29 ОКТЯБРЬ — ХАЛҚАРО ИНСУЛЬТГА ҚАРШИ КУРАШ КУНИ » Кизилтепа тумани хокимлиги\nКизилтепа / Янгиликлар / 29 ОКТЯБРЬ — ХАЛҚАРО ИНСУЛЬТГА ҚАРШИ КУРАШ КУНИ\nИНСУЛЬТ ҲАҚИДА НИМАЛАРНИ БИЛАСИЗ?\nБу касалликдан ҳар йили миллионлаб одамлар вафот этади. Минглаб кишилар ногирон бўлиб қолади. Буни касаллик деб эмас, касаллик асорати десак бирмунча тўғри бўларди.\nИнсульт — бош мияда қон айланишининг ўткир бузилишидир. У қадимги касаллик бўлиб, XVI асрдан бери бизга маълум. Долзарблиги эса йилдан-йилга ошиб бормоқда. Инсульт икки хил кўринишда бўлади.\n1. Ишемик инсульт— бунда қон томирлари маълум сабабларга кўра торайиши ёки қисқариши, тиқилиб қолиши туфайли қон миянинг маълум бир қисмига ўтмаслиги натижасида, шу соҳада мия қон билан таъминланмаслиги ва мия тўқимасининг ўлиши кузатилади.\n2. Геморрагик инсультда қон мияда айланиб туради. Маълум бир сабабларга кўра қон томири ёрилади ва мияга қон қуйилиб шу ердаги тўқима нобуд бўлади.\nИНСУЛЬТГА САБАБ БЎЛУВЧИ КАСАЛЛИКЛАР\n1. Гипертониякасаллигининг 70-75 фоизи инсультга олиб келади. Қон босимининг ошиши натижасида томирлар бардош беролмай ёрилади. Натижада инсульт вужудга келади.\n2. Атеросклерозкасаллиги. Бунда қон томир деворларига холестерин пилакчаларининг ёпишиши натижасида томир деворининг қалинлашиши оқибатида қон мияга кам етиб боради.\n3. Ревматизмкасаллигида қон қуюқлашиб, мия томирларига тиқилиб қолиши туфайли мия тўқимасида қон айланиши бўлмаслиги сабабли инсульт пайдо бўлади.\n4. Қандли диабет касаллигида атеросклеротик ўзгаришларнинг томирларда бўлиши ҳисобида томир эластиклиги йўқолади. Бу ҳам инсультнинг ривожланишига сабаб бўлади.\n1. Бош оғриғи — геморрагик инсультнинг асосий клиникаси ҳисобланади. Томир ёрилиб ундан чиққан қон мия тўқимасини эзиб, оғриққа сабаб бўлади. Қон сўрилиб кетмагунча ёки олиб ташланмагунча оғриқ тўхтамайди.\n2. Гемипарез — қўл-оёқларнинг ёки чап, баъзида ўнг томонлама ҳаракат фаолиятининг чегараланиши. Бунда бош миянинг ўнг томонлама зарарланишида чап томондаги қўл-оёқлар ҳаракат фаолияти бузилади.\n3. Нутқ бузилиши.Бу бош мия ярим пўстлоқ соҳасидаги ўзгаришлар ҳисобига вужудга келади. Бунда мотор анафазия, яъни ўз фикрини аниқ намоён қила олмаслик ҳолати кузатилади.\nБеморга ётоқ ҳолати тавсия қилинади. Узоқ ётганда димланиш туфайли ётоқ яра ҳосил бўлишининг олдини олиш учун танани ҳар соатда чапга, ўнгга ётқизиб туриш керак. Шундан сўнг қисқа муддатда аста-секинлик билан ярим ётоқ ҳолатига, кейинроқ ўтириш ҳолатига ўтиш мумкин. Қўл, оёқ бармоқлари секинлик билан уқаланади. Уқалаш 3 дақиқадан 5 дақиқагача бир соат оралаб, бир кунда 10-15 марта такрорланади. Нутқида ўзгариш бўлган беморлар сўзларни бўғинлаб айтишни машқ қилишлари керак. Демак инсультдан тузалишда парваришнинг аҳамияти жуда катта.\nКасаллик эмас, касалликнинг асорати беморни ўлдиради, деб бежиз айтишмаган. Шунинг учун инсультга мойиллик туғдирадиган касалликларни ўз вақтида даволаш шарт.\n<img width="400" height="240" src="http://qiziltepa.uz/uploads/posts/2020-09/medium/1599223800_photo_2020-09-04_17-49-07.jpg" class="attachment-medium-thumb wp-post-image" alt="МАҚСАДИМ ОДАМЛАРНИ САРАТОНДАН ХАЛОС ЭТИШГА ҲИССА ҚЎШИШ, – ДЕЙДИ ИСТЕЪДОДЛИ ЁШ ШИФОКОР ОЛИМ, ДЕМАСЛИК ҲУСНИДДИН ТЎЙЕВ." />\nМАҚСАДИМ ОДАМЛАРНИ САРАТОНДАН ХАЛОС ЭТИШГА\nЯнгиликлар сен 03, 2020\nЯнгиликлар / Фукароларга / Тадбирлар сен 24, 2019


Жамият 19:25 / 17.06.2017 7130\nМана, ойлар султони, файз ва барака, раҳмат ва мағфират ойи бўлган Рамазон кунлари бирин-кетин ўтиб бормоқда. Бу йилги Рамазон ойи ўлкамизда ўзгача шукуҳ билан кутиб олинди ва мўмин-мусулмонлар эмин-эркинликда Рамазон рўзасини тутиб, кечалари таровеҳ намозларини қоим қилмоқдалар. Бу ибодатларни тинчлик ва хотиржамликда бажариш катта неъматдир. Буларнинг ортида юрт тинчлиги, ҳукумат томонидан олиб борилаётган тинчликпарвар сиёсат ётади.\nРамазон ойида баданий ибодатлар билан бир қаторда ижтимоий соҳада ҳам кўплаб эзгу амаллар бажарилади, молиявий ибодатлар амалга оширилади. Жумладан, бу ойда меҳр-мурувват, хайр-саховат ишлари янада ривож олади. Кишилар бу ойда бошқа ойлардагига қараганда саховатпешаликни кўпроқ намойиш қилиб, бева-бечоралар, мискин ва камбағаллар ҳолидан хабар олиб, жамиятнинг бу тоифасига ҳам алоҳида эътибор берилишини таъминлайдилар. Қайси жамиятда бева-бечоралар, камбағал ва мискинлар, заиф кишилар ҳолидан хабар олинар, уларнинг моддий ва маънавий таъминоти бекаму-кўст қилинар экан, ўша жамиятнинг тинчлиги бардавом бўлади, иқтисоди ва бошқа соҳалари ривож топади. Зеро ўша бечораҳол кишилар яхшилик қилган шахс ёки ташкилот ҳақига дуо қилади. Бу дуо Аллоҳ даргоҳида қабул қилинади.\nРамазон ойида бошқа ойлардагига нисбатан саховатга алоҳида эътибор берилиши бежиз эмас. Сабаби бу ойда қилинган амалга жуда кўп мукофот берилади. Аллоҳ Ўзининг йўлида қилинган садақа ва инфоқ етти юз баробаргача кўпайтирилиши Каломида баён қилган. Рамазон ойида эса бу миқдор янада оширилиши шубҳасиз. Саховат кўрсатаётган кишининг ихлоси ва қалбидаги эзгу нияти олинажак ажрни янада зиёда қилади.\nРамазондаги хайр-саховат ишлари турли кўринишлари қилиниши мумкин. Масалан, кам таъминланган оилаларга моддий томондан ёрдам қилиш, қаровсиз қолганлар, хусусан, боқувчисини йўқотган оилалар, бемор ва қариялар ҳолидан хабар олиш мумкин. Ёки кишилар ҳожати тушадиган нарсалар, масалан, кўчаларни асфальт қилиш, кўприк ва керакли биноларни қуриш, қайта таъмирлаш ишлари ҳам саховатпеша инсонлар томонидан амалга оширилади. Бу ишлар йил бўйи қилиниши яхши. Аммо муборак Рамазон ойида бундай эзгу ишларга алоҳида эътибор қаратиш лозим саналади.\nМоддий тарафдан қодир бўлган бой-бадавлат, айни пайтда сахий, қўли очиқ кишилар меҳр-саховат кўрсатиш билан қалби ўксик, меҳрга муҳтож кишилар дилига олам-олам қувонч бағишлайдилар. Яхшилик кўрганлар асосан уларга кўрсатилаётган алоҳида эътибордан, меҳр-мурувватдан кўнгиллари шод бўлади. Зеро, моддий нарсалар тезда эсдан чиқиши мумкин, бироқ бир калима ширин сўз ва илиқ табассум хотираларда йиллар давомида сақланиб қолади. Шу маънода моддий жиҳатдан қодир бўлганлар хайр-саховат ишларини ўз ўрнида қилганлари ҳам яхши. Аммо асосийси бу ойда бир-бирига меҳр кўрсатиш, ўксиган кўнгилларга умид бағишлаш, уларни хурсанд қилиш, ноумид қалбларга ишонч ва қувонч олиб киришдир. Зеро Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи ва саллам ўз ҳадиси шарифларида: “Биродаринг юзига табассум билан боқишинг ҳам садақадир”, деганлар. Биз садақани фақат моддий мол-мулк шаклидагина тушунмаслигимиз керак. Садақа ва саховат ишлар кенг маъноли бўлиб, инсон ҳаётининг ҳамма жабҳаларини қамраб олади. Масалан, ота-онага яхшилик қилиш, аёлига мулойимлик билан муомалада бўлиб, фарзандларига шафқат кўрсатиш ҳам саховатнинг кўринишларидандир. Моҳи Рамазон ойларида мана шу каби ишларга алоҳида эътибор қаратсак, жамият аъзоларининг ўзаро тотувлигини таъминлашга, тинчлик ва хотиржамлик давомли бўлишига ҳисса қўшган бўламиз. Саховат кўрсатган, бир-бирига меҳр-оқибатли бўлган бандалардан Аллоҳ таоло рози бўлади. Тинчлик ва хотиржамлик ҳукм сурган бу мустақил диёрда фаровон ҳаёт кечириб, Аллоҳнинг амрларини бажариш орқали У Зотнинг розилигига эришиш улуғ бахтдир. Бу бахт ҳар биримизга насиб этсин!\nШайҳонтоҳур туман бош имом-хатиби


АҚШ ҳарбийлиги афғон ҳаво ширкатига тақиқини бекор қилди - BBC Uzbek - Dunyo\nАҚШ ҳарбийлиги афғон ҳаво ширкатига тақиқини бекор қилди\nСўнгги янгиланиш 5 феврал 2013 - 11:50 GMT\nҚўшма Штатлар Афғонистоннинг энг йирик хусусий ҳаво ширкатларидан бири Кам Эйрни қора рўйхатдан олиб ташлаган.\nЎтган ой ширкат гиёҳванд моддалар ташишда айбланган ва АҚШ ҳарбийлиги у билан мавжуд ҳамкорликларини тўхтатганди.\nЭнди эса, Қўшма Штатлар армияси Кам Эйр билан яна ҳарбий контрактлар имзолаши мумкинлигини билдирган.\nАйни пайтда Афғонистон ҳукуматининг ширкатга қарши айбловлар устидан текширув ишлари давом этади.\nЎтган ой Америка Қўшма Штатлари ҳарбийлиги Кам Эйр Тожикистонга йўловчи парвозларида гиёҳванд моддалар ташигани борасидаги айбловлар бўйича текширувларга ишора қиларкан, ширкат билан ўртасидаги барча шартномаларини тўхтатаётганини эълон қилганди.\nҲаво ширкати ва Афғон ҳукумати эса, бундай айбловларни рад этишган.\nҚўшма Штатлар ҳарбийлиги ўз қарорини бекор қилгани сабабини бу гал Кам Эйр устидан тўла текширувларни мустақил Афғонистон ҳукумати ўтказиши мақсадга мувофиқ экани билан изоҳлаган.\nҲарбийлик чиқарган баёнотда, шунингдек, афғонлар тарафидан ўтказиладиган текширувлар учун ўзларида бор далил ва ҳужжатларни тақдим этишлари ҳам қўшимча қилинган.\nАфғонистон ҳукумати АҚШ томонидан қўйилган сўнгги қадамни мақбул қарор дея олқишлаган.\nАйни пайтда гиёҳванд моддалар ташишга оид айбловлар Афғонистон Транспорт вазири Довуд Али Нажафий тарафидан қатъиян рад этилган.\nУнинг Би-би-сига айтишича, Кобул халқаро ҳаво қўнолғасида хавфсизлик назорати ўта жиддий йўлга қўйилган.\nТожикистон Марказий Осиёдан бангивор моддалар олиб ўтувчилар учун асосий транзит йўли ҳисобланади.\nАҚШ ҳарбийлиги Кам Эйрга нисбатан тақиқини эълон қиларкан, ширкат эгаси Земари Камгар ҳуқуқий гуруҳи ҳимояга ҳозирланиши, айбловлар\nафғон ва тожик кучлари тарафидан ўтказиладиган синчков текширувларни ҳақоратлаш эканини айтган.\nМухбирларга кўра, Кам Эйр борасидаги баҳсу мунозаралар Ғарб давлатларининг Афғонистон бангивор моддалар савдосини гуркиратаётгани юзасидан хавотирлари ошиб бораётган бир пайтда кузатилмоқда.\nАммо, БМТнинг Гиёҳванд моддалар ва жиноятчиликка қарши кураш бўлимининг ноябр ойида эълон қилган ҳисоботида Афғонистонда бангивор етиштириш учдан бир қисмга камайгани айтилади.\nЛондон Афғон-Покистон музокараларига мезбонлик қилмоқда\nАфғон уруши: жангариликнинг илдизи қаерда?\nКобулда исёнчилар йўл полицияси биносига ҳужум қилишди


Репортаж: Демократик янгиланиш масаласига дахлдор халқаро анжуман – Газета.uz\n18 февраль куни Тошкентда «Ўзбекистон Республикасида давлат ва жамият қурилишининг янги босқичи, мамлакатни демократик модернизациялашда парламент ва ҳокимият вакиллик органларининг ролини ошириш» мавзусидаги халқаро конференция бўлиб ўтди. Анжуман Олий Мажлис Сенати ва Қонунчилик палатаси, «Юксалиш» умуммиллий ҳаракати ҳамда Конрад Аденауэр фондининг Марказий Осиёдаги ваколатхонаси билан ҳамкорликда ташкил этилди. «Газета.uz» мухбири анжуманни тўлиқ кузатиб, ундаги асосий фикрларни бир мақолага жамлади.\nНорбоеванинг ҳаракатлар режаси\nАнжуманда кириш сўзини ўқиб эшиттирган Сенат раиси Танзила Норбоева парламент олдида турган асосий вазифаларга тўхталди. Унинг айтишича, бугунги замон талабларига жавоб берадиган қонунларни қабул қилиш, уларнинг ҳаётга татбиқ этилишини таъминлаш парламент зиммасидаги асосий вазифа бўлади. Шунингдек, парламент назорати институтини такомиллаштириш, ижро органларининг жавобгарлиги, масъулиятини ошириш Сенатнинг бирламчи вазифасидир.\n«Шу ўринда маҳаллий кенгаш депутатларининг фаоллигини ошириш бугунги куннинг талаби эканлигини ҳам ҳеч ким инкор эта олмайди. Бугун маҳаллий кенгашларга сайланган 6570 нафар депутатлар билан Сенат ҳамкорликда фаолият кўрсатиш механизмларини ишлаб чиқди. Депутатларнинг салоҳиятини ошириш юзасидан доимий ишлайдиган махсус ўқув курслари ташкил этилди. Барча туман ва шаҳарларда депутатлар хонаси, сенаторлар хонаси ташкил этилди», — деди сенатор Норбоева.\nДепутатлар ва «Юксалиш» ҳаракатининг мониторинг гуруҳлари\nИштирокчилар диққат марказида бўлган яна бир масала — сиёсий тизимни модернизациялаш шароитида парламент назорати самарадорлигини оширишдан иборат бўлди.\nБу борада халқ депутатлари маҳаллий кенгашлари депутатлари ва «Юксалиш» ҳаракатининг ҳудудий бўлинмалари ходимлари ва экспертларидан иборат доимий фаолият олиб борувчи вилоят ҳокими томонидан тасдиқланадиган мониторинг гуруҳи тузиб, президент мурожаатномаси ҳамда Илм, маърифат ва рақамли иқтисодиётни ривожлантириш йилида амалга ошириш учун тасдиқланадиган давлат дастурининг бажарилиши юзасидан доимий мониторинг тадбирлари ўтказиб, ҳар ойда Сенатга ахборот ва таклифлар киритиш муҳимлиги таъкидланди.\nПарламентдан холи бўлган хавфсизлик ва ташқи сиёсат масаласи\nСенат раисининг биринчи ўринбосари Содиқ Сафоевнинг таъкидлашича, қонунлар халқ манфаатини қанчалик ҳимоя қилишига эътиборни қаратиш лозим. Уларни қабул қилишда етук эксперт ва соҳа вакиллари фикрига қулоқ тутиш лозим.\n«Сенат қўмиталари қошида экспертлар кенгаши тузилмоқда. Демак, парламентнинг аналитик салоҳиятини белгилаш — энг долзарб масалалардан бири… Ҳар бир қонунни қабул қилишда, унинг келажакда самарали ишлаш механизми ҳақида тасаввурга эга бўлишимиз лозим. Менимча, тўғридан-тўғри амал қилувчи қонунларни кенг жорий этиш вақти келди», — дея қайд этди сенатор.\nУнинг айтишича, илгари хавфсизлик ва ташқи сиёсат масалалари тўлалигича ижро ҳокимияти измида бўлган. Эндиликда парламент иштирокисиз бу соҳадаги фаолият самарали бўлолмаслиги тан олинди.\nҚонун устуворлиги ва коррупция\nАдлия вазири Русланбек Давлетовнинг билдиришича, жараёнлар кетидан пайдо бўлаётган ҳисобот эмас, натижа аҳолини қизиқтирмоқда. Шу туфайли, ижро ҳокимиятининг фаолиятидан асосий муддао натижага қаратилиши керак, деб ҳисоблайди у.\n«Иқтисодий ислоҳот қилмоқчи бўлсак-да, қонун устуворлигини таъминлаш муҳим вазифа бўлади. Яъни ҳеч қайси соҳада қонун устуворлигини таъминламай, кўзланган натижага эришмаймиз. Бу бешинчи даражадаги масала эмас, балки биринчи даражадаги қадриятга айланиши лозим», — дея фикр билдирди вазир.\nАдлия вазири коррупция омилига «жамиятнинг энг катта емирувчиси» дея баҳо берди. Унга қарши юқори минбардан очиқ сиёсий ирода билдирилмоқда, деди Русланбек Давлетов.\n«Умуман айтганда, Ўзбекистонни илгарига сурадиган омил фақат институтлар, институтлар ва, яна, институтлар бўлади. Инсон омилига, шахсга боғланмайдиган, ташқи таъсирга берилмайдиган, кўринмайдиган муносабатлари қонунлар асосида тартибга солинадиган институтлар Ўзбекистонимизни ривожлантиради», — деди вазир.\nРусланбек Давлетов сўзида маҳаллий кенгаш депутатлари шижоати жамият кутилмасига мос келмаслигини тан олиб, қайд этди. Гарчи у ҳудудлардаги депутатларнинг турғун фаолиятига сабаб бўлувчи омилларни очиқламаган бўлса-да, кенгашга раислик қилиш ва ижро ҳокимиятининг кенгашга таъсири кучли эканига шаъма қилди.\nАнжуман иштирокчилари тадбир сўнггида Парламент мувофиқлаштирувчи комиссиясини ташкил этиш бўйича тавсиясини билдирди. Унинг вазифалари этиб, қуйидагилар белгиланиши назарда тутилган:\nжамият ҳаётининг барча соҳаларида ишлаб чиқиладиган қонун лойиҳаларини оммавий муҳокамаларини ташкил этиш, уларнинг ўз вақтида қабул қилиниши ва ижроси устидан назорат ишларини мувофиқлаштириш;\nдастурлар ижроси устидан самарали парламент назоратини амалга ошириш ишларини мувофиқлаштириш;\nСенат ва Қонунчилик палатасининг маҳаллий кенгашлар билан ҳамкорлигини янада кучайтириш, маҳаллий Кенгашлар депутатларининг билим ва кўникмаларини ошириш ишларини мувофиқлаштириш;\nрақамли иқтисодиётни ривожлантириш соҳасида ижро ҳокимияти томонидан амалга оширилаётган чора-тадбирлар устидан самарали парламент назоратини мувофиқлаштириш;\nжамият ҳаётида хотин-қизларнинг ижтимоий-сиёсий фаоллигини ошириш ва уларни қўллаб-қувватлаш борасидаги амалга оширилаётган ишлар устидан парламент назоратини мувофиқлаштириш;\nБМТ Барқарор тараққиёт мақсадлари ижросини назорат қилиш жараёнида парламент ва халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари ролини ошириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш;\nхорижий мамлакатлар билан муносабатларни ривожлантиришда парламентнинг ролини янада кучайтиришга қаратилган Парламент дипломатияси концепцияси доирасида амалга ошириладиган ишларни мувофиқлаштириш.\nШунингдек, бизнес-омбудсман, депутатлар ва жамоатчилик иштирокида тадбиркорлар билан мунтазам мулоқот қилишни таъминлаш ҳамда уларга кўмак бериш вазифалари қўйилди.


