мумкин.\nТрициклик антидепрессантлар билан даволанган ва клиник тадқиқотларда иштирок этган пациентларда клиник жиҳатдан аҳамиятли ўзаро таъсирлар қайд этилмаган.\nЛитий дори воситалари ва окскарбазепин билан мажмуавий даволаш нейротоксикликни ошириши мумкин.\nI типдаги юқори сезувчанлик реакциялари (дарҳол юз берадиган реакциялар) тошма, қичишиш, эшакеми, ангионевротик шишни ўз ичига олган ҳамда анафилаксия ҳақидаги хабарлар қайд этилгандан кейинги даврда келиб тушган. Ҳиқилдоқ, товуш ёриғи, лаблар ва қовоқлар иштирок этадиган анафилаксия ва ангионевротик шиш ҳоллари пациентларда Оксапин®нинг биринчи дозаси ёки кейинги дозалари қабул қилинганидан кейин қайд этилган. Агар беморда Оксапин® билан даволашдан кейин бундай реакциялар ривожланса, препарат қўлланилишини бекор қилиш ва муқобил даволашни бошлаш лозим.\nКарбамазепинга юқори сезувчанлик реакциялари кузатилган пациентларни Оксапин® қабул қилинганида уларнинг тахминан 25–30% да бундай реакция (хусусан тери реакциялари) юзага келиши эҳтимоли ҳақида хабардор қилиш лозим.\nЮқори сезувчанлик реакциялари, шу жумладан мультиорган ўта юқори сезувчанлик реакциялари анамнезда карбамазепинга юқори сезувчанлиги бўлмаган пациентларда ҳам ривожланиши мумкин. Улар терига, жигарга, қон ва лимфатик тизимга ҳамда бошқа аъзоларга ёхуд алоҳида, ёхуд бирга тизимли реакция кўринишида таъсир кўрсатиши мумкин. Юқори сезувчанлик реакцияларини кўрсатувчи белгилар ва симптомлар пайдо бўлганида Оксапин® қўлланилишини тезда бекор қилиш лозим.\nОксапин® қўлланилиши билан боғлиқ бўлган жиддий тери реакциялари, шу жумладан Стивенс–Джонсон синдроми, токсик эпидермал некролиз (Лайелл синдроми) ва кўп шаклли эритема ҳақида жуда кам ҳолларда хабар берилган. Жиддий тери реакциялари бўлган пациентларни госпитализация қилиш талаб қилиниши мумкин, чунки ушбу касалликлар ҳаётга хавф солиши ва жуда кам ҳолларда ўлим билан якунланиши мумкин. Оксапин® қўлланилиши билан боғлиқ бўлган ҳоллар болаларда ҳам, катталарда ҳам мавжуд бўлган. Реакция пайдо бўлишига қадар вақт медианаси 19 кунни ташкил этган. Оксапин® такрорий буюрилганида жиддий тери реакцияси қайталанишининг бир нечта алоҳида ҳоллари ҳақида хабар берилган. Оксапин® билан даволашга тери томонидан реакция ривожланадиган пациентларни тезкор равишда текшириш, препарат қўлланилишини эса тезда бекор қилиш талаб қилинади, тошма ва дори воситасини қабул қилиш ўртасида боғлиқликнинг мавжуд эмаслиги яққол аён бўлган ҳоллар бундан мустасно. Даволаш бекор қилинганида дори қўлланилиши бекор қилиниши оқибатида хуружлар пайдо бўлишини олдини олиш учун Оксапин®ни тутқаноққа қарши бошқа дори воситалари билан даволашга алмаштиришга эътибор қаратиш лозим. Юқори сезувчанлик реакциялари туфайли даволаш бекор қилинган пациентларга Оксапин®ни такроран буюриш мумкин эмас.\nХитойлик, таиландлик ва осиёлик популляцияларда HLA-B*1502 аллели\nХитойлик ва таиландлик бўлган беморларда, бу ерда HLA-B*1502 аллелини тарқалиши қайд этилади, карбамазепин қўлланилганида оғир дерматологик реакциялар, шу жумладан Стивенс–Джонсон синдроми ривожланиши тез-тезлигини ошиши аниқланган. Карбамазепинни кимёвий тузилиши окскарбазепиннинг кимёвий тузилишига ўхшаш, шу сабабли окскарбазепин билан даволанганда HLA-B*1502 аллели мусбат бўлган шахсларда ҳам Стивенс–Джонсон синдроми ривожланиши мумкинлиги эҳтимоли мавжуд. Окскарбазепин билан бундай боғлиқлик мавжудлиги ҳақида тахмин қилиш учун асос бўлиб хизмат қиладиган маълумотлар бор. HLA-B*1502 аллели ташувчилари хитойлик ва таиландлик популяциядаги шахсларнинг 10 фоизини ташкил этади. Шу сабабли мазкур шахслар карбамазепин ёки унга ўхшаш кимёвий тузилишга эга фаол модда билан даволаш бошланишигача ушбу аллель мавжудлигига скринингдан ўтишлари керак. Агар пациент HLA-B*1502 аллели ташувчиси эканлиги аниқланса, окскарбазепинни фақат даволашдан фойда эҳтимол қилинган хавфдан юқори бўлган ҳоллардагина буюриш лозим. Мазкур аллель осиёлик бошқа популяцияларда кўпроқ (Филиппинда, Малайзияда 15% дан ортиқ) тарқалганлиги сабабли мазкур аллель бўйича генотиплашни ўтказиш заруратини кўриб чиқиш керак.\nМазкур аллелнинг тарқалганлиги европеоид, негроид ирқларига мансуб шахсларда, шунингдек америкаликлар, японлар ва корейсларда унча сезиларли (< 1%) эмас. Аллелнинг учраш тез-тезлиги мазкур аллелнинг ташувчиси бўлган популяцияда хромосомаларнинг фоиз нисбатига боғлиқ. Ҳар бир хромосома иккита нусхага эга эканлиги сабабли, ҳатто HLA-B*1502 аллелининг битта нусхаси ҳам Стивенс–Джонсон синдроми намоён бўлиши учун етарли бўлиши мумкин ва хавф мавжуд бўлган пациентларнинг улуши аллель учраши тез-тезлигидан 2 марта юқори.\nЕвропалик ва япониялик популяцияларда HLA-A*3101 аллели\nHLA-A*3101 аллелини келиб чиқиши европалик ва япониялик бўлган шахсларда карбамазепин келтириб чиқарган дерматологик реакциялар, шу жумладан Стивенс–Джонсон синдроми, токсик эпидермал некролиз, эозинофилияли дори тошмаси (DRESS синдроми) ёки камроқ оғир бўлган ўткир тарқоқ экзентематоз пустулёз ва макулопапулёз тошмаси юқори хавфи билан боғлиқлигини назарда тутувчи айрим маълумотлар мавжуд.\nHLA-A*3101 аллелининг учраш тез-тезлиги ҳар бир этник популяцияда фарқланади. Мазкур аллель европалик (2-5%) ва япон (10%) популяцияларида устун бўлади. Унинг иштироки карбамазепин келтириб чиқарган дерматологик реакциялар (асосан оғир шакллари) ривожланиши хавфини умуман аҳолида 5% дан келиб чиқиши европалик бўлган вакилларда 26% гача ошириши мумкин, айни вақтда унинг мавжуд бўлмаслиги хавфни 5% дан 3,8% гача қисқартириши мумкин.\nБошқа популяцияларда HLA-A*3101 аллели\nМазкур аллелнинг тарқалганлиги тез-тезлиги айрим истиснолар билан (5-12%) австралиялик, осиёлик, африкалик, шимолий америкалик популяциялардаги кўпчилик шахсларда 5% дан кам. 15% дан юқори тез-тезлик Жанубий Американинг (Аргентина, Бразилия), Шимолий Американинг (АҚШ да Навахо, Сиукс ва Мексикада Соноро, Сери) ва Жанубий Ҳиндистоннинг (Тамил Наду) айрим этник гуруҳларида ва 10-15% ушбу минтақаларнинг бошқа этник гуруҳларида учраши ҳақида хабар қилинган.\nАллелнинг учраш тез-тезлиги мазкур аллелнинг ташувчиси бўлган популяцияда хромосомаларнинг фоиз нисбатига боғлиқ. Ҳар бир хромосома иккита нусхага эга эканлиги сабабли, ҳатто HLA-A*3101 аллелининг битта нусхаси ҳам Стивенс–Джонсон синдроми намоён бўлиши учун етарли бўлиши мумкин ва хавф мавжуд бўлган пациентларнинг улуши аллель учраши тез-тезлигидан деярли 2 марта юқори.\nКарбамазепин ёки унга ўхшаш кимёвий тузилишга эга фаол модда билан даволаш бошланишигача HLA-A*3101 аллели мавжудлигига скрининг ўтказилиши заруратини кўрсатадиган етарлича маълумотлар мавжуд эмас.\nАгар европалик ёки япониялик пациентлар HLA-A*3101 аллелининг ташувчиси эканлиги аниқланган бўлса, окскарбазепинни фақат даволашдан фойда эҳтимол кутиладиган хавфдан ортиқ бўлган ҳоллардагина буюриш лозим.\nГенотиплаш натижалари лозим даражада клиник ҳушёрликни ва пациентларга қарашни ўрнини босолмайди. HLA-B*1502 аллели бўйича мусбат бўлган ва Оксапин® билан даволанаётган осиёлик пациентларнинг кўпчилигида Стивенс–Джонсон синдроми/токсик эпидермал некролиз намоён бўлмайди, HLA-B*1502 аллели бўйича манфий бўлган бошқа этник гуруҳга мансуб пациентларда эса Стивенс–Джонсон синдроми/токсик эпидермал некролиз ривожланади. Бу HLA-A*3101 га ҳам ҳамда Стивенс–Джонсон синдроми, токсик эпидермал некролиз, эозинофилия ва тизимли намоён бўлишлари билан кечадиган дориларга тери реакцияси, ўткир тарқоқ экзентематоз пустуллёз ёки макулопапулёз тошма ривожланиши хавфига ҳам тааллуқлидир. Ушбу оғир дерматологик реакцияларнинг ривожланиши ва улар билан боғлиқ бўлган касалланиш тутқаноққа қарши препаратларнинг дозаси, тартибига риоя қилиш, бирга қўлланилувчи дори препаратлари, ёндош кечадиган касалликлар ва дерматологик мониторинг даражаси каби бошқа кутилиши мумкин бўлган омиллар сабабли ўрганилмаган.\nСоғлиқни сақлаш ходимлари учун маълумот\nАгар HLA-B*1502 аллели мавжудлигига тест ўтказилаётган бўлса, HLA-B*1502 нинг юқори даражадаги генотиплашини ўтказиш тавсия этилади. Агар 1 ёки 2 та HLA-B*1502 аллели аниқланган бўлса, натижа мусбат, агар бирон-бир HLA-B*1502 аллели аниқланмаган бўлса, натижа манфий бўлади. Худди шундай тарзда HLA-A*3101 аллели мавжудлигига тест ўтказилади, HLA-A*3101 нинг юқори даражадаги генотиплашини ўтказиш тавсия этилади. Агар 1 ёки 2 та HLA-A*3101 аллели аниқланган бўлса, натижа мусбат, агар бирон-бир HLA-A*3101 аллели аниқланмаган бўлса, натижа манфий бўлади.\nХуружларни кучайиши хавфи\nОксапин® билан хуружларни кучайиши хавфи ҳақида хабар берилган. Хуружларни кучайиши хавфи кўпроқ болаларда кузатилган, аммо катталарда ҳам учраши мумкин. Хуружлар кучайган тақдирда Оксапин® билан даволашни тўхтатиш зарур.\nОксапин®ни қабул қилган 2,7% пациентларда қон плазмасида натрий даражаси 125 ммоль/л дан паст бўлиши кузатилган бўлиб, у кўпинча симптомсиз бўлган ва даволашга тузатиш киритишни талаб қилмаган. Клиник тадқиқотларнинг тажрибаси шуни кўрсатадики, плазмада натрий даражалари Оксапин® дозаси пасайтирилганидан, дори қўлланилиши бекор қилинганидан ёки пациентни консерватив даволанганидан (хусусан суюқлик истеъмол қилиниши чекланганидан) кейин нормага келади. Натрий даражаси паст бўлиши билан боғлиқ аввалги буйрак касалликлари бўлган пациентларда ёки бир вақтда натрий даражасини пасайтирувчи препаратларни (хусусан диуретиклар, десмопрессинни), шунингдек НЯҚП ни (хусусан индометацинни) қабул қилган пациентларда Оксапин® билан даволаш бошланишигача натрийнинг плазмадаги даражаларини аниқлаш зарур. Кейинчалик қон плазмасида унинг даражаларини ҳар 2 ҳафтада ва сўнгра даволашнинг дастлабки 3 ой давомида бир ойда 1 марта ёки клиник заруратга қараб назорат қилиш керак. Ушбу хавф омиллари кекса ёшдаги пациентларга тааллуқли бўлиши мумкин. Оксапин®ни қабул қилаётган пациентларга нисбатан натрий даражасини пасайтирувчи дори воситаларини қабул қилиш бошланишида натрий даражасини баҳолашга бўлган шундай ёндашувга амал қилиш керак. Агар гипонатриемия ривожланишини кўрсатувчи клиник симптомлар Оксапин® билан даволаш фонида кузатилса, қон плазмасида натрий даражасини ўзгартириш имкониятини кўриб чиқиш мақсадга мувофиқ. Бошқа пациентларда плазмадаги натрий даражасини баҳолашни стандарт лаборатория тадқиқотларининг бир қисми сифатида ўтказиш мумкин. Юрак етишмовчилиги ва иккиламчи юрак етишмовчилиги бўлган барча пациентларни уларда суюқлик ушланиб қолиниши мавжудлигини аниқлаш учун мунтазам равишда тана вазнини ўлчаш керак. Суюқлик ушланиб қолган ёки юрак функцияси ёмонлашган тақдирда, натрийнинг плазмадаги даражасини назорат қилиш лозим. Агар гипонатриемия кузатилса, у ҳолда сув миқдорини чекланиши унга қарши курашнинг муҳим чораси бўлиб ҳисобланади. Унча кўп бўлмаган ҳолларда окскарбазепин юракда қон ўтишини бузилишига олиб келиши мумкинлиги туфайли, илгариги қон ўтиши бузилиши бўлган (хусусан AV-блокадали, аритмияли) пациентларни синчковлик билан кузатиш тавсия этилади.