ДАВЛАТ ДАСТУРИДА ТАЪЛИМ РИВОЖИНИ БЕЛГИЛАБ БЕРГАН УСТУВОР ЙЎНАЛИШЛАР – Қорақалпоғистон Ахборот Агентлиги\n8 февраль 2021, 8:56 71\nДАВЛАТ ДАСТУРИДА ТАЪЛИМ РИВОЖИНИ БЕЛГИЛАБ БЕРГАН УСТУВОР ЙЎНАЛИШЛАР\nБарчамизга маълум, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармони билан “Ёшларни қўллаб-қувватлаш ва аҳоли саломатлигини мустаҳкамлаш йили”да амалга оширишга оид Давлат дастури тасдиқланди. Мазкур Давлат дастури Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йилнинг 29 декабрь куни Олий Мажлисга Мурожаатномасида акс этган асосий ғоя ва таклифлар ҳамда 2017–2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясида белгиланган асосий вазифалар асосида ишлаб чиқилган.\nДастурда Юртбошимиз илгари сураётган ташаббуслар, амалга ошираётган кенг кўламли ислоҳотлар, таълим ва тарбия жараёнини тубдан ислоҳ қилиш бугунги куннинг долзарб масаласи сифатида эътироф этилар экан, педагог кадрлар зиммасига илм-у маърифатли келажак авлодни тарбиялашдек улкан масъулиятни юклайди. Жумладан, таълим ва тарбияни ривожлантириш, соғлом турмуш тарзини қарор топтириш, илм-фан ва инновацияларни тараққий эттириш миллий ғоямизнинг асосий устунлари бўлиши лозимлигига алоҳида урғу берган ҳолда, олий таълим тизимида қуйидаги масалаларга эътибор қаратилди. Яъни, олий таълим муассасаларига кириш имтиҳонларида энг юқори балл тўплаган 200 нафар ёшлар учун Ўзбекистон Республикаси\nПрезиденти гранти жорий этилади. Шунингдек, олий таълимга ажратиладиган давлат грантлари сони 25 фоизга ҳамда эҳтиёжманд оилалар фарзанди бўлган хотин-қизлар учун давлат грантлари сони 2 бараварга оширилади. Яънада, хусусий олий таълим муассасаларида мутахассисларни тайёрлашга давлат гранти бериш тизими жорий этилади. Эътиборли бир жиҳат шуки, мазкур янгилик нафақат ёшларимизнинг таълим билан қамрови даражасини ошириш, балки гендер тенглигини таъминлаган ҳолда, интилувчан, зеҳни ўткир қизларимизга таълим олиш имконияти яратилади. Албатда, аёл кишининг билимли бўлиши фарзандларнинг таълим-тарбияси, жисмоний ва маънавий камоллигига катта таъсир ўтказади. Бу эса мамлакатимизда кадрлар тайёрлаш тизимини янада такомиллаштириш, иқтисодиёт ва ижтимоий соҳани юқори малакали мутахассислар билан таъминлашга хизмат қилади.\nҚолаберса, “Эл-юрт умиди” жамғармаси орқали нуфузли хорижий олийгоҳларнинг магистратура ва докторантурасида ўқишга юбориладиган ёшлар сони 5 баробарга оширилади. Бу эса, нуфузли хорижий олий таълим, илмий-тадқиқот муассасалари билан ҳамкорлик қилиш, улардан олинган билимларни мамлакатимиз равнақи учун қўллашга алоҳида эътибор қаратилади. Очиғи, мамлакатимизда ёшлар учун амалга оширилаётган таълим тизимидаги янгиланишлар барчани беҳад қувонтиради.\nШунингдек, Давлвт дастурида 2021 йилда 22 та мактабгача таълим ташкилоти бинолари, 31 та янги мактаб ва 16 та олий таълим муассасалари объектларини қуриш ишларини амалга ошириш белгиланди. Бундан келиб чиқиб шуни айтишимиз мумкинки, бу ўқувчиларимизнинг замон талабларига мос равишда жиҳозланган замонавий таълим муассасаларида таълим олишлари ҳам ёшларга бўлаётган эътиборнинг бир бўлагидир.\nХулоса қилиб айтганда, бугунги кунда мамлакатимизда ёшлар масаласига давлат сиёсати даражасида эътибор қаратилмоқда. Зеро, бугунги Ўзбекистон ёшлари халқимизнинг бой маънавий-маърифий меросини, зукколиги, меҳнатсеварлик, ватанпарварлик каби эзгу анъаналарини ўзида мужассам этган ҳолда, жамиятимизда муносиб ўрин эгалламоқда. Шу боис юртимиз ёшларига яратилган шароитлар, кенг кўламли имкониятларга, улар эришаётган муваффақиятларга кўпчилик, хусусан, дунё ёшлари ҳавас билан қарамоқда.


13:38 / 15.09.2016\nҚирғизистон президенти Алмазбек Атамбаев ва Ўзбекистон ТИВ раҳбари Абдулазиз Комилов мамлакатлар ўртасидаги мавжуд муаммоларни ҳал қилишга тайёр эканликларини билдиришди. Бу ҳақида Қирғизистон президентининг матбуот хизмати маълум қилди.\nАбдулазиз Комилов жума куни бўлиб ўтадиган МДҲ давлатлари раҳбарлари кенгашида иштирок этиш учун Ўзбекистон делегацияси раҳбари сифатида Бишкекка ташриф буюрди. Комилов Қирғизистон президенти билан кечган учрашувда Ўзбекистоннинг қирғиз-ўзбек муносабатларини ўзаро ҳурмат ва қўшничилик анъаналарига таянган ҳолда ижобий ноталарда бошлашга тайёр эканини билдирди.\n"Қирғизистон ва Ўзбекистон муносабатларини фаоллаштиришда томонларнинг манфаатдорлиги ва мамлакатлар ўртасидаги муаммоларни конструктив мулоқот йўли орқали ҳал қилишга жиддий сиёсий ёндашув мавжудлиги тасдиқланди", - дейилади хабарда.\nШунингдек ТИВ раҳбари Абдулазиз Комилов Атамбаевга Ўзбекистон президенти вазифасини бажарувчи Шавкат Мирзиёевнинг самимий тилакларини етказди.


Қабул - мулоқот тизими ва муаммолар ечими\nбу жараён бугун оддий ҳаётий ҳақиқатга айланди\nҲудудларни комплекс равишда ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бош мақсад қилиб қўйилганда, унинг ташкилий ўзаги сифатида секторлар тизими вужудга келди. Ўзгаришларнинг янги силсиласи мана, икки йилдирки, афзаллик жиҳатларини намоён қилди. Вилоят, туман (шаҳар) миқёсида тўртта секторга бўлинган ҳудудларга ҳоким, прокурор, ички ишлар ҳамда давлат солиқ тизими раҳбарлари мутасадди этиб қўйилиши халқ билан мулоқотнинг ўзига хос босқичини белгилаб берди.\nМуаммоларнинг тез ва сифатли ҳал этилиши яққол кўзга ташлана бошлади. Шу ўринда рақамларга мурожаат қилайлик. Вилоятимизда 2019 йилнинг олти ойи давомида вилоят, туман, шаҳар даражасидаги секторлар раҳбарлари томонидан аҳоли билан 685 та оммавий қабул, яъни, очиқ мулоқотлар ўтказилди. Уларда салкам 44 минг нафар фуқаро иштирок этганлигининг ўзи, таъбир жоиз кўрилса, қарийб 50 мингга яқин, балки ундан ҳам кўпроқ муаммолар тилга олинганлиги, ечимини топганлигини билдиради. Аниқроқ қилиб айтсак, вилоят сектор раҳбарлари томонидан 43 та мулоқот жараёнида 6 минг 785 та масала кўриб чиқилди. Уларнинг 58 фоизи қабул жойининг ўзида қаноатлантирилди. Мулоқот жараёнига таклиф этилган турли соҳа мутасаддилари иштирокида масалаларга ечим топилаётганлиги ана шундай кўрсаткични таъминлаяпти. Энди ўша 58 фоиздан ташқари турган мурожаатлар масаласига аниқлик киритамиз. Уларнинг 26 фоизи асослантирилган ҳолда тушунтиришлар берилганлигини, яъни, фуқаро муаммоси ечимини қандай ҳал этиши лозимлигини англаб етганлигини билдиради. қолганларига муддатлар белгиланиб, ижроси назоратга олинган.\nМана, қабул-мулоқот тизимининг ташкилий жиҳатлари ҳам халқни рози қилиш тамойилига мос келишини исботлаяпти. Кўтарилаётган муаммолар кўлами кенг. Аҳоли томонидан муҳокамага қўйилаётган биргина ичимлик суви таъминоти масаласини олиб кўрайлик. Вилоят ҳокими - 1-сектор раҳбари Ш. Абдураҳмоновга 7 та тумандан тушган шундай муаммога дахлдор мурожаатлар асосида 64 километр сув тармоғи қурилди, 12 дона сув қудуғи ва 29 километр тармоқ реконструкция қилинди. Бу 9 миллиард сўм маблағ сарфлашни талаб қилди. Вилоят прокурори - 2-сектор раҳбари /. Фозилов, вилоят ички ишлар бошқармаси бошлиғи - 3-сектор раҳбари Ш. Собировларга Шаҳрихон туманининг Чўжа маҳалласида яшовчи Абдумалик Раҳматуллаев, Сохиобод МФЙ вакили Худойберди Мақсудов, Асака туманининг Отиш маҳалласида истиқомат қилувчи Зиёиддин Холмирзаев, Олақанот маҳалласидан Иминжон Турсунов, Завкан маҳалласидан Зухриддин Аҳмедовларнинг ҳудудларга тоза ичимлик суви чиқариб берилиши юзасидан қилган мурожаатлари ижобий ечимини топди.\nКейинги икки йил мобайнида аҳолини ва иқтисодиёт тармоқларини электр энергияси билан таъминлаш борасида хайрли ҳаракатлар амалга оширилди. "Чироқ ўчиб қолди, қачон ёнар экан?" - деган хавотирдан деярли қутулдик. Бироқ чекка ҳудудларда, марказлардаги айрим маҳаллаларда шу тармоқда ишлатиладиган жиҳозларнинг эскирганлиги юзасидан шикоятлар тушмоқда. Вилоят ИИБ бошлиғи - 3-сектор раҳбарининг қабулига Шаҳрихон туманининг Шерқўрғон маҳалласида яшовчи Алимардон Аҳмадалиев келиб, маҳаллага янги трансфарматор зарурлигини айтди. Мурожаат ўрганилгач, 20 миллион сўм маблағ эвазига катта қувватга эга янги жиҳоз, қўшимча равишда 23 дона бетон таянч ўрнатилиб, 1 км масофага тармоқ тортилди.\nАндижон шаҳрининг Чўлпон 100 йиллиги маҳалласида истиқомат қилувчи Муроджон Юлдошевнинг вилоят давлат солиқ бошқармаси бошлиғи - 4-сектор раҳбари З. Юлдошевга мурожаати асосида 50 та яроқсиз симёғочлар алмаштирилиб, маҳаллага янги трансфарматор ўрнатиб берилди.\nОчиқ мулоқотлар давомида тадбиркорларнинг интилишлари ҳамда ишбилармонлик ҳаракатига қўшилишни хоҳлаётган фуқароларнинг саъй-ҳаракатлари қўллаб-қувватланмоқда. Аслини олганда мана шундай мурожаатлар халқ кайфиятида, бинобарин, ҳаёт тарзида рўй бераётган ўзгаришларни ҳам намоён қилади. Вилоят ҳокими - 1-сектор раҳбарининг Избоскан туманида ўтказилган сайёр қабулига Андижон шаҳрининг Фаробий кўчасида яшовчи Муҳаббатхон Мухторова келди. У шу туманда тадбиркорлик фаолиятини йўлга қўймоқчи экан. Мурожаат ўрганилгач, хотин-қизлар жамаот фонди томонидан 400 миллион сўм кредит ажратилиши маъқул, деб топилди. Вилоят прокурори - 2-сектор раҳбарига Марҳамат туманининг Узумзор маҳалласида истиқомат қилувчи Умиджон ғиёсов ҳам ишлаб чиқаришни ривожлантириш учун мадад сўраб мурожаат қилди. "Миллийбанк" АТБ туман бўлими 100 миллион сўм кредит маблағи ажратди.\nЖалақудуқ туманининг Ойим шаҳарчасида умргузаронлик қилаётган бир гуруҳ меҳнат фахрийлари кўп тармоқли марказий поликлиниканинг ҳудудий бўлинмаси биносини қайта қуриш зарурлигини баён қилдилар. Вилоят ҳокими - 1-сектор раҳбари молия, соғлиқни сақлаш тизими мутасаддилари иштирокида масалани жойида ўрганди. "Миланобизнес сервис" масъулияти чекланган жамияти томонидан ишлар бошланди, бунинг учун маҳаллий бюджетдан 4,5 миллиард сўм маблағ ажратиладиган бўлди. Шу сектор раҳбарига Шаҳрихон туманининг Карнайчи маҳалласида яшовчи фуқаро Фурқат Мадраҳимов томонидан 8-мактаб биноси муаммолари кўтарилди. 1989 йилда қурилиши бошланиб, тугалланмай қолган таълим муассасаси фаолиятини йўлга қўйиш учун 5 миллиард сўм ажратилди. Вилоят давлат солиқ бошқармаси бошлиғи - 4-сектор раҳбарига Олтинкўл туманидаги Хўжа маҳалласида яшовчи Мухтасархон Нишонова маҳалласининг йўли носоз эканлигидан шикоят қилди. Шундан сўнг 1 км. 600 метр кўча тўлиқ таъмирланди.\nБу мисоллар аҳоли қатламининг ижтимоий онги юксалиб бораётганлигидан, майда ёки шахсий манфаатларни ифодаловчи арзлар билангина эмас, кўпчилик учун фойдали жиҳатларни кўзлайдиган мурожаатлар кўпаяётганидан далолат беради.\nВилоят ҳокими - 1-сектор раҳбарига Ойим шаҳарчасида ўтказилган сайёр қабул куни кам таъминланган оилалар вакилларидан 15 киши мурожаат қилди ҳамда уларга 50 миллион сўмдан зиёд моддий ёрдам кўрсатилди. Избоскан туманида эса фуқаро Обиджон Маматожиев уй-жой масаласида қийинчилик туғилганлигини баён этди. Албатта, унинг мурожаати юзасидан "қишлоққурилишинвест" МЧЖ аниқ амалий чора-тадбирлар кўрадиган бўлди. Ижтимоий ҳимоя тамойилига эътибор мулоқотларнинг ўзагини ташкил этаётганлиги, сайёр қабулларда, аввало мана шу йўналишга жиддий эътибор қаратиш лозимлиги ўз эътирофини топди.\nТуман, шаҳарлар кесимидаги секторлар раҳбари томонидан ўтказилган 642 та оммавий қабул давомида 35 минг нафардан зиёд фуқаролар иштирок этганлиги, аксарият мурожаатлар жойида қаноатлантирилганлиги хусусида ҳам алоҳида сўз юритиш мумкин. Бундан ташқари қабул-мулоқотларда вилоятимизга ташриф буюрган вазирликлар, давлат кўмиталари ва республика миқёсидаги идоралар раҳбарлари томонидан аҳолининг дарду ташвишлари изчил ўрганилаётганлигини таъкидлаш жоиз. Ана шундай 20 та қабул чоғида қарийб 1 минг 900 та мурожаат кўриб чиқилди.\nДавлатимиз раҳбарининг "Инсонларнинг дарду ташвишларини ўйлаб яшаш - одамийликнинг энг олий мезонидир" деган сўзлари халқ билан мулоқотлар чоғида биринчи даражали тамойил бўлмоқда, деб айтишга тўла ҳақлимиз. Одамлар бугунидан рози бўлсин, эртанги кунига ёруғ юз билан борсин - шундай олийжаноб ниятни кўнглига туккан ҳар бир киши, хоҳ у оддий фуқаро, хоҳ у раҳбар бўлсин, ҳаёт даражамизнинг ўзгаришига муносиб ҳиссасини қўшмоғи муқаррардир.\nАндижон вилоятидаги Халқ қабулхонаси мудири\nСайёр қабуллар шунчаки ҳисобот учун бўляптими?\nБош прокуратура раҳбарияти томонидан ўтказилган сайёр қабулларда 530 нафар фуқароларнинг мурожаатлари қабул қилинди


