Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги алишер навоий номидаги тошкент давлат ўзбек тили\n10.00.01 – Ўзбек тили ихтисослиги бўйича таянч докторантурага кириш имтиҳони дастури ТОШКЕНТ – 2017\nТузувчи лар : ф.ф.д., профессорлар. М.Қурбонова, С.Му ҳамедова Кириш\n1-қисм. Ўзбек тили тарихи ва диалектологияси\n2-қисм. Ўзбек тили тарихи\n3-қисм.Ўзбек шевашунослиги (диалектологияси)\n4-қисм. Ҳозирги ўзбек адабий тили\nЎзбек тили» ихтисослиги бўйича кириш имтиҳон дастури юзасидан ўқиш учун тавсия этиладиган адабиётлар а) методологик адабиётлар\nҲар бир савол учун б алл Ж авобга қў йиладиган талаблар\nВА АДАБИЁТИ УНИВЕРСИТЕТИ\nномидаги Тошкент давлат\n“___” ________2017 йил\n10.00.01 – Ўзбек тили ихтисослиги\nбўйича таянч докторантурага\nкириш имтиҳони дастури\nУшбу дастур Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети Кенгашида кўриб чиқилди ва тасдиқланди. (2017 йил ______________ 3-сонли баённома).\nТузувчилар: ф.ф.д., профессорлар. М.Қурбонова, С.Муҳамедова\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2016 йил 13 майдаги ПФ-4797-сонли “Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетини ташкил этиш тўғрисида”ги Фармонида ўзбек тилининг нуфузини янада юксалтириш, ўзбек тилшунослигини янги босқичга олиб чиқиш, глобаллашув шароитида ўзбек тилидан фойдаланиш кўламини кенгайтирш ва ўзбек тили ихтисослиги бўйича янги авлод кадрларини тайёрлаш, ўзбек адабиёти муаммоларини тадқиқ этишни янги босқичга кўтариш вазифаси қўйилган. Ҳар бир фаннинг ўқитиш, ўрганиш ва тадқиқ этиш методологияси бўлади.\nМамлакатимиз сиёсий, ижтимоий, иқтисодий ва маданий мустақилликка эришганидан кейин адабиёт тарихини ва адабий жараённи синфийлик нуқтаи назаридан ўрганишга қаратилган коммунистик мафкура ўз кучини йўқотди. Эндиликда ўзбек адабиёти тадқиқотчилари нафақат мумтоз адабиётимиз, балки замонавий адабиётимиз тарихини ҳам миллийлик ва тарихий ҳаққонийлик принциплари асосида ўрганмоқдалар, тадқиқ этмоқдалар.\nЎзбекистон Республикасининг Биринчи Президенти И.А.Каримовнинг “Юксак маънавият – енгилмас куч” ва “Адабиётга эътибор – маънавиятга, келажакка эътибор” асарларида ўзбек тилини ўрганишга доир муҳим фикр ва қарашлар олға сурилганки, улар ўзбек тилшини ўрганиш ва тадқиқ этишда дастуруламал аҳамиятига эгадир.\nЎзбекистон Республикасининг Биринчи Президенти И.Каримов асарлари, нутқлари ва суҳбатларида мустақил Ўзбекистоннинг тил соҳасидаги сиёсати, жамият ҳаётида ўзбек тилининг давлат тили мақомидаги ўрни ва аҳамияти ҳақида билдирилган фикрлар. Республика Биринчи Президентининг ўзбек тилининг нуфузини ошириш, уни ривожлантириш борасида тилшунослар, умуман, зиёлилар олдига қўйган вазифалари ва кўрсатмалари. «Она тили – бу миллатнинг руҳи» иборасининг моҳияти. И.Каримовнинг «Давлат тили ҳақида»ги, «Лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосини жорий этиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонунларининг моҳияти ва аҳамияти ҳақидаги фикрлари. «Давлат тили» тушунчаси ва давлат тилининг жамиятдаги ўрни масаласи.\nЎзбекистон Республикасининг «Давлат тили ҳақида»ги қонуни (1989 йил 21 октябрь, 1995 йил 25 декабрь), унинг моҳияти, Қонуннинг жамият ҳаётидаги ва ўзбек тили ривожидаги аҳамияти.\nЎзбекистон Республикасининг «Лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосини жорий этиш тўғрисида»ги қонуни (1993 йил 2 сентябрь, 1995 йил 6 май) нинг мазмуни ва аҳамияти.\nЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбек тилининг асосий имло қоидалари»ни тасдиқлаш ҳақида»ги қарори (1995 йил 24 август), имло қоидалари амалиёти ҳамда уни янада такомиллаштириш борасидаги мулоҳазалар.\n«Ўзбек тили тарихи» курси ўзбек тилининг шаклланиш ва ривожланиш қонуниятлари ва бунинг ўзига хос хусусиятларини, ўзбек тили тарихини даврлаштириш масалаларини, қадимий туркий тил, эски ўзбек тили, ўзбек адабий тили, уларнинг ўзига хос лисоний хусусиятларини ўрганишга қаратилган; ўзбек адабий тилининг шаклланиши ва бойишида, унинг функционал услублари ҳамда меъёрлари ривожида тарихий ёзма ёдгорликлар тили, халқ лаҳжа ва шевалари ҳамда ўзбек фольклори тилининг ўрни ва аҳамиятини белгилаш ва баҳолашга йўналтирилган; ана шу шаклланиш жараёнида ўзбек мумтоз адабиёти тилининг, айниқса, Алишер Навоий, Бобур, Абулғозихон, Огаҳий ва бошқаларнинг асарлари тилининг аҳамиятини кўрсатишни мақсад қилиб қўйган.\nШу билан бирга, ўзбек тили туркий тиллар орасида энг кўп шевали тилдир: унда қарлуқ, қипчоқ ва ўғуз лаҳжаларига мансуб юзлаб шевалар мавжуд. Ўзбек диалектологияси (шевашунослиги) ўзбек тилшунослигининг мустақил йўналиши бўлиб, ўзбек шеваларини тадқиқ қилиш билан шуғулланади.\nЎзбек диалектологияси бўйича тузилган саволлар имтиҳон топширувчи шахснинг ўзбек диалектологиясининг мақсад ва вазифалари, унинг тадқиқот объекти, тадқиқ усуллари, ўзбек тили лаҳжа ва шеваларининг лисоний хусусиятлари юзасидан билим даражасини аниқлашни кўзда тутади.\nЎзбек адабий тили тарихини даврлаштириш масаласи. «Қадимги туркий тил», «эски ўзбек тили», «ҳозирги ўзбек тили» тушунчалари ҳақида.\nҚадимги туркий ёзма ёдгорликлар тили ва унинг ўзбек тилининг шаклланишидаги аҳамияти. XIII-XIV асрларда Ўрта Осиё ва Олтин Ўрда ҳудудларида яратилган адабий ёдгорликлар тили ва унинг ўзбек тилига муносабати. XIV аср охири ва XV асрнинг 1-ярмидаги ўзбек адабий тили ва унинг шаклланиш манбалари.\nАлишер Навоий – ўзбек адабий тилининг асосчиси. Алишер Навоий тилининг диалектал асослари. Алишер Навоийнинг «Муҳокаматул-луғатайн» асари ва унинг ўзбек тили ривожидаги ўрни. «Муҳокаматул-луғатайн» – тилларни қиёсий ўрганиш намунаси сифатида. XVI аср ўзбек адабий тили ривожини ўрганишда Бобур асарларининг аҳамияти.\nXV-XIX асрларда эски ўзбек тили бўйича яратилган луғатлар ва грамматик асарларнинг ўзбек тили тарихини ўрганишдаги аҳамияти. XIX аср охири ва XX аср бошларидаги ўзбек адабий тилининг асосий хусусиятлари.\nЭски ўзбек адабий тилининг функционал услублари, уларнинг шаклланиши ва тараққиёти. Ўзбек тилида публицистик услубнинг пайдо бўлиши ва шаклланишида ўша давр матбуоти тилининг ўрни. Ўзбек миллий адабий тили ва унинг шаклланиш манбалари. Миллий тилнинг асосий хусусиятлари. Ўзбек тили тарихи масалаларининг ўрганилишида хориж туркийшуносларининг (Е.Д. Поливанов, К.К. Юдахин, А.К. Боровков, А.Н. Кононов, А.М. Шчербак, В.В. Решетов, Н.А. Баскаков, Г.Ф. Благова ва б.) хизматлари.\nЭски ўзбек тилида унлилар тизими. Эски ўзбек тилида ундошлар тизими. Эски ўзбек тилида сингармонизм.\nЭски ўзбек тилида келишиклар ва уларнинг ифодаланиш шакллари. Эски ўзбек тилида сифат даражалари ва уларнинг ифодаланиш шакллари. Эски ўзбек тилида тартиб сон ва унинг ифодаланиш усуллари. Эски ўзбек тилида кишилик олмошлари ва уларнинг турланиши. Эски ўзбек тилида феъл майллари. Эски ўзбек тилида феъл замонлари ва уларнинг ифодаланиш шакллари.\nЭски ўзбек тилининг синтактик хусусиятлари. Эски ўзбек тилида гап бўлаклари, гапларнинг тузилиши ва типлари.\nҲозирги ўзбек адабий тилининг диалектал асослари. Қарлуқ лаҳжаси ва унга мансуб шевалар. Қипчоқ лаҳжаси ва унга мансуб шевалар. Ўғуз лаҳжаси ва унга мансуб шевалар. Ҳозирги ўзбек адабий тилининг шаклланиши ва ривожланишида қарлуқ, қипчоқ ва ўғуз лаҳжаларидан ҳар бирининг ўрни ва аҳамияти. Ўзбек шеваларини таснифлаш муаммолари (Ғози Олим, Е.Д. Поливанов, К.К. Юдахин, А.К. Боровков, В.В. Решетов, Ш. Шоабдураҳмонов).\nЎзбек шеваларида «о»лашиш, унинг юзага келиш сабаби ва генезиси. Ўзбек шеваларида унлилар ва уларнинг адабий тилдаги унлилардан сифат ва миқдор жиҳатидан фарқланиши. Ўзбек шеваларида ундошлар ва уларнинг адабий тилдаги ундошлардан сифат ва миқдор жиҳатидан фарқланиши.\nЎзбек шеваларида эгалик категорияси. Ўзбек шеваларида кўплик категорияси. Ўзбек шеваларида келишиклар. Ўзбек шеваларида феъл замонлари. Ўзбек шеваларида кўмакчилар.\nЎзбек шеваларида сўз ясалиши; сўз ва шакл ясовчилар.\nЎзбек шеваларининг луғавий таркиби ва уни ўрганган ўзбек шевашунослари.\n«Ҳозирги ўзбек адабий тили» курси бўйича тузилган дастур ва саволлар имтиҳон топширувчининг ҳозирги ўзбек тили фонетикаси, морфемикаси ва сўз ясалиши, морфологияси ва синтактик тузилиши, грамматик категориялари ва уларнинг таснифи, луғавий тизими ва унинг таркиби, бойиш манбалари, имлоси ва тўғри талаффузи, услубияти ва бошқалар ҳақидаги билимларини аниқлашни кўзда тутади.\nЎзбек тилининг луғат таркиби мураккаб тизим ва қатламлардан иборат бўлиб, сўзлар ижтимоий ҳаётнинг турли соҳаларида қўлланиб, муайян соҳаларга функционал жиҳатдан мослашган, тармоқланган бўлади. Мана шундай соҳалардан бири илм-фан соҳаси бўлиб, унга хосланган сўзлар терминлар ҳисобланади. Терминология бўйича тузилган саволларнинг мақсади имтиҳон топширувчи шахснинг терминология, жумладан, ўзбек терминологияси бўйича билим даражасини аниқлашдир. Айниқса, илмий- тадқиқот олиб бораётган шахсларнинг илмий терминолгиянинг моҳиятини, асосий лисоний ва нолисоний хусусиятларини яхши билиши, ўз соҳасида терминларни тўғри қўллай олиши ниҳоятда муҳимдир. Аксинча, терминларни нотўғри қўллаш илмий тушунчаларни тўғри тушунишга халақит беради.\nНутқ маданияти ва услубшунослик, имло ва тўғри талаффуз соҳалари бўйича тузилган дастур-саволлар ҳақида ҳам айни шу фикрларни айтиш мумкин.\nа) фонетика, сўз ясалиши, лексикология, грамматика. Ўзбек тили унлилари ва уларнинг таснифи. Ўзбек тили ундошлари ва уларнинг таснифи. Ўзбек тилида қўш ундошларнинг қўлланиши.\nТарихийлик жиҳатидан ўзбек тили лексикаси. Ўзбек тилида тарихий ва эскирган сўзлар. Қўлланиш доирасига кўра ҳозирги ўзбек тили лексикаси: диалектал, махсус, жаргон ва бошқа турдаги сўзлар. Ўзбек тили лексикасининг фаол ва нофаол қатламлари. Сўзларнинг нофаол захирага ўтиши ёки эскирган сўзларнинг янги маъно касб этиши. Уларни юзага келтирувчи омиллар. Ўзбек тилининг мустақиллик даври ривожи: неологизмлар.\nСўзнинг шакл ва маъно муносабатига кўра турлари. Синонимия ва синонимик қатор. Антонимия. Омонимия. Паронимия. Полисемия. Полисемия ва омонимия муносабати. Сўзнинг ўз (тўғри) ва кўчма маъноси. Окказионал ва узуал маъно.\nНом кўчиш усуллари ва кўчма маънолар. Метафора. Метонимия. Синекдоха. Вазифадошлик.\nФразеология ва фразеологизм. Фразеологизм – терминологик бирикма – эркин сўз бирикмаси.\nЛексикология ва лексикография. Луғат турлари.\nТерминология. Термин ва терминология тушунчалари ҳақида. Терминга қўйиладиган асосий талаблар. Терминологияда омонимия ва синонимия ҳодисаларига, полисемияга муносабат. Терминларни меъёрлаш тамойиллари.\nТерминология ва пуризм. Илмий терминология ва халқ терминологияси. Терминологик луғатлар ва уларни тузиш принциплари.\nТерминологик тизимларни таснифлаш асослари. Ўзбек тили терминологик тизимлари бойишининг ички ва ташқи имкониятлари. Мустақиллик даври ўзбек терминологияси: тараққиёти ва муаммолари. Адабий талаффуз (орфоэпия) меъёрлари. Ҳозирги ўзбек тилида имло тамойиллари. Лотин ёзувига асосланган ҳозирги ўзбек алифбосининг хусусиятлари.\nОномастика соҳаси ва унинг тадқиқот объекти. Ономастика лексикологиянинг бўлими сифатида. Ўзбек антропонимияси ва унинг хусусиятлари. Атоқли отларнинг типлари ва ўзига хос хусусиятлари. Этнонимия ҳақида тушунча ва ўзбек этнонимлари. Топонимика – тилшуносликнинг бўлими сифатида. Топонимларнинг таркиб топишида нолисоний омилларнинг роли. Ўзбек топонимиясининг ўрганилиш даражаси. Мустақиллик даврида топонимларни тартибга солиш борасида олиб борилаётган ишлар.\nМорфемика.Ўзбек тилида аффиксал морфемаларнинг турлари. Ўзбек тилида сўз ясаш усуллари. Диахрон ва синхрон сўз ясалиши. Қўшма сўзлар ва уларнинг сўз бирикмаларидан асосий фарқлари.\nЎзбек тилида луғавий ва грамматик маъно, уларнинг грамматик категорияларга муносабати. Ӯзбек тилида сӯз ясалиши муаммоси. Ӯзбек тилида шакл ясовчи қӯшимчалар ва уларнинг турлари.\nМорфология.Ўзбек тилида сӯз туркумларининг ажратилиши. Сӯзларни туркумларга ажратиш асослари. Ўзбек тилида феълнинг грамматик категориялари. Феълнинг функционал шакллари ёки ӯзгаловчи категория. Феълнинг нисбат категорияси.\nОтнинг грамматик категориялари. Сифат ва унинг даража категорияси. Равиш ва унинг турлари. Соннинг маънога кўра турлари. Олмош ва унинг турлари. Инкор ифодаловчи воситалар ва феълнинг бўлишсизлик шакллари. Ёрдамчи феъл ва унинг турлари. Тўлиқсиз феъл.\nКесимлик категорияси ва унинг таркибий қисмлари. Шахс-сон категорияси. Майл категорияси. Замон категорияси. Тасдиқ-инкор категорияси.\nЎзбек тилида ёрдамчи сўз туркумлари, уларнинг вазифавий хусусиятлари.\nӮзбек тилида семантик-функционал шаклланган сӯз-гаплар: таклиф-ишора, тастиқ-инкор, модал ва ундовлар.\nСинтаксис. Ўзбек тилида синтактик бирликларнинг турлари (сўз бирикмаси, гап, матн) ва уларнинг ўзаро муносабати. Синтактик алоқа турлари. Сўз бирикмалари. Аниқ ва мажҳул тузилмалар (фаол ва нофаол конструкциялар).\nЎзбек тилида содда гапни таснифлаш асослари. Гап турлари: дарак, сӯроқ, буйруқ гаплар; содда ва қўшма гаплар; йиғиқ ва ёйиқ гаплар; тасдиқ ва инкор гаплар; тӯлиқ ва тӯлиқсиз гаплар, эгали ва эгасиз гаплар ва б.\nСодда гапнинг грамматик бӯлиниши. Гап бӯлаклари назарияси: бош ва иккинчи даражали бӯлаклар; гап ва сӯз кенгайтирувчилари; субъект, предикат, объект тушунчалари ва ҳ.\nСодда гапнинг мураккаблашуви. Ўзбек тилида уюшиқ ва ажратилган бўлаклар. Ундалма. Кириш ва киритма тузилмалар.\nУюшган гап тушунчаси ва унинг ажратилиши.Уюшган гап ӯзбек тилининг миллий хусусияти сифатида.\nСодда гапларда шакл ва мазмун номутаносиблиги ва унинг тадқиқи. Содда гапнинг актуал бӯлиниши: актуаллаштирувчи воситалар. Содда гапларда сӯз тартиби. Инверсия.\nЎзбек тилида қўшма гапларни таснифлаш асослари. Қӯшма гап турлари.\nТенг, тобе ва мутаносиб таркибли қӯшма гаплар тушунчаси ва уларнинг ажратилиши. Боғланган, боғловчисиз, эргаш гаплар тушунчаси ва уларнинг ажратилиши. Қӯшма гапнинг таркибидаги боғловчи воситаларига кӯра турлари. Қӯшма гапнинг таркибий қисмлари орасидаги маъновий муносабатга кӯра турлари. Қӯшма гапнинг қисмлари орасидаги функционал муносабатларга кӯра турлари. Ўзга гап ва уни ифодалаш йўллари.\nӮзбек тили пунктуацияси. Пунктуация тарихи ва тараққиёти. Ҳозирги ӯзбек тилида пунктуация муаммолари.\nЎзбек тилида мураккаб синтактик бутунлик тушунчаси ва унинг ажратилиши. Матн ва унинг тадқиқи муаммолари. Матн таҳлили. Матнга антропоцентрик ёндашув.\nНутқ маданияти. Адабий тил тушунчаси. Адабий тилнинг ёзма ва оғзаки шакллари. Адабий меъёр тушунчаси. Адабий меъёр турлари. Адабий тилнинг лаҳжа ва шевалар билан ўзаро муносабати. Ўзбек адабий тилининг диалектал асослари.\nАдабий тил ва нутқ маданияти. Нутқ маданияти – тилшунослик бўлимларидан бири сифатида. Нутқ маданияти соҳасининг тадқиқот объекти.\nУслубшунослик (стилистика) соҳаси ва унинг тадқиқот объекти. Ўзбек услубшунослигининг ўрганилиш даражаси. Ўзбек тилининг функционал услублари ва уларнинг ўзига хос хусусиятлари. Бадиий услубнинг ўзига хос хусусиятлари. Бадиий матннинг асосий хусусиятлари. Лингвопоэтика ҳақида тушунча. Луғавий стилистика.\nЎзбек тили» ихтисослиги бўйича кириш имтиҳон дастури юзасидан ўқиш учун тавсия этиладиган адабиётлар\nа) методологик адабиётлар:\nКаримов И.А. Юксак маънавият – енгилмас куч. – Тошкент, 2008.\nЎзбекистон Республикасининг «Давлат тили ҳақида»ги қонуни (1989 йил 21 октябрь; янги таҳрири – 1995 йил 21 декабрь).\nЎзбекистон Республикасининг «Лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосини жорий этиш тўғрисида»ги қонуни (1993 йил 2 сентябрь; янги таҳрири – 1995 йил 6 май).\nЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбек тилининг асосий имло қоидалари»ни тасдиқлаш ҳақида»ги 339-сонли қарори (1995 йил 24 август).\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2016 йил 13 майдаги ПФ-4797-сонли «Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетини ташкил этиш тўғрисда»ги Фармони / «Халқ сўзи» газетаси. –2016 йил. –14 май.\nМирзиёев Ш.М. Танқидий таҳлил, қатъий тартиб-интизом ва шахсий жавобгарлик – ҳар бир раҳбар фаолиятининг кундалик қоидаси бўлиши керак // “Халқ сўзи” газетаси 2017 йил 16 январь сони\nб) илмий адабиётлар:\n1. Абдуазизов А. Ўзбек тили фонологияси ва морфонологияси. – Т., 1992.\n2. Абдураҳмонов Ғ. Шукуров Ш. Ўзбек тилининг тарихий грамматикаси. – Т., 2009.\n3. Малов С.Е. Памятники древнетюркской письменности. Тексты и исследования. – М., 1951.\n4. Неъматов Ҳ. Ўзбек тили тарихий фонетикаси. - Т., 1992.\n5. Нурмонов А. Ўзбек тилшунослиги тарихи. – Т., 2002.\n6.Нурмонов А., Маҳмудов Н., Аҳмедов А., Солихўжаева С. Ўзбек тилининг мазмуний синтаксиси. – Т., 1992.\n7. Маҳмудов Н., Нурмонов А. Ўзбек тилининг назарий грамматикаси. Синтаксис. –Т., 1995.\n8.Санақулов У., Насриддинзода Б. Қадимги ёзувлар ва эски ўзбек алифбоси. – Т., 1990.\n9. Турсунов У., Мухторов Ж. Раҳматуллаев Ш. Ҳозирги ўзбек адабий тили. – Т., 1965, 1990.\n10. Турсунов У., Ўринбоев Б. Ўзбек адабий тили тарихи. – Т., 1982.\n11. Ҳожиев А. Термин танлаш мезонлари. – Т., 1996.\n12. Ҳожиев А. Ўзбек тили сўз ясалиши тизими. – Т., 2007.\n13. Ҳожиев А. Ўзбек тили морфологияси, морфемикаси ва сўз ясалишининг назарий масалалари. – Т., 2010.\n14. Nurmonov A. Lingvistik tadqiqot metodologiyasi va metodlari. – T., 2010.\n15. Sayfullayeva R.va b. Hozirgi o`zbek tili. - T.:Mumtoz so`z, 2010\n16. Qurbonova M., Yo`ldoshev M. Matn tilshunosligi. - T.:Universitet, 1014\nв) ўзбек тили соҳалари бўйича қўшимча адабиётлар:\n17.Абдиев М. Соҳавий лексиканинг систем таҳлили. – Т., 2004.\n18.Алиев А., Содиқов Қ. Ўзбек адабий тили тарихидан. – Т., 1994.\n19. Бегматов Э. Маматов А. Адабий норма назарияси. 1-3-қисмлар. – Т., 1997-1999.\n20. Бозоров О. Ўзбек тилида даражаланиш. - Т., 1995.\n21.«Давлат тили ҳақида» (Ўзбекистон Республикасининг «Давлат тили ҳақида»ги қонуни матнлари, қонуности ҳужжатлар, қонунни амалга ошириш йўлидаги муаммо ва ечимлар) (тузувчи – Н. Жумахўжа.). – Т., 2008.\n22. Джамалханов Х. Основой узбекской графики. – Т., 1991.\n23. Дўсимов З., Тиллаева М. Топонимика асослари. – Т., 2002.\n24. Жамолхонов Ҳ. Ўзбек тилининг назарий фонетикаси. – Т., 2009.\n25. Искандарова Ш. Тил системасига майдон асосида ёндашув. – Т., 2007.\n26. Ишаев А. Ўзбек диалектал лексикографияси. – Т., 1990.\n27. Йўлдошев Б., Қурбонов Т. Бадиий асар тили ва услуби масалалари. - Самарқанд, 2004.\n28. Йўлдошев М. Бадиий матн ва унинг лингвопоэтик таҳлили асослари. - Т., 2007.\n29. Йўлдошев М. Бадиий матн лингвопоэтикаси. – Т., 2008.\n30. Лутфуллаева Д.Э. Гапни семантик-синтактик қолиплаштириш муаммолари. - Т., 2005.\n31.Мамажонов А. Қўшма гап стилистикаси. – Т., 1990.\n32. Маматов А.Э. Ҳозирги ўзбек адабий тилида лексик ва фразеологик норма муаммоси. - Т., 1991.\n33. Маҳмудов Н. Ўқитувчи нутқи маданияти. - Т., 2007, 2009.\n34. Мираҳмедова З. Ўзбек тилининг анатомия терминологияси ва уни тартибга солиш муаммолари. – Т., 2010.\n35. Миртожиев М. Ўзбек тили лексикологияси ва лексикографияси. - Т., 2000.\n36. Миртожиев М. Ўзбек тили семасиологияси. – Т., 2010.\n37. Мухторов А., Санақулов У. Ўзбек адабий тили тарихи. - Т., 1995.\n38. Нурмонов А. Лисоний белги хусусиятлари ҳақида. - Т., 1992.\n39. Нурмонов А. Структур тилшунослик: илдизлари ва йўналишлари. - Т., 2006.\n40. Нурмонов А. Лингвистик белги назарияси. - Т., 2008.\n41. Рустамов Т. Соф кўмакчилар. - Т., 1991.\n45. Умурқулов Б. Поэтик нутқ лексикаси. - Т., 1990.\n46 Фозилов Э. Ўзбек тилининг тарихий морфологияси. - Т., 1966.\n47. Худойберганова Д. Матннинг антропоцентрик тадқиқи. Т., 2011\n48. Юсуфов Б. Местоимения в староузбекском языке. - Т., 1991.\n49. Ўзбек шевалари лексикаси. - Т., 1991.\n50. XV-XIX асрлар ўзбек тили морфологияси. - Т., 1990.\n51. Қиличев Э. Ўзбек тилининг амалий стилистикаси. - Т., 1992.\n52. Қиличев Э, Қиличев Б. Нутқ маданияти ва услубият асослари. - Бухоро, 2002.\n53. Қурбонова М. Ҳозирги замон ўзбек тили (содда гап синтаксиси). - Т., 2002.\nКириш синови ёзма равишда ўтказилиши белгиланган бўлиб, 100 баллик мезон асосида баҳоланади.\nҲар қайси саволга ёзган жавоби қуйидагича баҳоланади:\nҲар бир савол учун балл\nЖавобга қўйиладиган талаблар\nҚўйилган саволга тўлиқ жавоб берган.\nНазарий жиҳатларини ёритишда хатолик ва чалкашликка йўл қўйилмаган.\nМустақил равишда мушоҳада юритиб баён этилган.\nАмалий мисоллар билан асослаб баён этилган.\nХулосани тўғри шакллантирган.\nФикрлар эркин баён этилган.\nСаволнинг моҳиятини тушунган.\nЖавобни ёритиб бера олган.\nАмалий мисоллар келтирилган.\nҚисқача хулоса берган.\nФикрларни содда баён этган.\nСавол моҳиятини тушунган.\nЖавоб ёритилган, қисқа шаклда.\nМисоллар билан асосланмаган.\nСаволнинг айрим элементларигина ёритилган, ёки умуман ёритилмаган.\nСавол бўйича аниқ тасаввурга эга эмас.


