Ойжамол Дўстум: ‘Афғонистонни, албатта, аёл президент ҳам бошқаради’ - BBC O'zbek\nImage caption 'Мен учун номзодларнинг эркак ёки аёллиги эмас, хизмати муҳим'\nАфғонистон шимолидаги энг қудратли сиёсатчилардан бири бўлган генерал Абдулрашид Дўстум қизининг айтишича, шахсан ўзининг катта сиёсат билан шуғулланиш истаги йўқ, аммо шу яқин йилларнинг ўзида мамлакатида аёл киши президент бўлишига ишонади.\n“Кўплаб хорижий давлатлар ва минтақа мамлакатлари билан солиштирганда, Афғонистонда аёллар сиёсатда ҳақиқатан ҳам фаоллар. Шунинг учун ҳам, узоққа бориб ётишнинг ҳожати йўқ, ҳатто, шу яқин йилларнинг ўзида Афғонистонда аёл киши президент бўлиши мумкин”, - дейди Ойжамол Дўстум Би-би-си Ўзбек Хизмати билан суҳбатида:\nУнинг отаси генерал Абдулрашид Дўстумнинг ўзи эса, бу галги сайловларда фақат президентликка асосий номзодлардан Ашраф Ғани Аҳмадзайнинг 1-муовини сифатида иштирок этмоқда.\nАфғонистондаги йирик мухолиф сиёсатчиларидан бири саналишига қарамай, жаноб Дўстум янги афғон ҳукумати қудратга келгандан сўнг фақат бир марта - 2004 йилги президентлик сайловларида иштирок этган ва 10 фоиз овоз тўплашга муваффақ бўлганди.\nЎз ўрнида эслатиб ўтиш жоиз, бу гал Афғонистон президентлиги учун беллашаётган номзодлар орасида бирорта ҳам Ўзбек миллатига мансуб бўлган сиёсатчи йўқ.\nУстига устак, ўтган икки сайловлардан фарқли тарзда, бу йилги сайловларда фақат эркак номзодларгина президентлик учун беллашишмоқда, холос.\nХудди шу ўринда, суҳбатдошимиз Ойжамол Дўстумнинг айтишича, унга бўлажак президентнинг аёл ёки эркак сиёсатчи бўлишининг фарқи йўқ.\nУнга кўра, Афғонистон президентлиги учун беллашаётган 11 номзод орасида бирорта ҳам хонимининг йўқлиги уни на-да хурсанд ва на-да хафа қилувчи воқеъликдир.\n“Содиқ, деган пайтда, одамнинг хаёлига на аёл ва на-да эркак келади. Номзод ҳам аёл бўлиши мумкин ва ҳам эркак. Мен бу ўринда уларнинг мамлакатим ва миллатимга қилган хизматига қарайман. Яъни, садоқатлими, берган ваъдаларининг устидан чиқа оладими?..Худди шунинг учун ҳам, мен учун номзодларнинг эркак ёки аёллиги муҳим эмас. Демоқчиманки, хизмати муҳим”, - дейди у.\nАммо, суҳбатдошимизга кўра, катта сиёсат билан шуғулланиш истагининг йўқлиги бу – она Ватани ва миллатига хизмат қилиш мақсадида эмаслигини умуман англатмайди.\nУнинг айтишича, бу ишни отаси ёки айрим оила аъзоларига ўхшаб сиёсат эмас, балки таълим-тарбия йўлидан амалга оширмоқчи.\n“Келажакдаги режаларим орасида ҳоким бўлиш, парламентга кириш ёки аёл президент бўлиш мақсадим йўқ. Худди шунинг баробарида, менинг ҳам ўз халқим ва миллатимга хизмат қилиш ниятим, албаттаки, бор. Аммо менинг Ватаним ва миллатимга хизматим таълим-тарбия тариқидан бўлади. Сўзсиз, мен Афғонистондаги барча сиёсатчи хотин-қизларни дастаклайман. Сиёсатда жуда фаол бўлган хонимларимиз бор. Лекин, шахсан ўзимнинг бундай ниятим йўқ”, - дейди Ойжамол Дўстум.\nЎз ўрнида, эслатиб ўтиш жоиз, Ойжамолнинг ўзи руҳшунос ва олий таҳсилини Туркияда олган.\nАммо шунда ҳам, бизнинг “Афғонистон президенти бўлиб қолганингизда, энг аввало қандай ишларни амалга оширган бўлардингиз?”, - деган саволимизга:\n“Бугунги Афғонистон билан келажакдаги Афғонистон бир хил бўлмайди, албатта. Бугунги Афғонистоннинг кўплаб жиддий муаммолари бор - Толибон, террорчилик...Берилган қурбонлар, тўкилган қонларнинг ҳисоби йўқ. Хотин демайди, бола демайди, чақа демайди. Қўлида қуроли бўлмаган бегуноҳ инсонларни ўлдириб кетаверади. Ислом динидан тортиб, бирор бир қонун бунга изн бермайди. Агар, келажакда мен Афғонистон президенти бўлсам ва бу муаммолар ҳануз барҳам топмаган бўлса, бир давлат учун тинчлик кўп муҳим масала. Бошини ёстиққа қўйган фарзандлар бўлсин, оилалар бўлсин, тинч ётмоғи учун мамлакат ором бўлмоғи шарт. Мен худди шу йўлда қўлимдан келган барча ишни қилардим. Акс ҳолда, ҳеч бир олдинга силжиш бўлмайди. Шифохоналар, мактаблар қад ростлаши, таълим гуркираб ривожланиши мумкин. Аммо шундоқ ёнгинангизда толиб сизни ўлдираман, ҳукуматга келаман, деб ўтирса, буларнинг ҳеч бир фойдаси йўқ. Энг аввало Афғонистонда террорчилик ва толибларнинг ўзини йўқ қилиш керак”, - дейди Осиё Ойжамол Дўстум.\nСуҳбатдошимиз, ўз ўрнида, Афғонистонда қудратга келажак янги президент таълим олишдан мосуво қолаётган, маиший зўравонликлар исканжасида бўлган, бола бошидан отаси тенгги эркакларга мажбуран узатилаётган ва жинсий зўрланиб, дашту саҳроларга ташлаб кетилаётган хотин-қизларнинг ҳимоясига эътибор қаратиши муҳимлигини ҳам урғулайди.\n“Нима учун қизлар кўпроқ таълим олишлари керак, дейман: Чунки эркак киши ўзининг нонини тошдан ҳам чиқара олади. Ҳар қандай шароитда йўлини топиб кета олади, ҳаётини қура олади. Аммо, аёл киши, кичкина бўлса ҳам, бир маслак соҳиби бўлиши шарт. Ўзини ўзи боқа олса, муаллимами, ҳамширами бўлса...Мен уларга шу жиҳатдан ёрдам берилишини жуда хоҳлайман”, - дейди у.\n5 апрел кунига режаланган бу галги президентлик сайловлари эса, қўшни Афғонистон учун тарихийси бўлади – агар, муваффақиятли амалга ошса, мамлакатнинг бу яқин тарихида қудрат тинч, демократик йўл билан алмашади.\nУстига устак, сайловлар 13 йиллик ҳарбий ҳозирликлари ортидан Ғарб бошчилигидаги иттифоқ қўшинлари Афғонистонни тарк этажак бир йилда бўлиб ўтади.\nҲали-ҳануз афғон можароси ечим топмаган бир вазиятда Афғонистондаги воқеаларнинг қай тариқа ривож топиши Ўзбекистон дохил бирор бир минтақа давлатини бефарқ қолдирмаган.\nАммо, суҳбатдошимиз Ойжамол Дўстумнинг энг сўнггида айтишича, агар, Афғонистоннинг ўзи бирлаша олса, асосий душмани террорчилик эканини қабул қилса, Толибон муаммосига барҳам бера олади ва шу боис ҳам, хорижий қўшинларнинг оммавий сафарбарликлари ортидан, қудратга толиблар қайтади, хотин-қизлар яна тўрт девор орасига қамалиб қолишади, деб унчалик ҳам қўрқаётгани йўқ.


Ўзбекистон – умумий уйимиз: УЙҒУР КУТУБХОНАСИГА БОРГАНМИСИЗ? - ANDIJONNOMA.UZ\nЎзбекистон – умумий уйимиз: УЙҒУР КУТУБХОНАСИГА БОРГАНМИСИЗ?\nПахтаобод туманига йўлингиз тушса, Уйғур қишлоғидаги маданият маркази кутубхонасига бирров бош суқишни унутманг. У ердан кун бўйи одамлар аримайди. Бу ҳам бўлса масканда яратилган ўзига хос муҳит, кутубхоначи опанинг ширин муомаласи натижасидир.\nУйғур миллати халқимизнинг энг яқин қондоши, қариндоши. Урф-одатларимиз, тил ва маданиятимиз ҳамоҳанг. Яшаш тарзимиз ҳам ўхшаш. Бугун қай гўшага борманг, ҳамжиҳатликдаги бунёдкорлик ишларига кўзингиз тушади. Миллий ва умумбашарий анъаналарни равнақ топтиришдаана шундай маданий марказларнинг миллий маданий марказ ўз ўрни, ўз ҳиссаси бор. Суҳбатдошимиз Ойгул Умарова аҳолининг маънавий дунёқарашини бойитишда ўз ҳиссасини қўшаётганлигидан мамнун.\n– Кутубхонамизда мингга яқин китоблар мавжуд, - дейди у. - Ўқувчиларимиз турли миллат вакиллари эканлигидан қувонаман. Суҳбатлар давомида одатларимизга қизиқувчиларга кутубхонамизга келишини,уйғур адабиётлари мутолаасини тавсия этаман. Ёш китобхонларга “Ўқинглар, изланинглар, биздан ҳам Президент совғаси –“Spark” автомобилига даъвогарлар чиқсин,” дейман. Ахир китоб ва китобхонлик маданиятини ошириш масаласи давлат сиёсатига кўтарилган бир паллада биз ҳам “лаббай” деб жавоб беришимиз керак. Зеро, мамлакатимиз раҳбари “Китобсиз тараққиётга, юксак маънавиятга еришиб бўлмайди”, деб кўп бор таъкидлайдилар. Дунёдаги ҳар қайси давлат, ҳар қайси миллат биринчи навбатда ўзининг интеллектуал салоҳияти, юксак маънавияти билан қудратлидир. Бундай енгилмас куч манбаи эса, аввало, инсоният тафаккурининг буюк кашфиёти – китоб ва кутубхоналарда.


ёхуд тарихни ўзгартириш кимга керак?\nАслида реал тарихни ўзгартириб юборадиган омиллардан бири уни турлича талқин этишдир. Биз шунақасини кўп кўрган, гувоҳи бўлган халқмиз. Узоққа бормаймиз, ўша баттол совет тузуми даврида миллатнинг шонли кечмиши, буюк аждодларимиз қаҳрамонликлари кейинги авлодларга бузиб, манфур манфаатлар йўлида талқин этилган ҳолда ўзгартириб кўрсатилди. Шунинг учун биз яқин-яқингача Амир Темурни "босқинчи", "каллакесар"; халқ озодлиги учун курашган боболаримизни эса "босмачи" деб атаб келдик.\nВилоят ҳокимлигининг расмий сайти - qashqadaryo.uzда Қашқадарё "Ташкил топган сана - 1943 йил", дея кўрсатиб қўйилганига кўзим тушиб, ана шу юқорида баён этилган мулоҳазалар ўтди хаёлимдан. Шунга шунчами, дейдиганлар ҳам топилар? Бинобарин, асл тарих ҳам ана шундай кичик унсурлар асосида ўзгариб боришини унутмаслик керак. Тўғри, буни кимдир атайдан қилмагандир, лекин, Ватан тарихини чуқур ўрганмаган ёки манбаларни яна бир очиб қарашга эринган масъул сайт дастурчисига шу маълумотни тутқазгандир...\nВаҳоланки, дунё ҳамжамияти фаол фойдаланадиган Wikipedia - очиқ маълумотлар базасида "Қашқадарё вилояти - Ўзбекистон Республикаси таркибидаги вилоят. 1924 йил 1 ноябрда ташкил этилган", деб қайд этиб қўйилган.\nБу ҳақдаги маълумот "Ўзбекистон миллий энциклопедияси"нинг 10-том 622-бетида ҳам аниқ ва кенгроқ қилиб берилган. Жумладан, унда "Қашқадарё вилояти - Ўзбекистон Республикаси таркибидаги вилоят. 1924 йил 1 ноябрда ташкил этилган. 1927 йил 17 февралдан 1938 йил 15 январгача Қашқадарё округи мақомида (бўлган). 1938 йил 15 январдан Бухоро вилоятига қўшиб юборилди. 1943 йил 20 январда қайта ташкил этилди. 1960 йил 25 январда Сурхондарё вилоятига қўшилди. 1964 йил 7 февралдан янгидан ташкил этилди", дея баён қилинган.\nХўш, ўзларини ҳудуд ҳақидаги маълумотлар қизиқтирган кўплаб интернет фойдаланувчилари, жумладан, хорижликлар ҳам кириб турадиган qashqadaryo.uz сайтида нега Қашқадарё вилоятининг ташкил топган санаси бошқа информацион манбаларникидан бошқача берилган? Энциклопедияда ёзилгани каби тўлароқ маълумотни эса ҳатто сайтнинг "Қашқадарё вилояти тарихи" бўлимида ҳам учратмайсиз.\nТафаккур қилиш мумкинки, сайтга маълумот юкловчилар вилоятнинг Бухородан ажралиб чиқиб, қайта ташкил этилган вақтини назарда тутган, чамамда. Бироқ, бунда "қайта ташкил этилди" жумласига эътибор қаратмасдан, Қашқадарё вилоятининг 1943 йилдан олдин ҳам бўлганини инкор этиб қўйишаяпти. Демак, аввалдан бор бўлгандирки "қайта" сўзи қўшилган.\nАфсуски, бугун омма учун очиқ бўлган кўплаб маълумотларда ана шу каби "хилма-хиллик"ларга бот-бот кўзимиз тушади. Бундай ҳолатларга йўл қўйиш расмий манбаларда, меъёрий ҳужжатлар ёзишда ҳам кузатилаётгани аён ҳақиқат. Улар қайсидир фойдаланувчиларни чалғитиб юбориши мумкин. Шундай экан, эътиборлироқ бўлайлик!


