20:48 / 22.04.2017 3280 pdf Ўқиш режими + -\n22- савол. Ислом диндан қайтганни ўлимга буюради – бу динингизнинг энг қонли саҳифаларидан биридир Исломнинг бор «кучи» худди тоталитар секталардагидек инсонни ўз ҳаёти учун қўрқувида. Яқинда Германияга жўнаб кетиб насронийликни қабул қилган афғонистонлик оиласига, Афғонистонга тўйга келди. Уни ушлаб шариат ҳукми бўйича суд қилиб, қатл қилмоқчи бўлишди. Бутун насронийлик дунёси унинг учун дуо қилишди, Рим Папасининг аралашуви билан аранг қутқариб қолинди. Нима учун сизлар ҳозиргача виждон эркинлигини инкор қиладиган бу шафқатсиз ҳукмни қайта кўриб чиқмадингиз?\n22-жавоб. Исломдан юз ўгириш катта гуноҳ. Агар инсон ушбу гуноҳ билан вафот этса, ўлганидан кейин Аллоҳнинг марҳаматидан умид йўқ. Лекин бу масала сизлар айтаётгандек эмас, буни аниқ мисолларда кузатиш мумкин. Қуръонда дин ва виждон эркинлиги қабул қилинган: «Айтинг: ҳақ сизнинг парвардигорингиз томондадир. Ким истаса имон келтирсин. Ким истаса имон келтирмасин» (18:29) Бу Европада диндан қайтганларнигина эмас, балки бидъатчиларни ҳам гулханда ёндирилаётган пайтда эълон қилинган.\nҲақиқатан ҳам тўғри йўлдаги халифалардан кейин мусулмонлар орасида шундай шаръий ҳукм ва қонунлар пайдо бўлдики, уларга биноан диндан қайтганларни дарҳол ёки уларни Исломга қайтишлари учун ажратилган муддат, уч кундан сўнг қатл этиш буюрилар эди. Шариат ҳукмлари элементлари билан бирга миллий қонунлар юритиладиган бир қатор ҳозирги замон ислом мамлакатларида шариатнинг бу қонуни ҳам амалда учраб туради. Бундан ташқари баъзи радикал фирқаларнинг мусулмон давлатларидан ташқарида ўзбошимчалик билан ҳукм чиқараётганлари ҳам бор. Келинг бу ўрта асрларда қонунлаштирилган ўзаро дунёқараш муаммоларини ечиш учун чиқарилган ҳукм одамларга қарши йўналтирилганми, ёки жамиятга қарши қандайдир мақсадларни кўзда тутадими, кўриб чиқайлик.\nАввал Қуръонгача яккахудолик динлари анъаналарига тарихий бир назар ташлаб кўрайлик. Таврот диндан қайтишни жуда шафқатсиз равишда жазолайди, Инжилда тасвирланган воқеа (Қуръонда бироз бошқа тарзда берилган) бунга яққол мисол бўлади. Мусо аснинг йўқликларида умматлари Ягона Яратгувчи ўрнига ўзлари ясаган тимсолга ибодат қила бошладилар: одамлар олтиндан бузоқ шаклини қуйиб олиб унга сиғинишга, ҳақиқатда бутпарастлик, кўпхудоликка киришиб, ахлоқсизлик ва ёмон ишларни қила бошладилар. Худо танлаб олган халқ тартибсизликка, зулматга чўмди. Яхве (Худо) барча халқни ҳалок қилишни хоҳлади, лекин Мусо ас Ундан энг кўп гуноҳ қилганларнигина жазолашини сўради.\nЎшанда Инжилга асосан, «Мусо қалъанинг дарвозасига туриб: Ким художўй бўлса олдимга келсин!-деди. Унинг ёнига Левийнинг барча фарзандлари тўпланиб келишди. Ва у уларга: Исроил худоси шундай деяпти: ҳар бирингиз қиличингизни белингизга қўйиб қалъанинг дарвозасидан бу дарвозасигача айланиб ўтинг, қайтаётганда ҳар бирингиз ўз инисини, ўз дўстини, ўз яқинини ўлдирсин деди. Левийнинг ўғиллари Мусо айтганидек қилдилар: ўша куни халқдан уч минги ҳалок бўлди. (Чиқиш 32:26-28). Диндан қайтувчига ва унга чақирувчига Инжил қуйидаги ҳукмни жорий қилди: “Агар сени биродаринг ёки ўғлинг, ёки қизинг, ёки ётоғингдаги хотининг, ёки дўстинг сени яширинча авраса: «юр, бошқа худоларга сиғинамиз деб, сен билмаган, сени отанг билмаган худоларга», Сенинг атрофингдаги халқлар худоларига, улар ҳоҳ сенга яқин бўлсин, ёки сендан узоқ бўлсин, ернинг бир четидан бошқа четигача бўлсин, уни тасдиқлама, унга қулоқ солма, ва унга сенинг кўзинг раҳм қилмасин, уни аяма, уни беркитма, уни ўлдир, ҳаммадан аввалроқ сени қўлинг ўлдириш учун унинг бўйнида бўлсин, кейин барча халқнинг қўли бўлсин, уни ўлгунича тошбўрон қил, чунки у Хожанг Худоингдан қайтаришга журъат қилди… Бутун Исроил буни эшитсин, ва қўрқсин, ва бундан кейин сенинг орангда зулм қилмасинлар.\nАгар сенга Худо берган шаҳарларингдан қай бирида виждонсиз одамлар пайдо бўлиб, сени орангда, шаҳар аҳолисини: юринглар бошқа Худоларга ибодат қиламиз деб сизлар билмаган худоларга ибодатга аврай бошласа, сен яхшилаб суриштир, агар бу ҳақиқат бўлса излаб топ, агар ўша ёмонлик сени орангда содир бўлган бўлса, ўша шаҳарнинг аҳолисини қиличдан ўтказ, шаҳарнинг ўлжаларини майдонга тўпла ва ўт қўй, шаҳарга ҳам ўт қўй парвардигорингни изни билан, у абадий вайрона бўлсин, ҳеч ким уни қайта тикламасин, у лаънатланган нарсалардан ҳеч нарса сенинг қўлинга ёпишмасин.\nАввалги саволга берилган жавобда кўриб чиққанимиздек, гуноҳлар Худо билан гуноҳкор инсоннинг ўртасида қолади, модомики у шахсга оид бўлса, лекин қачонки у жамиятни бўлиниб кетишига ва ҳалокатига сабаб бўладиган, ёлғон қадриятлар учун тарғибот воситасига айланса, унда бу гуноҳнинг шахсийлиги қолмайди, мазкур жамиятга қарши ахборот уруши қуролига айланади. Бу қуйидаги сўзларда фикр аниқ баён қилинган: «… бутун Исроил уни эшитсин ва қўрқсин, бундан кейин сени ўртангда бундай ёмонликни қилмайди.»\nЯнги Аҳд асосан ахлоқий ҳолатларни ўз ичига олади. Насронийлар ҳаётини бошқарадиган қонуний асослар черковлар йиғинида кейинчалик ишлаб чиқилган, ва ҳолатга қараб ўзгариши хам мумкин. IV асрнинг иккинчи ярмида Рим императори Феодосий насронийликни нафақат давлат дини, балки ягона, барчага мажбурий дин деб эълон қилди, бу диндан ҳар қандай тойилиш шафқатсиз жазога учрар эди. У пайтда ва ўрта асрларда Ғарбий Европада ҳам Шарқий Европада ҳам диндан қайтганлари учун насронийларни қатл қилинарди.\nҒарбий инкивизиция тўғрисида жуда кўп ёзилган. Динга шак келтирган бидъатчиларни протестантлар ҳам ёқиб юборишган. Православ шарқда эса диндан қайтганларга мана қандай муомала қилинар эди. Православ черковлари авлиёлари рўйхатига киритилган епископ Иосиф Волоцкий (Волоколамский) 1503 йили Бутун рус Князи Иван III-нинг диний маслаҳатчиси архимандрит Митрофанга шундай деб ёзади: «Жаноб бизнинг подшоҳимиз улуғ Княз менимча, бидъатчиларни қатл қилиш гуноҳидан ўзини сақлаяпти». Давлат раҳбарини унинг руҳонийси орқали ўз фикрига ишонтириш учун, Иосиф Волоцкий унга тарихий воқеаларни ҳужжат қилиб келтиради: «Аксинча жаноб, сен подшога эслатишинг лозимки, етти бутун дунё йиғинларида бўлган барча одил подшолар, бидъатчиларни черков лаънатлагандан кейин зиндонбанд қилдилар ёки қатл қилдилар. Бошқа подшолар хам, йиғинларда бўлмасаларда бидъатчиларни қатл қилардилар.\nПравослав подшо Ираклий ўз подшолигида шундай буйруқ чиқарди: агар яҳудий чўқинмаса ўлдирилсин… Кейин одил подшолар Иустин ва Тиверий расмий диндан юз ўгирган епископ Аддусни ва Елеферий Самчийни бошларини танасидан жудо қилишга буйруқ бердилар. Малика Феодора ва ўғли одил Михаил Константинопол Патриархи Аннийни, бидъатчини зиндонбанд қилишни ва камар билан 200 та жароҳат етказишни буюрдилар. Кейин Вавилон подшоси Муовия (чўқинтирилгандан кейин Иоанн)… несторианларни ва бидъатчиларни шаҳардан қувиб чиқарди, манихейларни тилларини кесишга буюрди, илоҳий китобда бундай ишларни жуда кўп топасан».\nСўнгра Иосиф черковнинг каноник қоидаларини баён қилиб Русияда ҳам шунга ўхшаган қонунни тиклашни таклиф қилади: «Илоҳий қонунлар бизга шуни буюради: Ким муқаддас чўқинишни қабул қилгач, православ динидан қайтиб муртад бўлса, албатта жазога (ёқиб юборишга) маҳкум, агар яҳудий насронийликдан қайтишга журъат қилса, катта жазога (ёқиб юборишга) маҳкум, агар насроний бўлган манихей ёки бошқа муртадлар бидъатчилик ишларини бошлаб юборишса, ёки ақиллилик қила бошласа, юқоридагилардек бўлади, буни била туриб, подшога етказмаган кимса ҳам катта жазога (ёқиб юборишга) маҳкум, агар бу ишга аҳамият бериши лозим бўлган лашкарбоши ёки аскар ёки қайси бир Раҳбар, қачондир бирор Ким бидъатчиларча ақллилик қилган бўлса, уни подшога етказмаган бўлса, катта азобга (ёқиб юборишга) маҳкум, агарчи ўзлари насронийликда қолган бўлсалар ҳам».\nИосифнинг ҳужжат келтиришлари ўз таъсирини кўрсатди ва 1504 йили диндан қайтганларни ва «адаштирувчи» ғайридинларни ёқиб юбориш тажрибасини амалга оширадиган қонунни давлат миқёсида, давлат-черков миқёсида қонун сифатида қабул қилган черковлар йиғини бўлди. Бу йиғин «жидовствуюшие»? деган айб билан 8 кишини ёқиб юбориш жазосига махкум қилди, ва кўплаб бидъатчиларни ҳам шу тарзда жазоланди»\n1649 йили Москвада Земский Собор давлат конституциясига аҳамиятига яқин қонуний ҳужжат, «Йиғин хулосаси» ни қабул қилди. Ушбу ҳужжатнинг биринчи бандидаёқ айтилган эди:\n«Агар ғайридинлардан бири, қайси бир динда бўлишидан қатъий назар, ҳоҳ рус кишиси бўлсин Худомиз Исо Масиҳни, ёки унинг онаси, Худонинг онаси Марияни, ёки ҳақ хочни, унинг авлиёларини ҳақорат қилса, батафсил текшириш лозим. Агар жинояти аниқ бўлиб тасдиқланса, у худо безорини ёқиб ўлдириш лозим».\nУшбу қонуннинг 22-боб, 24-моддасида гап фақат мусулмонлар тўғрисида боради: «Агар мусулмонлардан биронтаси қандайдир йўл билан – мажбурлабми, алдабми – рус кишисини ўзининг мусулмон динига ўтказиб хатна қилдирса, ва бу суриштириб исботланса – ҳеч бир шафқат қилинмасдан ёқиб юборилсин, анови рус кишисини эса, патриархга юборилсин ёки ҳукуматга топширилсин, унга улуғ авлиёлар ва муқаддас оталар ҳукмига биноан жазо кўрилсин».\nУшбу Собор қонуни бўйича қанча ишлар кўрилган. 1738 йили Тўйгелди Жуляков Юнон динига чўқинтирилгани холда, яна Муҳаммадни қонунини қабул қилгани учун, бу билан у нафақат худога ёқмайдиган гуноҳ, балки қусқисини қайтиб еган итдек қайтди, чўқинтирилишдаги қасамёдини бузди, Худога ва унинг қонунига қарши чиқди ва ҳақорат қилди шунинг учун ёқиб юборилди».\nКейинчалик қатл жазосини Россияда сургунга, ёки монастир зиндонига «тавба қилгунича» ташлашга алмаштирилди. Лекин Европада монархиянинг йиқилиши, дунёвий парламент қонунлари қабул қилиниши билан динини алмаштиришга жазо бекор қилинди ва насронийлик черковларининг кўплари секин-аста бунга рози бўлишди.\nҚуръони каримда Яратгувчи инсониятга ўзининг марҳаматини кўрсатиб ўтган асрлардагига қараганда жамоат қадриятларини бузишга қарши жазолашни юмшатди. Қуръонда: «динда мажбурлаш йўқ» (2:256) дейилган. Бу оятнинг маъносини тўғри тушуниш учун ишончли (муътамад) тафсирларга мурожаат қилиш лозим. Ал-Қуртубий тафсирларида ушбу оят нозил бўлишининг қуйидаги сабабларини келтиради: «ас-Судий: бу оят Ансорийлардан Абу Ҳусайннинг икки ўғли воқеаси тўғрисида нозил бўлган. Шомдан Мадинага зайтун ёғи сотгани савдогарлар келишган эди. Улар бу икки болани насронийликка киргизиб, ўзлари билан Шомга олиб кетишди. Шунда ота Пайғамбар савни олдиларига келиб шикоят қилди ва орқаларидан одам юбориб қайтариб келишни талаб қилди. Бунга жавобан Аллоҳ Пайғамбарига «Динда мажбурлаш йўқ» оятини нозил қилди, деганини келтиради. Худди шу тарихни Ибн Касир хам ўз тафсирларида келтиради. «Қуръоннинг энг илк тафсирларида (масалан ат-Табарий) Мадинадаги баъзи мусулмонлар ўз фарзандларини яхудийликдан ёки насронийликдан исломга қайтариб олишни истаганлари аниқ кўрсатиб ўтилган, ва бу оят мадиналик болаларнинг оталарига исломга киргизишда мажбурлаш йўқлигини билдириш учун нозил қилинган».\nОят нозил бўлиш ҳолати бирдек кўрсатиб турибдики, унинг умумий маъносида бирон жазо йўқ, фақатгина шахсий динини ўзгартириш жамиятга хавф туғдириши мумкин бўлса жазоланади. Қуръоннинг бошқа бирон оятида шахсий динидан қайтишга ўлим жазосини бериш шартлиги тўғрисида зикр қилинмаган, лекин муртадлар тилга олинган. Бундан ташқари Аллоҳнинг сўзи бўйича бу гуноҳ шахснинг ўз иши бўлиб жамиятга хавф туғдирмайди.\n«Эй муъминлар! Ўзингизни билинг, (яъни гуноҳлардан сақланингиз!) Модомики, Ҳақ йўлни тутган экансиз, адашган кимсалар сизларга зарар етказа олмас. Ана ўшанда Аллоҳга қайтишингиз бордир. Ана ўшанда Аллоҳ сизларга қилиб ўтган амалларингизнинг хабарини берур» (5:105)\n«Эй муъминлар, сизларнинг ичингиздан кимда-ким ўз динидан қайтса, Аллоҳ бошқа бир қавмни келтирурки, Аллоҳ уларни яхши кўрур, улар Аллоҳни яхши кўрадилар» (5:54).\nШундай қилиб кимнидир йўлдан адашиши, ўз динидан қайтиши, ислом жамиятига зарар етказа олмайди, демак алоҳида йўлдан озган бир инсонга қаттиқ чораларни кўриш учун сабаблар топилмади.\nБу вақтинчалик ҳаётдан мақсад синов, одам ё ўзининг Қодир Яратгувчисига бандалик қилиб, унга қарам эканлигини тан олиб яшашни ҳоҳлайди, ёки ўзи илоҳийлаштирган истакларига, ўйлаб топган илоҳларига, шунингдек ўзининг кибри ҳавоси, мени «нафси» га бандалик қилишни ҳоҳлайди. Кўпчилик одамларга кўпхудоликдан қайтиб, Яккахудолик йўлига қайтишдек қийин йўлни босиб ўтиш муяссар бўлади. Лекин шундай ҳам бўладики, Яккахудоликда келган одам Яратгувчининг қонунига бўйсунишдан юз ўгириб, яна ўзи ўйлаб топган худоларига сиғиниб кетади.\n«Сизлардан Ким ўз динидан қайтиб, динсиз ҳолда ўлса, ундай кимсаларнинг қилган амаллари Дунё-ю охиратда беҳуда кетур. Улар дўзах эгаларидир ва унда абадий қолажаклар». (2:217)\nИлоҳий сўроқ банданинг вақтинчалик синов ҳаётига чизиқ тортилганидан кейин, яъни вафотидан кейин бошланади, шунинг учун ҳам «кимки динсиз ҳолда ўлса» деб айтилди. Бу сўзлардан маълумки ким ўз динидан юз ўгирса, лекин кейин динга қайтса, унга албатта бошқача муомала бўлади. Демак Аллоҳнинг ўзи муртадга тавба қилиб пушаймон бўлиши учун муҳлат бермоқда. Ердаги амалларнинг охирига етиш муҳлати Оламлар парвардигори томонидан белгиланган, фақат У билади гуноҳкорга ислоҳга келиши, тавба қилиши учун қанча вақт ва қандай йўлларни беради.\nАллоҳнинг (у улуғдир ва буюкдир) бундай ҳукмини янада батафсилроқ қуйидаги оятларда очиб берилади:\n«Имон келтириб (Пайғамбарнинг) ҳақ Пайғамбар эканлигига гувоҳ бўлишганидан кейин ва ўзларига (Муҳаммад сав ҳақ Пайғамбар эканликлари хусусида) оятлар келганидан кейин кофир бўлган қавмни Аллоҳ қандай ҳидоят қилсин?! Аллоҳ зулм қилгувчи қавмни ҳидоят қилмайди. Уларнинг жазоси устларига тушажак. Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва барча одамларнинг лаънатидир. Улар азоблари енгиллатилмаган ҳолда дўзахда абадий қолгувчидирлар ва уларга (бу азоб бирон лаҳза) кечиктирилмайди. Магар шундан (куфрларидан) кейин тавба қилиб, ўзларини ўнглаган зотларни (Аллоҳ гуноҳларини мағфират қилур). Чунки Аллоҳ Мағфират қилгувчи, Меҳрибондир. Албатта имон келтирганларидан кейин кофир бўлган, сўнгра куфрлари янада зиёда бўлган кимсаларнинг тавбалари ҳаргиз қабул қилинмайди. Ана ўшалар адашганлардир»(3:86-90).\nБу ерда аниқ айтиб қўйилганки, ҳали ўз динсизликларини қандайдир Янги гуноҳлар билан кўпайтирмаган муртадларга Аллоҳ томонидан тавба қилиб олишга узунлигини фақат Унинг ўзигагина маълум муҳлат берилган. Бундан маълум бўладики, баъзи муртадларга бериладиган ўлим жазоси, қандайдир жазони оғирлаштирадиган бошқа гуноҳлар қўшилгандагина қўлланилади. 90 оятда бу оғирлаштирувчи ҳолат: «куфрлари Яна зиёда бўлган» деб айтилди. Қуръонда бошқа бу тўғрида ҳеч нарса дейилмаган.\nАгар муртадга ўлим жазоси бериладиган бўлса, унда қандай жиноятлар бу оғирлаштирувчи ҳолатга олиб келади?\nҚуръон ва Суннатда динлараро доимий уруш кетаётган шароитда, диндан қайтганлар билан жанг қилиш ва уларни ўлдириш ҳақида гапирилади. Мусулмон араблар қўшини, янги ташкил қилинган мусулмонлар давлатини йўқ қилишга турган мушрик араблар қўшинига қарши турар эди, шунинг учун ҳам ҳайрон қоладиган иш эмас, ҳарбий душман миллатига қараб ажратилмайди - чунки у ҳар иккала томон учун бир эди, балки уларнинг динига қараб ажратилади.\nБу маънода шахсий муртадлик жамиятга хавфли бўлиб, қандай оғирлаштирувчи ҳолатга келади ушбу ҳолатларда тушунарли бўлади: бу ҳарбий хиёнат, бошка диндаги душман томонига ўтиб кетиш, мусулмон жамияти ва давлатининг бузилишига йўналтирилган ҳаракатлардир. Агар динини алмаштирган инсон уруш ҳолатидаги душман томонга ўтиб кетса, у ҳарбий қасамёдига хиёнат қилган, жанг қилаётган дўстларига берган ваъдасини бузган, бир томонни очиқ қолдирган, қамалдаги қалъанинг махфий дарвозаларини очиб берган, муҳим маълумотни душманга етказган ва ҳ.к., бутун қўшинни, ўз халқини ҳалокат ёқасига келтирган бўлади. Ҳарбий хиёнат барча халқларда барча замонларда бир хил жазоланган.\nБундай иш қилган киши шубҳасиз ўз муртадлигида, хиёнатида тамоман тубан кетган хисобланарди. Лекин биз бу ерда ҳам Ўрта асрга оид бағрикенгликка дуч келамиз:Аллоҳ мусулмонларни уларга қарши жанг қилишни истамаган муртадлар билан жанг қилишларини ман қилди:\n"Аммо ораларингизда аҳду паймон бўлган қавмга қўшилган ёки сизлар билан урушиш ҳам, ўзларининг қавми билан урушиш хам жонига тегиб олдингизга келган кимсаларга (тегмангиз) ...Агар улар сизлардан четланиб, сизларга қарши жанг қилмай сулҳ тузишни таклиф қилиб келсалар, Аллох сизлар учун уларнинг устига ҳеч қандай йўл бермайди"(4:90).\nПайғамбар савнинг суннатларида ҳам юқорида баён қилинган ҳолатни исботлайдиган, инкор қилиб бўлмас далиллар бор. Ҳижратнинг 8-йилида Пайғамбар сав уч нафар диндан қайтган кимсани ноқонуний деб эълон қилиб ўлдиришга ҳукм килдилар. Улардан иккитаси - Ибн Хантал ва Миқйас қотиллик қилганлари, диний бузғунчилик қилганлари учун қатл қилинди. Лекин учинчилари Абдуллох ибн Саъд авф этилди. Биргина шунинг ўзи диндан қайтиш, дунёқараш амали сифатида ўлимга ҳукм қилиш учун асос бўла олмаслигига далил бўлади. Умуман жазолаш учун бошқа жиноий ишлар ҳам бўлиши лозим.\nАбдуллоҳ ибн Саъд Мадинада Пайғамбар савга котиблик қилар эди, кейин исломдан юз ўгириб Макка мушриклари олдига қайтди. Абдуллоҳ Куръонни "ўзгартирилгани" ҳақида ёлгон гувоҳлик бериш билан айбини кучайтирди, у Пайғамбар сав ўқиб берган оятларни ўзи ўзгартирганини ва Пайғамбар сав бунга гўёки рози бўлганларини даъво қила бошлади.\nШунга қарамай, қанчалик оғир жиноят бўлсада, қон тўкилиши ва ҳарбий хиёнатга боғлиқ бўлмагани учун Абдуллоҳ авф қилинди. Ҳатто унинг авф қилинишини таклиф қилган Халифа Усмон ра даврларида Мисрга ҳоким бўлди. Бу чин дилдан тавба қилганлар тўғрисидаги Аллоҳ сўзининг исботи эмасми? Агар уни дарҳол қатл қилганларида ёки ўйлаб кўриш учун 3 кун муҳлат берганларида унинг жони ҳалок бўлар эди! Лекин Аллоҳ меҳрибон, кечирувчидир.\nХулоса килиб айтганда , агар биз тарихда "диндан қайтган фалончи Пайғамбар замонларида қатл қилинди" каби миллионлаб ҳодисаларни билсак, агар фақат биргина инкор қилувчи ҳолат бўлса ҳам бу алоҳида воқеаларни умумлаштириш мумкин эмас! Агар миллион биринчи марта биз "Диндан қайтувчи фалончи Пайғамбар замонида қатл қилинмади" деган ишончли ҳужжатга эга бўлсак, миллионта алоҳида ҳолатни умумлаштириб ҳар қандай диндан қайтувчини қатл қилинар экан деган умумий хулоса чиқаришни бекор қилади ва демак диндан қайтувчиларни бошка бирор нарса туфайли ҳам қатл қилинар экан деган хулоса чиқарилади.\nҲақиқий билим – агар Аллоҳ бу тўғрида аниқ айтган бўлса шунда - лекин У бунинг аксини айтди, чунки унда Аллоҳнинг Пайғамбари сав ҳар бир ўз динини алмаштирганни барча ҳолатларда қатл қилишга очиқ буюрар эдилар,- лекин биз бунга ҳам эга эмасмиз. Ундан ташқари фақат 2:256 оятнинг (динда зўрлаш йўқ), нозил бўлиш сабаблари ва Абдуллоҳ ибн Саъд воқеаси билан динини алмаштиргани учун қатл қилиш худо томонидан қонунлаштирилган деган даъвони инкор қилувчи мисоллар руйхати тугаб қолмайди.\nСаҳиҳ Бухорийда диндан қайтганлик тўғрисидаги ҳадислар икки бобга бўлиниб: "Уруш қилаётган кофирлар ва муртадлар ҳақида" ва "Муртаду мунофиқларни тавба қилдириш ва уларга қарши кураш" деб аталган. Бу номланишларнинг ўзи гап шахсий адашишга тушиб қолганлар тўғрисида эмас балки жанг майдонидаги душманлар тўғрисида бораётганига гувоҳ бўлади.\nБухорийда ўрта асрларда фойдаланилгани ва хорижийлар эътиқодига яқин бўлган баъзи оқимлар ҳозирда ҳам амал қилиб келаётган " Ўз динини алмаштирганни қатл килинг" ҳадиси келтирилади.\nБу ҳадис "оҳод" ҳадислар жумласига киради, яъни биргина ровийдан ривоят қилинган ҳадис, Имом Муслимда бу ҳадис тамоман тушириб қолдирилган. Ҳанафийларда эса бундай ҳадислар шаръий ҳукм чиқариш учун кифоя қилмайди деб ҳисобланади.\nБу ҳадиснинг саҳиҳлигида ровийлар силсиласи борасида (иснодида) ихтилоф бор, ҳадисни Ибни Аббос сўзидан ривоят қилган Икрима Пайғамбар сав қоралаган, ва ҳозирги кунда бошқа номлар билан пайдо бўлаётган, ўша ҳаддан ошган хорижийлар фирқасига кирганлардан эди, ҳадиснинг ўзи эса хорижийларнинг душмани халифа Алига таъна учун келтирилган. Кўп муҳаддислар Икримани ишончсиз деб ҳисоблашган.\nБу ҳадиснинг маъносига, матнига келганимизда манзили тайин қилинмаган, сабаблари ҳолатлари аниқ бўлмаган ҳолатда бирон бир мажбурий хулосалар чиқаришга етарли эмас. Агар зоҳирий кўринишда саҳиҳ деб ҳисобланса ҳам, бундан Пайғамбар савнинг саҳиҳ ривоят қилинган хадисларига у зотнинг бу ҳадисдаги сўзларни тўғри тушуниш учун ривоят қилинмай қолган сўзлари ҳам бор бўлиши мумкин. Ана шундай гумонларга боришга сабаблар бор, чунки бу суратда ҳадис кўп Қуръон оятларига ва Пайғамбар савнинг кўплаб ҳадисларига қарши келади, бу эса бўлиши мумкин эмас эди. Шунинг учун ҳадисни Аллоҳнинг Сўзига ва Пайғамбар савнинг бошқа ҳадисларига зид келишини кўтариш учун изоҳлаш, шарҳлаш лозим.\nИзоҳлаш учун ҳақиқий илмдан фойдаланилади, яъни албатта биз аввал кўриб ўтган оятлар ҳам ва мана шу мавзуга оид саҳиҳ ривоят қилинган деб гумон қилинаётган, лекин Пайғамбар сав сўзларидаги ғоядан ташқари маъно билдирувчи ҳадисларни тўлдирадиган ҳадисларни ҳам кўриб чиқиш керак. Бошқа бир неча ҳадислар билан ҳам шунга ўхшаш ҳолат мавжуд.\nҲадислардан бирида шундай ривоят қилинади. Пайғамбар савнинг вакиллари Абу Муса ал-Ашъарий ҳузурига Яманга қўшни вилоятнинг волийси Пайғамбар савнинг вакиллари Муоз ибн Жабал ташриф буюради. Муоз Абу Мусо ҳузурида бир асирни кўриб қолади ва унинг тўғрисида суриштирганда аввалда исломни қабул қилиб кейин яна яҳудийликка қайтганлигини аниқлайди. "Мен у қатл қилинмагунча кетишга шошилмайман, Аллоҳнинг ҳукми (қазоси) ва Пайғамбарнинг сав ҳукми шундай!" деб қичқирди Муоз. Шу заҳоти муртадни қатл қилишди.\nБу ерда қуйидаги ҳолатлар шубҳа уйғотади: матндан Пайғамбар сав шундай машҳур саҳобийси, вакили Абу Мусо ва унинг атрофидагилар барчаси "Аллоҳнинг ва Пайғамбарнинг шундай муҳим ҳукмлари тўғрисида хабардор эмас эканда деган хулоса (хато хулоса) чиқариш ҳам мумкин. Бунга ўхшаш ҳолатлар кўп юз берган, Аллоҳнинг расули буйруғини энг дангаса ва бепарво ўз мансабига лойиқ бўлмаган ҳокимгина билмаслиги мумкин. Бизнинг замонамизда Ватанига хиёнат қилганни жазолаш тўғрисидаги Қонунни билмайдиган губернаторни тасаввур қилиш қийин, аммо шундай губернатор бор деб тасаввур қилинса ҳам уни тезда ўз ишига совуққонлиги учун ишидан бўшатишади. Лекин Абу Мусо тўғрисида шундай гумон килиш бу Пайғамбар савнинг улуғ ва саховатли саҳобаларини беҳурмат қилиш демакдир!\nБу ерда аниқ бўладики, бизга ривоят қилинган воқеа саҳиҳ ҳолда етказилган, лекин батафсил етказилмаган, нимадир тўла айтилмай қолган деган хулоса келиб чикади. Ана шу етказилмаган нарса нима учун улуғ зот Абу Мусо ўзининг Пайғамбар вакили мартабасига таъна етказадиган, худди ўзи каби вакил Муоз билган нарсадан хабардор эмас эди. У Пайғамбарнинг қарори билан боғлиқ нарсани эмас, балки алоҳида қон тўкиш билан ёки ҳарбий хиёнат билан "ўз кофирлигини" кучайтирган ва шу сабаб кечиктириб бўлмайдиган жазога лойиқ алоҳида бир жиноятчи билан, боғлик ҳолатни билмаслиги мумкин эди.\nЕтишмаётган маълумотни Аллоҳнинг Сўзи доираси қайта тиклаш мумкин бўлади. Демак Муознинг муносабати маъноси шундаки айбланувчи яна қандайдир ўлим жазосига лойиқ бўлган жазони оғирлаштирувчи жиноятларни ҳам содир қилган, буни Муоз билган ва Абу Мусо бундан хабардор бўлмаган. Юқоридаги ҳолатда ҳокимнинг қўлга олинган жиноятчини шахсий ҳаётидаги махфий далилларни билмаслиги унинг умумий ҳолатига ва обрўсига соя солиши мумкин эмас экан. Пайғамбар савнинг ишончларига сазовор бўлган, ҳурматли саҳобага таъна етмайдиган ҳолат эканлиги равшан бўлди.\nКўп келтириладиган мисол, хулафои рошидинлардан Абу Бакр ра закот тўлашдан бош тортиб диндан қайтганлар билан уруш қилдилар, бу ҳам янада равшанроқ кўрсатадики, жанговор ҳаракатларнинг боиси шахсий адашиш эмас, балки исён, ридда яъни давлатга тўғридан-тўғри таҳдид - чунки солиқларни тўлаш давлатчиликни борлигининг асосий белгиларидан хисобланади, уни тўлашни қасддан инкор қилиш мазкур давлат таркибидан чиқиш, ундан маълум ҳудудни тортиб олиш хисобланади. Шунинг учун доимо тарихда, барча маданиятларда бундай ишларга ўз давлатини сақлаб қолишни истаган ҳокимлар бир хил жавоб берганлар.\nМасалан, исёнчи Мамайни енгган ва қонуний хон Тўхтамишдан миннатдорчиликка эришган Москва князи Димитрий солиқ тўлашни тўхтатиб қўйди, 2 йилдан кейин Тўхтамишнинг жазо қўшини Москвани ёқиб юборди, шундан кейингина солиқ тўлаш давом этди. 1480 йили эса Москва Олтин Ўрдага солиқ тўламаганлиги учун жазолашга йўл бермай мустақилликка эришди.\nШунинг учун Абу Бакр ранинг йўли аниқ- бу мусулмон давлатини бўлиниб кетишдан ҳимоя қилиш, яъни хавфсизликни таъминлаш ҳудудий бирликни, мусулмон жамиятини ва давлатини бардавом бўлишини таъминлашдир. Исёнчиларнинг шахсий гуноҳлари ўзларининг иши - улар билан Аллоҳ ўртасидаги иш, улар давлатга қарши исён учун жазоландилар.\nМашҳур турк ҳанафий фақиҳи Хайриддин Караман: Диндан қайтиш иртидод қатл қилиш билан жазоланадими? деган саволга жавобан қуйидаги фатвони чиқарди:"Агар ўз динини ўзгартирган одам ўлимга ҳукм қилинса, мажбурлаш ва динда куч ишлатиш бўлар эди. Лекин 2:256 оятда "Динда мажбурлаш йўқ" дейилади. Дин эътиқод ақлнинг буйруғи, инсон кўнгли ва виждонининг розилиги натижасидир. Агар кимгадир зўрлик қилинса ва у: "мен имон келтирдим" деса, ҳақиқатда имон келтирмасдан, кўринишга ўзини мусулмондек кўрсатса (тақия қилса) ва иккиюзламачи (мунофиқ) бўлади. Ислом иккиюзламачиликка йўл қўймайди.\nАгар давлатлараро муносабатларда қарама-қаршилик бўлса, ҳар хил динларга эътиқод қиладиган жамоалар ўртасида тинчлик билан туриш имкони бўлмай қолса, ана шунда бошқа динга ўтиб кетиш душман томонга ўтиш ва мусулмонлар ортидан уруш очиш деб баҳоланади. Бу ҳолатда ундай инсонларни динини ўзгартиргани учун эмас, хоин, қочоқ сифатида қатл қиладилар".\nШунинг учун урушлар деярли тўхтовсиз бўлиб турган Ўрта асрларда қатл қилиш қонуни Халифалик қонунлари таркибига кириб қолди. Лекин тинчлик шароитида ва диндан қайтувчиларнинг ҳаракатида ўз мамлакатига хиёнат белгилари топилмаса бу масала юқорида келтирилган Қуръон оятлари ва Суннатдаги ҳадислар асосида ҳал қилиниши лозим.\nМашҳур "Ал-Ҳидоя" китобининг муаллифи ал-Марғиноний (1197 йил вафот қилган) қатл қилиш ҳукмини диндан қайтган аёлларга қўлланмаслигини исботлаш учун Пайғамбар сав кофирлар билан урушганда аёлларни ўлдиришни ман этган ҳадисга ишора қилади ва: Бу шунинг учунки (диндорлик ва куфр учун) мукофотлашни белгилайдиган бош қоида шундан иборатки ҳукмни келгуси ҳаётгача кечиктирилади, чунки уни тезлатиш (яъни мукофотни бу дунёдаёқ бериш) (Худо томонидан)тайин килинган имтиҳонларга зид келади. Бу қоидадан юз ўгириш ҳақиқатда юз берган ёвузликларга бўлсада, ҳарбий ҳаракат (хироба) дир. Бундай ишни аёлдан кутилмайди, чунки у ўзининг табиати билан бундай ишга қодир эмас".\nМашҳур ҳанафий фақиҳи Ибн ал-Ҳумом (1457й. ваф.) бу хулосаларни шарҳлаб: "Диндан қайтганлиги учун қатл қилиш айнан имонсизлик учун жазо эмас, қуролли ҳаракатни олдини олиш учун чиқарилган" деб таъкидлайди.\nҲозирги замон олимлари ичида бу борада Шайх Юсуф Қаразовий ва Миср муфтийси шайх Жума юқоридаги каби гапни айтадилар.\nШундай қилиб фақат шахсий адашиш учун ҳеч қандай мажбурий жамоавий ёки шахсий жазо Аллоҳ томонидан Қуръонда келтирилмаган. Бу оғир гуноҳ, лекин бу Аллоҳ жалла ва ало билан инсон ўртасидаги ишдир. Агар диндан қайтувчи ўзининг собиқ жамоасига қарши ноқонуний амалларни қўлласа, жиноятлар қилса, жамоа ҳам унга яраша мавжуд хавфни бартараф қилиш учун ўзини ҳимоя қилишга ҳақли, фақат ўз мамлакати давлат қонунлари доирасида.\nАгар мамлакатда диндан қайтганлик ва прозелтизмга қарши ўлим жазоси қонун сифатида амалда бўлса, ва ҳаммага аввалдан маълум бўлса, ким қандай муносабат билдиришидан қатъий назар қонун қонун-да, модомики амалда экан демак унга амал қилиш керак. Қонунга қаршилар ва шунингдек динини ўзгартирмокчи бўлганлар тинчгина бошқа мамлакатга, бошқа қонунлари бор мамлакатга чиқиб у ерда ўзларининг янги эътиқодларини эълон қилишлари ва даъват қилишлари мумкин. Агар бундай қонун бўлмаса виждон эркинлиги қоидаси амалда бўлса, мазкур давлатда яшаётган мусулмонлар жамоавий шартнома- давлат қонунлари шартларига амал қилишлари лозим.\nАфғонистондан Германияга қочган қочоқ ўз оиласини ёш болалари билан тақдир ҳукмига ташлаб динидан, Ватанидан кечди. Бутунлай ажрашиш туфайли оиласидан кечиб, оиласи нафақасидан юз ўгириб, Афғонистон давлат қонунлари бўйича у мусулмон она қарамоғида қолган мусулмон фарзандларига ҳомийлик қилиш ва нафақа қилиш ҳуқуқидан маҳрум бўлди.\nГермания фуқароси бўлиб бузуқ ҳаёт кечира бошлади, сўнгра америка қўшинлари киритилиши шартларидан фойдаланиб ўзининг собиқ оиласи уйига келди ва қизини мажбурий равишда Германияга олиб кетмоқчи бўлди. Бу эса уни динини мажбурий тарзда алмаштиришга ва уни ўзининг бузуқ ҳаёт тарзи билан яшашга мажбурлаш эканлигига очиқ гувоҳлик бериб турибди.\nОила ва жамоат давлатдан ташқи қўшин киритилишидан фойдаланиб, уруш шароитида чет давлат фуқароси томонидан муслима қизни диндан чиқишга мажбурлашга бўлган тазйиқдан ҳимоя қиладиган барча учун Афғонистонда амалда турган қонунни қўллашни талаб қилишга ҳақлидир. Ўзича ҳукм чиқаришга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқ, бу чет эллик ҳукуматга қонун бўйича чора кўриш учун топширилди. Ҳукумат эса мамлакатдан қувиб чиқарди, буни уруш шароитига ҳисобга олганда ўта одамийлик, кечиримлилик сифатида қабул килиш мумкин.\n20:47 / 22.04.2017 2960\n20:49 / 22.04.2017 3224\n5444 20:34 / 22.04.2017\n2069 20:39 / 22.04.2017\n3343 21:50 / 24.03.2017\n1755 20:40 / 22.04.2017