Ўқитувчиларнинг жамиятдаги обрўсини тиклашга қаратилган қарор қабул қилинди | Fayzbog.uz\n27 июль куни Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевнинг “Олий маълумотли мутахассислар тайёрлаш сифатини оширишда иқтисодиёт соҳалари ва тармоқларининг иштирокини янада кенгайтириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори қабул қилинди. Унда педагогика соҳасидаги мавжуд камчиликларни бартараф этиш бўйича қарор топшириқ ва вазифалар юклатилган.\nkun.uz сайтига қойил, кўз тегмасин ижодига, рахбарияту мухбирларига. Эркин ижодкор Тўра Муроднинг «Гап бошқа, иш бошқа: Ўқитувчи ва шифокорлар мажбурий меҳнатга жалб қилинмоқда!» мақоласини ўқиб жуда хурсанд бўлдим. Коммент қолдиришни иложи йўқлиги учун лайк босдиму шу ерга дилимдагиларни ёзмоқчи бўлдим.\nШу эски уйларни кўчириш ва кўчаларни кенгайтириб очиш учун бирор қурилиш фирмасига тендер асосида бериб қилдирса бўлмасмикин. Ҳокимликлар бажариладиган ишларни назорат қилувчи, мувофиқлаштирувчи ва режа асосида ишловчи бўлишлари керак. Мен ҳам бир туман ҳокимлигида ишлаган пайтимда асосий кўчани кенгайтириш мақсадида бир отахоннинг уйини бузишга ҳоким бош барча ташкилот раҳбарлари жалб этилганди. Жуда хунук холат. Менга жудаям ноқулай бўлганди ўшанда. Отахон бузилаётган ғиштни қайта жойлар, бузаётганларни лаънатлар ва хатто кетмон билан урмоқчи хам бўларди. Шуни режали ва ечимини кўзлаб бошлаш керакмасмиди?\nА-373 бизнинг бошга бало бўлган йўл, ҳар ойда ойликдан камида 20 000 ейдиган йўл, икки кунда бир 5 та ходим четидаги ўтини териб, сувини қуядиган йўл, ҳар хафта ва ёмғирдан сўнг бордюрини оқланадиган йўл ва энг муҳими Буюк ипак йўли тизимидаги йўл. Поликлиника ва тиббиёт бўлимлари катта йўлни ободонлаштириш учун махсус тез ёрдам машиналарида боришганини кўриб, чақирув бўлиб қолса нима бўлади деб ўйлаб қоласан. Қўрқоқмиз, «дух»имиз шу комментларни ёзишга етябди холос. Бундан минг афсусдамиз. Ўзгаришимиз учун кўп вақт талаб этилишини ўйлаб янада хафа бўламиз. Лекин озчилик бўлса ҳам чин дилдан бирор нарсани истаса, ихлос қилса албатта ижобий натижа бўлади. Ёзябману, дилимдагиларни ҳам хануз қоғозга ўраб ёзишга ўрганиб қолганимни сезябман. Ўзгараман, аслиятимни асл холича бўлишига интиламан.\nЯхши, ишингизга ривож. Шунга қарамай ўқитувчиликдан нафақага чиққан эдим. Халқ таълими аълочисиман. Шунга қизиқиб кўриб чиқдим халос.


Бразилиядаги автофалокатда 21 киши ҳалок бўлди\n00:38 / 23.06.2017\nФото: Jefferson Rocio/ Futura Press/ Estadão Conteúdo\nБразилияда юк машинаси, автобус ва иккита тез тиббий ёрдам машинаси иштирокидаги йўл-транспорт ҳодисасида камида 21 киши ҳалок бўлди, яна 22 киши жароҳат олди. Бу ҳақда 22 июнь куни Бразилия йўл полицияси маълум қилди.\nҲукуматнинг маълум қилишича, ЙТҲ Эспириту-Санту штатида 22 июнда маҳаллий вақт билан соат 5:50 да содир бўлган. ЙТҲ тош ортиб олган юк машинаси қарама-қарши йўналишга чиқиб кетиб, автобусга келиб урилиши оқибатида содир бўлган. Автобус ортидан келаётган иккита тез ёрдам машинасидан бири фалокатдан қочиб қутула олмаган, иккинчиси эса ағдарилиб кетган. Автофалокат жойида ёнғин чиққан.\nАвтобусда кетаётган йўловчилар энг кўп жабр кўрган. Globo портали маълумотларига кўра, автобус йўловчилари орасидан 13 киши ҳалок бўлган. Гувоҳларнинг айтишича, автобус юк машинаси келиб урилишидан бўлакланиб, ёниб кетган. Қурбонларнинг аксарияти айнан ёнғинда ҳалок бўлган.\nавтобус Бразилия ЙТҲ ёнғин


hidoyat.uz – “Мовароуннаҳр” нашриётининг сайти - Имом Ҳафс ибн Сулаймон\nИмом Ҳафс ибн Сулаймон\nХафс ибн Сулаймон ибн Муғира ибн Абу Довуд Асадий Куфий Баззоз (куняси Абу Умар) ҳижратнинг 90-йили туғилган. Имом Осимнинг (раҳматуллоҳи алайҳ) ўгай ўғли эди.\nҚироатни Имом Осимдан (раҳматуллоҳи алайҳ) оятма-оят эшитиб ва ўзига қайта ўқиб бериш орқали ўрганди. Абу Амр Доний (раҳматуллоҳи алайҳ) айтади: “Имом Осимнинг қироатини одамларга тиловат қилиб бериб ўрганди. Бағдодга ва Маккага бориб, қироатини ўқиб берди”.\nЯҳё ибн Маъин (раҳматуллоҳи алайҳ) айтади: “Осим (раҳматуллоҳи алайҳ) қироатининг саҳиҳи Абу Умар Ҳафс ибн Сулаймоннинг ривоятидир”.\nАбу Ҳишоф Рифоий (раҳматуллоҳи алайҳ) айтади: “Ҳафс Имом Осимнинг (раҳимаҳумаллоҳ) қироатини энг яхши билувчи шогирдларидан. У ҳарфларнинг аниқ-тиниқлигида Шўъбадан устундир”.\nИмом Заҳабий (раҳматуллоҳи алайҳ) айтади: “У қироатда ишончли ва аниқ-тиниқ ривоят қилишда ўта пухта эди”.\nИбн Мунадо (раҳматуллоҳи алайҳ) бундай дейди: “Имом Осимга (раҳматуллоҳи алайҳ) бир неча бор ўқиб берди. Аввалгилар унинг ҳифзини Абу Бакр ибн Айёшникидан устун қўйди ва Осимга (раҳматуллоҳи алайҳ) ўқиб берган қироатининг ўта пухталиги билан мақтади. Уни одамларга узоқ вақт ўқиб берди. Имом Осимдан (раҳматуллоҳи алайҳ) олган қироати Али ибн Абу Толибга (розияллоҳу анҳу) бориб тақалади”.\nИмом Ҳафсдан (раҳматуллоҳи алайҳ) ривоят қилинади: «Мен Имом Осимга (раҳматуллоҳи алайҳ): “Абу Бакр Шўъба қироатда менга хилоф қиляпти”, дедим. Имом Осим (раҳматуллоҳи алайҳ) деди: “Абу Абдураҳмон Суламий Али ибн Абу Толибдан (розияллоҳу анҳу) менга ўқиб берган қироатини сенга ўқиб бердим. Зирр ибн Ҳубайш Абдуллоҳ ибн Масъуддан (розияллоҳу анҳу) менга ўқиб берганини эса Абу Бакрга ўқиб бердим”, деди».\nИмом Ҳафснинг (раҳматуллоҳи алайҳ) қироатини кўп инсонлар ўқиб бериш ва эшитиш орқали ривоят қилишди. Улар: Ҳусайн ибн Муҳаммад Марвазий, Амр ибн Саббоҳ, Убайд ибн Саббоҳ, Фазл ибн Яҳё Анбарий ва Абу Шуайб Қоввасдир (раҳимаҳумуллоҳ).\nИмом Ҳафс (раҳматуллоҳи алайҳ) ҳижратнинг бир юз саксонинчи йили вафот этди.