\nГипотиреоз окскарбазепин қўлланилганида салбий реакция бўлиб ҳисобланади. Қалқонсимон без гормонларининг болалар туғилганидан кейин ривожланишига таъсирини ҳисобга олган ҳолда, мазкур тоифадаги пациентларда Оксапин® билан даволаш вақтида қалқонсимон без функциясини мониторингини ўтказиш тавсия қилинган.\nГепатитнинг кам ҳолларда учраши ҳақида хабар берилган бўлиб, у кўп ҳолларда ижобий якун билан ортга қайтган. Жигар касаллигига шубҳа қилинганида жигар функциясини баҳолаш ва Оксапин® қўлланилишини бекор қилиш имкониятини кўриб чиқиш лозим. Оғир жигар етишмовчилиги бўлган пациентларни даволашда эҳтиёткорликни намоён қилиш лозим.\nБуйрак функциясини бузилиши (креатинин клиренси <30 мл/мин) бўлган пациентлар Оксапин® билан даволаниш вақтида, айниқса бошланғич дозага ва титрлашга нисбатан эҳтиёткорликни намоён қилишлари лозим. МГҲ нинг плазмадаги концентрациялари мониторинги талаб қилиниши мумкин.\nҚайд этилгандан кейинги даврда жуда кам ҳолларда Оксапин® билан даволанган пациентларда кузатилган агранулоцитоз, апластик анемия ва панцитопения ҳақида хабар берилган. Яққол ифодаланган суяк кўмиги функциясини сусайишининг ҳар қандай белгиси ривожланганида, дори воситасини қўлланилишини бекор қилиш имкониятини кўриб чиқиш керак.\nЎз жонига қасд қилиш хулқ-атвори\nБир неча кўрсатмалар бўйича тутқаноққа қарши воситалар билан даволанган пациентларда ўз жонига қасд қилиш фикрлари ва хулқ-атвори ҳақида хабар берилган. Тутқаноққа қарши препаратларнинг рандомизацияланган плацебо назоратли тадқиқотларининг мета-таҳлили ўз жонига қасд қилиш фикрлари ва хулқ-атвори хавфининг катта бўлмаган даражада ошишини кўрсатади. Ушбу хавфнинг механизми номаълум, мавжуд маълумотлар эса окскарбазепин қабул қилинганида хавф ошиши имкониятини истисно қилмайди.\nШу сабабли пациентларни уларда ўз жонига қасд қилиш фикрлари ва хулқ-атвори мавжудлигига текшириш ҳамда тегишли даволашни буюриш имкониятини кўриб чиқиш тавсия этилади. Беморларга (ва уларни парваришлаётган шахсларга) ўз жонига қасд қилиш фикрлари ёки хулқ-атвори белгилари пайдо бўлганида, тиббий ёрдам олиш юзасидан мурожаат қилишни тавсия қилиш лозим.\nРепродуктив ёшдаги аёл пациентларни Оксапин®ни гормонал контрацептивлар билан бирга қабул қилиш бундай турдаги контрацепциянинг самарасизлигига олиб келиши мумкинлиги ҳақида огоҳлантириш зарур. Оксапин® қўлланилганида ҳомиладорликни олдини олишнинг бошқа усулларидан фойдаланиш тавсия этилган.\nОксапин® билан даволаш фонида алкоголни истеъмол қилишда эҳтиёткорликни намоён қилиш тавсия этилади, чунки бу кумулятив седатив натижани келтириб чиқариши мумкин.\nДаволашни бекор қилиниши\nТутқаноққа қарши барча дори воситаларидан фойдаланишдаги каби хуружлар тез-тезлигининг потенциал ошишини минималлаштириш учун Оксапин® қўлланилишини босқичма-босқич бекор қилиш тавсия этилади.\nПлазмадаги даражаси мониторинги\nГарчи окскарбазепиннинг дозалари ва плазмадаги даражалари ҳамда клиник самарадорлиги ёки ўзлаштираолиниши ўртасида боғлиқлик етарлича сезиларли бўлмаса-да, плазмадаги даражаларининг мониторинги даволаш тартибини бузилишини истисно қилиш керак бўлганида ёки МГҲ клиренси кўрсаткичида ўзгариш кутилганида, масалан:\nжигар функцияси ўзгарганида;\nжигар ферментларини индукция қилувчи препаратлар билан бирга қўлланилганида фойдали бўлиши мумкин.\nТутқаноқ ва тутқаноққа қарши даволаш билан боғлиқ умумий хавф\nДаволанган пациентларда политерапияда, айниқса вальпроатни ичига олган политерапияда ривожланишнинг туғма нуқсонларини ошиши қайд этилган. Бундан ташқари, тутқаноққа қарши самарали даволашни тўхтатиб қўйиш мумкин эмас, чунки касалликни кучайиши она учун ҳам, ҳомила учун ҳам жуда зарарлидир.\nОкскарбазепин билан боғлиқ хавф\nПрепаратни ҳомиладорлик даврида қабул қилингани ҳақидаги клиник маълумотлар сони унча катта эмас (300-1000 ҳомиладорликда). Бироқ окскарбазепин билан боғлиқ туғма ривожланиш нуқсонларини кўрсатувчи маълумотлар сони чекланган. Оксапин® қўлланилганида умумий популяция орасидаги кўрсаткич (2-3%) билан таққосланганда туғма нуқсонларнинг умумий сонини ошиши қайд этилмаган. Ушбу маълумотларга қарамасдан окскарбазепиннинг тератоген потенциалини тўлиқ истисно этиб бўлмайди.\nЮқорида баён қилинганларни инобатга олган ҳолда қуйидагиларни назарда тутиш лозим:\nагар Оксапин®ни қабул қилаётган аёл ҳомиладор бўлса ёки ҳомиладорликни режалаштираётган бўлса, ушбу препарат қўлланилишини диққат билан баҳолаш лозим. Ҳеч бўлмаганда ҳомиладорликнинг дастлабки уч ойи давомида минимал самарали дозаларни буюриш лозим ва имкон қадар монотерапияга афзаллик бериш керак;\nҳомиладорлик давомида окскарбазепин билан тутқаноққа қарши самарали даволанишни тўхтатиш мумкин эмас, чунки касалликни кучайиши она учун ҳам, ҳомила учун ҳам жуда зарарлидир.\nМониторинг ва профилактика қилиш\nТутқаноққа қарши айрим дори воситалари фолат кислотаси танқислигини келтириб чиқариши мумкин, бу эҳтимол ҳомилада аномалиялар ривожланишига таъсир кўрсатиши мумкин.\nҲомиладорликкача ва ҳомиладорлик даврида фолат кислотали қўшимчаларни қабул қилиш тавсия этилган. Бундай қўшимчаларни қабул қилишнинг самарадорлиги исботланмаганлиги туфайли, ҳатто фолат кислотасини қўшимча равишда қабул қилаётган аёлларга ҳам махсус антенатал диагностикадан ўтишни таклиф қилиш мумкин.\nАёлларнинг чекланган сонида олинган маълумотлар окскарбазепиннинг фаол метаболити бўлган 10-моногидрокси ҳосиласининг (МГҲ) плазмадаги даражалари ҳомиладорлик давомида аста-секин пасайиши мумкинлигини кўрсатади. Оксапин® билан даволанаётган аёлларда хуружларнинг адекват назоратини таъминлаш учун ҳомиладорлик давомида клиник жавобнинг синчков мониторингини олиб бориш тавсия қилинган. Қон плазмасида МГҲ концентрациялари ўзгаришларини аниқлаш заруратини кўриб чиқиш лозим. Агар ҳомиладорлик даврида дозалар оширилган бўлса, туғруқдан кейинги даврда МГҲ нинг плазмадаги даражалари мониторингини олиб бориш имкониятини ҳам кўриб чиқиш зарур.\nЯнги туғилган чақалоқларда тутқаноққа қарши воситалар келтириб чиқарган қон ивишини бузилиши ҳақида хабар берилган. Эҳтиёт чораси сифатида ҳомиладорликнинг охирги бир неча ҳафтаси давомида ва янги туғилган чақалоққа K1 витаминини қўллаш лозим.\nОкскарбазепин ва унинг фаол метаболити (МГҲ) кўкрак сутига ўтади. Ҳар иккала бирикмалар учун кўкрак сутидаги концентрацияси ва қон плазмасидаги концентрацияси нисбати 0,5 ни ташкил этган. Окскарбазепинни чақалоққа кўкрак сути орқали таъсир қилиши номаълум. Шу сабабли даволаш зарурати бўлганида эмизишни тўхтатиш лозим.\nОдамнинг репродуктив функциясига таъсири ҳақидаги маълумотлар йўқ. Окскарбазепин каламушларнинг репродуктив функциясига таъсир кўрсатмаган. Репродуктив функцияга таъсири одамда қўлланиладиган дозалар билан таққосланадиган дозаларда каламушларнинг урғочиларида кузатилган.\nОксапин®дан фойдаланилганида бош айланиши, уйқучанлик, атаксия, диплопия, кўришнинг ноаниқлиги, кўришни бузилиши, гипонатриемия, айниқса даволаш бошланишида ёки дозага тузатиш киритилиши муносабати билан (кўпроқ дозани титрлашда) тафаккур этишнинг пасайган даражаси каби нохуш реакциялар ҳақида хабар берилган. Шу сабабли пациентлар транспорт воситаларини бошқаришда ва механизмлар билан ишлашда эҳтиёткорликни намоён қилишлари керак.\nПрепаратнинг яроқлилик муддати тугаганидан сўнг қўллаш мумкин эмас ва болалар ололмайдиган жойда сақлаш керак.\nДозани ошириб юборилишига доир айрим ҳоллар ҳақида хабарлар олинган. Максимал қабул қилинган доза тахминан 48,000 мг ни ташкил қилган.\nБелгилари ва симптомлари\nСув-электролит мувозанатининг бузилиши: гипонатриемия.\nКўриш аъзоси томонидан бузилишлар: диплопия, миоз, кўришнинг ноаниқлиги.\nОвқат ҳазм қилиш тизими томонидан бузилишлар: кўнгил айниши, қусиш, гиперкинезия.\nУмумий бузилишлар ва юборилган жойдаги бузилишлар: толиқиш.\nЛаборатор ва инструментал маълумотлар: нафас олиш ҳаракатлари тез-тезлигини пасайиши, QTc интервалини узайиши.\nНерв тизими томонидан бузилишлар: уйқучанлик, бош айланиши, атаксия, нистагм, тремор, координацияни бузилиши (нотўғри координация), тиришишлар, бош оғриғи, кома, ҳушдан кетиш, дискинезия.\nРуҳиятни бузилиши: тажовузкорлик, хавотирли қўзғалувчанлик, онгни хиралашиши.\nҚон томирлар томонидан бузилишлар: артериал босимни пасайиши.\nНафас олиш тизими, кўкрак қафаси аъзолари ва кўкс оралиғи томонидан бузилишлар: ҳансираш.\nСпецифик антидот мавжуд эмас. Симптоматик ва бир маромда сақлаб турувчи турувчи даволаш ўтказилади. Окскарбазепинни сўрилишини камайтириш учун меъдани ювиш ўтказилиши ва/ёки фаоллаштирилган кўмирни қабул қилиш буюрилиши мумкинлигини инобатга олиш лозим.\n10 таблеткадан блистерда; 3 блистер қўллаш бўйича йўриқнома билан картон қутига жойланган.\nҚуруқ, ёруғликдан ҳимоя қилинган жойда, 25°C дан юқори бўлмаган ҳароратда сақлансин.