19:00 / 14.03.2019\nХайрия эзгу амал эканлиги исбот талаб қилмас ҳақиқат. Барча динларда, ҳамма жамиятларда муҳтожларга кўмак берувчилар олқишланади. Дунёда шундай сахий инсонлар, ҳамма танийдиган меценатлар борки, улар қилган хайрия маблағлари чиндан ҳам ҳайратлантиради, бошқаларни ҳам бундай ҳаракатларга чорлайди.\nҚуйидаги рўйхатни кузатарканмиз бир ҳақиқатни тан олишга мажбур бўламиз: бойлар хайрия қилишмайди, хайрия қилганлар бой бўлишади.\nАмерикалик бизнесмен Билл Гейтс нафақат узоқ йиллар миллиардерлар рейтингини бошқаргани билан, балки улкан хайрия акциялари билан ҳам ном қозонган. 20 йил давомида узлуксиз етакчи миллиардер бўлгани ҳолда у 2008 йилда Microsoft компанияси бошқарувини тарк этиши ва ўзининг асосий вақтини хайрия ишларига қаратишини маълум қилади. Бундан олдинроқ у ўз турмуш ўртоғи билан “Билл ва Мелинда Гейтс” халқаро хайрия жамғармасига асос солган ва ўз акциялари ва даромадларининг асосий қисмини шу жамғарма ихтиёрига ўтказишини маълум қилганди.\nТез орада Билл Гейтс ўз ваъдаларини амалда ҳам исботлайди ва 2010 йилда қашшоқ давлатлардаги асосий муаммоларни бартараф этиш учун бирваракайига 10 млрд доллар ажратади. Умуман бу жамғарма шу кунга қадар безгак, ОИТС, ҳожатхоналар муаммолари, сил касаллиги каби глобал муаммоларга қарши 30 млрд доллардан ортиқ маблағ сарфлаган.\nШунингдек, бугунги кунда деярли 100 млрд доллар эгасига айланган Билл Гейтс ўз дўстлари бўлган миллиардерларни ҳам фаол хайрияга чорлайди.\nЯна бир миллиардер Уоррен Баффет ҳам ўзининг хайрия ишлари билан машҳур. “Ҳар бир соҳадан пул қиладиган корчалон” номини олган Баффет хайрияда ҳам ҳамма соҳаларга сарфлайверади. У ўз акцияларининг 5 фоизини турли жамғармаларга кўмак тарзида ажратган. Уоррен Баффет Билл Гейтснинг яқин дўсти бўлиб, “Билл ва Мелинда Гейтс” жамғармасига ўз хайрихоҳлигини билдирган ва бошқа миллиардерларни ҳам хайрияга чорлаб “Ваъда бераман” (яъни ўз бойлигимни хайрияга сарфлашга ваъда бераман) деган ташаббус билан чиққан. Унинг турли йиллардаги умумий хайрия маблағлари миқдори 25 млрд доллардан ортади.\nФото: TT News Agency/Claudio Bresciani via REUTERS\nЎта камтарона ҳаёт кечириши билан ном қозонган швед миллиардери умрининг охирига қадар эски автомобиль минган, харобгина уйда яшаган, оддий мебеллардан фойдаланган. Ишчиларидан ҳам қоғознинг ҳар икки томонидан фойдаланишни талаб қилган. Бойлиги 40 млрд долларга етганида ҳам у бу одатларидан воз кечмаган.\nШунга қарамай, Кампрад хайрияда жуда фаол бўлган. У 1982 йилда асос солган Stichting INGKA Foundation жамғармаси қатор жиддий муаммолар билан курашади. Миллиардер ўз компаниясидаги улушини тўлалигича хайрияга сарфлаган.\nТақрибан 40 миллиард эгаси бўлган Майкл Блумберг нафақат зукко тадбиркор ва бизнес таҳлилчиси, балки сахий инсон ҳамдир. У асосан ўпка касалликлари билан курашувчи жамғармаларни қўллаб-қувватлаши билан ном қозонган. Хусусан сил касаллиги, бронхиал астма ва чекиш асоратларини йўқотиш учун 4,2 млрд доллардан ортиқ маблағ сарфлаган. Шунингдек Блумберг ёшларни чекишдан қайтаришга оид қатор лойиҳаларга ҳомийлик қилади.\nОл-Валид бин Талал\nСаудиялик шаҳзода 2015 йилда дунё миллиардерлари қилаётган хайриялардан илҳомланиб, ўзи тасарруфидаги 32 млрд долларнинг барчасини хайрия жамғармаларига сарфлашини эълон қилиб юборди. У бу хабарни ижтимоий тармоқлардаги саҳифасига жойлади. Хайрия йўналишини у аёллар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва табиий офатлар оқибатларини бартараф қилиш деб белгилади. Бу ишдаги натижалари бўйича аниқ маълумотлар йўқ, сабаби Саудия Арабистонида ҳукумат алмашинуви, хусусан валиаҳд шаҳзоданинг ҳокимият тизгинини ўз қўлига олиши ортидан кўпчилик миллиардерлар ўз маблағларининг сезиларли қисмини бюджетга беришга мажбур бўлдилар.\nКелиб чиқиши ўзбекистонлик бўлган миллиардер Алишер Усмонов ҳам қатор хайрия лойиҳаларини молиялаштиради. У асосан спорт, хусусан бадиий гимнастика ва футболга катта хайриялар қилади. Миллиардер томонидан 2006 йилда асос солинган “Санъат, фан ва спорт” жамғармаси бу жараён билан бевосита шуғулланади.\nАлишер Усмонов Ўзбекистондаги жараёнларга ҳам бефарқ эмас. Президент Шавкат Мирзиёев россиялик миллиардер томонидан Наманган вилоятига «Обод қишлоқ» дастури амалга оширилиши учун 50 миллион доллар миқдорида беғараз ёрдам ажратилиши ҳақида маълум қилган.\nУ Facebook асосчиси, у энг ёш миллиардерлар етакчиси, у энг улкан хайриялар соҳиби. Цукербергнинг дастлабки икки хислати ҳақида жуда яхши биласиз, биз айнан учинчи хислатига тўхталамиз.\nҚизи туғилиши арафасида у фарзандига атаб ёзган хатини келажакка йўлланган мактуб сифатида таърифлаган ҳамда ўз акцияларининг 99 (!) фоизини хайрия мақсадларида сарфлашини маълум қилган. 34 ёшли Марк Цукербергнинг бойлиги 60-70 млрд доллар атрофида эканлиги ҳисобга олинса, ҳали бирор миллиардер бу қадар катта хайрга жазм қилмагани маълум бўлади.\nМиллиардер ўз рафиқаси Присцилла Чанг билан бирга асосан болалар саломатлиги билан боғлиқ масалаларда хайрия қилишади.\nСаховатнинг кичиги ҳам улкан савобларга сабаб бўлиши мумкин. Kun.uz муштарийлари ҳам хайрия ишларида фаолликлари билан ажралиб туришади. Сиз азизлар томонингиздан қилинган эҳсонлар туфайли юзлаб бемор ҳамюртларимиз ўз дардларига шифо топишмоқда, мураккаб вазиятлардан чиқишмоқда. Биз кўпчилигингизни танимаймиз, лекин ҳар бирингиздан миннатдормиз.