Геофизиклар 2050 йилда йирик фожиа бўлишини тахмин қилишмоқда\n16:24 / 02.02.2017\nБритания ва Америка геофизиклари XXI аср ўрталарига келиб, Ер сайёрасининг электр тизимлари йирик инқирозга учрашини тахмин қилишмоқда. Олимларнинг тадқиқотига доир мақоласи Scientific Reports журналида чоп этилган.\nМутахассисларнинг ҳисоб-китобларига кўра, 2050 йилга келиб, Қуёш фаоллиги энг қуйи даражага тушади. Бу ҳодиса, муаллифларнинг айтишича, Маундер минимуми — Қуёш фаоллигининг узоқ муддатга қисқариш даврига ўхшашдир.\nФаолликнинг пасайиши, олимларнинг фикрича, Қуёшнинг магнит майдони таъсирига кирувчи ҳудуди – гелиосфера ҳажмининг 1/3га қисқаришига олиб келади. Бу эса, Қуёш тизимига юқори қувватли зарядланган зарраларнинг оқимига сабаб бўлади, шу билан сайёра энергетика тизими ишдан чиқади.\nҚуёш фаоллигининг пасайиши, шунингдек, қутб ёғдулари энг юқори кенгликлардагина кузатилишига олиб келади. Мисол учун, қутб ёғдусини Буюк Британия ҳудудидан кузатиб бўлмайди.\nОлимлар Қуёш атмосферасининг магнитли гидродинамик моделлаштиришини ўтказиш воситасида шундай хулосага келишган.


Yurtimiz katta tafakkur, katta tamaddun vatani bo’lganini insonlarga yetkazishni istaganman. (To’liq nusxa) | Xurshid Davron kutubxonasi\nMuallif Adib: ADIB XURSHID DAVRON HAYOTI VA IJODI, O'zbek tarixi, adabiyoti va madaniyati, TV, FOTO, VIDEO, AUDIO 05.08.2012 izoh yo'q\n1976 йили шеърлари Ўзбекистон халқ шоири Эркин Воҳидовнинг «оқ йўли» билан «Гулистон» журналида чоп этилади. Дастлабки икки китоби — «Қадрдон қуёш» ва «Шаҳардаги олма дарахти» 1979 йилда нашрдан чиқади.\nХуршид Даврон узоқ йиллар турли нашриётларда фаолият юритган.Ўзбекистон Миллий Телерадио компаниясининг»Ёшлар», «Ўзбекистон» телеканаллари директори лавозимида ишлаган.\nШоирнинг «Тунги боғлар», «Учиб бораман қушлар билан», «Тўмариснинг кўзлари», «Болаликнинг овози», «Қақнус», «Самарқанд хаёли»,,»Соҳибқирон набираси», «Баҳордан бир кун олдин» китоблари нашр этилган. Хуршид Даврон насрий жанрларда ҳам самарали ижод қилган.\nХуршид Даврон она томондан Нақшбандия тариқатининг атоқли вакили Маҳдуми Аъзам авлодидан эканини айтади. Унинг сўфийлик, Самарқанд ва Туркистон тарихига қизиқиши шу билан боғлиқ.\nЎтмишда яшаган тарихий сиймолар ҳаёти ва фаолиятидан ҳикоя қилувчи «Самарқанд хаёли» қиссалар тўплами, Амир Темур ва Мирзо Улуғбекка бағишланган «Соҳибқирон набираси»(1995), Кубравия тариқати асосчиси Шайх Нажмиддин Кубро ҳаёти ва фаолияти хусусида «Шаҳидлар шоҳи ёки Шайх Кубро тушлари» (1997) каби тарихий қиссалари, «Алғул (Мирзо Улуғбек)», «Бобур шоҳ», «Аврангзеб» каби тарихий мавзудаги драмаларини яратган.\nУ бир қанча видеофилмлар сценарийлари муаллифи.\nХуршид Даврон Шарқ ва Ғарб шоирларининг асарларидан иборат «Қирқ бир ошиқ дафтари» ва япон шоирлари шеърларидан таркиб топган «Денгиз япроқлари» тўпламларини ўзбек тилига таржима қилган.\nХуршид Даврон замонавий ўзбек ижодкорлари орасида Интернет имкониятларидан кенг фойдаланаётган адиблардандир.\nБИ-БИ-СИ МЕҲМОНИ — ЎЗБЕКИСТОН ХАЛҚ ШОИРИ,ТАРИХЧИ ВА ПУБЛИЦИСТ ХУРШИД ДАВРОН БИЛАН СУҲБАТ\nБи-би-си: Ассалому алайкум! Бугунги Би-би-си меҳмони Ўзбекистон халқ шоири Хуршид Даврон бўладилар. Дастуримизга хуш келибсиз!\nХуршид Даврон: Раҳмат!\nБи-би-си: Хуршид ака, сизга турли мавзуларда кўплаб саволлар келган. Бир нечта савол оилангиз ҳақида .Шу маънода келган кенгроқ савол Ерданлик Фахриддиндан.\nМен сизнинг «Шаҳидлар шоҳи» китобингизни ўқиб қайта-қайта дуо қилдим.Китобингизни қайта-қайта ўқидим.Бу китобни ўқиб, йиғламай иложим йўқ эди.Сиз ўзингиз аҳли тариқатмисиз?\nМен бунақа таъсирли китоб кам учратганман. Бу китобга муҳаббатимдан 100 та сотиб олиб тарқатдим. Негадир нархи арзон, деб фикр қолдирган.\nХуршид Даврон: Мен Самарқанднинг шундай биқинида жойлашган, ҳозир шаҳар таркибига кириб кетган Чордара қишлоғида туғилганман. Ота-боболарим Самарқанднинг Қўшҳовуз маҳалласидан. Менинг она тарафимдан бўлмиш бобом тасаввуфдаги йирик бир арбоб — Бобурга, Убайдийга пир, мураббий бўлган Маҳдуми Аъзам бўладилар. Балки боболаримнинг хотираси менинг қонимда айланиб юргани учун тасавуфга қизиққандирман.\n«Шаҳидлар шоҳи» китоби шайх Нажмиддин Куброга бағишланган. Кўпроқ Самарқанд тарихи, Темур тарихи билан шуғуллансамда, умуман Ўзбекистон, Моворауннаҳр, Туркистон тарихини болалигимдан катта меҳр билан ўрганганман, ҳеч ким мажбур қилмаган, ўзим меҳр билан ўқиганман.\nДастлабки шеърларим ҳам аввало табиат билан бирга тарихий йўналишда бўлган. Дастлабки китобларим 1969 йилда (икки китобим) босилиб чиққан, биринчиси («Қадрдон қуёш) соф табиатга бағишланган шеърлар жамланган бўлса, иккинчиси (“Шаҳардаги олма дарахти”) тарихга бағишланган.\nБоладан бир нарсани яшириб қўйсанг, бола ўшани қидирганидай, шўролар даврида тарихимизнинг жуда кўп саҳифалари ёпиб, қатағон қилиб қўйилган эди. Шунинг учунми, боболарим туфайлими, тарихга қизиқишим кучли бўлган. Биринчи шеърларим Гўри Амирга, Амир Темур мақбарасига, Шоҳи Зиндага, Регистонга, Самарқандга бағишланган. Айнан шуларнинг ҳаммаси секин-секин катта тарихга, айниқса тасаввуфга (бу умуман қатағон қилинган мавзу эди) қизиқишга айланди.\nМен фахр билан айтишим мумкин, «Шаҳидлар шоҳи» ўзбек адабиётида бадиий жиҳатдан тасаввуф тарихига, тасаввуф арбобига бағишланган биринчи китоб. Мақолалар бўлган олдин. Бу китобни мустақилликдан олдин бошлаганман. Жуда кўп тайёргарликлар кўрганман. Шу китобим уч марта нашр бўлди. Мана ҳозир янги нашри чиқяпти. Фахриддин дўстим айтгандай, одамларга маъқул бўлар экан, мен хурсанд бўламан. Бу китобни ҳозир ёзганимда бутунлай бошқача ёзган бўлардим. Бу энди 20 йил олдин ёзилган. Мустақиллик йиллари янги-янги манбалар очилди. Янги тадқиқотлар пайдо бўлди.Дунёдаги тадқиқотларни кўриш имконияти пайдо бўлди. Мен бу китобни учлик тарзида ёзмоқчи бўлганман. Биринчиси Туркистондаги тасаввуф мактаблари тарихи ҳақида бўлиши керак эди. Буни оддий китобхон учун содда қилиб ёзишга ҳаракат қилганман. Иккинчи китоб иш столимда турибди, “Шайх Атторнинг етти хотираси” деб номланган. Унда энди тасаввуфнинг ичига киришни режалаштирганман. Худо хоҳласа, бу китобим ҳам ўқувчим қўлига етиб борар, деб ўйлайман.\nТарихий йўналишда ижод қилишим бизнинг ватанимиз катта бир тафаккур, тамаддун ватани эканини ватандошларимизга билдириш истаги туфайли пайдо бўлган. Ўша пайтда мактаб дарсликларида бу одамлар ҳақида гап бўлмагани учун ватанимизда шундай одамлар ўтган, демоқчи бўлганман. Энди китобнинг нархига келадиган бўлсак, мен бир нечта китобларимнинг ҳаққини олмаганман, нархини арзонлаштиришга ҳаракат қилганман. Чунки нашриётлар берадиган пул бойитадиган даражада деб ўйламайман. Шунинг учун қанча арзон бўлса ҳам, ўқувчига етиб боришини ўйлаганман .Китобларнинг қиммат бўлиб бораётганлиги мени ҳам қийнайди. Масалан, мен шу ёшга етиб китобларни олишга пулим етса ҳам, баъзан ўйлаб оладиган пайтда, ёш, ўспирин болалар қандай сотиб олади, деб ўйлайман баъзан. Китоб нархи ёзувчи билан китобхон ўртасида тўсиқ бўлиб қолмаслигини истайман.\nБи-би-си: Раҳмат! Оилангиз, фарзандларингизнинг сизнинг соҳангизга, қизиқишларингизга муносабатлари қандай?\nХуршид Даврон: Мен уларни,энг аввало,китобхон бўлишини истаганман. Энди ижод аҳли бўлиши менинг истагим билан бўлмайди. Ўзида бўлса пайдо бўлади. Катта ўғлим тилга қизиқади. Ўндан ортиқ тилни билади. Европанинг энг асосий тилларида гапира олади. Халқаро ташкилотлардан бирида ишлайди. Оилада ҳозирча учта эркакмиз. Мен, ўғлим ва набирам. Набирам бир ҳафталик бўлди. Қолганлар аёллар, Рафиқам ҳам, икки қизим ҳам, келиним ҳам шифокор. Шунинг учун ҳам ҳеч ким менга қарамайди. Энди набираларим, Худо хоҳласа, кўрамиз ким бўлишини. Ҳозир болаларимга етмаган вақтимни уларга ажратаман, тил ўргатаман. Менинг энг катта ҳавасим тил билган киши. Дунёни ўзбекча англаш тарафдориман.\nДилмурод Яккабоғли, Тошкентдан: Кубро шахсига қизиқишингизга сабаб бўлган жиҳатлар нима?\nХуршид Даврон: Умуман Хоразм тарихига қизиқишим фақат тасаввуф жиҳатидан эмас, Жалолиддин Мангуберди ҳақида қилган ишларим бор… Баъзилари эълон қилинган. Таржималар қилганман, Хоразм тарихига боғлиқ ҳикоялар ёзилган. Нажмиддин Кубро сиймоси иккита жиҳат — ҳам тасаввуф арбоби сифатида, ҳам ватанпарвар, юртини севган, ватани учун қўлда қиличи билан жон берган сиймо сифатида мени қизиқтирган. Унинг қўлида ғижимланган душман байроғини олиш учун бармоқларини қирқиб олганликларини ўқиганимда бутун вужудим жимирлаб кетган. Мени ҳаяжонга солган жиҳат: тафаккур билан жасорат мени маҳлиё қилгани Кубро ҳақидаги китобимни ёзилишига сабаб бўлган.\nЮртимизда шаклланган тўртта мактаб хусусида гапирсам.Кўпроқ Яссавия, Кубравия, Нақшбандия тилга олинади-да, биринчи пайдо бўлган Ҳакимияни тилга олишмайди. Бизда тариқатнинг занжири узилган деб ўйлайман. Уларни биладиган одамлар бор. Лекин тариқатнинг ичида, ўша боболар даражасида дунёвий ва ғайбий илмларни биладиган одамлар қолмаган, деб ҳисоблайман. Лекин ишонаманки, секин-секин бу занжир боғланар. Фақат тадқиқот эмас, унинг амалий жиҳатлари ҳам халқимиз орасида пайдо бўла бошлар, деб ўйлайман.\nБи-би-си: Ижодингизда 1990 йиллардан бошлаб насрга қизиқиш кўпроқ бўлганини кузатиш мумкин…\nХуршид Даврон: Шўролар даврида, айниқса унинг сўнгги йилларида шеъриятимиз маълум маънода касал бўлди, деб ўйлайман .Ижтимоий юк биринчи планга чиқа бошлади. Шеъриятнинг фақат бир жиҳати ижтимоийлик билан боғлиқ. Лекин ўша пайтда тилимиз учун, элимиз учун шеърларимиз борган сари прокламацияларга ўхшай бошлади-да. Масалан, тил ҳақида, ҳатто Гдлян билан Ивановлар ҳақида, ҳаммасини ёзганмиз. Мен ҳам ёзганман. Бу ўша пайтда зарурат бўлган. Буни нотўғри қилганмиз, деб ўйламайман. Лекин шеърнинг ўзининг ўрни бор, прозанинг ўзининг ўрни бор. Тўғри ижтимоий мавзудаги шеърлар тез, аниқ кўзланган муддаога бориб етади. Лекин ўша шеър бағишланган муаммо ўртадан кўтарилган пайтда шеър ҳам кераксиз бир нарсага айланиб қолган бўлади.\nАгар шоир бўлмаганимда балки тарихчи олим бўлардим, деб ўйлайман. Ҳар бир шоирнинг ичида иккинчи бир муқобили бўлади. Раҳматли Рауф ака ичимда доим мусиқа қайнайди, деб юрарди. Менда масалан тарихга ва бўёққа, рангга бўлган иштиёқ яшаб келган руҳимда. Мени ўтмиш қизиқтирган. Ҳозирги тарихий мавзудаги асарлар афсуски мени қониқтирмайди.