Ўзбекистон Параосиё ўйинларида умумжамоа ҳисобида 5-ўринни эгаллади\n13 октябрь, 2018, 10:53 10047\nСпортчиларимиз ўзларини нималарга қодирликларини кўрсатиб қўйишди.\nХабарингиз бор, 6 октябрь куни Индонезиянинг Жакарта шаҳрида III ёзги Параосиё ўйинлари старт олган эди. Мазкур ўйинлар ўзбекистонлик спортчилар учун ҳар қачонгидан ҳам муваффақиятли якунланди. Ўзбекистон спорт делегацияси мусобақада 54 нафар спортчи билан иштирок этиб, 77 та медаль билан қайтадиган бўлди. Уларнинг 35 таси олтин, 24 таси кумуш ва 18 таси бронза медалларидир. Мазкур ўйинлар Ўзбекистон учун Параосиё ўйинларидаги энг яхшиси сифатида тарихга кирди. Чунки, бунгача юртдошларимиз ушбу ўйинларда бу қадар кўп медаллар жамғара олишмаганди. Ортда қолаётган ўйинларда медаллар сифати бўйича ҳам, сони бўйича ҳам рекорд ўрнатилди.\nАввалги Параосиё ўйинлари ҳақида


“Ўжарлар”га тан бердик\n“Ўжарлар” комедияси атоқли қорақалпоқ адиби Ўрозбой Абдураҳмонов қаламига мансуб бўлиб, асарда ҳозирги кунда жамиятимизда илдиз отган – “фақат менинг айтганим бўлади”, қабилида иш кўрадиганлар ҳақида енгил кулги остида сўз юритилади. Асар бошидан охиригача миллий руҳга чулғанган.\nБўлажак қудалар Матриза ва Холмуродларнинг ўжарлиги, қизиққонлиги туфайли уларнинг фарзандлари – Сафар ва Қоракўзнинг тўйи бузилади. Лекин севишганлар оталари туфайли тақдирларини ўзгартиришни исташмайди. Уларнинг тўйи Сафар таълим олаётган пойтахтда ўтади. Фарзанд дунёга келади. Матриза ва Холмурод энди ярашишга мажбур бўладилар. Спектакль сўнгида улар арзимаган нарса учун талашмасликка қарор қиладилар, бу дунё бошқаларнинг ҳам истак-иродасидан иборат эканлигини тан оладилар.\nАлбатта, асар қаҳрамонлари келишиб олгунларича спектаклда анча-мунча воқеалар содир бўлади. Юз берган воқеаларни қоғозга тушириш осондек, лекин асар қаҳрамонларини жонлантириш актёрлардан заҳматли меҳнат, ирода, сабр талаб этади. Асарни томоша қилар экансиз, ҳозирги кунда жамиятимизда бир-бирининг гапини тўғри бўлса ҳам тан олмаслик, арзимаган нарсага аразлашиб юрганлар сафи ортаётганлигини таассуф билан тилга олиш мумкин.\nАсар қаҳрамонлари Матриза (Сайдикарим Маҳмудов) ва Холмурод (Одилжон Тўғонбоев) ролларига актёр танлашда режиссёр адашмаганига спектакль жараёнида амин бўласиз. Басимбет ролини ижро этган ёш актёр Эрали Тўламетовнинг тажрибаси ва маҳорати ошиб бораётгани ҳам томошабинлар назаридан четда қолмади. Жандулла ролини қойилмақом ижро этган Улуғбек Носировга алоҳида тўхталмасак бўлмайди. Ўзидан икки баравар катта қария тимсолини яратиш учун актёрнинг анча-мунча тер тўкканлиги яққол кўриниб турибди. 80 ёшли бобойнинг юриш-туриши, гапириши, қилиқлари, сўкишлари қандай бўлса, Улуғбек ролни худди шундай ўйнади, десам муболаға бўлмайди.\nЖавлон САИДОВ, “Ўжарлар” спектакли режиссёри:\n– Асарни Нурилло Аббосхон ўзбекчага таржима қилган, яъни ўзбекчага мослаштирган. Бизда танлаш имконияти бор, шунинг учун труппамиз айнан шу асарга тўхталди. Унинг номининг ўзиёқ айтиб турибдики: ҳозир катта ҳам, кичик ҳам бир сўздан қолгиси келмайди. Биттаси ундоқ деса, биттаси бундоқ, дейди. Муросага келиш йўқ. Ҳамма ўзим дейди. Ҳозир жамиятда кибр юқори, манманлик кўпроқ. Ҳар ким ўзининг ҳақиқатини тиқиштиради. Асарнинг тарбиявий аҳамияти жуда катта. Аслида у – жиддий комедия.\nХуршид ҚЎЧҚОРОВ, 2019-02-11, 18:47 372\nШимкент – МДҲ давлатларининг маданий пойтахти 80\nҚизилўрдада ўзбек маданияти кунлари 160\nМақбара қошида – музей 62\nЯссавий мероси – ҳамиша долзарб 87\nТУРКИСТОН ХАВФСИЗ ШАҲАР БЎЛИШИ КЕРАК! 74\nЎзбекистонлик санъаткорлар – Сайрамда 162


06 март 2021, Тошкент вақти: 07:52\nЗеленский ўтган ҳафта Брюсселда Европа кенгаши президенти Дональд Туск билан учрашди.\nВолодимир Зеленский Брюсселда ҳаммага маъқул келадиган гапларни айтди. Янги президент нутқи ҳатто танқидчилар ва собиқ президент Петро Порошенко тарафдорларига ҳам маъқул келди. Бунинг сабаби улар бу гапларни аввал Порошенконинг ўзидан эшитган эдилар.\nЗеленский 4-5 июнь кунлари Европа пойтахтига қилган ташрифи давомида сўзлаган нутқида айрим гапларни Порошенкодан кўчирганликда айбланмоқда.\nУкраинада бу можаронинг Зеленский учун бошоғриқ бўлиши кутилмоқда.\nПрезидент маъмурияти Зеленский нутқидаги ўхшашликлар учун Ташқи ишлар вазирлигининг Порошенкони қўлловчи ишчилари айбдор эканини иддао қилмоқда. Маъмурият бу шахсларни провокация ҳамда янги етакчини ёмонотлиқ қилишга уринишда айблади.\nЗеленский маъмурияти, масаланинг тафтиш қилишини билдирди.\nПрезидент мунозарага сабаб бўлаётган гапларини Европа кенгаши президенти Дональд Туск билан бўлиб ўтган учрашув ортидан айтди.\n- Украинанинг ЕИга қўшилиши Россия империал лойиҳасининг ўлими бўлади. Қолаверса, бу Россия авторитаризмига зарба бўлади, Россия ва бутун собиқ совет мамлакатларида демократияга элтувчи йўл бўлади, - деди.\nСобиқ президент Порошенко матбуот котиби Святослав Цехолко Зеленскийни “бачкана кўчирмачиликда” айблар экан, Брюсселда эълон қилинган баённоманинг бутун бошли параграфи Порошенко 31 май куни ўз партияси конгрессида сўзлаган нутқидан ўзгартиришсиз кўчириб олинганини айтди. Цехолко Порошенко айнан шу сўзларни айтаётгани акс этган видеога ҳавола ҳам қолдирди.\nАйрим украиналиклар ҳам ижтимоий тармоқларда Порошенко 18 май куни сўзлаган нутқ Зеленский Европада сўзлаган нутқига ўта ўхшаш эканлиги ҳақида ёзишди.\nЗеленскийнинг мунозарага сабаб бўлган гаплари Туск билан учрашув ҳақидаги расмий баённомада ёки президент сайтида кўрсатилмади.\nБу орада президент обрўсини сақлаб қолишга уринаётган янги президент маъмурияти ушбу ҳолат бўйича тергов бошланганини, Ташқи ишлар вазирлиги ишчиларининг Порошенко билан тил бириктиргани аниқланса, улар жазога тортилишини маълум қилди.\nБу воқеанинг "изза бўлиш"дан ташқари эндигина иш бошлаган Зеленский сиёсий карьерасига қандай таъсир кўрсатиши ҳозирча номаълум.\nҲатто Порошенко матбуот котиби Цехолко масалага ижобий ёндашишга уринди.\nКотиб Facebookда “Володимирнинг Петро Порошенкога қулоқ солиши жуда яхши”, деб ёзди.


Диққат, Танлов! - Уч илдиз\nby Тўлқин Эшбек · 12.02.2021\nРеспублика Маънавият ва маърифат маркази, Олий Мажлис ҳузуридаги\nНодавлат ва нотижорат ташкилотларни ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтларини қўллаб-қувватлаш жамоат фонди ҳамда “Маърифат” тарғиботчилар жамияти\nКамбағалликни қисқартириш ва аҳоли фаровонлигини ошириш, ёшлар дунёқарашини шакллантириш, уларнинг вақтини мазмунли ўтказиш, ёш авлодни маънавий оламини бойитиш мақсадида\nномли рисола тайёрлаш бўйича танлов эълон қилади\nТанловга ижодий ишлар бадиий-публицистиканинг белгиланган мавзу ва йўналишларга мос келадиган очерк, мақола ва эссе жанрларида тақдим этилиши лозим.\nТанловга тақдим этиладиган материаллар қуйидаги йўналишларни ўзида қамраб олиши зарур:\n— Камбағалликни қисқартириш ва аҳоли фаровонлигини ошириш бўйича амалий тавсиялар;\n— фуқароларнинг меҳнаткашлик ва дахлдорлик фазилатини мадҳ этиш;\n— реал воқеликка асосланган ўткир сюжетли қаҳрамонлик характеридаги воқеаларни жонли тасвирлаш;\n— кичик бизнес ва оилавий тадбиркорликни ривожлантириш бўйича қаҳрамонлар топиш, уларнинг фаолиятига оид очерклар ёзиш;\n— ўз миллий қадриятлари, урф-одатларини бошқа юртларга тарғиб қилиб, Ўзбекистон имиджини кўтараётган ҳамюртларимиз ҳақида ҳикоя қилувчи эссе яратиш;\n— билими, санъати, спортга бўлган меҳри туфайли Ўзбекистон байроғини дунё шоҳсупаларида юқори кўтараётган матонатли, журъатли, ватанпарвар ёшлар ҳақида ижодий ишлар;\n— ёшларни қўллаб-қувватлаш, уларни ёт ғоялардан асраш ва вақтини мазмунли ва самарали ташкил қилишга қаратилган мотивацион мақола, эссе ва очерклар;\n— ёшларнинг ижодий салоҳиятини юзага чиқариш ва рағбатлантиришда юртимизда олиб борилаётган кенг қамровли ишларни ёритиш;\n— танловга келган мақола, очерк, эсселар мазмунан бой, ёшларни руҳлантира оладиган, тадбиркорлик, маънавий-маърифий соҳага оид кенг қамровли бўлиши лозим.\nИжодий ишлар ишлар электрон шаклда Тimes New Roman, 14 шрифтда 4-5 бетдан ошмаган миқдорда 2021 йил 1 мартга қадар marifatziyo@gmail.com электрон почтаси ёки @Lobar_Khayrullayeva телеграм линки орқали қабул қилинади.\nТанлов ғолибларининг ижодий ишлари сараланиб, китоб ҳолатида нашр қилинади ҳамда аудио формати, қисқа метражли ҳужжатли фильми ишланади. Ғолиблар танлов ташкилотчилари томонидан диплом ва эсдалик совғалари билан мукофотланади.\nС глубокой преданностью к профессии и науке. памяти Феликса Петровича Нестеренко\nNext story Маҳобатли юлдуз ҳеч қачон сўнмас\nPrevious story Халқ табобати — жонга малҳам


Янги Volkswagen ҳайдовчисиз юради\n17:51 / 29.09.2016\nГерманиянинг Volkswagen компанияси Париж автосалонига муқобил бошқаришга эга электромобиль концептини келтирди. I.D. деб номланган модель капоти остига 170 от кучига эга электромотор ўрнатилган бўлиб, у 400-600 км масофага ета олади.\nМашинанинг ўзига хос жиҳатларидан бири — ҳавонинг қаршилигини камайтириши учун махсус ишлаб чиқилган ғилдирак дискларидир. Унинг интерьери Open Space концепцияси асосида жиҳозланган.\nАвтоконцерн 2016 йил июнида 2025 йилгача ривожланиш дастурини эълон қилган эди. Унда компания йўловчи машиналар ишлаб чиқариш борасида электр ва муқобил бошқарувга эга автомобилларга кўпроқ эътибор қаратиши белгиланган.\nШундай қилиб, орадан 9 йил ўтгач, корхона томонидан ишлаб чиқилаётган маҳсулотлар орасида 30 электромобиль бўлади. Уларнинг йиллик савдоси 2-3 млн донани ташкил этади. Бундан ташқари, компания электр транспорт воситалари учун мобиль иловаларни ишлаб чиқишни йўлга қўяди.\nVolkswagen электромобиль муқобил автомобиль


Realme 7 5G тақдимот куни расман айтилди: бу қанақа смартфон? - Terabayt.Uz\nRealme 7 5G тақдимот куни расман айтилди: бу қанақа смартфон?\nOppo корпорациясининг арзончи бренди ўзининг янги смартфони – Realme 7 5G моделини глобал тақдимотга тайёрлади. Компаниянинг Буюк Британия бўлинмаси унга бағишланган расмий постер эълон қилди.\nПостерга кўра, Realme 7 5G смартфонининг онлайн тақдимот маросими 19 ноябрь куни, Англия вақти билан соат 10:00 да бошланади. Тошкент вақти билан бу 15:00 га тўғри келади, тадбирни компаниянинг Facebook, Twitter ва YouTube-саҳифаларида реал вақт режимида кўриш мумкин бўлади.\nМиш-мишларга кўра, Realme 7 5G буткул янги модел бўлмасдан, ишлаб чиқарувчи ўз юртида аввалроқ тақдим этган Realme V5 5G смартфонининг глобал версияси бўлади. Эслатиб ўтамиз, бу – дизайни хитойлик техногигантнинг Honor 30 моделига ўхшаш, лекин унинг ярим нархидаги 5G-смартфондир. Унинг техник хусусиятлари билан мана бу хабаримизда батафсил танишиш имкони мавжуд.\nRealme 7 5G смартфони Европа бозорида қанчага баҳоланиши номаълум, Realme V5 5G учун эса Хитойда тахминан 214 АҚШ долларига тенг нарх қўйилган.\n#Oppo #Android смартфон # 5G смартфон #5G-смартфони #Realme #OPPO Realme V5 #Oppo Realme 7 5G