Skills паспорти нима ва унинг меҳнат муҳожирларига қандай фойдаси бор? | Qalampir.uz\nSkills паспорти нима ва унинг меҳнат муҳожирларига қандай фойдаси бор?\nИнтервью\t12 Август 20:18 7405\nАввал хабар берганимиздек, Россияда меҳнат қилаётган ўзбекистонлик муҳожирларни касб-ҳунарга ўқитиш, муваффақиятли битирувчиларга Skills паспорти берилиши белгиланди. Бу ҳақда Ўзбекистон Президентининг “Камбағал ва ишсиз аҳолини тадбиркорликка жалб қилиш, уларнинг меҳнат фаоллигини ошириш ва касб-ҳунарга ўқитишга қаратилган ҳамда аҳоли бандлигини таъминлашга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарорида белгиланган.\nХориждаги фуқароларни ўқитиш қай тартибда амалга оширилиши, Skills паспортларининг қандай фойдаси борлиги юзасидан қарор ижроси учун жавобгар бўлган Ташқи меҳнат миграцияси масалалари агентлиги Матбуот котиби билан суҳбатлашдик.\n– Меҳнат муҳожирларини қайси касбга ўқитишни Ўзбекистон белгилайдими ёки иш берувчилар сўровига кўра ўқитиладими?\n– Бизда Россияда қайси касб эгаларига талаб юқорилиги мониторинг қилинади. Айни пайтда ғишт терувчилар, кран билан ишлайдиганларга талаб юқори. Лекин бизда бундай одамлар ўзимизда ҳам кам. Биз ўқитиш вақтида мана бу касбга талаб юқори, ўргансангиз маоши юқори бўлади еб таклиф беришимиз мумкин.\nАммо фуқароларнинг фикри, қизиқиши инобатга олинади. Баъзиларга фақат тил ёки патент олиш учун қонунчиликни ўрганиш керак бўлади.\n– Skills паспортлар нима ва нега керак?\n– Ҳар бир касбнинг дунё стандарти бор, фақат Россияда эмас. Ҳозир ўша ташкилотнинг Россиядаги иттифоқи ҳақда гап кетяпти. Бизда коллежни битирган, “Ошпаз” деган дипломи бўлиши мумкин. Лекин одатда улар буни қабул қилмайди ва ишчи ошпазлик стандартлари бўйича етарли билимга эга эмас дейишади. Skills паспорти бўлса, тан олади. Қоидаси бўйича бу бутун дунёда тан олиниши керак бўлган стандарт.\n– Бундай паспортларни олган одамларга Россияда енгилликлар бўладими?\n– Яқиндам ҳам Ташқи меҳнат миграцияси масалалари агентлиги қанча одамни ишга жойлади, деган эътироз бўлди. Пандемия даврида Қозоғистонга 33 нафар, Россияга 144 нафар, Кореяга 31 нафар фуқаро кетди. Яна 100 га яқини Россияга кетади. Бундан ташқари, Қозоғистон 1,5 минг ва Россиянинг Амур вилояти 4,2 минг ўзбекистонликни ишга олишга тайёр. Бу кўпмас, албатта. Уларнинг кўпчилиги таниши орқали ишлайверади. Бизга эҳтиёжи йўқ. Labormigration.uz сайтимиз бор. Бу Россиянинг “Работа в России”деган бўш иш ўринлари порталига интеграция қилинган. Ҳозир у ерда 1 миллонга яқин ваканция бор.\nИш топишнинг яна бир йўли биз орқали. Бунда биз иш берувчи билан патент, транспорт , касал бўлса даволаш харажатлари қандай бўлиши бўйича шартларни келишамиз. Амурдаги газни қайта ишлаш соҳасидаги иш берувчилар ҳаммасини бўйнига оляпти. Уларга 4,2 минг ишчи керак. Булар тратибли иш берувчилар. Ноинсоф, алдаган иш берувчилар ҳам бор. Амурдаги иш берувчилар 4,2 минг фуқарони ишлатиб кўради, маъқул бўлса, яна кўпайтириши ҳам мумкин.\n– Россияда қанча расмий ва норасмий ўзбекистонлик мигрант бор?\n– Буни аниқ айтишим қийин. Мендаги маълумотлар фақат учинчи томонни статистикасига таянган. Сабаби Ўзбекистонда чегарада ишга, ўқишга, саёҳатга кетаётганни алоҳида рўйхатга олиш, ҳисобини юритиш деган нарса йўқ. Биз Россияда бир йилда қанча одам патент олганига қараймиз. Уларнинг қанчаси ўзбекистоник, қанчаси тожикистонлик... Бизда Россия ИИВнинг маълумотлари. 1-2 миллион дейишади. Патент олмай ишлайдиганлар ҳам бор. Шу сабабдан аниқ рақам айтиш қийин. Масалан, Кореяга қанча одам кетганини тахмин қилиш мумкин, чунки тартибли кетади.\nмигрант Skills паспорт\n18 Октябрь 12:10 45341\n18 Октябрь 15:38 31123\n18 Октябрь 23:33 26504\n19 Октябрь 20:43 25144\n19 Октябрь 11:15 24686