Жуда кўп манбаларни ўрганиш, ичига кириш йўқ. Лекин ёзувчи укаларимизнинг ҳикояларида пайдо бўлаётган янгиликлар менда умид уйғотади. Уларни тарихни ўрганинглар, модерн йўналишдаги изланишларни ҳам тарихий жараёнлар орқали бериш мумкин, деб айтиб келаман. Кейинчалик кичик янгиликлар катта нарсаларга айланишига ишонаман.\nТошкент, Дилмурод Яккабоғли: Шоир Муҳаммад Юсуф «Яхши» шеърини сизга атаган экан. Шу ҳақда, Муҳаммад Юсуфнинг ўзи ҳақида бироз гапириб берсангиз.\nХуршид Даврон: Муҳаммад Юсуфнинг бу шеъри менга бағишланганлиги оддий воқеа туфайли бўлган. Шеърнинг охирги икки сатрини мен таҳрир қилиб берганман. Ва шеър бутунлай ўзгариб кетганини шоирнинг ўзи сезгани учун миннатдорчилик маъносида менга бағишлаган.\nМуҳаммаджон жуда покиза, кўнгли очиқ инсон эди. Уни эслаганимда доим ёруғ нарсалар билан эслайман.Муҳаммаджон кўпинча (ўзи жуда ёмон кўрса ҳам) «қўшиқчи шоир» сифатида таърифланарди. Лекин қўшиқнинг сифатини кўтарган шоир шу Муҳаммад Юсуф бўлди. Гапнинг рости, ўша 80- йилларда, масалан бизнинг авлод шоирлари орасида қўшиқ ёзган одам худди гуноҳ иш қилиб қўйгандек қабул қилинарди. Гўё қўшиқ иккинчи даражали шоирларнинг иши эди.\nАслида ҳам, қўшиқларнинг савияси пастроқ бўлгани учун ҳам, бирор ўртоғимиз қўшиқ ёзса устидан кулинарди. Лекин Муҳаммад Юсуфнинг адабиётдаги катта хизматларидан бири, унинг бошқа йўналишдаги шеърларини тан олган ҳолда, қўшиқ йўналишида қилиб ўтган ишларини эътироф этиб ўтиш керак. Яна бир кўнглимдаги гап. Муҳаммаджон бу дунёдан кетгандан кейин янги Муҳаммаджон яратишга уринишлар бўлди. Лекин бу кўнгил билан боғланган, шахсият билан боғланган. Ундай катта юрак, катта қалб, покизалик бўлмагандан кейин унинг ўрнини эгаллаш жуда қийин бўлади. Унинг қолипида шеър ёзиш осон. У ясаб кетган қолипда нечта одам халқ шоири бўлди. Лекин бу билан унинг ўрнини эгаллаб бўлмайди. Муҳаммаджоннинг шеърлари халқчил, тили ҳам содда ва ёқимли. Шунинг учун унинг шеърлари ўзбек шеъриятида ўзининг ўрнини бировга бериб қўймайди.\nБи-би-си : Хуршид ака, ўзингизнинг ҳам бир нечта шеърларингиз қўшиқ бўлган. Улар қандай яратилган, ўзингизга маъқулми?\nХуршид Даврон: Мен агар шеърларимни қўшиқ қилишга берилганимда, Муҳаммаджонни эсладик, балки ундан ҳам қўшиқларим кўп бўлиши мумкин эди. Мен «Ёшлар» каналининг директори бўлиб ишлаганимда, артистлар директорнинг шеърини қўшиқ қилсак, бемалол чиқади деб ўйларди. Лекин менда бу нарсага қизиқиш бўлмаган.\nҚўшиқ бўлган жуда кўп шеърларим китоблардан олинган. Фақат иккита қўшиқчига ўзим шеър ёзиб берганман. Бири Баҳодир Мамажонов, унинг овозини яхши кўрганим учун ёзиб берганман. Кейин Шуҳрат Қаюмовга ўзим бир-иккита шеър берганман.\nМен кўпроқ профессионал бастакорлар билан ҳамкорлик қилганман, масалан, Мустафо Бафоев билан Бухоронинг 2700 йиллигига бағишланган 24 та қўшиқ яратганмиз. Энди бу қўшиқлар тўйларда айтилмайди. Асосан, байрамларда, профессионал давраларда айтиладиган қўшиқлар. Ёш бастакор Камолиддин Азимов билан Бухорога бағишланган оратория ёздик. Ўтган ойда премьераси бўлиб ўтди. Мен ораторияни ўзим учун кашф этдим. Турк композитори Фозил Сайнинг «Нозим Ҳикмат» ораториясини эшитганимда, менга шу қадар таъсир қилдики, ҳозир ҳам шу таассуротда юрибман. Фақат ўзимнинг эмас, Чўлпон, Фитрат, умуман буюк шоирларимизнинг шеърларини ҳам оратория қилиш таклифи билан бастакорларимз билан гаплашяпман. Ўзим Самарқандга бағишланган оратория устида ишлаяпман.\nЛекин мавжуд замонавий ўзбек эстрадасини мутлақо қабул қилолмайман. Бунга биз шоирларнинг ҳам айби бор албатта. Асосий сабаб:тўй. Мен қатъий айтаманки, ўзбекнинг тўйи бор экан, ўзбек эстрадасини ҳеч қачон ўнглаб бўлмайди. Ўзбек эстрадасининг 100 та қўшиғидан 99 таси рақс тушиш учун ёзилган, басталанган қўшиқлардан иборат. Асосан тўй учун ёзилган. Ўзбек рақслари ҳам бундай бўлмаган. Кавказдан келганми, бошқа жойданми келганми бу «ликинг-ликинг»лар,билмайман. Ўзбек эстрадасининг Ботир Зокиров ва бошқа акаларимиз асос солган фалсафаси йўқолиб кетади, деб қўрқаман.\nЎшдан Даврон Хотам: Ассалому алайкум ! Хуршид ака менинг ҳам севимли ижодкорларимдан бири. У кишининг шеърларини севиб ўқийман. Айниқса япон шеъриятидан қилган таржималари учун ташаккур айтаман. Саволим қуйидагича, Шавкат Раҳмон номидаги онлайн танлов эълон қилсак, бу танловга асосан ёш ижодкорларни жалб қилсак бўладими, Аниқроғи, шу ишни бошласак, сиз ҳам ёрдам бера оласизми? Сизга олдиндан раҳмат!\nХуршид Даврон: Шавкат Раҳмонни барча жўраларим ичида энг яқини бўлган, деб айта оламан. Тошкентда, мусофирчиликда Шавкат нечта ижара уйларини алмаштирган бўлса, барчасига юкни иккаламиз ташиганмиз. Биринчи уй олганда қувонганмиз. Болалари ҳам кўз олдимда катта бўлган. Ўшга кўп марта бирга борганмиз. Шунинг учун Шавкат Раҳмон ҳақидаги ҳар қандай гапни юрагимга яқин оламан. Интернетдаги китобларини ҳам ўзим скан қилиб қўйишга ҳаракат қилганман. Сирдош дўстим эди Шавкат.\nИнтернетга биринчи кирганимда кўп китоблар йўқ эди. 5 йил олдин «Туркистон» кутубхонасини ташкил қилиб, Навоий бобомиздан бошлаб, Шавкат Раҳмоннинг китоблари, бошқаларнинг китобларини қўйдим.\nМен юқоридаги танлов ҳақидаги таклифни албатта қабул қиламан. Бу борадаги хизматга доим тайёрман. Шавкат Раҳмоннинг ижоди, шахсияти,инсонийлиги олдида жуда кўп нарсалар қилиш керак, деб ҳисоблайман.\nБи-би-си: Мана шу интернет имкониятларидан самарали фойдаланаётганингиз ҳам тингловчиларнинг эътиборини тортган…\nХуршид Даврон: Дўстларимга гоҳида ҳазиллашиб айтаман, интернетни билмаган одам учун у чиқиндихона, интернетни билган одам учун нодир, тенги йўқ кутубхона. Агар билмасдан кириб қолсак, бу чакалакзорда адашиб ҳам қолиш мумкин. Уни тушунишга ҳам вақт кетади. Тушуниб, интернет тарқатадиган кўп бемаъни нарсаларга эътибор бермай фойдаланилса, фақат кони-хазина. Дунёни танитади.\nЛекин интернет ёшларга бутун оламни тўсиб қўймаслигини истайман. Интернетнинг салбий жиҳатлари ҳам бор. Биров сенга туҳмат қилса, унга жавоб беролмайсан. Лекин интернетнинг асосий ўқувчилари ёшлар эканини ҳисобга олсак,уларни зарарли таъсирлардан ҳимоя қилишни ўйласак, уни албатта тартибга солиш керак.\nЎзбек ўқувчиси интернетга кирганида ўзбек тилидаги керакли маълумотларни топа олиши керак. Масалан, барча классик асарлар, яхши китобларимиз киритилиши керак. Лекин ҳозирча бу йўналишда қилинган ишлар унчалик етарли эмас. Масалан, озарбайжон тилидаги сайтларга кирганда кўнглим ёришади. Китобларни, ҳатто журналларни ўқишингиз мумкин. Мен интернет кутубхонани ташкил қилаётганимда Европа архивларида, Туркия, Эрон архивларида жуда кўп тарихий китобларимиз, боболаримиз ёзган, тасаввуф тарихига боғлиқ китоблар сақланиб келаётганини кўрганман.\nБаъзида, биз умуман билмайдиган китоблар бор. Амир Темур,темурийлар ҳақида ёзилган юзлаб китобларни кўриш мумкин.\nИнтернетда биз ўзимизни намоён эта олишимиз керак. Шу билан бирга,интернетнинг асирига айланмаслигимиз керак. Мана кўчада ҳозир ёз, кейин куз, қиш келади, кейин дарахтлар гуллайди,буларнинг барчасини,интернетдан ташқари ҳаётимиз борлигини унутмаслигимиз керак.\nБи-би-си : Навбатдаги савол ҳам шунга боғланиб кетса керак. Туркиядан Улуғбек ёзади:\nКейинги пайтларда интернетда нафақат мухолифатнинг, шоир-ёзувчиларнинг ҳам бир-бирини айбини айтиб халқ олдида обрўини тўкиш урф бўлиб қолди. Улар орасидаги душманлик қачон пайдо бўлган? Бир пайтлар шоир-ёзувчилар авлиёдек сирли эди…\nХуршид Даврон : Мухолифатнинг ҳаммаси ёзувчи эмас. Уларнинг бўлиниши ёзувчиликка умуман алоқаси йўқ.\nЁзувчиларда гуруҳларга бўлиниш ҳаммавақт бўлган. Бу фақат ўзбек адабиётида эмас.ҳамма адабиётда бўлган.\nЭнди мухолифатни ўқиб-билгандан кейин, уларнинг жанжалу фитнага кўмилганини кўриб,уларга қандай ишониш мумкин, деб ўйлайман. Мухолифатдагиларнинг кўпини ўзим биламан, танийман. Тасаввур қилиш мумкин, агар улар ҳокимиятга келса, мамлакат неча қисм, гуруҳларга бўлиниб кетган бўларди.\nУларнинг бўлиниши ҳам табиий. Қандай маънода? Ўзбекистоннинг тарихини билган одам учун табиий. Яқингинада биз учга,тўртга, йигирмага бўлиниб ётган эдик. Шўролар даврида ҳам обком, райкомлар Москва учун эди. Аслида феодал тузум пайтида қандай бўлса, яъни миядаги тушунчалар ўша хонликлар, бўлинишлар давридагидек эди.\nБу қачондир тўғри бўлар.\nДемократия — тайёр қолип эмас. Унинг яхши ва ёмон томонлари бор. Масалан Ғарбни қонунлар бошқаради, Шарқни одатлар бошқаради, деган гап бор.\nЖадид боболаримиз айтганидек, ҳаммаси омухта бўладиган жиҳатни топа билиш керак.\nБи-би-си: Бир нечта саволлар шоир Рауф Парфи ҳақида. Шулардан бири Канададан Илҳом: Марҳум Рауф Парфи ҳақидаги фикрларингизни билмоқчи эдим.У киши тириклигида етарли эътибор кўрдими, нима деб ўйлайсиз?\nКейингиси, Қўқондан Исмоилжондан. Хуршид ака, 1999-2004 йиллар мобайнида Рауф Парфи уйсиз, нонсиз забун яшаганида сиз катта каналнинг раҳбари эдингиз. Турсунали полвон ва ўша пайтда Фридум хаусда ишлаган Ниёзова опа Рауф Парфига оз бўлса ҳам пул бериб туришган. Сизларчи?\nШу мавзудаги яна бир савол Хурсандбек Тўлибоевдан. Ассалому алайкум Хуршид ака! Саволим, ҳар доим ўзингиз ифтихор билан айтиб юрадиган авлодингиз пешқадамларидан бўлган Рауф Парфининг нега шу чоққача «Сайланма»си чоп этилгани йўқ? Ёки салафингиз, яқинингиз Шавкат Раҳмоннинг, Шукур Холмирзаевнинг асарлари чиқиши тўхтаб қолган. Уларнинг асарлари маънавиятимиз хазинасини янада бойитган бўларди…\nХуршид Даврон: Энди гапни Рауф акадан бошласак. Мен Рауф ака билан Юнусободда битта квартирада бир йилга яқин вақт давомида (у киши ўзининг оиласи билан, мен ўзимнинг оилам билан) яшаганмиз. Битта мен ишлардим. Ҳар куни бир буханка нонни кўтариб келардим. Бу гапни Рауф ака радиода кулиб гапириб бергани учун айтаяпман.\nБир тунда Рауф ака билан икковимиз бир ўлимдан қолганмиз. Буларни ҳикоя қилиш вақти келар. Мен уларни секин-асталик билан ёзмоқчиман.\nРауф ака эътибор кўрдими, пулсиз, уйсиз-жойсиз, деган гаплар кўп айтиляпти.Бу бошқа жойларда, радиоларда ҳам айтилган. Рауф акага ҳеч ким ёрдам бермади, деган гапга келсак. Мен пул ҳақида,ким қанча бергани ҳақида суриштириб юрганларни ёқтирмайман. Номма-ном кимлар ёрдам берганини ёки ўзим шунча пул бердим, деб айтмайман. Қанча пул берганимни ўзим биламан. Рауф ака афсуски йўқ.\nЛекин унинг хотираси олдида виждоним пок. Чунки мен Рауф аканинг тузини еганман.