Нега мавсумий фойдаланиладиган иссиқлик тизими учун йил давомида ҳақ тўланади? — Вазир изоҳ берди » Жаҳон - бизнинг нигоҳимизда! .\nБош саҳифа Жаҳон - бизнинг нигоҳимизда! » Жамият » Нега мавсумий фойдаланиладиган иссиқлик тизими учун йил давомида ҳақ тўланади? — Вазир изоҳ берди\nНега мавсумий фойдаланиладиган иссиқлик тизими учун йил давомида ҳақ тўланади? — Вазир изоҳ берди\nЖамият 17-07-2019, 18:39 0\nАхборот ва оммавий коммуникациялар агентлигида “Ҳудудларда уй-жой коммунал соҳа инфратузилмасини ривожлантириш муаммолари” мавзусида матбуот анжумани бўлиб ўтди.\nУнда Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазири Музаффар Солиев, вазир ўринбосарлари Назиржон Назиров, Ғофир Жамолов, Тоҳир Ҳайдаров ва вазирликнинг бошқа мутасаддилари иштирок этди.\nТаъкидланишича, жорий йилда ичимлик суви таъминоти ва канализация тизимини яхшилаш учун давлат бюджети ҳисобидан 926,4 млрд сўм ва хорижий инвестициялар ҳисобидан 95 млн доллар миқдорида маблағлар ўзлаштирилиши режалаштирилган. Давлат Инвестиция дастури бўйича ҳудудлардаги 328 та қишлоқ аҳоли пунктида ичимлик сув таъминоти яхшиланади.\nРеспубликада ичимлик сув манбаси мавжуд бўлмаган 1700 та олис аҳоли пунктига ва 1100 дан ортиқ ижтимоий муассаса объектига жами 2000 га яқин махсус техника орқали тоза ичимлик суви ташиб берилаётгани маълум қилинди.\nЖурналистлар аҳоли мавсумий фойдаланиладиган иссиқлик тизими учун нега йил бўйи пул тўлаши лозимлиги ҳақида савол берди.\n“Республика бўйича мавжуд 34 500 та кўп вақатли уйнинг 60 фоизи марказлашган иссиқлик тизими лойиҳаси бўйича иситилади, — деди Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазири Музаффар Солиев. — Бу эски лойиҳа бўйича қилингани ва очиқ тизимда ишлагани боис жуда катта электр энергияси ва тоза ичимлик сувини талаб этади. Яъни, совуқ сувни олиб, газни харид қилиб, иссиқ сувни етказиб бериш катта харажат талаб қилади. Агар бу харажат уч ойга бўлинадиган бўлса, аҳолига оғирлик қилади. Шунинг учун бу суммани 12 ойга бўламиз. Йилнинг қолган 9 ойида эса иссиқ сув ишлаб чиқарамиз”.\nВазир ўринбосари Назиржон Назировнинг айтишича, республика бўйича 34 мингта кўп қаватли уйга 4500 дан ортиқ ширкат хизмат кўрсатяпти. Ҳар бир уй хатловдан ўтказилган ва уларнинг 20 мингдан ортиғи таъмирга муҳтож, 450 дан ортиқ авария ҳолатидаги уйлардир.\n“Тасдиқланган Дастурга кўра, 2021 йилгача маҳаллий, республика бюджети ва банк кредитлари асосида Ўзбекистондаги кўп қаватли уйларнинг барчасини тўлиқ таъмирланади, — дея таъкидлади Назиржон Назиров. — Шу мақсадда тижорат банкларидан 1 трлн 260 млрд сўмлик маблағ жалб қилинган. Бу маблағлар халқдан тушаётган пул билан қопланиши керак. Аммо бугунги кунда 150 млрд сўмлик муаммоли кредитлар пайдо бўлган. Мажбурий тўловларни ундириш масаласи айниқса, Тошкент шаҳрида яхши кетмаяпти”.\nМутасаддилар ичимлик суви ташиб етказиладиган энг кўп аҳоли пунктлар Қорақалпоғистон Республикаси, Қашқадарё, Хоразм, Бухоро вилоятларида жойлашганини билдирди.\n“Ичимлик суви бўйича энг оғир аҳвол Қашқадарё вилоятининг Деҳқонобод туманида, — деди вазир ўринбосари Тоҳир Ҳайдаров. — Бу ерда Президентимизнинг вилоятга ташрифи доирасида берилган топшириқлар асосида махсус лойиҳа амалга оширилмоқда”.\nЛойиҳа асосида туманга 77 км узунликдаги сув қувурлари олиб келинмоқда ва бу орқали ҳудудда 16 та сув тарқатиш маркази қурилади. Натижада аҳолининг 76 фоизи ичимлик суви билан тўлиқ таъминланади.\nҚайд этилишича, яна шундай жойлар жойлар борки, ичимлик манбаси бор, аммо ичишга яроқсиз. Масалан Бухоро вилоятида. Уларга сувни чучуклаштирувчи усканалар ёрдамида аҳолига истеъмолга яроқли сув етказиб берилмоқда. https://aoka.uz/article/c23k68wtxl17-nega-mawsumij-fojdalaniladigan-issilik-tizimi-uchun-jil-dawomida-a-tlanadi-vazir-izo-berdi


3. Ҳисор тизмасида тарқалган эндемик тур.\nБўйи 5–10 см, ёғочсимон, йўғон ўқ илдизли яримбута. Баргининг узунлиги 1,5–3 см, банди ярим ётиқ, оқ тукли. Баргчалари 5–6 жуфт, тиғсимон-чўзиқ, ҳар иккала томони сийрак, ётиқ оқ туклар билан қопланган, узунлиги 3–5 мм, эни 1–1,5 мм. Гулпопуги 6–8 гулли, ғовак. Гултожи бинафша рангли. Дуккаги чўзиқ ёки думалоқ-чўзиқ, узунлиги 10–12 мм, эни 0,3–0,4 мм, банди 1,5 мм узунликда, майда, ётиқ қора ва оқ тукли. Июнь–август ойларида гуллаб, меваси август–сентябрь ойларида етилади.\nСурхондарё вилояти: Ҳисор тизмасининг жанубий ёнбағрида, Бойсун тоғларида тарқалган.\nТоғларнинг ўрта ва юқори қисмларида майда заррали тупроқлар, шағалли ёнбағирларда ўсади.\nТабиатда кам тарқалган.


ЗУЛМ ЗУЛМАТДИР. — Zamaxshariy.uz\nИнсондаги гўзал одоб — ахлоқлардан иборат хислатлар “ҳусни хулқ” дейилади. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай хислатлар тимсоли эдилар. унинг зидди ўлароқ ёмон хулқлар ҳам борки, Аллоҳ ва расули бандаларни бундай хулқлар билан сифатланишликдан қайтаргандир. Мана шундай мазамматланган хулқлардан бири бу зулмдир.\nҲадиси қудсийда айтилишича, Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади: “Эй, бандаларим, мен ўзимга зулмни ҳаром қилдим ва уни сизларнинг ораларингизда ҳам ҳаром қилдим. Бир-бирингизга зулм қилманглар”. (Муслим ривояти)\nЗулм – Аллоҳ таоло белгилаб қўйган чегарадан чиқиш, ҳақни ўз ўрнига қўймасликдир. Аллоҳ таоло бандаларига ўзаро дўст, ҳамжиҳат бўлиб, бири иккинчисига кўмаклашиб, катта кичикка, кучли заифга, мансабдор оддий инсонга зулм қилмай, ўзаро меҳр-муҳаббатда ҳаёт кечиришини амр қилди. Яратганнинг Ўзи бандаларига бир-бирининг жони, мулки, номусига тажовуз қилишини ҳаром қилди. Зулм уч кўринишда бўлади:\nБиринчиси, банданинг ўз Роббисига қиладиган зулми. Бу зулм Аллоҳ таолога кофир бўлиш, яъни Уни инкор қилиш, шунингдек, Аллоҳ таолога шерик қўшиш, яъни ибодатларнинг баъзисини Аллоҳдан бошқасига қилиш билан содир этилади.. Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло айтади: “… Кофирлар, ана ўшалар золимлардир”. (Бақара, 254) “Албатта ширк – энг катта зулмдир” (Луқмон, 13)\nИккинчиси, банданинг бошқа инсонларга, махлуқотларга қиладиган зулми. Бу зулм ноҳақ бошқаларнинг молларига, баданларига ва обрўларига зарар етказишлик билан бўлади. Набий соллаллоҳу алайҳи вассаллам айтадилар:“Кимнинг устида биродарининг обрўсигами ёки бошқа нарсасигами қилган зулми бўлса, динор ҳам, дирҳам ҳам фойда бермайдиган кун келмасидан олдин орани очиқ қилиб олсин. Агар шундай қилмаса, унинг солиҳ амалларидан қилган зулми миқдорича олиб, мазлумга берилади. Акс ҳолда мазлумнинг гуноҳларидан олиниб, золимнинг бўнига юкланад”. (Бухорий ривояти)\nУчинчиси, банданинг ўз нафсига қиладиган зулми. Бу зулм ўз нафсини гуноҳ ишлар, ҳаром нарсалар, Аллоҳга ва Расулига маъсият бўладиган ёмон амаллар билан кир қилиши ҳамда булғаши билан бўлади. Гуноҳи кабиралар ҳамда фаҳш ишларни қилувчи киши – ўз нафсига зулм қилувчидир. Зеро, бу қабиҳ амалларни нафсига рўбарў қилиб, унда хабс-ёмонлик ва зулматнинг изини қолдиради, натижада у лаънатланган ва Аллоҳдан йироқлашган аҳллардан бўлиб қолади. Аллоҳ таоло марҳамат қилади: “Улар бизга жабр-зулм қилмадилар, балки ўзларига зулм қилувчи бўлдилар” (Аъроф, 160). Инсон гуноҳ қилиш билан ўзига зулм қилади. Ҳар бир гуноҳи билан ўзини жаннатдан бир қадам узоқлаштиради.\nҲозирги кунда динимиз таълимотларини билмаслик, кўрсатмаларига амал қилмаслик оқибатида халқимиз орасида бир-бирига зулм қилиш авжига чиқди. Одамлар ҳеч иккиланмай, гуноҳ бўлади деб ўйламай бировнинг ерини, мол-мулкини тортиб олиб қўймоқда. Бу ишлари гуноҳи кабира эканини ўйлаб ҳам қўймаяпти. Кенг қулоч ёйиб кетган бу оғир дардга беэтиборлик бора-бора кўплаб муаммоларни келтириб чиқаради, ёмон оқибатларга олиб келади. Чунки золим фақат ўзини ўйлайди, бировга яхшилик қилишни хаёлига келтирмайди.Бунинг оқибатида эса жамият парчаланади. Зеро, тана касалликлари дори-дармон билан даволанади. Қалб касалликлари эса илму маърифат билан муолажа қилинади. Бу ғоят мушкул ишдир. Шунинг учун инсонлар ўзларига назар солиб, қалб касалликларини дарҳол тузатиб, бир-бирига меҳр-оқибатли бўлиб, яхшиликлардан илиниб, ёмонликдан қайтариб, бир тану бир жон бўлишга шошилмоғи керак.\nМухтасар қилиб айтганда, золимнинг зулми Қиёмат куни солиҳлар Аллоҳнинг Аршининг соясида, ёруғ юз билан турган вақтларида, зулмат, қўрқинч ҳамда ваҳима бўлиб қайтади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Зулм (қилиш)дан қўрқинглар, албатта, у қиёмат куни зулмат бўлиб қайтур”, деб марҳамат қилдилар (Имом Муслим ривояти).\nАллоҳ таоло барчаларимизни зулмдан йироқ айлаб, солиҳ бандаларидан қилсин.\nNext Post:ИСЛОМ ЦИВИЛИЗАЦИЯ МАРКАЗИ ЎЗБЕКИСТОНДА.


Фарғонада ўзига шаръий никоҳ ўқиган фуқаро жазога тортилди - Daryo\n18:08, 16.01.2019 51476\nФарғонада ўзига шаръий никоҳ ўқиган фуқаро жазога тортилди\nЎтган йилда Фарғона вилояти Тошлоқ туман маъмурий судига туман ички ишлар бўлими томонидан диний маросимларни ўтказиш қоидаларини бузиш ҳамда диний таълимотдан сабоқ бериш тартибини бузиш билан боғлиқ йигирмага яқин маъмурий ҳуқуқбузарликка оид ишлар мазмунан кўриб чиқишлик учун тақдим қилинди. Бу ҳақда ЎзА хабар бермоқда.\nХусусан, судга «Ҳонақа» маҳалла фуқаролар йиғинида яшовчи А. Ҳ га нисбатан Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 201-моддаси 2-қисми билан тўпланган маъмурий иш хужжатлари келиб тушиб, суд мажлисида муҳокама қилинди. У ҳеч қандай диний маълумотга эга бўлмасада, диний маросимлар ўтказиш қоидаларини бузиб, М. Мақсудованинг қонуний турмуш ўртоғи А. Камоловни бошқа бир аёлга шаърий никоҳлаб қўйганлиги аниқланди. Суднинг қарори билан унга нисбатан энг кам ойлик иш ҳақининг 5 баравари миқдорида жарима жазоси тайинланди.\n«Қумариқ» маҳалла фуқаролар йиғинида яшовчи О. Н ҳам 2018 йил 21 март куни ҳеч қандай диний маълумотга эга бўлмасада, диний маросимлар ўтказиш қоидаларини бузиб, ўз ўғлини бошқа бир аёлга шаърий никоҳлаб қўйган.\n«Ҳонақа» маҳалла фуқаролар йиғинида яшовчи К. Э ҳам Ш.Э билан қонуний никоҳи бўлишига қарамасдан ўзини М.О га шаърий никоҳлаб олган. Суднинг қарори билан унга нисбатан энг кам ойлик иш ҳақининг 10 баравари миқдорида жарима жазоси тайинланди.\n13:50, 16.01.2022 106919\n15:16, 09.01.2022 92420\n19:35, 16.01.2022 79566\n16:01 Бугун 527\n15:34 Бугун 949\n15:30 Бугун 4269\n15:15 Бугун 2547\n15:46, 21.01.2022 144348\n23:43, 21.01.2022 73942\n22:43, 20.01.2022 66390\n15:58, 21.01.2022 65303