Тожикистон Афғонистонга электр сота бошлади\n27 январ 2021, Тошкент вақти: 19:36\nАфғонистон ва Покистон энергетика бозори учун Ўзбекистон билан рақобат қилаётган Тожикистонда 27 октябр куни 220 киловольт қувватга эга бўлган Сангтўда - Пули Хумри электр узатиш тармоғи ишга тушди. Юқори кучланишли электр тармоғи йилнинг беш ойи давомида 300 мегаватт электр энергиясини Тожикистондан Афғонистонга узатиб бериши айтилмоқда.\n220 киловольт қувватга эга бўлган Сангтўда-Пули Хумри электр узатиш тармоғи Тожикистон жанубидан Афғонистон шимолидаги Қундуз ва Бағлонига тортилган.\nБу тармоқ 27 октябр эрталаб Тожикистон Бош вазири Оқил Оқилов ва Афғонистон вице-президенти Муҳаммад Қосим Фаҳим иштирокидаги маросимда ишга туширилди.\nСангтўда-1 ГЭСи ишлаб чиқарган электр қувватининг 300 мегават ёки йилига 60 миллион кВт/соат миқдорида келаси беш ойи давомида ана шу тармоқ орқали афғонистонликларга узатилади.\n- 2015 йилга бориб Тожикистонда электр ишлаб чиқариш ҳажми ошиши билан бизга дўст бу мамлакат йилнинг 12 ойи давомида шу миқдор электрни мунтазам равишда экспорт қилади, дея билдирди 26 октябр куни Душанбега келган Афғонистон Энергетика вазири Муҳаммад Исмоилхон.\nСангтўда-Пули Хумри электр узатиш тармоғи 2009 йилнинг февралида қурила бошлаганди.\nБугун расман ишга тушган тармоқ шу йил август ва сентябр ойларида Афғонистонга 45 млн квт.соат энергия етказиб берган.\nШу кунларда тожикистонликларнинг катта қисми электр доимий таъминотидан узилиб қолганидан шикоят қилмоқдалар. Республика барча туман ва қишлоқларида бир кеча кундузда 8 баъзи жойларда эса 6 соат электр берилмоқда.\n2000 йиллар бошида Тожикистон халқаро молия институтлари ва хорижий ширкатлар билан шартнома имзолаб, бу мамлакатда қурилажак ГЭСлар учун сармоя ётқизган давлатларга йилнинг исталган фаслида ишлаб чиқарилган электрни ташқарига сотиш имкониятини бериш мажбуриятини олган.\nШу боис, соҳа бўйича мустақил таҳлилчилар фикрича, бугун Россия сармояси эвазига қурилган Сангтўда-1 ва Эрон сармояси эвазига қурилган Сангтўда-2 ГЭСлари ишлаб чиқараётган электрнинг асосий қисми Афғонистонга сотилмоқда. Гарчи тожикистонликлар куз ва қишнинг айни совуқ кунлари электрсиз қийналаётган бўлса-да, Тожик ҳукумати хорижий инвесторларнинг бу режасига қаршилик кўрсатишга юридик жиҳатдан ҳақсиздир.\n“Барқи тожик” ширкати расмийси Нозиржон Ёдгорий “Сангтўда-Пули Хумри” электр узатиш тармоғининг лойиҳаси 2007 йил ишланганини маълум қилди.\n“Бу лойиҳадан кўзланган мақсад ҳар йил бефойда оқиб кетаётган миллиардлаб куб сувдан самарали фойдаланишдир. Масалан шу йил баҳор ва ёз фаслида 3,9 миллиард куб метр сув бефойда оқиб кетди”, деди Озодлик мухбири билан ўзаро суҳбатда “Барқи тожик” ширкат расмийси.\nРасмий маълумотларга кўра, Тожикистон жанубидаги Норак, Сангтўда -1 ва Сангтўда -2 ГЭСларининг умумий сув омборида йилига 10,5 миллиард куб метр сув захира қилинади. Бу сув омбори ана шу миқдордан ортиқ сув захира қилиш имконига эга эмас.\nМутахасислар бунинг сабабини Норак сув омбори лойқага тўлгани билан изоҳлайдилар.\nМустақил таҳлилчилар Тожикистоннинг Афғонистонга электр узатиш тармоғини тортишдан мақсади Афғонистон ва Покистон энергетика бозорини монополия қилиш эканини таъкидлайдилар.\n- Тожикистон четга электр сотиш билан биринчидан мамлакатдаги қашшоқликка барҳам бериш, иккинчидан эса бу соҳасида шу пайтгача Марказий Осиёда яккаҳоким бўлган Ўзбекистоннинг энергетика бозорини касод қилишни истайди, дейди соҳа бўйича мустақил таҳлилчи Ғуломиддин Сайфиддинов.\nЭнергетика вазирлигидан олинган маълумотларга кўра, Афғонистонга сотиладиган тожик электри ҳар киловати 3,5 центдан этиб белгиланган. Вазирлик расмийлари бу Ўзбекистон Афғонистонга сотаётган электр нархидан икки ярим баравар арзонроқ эканини таъкидладилар.


Бомбалаштирилган қадрият ёхуд қизларнинг тарбияси ҳақида… - Hidoyat.uz\nАсосий саҳифа Жамият Аёллар Бомбалаштирилган қадрият ёхуд қизларнинг тарбияси ҳақида…\nАсрдан кейин деразадан кўчага қараб турган эдим. Шўхчан кулиб, баланд овозда гаплашиб келаётган учта бўй қиз ўтиб қолди. Энгил-боши ўзингиз тасаввур қилган кепатада, қўлларида писта. Биттасида кока кола бор. Аввал чап томонга қараб юришди. Сал ўтмай ортга қайтишди. То қўлидаги пистаси ва гаплари тугагунча, бемақсад шу ҳолда юриб турдилар. Ҳар куни муболағасиз шу ҳолат такрорланади. Ҳаммаси 14-15 яшар ўсмир қизлар, юзига балоғат нуқси ура бошлаган. Бўйлари чўзилиб, ҳадемай бир ўзга уй остонасини ҳатлаш арафасидалар. Буларнинг бекорчи бўлиб юришига қараб, ҳайрон бўласан киши. Қани бир жонкуяр аёл бўлсаю, буларни тўплаб, тарбия берса, турмушга тайёрласа, одоб ахлоқ, таълими бн шуғулланса… Шундай фидойи аёллар бормикин?\nИлгари қадриятларимиз, динимиз, диний муқаддасотларимиз бомбалаштирилмаган, оддий аёл қизлар илмий анжумани қатағонга учрамаган даврларда аёллар томонидан бўй қизлар бир қанот остига бирлаштирилар эди. Биргаликда китоблар ўқир, шеъриятга ошно бўлар, илм таҳсил қилар эди. Уларга отинойилар мутасадди-мураббий эдилар. Ўзлари ўрнак бўлиб, Қуръон ва ҳадис ўқишар, назокат ва зарофатни ўзлаштиришар, шеърият, адабиёт ўрганишар эди. Бугун-чи? Қизлар кўчада. Оналар телевизор, телефон исканжасида, отинойилар бекорчиликда… Бугун ҳам қадим анъаналаримизни тикласак, қандай бўларкин?\nШу қизларни бир отин қўл остига бирлаштирилса, вақти тақсимланиб, унумли, керакли ишлар билан машғул бўлса, оила, турмуш одобларини ўрганса, бунинг нимаси ёмон? Отинойининг назорати, таълим-тарбияси остида бўлса, ҳар ҳолда, кўчаларда бемақсад юришлар ҳам, назоратсиз қизлар билан рўй бераётган кўнгилсизликлар ҳам сезиларли камайиб кетган бўлармиди…\nУюшмаган қизлар бир солиҳа, шарафли хоним қанотига йиғилиб, уюшиб, арзирли илмий марраларга етармиди…\nХўш, отинойи ким?\nТарихдан “отинойи” атамаси Ўзбекистон ҳудудларида турли жойларда турлича номланиб келинган. Хусусан, Андижонда, “отинойи”, “отинча”, Бухоро, Сурхондарё, Қашқадарё ва Жиззахда “биби мулла”, “биби отин”, “отин-биби”, Самарқанд ва унинг атрофларида “бибихалфа” каби турли номлар билан юритилган. Фарғона водийси аҳолиси орасида “отинойи” деганда асосан аёллар орасида диний маросим ўтказувчи ва уларга таълим‑тарбия ҳамда тўғри ҳаётий маслаҳат берувчи аёл тушунилган. Президентимизнинг таъбири билан айтганда, отинойилар асрлар оша сақланиб келган устоз‑шогирд анъанасига кўра фаолият юргизиб келганлар. Отинойилар фаолиятининг бугунгача ўз аҳамиятини йўқотмаганлигининг сабаби унинг тарбия мактаби сифатида маҳаллий аёллар томонидан тан олинишида бўлиб келгани билан белгиланади.\nИслом динига оид энциклопедик луғатда “Отин, отинойи —Ўрта Осиёдаги диний мактаб қизлар ўқитувчиси. Отинлар аёллар ўртасидаги диний маросимларни ўтказишда бошчилик қилиб, уларга диний таълим бериш билан ҳам шуғулланган” деб қайд этилади .\nЎзбекистон миллий энциклопедиясида ОТИН —\n1) мактабхонада қизлар ўқитувчиси; дин ва шариат билимдони. Кўпинча аёллар ўртасида диний маросимлар( мавлуд)га бошчилик қилади;\n2) аёлларни ҳурматлаб, улар исмига қўшиб айтиладиган сўз маъноларини ифодаланиши ёзилган.\nИлгари аждодларимиз хотин-қизлар қалбига аёл кишининг суҳбати чуқурроқ сингиб боришини яхши англаганлари учун отинойилар фаолиятидан унумли фойдаланишган. Маҳалла ёки қишлоқлардаги таълим-тарбия ишларига жалб этишган. Айниқса, диний маърифатни ёйиш, қизларга Қуръон ва шариатни ўргатиш одоб‑ахлоқ, назокат ва нафосатдан таълим бериш, уларни турмушга тайёрлаш ва уларнинг руҳиятини бекаликка мослашда отинойиларнинг вазифаси катта бўлган. Улар ўз уйларида қизларга таълим берганлар. Отинойилар фақат билим тарқатувчигина эмас, балки ёшлар тарбияси учун масъул, одоб-ахлоқда эса ҳаммага ўрнак бўлишган. Шунингдек, Қуръони карим қироати, унинг тафсири, пайғамбарлар тарихи, халқ оғзаки ижодини яхши билишган .\nШуни таъкидлаш лозимки, ўзбек аёлларининг шеърият, шариат ва ахлоқини тарбиялашда муҳим аҳамият касб этган отинойилардан, токи собиқ тузумнинг куракда турмас қоидалари жорий бўлмагунига қадар бирор ҳужжат талаб қилинмаган, бу эзгу ишлари учун ҳеч қачон жазоланишмаган. Уларнинг чуқур билими, намунали хулқи ва турмуш тарзининг ўзи қизларга устозлик қилишга етарли асос бўлган. Шуни алоҳида таъкидлаш жоизки, отинойиларнинг фаолияти ниҳоятда халқчил, шаффоф ва пок‑ҳалоллиги билан ҳам аҳамиятли бўлиб келган.\nСовет ҳокимияти бошқарувни қўлга олганидан кейин, барча диндор шахслар қатори, отинойиларни ҳам қаттиқ сиқув ва таъқиб остига ола бошлади. Бутун бошли мамлакат раҳарлари ўзбекнинг ўзбегойимлари, асл қизлари бўлган мунис аёллар билан курашишдан уялмай, уларни исканжага олишди. Отинойиларнинг қўшнилари ёки шогирдлари орасига “қулоқ”лар киритилиб, уларнинг фаолиятидан хабардор бўлиб туришди. Жойи келса, муштипар, халқ ғамида, халқ фарзандларининг саводхон бўлиши, одоб-ахлоқи чиройли бўлиши учун ўз тинчи, ҳузур-ҳаловатидан кечган, кечани кеча, кундузни кундуз демай фидокорлик кўрсатаётган бу бағрикенг аёлларни маҳкамаларга судраб, қийин-қистовли терговларга маҳкум қилишдек пасткашликкача боришди.\nШуниси ажабланарлики, ўз миллати қизлари келажагига бефарқ бўлмаган, Ватанини севган бу аёллар шунчалик тангликка қарамай, яна ўз ишларини давом эттиришар, мавриди бўлди дегунча, маҳалла қизларининг саводини чиқаришар эди. Етмиш йиллик мустабид динсиз тузум даврида ўзбекнинг ўзлигини сақлаб қолишида отинойиларнинг фидокорона ва холис хизматлари катта ўрин тутганини эътироф этиш бурчимиздир. Ҳа, уларнинг беминнат таълим‑тарбиялари сабабли халқ ўзини унутмади, совет тузуми ҳукм сурган айрим ўлкаларда бўлганидек, аҳоли томомийла руслашиб, ўзлигини унитиб юбормади. Юртимиз мустақиллигининг таг заминида ҳам ана ўша отинойиларимиз ва уларга елкадош бўлган домла буваларимизнинг хизматлари беқиёс. Улар миллий‑диний қадрятларимизни, бир сўз билан айтганда, ўзлигимизни ҳар қандай қийинчилик, душманликлар қуршовида ҳам қўлдан бермай, жону моллари эвазига асраб‑авайлаб кейинги авлодга етказдилар ва ўша тушунчаларни халқнинг қалбига, хусусан, зиёлиларимиз онгига сингдира билдилар.\nҚизил империядан мансаб‑орден тамаъ қилмай, халқ дардини куйлаган шоиру ёзувчиларимизнинг ҳаёти бунга ёрқин мисолдир. Тақдирнинг ишини қарангки, бугун халқ ўша зилол булоқларимиздан сув ичган, иймонига садоқат қилган ёзувчи ва шоирларнинг асарларини севиб ўқийди, аммо уларга қарши бўлган, душманга лаганбардорлик қилган кимсаларни биров эсламайди ҳам. Ҳа, ҳар ким қилмишига яраша жазо олади ва бу одатда кутмаган тарафидан келади.\nҚишлоғимизнинг бугунги кунда шеърият, эски туркий алифбо ва Қуръони каримдан саводи бўлган барча аёллари дуо ва яхшиликлар билан эслайдиган Нисо муллобиби исмли отинойиси бўлган. У киши маърифатли, камтар-камсуқум ва ўз даврининг саводхон аёлларидан бўлиб, ўқиш билан бирга ёш қизларга кашта тикиш, уй-рўзғор тутиш, муомала маданиятини ҳам ўргатувчи бўлганлар. Меҳнатлари эвазига ҳеч нарса тамаъ қилмайдиган, ота-оналар кўнгилларидан чиқариб берган иккита нонми, бирор сават мева ёки шу каби нарсаларни ҳам сидқидилдан қабул қилиб, қизларга таълим берганлар. Қишлоқ аҳли у кишини гўё бошида кўтарар, уйларининг тўрини бўшатиб берар эди.\nАна шу отинойининг “қилмишлари”, “фаолияти”дан хабардор бўлиб туриш учун қишлоқ муаллимаси – ўз даврининг энг бадавлат ва олифта аёлларидан бўлган аёлни масъул қилиб қўядилар. Сопини ўзидан чиқаришга уста советлар отинойини ўз қўшнисининг қўли ва тили ёрдамида тутишга уринишар эди. Бу аёлнинг “холис хизмат”лари эвазига Мулло биби тез-тез ҳукумат вакилларига ҳисобот беришга, уларнинг идораларида музтар-ҳайрон қолиб кетишга маҳкум эдилар. Муаллима ёши улуғ онахонни чақишдан, масъуллар эса чақириб тергов қилишдан чарчамас эди… Аммо бу ишларнинг бирортаси ҳам онахонни таълим беришдан тўса олмас эди.\nАллоҳ таоло кишиларга ўрнак-намуна қилиб қўйган, қилмиш-қидирмишга маҳкум бўлган бу каби кимсалар виждони билан ёлғиз қолганида, ич-ичидан қўрқмасмикин, охиратидан хавотир олмасмикин? Менимча, улар ҳамммадан ҳам кўпроқ қўрқишади, даҳшатларининг зўридан аксарияти эси оғиб қолиши ҳам шундандур балки… Аммо дардини кимга айтсин? Қанчалар катта кетиб қўйганини ўзи ҳам англаб турибди‑ку..