O'zLiDeP фаоли, сирдарёлик ёш тадбиркор Ҳасан Жаббаров ӯз иссиқхонасида 15 нафар ёшларни иш билан таъминлади | O'zLiDeP\nТадбиркор тўқ бўлса, етиштирган у ёки бу маҳсулот туфайли ҳалқ ҳам тўқ бўлади. Бозорларимиз тўкин-сочинлиги, серобчилиги ва арзонлиги таъминланади.\nКоронавирус пандемияси туфайли мамлакатимизда юзага келаётган синовли кунларда “Ҳожи Баҳодирхон ота” масъулияти чекланган жамиятида ҳам мавжуд вазиятга тўғри баҳо берилиб, ибратли ишлар амалга оширилмоқда.\nO`zLiDeP фаоли, “Ҳожи Баҳодирхон ота” МЧЖ раҳбари Ҳасан Жабборов 2018 йилда “Асакабанк” Сирдарё вилоят филиалидан 1 миллион АҚШ доллари миқдорида кредит олиб, 10 нафарга яқин доимий, 15 нафардан зиёд ишсиз аҳолини, хусусан ёшларни мавсумий иш билан банд қилганди.\nЁш тадбиркор кредит маблағларидан омилкорлик билан фойдаланиб, Жанубий Кореядан инновацион технология асосида гидропоника усулида помидор етиштирувчи 2 та иссиқхона қурди. Ўша йилнинг ўзида Янгиер шаҳрида саккиз ой муддат ичида қад ростлаган 2 гектарли замонавий иссиқхона сентябрь ойида фойдаланишга топширилди.\nИссиқхонада биринчи йили “Дафнис” навли 40 мингдан ортиқ помидор кўчатлари парвариш қилинди. Бу ишларга малакали зироатшунослар жалб этилиб, ишни олиб боришлари жараёнида ёш тадбиркорга гидропоника усулида ҳосил етиштириш кўникмаларини беришди. Ўтган йилнинг февраль ойида иссиқхоналардан биринчи ҳосил олинди. Тадбиркор аҳоли дастурхонига йил охиригача 65 тоннадан зиёд сифатли помидор ҳосилини етказиб берди.\nПрезидентимизнинг тадбиркорларга бераётган йўл-йўриқлари ҳамда пандемия даврида ҳар бир қарич ердан унумли фойдаланиш тўғрисидаги тавсия ва кўрсатмалари асосида ишни ташкил қилган Ҳасан Жабборов иссиқхоналарнинг бирида 22 минг туп “Муса” навли серҳосил помидор, иккинчисида ҳам шунча миқдорда “Калифорния” навли булғор қалампири кўчатлари парваришини йўлга қўйди. Шиғил ҳосил боғлаган кўчатларни оби-тобида парвариш қилиш, агротехника талаблари асосида маҳаллий ва минерал ўғитлар билан озиқлантириш ишларини пандемия даврида Жабборовлар ўз оиласи аъзолари ўзлари амалга оширишмоқда. Тадбиркор ҳар иккала иссиқхонадан жами 170 тоннадан зиёд помидор ва булғор қалампири етиштириб эл дастурхонига арзон нархларда тортиқ қилишни мўлжаллаб туришибди.\n-Халқимиз, бутун мамлакатимиз синовли кунларни бошидан ўтказаяпти,- дейди Ҳасан Жабборов.-Бу синовларни албатта биргаликда, Президентимиз бошчилигида бир ёқадан бош чиқариб енгамиз. Айни кунларда помидор ва булғор қалампирларини арзон нархларда сотувга чиқармоқдамиз. Ҳосилимиздан кам таъминланган, ижтимоий ҳимояга муҳтож аҳоли қатламини ҳам баҳраманд қилишни ҳам унутмаяпмиз.\nТадбиркор тўқ бўлса, у етиштирган у ёки бу маҳсулот туфайли ҳалқ ҳам тўқ бўлади. Бозорларимиз тўкин-сочинлиги,серобчилиги, арзонлиги таъминланади. Халқимиз саховатли, коронавирус пандемиси муносабати билан юзага келаётган синовли кунларда муҳтарам Юртбошимиз ёнида туришни, саховатли ва хайрли ишларни амалга оширишга ўз ҳиссасларини қўшишга астойдил бел боғлашган.


Назарбоев Авросиё иқтисодий иттифоқини сиёсийлаштиришга қарши чиқди « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n24 December 2013 - 22:14\nМосква Украинанинг ҳам иттифоққа қўшилишига умид қилмоқда. Қозоғистон Президенти Нурсултон Назарбоев Россия ва Беларус билан биргаликда ташкил этилаётган Авросиё иқтисодий иттифоқини сиёсийлаштиришга қарши чиққан.\nЖаноб Назарбоев бу ҳақда сешанба куни Москвада, уч давлат ўртасидаги Божхона иттифоқининг юқори органи бўлган Олий Авросиё иқтисодий кенгашида гапирган. Қозоғистон раҳбарига кўра, ҳозирги босқичда гап фақат иқтисодий бирлик тузиш ҳақида бормоқда ва шунинг учун ҳам унга “иқтисодий интеграция доирасидан ташқаридаги ҳолатларни киритиш” керакмас.\n“Келинглар, аввал иқтисодий иттифоқни тузайлик, ҳамма нарсанинг ўз вақти бор”, – деб айтган у.\nЖаноб Назарбоев шунингдек, Олий кенгашга аъзо давлатлар учун мажбурий бўлган миллатларусти ваколатлар беришга қарши эканини билдирган.\nУнга кўра, иқтисодий иттифоқ тўғрисидаги битим аъзо давлатларнинг бошқа давлат ва ташкилотлар билан алоқаларига халақит бермаслиги керак.\n“Россия, Беларус ва Қозоғистоннинг сиёсий суверенитети бузилмас бўлиши керак”, деб айтган Қозоғистон раҳбари Кремлнинг расмий веб саҳифасида эълон қилинган нутқида.\nАввалроқ қозоқ парламенти иттифоқ доирасида умумий парламент тузиш ғоясига қарши чиққан эди.\nАвросиё иқтисодий иттифоқини Россия, Белорус ва Қозоғистоннинг мавжуд интеграцион бирлиги асосида тузиш кўзда тутилган.\nБу уч давлат Божхона иттифоқи ва Коллектив Хавфсизлик Шартномаси Ташкилоти доирасида ҳамкорлик қилиб келадилар.\nТегишли битимнинг имзоланиши 2014 йилга мўлжалланган.\n2011 йилда Кремлга қайтган Президент Путин Авросиё иттифоқини янги президентлик муддатининг устивор вазифаси, деб эълон қилган.\nКузатувчилар жаноб Путиннинг ташаббусини собиқ совет ҳудудида Россиянинг аввалги таъсирини қайта тиклаш уринишлари билан изоҳлашади.\nЎзбекистон биринчилардан бўлиб бу ғояни рад этган.\nПрезидент Каримов собиқ Совет Иттифоқининг қулашини “табиий ва қонуний жараён” деб атаган.\nАвросиё иттифоқини қўллаб-қувватлаган ва ушбу ғоя муаллифи Президент Назарбоев эканини айтган Қозоғистон ҳам кейинроқ сиёсий бирлик ғоясига қарши чиққан.\nШу йил бошида Остонада хорижий дипломатлар қаршисида гапирган жаноб Назарбоев Авросиё минтақасидаги интеграция жараёнлари собиқ иттифоқни қайта тирилтиришни назарда тутмаслигини урғулаган.\n“Шахсан менинг ташаббусим билан амалга оширилаётган Авросиё интеграцияси ҳеч қачон қандайдир сиёсий иттифоқлар, айниқса, аллақачон ҳамманинг эсидан чиқиб кетган собиқ Советлар Иттифоқини қайта тиклашга қаратилмайди”, – деб айтган Президент Назарбоев.\nМосква ўзи етакчилигидаги иттифоққа Украинанинг ҳам қўшилишига умид қилаётгани айтилади.\nПрезидент Януковичнинг Божхона иттифоқига қўшилиш ҳаракатлари Киевда унинг ҳукуматига қарши ҳануз давом этаётган оммавий норозиликларга сабаб бўлган.\nСешанба куни уч давлат раҳбарлари яна бир собиқ совет давлати-Арманистоннинг аъзолигига йўл очувчи “йўл харитаси” борасида келишганлар.\nЖаноб Путин шунингдек, Қирғизистоннинг ҳам иттифоққа аъзолик юзасидан дастлабки музокараларни бошлаганини маълум қилган.


Ўзбекистонлик спортчи Мьянманинг энг кучли жангчисини мағлуб этди\n9 февраль, 2020, 15:24\nТеглар:Наимжон Тўхтабоев | Таиланд\nУ энди чемпион!\n31 январь куни Мьянма(Бирма) да Бирма бокси бўйича жанг кечаси ташкил этилди. Қувонарлиси, ушбу турнирда ўзбекистонлик таниқли муайтай устаси Наимжон Тўхтабоев ҳам рингга кўтарилди. Мазкур жанг 75 кг да бўлиб, чемпионлик камари учун эди. Яъни, юртдошимиз World Letvey Champion камарига даъвогар сифатида амалдаги чемпион ҳисобланувчи, мезбонларнинг энг машҳур ва кучли спортчиси Тутуга қарши жанг қилди ва очколар ҳисобида устун келди. Маълумки, Наимжон ушбу юртда бир неча бор жанг ўтказган. Жумладан, фақат нокаутлар эвазига ғалаба қозонувчи турнирларда ҳам иштирок этган. Тўхтабоев ва Туту ўртасидаги ушбу жанг биринчиси эмасди. Улар муайтай бўйича 2014 йил ҳам Таиландда "Қирол кубоги" да ўзаро тўқнаш келган ва унда ҳам ҳамюртимизнинг қўли баланд келганди.\nЭслатиб ўтамиз: Мазкур спорт тури жанубий-шарқий Осиёда машҳур бўлиб, жуда хавфли спорт турларидан бири ҳисобланади. Мисол учун, Бирма боксида йиқитиш ва бош билан ҳам зарба бериш мумкин. Қолаверса, қўлқопларсиз жанг қилинади.\nОмадингни берсин Чорток фарзанди\nИНТЕРВЬЮ Жанубий-шарқий Осиё мамлакатларини зир титратаётган ўзбек ўғлони


«Тилимиз — шууримизнинг аксидир» — инновацион ривожланиш вазири Иброҳим Абдураҳмонов – Газета.uz\n«Тилимиз — шууримизнинг аксидир» — инновацион ривожланиш вазири Иброҳим Абдураҳмонов\nЎзбекистон инновацион ривожланиш вазири, ЎзФА академиги Иброҳим Абдураҳмонов Ўзбекистонда рус тилига давлат тили мақоми берилиши тўғрисидаги ташаббусга ўз муносабатини билдирди.\n5 май 2019, 16:44 Жамият\nЎзбекистон инновацион ривожланиш вазири, Ўзбекистон Фанлар академияси академиги, Бутунжаҳон Фанлар академияси аъзоси Иброҳим Абдураҳмонов Ўзбекистонда рус тилига давлат тили мақоми берилиши тўғрисидаги ташаббусга ўз муносабатини билдирди. Инновацион ривожланиш вазирлиги матбуот хизмати «Газета.uz"га тақдим этган мазкур муносабатни тўлиқлигича эътиборингизга ҳавола этамиз.\nБир гуруҳ «зиёли"ларнинг Ўзбекистонда рус тилининг мавқеини қайта кўриб чиқиб, унга расмий тил мақомини бериш тўғрисидагихати неча кундирки ижтимоий тармоқларда муҳокама қилинмоқда. Рус тили, маданияти ва адабиёти билангина халқимиз неларгадир эришган-у, энди эса саводсизлик ва маданиятсизлик гирдобига кириб кетаётгани ҳақида ёзганлар халқимизни бир қалқитди. Шўролар даврида тилимизни давлат тили мақомига кўтаришга бўлган интилишлар, орзулар, ўй-ҳаёллар рўёбга чиқиб турган бугунги кунимиздабутун бошли халқнинг ғурури жунбушга келди.\nИжтимоий тармоқларда қалқиган халқимиз вакилларининг ҳаяжонлари, эътирозлари, ғазаби ортида олам ҳали санашниям тузук-қуруқ билмаган, ўзаро ўлжа талашиб урушиб юрган маҳалларда билимга интилиш мўътабар саналган шу қутлуғ тупроқларимиздан етишиб чиққан не-не даҳоларнинг қони ҳануз оқаётган юртдошларимизнинг ҳайқириғи эшитилган бўлса не ажаб. Халқимизнинг тарихи қадим-қадимларга тақалар экан, ўзбек тилига ҳам қадимий тил намунаси сифатида қарашимиз, уни асраб-авайлашимиз лозим. Бутун цивилизациядаги генлар тўплами бизда мужассам бўлган, тилимизнинг нақадар бойлигини биз ўзимиз тушунмаган қирралар хануз бор экан, буни инкор қилиб бўлмайди. Ўзбек тилини ўрганишдан инсонларда ғурур пайдо қилишимиз зарур.\nЗамонавий билимларга эга бир киши, олим сифатида халқимиз тарихи сирларига назар ташларканмиз, юртимиз аҳолисининг генларини тадқиқ қилинганда уларнинг ирсияти ўнлаб минг йил нарига бориб тақалганини кўрдик. Бу ҳали тўлиқ тарих эмас — генларни «ўқиш» жараёнида фан тилида мутация дейиладиган ҳодисага асосланиб генетик тарихга бир назар солса бўлади. Соддароқ қилиб айтсам, одамзот пайдо бўлибдики, генларни аждодлардан авлодларга берилишида муҳрланган ўзгаришларни кўра оласиз. Бу эса Ўзбекистон халқларининг генетик тарихи ўртача эллик минг йилдан зиёд эканини кўрсатиб турибди. Демакки, биз Европа халқларидан 16 минг йил қадимийроқмиз. Бу борадаги изланишларимиз «The Open Genomics Journal» халқаро журналининг 2009 йил 2-сонида «Gene Flow at the Crossroads of Humanity: mt-DNA Sequence Diversity and Alu Insertion Polymorphism Frequencies in Uzbekistan», яъни «Инсоният чорраҳасида ген оқимлари: Ўзбекистонда учрайдиган инсерцион полиморфизмлардаги мт-ДНК турли-туманликлари» сарлавҳаси билан эълон қилинди. Тадқиқотда Марказий Осиё чиндан ҳам дунё тараққиёти йўлидаги олтин бешик экани ўз исботини топган.\nАқлли одам дейилган «Homo Sapiens» Африкада пайдо бўлгани илмий ҳақиқат ҳисобланса, илк кишилар яшаш учун қулай, баракали тупроқларни излаб йўлга чиқишган. У маҳалда кишиларнинг денгизни сузиб ўтишлари мумкин эмас эди. Арабистон ярим ороли орқали тоғлардан ошиб, бизнинг ўлкаларга келиб ўрнашишган, бир қисми Олтой томон кетишган. Ўша йўналиш бўйича музликлар диёридан ўтиб, Америка қитъасигача етиб боришган. Бу антропология фанидаги уч асосий фаразнинг бири дейилса-да, илмий исботлари қониқарли деб ҳисобланмас эди. Геномика марказимизнинг изланишлари мобайнида мана шу тарзда Марказий Осиё инсоният тараққиёти йўлидаги олтин шоҳбекат бўлиб хизмат қилгани ўз исботини топди. Бу — ҳақиқатан ҳам жуда қадимги тарих. Шунингдек, тадқиқотларимиз натижасида халқимиз цивилизациядаги мавжуд барча генлар хилма-хиллигига эга эканлиги ва улар орасида инсон цивилизациясидаги энг қадимий генотиплар мавжудлиги кўрсатиб берилди. Бу халқимизнинг ўта қадимий генетик тарихига урғу бериши билан бирга, «тирик тарихий музей» эканидан ҳам далолат беради.\nХулосаларимизнинг асоси шуки, бизнинг юртимиз нафақат сиёсий, ижтимоий ва стратегик аҳамиятга эга, балки ўта қадимий ва хилма-хил бўлган инсонлари билан халқаро миқёсда жуда катта биологик бойликни ўзида мужассам этган. Биз бу бойликни англашимиз, қадрлашимиз, асраб-авайлашимиз ҳамда ундан ғурурланишимиз керак.\nТилимиз эса коммуникация воситаси бўлиш билан бир қаторда шууримизнинг-да аксидир, у халқнинг феъл-атвори, хулқини ҳам бошқаради, ўзлигини намоён этишига хизмат қилади. Шундай экан, ўзга тилни эмас, ўз тилимизнинг мавқеини кўтариш зарурлиги айни замон талабию халқ истаги бўлиб қолганини бугунги воқеалар исбот қилиб турибди.\nЁшларимизнинг қалбига кириб бориш ва уларда миллий ғурурни шакллантириш, «бировларнинг» қора юмушларини қилиш ёки фикрларига қўшилиб кетишни танлашдан олдин ўзларининг нақадар генетик жиҳатдан қадри баланд инсон эканликларини адабий усулда тушунтириш учун таниқли ёзувчи Исажон Султон таъбиридан «Генетик» асари ёшларимиз қалбига миллий ғоя билан кириш ва уни шакллантиришда катта ўрин тутади.\nЗеро, ҳар боламиз қонида истеъдод оқмоқда. Бу истеъдодни ривожлантириш, «ухлаб ётган генларни» уйғотишда халқимиз бойлиги, ғурури ва шаъни бўлмиш тилимизга янада кўпроқ эътибор қаратиш давлатимиз сиёсати, деб баралла айтишимиз мумкин. Жорий йилда умумий ўрта мактаблардаги «Адабиёт» фанига мўлжалланган 3D-тизимли интерактив ўқув-методик қўлланмаларни яратиш ва жорий қилиш, ўзбек халқининг этногенез тарихини ўрганиш бўйича «Эртош Дўлана» ёдгорлигини тадқиқ этиш, қадимий ёзма ноёб қўлёзма ва манбаларни тадқиқ қилиш, уларнинг рақамлаштирилган кутубхонасини яратиш, ўзбек тилида нейминг: меъёрий-ҳуқуқий яратиш каби амалий ва инновацион лойиҳаларга грантлар берилди.\nГрантларнинг асосий мақсади ҳам тилимиз, қадриятларимизни ёшларнинг шуурига сингдириш бўлиб, бу йўлда янги лойиҳалар амалга ошириляпти, олимлар изланишлар олиб бормоқда. Зиёлиларимиз миллий қадриятларни ҳимоя қилиш учун меҳнат қилишлари, изланишлари, тадқиқотлпр олиб боришлари айни муддаодир.Ҳали олдинда шу ва бошқа лойиҳалар тилимиз мавқеининг янада ошишига хизмат қилади.\n«Газета.uz» 1 854\n5 май 2019, 16:58\nБир ҳовуч ўзини ўзбек “зиёлиси“ деб билганларнинг ташаббуси орамизда манқуртлар хали бор эканлигидан далолат беради. Биз ўзбек тилининг давлат мақомини янада мустаҳкамлаш ва Ўзбекистон фуқароларининг барчаси давлат тилини билиши шарт деган моддани, давлат тили тўғрисидаги қонунга киритмас эканмиз, бунақа манқуртлар яна бош кўтариб қолиши шубҳасиз.\n5 май 2019, 21:00\nузбек тилини тарихи буйича ёзган маълумотлар учун минг рахмат. узбек тили давлат тили сифатида уз макомини умрбокий саклаб колсин. Бу Узбекистон. Бу юртда бошка давлат тили асосий макомга эга булган тил булиши мумкин эмас.


