April | 2019 | TURONZAMIN\nЗокиржон Алматов даврида мелиса зоти одам боласини одам ўрнида кўрмади.\nБиз, қора фу қаро га шунчаки тупуриб қўйди.\nГАИ ходимлари эса ҳайдовчи зотига жиноятчига қарагандай қаради.\nҲозир ҳам ГАИ бизни тўтхтатиб олса бўлди, айбимизни топади.\nУстига ГАИларнинг тегирмонига сув қуядиган қонунлар чиқаяпти: фарангни ёқиб юрмасанг жарима, галстук тақмасанг жарима, машинанг кир бўлса жарима, жарима, жарима, жарима.\nПойтахтга боришга одамнинг юраги безиллайди. В\nилоятнинг рақамини кўрса бўлди, энг жупуруқ ГАИ ҳам тўхтатади. Бер, бер, бер, дейди. Ўзбекистонда қурол сотилмайди-да, афсус.\nВодий тарафларда “Меҳмон, секинроқ юринг, йўлларимиз тезлигингизга жавоб бера олмайди”, деб қўлини кўксига қўйиб, ОДАМДЕК муомала қиладиган ГАИлар ҳам бор, аммо улар водийда.\nАйниқса, Тошкентнинг ГАИлари оч. Ейман, ютаман, дейди. Яна битта савол: нега деярли ҳамма ГАИлар қора, хунук ва баджаҳл. Камига маданиятсиз. Нима, оқ юзли, кулиб турадиган, келишган, маданиятли, одобли йигитлар ГАИга олинмайдими?\nСамарқандда бир ГАИ бор эди, қаҳри қаттиқлигидан ҳамма уни “Немис”дер эди.\nАммо ана шу “Немис” – Баҳром ака ҳақиқий ГАИ эди. Инсон боласидан бир сўм пора олмас эди. Авлиё бўлсанг ҳам, ҳужжатингни олиб, протокол тўлдирар эди.\nАммо бесабаб тўхтатмас эди. Ана шу одам “Немис” бўлса ҳам, на погонига, на обрўсига, на шаънига доғ туширмади. Аммо бунақа “Немис”лар бармоқ билан санарли.\nИнтуитив тахлил журъати\nМайли, фоизлар жуда эркин таксимланган; майли, хавф хатарнинг “рангли инкилоб” куриниши билан чекланган, бошка мулохазалар хам жуда бахсли…\nУргулар тугри куйилган. Тугри хулосалар белгиланган. Уйлаб куриш кайфиятини уйготади.\nБиз чиндан хам кудратли мамлкатлар тарафдан тахдидларга тайёрмизми? Уларни Халкаро Хукук ва холис ният ушлаб туради деган иллюзияда эмасмизми?\nМенимча давлатнинг бошкалар тарафидан келадиган тахдиддан сакловчи уч омил бор:\n– Халкнинг узига ишониши (яъни жамият аъзоси узига ва атрофдагиларга ишониши, коституцион тизимига таяниши, халол суд мунозарали мавжудлиги)\n– Иктисодий баркарорлик (эркин бозор муносабатлари ва кучли ижтимоий химоя тизими мутаносиблиги)\n– Давлатнинг сиёсий субъектлиги (яъни АНИК позициясига эга булиш).\nБу омиллар мавжудлигида харбий, махусус хизматлар, тахлилий агентликлар етарлик моддий ва маънавий ресурс билан таъмиланади. Лекин бу тизимлар хавфсизлик воситасидир, негизи эмас.\nБаркарорлик негизи – сиёсий элита, интеллектуал элита ва жамоатчилик (халк)нинг узаро хамжихатлигида.\nХамжихатлик дегани кур курона якдиллик эмас, бу холис мунозаралар оркали хосил буладиган умумий максадлар ва умумий истикомат коидалари дегани.\nҚуйида муҳтарам ўқувчиларга Ўзбекистон Республикаси парламенти спикери Шавкат Йўлдош ҳақида Олий Мажлис депутати Жаҳонгир Маматдан эшитганим бир воқеани айтиб бермоқчиман. 1993 йил Туркияда уюштирилган бир халқаро конференцияда Ўзбекистондан бир неча одам [борган одамлар сонини эслай олмадим – қаричилик] иштирок этди – улар орасида мен ва Шавкат Йўлдош спикерлик қилган даврдаги Олий Мажлис депутати Жаҳонгир Мамат бор эдик. Тошкент-Истамбул йўналишида учаётган самолётда иккаламиз ёнма-ён ўтирган ҳолда кетдик. Йўл узоқ – иккаламиз турли мавзуларда гаплашиб кетдик. Мавзуларнинг бири президент саройида, Жаҳонгир Мамат кўзи ўнгида, содир бўлган бир воқеага бориб тақалди ва у кула-кула ўша воқеани гапириб берди.\nҲикоянинг буёғи Жаҳонгир Мамат тилидан ёзилади:\nШукрулло Мирсаидов ҳақидаги хотиралар\n3. Қўрқув фактори\nИқтисод фанлари доктори Шукрулло Мирсаидовнинг Бош вазирликка келиши масаласига бевосита аралашиб қолганман. Олий Кенгашнинг 1990 йил март ойидаги сессиясида Каримов Министрлар Совети раислигига (Бош вазир-ЖМ) шу вазифада ишлаб турган Мираҳмад Мирқосимовни тавсия қилди.\nУ пайтда қайта қуриш, ошкоралик шамоллари бизга ҳам етиб келган ва Олий Кенгаш ҳокимиятнинг кучли бўғинига айланиш учун оёққа турганди. Ҳар бир масала катта баҳслар, тортишувлар билангина ҳал бўларди.\nБиз депутатлар Паркентда халққа қарши қурол ишлатилганидан (Бу ҳақда “ИАК” да ўқишингиз мумкин-ЖМ) ғазабда эдик. СССР миқёсида тўполонларни бостириш учун генерал Шаталин бошчилигида махсус ҳарбий қўшин тузилганди. Ислом Каримов ана шу қўшинни ёрдамга чақирган.\nҚўшиннинг бир бўлинмаси Паркентга яқин жойда турган ва воқеаларга аралашиш учун ҳукуматдан ёзма равишда изн сўраган. Мирқосимов ярим тунда ўша жойга борган. Унга Ислом Каримов телефон қилиб, ҳарбийларга ҳужжат имзолаб беришни ва эрталаб Паркент марказига танкларни олиб кириш лозимлигини айтган. Тошкент вилоятилик депутатлардан бири бунга гувоҳ бўлган. Биз бу ҳақда сессиядан олдин Мирқосимовдан сўрасак, у ким телефон қилганини яширди.\nШунинг учун у тасдиқланадиган пайтда шартта ўрнимдан турдимда унга:\n-Паркентга ҳарбийларни олиб киришга ва оддий одамларни отишга ким рухсат берганди?-деб савол бердим.\nСессия жонли тарзда телевизордан кўрсатилаётган эди. Мирқосимов боши берк кўчага кириб қолди. Залда ғала-ғовур. Паркентлик бир депутат ўрнидан туриб, минбарга қараб юра бошлади. Каримов катта жанжал бошланиб кетишини сезди, шекилли, микрофонни ўзи томонга буриб:\n-Менда битта таклиф бор, Бош вазирни алтернатив йўл билан сайлайлик, иккита номзод кўрсатайлик ва биттасини танлаб олинглар,- деди. Ваҳоланки, бир неча дақиқа олдин фақат Мирқосимов номзодинигина кўрсатган эди.\n-Госпланнинг раиси Мирсаидовни ҳам тавсия қиламан, демократия бу, биттасини танлаб олинглар,-деди у.\nДепутатлардан бири “Мирсаидов ҳақида фикрингизни ҳам очиқ айтинг” деб бақирди. Чунки у Мирқосимовни роса мақтаганди. Шундан кейин Каримов ўрнидан турдида сакраб-сакраб минбар ёнига келди. У Мирсаидовни “мард ва жасур, сўзида турадиган, тажрибали раҳбар, энг кучли иқтисодчи” деб мақтади.\nПаркент ҳақидаги гаплар бир зумда ўртадан кўтарилди ва депутатлар ура-ура билан Мирсаидовни Бош вазирликка тасдиқладилар.\nКаримов ишсиз қолган Мирқосимовни Компартия қошида тузилган, барча текшир-текширларнинг бошида турадиган, ўша кездаги жуда кучли идора-Давлат Назорат Қўмитасига раис этиб тайинлади.\nШукр аканинг “Халқлар дўстлиги саройи” яқинида “штаб-квартираси” бор эди. Муҳим гаплар чиқса, ўша ерда учрашардик. У ишдан кетгандан кейин ҳам жуда кўп раҳбарлар маслаҳат олиш учун шу ерга келиб кетардилар.\nБир кун борсам, Мираҳмат ака ҳам ўша ерда. Илгари у “Совмин”га раис бўлган, Шукр ака эса унга ўринбосар ҳисобланган. Давлат планлаштириш қўмитаси раиси Бош вазир ўринбосари ҳисобланган. Мана энди у ишсиз Мирсаидовнинг уйида ўтирибди ва ундан маслаҳат олишга келган. Бир пайтлар Тошкент вилоятини ҳам бошқарган Мирқосимов Шукр аканинг айтганларига “хўп-хўп”лаб турганди.\nЛекин кўп ўтмай бу уйга тез-тез қатнайдиган Мирқосимов ҳам, Адҳам Фозилбеков ҳам, Бахтиёр Ҳамидов ҳам… хуллас, Шукр аканинг маслаҳатлари билан муаммоларни ҳал этган бошқа раҳбарлар ҳам келмай қўйишди. Кимки у билан гаплашса, жазоланарди. Ҳатто Тошкент шаҳар ижроқўми раислиги пайтида туманларга тайинлаган кадрлари ҳам қувғинга олинди. Уларни ўғирлаб кетиб, қийнаш одатга айланди. Туманлардан бирида раҳбар, кейин Олий Кенгашда қўмита раиси бўлган Ҳалима Усмонова “Америка овози”га:\n-Каримов сайланиши учун кўп югурганман. Аммо у мени Мирсаидовнинг одами, деб шу қадар қийнадики, ҳатто менга сув бермай, ўз сийдигимни ичиртирди,-дея юм-юм йиғлаб бошидан ўтганларни гапириб берганди.\nҲалима Усмонова АҚШда бир неча марта юрак хуружига учради ва шу дард чангалида Айдаҳо штатида оламдан ўтди…\nМирсаидовнинг жуда кўп кадрлари ундан юз бурдилар. Уни ҳурмат қилиб, учрашиб турганлари Ҳалима Усмонова каби азобларга рўбарў қилиндилар. Нима учун? Кечагина уни мақтаб кўкларга кўтарган Каримов нега унга бунча душман бўлиб қолди. Китобларимда батафсил ёзилган бир воқеани қисман эслатсам, бунинг сабабини англаб оласиз.\nКаримов Ошкоралик қўмитасида ўзининг устидан келган шикоятларни кўриб:\n-Ҳе, бу нонкур халқнинг онасини…! – дея сўкканини Республика журналистлари билан учрашувда айтганимдан кейин “туҳматчи”га чиқиб қолдим. Ўзбекистон Компартияси Марказий Комитети текширув бошлатди ва бу ишни Ефимов, Мирқосимов назоратга олишди. Каримовнинг сўкканини бевосита эшитганлар – Мирзаолим Иброҳимов, Эркин Воҳидов, Эркин Хўжаев, Эркин Халилов ва бошқалар бунақа гапни “эшитмай қолганлари”ни ёзиб беришган. Шунда битта Мирсаидов ҳақиқатдан шундай гап бўлди, деб мени қутқазиб қолган.\nШукр аканинг “штаб-кавартира”сида ўтирганимизда Мирқосимов:\n-Бор гапни ёзиб бермаганларида қамалиб кетардингиз, лекин ёзганларини ўқиб, жиннисии чиқиб қолганди,-деди Каримовни назарда тутиб.\nМирсаидов соддагина қилиб гапирарди:\n-Ўзимдан ҳеч нарса қўшмаганманку, бор нарсани ёзиб бергандим, нега жинниси чиқиб қолади? Менга ҳам бақир-чақир қилган, лекин эшитмаганман,-деди.\nУнинг учун ҳақиқатани айтиш оддий нарса эди. Мана шу нарса ҳам Каримовни қўрқитган факторлардан биридир.\n“Тиз чўккунча, тик туриб ўламан!”\nШукрулло Мирсаидов нутқи\nЖаҳонгир Муҳаммаднинг “ИАК” китобига илова\nРаҳим Жуманиёз: Ватанпарварликнинг илк белгиси\nВатанпарварликнинг илк белгиси ўз она тилида, давлат тилида гапириш, уни ҳимоя этишдир.\nБировнинг дўппи (хоразмчасига тахия) кийиб юрганини кўрсак, тинчликми, аза бўлдими деган гап қанчалик кулгили.\nЎз тилида сўзлаш ўзини вояга етказган она халқига ҳурмат.\nВатан остонадан бошланади деганларидек ўз она тилимизни қадрлаш ва унда фикрни равон, очиқ ифода этиш ҳам муҳим, Ўзга тилларни билиш кони фойда.\nЎзга тилни ўрганиш ўз тилингни пухта билиш бадалига бўлиши мақсадга мувофиқдир. Руслан чет тилларда ҳам равон гапира олади. У авваломбор, ҳуқуқшунос, қонунни маҳкам тутади. “Давлат тили ҳақида”ги қонуннинг ижроси борасида ҳам содиқ ва собитдир.\nAdvokatnews: Вазир нега ўзбекча гапирди?\n“Шундай катта тадбирда адлия вазир ўзбек тилида гапирди-я” дея ўз ҳайратини яширмади ҳамкасбларимиздан бири ўзаро муҳокамаларимиз пайтида…\nБир замонлар сўз бойлиги билан дунёни лол қолдирган ҳазрат Алишер Навоийнинг тили мустабид тузумнинг гоҳ ошкора, гоҳ пинҳона сиёсати туфайли, афсуски, ўз мавқеини йўқотган эди. Оқибатда, тилимиздан фахрланиш ўрнига, ўзимиз англаб-англамаган ҳолда, ундан ор қила бошлагандик. Энг ёмони эса, Мустақилликни қўлга киритганимизга ҳам чорак асрдан ошган бўлса-да, унинг таъсиридан ҳали-ҳамон қутула олганимиз йўқ. Сал каттароқ расмий тадбир ўтказсак, ҳатто орамизда биронта ўзга тил вакили бўлмаса-да, уни рус тилида олиб борамиз. Айниқса, фан-техника, қонунчилик ва ҳуқуқ соҳасида ўз тилимизда гапиришдан “эҳтиёт” бўламиз. Сабаби эса оддий: тилимизда замонавий ва қонунчилик атамалари ишланмаган деб ўзимизга таскин берамиз… Аммо, аслида, озгина мулоҳаза қилсак, уларни бизга биров ишлаб бермайди. Аксинча, тадбирларимизни ўз тилимизда ўтказиб, ўз тилимизда маърузалар тайёрлашга уринаверсак, мос атамаларни топиш учун изланаверсаккина улар шаклланади, сайқалланади. Шундагина келажак авлод “катта тадбирда ҳам ўз тилимизда гапирса бўлар экан” дея ҳайратланиб юрмайди…\nИслом Каримов қасами: Бойлигимиз 50 миллион одамга етади\n50 миллион одамга етадиган бойлик бор эди. Нима бўлди? Қаерга кетди? Нега ҳеч ким сўрамайди?\nАбубакир Худойқулов: Савол\nPosted on 04/25/2019 by TURONZAMIN\nАссалому алейкум, эрталабдан Туркистон сафарида бўлган бир кичик эпизод эсимга тушди, шу воқеани ёзишга жазм қилдим.\nАристанбоп деган сиғинадиган жой бор экан(қадимий Ўтрорда), бизни олиб борган гид киши(тарих фан кандидати экан)биз турган жой тарихидан гапириб туриб гапининг орасида”босқинчилар босиб олган жойининг ўтмишини йўқ қилишга ҳаракат қилади”деди, мен сўз олиб:\n“Ислом Каримов Ўзбекистон учун босқинчидан ҳам батар иш қилди, у нaфақат ўтмишни, халқнинг келажагини ҳам узоқ йилларга йўқ қилди”дедим.\nбизнинг группада бошқа нотанишлар ҳам бор эди, ёши 67-68 лар атрофидаги бир тошкентлик аёл шунақа жаҳл билан тишланибЖ\n“гапингизни қайтариб олинг, тил текизманг ундай буюк инсонга шундай азиз авлиёлар ўтган жойда, агар Каримов бўлмаганида ҳозир сиз шу ерда бўлмасдингиз” деб қолди,\nМен у аёлнинг важоҳатини кўриб тортишмадим ,жанжалнинг кераги йўқ эди, биз анча кўпчилик эдик, кейин суриштирсам олий маълумотли ўқутувчи экан.\nМана сизга бизнинг ўзбеклар ҳаётидан кичик ҳикоя.\nМен ўйлаяпман у аёлнинг уйида бирга яшаётган болалари, умуман бутун оиаласи шу фикрда бўлса керак, бунақалардан миллионлар бўлса керак ИАКни буюк ҳисоблаб юрганлар.\nМобода президентимиз ўзида журъат топиб ИАКнинг кирдикорларини эфирда очиб ташласа, шу тоифадаги одамлар унини нонкўр дейдими ёки биз адашган эканмиз дейдими, шунга жавоб беринг илтимос.\n-Мен товушимни ўчирсам, сиз қандай қилиб тоза бўласиз, қандай қилиб покланасиз?-деди Жўмрак.\n-Бизга тозалик муҳим эмас, бизга тинчлик, яъни жимлик муҳим,-дейишди ифлос идишлар.\n-Мен бу тарвузни кесмайман,-деди Пичоқ.\n-Нега?-сўради бошқаси ундан.\n-Бу тарвуз менга ёқмайди, чунки пўсти жуда ҳам қалин.\n-Унда мен ҳам сени қўллайман… Маладес, маҳкам тур!\n-Биз ҳам сени қўллаймиз, сен билан биргамиз,- дейишди бошқа пичоқлар ҳам.\nУлар бу масалани тонгга қадар, кейин тушгача муҳокама қилдилар.