Велоспортчиларимиз яна бир йиғин бошлашди / Olamsport.com\nВелоспортчиларимиз яна бир йиғин бошлашди\nВелоспорт бўйича Ўзбекистон терма жамоаси яна бир йиғинга киришди.\nГлеб Гройсман бошчилигидаги спортчиларимиз Бўстонлиқ туманида ўқув-машғулот йиғинини олиб боришмоқда. Ушбу йиғин 30 декабрга қадар давом этади. Унда 3 нафар мураббий ҳамда 46 нафар спортчи иштирок этмоқда.\nТаъкидлаш жоиз, машғулотларлар спортчиларимизнинг янги мавсум олдидан жисмоний тайёргарлигини кучайтиришга қаратилган. Ушбу йиғин келаси йил бошида трек ва шосседа ўтадиган Осиё чемпионатига тайёргарликнинг асосий босқич вазифасини ўтайди.


Адамлар бүгининен кеўли толып, ертеңги күнине исеним менен жасаўы керек – Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси\n21 Октябрь 2021 21:10:59\n07.06.2019 02:46:26 797 Әҳмийетли\tБаспаға шығарыў Жүклеп алыў\nНурафшан қаласында 3-июнь күни Өзбекстан Республикасы Президенти Шавкат Мирзиёевтиң басшылығында Ташкент ўәлаятының белсендилери, ҳәкимлер ҳәм секторлар басшыларының, министрликлер ҳәм уйымлардың жуўапкерлери қатнасыўында мәжилис болып өтти.\nМәмлекетимиз басшысы өзи тиккелей орынларға барып, басшыларды жиберип, ең әҳмийетли мәселелер шешилип, барлық жерде өзгерис жүз берип атырғанын, бирақ Ташкент ўәлаяты «оянбай атырғаны»н атап өтти.\nЎақыт тез өтип атыр. Ҳәр бир күн, ҳәр бир минут ғәниймет. Биз сиясатты белгилеп, жаңадан-жаңа имканиятлар жаратып атырмыз. Жуўапкерлер қатаң талап етип, төменги системадағы басшылар жан күйдирип ислеп, нәтийжени тәмийинлеўи керек. Адамлар қуры гәпти көтермейди. Ташкент ўәлаятында болса жанланыў бақланбай атыр. Қәне бәсеки, қәне илим, қәне нәтийже, қәне баслама, деп мүрәжат етти Шавкат Мирзиёев мәжилис қатнасыўшыларына.\nҮлкен экономикалық потенциал бар бола турып, ўәлаяттағы резервлер менен имканиятлар толық иске қосылмай, санаат тараўы елеге шекем бир неше ири кәрхана менен шекленип қалып атырғаны көрсетип өтилди. Бўка, Пскент, Паркент, Оҳангарон, Бекабад, Төменги Шыршық, Аққорған ҳәм Чиназ районларында санааттың раўажланыў көрсеткишлери төменлигинше қалмақта. Төменги Шыршық, Бекабад, Оҳангарон, Пскент ҳәм Бўка районларында халықтың жан басына хызмет көрсетиўдиң көлеми мәмлекет бойынша орташа көрсеткиштен 2-3 есеге аз.\nМәжилисте исбилерменлик ҳәм аўыл хожалығы, бәнтлик, социаллық шараятларға байланыслы әҳмийетли мәселелер додаланды.\nПрезидент Ташкент ўәлаятының экономикасын раўажландырыў, жаңа кәрханалар ҳәм жумыс орынларын жаратыў бойынша әҳмийетли ўазыйпаларды белгилеп берди.\n2019-2020-жыллар ушын улыўма нырқы 39 триллион 833 миллиард сумға тең 784 инвестициялық жойбардан ибарат жаңа аймақлық бағдарлама қәлиплестирилгени атап өтилди. Олардың 15и мәмлекетлик әҳмийетке ийе ири жойбар болса, 769ы аймақлық бизнес ҳәм инвесторлардың қатнасыўында әмелге асырылады.\nДизимнен өткен киши бизнес субъектлериниң 17 проценти ислемей турғаны, Ангрен қаласы ҳәм Чиназ районында бул көрсеткиш 30-33 процентке шығып кеткени сынға алынды. Олардың жумысын тиклеў, өз бизнесин басламақшы болған шаңарақларға «Ҳәр бир шаңарақ – исбилермен» бағдарламасы шеңберинде быйыл 350 миллиард сум муғдарында жеңилликли кредитлер ажыратыў бойынша тапсырма берилди. Талап болса, жаңа және қосымша қаржы ажыратылады.\nНе ушын шаңарақлық исбилерменлик, үйлерде қусшылық, шарўашылық, қыйтақ жер болсын, деп атырмыз! Адамлардың дәраматы артыўы, төлеў қәбилети жоқары болыўы керек, деди мәмлекетимиз басшысы.\n«Ангрен» еркин экономикалық зонасында 470 гектар ҳәм «Бўстонлиқ-фарм» зонасында 20 гектар майдан елеге шекем жойбарлар менен толықтырылмаған. Сонлықтан «Ангрен» еркин экономикалық зонасы Қубла Кореяның «Инчон» еркин экономикалық зонасына исенимли басқарыўға берилгени мәлим етилди.\nИнвестициялар ҳәм сыртқы саўда министрлиги, ўәлаят ҳәкиминиң инвестициялар бойынша орынбасарына ўәлаяттағы 20-30 исбилерменди таңлап, Корея Республикасына хызмет сапарын шөлкемлестириў ўазыйпасы тапсырылды. Исбилерменлер «Инчон» еркин экономикалық зонасының жумысы менен тиккелей танысады.\nМәмлекетимиз басшысы Ташкент ўәлаятындағы социаллық ҳәм коммуналлық тараўларға байланыслы мәселелерге айрықша итибар қаратты.\nЎәлаятта халықтың тек ғана 64 проценти орайласқан ишимлик суўы менен тәмийинленгени үлкен машқала. Бул – есап көрсеткиши. Әмелде бул цифр 40-50 процент. Бўка, Төменги Шыршық, Орта Шыршық, Жоқары Шыршық районлары ҳәм Нурафшан қаласында 30 процентке де бармайды. Сондай шараятта басшылар қалай кабинетинде қәтержам отырады, деди Шавкат Мирзиёев.\nБул машқаланы шешиў мақсетинде быйылғы жылы 440 километр ишимлик суўы тармақлары ҳәм 301 суў қурылмасында қурылыс-оңлаў жумысларын орынлаў режелестирилген. Азия раўажланыў банкиниң қатнасыўында 144 миллион долларлық бул жойбардың биринши басқышы шеңберинде қурылыс жумыслары баслап жиберилген.\nЎәлаятта актуал болған және бир машқала экология менен байланыслы. Ташкент қаласында турмыслық шығындылар тасланатуғын Оҳангарон районындағы полигон 98 процентке толған. Оны жаўып, жаңасын қурыў керек. Бул тазалық, халықтың саламатлығын тәмийинлеў ушын үлкен әҳмийтке ийе, деди мәмлекетимиз басшысы.\nИшимлик суўы, ақаба системасы объектлери менен бирге улыўма орта билимлендириў ҳәм денсаўлықты сақлаў, автомобиль жоллары менен байланыслы машқалаларды жедел шешиў бойынша тапсырмалар берилди. Бул ушын қосымша рәўиште 1 триллион 100 миллиард сум қаржы ажыратылатуғыны мәлим етилди.\nПрезидентимиз Нурафшан қаласында бас реже тийкарында әмелге асырылып атырған дөретиўшилик жойбарлары менен танысты.\nБул қала 2017-жылы Ташкент ўәлаятының административлик орайына айландырылып, жуўапкер уйымлар менен шөлкемлер бул жерге көширилди, оларға зәрүр шараят жаратылмақта. Өткен жылы қаланың бас жойбары ислеп шығылды.\nЖаңа административлик орайда халыққа барлық шараятларды жаратыў, инфраструктура ҳәм коммуникацияларды жаңалаў, пайтахтымызда басланған дөретиўшилик процесин ўәлаят орайына да кеңнен ен жайдырыў мақсетинде 246 гектар майданда «Smart сity» қурыў жойбарластырылмақта.\nТолық ақыллы технологияларға тийкарланатуғын бул «ақыллы қалаша» үш басқышта қурылады. Биринши басқышта жәми 1792 квартиралы тоғыз ҳәм он еки қабатлы жайлар қурылады. Жаңадан бой тиклеп атырған Нурафшон университети жаслардың заманагөй кәсип-өнер ийелеўине тийкар жаратса, жабық спорт комплексинде көркем гимнастика, теннис, гүрес ҳәм қылышласыў сыяқлы спорт түрлери бойынша ири жарыслар өткериледи.\nШавкат Мирзиёев жақында пайтахтымыздағы Чиланзар районының Бағистон көшесинде қурылып атырған 9 қабатлы жайлар менен танысыў ўақтында бундай турақ жайларды ўәлаяттың орайларында да қурыў зәрүрлигин атап өткен еди. Бул усыныс тийкарында Нурафшанда 21 сондай жай қурыў бойынша жойбар ислеп шығылды. Сондай-ақ, 360 орынлық бақша, 1 мың 200 орынлық мектеп, мәдений-турмыслық объектлер, дем алыў аймақлары жаратылады.\nНурафшон мәмлекетимизде қала қурылысы бойынша жаңа тәжирийбе майданы болмақта. Бул жердеги шараят, социаллық тараў объектлери Ташкенттегиден кем болмайтуғынын, керисинше, бәсекилесе алатуғын болыўы керек. Бул ушын ҳәр бир жойбарды пуқта ислеў, узақты гөзлеп ис тутыў керек, деди мәмлекетимиз басшысы.\nНурафшанда канализация тармағы улыўма талапқа жуўап бермейтуғын еди. Ҳәрекеттеги тазалаў қурылмасы пүткил қаланы қамтып ала алмайды. Сонлықтан қурылыс даўамында инженерлик коммуникациялар пүткиллей жаңаланады.\nҚаланың орайлық Ташкент жолы көшеси де жаңадан қурылмақта. Көше бойындағы бир қабатлы ески имаратлардың орнында 7 ҳәм 9 қабатлы жайлар, сервис шақапшалары, саламатлық орайлары, гипермаркетлер қурылысы басланған. Ҳәр бир имарат алдында автомобиль тоқтаў орынлары болыўы нәзерде тутылған.\nТөрт полосалы магистрал автомобиль жолы менен бирге ишки жол да қурылмақта. Велосипед ҳәм пиядалар жолларына орын ажыратылған. Ирригация тармақлары ушын жаңа түрдеги жабық лотоклар орнатылып, көшениң бойлары көклемзарластырылмақта.\nТашкент жолы көшесинде тығылыстың алдын алыў мақсетинде қаланың кириў бөлегине «Smart сity» орайына баратуғын жаңа 4 километрлик көшениң қурылыўы режелестирилген.\nҲәзирги ўақытта халықты жумыс пенен тәмийинлеў мақсетинде заманагөй өндирис кәрханаларын қурыў ушын 100 гектарлық технопарк жаратыў бойынша жойбарлаў-сметалық ҳүжжетлер ислеп шығылмақта.\nПрезидентке ўәлаяттың халқын ишимлик суўы менен тәмийинлеў жойбарлары да усынылды. Мәмлекетимиз басшысының тапсырмалары тийкарында 2022-жылға барып, ўәлаят халқының ишимлик суўы менен тәмийинлениў дәрежесин 92 процентке жеткериў имканиятын беретуғын бул жойбарлар ушын халықаралық финанс институтларының қаржылары тартылады.\nОрта Шыршық районындағы 50 гектарлық майданда инновациялық саўда комплексиниң қурылыўы мөлшерленбекте. Жойбардың нырқы 50 миллион доллар болған комплексте 5 мың дүкән жайласады, 10 мыңнан аслам жумыс орны жаратылады. 2021-жылы иске түсирилетуғын комплексте азық-аўқат емес өнимлер, турмыслық товарлар, қурылыс материалларының саўдасы жолға қойылады.\nШавкат Мирзиёев Ташкент ўәлаяты мәмлекетимиздиң әҳмийетли логистика орайы екенин, ири саўда ҳәм хызмет көрсетиў комплекслерин қурыўда аймақтың усы имканиятын итибарға алыў зәрүрлигин атап өтти. Ҳәр бир жойбарды сапалы ҳәм өз мүддетинде әмелге асырыў бойынша тапсырмалар берди.\nӨзАның арнаўлы хабаршылары\n30.09.2021 15:47:40 845\n30.09.2021 10:07:55 975