У киши билан яшаганман. Рауф акани худди акамдек биламан.Биламан, Рауф акага уч марта уй олиб берилган. Лекин у кишига бир сўм берасизми, миллион сўмми фарқи йўқ эди. Бировнинг меҳри бундан баландроқ эди. Уйни ҳам ташлаб кетаверарди.\nЭнди Рауф Парфи етарли эътибор кўрдими, деган саволга келсак. Бу қайси томондан қарашга боғлиқ. Агар ҳукумат томонидан қарайдиган бўлсак, ҳар ҳолда Ўзбекистон халқ шоири унвони берилди. Ўқувчи томонидан оладиган бўлсак, Рауф ака шеъриятнинг асл ихлосмандлари шоири эди. Шу маънода дўстлари, шогирдларидан, маълум маънода халқдан эътибор кўрган,десам хато қилмайман.\nУлуғ ижодкорларнинг,барча буюкларнинг (Толстойми, бошқами) дунё билан, инсоният билан доим ҳам келиша олмайдиган табиатга эга бўлгани маълум. Бу асл ижодкорга хос нарса. Унга олтиндан фонтанлик ҳовли қуриб беринг: бир тийинлик фойдаси йўқ эди. У қабул ҳам қилолмасди, тушунмасди ҳам. Барча буюк шоирлар қатори Рауф ака ҳам тўла эътибор кўрди деб айтолмайман. Агар у эътибор кўрганида Рауф Парфи бўлмасди балки.\nКитоблари масаласига келсак, Тошкентда чиқмаётган бўлса, бошқа ерда чиқяпти. Энди Ёзувчилар уюшмаси учун мен жавоб беролмайман. Шавкат Раҳмоннинг китоби ҳақида гапирсам, яқинда янгиси чиқади. Шукур аканинг тўрт-беш томлик сайланма китоби чиқди. Рауф аканинг келаси йил катта юбилейи келяпти. Шунга тайёрланиш керак.\nРауф ака ҳақида гапирганда шуни айтиш лозимки » Сиз нима қилгансиз Рауф Парфи учун?» деб сўрайдиган кўп. Аммо, “Сен ўзинг нима қилгансан?- деб сўрайдиган йўқ.. Мени ўзимга ҳам масалан, “Катта каналнинг директори бўлиб нима қилгансиз?”, дегандек саволлар беришади. 24 соат ишлайдиган канал директорлигининг ўз масъулияти бор. Телевидениеда ишлаб қўлдан келганча, Рауф ака ҳақида ҳам, Шукур ака, Шавкат Раҳмон ва бошқалар ҳақида ҳам қўлдан келганча кўрсатувлар, филмлар қилинган. Шунга бош-қош бўлганман, уюштирганман. Ижодкорга катта эътибор, бу энг аввало адабиётнинг асл ихлосмандларининг эътиборида бўлишидир. Шу маънода Рауф ака ҳамиша эътиборда бўлган деб ҳисоблайман.\nКейинги савол Ўзбекистондан: Ўзбекистон телевидениесида ишлаганингизда миллат шоири сифатида цензурага қанчалик тўсиқ қўйолдингиз?\nХуршид Даврон: Телевидениеда мен шоир эмас, раҳбар сифатида ишлаганман. «Ёшлар» каналида ҳам «Ўзбекистон» каналида ҳам ишлаганимда виждонимга хилоф иш қилмаганман. Масалан, «Ёшлар » каналида кўрсатувлар 10 фоизи ҳукумат топшириғи билан бўладиган бўлса, 90 фоизи жамоанинг, менинг буюртмам асосида бўлган. Демак бу маълум маънода ўзини оқлаган. Энди «Ўзбекистон» телеканали давлатнинг асосий канали бўлгани учун давлат буюртмаси билан соф ижодий иш 50 га 50 эди. Русларда бир гап борку, ким пулини тўласа ўша мусиқани эшитади, деган. Бу ҳамма жойда бор нарса. Менга ҳеч ким «шуни қиласан» деб мажбурламаган. Телевидениеда ишлаганимда иложи борича китоб тарғиботига, адабиётга эътибор қаратишга ҳаракат қилганман, деб ўйлайман.\nБитта янгилик айтмоқчиман: Ўзбекистонда яна иккита телеканал иш бошлаяпти. Бири «Маданият ва Маърифат», иккинчиси «Дунё бўйлаб » каналлари. Буларнинг ҳаммаси халқимиз учун хизмат қилади.\nБи-би-си: Телевидениега боғлиқ савол яна ўзбекистонлик мактуб эгасидан: Телевидениеда ишлаган икки журналист аёлнинг ишдан ҳайдалгани тўғрими? Улар ҳақ гапни айтишган эдику? Яна ишларига тикланиши мумкинми?\nХуршид Даврон : «Ёшлар» телеканалида у иккала журналист қиз ҳам менинг қўлимда ишлашган. Уларни биринчи қадамларидан яхши биламан. Масалан, Саодатни жуда тажрибали, яхши журналист деб тан оламан. Очиғини айтаман, улар шу ишнинг бошида турганларида бу йўлдан қайтаришга уринганман. Бу менинг позициям. Уларни бошқаларнинг қўлида ўйинчоқ бўлиб қолишларини истамаганлигим учун шундай қилганман. Уларнинг бири (Саодат) шундай ён қишлоғимиздан. Бундай олганда юртдошлик туйғуси учунми, акалик туйғуси учунми, тўғрими-нотўғрими,бу йўлдан қайтаришга уринганман, бу менинг шахсий ишим.\nЭнди уларни ишга олиниши, олинмаслигига бир нарса дейишим қийин. Чунки бу масалани мен ҳал қилмайман. Улар қаерда бўлишмасин шу миллат учун, Ўзбекистон, унинг тақдирини ўйлаб иш тутишларини тилаб қоламан.\nМаълум маънода телевидение, (бошқа матбуот тизимлари ҳам) катта бир кучларнинг ҳам сиёсий ўйинлари, ҳам сиёсий рақобати, ҳам сиёсий манфаатлари намоён бўладиган жой. Мен Ўзбекистонда ҳамма нарса ойдин, ҳамма нарса яхши деб айтишдан йироқман. Бизда ҳам Ғарбда қандай муаммолар бўлса, шундай муаммолар бор.\nОёғимизга кишан бўлиб, юз йиллардан ортиқ давом этиб келаётган камчилик-муаммоларимиз бор. Уларни ҳеч ким ташқаридан келиб бартараф қилмайди. Албатта Шарқ билан Ғарбнинг кесишолмайдиган жойлари бўлади. Лекин пайти келадики, ҳаётнинг ўзи бу муаммоларни тўғрилашни олдимизга кўндаланг қилиб қўяди.\nАлишер: Ассалому алайкум» Биз Иттифоқ даврида Ҳарбий Академияларда Амир Темурнинг жанг қилиш санъати ўргатилган, деб эшитганман.\nАмир Темур ҳарбий тактикалари ҳақида қандай манбалар сақланиб қолган. Темурнинг ҳарбий санъатини ўрганаётган тадқиқотчиларни биласизми?\nХуршид Даврон: Темурнинг ҳарбий санъати билан боғлиқ биринчи тадқиқотлар Россия бизни босиб олиш арафасида бошланган, кейин ҳам жуда кўп китоблар нашр этилган. Рус олим ва генераллари томонидан Темур ҳарбий санъати ҳақида бир нечта китоблар ёзилган. Бу китоблар билан қизиққанлар » Туркистон кутубхонаси» сайтига кириб, бемалол улар билан танишишлари мумкин.\nЧор Россияси пайтида ҳам, Совет империяси пайтида ҳам, ҳозир ҳам дунёнинг кўп жойларида бу санъат ўрганилади. Чунки бу тарих. Темурдан кейин ўтган барча саркардалар Темурнинг ҳарбий санъатини четлаб ўтмаган, ўрганган. Мустафо Камол Отатуркнинг Темур ҳақида » Амир Темур ҳарбий саркардаларнинг энг буюгидир. У жанг тақдирини жангга кирмасдан туриб ҳал қиларди», деган гапи бор. Ўзимизда ҳам Ҳарбий Академияда бу нарса ўтилади.\nАлишернинг иккинчи саволи: Суриядаги ҳозирги воқеаларга муносабатингиз қандай? Ғарбнинг асл юзи очилиб қолмаяптими?\nХуршид Даврон: Бу Ғарбнинг фақат бугунги иши эмас. Тарихга чуқур кирилса, бу нарсалар ҳар доим қилиб келингани кўринади. Араб давлатларини давлат сифатида бўлиб берганлар кимлар? Чегара солганлар кимлар? Африка қитъасини кўринг, чегаралар теп-текис қилиб,линейкада чизиб берилган. Уни ҳабашлар қилганми? Ўлжас Сулаймоновнинг Ўрта Осиё чегаралари ҳақида гапириб, «Эҳтиёт бўлмасак, бу чегараларда сонсиз миналар яширинган» деганини эсласак, ҳозирги дунёда фақат чегаралар билан эмас, масалан,шиалар билан суннийлар ўртасидаги курашни атайлаб авж олдирилиши ҳаммаси олдиндан қўйилган миналар натижаси,олдиндан кўзланган режалар дейиш мумкин. Мазҳаблар ўртасидаги бугунги курашлар ҳеч қачон ўша давлат эгалари томонидан қилинмаган. Ҳеч қачон. Эътибор берсангиз, Шарқда қаерда энергия ресурслари бўлса, ўша жойларни нотинч қилишга уринишлар бўляпти. Африканинг бирон мамлакатида бир ҳафтада 200 минг одам ўлиб кетсаям ҳеч кимнинг иши йўқ. Чунки ўша мамлакатда нефт йўқ, газ йўқ. Бу дунёни манфаатлар бошқаради. Демократия ниқоби остига яширилган нарсалар Шарққа тўғри келмайди. Шарқда демократия Шарқнинг табиатидан,унинг қадимий анъаналаридан келиб чиқиб пайдо бўлиши керак.\nЖавлон: Ўзбек рассомлари Шуҳрат Абдурашидов, Исфандиёр Ҳайдаров, Шуҳрат Бобожон ижоди ҳақида сизнинг фикрингиз қандай?\n— Шуҳрат Бобожон кейинги ёш авлоддан. Энди ижодни бошлаётганда ташқарига чиқиб кетган.\nШуҳрат Абдурашид ва Исфандиёр Ҳайдаров биз билан бир даврда ижод майдонига кириб келишган. Деярли ҳар кун учрашардик. Фақат мен эмас. Ўша пайтдаги ёш шоирлар билан ёш мусаввирлар жуда яқин бўлишган, уларни кўприк бўлиб биринчи яқинлаштирган одам Шуҳрат Абдурашид эди. У ўсмирлигида шеърлар ҳам ёзган. Кейинчалик тасвирий санъатга қизиқиши баланд келган. Лекин юрагида шеърга ихлоси баланд эди. Бизларни топиб олган. Шуҳрат жуда покиза, тоза одам эди. Ундай одамларни топиш қийин. Шуҳратни шоирларнинг рассоми, рассомларнинг шоири, деб айтардик. Ёш шоирларнинг, Рауф аканинг ҳам портретини яратган. Кечқурунлари мен турган ижара уйга бир нималар кўтариб келарди ғамхўрлик қилиб. Катта потенциаллик рассом эди. Афсуски, фожеали ҳалок бўлди. Мен унга шеърлар ёзганман. Тириклигида ёзган «Ўлсак бизни ҳамма севади» деган сатрларим бор. Ўқиб ҳайрон бўлиб қўяман, нега бундай деганман деб. Исфандиёрга ҳам шеърлар ёзганман. Бунақа тунни чизадиган мусаввир камдан-кам келади. Лекин Туркияга кетгач, узоқ вақтдан буён кўрмадим. Булар тарихда қоладиган ўзбек рассомлари. Мана рўпарамда ҳам Исфандиёрнинг асари осилган. Кузни яхши кўрасиз, деб совға қилган.\nБи-би-си: Нега кузни ёқтирасиз?\nХуршид Даврон: Кузда кайфият пайдо бўлади, ранглар ўзгаради. Шоирлар айниқса кузда ёза бошлашади. Гоҳида ўғлимнинг дўстлари бошқа юртлардан ёз фаслида келишса, кузда бу ерлар жудаям бошқача бўлади, кузда келинглар, деб маслаҳат бераман. Куз ва қадимийлик бир-бирига жуда мос. Иброҳим Ғофуров менинг шеърларим ҳақида гапириб, Клод Лоррен сувратларини кўргандек бўламан, дегандилар. Қейин қизиқиб, ўша француз рассомининг асарларини томоша қилганман. Ҳақиқатдан унинг асарларида менинг руҳимга яқин тарихийлик ва куз руҳи бор экан. Кузда Шоҳи Зиндага борсам худди учиб юргандек бўламан. Ҳамма нарсани тепадан кўраётгандек ҳолат пайдо бўлади.\nБи-би-си: Хуршид ака, мазмунли суҳбатингиз учун ташаккур! Янги туғилган неварангиз ҳам бобосига ўхшаб элга керакли инсон бўлсин!\nТингловчиларимиз, мухлисларингизга тилакларингиз бўлса марҳамат!\nХуршид Даврон : Раҳмат! Ибн Сино бобомизнинг бир ҳикмати бор. Шуни ҳикматни яхши кўриб такрорлаб юраман. Ибн Сино бобомизга кўра, Аллоҳ Таоло инсонга учта нарсани берган бўлса, ҳамма нарсани берган бўлар экан. Биринчиси сиҳат-саломатлик. Иккинчиси хотиржамлик. Мен доим соғиниб, қўмсаб юрадиган хотиржамлик. Учинчиси, давлат. Давлат фақат пул эмас. Бу- кеча туғилган набиранг, фарзандларинг, ёру -дўстинг, оиланг, ота-онанг, нимага эришган бўлсанг, мана китобларинг, сен яшаётган юрт. Мана шу учта нарсани бизни тинглаб турган инсонларга тилаб қоламан!\nХуршид Даврон ўқиган шеърларни тингланг (BBC).\nБи-би-си меҳмони Хуршид Даврон билан суҳбатнинг биринчи қисмини тингланг.\nTeg(lar) BBCinternetMarhabo AhmedovasuhbatXurshid Davron\nVoqif Samado’g’li. She’rlar (2)\nGul Pocha Ulfat. Uch hikmatli hikoya.