Ижтимоий тармоқлар: фойдаси оз, хатари ўн чандон зиёда | Мулоҳаза қила оладиганлар учун.\nИжтимоий тармоқлар: фойдаси оз, хатари ўн чандон зиёда\nДекабрь 17, 2016 от mulohaza в Мақолалар // 0 Комментариев\nЗамонавий ахборот-коммуникация технологиялари, хусусан, интернетнинг ҳаётимиздаги ўрни ва аҳамияти шиддат билан ошиб бормоқда. Бугун барча-барча соҳаларда глобал тармоқнинг чек-чегарасиз имкониятларини ҳисобга олмаслик, ундан фойдаланмаслик замондан орқада қолиш, деганидир. Ижтимоий тармоқлар эса интернет оламининг ажралмас бир бўлаги. Улардан кўпчилик фойдаланади. Ҳисоб-китобларга қараганда, бугунги кунда дунёда ижтимоий тармоқлардан фойдаланувчилар сони 3 миллиард нафардан ошгани бунинг яққол исботидир.\nАслида ижтимоий тармоқларнинг асосий вазифаси улар эндигина ташкил этилаётган пайтларда одамларга узоқдаги таниши билан алоқа қилиш, улар ўртасида ўзаро онлайн мулоқотни йўлга қўйиш эди. Бироқ бугун уларнинг функциялари тобора кенгайиб бормоқда.\nХўш, ижтимоий тармоқларнинг бу кенг функцияларидан ким нима мақсадда фойдаланмоқда? Шу саволга бир жавоб излаб кўрсак.\nБиринчи тоифа кишилар ижтимоий тармоқлардан ДЎСТЛАР ОРТТИРИШ мақсадида фойдаланишмоқда. Дарҳақиқат, ижтимоий тармоқларнинг инсонлар ўртасидаги мулоқотни таъминлаш, турли дунё хабарларидан бохабар этиш, ўзининг иккинчи бўлагини, “севги”сини топишда инсонларга ёрдам бериш каби функциялари бор. Аммо ўша дўст ким? Унинг насли-насаби қандай? У бошқаларга “илинаётган” ахборот ҳақиқатга қанчалик яқин? Бу саволларга жавоб топиш мушкул. Топган “дўст”и яхши бўлса-ку хўп-хўп. Мияси ёт ғоялар билан заҳарланган бўлса-чи? “Оммавий маданият” тарафдори бўлса-чи?\nМутахассисларнинг фикрича, ижтимоий тармоқларга дўст топиш илинжида аъзо бўлаётганларнинг аксариятини ёшлар ташкил этаркан. Чунки ёшлар ҳар доим бошқалар ўзларига эътибор беришларини истайдилар, эътиборсизликдан эса қийналадилар. Бунинг оқибатида улар ё тушкунликка тушиб қоладилар, ё виртуал дунёга буткул шўнғиб кетадилар. Натижада ташқи дунёдан узиладилар. Ижтимоий тармоқларга боғланиб қолган ёшлар бошқалар билан мулоқотда қийналади, одамови бўлиб қолади, дўстлашишда адашади, бировга ҳамдардлик билдириш ҳақида умуман бош қотириб ўтирмайди. Фақат топган “дўст”ларининг фикри билан иш кўрадиган бўлиб қолади.\nБуни ахборот технологиялари соҳасида фаолият юритаётган “Касперский лабораторияси” компанияси раҳбари Евгений Касперскийнинг фикри ҳам тасдиқлайди. Ижтимоий тармоқларга боғланиб қолиш оқибатида инсоннинг оломон фикри билан иш кўриш, тўда ортидан эргашиш хусусияти кучаяди, дейди у.\nИжтимоий тармоқлар, айниқса, ўсмир ёшларга маънавий ва психологик жиҳатдан салбий таъсир этади, чунки ижтимоийлашув жараёнининг кульминацион ўтиш давридаги ўсмирларда оғувчанлик кучли бўлади. Ижтимоий тармоқларга қарамлик натижасида ўсмирларда, ҳатто вояга етган инсонларда ҳам жамиятдан узоқлашиш, виртуалликка мойиллик устунлиги, одамовилик, қўрслик, жиззакилик, асабийлик вужудга келади.\nИккинчи тоифа кишилар АҲОЛИ БИЛАН ЭРКИН МУЛОҚОТ ҚИЛИШ истагидаги ҳокимият ва бошқарув органлари вакилларидир. Сиёсий психология мутахассисларининг фикрича, замонавий жамиятда ижтимоий тармоқлардан фойдаланишнинг асосий устунлиги — мулоқот эркинлиги ҳисобланади. Шу боис сўнгги вақтларда ижтимоий тармоқлар аҳоли ва ҳокимият ўртасида кўприк, кенг ва очиқ мулоқот майдони вазифасини ҳам ўтамоқда. Burson-Mastseller компаниясининг йиллик Twiplomacy тадқиқотида қайд этилишича, бугунги кунда БМТга аъзо мамлакатлар ҳукуматлари аъзоларининг 83 фоизи Twitter тармоғида ўз аккаунтини очган. Маълум бўлишича, 63 фоиз давлат ва ҳукумат раҳбарлари унда одамлар билан мулоқот қилади.\nАммо, шу билан бирга, сўнгги йилларда интернет сиёсий курашлар майдони, турли хил манфаатларнинг кучли қуролига ҳам айланиб бормоқда. Ҳар қандай тўсиқ, чеклов ва тақиқларни айланиб ўтишга мослаштирилган ижтимоий тармоқлар бугунги кунда чинакамига жиловлаб бўлмас кучга айланди. Террорчи тўдалар, диний экстремистлар ва бошқа бузғунчи кучлар ижтимоий тармоқлар имкониятларидан кенг фойдаланган ҳолда одамлар ўртасида нифоқ чиқаришга, уруш оловини ёқишга уринишмоқда ва бунга эришишмоқда ҳам. Бундай мисолларни бугун дунёда истаганча топиш мумкин.\nЯна бир тоифа кишилар ижтимоий тармоқларга МАШҲУРЛАР ҲАЁТИ БИЛАН ТАНИШИБ БОРИШ истагида аъзо бўлишади. Ижтимоий тармоққа аъзо бўлган машҳур қўшиқчи, актёр, актриса, раққоса борки, ўз саҳифасига суратлар, хабарлар жойлаштириб боради, дўстлари билан ёзишмалар қилади. Унинг ҳаёти билан яқиндан танишиш истагидаги киши эса уни кузатиб бориш, бошқаларга у ҳақдаги энг “свежий” хабарларни етказиш билан овора бўлиб, ижтимоий тармоққа қарам бўлиб қолади. У энди ўз ҳаёти билан эмас, ўша машҳурларнинг ҳаёти билан яшай бошлайди. Ҳар куни 3-4 соат умри ўша машҳурларнинг ҳаётини кузатиш билан ўтаётганини сезмайди ҳам.\nИжтимоий тармоқ — ИЖОДКОРЛАР ЎЗ ИЖОД НАМУНАЛАРИНИ ЭЪЛОН ҚИЛИШИ учун ҳам қулай восита. Масалан, ижодкорлар шеърларини, ҳикояларини омма ҳукмига ҳавола қилишлари мумкин. Ижтимоий тармоқ орқали ўз ижод намуналари ҳақида бошқаларнинг фикрини биладилар. Аммо у қандай фикр? Масалан, шеърга шеър нималигини умуман тушунмайдиган киши фикр билдириши, истаса, ўша шеърнинг қадрини йўққа чиқариши мумкин. Ёки аксинча, осмонга кўтариб мақтайди. “Лайк”лар билан тақдирлайди. Фойдаланувчи бундай “лайк”ларни яна ва яна олишни истайди ва роҳатланади. Мутахассисларнинг айтишича, гиёҳванд ва ижтимоий тармоқ фойдаланувчисини мана шу боғланганлик ва роҳатланиш ҳислари бирлаштириб туради.\nИжодкорнинг ижод маҳсули “иссиғи”да доимо ўз кўзига мукаммал кўринади. Лекин кейинчалик камчиликларини пайқаб уни пишитади. Аммо “иссиғида” ижтимоий тармоққа жойлаштирилган шеърлар “лайк” олиши битмаган, мукаммал бўлмаган шеърлар кўпайишига олиб келади. Истеъдодни “ўлдиради”.\nКўраяпсизми, ижтимоий тармоқларнинг фойдаси қанчалик кўп бўлса, зарари ундан ўн чандон зиёда. Лекин ундан фойдаланишни чеклашнинг имкони йўқ. Шу боис, айниқса ёшларимизда маънавий иммунитетни шакллантириш жуда муҳим ва бу жамият учун ҳам фойдали амалиёт. Ана шу нуқтаи назардан келиб чиқиб олиб бораётган тарғибот ишларимизда ижтимоий тармоқларнинг фойдаю зиёнини аниқ кўрсатиб бера олсак, бу кутилган самарадорликка эришишда энг муҳим омил бўлади.\nМақола 402 марта ўқилган\tКомментировать Отменить ответ\tВаш электронный адрес не будет опубликован.КомментарийИмя*


11:42 / 30.06.2017\nҲуқуқшунос Хушнуд Худайбердиев ўз сайтида Олий таълим вазирлигига қаратилган мурожаатини эълон қилган. Вазирликнинг эътиборини ушбу масалага қаратиш мақсадида бу мурожаат ўзгартиришларсиз қайта нашр этилади.\nБугун қизиқ бир воқеа рўй берди. Эрта тонгда электрон почтамни текширсам, қирғизистонлик бир фуқаро номидан хат келибди. Мазкур хатдаги Шарқшунослик институти билан боғлиқ масала мени ушбу мақолани ёзишга ундади.\nКелинг бир бошидан бошласам:\n2017 йил 2 июнь куни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Тошкент давлат юридик университетида кадрлар тайёрлаш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори қабул қилинган ва бу қарор бўйича ўзгаришлар бўлганди.\nУшбу қарор асосида Тошкент давлат юридик университетига хорижий фуқароларни қабул қилишда бошқа ОТМлардан фарқли ўлароқ, тест синовларидан воз кечилиб, шунчаки суҳбат ўтказиладиган бўлди.\nЭнди қарорнинг бир жиҳатига эътибор қаратайлик. Вазирлар Маҳкамаси ушбу қарорининг 2-иловасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритилди.\nАна шундай қўшимчалар Вазирлар Маҳкамасининг 2008 йил 4 августдаги 169-сонли қарори билан тасдиқланган “Хорижий фуқароларни Ўзбекистон Республикаси таълим муассасаларига ўқишга қабул қилиш ва ўқитиш тартиби тўғрисида”ги низомига ҳам киритилди.\nХусусан, Низомнинг 12-банди 1-хатбошисига қуйидаги мазмундаги жумла қўшилди:\n«Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги мамлакатларидан келган хорижий фуқаролар олий таълим муассасалари бакалавриатига олий таълим муассасаси томонидан белгиланадиган тартибда ўтказиладиган суҳбат натижасида қабул қилинади».\nИлтимос, юқоридаги жумлани яна бир қайта ўқиб чиқсангиз. Юридик университет деган жойи йўқ, тўғрими? Демак, бу нимани англатади? Бу шуни англатадики, бундан буён, Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги мамлакатларидан келган хорижий фуқаролар нафақат ТДЮУ, балки республикамиздаги барча ОТМлар бакалавриатига суҳбат натижасида қабул қилинадиган бўлди. МДҲдан бошқа мамлакат фуқаролари учун эса ОТМларда тест синови сақланиб қолган.\nЯнада аниқроқ айтсак, ўзгаришдан кейин Низомнинг 12-банди қуйидагича кўринишга келди:\n12. Хорижий фуқаролар олий ўқув юртларига кириш тест синовлари натижаларига кўра қабул қилинади. Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги мамлакатларидан келган хорижий фуқаролар олий таълим муассасалари бакалавриатига олий таълим муассасаси томонидан белгиланадиган тартибда ўтказиладиган суҳбат натижасида қабул қилинади. Хорижий фуқароларнинг тест синови (суҳбат) топшириши учун рухсатнома Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги томонидан берилади. Тест синовлари (суҳбат) натижалари Ўзбекистон Республикаси таълим муассасаларига қабул қилиш бўйича Давлат комиссияси томонидан кўриб чиқилади ҳамда Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг хорижий фуқароларни олий ўқув юртига ўқишга қабул қилиш юзасидан қарор қабул қилиши учун асос ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги қарори асосида олий ўқув юртлари ўқишга қабул қилиш тўғрисида тегишли буйруқ чиқарадилар.\nНима учун айрим ОТМ раҳбарияти бундай қарордан бехабар?\nАна, энди асосий масалага келдик. Сайтимда чоп этилган мақолани ўқигач, Қирғизистон Республикаси фуқароси Зокиржон (исми ўзгартилди)да Ўзбекистонда ўқиш истаги пайдо бўлади ҳамда Тошкентга келади. Араб тили ихтисослиги бўйича ўқиш истагида бўлган Зокиржон тўғри Тошкент давлат Шарқшунослик институтига боради.\n3.000 АҚШ долларига яқин шартнома пулини тўлаб ўқишга рози бўлиб келган хорижлик фуқарони институт раҳбарияти қучоқ очиб кутиб олмайди. МДҲ мамлакатлари фуқаролари тест синовларисиз, фақат суҳбат асосида қабул қилиниши ҳақидаги янгиликни-ку, қабул комиссиясидагилар умуман эшитмаган бўлиб чиқишади. Демак, бу дегани Вазирлар Маҳкамасининг таълимга оид қарорини ёки ўқиб кўришмаган, ёки тушунишмаган, ёки бошқа бирор сабаб бор.\nЖумладан, Зокиржон ўз мактубида қуйидагича ёзган (имло аслича сақланди):\nМавзуни 1- узгариши буйича мен киргизстон фукароси шаркшунослик институтига бордим, у ердаги ходимларни яъни Кабул комиссиясини бошлигидан сурасам, улар йук бизда бундай узгаришлар йук бу факат юридик таълимга тегишли Хушнудбек сал шошибти деди ва сизни адашганликда айблади. Шунга сиздан илтимос шу конунга ёки ёзган хабаризга ойдинлик киритсангиз? мен сизни хабариззи укиб укишга кирарканман деб Ташкентга келволибман хайрон булиб юрибман!\nҚирғизистон фуқаросининг хатидан скриншот\nЗокиржон билан телефон орқали боғландим. Ҳозирча Ўзбекистонда экан. Унинг айтишича, агар шу масала ҳал бўлса, яна 10 нафарга яқин қирғизистонлик Шарқшунослик институтида ўқиш истагини билдиришмоқда экан. “Сен уриниб кўр, агар ҳақиқатдан суҳбат асосида кира олсанг, биз ҳам тезда етиб борамиз” дейишмоқда экан Зоҳиджонга.\nТасаввур қилинг-а, йилига 30 минг АҚШ доллари атрофида шартнома тўлашга рози бўлиб турган талабалар турганда, нима учун буни биз пайсалга солишимиз керак? Вазирлар Маҳкамасининг қарори ҳам ўз-ўзидан чиқмагандир? Таълим тизими раҳбарлари ҳам узоқ ўйлаб, ҳар томонлама ҳисоб-китоб қилиб, кейин шу янгиликни киритишгандир ахир?\nВазирлар Маҳкамаси ОТМларга ўзининг моддий-техник базасини яхшилаш учун кенг имконият бериб, МДҲдан келган хорижлик фуқароларни ўзлари белгилаган тартибда суҳбат қилиб олиш мумкин деган янгилик киритсаю, лекин бўлаётган ўзгаришлардан қуйи бўғиндагиларнинг ўзлари бехабар бўлса.\nУмид қиламанки, ушбу мақоламда келтирилган фикрларни тўғри тушунган ҳолда, Олий ва ўрта махсус таълими вазирлиги вазиятга тез фурсатда ойдинлик киритади.\n13:05 / 19.02.2022\nВазирлик талабаларнинг президент стипендияси бўйича мурожаатига раддия берди. Айрим саволлар очиқ қолмоқда\nРасман: Талабалар ҳам онлайн ўқийди\nОлий ва ўрта махсус таълим вазирига матбуот котиби тайинланди\n12:42 / 30.03.2021\nИқтисодий тараққиёт ва Олий таълим вазирликларига эслатма: Тошкент Халқаро Вестминстер университети нодавлат эмас, давлат муассасаси ҳисобланади