Москвада ноқонуний муҳожирларга 'ов' бошланди - BBC News O'zbek\nМосква шаҳри ва Москва вилоятидаги гавжум бекатларда Россия Федерал Миграция хизмати ходимлари патрул хизматини йўлга қўйганлар.\nФедерал Миграция хизмати матбуот хизмати хабар беришича, ушбу тадбирдан кўзланган мақсад, Россия ҳудудида ноқонуний меҳнат фаолияти билан шуғулланиб юрган муҳожирларни аниқлаш.\nМиграция хизмати нега айнан ҳозир муҳожирлик назоратини кучайтиришга қарор қилингани сабабини тушунтирмаган.\nБунинг учун метро бекатлари ёнида миграция хизматининг махсус автомобиллари қўйилган, бу автомобилларда техник жиҳозлар ўрнатилган.\nУлар ёрдамида Федерал Миграция хизматининг маълумотлар базаси билан боғланилади ва муҳожирнинг Россияда ишлашига изн берадиган барча ҳужжатлари жойида экани ёки йўқлиги текширилади.\nМуҳожирнинг бармоқ излари мигарция хизмати маълумотлар базасида бор-йўқлиги аниқланади.\nМосквадаги "Муҳожирлик ва қонун" ташкилотининг раиси, ҳуқуқшунос Юлдуз Отаниёзованинг Би-би-сига айтишича, бу рейдлар Президентга ҳисобот бериш олдидан Федерал Муҳожирлик хизматининг одатдаги ўтказадиган тадбири ҳисобланади. "Ҳар уч-тўрт ойда шундай амалиётлар ўтказилиб, мана биз шу ишларни қиляпмиз, ноқонуний муҳожирларни ушлаяпмиз. Биз мамлакатга керак идорамиз", дейиш учун қилинади, дейди Юлдуз Отаниёзова. "Бундан ташқари ҳозир баҳор, муҳожирларнинг қўлида пул бор. Қўлга тушган тақдирда улар жарималарни тўлай оладилар. ФМХ бундан албатта фойдаланади".\nФедерал Миграция хизмати эса шу йўл билан муҳожирларга Россия қонунчилиги талабларини тушунтиришни, ҳуқуқбузарликлар олдини олишни мақсад қилганини айтмоқда.\n“Муҳожирларда миграция хизматининг вакиллари билан бевосита мулоқот қилиш, ўзларини қизиқтирган саволлларни бериш ва “биринчи қўллардан” жавоб олиш имконияти бўлади”, демоқда Россия миграция хизмати.\nБугун тарқалган хабарларга кўра, ФМХнинг фаолияти тугатилиб, вазифалари бир нечта ташкилотга тақсимланиши режалаштирилмоқда. Ўтказилаётган рейдлар хизматни тугатмасликка важ кўрсатиш ҳам бўлиши мумкин. Бироқ, ФМС ўзини оқлай олмади,- дейди Москвадан ҳуқуқшунос Юлдуз Отаниёзова.\nАйни пайтда сўнгги йилларда илк бор Россия ҳудудида меҳнат муҳожирларига нисбатан муносабат яхшилангани кузатилган.\nВЦИОМ омма фикрини ўрганиш ташкилотининг яқинда ўтказилган сўрови ана шундай натижани берган."Агар 2006 йилда фақат 39 фоиз россияликлар коммунал хизматларда меҳнат муҳожирларининг фойдаланилишига ижобий муносабат билдирган, 42 фоиз маиший соҳаларда хорижий ишчи кучларни ишлатишни ёқлаган бўлса, 2016 йил мартда бу кўрсаткичлар 53 ва 50 фоизга кўтарилган", деб қайд этади социологлар.\nРоссиядаги иқтисодий инқироз ва Ғарб киритган жазо чоралари орқасидан кўплаб марказий осиёлик муҳожирлар ортга қайтишга мажбур бўлганлар.\nЎтган қиш мавсумида Россиянинг қатор шаҳарларида кўчаларни қор-музлардан тозалашда ишчи кучи етмаслиги боис, марказий кўчаларда ҳам мураккабликлар юзага келган. Ҳатто ижтимоий тармоқларда меҳнат муҳожирларини ортга қайтишга чорловчи видеороликлар ҳам пайдо бўлганди.\nБи-би-сига гапирган баъзи меҳнат муҳожирлари охирги пайтларда Москвада ўзларига муносабат яхшиланганини қайд этганлар.\nБироқ Россияда ишлашга рухсат олиш учун кетадиган харажат қимматлиги кўп муҳожирлар ноқонуний ишлашни маъқул кўрадилар.\nРоссияда ўзбек муҳожирлари сони 1 миллионга қисқарган\nЎзбекистондан иш тополмаган муҳожирлар яна Россияга қайтмоқда\nҲужжатсиз муҳожирнинг боласи таълим олишга ҳақсизми?\nРоссияда меҳнат муҳожирлар иш ташлаган\nМосквада муҳожирларга ҳужум қилган шахс ушланган\nРоссияда муҳожир мигрантми ё-да келгинди?


ЧЕГАРАЧИЛАРГА ЯНА БИР ҚУЛАЙЛИК\nДавлат хавфсизлик хизмати Чегара қўшинларига қарашли Тошкент вилояти Зангиота туманидаги ҳарбий қисм чегара пости реконструкция қилиниб, фойдаланишга топширилди.\nЧегара постининг очилиш маросимида Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизмати Чегара қўшинлари қўмондонлиги, давлат ва жамоат ташкилотлари вакиллари, ҳарбий хизматчилар, «Ёш чегарачилар» клуби аъзолари иштирок этди.\n– Замонавий инфратузилмага эга чегара пости мажмуасининг фойдаланишга топширилгани мазкур йўналишдаги кенг кўламли ишларнинг амалдаги ифодасидир, – дейди чегара пости бошлиғи катта лейтенант С. Абдуллаев. – Янги бинода чегарачиларнинг ўз жанговар тайёргарлигини, билим, кўникма ва малакасини оширишлари, хизмат бурчларини бекаму-кўст бажаришлари учун барча шароитлар яратилган.\nТадбирда чегара пости қурилишида алоҳида ўрнак кўрсатган қурувчилар тақдирланди.


Трамп Вашингтондаги меҳмонхонасининг эгалик ҳуқуқини сотди | Qalampir.uz\nТрамп Вашингтондаги меҳмонхонасининг эгалик ҳуқуқини сотди\nОлам\t15 Ноябрь 10:07 2986\nАҚШнинг собиқ Президенти Дональд Трампнинг Trump Organization компанияси Вашингтон марказида жойлашган Trump International Hotel’га эгалик ҳуқуқларини 375 миллион долларга сотишга рози бўлди. Бу ҳақда “The Wall Street Journal” хабар берди.\nУнинг сўзларига кўра, харидор Маямидаги (Флорида) CGI Merchant Group инвестиция фирмаси бўлади, у Оқ уйнинг собиқ раҳбари номини фасаддан олиб ташламоқчи ва Hilton меҳмонхоналар тармоғи билан бошқарув ва брендинг бўйича келишиб олган.\nОқ уй яқинида жойлашган, бундан 120 йил аввал қурилган ва почта бўлими бўлган меҳмонхона биноси ҳукуматга тегишли, бироқ 100 йилгача ижарага берилиши мумкин, Trump Organization’нинг бинога бўлган ҳуқуқлари янги эгасига ўтади. Келишув келаси йилнинг биринчи чорагида якунланиши кутилмоқда. Трамп президентлиги даврида меҳмонхона республикачиларнинг машҳур йиғилиш жойи бўлган.\nГазетанинг таъкидлашича, АҚШ Конгресси Вакиллар палатасининг назорат қўмитаси меҳмонхонанинг молиявий фаолиятини текширмоқда. Қонунчиларнинг фикрича, меҳмонхона сўнгги бир неча йил давомида зарар кўрган. Трамп тақдим этган маълумотларга кўра, Trump International Hotel фойда келтирган.\n26 Ноябрь 13:02 54845\n27 Ноябрь 19:00 41431\n26 Ноябрь 11:11 41161\n27 Ноябрь 11:27 40000\n28 Ноябрь 13:57 32976


Бўлим: Мақолалар\t Сана: Жума, 20 Октябр 2017 14:28\nҚадимги Шоми шарифда – Дамашқ шаҳрида “Салоҳиддин қалъаси”нинг шарқий дарвозаси олдида бундан 800 йиллардан бери то ҳозирги кунимизгача фаолият юритиб келаётган илмий даргоҳлардан бири мавжуд. У “Дор ал-ҳадис ал-ашрафия” деб номланади. Мазкур олий даргоҳ ҳозирги кунимизгача ҳадисшунослик ва ҳадис илми марказларидан бири ҳисобланади. У ерда дунёга машҳур ва донғи кетган алломалар дарс берганлар, у ерда исломнинг буюк олимлари ўқиганлар. Ушбу даргоҳда исломий илмларга буюк ҳисса бўлиб қўшилган энг сара ва дурдона асарлар вужудга келган. Бугунги кунда ҳам ушбу ўқув даргоҳидаги очиқ дарсларга бутун дунёдан талабалар оқиб келадилар, дамашқликлар эса ҳадис сабоқларини эшитиш учун ҳар тонг у ерга шошиладилар. Бу мадраса бўйича биз эътибор қаратадиган бир жиҳат бор. Гап шу ҳақида:\nМазкур олий ўқув даргоҳи машҳур султон Салоҳиддин ал-Айюбий раҳимаҳуллоҳнинг туғишган иниси Малик Ашраф Музаффариддин Абулфатҳ Мусо ал-Айюбий томонидан барпо қилинган. Энг аввал мадрасанинг ўрнида Соримиддин Қаймоз ан-Нажмий деган ҳокимнинг (ваф. 596/1199) саройи бўлган. Уни ворислардан Малик Ашраф сотиб олиб, мадрасага айлантирган. Мадраса икки марта, аввал мўғиллар томонидан, иккинчи марта мелодий 1912 йилда толон-тарож қилинган, кутубхонаси ёниб кетган. Малик Ашраф 635 йилнинг муҳаррам ойининг 4 куни (1237 йил 27 август) охирги гапи “Ла илоҳа иллаллоҳ!” бўлгани ҳолда вафот қилган. Аллоҳ уни раҳмат қилсин!\n“Дор ал-ҳадис ал-ашрафия” деб аталган мазкур олий ўқув даргоҳи икки йил деганда қуриб битказилиб, 630 йилнинг шаъбон ойида бароат кечасида (1233 йил 27 май) очилиш маросими ўтказилган. Мазкур олий ўқув даргоҳининг энг муҳим жиҳати унинг муассиси томонидан шарт қилинган илк вақфнома нусхаси бизнинг кунларимизгача сақланиб қолганлигидир.\nВақфномада мазкур олий ўқув даргоҳининг бош мударриси ва шайх ал-ҳадиси ашъарий олими ва шофеъий мазҳабига тақлид қилувчи етук олим бўлиши қатъий таъкидланган. Етук олим дейилганда ҳадис фанига ўз даврининг энг олими, ривоят ва дироят соҳиби бўлмоғи кераклиги назарда тутилган эди. Ушбу шартга ҳозирги кунимизгача ўзгаришсиз амал қилиб келинмоқда. (Бироқ, мелодий XVII асрдан буён вақфномада кўрсатилганидек ривоят ва дироят соҳиби топилмай қолгани боис, ҳадис фанида энг етук олим деб топилган ашъарий-шофеъий зот таъйинланаверади).\nДемак, эътибор беринг: ҳамма вақт ва ҳамиша “Дор ал-ҳадис ал-ашрафия” мадрасасига ашъарий таълимотли ва шофеъий мазҳаби олими бош мударрис қилиб таъйинланиб келган. Бу қоида ўзгармаган, чунки, мазкур мадрасанинг муассиси томонидан таъсис қилинган вақфнома матнида бу қатъий белгилаб қўйилган эди:\nУнга илк бош мударрис ва шайх ал-ҳадис қилиб, таниқли ҳофиз Тақийуддин ибн ас-Салоҳ аш-Шаҳразурий (577-643 ҳ./1181-1245 м.) раҳматуллоҳи алайҳи таъйинланган. У зот ўзларининг ҳадисшуносликка оид “Муқаддима Ибн ас-Салоҳ” асари билан шуҳрат қозонган. Мазкур асар ҳозирги кунимизгача илм аҳлининг энг муҳим ўқув қўлланмаларидан бири ҳисобланиб келади. Унга бир қанча шарҳлар ҳам битилган. Шунингдек, у зотнинг шофеъийлик фиқҳига оид фатволар тўплами, шофеъий мазҳаби олимларининг таржимаи ҳолига бағишланган “Табақот” асари мавжуд. У том маънода ашъарий олими, шофеъий фақиҳи ҳисобланади.