Исаак Ньютон оммавий эпидемия сабабли берилган таътилда энг буюк назарияларини яратган - Zamin.uz\n23:21 / 21 марта 2020\n1665-1666-йилларда Лондонда ўлат тарқайди. Одамлар орасида оммавий касалланиш бошланади. Бу даврлар тарихга “Лондондаги Буюк ўлат” номи билан кирган. Буюк ўлат даврида Лондоннинг чорак қисми (25%) ўлатдан қирилиб кетган. Ўлат тарқаган йили машҳур олим Исаак Ньютон Кембрижнинг Тринитй коллежида 22 ёшли оддий талаба эди. Ўша пайтда ҳам ҳукумат эпидемия тарқалишининг олдини олиш учун одамларни оммавий йиғилишини чеклаган. Кембриж университети ҳам талабаларни уйига жўнатган ва талабалар уйида мустақил ўқишни давом эттирган.\nНьютон оиласининг Вулсторп мулкида жойлашган уйига қайтади ва 1 йилдан ортиқроқ давр мобайнида ўқитувчиларнинг ёрдамисиз ушбу уйда мустақил таҳсил олишни давом эттиради. Ньютон уйида ўқиган айнан шу йил кейинчалик унинг “мўъжизалар йили” деган ном олган. Чунки Ньютон айнан шу даврда, уйида мустақил ўрганиш давомида энг машҳур назарияларини яратган.\nБиринчидан, у Кембрижда ўрганишни бошлаган математик масалалар устида ишлашни давом эттиради. Ушбу масалалар юзасидан ёзган илмий ишлари кейинчалик математик анализ фанининг шаклланишида асослардан бири бўлиб хизмат қилади.\nИккинчидан, қуёшли кунларнинг бирида дераза ва бошқа нур тушадиган барча ерларни беркитиб, хонасини қоп-қоронғу қилиб олади. Сўнг деразани беркитиб турган пардадан кичик тешик очиб, шу тешикдан тушаётган нур йўлини шиша призма билан тўсади. Призманинг биринчи томонидан ўтган нур унинг иккинчи томонидан турли хил ранглар кўринишда (камалак каби) тарқалади. Айнан шу тажриба Ньютоннинг оптика соҳасидаги назарияларининг яратилишига туртки бўлади.\nУчинчидан, Бутун олам тортишиш қонуни ҳақидаги фикрлари ҳам айнан шу йиллари вужудга келади. Ньютон олма дарахти остида бўлган пайти бошига олма тушгани ва шундан Бутун олам тортишиш қонунига асос солгани ҳақидаги ҳикояни эшитган бўлсангиз керак? Боғда айланиб юрганида олмаларнинг дарахтдан қулаб тушишини кузатади. Ва унинг хаёлига “олманинг ерга қулашига сабаб бўлувчи тортишиш кучининг амал қилиш масофаси Ердан маълум узоқлик билангина чекланмасдан, анча узоқ масофаларда ҳам амал қилса-чи? Масалан, Ойгача бўлган масофада”, – деган фикр келиб қолади. Шу фикр кейинчалик Бутун олам тортишиш қонунининг кашф этилишига сабаб бўлади.\nБуюк ўлат даври тугагач, 1667 йили Ньютон уйда ўрганганлари асосида ишлаб чиқилган назариялари ва шу назариялар ҳақида ёзилган илмий ишлари билан университетга қайтади. 6 ой ичида Ньютон университетнинг аъзосига айланади, 2 йилдан кейин эса профессор даражасига эришади.\nХабарингиз бор бугунги кунда Ўзбекистонда ҳам таълим муассасалари ёпилди. Ўқиш йўқ, энди маза қилиб ухлайман ёки кўролмай юрган сериалларимни кўриб ташлайман демай, мустақил ўрганиш ва тажриба ўтказишга, илгари ўйлаб юрган, лекин амалга ошириш учун вақт тополмай юрган ишларингизга вақт сарфлашингиз учун айни муддао. Ажаб эмас, уйдаги мустақил ўрганишлардан кейин сиз ҳам Ньютонга ўхшаб келажакда машҳур бўлиб кетувчи назарияларни яратсангиз.\nНютон қонун ўлат


Талоқнинг воқеъ бўлишини келажакда бирор ишнинг бўлишига ёки бўлмаслигига, ёки бирор вақтга, ёки ҳодисага, ёки бирор шартнинг топилишига боғлиқ қилиш талоқни таълиқ қилиш дейилади.\nМасалан, эр аёлига: «Фалончининг уйига борсанг» ёки «Фалончи билан гаплашсанг», ёки «Шомгача ёки шомдан кейингача уйга келмасанг», ёки «Боламга бирор нарса бўлса, сенга талоқ», дейиши каби.\nТалоқни таълиқ қилишнинг ҳукми\nТалоқ таълиқ қилинган ишлар содир бўлса, аёлга ражъий талоқ воқеъ бўлади.\nТаълиқ қилинган талоқнинг воқеъ бўлиш шартлари\nТаълиқ қилинган талоқнинг воқеъ бўлиши учун бир неча шартлар мавжуд бўлиб, улар қуйидагилар:\n1. Талоқ қўйиш учун эр ақлли, болиғ бўлиши шарт бўлгани каби, талоқни таълиқ қилишда ҳам бу нарса шартдир;\n2. Талоқ таълиқ қилинган ёки шарт қилинган нарсалар амримаҳол ишлардан бўлмаслиги. Масалан, бир киши аёлига: «Қачон осмон ерга тушса, сенга талоқ» ёки «Игна тешигидан туя ўтса, сен талоқсан», деса, унинг сўзи бекор бўлади ва бу билан аёлга талоқ воқеъ бўлмайди;\n3. Талоқ таълиқ қилинган нарса ҳозир ёки келажакда топилиши мумкин бўлсин. Масалан, эр аёлига: «Фалончи киши билан гаплашсанг, сенга талоқ», деса, лекин у киши Америкада бўлса, қачон аёл у киши билан гаплашса, талоқ воқеъ бўлади. Агар у киши аёл билан гаплашишидан олдин вафот этиб кетса, эрнинг айтган сўзи бекор бўлади. Шунингдек, бир киши аёлига: «Фалон уйга кирсанг, сенга талоқ», деса ва у уй бузилиб кетса, эрнинг сўзи бекор бўлади. Кейинчалик, ўша уй ўрнига бошқа уй солинса-ю, аёл унга кирса ҳам талоқ воқеъ бўлмайди;\n4. Шарт ва жазо жумлалари муттасил бўлиши лозимдир. Шунинг учун агар бир киши шарт ва жазо орасига бирор бошқа гапни аралаштириб юборса ёки одатда бўлмайдиган узоқ сукут қилса ёки мажлисни ўзгартирса, бу сурат таълиқ дейилмайди. Балки мутлақ талоқ бўлиб, аёлга ўша заҳоти талоқ воқеъ бўлади. Масалан, бир киши аёлига: «Сенга талоқ», деб, бошқа кишига икки оғиз гап гапирса ёки чой ичса, ёки бир-икки дақиқа жим турса, ёки уйнинг ичига кириб, ташқарига чиқса ва эр аёлга: «Қачон у уйга кирсанг», деб айтса, аввалги жумлага биноан, яъни эрнинг «Сенга талоқ» деган аввалги сўзига асосан ўша заҳоти талоқ воқеъ бўлади. Эр томонидан айтилган иккинчи жумла бекор бўлади, чунки аввалги жумла билан иккинчи жумла орасига одатда бўлиши мумкин бўлмаган фосила тушиб қолди;\n5. Хоҳиш ва иродасини билиш мумкин бўлмаган нарсаларга ёки зотга талоқни таълиқ қилиш дуруст эмас. Масалан, Аллоҳ тало, фаришта, жин, ҳайвон ва ўсимликлар каби. Мисол учун, бир киши аёлига: «Аллоҳ таоло хоҳласа, сенга талоқ» ёки «Фаришта хоҳласа, сенга талоқ», ёки «Қўй хоҳласа, сенга талоқ», ёки «Бу дарахт хоҳласа, сенга талоқ», деса, ушбу жумлалар билан на ўша заҳоти талоқ воқеъ бўлади ва на талоқ таълиқ қилинган бўлади. Балки эр томонидан айтилган ушбу жумлалар бекор бўлади. Агар ушбу жумлаларни талоққа муттасил қилиб айтмаса, ўша заҳоти талоқ воқеъ бўлади. Бир киши аёлига: «Зайд хоҳласа, сенга талоқ», деса, таълиқ эмас, балки тавфийзу талоқ бўлади ва Зайд талоқни хоҳласа, талоқ воқеъ бўлади;\n6. Талоқнинг шартини ёнидагилар эшитадиган даражада қаттиқ овоз билан айтиш лозим. Агар талоқни баралла айтиб, шартини паст овоз билан айтса, талоқ воқеъ бўлмайди. Масалан, талоқ ва шартнинг иккаласини талаффуз қилиш шарт эмас. Чунки талоқни айтиб, истиснони, яъни «Иншааллоҳ»ни қоғозга ёзса ёки аксинча қилса, яъни истиснони айтиб, талоқни зикр қилса, гарчи ёзган ёзувни ўчириб юборса ҳам, талоқ воқеъ бўлмайди. Масала: эр талоқни талаффуз қилганидан кейин истиснони айтишдан олдин вафот этиб қолса, талоқ воқеъ бўлади;\n7. Истиснонинг маъносини билиш шарт эмас. Шунга асосан, аёлга талоқ қўйгандан кейин кетидан эрнинг оғзидан ўз-ўзидан «Ин шаа Аллоҳ» жумласи чиқиб кетса, талоқ воқеъ бўлмайди;\n8. Талоқни таълиқ қилишда шак бўлмаслиги. Шак билан талоқ воқеъ бўлмагани каби, шак билан талоқни таълиқ қилиш ҳам дуруст бўлмайди;\n9. Шарт жумласи билан таълиқ қилинганда бошқа бирор маъно ирода қилинмаслиги. Масалан, эр аёлга: «Ховлига кирсам, сен талоқсан», деб никоҳни бекор қиладиган талоқдан ўзга бирор нарсани қасд қилмаслиги лозим;\n10. Эр никоҳидаги ёки иддадаги аёлига талоқни таълиқ қилиши мумкин. Агар бегона аёлга: «Агар Зайд билан гаплашсанг, талоқсан», деса ва унга кейинчалик уйланса ва аёл Зайд билан гаплашса, талоқ воқеъ бўлмайди. Чунки эр талоқни таълиқ қилган вақтда аёл унинг никоҳида ҳам, талоқ қўйилиб, иддада ҳам бўлмаган эди.\nТалоқни ноаниқ муддатга таълиқ қилиш\nБир киши ноаниқ муддатга талоқни таълиқ қилиб: «Сени фалон жойга олиб бормасам, талоқсан», деб, олаб бориш вақтини тайин қилмаса, ўша жойга аёлини олиб борса, талоқ воқеъ бўлмайди. Агар у ишни қилмаса, яъни аёлини айтган жойга олиб бормаса, умр бўйи талоқ воқеъ бўлмайди. Лекин эр бу ишни қилмай вафот этса, эрнинг вафоти билан бирга аёлга талоқ воқеъ бўлади, чунки у умрининг охиригача ўша ишни қилолмади.\nКеласи замон билан талоқ тушмагани каби, талоқни келаси замонга таълиқ қилиш билан ҳам ўша заҳоти талоқ воқеъ бўлмайди. Лекин талоқни келаси замонга таълиқ қилганда, ўша ишни келажакда қилиш билан талоқ воқеъ бўлади. Масалан, бир киши аёлига: «Фалон ишни қилсанг, сенга талоқ қўяман», деса, бу билан талоқ воқеъ бўлмайди. Чунки бу талоқни таълиқ қилиш эмас, балки ваъда ҳисобланади. Агар эр ваъдага мувофиқ талоқ қўйса, талоқ воқеъ бўлади. Келаси замон ўрнига ҳозирги замон сиғасини ишлатиб: «Бу ишни қилмасанг, талоқ қўйяпман», деса, шарт топилиши билан талоқ воқеъ бўлади.\nШарт топилиши билан талоқ воқеъ бўлади\nТалоқ шартга таълиқ қилинганда шарт топилиши билан талоқ воқеъ бўлади.\nШартнинг урф ва ҳолат эътибори билан бўлиши\nЭр-хотин ўртасида жанжал чиқиб, эр аёлига “Гапирма, агар гапирсанг талоқса” деса, аёл ўша вақт гапирса талоқ тушади. Агар ўша вақт гапдан тўхтаб, мавзу ўзгариб эрига бошқа гапларни гапирса, талоқ тушмайди. Чунки эр аёлини бир умр гапирмай жим юришини мақсад қилмаган эди. Балки ўша жанжал вақтида гапини тўтатиш бўлган. Буни Муфтий Азизур Роҳман таъкидлаганлар. Бундай талоқни “Талоқул фавр” дейилади. Масалан, эр-хотин уй ичида жанжаллашиб қолишди ва аёл ўша заҳоти чиқиб, воқеъани эрнинг ота-онасига айтиб бераман деди. Шунда эр: “Уйдан ташқарига чиқсанг талоқсан” деса ва мақсади ҳозир чиқиб жанжални айтиб берсанг деган маънони ирода қилса, аёл ўша заҳоти ташқарига чиқмай бироз муддат ўтгандан кейин чиқса талоқ тушмайди. Чунки, эр хотинни мутлоқ уйдан чиқмаслигини эмас, балки ўша заҳоти чиқиб жанжални айтмаслигини ирода қилган эди. Агар мақсади мутлоқ уйдан чиқмаслиги бўлса, аёл қачон ташқарига чиқса талоқ воқеъъ бўлади.\n“Чиқиб кетмоқчи бўлиб турган аёлга, эри агар чиқсанг талоқсан деган ўринда, талоқ тушиши учун хотин ўша вақтда чиқиб кетиши керак. Чунки, эрнинг мақсади урфда ўша феълдан манъ қилишдир, яъни чиқиб кетмоқчи бўлиб турган пайтидаги чиқиб кетишидан манъ қилишдир. Мутлоқ қачондир чиқишидан манъ қилиш эмас. Қасамдан нима ирода қилингани урфга боғлиқ бўлади” (Дуррул мухтор).\n«Ҳар ойда пул жўнатиб турмасам, талоқ»\nЭр ҳар ойда аёлига пул жўнатиб туриш ваъдасини ёзма тарзда бериб, «Агар пул жўнатмасам, аёлим талоқ», деса, ҳар ойнинг 29-сигача пул жўнатиши лозим бўлади, агар ундан ўтиб кетса, аёлга талоқ воқеъ бўлади.\nТалоқ таълиқ қилинган шартнинг топилмаслиги\nЭр аёлда топилмайдиган шартга биноан аёлини талоқ қилса, талоқ воқеъ бўлмайди. Масалан, Зайднинг ота-онаси ёки унинг яқин қариндошлари қасам ичиб, Зайдга: «Аёлинг тайёрлаган таомлар бизга ҳаром», деганларидан кейин Зайд уларга жавобан: «Аёлим қўли билан тайёрлаган таомлар сизлар учун ҳаром бўлса, унга уч талоқ», деса, бу билан талоқ воқеъ бўлмайди. Чунки бир киши томонидан қўл билан тайёрланган таом бошқалар учун ҳаром бўлмайди.\nЭр аёли ҳақида айтилган турли иғволарга ишониб: «Агар хотиним ўғри ёки зинокор, ёки ароқхўр бўлса, уни талоқ қилдим», деса-ю, аёл у каби ёмон сифатлардан эминда бўлса, талоқ воқеъ бўлмайди. Агар эр томонидан айтилган сифатлар аёлда мавжуд бўлса, талоқ воқеъ бўлади.\nТаълиқнинг аксини қилиш билан талоқ воқеъ бўлмайди\nЗайд аёлига: «Менга нон пиширсанг, талоқсан», деса, аёл овқат пиширса, талоқ бўлмайди. Шунингдек, Зайд аёлига: «Ҳайз ҳолатда онангникига борсанг, талоқсан» деса-ю, аёл пок ҳолатида борса, талоқ воқеъ бўлмайди.\nАёл онасиникига кетиб қолган бўлса, эр унга: «Агар сени уйимга олиб келсам, талоқсан», деса ва аёл ўзи борса ёки қариндошлардан бирортаси олиб келса, талоқ воқеъ бўлмайди.\nЭр аёлига: «Сенга кийим-кечак ёки зеб-зийнат олиб келиб берсам, талоқсан», деса-ю, бошқа киши уларни аёлга олиб келиб берса, талоқ воқеъ бўлмайди, чунки шарт топилмагани учун талоқ ҳам рўёбга чиқмайди.\n«Умарнинг фарзандларига ер берсам, аёлим талоқ»\nБир киши: «Умарнинг авлодларига ер берсам, аёлим талоқ бўлсин», деб, Умарнинг куёвига ер берса, у кишининг аёлига талоқ воқеъ бўлмайди. Чунки куёв фарзандлар ичига кирмайди.\nМутлақ жумъа лафзи билан биринчи жумъа хосланмайди\nБир киши қарзини сўраб келган одамга қараб: «Жумага қарзни бермасам, аёлим талоқ бўлсин», деса ва биринчи жума қарзни бермай, иккинчи ёки учинчи жума қарзини адо қилса, аёлга талоқ воқеъ бўлмайди. Чунки «жума» сўзи мутлақ айтилди. Фиқҳ китобларида ушбу мавзуга доир қуйидаги қоидалар келтирилган:\nМутлақ мутлақлигича қолади.\nҚасам ниятга эмас, лафзга асослангандир.\n«Аёлимни тезда уйга жўнатмасанглар, талоқ»\nЭр қайнотасига: «Аёлимни тезда уйга жўнатмасанглар, талоқ», деса ва улар аёлни бир ой ёки ундан камроқ муддатда ўз уйига жўнатсалар, аёлга талоқ воқеъ бўлади. Чунки бир ой яқин муддат эмас, узоқ муддат ҳисобланади. Бу ерда эса эр: «Тезда жўнатмасаларинг, талоқ», дея таъкидламоқда.\n«Бугунги кундан кейин баданимни ушласанг, талоқ»\nКечаси эр-хотин «сен-мен»га бориб қолишди. Шунда эр ғазаб билан аёлга: «Бугунги кундан кейин менинг баданимни ушласанг, уч талоқсан», деса, аёл қўрққанидан эрининг қўлини ушлаб: «Мени кечиринг», деб кечирим сўраса ва эр: «Мен у гапни «Кундузи қўлимни ушласанг, талоқсан» деган ниятда айтган эдим», деса, унинг гапига эътибор берилмайди. Аёл эрнинг қўлини ушлаши билан уч талоқ воқеъ бўлади. Чунки сариҳ лафзда ниятга эътибор берилмайди ва яна эрнинг бу ердаги «кун» деб айтган сўзидан «вақт» эътиборга олинади. Демак, эрнинг юқоридаги сўзидан «Шу вақтдан бошлаб менинг қўлимни ушласанг, уч талоқсан», деган маъно тушунилади ва аёл эрнинг қўлини ушлаши билан шарт топилиб, унга уч талоқ воқеъ бўлади ҳамда шаръий ҳалоласиз эр-хотин бир-бирига ҳалол бўлмайдилар.