ПСИХИК ТАРАҚҚИЁТ ВА ОНГ\nПСИХИК ТАРАҚҚИЁТ ВА ОНГ.doc\nПсихика ва онгнинг тараққиёти\nҲамма тирик организмлар ўсимликлардан тортиб, ҳайвонларгача акс эттиришнинг биологик шакли сесканувчанлик хусусиятига эгадир. Сесканувчанлик- тирик организимнинг биологик аҳамиятига эга бўлган таъсирларига жавоб қайтариш қобилятидир. Биотик, яъни биологик аҳамиятга эга бўлган омилларига махсус ҳаракатлар билан реакция қилиш усулларига тропизм ёки таксислар дейилади. Фототропизм –бу тирик организимнинг ёруглик таъсирида ҳаракатга келишидир. Термотропизм-тирик организмнинг иссиқлик таъсири остида ҳаракат қилишига мойиллигидир.Хемотропизм-тирик организмнинг физик- химиявий муҳитни танлаб олишга бўлган мойиллигидир.\nТопотропизм –тирик организмларнинг механик қўзғатувчилар таъсири остида ҳаракат қилишига мойилигидир. Ўсимликларда акс эттиришнинг биологик шакли фақатгина тропизмлардан иборат бўлиб, бу ҳаракатлар ўсимликларга ўз-ўзини бошқаришига ёрдам беради, яъни фойдали ҳолда манбага қараб интилади ёки ўзини сақлашга доир бошқача ҳаракат қилади. Ҳайвон нерв тизими ва мияси қанчалик юксак даражада тараққий этган бўлса унинг психикаси ҳам шунчалик юқори босқичга кўтарилган бўлади. Психиканинг ривожланиши одамда энг юқори даражада онгача ўсиб етган.\nИнстинктлар-ҳайвонинг табиий эҳтиёжларини қондириш учун қиладиган мураккаб туғма ҳаракатларидир. Қушлар жуда усталик билан ин ясар эканлар материал танлаш ва инни пишиқ қилиб қуриш йўлида хилма-хил ҳаракатларни бажарадилар. Масалан: Қалдирғочларнинг ин қуриши, Калюшка деб аталувчи балиқнинг эркаги сув тагида ердан чуқурча ковлаб, уни майда сув ўсимликлари билан тўсади, иннинг ён деворини қуради ва устини беркитади буни у йирикроқ ўсимликлардан ўз танасидан елимсимон модда чиқариб ясайди.Шундан кейин эркак балиқ ўз урғочи балиқни уруғ қуйиш учун ҳайдаб киргизади ва то уруғдан балиқчалар очиб чиқунга қадар ин атрофини қўриқлаб туради. Рус зоопсихологи В.А.Вагнер (1849-1934) урғочи ўргимчакнинг номақул бўлиб қолган инстинктлари шаротида унинг хатти-ҳаракатларини кузатган ва тасвирлаб берган эди. Чунончи кўпинча ўргимчак пилласининг ичидагини зараркунандалар еб кетган бўлади. Лекин урғочи ўргимчак бўшаб қолган пиллани қўриқлашда ва у ёқдан-бу ёққа кўчиришда давом этади. Шундай ҳоллар ҳам бўладики урғочи ўргимчак пиллани ясаб ва одатда тухум қўйиш чоғида бажариладиган ҳаракатларни бир неча марта такрорлаб, амалда тухум қўймаслиги ҳам мумкин. Шундай бўлсада у келгуси босқичга яъни бўш пиллани қўриқлашга ва уни ёқдан –бу ёқга кўчиришга ўтади. Асаларилар реакциянинг мақсадга мувофиқлиги ҳам нисбийдир. Агар мумкатакнинг орқа томони тилиб қўйилса асалари яроқсиз уяга маълум миқдордаги ширани тўкиб бўлгач гарчи унинг иккинчи томонидан шира оқиб кетадиган бўлса ҳам мум билан беркитиб кетади. Француз тадқиқотчи К.Фабри арининг бир қолибдаги мақсадга мувофиқ бўлмаган хатти-ҳаракатини кузатган эди. Ер ариси уясининг олдига чалажон чигирткани келтириб, барча арилар сингари уясини текшириш учун кириб кетганида тадқиқотчи унинг ўлжасини йироққа суриб кўяди. Ари уясидан чиқиб уни излаб шошиб яна уясининг олдига қўяди ва текшириш учун яна уясига кириб кетади. Фабри арининг уяси олдидан чигирткани қирқ марта четга суриб қўяди ва ари қирқ мартасида ҳам ўлжасини топиб, уни олиб кириш учун уясини текширган. Бу мисоллар инстиктнинг чекланганлигини кўрсатади. Инстиктив ҳаракатлар муайян шарт-шароитларга қатъий боғлик бўлади. Инстиктнинг амал қилиш механизми шундан иборатки, ташқи шарт-шароитлар рефлектор муносабатни билдиришга ундайди, энг охирида эса навбатдаги муносабат билдириш учун қўзғайди ва ҳоказо. Шу тарзда рефлексларнинг бутун бир занжирини ҳаракатга келтиради ва бу билан наслий йўл билан мустаҳкамланган дастурни амалга оширади. Инстинктив ҳаракатлар стандарт шарт-шароитлар ўзгариши биланоқ ўзининг мақсадга мувофиқлигини йўқотади. Шундай қилиб хатти-ҳаракатларнинг инстиктив шакллари фақат доимий шароитлардагина мақсадга мувофиқдир. Ҳайвонларнинг инстинктлари турли хил кўринишда намоён бўлади. Овқатланиш инстикти–ҳайвонларнинг ўзи ва боласи учун овқат қидириб топиш овқат ғамлаш ҳаракатлари. Сақланиш инстикти-ҳайвон ўз ҳаётини ва омонлигини сақлаш ҳаракатларида ифодаланиб, у икки кўринишда содир бўлади.\nБиринчиси душманга ҳужум қилиш, иккинчиси ўзини ҳимоя қилишдир. Ҳар бир ҳайвон душмандан ҳимоя қилиш учун бирор органидан шохлари, туёқлари, тиш-тирноқлари, тиканлари каби ёки заҳарли-ҳидли суюқликдан фойдаланади. Масалан, Африка кобраси ўз заҳрини 3,5 метр масофагача ота олади. Масалан. Амеркада терисининг усти кора жун билан қопланган унча катта бўлмаган бир йиртқич ҳайвон яшайди. У амалда барча турдаги йиртқич ҳайвонларнинг ҳужумидан сақлангандир. Ҳайвонлар уни орқасидаги узун чизиғидан таниб олади. Бу ҳайвон Скунс деб аталади.Табиат скунсга бир безни ато этганки, у бениҳоя заҳарли ҳид тарқатувчи суюқлик тарқатади. Салгина хавф туқилиши биланоқ скунс душманига орқасини ўгириб, думини кўтаради ва ҳавога суюқлик пуркайди. Натижада энг катта йиртқичлар ҳам бир неча соат давомида «ҳушидан кетиб қолади». Америка қитъасидаги барча ҳайвонлар скунсни четлаб ўтишга ҳаракат қиладилар. Бу ҳайвони янги иқлимга мослаштиришга қарор қилинди. Ёш ҳайвонларни олдинига ўралган майдонда сақлашди. Йиртқичларни парвариш қилишда хизматчилар қийналмасликлари учун ҳайвонлардаги мумк безлари олиб ташланди. Эркинликка қўйиб юборилган скунслар ўрмонларда бемалол юришарди. Қачонки, скунсларга ҳужум қила бошланганида улар қочмасдан, орқаларини ўгириб туришаверди ва душманларининг енгилгина ўлжасига айланишади. Шундан кейин скунсларнинг безлари кесиб ташланмади уларни боқишнинг бошқа усулари топилди. Насл қолдириш инстинкти- бу ота-оналик инстинкти сифатида кўриниб, насл –авлод учун ғамхўрлик қилиш уни маълум вақтгача овқат билан таъмин этиш, хавф-хатардан сақлаш ўз болаларини парвариш қилиш туғма маҳоратига эга бўлиб, ўз наслининг келажаги ҳақида катта ғамхўрлик қилади. Жумладан, ўргимчакнинг баъзи турларида урғочилари ўз тухуми учун толалардан пиллалар ясайди. Бу пиллани урғочи ўргимчак қўриқлаб ва тез-тез кўчириб юради, ўргимчак болалари пайдо бўлиши билан урғочи ўргимчак уяларини ёнидан силжимасдан қўриқлаб туради. Насли катталашгани сари урғочи ўргимчак ҳам уларга шунча бефарқ бўла боради ва сўнгра эса ўргимчак болалари мустақил ҳаракат қиладиган бўлиб, қолгандан кейин уларни ташлаб кетади. Туда бўлиб яшаш инстинкти –бу инстинкт ҳайвонларнинг турли усулар билан ўзаро алоқа қилишида хилма-хил шаклда биргалашиб, тўдалашиб, пода бўлиб, гала бўлиб яшашларида зоҳир бўлади. Бу тўдаланиш баъзи ҳайвонларда доимий характерга эга бўлса (чунончи чумолилар асаларилар), баъзилари асосан йиртқич ҳайвонлар эса ўзига ўхшаш ҳайвонлар вақти-вақти билан биргалашиб яшайди. Масалан қоплон энг кучли ва маймун учун энг қўрқинчли йиртқич. Қоплон маймунларга ерда доим мушукдек чаққон ҳужум қилади Шимпанзе маймун доим кучли ҳайвон, лекин қоплондан уларга доим кун йўқ. Шимпанзелар қоплонни одатда ёмон кўрадилар, уни кўришлари биланоқ шимпанзе маймунлари тўда бўлиб, ваҳшиёна букчайиб қўлларини пастга тушириб, сакраб, бақиришиб ҳайвонни ҳамма тамонидан қуршаб оладилар. Айрим ҳолларда шимпанзелар қўлларига калтак олиб, қоплонни уриб ҳайдайдилар. Ҳашоратлар галаси, кушлар галаси, сут эмизувчилар подаси, йиртқичлар тўдаси, ҳайвонларнинг доимий тўда бўлиб яшаш шаклидир. Маълумки, асаларилар уясида битта она ари бир неча ўнлаб эркак ва бир неча юзлаб бепушт ишчи ари жинсий органлари етишмаган)лар бўлади. Ишчи ариларнинг хатти –ҳаракатлари жуда ҳам мураккабдир. Ривожлана борган сари ҳар бир ишчи асалари уядаги вазифасини ўзгартира боради. Олдинига у асалари болаларини (гумакларини) боқади, уяни тозалайди, сўнгра уяни қўриқлайди, озиқа топиб келади, катакчалар ясайди. Ерда яшайдиган арининг инстиктлари ҳам жуда муракаб ҳаракатлар занжиридан иборатдир. У ўзига уя қазиб олиб, учиб кетишидан олдин ҳар гал уни озгина тупроқ билан қоплайди. Ўлжасини олиб келганидан кейин ари уни уяга киравершига Қўйиб ҳалиги тупроқни четга буриб, уяни текшириб кўради, шундан кейингина уни уяга олиб киради. Инстинкт харакатлари туғма ва наслдан-наслга ўтадиган онгсиз ҳаракатлардир. Булар ҳайвонларнинг ҳаёт учун курашиш ва муҳитга энг муваффақиятли уйғунлашиш жараёнида ҳосил қилинган ҳолида ирсият йўли билан мустаҳкамланиб қолган онгсиз ҳаракатлардир. Булар ақл билан ўйлаб бажариладиган фаросатли ҳаракатлар эмас. Масалан, янги туқилган мушук болаларини чўмилтириб, мушук олдига олиб келганда, у ўз болаларидек меҳр билан боқади, эмизади ҳимоя қилади, аммо уни сичқон боласи эканлигини англатади. Ўрдак тухумлари товуққа бостирилганда у ўрдак тухумининг фарқига бормасдан, шу тухумдан чиққан ўрдак болаларини боқади, улар сувга тушиб сузганларида сув лабида у ёқ, бу ёққа юриб уларнинг товуқ жўжалари эмаслигини англамайди.Демак инстинктлар доимо бир шаклда кўринадиган ҳаракатлардир, аммо инстинктлар шароитга мувофиқ ўзгарши мумкин. Ҳайвонларнинг кўникмалари: Тараққиётнинг юқори босқичидаги ҳайвонларда ҳаракатнинг инстиктив шаклари билан бир қаторда хатти-ҳаракатининг индивидуал ўзгарувчан шаклари –кўникма ва интеллектуал ҳаракатлари ҳам бордир. Кўникма- бу ҳайвонларда шартли боғланишлар асосида юз берувчи ва автоматик равишда содир бўлувчи ҳаракатлардир, яъни бирор фаолиятнинг такрорланиб туриши натижасида аста-секин ҳосил қилинган хатти-ҳаракатларга айтилади. Нерв тизимининг ривожланиши жиҳатидан ҳайвон қанчалик юқори ўринни эгаласа, у ўзида шунчалик мураккаб кўникмаларини ҳосил қила олади. Инстиктларга қараганда кў никма хатти-ҳаракатларнинг анча ўзгарувчан шакли ҳисобланади. Ҳайвонларнинг кўникмалари ота-оналаридан “урганиш” йўли билан ҳам ҳосил бўлади. Масалан, бўрилар болаларини овга ўргатадилар, қари бўри қилган ҳаракатини ёш бўри такрорлайди, бу тақлид қилиш инстинктига асосланган, хатти-ҳаракатлар кўникмасидир. Уй ҳайвонларини одам «ўргатганда» улар кўп кўникмалар ҳосил қилади. Шунингдек циркда уйновчи ҳайвонларда хиллма-хил жуда муракаб кўникмалар ижро этилади. Маълумки ҳайвонда одам томонидан кўникмалар ҳосил қилиниши ўргатиш дрессировка дейилади. Машҳур дессировкачи маълум нарсага ўргатишда ҳайвонлар керакли ҳаракатни бажарган пайтда уларга овқат бериб, рағбатлантирган, шу йўсинда мураккаб ишларни бажаришга ўргатган. Масалан, айиқларни велосопедда ёки самоварни столга қўйишга, филларни уйин тушишга ва шу каби мураккаб хилма-хил кўникмаларга ўргатган. Ҳосил бўлган кўникмалар ҳатто айрим инстиктларни тўхтатиб қўя олади. Жумладан балиқларда шартли боғланишлар анча тез ҳосил бўлади. Шартли боғланишларнинг ҳосил бўлиши учун ёруғлик ранг нарсанинг шакли шунингдек товуш ва таъм белгилари сигнали бўлиб хизмат қилиши мумкин. Лекин бу боғланишлар тез ўзгармайдиган бўлади. Чунончи чўртанбалиқда майда балиқларни овлашга оид шартли рефлекс осонгина ҳосил бўлади. Лекин бу рефлексни сусайтириш жуда қийин. Тадқиқотда майда балиқлар чўртанбалиқдан шиша билан ажратиб қўйилганда йиртқич янгидан вақтинчалик боғланиш ҳосил қилмагунга қадар узоқ вақт давомида шишага урилиб турди, шиша олиб қўйилгандан сўнг эса янги боғланиш ўз навбатида узоқ вақт сақланиб туради. Шундан кейин чўртанбалиқ ёнида сузиб юрган майда балиқларга умуман аҳамият бермай қўяди. Бу фактлардан маълумки шароит ўзгариб кетганда шартли боғланишлар ҳайвонларнинг хатти-ҳаракатларини бир оз ўзгартириши мумкин экан. Шундай қилиб кўникмалар бир-биридан муҳим жиҳатидан фарқ қилиши мумкин: бир холатда кўникмалар ўзларининг автоматизмларига кўра инстинктларига яқинлашсалар, бошқа бир ҳолатда интеллектуал ҳаракатларга яқинлашадилар.\nҲайвонларнинг интеллектуал ҳаракатлари .\nАқл (интеллектуал) босқичи ҳайвонларнинг деарли мураккаб фаолият билан тавсифланиб, у акс эттиришнинг мураккаб туридир.\n«Ҳайвонларнинг борлиқни психик акс этиш усули интеллектуал фаолиятига ўтишида алоҳида нарсаларгина эмас, балки уларнинг муносабатларини акс эттириш ҳам вужудга келади . Ҳайвонлар ривожланишининг бу босқичда фанлар орасидаги боғланишларнинг акс эттира оладилар. Бу ерда янги хусусиятлар юзага келади.\nНемис зоопсихологи В.Кёлернинг тадқиқотларида маймунларга етиб бўлмайдиган жойга хўрак қўйилади. Хўракдан яқинроқ, лекин бевосита етиб бўлмайдиган жойга узун таёқ қўйилади. Бу таёққа етишиш учун қафасда қисқа таёқча билан хўракни олиб бўлмайди. Маймун эса биринчи фазада қисқа таёқ билан узун таёқни олади.\nА.Н.Леонтъевнинг фикрича ақлий ҳулқ-атворни бошқа хусусияти бу муваффақиятсиз ҳаракатлардан сўнг тўсатдан жавобни топишидир. Бу ҳодиса В.Кёлер томонидан “инсайт”-равшанлашиш деб аталган. Ақлий ҳулқ–атворнинг бошқа икки хусусияти бу топилган муаммонинг ечимини тез эслаб қолиш ва шу билан шаклланган операцияларни бир фаолиятдан иккинчи фаолиятга ўтказа олишдир.\nҲайвонот оламининг юксак босқичидаги вакилари (қуриқликда яшовчилардан хусусан одамсимон маймунлар денгиз ҳайвонларидан дельфинлар) инстинкт, кўникма эгалашдан ташқари яна мураккаб ҳаракатларни бажара олади, ҳайвонларнинг бундай хатти-ҳаракатларини интеллектуал ҳаракатлар деса бўлади. Интеллектуал хатти-ҳаракатлар ҳайвонинг анча юксак шаклдаги психик фаолияти билан боғлиқ бўлиб, у туғма интеллектлар ва ҳаётда ҳосил қилинган кўникмалар ҳайвоннинг яшаш шароити талабларига жавоб бера олмаган тақдирда юзага келади. Юксак тараққий қилган ҳайвонлар улар учун маълум даражада мумкин ёки янги бўлган бир нарсани ҳал қила оладилар. Масалан, тажриба ўтказилган асбоб иккита бўш найчадан иборат эди. Найчадан биттасига қарғанинг кўз ўнгида инга боғланган хўрак бир парча гўшт жойлаштирилди. Қарға хўракнинг найча ичига кириб кетганини кўради. Қарга шу заҳотиёқ иккинчи найчанинг охирига сакраб боради ва хўракнинг пайдо бўлишини кутиб туради. Шунингдек маймунларда ўтказилган тадқиқот ҳам бунга яққол мисолдир. Қафаснинг шипига банан осиб қафас ичига икки -учта яшик ёки бир иккита қамишли таёқча қўядилар. Маймун қафас ичига кириши билан мевани олмоқчи бўлади, аммо буйи етмайди. Маймун теварак-атрофига кўз югуртириб ерда ётган қамишни кўради, ва бу қамиш билан мевани қоқиб туширишга ҳаракат қилади лекин унда ҳам бўйи етмаганидан сўнг қамишларни олиб, бир неча вақт улар билан турлича амал қилганда улар бир-бирига туташиб узунлашади, кейин маймун бананни қоқиб туширади. Ёки ерда ётган яшикни устма-уст қуриб уни мевани тагига суриб келтиради ва устига чиқиб мевани олмоқчи бўлади, аммо бўйи етмайди.Шунда маймун ерда ётган бошқа яшикларни устма-уст куйиб, нарвон қилади ва уларнинг устига чиқиб мевани олиб ейди. Киши кўзига маймунлар нечоғли ақли ҳайвон бўлиб туюлмасин, аммо уларнинг тафаккури ниҳоятда тордир. Бу фикрни исболаш учун шундай бир тажриба ўтказилган. Яшик қўйилган мева олдига спирт лампаси ёқиб, ёниб турган спирт лампасининг тепасига сувли–жумракли бак ва курушка қўйилади. Мевани олиш учун маймун аввал оловни ўчириш керак бўлади. Бир одам оловни ўчириб, овқат олиш йўлини маймунга кўрсатади, маймун бакдаги сувдан курушкага қуйиб олов сепади, ва сўнг мевани олиб ейди. Кейинчалик сув тўлдирилган бак бошқа столга кўчирилади. Маймун бир столдан, иккинчисига ўтиш учун узун кўприк ясаб кўприк орқали бошқасига ўтган ва бакда курушкага сув тўлдириб яна орқасига қайтган ниҳоят оловни ўчириб мевани олиб еган. Айнан маймун атрофида сув туриб бундан фойдаланмагани қизиқдир. Бу ерда маймунинг умумлаштириш хусусияти йўқлигидан далолат беради, яъни ҳар кандай сув оловни ўчира олишини маймун мутлоқо тушунмайди, у ўзи кўрган ишини яъни бакдан олинган сув билан оловни учиришнигина қила олади, холос. Булардан маълумки ақлни ишлатиш билан бирор бир масалани ҳал қилишда маймун масалани ечишни барча зарур шартларини кўра олмайди, улардан фақат айримларигина фаҳмлайди холос Маймунларнинг интеллектуал ҳаракатлари ҳар қандай ҳаракатларни синаб кўраверши жараёнида аниқ амалий тафаккур тарзида содир бўлади. Тақлидчанлик -маймунлар ҳулқ-атворининг характерли хусусиятидир. Масала, маймун супурги билан полни супуради ва «латтани ҳўлаб сиқади», «полни артади» «ювади». Одатда, маймунлар ҳаракатнинг натижасига эмас, балки ҳаракатнинг ўзига тақлид қиладилар. Маймун полни супурар экан, аҳлатини бир жойдан иккинчи жойига кўчириб юраверади-ю, лекин аҳлатини полдан тозалаб ола билмайди. Тадқиқот жараёнида маймунларнинг бинокорлик «фаолияти» кемирувчилар (каламуш) нинг уя қуриши билан таққослаб кўришди. Қаттиқлиги турлича материаллар жумладан дарахт шохлари ва қоғоз мавжуд бўлган ҳолда шимпанзе ҳам каламушлар ҳам уяни бир хил типда яъни уянинг ассосий қисмини қаттиқ матералдан ясаб ичига анча юмшоқроқ материал тушайди. Агар шимпанзе ва каламушга фақат юмшоқ материал берилса, у ҳолда иккаласи ҳам уяни шу материалдан қурушга тушади. Лекин улар тавсия қилинган материалдан уяларини ясаб бўлганларидан кейин уларга анча дағалроқ материал берилса, у ҳолда ҳайвонларнинг реакцияларида дарҳол сифат фарқ кўринади. Шимпанзе анча дағал материалга эга бўлганидан кейин шу заҳотиёқ уясини қайта қуришга киришади. Юмшоқ материалдан қурилган иншоатини бир чеккага суриб қўяди ва анча дағал материалдан уяни асосини кўра бошлайди. Шундан кейингина у юмшоқ материалдан фойдаланади, уни уясининг ички юзаларига тушайди, каламушлар худди шунга ўхшаш вазиятда кўришни давом эттирадилар, дағал материални юмшоқ материал устидан тушай берадилар. Шундай қилиб уя қуриш маймунларда гарчи инстинктив ҳаракатлар натижасида амалга оширилган бўлса, ҳам бу ҳаракатлар ташқи шарт-шароитлар ҳисобига олинган ҳолда юз беради. Интеллектуал хатти-ҳаракатлар ҳайвонларнинг кўпинча яширин имконият сифатида қолиб кетади. Жумладан рус психологи Н.Н.Ладгина–Катс (1889-1963) нинг тажрибаларида Парис деган шимпанзе ичига хўрак солинган найчани олиши биланоқ найчанинг ичига киритиш учун яроқли бўлган ишлатишга қулай куролни танлашга тушарди. Бунда Парис турли белгиларни нарсаларнинг шакли, узунлиги, кенглиги, қалинлигини ажрата биларди. Агар мос келадиган нарса топилмаса Парис ёнида ётган дарахт шохларидан ён шохларини юлиб олар, энли тахтадан пайрахалар ажратиб чиқар, букланган симларни туғирлар хуллас маймунлар «қурол» ясар эди.\nМия ва психика\nПсихика юксак даражада ташкил топган материянинг алоҳида хоссаси бўлиб, у объектив оламни алоҳида бир тарзда акс эттиради. Юксак даражада ташкил топган материя деганда биз мияни тушунамиз. Демак инсон ва ҳайвонлар психикасининг моддий асосини марказий нерв системасининг энг юксак қисми бўлмиш бош мия ташкил этади. Аммо инсонлар мияси ҳайвонлар миясига қараганда анча мураккаброқ тузилган бўлади. Одам мияси ҳажми жиҳатидан ҳам катта. Агар маймун миясининг оғирлиги 400-500 г бўлса, одам миясининг оғирлиги ўрта ҳисобда 1400 г дир.\nОдамнинг бош мияси киши психикасининг ўзига хос такрорланмас, мураккаб органи ҳисобланиб, у катта ярим шарлар, мияча, оралиқ мия, ўрта мия ва узунчоқ миядан иборат.\nБош мия орқа мия билан марказий нерв тузилмасини ташкил қилиб, одам организмидаги барча органларнинг ўзаро фаолияти ва бир-бири билан боғланишини ҳамда унинг ташқи муҳит билан бўладиган алоқасини таъминлайди. Психик фаолиятларнинг кўпгина қисми бир неча қатор бўлиб, жойлашган ниҳоятда кўп нерв ҳужайраларидан (15 миллиарддан кўп) ташкил топган, кулранг модда қатламидан иборат бўлган бош мия катта ярим шарлари қобиғининг фаолияти билан боғлиқдир.\nНерв тизими нерв тўқимасидан ташкил топган бўлиб, у ўз навбатида нерв ҳужайраларидан иборат.\nҲар бир нерв ҳужайраси, яъни нейрон ядроси бўлган жуда кўп тармоқланган калта ўсимталар – дендритлар ва битта узун ўсимта - аксондан иборат ҳужайрадан ташкил топган.\nТурли нерв ҳужайраларининг туташган жойи синапс дейилади ва у бир нейрондан бошқасига импульсларни ўтказиш (тўхтатиш ёки ушлаб қолиш) ни таъминлайди.\nНерв ҳужайралари тўплами миянинг кулранг моддасини, нерв толаларининг тўплами эса миянинг оқ моддасини ташкил этади. Нерв тўқимаси ўзига хос хусусиятларга эга бўлиб, улар қўзғалувчанлик ва ўтказувчанлик асосий хусусиятлар ҳисобланади.\nМарказий нерв тизими бош ва орқа миядан иборат. Орқа мия умуртқа ярим шарлардан бир-бири билан қадоқсимон тана ёрдамида бирикади.\nАнализаторлар – бу нерв физиологик аппарат бўлиб, перифериядаги нерв учидан (рецептор) сезувчи нервдан( ўтказиш йўли) ва мия қобиғининг тегишли қўзғатувчини қабул қилувчи соҳасидан иборатдир.\nИ.П.Павловнинг биринчи ва иккинчи сигнал тизимлари тўғрисидаги таълимоти илмий психология учун катта аҳамиятга эгадир.\nОнг ҳақида тушунча\nОнг психиканинг энг юксак даражаси бўлиб у фақат инсонгагина хосдир. Онг ижтимоий тарихий шароитда одам меҳнат фаолиятининг таркиб топишида тил ёрдамида бошқа кишилар билан доимий муносабатда бўлиш натижасидир. Бу маънода онг мутафаккирлар таъкидлаб ўтганларидек ижтимоий маҳсулотдир.\nОнгнинг биринчи хоссаси – бу англаш демакдир. Инсон онги теварак атрофдаги ташқи оламга доир билимлар йиғиндисидан иборатдир. Англаш ташқи оламдаги нарсаларни тушуниши бўлиб, унинг таркибига муҳим билиш жараёнлари киради.\nОнгнинг иккинчи хоссасига биноан, онгда объект билан субъект ўртасидаги аниқ фарқ ўз ифодасини топади, яъни одам «мен» деган тушунчани «мен эмас» тушунчадан фарқини ажратади. Одам ўзини билиш қобилиятига эга бўлган яъни психик фаолиятнинг ўз-ўзини текшира оладиган ягона мавжудотдир.\nОнгнинг учинчи хоссасига асосан онг ёрдами билан одамнинг мақсадни кўзлаш фаолияти таъминланади. Фаолият мақсадларини яратиш онгнинг вазифасига киради. Бундай фаолият мотивлари юзага келади ва чамалаб кўрилади, иродавий қарорлар қабул қилинади, ҳаракатларни бажариш йўллари ҳисобга олинади.\nОнгнинг тўртинчи хоссаси асосан турли муносабатлардан онгли равишда турли ҳис-туйғулар юзага келади. Онг кишилар муносабатларининг йиғиндисидир.\nОнгнинг юзага келишининг асосий шарти, воситаси тилдир. Психиканинг энг қуйи даражаси онгсизликдир. Онгсизлик бу шундай психик жараёнлар ва ҳодисалар йиғиндисики, унда инсон ўз хатти-ҳаракатларига жавоб бермайди, англамайди. Бунга туш кўриш, баъзи патологик ҳодисалар, алахлаш, галлюцинация кабилар киради. Хулоса қилиб айтганда психология ҳаёт фаолиятининг ўзига хос шакли бўлиб, психик ривожланишининг қонуният ва механизмларини ўрганувчи фандир. Психология фанининг асосий вазифаси психик ҳодисаларни ўрганиш ва илмий асослашдир. Психик ҳодисалар маълум қонуниятларга бўйсунади. психология шундай қонуниятларни очишга, уларни таркиб топиши ва ривожланишини очишга қаратилгандир. Ушбу қонуниятларни билиш уларни бошқариш, ташкил этиш, таълим-тарбия жараёнини тўғри олиб боришга ёрдам беради.\nПСИХИК ТАРАҚҚИЁТ ВА ОНГ Психика ва онгнинг тараққиёти Ҳамма тирик организмлар ўсимликлардан тортиб, ҳайвонларгача акс эттиришнинг биологик шакли сесканувчанлик хусусиятига эгадир\nШундан кейин эркак балиқ ўз урғочи балиқни уруғ қуйиш учун ҳайдаб киргизади ва то уруғдан балиқчалар очиб чиқунга қадар ин атрофини қўриқлаб туради\nШундай қилиб хатти-ҳаракатларнинг инстиктив шакллари фақат доимий шароитлардагина мақсадга мувофиқдир\nЖумладан, ўргимчакнинг баъзи турларида урғочилари ўз тухуми учун толалардан пиллалар ясайди\nИнстинкт харакатлари туғма ва наслдан-наслга ўтадиган онгсиз ҳаракатлардир\nШунингдек циркда уйновчи ҳайвонларда хиллма-хил жуда муракаб кўникмалар ижро этилади\nБу ерда янги хусусиятлар юзага келади\nМаймун қафас ичига кириши билан мевани олмоқчи бўлади, аммо буйи етмайди\nМасала, маймун супурги билан полни супуради ва «латтани ҳўлаб сиқади», «полни артади» «ювади»\nАгар мос келадиган нарса топилмаса\nТурли нерв ҳужайраларининг туташган жойи синапс дейилади ва у бир нейрондан бошқасига импульсларни ўтказиш (тўхтатиш ёки ушлаб қолиш) ни таъминлайди\nОнгнинг учинчи хоссасига асосан онг ёрдами билан одамнинг мақсадни кўзлаш фаолияти таъминланади