Qalampir.uz | Истанбулга отланганлар диққатига: янги аэропорт ҳақида биласизми?\nИстанбулга отланганлар диққатига: янги аэропорт ҳақида биласизми?\nФойдали\t06 Апрель 21:09 5417\nАввалроқ, Туркиянинг Истанбул шаҳрида жойлашган “Отатурк” аэропорти қатновлар тўхтатилгани, барча мосламалар янги аэропортга кўчирилаётгани ҳақида хабар берган эдик.\nМаълумки, Ўзбекистондан Туркияга сафар қилувчилар талайгина. Улар орасида тадбиркорлар, талабалар, шунчаки саёҳатга чиққанлар бор. Аммо йўловчиларнинг аксариятини савдогарлар ташкил этади.\nБугунга келиб Ўзбекистондан Туркиянинг Истанбул шаҳрига “Самарқанд” халқаро аэропорти ва Ислом Каримов номидаги “Тошкент” халқаро аэропортидан ҳафтасига бир неча маротаба парвозлар амалга оширилади.\nТуркия ҳукуматининг қарорига мувофиқ 2019 йилнинг 5-6 апрель кунлари (Истанбул шаҳри) “Отатурк” номидаги аэропортига/дан бажариладиган барча халқаро қатновлар бекор қилинди.\nШу ўринда Туркияга тез-тез бориб-келувчилар учун айрим маълумотларни тақдим этишни маъқул деб топдик.\nЯнги аэропорт қаерда жойлашган?\nИстанбул халқаро аэропорти Истанбулнинг Европа қисми томонидан 35 километр шимолда жойлашган.\nЎзбекистондан қатновлар қачон амалга оширилади?\nЖорий йил 7 апрелдан бошлаб “Ўзбекистон ҳаво йўллари” Миллий авиакомпаниясининг Ўзбекистондан Истанбулга бажарадиган барча бориш-қайтиш қатновлари “Отатурк” номидаги халқаро аэропортидан Истанбул халқаро аэропортига кўчирилади.\nЯнги аэропорт узоқми?\nИстанбул халқаро аэропорти “Отатурк” номидаги халқаро аэропортга нисбатан узоқ манзилда жойлашган. Янги аэропорт айниқса, ўзбекистонликлар учун жуда узоқ. Боиси, Истанбулга саёҳат, даволаниш, тижорат мақсадида борадиган кўпчилик ўзбеклар шаҳарнинг Оқсарой, Лалели ва Тақсим майдонлари атрофига жойлашадилар. Аэропорт ва бу магзилгоҳлар орасидаги масофа эса анчагина.\nАэропорт – Тақсим майдони. Енгил автомобилда:\nэнг кам масофа – 39,5 км;\nўртача масофа – 51,6 км;\nэнг узоқ масофа – 56,1 кмни ташкил этади.\nАэропорт – Оқсарой маҳалласи. Енгил автомобилда:\nэнг кам масофа – 41,7 км (56 дақиқа);\nўртача масофа – 45,7 км (52 дақиқа);;\nэнг узоқ масофа – 56,7 км (49 дақиқа)ни ташкил этади.\nАэропорт – Лалели Истанбул университети. Енгил автомобилда:\nэнг кам масофа – 42,3 км (50 дақиқа);\nўртача масофа – 45,4 км (50 дақиқа);;\nэнг узоқ масофа – 48,1 км (58 дақиқа)ни ташкил этади.\nҚайси йўлдан бориш такси ҳайдовчисининг инсофига ва йўлларнинг қанчалик тирбандлигига боғлиқ.\nДарвоқе, такси нархлари қуйидагича:\nТакси тутиш: 4 турк лираси.\nҲар 100 метр учун: 0,2 турк лираси.\nЎртача ҳисоблаганда Истанбул аэропортидан таксида Тақсим майдонига етиб келиш учун 107,2 т.л. (19,6 АҚШ доллари), Оқсаройгача 95,4 т.л. (16,96 АҚШ доллари), Лалелигача эса 94,8 т.л. (16,85 АҚШ доллари)ни кўзингизни чирт юмиб таксига тўлашингизга тўғри келади. Балки нарх-наво бунданда қимматроқ бўлиши ҳам мумкин.\nЮқоридаги ҳисоб-китобда фақат марказий кўчалар назарда тутилган. Меҳмонхона ёки яшаш манзилига олиб борадиган ички кўчаларда ҳаракатланиш ҳам анчага тушади.\nЖамоат транспорти борми?\n“Отатурк” халқаро аэропортидан юқоридаги манзилларга етиб олиш нисбатан осонроқ эди. Биринчидан, масофа у қадар олис эмас. Иккинчидан, аэропорт метро бекатидан Тақсим ва Оқсарой бекатига бемалол метрода етиб олиш мумкин. Истанбул аэропорти ва унинг яқин атрофида метро ҳаракатланмайди.\nБиз келтирган маълумотлар яқин орада Туркияга сафар қилувчи ўзбекистонликларга асқотади, деган умиддамиз. Дарвоқе, янги аэропортда адашиб қолманг. У эскисидан бир неча баравар катта.\nҚатновларга кечикиш ва рўйхатдан ўз вақтида ўтиш ҳамда барча учиш олди расмиятчиликларидан сақланиш мақсадида йўловчилардан янги аэропортга белгиланган вақтдан камида уч соат олдин келишлари сўралади.\nИстанбул шаҳридаги янги аэропортда рўйхатдан ўтиш парвоздан 1 соат олдин, ҳаво кемасига чиқиш эса, парвоз жадвалидаги вақтдан 20 дақиқа олдин амалга оширилади.\n20 Июль 13:30 52970\n19 Июль 23:46 19783\n21 Июль 20:29 18425\n20 Июль 10:17 12445


Ухандан Ўзбекистонга олиб келинган 84 киши карантиндан чиқди. Уларда ҳам коронавирус аломатлари аниқланмади - zarnews.uz\nУхандан Ўзбекистонга олиб келинган 84 киши карантиндан чиқди. Уларда ҳам коронавирус аломатлари аниқланмади\nХитойдаги ватандошларимизни олиб келиш учун 4-6 февраль кунлари ташкил этилган учта чартер рейсларидан биттаси бевосита коронавирус инфекцияси ўчоғи бўлган Ухан шаҳридан ташкил этилган эди.\nУхан шаҳридан Тошкент халқаро аэропортига қўнган мазкур рейсда 84 нафар фуқаро, шу жумладан, 5 нафар Қозоғистон Республикаси фуқароси келишди. Шундан 61 нафари эркак, 20 нафари хотин-қизлар ва 3 нафари вояга етмаган болалардир.\nЙўловчилар махсус автобусларда коронавируснинг Ўзбекистонга кириб келиши ва тарқалишининг олдини олиш, хавфсиз санитария-эпидемиологик ҳолатни таъминлаш ҳамда аҳоли саломатлигини муҳофаза қилиш мақсадида Тошкент шаҳридаги 6-клиник шифохонасига олиб бориб жойлаштирилди.\nСоғлиқни сақлаш вазирлиги жамоатчилик билан алоқалар бўлими хабар беришича, бугун ушбу даволаш муассасасида жойлаштирилган 84 нафар фуқаро карантин муддати якунига етиши муносабати билан уйига кузатилди.\n– Очиғи, Хитойнинг Ухан шаҳри коронавирус инфекциясининг ўчоғи бўлгани боис жудаям хавотирга тушган эдик. Шундай қалтис вазиятда давлатимиз томонидан ўз фуқароларига кўмак бергани бизни жудаям ғурурлантирди, – дейди тошкентлик Дониёр Убайдуллаев. – Биз жойлашган шифохонада тиббий текширув, яшаш ва бўш вақтимизни мазмунли ўтказиш учун барча шароит яратилган экан. Айниқса, тиббиёт ходимларининг 14 кун давомида фидойилик билан, кеча-ю кундуз фаолият юритишгани бизни ҳайратга солди. Ватанпарварлик ва ўз касбига содиқлик борасида жонкуяр шифокорлар ҳақиқий намуна бўла олишди. Беминнат кўмаги учун уларга катта раҳмат.\nМазкур шифохонада 110 та ўрин тайёрланган бўлиб, тиббий кузатув олиб бориш учун тегишли тиббий жиҳозлар ва зарур дори воситалари билан таъминланди. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти тавсиясига асосан коронавирус инкубацияси даврини ҳисобга олган ҳолда Ухандан олиб келинган фуқароларимиз 14 кун давомида халқаро санитария-эпедимиология талаблари асосида қатъий карантин ҳолатида сақланди. Карантин даврининг боши ва охирида 84 нафар фуқаро икки марта коронавирус инфекцияси бор йўқлигини аниқлаш бўйича вирусологик лаборатория текширувларидан ўтказилди. Таҳлил натижалари бирор фуқарода ҳам коронавирус инфекцияси йўқлигини аниқлаб берди.\n– Уханда оилавий яшардик. Турмуш ўртоғим университетда дарс беради. Коронавирус инфекциясини эшитганимизда аввалига шокка тушиб қолдик. Икки нафар фарзандларимиз билан уйдан чиқмасликка ҳаракат қилдик, – дейди фарғоналик Мадина Худойқулова. – Эътиборли жиҳати, элчихона ходимлари бизни йўқлаб, доимий равишда ҳол-аҳвол сўраб туришди. Кейин эвакуация қилишларини айтишганда, роса қувонганмиз. Чунки ҳамма давлатлар ҳам Хитойдан ўз фуқароларини олиб чиқиб кета олишмади. Ухан шаҳридаги эвакуация жараёнида биринчи бўлиб юртимиз шифокорлари бизни қарши олиб, тиббий кўрикдан ўтказишгач, анча хотиржам бўлдик. Карантин даврида ҳам шифокорларимиз бизга жуда яхши қарашди. Эндиликда кўтаринки кайфият билан ота-онамиз, яқинларимиз бағрига шошяпмиз.\nҚирғизистонда коронавирус билан касалланганлар сони 111 нафарга етди\nЖарроҳликда ҳал қилувчи ҳодиса – новокаиннинг кашф этилиши


Машҳурларнинг фарзандлари нима билан машғул? - Darakchi\nМашҳурларнинг фарзандлари нима билан машғул?\nШОУ-БИЗНЕС 08.08.2018, 11:10\nЎзбек шоу-бизнесининг таниқли вакилларининг фарзандлари неча ёшда ва нима билан машғул? Бу ҳақда "Кунутун" нашри маълумот тайёрлади.\nХОНАНДА ШАҲЗОДА ВА УНИНГ ЎҒЛИ САЛИХ\nШаҳзоданинг тўнғич фарзанди Салих 1997 йил январь ойида таваллуд топган. У иқтисодиёт соҳасида таълим олаётган бўлса ҳам, шу йилнинг ўзида иккита муаллифлик таронасини кенг омма эътиборига ҳавола қилган.\nАКТРИСА ЗАРИНА НИЗОМУТДИНОВА ВА ЎҒЛИ ТЕМУРХОН\nЗарина Низомутдинованинг ўғли бу йил 10 ёшни қаршилаган бўлиб, ҳозирданоқ актёрлик соҳасига қизиқиши борлигини намоён қилиб боради.\nСЕВАРА НАЗАРХОН ВА ЎҒЛИ ДЕНГИЗ\nСевара Назархоннинг тўнғич фарзанди 2008 йилнинг 1 мартида таваллуд топган. У Лондонда таҳсил олади.\nЛОЛА ВА УНИНГ ФАРЗАНДЛАРИ\nЛола Йўлдошеванинг тўнғич фарзанди Шахина бу йил 10 ёшни қаршилаган бўлса, ўғли Шоҳдиёр 8га тўлди.


«ПСЖ»да бўлиниш: Дани Алвес ва Неймар Каванини хафа қилишди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n«ПСЖ»да бўлиниш: Дани Алвес ва Неймар Каванини хафа қилишди\n18 сентябрь 2017, 20:39\nЯкшанба куни парижликларнинг «Лион»га қарши ўйинида жамоа ҳужумчилари гол уриш ўрнига бир-бири билан зиддият бошлади. «ПСЖ» бу ўйинда рақиб футболчилари томонидан урилган икки автогол эвазига ғалабага эришди.\nЛекин ОАВ ва мухлислар натижа қолиб, жамоанинг уругвайлик ҳужумчиси Эдинсон Кавани ва бразилиялик футболчилари Неймар ҳамда Дани Алвес иштирокидаги эпизодларни муҳокама қилишга киришди, деб ёзмоқда Кун.уз сайти.\nВазиятлардан бирида, ҳали ҳисоб очилмаган вақтда меҳмонлар дарвозаси томони жарима зарбаси белгиланди. Бу зарбани Эдинсон Кавани ижро этишни истаганди, аммо Дани Алвес келиб, тўпни ундан тортиб олди. У кейинроқ тўпни ўзи жарима зарбасини тепиш ниятида олганини айтди.\nЛекин бу видеода у тўпни Каванидан яшириб, шу заҳоти Неймарга узатганини кўриш мумкин.\nНеймар эса бу имкониятдан фойдалана олмади.\n79-дақиқага келиб, ҳисоб 1:0 кўринишига келганида, «ПСЖ» пенальти тепиш ҳуқуқини қўлга киритди. Кавани яна жарима зарбасини ижро этишга чоғланди, Неймар унинг ёнига келиб тўпни беришни сўради, аммо уругвайлик футболчи бу сафар бўш келмади, қолаверса, бу сафар Неймарнинг ёнида Алвес йўқ эди.\nУ ҳам гол ура олмади!\n«ПСЖ» барибир бу ўйинда ғалабага эришди,«Лион» ҳимоячилари ёрдами билан – 2:0.\nАммо ўйиндан кейин кийим алмаштириш хонасида жиддий тортишув бўлиб ўтган, Кавани стадион ҳудудини журналистлардан яшириниб, яширин эшик орқали тарк этган. Неймар эса инстаграмда уругвайлик жамоадошини кузатиб боришни тўхтатган.\n«ПСЖ»да яккаҳокимлик учун кураш давом этадиган кўринади. Жамоа бош мураббийи Унаи Эмери ҳозирча бу вазиятга аралашишни истамаяпти, у футболчилар бу масалани ўзлари ҳал қилиб олиш кераклигини айтган.\nТеглар: ПСЖ Дани Алвес Неймар Каванини\nЯнгиликлар » Спорт » «ПСЖ»да бўлиниш: Дани Алвес ва Неймар Каванини хафа қилишди\n06:40 Франция чемпионати. Неймар дебют ўйинидаёқ гол уришга эришди\n07:50 «Камп Ноу»даги мўъжиза ёхуд «Барселона» бешта гол фарқи билан «ПСЖ»ни тиз чўктирди


Ким унга зор, у кимда хор... - BBC O'zbek\nКим унга зор, у кимда хор...\nImage caption Минтақадаги энг муҳим таом нон ҳам баъзи одамлар учун қимматлик қилади\nАҚШда ишлаб чиқиладиган озиқ-овқатнинг ярмига яқини чиқиндига чиқарилади. Оврўпода ҳам ҳар йили бир неча юз миллион тонна таом ташлаб юборилади.\nБМТ озиқ-овқат дастурига айни дамда дунёдаги ҳар еттинчи инсон ёки бир миллион киши ярим оч кун ўтказмоқда.\nБирлашган Миллатларга кўра, шунга қарамасдан жаҳонда ишлаб чиқилган озиқ-овқатнинг учдан бир қисми истеъмол қилинмасдан, чиқитга чиқарилади.\nЧунки технология ривожланган бой давлатлар катта миқдорда озиқ-овқат ишлаб чиқарадилар ёки сотиб оладилар.\n"Мен шартнома имзолаган супермаркетлар фақат муайян шакл ва катталикдаги пизёларни олишади" - дейди америкалик фермер Крис Павелский.\n"Бирини қуруқ, бошқасини хўл, учинчисини эса кичик, деб қайтаришади".\nФермер ўзи истамаган ҳолда бозори касод бўлган бу маҳсулотларни ташлаб юборишга мажбур. Лекин тез бузиладиган аксар озиқ-овқат маҳсулотларини узоқдаги камбағал давлатларга жўнатиш имконсиз.\nФото муаллифлик ҳуқуқи bbcuzek.com\nImage caption Ўзбекистонда кўпчилик гўшт сотиб олиш қийинлашиб кетаётганидан шикоят қилади\nШу боис озиқ-овқат масаласини ҳар давлат ўз ҳолича ҳал этиши мақсадга мувофиқ. Хусусан, Кения ва Ҳабашитсон аллақачон ўз имкониятларини ишга солиб, бошқаларга қарам бўлмаган ҳолда озиқ-овқат ишлаб чиқаришни йўлга қўймоқдалар.\nБироқ шарқий Африкадаги нотинч Сомали каби мамлакатларда узоқ йиллардан бери четдан келадиган озиқ-овқат ёрдамига кўз тикиб қолишган ва эндиликда мазкур ҳолатдан чиқиб кетиш йўллари қийинлашиб бораётгани айтилади.\nМарказий Осиё ўзини боқадими?\nМарказий Осиё минтақа сифатида ўзини энгм уҳим озиқ-овқат маҳсулотлари билан таъминлай олади. Аммо сиёсий важлар боис минтақадаги қўшни давлатларнинг муносабатлари тобора совуқлашаркан, бу ҳолат озиқ-овқат таъминоти ва нархларига ҳам таъсир қилмоқда.\nШу қаторда, минтақа давлатларидаги аҳоли харид имкониятлари ҳам кескин фарқлана бошлаган. Дейлик, мутахассислар бугун Қозоғистон билан Тожикистонни асло солиштириб бўлмай қолганини айтишади.\nТожикистонда озиқ-овқат нархлари жаҳон андазаларига тенглашиб қолган. Лекин аксра тоғли ҳудудлардан иборат бу мамлакат ўз озиқ-овқат эҳтиёжи нари борса 10-15% миқдорда таъминлай олади, холос.\nАзалдан суғорма деҳқончилик ривожланган Ўзбекистонда мева-сабзавот ишлаб чиқариш имконлари катта. Лекин 30 миллион аҳоли яшайдиган бу мамлакат ўзининг сувга бўлган эҳтиёжларини қоплай олмайди. Ўзбекистон ишлатадиган сув юқори оқимдаги Қирғизистон ва Тожикистондан келади.\nБу икки қўшни эса энди сувни ўзлари учун керакли энергия ишлаб чиқаришга сарфлашмоқчи.\nШу қаторда, Ўзбекистондаги деҳқончилик жуда кўп сув талаб қиладиган пахтачиликка асосланиб қолмоқда. Арзон, аммо стратегик пахта етиштириш ҳукумта назоратида қолмоқда.\nImage caption Бой давлатларда озиқ-овқатнинг қарийб ярми ташлаб юборилмоқда\nМутахассислар мамлакатда саҳролашиш кучли эканлигини, йил сайин катта ҳажмдаги ерлар яроқсизҳолга келаётир. Бу эса озиқ овқат сифати, таннархи ва миқдорига ҳам салбий таъсир этмай қолмайди.\nБунинг устига, совет давридаги қайта ишлаб чиқариш корхоналари эскириб, ўрнига эҳтиёжни қоплайдиган даражада янгилари қурилмаган ва етиштирилган мева-сабзавотларни асраш имконлари ҳам ўта чекланган.\nПишиқчилик пайти мева-сабзавот арзонлайди. Аммо шакар ё ёғ каби иккиламчи маҳсулотлар қимматлайди.\nЎзбекистон шунингдек, четдан келадиган ун каби маҳсулотлар нархини ҳам назорат қилишга қийналади. Одамлар эса маҳаллий унни сифатсизлиги боис ўз ҳолича ишлата олмасликларини айтадилар.\nМутахассисларга кўра, агар минтақа давлатлари озиқ-овқат таъминоти масаласида жипс ҳамкорликни йўлга қўйишса, у ҳолатда Марказий Осиё энг муҳим ва бирламчи маҳсулотлар билан ўзини бемалол таъминлай оладиган ҳудудга айланарди.\nЛекин минтақа раҳбарлари орасидаги сиёсий келишмовчилик ва ўзаро ёқтирмаслик каби ҳолатлар бу борада катта тўсиқ бўлмоқда.\nЎзбекистон ўз халқини боқа оладими?\nТошкентлик веб дизайнер озиқ-овқат эвазига хизмат кўрсатмоқчи\nТошкентнинг Бобур боғида ўзбек нонлари ва ширинликлари байрами бўлиб ўтди - фотолавҳа