17 сентябр 2020 138\nПойтахтимиздаги Адиблар хиёбонида ўтказилган маърифат дарси “Абдулҳамид Чўлпон ижоди – ёшлар нигоҳида” мавзуига бағишланди. Унда таниқли ёзувчи ва шоирлар, Ички ишлар вазирлиги академияси раҳбарияти, устоз-мураббийлар ҳамда курсантлар иштирок этди.\nАдабий кечада сўз олганлар Абдулҳамид Чўлпоннинг ўзбек адабиётида тутган ўрни, бой мероси, мустақиллик йиллари адиб ижодини ўрганиш бўйича амалга оширилаётган эзгу ишлар ҳақида тўхталиб ўтишди.\n– Адабиётни ўрганиш миллий ўзликни англаш, маънавиятни юксалтиришга хизмат қилади, – деди таълим муассасаси бошлиғининг ўринбосари, полковник Алишер Абдуллаев. – Мустақилликка эришганимиздан сўнг ўзбек адабиёти намояндаларининг ҳаёти ва ижодига бўлган эътибор янада кучайди. Маърифатпарвар адиб Абдулҳамид Чўлпон истибдод даврида яшаб ижод қилган буюк сиймолардан бири эди. Шоир шеъриятида юртга муҳаббат ва садоқат, мустамлака зулмига нафрат, халқнинг миллий онгини юксалтириш каби ғоялар юксак маҳорат билан қаламга олинган. Шу маънода ҳам, баркамол авлод таълим-тарбиясида адиб ижодининг ўзига хос аҳамияти бор.\n– Академиямизда Чўлпон ҳаёти ва ижодини ўрганиш мақсадида кўрик-танловлар, мушоира ва адабий кечалар мунтазам ўтказиляпти, – деди 2-босқчи курсанти Мафтуна Неъматова. – Айниқса адиб номидаги стипентиянинг таъсис этилгани биз, ёшлар учун улкан имкониятлар эшигини очди. Бугунги тадбирда буюк бобокалонимиз ижодини ёдга олиш билан бирга, пойтахтимиздаги олий ўқув юртларида таълим олаётган тенгдошларимиз билан ижодий мулоқот қилдик.\nТадбирда иқтидорли курсантлар шоир ҳаётининг сўнгги кунлари ҳақида тайёрлаган саҳна кўринишини намойиш этишди. Чўлпон шеъларидан ёд айтилиб, адиб ҳайкали пойига гуллар қўйилди. Адабий кеча хиёбонда қад ростлаган Тошкент тарихи музейида давом этди. Муҳтарам Президентимиз ташаббуси билан барпо этилган ушбу замонавий маскан кўҳна кентнинг буюк ўтимишини ўзида мужассам этган, десак муболаға бўлмайди. Музейдан ўрин олган тарихий аёшлар, санъат асарлари намуналари ва бошқа осори-атиқалар курсантларда катта таассурот қолдирди.


Сиз эшитмаган ва кўрмаган мўъжизалар — Ni hao | 你好\nМанзура БЕКЖОНОВА . 03.12.2018 . 1 864\nСаёҳатимиз давомида кўплаб қизиқарли тассуротларга, билим ва кўникмаларга эга бўлдик. Илк бор қадам қўйган мамлакати ҳар қандай одам учун сирли ажойиботлар дунёси бўлиб кўринади. Ўзингиз ҳам чет мамлакатга чиқиб кўрсангиз сизга оддий кўринган кўҳна миноралар ва қалъаларни илк бор кўрган сайёҳнинг ҳайратли нигоҳлари сабабини тушунгандай бўласиз. Атрофни кенгроқ кузатишга, ўзингиз учун нотаниш бўлган нарсаларни чуқурроқ англашга иштиёқ сезасиз.\nДарахтлар қайта тириладими?\nКим нима деса десин аммо ҳали бизнинг бошқалардан ўрганишимиз керак бўлган нарсалар жуда кўп. Нимани дейсизми? Масалан, жонли табиатнинг оғриғини, ноласини ҳис қилишни. Биласизми, хитойликлар заиф дарахтларнинг хатто қуришига йўл қўйишмас экан. Тўғри-да одамларни, касал жониворларни даволаб соғлом ҳаётга қайтариш мумкин. Нега унда қуриётган дарахтларни асраб қолиш мумкин эмас?! Дарахтлар ҳам жонли табиатнинг бир бўлаги ахир. Улар камайиб кетаверса иқлимга, табиат хилма-хиллигига путур етиши мумкин…\nЧин юртидаги дўстларимиз эса кекса дарахтларнинг қуришига ҳам изн беришмас, шикастланмаслиги учун ёғоч панжара билан ўраб қўйишаркан. Намлиги кўп тупроқда эса шамолда ағанаб кетмаслиги учун тиргак бериб, суяб қўйишади. Дарахтларнинг қуриган шоҳлари чопиб ташламай, илдизидан озуқа бериб, қайта тирилтиришар экан.\nБир боғда кекса дарахтлар кўргазмасини томоша қилдик. 300-500 йиллик боабаб, кипарис дарахтлари ҳамон яшнаб ям-яшил бўлиб турибди. Биз эса… дарахт қуриса ўтин бўлади, деб хурсанд бўламиз, хаттоки қуримасидан кесиб, мебель қиламиз… Эҳҳе, қанча азим чинорлар кесилиб кетди…\nТувакка экилган нилуфаргул\nМени ҳайратга солган яна бир нарса шуки, бу халқ вакиллари ер йўқ жойда дарахт экиб, сув йўқ жойда гўзал нилуфаргулларни ўстирмоқда. Қуйидаги расмларга эътибор беринг.\nКаттакон дарахт кичик тувакда “савлат тўкиб” турибди. Яна бир тувакка экилган нилуфаргул каттароқ сув тўла хум ичига жойлаштирилган. Улар махсус парвариш қилинмоқда. Бу жонли табиатга меҳр ва эътибор намунаси эмасми?!\nГуруч ва цемент қоришмасидан қоя\nХитойликлар учун гўзаллик яратишда ҳеч қандай муаммо тўсиқ бўлолмайди. Уларнинг маҳоратига қойил қолмасдан илож йўқ. Хатто текисликда тоғ бунёд қилишнинг ҳам уддасидан чиқишади.\nПекин шаҳридаги баланд сунъий қоялар гуруч ва цемент қоришмасидан бунёд этилган экан.\nАвтомобиль ҳайдаш интизоми\nБиласизми, Хитой пойтахти Пекинда автомобилни дуч келган одам сотиб ололмайди. Яъни автомашина сотиб олишга рухсат олиш учун ҳам ҳар бир фуқаро навбатда туриши керак. бу имкониятни йиллаб кутаётган одамлар бор.\nБундан ташқари, йўлларда автомобиллар кўпайиб кетмаслиги учун битта тартиб ўйлаб топишган. Жуфт рақамли машиналар ҳафтада икки кун (масалан, душанба ва чоршанба, охири тоқ рақамли автолар сешанба ва пайшанба) кўчага чиқиши тақиқланади. Буни автомобиль ҳайдаш интизоми дейилади.\nҲеч ким сигнал чалмайди, сўкинмайди\nШу ўринда айтиб ўтиш керакки, хитойликлар тезликни оширмайдилар, шунинг учун йўл-автотранспорт ходисалари кам кузатилади.\nТирбандлик дақиқалари чўзилиб кетса ҳам ҳайдовчиларнинг ғижиниб сигнал чалгани ёки сўкингани эшитилмайди.\nЭнг аҳамиятлиси Хитойда электр токи ёрдамида ҳаракатланадиган электромобиллар аҳоли орасида кенг оммалашган. Уларни атиги 500-600 АҚШ долларига харид қилса бўлар экан. Электромопед, электромотолар ундан ҳам арзон. Тадбиркорларимиз уларни юртимизга ҳам олиб келишса бўлар экан. Айниқса кунига нечта тадбирга бориб келувчи биз каби журналистлар учун қулай бўларди. Бу ҳазил, албатта, аммо бир тасаввур қилиб кўринг, кечқурун заряд олдириб, эртаси куни ишга миниб кетаверасиз. Бензин ҳам, ортиқча сарф-харажат ҳам талаб қилмайди. Орзуга айб йўқ-а, нима дедингиз?!\nЭшитганмисиз, Хитойнинг Гюлянгю оролида ажойиб бир музей бор. У ерда дунё мамлакатларида 19-20 асрларда ишланган, кўплаб кибор хонимлар ва жанобларнинг нозик қўллари теккан антиквар фортепьяноларн кўриш мумкин.\nМузей ходимининг айтишича гир атрофи сувлар билан ўралган катталиги 2 км бўлган бу оролга турли мамлакатлардан олиб келинган ўзи қўпол, ноласи нафис чолғу асбоблари сони 800 дан ошиқ, мазкур музейнинг ўзида 600 га яқин. Уларнинг ҳар бири ягона нусха, жозибали ва нақшинкор безаклари бир-бирини такрорламайди. Бу фортепьяноларнинг ўзидан ҳам тарихи қизиқ, ҳар бирининг ўзига хос тарихи бор экан.\nХуллас, ушбу чолғулардан бирини олиб келишаётганда ўртасидан синиб қолибди. Сўнг хитойлик усталар уни ямаб, антиқа учбурчак фортепьяно ҳолига келтиришибди.\nЯна биттаси қўлингизни клавишларга теккизишингиз билан ўз-ўзидан мусиқа чалишни бошлайди. У бундан бир ярим асрча олдин фортепьяно чала билмайдиган, аммо буни жуда ҳам орзу қиладиган зодагонлар учун яратилган экан.\nЮртимизда ҳам бундай ноёб фортепьянолар кўп бўлса керак. Масалан, Ўзбекистон бастакорлар ва композиторлар уюшмасида улардан бир нечтасини кўрганман. Лекин юзлаб бир-биридан гўзал фортепьянолар бир жойга йиғилса кўзингиз қувнаб кетар экан! Биргина шу умри азиз чолғу асбобларини кўриш учун ҳам Хитойга саёҳатга боришга арзийди.\nАввалги мақола | 上一篇文章 Дарахтлар инсондек азиз ёки гул кўкарган тошларни кўрдик… (фото)\nКейинги мақола | 下一篇文章 Тошларда акс этган муҳаббат (фото)\nЖеки Чан’дан 1 миллион юан мукофот


Дилниёз ота бўлди! - Darakchi\nДилниёз ота бўлди!\nШОУ-БИЗНЕС 04.07.2018, 22:28\nЎзининг сеҳрли овози билан мухлислари меҳрини қозонган «ЭЛДИДО» гуруҳи хонандаларидан бири Дилниёз 2017 йил уйланганидан хабарингиз бор...\n2 июль куни эса у фарзандли бўлди. Бу ҳақида хонанда ўзининг инстаграм саҳифасига туғилганлик ҳақида гувоҳномани суратини жойлаб, маълум қилди.\nИлк бор ота бўлган ижодкор ўғлига Дониёрбек дея исм берди.\nБиз ҳам таҳририятимиз номидан Дилниёз ва оила аъзоларини ушбу қувончли кун билан табриклаймиз.


11:11 12.07.2019 (Янгиланган 14:05 12.07.2019)\n“Ўзбекнефтгаз” кейинги йилдан еврооблигацияларни чиқаришни ўз олдига мақсад қилиб қўйган.\nТОШКЕНТ, 12 июл - Sputnik. Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлигида Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги, “Ўзбекнефтгаз” АЖ, “Ўзтрансгаз” АЖ раҳбар ходимлари иштирокида брифинг ва журналистлар билан мулоқот бўлиб ўтди, деб хабар қилмоқда Sputnik Ўзбекистон мухбири.\nУнда “Аҳоли ва иқтисодиётни энергия ресурслари билан барқарор таъминлаш, нефт-газ тармоғини молиявий соғломлаштириш ва унинг бошқарув тизимини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида” 2019 йил 9 июлдаги президент Қарори моҳияти ва ижроси юзасидан маълумотлар тақдим этилди.\n“Ўзбекнефтгаз” АЖ бошқаруви раиси Баҳодир Сидиқов мазкур қарор қабул қилиниши тарихий воқеа эканини маълум қилди. Унинг сўзларига кўра, қарорда белгиланган чора-тадбирларни амалга ошириш бутун нефть-газ соҳасини ривожлантиришнинг янги йўналишларини бошлаб бериши, келгусида тармоқ қиёфасини тубдан ўзгартириб юборишини таъкидлади.\n“Асосий йўналишларимиздан бири - бу бугунги кунда “Ўзбекнефтгаз”нинг очиқ ва шаффоф молиявий тизимини яратиб, уни жаҳон бозорига олиб чиқиш. Кейинги йилдан еврооблигацияларни чиқаришни ўзимизнинг олдимизга мақсад қилиб қўйганмиз”, - деди Баҳодир Сидиқов.\nСидиқов еврооблигацияларнинг фойдали тарафи фоиз ставкалар оддий кредитга қараганда анча паст эканини таъкидлади.\nУ ҳозирги қабул қилинган қарорни амалга татбиқ этилиши инвесторларга кўрсатиб берилса, бу фоиз ставкалар бундан ҳам паст бўлиши, инвесторлар “Ўзбекнефтгаз”нинг молиявий ҳолатини яхшиланишини кўра билишини қўшимча қилди.\n“Бунинг ҳисобига узоқ муддатли ва кам фоизли молиявий маблағларни жалб этиш имконини беради. Бу ишлаб чиқариш ҳажмларимизнинг ошишига бевосита таъсир қилади”, - деди "Ўзбекнефтгаз" АЖ бошқаруви раиси.\nЭслатиб ўтамиз, президент имзолаган қарорга кўра, “Ўзбурғунефтгаз”, “Ўзнефтгазқазиболиш”, “Ўзнефтмаҳсулот” ва “Ўзнефтгазмаш” корхоналари “Ўзбекнефтгаз” таркибига киритилади ва шундай йўл билан холдинг бошқаришда ортиқча оралиқ бўғимлар йўқотилади. Нефть қазиб олиш ва газни қайта ишлаш корхоналари ҳам “Ўзбекнефтгаз” таркибига киритилади.