Ўзбекистон: Самарқандда меҳнат муҳожирларини уйга қайтариш кампанияси бошланди - Фарғона.Ру ахборот агентлиги\n22:11 msk, 14 Июль 2020\n27.08.2014 13:55 msk\nСамарақанд – Ўзбекистоннинг энг машҳур, дунёга танилган шаҳри. Яқин ва узоқ хориж мамлакатларида қаҳвахона ва ресторанларга бу ном тез-тез қўйиб турилади. Фотосуратда – Жанубий Кореянинг вилоятларидан бирида самарқанликлар очган “Самарқанд” қаҳвахонаси\nЎзбекистон расмийлари хорижда ишлаётган меҳнат муҳожирларини ватанга қайтариш истагида республика вилоятларида тушунтириш йиғилишларини ўтказишмоқда. Август ойида шунақа йиғилишлар Самарқанд вилоятида – аввал шаҳар кўламида, кейин Самарқандаги жами 219 та маҳалласида ва вилоятнинг барча қишлоқларида ўтказилди.\nШаҳар йиғилишида “Узоқ муддатга мамлакатдан чиқиб кетган фуқароларни излаб топиш ва қайтариш бўйича бажарилган ишлар тўғрисида” ҳисоботи тингланди. Мисол учун, аҳолиси ярим миллионга етиб қолган шаҳардан 63.002 киши ишлагани хорижга чиқиб кетган бўлиб, улардан 38.846 нафари эркак ва 24.156 нафари аёллар. Кўп ҳолларда ота-онаси билан балоғатга етмаган болалар ҳам сафарга чиқишмоқда: бунақалар 2622 нафар.\nЙиғилишда ўзбекистонлик меҳнат муҳожирлари орасида алданган, тўғри йўлдан адашган ёшлар борлиги таассуф ила қайд этиб ўтилди. Уларнинг баъзилари турли шубҳали оқимларга жалб қилинган. Бугунги кунда ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ва жамоатчилик олдида тўғри йўлдан адашган барча одамларни аниқлаш, нима ишлар билан шуғулланаётганини билиш, уларнинг оилалари сафарга чиқиб кетган яқинларига таъсир ўтказиб, ватанига қайтишга мажбур қилиш учун тушунтириш ва ташвиқот ишларини ўтказиш вазифаси турибди.\nҲудди шунга ўхшаш йиғилишлар Самарқанднинг барча маҳаллаларида, шу жумладан, 11 август куни Боғимайдон-2 маҳалласида ҳам ўтказилди. Олдиндан айтиб қўяй: биз билан ўтказилган йиғилишда баъзи интернет нашрлар ёзганидек “гастарбайтерларнинг қариндошларига руҳий босим ўтказишлар” бўлмади.\nМаҳалламиз аҳолиси 1870 кишидан иборат. Қўшниларимиздан 340 нафари (18,2%) хорижда. Шу йил 125 нафар фуқаро ватанга қайтди. Аммо рақамлар доим ўзгариб туради: биров келса, бошқаси кетади. Маҳалламаиздан 36 киши Америка Қўшма Штатларига жўнаб кетишди, улардан 22 нафари грин карта ютиб олган. Россия Федерациясида 147 киши жойлашиб олди, аксарияти доимий иш ўринларига эга эмас, яшаш манзилларини тез-тез ўзгартириб турадилар.\nСамарқанддаги Боғимайдон-2 маҳалласида ўтказилган йиғилиш\nМаҳалламизда ўтказилган йиғилишда Самарқанд ҳокимининг муовини Марҳабо Ғофурова иштирок этди. У сўзга чиқа туриб фуқароларнинг хориждаги мамлакатларга чиқиб ишлашини ҳеч ким , шу жумладан, шаҳар ҳокимлиги ҳам чекламоқчи ёки тўсқинлик қилмоқчи эмаслигини таъкидлаб ўтди. “Бу уларнинг конституция томонидан кафолатланган ҳуқуқи, - дея билдирди у. – Мақсадимиз, чет элларга чиққан фуқароларимизнинг хабардорлигини ошириш, уларнинг муносиб иш шароитларига эга бўлишлари, турли экстремистик оқим ва гуруҳларга қўшилиб кетишларининг олдини олиш”.\nҒофурованинг қайд этишича, меҳнат муҳожирларининг ота-оналари ва яқин қариндошлари уларнинг ишлаш ва яшаш манзилларини, бирор-бир экстремистик гуруҳга кириб қолганини билишлари шарт. Маҳалла эса, дейди мутасадди аёл, муҳожирларни ватанга қайтариш бўйича тегишли ишларни олиб бориши лозим.\nАммо қайтганларни қанақа иш билан таъминлаш мумкин? Ҳоким муовинига кўра, “8 Март”, “Бофанда”, “Шарқ-озиқ-овқат” фабрикалари иш ўринлари билан таъминлайди. Айни пайтда уларда икки мингдан зиёд иш ўринлари бор. Ойлик иш ҳақи миқдоричи? Бу собиқ меҳнат муҳожирининг бундай ишга кўниши учун жавоб берилиши лозим бўлган энг асосий савол бўлиб қолмоқда.\nШу кунларда маҳалламиздан тўрт киши шаҳар Бандликка кўмаклашиш ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш марказига мурожаат қилдилар, уларга ойлик иш ҳақи 350 минг сўмдан ошмайдиган истиқболи йўқ иш таклиф этилди.\nШу билан бир пайтда маҳалла раислари устига ечими топилмайдиган муаммони ҳал этиш вазифаси юклатилди: улар қайтарилиши лозим бўлган меҳнат муҳожирларининг сони ойма-ой кўрсатилган мажбуриятга имзо чекишлари керак.\n“Катта пул эвазига ишлашга кўниккан одамни қанақа қилиб қайтишига кўндиришга ақлим бовар қилмаяпти, - дея зорланади маҳалла оқсоқолларидан бири (у мен билан исми ошкор этилмаслик шарти билан суҳбатлашишга рози бўлди). – Ҳатто у оғир шароитларда ишлаётган бўлса ҳам ва доимий иш ўринларига эга бўлмаса ҳам, унинг ўзга юртда топаётган миқдорда ойлик оладиган иш топиб бера олмайманку. Бу ерга қайтганидан сўнг, оиласи моддий жиҳатдан қийалиб оғир аҳволга тушиб қолса, менга таъна қилишадими? Уларга нима дейман?”\nЭслатиб ўтамиз, “Фарғона” олдинроқ Ўзбекистон бош вазири Шавкат Мирзиёев Фарғона водийсига келиб, хориж мамлакатларида ишлаётган барча ўзбекистонликларнинг рўйхатини тузиш, маҳаллий корхоналарга мурожаат қилиб иш сўраган барча одамларни иш билан таъминлаш талабини қўйиб кетганидан сўнг водий вилоятлари расмийлари меҳнат муҳожирларини ватанга қайтариш ҳаракатига тушиб қолгани ҳақида хабар бергандик. Турли манбларимизнинг айтишларига қараганда, қайтишдан бош тортган меҳнат муҳожирларини ва уларнинг қариндошларини катта жарималар билан қўрқитишмоқда.\nФуқароларнинг ҳаракатланиши устидан назоратнинг кучаяётганига фуқароларининг ўз паспортларига юмалоқ муҳр урдиришга қийналаётганлари далил бўляпти. Эслатиб ўтамиз, паспортнинг прописка тамғаси уриладиган ерида юмалоқ муҳр бўлмаса, унинг эгасини чегарадан ўтказмайдилар. Бундан ташқари, норасмий маълумотларга кўра, илгари паспорт столида қўйилган юмалоқ муҳрни энди ҳокимиятларда қўйишаётган эмиш. Бундан ташқари, жорий йилнинг 1 июлидан бошлаб биометрик паспортга эга бўлмаган република фуқароларини чет элга чиқармаслик тартиби жорий этилиши натижасида паспорт столларида биометрик паспорт олувчиларнинг навбати ҳаддан зиёд катта бўлиб кетди. Uznews.net тарқатган хабарда айтилишича, тошкентликлар август ўртасида 2015 йил февралида паспорт олиш учун навбатга ёзиляптилар.\nХорижга чиқаётган Ўзбекистон фуқароларининг миқдорини қисқартириш истагини Ўзбекистон расмийлари уларнинг ёт ўлкаларда тақиқланган гуруҳларга кириб кетишининг олдини олиш билан изоҳлаяптилар. Шу билан бирга, ҳудди шу арсмийлар республикамизнинг барча фуқароларини муносиб иш билан таъминлашга қодир эмас. Ва шу бугунги кунда Ўзбекистонда агар миллион бўлмаса, ўн минглаб одамлар иш излаб юришибди. Бордию, эртага Россиядаги ФМС томонидан рўйхатга олинган 2,5 миллион ўзбекистонлик уйига қайтса, нима бўлади? Одамларни уйга қайтариш бўйича бошланган ушбу кампаниянинг асл мақсади нима ўзи?\nЎзбекистон расмийлари ўз ҳаракатларининг бесамар эканлигини яхши тушунадилар, мазкур кампания бош вазир Шавкат Мирзиёев ва президент Ислом Каримовнинг истакларини бажараётгандек қилиб кўрсатиш учун хўжакўрисинга ўтказилмоқда, дея тахмин қилиш мумкин. Бордию, бу кампанияда хўжакўрсинлик йўқ бўлса, унда расмийлар учун нега қўққисдан миллионлаб ишга қодир одамларни мамлакатга қайтариш керак бўлиб қолгани ҳақида фақат фол очиш қоляпти, холос.