\nЛекин улар билан ким ҳам ҳисоб-китоб қиларди. Бу ёғини ўйлаш учун ақл керак, уларда эса тиғ бор, ақл эмас.\n-Мен бу ерни ташлаб кетаман,-дея бақирди сопол Товоқ.\n-Қаерга ҳам кетасан?\n-Бу ер жонимга тегди. Шу ҳам ҳаёт бўлдими?\n-Ҳов, ошна, ҳовлиқма бунча. Бу ерни сен ўз ихтиёринг билан танламадинг ва бу ердан кетадиган битта жой бор, у ҳам ахлат қутиси.\n-Бу ердан ахлат қутиси яхши!\n-Ундай бўлса, синишинг керак. Дарҳол мақсадингга етасан! Қани бошла, биз томоша қиламиз. Ҳе… сен ҳатто синишни ҳам эплолмайсан!\nЧОЙНАК ВА ПИЁЛА\n-Кўрдингми, ҳамма мени ўпади. Мана, сен ҳам менинг соямда юрибсан. Агар мен бўлмасам ичингдаги чойинг билан қолиб кетасан,- деб Чойнакка зарда қилди Пиёла.\n-Жиннимисан, агар менинг чойим бўлмаса, ким ҳам сени ўпарди. Бўш пиёлани ўпадиган аҳмоқ йўқ. Сен паканани дастурхон бошига олиб келиб юрган мен бўламан, буни унутмагин!\nУлар тинмай жанжал қилиб туришганда, дастурхонга минерал ва ширин сувлар тортилди ва “шақар-шуқур” қилиб стаканларни ишга солишди.\n-Чой ичадиган йўқми?-деган овоз келди.\nЧойнак ва пиёлани датурхондан олиб кетишди.\nДепутат РАСУЛ КУШЕРБАЕВдан жавоб\nPosted on 04/23/2019 by TURONZAMIN\nДепутатдан жавоб: Яхшилик ниятида узр сўрайман\nАссалому алайкум, кечаги чиқиш қаттиқ ҳаяжон ва жаҳл устида бўлганини тан оламан. Сабаби мени личкамга бир неча кундан буён жуда оғир ва ҳақоратли гаплар юборилиб турибди. Ҳаммасига сабаб снос муаммосини дунёга дастурхон қилмай суд орқали ҳал қилишга чақирганим. Қандайдир халқаро ташкилотларни ёнини оладиганлар иззат нафсимга тегиш билан овора. Шунга жаҳлим чиқиб юрибман. Бироқ сизни эътирозингизни тўғри қабул қиламан.\nСайловга келсак, буни бировга яхши ко‘риниб спискадан тушиб қолиш учун айтганим ё‘қ… Кўнглим совиб бораяпти. Жонга тегди. Ҳамма нарсага чидасам ҳам иззат нафсимга тегса чидолмайман, кечаги гаплар шунинг учун бўлди, мен соғлом баҳс, тўғри танқид тарафдориман, лекин буни истамаганлар борга ўхшаяпти.\nЯхшилик ниятида узр сўрайман.\nДепутат Расул Кушербаевни баҳсга даъват қиламан!\nҲурматли Расулжон! Ёшим улуғ бўлгани учун шундай мурожаат қилганимга маъзур тутасиз. УзАдаги чиқишингизни кўрдим, жуда кўп эътирозларим бор. Масалан:\n1.Қайси халқаро ташкилотлар қарши чиқди, номма нома санаш керак эди? Ҳозир умумий гапдан иборат бўлиб қолибди?\n2.Ўзбекистон Халқаро конвенсиялар, қатор ҳужжатларни имзолагани учун улар аралашади. Кўпларига ўзингиз ҳам қўл кўтаргансиз. Бўлмаса, улар бурун суқмайди.\n3.Давлат одамларнинг уйини олишга ёки бузишга ҳақли эмас. Буни билишингиз керак. Асосий Қонунга кўра мулк дахлсиздир.\n4.Депутат ҳукумат томонида эмас, халқ томонида туриши шарт. У халқ вакили!\n5.Агар хорижий радиолардаги гапларни назарда тутган бўлсангиз, у жойларда гапирганлар асосан ўзбекистонликлар, оддий одамлар ва ҳоказо.\nХуллас, бу чиқишингиз мени келаётган сайловда ҳам рўйхатга киритинглар, деган каби бўлиб қолибди. Лекин мен ундай деб ўйламайман. Яхши гумон! Аммо сизга қарши чиққан халқдан узр сўрайдиган гаплар айттингиз, менимча. Истасангиз сиз билан баҳс қилишим мумкин, ноҳақ эканлигингизни исботлаш учун. Минбарни сиз танланг, шу мавзуда маданият доирасида баҳс қиламиз. Ҳурмат билан собиқ депутат Жаҳонгир Муҳаммад (Маматов).\nБаxтиёр Шоҳназар: Тарихий шахсни она юртига киритмаслик шармандаликдан бошқа нарса эмас\nЎзбекистон Олий Кенгашиниг 1990-йиллар бошларидаги депутати, ҳозирда Канада ватандоши Насрулло Сайид 21-апрелда Тошкент аеропортида ўз она юртига киритилмай, 12 соат ушлаб турилиб, депортация қилинган ва Истанбулга қайтарилган эди. “Озодлик”да хабар қилинишича, у Халқаро фуқаро авиацияси тўғрисидаги Конвенсиянинг 9-иловасига асосан чиқариб юборилибди. “Озодлик”ка кўра, Н. Сайидов ўлка хавфсизлигига таҳдид солгани учун киритилмаган эмиш.\nМен илова билан танишдим. Унинг 9(1)-моддаси саёҳат учун зарур ҳужжатларни йўқотган ёки йўқ қилган йўлчилар ҳақидадир. Жаноб Сайидов Тошкент аеропортида ҳақиқий Канада паспортини тақдим қилгани учун бу модда унга татбиқ қилинмайди.\n9(2)-модда эса чегарада ҳақиқий бўлмаган, сохта ҳужжат (яъни – паспорт) ёки ўзи бошқа шахс ўлароқ кўрсатилган ҳақиқий ҳужжат тақдим қилган шахслар чиқариб юборилаётганда бериладиган хат мазмуни ҳақидадир.\nСайидов эски президент қарори билан Ўзбекистон ватандошлигидан чиқариб юборилган. У ҳозир ҳақиқий Канада паспортига эга. Шунинг учун, 9-иловани унга нисбатан татбиқ қилиб бўлмайди.\nСивил авиация тўғрисидаги халқаро Конвенсияда “Озодлик” хабарида таъкидланган “ўлка хавфсизлигига таҳдид солган шахс мамлакатга киритилмайди” деган норма мавжуд эмас. Бундай мазмунда янглиш хабар тарқатишдан тийилиш зарур.\nСайидовни мустақил Ўзбекистонга киритишни рад қилиш ҳақидаги хат рус тилида битилганига эътиборингизни қаратмоқчиман. Насрулло Саидов ўзбек тилининг жонкуяр тарғботчиларидан биридир. Балки, уни Ўзбекистонга киритмаганлар шундан ҳам қўрқиб кетишгандир?!\nЮқоридагилардан қандай хулоса чиқариш мумкин?\nСирадаги депортация эски президент давридаги репрессив сиёсат натижасида ҳаёти хавф остада қолгани учун Ўзбекистонни ташлаб, чиқиб кетишга мажбур бўлган эркин ва ҳур фикрли айрим кишиларга нисбатан васваса ҳалигача давом этаётганини кўрсатади. Бу эса собиқ Совет Иттифоқининг 1920-йилларда чет элларга чиқиб кетган мухолифларга нисбатан сиёсатини эслатади.\nҲозирги пайтда байрам қилинадиган расмий мустақилликдан бир йил олдин парламент томонидан Мустақиллик декларацияси қабул қилинишига улкан ҳисса қўшган тарихий шахсни она юртига киритмаслик шармандаликдан бошқа нарса эмас.\nҚолаверса, ривожланган давлатлардан кўпроқ турист келиши учун визасиз келишга рухсат берилган давлатларда яшовчилар бундай депортациялар ҳақида эшитишади. Бу эса уларнинг юртимизга бўлган қизиқиши сусайишига олиб келиб, кутилаётган турист сонига ва мамлакатнинг халқаро имижига салбий таъсир қилади.\nЕтказилган маънавий зиёнини эса ҳеч қандай пул билан ўлчаб бўлмайди.\nPosted on 04/22/2019 by TURONZAMIN\nБоймирза Ҳайит ҳақида\nМени ушбу муборак анжуманга даъват этганингиз учун ғоятда миннатдорман, ташаккур. Боймирза Ҳайит каби турк дунёсининг қаҳрамонини эслаш учун бу ерга тўпланганимиздан беҳад мамнун ва бахтиёрман.\nБоймирза Ҳайитнинг Туркистон халқлари, хусусан, ўзбек халқининг мустақиллик учун курашларидаги роли ниҳоятда буюкдир. Буни шахсан ўзим ҳаётимда яшаганман. Унинг асарларини ўқиганимда Туркистоннинг аччиқ тарихини, сўнгги асрлардаги аламли қисматини идрок этиб, дўсту душманни таний бошлаганман. Ва шу тарзда миллий шуурим ривожланган. Ундан кейин Туркистон халқларини Совет асоратидан қутқариш йўлларини ўйлаганман, бунинг чораларини режалашга киришганман. Ва ниҳоят қаламим, бастам, овозим ва созим билан бу қутлуғ йўлда мужодала этиш менга насиб бўлди.\nСовет режимига қарши 1970 йиллардан эътиборан бошлаганимиз миллий истиқлол мужодаламизда Боймирза Ҳайит ҳар замон биз учун маънавий раҳнамо ва илҳом манбаимиз бўлиб келди. Сиёсат майдонида “Бирлик халқ ҳаракати”, “Туркистон ислом демократик партияси”, “Ватан истиқлол жабҳаси” ва бошқа барча сиёсий, ижтимоий ва маданий фаолиятимизда ҳар доим Боймирза Ҳайитнинг фикру қарашлари бизга йўл кўрсатиб келган.\nБуюк устозга бўлган ҳурмат ва эҳтиромимни у киши ҳақида ёзган шеърларимда ифода этганман. Боймирза Ҳайитнинг Ўзбекистонга ташрифидан аввал ва кейин мазкур шеърларимни басталаб ижро эттим. Булар “Устозим”, “Изтироб”, “Боймирза Ҳайит ҳасрати”, “Боймирза Ҳайит вафотига” каби қўшиқларимдир. Шунингдек, охирги 20 йилда қаламга олинган шеърларим йиғилган “Она Туркистон” китобимни ҳам Боймирза Ҳайит ҳазратларига бағишладим. Рухсатингиз билан мазкур китобимдан устозимиз ҳақидаги шеъримни ўқиш билан бошламоқчиман.\nБоймирза Ҳайит жанобларининг она юрти Туркистонга келишини шарафлаб айтган қўшиғим\nЮз йилдирки тиним билмаган созим,\nСамоларда олов ёққан овозим,\nҚайрилмас қанотим, баланд парвозим,\nҚутлуғ бўлсин қадамингиз, устозим,\nАқрабоим, рахнамоим, хамрозим.\nҚайта жамол очган ватан муборак\nҚўшиқ айтиб, кулган чаман муборак\nУчқур қанот, ёвқур саман муборак,\nНе “савдолар” кечди ўзбек элиндан,\nСоврилдик, қоврилдик ёв тарафиндан,\nҚутулмоқ бошладик Рус ила Чиндан,\nАқрабоим, раҳнамоим, хамрозим.\nҚўлга олдим Темур бобом ўқ-ёйин,\nБарча хоинларни дорга осайин,\nСизни хоин деганлар ўзи хоин,\nАқрабоим, раҳнамоим, хамрозим! (15 июль 1992 й. Наманган.)\nЭнди сизларга Боймирза Ҳайит жанобларининг Ўзбекистонга ташрифи ҳақидаги кичик бир хотирамни айтиб бермоқчиман.\nБиз ўз пайтида Боймирза Ҳайит жанобларини Ўзбекистонга таклиф қилиб ватанда улкан анжуманлар ўтказмоқчи бўлгандик. 1992 йилнинг бошида мустақиллигимиздан ғоятда ҳаяжонландик шекилли, буюк устозларимиз Вали Қайюмхон ота ва Боймирза Хайит жанобларини юртга таклиф этиш ғояси пайдо бўлганди. Шунда кимдир: – Баҳорда Туркия бош боқони Сулаймон Демирэл Ўзбекистонга келар экан, – деди. Устозларимиз айни шу пайтда ватанга келсалар, юртимизда тўй устига тўй бўларди, деган қувонч бизни тинч қўймас эди. Буни қандай қилиб уюштириш мумкин, ‑ деб излана бошладик.\nНиҳоят, юртимиздаги бир гуруҳ ойдин-мунаввар кишилар, ёзувчи, шоирлар, профессор, академиклар номидан мамлакат президентига илтимоснома ёзиб Боймирза Ҳайитни Ўзбекистонга даъват этдик. Бу жараёнда бизга академик Аҳмадали Асқаров ёрдамчи бўлдилар. Аҳмадали ака бизнинг хатимизни Президентга бир неча марта олиб кирган. Президентдан жўяли бир жавоб бўлмаган. Бу жараёндан Ислом Каримовнинг пешонаси тиришган бўлиши мумкин. Президентдан ижобий бир жавоб бўлмагач таклифномани Аҳмадали Асқаров Боймирза акага ўз номидан жўнатиб юборган.\nНиҳоят 1992 йилнинг 12 июль куни Боймирза ака Ўзбекистонга ташриф буюрдилар. У кишини аввал Тошкент, сўнгра она юрти Наманганни кездирдик. Унинг туғилган маскани Уйчи туманидаги Ёрқўрғон қишлоғига олиб бордик. Эл-юрт, туман аҳолиси Боймирза Ҳайитни карнай-сурнай, нон-туз, катта шодиёналар билан кутиб олишди. Боймирза ака туғилган хонадон ўн кун давомида келди-кетдидан бўшамади. Тўйхонага айланиб кетди. Боймирза ака Андижондаги университетда талабалар билан учрашув ўтказишга ҳам улгурди.\nЛекин ҳукуматнинг Боймирза Ҳайитга нисбатан муносабати нисбатан совуқ эди. Устознинг юртига қайтиб келиб халқ томонидан ҳурмат ва эътибор билан кутиб олиниши кимларнидир ғашига тегди шекилли. Ниҳоят, не аламки, Боймирза Хайитдек буюкдан буюк олиму аллома, Туркистоннинг ягона билимдони, энг содиқ ўғлони 52 йилдан сўнг она юртига ташриф буюрган устоз 1992 йил 25-июль куни ўша пайтдаги муваққат расмийлар томонидан ўз она юрти Туркистонни тарк этиб яна бегона юртларга қайтиб кетишга мажбур қилинди. Не ажабки, буюклар шундай, ўз юртига сиғмайдилар.\nЭнди сизларга Боймирза Ҳайитнинг ватандан қайтиш изтиробини ифодалаган шеъримни айтиб бермоқчиман:\nНаҳот сиздай норни итлар кет деса,\nБилолмадим гуноҳингиз на эди?\nЧинорларни наҳот ҳашарот еса,\nБилолмадим гуноҳингиз не эди?\nБу турк дунёсига айтинг, не бўлган,\nЗиёлисин кўзи қачон ўйилган,\nОр-номуси қай қабрга кўмилган,\nБилолмадим, гуноҳингиз на эди?\nЯхшига кун йўқдир ёмонлар ичра,\nРахмон қандай яшар шайтонлар ичра?\nМашъум замон шулдир замонлар ичра,\nУстозгинам, тошни дур деб ўйламанг!\nШафақларни тонгги нур деб ўйламанг!\nЮртни ҳали озод-ҳур деб ўйламанг!\nВатан яна сохта зўрларга қолди,\nЯна ўша басир кўрларга қолди,\nКурашмаган тайёрхўрларга қолди,\nБилолмадим, гуноҳингиз на эди? (1992 йил, 24-июль)\nБоймирза Ҳайит жаноблари Олмонияга етиб боргач, мен у кишига телефон очиб, хол-ахвол сўраб: – Хафа бўлмай кетдингизми? – деганимда, у киши менга:\n– Тушунаман, ватандагилар ҳалиям ўша-ўша, коммунистлар-бегоналар. Мен улардан хафа эмасман, бироқ, хонимим юртдан қайтганимиздан буён менга кун бермаяпти: -Ўзбекман-ўзбекман, деб эллик йил мени лақиллатдинг, юртингга борувдик, сени ҳайдаб юборди-ку!? Демак, сен ўзбек эмас экансан-да? – деяпти, деб қах-қаҳа отиб кулди телефонда.\n– Бошимга шунча савдолар тушди, мени юртдан чиқариб юборишди, ахир мени Ёзувчилар уюшмасига аъзо қилиб олишган эди, менга Чўлпон мукофотини беришган эди, қани ўша уюшма ва уюшма аъзолари? Ёзувчи, шоир жониворлар бўлиб ўтган воқеага бирон-бир муносабат билдиришмади-ку?! Лом-мим дейишмади-ку?! – деб яна кулди Боймирза ака.\nМен Боймирза акага: – Бизда чинакам ёзувчи-шоир туғилгани йўқ. Булар бари ҳали-ҳануз совет одамлари, “лаббайчи” ва маддоҳлардир, қўғирчоқлардир. Булар сизнинг хафа бўлишингизга сираям арзимайдилар. Булардаги кўз-қулоқ, оғиз-бурун, оёқ-қўлгина одамга ўхшайди. Буларда бошқа бирон бир одамга ўхшайдиган жиҳат йўқдир. Сиз эса буюк Боймирза Ҳайитсиз. Буюклигингизча тураверинг. Булардан хафа бўлиб, ўзингизни буларга тенглаштирманг, – дедим.\nХўш, нега шундай бўлди? – деб ҳали-ҳануз ўйланаман. Шундай нохуш воқеалар бўлишига бош сабабчи ким экан деб узоқ ўйларга толаман. Боймирза Ҳайитнинг юртга келганида халқ томонидан эҳтиром ва эътибор билан кутиб олиниши кимларнидир ғашига теккан бўлиши ҳам мумкин. Ёки расмийлар томонидан тузилган режалар бўйича амалга ошмай қолгани бўлиши мумкин. Уни юртга чақириш ташаббуси юқори органлардан чиққан бўлиши, лекин бошқалар томонидан ижро этилганига ғараз бўлган бўлиши ҳам мумкин.