Маҳмудхўжа Беҳбудий. Эҳтиёжи миллат (1913)\n«Бошқа миллатларга қаралса кўрилурки, мунтазам мактаблари бор ва аввал мактабда диний илм устида дунёвий илм ва фанлар ҳам ўқилур. Чунки дунёда турмоқ учун дунёвий фан ва илм лозимдур. Замона илми ва фанидан бебаҳра миллат бошқа миллатларга поймол бўлур.\n50 сана муқаддамги замонда, биз туркистонлилар якка ва танҳо яшаб, бошқалар ила муомала ва муносабатимиз йўқ эди. Энди замон ўзгариб, бошқа миллатлар ила махлут бўлдук, шариъат ва ўз урфимиз устига қонун ва Оврупо одатига итоат қилмоққа мажбурмиз.\nАммо қонун ва Оврупо одатларини билмаганимиз учун бойимиз бўлсун, қози ва миллий ҳукамомиз ва аҳолимиз бўлсун кўб ташвиш ва зарар кўрар. Замони собиқда фақат шариъат билмоқ кифоя этарди. Энди қонун ва закунни билмоқ ҳам лозимдур. Шариъат илми мадрасаларга, қонун илми Русия дорилфунунларига ўқилур. Дорилфунунга кирмоқ учун, аввало, ўн сана гимназияга ўқумоқ керак. Сўнгра тўрт сана дорилфунун ўқуб андан ҳуқуқшунос, юрист, таъбир жоиз бўлса, замона фақиҳи бўлиб чиқар. Суд маҳкамаларинда, давлат доираларинда, кириб, ҳар ҳуқуқшунос ўз муваккили ва ўз миллати ва ўз тойифаси ва ўз Ватани ва ўз давлатининг нафъига сўйлашур, мудофаа қилур.\nМасалан, давлат думасинда биз Туркистон мусулмонларидан шундай ҳуқуқшунос вакил бўлса, бизни дин ва миллатимиз нафъига ҳаракат қилур. Аммо шундай одам бизда йўқ.\nДавлат думаси нари турсин, судга ва расмий маҳкамаларга кириб, бизни мудофаа қиладургон кишимиз йўқ. Бошимиз оғриса дўқтурга борамиз, аммо дардимизни айтмоқга тил йўқ. Ўзимиздан дўқтур йўқ.\nИккимиз бир-биримиз ила низо қиламиз. Кетамиз закунчига, сўйламоқға тил йўқ. Орадаги одамлар яна бизға фириб берар, пул берармиз, югурармиз, яна ишлар барбод, охири йўқ.\nИморат қилмоқчи бўлсак, плон-лойиҳаси лозимки, инжинерга муҳтож бўлармиз. Аммо биз ҳануз «муҳандис» исмини билмаймиз.\nКонтур ва расмий дафтар тутиб, касса қуриб тижорат этмоқ лозим. Илм тижорат била турган бухгалтерик ҳисоби юритадургон бойларимизга керак, ул ҳам ўзимиздан бир нафар топилмайдур.\nҲаммолликдан бу ишлар яхши бўлса керак. Бир неча бойваччани биларманки, энг қаттиқ хизматларга гирифтор. Сабаби надур — илмсизлик. Ҳолбуки аларни «тўйи»га атоси 5 минг сўм сарф этиб эди.\nТуркистон меваси, донаси, тоши, туфроғи, эски нимарсалари Оврупо бозорига кетар. Муни Оврупо даллоллари келиб оз баҳога олиб кетар, меҳнатни биз қилурмиз, фойдани улар кўрар. Ўз нимарсамизни Оврупо бозорига элтиб, яхши баҳога сотатургон бизда бир одам йўқ. Азбаски, Оврупо ила савдо қилатургон кишини (ўзи) аввал ўн сана замона илми ўқумоғи лозим.\nБизда шоҳи, адрас, беқасам, алоча... бофликлар бор. Агарда бир нафар техник ва муҳандисимиз бўлса бу дастгоҳларни ислоҳ этар, аҳоли обод бўлур. Валлоҳ, яқин вақтда "дока" бофилларимиздек зоеъ бўлиб кетар. Чунки Оврупо янги асбоб ила мундин яхши қилиб чиқорур.\n30 сана муқаддам Самарқандни Ёмини маҳалдасинда 300 алочабоф ишчи бор эди. Ал-он 30 нафар йўқ. 10 сана сўнгра тамоман маҳв бўлур.\nХулоса, мактабимиз, дўконимиз, корхонамиз, мадрасамиз ва ҳар нимарсамизни замонча ислоҳи лозимдур. Валлоҳ, ҳар нимарса қўлдан кетар, бизда муздурликдан бошқа ҳеч иш қолмас. Бир ускуна, дўкон ва саройни ишлатмоқга ҳам илми замоний ва замона шумлигини билмоқ лозим. Валлоҳ, биздан дунё илмини яхши билатургонларга мулк ва асбобимиз ўтар ва ўтуб турубдур.\nҚисқа қилайлик, бошқа миллатларни бойлари фақир ва етимлар учун мактаб ва дорилфунунлар соладурлар, фақир ва етимларни ўқумоғи учун вақф "истипендия"лар таъйин қилур. Бошқа миллат милиўнерлари мактаби ила истипендияси-ла, идора қилатургон газет ва мажалласи-ла, бино қилган доруложизин (аёллар университети — Н. О.), барпо қилган жамъияти хайрияси-ла фахр қиладур.\nБизникилар жуфт оти-ла, аробаси-ла, тўйи ила ва... ла фахр этар. Ҳатто, ўз ўғилларини ўқутмайдургон бойлар бордур.\nБу кетишни охири ямондур, ўқумоқ, ўқутмоқ керакдур. Болаларга оталардан илм диний ва илми замоний мерос қолсун.\nБутун Туркистондан ўн бой йилинда минг сўмдан берса, 25 бола учун Тошканда "диний ва замоний" бир "пансиун" лайли ва наҳори 5 мукаммал мактаб бино бўлуб, ҳар йил ҳукумат мактабинда 50 бола тайёрлайдур.\nЎн йилда булардин... 200 муҳандис, дуқтур, ҳуқуқшунос, муаллим, техник, замона тожири, валлоҳ... чиқар ва бизни замон одамлари қаторида қўярлар ва давлат ишига кирарлар. Руслар ила бизни ҳасан имтизожларимизга хизмат қиладурлар.\nАл-он миллатимиз бойлардан шуни кўз тутар, халойиқни барбод этатургон тўйларни эмас. Оҳ, бу сўзларни тушунатургон бойлар бизда етушганми?\n"Самарқанд" газетаси, 1913 йил, 12 июл


Ёш миллионерлар пулларини қандай бошқаришади? | NORMA.UZ\nЁш миллионерлар пулларини қандай бошқаришади?\nПул дабдабали ҳаёт кечириш, кўп орзу-истакларни амалга ошириш, қимматбаҳо буюмларни сотиб олиш, обрў-эътиборни оширишга ёрдам беради. Қайсидир маънода инсонни бахтиёр қилишга ҳам қодир. У қанча кўп бўлгани сайин камдек туюлаверади...\nКунларнинг бирида бой-бадавлат инсон бўлиб уйғонсангиз, нима қилсангиз, пулларингиз сизни бахтли қилиши, ҳам моддий, ҳам маънавий фойда келтириши мумкинлигини билишингиз керак бўлади.\nБилингки, ёш миллионерлар ўз маблағларини ишлатишда қуйидаги қоидаларга амал қилишади:\n1. Ёш миллионерлар фақат биттагина даромад манбаига ишониб қолиш тўғри эмаслигини яхши билишади. Сармоя портфелини шундай тузишадики, ҳам анъанавий активлар (акция, облигациялар) ва, масалан, кўчмас мулк сингари муқобил активлар ундан ўрин олади. Мисол учун, ижарага берилган уйдан тушган даромадни яхши тайёр бизнесга сарфлаб ёки янги ишни йўлга қўйиб, бойликни орттириш йўлини излашади.\nПулларни турли йўналишларга сарфлашнинг энг ютуқли жиҳати: унда фақат даромад манбаларини эмас, балки хатарларни ҳам бошқариш имкони мавжуд. Бу эса ҳеч қачон барча маблағларингиздан бир деганда мосуво бўлиш хавфи келиб чиқмайди деган гап. Миллионерлар бир нарсани яхши билишади: агар қандайдир актив даромад келтирмаётган бўлса, дарҳол ёки унинг портфелдаги ҳиссасини қисқартириш керак ёки даромадлироғига алмаштириш зарур.\n2. Уларнинг ўз мақсади бор. Ёш миллионерлар жамият фаровонлиги учун ишлашни хуш кўришади. Улар ўз ишини дилдан севишади ва дунёни яхши томонга ўзгартиришга ҳисса қўшиш истаги билан ёнишади. Ёш миллионерлар болалар уйларини қуришади, қишлоқ жойларда таъмирлаш, одамлар турмуш тарзини яхшилаш ишларига ёрдам беришади, керак бўлса, бундай ишларга бош-қош бўлишади. Ҳар қандай соҳа билан шуғулланишмасин, хайрли ишларни канда қилишмайди.\n3. Иштиёқларини сўндиришмайди. Миллионерларнинг аксарияти шахсий молиявий маслаҳатчига эга бўлиш дабдаба эмас, зарурат эканини яхши англашади. Молиявий барқарорликка эришишда яхши ҳуқуқшунос ёки бухгалтерсиз иш битмайди. Аммо миллионерлар ҳеч қачон бир ерда муаллақ қотиб қолишмайди. Улар ҳеч қачон биргина мутахассис тавсиялари билан чекланиб қолишмайди. Пул борасидаги саволларга ҳар доим янгича жавоблар излашади, ўқиб-ўрганишдан тўхташмайди.\nҲа, уларга хос бўлган яна бир муҳим жиҳат бор: ҳеч қачон оиласи, яқинлари, дўст-биродарларидан маслаҳат олиб, иш кўришга ийманиб, тортиниб, уялиб ўтиришмайди!


Роналду ҳам "Реал"га қайтадими? Зидан жавоб берди - Penalti.uz | Футбол янгиликлари олами!\nРоналду ҳам "Реал"га қайтадими? Зидан жавоб берди\n«Реал»нинг янги бош мураббийи Зинедин Зидандан жамоанинг ўтган йил ёзида «Ювентус»га ўтиб кетган собиқ футболчиси Криштиану Роналдунинг ортга қайтиши эҳтимоли ҳақида сўрашди.\n«Ҳозир Криштианунинг қайтиши масаласини муҳокама қилиш вақти эмас. Роналду «Реал» учун ўтмиш ва бу ўзгармайди. Ҳозирча мен Роналдунинг ўрнини ким эгаллаши борасида ўйлаб кўрмадим. Ҳозир шунчаки қайтишимдан хурсандма. Олдинда 11 ўйин бор, шундан кейин биз кейинги мавсумга тайёрланишни бошлашимиз мумкин», — дея Зиданнинг сўзларини келтирмоқда Marca.\nЭслатиб ўтамиз, «Реал» Роналдуни «Ювентус»га клуб тарихидаги рекорд қийматда сотганди, ўтган йил ёзида унинг трансфери 117 млн евро эваўига амалга ошганди. Жорий мавсумда португалиялик футболчи Италия чемпионатининг 26 ўйинида майдонга тушиб, 19 гол урди ва 8 голга узатма берди. Унинг туринликлар клуби билан амалдаги шартномаси муддати 2022 йилга қадар тузилган\n12.03.2019, 10:48 737 0\nПочеттино "Реал"да иш бошлаши мумкинлиги борасидаги саволга жавоб берди\n"Ювентус"дагилар Зиданнинг "Реал"га қайтганидан хафа бўлишди\nЗидан: Криштиану мендан кучли


ХОҚ боксни эмас AIBAни Олимпиада дастуридан чиқарди\n19:21 28 Октябр 2020\n15:20 27.06.2019 (Янгиланган 15:30 27.06.2019) Ҳавола олиш\n2020 йилда Токиода бўлиб ўтадигаган Олимпиада AIBA иштирокисиз ўтказилади. У ерда иштирок этадиган боксчиларни ҲОҚнинг ўзи танлаб олади.\nТОШКЕНТ, 27 июн – Sputnik. Чоршанба куни Швейцариянинг Лозанна шаҳрида бўлиб ўтган мажлисда, Халқаро Олимпиада қўмитаси Халқаро бокс федерациясини (AIBA) 2020 йилда Токиода бўлиб ўтадиган ёзги олимпиада иштирокчиси мақомидан маҳрум қилди. Федерация мақоми Олимпиададан кейин қайта кўриб чиқилади, дейилган ХОҚ расмий хабарида.\nПресс-служба Национального олимпийского комитета\nШу билан бирга, Токио Олимпиадасида бокс спорт тури бўйича мусобақалар сақланиб қолади. Фарқи шундаки - у ерда иштирок этиш учун AIBA томонидан ташкил қилинган мусобақалар натижалари ҳисобга олинмайди. МОҚ махсус қўмитаси томонидан боксчилар орасида алоҳида саралаш мусобақалари ташкил қилинади.\nУшбу қарор бундан бироз олдин Халқаро кураш федерацияси (FILA) президенти ва МОҚ раҳбарияти ваикли бўлган Ненад Лалович AIBAнинг сўнгги йиллардаги фаолиятини ўрганиб чиқиб у ҳақда тайёрлаган ҳисоботи натижасига кўра қабул қилинган.\nЛалович ҳисоботида, хусусан, AIBA томонидан сўнгги йилларда йўл қўйилган бир қатор молиявий камчиликлар - ташкилотнинг 16 миллион қарзи борлиги, судьялик муаммолари, баҳсли қарорлар, этика масалари ҳамда AIBA раҳбариятига тайинланаётган номзодлар муаммолари қайд этилган эди.


Рейтинг. Ўзбекистоннинг аҳолиси энг кўп шаҳарлари ўнталиги - Bugun.uz\n18:00 | 15-07-2021 3 841\nЎзбекистонда аҳоли сони ҳақидаги аниқ статистик маълумотни биласизми? Биз ҳозир сизга тақдим этадиган сонларда фалон мингга яқин ёки фалон мингдан зиёд деган сўзга ўрин йўқ. Бугун аниғини ёзамиз. Сўнгги статистик маълумотларга кўра, бугун Ўзбекистонда 34 860 170 киши истиқомат қилади. Рейтинг тузилаётган фурсатдан то у тақдим этиладиган вақтгача ҳам кўплаб чақалоқлар дунёга келишини ҳисобга олсак, бу кўрсаткич бир неча юз кишига ўзгариб қолса керак. Хуллас, салкам 35 миллион бўлиб қолибмиз.\nЎзбекистонда аҳолининг ярмидан кўпи шаҳарларда яшайди. Хабарингиз бор, аҳолиси 7 минг кишидан ошадиган ва мазкур аҳолининг учдан икки қисми ишчи ва хизматчилардан иборат бўлган маъмурий бирликка шаҳар мақоми берилади. Келинг, бугун сиз билан мамлакатнинг энг кўп аҳоли истиқомат қиладиган шаҳарлари ўнталик рейтингини кўриб чиқамиз.\nРейтингга Республикага бўйсинувчи саноқли — икки шаҳардан бири Тошкентни киритмадик. Шаҳарда бугунги кунда 2 737 171 киши истиқомат қилар экан. 1989 йилда Тошкентда 2 079 000 киши истиқомат қилган.\nДемак, бизда биринчи ўрин — Наманган шаҳри. Наманган шаҳрида бугун 651 929 киши яшайди. Яна бир қизиқ маълумот — шаҳарга 1610 йилда асос солинган. Майдони 83,3 километр/квадрат.\nИккинчи ўринда Самарқанд шаҳри. Бугунга келиб 557 151 киши истиқомат қиладиган бу шаҳар қадимий ва бой тарихи билан оламга машҳур. Майдони 120 километр/квадрат. Самарқанд шаҳри 1925–1930 йилларда республика пойтахти бўлган. Тарихан Самарқанд шаҳри Мароқанд номи билан таниқли бўлган. Самарқандда 73 та йирик тарихий меъморий ёдгорлик мавжуд бўлиб, уларнинг айримлари 2001 йилда ЮНEСКОнинг Финляндияда ўтказилган 25-сессиясида Жаҳон мероси рўйхатига киритилган.\nУчинчи ўрин 453 822 киши яшайдиган Андижон шаҳри. Майдони 74,3 километр/квадрат бўлган мазкур маъмурий-ҳудудий бирлик тарихи VI–VIII асрларга бориб тақалиши ҳақидаги далиллар мавжуд. Заҳириддин Муҳаммад Бобур ўзининг «Бобурнома»сида Андижонни шундай таърифлайди: «Ошлиғи вофир, меваси фаровон, қовун ва узуми яхши бўлур. Қовун маҳалида полиз бошида қовун сотмоқ расм эмас… Андижон ношпотисидан яхшироқ ношпоти бўлмас. Мовароуннаҳрда Самарқанд ва Кеш (ҳозирги Шаҳрисабз) қўрғонидин сўнгра мундин улуғроқ қўрғон йўқтур. Уч дарвозаси бор… Тўққиз тарнов сув кирар. Бу ажабдурким бир ердан ҳам чиқмас… Эли туркдур».\nФото: «People Travels»\nТўртинчи ўрин — Нукус шаҳри. Нукусда 326 125 киши яшайди. Майдони 200 километр/квадрат. Нукус Қорақалпоғистон Республикасининг пойтахти саналади. Маълумот ўрнида айтиш мумкинки, Ўзбекистоннинг иқтисодий ва ижтимоий тараққиётига қўшаётган муносиб ҳиссаси ва шаҳарнинг 70 йиллиги муносабати билан Нукус 2003 йилда «Дўстлик» ордени билан мукофотланган.\nФото: «Backpack Adventures»\nБешинчи ўрин — Фарғона шаҳри. Аҳолиси 296 036 киши. 100,3 километр/квадрат ҳудудни ўз ичига олади. Шаҳар 1907 йилгача Янги Марғилон, 1907–1924 йилларда Скобелев номи билан аталган. Фарғона Марказий Осиёдаги энг яшил шаҳарлардан бири бўлиб, чинорлар шаҳарнинг рамзи ҳисобланар эди. Аммо шаҳарда амалга оширилган кенг ободонлашитириш ишлари пайтида чинорлар эзгу мақсадлар йўлида кесилиб, мебель цехларига топширилган. Бундан мақсад эса аҳолига сифатли мебель етказиб бериш бўлган.\nОлтинчи ўрин — Бухоро. 282 549 киши яшайдиган мазкур шаҳар Ўзбекистоннинг энг кўп туристлар ташриф буюрадиган ва қадимий шаҳарларидан яна биридир. Шаҳар 143.0 километр/квадрат майдонни ўз ичига олади. Шаҳарнинг илк тарихи милоддан аввалги VI асрларга бориб тақалади. Шаҳарда 100дан ортиқ тарихий меъморий ёдгорликлар мавжуд.\nФото: «Eurasia Travels»\nЕттинчи ўрин — Қарши шаҳри. Қаршида бугунги кунда 280 640 нафар аҳоли истиқомат қилади. Бир пайтлар Нахшаб, Навтака, Насаф, Беҳбудий номлари билан ҳам аталган шаҳар тарихи тахминан милоддан аввалги IV асрларга бориб тақалади. (Нақадар нодир тарихий шаҳарларимиз бор-а!) Қаршида жойлашган 28 археология ва 25 архитектура ёдгорликлари, 6 монументал санъат ёдгорликлари ва 1та диққатга сазовор жой «Моддий-маданий мероснинг кўчмас мулк объектлари» миллий рўйхатига киритилган.\nФото: «Dolores Travel»\nСаккизинчи ўрин — Қўқон шаҳри. Шаҳар аҳолиси сони 258 040 киши. Шаҳар ўз вақтида Қўқон хонлигининг пойтахти вазифасини бажарган. Шаҳар 2 минг ёшдан ошган дея баҳолашлари уни Ўзбекистоннинг яна бир ажралмас тарихи эканлигини тасдиқлайди. 40 километр/квадрат майдонни ўз ичига олувчи шаҳарнинг «Гуйшан», «Хўхан» каби номлари ҳам бўлган.\nТўққизинчи ўрин — Марғилон шаҳри. Мазкур шаҳар рейтингимиздан ўрин олган Фарғона вилоятида жойлашган учинчи маъмурий-ҳудудий бирлик бўлиб, унда 240 579 киши яшайди. 2007 йил ЮНEСКО қарорига биноан шаҳрнинг 2000 йиллик тантаналари ўтказилган. Маълумот ўрнида, ўзбекнинг севимли ҳофизи Маъмуржон Узоқов айнан Марғилон фарзандидир.\nЎнинчи ўрин — Ангрен шаҳри. Шаҳарда 192 985 киши истиқомат қилади. Шаҳарга 1942 йилда асос солинган. Шаҳар номи Оҳангарон (форсча «темирчилар») сўзининг русча бузилиши натижасида келиб чиққан.\nФото: «My Tashkent»\nЎзбекистонда бугунги кунда 119 та шаҳар мавжуд бўлиб, улардаги аҳоли сони жадаллик билан ўсмоқда. Бизда ҳозирча шулар. Янаги сафар рейтинглашгунча деб қоламиз\n23:48 | 20-10-2021 168