МДҲ Ҳукумат раҳбарлари кeнгашининг мажлиси бўлиб ўтди - Халқ сўзи\nМДҲ Ҳукумат раҳбарлари кeнгашининг мажлиси бўлиб ўтди\n21:40 29 Май 2020 Сиёсат\n2020 йил 29 май куни Ўзбекистон Республикаси раислиги доирасида Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлигига аъзо мамлакатлар Ҳукумат раҳбарлари кенгашининг навбатдаги мажлиси бўлиб ўтди.\nВидеоконференсалоқа шаклида ташкил этилган мажлисга Ўзбекистон Республикаси Бош вазири Абдулла Арипов раислик қилди.\nТадбирда Беларус Республикаси Бош вазири Сергей Румас, Молдова Республикаси Бош вазири Ион Кику, Озарбайжон Республикаси Бош вазири Али Асадов, Россия Федерацияси Ҳукумати Раиси Михаил Мишустин, Тожикистон Республикаси Бош вазири Қоҳир Расулзода, Қозоғистон Республикаси Бош вазири Асқар Мамин, Арманистон Республикаси Бош вазири ўринбосари Мгер Григорян, Қирғизистон Республикаси Бош вазири ўринбосари Эркин Асрандиев, Туркманистон Вазирлар Маҳкамаси Раисининг ўринбосари, ташқи ишлар вазири Рашид Мередов ва МДҲ Ижроия қўмитаси раиси – Ижрочи котиби Сергей Лебедев иштирок этди.\nМажлис қатнашчилари асосий эътиборни МДҲ доирасидаги иқтисодий ҳамкорликнинг долзарб масалаларига, шунингдек, коронавирус пандемияси шароитида кўрилаётган биргаликдаги чора-тадбирларга қаратди.\nМуҳокамалар натижасида янги коронавирус инфекцияси “COVID-19” тарқалиши муносабати билан МДҲга аъзо мамлакатлар Ҳукумат раҳбарларининг Баёноти қабул қилинди. Кенгаш қарорига кўра, мазкур ҳужжат матни БМТ, ЖССТ ва бошқа йирик халқаро ташкилотларга ҳам тарқатилади.\nБарқарор иқтисодий ривожланиш учун қулай шарт-шароит яратиш, МДҲга аъзо мамлакатлар фуқаролари турмуш тарзи ва фаровонлигини ошириш мақсадида томонлар 2030 йилгача бўлган даврда Ҳамдўстликни иқтисодий ривожлантириш стратегиясини тасдиқладилар. МДҲ мамлакатлари савдо-иқтисодий ҳамкорлигининг базавий тамойиллари ва асосий йўналишларини белгилаб берадиган ушбу ҳужжат Ҳамдўстликка аъзо давлатлар иқтисодиёти рақобатбардошлигини ошириш, шунингдек, ўзаро манфаатли шерикликка кўмаклашишга қаратилган.\nМулоқотлар давомида карантин чекловлари шароитида савдо-иқтисодий ва транспорт-коммуникация соҳаларида йўлга қўйилган мавжуд механизмларни, шунингдек, МДҲ ҳудудидаги эркин савдо зонасининг тўлақонли ишлашини сақлаб қолиш муҳимлиги қайд этилди.\nМДҲ мамлакатлари аҳолиси ҳаёт даражаси ва сифатини ошириш мақсадида яхши қўшничилик, ўзаро ҳурмат ва манфаатларни ҳисобга олган ҳолда ҳамкорликни янада кенгайтириш зарурлиги таъкидланди.\nМДҲ Ҳукумат раҳбарлари кенгаши мажлиси якунлари бўйича транспорт, энергетика, қурилиш, таълим, маданият, туризм, жисмоний тарбия ва спорт соҳаларини, шунингдек, ёшлар сиёсатини ривожлантиришга оид жами 14 та ҳужжат имзоланди.\nТомонлар МДҲ Ижроия қўмитасининг Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлигига аъзо мамлакатлар Ҳукумат раҳбарлари кенгаши навбатдаги мажлисини жорий йил ноябрь ойида Ўзбекистонда ўтказиш тўғрисидаги таклифини қўллаб-қувватладилар.


Қирғизистонда Ўзбекистондан келган халқаро наркотиклар гуруҳининг аъзоси қўлга олинди\n21 Oktabr 15:50 / Published in Ҳодисалар\nЎзбекистондан кетаётган юк машинаси ҳайдовчиси Бишкекдаги божхона терминалида қўлга олинди. У қора бозорда нархи 531 минг доллардан ошадиган метамфетамин билан тўлдирилган олма қўғирчоқларини ташиётган.\nҚирғизистон Ички ишлар вазирлигининг Наркотик моддаларнинг ноқонуний айланишига қарши курашиш хизмати ходимлари Иқтисодиёт ва Молия вазирлиги ҳузуридаги Давлат божхона хизмати ходимлари билан биргаликда халқаро гиёҳвандлик гуруҳи фаолиятини аниқлаш ва бостириш бўйича махсус операция ўтказдилар.\nХусусан, Бишкекда, “BTS” божхона терминали ҳудудида, Эрон — Туркманистон — Ўзбекистон — Қозоғистон — Қирғизистон йуналиши бўйлаб совутгичли ярим роморкли DAF юк машинаси тинтув қилинди.\nТинтув давомида олма солинган баъзи қутиларда кўпикли пластмассадан ясалган 147 та сохта мевалар топилган ва мусодара қилинган, уларнинг ичида ўзига хос ҳидли, оқ рангдаги кристаллга ўхшаш моддани ўз ичига олган пластик қоплар бор эди.\nОлинган моддаларнинг умумий оғирлиги 10,1 кг ни ташкил этди. Қирғизистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг ОКТларида ўтказилган дастлабки кўрик пайтида, мусодара қилинган нарса метамфетамин (первитин) эканлиги маълум бўлди.\nҚайд этилишича, Қирғизистон Миллий банкининг доллар курси бўйича қора бозорда мусодара қилинган гиёҳвандлик воситасининг нархи 531 286 долларни ташкил қилган.\nҲозирги вақтда Қирғизистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги СБНОН ходимлари иштирок этган шахсларни аниқлаш ва қўлга олиш бўйича қўшимча махсус тергов ҳаракатлари ва тезкор-қидирув тадбирларини ўтказмоқда.\nTagged under: БИШКЕК, ГИЁҲВАНД МОДДАЛАР, ИЧКИ ИШЛАР ВАЗИРЛИГИ, олма, ЧЕГАРА, Қирғизистон Республикаси\nТошкент шаҳар ички ишлар бошқармаси Сергели туманида содир бўлган ЙТҲга изоҳ берди\nХоразм вилояти: уч киши ис газидан заҳарланди


«ПОЕЗДИНГНИ ЖИЛДИРГАН... НИКОЛАЙ ЗАМБАРАГИ»\nЎзбекнинг дунё бўйлаб тарқаб кетган тўқсон икки уруғи ёхуд чет элларда ишлаш яхшими ёки ёмон?\nЯқинда сўровларига гоҳида ишонса бўладиган «Ижтимоий фикр» Республика жамоатчилик фикрини ўрганиш маркази томонидан ўтказилган ижтимоий сўровнинг эътибор марказида Ўзбекистондаги миграция жараёнларининг ўзига хос жиҳатлари ва сабабларини аниқлаш, фуқароларнинг миграцияга оид кайфиятини ўрганиш, меҳнат мигрантларининг ижтимой ва ҳуқуқий ҳимоясизлик даражасини аниқлаш каби жиҳатлар бўлди.\nМазкур сўров Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 11 июлдаги «Ички ишлар органларининг миграция жараёнлари ва фуқароликни расмийлаштириш соҳасидаги фаолиятини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги, 2018 йил 5 июлдаги «Ўзбекистон Республикасининг ташқи меҳнат миграция тизимини янада такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ҳамда 2018 йил 14 июлдаги «Аҳоли бандлигини таъминлаш борасидаги ишларни такомиллаштириш ва самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорларига мувофиқ ўтказилди.\nИжтимоий сўров шуни кўрсатдики, юртдошларимизнинг аксарият қисми (98,2 фоиз) Ватанимизни бутунлай тарк этишни истамайди ва улар ўз келажагини ота юрти билан боғлайди. Шунга қарамасдан, турли манбаларга кўра бугунги кунда 4 миллиондан 6 миллионгача айни қувватга тўлган ёшдаги фуқароларимиз меҳнат қилиш, ўқиш ва яшаш учун хорижга чиқиб кетган.\n«Дангасалар...» эмас, фарзандларимиз\n«Меҳнат мигрантлари борасида бизнинг позициямиз аниқ – одам қаерда бўлсаям ишлаши, оиласини, бола-чақасини боқиши керак. Россия билан миграция борасидаги муаммолар 10-15 йилдан бери бизга азоб, ташвиш бўлиб келаётган эди. Нимага десангиз, бизнинг фарзандларимиз бизга ёқадими-ёқмайдими ўша ерда ишлаяпти, уларнинг тинчлиги, осойишталиги бизга керак... Шунинг учун биз Россия раҳбарияти олдига ушбу масалани кўндаланг қўйдик: Худо хайрларингни берсин, бизнинг халқимиз сизларнинг иқтисодингизга хизмат қиляпти. Шундай экан, ҳар бир Ўзбекистон фуқароси тинчлигини, соғлиғини кафолатлайдиган шароит яратиб беринглар, дедик...»\nБу Президент Шавкат Мирзиёевнинг «Ижтимоий барқарорликни таъминлаш, муқаддас динимизнинг софлигини асраш – давр талаби» мавзусидаги анжуманда сўзлаган нутқидан бир парча.\nҲа, кўз ўнгимизда меҳнат мигрантларига муносабат ўзгарди. «Баднафс», «ношукр», «дангаса» деб санаб келинган меҳнат мигрантларини мамлакат тепасига келган Шавкат Мирзиёев «фарзандларимиз» деб атади.\nЎзбекистонда янги иш ўринлари яратилишига катта эътибор берилаётгани қаторида, Ўзбекистон ва Россия ҳукуматлари ўртасида меҳнат миграцияси соҳасида ҳамкорлик қилиш бўйича келишув тасдиқланди. Вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун республикадан ташқарига чиқаётган фуқароларга 1000 АҚШ доллари эквивалентида кредит ажратиш, Россияга вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун кетаётган фуқароларни комплекс суғурта орқали ҳимоя қилиш кўзда тутилди. Ҳукумат қарорларига кўра, хорижда ишлаган йиллар меҳнат стажига кириши ва меҳнат дафтарчасида қайд этилиши ҳамда меҳнат мигрантлари ҳам тегишли тартибда қариганда нафақа олишига имкониятлар яратилди. Булар сезиларли ўзгаришлардир. Хуллас, муаммо тан олинди ва ҳуқуқий мезонга солинмоқда.\nБугун вазият қандай?\nМаълумотларга кўра, ўзбекистонлик 14,6 миллион иқтисодий фаол аҳолининг ҳар тўртинчиси меҳнат муҳожиридир. Хорижда меҳнат қилаётганларнинг 80 фоиздан зиёди Россияда ишлайди. Албатта, охирги йилларда бу оқимни бир қадар ривожланган мамлакатларга – Шарқий Европага, Туркия, Уммон султонлиги, Араб амирликлари, Япония томон йўналтиришга ҳаракат бошланган. Қолаверса, меҳнат муҳожирларидан Ўзбекистонга юборилаётган пул ўтказмаларининг асосий оқими фақат битта мамлакатдан бўлиши бир мамлакатга қарамликни оширади.\nUzAnalytics таҳлилига кўра, бунга сабабкор омиллар – Россия Федерацияси билан визасиз режимнинг мавжудлиги ва тил тўсиқларининг йўқлиги. Шу туфайли ўзбекистонлик меҳнат мигрантлари учун Россия энг яқин ва энг катта меҳнат бозори бўлиб қолаётир.\nХорижга кетаётган куч ва... у ердан келаётган фойда\nСир эмас, чет элда ишлаётган ўзбеклар ватанларига – оилаларига ва яқинларига ҳар йили 5-7 миллиард АҚШ доллари миқдорида пул ўтказадилар. Мамлакатнинг пахтакорлари ва ёлланма ишчилари йил бўйи қилган меҳнати эвазига етиштириладиган пахтадан 1 миллиард ҳам фойда олмайди. Энди мигрантларнинг юрт иқтисодига фойдаси ҳақида хулоса чиқараверинг. Ўша хориждан келган миллиардлар иқтисодимизнинг бир томонини юритяпти – ахир у пулга соч олдиришса – сартарошнинг иши юришади, гўшт олинса – қассобга харидор топилади, музлатгич ё телевизор, автомобиль олса ёки қурилиш қилса – борингки, «Artel», ўзимизнинг автосаноат ёки қурилиш материаллари саноати ривожига хизмат қилади.\nБуни биров эътироф этадими? Давлат статистика қўмитасининг 2018 йилда аҳолининг жами даромадлари тўғрисидаги ҳисоботига кўра, аҳоли жами даромадларининг 23,5 фоизини пул ўтказмалари ташкил этган. Иқтисодий ислоҳотларга, экспорт ҳажмини ошириш, иш ўринларини яратиш саъй-ҳаракатларига қарамасдан, хорижда ишловчилардан юртга келаётган валюта ҳануз мамлакат валюта тушумида салмоқли улушни ташкил этмоқда.\nҲАҚҚОНИЯТНИ АЙТГАНДА, ҚАЧОНДИР ҲАММА ЎЗБЕК ЮРТИДА ИШЛАШИ ИМКОНИ БЎЛИШИ МУМКИНМИ? ШУНДАЙ БЎЛИШИ КЕРАКМИ?\nБу имконсиз ва бунга интилиш ҳам шарт эмас.\n2019 йил 1 июль ҳолатига Ўзбекистон аҳолиси 33 миллион 523 минг 600 кишини ташкил этиб, йил бошидан буён 268 минг 100 нафарга ёки 0,8 фоизга кўпайган. Сўнгги беш йил ичида мамлакат аҳолиси йилига ўртача 540 минг кишига ортган. Бундай ўсиш суръати ва ҳозирги ишсизлик даражасида яқин эллик йилда мамлакатнинг меҳнатга лаёқатли бўлган барча аҳолисини иш билан таъминлаш эҳтимоли ҳам йўқ.\nЎзбекистон Президентининг «2019 йилда аҳоли бандлигини таъминлаш ва янги иш ўринларини ташкил этиш бўйича давлат буюртмаси тўғрисида»ги қарори қабул қилинган. Унга мувофиқ, 2019 йилда 370 мингдан ортиқ янги иш ўринлари ташкил этилиши керак. Бу – орзу. Бундан ташқари мавсумий ва вақтинчалик ишларда 182 мингдан ортиқ аҳолининг бандлигини таъминлаш кўзда тутилган.\nТасаввур қилинг, ҳар йили ярим миллионга кўпаяди аҳолимиз. Реал рақамларга қарасак, уларнинг ўндан бирига янги иш ўринлари яратилмоқда. Яқин ўн йилда кўпайиш суръати сақланганда ҳам олти-етти миллион одам дунёга келади. Ҳозир четда ишлаётган 5-7 миллионни қўшсак, 12 миллиондан зиёд кишига иш ўрни яратиш имкони борми?\nБиринчидан, шунча ишчи ўрни яратиш учун астрономик миқдорда сармоя керак ва ҳар қадамда завод ва фабрикалар қурилиши шарт. Иккинчидан, Хитойнинг мислсиз ўсган иқтисоди оқибатлари экологияга эътибор зарурлигини кўрсатмоқда – ҳатто пойтахт Пекинда ҳам тутун ва заҳарли газлардан нафас олиш қийинлашмоқда. Жаннатмонанд юртимиз экологиясини адо қиламизми? Учинчидан, чегаралардан ўтиб-қайтиш енгиллашаётган бир шароитда ишчи кучи талаб қилинаётган давлатлардаги иш ўринларини эгаллаш, аҳолининг шунга иштиёқи ва имкони бор қисми хорижда ишлаши афзалдир. Улар сармоя келтиради, тажриба орттиради ва малакали, хориж тилини билган инсон бўлиб қайтади. Ўрганганлари асосида Ўзбекистонда бизнес бошлайди ва замонавий технологияларни киритади.\nБунинг учун эса, биз уларнинг фақат фаррош ва мардикор эмас, юксак технологик корхоналарда ишлашини, ақлий меҳнат соҳаларига жойлашишини йўлга қўйишимиз керак. Замонавий таълим масканларида уларни юксак билимли қилишимиз зарур.\nБунинг учун муайян ишлар қилинмоқда. Амалдаги қонунчилик мамлакатимиз фуқароларига дунёнинг бошқа давлатларида идоралараро ва ҳукуматлараро шартномалар бўйича ҳамда Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги ҳузуридаги Ташқи меҳнат миграцияси бўйича агентлик ёрдамида хусусий шартномалар бўйича ишга жойлашиш имконини беради, миграция жараёнларини бошқариш ва тартибга солиш бўйича зарур инфратузилма яратилган.\nИшчи кучи экспорти ва ишчи кучи импортига ихтисослашган давлатлар ҳам бор. Масалан, Америкадай давлатни муҳожирлар бунёд этган. Филиппин, Бангладеш, Вьетнам каби қатор давлатларнинг иқтисоди эса асосан хорижда ишлаётганлар сармояси асосида шаклланади.\nЯқинда АҚШ аҳолини рўйхатга олиш бюроси турли давлатлардан келиб Америкада яшаётган муҳожирлар қанча пул ишлаб топиши ҳақидаги маълумотларни эълон қилди. «Forum Daily» нашрига кўра, энг катта маошни Австралиядан келган муҳожирлар олади: АҚШда уларнинг сони 93,5 мингга яқин бўлиб, уларнинг ҳар бири йилига ўртача 88 минг 100 доллар ишлаб топади. Саудия Арабистони ва Сомалидан келган муҳожирлар эса АҚШда энг кам маош олади – тегишли равишда 19 минг ва 19 минг 200 доллар, бу ҳам ойига 1500 доллар бўлади ва биз учун орзу ҳисобланади.\nФилиппин Республикаси ишчи кучи импортига мослашган. Унинг аҳолиси йилига бир ярим миллиондан зиёдга кўпаяди. Мамлакатнинг 10 миллион фуқароси доимий ташқи меҳнат миграциясидадир. Меҳнат муҳожирларининг 60 фоиздан зиёди аёллардир. Чет элда ишлайдиганлар махсус тайёргарликдан ўтади, хорижда улар ҳуқуқий ҳимоя қилинади, бу соҳада давлат ва хусусий сектор ҳамкорлиги йўлга қўйилган. Филиппинлик мардикорларнинг дунё давлатларидан ватанига жўнатадиган маблағлари Ўзбекистоннинг давлат бюджетига тенгдир.\n1916 йилги Жиззах қўзғолонига мардикор олиш сабаб бўлган. Халқ зўрлаб жўнатилган эди. Одамлар дарди оҳли қўшиққа ҳам айланган эди: «Поездингни жилдирган... Николайнинг замбараги» деган нолада шундай сатрлар бор эди:\nОналари: «Вой, болам!» деб,\nКафан тўнин бичдилар...\nНиколай деган қон жаллоб...\nҲозир Николайнинг юртига ўз ихтиёри билан бораётганларни «мардикор» эмас, «меҳнат мигранти» деймиз. Бизнинг ягона истагимиз, улар доимо давлатимиз ҳимоясида бўлсин ва Ўзбекистон фарзандлари эканини ҳис этсин.\n🕔11:18, 10.12.2019 ✔69\n🕔11:16, 10.12.2019 ✔73\n🕔16:14, 29.11.2019 ✔306\n✔ 69 🕔 11:18, 10.12.2019\n✔ 73 🕔 11:16, 10.12.2019\n✔ 306 🕔 16:14, 29.11.2019\n✔ 303 🕔 16:12, 29.11.2019\n✔ 279 🕔 16:11, 29.11.2019