\nБоймирза Ҳайитнинг юртдан чиқариб юборилишига бир неча сабаблар бўлган экан. Мен бу версияларни яқинда эшитдим. Жумладан уруш фахрийларининг ўша вақтдаги раҳбари Расул Ғуломов Президентга хат ёзиб балки телефонда Боймирза Ҳайитни юртдан чиқариб юбормасангиз биз фахрийлар Москвага бориб қизил майдонда намойиш қиламиз деган. Яна бир воқеа шундай бўлган экан. Ўша жараёнларда Президент Наманган Вилоят Партия Қомитасининг котибаси Дилшода Дадажоновадан Боймирза Ҳайитнинг Наманганда бўлиши ҳақида ахборот сўраган. Дадажонова эса Президентга воқеани бўрттириб гапириб берган. Наманган аҳли Боймирза Ҳайитни Пайғамбарни кутгандек жуда катта тантана билан қутиб олмоқдалар. Еру кўк одам билан тўлиб кетган. Боймирза Аканинг Ёрқўрғондаги хонадони тўйхонага айланган деган жавобни эшитган Ислом Каримовни ваҳима босган. Наманган аҳли Боймирза Ҳайитга эргашиб кетса мен кўчада қоламанми деб тахликага тушган бўлиши мумкин. Шундан кейин девондаги масъул кишиларга Боймирза Ҳайитни 24 соат ичида Ўзбекистондан чиқариб юборинглар деб қатъий буйруқ берган.\nБоймирза Ҳайит жаноблари 22 июль куни Тошкентга чақирилгач ўша пайтдаги Ўзбекистон Ташқи Ишлар Вазири Убайдулла Абураззоқов Боймирза Ҳайитга сиз ватандан чиқиб кетар экансиз, бу Президентнинг қарори деган.\nХуллас, нима бўлганида ҳам юқоридаги нохуш воқеага менинг фикрим шуки, хар қандай шароитда хам Боймирза Ҳайитни юртдан чиқариб юборишга хеч кимнинг мутлақо маънавий хаққи йўқ. Чунки Боймирза Ҳайит шу юртнинг асл фарзанди. 70 йилдан буён Туркистоннинг озодлиги ва миллий бирлиги учун курашган чинакам турк фарзанди, алломаси, Туркистон тарихини улкан билимдонидир.\nЭнди мен сизларга муҳтарам устозим Боймирза Ҳайит ҳақида ёзган шеърларимни айтиб бермоқчиман.\nБОЙМИРЗА ҲАЙИТ ҲАЗРАТЛАРИНИНГ ОНА-ВАТАНДАН ҚАЙТИБ КЕТИШДАГИ ЧЕККАН ФИҒОНИ\nНетай, юртим қучоғингга сиғмадим,\nКуюк бағрим йиғлаб яна тиғладим,\nШунча ғаним ёвлар сиққан бағрингга,\nМен сиғмадим, мен сиғмадим, сиғмадим,\nКечмишларинг кўриб юм-юм йиғладим.\nНетай, юртим мен бир хато қилибман;\nСени ҳамон ўз юртим деб билибман,\nАҳли нокас бўлса элнинг подшоси,\nОбод бўлмас юртнинг икки дунёси,\nОнажоним, хайр энди, мен кетарман,\nМаҳшаргача доду фарёд этарман,\nКўп чарчадим мен бу Ватан йўлинда,\nВатан эса ҳануз ётлар қўлинда.\nШунча ғаним-ётлар сиққан бағрингга,\nМен сиғмадим, мен сиғмадим, сиғмадим.\nКечмишларинг кўриб яна йиғладим.\nЮрагимни қайта-қайта тиғладим. (1992 й. 24-июль.)\nМаълумингиз, Боймирза Ҳайит жаноблари 2006 йил бу фоний дунёдан кўз юмиб охират диёрига рихлат этган. Бутун турк дунёси каби мен ҳам бу йўқотишдан қаттиқ маҳзун бўлгандим. Ана шу қайғу ичра қаламга олган марсия шеърларимни ўқиб бермоқчиман:\nБОЙМИРЗА ҲАЙИТ ВАФОТИГА\nШунча чекканимиз каммиди устод?\nҲижрон даштларида нақадар толдик\nЯна не кўргилик не қисмат ҳайхот!\nНаҳотки сиздан хам айрилиб қолдик.\nИкки юз йилдирки биз бош урмаган\nДунёда бирон бир тош ҳам қолдими\nЮз йиллар изиллаб ватан ватан деб\nБу ғамнок кўзларда ёш ҳам қолдими.\nВатан ғанимлари ҳамиша ҳар он,\nВатан фарзандларин қонин ичдилар\nВатан ватан деган сиз каби зотлар\nВатан тупроғини қачон қучдилар.\nЎзбегим то ҳануз чекиб ғам андух\nТобакай нон излаб изғиб юради.\nДунё бўйлаб чунон дайдиган бу эл\nВатан роҳатини қачон кўради.\nАхир қачонгача бу турк юртларда\nБегона бировлар даврон суради\nЮртнинг эгалари эса тоабад\nҚисматин томошо қилиб туради.\nСиз кўп чарчадингиз устоди аввал\nБеҳад чарчадингиз ватан йўлида\nМанзилга етолмай адо бўлдингиз\nБу ёвдан баттароқ биров қўлида.\nБугун эй ногирон нотавон элим\nКимдан айрилганинг билиб олсайдинг\nТошларга айланиб кетган бағрингни\nТирноқларинг ила тилиб олсайдинг.\nБу сўнгсиз чўлларда от суриб ай Турк\nҚайноқ тупроқларга ўт қўйиб йиғла\nХеч қачон боламлаб йиғламагандинг\nХеч қурса бугун сен бир тўйиб йиғла. (31-июль 1992 йил)\nАйрилмоқ мавриди эмасди ҳали,\nҲали узоқ эди жудолик гали.\nСиз билан шод-хуррам ўйнаб кулгали,\nИнтилган эдик биз етолмай қолдик.\nБугун нафасни ҳам ютолмай қолдик.\nМуборак кунларни кутган эдик биз,\nСабрни жон қадар ютган эдик биз.\nСизни ғоямиз деб тутган эдик биз,\nБугун биз сиздан ҳам айрилиб қолдик,\nСинган қанотимиз қайрилиб қолдик.\nБугун биз айрилиб шавкату шандан,\nРамақта жонимиз руҳ ила тандан.\nЧиқиб кетолмайин зулмат ватандан,\nҚайга бош урамиз бош излаб энди.\nТурон даштларинда гиз-гизлаб энди.\nНаҳотки эгилди Тангритоғ боши,\nБугун хира тортди Туркнинг қуёши.\nБағирни ачитиб руҳнинг кўз ёши,\nБоймирза Ҳайитдан айрилиб қолдик,\nБиз ора йўлларда соврилиб қолдик.\nДадахон ҲАСАН, Истанбул, 09.10.2017\nЭнди менинг ҳам ишим бор\nГазетадан, кейинроқ “Хабар”дан бўшатишганидан бери ишсиз эдим. Охирги икки йил асосий ишхонам “Фейсбук” эди. Ўзи ишламаган йилларимда кўпроқ “ишладим”.\nНиҳоят, мени расман ишга олишди. Умримда олмаган ойлигим ва умримда кўрмаган эҳтиром, яъни хизмат машинаси билан. Яна бир ўзимга икки хонали офис! Яна бир ўзимга иккита ёрдамчи! Яна қиммат, жуда қиммат фото, видеокамералар! Яна униформа!\n“Яна нима керак сенга?” дейдиган одам керак! Энди ишлайман-да!\nЭнди мен “Иқтисодий газета”нинг 5-6 вилоятга масъул бўлган ҳудудий мухбирлик пункти раҳбари – “катакон”ман!\n“Иқтисодий газета”ни ким ўқирди, унда нима ёзиларди, деманг. Ҳамма нарсанинг асоси, пойдевори – иқтисод!\nМен энди шунчаки ёзмайман, энди муаммоларни кўрсатиш билангина чекланмайман, энди ишни муаммолар ҳал бўлишигача олиб бораман!\nҲозирча қуйидаги мавзуларни ёритиб, уларнинг ҳал қилинишига эришишни режа қилдим:\n1. Ҳайдовчилардан ундириб олинаётган миллиардлаб жарима пуллари қаерга кетаяпти?\n2. Президент юрмайдиган кўчаларнинг аҳволи нега хароб? Улар уруш ҳақидаги киноларни суратга олиш учун шу ҳолда сақланиб турилибдими?\n3. Ҳар бир машина сотиб олинганда, ҳар бир литр ёқилғи сотиб олинганда “Йўл фонди” учун ундирилаётган миллиардлаб маблағлар кимларнинг ўртасида тақсимланмоқда?\n4. СИТИлар қурилиши оқибатида кўчада қолаётган минглаб хонадонларнинг аҳолисига ким бошпана беради? Қачон беради? Қанақа бошпана беради?\n5. Нега ҳар бир туман ё шаҳарга янги ҳоким тайинланса, ишни ўша ернинг бозорини бузишдан бошлайди? Бунинг тагида қандай сир бор?\n6. “Халқимиз узоқ келажакда эмас, бугун бахтли яшашни истайди”, деди Ўзбекистон Президенти. Бугун қачон бошланади?\nҲозирча ана шу муаммоларни кўтармоқчиман. Такрор айтаман, шунчаки “ҳуриб қўймоқчи” эмасман! Ҳеч бўлмаганда “узиб олмоқчиман”!\nБу ишларда Сиз, мухлисларимнинг ёрдамига таянаман, албатта. Кейинги режаларимга киритишим лозим бўлган аниқ муаммоларни менга айтиб туринг! Менга маслаҳатлар бериб туринг! Мени қўллаб-қувватлаб туринг!\nСамарқандликлар, жиззахликлар, қашқадарёлик ва суррхондарёликлар, навоийлик ва бухороликлар, сизлар “меникисиз”лар! Аммо қолган вилоятда яшаётган аҳолининг ғами, ташвиши ҳам бизга бегона эмас.\nБирлашиб, жамиятимиздаги иллатларга қарши курашайлик! Халқимизнинг нонини “туя” қилаётганларга орамизда ўрин қолмасин!\nМақсадимиз битта: Халқимиз ҳо-ов, узоқ “буюк келажак”да эмас, бугун бахтли яшасин! Халқимиз шунга лойиқ! Халқимиз шунга муносиб! Миллатнинг дардига дармон бўлайлик!\nЯқинда қишлоқда бўлиб қайтдим. Шаҳардаги уй тор бўлгани учун альбомларим, китоблар ва турли кундаликларим ота уйда туради. Ҳар-ҳар замонда уларни бир-бир варақлайман. Олис хотираларни жонлантиради. Суратлар эса энг ширин лаҳзаларни эслатади. Беғубор ва хуш дамлардан дарак берувчи ёзишмаларнинг ўз тарихи бор.\nЎқувчилик ва талабалик даврида “Ёшликдан эсдалик” номли кундалик дафтар тутиб, унда синфдош ва курсдошларнинг дил изҳорларини ёзиб олганман. 15 ёшда тутган илк дафтардаги сатрларни ўқий туриб, қалбни ўзгача тотли хаёллар чулғаб олди. Бир муддат ўша таъсирга тушдим. Кўз ҳам ёшлангандай бўлди, назаримда. Қўй, бутун ташвишларни унут, дейди оқ-қора бу расмлар. Бизнинг дунёни ҳам сайр қилиб туринг, дейди қораламалар. Қарийб 25 йил ортга қайтгандек бўлдим.\nТуси кўчган парталар, йиртиқ доска, буржуйка печка, совуқ ва нимқоронғи тангу тор синфхоналар кўз олдимга келди. Аслида, биз учун бу синфхоналарнинг қиймати ҳар қандай каҳкашон бинолардан кўра файзлироқ эди, чамамда. Беғуборлик, самимият, пок дил изҳорлари, бегидир ўйинқароқлик, хуллас, ўқувчиликка хос барча шўхлигу интилувчанлик бор эди. Юрак бор эди, журъату шиддат ҳамроҳ эди.\nБаъзида ўйлаб қоламан: қишлоқларга шаҳар тусини бериш керакмикан?! Йўқ, мен чироқсиз, газсиз, хароба мактаб ва боғчалару ўнқир-чўнқир кўчалардан иборат қишлоқни назарда тутмаяпман. Шунчаки ҳашаматдан йироқ уйлар солинган, бой ва камбағалга ажралмаган ҳудуд бўлса етади. Одамларга қанчалик қулай шароит қилиб берилаверса, у ердан тароват қочади, сунъийлик кўпаяди.\nЁзувларда аксарият синфдошларим жумлаларни жуда ҳам яхши ёзган, хатога кам йўл қўйганини кўрдим. Буям таълим сифати анча юқори эканини билдиради. Тўғри, компьютер, телефон йўқ эди, кутубхонага кириб, китоб олиб ўқиларди. Эрта баҳордан далага чиқиб ишлаган бўлсак ҳам кундуз ва кечалари мутолаа қилиб, дам олардик. Ахир бу ўтмишдан эртаклар эмас, кечаги кунимиз шундоқ эди.\nЎсиш бор, улғайиш мавжуд экан, яшамоқнинг ҳам ранжу балоларига чидаш керак. Чекимизга тушгани эса насибамиздир. Олдга қараб кетаверар эканмиз, ортда қолаётган суратлар тобора хира тортиб бораверади. Аммо ундаги ҳақиқатлар, ёниқ хотиралар ранг-баранг тус ола бошлайди.\nFiled under: Фейсбукдан |\tLeave a comment »\n9 май ҳеч қанақа Ғалаба байрами эмас. Уни шу руҳда нишонлаш эса ахмоқлик. Кимни ғалабаси у? Қандай қилиб миллионлаб инсонлар ўлган воқеиликда ғолиблар бўлиши мумкин? Йўқ. Бу мағлубият. Инсониятнинг улкан ва шармандали мағлубияти. Бу ерда фақат мағлуб бўлганлар ва кўпроқ мағлуб бўлганлар бор. Бўлди.\nРоссиянинг расмий тарғиботи бу кунни уларнинг ғалабаси эканлигини сингдиришдан чарчамасада, аслида ҳозирги Россия ва Германияни солиштирсак русларнинг тўлақонли капитуляциясини кўришимиз мумкин. Айниқса Путин даврида халқда ғоявий ғалаба ҳиссиёти сунъий шакллантирилди. Реалликда эса уларнинг яшаш шароитлари, иқтисодий аҳволи тамоман тор-мор этилганликни исботланмоқда.\n9 май Хотира ва қадрлаш куни. Буюк мотам. Бу куни фақатгина 2 жахон урушида ҳалок бўлганлар эмас балки биринчи жахон, афғон, совет даври оммавий қатағонлари ҳамда бошқа беҳуда урушлар қурбонлари ёд этилиши лозим. Бошқача бўлиши мумкин эмас.\nКуйидаги ракамларни укиб, давлат идоралари рахбарлари ва халкимизни, тадбиркорларимизни туризм иши бн янада жиддий шугулланишга даьват килмокчиман. Уз урнида юртимизга туристлар окими жиддий купайтириш, ички ва хорижий туристларга шароитларни яхшилаш чорасини етарли даражада курмаётган Узбекистон хаво йуллари, аэропортлар, темир йул идоралари ва вокзаллари рахбарлари ва ходимларини, чегарачи ва божхоначилардан туризмни жиддий ривожлантириш ишига янада жиддий караш, кескин чоралар куришни талаб килмокчиман, солик туловчи фукаро сифатида:\nТуркияга 2018 йилда 40 млн турист келган, жами даромад 30 млрд Акш доллари бб, шундан 4,5 млрд дол кисмигина туризм харажатларини ташкил килган, колган 25 млрд доллар эса соф фойда булган. Бу расмий тасдикланган ракам. Яьни даромад харажатга нисбатан 6 баравар ортик экан. Ахмокларгина, ута виждонсизларгина, давлат ва халк душманларигина бундан фойдани олишга етарли шароит яратмайди. Эьтиборсизлик килади. Камига тускинлик хам килади. Чунки у халк душмани.\nБундайларни факат камаш кк. Кани эди ДXX ва бошка идоралар хадеб диндорларни ва румол ураган талаба кизларни кувгин килиш бн банд булавермасдан, туристлар окими купайишига етарли чора курмаетган Узбекистон хаво йуллари рахбар ва ходимларини, аэропорт ва вокзаллар рахбарларини, туристларга яхши муомала килмаетган чегара ва божхоначиларни, туризм бча илгор хориж тажрибаларини куллаш бча етарли ишламаетган бошка амалдорларни жазолаш бн шугулланса булмасмикан. Хеч булмаса уларни ишлатиш бн шугулланинглар.\nЭслатма: Узбекистонни 2018 й даги Ялпи ички махсулоти 48 млрд дол деб эьлон берилди, лекин бу ракам узбек сумида 280 трлн сум, яьни 35 млрд дол атрофида деб укиганман стат хисоботларида, ракамлар халиям хар хил. Туркияни ЯИМ микдори 2018 й 900 млрд дол дан ортган.\nЛекин халкни ва давлатни эмас, факат чунтагига харом пул туплашдан бошка гами булмаган айрим амалдорларга бу ракамларни хеч кизиги йук. Уларга неча млрд дол ни халкдан, бюджетдан угрилаб, тезрок хориж банкларига олиб бориб куйиш ахамиятли холос. Гарчи кейин бу харом пулларни хориждаги банкларда музлатиб куйилиши эхтимоли 200 % эканини билса хам фарки йук. Чунки бу музлатилган, олиб куйилган пуллар уники эмасда, халкники.\nҲукуматнинг халқ билан умуман иши йўқ деган хато фикрдагиларга маслаҳат: бир икки ой солиқларни тўламай кўринг.\nХимия фанида қайтар реакциялар ҳақида ўқиганмиз. Биология фанида атавизм тушунчаси бор. Менимча буям қайтар жараён. Бетўхтов йўқ думингизни мажбуран ликиллатеверманг, авлодларингиз думли бўлиб туғилиши мумкин.\nБугунги ишни эртага қолдирма. Эртадан кейин ёки индинга қолдир, шунда икки уч кун бўш вақтинг бўлади.\nОптимист бўлинг. Тез ёрдам машинасию қабристон хочларидаям ҳаётнинг “плюс”ларини кўришга одатланинг.\nОдамзод барча нарсага тез кўникади. Дорга осишсаям типирлаб, типирлаб тинчиб қолади.\nБалиқ егач, қўлингиздан балиқ ҳиди келмаслиги учун беш олти сония керосинга қўлингизни ботириб туринг.\nОдамлар сизни туяга ўхшатишадими? Барига тупур.\nОчиқ электр симини ҳеч қачон нам қўлингиз билан ушламанг. Сим занглаши мумкин.\nЎғирлик қилманг. Давлат конкурентларни ёқтирмайди.\nҲечам оч наҳор юрманг. Ичингиздаги миллионлаган бактериялар қарғишига қоласиз.\nKўппак одамлар билан бир қабристонда ётишга ҳақлидур!\nЎтган даврларда бир одам қабристондан мозор қазиб, унга ўлган кўппагининг жасадини кўмди. Бундан ғазабланган аҳоли даврон қозисининг ҳузурига бориб, шикоят қилдилар. Қози у одамни чақириб, сўроққа тутди:\n– Эшитганларим тўғрими?\n– Тўғридир, жанобим, – деди у одам. – Лекин мен ҳеч бир ёмон иш қилмадим, кўппагимнинг васиятини бажо келтирдим, холос…\nБу гапдан қозининг тепа сочи тикка бўлди.\n– Сен бизни мазах қиляпсанми?! – ғазаб билан бақирди у.\n– Асло! – деди одам тавозе билан. – Мен бор гапни айтяпман. Менинг кўппагим нафақат ўзини одамлар қабристонига кўмишни, балки сизга ўн минг дирҳам беришни ҳам васият қилган…\nБу гапни эшитган қозининг юзига табассум югурди. «Кўппак васият қилган» ўн минг дирҳамни олгач, оммага бу одамда айб йўқ эканини эълон қилди. Одамлар ҳайратда қолишди:\n– Ахир бу қанақаси, қози жаноблари?!\n-Тинчланинглар! – деди қози йиғилганларга виқор билан боқаркан. – Бунинг ҳеч ажабланадиган жойи йўқ. Мен бу одамнинг кўппаги ҳақида ҳамма нарсани ўргандим. Ва аниқлашимча, у кўппакнинг ота-боболари машҳур шайхлар юрган карвонларни қўриқлаган азиз кўппаклардан эканлар. Бундан аёнки, у аслзода кўппак одамлар билан бир қабристонда ётишга ҳақлидур!..\n…Кўряпмизки, у азиз кўппак… э йўғ-е, ўша қози жанобларининг айрим «азиз» авлодлари ҳамон ўз «адолатли» аждодларининг фаолиятини муносиб давом эттириб келмоқдалар.\nManba: Дилфуза Комил