14 август, 2020, 02:13\nТеглар:РБ Лейпциг | Атлетико | УЕФА чемпионлар лигаси\nМураббийнинг топқирлиги қўл келди.\nУЕФА Чемпионлар Лигаси чорак финал босқичидан ўрин олган навбатдаги учрашув якунланди. Лиссабон шаҳридаги “Жозе Алваладе” стадионида бўлиб ўтган баҳс германияликларнинг 2-1 ҳисобидаги ғалабаси билан якунланди.\nДастлаб, Дани Ольмо ҳисобни очган бўлса, захирадан ўйинга қўшилган Фелиш тарози палласини тенглаштирди. Аммо асосий вақт якунига 2 дақиқа қолганида Тайлер Адамс ғалаба голини йўллаб, жамоасига ярим финал чипталарини туҳфа этди.\nЭнди “буқалар” финал остонасида ПСЖ клуби қаршилигини синдиришга ҳаракат қилади.\nДани Ольмо 51'\nТайлер Адамс 88'\nUEFA ЧЛ Финал бочқичи 1/4 финал\nЖуан Феликс 71'\nЮқори темпда ўтган ўйин якунланди. Матнли трансляция Жавоҳир Азимов томонидан олиб борилди.\nФелишнинг қулай узатмасини Мората муваффақиятли якунлай билмади. Рақиб посбони Гулачи уни охирги умиддан ҳам махрум этди.\nАсабларини жиловлай олмаган Хименес сариқ карточкага лойиқ кўрилди.\nАнхелиньо майдонда ётибди. Бироз вақтдан сўнг унинг ўйинни давом эттира олиши ойдинлашди.\nЖарима майдончаси ичида Мората бир рақибидан ўтиб, зарба беришга ҳозирланди. Аммо у кечиккан эди. Ҳимоячи тўпни тепиб юборди.\nКоке ҳам майдондан олинди. Унинг ўрни Фелипе билан тўлдирилди.\nЗабитцер ўз ўрнини Мукиеле эгаллади.\nҚизиқарли кечаётган баҳсга 5 дақиқа қўшилди.\nАнхелиньонинг қулай узатмасидан сўнг катта бўшлиққа эга бўлган Тайлер Адамс жамоасини олдинга олиб чиқди. Унинг зарбаси Савичга тегиб, дарвоза тўридан жой олди. Облак бу вазиятда мутлақо ожиз.\nҲозиргина ўйинга қўшилган Хайдара ҳам огоҳлантирилди.\nИккала жамоа ҳам эҳтиёткорликка катта эътибор қаратмоқда.\nНагельсманндан иккиталик ўзгариш: Дани Ольмо ва Кристофер Нкунку ўрнига Патрик Шик ҳамда Амаду Хайдара жангга ташланди.\nҚарши ҳужумга интилаётган рақибини тўхтатиб қолгани учун Кампль сариқ карточка олди.\nТриппьернинг узатмасидан сўнг Льоренте ўйиндан ташқари ҳолатда қолиб кетди.\nБурчак зарбасини тезкорлик билан ўйинга киритган "матрасчилар"нинг навбатдаги ҳужуми Каррасконинг зарбаси билан якунланди.\n"Атлетико"нинг захирадан ўйинга қўшилган футболчилари олдинги чизиқда фаоллик намойиш этяпти.\nҲар иккала мураббий ҳам майдон четида шогирдларига кўрсатмалар беришда давом этяпти.\nЖамоалар барча масалани қўшимча бўлимларгача ҳал этиш ниятида. Тўп марказда турмаяпти.\nНагельсманндан ҳам илк юриш: Конрад Лаймер майдонни тарк этди. Энди унинг орнида Тайлер Адамс ҳаракат қилади.\nЎйини очилмаган Коста ўз ўрнини Моратага бўшатиб берди.\n11 метрлик нуқтага айнан жабрланувчининг ўзи яқинлашди ва мўлжалда адашмади.\nКлостерманн қўполлиги учун огоҳлантирилди.\nМарказдан ажойиб рейд уюштирган Фелишни жарима майдончаси ҳудудида Клостерманн ортдан чалиб йиқитди.\nФелишнинг узатмасини Карраско эгаллаб, жарима майдончасига ёриб кирди. Упамеканодан ишончли ҳаракат.\nГол испанларга сув ва ҳаводек зарур. Бироқ немислар ҳам тўлиқ ҳимоявий ўйин кўрсатмаяпти.\nКераксиз вазиятда асабларини жиловлай олмаган Коста огоҳлантирилиши мумкин эди. Бироқ польшалик рефери уни аяди.\nАйтиш жоизки, Фелишнинг майдонга туширилиши мадридликлар ўйинини кучайтирди.\nСимуляция учун Ренан Лоди сариқ карточкага лойиқ кўрилди.\nЎйиннинг 1 соати ортда қолган бир вақтда Нагельсманн шогирдлари зарбалар, паслар сони ва аниқлиги бўйича рақибларидан олдинда бормоқда.\nТриппьернинг жарима майдончаси ичига узатган пасини Упамекано қайтарди. Унинг ортида Коста қулай фурсат пойлаётган эди.\nИлк ўзгаришни Диего Симеоне амалга оширди: Эктор Эррера Жоау Фелиш майдонга ташланди.\n"Буқалар"нинг ҳужуми натижасида навбатдаги зарба юзага келди. Облакдан яна бир сейв.\nГол муаллифи Дани Ольмо марказда Сауль Ньигезни чалиб йиқитди.\nТўп ўтказиб юборганидан кейин дарҳол олдинга ўтган "Атлетико" футболчиларида қулай имконият пайдо бўлди. Упамеканодан ўтган Льоренте тўпни ўзидан узоқлаштириб юборди. Вазият қўлдан кетди.\nАжойиб комбинация натижасида "РБ Лейпциг" вакиллари ҳисобни очди. Ўнг қанотдан Забитцернинг узатмасини Дани Ольмо дарвозага тўғирлаб юборди.\nЖарима майдончасига кирмоқчи бўлган Нкункуни Сауль тўхтатди.\nИккинчи 45 дақиқаликни жамоалар марказдаги фаол курашлар билан бошлади.\nФутболчилар майдонга қайтишди. Биз ҳам қайтамиз!\nАсабий руҳда кечган бўлим тугади!\nКаррасконинг йиқитилиши оқибатида жарима зарбаси ишлаб олган Симеоне шогирдларининг тайм сўнггидаги ҳужуми самарасиз якунланди.\nБўлим охирини фаол ҳужумлар билан ўтказаётган "РБ Лейпциг" футболчилари бурчак зарбаси ишлаб олди. Стандарт вазиятдан оширилган узатмани Упамекано боши билан Облак постига йўллади. Словениялик кипер ўз ўрнида.\nМарциняк биринчи таймга 4 дақиқа қўшиб берди.\nЛаймернинг жарима майдончасига узатган тўпини олдинга чиққан Облак ушлаб олди.\nКаррасконинг пасидан сўнг рақиб посбони билан бирга-бир вазиятга чиқиб кетмоқчи бўлган Диего Коста мақсадига ета олмади. Упамекано ўз ўрнида.\n"Матрасчилар" жарима майдончаси ичида Нагельсманн шогирдлари комбинация ташкил этишга ҳаракат қилди. Вазият якунида тўп бой берилди.\nЯна бир хавфли ўйин: жарима майдончасига ёриб кирмоқчи бўлган Льорентени Упамекано тўхтатди.\nҲар икки футболчи ҳам ўйинни давом эттира олади. Савичнинг бошига махсус боғич ўралди.\nҲар эҳтимолга қарши, захирадаги Фелипе фаол машғулотларга киришди.\nИккинчи қаватдаги тўп учун курашда Савич ҳамда Хальстенберг тўқнашиб кетди. "Атлетико" фулбекининг қоши ёрилди. Шифокорлар аллақачон майдонда.\nКарраско яна бир бор қанотда рейд уюштирди. Бироқ Клостерман унинг йўлига тўғаноқ бўлди. Навбатдаги бурчак тўпи ҳам муваффақиятсиз якунланди.\nЎйин бироз қўпол курашлар остида кечмоқда: бир дақиқанинг ўзида ҳар иккала клуб ҳам сариқ карточкага тортадиган қўполлик ишлатишди. Арбитр яна жим.\nТезкор қарши ҳужумга югураётган Лодини бу сафар Лаймер қўполлик билан тўхтатди. Марциняк оғзаки огоҳлантириш билан чекланди.\nЎз қанотида рақибига нисбатан қўполлик ишлатган Лоди рақиб жамоанинг стандарт вазият ижро этишига сабабчи бўлиб қолди. "РБ Лейпциг" аъзолари қулай имкониятни кўкка совурди.\nЖарима майдончасига орқа ўгириб турган Поульсен товони билан марказга пас берди. Хименес вазиятни назорат қилиб турган эди.\nХименеснинг тўпга чиқишдаги хатоси туфайли Нкунку яхши вазиятга эга бўлди. Ўзидан ҳам қулай позицияга чиқиб бораётган Анхелиньога тўпни узатган ҳужумчининг режасини Триппьер пайқаб қолди.\nЧап қанотдан Лаймерни алдаб ўтган Каррасконинг марказга берган узатмасини ҳимоячилар майдон ташқарисига чиқариб юборди. Бурчак тўпи ҳам бесамар якунланди.\nСтандарт вазиятдан тўпни жарима майдончасига Карраско етказиб берди. Бельгияликнинг узатмасини Хальстенберг қайтарди. Акс ҳолда, Сауль қулай имконият ҳосил қилиши мумкин эди.\nУзоқ масофадан Камплнинг йўллаган зарбаси анча юқоридан ўтиб кетди.\nЎз жарима майдончаси ичида Лоди моҳирлик билан Анхелиньони зарарсизлантирди.\nБурчак зарбасидан "матрасчилар" ҳеч қандай наф чиқара олишмади.\nРенан Лоди ўз қанотидан ёриб кирди ва Карраскони тўп билан таъминлади. Янникнинг зарбасини Гулачи бартараф этди.\nДиего Симеоне биз билган услубида: у ўйин бошидан бери ўз жойида ўтирмаяпти.\nЯна бир бор Упамекано Костани йиқитди. Жарима тўпини ижро этган Кокенинг узатмасини Савич дарвозага йўллади. Гулачи ўз ўрнида.\n"Атлетико"нинг илк марта олдинга юриши омадсиз пас натижасида узилиб қолди. Ўз навбатида, номинал мезбонлар ҳам қарши ҳужум уюштира олмади.\nРенан Лодига нисбатан Дани Ольмо ҳужумда қўполлик ишлатди.\nБурчакдан оширилган тўпни Хименес узоқлаштирди. Иккинчи темп билан ҳужумга ўтган "буқалар" аъзоси Хальстенбергнинг зарбаси ноаниқ кетди.\nМарказда тўп учун ҳавода кураш бўлди. Упамекано Костага нисбатан ортиқча дадиллик билан муносабатда бўлди. Бугин шундай курашларга кўп гувоҳ бўламиз.\nЎйин коронавирус қурбонлари хотирасига 1 дақиқалик сукут билан бошланади.\nЖамоалар майдонга тушиб келишди. Чемпионлар Лигаси мадҳияси остида иккала клуб вакиллари бир қаторда саф тортишди.\nАссалому алайкум муҳтарам футбол ихлосмандлари. УЕФА Чемпионлар Лигаси чорак финалидан ўрин олган навбатдаги учрашув бошланиш арафасида.


1 октябрь – Хитой Халқ Рeспубликаси ташкил этилган кун — KMODS\nPosted on 02.10.2019 Author admin\tКомментарии к записи 1 октябрь – Хитой Халқ Рeспубликаси ташкил этилган кун отключены\n1 октябрь хитойликларнинг асосий давлат байрами – Хитой Халқ Рeспубликаси ташкил этилган кун. Унинг аҳолиси бўйича дунёда биринчи ўринда турувчи мамлакат фуқаролари ҳар йили катта тантана билан қарши олишади.\nБайрам тарихига бир назар\nБундан роппа-роса 70 йил олдин – 1949 йил 1 октябрда Пекиндаги “Самовий осудалик дарвозалари” маъносини англатувчи Тяньаньмэнь майдонида Хитой Халқ Республикаси ташкил этилгани эълон қилинди. Шу тариқа анъанавий равишда Хитой халқининг рамзий юраги сифатида эътироф этилувчи бу майдонда Мао Цзэдун 70 йил илгари пойтахти Пекин бўлган замонавий Хитой давлатига асос солди.\nХудди шу куни бу майдонда Мао Цзедун Хитойнинг давлат байроғини шахсан ўзи тантанали равишда кўтарди. Самода Хитой Халқ Республикасининг байроғи ҳилпирай бошлади. Мамлакатнинг бош майдонидаги ушбу йирик намойиш ва байрам тадбирларида Хитойнинг 300 мингдан ортиқ аҳолиси ва аскарлари иштирок этди.\nОрадан бироз вақт ўтгач, 1949 йилнинг 2 декабрига келиб, Марказий халқ ҳукумати 1 октябрни миллий байрам сифатида нишонлаш ҳақида қарор чиқарди. Натижада 1 октябрь санаси расман хитойликларнинг миллий байрами – Республика эълон қилинган кунга айланди. Хўш, хитойликлар бу кунни қандай нишонлашади?\nТантанадаги ҳарбий намойиш анъанаси\nЎтган асрнинг эллигинчи йилларида Тяньаньмэнь майдонида ҳарбий парадлар ўтказиш байрам тантаналарининг ажралмас қисмига айланиб улгурди. Бироқ 1959 йилдан сўнг мамлакат ҳукумати ҳарбий техника намойишини фақат “яхлит” рақамли саналарда ўтказишга қарор қилди. Мамлакатда 1966–1977 йилларда ўтказилган “маданий инқилоб” натижасида ҳарбий парадлардан мутлақо воз кечилди.\nБироқ 1984 йилда Хитой Халқ Республикасининг 35 йиллигида ушбу анъана қайта тикланди. Сўнгги йиллардаги охирги бундай парад 2009 йилда ташкил этилди. Унда Хитой армиясидаги энг сўнгги ҳарбий техника намуналари намойиш этилган эди.\nБугун ҳам Хитой Халқ Республикаси ташкил этилганининг 70 йиллиги муносабати билан Тяньаньмэнь майдонида анъанага мувофиқ йирик ҳарбий парадлар ташкил этиш режалаштирилгани ҳақида расмий хабар берилди.\n“Олтин ҳафта”да ҳамма дам олади\nШарқий Осиё давлатларида дам олиш кунлари билан бирлашиб кетган бир неча байрам кунларини “Олтин ҳафта” деб аташади. Хитойдаги ана шундай “олтин ҳафта”лардан бири мазкур кун билан боғлиқ. Бунда 1–3 октябрдаги байрам кунлари дам олиш кунларига уланиб, ишланмайдиган ҳафтани ҳосил қилади.\nБайрам кунларини кўпайтиришдан асосий мақсад ички туризмнинг ривожланишига ҳисса қўшиш, шунингдек, одамларнинг байрамни бир оила бўлиб тўпланган ҳолда нишонлашларига имкон яратишдан иборат. Хуллас, мамлакатнинг асосий байрамида хитойликлар беш кун дам олишади.\nБу кунларда пойтахтнинг асосий кўчалари, марказий майдонлар доимо табиий гуллардан тайёрланган улкан композициялар билан безатилади. Пойтахтнинг бош майдонида 1 октябрь куни халқ сайиллари ўтказилади, кечқурун мушакбозлик қилинади. Бир сўз билан айтганда, мамлакатнинг асосий майдони ўзгача кўриниш касб этади.\nPosted on 05.08.2021 06.08.2021 Author admin\nПрезидент Республики Узбекистан Шавкат Мирзиёев по приглашению Президента Туркменистана Гурбангулы Бердымухамедова 5-6 августа этого года […]


Әзербайжан жазыўшысы Элужа Атайлының шығармалары қарақалпақ тилинде » KarInform\nӘзербайжан жазыўшысы Элужа Атайлының шығармалары қарақалпақ тилинде\nӘзербайжанлы жазыўшы Элужа Атайлының көркем философиялық миниатюралары – гүрриң ҳәм эсселери қарақалпақ тилинде «Қанлы көлмектеги ай» атамасы менен «Yangi kitob» ЖШЖның баспаханасынан басылып шықты. Әзербайжан жазыўшысының дөретпелери филология илимлери бойынша философия докторы (PhD) Гүлбәҳәр Бегмуратова тәрепинен қарақалпақ тилине шебер аўдармаланған.\n- Гүлбәҳәр Бегмуратова Элужа Атайлы менен дослық ҳәм әдебият тараўындағы байланысларын және де беккемлеп, Элужаның «Қанлы көлмектеги ай…» китабын оқыўшылардың итибарына усынды. Бул көркем миниатюралардан ибарат гүрриңлер, эсселер, әлбетте ҳәр бир китап оқыўшысын Әзербайжан халқы дүньясына жетелейди, - деп жазылған Қарақалпақстан халық шайыры Г.Матёқубованың китапқа билдирген пикиринде.\nАўдармашы Г.Бегмуратованың китаптың алғы сөзинде жазыўынша, Элужа Атайлының дөретиўшилиги түрк дүньясынан басланып, батыс ҳәм Америка еллери әдебияты, мәденияты, философиясы, көзқараслары менен уласып кетеди. Соның ушын да, оның шығармаларын оқыған сайын оқыўшы көз алдында жаңа тилсимли дүнья есиклери ашылғандай болады. Оның шығармасын бир оқып қойыў жеткиликсиз, сиз мәнилер дүньясына енип қайта оқыйсыз, және оқып пикир тереңликлерине қарай сүңгий бересиз.