ЎзА - Одеколон – Кёльндан олиб келинган сув\n23.07.2018 15:08 Чоп этиш версияси\nОдеколон – Кёльндан олиб келинган сув\nТилимизда хориждан кириб келган кўплаб сўзлар мавжуд. Масалан, коньяк, майонез, пломбир, одеколон каби сўзларни ишлатамиз, бироқ уларнинг келиб чиқиш тарихига эътибор бермаймиз.\nБу сўзлар ортида жуғрофий атамалар, тўғрироғи, шаҳар, водийлар турганини билмаймиз. Бугун биз номлари у ёки бу буюмларга берилган жойлар ва инсонлар ҳақида маълумот берамиз.\nБолонья ва Кашмир ҳақида эшитгансиз, албатта. Айни шу иккита шаҳар номи билан икки хил мато аталади. Италиянинг Болонье шаҳрида синтетик болонья плашлари кашф қилинган. Кекса авлод вакиллари яхши билишади, бу плаш ўтган асрнинг 60-йилларида анча машҳур бўлган. “Кашемир” деб номланувчи газлама тури Ҳимолай тоғидаги Кашмир номига қўйилган. Маълумки, мазкур минтақада тоғ эчкилари бўлиб, айнан уларнинг жуни “кашемир” деб аталади.\nОдеколон атири Германиянинг Кёльн шаҳри шарафига қўйилган, десак, асло янглишмаган бўламиз. Француз тилида янграйдиган “эау де Cологне” сўзи ўзбек тилига таржима қилинадиган бўлса, “Кёльндан олиб келинган сув” деган маънони англатади. Бу атирнинг хушбўй ҳиди италиялик Иоганн Мария Фарина томонидан 1709 йилда ўйлаб топилган. Ўшанда бу ҳид Италиянинг эрта баҳор фаслидаги ёмғирдан кейинги тонгни, меваларни, гул ва майсаларни эслатарди. Орадан кўп ўтмай, бу одеколон бутун Европадаги қироллик оилалари учун ноёб матоҳга айланди. Айни дамда Фаринанинг уйида атирлар музейи бор.\nМузқаймоқнинг Пломбир тури Франциянинг Лотарингия вилоятига бориб тақалади. Ривоятларга кўра, Пломбьер-ле-Бен шаҳрида яшовчи француз ошпази ХVIII аср сўнггида десерт ўйлаб топади. У сут, тухум, қаймоқ ва мевалар қоришмасини музлатган ҳолда меҳмонларга тортади. Ана ўшандан бошлаб музқаймоқлар “пломбир” деб ҳам аталади. Пломбьер-ле-Бен шаҳри эса ҳеч қачон музқаймоқнинг ватани эканлигига даъвогарлик қилмайди. Бироқ шифобахш курорт сифатида ном қозонган. Бу ерда даволаш мақсадларида фойдаланадиган булоқлар жуда кўп.\nКоньяк шаҳри Шаранта дарёси соҳилларида жойлашган бўлиб, айни шу ном билан аталувчи ичимлик ватани ҳисобланади. Винонинг Коньяк тури голландиялик савдогарлар томонидан тотиб кўрилган ва жаҳонга тарқатилган. Улар ХI асрда бу шаҳарга туз учун келиб, ўзлари билан бочкага солинган винони олиб кетишган. Бироқ ичимлик тезда айниган. Шу сабабли голландлар винони узоқ муддат сақлаш мақсадида тозалаш технологиясини ўйлаб топишди. Бу ўз навбатида Коньяк ичимлигининг яратилишига сабаб бўлди.\nДюссельдорфдан 10 километр шарқда жойлашган Неандерталь шаҳрида 1856 йилда 140 минг йил аввал яшаган ибтидоий одамнинг бош чаноғи топилади. Шу сабабли ҳам ибтидоий одамлар неандерталь дейилади. Неандерталь шаҳри эса 1650 йилда туғилиб, 1680 йилда вафот этган германиялик руҳоний Иохим Неандер шарафига қўйилган. Атиги 30 йил яшаган руҳоний оз умри давомида кўп иш қилишга улгурди. Шуни таъкидлаш керакки, унинг аждодлари Нойманн исми-шарифи билан машҳур эди. Нойманн “янги одам” деган маънони англатади.\nРегби ўйини Буюк Британиянинг Рагби шаҳрида пайдо бўлган. Маҳаллий мактаб ўқувчиларидан бири Уильям Уэбб Эллис футбол вақтида ўйин қоидасини бузади. Яъни, у коптокни қучоқлаб олади ва рақиб дарвозасига олиб бориб ташлайди. Шу тариқа регби ўйини пайдо бўлади. Катта бўлгач, Уильям 1845 йилда регби қоидаларини ишлаб чиқади.\nМайонез Испаниянинг Менорка ороли маъмурий маркази Маон номидан келиб чиққан. Афсоналарга кўра, 1757 йилда оролни герцог Ришелье бошчилигида французлар босиб олади. Бироқ, кўп ўтмай, Маон шаҳрини британияликлар эгаллайди. Французлар озиқ-овқат муаммоси билан тўқнаш келишади. Очликдан силласи қуриган Ришелье ошхонага келиб, таом беришларини сўрайди. Бироқ унга овқат қолмаган эди. Шунда ошпаз тухум ва гўштни ёғ соусига қовуради. Герцог овқат таъмидан ҳайратга тушади. Айнан унинг таклифи билан соусга майонез (маҳонеса) номи берилади.\nБританияда кема ҳалокатидан омон қолганларни умумий ном билан Хью Уильямс деб аташади. 1664 йилнинг 5 декабрида Менай бўғозида йўловчилар тушган кема ҳалокатга учради. 81 киши ҳалок бўлиб, фақат бир киши Хью Уильямс исмли фуқаро тирик қолади.\nОрадан бир аср ўтиб, 1785 йилнинг 5 декабрида айни шу ерда бортида 60 киши бўлган кема ҳалокатга учрайди. Бу гал ҳам Хью Уильямс исмли йўловчи тирик қолади. 1820 йилнинг 5 августида Темза дарёсида 25 кишини олиб кетаётган кема кўмир ортилган баржа билан тўқнашади. 5 ёшли бола тирик қолади. Фаҳмлаганингиздек унинг исми Хью Уильямс эди. 1889 йилнинг 19 августида кўмир ортилган баржа сувга ғарқ бўлади. Баржада бўлган 9 кишидан икки нафари – ҳар иккисининг исми шарифи Хью Уильямс бўлган тоға ва жиян тирик қолади.\nИнтернет материаллари асосида Шарофиддин Тўлаганов тайёрлади


AKFA Университети туркиялик ҳамкорлар билан янги факультетлар очмоқда - UzNews.uz\n18 февраля, 10:32 334 0\nAKFA Университети Туркияда фаолият юритадиган олий таълим муассасаси билан ҳамкорликда «Архитектура ва дизайн» ҳамда «Қурилиш» факультетларини очмоқда.\nAKFA Университети Туркиянинг TED Университети билан таълим соҳасида ҳамкорлик шартномасини имзолади.\nШартнома доирасида AKFA Университетида «Архитектура ва дизайн» ҳамда «Қурилиш» факультетлари очилади.\nЎзаро келишувга кўра TED Университети мазкур йўналишлар бўйича ўзининг ўқув дастурларини AKFA Университетига тақдим этади. Шу билан бирга, TED Университети Ўзбекистонга юқори малакали профессорларни жалб қилишда кўмак беради.\nТалабалар таълим олиш жараёнида назарий билимлар билан бирга ўз фаолиятларида замонавий дастурий таъминотлардан фойдаланишни ҳам ўрганадилар.\nМисол учун, «Қурилиш» факультети талабалари Visual Basic, C Sharp, Matlab, Autocad Revit, All Plan (BIM), Primavera, MS Project, SAP (Structural) ва Navisworks дастурларидан фойдаланишни ўрганадилар.\n«Архитектура ва дизайн» факультети ўқув дастурига эса All Plan, 3D Max, Autocad Revit, Photoshop, Sketch up ва Archicad дастурлари бўйича модуллар киритилган.\nЯнги факультетлар учун тўлов контракти миқдори йилига 27 миллион сўм қилиб белгиланган. Талабаларнинг бир қисми грант асосида таҳсил олиш имкониятига эга бўладилар.\nТаълим инглиз тилида олиб борилади. Абитуриентлар IELTS (камида 5 балл), TOEFL iBT (камида 50 балл) ёки Duolingo English Test (камида 80 балл) сертификатини тақдим этишлари шарт. Иккала факультетга абитуриентлар математика фанидан имтиҳон топширадилар.