Луиш де Стау Монтейру. МАЙИЗХЎР ЭРКАК – Jahon adabiyoti\nҚўлим билан пайпаслаб, беш дақиқадан бери тинимсиз жиринглаётган будилникни қидираман. Топдим. Ҳар куни тунги столга стаканда сув қўйиб қўйишади. Ўша ердаги китоб билан стаканнинг орасида экан. Тугмачани босаман. Хонам тинчийди. Энди ухлай олмаслигим аниқ. Будилник деганига қуёш чиқадими, ёмғир ёғадими, бунинг сира аҳамияти йўқ, ҳар куни соат саккизда жиринглашини канда қилмайди.\nБу ҳол Фернанданинг менга бўлган муҳаббати, черков байрамлари муносабати билан ёзиладиган кечки таом ёки якшанба кунлари қўшниларнинг уйидан эшитиладиган пианино овози каби шахсий ҳаётимдаги ўзгармайдиган нарсалардан бири.\nНачора. Эгнимдаги кийимларни полга ташлаб, оёқларим билан пойабзалимни қидираман. Улар шу ерда – кроватимнинг ёнида бўлиши керак. Ташқарида бўлса, қуёш нури деворларнинг ёриғи, чала супурилган кўчалар, аёлларнинг юзидаги ажинларга парво қилмай, шаҳарни эгаллаб бўлган. Шунақа. Соя бўлса, бу босимга дош бера олмай, ғойиб бўлади. Орадан чамаси бир соатлар ўтгач, шаҳардаги энг сўнгги соя Авенидидаги дарахтлар ва одамлар ғуж яшайдиган маҳаллаларнинг қалин деворлари орқасидагина қолади, холос.\nКунни ваннахонада, ойнага қараб қайсар Фернанда совға қилган “жилет” билан соқол олишдан бошлайман.\nБошимни чап ва ўнгга буриб, ўзимга қарайман. Хунук башаралигим рост. Фернанда бўлса мени севгани-севган. Минг уринмайин, бунинг сабабини тушуна олмайман.\nЭҳ. Яна кесиб олдим.\nҚутичани очиб, уйланмасимдан анча аввал сотиб олган кварцли тошни қидираман. Жойида йўқ. Гумдон бўлибди.\nНима ҳам қилардим. Қонни сочиққа артаман.\nЗангорранг сочиқ меники. Исмим ип билан тикиб ёзилган. Фернанданинг сочиғи яшил, унинг ҳам исми ёзилган. Сочиқни қўлимга олиб, исмимни қидира бошлайман. Йўқ. Бошқа экан. Янги, оҳори тўкилмаган сочиқ. Менинг исмим бўлиши керак жойда “уники” деган оқ ҳарфли ёзувга кўзим тушади. Ёнига осиб қўйилган яшил сочиққа қарайман. У ҳам янги. Оқ рангли ёзувидан биламанки, у Фернанданики.\nДемак, сочиқда менинг исмим йўқ. Эндиликда мен “у”ман. Бахтли оилавий жуфтлик деб аталувчи хаёлий иттифоқнинг эркак қисми. Қалай?\nИккала сочиқни полга ташлаб, юзимни юва бошлайман, қулоқларим орқасидаги совун кўпигини артиш ёдимдан чиқмайди.\nЎйлаб кўрилса, оиламизда нималар бўлаётганига сочиқлар айбдор эмас. Уларни полга итқитиш енгилтаклик. Қўлимга олиш учун энгашаман. Ҳар иккиси худди янги келин-куёвлардай, бири-бирига чирмашиб, мен қандай ташлаган бўлсам, шундай ётибди.\nЭшик тақиллаб қолди. Кимлигини билмайман.\n– Йўқ, бир дақиқа кутиб тур. Бандман.\nЁлғоним иш берди. Эшик очилмади. Фернанда эшик ортида кутиб турибди. Ойнадаги аксимга қараб жилмаяман. Аксим ҳам менга қараб жилмаяди.\nҚайтиб кетаётган Фернанданинг оёқ товушларини эшитиш умидида жим тураман. Фойдасиз. У менинг чиқишимни кутиб турибди.\n– Кирсам бўлар энди?\n– Йўқ. Яна бир дақиқа.\nУнитаздаги сувни тўкаман. Фернанда эшитсин деб.\nСакраб ўтиб, ваннанинг сувини очаман. Фернанда кирганида юзимни юваётган бўламан – у мени ўполмайди.\nОрқага қарамасам-да, кузатиб турибман: Фернанда ваннанинг қирғоғига ўтирди. Менга нимадир демоқчи. Юзидаги ифодага қараганда, бирор жиддий гап бўлиши мумкин. Эҳтимол, бизнинг бошқа-бошқа ётиш тўғрисидаги қароримиз ўз таъсирини кўрсатиб, ёнимга қайтмоқчидир?\n– Ёдингдан чиқдими, бугун ҳафтанинг бешинчи куни-я.\n– Эндигина ўрнимдан турдим. Бешинчи кунлигини эслашга улгурганим йўқ. Нима, бугун балиқ тановул қилинадиган кунми?\n– Наҳотки бешинчи куни нима иш қилишинг кераклигини унутган бўлсанг?\n– Тўхта, тўхта… Бешинчи кун. Тушлик қилишим, кечки таомни ейишим, ётиб ухлашим керак. Шунақа ишлар-да.\n– Бир кунда ҳеч бўлмаса бир марта масхарабозлик қилмасанг бўлармиди…\n– Қўлимдан келмайди. Балки ўзинг…\n– Ҳазил-ҳузулингни йиғиштир. Бугун соат олтида Симойншларникида коктейлхўрлик.\n– Ҳа, дарвоқе. Кечир, шундай муҳим воқеа ёдимдан кўтарилибди. Симойншларникидаги коктейлхўрлик дунё тарихини ўзгартириб юборади. Яхши ҳамки, эслатиб қўйдинг. Агар мен бормай қолсам, нима бўлишини тасаввур қиласанми ўзи?\n– Сен бораман дегандинг.\n– Бу жуда муҳим, чиндан ҳам муҳим.\n– Хўш, борасанми?\n– Билмайман. Эҳтимол, кечгача ўлиб қоларман. Ёки ўғиллик бўларман.\nБалким, устимдан машина ўтиб кетар. Ким билади дейсан, бориш истаги пайдо бўлиб қолиши ҳам ҳеч гап эмас.\n– Менга қўнғироқ қилиб, бориш-бормаслигингни айтиб қўйганингда, мен нима қилишимни билган бўлармидим…\n– Борди-ю боролмасам, сен ўзинг менсиз ҳам боришинг мумкин. Симойнш сени еб қўймаса керак. Агар у шундоқ қилмоқчи бўлса, дарҳол, “Кечирасан, мен ҳалиги…” дейишинг мумкин.\n– “Мен ҳалиги” нима?\n– Сен менинг хотинимсан.\n– Тўғри, аммо сен бошқача гап айтмоқчи бўлдинг.\n– Шу айтганимни айтмоқчи эдим.\nВаннахонанинг эшигини очиб, ташқарига чиқаман. Орқамдан у ҳам чиқади ва тўғри ётоқхонамга киради. Кийина бошлайман. Ички кийимларимни кияётганимда ташқарига чиқиб турса керак деб ўйладим.\n– Борасанми, йўқми?\n– Йўқ, бугун балиқ ейиладиган кун.\n– Қачондан бери бундай нарсалар ҳақида ўйлаб қолдинг?\n– Шу бугундан.\n– Яна қанча ўйлайсан?\n– Менга айт-чи, Симойншларникидаги коктейлнинг бугунги балиқ кунига нима алоқаси бор?\n– Коктейлда дастурхонга сосиска тортилади.\n– Жуда ҳозиржавобсан-да.\n– Шунақа туғилган бўлсам нима қилай?\n– Нонушта қиласанми?\n– Йўқ. Ташқарига чиқиб турсанг бўлармиди. Кийинмоқчиман.\n– Чиқиб туришим шартми? Ҳар ҳолда… хотинингман, ахир.\n– Майли, қолақол.\nИч кийимимни ечиб, шимимни кияман.\n– Бўлди, тайёрман.\nЁтоқхонадан чиқиб, Фернанда билан ёнма-ён ташқарига чиқиладиган эшикка яқинлашаман.\n– Симойншларникидаги коктейлхўрликка борадиган бўлдингми?\n– Сен менинг боришимини хоҳлаяпсанми?\n– Ундай бўлса, мен бормайман.\nЎзимни бироз енгил ҳис этиб, ташқарига чиқаман. Дўкончага кириб, юз грамм майиз сотиб оламан. Уни чўнтагимга солиб, Шьяду томонга борадиган йўлдан аста одимлайман.\nФернандага имкониятимдаги барча нарсаларни ваъда қилиб бўлдим, мени тинч қўйса, бас. Ишончим комилки, иккимизни бу мавҳум ҳолатдан қутқарадиган бирон-бир йўл бўлиши керак. Бўлмаслиги мумкин эмас. Инсоният Ойга парвоз қилишга шай бўлиб турган бир пайтда, менинг ёқтирмайдиган хотиним ёнига, тоқат қилишнинг иложи йўқ ҳаётга, чидаб бўлмайдиган муҳитга қайтишим ақлдан эмас.\nИнсон уйидаги муаммоларни ҳал этмай туриб, Ойга қандай қилиб учаркин?\nБўйинбоғни итлар ўйлаб топишмаган. Ҳайвонот боғини арслонлар қуришмаган. Инсон оёқ-қўлини маҳкам боғлайдиган қонунларни нега ўйлаб топди экан-а? Бу қонунлар одамларга хизмат қилиши керак эмасми? Бундай бўлмаса, бошқасини топиш мумкин-ку.\nЧўнтагимга қўл солиб, бир дона майиз оламан. Жуда қуруқ. Бир неча донасини оғзимга ташлайман.\nҒирт аҳмоқона ҳолат. Бу қанақа оила бўлди – эр хотин билан бир тўшакда ётмайди, хотин бўлса бир вақтлардаги ҳаяжонли ўпишишларни қўмсагани-қўмсаган. Шу ҳам турмушми? Иккимизга ҳам ярашмайдиган қилиқ. Нима бўлаётганини мундоқ ўтириб, умумахлоқий меъёрлар асосида ўрганиб чиқилса бўлади-ку?\nМенга тавсия қилишган адвокат сиёсатда ном чиқармоқчи бўлган католик экан. Назаримда, нуфузи баланд кишига ўхшайди. Маслаҳати арзонга тушмаса ҳам, у билан гаплашишим керак. Шундай қилишим зарур. Ахир, қолган умримни Фернандадан қочиб юриб ўтказмоқчи эмасман-ку.\nТакрор айтаман: бу – иккимизга ҳам тўғри келмайди.\nЧўнтагимдаги халтачадан яна бир-иккита майиз оламан. Атрофга назар ташлайман. Бирорта дўкон кўзга ташланмайди. Ишончим комил, шу яқин-атрофда – Мурувват майдонида дўкон бўлиши керак.\nКайфиятим бузила бошлайди. Фернандага адолатсиз муомала қиладиган бўлиб қолдим. Унга нисбатан сурбетларча муносабатда бўлаётибман. Тўғри гапни гапираётиб ҳам ўзимни ундан олиб қочаман, айни шу пайтда ўзимдан ҳам қочаман, чунки унга бўлган муносабатимдан уялиб кетаман.\nБизнинг муносабатларимизни белгилайдиган қонунларни Фернанда ўйлаб топмаган.\n– Демак, сен менинг боришимни хоҳлайсан, шундайми?\n– Унда мен бормайман.\nБундай жавоб ғирт адолатсизлик, одобдан ҳам эмас.\nАвваллари бундай эмас эдим, ахир. Менга нима бўлди ўзи?\nНаҳотки ҳеч қандай ечим бўлмаса? Адолатли, муносиб ечим.\nНаҳотки мен қолган умримни беодоб ҳазилларим билан Фернанданинг устидан кулиб ўтказсам, қадр-қимматимни йўқотаётганимни сезмасам?\nМен ўша адвокат билан, албатта, гаплашишим керак. Менинг унга мурожаат қилишим ҳар жиҳатдан тўғри бўлади. Чунки, бундай ҳолатларнинг содир бўлишига шу адвокат ва унга ўхшаганлар сабабчи. Агар улар ҳеч бўлмаса, менга ёрдам беришса, адолатли иш бўларди.\n– Марҳамат, менга икки юз грамм майиз.\n– Бир дақиқа, ушбу сеньорнинг харидини тортиб берай.\n– Майиз қуруқ эмасми?\n– Куни кеча олиб келишди, жуда зўри.\nЕб кўраман. Мазаси яхши. Халтачани чўнтагимга солиб, қайтимни оламан.\nСоат энди ўн бўлди. Шу яқин-атрофда қаҳва ичиб олсам зўр бўларди.\nЭрталаблари бирор юмуш билан ўзимни банд қилишим қийин. Жуда ҳам қийин.Уйда эса қололмайман. Ҳар куни қиладиган ишим: кўчаларда сайр қилиш, ўтган-кетганга назар солиш. Бу лаънати байрамлар тезроқ тугаса-ю, одамлар ишларига қайтишса-чи.\nФернандага нисбатан адолатсизлик қилганим аниқ.\nЭҳтимол, унга қўнғироқ қилишим керакдир? Ҳа, шундай қиламан. Қўнғироқ қилиб, Симойншларникига коктейлхўрликка боришимни айтаман. Инсоф билан айтганда, унинг аҳволи меникидан яхши эмас.\nОғзимга бир дона майиз соламан. Аввалгисидан кўра мазалироқ, ширинроқ. Қуруқ эмас.\nТелефон будкасига кираман. Гапни нимадан бошласам экан-а? Агар эрталабки гапларим учун узр сўрасам, кўнглида умид учқунлари пайдо бўлади, бугун кечқурун бирга ётишимизга ҳаракат қилиб қолиши мумкин. Шуниси чатоқ. Аёл кишининг раъйига қарши боришдан ёмони йўқ. Бу – ўта оғир зарба. Ёш боланинг юзига шапалоқ тортиб юборгандай оғир. Январь ойида юз берган воқеа ҳали-ҳануз кўз ўнгимдан кетмайди. Бечора Фернанда ётоқхонасидан гулли ички кийимида, қунишганича чиқдики, унга қараб, бу ёруғ оламда унинг ҳеч кими йўқ, ҳаёт у учун тугаган, деб ўйлаш мумкин эди.\nУ ўзида бор нарсаларнинг ҳаммасини менга тақдим этиш учун келган эди, мен бўлсам, ҳаммасини рад этдим. Шу воқеани эсласам, ҳалигача баданларим жимирлаб кетади. Бошқа иложим йўқ эди-да. Севгидан эс-ҳушини йўқотган эр ролини ўйнаганимда-чи? Балким, ёлғонни қойиллатиб, Фернандани йўқ ёрқин келажакка ишонтирганимда бунчалик изтиробга қолмасмидим?\nЭҳ, бор-йўғи икки юз грамм майиз олибман-а. Жуда ширин экан. Ярим кило олсам бўларкан. Аммо… ярим килоси халтаси билан чўнтагимга сиғмасди. Кейинги сафар икки юз эллик грамм оламан.\nУйга қўнғироқ қиламан.\n– Фернанда, ўзингмисан? ( Ўзи бўлмай, ким ҳам бўларди? Эркак киши жавоб берганида, менга зўр дастак бўларди-да).\n– Симойншларникига коктейлга боришга қарор қилдим.\n– Мени олиб ўтарсан? (Унинг овозида умид пайдо бўлганини сезиб турибман).\n– Ўзинг боравер. Ўша ерда учрашамиз. Мен эртароқ, соат олтиларда бораман.\n– Уйга келиб кийинмай, шундайлигингча борасанми?\n– Ҳа, шундай. Уйга кириб ўтишга вақтим бўлмайди. Кирсам, коктейлхўрликка бормаслигим ҳам мумкин.\n– Ҳар эҳтимолга қарши, қора костюмингни тайёрлаб қўяман. Тоза кўйлагинг кроватнинг устида бўлади.\n– Шарт эмас. Шундайлигимча боравераман.\n– Майли. Аммо кийимларингни, ҳарқалай, тахт қилиб қўяман.