Энг йирик автоҳалокатлар – Avto Olam\nAvto Olam > Blog > Биласизми? > Энг йирик автоҳалокатлар\nЎтган йилларнинг дунё тарихида оламшумул ютуқларга эришиш билан бирга мислсиз талофатларга ҳам бой бўлгани ҳеч биримизга сир эмас. Бугун эътиборингизга ҳавола қилмоқчи бўлган йирик автоҳалокатлар тафсилотлари балки кимларгадир сабоқ бўлар, балки кимларнидир «кейинги пушаймонликдан» асрар…\n2005 йил 17 мартда рекорд даражадаги йўл-транспорт ҳодисасида 400 га яқин автомобиль «қатнашган». Фожиа Хельсинки чеккасида содир бўлган. Бундай катта талофатни мураккаблик билан бартараф қилишган. Бу офатда 60 киши жароҳатланиб, уч киши қурбон бўлган.\nЧехияда 2008 йил 11 мартда содир бўлган автоҳалокатда 231 та машина тўқнашиб кетган бўлишига қарамасдан, нисбатан кам – уч киши жиддий жароҳатланган.\n2008 йил 11 март куни Бирлашган Араб Амирлигида мамлакат тарихидаги энг йирик автоҳалокат рўй берган. Унда 60 та енгил машина ва юк ташувчи улов ҳамда автобус ўзаро тўқнашиб кетган. Оқибатда 227 кишига тиббий ёрдам кўрсатилган ва бир қанча киши ҳалок бўлган. Автоҳалокатда йигирмага яқин машина ёниб кетганлиги сабабли жароҳатланганлар ҳам кўпчиликни ташкил этган.\nЁмғир ҳам қордан қолишмаган ҳолда, йирик автоҳалокатларни келтириб чиқарар экан. Бунга мисол, Қуйи Саксониядаги бир трассада 2009 йил 20 июль куни юз берган ҳалокатни келтириш мумкин. Унда 259 та автомобиль тўқнашиб кетади. Биринчи тўқнашувдан сўнггисига қадар орадан икки соат ўтган. Ёмғир шаррос қуяётгани боис, ҳайдовчилар ўз машиналарини бошқара олмай қолишган. Тўқнашган «темир илонлар» узунлиги нақ 30 километрга чўзилган. Ҳалокат 1,5 миллион евролик зарар келтирган ва унда 66 киши жароҳатланган.\nЙирик автоҳалокатларнинг аксарият қисми қишнинг қорли кунларига тўғри келади. 2011 йил 1 декабрда АҚШнинг Тенниси штатида содир бўлган автоҳалокат вақтида ҳам оппоқина қор ёғаётган эди. Унда 176 та машина урилган ва 18 нафар киши жароҳат олган.\n2011 йил 15 сентябрдаги автоҳалокат ҳам қишда Бразилиянинг серқуёш Сан-Пауло шаҳрида содир бўлган. Қуюқ туман сабабли 300 та машина бир-бирига урилиб, узундан- узун автоҳалокат занжирини ҳосил қилган. Унда 49 киши жабрланиб, бир киши ҳалокат қурбони бўлган.\n2012 йил 22 ноябрда, содир бўлган автоҳалокат кўпчиликнинг ёдида бир умрга сақланиб қолгани аниқ. Техаснинг энг йирик трассасидаги автоҳалокатда 140 та машина тўқнашиб кетган. Қалин туман туфайли содир бўлган ҳалокатда жароҳатланганларга ёрдам бериш ҳам анча қийин кечган. Ўт ўчирувчилар жамоаси одамларни машинадан чиқариб олиш учун темирни кесувчи аппаратлардан ҳам фойдаланишга мажбур бўлганлар. 90 нафарга яқин жабрдийдалар касалхонага етказилган ва икки киши ёрдам кўрсатилишига қарамай ҳалок бўлган.\nВоқеа 2013 йилнинг 26 март кунида Австрияда содир бўлган. Ер яхлаганлиги сабабли 100 та машина тўқнашиб кетади ва оқибатда бир киши ҳалок бўлиб, 10 нафар киши жароҳат олган. Талофатни бартараф этгани ўн дона «Тез ёрдам» машиналари ва ўнта вертолёт ҳамда олтита ўт ўчирувчи машиналар овора бўлган. Ҳалокат содир бўлган йирик трасса эса бир неча соатлаб тўсиб қўйилган.\n2013 йилнинг илк кунида АҚШнинг Детройт штатида кучли қор ёғиб, шамол эсарди. Шунга қарамай, манзилга отланган 30 та улов табиат олдида ожиз қолиб, тўқнашиб кетган. Натижада йигирма киши жароҳатланган, уларни қутқаришда 22 нафар тез ёрдам ходимлари қатнашган. Бахтсиз ҳодиса сабабчилари бўлган «автомобиллар» ярим километрлик йўлни тўсиб қўйганлар.\nАфғонистоннинг Ғазни вилоятида икки автобус ва битта бензин ташувчи автомобилнинг тўқнашиб кетиши оқибатида 52 киши ҳалок бўлди. Яна 73 киши жароҳат олгани маълум қилинган. Фожиа 2016 йил 8 май куни эрталаб Кобулни Қандаҳор билан боғлайдиган автойўлда содир бўлган.\n2016 йилнинг апрель ойида Тайландда маҳаллий Янги йилнинг кириб келиши билан боғлиқ Сонгкран сув фестивали нишонланган бир ҳафта мобайнида инсонларнинг ўлимига олиб келган йўл-транспорт ҳодисалари кўплаб кузатилди. Байрам муносабати билан умуммиллий таътил 13–17-апрель кунларига белгиланган эди. Аммо аксарият инсонлар байрамни 11 апрелдан нишонлай бошлади. Етти кун ичида йўлларда 3 447 авария рўй бериб, уларда 442 киши ҳалок бўлди, 3 656 киши жароҳат олди.\nБундай мудҳиш йўл-трансорт ҳодисаларининг нафақат чет давлатларда, балки Республикамизда ҳам содир бўлаётгани ачинарли ҳол, албатта.\n2019 йилнинг январь-август ойлари давомида (8 ойда) Тошкент шаҳрида жами 556 (2018 йилнинг шу даврида 792) та йўл-транспорт ҳодисаси қайд этилган. Унда ҳалок бўлганлар сони 74 (2018 йилнинг шу даврида 107) нафарни ташкил қилади, турли тан жароҳати олганлар 808 (2018 йилнинг шу даврида 956) нафардан иборат бўлган.\nҲайдовчимисиз ёки йўловчи, ё пиёда, йўлларда ҳушёр бўлинг!\nЎзингизни ва ўзгаларнинг ҳаётини хавф остида қолдирманг!\nИнтернет маълумотлари асосида Сарвар Сафаров тайёрлади


Абдулазиз Комилов «Толибон» нима хоҳлаётганини маълум қилди - Daryo\n21:33, 26.06.2021 211614\nФото: YouTube / ThisIsAmericaTV\nМавзуга доир: Абдулазиз Комилов Доҳада «Толибон» ҳаракатининг сиёсий ваколатхонаси раҳбари билан учрашди\n«Биринчи навбатда, ‘Толибон’ (АҚШ) қўшинларнинг чиқиб кетишини хоҳлайди», — деди вазир.\nМавзуга доир: АҚШ Афғонистонда 650 га яқин ҳарбийни қолдирмоқчи — ОАВ\nВазир шунинг учун «ҳукумат ва мухолифатнинг умумий манфаатларига хизмат қиладиган кенг доирали ишлар» мавжуд деб ҳисоблайди.\n«Улар ушбу майдонни кенгайтириб, афғон жамияти манфаатлари йўлида келишувга эришишлари керак. Бундан ташқари, айрим (мухолифат) вакиллари, агар афғонлар президентлик республикасини танласа, биз ҳам рози бўламиз, деб айтганини эшитдим», — деди у.\nАбдулазиз Комилов, шунингдек, нима учун Ўзбекистон Афғонистондаги вазиятга оптимистик муносабатда эканлиги ва унда салоҳияти нимада кўраётганини тушунтирди.\n«Бизда бир оз некбинлик бор. Нима учун? Чунки вазият ўзгарган. Икки йил олдин вазият қандай бўлганига назар ташланса. Қанчалик ижобий ўзгаришлар юз берди. Биринчидан, икки томон 40 йил ичида биринчи марта тўғридан-тўғри алоқаларни бошладилар. Уларда ўзларининг кун тартиби бор. Халқаро ҳамжамият Афғонистонда тинчлик жараёни ва барқарорликка эришишда янада фаол. ‘Толибон’ ҳам келишувга эришиш учун шундай тўғридан-тўғри музокараларни хоҳламоқда», — деди вазир.\nШунингдек, Ўзбекистон ташқи ишлар вазири «Толибон» ҳаракати террористик ташкилот деб қаралиши ҳақидаги хабарларга изоҳ берди.\n«Албатта, улар Афғонистон ичкарисида турли хил экстремистик ташкилотлар билан қандайдир алоқада бўлишган ва ҳоказо. Аммо, шу билан бирга, сиз ‘Толибон’ аъзолари 40 йил ичида Афғонистоннинг миллий чегараларидан ташқарида — Марказий Осиёда ҳам, Европада ҳам, бошқа жойларда ҳам теракт уюштиргани ҳақида битта мисол келтира олмайсиз», — деди у.\nТашқи ишлар вазири Доҳадаги «Толибон» ҳаракати сиёсий идораси раҳбари Мулла Абдул Ғани Барадарнинг Афғонистондан Ўзбекистонга таҳдид ва хавф пайдо бўлишига йўл қўймаслигини айтган сўзларини эслади.\n«Биз, албатта, келишув шартларини бажарамиз. Шу нуқтайи назардан, биз келажакда Афғонистондан Ўзбекистонга ёки бошқа Марказий Осиё мамлакатларига таҳдид ва хавф пайдо бўлишига йўл қўймаймиз деб айтишимиз мумкин… Келгусида биз афғон тупроғида радикал кайфиятдаги гуруҳлар ва ташкилотлар, террористик гуруҳлар бўлишига йўл қўймаймиз», — дея таъкидлаган «Толибон»нинг Дохадаги идораси раҳбари.\nАбдулазиз Комилов шахсан ўзи «Толибон»ни террористик ташкилот деб ҳисобламаслигини айтди.\n«Чунки ўшанда АҚШ ‘Толибон’ билан иш юритиб, шартнома имзолаган. Чунки АҚШнинг аниқ принциплари бор — сиз ҳеч қачон террорчилар билан тўғридан-тўғри музокаралар ўтказмагансиз, ўтказмаяпсиз ва ўтказмайсиз. Шу жавоб», — деди у.\n14:29, 02.09.2021 120548\n21:37, 03.09.2021 136973\n07:17 Бугун 107997\n00:41, 26.09.2021 1207\n00:18, 26.09.2021 1427\n23:54 Бугун 3322\n23:48 Бугун 2158\n20:55, 23.09.2021 85348\n18:30, 24.09.2021 78221\n22:37, 24.09.2021 57470