\n“Дор ал-ҳадис ал-ашрафия”нинг бош мударрисларидан яна бири Шаҳобиддин Абдурраҳмон Абу Шома (599-665 ҳ./1202-1266 м.) раҳматуллоҳи алайҳидир. У зот таниқли ҳадисшунос ва муаррих олимлардан ҳисобланади. Айюбийлар, зангийлар ва салжуқийлар сулоласи тарихини ёзганлар. Қуддуси шариф ва Дамашқ тарихига оид 15 жилдлик асари ҳам бор. Шунингдек, олтинчи ва еттинчи ҳижрий асрда яшаган олимларнинг таржимаи ҳолларига бағишланган асари ҳам мавжуд. “Шотибия”га битган машҳур “Иброз ал-маоний” номли шарҳи шуҳрат қозонган.\n“Дор ал-ҳадис ал-ашрафия”нинг энг машҳур бош мударрисларидан яна бири Муҳйиддин Яҳё ан-Нававий (631-676 ҳ./1233-1277 м.) раҳматуллоҳи алайҳидир. У зот қирқта ҳадис тўплами бўлмиш “ал-Арбаъийн” асарининг, зикрлар тўплами “ал-Азкор”нинг, “Риёз ус-солиҳин” каби юздан ортиқ асарлар муаллифидир. Мазкур учта асари ўзбек тилига ҳам таржима қилинган. Шофеъийлик фиқҳига оид “Равзат ат-толибин” ва унинг шарҳини ҳамда “Шарҳ ал-Муҳаззаб” асарини битганлар. Имом Муслим раҳимаҳуллоҳнинг саҳиҳ ҳадислар тўпламига “ал-Минҳож” номли шарҳ ёзганлар. Имом ан-Нававий раҳимаҳуллоҳнинг ашъарий олими эканлигини асарларида ёзган фикрлари ёққол исботлайди.\n“Дор ал-ҳадис ал-ашрафия”нинг бош мударрисларидан яна бири Камолиддин Муҳаммад Ибн аз-Замликоний (667-727 ҳ./1269-1327 м.) раҳматуллоҳи алайҳидир. Ўз даврида шофеъийлик мазҳабининг энг катта олими ҳисобланган. Ҳалабда ва Мисрда қози бўлганлар. У зот Ибн Таймия раҳимаҳуллоҳга қарши чиққан олимлардан биридир. Унинг талоқ ва зиёрат масаласига қарши раддия билан чиқиб, унинг фикрларининг нотўғри ва хатолигини исботлаб берганлар. Имом ан-Нававий раҳимаҳуллоҳнинг “ал-Минҳож” асарига ҳошия-изоҳлар ҳам битганлар.\n“Дор ал-ҳадис ал-ашрафия”нинг бош мударрисларидан яна бири Жамолиддин Юсуф ал-Миззий (654-742 ҳ./1256-1341 м.) раҳматуллоҳи алайҳидир. У зот ўз даврида Шом диёрининг энг улуғ муҳаддиси ҳисобланган. У зот роппа роса мазкур мадрасада 23 йил давомида шайх бўлганлар. Тақийуддин ас-Субкий раҳимаҳуллоҳ мазкур мадрасага ундан кўра олимроқ, Имом Нававий раҳимаҳуллоҳдан кўра парҳезкорроқ зот шайх бўлмаганди, деганлар. Имом аз-Заҳабий раҳимаҳуллоҳ эса: “Мен ҳаётимда тўрт нафар энг зеҳнли ҳофиз одамларни учратдим”, дея унинг номини ҳам санаганлар. Ҳофиз ал-Миззий раҳимаҳуллоҳнинг ҳадис ровийларининг таржимаи ҳолларига бағишланган 12 жилдли “Таҳзиб ал-камол” номли асарлари, шунингдек, 8 жилдли “Туҳфат ал-Ашроф” ҳамда “ал-Мунтақо” номли ҳадис тўпламлари шуҳрат қозонган.\n“Дор ал-ҳадис ал-ашрафия”нинг бош мударрисларидан яна бири Тақийуддин ас-Субкий (683-756 ҳ./1284-1355 м.) раҳматуллоҳи алайҳидир. У зот ўз даврининг шайхулисломи, таниқли ҳадисшунос олими ҳисобланади. Шомда қози бўлганлар. Машҳур “Табақот аш-Шофеъия ал-кубро” асарининг муаллифи Тожиддин ас-Субкий раҳимаҳуллоҳнинг оталаридир. У зот Ибн Таймия раҳимаҳуллоҳга қарши раддиялар ёзган машҳур олимлардан бири ҳисобланади. “ад-Дурр ан-назийм” номли тафсирлари, “Табақот ал-фуқаҳо” номли асарлари бор. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг қабрлари зиёратига боришни энг афзал ибодатлардан эканини исботланган “Шифо ас-сиқом” номли асарлари, шоеъийлик мазҳаби фиқҳига оид фатволар тўплами ҳамда “ал-Масоил ал-ҳалабия ва ажвибатуҳа” номли асари мавжуд. Рисолалар тўплами ҳам бор.\n“Дор ал-ҳадис ал-ашрафия”нинг бош мударрисларидан яна бири Имодуддин Исмоил Ибн Касир (701-774 ҳ./1302-1373 м.) раҳматуллоҳи алайҳидир. У зот мазкур мадрасада оз муддат шайхлик қилганлар, 772 йилда (1371 мелодий йили) у ерга шайх қилиб таъйинланган. У зотнинг Қуръони каримга битган тафсирлари шуҳрат қозонган. Бундан ташқари, “ал-Бидоя ва-н-ниҳоя” номли ислом тарихига оид 14 жилдли асарлари бор. Шофеъий мазҳаби олимларининг таржимаи ҳолларига бағишланган асари ҳам бор. “Жомеъ ал-масонид” номли 8 жилдли асар ҳам ёзганлар.\nИбн Касир раҳимаҳуллоҳнинг “Дор ал-ҳадис ал-ашрафия”га мударрис қилинганлиги унинг шофиеъийлик мазҳаби вакили эканини ва ашъарий таълимотидаги олимлигини тасдиқлайди. Бунга бир қанча далиллар бор. Далилларнинг энг кучлиси Ибн Касир раҳимаҳуллоҳнинг ўз иқрорларидир. Ибн Ҳажар ал-Асқалоний раҳимаҳуллоҳ “ад-Дурар ал-комина” асарида Ибн ал-Қаййим ал-Жавзия раҳимаҳуллоҳнинг невараси Иброҳим раҳимаҳуллоҳнинг таржимаи ҳолида у билан Ибн Касир раҳматуллоҳи алайҳининг ўртасида бўлиб ўтган мунозара жараёнида Ибн Касир раҳимаҳуллоҳнинг айтган гапини келтиради:\nأنت تكرهنى لأننى أشعرى فقال له لو كان من رأسك الى قدمك شعر ما صدقك الناس فى قولك أنك أشعرى و شيخك ابن تيمية\nИбн Касир раҳимаҳуллоҳ унга: “Сен менинг ашъарий эканимни ёмон кўрасанми?”, деган. Унга: “Агар бошдан то қадаминггача бўлган туклар ашъарий бўлса-да, одамлар сенинг ва шайхинг Ибн Таймиянинг ашъарийлигига ишонишмайди”, деган.\nУмуман, Ибн Касир раҳимаҳуллоҳнинг ашъарийлигини айтилганда, салафий ва ваҳҳобийлар унинг аксини исботлашга тушиб кетиши шубҳасиздир. Улар таъвилни ёмон кўришса-да, Ибн Касир раҳимаҳуллоҳнинг: “Албатта, мен ашъарийман!”, деган бу ривоятдаги гапларини таъвил қилишга зўр беришса ҳам ажаб эмас. Лекин, айнан ашъарийларнинг шайх бўлиши шарт қилинган “Дор ал-ҳадис ал-ашрафия” мадрасасига унинг шайх қилиб таъйинланганининг ўзиёқ, “Саҳиҳ ал-Бухорий”нинг энг яхши шарҳларидан бирини ёзган Ибн Ҳажар ал-Асқалоний раҳимаҳуллоҳдек зот унинг “Албатта, мен ашъарийман!”, деган гапини нақл қилишининг ўзиёқ замонамиз салафийларининг гап-сўзлари мутлақо ботил эканини исботлашга етарлидир.\nИбн Касир раҳимаҳуллоҳнинг ашъарийлигига учинчи далил у зот ҳам ашъарийлар сингари сифат оятларини таъвил қилганлар. Жумладан, “яд” сифатини ўз тафсирининг уч жойида таъвил қилинганини кўрамиз. Улар “Фатҳ” сурасининг 8-ояти, “Исро” сурасининг 100-ояти, Моида сурасининг 64-ояти.\nИбн Касир раҳимаҳуллоҳнинг ашъарийлигининг тўртинчи далили аҳли суннатнинг барча ашъарий ва мотуридийлари сингари у зот ҳам мавлиди набавийни ўтказишни жоиз деб билганлар. У зот “ал-Бидоя ва-н-ниҳоя” асарида мавлиднинг илк ташкилотчисини мақтаб келтирганлар. Шунингдек, ўзининг ҳам алоҳида мавлид рисоласи бўлгани маълум.\n“Дор ал-ҳадис ал-ашрафия”нинг охирги ва машҳур бош мударрисларидан яна бири Бадриддин Муҳаммад ибн Юсуф ал-Ҳасаний (1267-1354 ҳ./1851-1935 м.) раҳматуллоҳи алайҳидир. У зот “Далоил ал-хайрот” муаллифининг авлодларидан бўлганлар. У зот Имом Бухорий раҳимаҳуллоҳ ва Имом Муслим раҳимаҳуллоҳнинг саҳиҳ ҳадислар тўпламини ёд билган эканлар. Бундан ташқари, 20 мингдан ортиқ байтларни ёддан айта олганлар. Шом диёрининг энг машҳур муҳаддисларидан ҳисобланган. Биринчи жаҳон уруши пайтида одамлар уни халифа қилиб сайламоқчи бўлиб, унга байъат қилишга келганларида, у зот кўнмаганлар ва одамларни қаттиқ жеркиб, ҳузурларидан ҳайдаб юборганлар. Унинг ҳадисшуносликка оид “Ғиромий саҳиҳ” ва “Манзума ал-Байқуния” асарларига битган шарҳлари мавжуд. Ўзлари 30 ёшларигача 40 та китоб ёзганларига иқрор бўлганлар. Шулар жумласидан, “Саҳиҳи Бухорий”, “Шамоил ан-набавия”, “аш-Шифо” каби ҳадис тўпламларига шарҳларидир. Шофеъий мазҳаби фақиҳи сифатида “Мухтасар Ибни Ҳожиб” каби асарга шарҳ битганлар. Аҳли суннат ва жамоат ақоидига бағишланган “ал-Ақоид ан-насафия” ҳамда “Манзума ал-Ақоид ас-санусия”га шарҳлар ёзганлар.\nХулоса. “Дор ал-ҳадис ал-ашрафия” мадрасаси 800 йилдан бери фаолият юритиб келади. Ушбу мадрасанинг вақфномасида у ерга ашъарий таълимотли, шофеъий мазҳабли олим бош мударрис қилиб таъйинланиши кераклиги қатъий белгилаб қўйилган. Бу шартга асрлар давомида ўзгаришсиз амал қилиб келинмоқда. Бош мударрис бўлганлар орасида биз Ибн ас-Салоҳ раҳимаҳуллоҳ, Абу Шома раҳимаҳуллоҳ, Имом ан-Нававий раҳимаҳуллоҳ ва аллома Ибн Касир раҳимаҳуллоҳ каби зотларнинг номларини учратамиз. Бу ҳолат уларнинг ашъарий олими, шофеъий фақиҳи эканини тасдиқлаб туради.\nАҳли суннат ва жамоатнинг иккита йирик қаноти бор. У ашъарийлик ва мотуридийликдир. Аҳли суннат ва жамоатда бўлмоқчи бўлган одам мана шу икки қанотнинг бирига маҳкам ёпишмоғи лозим. Юқорида номлари санаб ўтилган олимлар ҳам аҳли суннат ва жамоат вакиллари сифатида ашъарийликни маҳкам ушлаган эдилар.\nАҳли суннат ва жамоат вакиллари амалиётда тўрт мазҳабга бўйсинадилар. Улар ҳанафийлик, моликийлик, шофеъийлик ва ҳанбалийликдир. Аҳли суннат ва жамоат доирасида амал қилмоқчи бўлган одам мана шу тўрт мазҳабдан бирига маҳкам боғланмоғи лозим. Юқорида номлари санаб ўтилган олимлар ҳам аҳли суннат ва жамоат доирасида бўлганлари учун шофеъийликни маҳкам ушлаган эдилар.