\n– Кераги йўқ (Баҳслаша бошлаймиз).\n– Сен режангни бироз ўзгартиришинг мумкин.\n– Мен режамни ҳеч қачон ўзгартирган эмасман.\n– Раҳмат. Кўришгунча.\nАсабим ўйнаб кетди. Менга ғамхўрлик қилиш – унинг касали. Бирор ёққа боришимдан олдин костюмимни тайёрлайди. Кечқурун стол устига тарелкада майиз қўйишни ҳам канда қилмайди. Музлатгичда мен учун яхна ичимликлар доимо шай туради. Бир кунмас-бир кун менинг ўзгариб қолишимга умид қилиб яшайди. Наҳотки, у биз фикримизни ўзгартирадиган бўлсак, севги лаббай деб келиб қолади, деган хомхаёл билан банд бўлса? Ўзича нималарни хаёл қилмайди-я? Бир куни уйга қайтиб, унга “Менинг фикрим ўзгарди, сени яна яхши кўриб қолдим” дейишимни кутади. “Фернанда, азизам, мен яхшилаб ўйлаб кўрдим ва… сени яна севиб қолишга қарор қилдим. Шу дақиқадан эътиборан сени севаман. Йўқ, Фернанда, ҳозир эмас. Аввал мен дўконга кириб, икки юз эллик грамм майиз сотиб олишим керак. Шундан кейин сени, албатта, севиб қоламан…”.\nЎша нуфузли адвокатни топиб, гаплашишим керак.\nМаълумотномадан қидириб, исми шарифини топаман. Тўртта телефон рақами бор экан: биттаси Байшеда, иккинчиси аэропортга яқин жойда, бошқаси Кашкайшеда. Тўртинчиси Келуш саройи атрофида. Нуфузли одамлиги билиниб турибди.\nБайшедаги рақамни тераман.\n– Алло. Бу жаноб…нинг офисими?\n– Мен у киши билан учрашув белгиламоқчи эдим.\n– Бугун, соат бешда.\n– Соат бешда дейсизми?\n– Бўлади. Исмимни билмоқчимисиз?\n– Албатта. Сиз ўзи касаба уюшмасиданмисиз?\n– Қанақа касаба уюшмаси? Янглишяпсиз, менинг касаба уюшмасига мутлақо дахлим йўқ. Балким сиз, жаноб адвокат билан шартнома тузган уюшмани кўзда тутаётгандирсиз? Нима бўлганда ҳам, менинг касаба уюшмаси билан алоқам йўқ. Ассоциация дейсизми? Ниманидир адаштиряпсиз. Йўқ, у ҳам эмас. Мен сизларга биринчи марта мурожаат қилмоқдаман. Яхши, албатта бораман.\nКотиба ғирт тентакка ўхшайди. Мени касаба уюшмасидан, қандайдир ассоциациядан ёки суғурта компаниясидан деб ўйлади.\nҲай, майли, аммо бу галги майизга гап йўқ. Яна биттасини оғзимга соламан. Озроқ қолди. Кўпроқ олсам бўларкан.\nЗинадан пастга юриб, Ларгу Триндаде Коэлью майдонига тушиб бораман. Кариока кафеси ёпиқ. Афсус. Бир рюмка виски бўлса зўр кетарди-да.\n“Рампа” савдо марказининг пештахталари жуда гўзал. Америка журналларининг муқоваларида акс эттирилган енгил, ташвишсиз ҳаётни эслатади. Чарм костюмлар, тўқима свитерлар, гулли безакдор кўйлаклар.\nШундай пештахталарни яхши кўраман Улар шаҳарни замонавий ва космополитча қилиб кўрсатади. Афсуски, Конкордат келишуви бор-да. Бу келишув “Рампа” савдо маркази пештахталари кўринишига мутлақо мос келмайди. Бошқа мамлакатлардан келтирилган тўқима свитерларга ҳам.\nЁғоч билан безатилган офис салобатли кўринади. Қимматбаҳо креслолар малларанг чарм билан қопланган. Келиб-кетувчилар йўқ.\nКреслолардан бирига чўкиб, журнални қўлимга оламан. Бундай журналларни ҳеч ким сотиб олмайди. Уларни почта орқали юборишади. Идиш-товоқ ювувчилар ҳам ўқишмайди.\nЖурнал Республика Президенти жаноби олийларининг Африкага визити ҳақидаги суратлар билан тўла. Қора танли эркак ва аёллар қўлларида байроқ билан Президентнинг машинасини кутиб туришибди. Аёллардан бирининг кўкраги белигача осилиб турибди. Бу суратни цензура қандай ўтказди экан-а, ё жаноб Президентни кутиб тургани учунми? Тушунмайман.\nЯна бир-иккита майизни оғзимга соламан. Эрталабдан бери чўнтагимда юриб, эзилиб кетибди.\nЯна қанча кутишим керак? Ахир, келиб-кетувчилар йўқ-ку? Жаноб адвокат сусткашмикин? Балким, “Дьяриу де Лижбоа”ни ўқиб ўтиргандир?\nЎрнимдан туриб, тўқишга астойдил берилиб кетган котибага мурожаат қиламан.\n– Мени кечирасиз, соат бешдан бери кутиб ўтирибман, беш ярим бўлди. Ортиқ кута олмайман.\n– Яна беш дақиқа сабр қилинг. Жаноб адвокат бош директор билан ўта муҳим йиғилиш ўтказмоқда. Тугай деб қолди.\n– Афсуски, бошқа кута олмайман. Мен бош директор бўлмасам-да, жуда банд одамман. Мен саноатчиман. Ишимни бошқа ҳеч ким мен учун қилмайди…\n– Бошқа кута олмаслигингизни зудлик билан жаноб адвокатга айтаман.\nЎрнимдан туриб кута бошлайман. Муҳим йиғилиш тез орада тугашига ишончим комил.\nКотиба қайтиб келди.\n– Марҳамат, бу ёққа!.\nЧоғроқ йўлакдан ўтиб, жаноб адвокатнинг хонасига кираман. Хона жуда ҳашаматли, эски замонларнинг оғир мебеллари билан безатилган.\nЖаноб адвокат ҳайҳотдай ёзув столида ўтирибди. Кириб келганимга парво ҳам қилмади, кўзини столдан олмай қаерга ўтиришимни кўрсатди.\nЎтирганим йўқ. Бунақанги найрангларнинг кўпини кўрганман.\nАдвокат бошини кўтариб менга қаради.\n– Марҳамат, ўтиринг.\nАдвокат, худди хонада ҳеч ким йўқдай, ёзишда давом этди.\nАдвокат ручкани бир ёнга суриб қўйди.\n– Гап никоҳни бекор қилиш масаласида, жаноб адвокат.\n– Никоҳни бекор қилиш масаласида дейсизми? Маъзур тутасиз, мен никоҳни бекор қилиш билан шуғулланмайман. Оилавий можароларга аралашишимга шахсий принципларим йўл қўймайди.\nЖаноб адвокатнинг фикрини ўзгартиришга ҳаракат қиламан.\n– Кечирасиз, гап шундаки, менга бу тўғрида айтишмади. Билганимда сизни асло безовта қилмаган бўлардим. Ўзимнинг ҳуқуқшуносим бор. У менинг фабрикаларим билан шуғулланади. Унинг иши асосан савдо-сотиқ масалалари бўлгани учун ҳам, ўзимнинг шахсий масаламда дўстимнинг тавсиясига биноан сизга мурожаат қилгандим.\n– Фабрикаларим дейсизми? Сиз саноатчи экансиз-да?\n– Мен миллий шляпа ишлаб чиқарувчи йирик саноатчилардан бириман, аммо бошқа соҳаларда ҳам манфаатларим бор. Нима бўлганда ҳам, сизни безовта қилганим учун узр сўрайман ва…\n– Худо хайрингизни берсин, бир дақиқа. Мен ажралиш масалалари билан шуғулланмайман дедим, бу масалада маслаҳат бера олмайман деганим йўқ. Бошидан бошлаймиз. Никоҳингиз қайси йили рўйхатга олинган?\n– 1948 йили.\n– Фуқаролик никоҳими?\n– Черков никоҳи.\n– Ундай бўлса, сиз ҳеч қачон ажраша олмайсиз. Конкордате келишуви тўғрисида эшитмаганмисиз?\n– Мен уни ўқиб чиққанман, аммо қонунни айланиб ўтишнинг бирор чораси йўқлигига ишонмайман.\n– Чораси йўқ. Сизга очиғини айтиб қўя қолай: бўлганида ҳам, сизга бу тўғрида айтмаган бўлардим.\n– Негалиги шундаки, мен ажралишларга мутлақо қаршиман.\n– Сиз муаммо нимадалигини тушунмаяпсиз, чоғи? Мен сиз ажрашинг деяётганим йўқ, мен ажрашмоқчиман. Шундай экан, принципларингиз дахлсизлигича қолади. Очиғини айтсам, нега энди мен ва хотиним сизнинг принципларингиз учун жабр кўришимиз керак, буни мутлақо тушунмайман…\n– Черковда никоҳдан ўтаётганингизда, сиз нима қилаётганингизни яхши билгансиз. Ўшанда нега фуқаролик никоҳини танламагансиз?\n– Бунинг бир неча сабаблари бор. Уларни сизга айтишим шарт эмас. Аммо, эътибор берингки, мен католик бўлганим учун ҳам никоҳимиз черковда расмийлаштирилган.\n– Католиклар учун ажралиш тақиқланганини билмайсизми?\n– Ҳозир диний масалаларда баҳслашишнинг ўрни эмас, деган фикрдаман. Аммо, сизни ишонтириб айтаманки, мени масаланинг диний жиҳати эмас, ҳуқуқий жиҳати қизиқтиради.\n– Шундай бўлсин ҳам дейлик. Лекин сиз диний қонунлар асосида никоҳдан ўтгансиз…\n– Тўғри, шундай бўлган. Аммо католик черкови бағридан чиқишим билан мен ўзимнинг собиқ диним урф-одатларига амал қилишни тақа-тақ тўхтатаман. Нима бўлганда ҳам, мен бугун бу ерга фалсафий нутқ ирод қилиш учун келганим йўқ. Мен хотиним билан ҳуқуқий жиҳатдан ажрашиш учун нима қилишим мумкинлигини тушуниш учун келдим.\n– Ҳуқуқий жиҳатдан? Бу билан нима демоқчисиз?\n– Демоқчиманки, биз амалда аллақачон ажрашиб бўлганмиз…\n– Нима ҳам қила олардингиз. Кутишга тўғри келади.\n– Нимани кутишга?\n– Ундай бўлса, маъзур тутгайсиз, мен бошқа бир жойга бориб, ўша ерда кута қолай. Сизга қанча тўлашим керак?\n– Сиз черков судига мурожаат қилиш эҳтимоли тўғрисида ўйлаб кўрганмисиз?\n– Нимага асосланиб?\n– Йўли бор. Жуда кўп. Ўйлаб кўриш керак.\n– Ундай бўлса, бу иш билан мен учун шуғуллансангиз, сиздан бағоят хурсанд бўлардим.\n– Эртага келинг. Йўқ, эртага шанба. Душанба куни. Бўладими? Тушликдан кейин ихтиёрингиздаман… Кўрамиз, нима иш қила олишимиз мумкинлигини. Котибам анкета тўлдиришга ёрдамлашворади. Ички ҳисобот учун керак…\nСимойншларникига етиб келгач, шимимнинг чўнтагини пайпаслаб, икки дона майиз оламан.\nИчкарига кираман. Қўлимга дарҳол бокал тутқазишади.\nЗангор кўйлакли сеньора: Сиз Годони кўргандирсиз?\nШу рангли кўйлак кийган бошқа сеньора: Қайси Годони?\nБиринчи сеньора: Театрдаги…\nКулранг костюмли эркак: Шу кишини кутишяпти.\nСимойнш: Сизга сосиска таклиф этишга рухсат этинг.\nҚорамтир рангли тўқима кўйлак кийган сеньора: Жоним билан, аммо… иложим йўқ. Бугун – балиқ ейиладиган кун.\nМўйловли жаноб: Ҳа, Годо денг. Мен Родригеш билан бирга эдим… Сосиска дейсизми? Бажонидил.\nСочини бўяган қиз: Нуну Гонсалвишдан кейин Португалияда бирорта ҳам ҳақиқий рассом чиқмади. Мана шу бисквитларни тотиб кўринг, жуда ажойиб.\nҲаракатлари шубҳали йигит: Нималар деяпсиз? Алмада-чи? Мариу Эллой-чи? Виейра да Силва, Соуза-Кордозуларчи?\nЗангор кўйлакли сеньора: Ахир, Годо…\nКўриниши ўта муҳим жаноб: Бугунги ёшларни тушуниш қийин. Муҳим масалада фикр юрита олишмайди. Миллий тараққиёт режаси нима бўлади? Зайтун дейсизми? Билмадим, қаерда бор экан?\nҲаракатлари шубҳали йигит: Вискининг баҳосига чидаб бўлмайди. Агар вазир бўлганимда борми, янги қонунни қабул қилдирган бўлардим.\nСочини бўяган қиз: Бахтимизга бизда энди куч-қувват берадиган воситалар бор. Яқин-яқингача биз Европада шундай воситалар бўлмаган яккаю ягона мамлакат эдик.\nКулранг костюмли эркак: Шунча йил бундай воситаларсиз яшабсиз. Уларнинг борлиги хаёлингизга ҳам келмаган бўлса керак? Нега энди бугун уларга эҳтиёж сезиб қолдингиз?\nЗангор кўйлакли сеньора: Сиз Годонинг ишларига қаранг…\nКўриниши ўта муҳим жаноб: Годо қанчалар машҳур бўлмасин, яхши миллий мўйқалам соҳибларининг йўқлигини ҳеч нарса билан оқлаб бўлмайди. Хорижликларнинг босими – бизнинг авлод учун шармандалик. Висенте яшаган эди-ку…\nСимойнш: Яна бир қадаҳ, жаноб маслаҳатчи.\nКўриниши ўта муҳим жаноб: Яхши ичимликка йўқ дейдиганлардан эмасман. Ташаккур. Ажнабий сўзларнинг тилимизга кириб келиши ғашга тегади-да. Қўлимдан келганида, биласизми, нима қилардим…\nБу беҳуда гапларни тинглар эканман, беш ёки олти марта виски ичдим, икки тарелка сосискани паққос туширдим. Яна денг, балиқ ейиладиган куни. Фернанда ҳалигача келгани йўқ.\nСариқ кўйлакли қиз: Эҳ, Парижга қайтишни шу қадар хоҳлаяпманки. Бу ердаги нарсалар жонимга тегди.\nҲаракатлари шубҳали йигит: Менга келсак, очиқ айтишим керак: ҳозир фақат Бартокни тинглай оламан. Бошқалари, назаримда, сунъий, инсоний аҳамиятга эга эмас. Сизлар қандай фикрдасизлар?\nСуҳбатга қўшилмоқчи бўлдим. Бунинг учун уларнинг ҳар бирига ўхшаб, мен ҳам ўзим ҳақимда ўйлашим керак. Бўйнида йўл-йўл чизиқли галстуги бор эркакка ўхшаб.\nБўйнида йўл-йўл чизиқли галстуги бор эркак: Барток менга ёқади, аммо Балдини кўпроқ ёқади.\nҲаракатлари шубҳали йигит: Балдини дейсизми? Фикрингизга қўшиламан. У жуда қизиқарли. Жуда ҳам. Инсоний, очиқ. Нима демоқчи бўлаётганимни тушунаяпсизми? Унинг ижоди – кенг очилган каттакон эшик, очиқ майдондаги бутхона. Инсон шарафига яратилган ҳақиқий ибодатхона. Фикримга қўшилсангиз керак?\nБўйнида йўл-йўл гулли галстуги бор эркакка айланган мен: Тўла қўшиламан. Оҳангдорлик нуқтаи назаридан унда тушуниш қобилияти кучли.\nЙил давомида учинчи даражали шаҳарчада тўртинчи тоифага мансуб зиёфатларда муттасил қатнашган ёш дипломат: Мен бу тўғрида жуда кўп ўйлаганман, аммо фикримни сизларникидек аниқ-равшан ифодалай олмаганман.\nЗангор кўйлакли сеньора: Мен сизга айтаяпман-ку, Годо…\nСимойншнинг хотини: Ғофиллигимни тан олишим керак. Балдини тўғрисида мутлақо эшитмаган эканман. Унинг энг муҳим асари қандай номланади?\nБўйнида йўл-йўл гулли галстуги бор эркакка айланган мен: Мен сизга айтишим керакки, Балдини ҳеч қачон бирор нарса ёзган эмас. У – италиялик пойгачи, ўзини доимо велосипедда учиб юргандек қилиб кўрсатади.\nҲаракатлари шубҳали йигит: Бир дақиқа, узр, анави ерда қизиқарли бир нарса хусусида гаплашишмоқда.\nЙил давомида учинчи даражали шаҳарчада тўртинчи тоифага мансуб зиёфатларда муттасил қатнашган йигит: Сўнгги бор Лондонда бўлганимда, у ерда аҳамиятга молик кўп нарсаларни кўрдим.\nБўйнида йўл-йўл гулли галстуги бор эркакка айланган мен: Ойнада ўз аксингизни кўргандирсиз?\nЗангор кўйлакли сеньора: Наҳотки ичимизда бирор киши Годони бориб кўрмаган бўлса?\nЎта муҳим жаноб: Лондонда бу йигитча нимани топди экан?\nБўйнида йўл-йўл гулли галстуги бор эркак: Дипломатларнинг багажидан давлат сирини топган бўлиши мумкин.\nҲаракатлари шубҳали йигит тўртинчи тоифага мансуб зиёфатларда муттасил қатнашган ёш дипломатга бўйнида йўл-йўл гулли галстуги бор эркак хусусида: Унга мутлақо тоқат қилиб бўлмайди. Мутлақо. Унингча, мен Балдинининг кимлигини билмас эмишман. Балдинига мен шунчаки, қани қаергача бораркин, деган маънода ютқизганман. Ҳаммасидан ёмони, у мени лақиллатдим, деб ўйлаяпти. Мен учун ҳисобга олиб қўйиш зарур бўлган яхшигина сабоқ бўлди: нотаниш одамлар билан ҳамиша эҳтиёт бўлиб гаплашиш керак.\nПариждан қайтиб келган, у ерда ўн тўртта детектив асар ўқиган, 14 та 14-даражали кечки зиёфатларда иштирок этган ёш дипломат:\n– Симойншларникидаги коктейл – ғаройиб воқеа. Ҳақиқий винегрет. Кимларни учратмайсан-а… Бу ер менга Парижни эслатади.