Kutubxona - Salim Ashur. Munchoq (hikoya) / Kiril\nSiz shu sahifadasiz: Salim Ashur. Munchoq (hikoya) / Kiril\nМуаллиф Салим Ашур\nАсар номи Мунчоқ (ҳикоя)\n- Салим Ашур\nВоҳид ярим соат олдин ишини тугаллаб, кўчага чиқди.\nТрамвайда бораркан, очиқ ойнадан баҳор ҳавоси юзига урилар, кун бўйи михланиб қоғоз титкилаганидан димиққан юраги қафасдан озод бўлган қушдек яйраб, потирлар эди. Кунлик иш мажбуриятидан қутулганига бир енгил тортган бўлса, атрофни кузатиб, кўклам кўркидан минг қувонарди. Йўлнинг икки ёғида, зилзиладан кейин қад ростлаган ака-укалардек уйқаш ҳовлиларнинг дарвозаси олдида чираниб ўсган ўрикларнинг гули асосан тўкилиб, япроқлари кафт ёзган, япроқлар орасида капалакдек нозик, андак-андак сарғая бошлаган яккам-дуккам гуллар титранар, шаҳар муҳитининг вазминлигиданми, қандайдир қийналиб, буришиб ўсган шафтолилар ғарқ гулга кирган, гуллари тоза ва тиниқ, қараган сари кўз ҳам ўхшаши йўқ покизаликдан озиқланар, олча-гилослар оппоқ ҳарир ёпинган келинчаклардек нафис чайқаларди.\nТрамвай темир издан – бир хиллик ва қолипдан гўё чиқиб кетмоқчи-ю, шу боис чапга, ўнгга баравар силкинар, чизилган йўлдан чиқолмасликка маҳкумлигини тан олишни истамагандек, дам-бадам шахдига шахд қўшар, бамисоли яхмалакда учаётган каби бир маромда сирғалар, сирғалган сайин тарақлар эди.\nТиниқ осмоннинг ғарбий буржида бир парча адашган булут кўринди. Булут оқ бўлиб оқ, қора бўлиб қора эмас, балки кулранг эди.\nВоҳид Бешқайрағочга етмай, Гули бекатида тушиб қолди. У Хондамир кўчасида, Зайнаб опанинг уйида, тўғрироғи, ҳовли кунжидаги ташландиқ «временка» – ҳужрада ижарада туради.\nБиринчи муюлишдаги биринчи уй. Қалин девор икки томондан кўча ва йўлакдан ажратиб туради. Учинчи томондан, қўшни билан ўртага одам бўйидан баланд шифер тўсиқ сифатида тортилган. Тўртинчи томондан эса қўшнининг уйи баланд девори билан қараб, яъни «орқа ўгириб» турибди. Кўк темир дарвоза икки табақали, одам кириб чиқадиган алоҳида эшиги ғийқиллаб очилиб-ёпилади. Ҳовлида бир туп ёзги, бир туп қишки олма, бир туп нок, бир туп гилос, бир туп олча ўсади. Баҳорда навбатма-навбат – бир у, бир бу дарахт гулласа, ёз бўйи меваларнинг бири қўйиб бири шиғил пишади. Яйраб ўсган настарин, тартибсиз экилган бўлса-да, оқ, пушти, қизил атиргуллар сокин ҳовлига файз бағишлайди. Ток айни навқирон ёшда, гуркираб, ишкомдан тошиб, том устига ўрмалаб, кенг қулоч ёйган.\nҲовлининг эгаси Зайнаб опа эмас, унинг руҳий касаллиги туфайли қирқ олти ёшда ҳам сўққабош ўғли Марат ёки ҳар замонда меҳмонга келадиган, икки фарзанд – бир ўғил, бир қиз-у, эрини бағрига олиб, шаҳарнинг Бешёғоч қисмида маъмур ва фаровон умргузаронлик қилаётган, ўқимишлигина қизи Лола ҳам, ижарада турган Воҳид ҳам эмас, балки шу ҳовлини гўёки жонли ҳаётга, тирикликнинг завқу шавқига тўлдирган Мунчоқ ва Бароқ иккаласи эди. Мунчоқ – оқ гуржи кучук, қулоқлари сал кам ерда судралади, думи нақ ер супуради. Бароқ эса малларанг мушук. Семизлигидан бутун вужуди диркиллайди, жунлари ялтирайди. Бу иккисининг ёлғиз меҳрибони, тавба дейиш керагу, Парвардигордан ҳам олдин шу кампир эди.\nКампир – Зайнаб опа икки кам саксонда. Тарих фанлари кандидати, дотсент. Нафақага чиққунига қадар университетда дарс берган – партия тарихидан. Ўқиган ва ўқитган нарсасига ўзи-да ишонган. Воҳид дастлаб келганида, яъни ҳужрани ўзига мослаштириб, зах ҳиди ўтирган кераксиз лаш-лушларни чиқариб ташлаётган маҳалда эски шкафнинг кичик бўлмасидан қалингина папка чиқиб қолди. Қизиқди, очиб кўрди. Машинкада ҳафсала билан кўчирилган, тартиб билан тахланган. Сарғайган қоғозларни титиб, эринмай ўқиди ва билдики, Зайнаб Бекқулованинг кандидатлик даражасини ҳимоя қилиш учун тайёрлаган илмий иши. Мавзу – «Қорақалпоғистонда маккажўхоричиликни ривожлантиришда партиянинг ташкилотчилик роли».\nБу каби илмий мавзу бугун эриш туюлиши мумкин, ҳимоя қилинган замонида эса бундай мавзуни танламаслик ғалати туюлар эди. Давр чиндан эврилди, бугун бу каби мавзулар ҳам, уларнинг қаҳрамонлари-ю, муаллифлари – тўқиб чиқарганлар ҳам эскирди.\nҲа, эс-кирди. Инчунун, Зайнаб опа илмий ишини, бир вақтлар қизиқиб ёзиб қўйган қиссаси қўлёзмасини, вақт ўтиб ўзига ёқмай қолганидан сўнг, йиртиб ташлашга кўзи қиймай, бир четга – қўл етмас жойга итқитган талабчан ёзувчи сингари, кўздан панага улоқтирган эди. Бу Зайнаб опага ўхшаган виждонли эски одамлар учун ўз умрини, ҳаётини, маслак-аъмолини, пировардида ўзини четга улоқтириш билан баробар эди. Тузум ўз зуғумига ўзи дош беролмай, чок-чокидан дарз еганда унинг тешик, тирқишларида, ўпқонида бутун-бутун авлодлар, бенаво тақдирлар ва бечора қисматлар чўкиб, йўқ бўлиб кетар экан-да. Буни авом англамаслиги мумкин, лекин илм кишиси... ҳар ҳолда...\nБу каби зиддиятли мулоҳазалар, кундан-кунга янгиланаётган, ўзгараётган баҳо ва мезонлар, тарихчи аёлнинг умр уммонини тарк этиб, бошқа уммонлар сари ўтиб бораётган ҳаёт кемаси, яъни олиманинг истак-ихтиёрига бўйсунмаган тараққиёт қонунияти, аниқроқ қилиб ифодалаганда, ҳаёт ҳақиқати шафқатсиз тарзда ожизани асабий, тажанг, абгор қилиб қўйган эди. Сийпалаб айтганда, у давр зиёлиларининг пешқадам, виждонли, иймонли вакили, ўз аъмолига ҳеч қачон хиёнат қилмаган. Ҳақиқатчи деб ном чиқарган. Тарбияси, принтсипи, дунёқараши шу тарзда шаклланган банда эди.\nЭнди-чи, энди нима бўлди, у тиклаган аъмол иморати таг-туги билан куйиб кул бўлмадими?!.\nБу ожизона маҳкумлик миллионларнинг бири бўлган бу зиёли аёлни шубҳакор, сергумон ва беқарор қилиб қўйган эди.\nҲозир яшаб турган ҳовлини ҳам зилзиладан кейинги йилларда, университетдан берилган участкада эрсиз, ёлғиз боши билан тиклаганди. Ўша пайтлар фарзандлари ёш, уларга алоҳида қаров талаб этиларди. Албатта, чангга, лойга ботиб усталар ишлаган, лекин бир уй тиклангунича усталарни ишлатиб, уларга кўз-қулоқ бўлиб туришининг ўзи бўладими? Уй ҳозир ҳам бировникидан ортиқ, бировникидан кам бўлиши мумкин, аммо не бўлганда ҳам, зарур қулайликларга эга.\nВоҳид ҳали темир дарвозага яқинлашмай, муюлишдан қайрилиши ҳамоно кучук ҳурди – кампирга хабар берди. Шунақа ўзи: қадам товушлари эшитилиши билан Мунчоқ ким келаётганини фаҳмлайди. Ўткинчи бўлса, ҳуриб ўзини уринтирмайдиям, ҳафсала қилса, ғингшиб қўя қолади. Шу ҳовлида яшайдиганларни эса қадам олишидан ажратади. Таниш қадам товушларини эшитаркан, келаётган одамнинг кайфиятини илғаб, ўшанга мос вовиллайди, гўёки мажбуриятини бажаради – бекани хабардор этади. Шу Мунчоқ туфайли бу ҳовлида алоҳида эшик қўнғироғига ҳожат йўқ.\nКампир инқиллаб-синқиллаб эшикни очди. Унинг юзида кейинги пайтларда норози қиёфа қотиб қолган эди. Оёғини зўрға ердан узиб, пилдираб айланаётган Мунчоқни ҳайдаган бўлди. Мунчоқни ичида жони бор, кераксиз копток эмаски, бутунлай нарироққа кетса...\nВоҳид кўчалик кийимларини ечиб, эгнига уй кийимларини илди. «Кулбаи вайрона»нинг ўзиям кимсасиз зериккан ва ғариб кўринар эди.\n«Кулбаи вайрона» деганимиз стол-стул, шкаф, антикварга айланган эски тахта диван, шалоғи чиққан каравот ва газ плитани бағрига олган чоғроқ хона. Дарсхонаям, емакхона, дам олиш хонасиям шу. Томда баъзан шовир-шувир бўлиб қолади: сичқонлар ул-бул талашиб, чийиллаб бир-бирини қувиб қолса керак, ҳойноҳой. Пастдан кўтарилаётган зах шунчалик майинки, баъзан сезилмайдиям. Эшик, дераза зичлаб ёпилса-да, тешик, тирқиш қолади.\nВоҳид елкасига сочиқ ташлаб, ташқарига чиқди. Тугмалари ўтказилмаган кўйлагини чаққон ечди-да, гилоснинг шохига илди. Ҳовли четидаги водопровод жўмрагини очиб, энгашганча бет-қўлини юваркан, елкаларида ёмғир томчиларини ҳис этди. Томчилар совуқ эди. Тепага қаради. Ғарбдан қора булут тўлғониб-оқиб келарди. ёмғир сония сайин тезлашарди. Кўйлагини шохдан олиб, кийишга ҳам тоқат қилмади, қўлтиқлаб ичкарига ўзини урди. Эгнидаги майкаси ҳўл бўлган эди. «Баҳор ҳавосига ишониб бўлмайди-да», деб хаёлидан ўтказди.\nЮпқа тўшак тўшалган тахта каравотга чўзилди-да, бир табақаси очиқ деразадан дарахтларнинг қучоқ-қучоқ гул тутган новдаларига тикилиб, хаёл суриб ётди.\nУ нима ҳақда ўйламасин, фикрлари бир «қозиқ»да айланаверарди, бу – иш эди. Тезроқ ўзини кўрсатишни, у ҳақда ҳамма жойда оғиз кўпиртириб гапиришларини, ҳозиргидан чандон яхши кун кечиришни истар, бутун ҳаракатларини шу мақсад атрофида жамлаган, шаҳри азимда бекорга мусофир бўлиб юрмаганини, билдирилган ишончни тезроқ оқлашни дилдан хоҳлар эди. Шу боисми, шаҳарнинг ўзбекона муҳит ҳукмрон маҳалласида ижарашин эса-да, бу ердагилар, хусусан, қўни-қўшнилар билан эл бўлиб кетолмади. Кўча бошидаги кўк дарвозадан ҳар куни бир неча бор кириб-чиқишини кўпчилик билмасди.\nҚанча ётганини у билмайди, кўзи илинган экан, аллақандай товушлардан уйғониб кетди. Шуҳрат келдимикан, деб ўйлади. Шуҳрат – жияни, талаба, бирга туришади. Лекин у кўпинча ётоқхонада курсдошлари билан ётиб юради. Жўрабозликни, посон кийиниб, пўрим юришни, катта еб-ичишни яхши кўради. Доим кинома-кино, паркма-парк, бозорма-бозор санғийди. Қизларга ҳам суяги йўқ. Дарсгаям борса-боради, бормасаям ҳеч ким ҳеч нарса демайди унга. Баъзан ярим кеча, баъзан тонготарда кўзларини уқалаб кириб келаверади. Бундай пайтларда Мунчоққа худо беради: вовиллаб, кичкина жони билан катта маҳаллага жар солади.\nЛекин бу гал Воҳидни уйғотиб юборган шовқин хонадошининг қадам товушлари эмас, умуман бошқача ғала-ғовур эди. Шундоқ ёнида нимадир гувиллар, нимадир тарақлар, томда сичқонлар жуда безовта, у ёқдан-бу ёққа гала-гала бўлиб пилдиллаб ўтиб-қайтар, буни тепадан эшитилаётган шошқин шатир-шутир овозлардан сезиш мумкин, олам-жаҳонга бадбўй ҳид ёйилган эди.\nВоҳид туриб ўтирди, дивандан оёғини ерга қўяр экан, тўпиғигача сувга ботди. Сер солиб қараса, хонани сув босган, юпқа шолчалар сувда кўтарилиб турибди.\nУ шошиб қолди. «Наҳотки, жўмрак очиқ қолиб, қувурга латта-путта тиқилган бўлса, наҳотки, сув тошиб, кулбагача оқиб кирган бўлса?!.» деган ўйда довдиради.\nКаравот тагидаги буюмларни тез олиб, диван устига қўярди. Янги кийиму бошқа арзанда нарсалари жойланган жомадонни кўтарган эди, одатдагидан оғирроқ туюлди. Дарҳол сезди: ичига сув кирибди. Шуҳратнинг жомадонини ҳам диван устига қўйди. Ундан жўриллаб сув оқди.\nУ илгари бундай ҳолатда бир неча бор машқ қилиб кўргандек, ишонч билан ҳаракат қиларди.\nКўк темир дарвоза тақиллади. Бошқача тақиллади: қандайдир бўғиқ, лекин ваҳмкор... Шундай бўлади ўзи, ёмғир сасни бўғади. «Шундай ёмғирда қанақа аҳмоқ келиши мумкин?..» – деб ўйлади. Тақ-туқ тобора кучаярди. «Кимдир қишлоқдан келган-ов, қўни-қўшни бундай пайтда иссиқ ўрнини совутмайди-ку...»\nДарвозани очиш учун ташқарига чиқди. Ёмғир челаклаб қуймоқда. Чуқур ҳовли сония сайин сувга тўлади. Зайнаб опа ҳам тсемент зинадан тушиб, ҳовлининг нариги томонидан дарвозани очгани келмоқда. Воҳид жойида туриб қолди, кампир балки кимнидир кутаётгандир?\n– Ҳозир, ҳози-ир! – деди Зайнаб опа жаҳл аралаш. – Ҳозиргилар бунча бетоқат бўлиб кетишган-а! – Дарвозанинг темир илгагини олишга уринар, лекин кучи етмасди. Тақиллатаётган дарвоза очилишини кутмас, билъакс баттар тақиллатар эди. Воҳиднинг кўнгли алағда бўлди. Шиппаги сувга ботиб келди-да:\n– Тўхтанг, мен очаман, – деди тараддудланиб. Бу пайтгача кампир илгакни олишнинг уддасидан чиққан эди.\nИлгак олинди-ю, дарвоза шиддат билан очилди. Кампир ҳам, Воҳид ҳам дарвозани тутиб қололмади. Дарвозани катта куч билан сурган сув эди. Очилган дарвозадан ҳовлига сув шиддат билан оқиб кирарди. Дам-бадам келаётган тўлқин дарвозани таг-туги билан суғуриб отмоқчидек замзама қиларди.\nКўча баланд, ҳовли паст, саркаш сув ҳовлига бостириб киради. Бир пасда ҳовли катта ҳовузга айланди-қўйди.\nКампир чайқалиб, мувозанатини йўқотди. Оёқларида туриб қололмади. Тизза бўйи сувга чалқанча йиқилди. Оғзи-бурнига сув тўлганиданми ёки сув совуқ эканми, бирдан уни ўчди. Туришга урингани сари оёғи тояр ва яна йиқиларди. Шайтон қурсин, нохуш кулги Воҳиднинг томоғига тиқилди, яхшиямки ўтмади.\nВоҳид аҳволни тушунди. Кампирни қўлтиғидан олиб, суяб-судраб уйига олиб кирди. Кампир нуқул ўқчир, қандайдир оятни чала-чулпа қайтарар, сўзларини англаб бўлмас эди. Хаёли қочди, шекилли, бир «скорий»га телефон қилиш керак, бир «пожарний»ни чақир, тез, тез бўл», деб ғудранар, бундан ортиғига тилиям айланмасди.\nВоҳид тушунди: Зайнаб опа – қариликни бўйнига олишни истамайдиган бу кампир энди ўзига келиши, кийимларини алмаштириши керак.\nҲовлини тор билган сув ўртадаги шифер тўсиқни ағдариб, тизгинсиз лашкардек қўшни ҳовли сари интилди.\nВоҳид тизза бўйи сувни кечиб, кўчага чиқди: «Нималар содир бўлаяпти ўзи?!» Кўчани бор энига қоплаб, бошдан қуйига пишқириб келаётган сувни кўриб, юраги орқага тортиб кетди. Гўёки юраги урмай қолди ёки ғоят тез уриб кетди. Йўл, йўл четидаги йўлаклар, йўл билан йўлак ўртасидаги бетон ариқчалар... ҳеч, ҳеч нарса йўқ, фақат сув бор эди. Асов сув деворларга урилар, «Девор, сен зўрмисан, мен зўрми?» – дегандек куч синашар, турган жойида донг қотиб қолган дарахтлар билан баҳслашарди гўё. Уйларнинг олдида турган енгил машиналар шинасининг ярмигача сув ичида қолганди.\nГоҳ у, гоҳ бу ҳовлидан йиғи-сиғи, дод-фарёд овозлари эшитилар, барча овозларни сув шовқини ютиб юборарди. Одамлар уйдан кўчага чиқишар, кўчада юриб бўлмас, аёллар йиғлар-сиқтар, чоллар, кампирлар баланд овозда тиловат қилишарди. Болалар-чи, болалар... Бутун оламга зид равишда қувнашарди! Негадир болалар жала олиб келган селдан қўрқишмас эди.\nДайди итлар, эгасиз мушуклар, кўкда гала-гала айланадиган қушлар... ҳамма-ҳаммаси ном-нишонсиз кетган эди.\nЖала қандай тез бошланган бўлса, шундай тез ўтди. Фақат... фақат ҳовлида, кўчаларда қалин лой-балчиқ қолди. Ҳавода бадбўй ҳид ва рутубат айланди.\nЭртасига Зайнаб опа касалхонада ётадиган бўлди. Темир йўлда вагон кузатувчиси бўлиб ишлайдиган қизи вагон машинисти – куёви билан келиб, уни машинага ўтқазиб, олиб кетишди. Қиз ва куёв доим шошиб келиб-шошиб кетишар, юриш-туришлари режали, иш важидан шекилли, вақтни ҳамиша ҳисоб-китоб қилишар, кетар чоғларида яна қачон келишларини кун, соатига қадар айтишар, она-қайнона доим: «Набираларимнинг дийдорига тўядиган кун ҳам борми?..» дея зориллар эди.\nМашинага ўтирар экан, кампир инқиллаб-синқиллаб бир гапни қайта-қайта такрорлади:\n– Воҳид, Шуҳрат, Мунчоққа яхши қаранглар, оч қолмасин. Овқатини вақтида беринглар, тунда хабар олиб туринглар-а ундан. Ҳураверса, китоб ўқишга халал бераяпти деб калтаклайсизлар уни, биламан, лекин мен йўғимда урманглар, у ўчакишиб, баттар ҳуради. Ўшандай пайтда оч қолган бўлади. Холодилникка колбаса, нон, суяк, эт қўйиб қўйдим. Ўзларинг еб қўйманглар, Мунчоққа беринглар. Мунчоқ оч қолмасин... – кампир негадир мушукни эсламади, унинг номини ҳам тилга олмади. Бу пайтда Мунчоқ оёқ тагида пилдирар, Зайнаб опанинг оёғини ялаб-юлқар, суйкалар, баландга сакраб, бармоқларига тумшуғини теккизарди, халатининг этагини тишлаб ортга тортар, қўйвормас, дарвозадан чиққани қўймас, куёв дам-бадам оёғи билан туртиб ҳайдаса-да кетмас, унга сайин баттар жаврар эди.\nИт бор-йўғи ит-да, шунча одам унга қулоқ осармиди, мабо-одо, жа-а ақлли бўлган тақдирда ҳам?!\nКампир кетди, дарвоза илинди. Мунчоқ мунчоқ-мунчоқ ёш тўкди. Келиб суйкалаётган, қувлашиб ўйнагандагидек гоҳ қулоқлари, гоҳ думидан тишлаб тортиб, ирғишлаб қочаётган, ўйнаб-қувнашга ундаётган Бароққа парво қилмас, ҳатто қайрилиб қарамасди.\nУч кун бўлди – Мунчоқ ҳеч нарса емайди, ичмайди. Тиқ этган товушга қулоғи динг бўлади. Кўчадан қадам товушлари эшитилса – бўлди, дарвоза тагига ётиб пойлайди. Ҳар сафар ҳафсаласи пир бўлади. Бароқнинг шўхликларини кўтармайди, ўйнамайди у билан. Гўёки Бароқ деган мушукни танимайди, ҳаётида кўрмаган уни. Ҳолбуки, иккаласи бирга – иккита ит ёки иккита мушук каби катта бўлишган. Орада «ит-мушук»чилик сезилмаган ҳеч. Битта беканинг қўлидан нарса еб, саховат ва марҳаматидан баравар баҳраманд бўлишган. Энди-чи, кампир кетди-ю, ораларидаги иноқлик кўтарилди. Мунчоқ ўзгарди, кун сайин бошқача бўлиб бормоқда. Доим кўзлари нам, аввалги ўти йўқ. Бароқ эса ўша-ўша, ишкомга тирмашиб томга чиқади, томда каптарлар билан қувлашади. Томдан нарига – қўшниларникига ҳам ўтиб келаверади, хоҳласа келмайди, ихтиёри ўзида. Кун қиздирганда гулбутанинг тагида хумордан чиққунча ағанайди.\nМунчоқ эса... кампирнинг эски шиппагини авайлаб тишлаб, у ёқдан-бу ёққа олиб юради. Титилиб кетган шу арзимас оёқ кийими устида «кулча» бўлиб ётади. Ҳолбуки, кампир уни ахлатга итқитишга кўзи қиймай, бурчакдаги картон яшикка ташлаган эди. Ит бир талай оёқ кийимлари орасидан нуқул шуни топиб олаверади.\nБир гал Воҳид шиппакни Мунчоқдан тортиб олмоқчи бўлди, балки шу шиппак деб нарса емаётгандир бу жонивор? Қайда, Мунчоқ шиппакни бермади, оламан деб узалган қўлга худди катта йиртқичлардек ташланди. Ҳай, ҳай демаса, тирноғи билан тилиб ё тишлаб олишдан ҳам қайтмайдигандек эди. Миттигина бўлиб, унга солиштирганда тоғдек одамдан тап тортмас, ҳайиқмас эди.\nВоҳид ҳам, Шуҳрат ҳам ўз ташвишлари – ўқиш ва юмушлари билан овора эди. Ит ёки мушук ташвиши ёш йигитларнинг қайғуси бўла олармиди?!\nАввалига эътиборсиз бўлишди. Кейин – орадан бир ҳафта ўтгач, ҳушёр тортишди. Мунчоқ сўлиб қолганди. Кампир тайинлаб кетганидек, музлатгичдан колбаса, суяк, эт беришса-да, ҳатто ҳидлаб кўрмас, нафақат ҳидламас, балки қайрилиб қарамас, фақат баҳорнинг куйдиргувчи қуёшидан беркиниб сояга ўтар, кампирнинг шиппагига баъзан бошини қўйиб, баъзан бағрини бериб ётарди.\nҚўйилган нарсалар сасиб, бижғиб кетди. Ит ялоғини моғор босди.\nБароқ ўзига керакли нарсаларни ажратиб олди.\nЙигитлар ҳайрон бўлишди: нега шу нарсаларни кампир берганда Мунчоқ ютоқиб ер эди-ю, бизнинг қўлимиздан емайди бу ит?!.\nЗайнаб опа касалхонага тушгандан буён руҳий бемор ўғли Марат синглиси Лоланинг уйида турар, нега деганда унинг ўзига алоҳида қаров зарур, дори-дармон ва муолажаларини тайин бир вақтда қабул қилиши керак, бу тартибга ўзи риоя қилолмас, бундан ташқари уни доим тергаб турмаса, ўз бошича номаълум ёқларга кетиб қолар, ўзига қарашни билмас, ён-атрофдагиларга масхара бўлар, уйга бир ташвиш келтирар эди.\nИкки ҳафта деганда Лола, эри ва Марат келди. Зайнаб опа яна икки ҳафта ётадиган бўпти. Кампирга тоза уст-бош, бошқа зарур нарсаларни тугун қилиб олиб, яна дарҳол қайтиб кетишди.\nЁтган жойида кампир: «Тоза кўйлагимни кийдиринглар...» дермиш, «Мунчоғимни соғиндим, менсиз ҳоли нима кечдийкин?..» деявериб, ҳамшираларни ҳам ҳол-жонига қўймасмиш.\nМунчоқ эгасининг фарзандларини таниди. Бир-икки ҳуриб, сас берди. Уларнинг изларини, оёқ кийимларини ҳидлади. Атрофларидан бир-икки айланди, лекин олдинги шўхлигу эркаликларини қилмади. Бароқ эса уларнинг олдида шишиниб кетди, «ҳунари»ни кўрсатиб қўймоқчи бўлган «манман» дорбоздек ишкомга тирмашди, ундан томга чиқиб, бир-бирининг пар-патига маҳлиё бўлиб «ку-ку»лашаётган бир тўп каптарни тўзғитиб юборди...\nЛола онаси тайинлагандек қилди: ит ялоғини ювиб тозалади, музлатгичдан колбаса, эт, суяк олиб қўйди. Ўзи ҳам тселлофан халтачада суяк келтирган экан, ким билади қаердан олган буни, ўраб музлатгичга қўйди. Сув идиш – темир товоқни ювиб, сув тўлдирди.\nАммо Мунчоқ бу сулукатга қайрилиб қарамади.\nЛола бир ёнда, Марат бир ёнда:\n– Мунчоқ ойимни соғинибди, ойимни соғинибди, – деб куйинишарди, лекин куёв аҳволни сезди, шекилли:\n– Ҳаҳ, бечора-я, ойижонга жуда ўрганган экансанда-а, – дея хўрсинди-да, Мунчоқнинг бошини юмшоқ силади. – Уйга олиб кетсакмикан-а?..\n– Уйга қатга оборасиз, «дом»да ҳамма жойни расво қилади-ю, ким буни кетидан тозалаб юради, буни устига сиззиям, маниям қўлимиздан нарса емайди-ку, бу ўлгур исқирт ит, – дея бобиллади Лола; шунга ўхшаш ҳолатларда аёллар эрларини жеркиброқ ва асабий гапирадилар, Лола ҳам худди шундай қилди.\nУч ҳафта бўлди, кампир касалхонада.\nМунчоқ энди муштдеккина бўлиб қолган, кўзлари чуқур ботган, оёқлари толхивичдек, думи арқондек ингичка тортган эди. Оппоқ пахмоқ жунидан асар ҳам қолмади, сарғайиб кетди. Бошини кўтаролмай энди бир жойда ётар, қовурғалари қошиқ дастасидек билиниб турар, кун давомида жойини бир ўзгартирса ўзгартирар, бўлмаса умуман ўзгартирмас эди.\nЕгуликка қайрилиб қарамасди.\nВоҳид бир парча этни олиб, Мунчоқ ёнига борди. Мунчоқ бошини қийналиб кўтарди, ён томонга мўлтираб қаради, кўзлари сўник эди, бошини тутиб туролмади – шиппак устига қўйди.\nИт этни ҳидламадиям.\nБароқ ўйноқлаб келди-да, этни илиб қочди.\nМунчоқ қийналиб ўрнидан турди, шиппакни тишлаб, ҳовли четига, қурилишдан қолган синиқ ғиштлар-у, шифер парчалари уюб қўйилган бурчакни мўлжаллаб юрди. Оёқлари гавдасини тутолмас, ҳамма ёғи қалтирар, титрар эди. Ярим йўлга бормасдан йиқилди, оғзидан шиппак тушиб кетди. Ит шиппакка бағрини берди.\nВоҳид Мунчоқ ёнида куймаланишаётганидан дадилландими ёки бир томоша кўрсатиб, буларни хурсанд қилай дедимикан, ишқилиб, Бароқ ўқдек учиб келди-да, Мунчоқнинг тагидан шиппакни суғуриб қочди. Шу қочишда ишкомга, ишкомдан томга ўтди, томда шиппакни худди чалажон сичқонни ўйнагандек ўйнади, кейин кўринмай қолди.\nМунчоқ шиддат билан хезланиб, Бароқнинг ортидан ташланганди, аммо... Аммо ҳеч қанча босмай, боши тагида қолиб, ўмбалоқ ошиб тушди. Ўзини ўнглаб ололмади. Ётган жойида тез-тез хириллаб нафас олар, бутун вужуди сопқондек кўтарилиб тушар, кўзларидан сув томчиларди...\nТўрт ҳафта ўтди.\nМунчоқ бир жойда – ўша йиқилган жойида ётиб қолди. Бошини кўтаролмас, қўзғалолмас, қулоқларини, думини-да қимирлатолмас эди. Қовоқлариям қимирламас, кўзлари ҳаракатсиз эди. Фақат юпқалашиб қолган теридан ит юрагининг қийналиб, эриниб тепиши билиниб турарди.\nБароқ Мунчоқнинг ҳолидан хабар олмай қўйди. Кейинги икки-уч кунда умуман кўринмади.\nЭрталаб ювингани чиққан Шуҳрат бироз ўтиб ташқаридан деразани тортиб очди, ичкарига бош суқди-да:\n– Воҳид ака, Мунчоқ ўлиб қолибди, – деди ҳовлиқиб. – Энди нима қиламиз, Зайнаб опага нима деймиз?..\nЙигитлар маслаҳат қилишди: Мунчоқ – жонивор, ахлатга ташлаб бўлмайди, ахлат машина келганда бериб юбориш, барибир, ахлатга ташлаш билан баробар...\nЖони узилган жойдан чуқур ковлаб, жуда чуқур ковлаб кўмишди, ер билан текислашди. Оёқости бўлмасин, деган мулоҳазага бориб, гул экиб қўйишди,\nШундай қилиш жоизми, ножоизми – билмасдан, Воҳид ичида билганича оят ўқиди, чамаси Шуҳрат ҳам шундай қилди.\nШу-шу, Бароқ бу ҳовлида бошқа кўринмади.\nИкки кун ўтиб, Зайнаб опа дов-даска билан уйга келди. Қизи, ўғли, куёви кампирни қўллаб-қўлтиқлаб машинадан тушириб, уйга олиб киришди. Кимсасиз уй ғала-ғовурга, нурга тўлди, ҳовлига қандайдир катта ҳаётнинг бир бўлаги кириб келгандек бўлди.\nЛола деразадан бошини чиқариб, ҳовлининг тўрига қараб бақирди:\n– Воҳид, ҳу Воҳид, сиззи ойим чақирвоттила...\nВоҳид атай бормади. Ўзини уйқуга солиб ётди. Кампир Мунчоқни сўрашини билди. Сўраса нима дейди?..\nҚизи билан куёви кўп ўтирмади, ишли одамлар-да, тез кетишди. Иккаласи ҳам яқин соатларда сменага чиқиши керак экан.\nҲеч қанча ўтмай, ҳовлини айланиб кўздан кечирган, дарахт ва гулларга унча эътибор бермай, водопровод жўмрагини очиб-ёпиб кўриб, унинг ижарада турган йигитлар томонидан бузилмаганлигига ишонч ҳосил қилган кампирнинг ўзи «временка» эшигини тақиллатиб келди. Хонани обдон кўздан кечирар экан, лиқиллоқ стулга ўтирди.\nЗайнаб опанинг рангига ранг югурган, даволангани, кучга киргани дадил-дадил гапиришларидан ҳам аён эди. Воҳиддан Мунчоқни сўради, «нега кўринмаяпти?» деди.\nУ, Мунчоқ энди бу ёруғ оламда йўқлигини айтганда, кампир шилқ этиб ёнига йиқилди.\nМарат, Шуҳрат, Воҳид учаласи кампирни авайлаб ётоғига олиб ўтишди. Кампир пардек енгил эди.\n«Тез ёрдам»да келган шифокор Зайнаб опа инсулт бўлганини, уни қўзғаш мумкин эмаслигини айтди.\nКампир шу ётишда тўрт ҳафта ётди. Тилдан, ҳаракатдан, овқатдан қолди. Мунчоқ сўнгги кунларини қандай яшаган бўлса, кампир ҳам худди шундай яшаётган эди, яъни кундан-кунга шамдек сўниб борарди.\nКўзлари чуқур чўкди, юзи суяк устига терини ташлагандек шалвираб осилди. Бармоқлари қаламдек ингичка тортди. Бутун вужуди кичрайиб, муштдеккина бўлиб қолди.\nЛола – меҳрибон қизи, нима овқат тайёрлаб тутмасин, ютмади, томоғидан ичкарига ўтказмади. Фақат сувни тўхтатолмас, сув сирғалиб томоғидан ўтарди.\nТўрт ҳафта деганда кампирни ғарғара тутди, хириллаб, зўрға-зўрға нафас оларди. Кутилаётган воқеани истамагандек, чойшаб остида муштипар юрак гурсиллаб тепар, кўкрак темирчининг босқонидек кўтарилиб тушар эди.\nҚизи, ўғли, куёви, набиралари рози-ризолик қилишди. Кимдир яширинча кўзёш қилди, кимдир баралла ўкинди. Энди бу воқеа нима билан тугашини ҳамма ич-ичдан англар эди.\nВоҳид билан Шуҳрат гарчи ижарада туришса-да, яъни бу хонадонга нисбатан бегона бўлишса-да, гўё кампирдан ҳол сўрамоқчидек узун-қисқа бўлиб, бош эгиб киришди. Кичик набира – ҳали мактаб ўқувчиси, боқибеғам бола момосини шу кўйга солган Мунчоқнинг ўлими тафсилотини сўраб қолди.\nВоҳид Мунчоқ кампирнинг шиппагини бермай олиб юргани, унга гоҳ бошини қўйиб, гоҳ бағрини бериб ётганини гапирар экан, тўрт ҳафтадан буён қимир этмаган кампир хиёл қўзғалиб қўйди-да, «уҳ» тортиб юборди.\nУ сўнгги нафасини олган эди.\nМарт, 2011 йил\n"http://www.kutubxona.com/wiki/index.php?title=Salim_Ashur._Munchoq_(hikoya)_/_Kiril&oldid=5774" dan olindi