Ўзбекистон-бахтиёр болалар мамлакати. Ватанимизда ёш авлодни баркамол инсон қилиб тарбиялаш давлат сиёсатининг устувор йўналишига айланган. Улар тўғрисидаги ҳар қандай ғамхўрлик юрт равнақи учун қўйилаётган мустаҳкам пойдевор демакдир.\n"Шукрона" тантаналар мажмуасида 1 июнь -Халқаро болаларни ҳимоя қилиш кунига бағишланган "Кулсанг, дунё кулар-кўнгиллар тўлар" номли байрам дастури бўлиб ўтди. Унда Маданият бўлимининг "Бойчечак", "Парвоз", "Ифтихор" ҳамда 7-сонли мусиқа ва санъат мактаби ўқувчилари жамоалари фаол қатнашдилар.\nТуман ХТБ мудири Содиржон Бозоров ҳамда Ёшлар иттифоқи туман кенгаши раиси Зафар Арслоновлар барча болаларни байрам билан қизғин табрикладилар. Болаларга ҳомийлар томонидан китоблар совға қилинди. "Болалар, ўз ҳуқуқингизни биласизми?" мавзусида расмлар танлови ўтказилди.\nБугун болалар қувончи чексиз, уларнинг кулгуси, шодонлиги, қувончини кўриб юракдан севинади киши. Ана шу бахтиёрлик дунё болаларига ҳамиша ҳамроҳ бўлсин, уларнинг беғубор кулгусидан ер юзи шодликка тўлсин.


1 апрель об-ҳаво маълумоти\n20:10 / 31.03.2016\nРеспублика Гидрометеорология марказининг хабар беришича, 1 апрель куни Тошкентда ҳаво ўзгариб туради, кечаси ва эрталаб бироз ёмғир ёғиши мумкин, кундузи ёғингарчилик бўлмайди. Кечаси 8-10, кундузи 17-19 даража илиқ бўлади.\nТошкент, Самарқанд, Жиззах ва Сирдарё вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, кечаси ва эрталаб айрим туманларда бироз ёмғир ёғиши мумкин, кундузи ёғингарчилик бўлмайди. Кечаси 5-10, кундузи 15-20 даража илиқ бўлади.\nҚашқадарё ва Сурхондарё вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, айрим туманларда қисқа муддатли ёмғир ёғиши мумкин. Кечаси 7-12, кундузи 15-20 даража илиқ бўлади.\nАндижон, Наманган ва Фарғона вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, кечаси ва эрталаб айрим туманларда қисқа муддатли ёмғир ёғиши мумкин, кундузи ёғингарчилик бўлмайди. Кечаси 8-13, кундузи 15-20 даража илиқ бўлади.\nРеспубликамизнинг тоғли ҳудудларида ҳаво ўзгариб туради, айрим туманларда ёмғир ёғади. Шарқдан секундига 7-12 метр тезликда шамол эсади. Кечаси 0-5, кундузи 5-10 даража илиқ бўлади.


Анчелотти "Эл Классико"даги шармандали мағлубиятдан кейин нималар деди? / Olamsport.com\n21 мар 07:02\nАнчелотти "Эл Классико"даги шармандали мағлубиятдан кейин нималар деди?\nНавбатдаги “Эл Класико”да “Барселона” сафарда чемпионат пешқадами “Реал” клубини 4:0 ҳисобида таслим этди.\nУчрашувдан сўнг "Қироллик клуби" бош мураббийи Карло Анчелотти ўз фикрлари билан ўртоқлашди.\n“Ўйин старти яхши бўлди, аммо 0:1 дан сўнг назоратни йўқотдик, “Барса” бўш ерларни топди ва бизга муаммо туғдирди. Уч ҳимоячи билан баҳсни бошладик, яккама-якка ўйнашга интилдик, аммо бу бизга натижа бермади, бизнинг кунимиз эмасди.\nЧемпионатдаги устунлик биз томонда. Энди дам олиш ва кейинги 2 ҳафтага тайёргарлик кўришимиз лозим. Иккинчи бўлимда кўпроқ прессинг қилишга ҳаракат қилдик, аммо бу амалга ошмади. Бу эса менинг айбим.\nБу оғир мағлубият, чунки бу “Класико”. Бу зарба, жангда ютқаздик.\nБироқ, бизда (Ла Лига) устунлик бор ва хотиржамликни сақлаб, жароҳатдагиларнинг сафга қайтишини кутишимиз зарур. Ўтган учрашув туфайли драма келтириб чиқаришга ҳожат йўқ. Бизни таниб бўлмасди, бари ўхшамади. Буни унутиб, олдинга интилишда давом этишимиз зарур, бизда катта устунлик бор”, дейди Анчелотти.\nУимблдон. Алькараз Оттени мағлуб этиб, тўртинчи даврага йўл олди 0\nКарлос Алькараз илк бор "Уимблдон"нинг учинчи босқичига чиқди 0


Asosiy > Yangiliklar > Ўзбекистон-Хитой дўстлик…\nЎзбекистон ёшлар иттифоқи Сирдарё вилояти кенгаши қошидаги “Камалак” болалар ташкилоти томонидан жорий йилнинг 31 июль куни болаларнинг ёз мавсумидаги бўш вақтларини мазмунли ўтказиш, уларда миллий ватанпар-варлик, халқчил фикрлаш, элим деб, юртим деб ёниб яшаш шижоатини шакллантириш мақсадида “Ёзни камалак билан” лойиҳаси ўтказилди. Бу гал ҳам ташаббускор ташкилотнинг сардорлари, фидойи ташкилотчилари томонидан Сирдарё туманидаги Ўзбекистон-Хитой дўстлик боғида янгидан-янги лойиҳалар, лойиҳа доирасида кўрик-танловлар ташкил этилди.\nШунингдек, мазкур тадбирда “Менинг ҳудудим жиноятчиликдан ҳоли ҳудуд” расмлар танлови ҳам бўлиб ўтди. Бунга кўра танловда 4 та номинатция бўйича ғолиблар аниқланиб, “Менинг ҳудудим жиноятчиликдан ҳоли ҳудуд” танлови ғолиблигини ёш рассом Нигора Исмадиёрова қўлга киритди. Ғолибага “Камалак” болалар ташкилоти ҳамда ҳомийлар томонидан эсдалик совғалари берилди.\nЎтказилаётган бундай тадбирлар келгусида ёшларимизни ватанпарварлик руҳида тарбиялашга хизмат қилади.


«Ўзбекнефтгаз»: «GTL» лойиҳаси доирасида лойиҳалаштириш ишлари...\n17.05.2021 20:02 0 1221\nЎзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев ташаббуси ва топшириғига кўра бунёд этилаётган «Uzbekneftegaz GTL» заводи Марказий Осиёда энг йирик ишлаб чиқариш лойиҳаси бўлиши кутилмоқда.\nИшлаб чиқилган чора-тадбирларнинг самарали натижасида коронавирус пандемияси даврида ҳам улкан мажмуада олиб борилган қурилиш ишлари тўхтаб қолмади.\nҚувонарлиси эса, «GTL» лойиҳаси доирасида ҳозирда лойиҳалаштириш ишлари тўлиқ якунланган бўлиб, қурилиш-монтаж ишларига 8000га яқин ишчи ва муҳандислар, 522 та махсус техника жалб қилинди.\nҚурилиш майдонига жами 1 045 та технологик ускунадан 1010 таси (96,7%) етказиб келинди.\n«Uzbekneftegaz GTL» заводида айни пайтда қурилмаларни ишга тушириш, монтаж қилиш, созлаш жараёнлари амалга оширилмоқда. Ушбу жараёнларни амалга оширишда саноат ва экология хавфсизлиги, соғлиқни муҳофаза қилиш ва меҳнат хавфсизлиги қатъий назоратга олинган.\n«Ўзбекнефтгаз» АЖ Бошқаруви раиси Меҳриддин Абдуллаев бошчилигидаги «Ишчи гуруҳ» томонидан инвестиция лойиҳасининг амалга оширилиши, қурилиш-монтаж ишларини якунлаш ҳолати, ташқи инфратузилма объектлари қурилишининг олиб борилиши, шунингдек, «Uzbekneftegaz GTL» корхонасининг ишга тушириш-созлаш олди ва ишга тушириш-созлаш ишларининг амалга оширилиш жараёнлари мунтазам ўрганилиб келинмоқда.\nБугунги кунда лойиҳанинг бош пудратчилари – Кореянинг «Hyundai Engineering», «Hyundai Engineering&Construction» ҳамда «Enter Engineering» (Сингапур) консорциуми томонидан заводда ускуналарни ишга тушириш ишлари фаол суръатлар билан олиб борилмоқда.\nҚуйидаги заводда ишга туширилган объектлар билан танишишингиз мумкин:\n– 2020 йил ноябрда бош подстанция ишга туширилиб, завод ташқи тизимдан электр энергияни қабул қилишни бошлади;\n– 2020 йил ноябрда назорат ўлчов ва автоматика тизимининг бошқарув биноси ҳамда Марказий бошқарув пульти ишга тушди;\n– 2021 йил январда хом сувни қайта ишлаш қурилмалари – Минералсиз сув ишлаб чиқариш ҳамда ёнғин ўчирув сув тизими қисми ишга тушди;\n– 2021 йил февралда Машъала тизими ва буғ ишлаб чиқариш котеллари фойдаланишга топширилди.\nМарт ойидан заводга ёнилғи гази қабул қилиш бошланди. Шунингдек, апрель ойида Сувни совутиш қурилмаси (градирня) ишга туширилди.\n«GTL» синтетик суюқ ёқилғи ишлаб чиқариш мажмуаси ишга туширилиши билан йилига 3,6 млрд куб метр газ қайта ишланиб, ундан 1,5 млн тонна синтетик суюқ ёнилғи ишлаб чиқарилади.\nМаълумот учун: 307,3 минг тонна авиакеросин, 724,6 минг тонна дизель ёнилғиси, 437,3 минг тонна нафта, 53,4 минг тонна суюлтирилган газ. 1321 та янги иш ўринлари яратилади, йилига 7,8 трлн. сўмлик маҳсулот ишлаб чиқарилади.\n«Uzbekneftegaz GTL» заводи ҳақидаги тассавурингизни бойитиш учун завод Матбуот хизмати томонидан тайёрланган қурилиш майдонининг қуш парвоз қиладиган баландликдан олинган видеолавҳасини томоша қилишни тавсия қиламиз.\nШавкат Мирзиёев лойиҳа завод «Ўзбекнефтгаз» Президент


Муваффақият белгилари ҳақида 5 афсона » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nБадавлат инсон образи одатда зеб-зийнатлар, ҳашаматли яхталар, қимматбаҳо костюмлар ва замонавий гаджетлар билан боғланади. Чиройли ҳаётга интилиш мумкин ёки - шунчаки яхши таъминланган ҳаётга. InsiderPro шубҳасиз муваффақият белгиларидек туюлган бир неча жиҳатлар ва бундай эмаслигини исботловчи машҳур кишилар ҳақида маълумот берди.\n1. Муваффақиятли одамлар қиммат ва замонавий кийимларда юришади\nҲеч қандай гаджетлар, шубалар ва тилла тақинчоқлар аслингиздан-да муваффақиятли кўринишга ёрдам бермайди. Марк Цукербергга бир қаранг - у бир хил кулранг футболкалар ва оддий шиппакларда юради, бироқ ҳеч ким унинг бадавлат ва муваффақиятли инсон эканига шубҳа қилмайди.\n2. Муваффақиятли кишилар албатта олий маълумотли бўлиши керак\nҲойнаҳой шундай гапларни эшитгандирсиз: олий маълумоти бўлмаган кишилар камроқ пул топишади, бундайлар муваффақиятга умид қилишмаса ҳам бўлади. Apple асосчиси Стив Жобс университетни тугатмаган энг машҳур ишбилармон бўлса керак. У коллежда ҳам вақтини бекорга кеткизмаган - Жобс ўз компьютеридаги фойдаланувчи интерфейсини кампус дастрўмолларидаги каллиграфик ёзувлардек чиройли қилишни истагани ҳақида ёзган.\n3. Муваффақиятли одамлар ишлашмайди\nИлон Маск деярли 20 миллиард доллар эгаси, бироқ у ўзининг беш компаниясини ривожлантиришда давом этмоқда. У кунига камида 12 соат ишлайди. Бадавлат кишилар пулларни сарфлаш билан эмас, пул ишлашда давом этиш билан шуғулланишади: улар бу йўлда ўз лойиҳаларини илгари суриб, янги даромадли ғоялар ишлаб чиқишади.\n4. Муваффақиятли кишилар қимматбаҳо уйлар харид қилишади\nАфсонавий инвестор ва миллиардер Уоррен Баффет ҳали-ҳануз 1957 йилда 31 минг долларга сотиб олган уйида яшайди, жамоатчилик транспортида ҳаракатланади ва бриж ўйнайди — ҳеч қандай вилла, хусусий самолётлар ва зиёфатлар ҳақида гап бўлиши мумкин эмас. Баффет айнан шунча бойликка эга бўлиб туриб, уни кўз-кўз қилишга интилмаслиги билан аксариятнинг ҳурматини қозонган.\n5. Муваффақиятли кишилар энг қиммат автомобилларда ҳаракатланишади\nУлар ҳашаматли, лекин у қадар қулай бўлмаган автомобилларга пул сарфлагунича бошқалар нарх ва сифат нисбатига қарайди. Масалан, Alibaba империяси асосчиси Жек Манинг коллекциясида Хитойнинг ўрта ўлчамлардаги кроссовери мавжуд, у Ferrari ва Bugatti'дан бир неча баробарга арзон - 25 минг доллардан камроқ.\nҲеч қандай ҳашаматли, қиммат ёки нуфузли буюмлар сизни муваффақиятлироқ қилиб кўрсатмайди — ҳатто атрофдагиларнинг кўз ўнгида ҳам.\nСуҳбатдошларингиз ёки иш берувчиларни ажаблантирмоқчи бўлсангиз, курсларга ёзилинг, кўникмаларингизни ривожлантиринг ва доимо қандайдир янги нарса ўрганишга ҳаракат қилинг. Меросни қўлга киритиб, дўконларга боргингиз келса, шу пулларни оқилона сарфлашнинг иложи борми ёки йўқ - ўйлаб кўринг. Мукофот пулига янги автомобиль олишни хоҳласангиз, энг сўнгги русумдагисининг кетидан югуришга шошилманг, яхшиси унча қиммат бўлмаган, лекин ишончли моделларни кўздан кечиринг.\nЯнгиликлар » Ҳаёт тарзи » Муваффақият белгилари ҳақида 5 афсона\n22:40 Муваффақиятли IT-бизнесни йўлга қўйишнинг 8 тамойили\n14:03 Муваффақиятли кишилардан 10 та маслаҳат...\n11:04 Бадавлат кишилар ҳақидаги энг машҳур 7 "афсона"\n10:41 Муваффақиятли кишилар риоя қиладиган 4 қоида\n19:55 108 нафар миллионердан пуллар, муваффақият ва ҳаёт ҳақида 9 сабоқ


Коронавирус пандемияси сабабли 2022 йилги Женева автосалони ўтказилмайдиган бўлди\nАксарият иштирок этувчилар коронавирус пандемияси келтириб чиқарган ноаниқлик сабабли 2022 йилги кўргазмада иштирок этиш борасида қатъий жавоб бера олмасликларини билдиришган.\nЖенева халқаро автосалони ташкилотчилари коронавирус пандемияси ва автомобилсозлик соҳасидаги қийинчиликлар сабабли 2022 йилда ўтказиладиган шоуни бекор қилди. Бу ҳақда кўргазма матбуот хизмати хабар берди.\n«Пандемия билан боғлиқ вазият ёпиқ биноларда ўтказиладиган бундай йирик тадбир учун катта хавф туғдиради. Бу қарорга бекор қилиш деб эмас, кечиктириш деб қараймиз. Женева халқаро автосалони 2023 йилда ўтказилишига ишонаман», — деди автосалон ташкилий қўмитаси раиси Морис Турреттини.\nЖенева халқаро автосалони бош директори Сандро Мескитаниг сўзларига кўра, аксарият иштирок этувчилар коронавирус пандемияси келтириб чиқарган ноаниқлик сабабли 2022 йилги кўргазмада иштирок этиш борасида қатъий жавоб бера олмасликларини билдиришган.\nБунга автомобил ишлаб чиқаришга салбий таъсир кўрсатган яримўтказгичлар етишмовчилиги билан боғлиқ вазият ҳам қўшилган. Шу боис кўргазмани ўтказмасликка қарор қилинган.