\nЎта муҳим жаноб: Дилдан тан олишим керакки, мен дипломатларга ҳамиша қойил қоламан. Табиийки, мен ҳам, имкониятларимдан келиб чиқадиган бўлсак, дипломатман. Сизлар Шарқ ва Ғарбда катта сиёсатнинг муҳим масалаларини ҳал қилишингизга ҳеч нарсани қиёслаб бўлмайди.\nҲозиргина вазирликдан қайтиб келган, у ерда кун бўйи Португалияга доир бирорта муҳим ахборотни қўлга киритмоқчи бўлган, охир-оқибат бундай ахборотни “Либерте де Лиль”нинг тўртинчи саҳифасидан топган ёш дипломат: Менинг вазифам – қилган меҳнатингга арзимайдиган иш. Биров раҳмат демайдиган юмуш. Баъзилар бўлса бизнинг ҳаётимиз нуқул коктейллару дабдабали зиёфатларда ўтади, деб ўйлашади.\nЗангор кўйлакли сеньора: Эдуардо, сиз чиндан ҳам Парижда Годони кўрдингизми?\nБўйнида йўл-йўл гулли галстуги бор эркак: Хўш, Шарқ ва Ғарбда муҳим масалаларни кимлар ҳал қилишар экан?\nЎта муҳим жаноб коктейль маросимига ҳозиргина кириб келган ёш дипломатнинг елкасига қўлини қўйганча кулиб: Шундай дедик-қўйдик-да. Мен ёш йигитча билан унинг ишлари тўғрисида гаплашдим. У – дипломат.\nБўйнида йўл-йўл гулли галстуги бор эркак ролини ўйнашдан чарчаган мен ёш дипломатга мурожаат этиб: Марҳаматингизни аямайсиз деган умиддаман, йигитча. Сиздан илтимос, шу ойнинг охиригача Ғарбда бирор масалани ҳал қилмай турсангиз.\nЁш дипломат кулиб: Сизга ваъда бераман.\nЁш дипломат ўта муҳим жанобга мурожаат қилиб: Бунақа нусхаларни жиним ёқтирмайди. Улар ўзларини ҳаммадан ақлли деб ўйлашади, бошқаларни мазах қилишади. Ҳаммани танқид қилишади, мундоқ ўйлаб кўрсангиз, ўзлари бирор ишнинг уддасидан чиқишмайди.\nЎта муҳим жаноб ўзининг бутун ҳаётий тажрибасини ошкор қилувчи табассум билан: Ёш дўстим, менингча, уларнинг ўзларини бундай тутишларига сабаб –ҳасад. Дипломатия борасида бирор малакага эга бўлишмагани учун, ғазабларини ошкора тўкиб солишади. Тушунаяпсизми?\nЁш дипломат маъюс кулганича: Балким сиз ҳақдирсиз. Аммо жиддий ўйлаб кўрилса, бу – жуда қайғули …\n(давомини 11-12 сонларда ўқинг)


Научная статья на тему :ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ДИДАКТИЧЕСКИХ ИГР НА УРОКАХ ХИМИИ на узбекском языке - химия, прочее\nОписание о новых педагогических подходов на уроках химии\n«Научная статья на тему :ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ДИДАКТИЧЕСКИХ ИГР НА УРОКАХ ХИМИИ на узбекском языке»\nАМИНОКИСЛОТАЛАР МАВЗУСИНИ ЎҚИТИШДА ТУРЛИ ХИЛ ДИДАКТИК ЎЙИНЛАРДАН ФОЙДАЛАНИШ\nЗамонавий таълимни ташкил этишга қўйиладиган муҳим талаблардан бири ортиқча руҳий ва жисмоний куч сарф этмай, қисқа вақт ичида юксак натижаларга эришишдир. Қисқа вақт орасида муайян назарий билимларни таҳсил олувчиларга етказиб бериш, уларда маълум фаолият юзасидан кўникма ва малакаларни ҳосил қилиш, шунингдек, таҳсил олувчилар фаолиятини назорат қилиш, улар томонидан эгалланган билим, кўникма ҳамда малакалар даражасини баҳолаш ўқитувчидан юксак педагогик маҳорат ҳамда таълим жараёнига нисбатан янгича ёндашувни талаб этади.\nПедагогик технология ўз моҳиятига кўра субъектив хусусиятга эга, яъни, ҳар бир педагог таълим ва тарбия жараёнини ўз имконияти, касбий маҳоратидан келиб чиққан ҳолда ижодий ташкил этиши лозим. Қандай шакл, метод ва воситалар ёрдамида ташкил этилишидан қатъи назар педагогик технологиялар:\nпедагогик фаолият (таълим-тарбия жараёнининг) самарадорлигини ошириши;\nўқитувчи ва таҳсил олувчилар ўртасида ўзаро ҳамкорликни қарор топтириши;\nтаҳсил олувчилар томонидан ўқув предметлари бўйича пухта билимларнинг эгалланишини таъминлаши;\nтаҳсил олувчиларда мустақил, эркин ва ижодий фикрлаш кўникмаларини шакллантириши;\nтаҳсил олувчиларнинг ўз имкониятларини рўёбга чиқара олишлари учун зарур шартшароитларни яратиши;\nпедагогик жараёнда демократик ва инсонпарварлик ғояларининг устуворлигига эришишни кафолатлаши зарур.\nПедагогик технологиялардан мажбуран фойдаланиш мумкин эмас. Аксинча, тажрибали педагоглар томонидан асосланган ёки улар томонидан қўлланилаётган илғор технологиялардан мақсадга мувофиқ фойдаланиш билан бирга, уларни ижодий ривожлантириш мақсадга мувофиқдир.\nБугунги кунда бир қатор ривожланган мамлакатларда таҳсил олувчиларнинг ўқув ва ижодий фаолликларини оширувчи ҳамда таълимтарбия жараёнининг самарадорлигини кафолатловчи педагогик технологияларни қўллаш борасида катта тажриба тўпланган бўлиб, ушбу тажриба асосларини ташкил этувчи методлар интерфаол методлар номи билан юритилмоқда.\nИнтерфаол метод технологиясининг моҳияти таҳсил олувчиларнинг ижодкорлигига таяниш ва дарсда эркин баҳс-мунозара шароитини туғдиришдан иборатдир. Бу методга кўра дарслар бир неча босқичга бўлинади:\n1. Чақириқ босқичи. Бу босқичда таҳсил олувчиларни фаоллаштириш, мавзуининг мазмун-моҳиятига кириб бориш, уни англаб етиш жараёнига тайёрлаш мақсади кўзда тутилади.\n2. Фикрий ҳужум. Бу усул дарснинг бошланишида ёки исталган жойида қўлланилиши мумкин. Бу босқичда муаммо таҳсил олувчиларга фикрий ҳужум йўли билан берилади ва уларнинг фикрлари орқали олинади.\n3. Англаш босқичи. Мавзуга оид хулосавий фикрлар эшитилади ва ўқитувчи томонидан янги фикрлар томонидан тўлдирилади.\n4. Фикрлаш босқичи. Мавзу юзасидан ўзлаштирилган билим ва тушунчаларни қисқа жумлаларда ёзма равишда баён қилиш топширилади. Бу топшириқни бажариш учун синф гуруҳларга бўлинади. Ҳар бир гуруҳ топшириқ бўйича ўз фикрини ёзади ва ҳар бир гуруҳ вакили бажарилган топшириқни бошқаларга маълум қилади.\nОрганик кимё фанидан “Аминокислоталар” мавзусини ўтишда қуйидаги методларни қўллаш мумкин.\n«Ким кўп ёзади» ўйини\nЎйин тартиби: Талабалар олдида фақат қоғоз ва қалам бўлиши керак. Ўйинни «Ароматик аминлар», «Аминокислоталар» , «Оқсиллар» мавзуси бўйича ўтказиш айниқса яхши натижа беради. Бу ўйин учун маълум вақт белгиланади. Масалан, «Аминокислоталар» мавзуси эълон қилинади дейлик , талабалар эса белгиланган вақт ичида ўзлари билган барча аминокислоталарни ёзиб чиқадилар. Ёзилган ҳар бир аминокислота учун бир балл берилади. Балл сифатида рангли карточка берилади. Ўйинда энг кўп карточка тўплаган талаба ғолиб ҳисобланади.\n“Моддалар номини ўрганиш” ўйини\nЎйин тартиби: энг муҳим моддалар формулалари ёзилган қоғозлар ёзуви тескари қаратиб қўйилади ва ўйин бошқарувчи олдида туради.\nЎртага талаба таклиф қилинади ва унга 2та алкан , 2та аминокислота ва 2та спиртни олишга рухсат берилади. Талаба ўзига тушган моддалар номини айтади. Ҳар бир тўғри жавобга бир балл берилади. Ўйинни тескари тарзда ўтказилса ҳам бўлади. Бунда қоғозларга моддаларнинг формулалари эмас, номлари ёзилади. Талаба қоғозлардан танлаб уларнинг формулаларини ёзади. Ҳар бир тўғри формула учун бир балл берилади. Енг кўп балл тўплаган талаба ғолиб ҳисобланади.\n“Тўғри топ усули”\nХудди шунга ўхшаш “Тўғри топ усули”дан фойдаланилса бўлади. Бу интерфаол усулни деярли барча ўқув фанларида самарали қўллаш мумкин. Масалан, аминокислоталарнинг бир нечтасининг формуласи ёзилади (Гистидин, Лизин, Триптофан, Фенилаланин, Метионин, Треонин, Лейцин, Изолейцин, Валин, Аргенин, Аланин, Аспартат кислота , Глутамат кислота, Глицин, Пролин, Оксипролин, Тирозин, Серин , Цистеин, Цистин) шулар орасидан алмашинадиган, алмашмайдиган аминокислоталарга мансуб аминокислоталар турини топиши лозим. 10 минут давомида талаба аминокислоталарни изоҳлаб ёзма жавоб бериши керак. Кимнинг жавоби пухта ва аниқ бўлса у ғолиб бўлади.\nБу ўйинда ўқувчилар маълум бир аминоклислотани турли хил моддалар билан реаксияга киришишини ёзадилар. Масалан, H2N-CH2-COOH глицин, CH2-CH2-COOH аланин ва бошқаларнинг кимёвий реакцияга киришишини ёзадилар.\nХулоса қилиб айтганда, кимёнинг асосларини ўрганиш жараёнида ноанъанавий усулларни қўллаш талабаларнинг илм олиш имкониятларини кенгайтиради. Шунингдек, уларнинг мустақил фикрлашига, ўз нуқтаи назарни эркин баён эта олишига, дарслик, қўшимча таълим воситаларидан мустақил билим ола билишига, ёрдам беради. Бу ўринда фан ўқитувчисининг асосий вазифаси талабаларнинг қизиқишларини ҳисобга олиши ва тўлиқ қондириши, таълимнинг ташкилий шаклларини танлашидир.\nНомер свидетельства: 437030


Уйғурларга мусулмон исмларини тақиқламоқдалар - BBC O'zbek\nУйғурларга мусулмон исмларини тақиқламоқдалар\nФото муаллифлик ҳуқуқи Sina Weibo\nШинжон Уйғуристонидаги Хўтан вилоятидан олинаётган хабарларга кўра, Хитой расмийлари 22 мусулмон исмидан иборат рўйхат тузганлар ва уйғурларга бу исмларнинг ўзларининг янги туғилган фарзандларига беришлари тақиқламоқдалар.\nХориждаги Уйғур фаоллари эса Шинжонда боласини аташ тақиқланган исмлар сони 22 тадан ҳам кўп демоқдалар.\nХитойдаги Twitterga ўхшаган Sina Weibo саҳифасида араб ёзувида ёзилган 15 эркак исми ва 7 аёл исми маън этилгани расмий эълони фотосурати тарқалган.\nЭркак исмлари Бин Лодин, Саддам, Ҳусайн, Арафат, Мужоҳид, Мужоҳидуллоҳ, Асадуллоҳ, Абдулазиз, Сайфуллоҳ, Гулдулла, Сайфуддин, Зикриллоҳ, Насруллоҳ, Шамсиддин ва Фахриддин.\nТақиқланган аёллар исмлари Аминат, Муслима, Мухлиса, Муниса, Ойша, Фотима ва Хадича.\nМуҳожиротдаги Уйғур фаоллари бундан олдин ўзларининг исмлари хитойча талаффузга ўзгартирилиб ёзилганини, энди эса мусулмонча исмлар тақиқланганини уйғурларнинг энг оддий инсон ҳуқуқлари топталаши мисоли, демоқдалар.\nЖаҳон Уйғурлари Қурултойининг ижроия раиси Тўлқин Исо.\nВидео Уйғуристон ё хатарли хаёл\nМусулмон уйғурларига: ‘Ё алкогол ва тамаки сотасан, ё ёпиласан’\nХитойда уч уйғур терроризмда айбланиб қатл этилган\nСайёҳ блоги: Маҳмуд Қошғарий хилхонасида


Кеча, Осиё қитъаси бўйлаб жаҳон чемпионати саралаш босқичининг иккинчи раунд 4-тур учрашувлари бўлиб ўтди.\nОртда қолган 4-тур натижаларидан сўнг тўпурарлар рўйхатини кимлар бошқараётганига назар ташлаймиз. Қувонарлиси шундаки, улар орасида ҳамюртимиз Элдор Шомуродовнинг ҳам борлиги кишини хурсанд қилади. Россия майдонларида жавлон ураётган Шомуродов икки ўйинда 3та тўп кирита олди.\nУшбу рўйхатни Сурия миллий терма жамоаси ҳужумчиси Умар Ас-Сома 7та тўп билан бошқармоқда. У Гуам билан (4:0) ўйинда хет-трикка эришди. Филиппин ва Мальдив оролларига қарши баҳсларда ҳам Ас-Сома 2тадан тўп киритган эди.\nУндан кейинги ўринни эса Бирлашган Араб Амирликлари юлдузи Али Мабхут эгаллади. Унинг ҳисобида 6та тўп мавжуд. Мабхут Индонезия билан бўлиб ўтган баҳсда хет-трикка эришган, Малазияга эса 2та тўп йўллаган эди. Яна бир тўпини эса Таиланд дарвозасига киритди.\nУчликни эса иккита футболчи эгаллаб турибди. Булар Эрон ҳужумчи Карим Ансарифард ва Хитой аъзоси Янг Хулардир. Ҳар иккисида ҳам 5та тўп мавжуд. Эътиборлиси, Карим ўтган тур доирасида Камбоджага қарши баҳсда покер қайд этганди.\nУмар Ас-Сома (Сурия) - 7та\nАли Мабхут (БАА) - 6та\nКарим Ансарифард (Эрон) - 5\nЯнг Ху (Хитой) - 5та\nСердар Азмун (Эрон) - 4та\nШин Вук Ким (Жанубий Корея) - 4та\nЖеймс Макларен (Австралия) - 4та\nТакуми Минамино (Япония) - 4та\nАлмоез Али (Қатар) - 3та\nЭдгар Бернхард (Қирғизистон) - 3та\nЭлкесон (Хитой) - 3та\nҲилал Эл-Ҳелве (Ливан) - 3та\nЭлдор Шомуродов (Ўзбекистон) - 3та\nХарри Соуттар (Австралия) - 3та\nЖЧ-2022 саралаши Элдор Шомуродов\nЖЧ-2022 саралаши. Япония сафарда қўшниларимиздан устун келди, Тожикистон эса мағлубиятга учради ва бошқа натижалар\nЖЧ-2022 саралаши. Мўғилистон, Бангладешдан ғалаба ва бошқа натижалар\nШомуродов ўзининг голсиз сериясига нуқта қўйди\nЖЧ-2022 cаралаши. КХДР ва Сурия ғалаба билан бошлади


Қирғизистонда коронавирус билан касалланган шифокорнинг биринчи ўлими қайд этилди | Qalampir.uz\nҚирғизистонда коронавирус билан касалланган шифокорнинг биринчи ўлими қайд этилди\nОлам\t03 Май 09:49 3911\nКоронавирус билан касалланган 3-сонли оилавий тиббиёт маркази раҳбари Жузум Кокумбаева коронавирусдан вафот этди. Бу ҳақда кеча, 2 май куни "Вечерний Бишкек" нашри хабар қилди.\nТаъкидланишича, бу Қирғизистонда қайд этилган илк шифокор ўлими. Хабар қилинишича, Кокумбаева аввалроқ Соғлиқни сақлаш вазирлигини танқид қилиб чиққан. Унинг сўзларига кўра, коронавирус юқиш хавфини камайтириш учун вазирлик махсус тиббий гуруҳ ва оддий шифокорларни алоҳида қилиб ажратиши керак эди.\nКоронавирус инфекциясига қарши курашиш бўйича Республика штаби маълумотларига кўра, Кокумбаева пневмония, касалликнинг оғир шакли ва нафас олиш етишмовчилиги сабаб вафот этган. Маълум қилинишича, ҳозирда Қирғизистонда 200 нафар шифокор касалликни юқтириб олган.\nСўнгги маълумотларга кўра, Қирғизистонда коронавирус билан боғлиқ 795 та ҳолат аниқланган. Касалланганларнинг 564 нафари соғайган, 10 нафари эса вафот этган. Мавжуд беморлар сони 221 кишини ташкил қилмоқда.\n23 Май 10:39 31796


Добавлено: 12.01.2017, 14:58\nҚиш мавсумида ҳаммомда буғланиш организм учун фойдали. Қанчалик нафи бор, дейсизми? Буни саҳифамиз орқали билиб оласиз. Қолаверса, у ерда қандай косметик воситалардан фойдаланиш кераклиги ҳақида ҳам батафсил маълумотларга эга бўласиз.\nУндан нима фойда?\nЮқори ҳарорат ва буғланиш терини тозалаб, моддалар алмашинувини яхшилайди. Бунда организмдан тер билан бирга зарарли моддаю шлаклар ҳам чиқиб кетади. Шу тариқа совуқдан азият чеккан тери янгиланади, ёшаради, одам эса озади.