Тошкент “Бродвей”и қайта жонланмоқда: мусиқа чалинган, расмлар чизилган, болалар шеър ўқимоқда - Фарғона.Ру ахборот агентлиги\n05:11 msk, 13 Июль 2020\nТошкент “Бродвей”и қайта жонланмоқда: мусиқа чалинган, расмлар чизилган, болалар шеър ўқимоқда\n13.06.2017 16:33 msk\nКунлар илиши билан Тошкентдаги Сайилгоҳ кўчаси (одамлар орасида “Бродвей” номи билан машҳур) анча йиллардан бери биринчи марта гавжумлашмоқда: кун ботиши билан пойтахт аҳолиси бу ерга дўстлар билан ёки оила бўлиб келишади. Бу ерда ҳаммага етадиган кўнгилхушликлар мавжуд.\nҲозир Сайилгоҳнинг энг гавжум қисми бўлиб, “Пойтахт” савдо мажмуидан (бу ерда бир пайтлар М.Горький номидаги рус драма театри жойлашган эди) “Зарафшон” ресторанлар мажмуигача (сўзлашувда “Зарик” деб аталади) бўлган жой ҳисобланади.\nБу ерда болалар учун катта батут ўрнатилган бўлиб, ҳар куни кечки пайтда шиширилади. Бундан ташқари бир нечта велосипедни прокатга олиш пункти бор, аксариятида ҳозирча мижозлар йўқ. Яна бир-иккита болалар аттракциони билан бир неча фаст-фуд дўконлари мавжуд. Яна болалар учун бир нечта аравачали вело-мото-коляскалар бор.\n“Зарик”дан кўчани қия кесиб ўтилса, Отатурк кўчасида аввалгидай кўплаб рассом-портретчилар бор. Ўша ерда кечки пайтда машшоқлар куй чалиб, пул ишлаб топишади.\nКечки пайтда 12 ёшли Петя исмли болакай Сергей Есениннинг шеър ва поэмаларини ифодали ўқийди. Репертуарида Гамлет монологлари бор-йўқлиги сўралганида, болакай ҳозирча йўқлигини айтди. Аммо Есенинни деярли тўлиқ ёддан билади.\nЯқинда Москвада Шекспирни ўқигани учун “арбат шаҳзодаси” деб аталаётган 10 ёшли боланинг қўлга олингани фонида, Петяни ҳам, машшоқларни ҳам ҳеч ким безовта қилаётгани йўқ. Умуман олганда, “Бродвей”да бирорта ҳам милиция ходимининг йўқлиги таажжубланарли ҳолат.\nТошкентдаги энг сершовқин ва гавжум кўча бўлган “Бродвей” 2006 йилнинг август охирида, мустақиллик байрами арафасида тарқатиб юборилган эди. Шаҳар маъмуриятининг буйруғи билан бир неча соат ичида бу ердаги барча кафе, бар, сувенир расталари ва аттракционлар йўқ қилинган эди. “Бродвей” бирпасда пойтахтдаги энг бўм-бўш кўчага айланди.\nВақт ўтиши билан бу ерга рассомлар қайтишди, уларнинг манзарали, графикага оид асарлари ва антиквариатларга фақат туристлар қизиқиш билдирар эди. Байрамлар ўтказилмай қўйди, кечки пайтда одамлар йиғилмай қўйди. Фақатгина куннинг биринчи ярмида шу ерда жойлашган юридик институтнинг талабалари саланглаб юришар эди.\n“Бродвей” олис 1985 йилда пайдо бўлган, ўшанда кўча Карл Маркс номида эди. “Ўзбекистон эмигрантлари форуми”нинг муаллифларидан бирининг ҳикоя қилишича, театр ва санъат институтининг талабаси бўлган тўрт дўст, Сергей Васильев, Сергей Игнатьев, Игорь Резников ва Володя Жеребцов кечки ўтиришларидан бирида ёшларнинг санъат устахонасини ташкил қилишга қарор қилишади. Бунга албатта, пул керак эди.\nМана бу сурат устига босиб, “Бродвей”нинг 2006 йил августигача бўлган суратларини “Фарғона” галереясида кўриш мумкин.\n“Қўлимиздан келгани – расм чизиш билан пул топишга аҳд қилдик. Горький театрининг ёнида кўргазма ташкиллаштирадиган бўлдик. Бордик, ташқи деворга асарларни илиб қўйдик, тротуарга фетр шляпани тўнтариб қўйдик, керосин лампани ёқиб қўйдик. Кўргазмадан тушган ҳамма пул ёшларнинг санъат устахонасини ташкил этишга сарфланишини плакатга ёзиб қўйдик.\nЭтюдникларни қўйиб, таниш талаба қизларнинг расмини чизишни бошладик. Улар бу ишга ҳисса қўшиш учун расм чизишга туриб беришди. Ҳар бир портретга беш сўмдан олардик, кейин ўн сўмга кўтардик, иш тўхтаб қолди, шунинг учун етти сўмга туширдик. Ажойиб кариктурачи бўлган Васильев Серёжа бир сўмдан оларди – унинг олдида навбат йиғиларди. Энг зўр мижозларимиз “Зарафшон”дан чиққан маст одамлар эди, ҳаммаси ёнидаги қизига портрет совға қилишни хоҳларди. Биринчи кечада шляпада 82 сўм йиғилибди…\nБир куни битта милиционер келиб, кўчада пул ишлаб топишга ким рухсат берганини сўради? Биз бунга Рассомлар уюшмаси ва Маданият вазирлиги рухсат берганини, ҳаммаси тепадагилар билан келишилганини айтиб, қулоғига лағмон осдик. Гапимизга ишонди – бизни тинч қўйди.\nШу тарзда бир-икки ҳафта чиздик, аста-секин бошқа рассомлар ҳам қўшила бошлади, икки-уч ойдан кейин эса бутун кўча кичик Монмартрга айланиб кетди.\nФетр шляпа ва портретлар шарофат билан йигитлар 500 сўмча пул ишлаб олишди, бу ўша пайтларда яхшигина пул эди. Бу пулга ТТЗдаги уйлардан биридаги печкахонани банд қилиб, устахонани ташкиллаштириб юборишди. Бошқа “Бродвей”га қайтишмади. Бу пайтга келиб “Бродвей”да ҳаёт қайнаб ётган эди…”\n2017 йилнинг май ойи. Энди Тошкентда майсага ўтиришга ҳам рухсат берилган шекилли?..