АҚШда коронавирус ўзининг энг юқори чўққисига чиқди — Дональд Трамп - Darakchi\nАҚШда коронавирус ўзининг энг юқори чўққисига чиқди — Дональд Трамп\nДУНЁ 10.04.2020, 10:24\nАҚШда коронавирус тарқалиши энг юқори чўққига чиқди, айрим минтақаларда пасайиш ҳам кузатила бошлаган. Бу ҳақда АҚШ президенти Дональд Трамп Оқ уйда ўтказилган матбуот анжумани вақтида маълум қилди. Бу =аыда дарё интернет нашри «РИА Новости»га асосланиб хабар бермоқда.\n«Биз касалликнинг энг юқори чўққисидамиз, бунга ишончим комил. Айрим ҳолатларда пасайиш кузатилмоқда, биз жараённи бошлаб юбордик», — дейди Трамп\nМатбуот анжуманида иштирок этган вице-президент Майкл Пенснинг сўзларига кўра, коронавирус билан боғлиқ вазият энг кескин бўлган минтақаларда барқарорлашув белгилари тобора кўпроқ кузатилмоқда. Вице-президент Нью-Йорк шаҳри, Денвер ва Луизиана штатларини мисол қилиб келтирган.\n«Толибон» амалга оширган икки терактда 6 киши ҳалок бўлди


Кўй- қўшиқнинг бетакрор жозибаси ҳар қандай инсонни ўзига ром этади. Майин ва ёқимли куй қалбларга ҳарорат, руҳиятга қувват, шуурга тиниқлик бахш этади. Мусиқа инсонни эзгўликка, ижод завқига ундайди.\nШундай қилиб сизга тақдим этиладиган дастлабки қўшиқимиз Эрон санъаткорларидан бўлмиш Мазёри Асрий ижросидаги "Фақат безор бебинамет" деб номланган қўшиқдир. Марҳамат тингланг.\nАзиз мухлислар! Шу кунларда қўшиқсевар мухлисларимизнинг бир неча нафари радиомизнинг электрон почтасига мактуб йўллашган ва ўз истак-хоҳишларини бизга баён этишган. Мухлисларимиздан бири Андижон шаҳрида яшаётган Муҳиба бўладилар. Муҳиба синглимиз таҳриририятимиз почтасига мактуб ёзиб биздан Озодбек Назарбеков ижросида Иккимиз" қўшиқни тинглаш истагини билдирган.\nАзизлар, мухлисларимиз бизнинг дастуримизга махсус эътибор қараётганларига миннатдорчилик билдириб ушбу мухлислариимизнинг истак -хоҳишларини эътиборга олиб Ўзбекистон Халқ артисти Озодбек Назарбеков ижросида "Иккимиз" қўшиқни манзурингизга ҳавола этамиз. Марҳамат тингланг!\nТаъкидлаш жоизки хонанданинг аз тойи дил кўйлаган кўй-қўшиғи юракларни талпинишига сабаб бўлади, айниқса турли тилларда кўйланган ёқимли кўй-қўшиқлар қалбларни тасхир айлаб, инсоннинг ҳаётдаги ҳис-туйғуларни меҳр-муҳаббат билан тўлдириб яшашга ҳидоят этади. Қалбларни ўзининг бетакрор садоси билан тасхир этадиган санъаткорлардан бири Тожикистон Халқ артисти Давлатманд Холов саналади.\nАзизлар, Самарқанддан мухлисимиз Шаҳромжон Тожикистоннинг машҳур хонандалардан бири бўлмиш Тожикистон Халқ артисти Давлатманд Холов ижросида "Чашмеки надорад назаре ҳалқаи дом аст" номли қўшиқни тинглаш истагини электрон почтамиз орқали йўллаган. Дастуримиз якунида бу азиз тингловчимиз хоҳиш-истакини назарга олиб бу чиройли қўшиқни манзурингизга ҳавола этамиз. Қўшиқ мухлислар кўнглидан жой олади деган умиддамиз. Марҳамат тингланг.


Кичик бизнес ривожига нималар тўсқинлик қилмоқда? | NORMA.UZ\nКичик бизнесдаги тўсиқлар сабабларини Молия вазирлиги ва ДСҚ тушунтириб берадилар. Улар тадбиркорлар орасида сўровлар ўтказиб, тегишли чора-тадбирларни кўрадилар.\n– Пандемия даврида барча соҳаларни мушкул ҳолатдан чиқариш борасида қабул қилинган қарорлар ўз натижаларини берди, – деб таъкидлади Президент Шавкат Мирзиёев иқтисодиёт барқарорлигини таъминлаш чора-тадбирларини белгилаш борасида ўтказилган йиғилишда. – Дунёда рўй бераётган воқеалар ушбу натижаларга салбий таъсир кўрсатмаслиги учун муайян чора-тадбирларни белгилашимиз лозим. Айниқса, тадбиркорлар учун шарт-шароитларни яратишимиз ва уларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлашимиз даркор, – деди давлатимиз раҳбари.\nМолия вазирлиги ва ДСҚ мутахассисларининг таъкидлашича, бизнес ривожи нафақат тадбиркорларнинг қобилиятларига, балки бошқа омилларга ҳам боғлиқдир. Давлат иштироки ҳам бизнес ривожига тўсқинлик қилаётган салбий омилларни таг-томири билан йўқ қилишга хизмат қилади.\nМолия вазири Тимур Ишметовнинг айтишича, солиқ маъмуриятчилигига ўзгартиришлар киритилиши зарурат бўлган тақдирда, бу-бир неча ойга ёки кейинги йилга кўчирилади. Солиқ қўмитаси билан биргаликда тадбиркорларнинг муаммоларини аниқлаш учун сўровнома ишлаб чиқилмоқда ҳамда Молия вазирлиги ва Солиқ қўмитаси уларга қандай кўмак кўрсата олиши мумкинлиги аниқлаштирилмоқда.\nМолия вазирлиги ва Давлат солиқ қўмитаси томонидан ўз ваколатлари доирасида бизнесга оид муаммоларни ўрганиб чиқиш учун фокус-гуруҳлар ташкил этилади.\nҲар қандай тадбиркор Молия вазирлиги ва ДСҚ томонидан ўтказиладиган сўровларда иштирок этиш орқали фокус-гуруҳга кириши мумкин. Шуниси муҳимки, сўровлар мавзуси тадбиркорлар томонидан белгиланади.\nМолия вазирлиги томонидан ташкил этилган божхона соҳасидаги муаммолар бўйича фокус-гуруҳ 24 мартдан ўз фаолиятини бошлайди.


СЕРГЕЙ ДУВАНОВ УЧ ЯРИМ ЙИЛГА КЕСИЛДИ\nҚозоғистонлик мустақил журналист ва инсон ҳуқуқлари ҳимоячиси Сергей Дуванов устидан 2002 йилнинг кузида жиноий иш қўзғатилганидан ҳамда янги йилнинг илк кунларида унинг устидан суд жараёни бошланганидан хабарингиз бўлса керак.\n22 кун давом этган маҳкама жараёни 28 январда ўз ниҳоясига етди ва Сергей Дуванов уч ярим йилга озодликдан маҳрум қилинди.\nИнсон ҳуқуқлари бўйича Қозоғистон бюроси вакиллари 49 ёшли таниқли журналист Сергей Дувановнинг ҳибсга олинишини ҳокимият томонидан амалга оширилган иғво, деб баҳолагандилар. Қамоққа олинишидан олдинроқ Сергей Дуванов Қозоғистондаги коррупция тўғрисида бир қатор мақолалар ёритган, уларда президент Назарбоевнинг номи ҳам тилга олинган эди.\nДуванов, эртага АҚШга учаман, деб турган пайтида ҳибсга олинди. Шу ўринда ўз-ўзидан ўтган йилнинг августидаги бир воқеа ҳам ёдга тушади. Ўшанда Дуванов Варшавага, ЕХҲТ саммитига учиши, анжуманда Қозоғистондаги инсон ҳуқуқлари аҳволи тўғрисида маъруза қилиши керак эди. Польша пойтахтига учиши арафасида Сергей Дувановни номаълум кимсалар калтаклаб кетадилар ва у касалхонага ётқизилади.\nЎтган йили Дуванов мамлакат президентини ҳақорат қилганликда ҳам айбланиб, унга қарши жиноий иш очилган, бироқ у ёпиб қўйилган эди.\nНиҳоят, Сергей Дувановга қарши очилган яна бир жиноий иш 28 январь куни мантиқан якун топди. Мустақил журналист Қозоғистоннинг Қорасой тумани суди томонидан уч ярим йилга озодликдан маҳрум этилди.\nОзодлик радиоси Қозоғистондаги мухбирининг хабар қилишича, маҳкама хукми ўқиладиган куни туман суди биноси атрофида қарийб 200 киши - Дувановга ҳайриҳоҳлар йиғилдилар. Улар орасида Қозоғистон демократик танлови ҳаракатининг Олмаота шаҳар бўлими раҳбари Маржон Асфандиёрова ҳам бор эди: "Кишилар "Сергей Дуванов озод қилинсин!", "Сергей айбдор эмас!", "Қозоғистондаги сиёсий маҳбуслар озодликка чиқарилсин!", деган шиорлар билан келганлар бу ерга, дейди Қозоғистон демократик танлови ҳаракати аъзоси Маржон Асфандиёрова.\nҚозоғистонлик инсон ҳуқуқлари ҳимоячиларидан бири Гулжан Хамитова Дувановга нисбатан шундай хукм чиқарилишини жамоатчилик олдиндан кутган эди, чунки, президент Назарбоевнинг ўзи хорижий сафарларида Дувановнинг айбдор эканлиги тўғрисида гапириб юрган эди. Айбсизлик презумпциясини ҳам икки пулга олгани йўқ, дейди. "Чиқарилган хукм Қозоғистон учун, Қозоғистондаги режим, мамлакат судлов тизими учун мутлақо мантиқий хукмдир", - деб давом этди у.\nБу Қорасой туман судида Сергей Дуванов устидан хукм ўқиб бўлинган дақиқаларда билдирилган дастлабки фикр эди.\nҲукм чиқарилганидан сўнг ўтган бир кеча-кундуз давомида Дувановнинг уч ярим йилга қамалишини республика жамоатчилиги кенг муҳокама қилаяпти. Қозоғистондаги мустақил нашрлардан бири "Сўл Дод" газетасининг бош муҳаррири Эрмурод Бопий мана бундай фикр билдирди: "Кечаги суд ҳукмини Сергейнинг президентни ҳам қўшиб ёзган мақолалари учун тўлаган ҳақи, деб тушуниш керак".\nШу ўринда бир дақиқага суд залига қайтамиз. Маҳкама мажлисида давлат қораловчиси судьядан Сергей Дувановни етти йилга озодликдан маҳрум этишни сўради. Судланувчининг адвокатлари унинг айбсиз эканлигини исботлашга ҳаракат қилдилар. Дувановнинг ўзи эса суд мажлиси пайтида мана бу гапларни айтган: "Мен мутлақо айбсизман. Мен ҳеч кимни зўралаганим, ҳеч кимни йўлдан урганим йўқ. 27 октябрь оқшомида рўй берган воқеаларнинг барчаси иғводир. Ундан кўзланган мақсад эса, биринчидан, мени обрўсизлантириш, иккинчидан, турмага тиқиб қўйишдир. Мен қамалишдан қўрқмайман. Кажегелдин, Жакиянов ва Аблязовлардан кейин қамалишни ўзим учун шараф деб биламан.(Номлари зикр этилганлар Қозоғистондаги таниқли мухолифатчилар, Жакиянов билан Аблязов узоқ муддатга озодликдан маҳрум этилганлар- C.У.) Бироқ, менга нисбатан қўйилган айблов шу қадар ўзгачаки, демак, мени ғарбдаги ҳамкасбларим кўзида ғирт ёлғон сабаб ва энг жирканч усул билан обрўсизлантиришни ҳамда қамоққа ташлашни мақсад қилиб қўйишган. Мени қамашдан масад ҳокимият тепасидагиларга ёқмайдиган мақолаларимдан қутулишдир",- деган Сергей Дуванов суд мажлиси пайтида гапириш ҳуқуқидан фойдаланиб.\nШу кунларда инсон ҳуқуқлари ҳимояси билан шуғулланувчи бир қатор халқаро ташкилотлар Сергей Дувановнинг озодликдан маҳрум этилиши муносабати билан баёнотлар ёйинламоқдалар. Жумладан, Инсон ҳуқуқлари бўйича халқаро лига 28 январь куни Қозоғистон президенти Нурсултон Назарбоев номига битилган мурожаатномасини ёйинлади. (Сергей Дуванов тергов изоляторида ўтирган пайтида мазкур ташкилотнинг мукофотига сазовор бўлган эди.) Халқаро лига президент Назарбоевга мурожаат қилар экан, Сергей Дуванов ишини холис, халқаро ҳуқуқ меэёрлари асосида қайта кўриб чиқишни сўраган.


Ироқда оммавий қирғин қуролларида қўлланиши мумкин бўлган моддалар ғойиб бўлди\nАрол Халқаро Атом Энергияси Агентлигига кўра¸ Ироқда ядровий¸ кимëвий ва биологик қурол яратишда ишлатилиши мумкин бўлган ускуналар ва моддалар ғойиб бўляпти. Агентликнинг БМТ Хавфсизлик Кенгашига тақдим қилган ҳисоботида айтилишича¸ ушбу моддалар изларини аниқлашга на АҚШ ва на Ироқ муваққат жиддий эътибор бермаган. БМТ вакилининг Озодлик радиосига айтишича¸ ташкилот қурол-аслаҳа иснспекторларининг Ироқ расмийларига қурол яратишда қўлланиши мумкин бўлган моддалар хавфсизлигини таъминлашда ëрдам қилишга тайëрлигини билдирган.\nМБТ Ироқ ядровий иншоотлари хавфсизлиги хусусида хавотир билдирмоқда. Ўтган ой ташкилотнинг қуролларни назорат қилувчи гуруҳи Хавфсизлик Кенгашига тақдим этган ҳисоботда айтилишича¸ Ироқ ҳукумати тонналаб темир-терсакларни мамлакат ташқарисига юборган. Улар орасида тақиқиланган СА-2 русумли ракеталар моторлари¸ кимëвий¸ биологик ва баллистик қуроллар учун қўлланадиган технологиялар бўлган.\nГуруҳ бошлиғи Демитри Перрикос фикрича¸ Ироқ бундай жиҳозларни назорат қилувчи махсус идорани ташкил этиши керак. БМТ вакилига кўра¸ агентлик бу масалада Ироқ ҳукуматига ëрдам беришга тайëр.\n"Биз Ироқ биринчи навбатда бу жиҳозлар қаердалигини аниқлаш ва уларнинг рўйхатини тузишни таклиф қилдик. Шунингдек жиҳозларнинг қанчалик яроқлигини текшириб чиқиб¸ улар устидан назорат ўрнатиш керак"¸ - дейди БМТ вакили.\n2003 йил март ойида АҚШ бошчилигидаги коалиция кучлари Ироқда уруш бошлаганларидан кейин оммавий қирғин қуролларини назорат қилувчи BMT мутахассислари мамлакатни тарк қилган эди. Лекин Ироқдан кетишдан олдин улар минглаб жиҳозларни белгилаб чиқишган. Улар орасида куйдирги касаллиги виручини яратишда ва кимëвий қуроллар ишлаб чиқаришда қўлланадиган ускуналар бўлган.\nБМТ мутахассислари тайëрлаган ҳисоботда айтилишича¸ камида 42та ракета мотори Ироқдан ташқарига олиб чиқилган. Бу тўғрида ташвиш билдирган Оқ уй БМТ Хавфсизлик Кенгашини АҚШ ҳукумати Ироқ чегараларини мустаҳкамлаш ва бундай жиҳозларнинг мамлакатдан олиб чиқилишининг олдини олишда Ироққа ëрдам кўрсатганлигига ишонтирди.\nАҚШ Давлат Департаменти матбуот вакили Ричард Баучер бу хусусда бундай деди\n"Қуроллар технологиясининг Ироқдан чиқиб кетишини олдининг олиш учун биз Ироқ ҳукумати билан экспорт соҳасини яхшироқ назорат қилиш бўйича бирга ишлаяпмиз. Ироқ муваққат ҳукумати ядровий моддалар нотўғри қўлга тушиб қолмаслигини таъминлаш бўйича иш олиб боряпти"¸ - деб таъкидлади Баучер.\nДушанба куни Халқаро Атом Энергияси Агентлиги Ироқдаги ядровий иншоотлардан мунтазам равишда ускуналар олиб кетилаëтгани хусусида ташвиш билдирди. Лекин Ироқнинг Фан ва Технология вазири кейинги пайтларда ядровий масалаларда катта ўғирликлар бўлмаганини ҳамда халқаро ташкилот вакиллари Ироққа келиб¸ вазитни ўз кўзлари билан кўришлари мумкинлигини таъкидлади.