Савобли ишдан четда қолмайлик!\n13.04.2018 18:51 0 1321\nЮртдошларимиз орасида ўз маблағини хайрия ишларига сарфлашни мақсад қилган саховатпеша инсонлар кўплаб топилади. Уларни хайрия акциясида иштирок этишга таклиф этамиз.\nШаҳрисабз туманида жойлашган «Янги қишлоқ» жоме масжиди таъмирга муҳтож. Сиз қуйида кўриб турган масжид 1990 йил ҳашар йўли билан қурилган. 2001 йил 16 мартда Адлия вазирлиги рўйхатидан ўтган. Бугунги кунда қишлоқ аҳли ва ҳомийлар кўмагида масжид дарвозаси, таҳоратхона ва мударрис хоналари қайта қурилди. Ҳали пардозлаш ишлари амалга оширилмаган. Масжиднинг ўзини эса таъмирлашга етарли маблағ топилмаяпти.\nШу мақсадда ушбу хайрия акциясида иштирок этишингизни сўраймиз.\nПул маблағларини ўтказишни истаганлар учун банк манзили:\nАгробанк АТБ Шаҳрисабз филиали\nБанк коди: 00166\nПластик карта рақами: 8600 0423 4635 2916\nБоғланиш учун телефон: +998 97 3802675 (жоме масжиди имом хатиби — Мавлонберди Ҳасанов)\nЖамият 27/02, 11:59\nТошкент шаҳрининг 15 дан ортиқ ҳудудида «Меҳрли музлатгичлар» ўрнатилди


Бозорга биринчи бўлиб ким кириб борса, сабзавотларни қайта ишлаш бўйича ускуналарга киритилган инвестицияларни тезроқ қайтариб олади – нуқтаи назар • EastFruit\nБош саҳифа › Мева-сабзавот бизнеси › Интервью › Бозорга биринчи бўлиб ким кириб борса, сабзавотларни қайта ишлаш бўйича ускуналарга киритилган инвестицияларни тезроқ қайтариб олади – нуқтаи назар\nИнтервью Технологиялар Янгиликлар\nБозорга биринчи бўлиб ким кириб борса, сабзавотларни қайта ишлаш бўйича ускуналарга киритилган инвестицияларни тезроқ қайтариб олади – нуқтаи назар\nМуаллиф: EastFruit 1 Июн 21 2 Июн 21 015\nТўғралган ва тозаланган маҳсулотлар бўйича таклифлар Украина сабзавот бозорида кўп эмас. Умуман, бозор иштирокчилари қайд этаётган тенденциялар шуни кўрсатмоқдаки, бугунги истеъмолчи имкони борича тайёр маҳсулот истайди. Нега Украина агрокомпаниялари бугун истеъмолчилар талабига қарши ўлароқ сабзавотларни қайта ишлаш билан шуғулланмаяти, қайта ишлаш соҳасида келажакда энг катта муваффақият қозониш мумкин бўлган сегмент қайси, қайта ишлаш ускуналарига киритилган инвестицияларни қайтариб олишдаги энг муҳим омиллар нима – буларнинг барини SEEDS журналистларининг “Толсма-Текник” компаниясининг сабзавотларни сақлаш ва қайта ишлаш учун ечимлар бозоридаги бизнесни ривожлантириш бўйича менежери Роман Злигостевой билан интервьюсида билиб олишингиз мумкин.\n– Роман, маҳсулотни етиштиришга қанча кўп ҳаракат қилинган бўлса, у шунчалик қиммат сотилади, демак, қайта ишлашга тикилган пуллар ҳам вақт ўтиб қайтиб келади, шундай эмасми? Бундай инвестицияларни қоплаш муддати қанча?\n– Буларнинг барчаси тадбиркорнинг ўзига – қандай маркетинг стратегияси ишлаб чиқилишига боғлиқ. Шуни ёддан чиқармаслик керакки, агар сиз хомашё билан савдо қилсангиз, бозордаги ҳолатни, айни дамдаги ўртача нархни биласиз ва унга мослашасиз. Аммо бирор-бир аниқ маҳсулот ҳақида гап кетганда, ҳаммаси маркетингга боғлиқ. Агар тадбиркор ушбу масалага профессионал тарзда ёндашиб, харидорларга ўз маҳсулотини тўғри кўрсата билса, муваффақиятдан умид қилиши мумкин. Латент эҳтиёж деган тушунча бор. Инсонлар ҳалигача бозорга чиқмаган бирор маҳсулотни сотиб олишни исташади ёки шунчаки у ҳақда хабардор бўлмайди.\nИнвестицияларнинг қайтиш муддати бу – мураккаб савол. Шуниси аниқки, бозорга биринчи бўлиб кириб келганлар, – уларнинг ортидагилар эмас, – сарфланган инвестицияларни биринчи бўлиб қайтариб оладилар.\n– Бундай “биринчи”лар Украина бозорида бугун борми? Ёки бундайлар умуман мавжуд бўлмаган баъзи соҳалар ҳамон борми?\n– Улар йирик қайта ишловчи корхоналарда бор. Ҳозир 30-100 гектар ерга эгалик қилувчилар шунчаки хомашё сотиб, бозордаги ўрнини ушлаб туриш бугун қийин эканлигини тушуниб етдилар. Шу боисдан, бундай ишлаб чиқарувчилар маҳсулотнинг қўшимча қийматини ошириш йўлидан боряпти. Улар, дейлик, тузланган карам ёки корейс сабзиси ишлаб чиқарувчи линиялар ўрнатиш ҳақида ўйламоқда. Илгари сабзавотларни босим остида қайта ишлаш йўли билан қайта ишлаш билан шуғулланган, консерва ишлаб чиқарган тадбиркорлар бугун яшил нўхат ёки маккажўхори ишлаб чиқарувчи тўлиқ автоматлаштирилган линияларга эга бўлишни истаяпти.\n– Буларнинг бари даладан узоқда бўлмаслиги керакми?\n– Одатда, логистика харажатларини камайтириш мақсадида агро ишлаб чиқарувчилар ростан ҳам ўз даласи яқинида барпо этишади.\n– Сиз йирик агрокомпанияларни назарда тутяпсизми?\n– Йўқ, ҳозирча улар кичик корхоналар. Йирик агрокомпаниялар бозорнинг ушбу сегментига назар солмаяпти – улар бугунги кунда шунчаки хомашё сотиб ҳам ёмон пул ишламаяпти. Бироқ, агар улар ўз бизнесини ривожлантирмоқчи, маҳсулот турларини диверсификация қилмоқчи бўлса, ўша яшил нўхат ишлаб чиқаришни бемалол йўлга қўйиши мумкин. Бундан ташқари, бозорнинг ушбу сегментига йирик иштирокчиларнинг кириб келиши қўшимча иш ўринлари ва солиқ тушуми деганидир. Демак, бундан бутун Украина ютади. Аммо, сабзавотларни қайта ишлаш бизнесининг ўзига хос жиҳатларини яхшилаб ўрганиш лозим. Масалан, ҳозир фақат Украина бозори учун мўлжалланган картошка-фри ишлаб чиқариш линиясини барпо этиш мақсадга мувофиқ эмас. Ахир Украинада картошка-фри анъанавий овқат эмас, балки кўпроқ фастфуд ўрнидадир. Яъни бу ерда овқатланиш анъаналари аҳамиятга эга.\nДарвоқе, бу йилдан бошлаб ер бозори татбиқ этила бошлайди. Бу деҳқонларни нима етиштириш ва қандай қилиб имкони борича кўпроқ даромад олиш масаласига бошқачароқ ёндашишга ундайди. Украина учун бу жуда яхши. Биз бозор иштирокчиси сифатида ушбу жараён сабзавотларни қайта ишлаш сегментига муайян туртки беради, деб умид қиламиз. Бугунги кунда Украинада жуда кўплаб озиқ-овқат экинлари етиштирилади. Масалан, шахсан ўзим аччиқ қалампир етиштириш тажрибасига эгаман. Ҳозирда ушбу маҳсулот ўз харидорини топган. Яна бир ёрқин мисол – аспарагуса, яъни сарсабил. Авваллари бу экин жуда қиммат эди, бироқ ҳозир уни етиштириш Украинада кенг қулоч ёзди.\n– Сабзавотларни қайта ишлаш соҳасидаги қайси сегмент истиқболда энг катта муваффақият олиб келиши мумкин?\n– Биринчидан, бу картошка. Чунки у Украина бозоридаги энг оммавий маҳсулот. Мамлакатда тезкор овқатланиш шахобчаларига талаб ортиб борар экан, масалан, картошка ёрмаси сингари маҳсулот катта даромад келтириши мумкин. HoReCa тармоқларида кўплаб истеъмол қилинадиган картошка пюресига ҳам талаб ортади.\n– Ҳозир картошкани қайта ишлаш билан шуғулланаётган корхоналар кўпми?\n– Украинада бугунги кунда ушбу сегмент деярли ривожланмаган. Бир вақтлар советлар даврида барпо этилган корхоналар ўз қувватларини модернизация қилиб, ишлашга ҳаракат қилишяпти. Аммо бутун украин бозорини таъминлай оладиган кучли компания ҳақида гапиришга ҳали эрта. Масалан, юқорида айтиб ўтилган картошкани қайта ишлаб, унинг ёрмасини ишлаб чиқарувчи корхонани мен билмайман. Ҳолбуки, бу Осиё бозорларига экспорт қилиш нуқтаи назаридан истиқболли йўналиш.\n– Умуман, ушбу маҳсулот истеъмолчи учун қай даражада мазали? Кўпчилик ахир уни айнан фойдали ва мазали эмас, деган стереотип сабабли қабул қилмайди.\n– Ресторан бизнесида ишлаш тажрибамдан келиб чиқиб айта оламанки, ҳозир Украина бундай ёрмаларни Бельгия ва Германиядан импорт қилаяпти. Юзлаб, минглаб одамларни тўйдириш ҳақида сўз борар экан, картошка пюреси – жуда яхши ечим. Бир вақтлар биз ўзимизча оддий картошкадан тайёрланган пюре ва ёрмани аралаштириб хамир тайёрлагандик. Унинг фарқини фақат тажрибадан бохабар бўлганларгина сезишган. Агар пюрега сут, сут қаймоғи, ёғ қўшилса, у нимадан тайёрланганлигини билиш жуда қийин бўлади. Чунки ёрмалар тайёрлашда дегидратация жараёни юз беради ва шу тариқа, картошкадан намлик чиқариб ташланади. Шу сабабли ҳам бу маҳсулот 99,9 фоиз фақат картошканинг ўзидан таркиб топади.\nБироқ, ёрма ишлаб чиқариш бўйича линия барпо этиш ҳақида гапирадиган бўлсак, бу – жуда катта инвестициялардир. Бундай улкан лойиҳага йирик корхоналар қўл ургани маъқул.\n– Сиз эслаб ўтган тезкор овқатланиш тармоқларининг ривожини инобатга олган ҳолда, бутун дунёда яримфабрикат маҳсулотлар оммалашяпти, дея оламизми?\n– Ҳа. Қаранг, ўша чучваралар сотиладиган дўконларнинг ўзи қанчадан-қанча! Бундай талабни сабзавот яримфабрикатлари борасида ҳам айтиш мумкин. Дарвоқе, кейинчалик сабзавотни қайта ишлаш соҳаси ривожига туртки берадиган яна бир тренд – гўшт ўрнига сабзавотлар истеъмол қилишдир.\nинвестицияларкартошкакартошка фриқайта ишлашовощиТолсма Текникускуна


Ёстиғинг тагида нима бор? | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа ҲикматномаАфоризмларЁстиғинг тагида нима бор?\n“Меҳробдан чаён”ни Луи Арагон иборасига ўхшатиб, “Энг гўзал шарқона севги романи”, деб баҳоласа бўлади. Чунки Анвар ва Раъно ўртасидаги севги ибо аталмиш шарқона пойдевор устига қурилган.\nТоғай Муроднинг “Отамдан қолган далалар”и деҳқончилик тизимидаги коммунистик режимни маънавий жиҳатдан ағдариб ташлаган.\nБундай китобларни қандай қилиб ўқимаслик мумкин.\nКитоб ёки журнални Интернет саҳифаларидан ҳам ўқиса бўлади. Аммо Интернетда китобга хос ҳид йўқ, саҳифаларни варақлашдек ҳузур йўқ. Энг асосийси, уни ёстиғинг тагига қўйиб бўлмайди.\nИлмий адабиётнинг аҳамияти бадиий адабиётникидан кам эмас. Масалан, академик Муҳаммаджон Ўрозбоевнинг “Назарий механика асослари” ва “Материаллар қаршилиги” китобларини қанчадан-қанча Отабек ва Анварлар мутолаа қилишган ва малакали муҳандис бўлиб етишишган. Илмий адабиётга хос эҳтиёж баланд, лекин эътибор паст.\nНашавандлик ёмон. Китобга “нашавандлик” яхши. Қани энди, бир-икки кун китоб ўқимаган одам, ўзини қўярга жой топа олмай қолса.\nТалабалардан “Ўткан кунлар” ва “Меҳробдан чаён” романларидан билганларича гапириб беришларини сўрадим. Гапириб беришди. Китобларнинг чамадаги қалинлиги ва муқоваларининг рангини сўрадим. Билишмади. Кинода кўрганларини гапириб беришган экан.\nБир танишим мени янги томи ва ертўласини қўшиб ҳисоблаганда тўрт қаватли уйи билан таништирди. Ҳовлида 3 та машина, хоналарда 6 та телевизорга кўзим тушди. Ҳаммаси хорижники. Лекин битта ҳам китоб кўрмадим.\nРеклама — савдо двигатели, дейишади. Савдога нафақат сақич, пиво ёки “Ринза” дориси, балки китоб ҳам чиқарилади. Китоб ҳам товар сифатида рекламага муҳтож.\nБадиий адабиётда ўта примитивлик меъёр ёки стандарт сифатида қабул қилинмаслиги лозим.\n“Китоб яхши сотилиши учун, унинг соддароқ бўлгани яхши”. Бу ҳам примитив бозор тушунчаси. У қоидага айланиб кетса ёмон бўлади.\n“Бозор адабиёти”нинг муаллифлари ва ноширлари эркин фаолият олиб бормоқда: нимани хоҳлашса ёзишяпти, нимани хоҳлашса нашр этишяпти. Адабий тил ва адабий меъёрлар худди йўқдек.\n“Бозор адабиёти”, “Сариқ матбуот” ўқувчи дилини вайрон қилади, жамиятни тўғри йўлдан чалғитади, инсонга маънавий озуқа бермайди, бирон-бир фойдали нарсага ўргатмайди.\nҲақиқий адабиёт ўқувчини жонлантиради, қалбини поклайди, дилини тоблайди, характерини мустаҳкамлайди.\nЯхши китоб муаллифнинг одамзот учун аталган тортиғидир.\nАддисон, инглиз ёзувчиси\nҲар бир киши асосан қўлидан келадиган ва ўзига ярашадиган ишга уриниши лозим.