Кения президентлик сайлови яна қонли хунрезликларга айланиб кетадими?\n11:20 / 09.08.2017\nКеча, 8 август куни Кенияда ўтказилган президентлик сайловида мағлуб бўлган номзод Раила Одинга натижалардан норози эканини билдирган. Маҳаллий раҳбарият номзоднинг бундай мурожаати халқ орасида турфа зиддиятларни келтириб чиқариши мумкинлигидан хавотирда.\nРаила бундай фикрни сайловчиларнинг деярли сўнгги чорак қисми овоз бераётган бир пайтда, яъни умумий овозларнинг 45 фоизга яқинини тўплаган паллада билдирган. Матбуот анжумани чоғи у «овозлар қалбакилаштирилаётганидан норози» эканини айтган. Расмий натижа ҳали эълон қилинмаган бўлса ҳам ўтказилган президентлик сайловида унинг Кеньяттанинг мувафаққияти эътироф этилмоқда.\nКения қонунчилигига кўра, сайлов ўтказилган ҳар бир участкада овозлар сони ҳисоблаб чиқилиб, сўнгра улар махсус сайлов натижаларини мониторинг қилиб борувчи веб-сайтга киритилади. Аммо, амалдаги давлат раҳбарига ўзини мухолифат, деб билган, Раила Одинга партия агентлари орқали бу натижалар ҳақиқий эмаслигини исботламоқчи бўлмоқда.\nОдинга сўнгги иккита президентлик сайловларида ҳам мағлуб бўлган, 2007 йилдаги унинг халққа мурожаати ва бугунги кунда билдирилаётган фикрининг ўхшаши янграганидан сўнг, аҳоли орасида тўс-тўполон бошланишига сабаб бўлган эди. Ўша пайтда 1,200 нафардан ортиқ киши кўча норозилик ҳаракатларида ҳалок бўлган.\nКения сайлов Раила Одинга


Ҳинду Ҳиндутваси ва Исроил сионизми: уларнинг умумий жиҳатлари нимада? | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\n1702 20:05 14.09.2019\nҲинд миллатчилик ҳаракати бўлмиш Ҳиндутва ҳам, сионизм ҳам бир маданият, битта ирқ ва ягона миллат билан расистик “демократияни” барпо этишдек муштарак истакларга эга, деб ёзади Aзад Эсса.\n1975 йилда Бирлашган Миллатлар Ташкилоти 3379-сонли резолюциясини қабул қилди. Унда "сионизм ирқчилик ва ирқий камситиш (расизм)нинг бир шакли" эканлиги таъкидланади.\nБирлашган Миллатлар Ташкилотининг 3379-сонли резолюциясида Aфрика Бирлиги Ташкилоти (ҳозирги Aфрика Иттифоқи) томонидан қабул қилинган 77 ХII сонли резолюцияси эслатиб ўтилган бўлиб, унда Жанубий Aфрика ва Исроилдаги ирқчилик ва мустамлакачилик лойиҳалари таққосланган. "Ишғол этилган Фаластиндаги ҳамда Зимбабве ва Жанубий Aфрикадаги ирқчилик режимлари умумий империалистик асосларга эга бўлиб, инсон қадр-қиммати ва ҳуқуқларини бузиш сиёсатида якдил ва умумий асосларга эгадир", дейилади.\nҲиндистон собиқ мустамлака ўлароқ, сионизмни фаластинликларни паст тоифа инсонлар сифатида деморкациялашга сабаб бўлган тубан идеология деб эътироф этиб, БМТнинг 3379-сонли резолюциясини ҳаётга тўлиқ татбиқ қилган 72 та давлатдан бири эди. Совуқ уруш даврида, Ҳиндистон “Қўшилмаслик Ҳаракати” таркибига кириб, Исроилнинг яқин иттифоқчиси бўлган Жанубий Aфрикани изоляциялашда етакчи рол ўйнади. Ўн олти йил ўтгач Совуқ уруш тугади ва дунё бошқача кўриниш ҳосил қилди.\n1991 йилда сионизмнинг расистик мафкура сифатида бекор қилинишига расмий Мадриднинг “Тинчлик конференцияси”да иштирок этмаслиги билан боғлиқ ультиматуми сабаб бўлди, бу эса БМТни мазкур масала бўйича янги овоз беришни ўтказишга мажбур қилди ва 3379-сонли қарор бекор қилинди. Ҳиндистон ҳам мазкур қарорни бекор қилишни ёқлаб овоз берди.\n1992 йилда Ҳиндистон ва Исроил ўртасида тўлиқ дипломатик алоқалар ўрнатилди. Ҳиндистон иқтисодиётининг эркинлаштирилиши унинг ташқи сиёсатидаги ўзгаришларга ва жаҳон саҳнасидаги устувор йўналишининг қайта кўриб чиқилишига олиб келди.\nҲиндистон Фаластин тинчлик жараёнига “содиқлигидан” қатъи назар, Исроил билан яқинроқ алоқа ўрнатишни бошлади шу билан бирга Деҳли БМТнинг Фаластин тинчлик жараёнига “овоз беришда” давом этди.\nAммо, Ҳиндистон бир вақтлар сионизмни Исроил давлатини яратишнинг асосида ётган мафкура, расизмнинг бир тури сифатида қараган бўлса-да, Ҳиндистон ва Исроилнинг мудофаа манфаатлари янада уйғунлашуви, айниқса Aмериканинг "террорга қарши уруши"га муносабати унинг Фаластинга нисбатан бирдамлиги сўнаётганини кўрсатди. 2000 йиллардан эса Фаластин масаласига эътибор умуман эътибордан четда қолди. Кейин воқеаларга уйғун ҳолда Нарендра Моди саҳнага чиқди.\n2014 йилда ҳинд миллатчи сиёсатчиси Нарендра Моди Ҳиндистоннинг янги Бош вазири бўлди. Моди Ҳиндистон Раштра ёки Ҳиндистон миллий давлатини яратиш ниятида бўлган ўнг қанот миллатчи ташкилоти - Раштрия сваямсевак сангх (РСС) нинг доимий аъзоси эди. Бу миллатчи ташкилот “Ҳиндутва” ғоясини илгари сурди. Шуни алоҳида таъкидлаш лозимки, Ҳиндутванинг ҳиндуизм эътиқодига умуман алоқаси йўқ.\n“Раштрия сваямсевак сангх” ташкилоти Aдолф Гитлер ва нацистларнинг "маданий миллатчилик" ва "ирқий ғурур" ғояларидан илҳомланган бўлса-да, Моди ва нацистлардан азият чеккан халқ намоёндаси Нетаняҳу 2014 йилда ўз ҳудудларида тўлиқ ва мутлақ ҳокимиятни бирлаштириш ғояси асосида бирлашдилар. Улар, шунингдек, ягона маданият, ягона ирқ ва якка миллат билан супрематистик демократияни барпо этишдек умумий амбицияларга эга эканини тан олдилар.\nБу муносабатлар дарҳол янги шерикчилик босқичига кўтарилди. Гарчи Ҳиндистон деярли йигирма йил мабайнида Исроилдан қурол-аслаҳа сотиб олаётган бўлса-да, Моди даврида бу кўрсаткич бир неча баробар юқорилаб, Исроил қурол-аслаҳа савдосининг 46 фоизини ташкил қила бошлади. Ҳозирги вақтда Исроил Ҳиндистонга қурол етказиб бериш бўйича олдинги ўринда туради ва ҳар йили бу давлатлар ўртасида 1 миллиард долларлик ҳарбий савдо-сотиқ амалга оширилади.\nБойкот ва санкциялар бўйича кампаниянинг Жанубий Осиё бўйича координатори Apoorva PG, Ҳиндистон энди "Исроилнинг ҳарбий босқинчилик, колониализм ва апартеид режими билан чамбарчас боғлиқ" эканлигини “Middle East Eye” нашрига маълум қилди.\n2017 йилда Моди Исроилга ташриф буюрган биринчи Ҳиндистон Бош вазири бўлди, Модининг бу ташрифи Ҳиндистоннинг Исроилга содиқлиги билан боғлиқ шубҳаларга якун ясади. Нетаняҳу ушбу ташрифни "Мамлакатларимизни ажратиб турган сўнгги деворларнинг қулаши" деб атади. Ўшандан бери “ҳиндутва” ва “сионизм” бир илдизли мафкуралар сифатида ўз ҳаётий ифодасини топди. Эндиликда Исроил ва сионизмни танқид қилиш антисемитизм, ҳиндутвани танқид қилиш эса ҳиндуфоблик ҳисобланадиган бўлди.\nГанди ва Исроил\n2019 йилнинг 26 август куни Исроилнинг Мумбайдаги Бош консули томонидан “Ҳинд-исроил дўстлик уюшмаси” билан ҳамкорликда тадбир ташкил қилинди. Тадбирда ҳиндутва ва сионизм ўртасидаги яқинлик қайд этилди.\nТаниқли сионист тарихчи Гади Тауб, кўп миллатли маданиятнинг камчиликлари ва бирлашган миллий ўзига хослик зарурлигини таъкидлаган бўлса, Ҳиндистондаги ҳукмрон партия бўлмиш Бҳаратия Жаната (БЖП) партияси депутати Субраманиам Свами америкалик сиёсатчи Самуэл Хантингтоннинг "Цивилизациялар тўқнашуви" рисоласига мурожаат қилиб, сионизм ва ҳиндутва умумий душманга қарши бирлашиши лозимлигини таъкидлади. Жумладан, "Бугун Сион Исломий экстремистлар ҳужумига учрамоқда ва шунинг учун биз ҳамкорликда Исломий террорчи кучларга қарши курашишимиз керак", деди Свами.\nТауб ҳатто Ҳиндистоннинг бироз олдинги, яъни “Раштрия сваямсевак сангх” ташкилоти тақиқланган дардаги сиёсий тарихига ҳам урғу беришга жазм қилди. У "Маҳатма Гандидан ибратланиш учун кўп сабаблар бор ва бугун аксарият исроилликлар шундай қилишмоқда, лекин Ганди сионизм тарафдори бўлмаган" деди.\nТаубнинг Гандини эслаши абсурддан бошқа нарса эмас, чунки Ганди айнан “Раштрия сваямсевак сангх” ташкилоти аъзоси, ҳинд миллатчиси томонидан нацизм ва бугунги кундаги сионизмнинг ирқчилик ғояларини қабул қилмагани учун ўлдирилган эди.\nҲа, фашизм бу онг жиноятидир.\nТауб, шубҳасиз, ўз мамлакатининг ирқчилик сиёсатини ҳинд миллатчилари намуна қилиб олмоқчилигини яхши билади. Яҳудий бўлмаганлар Исроилдаги иккинчи даражали фуқаролар ҳисобланишади ва Фаластин тарихи дарсликлардан ажратиб олинган. Ҳиндистонда ҳам бундай ҳаракатлар такрорланмоқда.\nКашмир ва Фаластин\nҲиндистонда тенг фуқаролик ҳақида кўп гапирилишига қарамай, мусулмонлар ва насронийлар "ҳинду ирқига" кира олмайди, шунинг учун улар ҳинд давлатига "содиқликларини" исботлаш учун доимий босим остида қолишмоқда. Уларнинг тарихи шармандали ва ҳинду Ҳиндистон миллий қарашларидан оғиш ҳисобланиб мактаб дарсликлари ва ўқув дастурлари ўзгартирилмоқда.\nТарихий ревизионизм фақат ҳукмрон партиянинг манфаатларини илгари суради.\nҲатто Кашмир аннекцияси ҳам “Раштрия сваямсевак сангх” ташкилотининг мусулмон этиклари билан топталган ҳинд цивилизациясини бирлаштириш ҳақидаги ваъдаси билан боғлиқдир.\nWashington Post газетасининг мухбири Капил Комиреддининг сўзларига кўра, Модининг Кашмирдаги хатти-ҳаракати унинг, ҳинду ҳокимияти субконтинентда қурмоқчи бўлган жаннатидан ҳеч ким озод қилинмаслиги ҳамда Кашмир – бу ҳам огоҳлантириш, ҳам Фаластиннинг Ҳиндистондаги шаблони: ушбу қарашдан юз ўгирган ҳар қандай штат "бирлик" номи билан Деҳли назоратига олиниши мумкинлиги тўғрисидаги чақириғидир.\nШунингдек "келгиндилар" деб ҳисобланадиган одамлар миллий билашувга қарши деб тан олиниши ёки шунчаки йўқ қилиниши мумкин. Бунинг яққол мисоли сифатида ўтган ойда Aссам шимолий-шарқида 1,9 миллиондан ортиқ одам, асосан мусулмонлар, фуқаролигидан маҳрум қилинганлигини келтириш мумкин. Улар оний тезликда апатридларга айланишган эди.\nБир вақтлар сионизмни ирқчилик деб ҳисоблаган Ҳиндистон энди фаластинликлар билан бирдамликни сақлашдан манфаатдор эмас. Ҳозирда Ҳиндистонга мамлакатни Исроилга айлантирмоқчи бўлган одам раҳбарлик қилмоқда.\nСионист Ҳиндутва Исроил Ҳиндистон Исломофобия тафаккур Фаластин Кашмир Махсус Долзарб\nҚуддуснинг Ислом-насроний кенгаши сионистларга қаршилик кўрсатишга чақирди\n652 07:40 29.12.2017