«Лилль» Франция Суперкубогини қўлга киритди - EFFECT.UZ\n. 01:03 | 02.08.2021\n«Лилль» ПСЖни минимал ҳисобда мағлубиятга учратиб Франция Суперкубогини қўлга киритди (1:0).\nБугун, 1 август куни Франция Суперкубогида «Лилль» ва ПСЖ клублари тўқнаш келишди. Биринчи бўлимнинг сўнгги дақиқаларида, яъни 45-минутда «Лилль» футболчиси Шека ҳисобни очди.\nИккинчи бўлимда ПСЖ тўхтовсиз ҳужум қилишига қарамай, «Лилль» ўз дарвозасидан тўп олиб чиқмади.\nМаълумот учун, 2021/22 йилги Франция чемпионати 8 августдан старт олади.\nTeglar:«Лилл», PSJ, Франция Суперкубоги\nТокио-2020: Суҳроб Хожаев Олимпиадани тарк этди\nЕЧЛ: гуруҳ босқичига қуръа ташланди ва ўтган мавсумнинг энг яхшилари аниқланди


Замонавий Олимпия ўйинларининг асосчиси Пьер де Кубертеннинг Олимпия манифести қўлёзмаси 2019 йил 18 декабрда Sotheby's аукцион уйидаги савдолар вақтида 8,8 млн долларга сотилганди. Бироқ уни айнан ким сотиб олгани ўшанда ошкор қилинмаганди.\nЭндиликда маълум бўлишича, қўлёзманинг «сирли» харидори россиялик миллиардер Алишер Усмонов бўлиб чиқди. Айнан у қўлёзмани Лозаннадаги Олимпия музейига туҳфа қилди.\n“Бу қўлёзма замонавий Олимпия ўйинларининг манифести ҳисобланади. Пьер де Кубертен ихтилофлар ва урушлар билан парчаланган эмас, спорт беллашувлари билан бирлашган дунёни кўришни истаган. Фикримча, Олимпия музейи бу нодир қўлёзма сақланиши учун энг муносиб жойдир”, деб айтган Усмонов.\nҚўлёзмани қабул қилиб олган ХОҚ президенти Томас Бах унинг қайтарилишини тарихий ҳодиса деб атаган. Ноёб қўлёзма кенг жамоатчиликка илк бор тақдим этилади.\nУшбу 14 саҳифалик қўлёзма француз жамоат арбоби, тарихчи ва адиб барон Пьер де Кубертен томонидан 1892 йилда Париждаги Сорбонна университетида Франция енгил атлетика иттифоқи ташкил этилганининг 5 йиллигида сўзлаган нутқи матнининг ягона маълум нусхаси ҳисобланади. Иттифоқнинг бош котиби лавозимини эгаллаган Кубертен ўшанда 29 ёшда бўлган. 1889 йилда ёзилган қўлёзмада Кубертен томонидан киритилган изоҳлар ва устидан ўчирилган иборалар бор.\nМанифестда замонавий Олимпия ўйинларининг асослари баён этилган. Кубертен унда “халқлар ўртасидаги кураш фақат спортда бўлиши кераклиги”ни таъкидлаб ўтган.\nЛозаннадаги Олимпия музейи 1993 йилда ХОҚнинг 7-президенти Хуан Антонио Самаранч ташаббуси билан ташкил этилган. Музей коллекциясида 10 мингдан кўпроқ экспонат мавжуд бўлиб, у Олимпия ўйинларига бағишланган дунёдаги энг катта музей ҳисобланади. Музейга ҳар йили 250 мингдан кўпроқ киши ташриф буюради.\nХОҚ эса Кубертен ташаббуси билан 1894 йилда ташкил этилган ва унинг биринчи президенти грециялик Деметриус Викелас бўлган. Кубертеннинг ўзи ХОҚга 1896-1916 ва 1919-1925 йилларда раҳбарлик қилган. Биринчи замонавий Олимпия ўйинлари эса 1896 йилда Афинада бўлиб ўтган.\n22:08 / 21.05.2020


Interfutbol.Uz | «БОРУССИЯ» М: «ЎЗ КУЧИМИЗ ВА ХИТОЙГА СУЯНАМИЗ»\n«БОРУССИЯ» М: «ЎЗ КУЧИМИЗ ВА ХИТОЙГА СУЯНАМИЗ»\n2019-04-15 09:36:00 237 0 Ahadxon\nЎз вақтида «Боруссия Менхенгладбах» «Бавария»га муносиб қаршилик кўрсатиб, «Кумуш товоқ»дек нуфузли совринга сазовор бўларди. Бугун жамоа чемпионликка умид қилиши қийин, лекин уни қўлга киритишда дортмундлик номдошига сезиларли кўмак беришга қодир. RMA мактабининг «Спорт турлари менежменти» факультети талабалари учун Германияда ташкил этилган малака ошириш курсларида клуб директори Петер Хамбухен жамоанинг «Олтин аср» меросидан қай йўсинда фойдаланаётгани хусусида гапириб берди.\nЎТМИШ. «ОЛТИН АСР»\n- «Боруссия М» анчадан бери совринларсиз фаолият юритмоқда: Германия кубогига 1995, сўнгги чемпионликка эса 1977 йилда сазовор бўлганди. Ана шу нохуш анъананинг мухлислар аудиторияси, биринчи навбатда, уларнинг сонига таъсири қандай?\n- Жавобни саволингизга қўшимча киритиш билан бошлайман: совринлардан мосуво эканимизни қўя турайлик, жамоа охирги 20 йил ичида икки марта қуйи лигага тушиб кетди. Гарчи тезда элитага қайтган бўлсада...\nМухлисларимиз миқдорига келсак, албатта, агар биз 70-йиллар савиясида тўп сурганимизда, улар янада кўпроқ бўлишарди. Бироқ биз ҳозир ҳам эътибор пасайганидан нолимаймиз. Мавсум давомида 54000 ўринли уй стадионимизга ўртача 50000 киши ташриф буюради, мухлисларимизга 31000 дона абонементлар сотилган. «Боруссия Парк» тўлалигича клуб тасарруфида. У 85 млн. евро эвазига 2004 йилда қуриб битказилган. Сўнгги 20 йил ичида жамоани нақд пул билан қўллаб турадиган клуб аъзоларининг сони 5000дан 83500 кишига кўтарилди. Ижтимоий тармоқларда 3 млн.дан ортиқ мижозларимиз мавжуд, мамлакат ва унинг ташқарисидаги расмий фан-клубларимиз сони 1000дан ошиқ.\nТадқиқотлар натижасига кўра, Германиядаги мухлислар сони 45 млн. атрофида. Шунинг 7 млн.и «Боруссия М»га бефарқ эмаслар. Бу борада биз «Дортмунд» ва «Бавария»дан кейин 3-ўриндамиз.\nБу бизнинг ички ҳисоб-китобларимиз натижаси бўлсада, факт фактлигича қолаверади: «Боруссия М» - бошқа жамоалар ишқибозларида энг кам нафрат уйғотадиган клуб. Норасмий антирейтинг жадвалига кўра, атиги 10 фоиз мухлислар бизга хайрихоҳ эмаслар. Бу кўрсаткич дортмундликларда 13, Мюнхен грандида эса 36 фоизга тенг.\n- Жамоангиз ишқибозлари асосан кимлар?\n- Уларнинг ўртача портретини таърифлайдиган бўлсак, у Гладбах ёки унинг яқинида яшайдиган, зиёли ва моддий жиҳатдан таъминланган 40-45 ёшдаги кишилар. Ёшнинг бу борадаги аҳамияти юқори. Гап шундаки, улар айнан 70-йилларда таваллуд топишган. Бу давр «Боруссия М» учун ўта қадрли. 1970 йилда жамоа ўз тарихидаги илк чемпионлигини нишонлади, 10 йил ичида 5та кумуш товоқ, 3та Германия кубокларидан биттасини ва 2та УЕФА кубогини қўлга киритди. Бундан ташқари, икки марта нуфузли турнирнинг финалига чиқди. 1977 йилда эса ЕЧКнинг финалида Кевин Киган етакчилигидаги буюк «Ливерпул»га имкониятни бой берди. Қисқаси, 70-йиллар жамоанинг олтин даври бўлди.\n- Ўша даврнинг шукуҳи кўпроқ қайси жиҳатларда сезилади?\n- Барча жабҳаларда. Эътибор берган бўлсангиз, трибуналар периметрига улкан баннерлар ўрнатилган. Улардан жамоамиз юлдузлари, даҳолари жой олишган. Яъни, 70-йиллар қаҳрамонлари: Берти Фогтс, Юпп Хайнкес, Гюнтер Нетцер, Аллан Симонсен... Рўйхатни узоқ давом эттириш мумкин. Масалан, Хайнкес - жаҳон ва Европа чемпиони, Германиянинг 4 карра чемпиони, мамлакат ва УЕФА кубоклари соҳиби, мураббий сифатида эса фаолиятида 2та жамоа билан ЕЧЛда ғолиб чиққан 4 мураббийнинг бири. У «Реал» ва «Бавария»ни шоҳсупага олиб чиққан.\nГюнтер Нетцер - Германия ва Испания чемпионатларида икки мартадан, жаҳон ва қитъа чемпионатларида бир мартадан зафар қучган афсона. 1973 йилда у мураббийнинг рухсатисиз захирадан майдонга тушиб, қўшимча вақтда азалий рақиб - «Кёльн» дарвозани ишғол этган ва жамоага мамлакат кубогини ҳадя этганди. Эътиборлиси, Гюнтернинг олисдан йўллаган кучли зарбаси гол билан якунланган. Ва ниҳоят, Аллан Симонсен - жамоа таркибида «Олтин тўп»га сазовор бўлган ягона даниялик легионер. Ёки жамоамиз тахаллусини олайлик - «Тойчоқлар». Бу лақабга жамоа чинданда навқирон, шўх, тезкор ва ҳужумкор ўйин кўрсатгани учун лойиқ кўрилганди. Дарвоқе, тойчоғимиз Гюнтерга 10-рақам берилганининг боиси ҳам шунда. Ўша даврда Нетцер шу рақам остида майдонга тушарди.\nКлуб афсоналари нафақат стадион, балки шундоққина унга туташ жойлашган меҳмонхонани безатишда ҳам муҳим ўрин эгаллашган. Масалан, хоналарнинг биридаги суратлар 1975 ва 1979 йиллардаги УЕФА кубоклари беллашувларидан ҳикоя қилади. Жумладан, «Боруссия М» 1975 йил финалининг дастлабки учрашувидаги 0:0 ҳисобли дурангдан кейин ўз майдонида «Твенте»ни 5:1 ҳисобида таслим этгани ҳақида.\nҲОЗИРГИ ДАВР. ЎЗ КУЧЛАРИГА СУЯНИШ\n- Ҳозирда барча жамоалар, айниқса, топ-клублар маълум бир фалсафа асосида фаолият юритадилар. «Боруссия М» ҳам ўз фалсафасига эгами?\n- Албатта, эга. Уни қисқача изоҳлайдиган бўлсак, бу - ўз имкониятларимизга суяниш. Бевосита мухлисларга тааллуқли жиҳатларга келсак, клуб улар билан яқин алоқада бўлишга, бирлашишга интилади. Биз ўз мухлисларимизни иложи борича бахтли кўришни истаймиз, орзуларини рўёбга чиқаришга уринамиз.\nФалсафанинг соф спорт жиҳатини оладиган бўлсак, ўз академиямизга катта эътибор қаратяпмиз, уни жаҳоннинг энг яхши билим масканлари даражасига кўтаришга интиляпмиз. Жумладан, мажмуадаги улкан таъмирлаш жараёни тугалланиш арафасида. У ерда асосий жамоадан ташқари, 9 ёшдан 23 ёшгача бўлган тарбияланувчилар шуғулланишади. Академия стадионга яқин жойда, 7та табиий ва 3та сунъий қопламали майдонлари бор. Шунингдек, саломатликни тиклаш маркази, 24 тарбияланувчига мўлжалланган интернатга эга.\nБундан ташқари, ўқув-машғулот марказида юксак технологияларга асосланган футбол тренажёрлари билан жиҳозланган бўлим ташкил этмоқчимиз.\nСтадиондан янада унумлироқ фойдаланиш мақсадида у ерда турли даражадаги тадбирларни ўтказиш учун ижарага берамиз. Ҳар йили 400га яқин кўриклар, конференциялар ва шоу дастурлари ўтказилади.\nКЕЛАЖАК. ХИТОЙНИ КАШФ ЭТИШ\n- «Боруссия М»нинг ҳозирги бюджети қанча?\n- Даромад қисми 180 млн. евро. Асосий манбалари: ТВ ҳуқуқлари сотуви (65 млн.), ҳомийлар ва шериклардан келадиган тушум (41млн.) ва учрашувлар эвазига олинадиган даромад (28 млн.)\nТабиийки, бу кўрсаткичларни кўтариш, аудиторияни кенгайтириш устида тинимсиз иш олиб боряпмиз. Шунингдек, янги ҳамкорларни топиш ҳаракатидамиз. Айниқса, жамоага азалдан кучли қизиқиш билдирадиган Швейцарияда. Бу юртда кўп сонли мухлисларимиз бор, жамоамизда швейцариялик футболчилар ҳам кўпчиликни ташкил этишади. Асосий таркибнинг ўзида 5 нафар Швейцария вакиллари тўп сурмоқда. Масалан, дарвозабон Янн Зоммер - Гладбахнинг юлдузи. У «Базель» сафида 4 марта чемпион бўлди, 2 марта (2016, 2018) Швейцариянинг энг яхши футболчиси сифатида эътироф этилди. 2014|2015 йиллар мавсумида «Боруссия М» 14 йиллик танаффусдан кейин илк марта совриндор («бронза») бўлишида Зоммернинг ҳиссаси сезиларли бўлди.\nШвейцария бобида ҳаммаси тушунарли, тилимиз бир, қадриятларимиз яқин. Бироқ биз эндиликда Осиёга ҳам катта эътибор қарата бошладик. Ҳозирда Сингапурда болалар ва ўсмирлар академияси фаолият юритмоқда. Бундан ташқари, яқинда Хитой бозорига йўл олдик. Шанхай ва Сичуан шаҳарларида расмий ваколатхоналаримиз ишга киришдилар, сайтимиздан хитойча вариант жой олди. Шунингдек, «Твиттер» ва «Фейсбук»ка яқин бўлган Хитойдаги энг йирик ижтимоий тармоқни йўлга қўйдик. Ҳозирда 650000 мижозга эгамиз.\nОсиё вакиллари билан европалик мижозларимиз қизиқиш бобида кескин фарқланадилар. Қитъадошларимиз, жумладан, немислар асосан футболга оид - жамоалар, ўйинчилар ҳақидаги маълумотларни қидирадилар. Хитойликларни эса футболга алоқаси бўлмаган жиҳатлар, дейлик, қайси футболчининг қандай машинада юриши, маъшуқаси ким эканлиги кўпроқ қизиқтиради. Биз ҳар ойда Хитой аудиториясига мўлжалланган 30тага яқин видеоматериални жойлаштирамиз. Бу шунчаки қандайдир маълумотнинг Хитой тилига ўгирилгани эмас, балки айнан шу халқнинг талабига жавоб берадиган эксклюзив материал кўринишида бўлади.\nХўш, энди айтинг-чи, хитойлик мижозларимиз учун жамоамизнинг қайси аъзоси қизиқарлироқ? Сардоримиз Ларс Штиндлми ёки ёрқин тўпураримиз Торган Азар, «Челси»даги Азарнинг туғишган укаси? Униси ҳам, буниси ҳам эмас. Хитойликлар орасида тойчоғимиз Гюнтерга етадигани йўқ. Ажабланарли, тўғрими? Бироқ унутманг, бу - Хитой!\n- Айтинг-чи, «Боруссия М» Хитойдаги оммавийликни топ-клублар даражасига кўтара оладими? Яъни, бу ҳаракатлардан моддий манфаатлар ҳам бўладими? Ўтмишдаги шонли тарихни кўз-кўз қилиш билан иш битмайди-ку?\n- Ҳозирча бу масалада фикр билдириш ўринли эмас. Биз яқинда ишга киришдик. Асосий вазифамиз - у ерда дурустроқ ўрнашиб олиш, бизни иложи борича кўпроқ кишилар танишига эришиш.\nАсосий ютуғимиз шундаки, биз Хитойга айни пайтида, манфаатларимиз бу юртнинг манфаатларига мос тушган пайтда келдик. Ҳукумат мутасаддилари ўз олдиларига юксак мақсадларни қўйишган - футболни мамлакат миқёсида ривожлантириб, 2050 йилга қадар ЖЧда зафар қучиш. Албатта, бу фантастикани эслатади. Лекин сал аввалроқ Хитой гимнастикаси, фигурали учиш усталарини тасаввур ҳам қилолмасдик. Ҳозир уларни жаҳон танийди.\nУ ердаги барча мактаблардаги жисмоний тарбия дарсларида футболдан сабоқ берилмоқда. Аҳолининг меҳнатсеварлиги, мақсадга эришиш йўлидаги кучли иштиёқи ва энг асосийси, кадрлар захирасининг чексизлигини инобатга олсак, футболда ҳам орзуларини амалга оширишларига шубҳа қолмайди.\nЛекин бунинг учун биринчи навбатда малакали мутахассислар талаб этилади. Айнан мана шу масалада «Боруссия М» академияси самарали ва ўзаро манфаатли фаолият юритишига умид қилиш мумкин. Шундай экан, бизнинг саъй-ҳаракатларимиз ҳам зое кетмаслиги аниқ. Осиёлик ҳамкорларимиз эса бизнинг салоҳиятимизга шубҳа қилмасалар ҳам бўлаверади. Биз Европанинг кучли чемпионатларидан бирига эгамиз, жаҳон футболига қанчадан-қанча ёрқин юлдузларни етказиб берганмиз. Клуб тизимида 4 ёшидан бошлаб таҳсил олган Марк-Андре тер Штеген 19 ёшида асосий жамоада дебютини нишонлади, 2014 йилда эса «Барселона»га ўтиш орқали клуб ғазнасини 12 млн. еврога бойитди. Бунга ўхшаш мисолларни истаганча келтириш мумкин.


Озарбайжон мухолифати етакчиларидан бири¸ ўн йилга яқин қочқинликда яшаган Расул Қулиев куни парламент сайловларида қатнашиш учун келаëтган душанба ватанига қайтишни исташини маълум қилди.\nОзарбайжон расмийлари¸ агар Қулиев қайтса¸ уни қўлга олишини маълум қилган еди. Бироқ мамлакат парламентининг собиқ раиси келаси ой бўлиб ўтадиган сайловларда иштирок этиш учун уйга қайтиш ҳақида ўйламоқда.\nҚулиев тарафрорларига кўра¸ 50 мингга яқин одам уни кутиб олиши мумкин.\nҚулиев АҚШда 1996 йилдан буëн истиқомат қилади.\nОзарбайжон расмийлари Қулиевни давлат фондига тегишли пулларни ўзлаштирганликда айбламоқда.