ДЕЯН ЖУРЖЕВИЧ: «ҒАЛАБА ЖУДА МУҲИМ ЭДИ»\n«Динамо» ва «Пахтакор» (0:1) ўртасидаги учрашув якунлангач ҳар икки жамоа мураббийлари иштирокида матбуот анжумани ўтказилди. Дастлаб журналистлар саволларига меҳмонлар бош мураббийи Деян Журжевич жавоб берди.\n«Бугун Самарқандга фақат ғалаба илинжида келган эдик. Эътибор бераётган бўлсангиз ўйиндан-ўйинга ўйинимиз ҳам натижаларимиз ҳам яхшиланиб бормоқда. Биз ҳали яна ўсишда давом этамиз. Биринчи бўлимда ўйинимиз унчалик чиқмади. Бироқ иккинчи бўлимда рақибнинг заиф нуқталарига қараб, керакли ўзгартиришларни амалга оширдик ва ўйин тўлиқ ташаббусимиз остида ўтди. Натижада ҳисобда олдинга чиқиб, ғалабани қўлга киритдик» - дейди «Пахтакор» бош мураббийи.\n«Динамо» жамоаси ҳақида ҳам фикрларим ижобий. Самарқандликлар бугун етарлича қаршилик кўрсатишди. Футболчилар кейинги ўйинларида мухлисларини хурсанд этишларига ишонаман».\n«Ҳозирда «Пахтакор» таркибида майдонга тушишга тайёр бўлган 22 нафар футболчи бор. Биз вазиятларга қараб уларнинг хизматларидан фойдаланамиз. Албатта, ким яхши спорт формасида бўлса, асосий таркибга киритилади. Чемпионлар лигасида ҳам гуруҳдан чиқиш учун имкониятларимиз етарли. Фақатгина биз ўз ўйинларимизни кўрсатсак бас», - дея фикрини якунлади бош мураббий.\nЎқилди (марта): 1650. Киритилган сана: 2012-04-09 00:00:00.