Gazeta.uz сайтида чоп этилган мақола ва блогерларнинг фикрларига муносабат – Telegraph\nGazeta.uz сайтида чоп этилган мақола ва блогерларнинг фикрларига муносабат\nБугун интернетда Янгийўл шаҳри “Мезон” маҳалласидаги ҳолат бўйича мақола тарқалди. Бирламчи манба Gazeta.uz веб сайти бўлган мақолада фикрларим келтирилган. Ижтимоий тармоқларда менинг гапларим турлича талқин қилинаяпти.\nМен бу вазиятга муносабат билдиришдан аввал бир жиҳатни таъкидлашни истардим. Айни пайтда Янгийўл шаҳрида ўтган асрнинг 60-йилларида қурилган 100 та икки қаватли уй бор. Бу уйларнинг аксарияти жиддий таъмирталаб аҳволда. Куз-қиш мавсумида бу уйларда давомли муаммолар бўлади.\nШаҳар марказидаги “Мезон” МФЙ да жойлашган 103 ва 105-уйлар кейинги пайтларда анча қаровсиз ҳолатга келиб қолган эди. Ўзбекистон Республикаси Президенти Админстрацияси раҳбари томонидан ўтказилган мажлис баёнига кўра, шаҳар марказининг қиёфасини тубдан ўзгартириш чора-тадбирлари белгиланган. Алоҳида қайд этишни жоиз кўраманки, шаҳримиз жамоатчилиги бу хушхабарни катта хурсандчилик билан қарши олди. Янгийўл шаҳри марказидаги тирбандлик, кўримсиз, пастқам уйлар ўрнини замонавий шаҳарсозлик андозаларига мос объектлар, кенг, равон кўчалар эгаллаши халқимизни хурсанд қилди.\nБиз бу ишни бошлашдан аввал (20 июнь куни) маҳаллада шу уйда истиқомат қилувчи фуқаролар билан суҳбатлашдик. Маслаҳатлашув шаклида ўтган бу суҳбатларда вилоят ҳокимининг ўринбосарлари Қобил Ҳамдамов, Санжар Юсупов, шаҳар ҳокими, унинг ўринбосарлари иштирок этди. Бизда қурилишларни келгуси йил баҳорига кўчириш варианти ҳам бор эди. Аммо, халқ билан маслаҳатлашишга қарор қилдик. Негаки, улар шу уйда яшаяпти, муаммо ва масалалар, ёмғирли кунларда томдан оққан чаккилар уларга аён эди. Мазкур уйларда яшовчи 15 нафар оила ҳамда 9 та нотурар жой (савдо-сотиқ объектлари) вакиллари билан масала дўстона руҳда муҳокама қилинди.\n1. Худди шу ерга қурилаётган уйлар уларга бериладими?\n2. Янги уйлар битгунча қаерда ва қандай истиқомат қилишади?\nЭътиборда тутишларингизни сўрайманки, янги қурилаётган уйларда, аввало мана шу аҳолига, улар ҳозир қандай асосда фойдаланаётган бўлса, шу асосда берилади. Яъни, турар жой бўлса, ҳозирда яшаб келаётган хонадонларининг метр квадратига мос равишда янги квартира берилади. Нотурар объект эгалари эса биринчи қаватдан, ўзларига мақбул жойдан савдо ва хизмат кўрсатиш шохобчалари учун мўлжалланган жой оладилар. Маълумот учун айтаманки, янги қурилаётган 5 қаватли уйларнинг биринчи қавати савдо ва хизмат кўрсатиш объектлари учун мўлжалланган.\nМен ўз ақлим ва қалбимни жонажон Ватаним тараққиётига бахшида қилиб, баҳоли қудрат ишлаб келаяпман. Фаолиятимда хато-камчиликлар бўлгандир, аммо, халқ билан давлатнинг фикри уйғун келган, ўзаро маслаҳат, келишув асосида бошланган мана шу лойиҳада бир ижрочи сифатида қатнашаётганимдан ғурурланаман. Мен севган ва ватан ичидаги кичкина Ватаним бўлган Янгийўлни обод этишимизга халал берманг, халқимизни севинтирган ишларни бошқача талқин қилманг, дегим келаяпти ҳозир.\nЯнгийўл шаҳри ҳокимининг капитал қурилиш, коммуникациялар ва коммунал хўжаликлари масалалари бўйича ўринбосари.


Ҳисобот топшириш даврида солиқ тизимларида носозлик кузатилса, нима қилиш лозим?\n15 апрел – бир неча турдаги солиқ ҳисоботларини топширишнинг охирги куни. Ҳисобот топширишнинг охирги кунларида солиқ платформаларида носозлик кузатилиши эҳтимолдан холи эмас.\nKun.uz cолиқ платформаларида юзага келиши мумкин бўлган носозликлар, ўз-ўзини банд қилганлик гувоҳномасининг нега рус ва инглизча вариантлари йўқлиги, онлайн солиқ хизматларида кутилаётган янгиликлар хусусида Давлат солиқ қўмитасининг АКТ департаменти директори Ҳаётжон Насруллоев билан интервью ташкил этди.\n– Aйрим ҳолларда тизим орқали ҳисоботлар юборилганда техник носозлик туфайли ҳисобот қабул қилинмай қолади, бундай ҳолатда муаммони қандай бартараф этиш мумкин?\n– Солиқ ҳисоботлари сайтида солиқ ҳисоботларининг шаблонлари жойлаштирилган. Шу шаблонни олиб, маълумотлар кўрсатилган намунада тўлдириб чиқиш лозим. Aгар шаблонда белгиланган тартиб-қоидадан четга чиқиб, маълумотлар нотўғри киритиладиган бўлса, тизим маълумотлар нотўғри эканини кўрсатади.\nЯъни қандай хато? Масалан жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақами (ЖШШИР) 14 хонали рақамдан иборат бўлиши керак. Aйрим ҳолатларда илова жадвал кўринишида бўлгани учун унга сон эмас, белгиларни ёки 14 тадан кўп белги киритишади. Тизим нотўғри сон киритилганда хатоликни аниқлайди. Шу сабабли маълумотларни тўғри киритганликка амин бўлиш лозим.\nМабодо хатоликни топа олмаган тақдирда яна бир усули бор: худди шу ҳисобот шаклини олдинги даврда муваффақиятли юборилган ҳисобот билан таққослаб кўриш мумкин.\n– Эски шаблонда ҳисобот топширган солиқ тўловчилар нима қилиши лозим?\n– Айрим ҳолларда тадбиркорлик субъектлари аввал топширган ҳисоботининг шаблонини сақлаб қўйган бўлади-да, ҳисоботни эски шаблон бўйича юборади. Ваҳоланки, солиқ қонунчилигига киритилган ўзгаришларга мувофиқ, айрим ҳисобот шакллари ўзгариб, уларда янги майдонлар, иловалар пайдо бўлади ёки бекор қилинади. Эски шаблонда тўлдирилган ҳисоботлар янги ҳисобот шаклига тўғри келмагани сабабли хатолик чиқиши табиий, шу сабабли янги ҳисобот шакллари билан танишиб чиқиш мақсадга мувофиқ.\nСолиқ тўловчиларда олдинги даврлар учун қайта ҳисобот топшириш имкони бор. 2021 йилгача ҳисобот шакли эски намунада бўлган, 2021 йилдан бошлаб янги намунага ўтди. Aгар солиқ органлари 2020 йилда корхона ҳисобчисининг хабари бўлмай ёки кейинроқ бу ҳақда маълумот пайдо бўлиб нимадир қолиб кетган бўлса, эски даврдаги ҳисоботга ўзгартириш киритган ҳолда қайта ҳисобот топшириш керак бўлди.\nAмал қилиш даврига кўра, солиқ тўловчи 2020 йилдаги қайсидир давр учун қайта ҳисобот топширмоқчи бўлса, ҳисоботнинг ўша даврдаги шакли очилади ва шу шаклда ҳисобот тўлдирилади.\n– Тўлов топшириқномасини тўлдиришда нималарга аҳамият бериш лозим?\n– Aгар тўлов топшириқномалари солиқ тўловчининг шахсий кабинети орқали расмийлаштириладиган бўлса, тадбиркорлик субъектларида ўзи шу кунга қадар тўлаб келаётган солиқлардан ихтиёрий бирини танлаш имкони бор. Ҳар битта солиқ турининг коди бор. Масалан, ишчиларнинг даромад солиғи коди – 46.\nИккинчиси бу – тўлов коди. Яъни ғазначилик ҳисоб рақамига пуллар ўтказилаётганда тўлов мақсади танлади. У ерда беш хонали код танланиши кўзда тутилган. Бунда автоматик юкланадиган маълумотномадаги 12 хил тўлов мақсадларидан бирини танлаш зарур. Aгар биз ўзимиз топширган ҳисоботлар натижасида ҳисобланадиган солиқни тўламоқчи бўлсак, 08102 кодини танлаймиз.\nAйрим ҳолатларда солиқ тўловчи бошқа кодларни танлаши зарур бўлиши мумкин. Масалан, тадбиркорлик субъектига солиқларни кам кўрсатгани ҳақида камерал назорат ўтказилганининг хулосаси асосида талабнома келган. Шунинг натижасида тадбиркорлик субъекти солиқ тўлаётган бўлса, тадбирлар асосида қўшимча солиқ суммаси тўланаётганини кўрсатиш учун 08105 коди маълумотномадан танланиши лозим. Барча амалга оширилган тўловлар солиқ тўловчининг шахсий кабинетида акс эттириб борилади.\n– Нима сабабдан солиқ органларининг мурожаат телефонларига тушиш қийин? Aксарият солиқ тўловчилар телефон қилганда йўналишлар банд бўлишини таъкидлайди.\n– Ҳисобот даврларининг охирги кунларида тадбиркорлик субъектларининг ҳисобчилари бухгалтерия ҳисоби баланс маълумотларини тўлиқ шакллантиргач солиқ идораларига ҳисобот жўнатишади. Лекин кўпчилик ҳолларда бу ҳисоботни топширишнинг охирги саналарига бориб тақалади. Тан олишимиз керакки, айнан ҳисобот топширишнинг охирги кунларида солиқ идораларига мурожаатлар сони каррасига ортиб кетади.\nСолиқ тўловчи қаердадир нимадир хато қилиб қўйди, хатосини англаб етишга улгурмади. Шунда солиқ тўловчи шахсий кабинетда кўрсатилган мурожаат учун телефонларга боғланади. Бир вақтнинг ўзида шу шаклдаги мурожаат қилувчилар бир нечта бўлгани учун айнан шу ходимнинг иш телефони банд бўлиб қолиш эҳтимоли ошади. Шунинг учун, асосан солиқ ҳисоботларининг охирги кунларида колл-марказдаги мутахассислар мурожаатларни имкон қадар тезкор кўриб чиқишлари чораларини кўрамиз.\nТехник носозлик бўлган тақдирда ҳисобот ёки солиқ мажбуриятини бажаришнинг охирги кунига тўғри келса, ҳисоботларни топшириш вақти узайтириб берилади ва ҳеч ким жавобгарликка тортилмайди. Техник носозлик қанчалик давомий бўлганига қараб, қўшимча муддат белгиланади.\nAйрим ҳолатлар бўлганки, электр ёки интернет тармоғида юзага келган муаммолар сабабли маълум бир муддат узилишлар юзага келган. Шундай пайтда пропорционал равишда кўпроқ вақт қўшиб берган ҳолда ҳисобот ва солиқ мажбуриятларини бажариш кунлари муддатини узайтирамиз. Бу ҳақдаги хабар тадбиркорлик субъектларга етказилади.\n– Ўз-ўзини банд қилган фуқаролар томонидан шундай мурожаат келган: «Ўз-ўзини банд қилганлик тўғрисидаги маълумотнома фақат ўзбек тилида шакллантирилади. Мен хорижда фаолиятимни давом эттирмоқчиман, шу сабабли маълум даврда ўз-ўзимни банд қилганим тўғрисида асословчи ҳужжат керак. Нима сабабдан маълумотнома рус ва инглиз тилларида шакллантирилмайди?»\n– Ўз-ўзини банд қилганини тасдиқловчи маълумотнома давлат тилида чиқади. Лекин ҳали гувоҳноманинг рус ва инглиз тилларидаги шаклига эҳтиёж сезмаганимиз учун бу имконият яратилмаган. Aгар ҳақиқатан фуқаро чет элда ишга жойлашиши учун ўз-ўзини банд қилгани тўғрисидаги маълумотнома кераклигини Меҳнат вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги тасдиқласа, маълумотноманинг бу тиллардаги вариантини ишлаб чиқиш кўп маблағ ҳам, вақт ҳам талаб қилмайди. Буни амалга ошириш имкониятимиз бор: рус тилида ҳам, инглиз тилида ҳам маълумотномани шакллантириш муаммо эмас.\n– Солиқ тизимини рақамлаштиришда яна қандай янгиликлар кутилмоқда?\n– Aсосий янгиликларимиз кўпчиликни хавотирга соладиган нарса: тизимларнинг барқарор ишлашини таъминлаш масаласи. Бу борада ДСҚ томонидан ҳисоблаш техника воситаларининг қувватини кенгайтириш борасида ишлаяпмиз. Серверларни янгилаш ва ахборот тизимлари кўчириб ўтказиш тадбирларини июл-август ойларига қадар тўлиқ якунлаш режалаштирилган.\nИккинчиси, тадбиркорлик субъектларининг шахсий кабинетларини дизайн ва функционал жиҳатдан янада замонавий шаклга келтириш.\nУчинчиси, солиқ ҳисоботларини ҳам инсон омилини камайтирган ҳолда шакллантириш. Яъни солиқ ҳисоботлари Давлат солиқ қўмитасида мавжуд бўлган маълумотлар асосида (электрон ҳисобварақ-фактуралар, онлайн назорат касса машина чеклари ва бошқа манбалар) имкон қадар ҳисоботларни автоматик шакллантиришга урғу беряпмиз. ҚҚС ҳисоботи, айланма ва бошқа ҳисобот шаклларини тўлдириш механизмини автоматлаштириш устида иш олиб боряпмиз.\nШунингдек, ҳозирги кунда интерактив хизматларимизни босқичма-босқич мобил шаклга ўтказяпмиз.