ЭҲФга ўтиш қийинчиликларини қандай енгиб ўтиш мумкин? | BUXGALTER.UZ\nЭлектрон ҳивобварақ-фактурага ўтиш бухгалтерларда талай саволлар туғдирмоқда. Масалан – корхона ЭҲФга ўтган бўлса, унинг контрагентлари – ўтмаган бўлса, қандай йўл тутиш керак? Ёки тизимга юкланган ҳужжатда хато топилгандачи? Бу ва бошқа саволларга ДСҚ ҳузуридаги “Янги технологиялар” ИАМ директори Ҳаётжон НАСРУЛЛОЕВ жавоб берди.\n– «FAKTURA.UZ» ва «DIDOX.UZ» расмий оператор мақомига эга бўлишди. Янги йилга қадар ЭҲФ операторлари сони ошиши кутилмоқда. Тизимдан 34 мингдан ортиқ тадбиркорлик субъектлари фойдаланишмоқда, бу рақам ҳам кун сайин ошиб бормоқда. Серверларимизда 600 мингдан ортиқ ҳужжатлар сақланади. Бу фақат электрон ҳисобварақ-фактуралар эмас. Операторлар тизимлари умуман электрон ҳужжат айланишини жорий этишга кўмаклашади. Унинг ёрдамида корхоналар электрон шартномалар, ишончномалар ва товар-транспорт юкхатларини ҳам тузишлари мумкин.\n– 34 мингта фойдаланувчилар – бу электрон ҳужжатлар фойдасига қоғоз шаклидаги ҳисобварақ-фактуралардан бутунлай воз кечганларми?\n– Ҳозирча йўқ. Уларнинг аксарияти ЭҲФдан контрагентлар билан ишлашда фойдаланадилар, улар ҳам тизимда ишлашни ўзлаштиришган.\nЭҲФ тизимидан асосан фойдаланиш қулай бўлганда, ҳисобварақ-фактура маълумотларига тузатиш киритишга тўғри келмаслигига ишонч бўлганда фойдаланилмоқда. Масалан, алоқа, интернет, коммунал хизматлар учун ҳисоб-китобларда. Ёки – битим тарафлари турли шаҳарларда бўлган, бир-биридан узоқда жойлашган вазиятларда.\n– Тадбиркор ЭҲФ билан ишлаш истагида бўлса, унинг контрагенти эса ҳали тизимдан фойдаланмаса қандай йўл тутиш лозим? Масалан, тизим билан ишлашни бошлаб, компьютердан узоқлаша олмаётганлигини баҳона қилса?\n– Уни ишонтиришга уриниб кўринг. Биринчидан, у янги йилгача ҳамма ҳисобварақ-фактураларни электрон шаклда киритиши шарт эмаслигини тушунтиринг.\nИккинчидан, у кун давомида исталган пайтда ҳисобварақ-фактурани тақдим этиши мумкинлигини эслатиб ўтинг. Кирувчи ҳужжатни эса ҳар қандай мобиль гаджет орқали имзолаш ёки рад этиш мумкин. Шу жумладан - e-factura иловаси ўрнатилган ва интернетга уланган ҳолда смартфон орқали.\nУчинчидан, бугуноқ ЭҲФ билан ишлашни бошлаган ҳолда, унга 2020 йилга келиб ЭҲФнинг ишончли фойдаланувчиси бўлишига ёрдам берадиган кўникмаларни эгаллашини айтинг.\nЭлектрон ҳужжатларни шакллантириш, жўнатиш, тасдиқлаш ва сақлаш бўйича хизматлар кўрсатиш учун оператор билан шартнома имзолаш учун фақат операторнинг расмий сайтига кириб, оммавий офертани имзолаш кифоя.\n– Контрагентга унинг солиқ тўловчининг шахсий кабинетига таклиф юбориш имконияти мавжудми?\n– Буниси ортиқча. ЭҲФнинг созламасида контрагентнинг телефон рақамини киритиш учун майдонча бор. Ҳисобварақ-фактурани жўнатишда уни тўлдиринг ва ҳамкорингиз СМС-хабарнома олади. Агар у тизимда ишлаётган бўлса, у фақат ҳисобварақ-фактурани имзолаши ёки уни рад этиши лозим бўлади. Агарда у ҳали тизимда бўлмаса, исталган оператор билан шартнома тузиб, ишни бошласа бўлади.\nАгар контрагентингиз тизимда ишлашни янги йилгача кечиктирса, бу ёмон. Демак, сиз у билан эски усулда ишлашингизга тўғри келади.\n– Электрон ҳисобварақ-фактурани бекор қилиб, унинг ўрнига худди шу рақам билан янгисини қилса бўладими? Агар иш куни давомида ҳужжатда хато топилса, бунга катта эҳтиёж бўлиши мумкин. Ёки харидор уни имзоламай, қайта ишлашга юборса?\n– Ҳа, агар харидор уни имзолашга улгурмаган бўлса, уни олиб ташлаш мумкин. ЭҲФ тизимида ЭҲФни олиб ташлаш функцияси бириктирилган пиктограмма бор. ЭҲФ контрагент томонидан имзоланган тақдирда тузатувчи ҳисобварақ-фактура ёзинг.\n– Тизим ҳисобварақ-фактура имзоланган ёки имзоланмаганини ҳаққоний аниқлаш имконини берадими?\n– Албатта, сиз ҳисобварақ-фактуранинг мақомини кўришингиз мумкин. ЭҲФ қуйидаги ҳолатларда бўлиши мумкин: «Сақланди», «Олиб ташланди», «Тасдиқланди», «Жўнатилди», «Контрагентнинг имзолашини кутмоқда», «Рад этилди», «Кутишда», «Хато», «Ишончли вакилнинг имзолашини кутмоқда», «Ишончли вакилга жўнатилди», «Ишончли вакил томонидан имзоланди», «Ишончли вакил томонидан рад этилди».\nИмзоланиб контрагентга жўнатилгандан кейин ЭҲФни «Жўнатилганлар» жўнатилган ҳужжатлар жилдида кўриш мумкин бўлади. ЭҲФ контрагент томонидан имзолангандан кейин ҳужжат сотувчи ва харидорга жўнатилади. Унинг мақоми «Тасдиқланди»га ўзгаради.\n– Тизим ҳужжатларни (ЭҲФ, шартномалар ва ҳ.к.) янги йилда янги рақам билан расмийлаштириш имконини берадими? Яъни, биринчи ҳужжатга солиқ тўловчини ҳисобга олиш ички тизимига мувофиқ “1 рақами” берилади.\n– Электрон ҳисобварақ-фактуралар тизимида ҳар бир ҳужжат учун глобал ўзига хос рақам генерация қилинади. У ЭҲФда ҳисобни ташкил этиш ва ҳужжатларни сақлаш учун зарур бўлиб, фойдаланувчилар унинг шаклланишига таъсир кўрсата олишмайди. Уларга бунинг кераги ҳам йўқ.\nБундан ташқари, ҳар бир ЭҲФга уни ёзган ташкилот томонидан тартиб рақами берилади. Ушбу рақамлаш тартиби хўжалик юритувчи субъектнинг ҳисоб сиёсати билан тасдиқланади ва белгиланади.\n– Ўтиш даври қийинчиликларини қандай енгиб ўтиш мумкин? Бухгалтерларга қандайдир тавсиялар бера оласизми?\n– Шунчаки ЭҲФ тизимида ишлаб кўринг. Ҳозир буни ишга зарар етказмасдан бажаришнинг айни вақти, сабаби тизимдан ўз хоҳишингизга кўра фойдаланишингиз мумкин. Бу энг оддий интернет-браузердан мураккаб эмас.\nБошловчи фойдаланувчиларга ёрдам сифатида https://rouming.uz сайтида ва операторларнинг расмий сайтларида йўриқномалар, материаллар ва видео-йўриқномалар тақдим этилган. Уларда тизимдан фойдаланиш билан боғлиқ барча саволларга жавоблар тўпланган.\nКўпгина ўқув марказларида электрон ҳужжат айланишига бағишланган семинарлар ўтказилади. Шунингдек, сиз Call-марказга 71 202-32-32 телефони орқали савол беришингиз мумкин.\nБиз фойдаланувчилар фикрларини ўрганамиз ва доимий равишда ЭҲФ тизимини такомиллаштириб борамиз. Йил охиригача у қурилиш ва фармацевтика компаниялари, воситачилик ва дилерлик хизматлари кўрсатадиган ташкилотлар, шунингдек коммунал ва бошқа фаолият соҳаларига мослаштирилади. Воситачилик (воситачилик, топшириқ шартномаси) битимларида “уч томонлама” ҳисобварақ-фактура расмийлаштириш имконияти пайдо бўлади.