\nШартга мувофиқ ишни яширин тарзда қилиш билан талоқ воқеъ бўлади\nЭр аёлга: «Ароқ ичсам ёки наркотик моддаларни истеъмол қилсам, талоқсан», деса-ю яширин тарзда, ҳеч қандай гувоҳсиз уларни истеъмол қилса ҳам, унинг аёлига талоқ воқеъ бўлади.\nХотин эри билан келишиб: «Агар менга талоғимни берсанг, маҳримдан воз кечаман», деди. Шунга биноан эр аёлига талоқ қўйди. Шундан кейин хотин «Маҳримдан воз кечмадим», деб сўзидан қайтса, эрдан талаб қилинган талоқ воқеъ бўлмайди. Чунки у талоқ шартга биноан эди, шарт эса топилмади.\nМаҳрдан воз кечгандан кейин талоқ\nАёл эрга: «Маҳрдан воз кечдим. Энди мени талоқ қилинг», деди. Унга жавобан эр: «Сени талоқ қилдим», деди. Бунда талоқ воқеъ бўлади. Аёл бундан кейин «Маҳрдан воз кечмадим», деб туриб олса, унга эътибор берилмайди. Талоқ тушиб, маҳр афв бўлади.\nЭр аёлига: «Агар отангнинг уйига борсанг, талоқсан», деди. Аёл қачон отасининг уйига борса, талоқ воқеъ бўлади. Гарчи ота вафот этганидан кейин борса ҳам, чунки ота вафот этганидан кейин ҳам у уй урфда «отанинг уйи» деб айтилади.\n«Бир ойгача келмасанг, талоқсан»\nАёл эрнинг рухсатисиз ота уйига қочиб кетиб қолса, шунда эр аёлга: «Агар бир ойгача келмасанг, талоқсан», деб шарт қўйса ва ҳали бир ой ўтмай эр вафот этиб қолса, мазкур суратда аёл бир ойнинг ичида ўз уйига келган бўлса, ҳеч қандай гап-сўз йўқ. Борди-ю, келмаган бўлса, талоқ воқеъ бўлади. Гарчи эри вафот этганлиги туфайли келмаса ҳам. Бунинг натижаси шундай бўладики, аёл бир ой ичида келмаганлиги сабабли талоқ бўлиб, меросдан маҳрум бўлади ва эрнинг молидан ўз маҳринигина олиши мумкин бўлади. Агар аёл бир ой ичида ўз уйига келса ва эр вафот этса, вафот иддасида ўтиради, ҳамда эридан мерос олади.\nБалоғатга етмаган бола аёлининг талоғини шартга таълиқ қилса, унга эътибор берилмайди. Чунки унинг таълиқи талоқ каби эътиборга олинмайди.\nШунингдек, бир киши балоғатга етмаган болага: «Рухсатсиз фалон муддатгача кетиб қолмайсан. Агар кетиб қолсанг, аёлинг сенга ҳаром бўлади», деб шарт қўйиб, уйлантириб қўйса, сўнг бола рухсатсиз ўша муддат ичида кетиб қолса, унинг аёлига талоқ воқеъ бўлмайди. Чунки қўйилган шарт лағв (бекор) ҳисобланади. Чунки балоғатга етмаган бола уйланса, жоиз. Лекин қўйган талоғи ҳам, таълиқи ҳам ўтмайди. Бу балоғатга етмагани учундир.\nБир кишини талоққа эга қилиш ёки талоқни унинг розилигига таълиқ қилиш\nБир киши талоқни бошқа кишиларнинг розилигига муъаллақ қилди. Масалан, эр аёлига: «Агар акам хоҳласа, аёлим талоқ» ёки «Акамни ўзимдаги талоққа эга қилдим. Акам қачон хоҳласа, талоқ қилади», деса ва ака укасининг аёлини талоқ қилишни хоҳласа, талоқ воқеъ бўлади. Ҳақиқатда, бу таълиқ эмас, тафвийздир, яъни талоқ қўйиш ҳукмини топширишдир.\nБалоғатга етмаган боланинг валийси талоқни бирор шартга таълиқ қилиши\nҚизнинг валийси боланинг валийсига бир неча шартларни қўйиб, никоҳлаб берса, масалан, қизнинг валийси балоғатга етмаган эрнинг валийсига: «Фалон муддатгача шу ишни қилмасангиз, мен валийси бўлган балоғатга етмаган қизалоққа талоқ бўлади», деса ва белгиланган муддатда боланинг валийси у шартларни бажара олмаса, у(балоғатга етмаган бола)нинг аёлига талоқ воқеъ бўлмайди. Чунки валийда талоқ бериш ҳаққи йўқ. Шунингдек, талоқни таълиқ қилиш ҳаққи ҳам.\n«Менинг аёлим ойдан гўзал бўлмаса, унга талоқ», дейиш\nБир киши: «Менинг аёлим ойдан гўзал бўлмаса, унга талоқ», деса, у билан аёлга талоқ воқеъ бўлмайди. Чунки инсон махлуқотнинг шарафлиси ва гўзалидир. Шу боис хоҳ оқ бўлсин, хоҳ қора, дунёда инсондан кўзал бирор нарса йўқ.\n1 йил аввал 2631 fiqh.uz


Ўғирликка қўл урган аёлга нисбатан жиноий иш қўзғатилди » Жиззах вилояти ички ишлар бошқармаси расмий сайти\nЖиззах вилояти ички ишлар бошқармаси » ИИБ хабарлари » Ўғирликка қўл урган аёлга нисбатан жиноий иш қўзғатилди\nЖорий йилнинг 10 февралида Насиба Тошматова Ғаллаорол тумани деҳқон бозорида киссавурлик қилаётганида қўлга олинди. Жиноят бозор ҳудудига ўрнатилган видеокамералар тасвирларида ҳам ўз ифодасини топган. Жиноятчи бозорда бир фуқаронинг сумкасидан 165 минг сўм ва бозор қиймати 150 минг сўмлик уяли алоқа воситасини ўғирлаган. Кейин яна бир фуқаронинг 75 минг сўм пули ҳамда ҳамёнини олиб, шериги Озод Саломовга узатаётган чоғда бозорчилар жиноятдан воқиф бўлиб қолишди.\nОзод Саломов деганлари Насиба Тошматова билан бир жойдан, Самарқанд вилояти, Каттақўрғон тумани, Олмазор маҳалласида истиқомат қилган. Шериклар олдиндан режалаштириб иш кўришган, яъни, тасодифан Ғаллаорол тумани деҳқон бозорига келиб қолишмаган. Ўша куни Озод Саломов қочиб кетишга муваффақ бўлди. Ҳозир унга нисбатан қидирув эълон қилинган.\nШу ўринда айтиш жоизки, 1986 йилда Жиззах шаҳрида туғилган ёлғиз аёл Насиба Тошматова биринчи марта суд остонасидан ўтаётгани йўқ. Илгари ҳам киссавурлиги учун Жиноят Кодексининг 169-моддаси билан 4 марта судланган аёл бир неча марта тавба қилган, жазоси қайта-қайта енгиллаштирилган.\nҚисқаси, аёл яна қамалди. Икки нафар вояга етмаган фарзанди энди акаси қарамоғида. Айтганча, сўнгги жиноятини содир этишдан олдин аёл жиноий шериги билан 1 шиша ароқни бўлишиб ичган.\nИнсонни ўйга толдирадиган вазият, тўғрими? Зеро, бугун аёллар жинояти ҳақида эшитганимизда ажабланмаяпмиз, этимиз жимирлаяпти. Бу кимнинг, кимларнинг айби? Тарбияда хатога йўл қўйилаяптими, аёлнинг жамиятдаги, оиладаги ўрни шу қадар ўзгаришига сабаб нима? Қадриятларимизга мувофиқ бундай пайтларда ота, оға-ини, турмуш ўртоғи, яъни, эркаклар айбдор саналади. Бу фикримизга қўшилмаслигингиз ҳам мумкин.


Шуъла — Ishonch Gazetasi\nБугун сен қайдасан? Қайларда қолдинг?!\nУ билан шаҳар кутубхонасида танишган эдик. Иқтисод факультетида ўқир экан. Мен эса адабиётшунос бўлиш орзусида юрган йигит… Театрга тушдик. Спектаклнинг номи ҳам, мазмуни ҳам ёдимда йўқ. Хотирамда қолгани – ёнимда ўтирган қизнинг оппоқ қўллари, нозик билакларию сутга чайилгандек тиниқ юзлари. Бехосдан елкам елкасига тегса, энтикиб кетганларим. Гап тополмай шошиб қолганларим. Ойдин кўчаларда сайр этганларимиз. Раънонинг эгнига пиджагимни ташлаб қўйганим ҳозиргидек кўз олдимда. Бу унга жуда ёққан эди. Менинг эса оёқларим ерда бўлса-да, хаёлларим осмонларда. Йигирма учга кириб, биринчи марта қиз бола билан театрга тушган, биринчи марта унинг эгнига пиджагимни ёпган, биринчи марта гўзал Тошкент кўчаларида бирга сайр қилган эдим. Умримда биринчи марта қўлимдан гул олган қиз ҳам – Раъно. Ғунчалари энди очилай-очилай деб турган етти дона атиргулни!\nҚайдасан, мен сени унутгим келмас,\nРаънони кутилмаган бирор совға билан қувонтириш менга ҳузур бағишларди. Ёдимда. Стипендиямдан унга атаб бир соат олганим. Номи «Шуъла» эди. Шу саодатли кунларимиздан азиз хотира бўлиб қолсин, деб унга сўз ёздиргим келди. Кўп ўйладим, кўп танладим. Охири топдим.\n– «М.Э.М?» – деб ҳайрон бўлди Раъно соатдаги ёзувни кўриб. Менга унинг ана шундай ҳайратланишлари, жовдирашлари ёқар эди!\nРаънонинг узун-узун киприклари пирпиради. Важоҳатимни кўриб, чўчиб кетди.\n– Сиз отам раҳматлига ўхшайсиз, – деди. – Жуда меҳрибонсиз!\nШундай қилиб, «М.Э.М.» фақат иккимизгагина маълум бўлган сирли битикка айланди. Раъно қўнғироқларимга жавоб бермаса, телефонига ўша сирли ҳарфларни ёзиб юборар эдим: «М.Э.М!» Кейин у мени излаб топарди.\n– Йўқ. Мен у дўхтир бўлса дейман. «Фаррух» сўзи «бахтли» деган маънони англатар экан.\nЎша-ўша уни ўтган йили учратдим. Навоий кўчасида. Хотинимнинг кутубхонадан – ишхонасидан чиқишини машинада кутиб ўтирган эдим. Раънони узоқдан, қаддини тик тутиб, оҳиста юришидан танидим. «Қанчалар қадрдон эди бу юришлар!» Эгнида митти гулли, енги калта сарғиш кўйлак. Қўлида мактаб папкаси. Ёнида етти-саккиз ёшлардаги болакай. Фаррух! «Фаррухжон, сен менинг ўғлим бўлишинг мумкин эди-ку!».\nУнинг билагида нимадир ялтираб кетди. Ботаётган қуёш нурида. У ўша, кумушранг соат эди! «Шуъла» эди! Балки бошқадир. Эҳтимол кўзимга шундай кўрингандир! Йўқ-йўқ, ўша! Сирли ҳарфлар битилган соат! Маликам! Менинг Эрка Маликам!..\n… Магазин жавонларига териб қўйилган товарлар кўзни қамаштиради.\n– Мана, буни кўринг. Швейцарияники. Сувда чўкмайди, ўтда ёнмайди. Номи ҳам бизнинг тилда «Самандар» бўлар экан.\nСўнг гравюрачи «Самандар»га қуйидаги сўзларни ўйиб берди: «Қўша қариб юрайлик, Гулим!..»\nМаошлар ошди, масъулият-чи?\nМЕҲРИ МАКТАБГА ПАЙВАНД


Рамиз Равшан (1946) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Жаҳон шеъриятиОзарбойжон шеъриятиРамиз Равшан (1946)\nЧоп этилган 31.12.2013 06.06.2021 МуаллифZiyouz.uz\nРавшан Рамиз Маммадали ўғли (Ramiz Rövşən) 1946 йил 15 декабрда Боку шаҳрида туғилган. 1969 йилда Озарбойжон Давлат университетини, 1978 йилда Москва Олий сценарий курсларини тамомлади. «Озарбойжонфильм» киностудиясида, «Мўзалан» сатирик киножурналида муҳаррир, киностудия Бош муҳаррири бўлиб ишлаган. 1992 йилдан Озарбойжон Таржима марказининг Бош муҳаррири. Унинг сценарийлари асосида бир нечта бадиий ва ҳужжатли фильмлар суратга олинган.\nБир нечта шеърий тўпламлар муаллифи. Шеър ва ҳикоялари кўпгина тилларга таржима қилинган. АҚШ, Германия, Англия, Франция, Польша, Бўлғория, Туркия, Эронда нашр этилган. Рамиз Равшан Озарбойжон Ёзувчилар уюшмаси ҳайъати ва Озарбойжон Матбуот кенгаши аъзосидир.\nҚалбим ором билмас ёмғир ёққанда,\nЁдимга қондошу азизлар келар.\nТун чоғи томчилар кўкдан оққанда\nТушимга дарёлар, денгизлар келар.\nТунда ёмғир ёғар, минг сас, минг садо,\nТиканли оҳанглар тинглайди кеча.\nИгналар санчилган, игналар ботган\nЗанжи баданидек инграйди кеча.\nТунда ёмғир ёғар ғам-ла турланган\nБир шоир қалбига бўлади малҳам.\nТунда ёмғир ёғар — кундуз кирланган,\nГуноҳкор дунёни тозалар бу дам.\nСамо соҳибкори тинчимас яна,\nОчар сандиқлару дафиналарни.\nТунда ёмғир ёғар — ёғар шеъримга,\nЮвар ҳижронлару қофияларни.\nКўзларим юмилар ҳорғин Ой каби\nЧироқни ўчириб, аста ётаман.\nЭнди ўз хонамни палахмон каби\nКечанинг бағрига ногоҳ отаман.\nЭнди ётоғимга тўлади кеча.\nТун бўйи ёнимда қолади кеча.\nАйни саҳар найти менинг уйимдан\nҚуп-қуруқ чиқади ғалати кеча.\nНайлайлик, бошқа бир шаҳаримиз йўқ.\nБалки биз бахтиёр бўла олардик.\nБалки бахтиёрмиз, хабаримиз йўқ…\nОрадан неча йил ўтди ел каби,\nТанимай қолибман сени, кечиргил.\nМен сенсиз ўламан, деб ўйлаб эдим,\nВа лекин ўлмадим, мени кечиргил.\n«Ўлмадим» дейману, сўзламоқ оғир,\nБалки ўлгандирман ҳижронда сенсиз.\nҚабрсиз, кафансиз ўлганман ёлғиз,\nЎлимдан оғирроқ айрилиқ ахир…\nНа мен аввалгиман, на сен эндиги…\nБу йилу бу ойнинг бу куни юрган\nМана шу кўчада учрашиб турган,\n…Ўнгу сўлимизда одамлар тўла,\nҚўл ушлашиб эркак-аёллар ўтар.\nЎзидан хабарсиз, хаёллар билан\nДейсанки, қон қани? Дод, оҳ йўқдир…\nҲамма гуноҳкорлар дунёда, аммо\nСопқондан отилган жуфт тошдек беиз\nМинг йил бундан аввал айрилишдик биз…\nТўғри йўлимиздан адашиб ногоҳ,\nЎзга йўллар билан кетибмиз, ишон.\nБалки минг йил аввал чеккандирмиз оҳ\nМинг йиллик хатога бўлганмиз қурбон…\nЎрнини алмашган балки қиш, баҳор,\nҚоришган дунёда қишлоғу шаҳар.\nУмрим бошдан охир ёлғондир балки,\nТолеим аслида бошқа бир достон.\nҲов йўлдан ўтган қиз онамдир балки,\nБалки ўз ўғлимиз ана у ўғлон.\nБу ёлғон умримда кўрган сен кимсан?\nБалки севгилим ҳам эмассан асли.\nОнамсан, опамсан, балки бувимсан,\nБир Аллоҳ билади сен кимнинг насли.\nБизни ким қутқарар бу айрилиқдан,\nДодимизга етмас на ер, на само,\nЎликсан, тириксан, ҳар инсон чида!\nКел қўлингни ўпай, ғанимат дунё…\nҚАДРИМНИ БИЛМАДИ БУ ОДАМ МАНИМ\nБилмайман қаердан топди умримни,\nБир асов от каби умримни,\nТоғларга-тошларга отди умримни,\nҚадримни билмади бу одам маним —\nИлоҳим, хал ос эт бунинг дастидан!\nКошкийди умримни бу ер юзинда\nБир бошқа одамга туш айласайдинг,\nМени одам эмас, қуш айласайдинг,\nҲеч йўқса, бир қора тош айласайдинг.\nМени бу кимсага нечун дуч қилдинг,\nИлоҳим, халос эт бунинг дастидан!\nХалос эт, бер мени, ўзгаларга бер,\nБўлинай, юз бўлак, минг бўлак бўлай,\nБу одам юзимга боқа билмасин.\nТўплай билмасин у, йиға билмасин,\nБўлинсам, бўлингай дардим, албатта,\nҲар дардим юз битта, минг битта бўлур.\nБир дардим қолмагай ўзимдан катта,\nБарча дардларимдан мен катта бўлгум.\nШул замин устида, само остида\nБўлинсам, ҳар парчам бир ёнга тушса,\nҚачондир кўнглингнинг хуш соатида,\nИлоҳим, янгидан ёдингга тушсам,\nЯнгидан тўпласанг бўлакларимни,\nОғзимни, бурнимни, қулоқларимни,\nИлоҳим, янгидан яратсанг мени,\nДунёнинг энг гўзал кўзгуси бўлгум.\nБу одам бўлмасман, ўзгаси бўлгум —\nИлоҳим, халос эт бунинг дастидан.\nУсмон Қўчқор таржимаси\nЕтмишинчи йилларнинг бошида машҳур турк шоири Фозил Ҳусни Доғларжа бир ёш шоир шеърларини ўқиб чиққач, ҳайратга тушиб, сўраган экан: «Бу одам тирикми, борми?». Айтибдиларки: «Бор, соғ-саломат». Турк шоири яна-да ҳайратланиб, айтган экан: «Сизларда (СССРни назарда тутган) асл шоирларни ё қатл, ё қатағон этадилар? Нега ўлдирмадилар, ахир, бу одам ҳақиқий шоир-ку!».\nБироз қуёш, бироз ҳаво,\nБироз ёғиш* бўлмоқ бу,\nБироз оғоч, бироз уя,\nБироз-да қуш бўлмоқ бу.\nБироз кеча, бироз кўча,\nБироз дала бўлмоқ бу,\nБироз жавон, бироз қари,\nБироз бола бўлмоқ бу.\nБироз ўзга, бироз қардош,\nБироз таниш бўлмоқ бу.\nБироз қўшиқ, бироз дуо,\nБироз қарғиш бўлмоқ бу.\nБироз севги, бироз гуноҳ,\nБироз савоб бўлмоқ бу,\nБироз шубҳа, бироз савол,\nБироз жавоб бўлмоқ бу.\nБироз эрта, бироз бугун,\nБироз сабоҳ бўлмоқ бу,\nБироз кофир, бироз мўмин,\nБироз Оллоҳ бўлмоқ бу.\n*ёғиш — ёмғир\nБулут каби ўлсанг –\nБир ёз ёғишида.\nУмид каби ўлсанг –\nБир қиз боқишида.\nБир ел қанотида\nЯпроқ каби ўлсанг.\nБир қабр олдида\nТупроқ каби ўлсанг.\nБир гул каби ўлсанг –\nБир гулдон ичинда.\nБулбул каби ўлсанг –\nБир ҳижрон ичинда.\nБир сас каби ўлсанг –\nБир кар қулоғинда.