\nАрасту, қадимги юнон файласуфи\nИқтидоринг етмаган ишни қилма, сабабсиз ўзингни донишманд билма.\nАсоссиз иш, нимага қаратилганидан қатъи назар, доимо инқироз билан тугайди.\nБарча чоралар билан инсониятни бўлмағур, кераксиз китобларни ўқишдан қутқармоқ керак.\nСергей Вавилов, физик олим\nКитобларнинг сони эмас, унинг яхшиси фойда келтиради.\nСенека, Рим ёзувчиси\nБир вақтлар китобларнинг тақчиллиги илмнинг ўсишига зиён етказар экан. Ҳозир эса унинг кўплиги одамни гаранг қилиб, шахсий мулоҳаза юритишингга халал беради.\nБир мартадан кейин ўқишга арзимайдиган нарса мутлақо ўқишга арзимайди.\nВебер, немис ёзувчиси\nХудди ярамас ошналар сингари бўлмағур китоблар ҳам бизни йўлдан уриши мумкин.\nФилдинг, инглиз ёзувчиси\nЎқинг ва ўрганинг. Жиддий китобларни ўқинг. Қолганини ҳаётнинг ўзи тушунтириб беради.\nҲеч қачон маънисиз китобларни ўқиманг.\nЭмерсон, америкалик файласуф ва шоир\nМодомики, ҳаёт жуда қисқа, бўш вақт эса жуда оз экан, биз уни саёз китобларни ўқишга исроф этмаслигимиз керак.\nРескин, инглиз публицисти\nВақт борида шоҳ асарларни ўқиб қолинг, акс ҳолда, бунга улгурмайсиз!\nТоро, америка ёзувчиси\nҲамма нарсани ўқийвериш ярамайди, дилда туғилган саволларга жавоб бера оладиган китобларнигина ўқиш керак.\nҲақиқий билим орттирмоқ учун одам яхши китобларни, яъни яхши, ақлли кишилар ва чинакам донишмандлар ёзган китобларни танламоғи лозим.\nЧэннинг, Америка моралист ёзувчиси\nСизни ўйлашга мажбур этадиган китобларгина энг нафли китоблардир.\nПаркер, америкалик сиёсий арбоб\nБобокалонларимиз китоб топишга қийналар эдилар: ҳозир эса биз китоб танлашга қийналамиз. Мутолаа учун жуда зийрак бўлмоқ керак.\nЛеббок, инглиз табиатшуноси ва моралисти\nҚўлга тушганини эмас, обдон танлаб — саралаб ўқинг. Дид ва тафаккурингизни тарбияланг.\nОчганингда ҳузурланиб, ёпганингда руҳан бойлигингни ҳис этган китобгина яхши китобдир.\nОлкотт, америкалик ёзувчи, педагог\nКитоб энг олис ва зимистон умр йўлларида инсонга нур бағишлаб турувчи сеҳрли чироқдир.\nУпит, латиш ёзувчиси\nСаводли ҳар бир киши китоб ёрдамида ақл-заковат кошонасига кириш ҳуқуқи ва имкониятига эга бўлади.\nСмайлс, инглиз ёзувчиси\nКитоб ўқишдан кўра арзон кўнгилхушлик ва айни пайтда, узоқ давом этувчи ором бўлмаса керак.\nМонтегю, инглиз адибаси\nКитоблар бизнинг энг сўнгги дўстларимиздир, улар бизни алдамайди, ҳамиша ёнимизда туради ва кексайганимизда ҳам маломат қилмайди.\nФагэ, француз ёзувчиси\nКитоблар жонсиз, аммо содиқ дўстлардир.\n«Ўзбекистон адабиёти ва санъати» газетасининг 2007 йил 3-сонидан олинди.\n← Аввалги Аввалги «Бозор адабиёти» ёхуд бадиий сўз масъулияти (2007)\nКейинги → Кейинги: Носир Фозилов. Таъзим (2007)


ЎзА - Бир жамоа, бир мақсад, бир манзил\nБир жамоа, бир мақсад, бир манзил\n04.07.2018 17:41 Чоп этиш версияси\nЎзбекистон “Миллий тикланиш” демократик партияси Жиззах вилояти кенгаши томонидан Бахмал туманида ташкил этилган лойиҳа шундай номланди.\nПартиянинг бош ғояси – барқарор миллий ривожланишни таъминлашни тарғиб қилишга қаратилган лойиҳани амалга ошириш учун Бахмал тумани танлангани бежиз эмас. Туман юртимиз тарихи, халқимизнинг ўзига хос урф-одат ва анъаналари билан боғлиқ номоддий маданий мерос объектлари, ноёб табиий ёдгорликларга бой ҳудудлардан бири саналади.\nҲудуднинг бой тарихий ва табиий имкониятларидан ички туризмни ривожлантиришда самарали фойдаланишни тарғиб этувчи ушбу лойиҳа доирасида “Тарихдан садо бергувчи обод гўшалар” акцияси ўтказилди. Унда иштирокчилар тумандаги Новқа ота зиёратгоҳида бўлиб, унинг тарихи ҳақида батафсил маълумот олди. Зиёратгоҳ ҳудуди ободонлаштирилди, дарахтлар оқланди.\nНовқа қишлоғида чавандозлар учун эгар ясайдиган қадимий ҳунармандчилик ривожланган. Лойиҳа доирасида юртимизнинг бошқа жойларида учрамайдиган ушбу ноёб ҳунармандлик анъанасини давом эттириш учун “Хизмат-беминнат” ўқув курси очилиши режалаштирилган. Яхши ниятнинг дастлабки қадами сифатида эгарчи уста Маҳмуд Жиянов қишлоқ ёшларидан тўрт нафарини ушбу касбга ўргатиш учун шогирдликка олди.\nТадбир доирасида “Баркамол авлод” болалар маркази, Болалар мусиқа ва санъат мактаби ўқувчиларининг ижодий ишлари кўргазмаси ташкил этилди. Унда амалий санъат ва ҳунармандлик йўналишидаги ижодий ишлари энг яхши деб топилган болалар эсдалик совғалари билан тақдирланди.\nШунингдек, лойиҳа доирасида ўтказилган миллий таомлар тайёрлаш мусобақаси, концерт дастури, миллий ўйинлар, қизиқарли викториналарда кўпчилик катта қизиқиш билан иштирок этди.\nБеллашувларда ғолиб чиққанлар ва фаол иштирокчилар партиянинг эсдалик совғалари билан тақдирланди.


“Сиз ҳуқуқингизни биласизми?” - Самаркандский областной ИБЦ им. А.С.Пушкина\nОчиқ эшиклар ҳафталиги доирасида 2019-йил 13-сентябрда АКМи Ҳуқуқий – ахборот сектори ва Самарқанд вилоят Юридик коллежи билан ҳамкорликда “Сиз ҳуқуқингизни биласизми?” китоб тақдимоти бўлиб ўтди.\nТақдимотда бугунги кундаги энг долзарб масалалардан бири бўлмиш юксак ҳуқуқий маданиятни шакллантириш ҳақида маълумот бериб ўтилди. АКМидаги ҳуқуқий адабиётларнинг шарҳи ва Республикамиздаги ҳуқуққа оид бўлган сайтлар ҳақида тушунчалар берилди. Сўнгра Самарқанд вилоят Юридик коллежи талабалари томонидан ҳуқуқ ҳақида шеърлар, коррупцияга қарши саҳна кўринишлари ҳамда Ўзбекистон Республикасининг Конституциясига шарҳ бериб ўтилди.\nБундан ташқари талаба ёшлар ўртасида викторина савол –жавоблари ўтказилди. Талабалар викторина саволларига жуда яхши жавоб бердилар ва фаол қатнашганлар АКМи томонидан тақдирландилар.\nТақдимот сўнггида Самарқанд вилоят Юридик коллежи ўқитувчилари ва талабалари ўзларининг фикр мулоҳазаларини билдирдилар. Тақдимотни АКМи директор ўринбосари Н.У. Саидмурадова якунлаб, коллеж ўқитувчиларига Фахрий ёрлиқлар топшириб, иштирокчи талабаларга миннатдорчилик билдирдилар.\nДругие материалы в этой категории: « Самарқанд вилоят Нарпай туманида “Китобхонлар клуби”ни ташкил этиш мақсадида Самарқанд вилоят А.С. Пушкин номидаги Ахборот-кутубхона маркази клуб раҳбарлари Исмоилов Умиджон, Воҳидова Нигоралар томонидан ўтказилган тарғибот-ташвиқот ишлари Самарқанд вилоят Қўғирчоқ театрида Самарқанд вилоят А.С. Пушкин номидаги Ахборот-кутубхона маркази Абонемент сектори, Ўлкашунослик сектори ҳамда Самарқанд шаҳар 10-сон Меҳрибонлик уйи билан биргаликда театрлаштирилган тадбир бўлиб ўтди. »


Назарова Фотима Хакимовна\nНазарова Фотима Хакимовна “Агроиқтисодиёт” ва “Менежмент” йўналишларидаги илмий мактаб яратган иқтисодчи олим. Профессор Ф.Х. Назарова 2 та фан доктори, 11 та фан номзодига илмий рахбарлик қилиб,илмий педагогик кадрлар тайёрлашда қатнашган.\nПрофессор Ф.Х.Назарова хозирги кунда 150 дан ортиқ илмий мақолалар, ўқув қўлланмалар, илмий монография хамда рисолалар яратган. Аҳолини озиқ-овқат маҳсулотлари билан таъминлаш, тадбиркорлик фаолиятини бошқариш, стратегик менежмент, халқаро менежмент ва ривожланган мамлакатлар иқтисодиёти масалалари бўйича илмий-амалий тадқиқот ишиларини олиб борган.\nШу билан бирга профессор Ф.Х.Назарова “Жахон банки”, “Осиё тараққиёт банки”, “ТАSIS”, “PROON”, “JAYKA” ва бошқа халқаро корхоналарни эксперт ва маҳаллий мутахассис вазифаларини бажариб келган.


Янги алифбода қандай ўзгаришлар бўлиши маълум қилинди - Халқ сўзи\nЯнги алифбода қандай ўзгаришлар бўлиши маълум қилинди\n11:23 02 Ноябрь 2018 Жамият\nЛотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосига бир қатор ўзгаришлар киритилади. Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат Ўзбек тили ва адабиёти университети қошида тузилган Ишчи гуруҳи, шунингдек турли мутахассислар, жамоатчилик фикри инобатга олиниб ҳозир лотин ёзувидаги тўртта ҳарф ўзгарадиган бўлди. Булар:\nOʻ унли ҳарфи қўшимча белгиларсиз Ŏŏ кўринишида, Gʻ ҳарфи Ğğ кўринишида ёзиладиган бўлди. Ҳарфлар бирикмаси орқали тузилган Ch ва Sh ҳарфлари мос равишда Çç ва Şş ҳарфларига алмаштирилади.\nШунингдек, ng товуши ҳам алифбода сақланиб қоладиган бўлди.\nКирилл алифбосидаги Ц ҳарфини С кўринишида янги алифбога киритиш, шунингдек Ж ҳарфининг иккита кўринишида бериш каби таклифлар қабул қилинмади. Натижада янги алифбога Цц ҳарфи киритилмади ва Жж ҳарфи битта бўлиб қоладиган бўлди.\nЭслатиб ўтамиз, 2018 йил 15 майда “Лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосини кенг жорий этиш ва янада такомиллаштириш бўйича Ҳаракатлар режаси” тасдиқланган ва режа бўйича йил охирига қадар аниқ таклиф берилиши лозим эди.


ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ОЛИЙ СУДИЖИНОЯТЧИНИНГ ОҒИР ҚИЛМИШЛАРИ ЖАЗОСИЗ ҚОЛМАДИ from\nЖИНОЯТЧИНИНГ ОҒИР ҚИЛМИШЛАРИ ЖАЗОСИЗ ҚОЛМАДИ\n2018 йилнинг ноябрь ойида Давлат хавфсизлик хизмати томонидан Афғонистондаги ҳамкор ташкилотлар ёрдамида 3 нафар ўзбекистонлик фуқаро юртимизга қайтарилган эди.\nУлардан бири 1981 йил Сурхондарё вилояти Термиз шаҳрида туғилган Ўткир Нурбоев бўлиб, у 2010-2011 йилларда “Жиҳодчилар” экстремистик оқимининг Термиз “жамоати” аъзоларидан бўлган. Зимдан раҳнамолари тегирмонига сув қуйиб юрган паллада, айрим шерикларининг қилмиши фош этилгач, 2011 йил охирларида у ишлаш баҳонасида, аслида эса муқаррар жавобгарликдан қочиб, Россияга кетади. Бу ерда “Жиҳодчилар” экстремистик оқимининг бошқа аъзолари билан ижара уйларида йиғинлар ташкил қилиб, экстремистик ақидалар борасида ўзаро маълумотлар алмашишади.\nЎткир Нурбоев 2012 йил бошларида Озарбайжон орқали Туркиянинг Истамбул шаҳрига боради. Сўнг турмуш ўртоғи, шунингдек, ота-онаси, опаси ва унинг турмуш ўртоғи, уч укаси ва икки келини – жами 10 кишини Туркияга чақириб олади. Орадан ярим йилча вақт ўтгач, тўғри йўлдан адашган бутун бир оила аъзолари гўёки “ҳижрат” ва “жиҳод” қилиш мақсадида Покистон Ислом Республикасига ўтиб, “Туркистон ислом ҳаракати” халқаро террористик ташкилотига қўшилади ва ҳукумат қўшинларига қарши жангларда қатнашади. Улар 2014 йил июнь ойида Афғонистонга ўтиб, бу ерда ҳам қуролли жангларда иштирок этишади.\nКейинроқ Ўткир Нурбоев “Ислом давлати Хуросон вилояти” халқаро террористик гуруҳига қўшилиб, қуролли ҳаракатларда қатнашиш билан бирга, гуруҳга янги аъзоларни ёллаш ва уларни Афғонистонда кутиб олиш билан шуғулланиб келади.\nТўғри йўлдан адашган Нурбоевнинг оғир қилмишлари аллақачон ҳаётида аччиқ из қолдириб улгурди. Ўзи бир умрга майиб бўлди, жангоҳларда эса икки нафар укаси аянчли ўлим топди.\n2018 йил Ўткир Нурбоев Афғонистон ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари томонидан қўлга олиниб, Ўзбекистонга депортация қилинди.\nУнга нисбатан Давлат хавфсизлик хизмати Сурхондарё вилоят бошқармаси томонидан Жиноят Кодексининг тегишли моддалари билан жиноят иши қўзғатилиб, тергов ҳаракатлари олиб борилди. Жорий йилнинг 14 март куни жиноят ишлари бўйича Термиз шаҳар суди томонидан Ўткир Нурбоев 10 йил муддатга озодликдан маҳрум этилди.\nТурли экстремистик оқимлар тарафидан муқаддас ислом дини нотўғри талқин этилиб, уларга ишонганлар аччиқ уқубатларга гирифтор бўлганлиги, оилалари эса парокандаликка юз тутганлиги, умид қиламизки бошқаларга сабоқ бўлади.