Аброр Имомхўжаев Осиё Кубоги, Ўзбек футболи ва футболчилари ҳақида - BBC News O'zbek\nАброр Имомхўжаев Осиё Кубоги, Ўзбек футболи ва футболчилари ҳақида\nImage caption Ўзбекистонлик футболчиларнинг Осиё Кубоги ўйинларидаги иштироки борасида саволингиз бўлса, ўзбекистонлик таниқли футбол шарҳловчиси Аброр Имомхўжаевга беринг\nФутбол бўйича Ўзбекистон миллий терма жамоаси бу йил ўз тарихидаги энг юксак натижалардан бирига эришди.\nЎзбекистонлик футболчилар илк бор Осиё Кубогининг ярим финалига чиқиб, қитъадаги юқори тўртлик сафларини бузишга муваффақ бўлишди.\nАммо бу гал кубокка катта умид қилган Ўзбекистон миллий терма жамоаси ярим финалда кутилмаганда Австралиялик рақибига 0:6 каби йирик ҳисоб билан ютқазиб қўйиб, кўплаб футбол мутахассислари ва ишқибозларини ҳайратга солди.\nГуруҳ босқич учрашувларида мезбон Қатар, бойвачча Қувайт каби етакчи араб жамоаларини енгишга муваффақ бўлган ўзбекистонлик футболчилар бронза медали учун курашда ҳам беқарор ўйин намоён этиб, жанубий кореялик футболчиларга ўйинни бой беришди.\nЎзбекистон миллий терма жамоасининг қитъа миқёсидаги сўнгги ғалабаси 1994 йилга бориб тақалади. Ўшанда ўзбекистонлик футболчилар илк бор Осиё Ўйинлари чемпиони бўлишганди.\nОрада кечган вақт давомида эса, Ўзбекистон миллий терма жамоаси на-да жаҳон ва на-да Осиёда бирор бир кўзга кўринарли ютуққа эриша олди.\nЎзбекистонлик футболчиларнинг шу пайтгача Жаҳон чемпионатининг финал босқич учрашувларига чиқиш уринишлари муваффақиятсиз якунланди.\nУлар икки бор Осиё Кубоги ўйинларининг чорак финалидан ортга қайтишга мажбур бўлишди.\nВа 1994 йилдаги ютуқларини такрорлаб, қайтиб Осиё Ўйинларининг финал босқичига чиқишга муваффақ бўлишмади.\nМеҳмонимиз ўзбекистонлик таниқли футбол шарҳловчиси Аброр Имомхўжаев билан суҳбат\nСуҳбатимизнинг аудио матнини бу ерда тинглашингиз мумкин:\nБи-би-си: Аброр ака, сизни рукнимиз меҳмони этиб таклиф этишимиз бежизга эмас. Яъни, ўқувчиларимизга ваъда қилганимиздек, суҳбатимизнинг асосий мавзуси куни-кеча Қатарда якун топган Осиё кубоги, унда футболчиларимизнинг иштироки ва умуман, Ўзбек футболи ҳақида. Сиз билан суҳбатимизга қизиқиш билдириб, дунёнинг турли бурчакларидан йўлланган саволлар жуда кўп. Биз эфир вақти имкон берган даражада уларни сизнинг эътиборингизга ҳавола этамиз. Илк саволимиз Қозоғистондан, ашаддий футбол ишқибози эканликларини айтган Шоҳруҳдан. Шоҳруҳ, "Австралиядан учраган мағлубиятда Ўзбекистон Футбол Федерациясининг айби қанчалик? Чунки тайёргарлик жараёнларида ўртоқлик учрашувлари ўтказиш учун рақиб жамоалар топиш Вадим Карленовичнинг зиммасида қолиб кетди. Натижада Арманистон, Эстония, араб клублари каби иккинчи, учинчи даражали жамоалар билан ўйнадик. Федерация раҳбарияти бўлса, сизлардан чиройли ўйин кутиб қоламиз, дейишдан бошқасига ярамади. Футболимиз ривожланиши учун федерацияда ислоҳотлар ўтказиш керак деган таклифга қандай қарайсиз" деб сўраган. Аҳроржон ҳам, "Аброр ака, сизнингча, Ўзбекистон Футбол Федерацияси тўғри йўлдан бораяптими? Агар йўқ бўлса, қайси йўлдан юрса тўғри бўлади, сизнингча? деб савол юборган.\nАброр Имомхўжаев: Ўзбекистон миллий терма жамоасининг Австралияга мағлубиятида Ўзбекистон Футбол Федерациясини айбламаган бўлардим. Сабаби – сўнгги пайтларда барча ёшдаги терма жамоаларимизга, шу жумладан, миллий терма жамоамизга ҳам футбол федерацияси қўлдан келган ёрдамини бераяпти. Яъни, хориж йиғинлари, турли хил йиғинлар,..айнан шу саъй-ҳаракатлар натижасида ўсмирларимиз, мана, жаҳон чемпионатининг финал босқичига чиқишди. Ёшларимиз жаҳон чемпионатида қатнашишди. Ҳамда миллий терма жамоамиз Осиё Кубогида етарли натижага эришди. Шунинг учун ҳам, мен бу мағлубиятда Ўзбекистон Футбол Федерациясини айбламаган ҳолда, аксинча, сўнгги йилларда федерациянинг катта, кенг кўламда ёрдам бераётганини таъкидлаб ўтган бўлардим. Улардан қанчали фойдаланиш эса, мураббийлар штабига боғлиқ.\nБи-би-си: Кейинги саволимиз Япониядан. “Тонгги шафақ” тахаллуси остида мактуб йўллаган ўқувчимиз, "Ассалому алайкум, Аброр ака. Осиё чемпионлигини қўлга киритган Япония мисолида оладиган бўлсак, терма жамоа мураббийси Альберто Заккерони, Ҳасебе, Ҳонда каби футболчилари ва кўпчилик мутахассису таҳлилчиларнинг айтишларича, бу галги ғалабаларида миллий терма жамоанинг “бир ёқадан бош чиқариб” ўйнагани асосий роль ўйнаган. Миллий терма жамоанинг бу каби бирдамлиги, ҳаттоки, тактик ва техник жиҳатлардан кўра ҳам катта аҳамият касб этган, дейилади. Шундан келиб чиққан ҳолда Осиё Кубогида Ўзбекистон миллий терма жамоасининг қанчалик бирдам ўйин кўрсатганлигини қандай баҳолайсиз? Сизнинг назарингизда етарлича якдиллик, бирдамлик, ҳамжиҳатлик кўрсатилдими?" деб сўраган.\nАброр Имомхўжаев: Фикрингизга қўшиламан. Сиз санаб ўтган хислатлар терма жамоамизда бор эди, лекин ғоя шаклида. Амалиётда эса, бундай бўлиши мушкул эди, сабаби - ҳар ўйинда ҳар хил таркиб туширилди. Янада аниқроқ айтадиган бўлсам, жамоа ўзагини ташкил қилувчи Аҳмедов, Ҳайдаров, Кападзе ва Жеппаровларда бу нарса етарлича бўлса, майдонда камроқ ҳаракат қилган футболчиларнинг барчасида ҳам бу нарса сезилмади.\nБи-би-си: Тошкентдан Алишерали эса, "Ўзбекистон миллий терма жамоасининг ўйинлари яхши, аммо бош мураббийси бўлмайди. Чунки қайси ўйинчини қачон ўйинга туширишни билмайди. Бизнинг гуруҳдаги ютуқларимиз эса, мураббийга эмас, ўйинчиларга боғлиқ. Чунки олдин ҳам бу жамоаларни кўп марта ютганмиз. Бош мураббийнинг Осиё кубогига яхши тайёргарлик кўрмаганини ўртоқлик учрашувларидан ҳам билсак бўлади. Чунки ўртоқлик учрашувларида энг оддий жамоаларга ҳам ютқазиб қўйдик. Агар қайси вақтда қандай ўйинчини майдонга туширишни биладиган бош мураббий топмасак, унда ҳамма ўйинларда ютқизамиз ёки дуранг ўйнаймиз. Сиз бунга қандай қарайсиз, бош мураббийни алмаштиришнинг вақти келмадими?" деб савол юборибди.\nАброр Имомхўжаев: Мен бу ҳақда терма жамоага бош мураббий этиб ўзбек футболи юлдузи Миржалол Қосимов тайинланиши билан айтганман. Яъни, бу инсон футболчилик фаолияти даврида фидойилиги билан бошқалардан ажралиб турган, келинг, мураббийликда ҳам унга имкон берайлик, ҳеч бўлмаганда Осиё Кубогигача алмаштирмайлик деб. ЖЧ-2010 вазифасини ундан талаб қилишимиз нотўғри, сабаби - у жамоани 2 та мағлубиятдан сўнг қабул қилиб олган эди. У ўз олдига қўйилган асосий вазифани бажарди, яъни миллий термани Осиё Кубоги финалига олиб чиқди. Афсуски, сўнгра истеъфога чиқарилди. Бордию, Абрамов Қатарда салбий натижага эришганида, кўпчилик Сиз каби бош мураббийни алмаштириш вақти келди, деб хитоб қилган бўларди. Лекин у Осиё Кубогида Ўзбек футболи тарихидаги энг яхши натижага эришди. Уни алмаштириш учун ҳозир қандай асос бор?\nБи-би-си: Навбатдаги саволимиз Олмониядан, Саидадан. Саида, "Аброр ака, миллий терма жамоамизнинг йирик халқаро турнирдаги ҳар бир мағлубияти ортидан бизда бош мураббий алмаштирилади. Ўтган 20 йил ичида ўзиям ўн борча бош мураббиймиз алмашди. Аммо натижа йўқ. Сиз миллий терма жамоанинг ютуғи бош мураббийга боғлиқ, деган фикрга қўшиласизми?" деб сўраяпти.\nАброр Имомхўжаев: Бу саволга қисман юқорида жавоб бердим. Миржалол Қосимов термани қабул қилиб олгунча, ундан олдин 16 мутахассис (!) бу лавозимда ишлаб кетганди. Ҳеч бўлмаса шу сафар узоқроқ ишлашга имкон берилар десам, афсуски яна ҳар доимгидек мураббий айбдор бўлиб чиқди. Албатта, натижага мураббий жавобгар, лекин уларга имкон берилмас экан, бирор нарсага эришиш қийин.\nБи-би-си: Бўстон эса, бир эмас, иккита савол йўллабди. Бўстон аввалига, "Аброр ака. Ўзбекистон футболи нақадар мустақил? Умуман, тренерлар қанчалик мустақил? Уларни ким тайинлайди?," деб қизиққан.\nАброр Имомхўжаев: Узр, лекин саволингизнинг 1-қисмига тушунмадим. Ўзбекистон Футбол Федерацияси мустақил ташкилот ва мамлакатимиздаги барча йирик мусобақаларга бош-қош, терма жамоаларимизни халқаро мусобақаларга тайёрлайди. Футболимиз яна кимдан мустақил бўлиши керак? Мураббийларга келсак, уларнинг мустақил бўлиши жуда қийин, чунки, қўпол қилиб айтганда улар ёлланган ишчилар. Ҳатто, “Манчестер Юнайтед”ни 25 йилдан бери бошқариб, энг катта ютуқларга олиб келган сэр Алекс Фергюссоннинг тақдири ҳам ўзига боғлиқ эмас. Тўғри, ўйин тактикаси ва стратегиясини белгилашда, таркибни аниқлашда у мустақил, лекин иш фаолиятида унинг тақдирини бошқалар ҳал қилишади. Бизда ҳам тахминан шундай. 3-қисмдаги саволингизга жавоб оддий: миллий терма жамоа раҳбариятини бизда Ўзбекистон Футбол Федерацияси тайинлайди.\nБи-би-си: Бўстон яна, "Сизнингча, футболимизни бундан ҳам юқори даражага кўтариш учун қандай ислоҳотлар зарур?" деб сўраяпти.\nАброр Имомхўжаев: Саволингиз кенг кўламда бўлгани учун унга қисқа жавоб бериш мушкул. Лекин мен “Пойдевор” номли мақоламда бунга батафсил тўхталганман. Уни битта гап билан изоҳласам тахминан шундай: болалар билан шуғулланадиган малакали мураббийлар, болалар футболида натижа биринчи ўринда бўлмаслиги ва албатта, нафақат катталар, балки болалар учун ҳам сифатли майдонлар кўплиги асосий омиллар бўлиб хизмат қилади.\nБи-би-си: Лондондан Жамшид эса, "Ҳурматли Аброр ака. Миллий терма жамоамизнинг бош мураббийси Вадим Абрамовнинг мухлислар учун намойиш этган ҳужумкор ўйини мақтовга сазовордир. Абрамов Қатарда бўлиб ўтган 2011 йилги Осиё Кубогида 23 футболчимизнинг барчасига имконият берди. Австралия билан бўлган ўйинни ҳисобга олмаганда, йигитларимиз ҳужумкор тактик ўйин намойиш этишди. Вадим Абрамовга Жаҳон чемпионати саралаш босқич ўйинларига ҳам албатта имконият бериш керак, деб ўйлайман. Сиз нима деб ўйлайсиз?" деб сўраган. Жанубий Кореядан Тилло ҳам шунга ўхшаш мазмунда савол юборибди...\nАброр Имомхўжаев: Мен Жамшиднинг саволига савол билан жавоб бермоқчиман: Ҳозирги кунда жаҳоннинг энг кучли жамоаларидан бири бўлган “Барселона”нинг ҳужумкор футбол кўрсатишининг асосий сабаби нимада, биласизми? Ўзим жавоб бераман - ҳимоясининг мустаҳкамлигида! Айнан ҳимоя чизиғи мустаҳкам бўлгани учун ҳам жамоа ҳужумида бирйўла 5-6 футболчи иштирок этади. Терма жамоамиз кўрсатган ҳужумкор футбол савия жиҳатидан биздан устун бўлмаган рақиблар билан ўйинларда самара берди. Аммо ЖЧ иштирокчилари билан иккала ўйинда ҳам у ўзини оқламади. Шунинг учун ҳам бу борада жиддий ўйлаб кўриш керак.\nБи-би-си: Буюк Британиядан Санжар, "Аброр ака, ҳозир мени бир нарса қўрқитади: терма жамоамизнинг кўзга кўринган футболчилари Максим Шацких ва Александр Гейнрихлар ҳам қариб қолишди. Яна 2-3 йилдан кейин халқаро майдонга тушиша олмаса ҳам керак. Кейин нима бўлади, ҳозир бизда уларнинг ўрнини боса оладиган футболчилар борми, бўлса, кимларни мисол қилиб келтира оласиз? Миллий терма жамоамизнинг келажаги сизни қўрқитмайдими?" деб савол сўраган. Ўзбекистондан Шавкат ҳам худди шундай мазмунда савол сўраган.\nАброр Имомхўжаев: Ўринбосарлар бор, Олимпия, ёшлар ва ўсмирларимиз иштирок этган мусобақаларда биз уларни кўрдик. Лекин бу иқтидорлар катта футбол ҳавосидан нафас олишлари учун улардан баъзилари Осиё Кубоги сингари йирик мусобақаларда миллий терма жамоага жалб қилиниши лозим эди. Масалан, Хитой ва БАА термалари асосий эътиборни ЖЧ-2014 га қаратган ҳолда Қатарга ёшартирилган таркиб билан ташриф буюришган бўлса, Япония ва Жанубий Корея термалари уйғунлаштирилган таркиб билан иштирок этишди ва шу билан ҳам яхши натижаларга эришишди. Афсуски, бизда ёшларга имкон берилмади. Иккинчи саволингизга келсак, миллий терма жамоамизнинг келажаги нега қўрқитади? Осиё Кубокларидаги қуруқ статистикага мурожаат қилсак ҳам ривожланишни кўрамиз: дастлабки 2 тасида гуруҳда қолиб кетганмиз, кейинги 2 тасида чорак финалга йўл олганмиз, энди эса ярим финал иштирокчисига айландик. Шу боис ҳам мен миллий терма жамоамиз келажагига ишонч билан қарайман.\nБи-би-си: Лондондан Бунёд эса, "Аброр ака, мана Англияни оламизми, Испания, Италия ёки Олмония, Оврўпо ва Жаҳон чемпионатлари арафасида яхши-яхши миллий терма жамоалар билан камида 2-3 та ўртоқлик учрашуви ўтказишади. Нима учун Ўзбекистон миллий терма жамоаси ҳеч бўлмаганда Япония ёки Жанубий Корея каби жамоалар билан бунақа учрашувлар ўтказмайди. Ахир бу миллий терма жамоанинг тайёргарлиги учун ниҳоятда муҳим-ку, нима дедингиз?" деб қизиққан.\nАброр Имомхўжаев: Мен Бунёднинг фикрларига қўшиламан. Лекин саволингизга жавоб бериш менинг ваколатимда эмас. Буни Ўзбекистон Футбол Федерациясидаги, айниқса, терма жамоалар маркази мутахассислари ҳал қилишса, яхши бўларди.\nБи-би-си: Ўзбекистондан Аҳрор эса, саволларини ўз овозлари билан беришни маъқул топибди. У киши, "Нима учун кучли миллий терма жамоалар билан ўйнаганда, Ўзбекистон миллий терма жамоасида руҳий устунлик жуда ҳам паст. Футболчиларимизнинг руҳий устунликларини кўтариш учун терма жамоамизда бирор бир мутахассис ишлайдими?" деб сўраган.\nАброр Имомхўжаев: Билишимча, Ўзбекистон Футбол Федерацияси терма жамоалар билан ишлаш учун руҳшунос жалб қилган. Эшитган эдим бу ҳақда. Лекин, менимча, ҳеч қандай руҳшунос мураббийнинг ўрнини боса олмайди. Фақат ўша мураббийда бу хислатлар мавжуд бўлса. Яъни мураббийнинг ўзи ҳам психолог бўлиши керак, деб ҳисоблайман.\nБи-би-си: Маҳмуджон ҳам Филадельфиядан бир нечта савол юборибди. Маҳмуджон дастлаб, "Ўзбекистон миллий терма жамоаси бош мураббийси Вадим Абрамовга кўра, Австралияга қарши ярим финал ўйинидан олдин футболчиларимиз атрофида жуда кўплаб агентлар, оммавий-ахборот воситалари ходимлари бўлишган ва ўша учрашувда ҳамма футболчиларимиз “ўзларини кўрсатишга”га ҳаракат қилишган. Ва бу мағлубиятларининг асосий сабаби бўлган. Сиз бу фикрга қанчалик қўшиласиз?" деб сўраган.\nАброр Имомхўжаев: Қисман шундай бўлиши мумкин, лекин асосийси сабаби бу бўлмаса керак. Менимча, мағлубиятимизнинг асосий сабаби бош мураббийда “План Б”нинг йўқлиги бўлди. "Тўп думалоқ – майдон текис," деган ибора бекорга айтилмаган. Ўйинда ҳамма нарса бўлиши мумкин ва тажрибали мураббийлар учрашувнинг боришига қараб, тактика ва стратегияни ўзгартира оладилар. Яъни, уларда ҳар қандай вазият учун “План Б” ва ҳатто, керак бўлса, “План В” ҳам бўлади. Афсуски, бизда ўйиннинг бошидан-охиригача бир хил план билан ўйналди ва натижаси барчамизга маълум.\nБи-би-си: Маҳмуд яна, "Бронза медали учун Жанубий Кореяга қарши ўйиннинг 88 ёки 89-дақиқасида ҳаммамизга машҳур Жасур Ҳасановни ўйинга киритишдан мақсад нима эди? Охирги 5 дақиқада нима ўзгариши мумкин эди?" деб қизиққан?\nАброр Имомхўжаев: Энди, бу ҳам бош мураббийга бериладиган савол, шунинг учун ҳам, рухсат, узр, мен бу саволга жавоб бера олмайман.\nБи-би-си: Қозоғистондан Шоҳруҳ эса, "Осиё чемпионатидаги бизнинг дарвозамизга урилган голлар ва жарималар асосан Анзур Исмоиловнинг хатоси туфайли бўлди. Ислом Тўхтахўжаев, Анвар Ғофуров каби тажрибали ўйинчилар бор вақтда, Анзурнинг деярли ҳар ўйинда туширилиши термага бошқалар томонидан босим ўтказилишини англатадими?" деб сўраяпти.\nАброр Имомхўжаев: Бу бош мураббийнинг қарори ва унга фақат унинг ўзи жавоб бера олади.\nБи-би-си: Жанубий Кореядан Ҳамзанинг саволлари ҳам шунга яқин. Ҳамза, "Ассалому алайкум Аброр ака. Биз Хитойда бўлиб ўтган сўнгги Осиё Ўйинларида дарвозабон Тимур Жўраевнинг “хурмача қилиқлари”га гувоҳ бўлган эдик. (Қатар билан ўйинда). Айтингчи, сизнингча Тимур Жўраев Осиё Ўйинларига борадиган таркибга киришга қанчалар ҳақли ва унинг устун жиҳатлари(агар бор бўлса)га тўхталиб ўтсангиз..."деб илтимос қилибди.\nАброр Имомхўжаев: Бош мураббий Аҳмад Убайдуллаев Осиё Ўйинларига борадиган таркибга Тимур Жўраевни ташкилотчилар томонидан киритилган имтиёз орқали қўшган. Яъни, 23 ёшли футболчилар қатнашиши лозим бўлган мусобақада ҳар бир жамоа 3 тадан ёши катта ўйинчиларни қўшиб олишга ҳақли бўлган ва мураббий дарвоза чизиғини мустаҳкамлаш мақсадида тажрибали Жўраевни жалб қилган. Тажрибали дейишимга эса, асос бор. Игнатий Нестеров “Пахтакор”дан кетгач, жамоа посбонлиги Тимурга ишониб топширилди ва у пахтакорчилар қатнашган барча мусобақаларда пойтахтликлар дарвозасини ишончли қўриқлади. Лекин Осиё Ўйинларини бевосита кузатган Абрамов Жўраевни нима учун Осиё Кубоги таркибига қўшди – бу энди бошқа мавзу.\nБи-би-си: Шотландиядан Нодир эса, "Аброр ака. Агар Россия клубларини назарга олмаганда, нима учун Сервердан бошқа бирор бир футболчимиз Хитой, Жанубий Корея ёки Япония клубларида тўп суришмайди? Уларнинг бу клубларга ўтиш(тўғрироғи сотиб олиниш) имкониятлари қандай? Бу футболчиларимизга хорижий клублар томонидан қизиқиш камлигини кўрсатадими ёки бунинг бошқа сабаблари ҳам борми? Чунки футболчиларингизнинг савияси миллий терма жамоангизнинг ҳам ютуқларини белгилаб беради, шундай эмасми?" деб қизиққан.\nАброр Имомхўжаев: Жанубий Корея ва Япония қитъадаги футболи энг ривожланган мамлакатлар қаторига киради ва у ердаги бақувват клублар ўз сафларига кучли легионерларни (камида Жеппаров даражасидаги) қабул қиладилар. Хитой ҳақида эса, маълумотингиз озроқ бўлса керак, у ерда ўнлаб футболчиларимиз бор. Биргина “Пахтакор”нинг ўзи ҳар йили бу мамлакатга бир неча футболчисини жўнатади. Саволингизнинг 2-қисмига келсак, Қатар-2011 даги муваффақиятимизнинг асосий сабабларидан бири ҳам – футболчиларимиз ҳозир хорижий клубларда ўз савияларини ошираётганлари билан ҳам боғлиқ. Жумладан, ўша миллий терма жамоамиз таркибида қатнашган Санжар Турсунов, Сервер Жеппаров, Жасур Ҳасанов, Вагиз Галиулин, Марат Бикмаев, Максим Шацких, Улуғбек Бақоевлар хорижий чемпионатларда муваффақият билан тўп суришаяпти. Айнан шу ҳам Осиё Кубогида бизларга катта ёрдам берди.\nБи-би-си: Қозоғистондан Шоҳруҳ яна "Аброр ака, "Бунёдкор" жуда кенг кўламли ишларни бошлаганди. Аммо кутилмаганда ушбу клуб ишларида орқага кетишни кузатаяпмиз. Яна бу клуб Ўзбекистонда мисли кўрилмаган катта бир лойиҳани бошлаган эди. Бир нечта стадион ва меҳмонхоналардан иборат спорт мажмуаси қурилаётган эди. Аммо, билишимизча, ҳозир бу иш ҳам тўхтаб қолган. Нима деб ўйлайсиз, каттароқ ишни бошлаётганда кучларни чамалаб олиб ҳаракат қилиш керак эмасми? Эшитишимизча, 300 миллион долларлик деб баҳоланаётган стадионни Ўзбекистонда ҳеч қайси бир ташкилот давом эттира олиш қурбига эга эмас экан..."деб сўраяпти.\nАброр Имомхўжаев: Келинг, аниқлик киритиб оламиз. Биринчидан, бир нечта стадион эмас, бир нечта футбол майдонлари (унинг ҳам аксарияти болалар учун) га эга ва битта катта стадионни ўз ичига олган спорт мажмуаси эди. Иккинчидан, унинг харажати 300 миллион доллар эмас, икки баравар кам эди. Учинчидан, ҳозир ҳукуматнинг футболни ривожлантириш борасидаги янги қарори эълон қилинди. Унга кўра, мамлакатимиздаги бир қанча стадионлар тубдан таъмир қилинади ҳамда 4 та янги стадион барпо этилади, улар орасида Сиз кўрсатиб ўтган “Бунёдкор” стадиони ҳам бор. Шу жиҳатдан олиб қараганда, биз деярли шу йилнинг ўзида “Бунёдкор” стадионининг қад кўтарганини кўришимиз мумкин, Худо хоҳласа.\nБи-би-си: Ўзбекистондан Мубина эса, “Осиё Кубогини Қатардан бевосита кузатдингизми? Томошабинлар гуруҳида кетганлар кимлар? Уларнинг молиявий харажатларини ким кўтарди?” деб сўраяпти.\nАброр Имомхўжаев: Афсуски, мен ўзим боролганим йўқ Қатарга. Жон дилим билан кузатган бўлардим, лекин бу ерда ўзимнинг қиладиган ишларим бор, йил бошидаги режаларим бор, шунинг учун фақатгина ойнаи жаҳон орқали кузатдим. Лекин Қатарга жуда кўплаб мухлисларимиз боришди. Улардан бир қисмининг молиявий харажатларини Ўзбекистон Футбол Федерацияси кўтарди, яъни 2-3 йилча бўлиб қолди, федерация қошида Ўзбекистон фанатлар гуруҳи тузилган. Яъни, Ўзбекистондаги ҳар битта футбол жамоаси фанатлар ҳаракати, у “Навбаҳор”ники бўлиши мумкин, “Динамо” (Самарқанд)ники бўлиши мумкин, масалан, “Нефтчи”ники, улардан биттадан одам олиб, шуларнинг ҳамма харажатини Ўзбекистон Футбол Федерацияси кўтарди. Қолганлари эса, ишбилармон, тадбиркор оддий футбол мухлислари. Улар ўз ҳисобларидан боришган. Билишимча, 100 тадан ортиқ ўзбекистонлик футбол мухлислари бевосита Қатар стадионларида туриб бу учрашувларни кузатишган.\nБи-би-си: Яна кўплаб ўқувчиларимиз Ўзбекистон миллий терма жамоасининг 2014 йилги Жаҳон чемпионатига ҳозирлик кўришни бошлаганми-йўқлиги билан қизиқишган.\nАброр Имомхўжаев: Айни дақиқаларда Ўзбекистон Футбол Федерациясининг конференцияси бўлиб ўтаяпти. Унда федерация президенти Мираброр Усмонов йиллик ҳисобот билан чекланиб қолмай, олдинга мўлжалланган навбатдаги вазифаларни ҳам мутахассислар муҳокамасига қўйяпти. Шунинг учун ҳам Вадим Абрамовнинг миллий терма жамоадаги кейинги фаолиятини сўрашганида, конференция ўтгандан сўнг бу хусусда гаплашамиз дейилганди. Чунки айнан энг юқори, бош орган – конференция навбатдаги вазифаларни белгилаб беради. Мана шундан кейингина, биз қараб туриб, хулоса чиқаришимиз мумкин бўлади. Фақатгина конференция ушбу саволларга жавоб бериши мумкин.\nБи-би-си: Аброр ака, Мубина яна, “Ҳакам Равшан Эрматовнинг клиплар ва рекламаларда пайдо бўлаётганига қандай қарайсиз? Унинг ўрнида бўлганингизда, бундай шоу-таклифларга розилик билдирармидингиз?” деб сўраган.\nАброр Имомхўжаев: Энди, бизларда бу соҳа янги. Масалан, ҳеч қачон ҳакам бунчалик машҳур бўлмаган. Равшан Эрматов кетма-кет уч бор “Осиёнинг энг зўр ҳаками” деб топилгандан кейин ўз-ўзидан унга мурожаат қилган томонлар бўлди. Масалан, Ўзбекистон телевидениесида чекишга қарши жудаям яхши реклама ролик кўрсатиляпти: яъни, ишқибозлар ўтириб, чекиб, футбол томоша қилишаётганда, Равшан Эрматов чиқиб, уларга қизил карточка кўрсатади. Масалан, бу – жудаям соғлом реклама. Мен бунақа рекламаларни қўллаб-қувватлайман. Лекин агар бу бирорта бир тижорат билан боғлиқ бўлиб, ниманидир реклама қиладиган бўлса, бу энди унинг шахсий иши. Мен бу нарсани муҳокама қилолмайман.\nБи-би-си: Аброр ака, қимматли вақтингизни аямай, биз билан суҳбатга рози бўлганингиз ва ўқувчиларимиз с аволларига берган жавобларингиз учун катта раҳмат.\nАброр Имомхўжаев: Мен ҳам барча тингловчиларга ўзимнинг миннатдорчилигимни билдираман. Ва Ўзбекистон байроғи катта ва кенг майдонларда янада баландроқ кўтарилишига умид қилиб қоламан. Мадҳиямиз янада баландроқ янграсин. Ўзбек футболининг шон-шуҳратларини кўриш ҳаммамизга насиб қилсин.