\nБир сўз каби ўлсанг –\nБир гунг дудоғинда.\nСўнг яна ўлсанг.\nБИР САҲАР УЙҚУДАН ТУРИБ…\nБир саҳар уйқудан туриб\nЎзингни ушоқ* кўрасан,\nКўрасан, ҳамма уйдадир,\nЎлганларни соғ кўрасан.\n…Қочиб кетар деб қўрқасан,\nЭшикни беклаб келасан,\nҚайтиб кириб ичкарида\nЯнги бир қўноқ кўрасан.\nКўрасанки, ул қўноқнинг\nУндан бошқа ҳаммасининг\nУст-бошини оқ кўрасан.\nНур ёғдирар хира кундуз,\nИчкарида — бўм-бўшликда\nЁнган бир чироқ кўрасан.\nЎчирасан ул чироқни —\nҲамма бирдан йўққа чиқар…\nХонангда бир қора қалам,\nЁлғиз оқ вароқ кўрасан.\n* Ушоқ — бола\n…Яхшиямки, бу дунёмиз\nоғзидан сут ҳиди келар, биламан.\nУйга кирсам — уй-эшигим,\nНОЗИК КАПАЛАК МУРДАСИНИ ТАЛАШАЁТГАН ҚОРА-ҚОРА ЧУМОЛИЛАР\nҚарғишидан сақла бизни, —\nуйқунг ширин бўлсин —\nбир ўғил ҳам онасини танимас —\n-Аллоҳ бўлсанг нима бўпти, – дерди, —\nАллоҳни ҳам она туққандир, – дерди, —\n-Кошки ўлсам эди, тинчланардим, – дерди, —\nЗебо момо: -Йўқ, – деди, —\nочиқ қолган кўзларини, —\nМEН БИР ЧАНГМАН\nУчиб юрган чангман мен.\nҚараб турган кўзман мен.\nМен бир кўзман\nкиприги йўқ, қоши йўқ.\nМен бир чангман\nоёғи йўқ, боши йўқ.\nодамларга, ҳайвонларга, қушларга.\nёғиламан бу дунёнинг шўрига.\nУлкан чанг заррасидек\nбу дунё ҳам чанг бўлар\nминг-минг юлдуз ичида.\nБу дунёнинг ичи чангдир.\nБу дунё чанг ичида.\nОсти ҳам усти ҳам\nаввали ҳам охири ҳам\nбилмам, қай бир чангдан қўпганман.\nё охирдан қўпганман.\nЧарчаганман, чанг бўлмоқдан, Оллоҳим\nБадансиз, жонсиз бўлмоқдан, Оллоҳим.\nМен бир аёл жисмига\nжам бўлмоқни истайман.\nинсон каби туғилмоқни истайман.\nЖисмимга жон истайман,\nМен бир чангман, озоддурман самода\nозод эмас ҳеч бир одам дунёда.\nСен бу жонсиз озодликни\nкел, мендан ол, Оллоҳим!\nТез ол, мени қафасга сол, Оллоҳим!\nетиш, менга ҳаво бер.\nбадан отли қафас бер.\nМенга сас бер\nсасга қафас — оғиз бер.\nМенга сўз бер,\nсўзга қафас — қоғоз бер!..\nҲақлидан ҳақ-ҳисоби кўп,\nҚўйларидан қассоби кўп,\nҚўйларга кўп қийин экан.\nБўйнида арқон солланур,\nБир тутам ўтга алданур,\nЕб, семирмоқликдир иши\nТўнкалар шай турар ёнда\nЖон олур пичоқлар қонда,\nЧўпонлар бўри томонда,\nБошимиз қолди балога,\nҚўй бўлмаган билолмагай,\nОзарбайжон тилидан Маъруфжон Йўлдошев таржимаси\nҲеч билмайман мен сени,\nқачон, қайда йўқотдим,\nэҳтимол, шамол қўпорди сени?\nБу севгининг ҳикматин\nахтарсам, аниқ, топардим сени.\nДунёда бир қўрқувим\nсени йўқотмоқ эди,\nСен йўқсан —\nбу дунёда энди бошқа қўрқув йўқ.\nБироқ, сенсиз тушунгин,\nҳар не шикаст ер энди,\nчойнакнинг тутқичи йўқ.\nЕл эсганда хилпирар\nБари кўпдан соврилган,\nЭнг охирги, энг ширин\n— Дарди бор ўз дардини\nсувга дейди, — дедилар,\nЯхшиям, сувлар келди,\nбу ғамдан озод бўлдим.\n— Хурмонинг сарасини\nайиқ ейди, — дедилар,\nКетдинг, қайси айиқнинг\nбўғзидаги дод бўлдинг?\nСенсиз, сира ўйлама,\nкулиб юрмасаман такрор,\nСен ёдимга тушган дам\nазобландим ҳар тунда.\nБола пайтим, қачондир,\nумримда ахир бир бор,\nазоб чеккандим шундай…\nОртиқ бола эмасман —\nҳар йитганга йиғласам,\nОром олгум бемалол,\nуйқум дев уйқусидир.\n…Ким бу ярим оқшомда\nБу не овоз?\n— мушук миёвлашидир…\nХабар келар яна умринг қишидан,\nСовуқ қотиб, сочларингга қор тушар.\nСўнгра эски китобларнинг ичидан,\nАҳён-аҳён эски мактублар тушар.\nЭгиласан, кўтариб яширинча,\nУринасан, хотин-боланг кўрмасин.\nЖим кетасан хонангнинг бир бурчига,\nЯширинча ўқийдирсан ҳар сўзин…\nБу не севги мактубидир, Ё Раббим,\nҲозиргача оғрир ҳар бир сўзи ҳам.\nЁзган қизнинг недир оти, Ё Раббим,\nЁддан чиқиб сифати ҳам, юзи ҳам.\nЎқиганда лол сатрлар сасланар, —\nАста-аста саси тушар ёдингга,\nБир ҳарфдан — қоши тушар ёдингга,\nБир ҳарфдан — кўзи тушар ёдингга.\nУ нигоҳдан ёлғиз ёдгор вароқда,\nКўз ёшингнинг доясини кўрарсан.\nКўйлаклари нафас олар ётоқда,\nДеразада соясини кўрарсан.\nСўнг боқасан титраб эшик томонга,\n«У сояни хотин-боланг кўрдими?»\nТез мактубни ирғитасан кулдонга,\nЁндирасан ҳар сўзини, сатрини.\nСўзлар ёнар — қоғозни ҳам ёндирар,\nСўзлар ёнар — у қизни ҳам ёндирар,\nСўзлар қочар у оловнинг ичидан,\nБоқсанг агар босар сени совуқ тер.\nГоҳ-гоҳида қора қалдирғочлардек,\nУчиб кетар қора-қора ҳарфлар.\nФақат у қиз қоча билмас бу ўтдан,\nБир қуш бўлиб уча билмас бу ўтдан.\nУ қиз ёнар бу оловнинг ичида, —\nГўё қалқар оловининг тиллари,\nБу оловнинг тилларига тенглашиб,\nЁна бошлар инжа соч толалари,\nБироздан сўнг сочларини силаган,\nУзун-узун бармоқлари, қўллари…\nУ қиз ёнар кўкка етар тутуни,\nҚоғоз ёниб — қулдон ичра кул бўлар.\nСўнг тўсатдан у кулдондан юмалаб,\nЕрга тушиб бир узук нур таратар.\nСен ўзингнни йўқотарсан, боқарсан,\nУ узукни кўтарарсан, боқарсан…\nБу узукни ахир қайда кўргандинг?\nБу узукни кўрмагансан балки ҳеч.\nСен у қизга қачон узук бергандинг?\nУнга узук бермагансан балки ҳеч…\nХотининг ҳам бирдан кирар эшикдан,\n— Қўлингизда нима? — дейди.\n— У узукни қандай яхши, топдингиз,\nҚанча пайтдир йўқотгандим, эзилиб,\nСўнгра келар, сендан олар узукни,\n— Бунинг ранги нега бунча қорайган?\nБармоғига зўрлаб солар узукни,\n— Наҳот дарров бир ўлчамга кичрайган…\nҚулдон эса тутаб ётар ҳалияам,\nУ мактубнинг кули бирдан тошланар.\nМўлтир-мўлтир сенга қарар хотининг,\nУ тутундан бир жуфт кўзи ёшланар…\n— Ҳеч бўлмаса деразани очинг, — дер, —\nБундай қандай ўтирибсиз, айтинг, ҳай?\nБу не ёнғин ҳиди ахир, Худойим,\nГўё одам ёниб-ёниб кетгандай…\nБилмайман, қаердан топди умримни,\nБир телба от каби чопди умримни,\nТоғлару тошларга отди умримни,\nҚадримни билмади бу одам менинг —\nХудойим, ол мени унинг қўлидан…\nХудойим, қошкийди бу ер юзинда —\nБир ўзга одамга туш айласайдинг,\nЁ мени одам, йўқ, қуш айласайдинг,\nЁ шундайин қаро тош айласайдинг.\nШу одамга мени кўрдингми раво —\nБўлиниб юз пора, минг пора бўлай,\nМени кўзгуларнинг синиқларидан,\nБир жойга ҳеч қачон йиға билмасин.\nБўлинсам, дардим ҳам бўлинди балки,\nҲар дардим юз парча, минг парча бўлди.\nБир дардим қолмади ўзимдан якка,\nБутун дардларимдан мен якка бўлдим…\nБу замин устида, осмон остида,\nБўлинсам, ҳар парчам ҳар ёнга тушса.\nҚачондир, хаёлнинг хуш соатида,\nХудойим, бошқатдан ёдингга тушсам —\nБошқатдан йиғасан бўлакларимни:\nОғзимни, бурнимни, қулоқларимни.\nХудойим, бошқатдан қўллайсан мени.\nДунёнинг энг гўзал кўзгуси бўлсам,\nБошқатдан дунёга йўллайсан мени.\nБу одам бўлмайман, ўзгаси бўлсам —\nХудойим, ол мени унинг қўлидан.\nКел, қўлга-қўл тутиб кетайлик,\nЭнди биз бўлмаган ерга.\nҲар дардни унутиб кетайлик,\nБунда ташлаб ўзимизни —\nАжин тушган юзимизни,\nЭскирган бу сўзимизни.\nКетдик сўз бўлмаган ерга.\nҲеч кимса топмасин хабар,\nКел, кетайлик жим шу сафар,\nОтам ўғли оз эканим,\nТопилар сўнг “сен” деганим,\nБу Ромизни келтирар ким,\nБу Ромиз бўлмаган ерга?\nБу бевақт севгининг ажали етди,\nСўнди қисматимиз эртами ё кеч.\nҚайга ўз бахтини судради, кетди,\nАйт, нега дардимиз тугамади ҳеч?\nДунё қуламади биз айрилганда,\nОсмонлар силкиниб йиғлади бироз.\nМен сенга масрурлик тиладим унда,\nСен менга ҳаловат тиладинг бироз.\nҲаловат тиладинг уй эшигимга,\nНабираси тиз устига чиққан\nОтаму онамга ҳам.\nБир пайт сендан олдин ростимга чиққан,\nСени мендан олган хотинимга ҳам…\nИстадим сўнгги бор бошинг бағримга,\nДедингки, “Не керак, йўқ яхши эмас…”\nЙиғладинг, дедимки, “Қўйгин, йиғлама”\nДедингки, “Бу ёмғир. Кўз ёши эмас…”\nБу учрашув — сўнгги учрашув, яна,\n“Бугун айриламиз” дея келгансан.\nБас, нега мен ила сўнг айрилиққа,\nЭнг гўзал кўйлагинг кия келгансан.\nАйт, нега чиройли эдинг у дамда?\nБу ҳақида қанча ёзгим, билмайман.\nЭҳтимол, сўнгги бор менинг ёдимда,\nГўзал қолмоқмиди орзунг, билмайман.\nБир севги ғам томон қайрилди у кун,\nЁмғир тўхтаб, булут югуриб кетди.\nБир қизла бир йигит айрилди у кун,\nҲар бири ҳар тараф юз буриб кетди.\nУ қиздан гўзал қиз топилмас бошқа,\nДуннинг бошқа ундек йигити йўқдир.\nАммо, бу дунёда бахтли бўлмоққа,\nЭнди ҳеч бирининг умиди йўқдир…\nЧечаклар туғилар бу ёз кечаси,\nБу ёз кечасида севмоқ мумкинми?\nТерсам гулларини айни шу ёзнинг,\nСолланиб қучсайдим бутоқларидан.\nЭшитсам исмимни суюкли қизнинг,\nҲали лаб тегмаган дудоқларидан,\nБу ёз кечасида ўлмоқ мумкинми?\nОлис шифохона хоналарида.\nБошини дарчадан чўзиб боқади,\nЁтган ҳасталарнинг ҳар бирисига.\nҲали қўрқоқ ҳиди, уялчанг ҳиди,\nҚоришар хонанинг ёт ҳидига ҳам,\nМалҳам ҳидига ҳам, ёд ҳидига ҳам.\nГуллар очилади ўқ овозига.\nоппоқ кўйлакларнинг ёқаларида,\nсоппа-соғ юраклар яқинида ҳам,\nАтиргул очилар, лола очилар,\nГуллар очилади басма-басига.\nПарижда, Табризда, ҳовлимизда ҳам.\nБу ёз юракларда чечакланажак\nБалки, ҳасратимиз, балки сўнгсиз ғам.\nЙўлларга отланар чечакли қизлар,\nНа боқмоққа куч бор, на кўз юммоққа.\nНа гул бермоқликка бир кимсамиз бор,\nНа бир кимсамиз бор гуллар олмоққа…\nБироз узун кечди умрим, дейсан жим,\nайтасан: дўстлар ҳам зерикди бироз…\nМени тўйдирмоқдан чарчади дунё,\nЧўраги чарчади, суви чарчади.\nКўзимга боқмоқдан кўзи чарчади.\nИстаганлар истамоқдан чарчади,\nЧарчаганлар чарчамоқдан чарчади, —\nБироз узун кечди умрим, дейсан жим.\nЙўллар оёқларим остидан қочар,\nШоирнинг матлаби бунчалик бўлмас,\nДўстлар ҳам бирма-бир боқар юзимга.\nҚанчалик дўстим бор,\nКўпининг юраги қаҳрга тўла,\nБахтидан, ўзидан, кўзгудан кечиб,\nОз қолди, жуда оз, сабринг дейсан сен,\nДўстлар, кутинг, кетар куним ҳам келар.\nНега кучим етмаса ҳам,\nқўлга қора боғлатмоққа,\nалбатта, кучим етар…\nФақат, менинг кучим етмагай, на қилай ахир,\nна қилайин ахир бу қисмат, —\nБу дунё — Дарбанд қалъаси,\nНа йўли бор, на дарвозаси,\nҚардошим, отам боласи,\nОппоқ булутларни сочиб бошимдан,\nДарёни сув олар кўзим ёшидан,\nИгна билан гўр қаза-қаза,\nТиззамдан ер беза-беза,\nАлдадим умримни ўттиз ёшимдан, —\nОртимда оғиз эканлар,\nэрта ўлар, — деганлар,\nШоир бўлмоққа ҳеч кучим етмайди,\nЎлдир мени, ўлмоққа етмас кучим,\nМени олди сендан,\nкетди бу поезд,\nОсмонда бир ҳовуч тутун хат қолди.\nСочингда қўлимнинг қолди тумори,\nКафтингда қўлимдан иссиқ тафт қолди.\nБоқма, бу поездлар хоргунча, боқма,\nБоқма, икки кўзинг толгунча, боқма,\nҚошларинг остида жуфт япроқ каби\nКўзларинг бемажол сўлгунча, боқма.\nОлисдан, яқиндан ўтар бу поезд,\nОқшом тушгоҳингдан ўтар бу поезд,\nКулсанг, кулгуйингни симирар албат, —\nОҳ чексанг, оҳингдан ўтар бу поезд.\nМен кетдим, ўрнидан жилмади дунё,\nДунёнинг кузаги, баҳори қолди,\nКафтингда қўлимдан қолди иссиқ тафт,\nСочингда қўлимнинг тумори қолди.\nБўш қолди дунёнинг сен бўлган ери,\nсен бўлган еридан энди\nҒозлана-ғозлана мошинлар ўтар,\nНозлана-нозлана хонимлар ўтар,\nтупуриб сигарет қолдиқларини.\nДунёнинг сен бўлган еридан фақат\nмен ўта олмайман.\nБош олиб кетаман кечалар билан,\nУзун йўллар билан, кўчалар билан,\nДунёнинг сен бўлган еридан шундай\nбош олиб кетаман,\nЭртага туғилар саҳар янгидан,\nбаттарроқ сўкилар қизил тонг ери.\nБутун ер юзининг ҳар тарафидан\nкўринар дунёнинг сен бўлган ери.\nДунёнинг сен бўлган ерига бир кун\nОқшом кўйлагида, ҳуркиб-уялиб\nкелганча остона кутарсан мени,\nҳамда ёна-ёна кутарсан мени.\nҚўшилиб йиғларсан ёғган ёғишга,\nҚўлимдан не келар?\nНа сен тинажаксан, на ёмғир тинар,\nёмғирга қўшилиб оқарсан тинмай.\nЙиғлай-йиғлай охир бу ёз кечаси\nэриб томчиларга боқарсан тинмай.\nҲеч йиғлай олмайман…\nБу қишлоқ ёнидан поезд ўтади,\nҲар кеча тушида титрар бу қишлоқ,\nҲар кеча кўксини йиртар бу қишлоқ,\nЙўқотар ўксиниб ўзин бу қишлоқ, —\nБу қишлоқ ёнидан поезд ўтади.\nБир-бир вагонларга чиқар болалар,\nҚишлоқдан кетмоқлик — қисмат битими.\nТошар юраклари, тошар кўзлари, —\nСунбула баргини, лола ҳидини,\nДарбадар кўзлари, ғамгин кўзлари\nТўкиб уст-бошидан, —\nБир-бир вагонларга чиқар болалар.\nМактублар келади сўнгра шаҳардан,\nОналар ўқиса йиғлагайдирлар,\nСандиқларга қўйиб сақлагайдирлар.\nКучуклар қувади капалакларни,\nАкалар йиғади гўбалакларни,\nЯнги ёронгулу, ишқпечакларни, —\nШаҳарга дасталаб йўллагайдирлар.\nҚишлоқдан кетганлар келмаслар бироқ…\nКучуклар ҳасратда тикар кўзини\nҚишлоқнинг улғайган ушоқларига.\nСерҳирс капалаклар урар ўзини,\nЎткинчи поезднинг чироқларига.\nБу қишлоқ ёнидан поезд ўтади…\nРукнларОзарбойжон шеъриятиТегларРамиз Равшан, Таржимон: Карим Баҳриев, Таржимон: Маъруфжон Йўлдошев, Таржимон: Носир Муҳаммад, Таржимон: Раҳмат Бобожон, Таржимон: Усмон Қўчқор, Таржимон: Хуршид Даврон\n← Аввалги Аввалги Низомий Ганжавий (1141-1209)\nКейинги → Кейинги: Рустам Беҳрудий (1957)


Эрон томонидан ушланган америкалик денгизчилар сардори ўз лавозимидан олинди\n07:43 / 13.05.2016\nЭрон томонидан январда Эрон сув ҳудудларида қўлга олинган америкалик денгизчилар гуруҳи сардори ўз лавозимидан олинди. Бу ҳақда 12 май куни АҚШ ҳарбий-денгиз кучлари баёнотида маълум қилинди.\nКоммандер Эрик Раш ўз мажбуриятларидан "унинг қўмондонлик қилишга ишончнинг йўқолгани" сабабли озод этилди. Ушбу қарор Форс кўрфазида юз берган воқеанинг тергов қилиниши натижаларига кўра қабул қилинди.\n2016 йил 12 январда АҚШнинг иккита ҳарбий кемаси эронлик ҳарбийлар томонидан ушланган. Иккита катер шатакка олиниб, Форси оролидаги базага жўнатилган.\nЭрон ислом инқилоби қўриқчилари корпуси ҳарбий-денгиз кучлари қўмондони Али Фадавийнинг маълум қилишича, тергов давомида катерлардаги навигацион қурилмаларнинг бузилиб қолгани ва шу сабабли Эрон сув ҳудудларига хатолик туфайли кириб қолгани аниқланган.\nЭрон ташқи ишлар вазири Муҳаммад Жавод Зариф АҚШ ҳукуматидан расмий узр сўрашни талаб қилган, бироқ Вашингтон буни қилишдан воз кечган.\nЭрон давлат телевидениеси қўлга олинган америкалик денгизчи тасвирланган видеоёзувни намойиш қилган. Унда америкалик катерларнинг Эрон ҳудудига кириб қолгани учун узр сўраган.\n13 январда Эрон барча денгизчиларни қўйиб юборган. Катерлар АҚШга қайтирилмаган.