Ўзбекистонда банклар фаоллик рейтинги эълон қилинди\nЙирик банклар рейтингида «Капиталбанк», «Трастбанк», «Алоқабанк» энг фаол, кичик банклар орасида эса «Давр банк», «Зираат банк» ва «Универсал банк» етакчи деб топилди.\nИқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази Ўзбекистондаги 31та тижорат банклари учун «Банклар фаоллик индекси»ни ишлаб чиқди. Марказнинг Kun.uz’га маълум қилишича, индекс молиявий воситачилик, оммабоплик, капитал етарлилиги, активлар сифати, бошқарув самарадорлиги, даромад олиш салоҳияти ва ликвидлилик кўрсаткичлари бўйича ҳисобланган.\n2021 йил 1-чорагида 17та йирик банк орасида «Капиталбанк» ўтган йилнинг 2-чорагидан буён 1-ўринни сақлаб қолмоқда. Марказга кўра, мазкур банкдаги капитал етарлилиги, даромад олиш салоҳияти ва бошқарув самарадорлиги бўйича юқори натижалар умумий рейтингда ўз ўрнини мустаҳкамлашга ёрдам берди.\nХусусан, банк муддатли депозитларининг кредитларига нисбати 78 фоизни ташкил этди. Бошқа банклар ва молия институтларидан олинган маблағлар улуши 3,5 фоизни ташкил этди.\nҲукуматдан (Молия вазирлиги ва Тикланиш ва тараққиёт жамғармасидан) олинган маблағлар улуши 0,8 фоиз пунктга ошиб, 1,3 фоизни ташкил этганига қарамай, банк мажбуриятлари таркибидаги улуши энг паст кўрсаткичлардан бири бўлиб қолмоқда.\n«Трастбанк» умумий рейтингда 2020 йил 4-чоракдаги ўрнидан 2 поғона кўтарилиб, 2-ўринни эгаллади. Мазкур банк капитал етарлилиги, бошқарув самарадорлиги, даромад олиш салоҳияти ҳамда ликвидлилик бўйича етакчи банклардан бирига айланмоқда. Хусусан, ликвидликни қоплаш коэффициенти Марказий банк томонидан белгиланган меъёрдан 5,2 баробар юқори ҳисобланади.\n«Алоқабанк» давлат улуши мавжуд йирик банклардан бири сифатида умумий рейтингда 3-ўринни сақлаб қолди. Ушбу банк молиявий воситачилик, капитал етарлилиги ва активлар сифати бўйича яхши натижаларни кўрсатди.\nБанк муддатли депозитларининг кредитларига нисбати 56 фоизни ташкил этди, бу эса давлат улуши мавжуд бошқа банклардаги кўрсаткичдан юқоридир. Бошқа банклар ва молия институтларидан олинган депозитлар ва кредитларнинг жами мажбуриятларидаги улуши 26 фоизга етган бўлса, ҳукуматдан олинган қарзлар улуши 11 фоизни ташкил этди. Бу банк тизими ўртача кўрсаткичидан (17 фоиз) кам ҳисобланади.\nЖорий йил 1-чоракда «Микрокредитбанк» ва «Ўзсаноатқурилиш» банк умумий рейтингда энг юқори кўтарилишга эришди. Ушбу банклар ўтган йилнинг 4-чорагидаги позициясидан 4 поғонага юқорилади.\nЎтган чоракда Ўзбекистоннинг 14та кичик банк учун фаоллик рейтингида «Давр банк», «Зираат банк» ва «Универсал банк» етакчи деб топилди ва уларнинг ўрни 2020 йил 4-чорагига нисбатан ўзгаришсиз қолди.\n«Давр банк» ва «Универсал банк» молиявий оммабоплик бўйича энг юқори натижаларни қайд этди. «Зираат банк» капитал етарлилиги ва бошқарув самарадорлиги бўйича етакчи банклардан бири бўлиб қолмоқда.\nБанк тизими активлари\n2021 йил 1 март ҳолатига кўра, республика банк тизими активлари 366,2 трлн сўмни (2020 йил 1 мартга нисбатан 31,3 фоиз ўсди) ташкил этди.\nҚайд этилишича, ҳисобот даврида тизим мажбуриятлари 306,6 трлн сўмни (38,3 фоиз ошди), капитал 59,5 трлн сўмни (12,4 фоиз ўсди) ташкил этган.\nАйни пайтда банк тизимида 55 мингдан зиёд киши фаолият олиб бормоқда.\nМаълум қилинишича, 2018 йилда 4 мингдан ортиқ жисмоний шахс масофавий банк хизматларидан фойдаланган. 2021 йил 1 январ ҳолатига кўра, ушбу хизматлардан фойдаланувчилар сони қарийб 14 мингга етди.\nҲокимлар фаолиятини мактаблар рейтинги орқали баҳолаш мезонлари тасдиқланди\n08:46 / 03.06.2021\nЎзбекистон мобиль интернет тезлиги бўйича 124-ўринга чиқди\n17:49 / 27.05.2021\nҲудудларнинг бизнес рейтинги: қозонда бори чўмичга чиқади


04.3 Ота-онага оқ бўлиш ва улардан алоқани узиш энг катта гуноҳлардан – Islom Nuri\n04.3 Ота-онага оқ бўлиш ва улардан алоқани узиш энг катта гуноҳлардан\nАбу Бакра Нуфайъ ибн Ҳорис розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Сизларга энг катта гуноҳларни айтиб берайми?» деб уч бор такрорладилар. Биз: «Ҳа, ё Расулуллоҳ», дедик. «Аллоҳга ширк келтириш, ота-онага оқ бўлиш», дедилар, ёнбошлаб ётган эдилар, ўтириб олдилар ва: «Огоҳ бўлингиз, ёлғон сўзлаш ва ёлғон гувоҳлик бериш», дедилар. Шундай деб такрорлайвердилар, ҳатто биз: «Кошки сукут қилсалар» деб қолдик (Муттафақун алайҳ).\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Аллоҳ таоло халқларни яратиб, фориғ бўлгач, қариндошлик алоқаси ўрнидан турди. «Нима истайсан?», деди. «Мен алоқани узишдан Сендан паноҳ тиловчи мақомида турдим», деди. «Хўп, сени боғлаган одамни (Ўзимга) боғлашимга ва сени узган одамни (Ўзимдан) узишимга рози бўласанми?!», деди. «Ҳа, эй Роббим!», деди. «Унда шу нарсани сенга ато этдим», деди (Муттафақун алайҳ).\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг шундай деганларини эшитганман: «Раҳм (қариндошлик алоқаси Раҳмон таолога) томирлар бир-бирига киришиб кетгани каби яқиндир, у айтади: «Эй Роббим, мени уздилар! Эй Роббим, менга ёмонлик қилдилар! Эй Роббим, менга зулм қилдилар! Эй Роббим…! Эй роббим…!». Раҳмон таоло унга шундай жавоб беради: «Сени боғлаган одамни боғлашим ва сени узган одамни узишимга рози бўлмайсанми?! дейди.» (Аҳмад ва бошқалар ривояти, Саҳиҳут-тарғиб: 2530).\nСаид ибн Зайд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Бу раҳм (яъни қариндошлик алоқаси) Раҳмонга ўзакдошдир, уни узган одамга У жаннатни ҳаром қилган» Аҳмад ва бошқалар ривояти, Саҳиҳут-тарғиб: 2532).\nАбдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Миннатчи кимса, ота-онасига оқ бўлган одам ва ароққа муккасидан кетган киши жаннатга кирмайди» (Саҳиҳу сунанин-Насоий: 5241).\nАбдурраҳмон ибн Авф розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Аллоҳ таоло деди: «Мен Раҳмонман, у раҳмдир, унга Ўз исмимдан исм бердим, ким уни боғласа Мен уни (Ўзимга) боғлайман, ким уни узса Мен уни (Ўзимдан) узаман» (Абу Довуд ривояти, Саҳиҳу сунани Аби Довуд: 1486).\nЖубайр ибн Мутъим розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Қариндошлари билан алоқасини узган одам жаннатга кирмайди» (Муттафақун алайҳ).\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Одамзотнинг амаллари ҳар пайшанба – жумага ўтар кечаси – Аллоҳга арз-кўндаланг қилинади, қариндошлари билан алоқани узган одамнинг амали мақбул бўлмайди» (Аҳмад ривояти, Саҳиҳут-тарғиб: 2538).\nОиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: «Раҳм (қариндошлик алоқаси) Аршга осилиб, илтижо қилади: «Ким мени боғласа, Аллоҳ унга (алоқа) боғласин, ким мени узса, Аллоҳ ундан (алоқасини) узсин» (Муттафақун алайҳ).\nМуғийра ибн Шуъба розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Аллоҳ таоло оналарга оқ (итоатсиз, дилозор) бўлишни сизларга ҳаром қилди» (Муттафақун алайҳ).\nИбн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Уч киши борки, Аллоҳ таоло қиёмат куни уларга қарамайди: ота-онасига оқ бўлган одам, эркакшода аёл, даюс кимса. Уч киши борки, жаннатга кирмайди: ота-онасига оқ бўлган одам, ароққа муккасидан кетган кимса, берганини миннат қиладиган киши» (Саҳиҳу сунанин-Насоий).\nАбдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Парвардигорнинг розилиги отанинг розилигидадир, Парвардигорнинг ғазаби отанинг ғазабидадир» (Термизий ва Ҳоким ивоятлари, Саҳиҳул-жомиъис-сағир: 3506).\nАбдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Парвардигорнинг розилиги ота-онанинг розилигидадир, Парвардигорнинг ғазаби ота-онанинг ғазабидадир» (Табароний ривояти, Саҳиҳул-жомиъис-сағир: 3507).\nИбн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Отасини сўккан кимсага лаънат бўлсин, онасини сўккан кимсага лаънат бўлсин, Аллоҳдан бошқага атаб жонлиқ сўйган кимсага лаънат бўлсин» (Аҳмад ривояти, Саҳиҳул-жомиъис-сағир: 5891).\nАбдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Киши ўз ота-онасини сўкиши катта гуноҳлар жумласига киради», дедилар. Саҳобалар: «Эй Расулуллоҳ, киши ўз ота-онасини ҳам сўкадими?», деб сўрадилар. «Ҳа, бировнинг отасини сўкади, шунда у ҳам унинг отасини сўкади. Бировнинг онасини сўкади, шунда у ҳам унинг онасини сўкади», дедилар (Муттафақун алайҳ).\nАбу Бакра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ким била туриб ўз отасидан бошқага нисбатланса, унга жаннат ҳаромдир» дедилар (Муттафақун алайҳ).\nОиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Ёлғон тўқувчиларнинг энг каттаси иккита: Бировни ҳажв қилса бутун қабиласи билан ҳажв қиладиган шоир ва ўз отасидан тонган одам» (Ибн Можа ривояти, Саҳиҳул-жомиъ: 1066).\nАмр ибн Мурра ал-Жуҳаний розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Бир киши Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен бир Аллоҳдан ўзга барҳақ илоҳ йўқлигига ва сиз Аллоҳнинг расули эканингизга гувоҳлик бердим, беш вақт намоз ўқидим, молимнинг закотини ўтадим, Рамазон рўзасини тутдим», деди. Шунда Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ким мана шу ишлар устида вафот этаркан, модомики ота-онасига оқ бўлмаса, қиёмат куни пайғамбарлар, сиддиқлар ва шаҳидлар билан бирга мана бундай туради» деб икки бармоқларини кўтардилар (Аҳмад ва бошқалар ривояти, Саҳиҳут-тарғиб: 2515).