16:39 / 30.12.2017 2511 pdf Ўқиш режими + -\nШунда Аллоҳ таоло у зотнинг ҳузурларига тоғ фариштасини юборди. У келиб, икки тоғни бир-бирига қўшиб юбориш ила аҳли Тоифни ҳалок қилишга изн сўради. Лекин Аллоҳ таоло томонидан оламларга раҳмат этиб юборилган зот бу ишга изн бермадилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам тоғ фариштасига:\n«Уларнинг сулбидан Аллоҳнинг ёлғиз Ўзига ибодат қиладиган, Унга ҳеч нарсани ширк келтирмайдиган кишилар чиқишини умид қилурман», дедилар.\nМуҳаммад мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламни бундай ҳолда кўрган Утба ибн Робийа ва Шайба ибн Робийаларнинг раҳмлари келди. Ўзларининг Аддос исмли насроний ғуломларини чақириб:\n«Узилган узумдан олиб, манави товоққа солгин-да, анави одамга олиб боргин. Ундан есин», дедилар.\nАддос узумни олиб келиб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг олдиларига қўйди ва у зотга:\nПайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам қўлларини узатиб, «Бисмиллаҳ», дедилар-да, узумдан олиб едилар. Аддос ажабланиб:\n«Валлоҳи, ушбу диёр аҳли бу гапни айтмайдилар», деди.\n«Солиҳ киши Юнус ибн Муттонинг қишлоғиданмисан?» дедилар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам.\n«Юнус ибн Муттони қаердан биласан?» деди Аддос.\n«У биродарим. У Набий эди. Мен ҳам Набийман», дедилар.\nШунда Аддос ўзини отиб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг бошлари, оёқ-қўлларидан ўпа бошлади. У мусулмон бўлди.\n16:33 / 30.12.2017 3161\n16:46 / 30.12.2017 2213\n2429 13:38 / 14 февраль\n1421 15:30 / 22.11.2019\n3528 17:05 / 14.10.2017\n2280 18:05 / 21.12.2017\n7837 22:12 / 29.09.2018


Ни?об ечилди: ?збекистон соби? ра?бари авлоди фашистлар етакчиси б?лган - O`zbekiston видео - BBC 1593太阳集团城一切网址 O'zbek\nНи?об ечилди: ?збекистон соби? ра?бари авлоди фашистлар етакчиси б?лган - O`zbekiston видео\nЯнгиланди 10 март 2020\nСурат манбаси, IRON MARCH SOCIAL MEDIA\nАлишер Му?итдинов ё Александр Славрос дунёдаги йирик фашистик форумни тузган ва бош?арган.\nИнтернетдаги энг йирик фашистик форумни тузган одам маш?ур ?збек оиласи фарзанди б?либ чи?мо?да.\nАлександр Славрос (аслида бу ла?аби) сифатида танилган шахс ?тган йиллар давомида умумжа?он фашистлари интернет форумини ташкил этади ва бош?аради.\nУ яратган "Темир юриш" ("Железный марш") форуми вакиллари дунё б?йлаб иш олиб борганлар, ир?чиликка муккасидан кетишган, Гитлерни ?рганишган, одатий террор эмас, балки ядровий ?иёмат яратишни орзу ?илишган:\nК?пчилик форум аъзолари турли давлатларда ?отиллик ё экстремизм айблари билан ?амалган.\nАммо форум етакчиси Александр Славрос айбловлардан ?утулиб ?олган. Славроснинг юзи доимо ни?об остида б?лган.\nЖа?оннинг турли давлатларида яширин иш олиб борган бош?а фашистлик гуру?лар ва форумлар учун ?ам Александр Славрос ташви?отчи ва ?оявий етакчи вазифасини ?таган.\nУ ёшлар учун фашизмнинг янги версиясини яратган.\nСлаврос ?зини очи?дан-очи? фашист ва ир?чи, деб атаган.\nУнинг ёзганларидан дунё б?йлаб ир?чилар кенг фойдаланишган.\nБи-би-си бу одам асли ким эканини ани?лади, уни биладиган инсонлар билан гаплашди ва Александр Славрос интернет ва омма к?зидан яширинганидан бери ?аерда яшаётганини ?рганди.\nЯрим ?збек фашист\nАлишер Му?итдинов ё Александр Славрос дунёдаги йирик фашистик форумни бош?арган.\nИнглиззабон форумларнинг аъзолари миллатчи ва ир?чи манифестлар чоп этилган Slavros.org сайти 2011 йили Алишер Му?итдинов номли шахс номига ?айддан ?тказилганини ани?лашади.\nБу шахснинг я?ин тарихига ?арасак:\n2008 йили МДУ Психология факультети талабаси б?лган Алишер Му?итдинов ?з блогида "Менинг атрофдагиларга муносабатим" тести натижаларини чоп этади.\nТест натижаси уни авторитар, тажовузкор, манмансираган ва альтруист деб тасвирлайди.\n"Умуман олганда, ?аммаси т??ри" - ?абилида ёзган Алишер Му?итдинов буни изо?лаб.\nАлишернинг эски ники (ла?аби) Silent guy (Камгап йигит) б?лган.\nАммо у янги Alexander Slavros (Александр Славрос) ла?абини олган.\n?з ??лида елим калтак, ?амчи ва музкесар билан тушган суратлари бор.\nАлишер психология факультетидан ?айдалади. Кейин сиёсатшуносликни ?рганади.\nКурсдошлари уни ба?слашувчан полемист талаба сифатида эслашади.\n"Унинг фикрларига ??шилмасам ?ам, с?злаганда гапларига ма?лиё б?либ тинглардим. Фикрлари билимга асосланарди" - деб эслайди Евгения исмли сабо?доши.\n"У пайтлари фашизм аломатлари й?? эди, ?зини метамиллатчи деб атарди" - эслайди номини айтишни истамаган бош?а курсдоши.\n"У ахир барибир Алишер Му?итдинов эди: ?орама?издан келган, рус эмаслиги юзидан маълум. Уни Россия ир?чиларига бо?лаш имконсиз эди".\nСовет ?збекистони ра?бари авлоди\nАлександр Славрос ла?аби ортида бекинган Алишер Му?итдинов юзини яшириб келган.\nФашист Александр Славрос, яъни Алишер Му?итдинов - жуда обр?ли ва маш?ур ?збек оиласидан келиб чи??ан.\nУ ?а?идаги шахсий маълумотлар билан танишган икки нафар Би-би-си манбасининг ишонишича, Алишер Му?итдиновнинг ота тарафдан я?ин ?ариндоши Нуритдин Му?итдинов ?али Хрушчёв даврида ?збекистон ССР ?укуматини бош?арган.\nКейин КПСС М? президиуми аъзоси ва СССРнинг Суриядаги элчиси б?лган.\nУ Иккинчи Жа?он Урушида фашизмга ?арши Сталинград жангида ?атнашган.\nТа?дир киноясини ?арангки, фашистлар форумини бош?арган Алишернинг бизнесмен отаси ?ам Россиядаги ме?нат мигрантларига ёрдам берувчи жам?армага ?омийлик ?илади.\nАлишернинг ота-онаси 1980-йиллари Москвадаги хал?аро муносабатлар институтида ??иган пайтлари танишганлар.\nАммо 1990-йиллари ажрашиб кетишган.\nОнаси спорт журналисти б?либ ишлаган.\nБи-би-си Алишернинг ?ариндошлари билан бо?лана олмади.\n"Мен ярим русман ва ?атто Нюрнберг ?онунлари б?йича ?ам менда ?аммаси ок" - деб Славрос ?зининг фашистлигини о?лаган.\nАлишер болаликдан ?зини ?еч ?ачон ?збек ?ис ?илмаган, балки рус деб билган.\nУнинг фикрлари ва ёзганлари жа?ондаги турли фашистик гуру?лар ва форумларга ил?ом берган\nС?нгги пайтлари инглиз тилида ёзган ма?ола ва ишларида эса у Гитлерга ?ам тез-тез мурожаат ?илган.\nИр?чиларнинг йирик "Темир юриш" форуми ташкилотчилари к?пинча Славроснинг фикрлари ва ?ояларига таянишган.\nФашистнинг фош этилиши\nСурат манбаси, CBS\nАлишернинг ни?обсиз юзини соби? жазмани Линдсей Суваннарат ?асос учун интернетга ??йган.\n2015 йили ир?чиларнинг "Темир юриш" форуми фаолларидан бири, А?Шлик Линдсей Суваннарат исмли аёл Канадада ?ибсга олинади.\nУ бу ерда отишма ташкиллаштириш ниятида б?лган.\nТергов жараёнида унинг форумлардаги с?нгги изо? ва постлари текширилган ва аёл соби? жазмани б?лмиш Славросга ?з нафратини сочиб келгани ани?ланган.\nСабаби - Славрос г?ё янги аёл билан учрашаётганини айтган ва бундан соби? севгилиси ?азабга тушган.\n?асос ?тида ёнган Линдсей Суваннарат кейин Славроснинг ни?обсиз юзини ошкор ?илади.\nАлишер Му?итдиновни танийдиганлар фашистлар й?лбошчиси расмини к?риб, унинг кимлигини тасди?лашади.\nУлар Би-би-сига ?ам расмдаги одам - Алишер Му?итдинов, деб айтишди.\nАлишер ?ам, Александр ?ам й??олди\nСурат манбаси, ATOMWAFFEN DIVISION SOCIAL MEDIA\nТурли юртлардаги ир?чилар интернет ор?али бир-бирларини билишган.\n2017 йил 20 ноябрида Александр Славрос (ёки Алишер Му?итдинов) "Темир юриш" ("Железный марш") форумида с?нгги хабарини ёзди.\nБу - фашизмдан хабардорлик тест синови эди.\nШундан кейин "Темир юриш" форуми ?ам, Славрос ?ам ?ойиб б?лишди.\nСлаврос ва тарафдорлари чоп этган Rope Culture ("Сиртмо? маданияти") интернет-журнали ?ам й??олиб ?олди.\nСайт ва форум бош?а хостингларда ?олаётган б?лиши мумкин, чунки уларни таш?аридан й?? ?илишгани э?тимоли паст.\nБи-би-си ани?лашича, Алишер Му?итдинов ?амон Москва жануб-?арбидаги онасининг квартирасида яшайди.\nРоссия ?уку? тартибот органлари уни излашаётгани й??.\nАлишер Му?итдиновнинг ??л телефони бор, аммо у Би-би-си билан гаплашмади.\nТелефон ??н?иро?ига жавоб бераркан, "Алишер?" деган саволимизни эшитиши билан ало?ани узди.\nИккинчи ??н?иро?да эса г?шакни к?тариб, 10 сония атрофида гапирмай жим турди, холос.\nАлишер Му?итдинов фойдаланадиган ягона муло?от тармо?и - Signal мессенджерида ?ам жавоб бермади.\nУ бир пайтлар фильм ва сериаллар таржимаси билан шу?улланиш нияти ?ам борлигини курсдоши Евгенияга айтган экан.\nБи-би-си мухбири Андрей Сошников суриштируви ва ма?оласи асосида тайёрланди.


Новак Жокович 100 млн доллардан кўпроқ мукофот пули ишлаб топган биринчи теннисчи бўлди\n07:00 / 02.06.2016\nЭркак теннисчилар орасида дунёнинг биринчи ракеткаси, сербиялик теннисчи Новак Жокович Францияда бўлиб ўтаётган "Ролан Гаррос" теннис мусобақасининг 4-даврасида испаниялик Роберто Баутиста-Агутани 3:6, 6:4, 6:1, 7:5 ҳисобида мағлуб этиб, 100 млн доллардан кўпроқ мукофот пули ишлаб топган дунёдаги биринчи теннисчи бўлди, деб хабар бермоқда Sports.ru портали.\nЖокович мусобақанинг чоракфиналига 10 маротаба, "Катта дубулға" мусобақаларининг чоракфиналларига эса 36 маротаба чиқди.\n"Ролан Гаррос" бошланишидан аввал Жоковичнинг ҳисобида 99 млн 673 минг 404 доллар мукофоти пули бор эди. Новак Баутистани ютиб ўзига 328 минг доллар мукофот пулини таъминлаб қўйди. Яъни теннисчи чоракфиналда ютқазгудек бўлса ҳам, унинг бутун фаолияти давомида ишлаб топган мукофот пуллари 100 млн доллардан ошади.\nЖокович "Катта дубулға" сериясига кирувчи мусобақаларнинг 11 карра ғолиби ҳисобланади. У Австралия очиқ чемпионатини 6 марта, Уимблдонни 3 марта, АҚШ очиқ чемпионатини 2 марта ютган. Бироқ Жокович Парижда ўтаётган мусобақада ҳали бирор марта муваффақият қозона олмаган.