\nҚариндошлари билан алоқасини узган одам қиёмат куни уни кутиб турган хорлик ва азобдан ташқари шу дунёнинг ўзида ҳам жазосини кўради\nАбу Бакра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Қариндошликни узиш, хиёнат ва ёлғончиликдан кўра Аллоҳ таоло қилувчисининг жазосини охиратга олиб қўйиши билан бир қаторда шу дунёнинг ўзида ҳам жазолашига лойиқроқ бошқа бирон гуноҳ йўқдир» (Табароний ривояти, Саҳиҳул-жомиъ: 5705).\nҚосим ибн Абдурраҳмондан ривоят қилинади: Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Ким қариндошлик алоқасини узса ёки фожир қасам билан қасам ичса, ўлмасидан туриб унинг зиён-заҳматини албатта кўради» (Саҳиҳул-жомиъис-сағир: 6475).\nАнас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Икки гуноҳ борки, уларнинг жазоси шу дунёнинг ўзидаёқ кўрилади: тажовузкорлик ва оқпадарлик» (Ҳоким ривояти, Ас-силсилатус-саҳиҳа: 1120).\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Учта дуо шак-шубҳасиз ижобат қилинади: мазлумнинг дуоси, мусофирнинг дуоси, ота-онанинг фарзанд ҳаққига қилган дуоси» (Саҳиҳул-адабил-муфрад: 24).\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Аллоҳ таолога қилинган тоат-ибодатлар ичида силаи раҳмдан кўра савоби тезроғи йўқ, тажовузкорлик ва силаи раҳмни узишдан кўра жазоси тезроғи йўқ, ёлғон қасам хонадонларни қуритади (яъни, улардан аҳиллик ва баракани кўтаради)» (Байҳақий ва бошқалар ривояти, Ас-силсилатус-саҳиҳа: 978).\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Фақат уч киши бешикдалигидаёқ гапирган: Ийсо ибн Марям, Журайж воқеасидаги бола… Журайж обид киши эди, бир маконни ибодатхона тутиб, шунда ибодат билан машғул бўларди. Бир куни намоз ўқиётган пайтида онаси келиб: «Эй Журайж!» деб чақирди. Шунда у: «Эй Роббим! Бир ёқда онам, бир ёқда намозим?!» деди-да, сўнг намозида давом этаверди, онаси эса ортига қайтиб кетди. Эртасига яна намоз ўқиб турган пайтида онаси келиб: «Эй Журайж!» деб чақирди. У яна: «Эй Роббим! Бир ёқда онам, бир ёқда намозим?!» деди-да, сўнг намозида давом этаверди, онаси яна ортига қайтиб кетди. Учинчи куни яна намоз ўқиб турган пайтида онаси келиб: «Эй Журайж!» деб чақирди. У яна: «Эй Роббим! Бир ёқда онам, бир ёқда намозим?!» деди-да, сўнг намозида давом этаверди. Шунда онаси: «Эй Парвардигор! Уни бузуқ хотинларнинг юзларига боқмасидан туриб вафот эттирмагайсан» деб дуойибад қилди. Бану Исроил ичида Журайж обидлиги билан ном қозонди. Ҳуснда тенгсиз бир бузуқ аёл бор эди. У: «Агар истасаларингиз, мен сизларга уни фитнага солиб, йўлдан оздириб бера оламан» деди. Сўнг Журайж ёнига борди, бироқ у унга қараб ҳам қўймади. Сўнгра у Журайжнинг ибодатхонасига келиб турадиган бир чўпон билан бузуқлик қилиб, ундан бола орттирди. Туққанидан сўнг болани Журайждан бўлган деб даъво қилди. Шундан сўнг одамлар Журайжни ибодатхонадан чиқариб дўппосладилар, ибодатхонани эса бузиб ташладилар. Журайж бунинг сабабини сўраганида унга: «Сен манави фоҳиша билан бузуқчилик қилдинг, у сендан бола ҳам орттирди» дейишди. «Қани ўша бола?» деб сўради. Болани олиб келишгач: «Менга имкон беринглар, намоз ўқиб олай» деди. Намоз ўқиб бўлгач, боланинг олдига келиб, унинг қорнига нўқиб: «Эй бола! Сенинг отанг ким?» деб сўради. Бола: «Фалончи чўпон» деб жавоб берди. Шунда одамлар Журайжни қучоқлаб, ўпа кетдилар. Унга: «Ибодатхонангни олтиндан қуриб берамиз» дейишди. У: «Йўқ, олдингидек, лойдан қуриб беринглар» деди. Улар айтганидек қилиб қуриб беришди». (Муслим ривояти).\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Журайж ибодатхонада ибодат билан машғул эди, онаси келди – шундан сўнг Абу Ҳурайра Журайжнинг онаси уни чақирган пайтдаги ҳолатини, қўлини қошлари устига қандай қўйганини, сўнг бошини тепага қандай қаратиб чақирганини Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам сифатлаб берганларидек тасвирлаб берди – ва: «Эй Журайж! Мен онангман, менга жавоб бер» деди. Кейин уни намоз ўқиётган ҳолда топди, у: «Эй Парвардигор! Бир ёнда онам ва бир ёнда намозим?!» деди ва намозни ихтиёр қилди. Онаси қайтиб кетди. Сўнги иккинчи бор келиб, яна: «Эй Журайж! Мен онангман, менга жавоб бер» деди. У яна: «Эй Парвардигор! Бир ёнда онам ва бир ёнда намозим?!» деди ва намозни ихтиёр қилди.\nШундан сўнг онаси: «Эй Парвардигор! Мана бу Журайж, у менинг ўғлим, мен гапирсам у менинг гапимга жавоб беришни истамади. Эй Парвардигор! Энди уни то бузуқ хотинларга назари тушмагунча вафот эттирмагайсан» деди. Агар уни фитнага гирифтор қилинишини сўраб дуо қилганида эди, у албатта фитнага дучор бўлган бўлар эди.\nБир қўйбоқар унинг ибодатхонасини ўзига бошпана тутган эди. Ана шу чўпон қишлоқдан чиқиб келган бир аёл билан бузуқчилик қилди. Аёл ҳомиладор бўлиб, боласини туққач, ундан: «Бу нимаси? (Болани кимдан орттирдинг?)» деб сўрадилар. У: «Мана бу ибодатхонадаги одамдан» деб жавоб берди. Шунда одамлар болта ва чўкичлари билан келиб уни чақиришди. У намоз ўқиётган эди, уларга жавоб бермади. Шундан сўнг ибодатхонани буза бошладилар. Буни кўргач Журайж улар олдига тушиб келди (ва бу ишлари сабабини сўради). «Мана бу хотиндан сўра!» дейишди унга. У табассум қилди ва гўдакнинг бошини силаб туриб: «Отанг ким?» деб сўради. Бола: «Отам фалончи қўйбоқар» деб жавоб берди. Боладан бу гапни эшитган одамлар: «Ўзимиз бузган бу ибодатхонани олтин-кумушдан қайта қуриб берамиз» дейишди. Журайж: «Йўқ, аввалгидек, тупроқдан қуриб беринглар» деди ва жойига чиқиб кетди. (Муслим ривояти).\nБир ривоятда: «Сўнг уни олиб кетдилар. Йўлда борар экан, бузуқ хотинлар ёнидан ўтди. Уларни кўргач, табассум қилди… Подшоҳ: «Нега табассум қилдинг?» деб сўраган эди, «Таниш ҳолатни учратдим, менга онамнинг дуоси тегди» деб жавоб берди, сўнг бўлган воқеани уларга айтиб берди» (Бухорий «Ал-адабул-муфрад»да келтирган).\nАввом ибн Ҳавшабдан ривоят қилинади: Бир марта бир маҳаллага тушдим, маҳалла ёнида қабристон бор эди. Асрдан сўнг бир қабр ёрилиб, ундан боши ўрнида эшакнинг калласи бўлган бир одам чиқди-да, уч марта ҳангради, кейин қабр уни яна қайтадан бағрига олди. Ўша атрофда бир камир жун ё ип йигириб ўтирган экан. Бир аёл: «Ҳу анави кампирни кўраяпсизми?» деди. «Унга нима қипти?» дедим. «У ҳалигининг онаси» деди. «Унга нима бўлган ўзи?» дедим. «У ароқ ичар, уйига келганида онаси: «Эй болам, Аллоҳдан қўрқ, токайгача ароқ ичасан?!» деб койирди. У эса онасига: «Сен худди эшакка ўхшаб ҳанграяпсан» дерди. Бир куни асрдан кейин ўлди. Шундан бери ҳар куни асрдан кейин қабридан чиқиб келиб, уч марта ҳанграйди, кейин яна қабрига кириб кетади» деди. (Асбаҳоний ривоят қилиб, шундай дейди: «Абул-Аббос Нишопурда ҳофизлар ҳозирлигида Ал-Асомга айтиб берганида у буни инкор қилмаган», Саҳиҳут-тарғиб: 2517).\nАёлига итоатни ота-онага итоатдан, аёлининг розилигини ота-она розилигидан устун қўйиш ота-онага оқ бўлиш жумласидандир\nИбн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади: «Менинг никоҳимда ўзим суйган, лекин (отам) Умар розияллоҳу анҳу ёқтирмаган бир аёл бор эди. Менга уни талоқ қилишга буюрганида мен кўнмадим. Умар розияллоҳу анҳу Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларига бориб, у зотга буни айтиб бердилар. Шунда Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам менга: «Уни талоқ қил», дедилар» (Абу Довуд, Термизий ривоятлари).\nАбу Дардо розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Бир киши унинг ҳузурига келиб: «Менинг бир аёлим бор, онам уни талоқ қилишга буюряпти», деди. Абу Дардо айтдилар: «Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: «Ота жаннатнинг энг яхши-олий дарвозасидир. Хоҳласанг бу дарвозани йўқ қил, хоҳласанг сақлаб қол» деб айтаётганларини эшитганман» (Термизий ривояти).\nМуоз ибн Жабал розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам менга ўнта нарсани васият қилиб, дедилар: «Ўлдирилсанг-да, ўтга ташлансанг-да Аллоҳга бирон нарсани ширк келтирма, ота-онанг сенга аҳлинг-аёлингдан ҳам, молингдан ҳам воз кечишингни буюрсалар-да уларга итоатсиз бўлма…» (Аҳмад, Табароний ривоятлари, Саҳиҳут-тарғиб: 569).\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг озод қилган чўрилари Умайма розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг таҳоратларига сув қуйиб бериб турган эдим, бир киши кириб: «Менга васият қилинг» деди. У зот: «Бурдалансанг-да, ўтга ташлансанг-да Аллоҳга бирон нарсани ширк келтирма. Ота-онангга осий бўлма. Агар улар сени аҳлингдан ва мол-дунёингдан воз кечишга буюрсалар, воз кеч», дедилар (Табароний ривояти, Саҳиҳут-тарғиб: 570).\nАллоҳнинг ғазабидан ва ота-онанинг ғазабидан Аллоҳдан паноҳ тилаймиз, Аллоҳдан бизларни қариндошлар билан алоқа қиладиган кишилардан қилишини, улардан алоқани узадиган кимсалардан қилмаслигини сўраймиз. У эшитувчи ва яқин Зотдир.\nПайғамбаримизга, у зотнинг аҳли ва асҳобига Аллоҳнинг салавот ва саломлари бўлсин.\n Шундоқ экан, ота-онангизнинг қарғишини эмас, хайрли дуосини олишга қаттиқ тиришинг! Қанча-қанча фарзандлар борки, ота-онанинг ё улардан бирининг дуоси сабабли обод дунёлари хароб ва емирилишга, заволу йўқликка юз тутган. Ота-оналарнинг фарзандга қилган дуоибадлари умрларни завол топтиради, ризқларни қияди. Оқпадар бўлиб қолишдан эҳтиёт бўлинг!\n Демак, онанинг чақириғига\nжавоб бериш фарз, уни нафл намоздан муқаддам қўйилади. Намознинг фарзлиги\nонанинг чақириғига жавоб бериш фарзлигидан муқаддам турмайди, фақат қачонки фарз\nнамоз вақти чиқиб кетиш хавфи бўлгандагина муқаддам қўйилади.


Бу ҳақда Жаҳон банки тарқатган матбуот хабарномасида келтирилган.\nХабарга кўра, Ўзбекистонда иссиқлик таъминотида қатор муаммолар мавжуд. Кўплаб шаҳарларда қишнинг совуқ кунларида иссиқлик таъминоти хизмати сифати ёмонлашиши ёки умуман тўхтаб қолиши, марказлаштирилган иссиқлик таъминоти корхоналари қониқарсиз фаолият юритиши шулар жумласидандир.\nЛойиҳа марказлаштирилган иссиқлик таъминотининг илғор моделларини ҳаётга жорий этиш ҳисобига юқоридаги каби камчиликларни бартараф этишга йўналтирилади. Бундай амалиёт Ўзбекистонда илк бор қўлланилади. Пировардида Андижон, Бухоро, Чирчиқ, Самарқанд ва Тошкент(Сергели тумани)да кўп қаватли уйларда истиқомат қилувчи 240 мингдан зиёд аҳоли учун иситиш ва иссиқ сув таъминоти хизматлари яхшиланади. Бу борадаги ишлар иситиш таъминотига уланган ёки уланиши режалаштирилаётган тизимларда бажарилиши кутилмоқда.\nЛойиҳада, шунингдек, марказлаштирилган иссиқлик таъминоти инфратузилмасини модернизация қилиш, унинг салоҳиятини кенгайтириш, юқорида номи келтирилган шаҳарларда мазкур секторда фаолият юритаётган корхоналар янада самарали ва барқарор ишлаши учун норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш кўзда тутилаяпти.\nУнинг рўёбга чиқарилиши натижасида электр тармоқларидаги меъёридан ортиқ юкланиш билан боғлиқ муаммолар бартараф этилади, шунга мос равишда техник йўқотишлар, авариялар ва электр энергиясининг ўчиб қолиши ҳолатлари камаяди. Ўз навбатида модернизация жараёнлари ҳисобига электр энергияси ва табиий газдан фойдаланиш ҳажми камаяди. Бу эса бешта шаҳар ҳудудида ҳавонинг ифлосланиш ва парник газларни чиқариш даражасини пасайтиришга ҳам хизмат қилади.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Кредитга автомобиль керакми? Энди бу муаммо эмас\tЎзбекистон тўқимачилик маҳсулотларини “Amazon” тармоғида сотиш йўлга қўйилади »


Россия ва Эрон ҳамкорлиги терроризмга қарши...\n10.01.2018 23:17 0 191\nМосква билан Теҳрон ўртасидаги муносабатлар терроризмга қарши курашга самарали ҳисса қўшди. Бу ҳақда чоршанба куни Эрон Ташқи ишлар вазири Муҳаммад Жавад Зариф Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров билан учрашувда маълум қилди, дея хабар берди «ТАСС».\n— Эрон ва Россия ўртасидаги ҳамкорлик бизнинг нозик минтақамизда терроризм ва экстремизмга қарши курашда жуда самарали роль ўйнаши мумкин, — деди Зариф.\nУнинг сўзларига кўра, Эрон Сочи шаҳрида Сурия масаласи муҳокамаларини муваффақиятли ўтказиш учун Россия билан биргаликда ҳаракат қилишга тайёр.\n— Биз Сурия инқирозининг сиёсий ечимини топиш йўлини Сочида бўлиб ўтадиган конгрессда сиз ва турк дўстларимиз билан ҳамкорликда ҳаракат қилмоқдамиз, — деди Эрон вазири. Унинг сўзларига кўра, Сочида бўлиб ўтган учрашув БМТ шафелигида Женевада ўтадиган музокараларда муваффақиятга эришишга ёрдам беради.\nУчрашув чоғида Зариф ядровий битим иштирокчиларини ҳамкорликни давом эттиришга чақирди.\nРоссия терроризм Эрон


"Равзатус-сафо". Нодир қўлёзма Россияда ўзбек олимларига кўрсатилади / Ўзбекистон янгиликлари, энг сўнгги хабарлар\nМАДАНИЯТ 0 Шархлар 1106 кўрилди\n"Равзатус-сафо". Нодир қўлёзма Россияда ўзбек олимларига кўрсатилади\nиюн 03 / 2018\nШарқ халқларини тарихини ўрганиш, тадқиқ этишда Табарий, Наршахий, Байҳақий, Жувайний, Шарафиддин Али Яздий, Низомиддин Шомий, Ибн Арабшоҳ, Абдураззоқ Самарқандий сингари олим ва мутафаккирлар яратиб қолдирган дурдоналар катта аҳамият касб этади. Ана шундай бебаҳо тарихий асарлардан бири “Равзатус-сафо” асаридир.\nАсарнинг илк муаллифи Мир Муҳаммад ибн Саййид Бурҳониддин Ховандшоҳ ибн Камолуддин Махмуд ал-Балхий — Мирхонд (1433-1498) ўрта аср тарих фанининг кўзга кўринган намояндаларидан биридир. Мирхонднинг отаси Саййид Бурҳониддин Ховандшоҳ ҳам замонасининг билимдон кишиларидан бўлиб, Темурийлар ҳукмронлиги даврида Бухородан Балхга келиб қолган.\nМирхонд 1433 йили Балхда туғилган бўлса-да, умрининг деярли кўп қисмини Ҳиротда ўтказди. Унинг ҳаёти ва илмий фаолияти ҳақида набираси Ҳондамир «Хулосат ул-ахбор» китобида қимматли маълумотларни ёзиб қолдирган. Унинг ёзишича, Ҳазрат Навоий Мирхондга жуда катта моддий ва маънавий ёрдам кўрсатган, ўзининг «Ихлосия» хонақосидан бир ҳужра ажратиб берган ва ундан бир тарихий асар ёзиб беришни илтимос қилган. Мирхонд бу асарни қисқа вақт ичида ёзиб тамомлаган. 1497 йилнинг баҳорида оғир касалликка чалиниб, 1498 йилда оламдан ўтган. Асарни унинг набираси Хондамир давом эттирган.\nБу асарнинг номи «Равзат ус-сафо фи сийрат ул-анбиё ва-л-мулук ва-л-хулафо» («Пайғамбарлар, подшоҳлар ва халифаларнинг таржимаи ҳоли ҳақида жаннат боғи») бўлиб, ундан дунёнинг яратилишидан то 1523 йилга қадар Марказий Осиё, Яқин ва Ўрта Шарқ мамлакатларида бўлиб ўтган ижтимоий-сиёсий воқеалар кенг баён этилган. «Равзат ус-сафо» муқаддима, 7 та жилд, хотима ва жуғрофий қўшимчадан ташкил топган.\nАсар рангин ва жозибали тилда, содда ва равон услубда ёзилган бўлиб, илк саҳифаларданоқ ўқувчининг эътиборини ўзига тортиб олади. У жуда кўп ибратли, таъсирли, қизиқарли воқеаларни ўз ичига олади. Асар тили ва услубига кўра, ўз даврининг бебаҳо адабий ёдгорлиги ҳисобланади.\nМазкур бебаҳо асарнинг парчалари француз, лотин, швед, немис ва бошқа бир қатор тилларга таржима қилинган. Узоқ вақт давомида ушбу асар европаликлар учун Шарқ тарихини ўрганишда муҳим манба бўлиб ҳисобланган.\nАсарнинг нодир қўлёзмаларидан бири Санкт-Петербургда, D-203 рақами остида Россия Фанлар академиясининг шарқ қўлёзмалари институтида сақланмоқда. 1608 йилда кўчирилган, 233 варақдан иборат бу қўлёзманинг айрим саҳифаларига олтин суви югуртирилган. Мазкур китобда Тоҳирийлар давридан то Амир Темурнинг давлат тепасига келишига қадар бўлган воқеалар (820-1370 йй.) битилган.\n6-8 июнь кунлари Санкт-Петербургда ўтадиган “Ўзбекистон маданий мероси – халқлар ва мамлакатлар ўртасида мулофотга йўл” Иккинчи халқаро конгресси иштирокчилари анжуман доирасида ушбу нодир қўлёзмани ҳам ўз кўзлари билан кўришлари мумкин.


Кун мавзулари, 30 октябр 2004 саҳифа pageno\n15 декабр 2019, Тошкент вақти: 15:45\nшанба 30 октябр 2004\n“Тошкент пост” дунё юзини кўрди\nСаида Ўзбекистонда инглиз тилида “Тошкент пост” газетаси чоп этила бошлади. 25 октябрь куни газетанинг иккинчи сони дунё юзини кўрди. Ундаги мақолаларни ўқиб, мамлакатдаги бошқа нашрлардан фарқли ўлароқ, бу газетада журъат борлигини кузатиш мумкин.\nХориждаги ўзбекистонликлар сони 14 мингта...ми?\nФеруза Хабарларга қараганда, декабрь ойида бўлиб ўтадиган парламент сайловида қатнашадиган Ўзбекистон фуқаролари учун хорижий давлатларда 40 та сайлов участкаси ташкил этилган.\nХорижий сайёҳ Ўзбекистонда қанча маблағ сарфлайди?\nСаида 21 октябрь куни Тошкентда сайёрлик бўйича халқаро кўргазма иш бошлади. Ушбу кўргазма Жаҳон сайёҳлик ташкилоти томонидан Тошкентда 19 октябрь куни ўтказилган “Жаҳон туризмининг ривожланиш услублари ва тенденциялари” мавзуидаги семинарнинг мантиқий давоми бўлди.\nЎзбекистоннинг саккиз мақсади\nФеруза 22 октябр куни Тошкентда “Ўзбекистонда мингйиллик ривожланиш мақсадлари” дастури тақдимоти ва мазкур дастур бўйича ўзбекистонлик мактаб ўқувчилари ўртасида ўтказилган плакатлар танлови ғолибларини тақдирлаш маросими бўлди.\n2-гуруҳ ногирони 12 йилга қамалди\nФирдавс 20 октябрь куни Қашқадарё вилояти жиноят ишлари судида конституциявий тузумга тажовуз қилиш, ноқонуний диний экстремистик ташкилотларга аъзолик каби жиноятларни содир этишда айбланган 18 киши устидан ҳукм ўқилди.\nТашаббус гуруҳи депутатликка номзод кўрсатди\nҚўқонда ташкил этилган мустақил ташаббус гуруҳи Ўзбекистонда декабрь ойида бўлиб ўтадиган парламент сайловига “Бирлик халқ ҳаракати” партияси раиси ўринбосари Исмоил Дадажоновнинг номзодини депутатликка кўрсатди.\nМатбуот анжуманига тош нуқта қўйди\nШайбон 22 октябрь куни “Озод деҳқонлар” партияси марказий кенгаши аъзолари матбуот анжумани ўтказди. Унда партия бўлажак парламент сайловига бойкот эълон қилиши таъкидланди.\nҚонун ҳукуматга мойил партиялар манфаатларини кўзлайди\nЎзбекистондаги расмий партиялар, мухолифат вакиллари декабрь ойида бўлиб ўтадиган парламент сайловига катта тайёргарлик кўрмоқда. “Озодлик” мухбири Фарғона водийсидаги оддий сайловчилар, маҳаллий ва хорижлик кузатувчиларнинг бўлажак сайлов ҳақидаги фикрларини ўрганди.\nСавдогарлар ҳукумат идораларини огоҳлантирди\nТурғунбек Андижонда ишсиз қолган 300 дан ортиқ савдогар ва юздан зиёд ишчи-хизматчи ҳукумат идораларига мурожаат этиб, иш ўринлари тикланмаса, норозилик намойишлари ўтказишга киришилишини билдирди.


Умарбек Эшмуродов: “Насаф”да тўп тепишимдан мамнунман\n24 декабрь, 2018, 11:13\nАввалроқ, "Насаф" ҳимоячиси Умарбек Эшмуродов жамоадаги фаолиятини яна давом эттиририши ҳақида хабар берган эдик. Ушбу футболчи бугун клуб матбуот хизматига интервью берди:\n-Умарбек аввало сизни шартнома муддатини узайтирганингиз билан табриклаймиз.\n-Катта раҳмат. Бош мураббийимиз Рўзиқул ака ва клубимиз бош менеджери Сергей Петровичлар менга яна ишонч билдиришди, ўз ўрнида мен ҳам буни мамнуният билан қабул қилдим ва ўзаро шартнома муддатини узайтирдик.\n-Демак, сизни “Насаф”даги шароитлар қониқтиради.\n-Шундай, клубимизда футболчи учун ҳамма шароитлар бор. Бу ердаги футболчига бўлган муносабат ҳам профессионал тарзда йўлга қўйилган. Жамоадаги муҳит ҳам ҳар қандай футболчи орзу қиладиган даражада. “Насаф” таркибида тўп тепиб, қитъамизнинг нуфузли мусобақасида ҳам иштирок этдим. Бу мен учун катта тажриба мактаби бўлди. “Насаф”да ўйнаб, жамоам билан яна шундай мусобақада иштирок этишни ҳоҳлайман. Тўғри, бу йил мавсум биз учун қийинроқ кечди. Етакчи футболчиларимиз молиявий муаммолар туфайли бошқа жамоаларга ўтиб кетишди. Бу кучли жамоаларга қарши ўйинимизда муаммоларни келтириб чиқарди. Аммо Рўзиқул ака буларга қарамасдан биз футболчиларни яхшироқ ўйнашимизга руҳлантира олди. Қолаверса, воҳамиз футбол мухлисларининг энг севимли жамоаси\n– “Насаф”да тўп тепиш мен учун жуда ёқимли ва фахрлидир.\n-Сизни футболчи сифатида жамоанинг бу йилги натижаси қониқтирдими?\n-Йўқ, чунки ҳар бир футболчи юқори натижаларга эришишни ҳоҳлайди. Чемпион бўлишни орзу қилмаган футболчи менимча топилмайди. Бу ҳолат яъни бу йил янги форматда ўтказилган чемпионатимизда қуйи олтиликда ўрин эгаллашимиз, вақтинчалик ҳолат деб, биламан. Пастлаш дунёнинг буюк жамоаларида ҳам учраб турадиган ҳолат. Мен шуни ишонч билан айтаманки, “Насаф” ҳали катта ютуқларни қўлга киритади. Келинг, бу йилги натижани юқорига сакрашдан олдин, пастга шўнғиш дея қоламиз. Шундай бўлишини ўзим жуда ҳоҳлайман.\n-Футболчи учун энг муҳими нима?\n-Бу саволингизга ўзимнинг дунё қарашимдан келиб чиқиб жавоб бераман. Футболчи шу йўлни танладими, аввало шу соҳани илғори бўлиши керак. Яъни фойдали ўйинчи бўлиши керак. Баъзида футболчини кўп пул ҳоҳлашини танқид қилишади. Кўп пул кимга керак эмас? Аслида эса футболчи кўп пул таклиф этиладиган даражани эгаллаши керак. Аммо ҳали бир нарсани уддаламай туриб, кўп пул топиш пайига тушиш ҳам, нотўғри. Футболдан бошқа ҳам пуллик соҳалар кўп. Масалан, тадбиркорлик. Футболда катта пул изидан қувиб, келажагини бузиб қўйган футболчилар ҳам учраб туради. Менимча, футболчи ўз олдига буюк футболчи бўлиш орзусини қўйиши керак, ана шунда уни катта пулнинг ўзи қувлай бошлайди. Бу эришиб бўлмайдиган ҳавои орзу эмас. Одам қилган нарсани, одам қилади. Фурсатдан фойдаланиб, яқинлашиб келаётган Осиё Кубогида миллий терма жамоамизга каттадан-катта муваффақиятлар тилайман. Терма жамоамиз, ушбу мусобақада кўпмиллионлик мухлисларимизнинг орзусини амалга оширишига омад тилайман.