Каттақўрғонда цемент заводи ташкил этилди\nЎзбекистон ҳукумати томонидан 17 май куни «Самарқанд вилоятининг Каттақўрғон туманида цемент заводи қурилишини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарор қабул қилинди. Бу ҳақда Давлат божхона қўмитаси матбуот хизмати хабар берди.\nҚарорга биноан Каттақўрғон туманида 2019—2021 йилларда умумий қиймати 340 миллион долларлик, йилига 2,4 миллион тонна цемент ишлаб чиқариш қувватига эга бўлган завод — Hengyuan cement қўшма корхонаси ташкил этилди.\nҚўшма корхона 2020 йил 1 октябрига қадар:\nHengyuan cement ва унинг субпудрат ташкилотлари томонидан четдан олиб келинадиган, шу жумладан, «вақтинча олиб кириш» божхона режимида асбоб-ускуналар, хом-ашё ва материаллар, машина ва механизмлар, махсус транспорт воситалари, эҳтиёт қисмлар ва бутловчи узеллар, приборлар ва инструментлар, техник ва лойиҳа ҳужжатлари белгиланган тартибда шакллантириладиган рўйхатлар бўйича божхона тўловларини (божхона йиғимлари бундан мустасно) тўлашдан;\nимпорт қилинадиган материаллар, асбоб-ускуналар, машина ва механизмлар, бутловчи буюмлар ва узеллар, технологик жиҳозлар, приборлар, эҳтиёт кисмлар, инструментлар — мажбурий сертификатлаш тартиботидан озод қилинди.\n12:05 / 19.10.2019\nОҳангаронда янги цемент заводи қурилмоқда\n10:13 / 18.10.2019\n09:54 / 30.09.2019\nСамарқанд вилоятида талончилар ушланди


Энди ер фақат аукцион орқали сотилади ёки ижарага берилади\nШавкат Мирзиёев раислигида қишлоқ хўжалиги, тадбиркорлик ва хизматларни ривожлантириш орқали аҳоли бандлигини таъминлаш ҳамда чорва, парранда ва балиқ маҳсулотларини кўпайтириш бўйича вазифалар ижросига бағишлаган видеоселектор (https://t.me/qurbonova_a/3988) бўлиб ўтмоқда.\n«6 ой аввал ёшларга ер ажратиш бўйича топшириқ бергандим. Ерни адолатли тақсим қилиш, ёшларни иш билан таъминлаш бўйича бу тажриба бўлди. Агар ҳар бир ҳудуд раҳбари тизимни тушуниб ишлай олса, ишсизлар кескин камаяди.\nБош вазир ўринбосарларига талаб қаттиқ бўлади. Мана кўряпсизлар, Самарқандда, Фарғонада «ер сотувчилар» пайдо бўлди. Пора билан қўлга тушяпти. Бўлди, у замон тугади. Энди ер фақат аукционда сотилади ёки ижарага берилади. Кимга ер керак бўлса, давлат аукционида қатнашсин, ҳалоли бўлсин, ерни сотиб олсин», — деди Президент.\nДавлат раҳбари Сурхондарёда бошланаётган тажриба асосида, ишсиз аҳолига қишлоқ хўжалиги ерларини 10 йил муддатга деҳқончилик билан шуғулланиш учун ижарага бериш тартиби жорий қилиниши, 2021 йилдан бошлаб (https://t.me/qurbonova_a/3989) қарийб 100 минг гектар ғалладан бўшаган ер майдонлари ишсиз аҳолига деҳқон хўжалиги ташкил этиш учун берилишини маълум қилди:\n«Бу тарихий имконият бўлади. Ерни ҳақиқий эгаси — халққа берамиз. Ишсизлар, кам таъминланганларни агар ҳаётдан умиди бўлиб, ишлайман, муносиб турмушда яшайман, деса уларга имконият яратиб берамиз, ижарага ер берилади, улар шундан ўз оиласини боқади», — деди Президент.


Болани анъанавий ўқитишга не етсин ёхуд янги дарслар учун тавсиялар...\nКейинги авлод 6 октябр 2020 58\nТаълимда ҳар бир жараёнда ўқув режа бўйича киритилажак янгиликлар жорий этилаверади.\nБу йилги энг муҳим янгиликлардан бири - барча синфларда Тарбия дарсларининг жорий этилаётганлиги. Доим янгилик киритиш осон бўлавермайди. Дарслик бўлгани билан унга методик кўмак керак. Ўқитувчиларнинг катта гуруҳини қайта тайёрлаш керак. Осон кўринган тарбия мавзуларини мурғак қалбларга жо этиш осон эмас. Ўқитувчилар фанга мослашгунча маълум вақт кетади. Бизда методика бор, уни мослаштириш керак, холос.\nМаълумки, ўқитувчи дарсда асосан учта мақсадни ўз олдига қўяди: таълимий, тарбиявий, ривожлантирувчи. Ҳозирги вазиятда масофавий таълимда фақат таълимий мақсад амалга ошади. Тарбиявий ва ривожлантирувчи томонлари ота-онага боғлиқ бўлиб қолади. Анъанавий таълимда бу муаллим зиммасида эди. Бола бошқалар билан бирга ўқиса, у зерикмайди, фанларни ўзлаштиришга қизиқади, ўқувчи рақобат қилади, мусобақалашади, энг муҳими тенгқурлари жамоасида бўлади, бу - биринчидан.\nИккинчидан, болалар бир-бири билан мулоқот қилса, муомала маданияти ривожланади. Учинчидан, болалар мактабда бир-бирини ҳурмат қила бошлайди, дўстлашади, уй ва синф вазифаларни муҳокама қилади. Буюк мутафаккир, қомусий олим Абу Али ибн Сино болани уй шароитида якка ўқитишга қарши бўлган. Мактабда ўқитишни тавсия қилади. Ҳозир мактабда масофавий ўқитиш мажбурий чора. Болани анъанавий ўқитишга не етсин? Нима бўлганда ҳам, бир-бирини тўлдирувчи ҳамма усулларни омухта қўллайвериш лозим.\nЖорий этилаётган Тарбия дарсларида оилада, маҳалладаги қадриятларимизга таяниш керак. Масалан, маънавий тарбия ўз асосини исломдан, муқаддас эътиқодимиздан олиши ўқувчилар қалбини тез забт этади. Қуръони Карим, ҳадис-шарифлар маъносидан фойдаланиш ҳам ўқитувчининг маҳоратига боғлиқ. Мисол учун, ота-онанинг қадри Тарбия дарсларидаги катта мавзу.\nҚуръони Каримнинг йигирмадан зиёд оятида ота-она ҳурмати, уларга яхшилик қилиш ва розиликларини топиш муҳим амаллардан экани баён этилган. Зеро, ҳар бир ота-она барча имкониятларини сарфлаб фарзандларини тарбиялайди ва таълим беради. Мана шу ерда ота-онага яхшилик қилиш ҳақидаги қуйидаги ҳадисни келтиришни тавсия қиламан: ”Парвардигорнинг розилиги ота-онанинг розиликларига боғлиқ. Унинг ғазаби ҳам ота-онанинг норозилигига қараб бўлади”. (Табароний риваяти). Шу асосида болаларга қобил ва ноқобил фарзандлар ҳақида ўнта тавсияни бериш фойдали. Қобил бола қуйидаги амалларни бажариш зарур.\nБиринчидан, барча ишларда ота-онадан розилик олиши, улардан яширинча иш қилмаслик, маслаҳат олишини тушунтириши ва мисоллар келтириш керак. Ҳар доим ота-онанинг дуоси билан бошланган иш хайрли бўлади.\nИккинчидан, яхши нарсаларни ўзидан аввал ота-онага тақдим этиши. Тансиқ овқатлар, дастурхонга биринчи бўлиб қўл узатмасликни ҳам тушунтириб ўтиш керак.\nУчинчидан, ота-онанинг маслаҳат ва насиҳатларини жону дил билан қабул қилиши. Кўпинча болаларда бундай пайтларда ота-онасини жеркиши ҳолатлари учрайди. Асосан вояга етаётган болаларда бу ҳолатлар бўлади.\nТўртинчидан, ота-онанинг рухсатисиз уларнинг хонасига кирмаслик. Тарбия дарсларида бу гаплар айтилиши шарт. Бу ҳам тарбиянинг бир бўлаги. Уларнинг рухсати билан кирилса ёки тозалаб берилса, бошқа гап. Бошқа пайтда мумкин эмас.\nБешинчидан, ҳеч қачон уларнинг номларини айтиб чақирмаслик. Ҳатто ҳазиллашиб бўлса ҳам. Баъзида бундай ҳолатлар учраяпти. Бунинг гуноҳлигини болалигидан тушунтириш керак.\nОлтинчидан, уларнинг олдида баланд овозда гапирмаслик ва «Уфф» тортмаслик. Очиғини айтсак, кўпчилик оилаларда фарзандлар ва келинларни баланд овозда сўзлаши, ёқмаган пайтда уфф дейиши одат тусига кириб қолган. Баланд мусиқалар эшитиш, телефонга ота-оналар олдида муккасидан кетиш ҳам одобсизликдир.\nЕттинчидан, ота-онадан олдин таомга қўл узатмаслик, меҳмонга борганда дастурхонга суқланиб қарамаслик, қорни оч бўлса ҳам, назарини тўқ қилиши ҳам тарбиянинг бир бўлаги. Шуни боланинг қулоғига дарсликда ҳам уйда ҳам уқдириш керак.\nСаккизинчидан, уларнинг ҳузурида оёқларини чўзмаслик, ёнбошламаслик, улардан юқари ўтирмаслик. Афсуски, кўп хонадонларда шу нарсаларга беэътибор бўлади. Бу бошқалар олдида жуда хунук кўринади. Агар биз боланинг ёшлигидан шуни ўргатмасак, кейин одат тусига кириб қолса, уни тарк этолмай, ҳаммадан дакки эшитиб қолади.\nТўққизинчидан, ота-онага доимо миннатдорчилигини билдириб уларни яхши кўришини изҳор қилиш, уларга яхши гап ва хабарларни етказиб, кўнгилларини чоғ қилиш. Ўқиган китоблар таассуротларини айтиб, шеърлар ёдлаб, қўшиқлар хиргойи қилишлари ҳам уларнинг кўнглини тоғдек кўтаради.\nЎнинчидан, ота-онанинг озиқ-овқати, кийим-кечаги ва соғлиғидан ўз вақтида хабар олиб туриши. Кийим-кечакларини дазмоллаб туриш, оёқ кийимларини артиб, мойлаб туриш, дори-дармонларини ичишини назорат қилиб туриши ҳам яхши фарзанд тарбиясидир. Уларга ҳеч қачон ўқрайиб қараб бўлмайди. Доим очиқ чеҳра билан боқиш керак.\nМана шу ўн қоидани Тарбия дарсларида болаларга ёдлатиш лозим деб биламан. Зеро,фарзанд зиммасида ота –онанинг ҳаққи улуғдир.Чунки ота - раҳбар, она эса фарзандини тўққиз ой қорнида кўтариб юради, туғилгач, бор меҳри, куч-қувватини бағишлаб, уни боқади, кечалари бедор бўлиб таомлантиради, оқ ювиб, оқ тарайди, шодлигида севинади, ғамга ботса, қайғуради, қўйингки, борлиғини фарзандига бахшида қилади. Биз имкон қадар Тарбия дарсларида шулар ҳақида инновацион усулларда тушунтириб боришимиз керак.


“Ижтимоий фикр” жамоатчилик фикрини ўрганиш маркази одам савдоси билан боғлиқ жиноят сабаблари ва оқибатларини аниқлаш ҳамда мазкур соҳадаги чора-тадбирлар самарадорлигига эришиш мақсадида тадқиқот ўтказди. Сўровда мамлакатимизнинг барча ҳудудидан 1100 нафар турли касб, ёш ва ижтимоий қатлам вакиллари иштирок этди. Тадқиқот юртдошларимизнинг аксарият қисми кишиларни жинсий ва меҳнат қуллигига сотиш каби жиноят тури ҳақида билишини аниқлади.\nСўров шуни кўрсатдики, юртдошларимиз ушбу жиноят ҳақидаги маълумотларни, асосан, марказий телеканаллардаги кўрсатувлар, Одам савдосига қарши курашиш бўйича Идоралараро комиссия ҳамда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ижтимоий рекламаларидан олишади. Бунда фуқаролар турли босма нашрлар, радиоэшиттиришлар ҳамда интернетдаги манбалардан анча кам маълумотларга эга бўлади. Айни пайтда мазкур жиноятга оид материаллар бирмунча камайгани кузатилди. Респондентларнинг аксарияти (78,4 фоизи) оммавий ахборот воситаларида ушбу муаммолар ёритилишини ижобий баҳолайдилар. Уларнинг фикрича, бу мавзу етарлича холис ва ҳар томонлама очиб берилаётир.\nМатбуот саҳифаларида (32 та газетанинг 1853 та сони) одам савдосига қарши курашиш масалалари ёритилиши мониторинг қилинганда, ушбу соҳадаги меъёрий-ҳуқуқий асосни такомиллаштириш, халқаро тажриба, жиноятларни аниқлаш ва чек қўйиш, ахборот-маслаҳат, ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш, жабрланганларни ҳимоялаш ва уларни реабилитация қилиш, чегара назоратини кучайтириш ҳамда бошқалар ҳақида кам маълумот берилаётгани аниқланди.\nИжтимоий оқибатини ўлчаб бўлмайди\nСўров натижаларига кўра, ўзбекистонликларнинг мутлақ кўпчилиги (84,8 фоиз) одам савдоси билан боғлиқ жиноятларни мамлакат миллий хавфсизлиги учун таҳдид соладиган жиддий муаммо сифатида баҳолайди. Улар одамфурушлар фаолиятини кескин қоралайди (66,7 фоиз) ҳамда бундай кишиларни қонун доирасида жазолаш кераклигини (44,1 фоиз) исташади. Шу билан бирга, респондентларнинг 55,5 фоизи одам савдоси жабрдийдаларига раҳми келишини, шунингдек, ватандошларимиз камситилаётганлигидан ғазаб туйғусини ҳис этишини маълум қилишди.\nАлбатта, жиноятчилар ўз қилмишини пухта режа асосида, иродаси бўш, яхши таълим-тарбия кўрмаган, ёрдамга муҳтож, бир сўз билан айтганда, манипуляция қилиш мумкин бўлган одамларни ўз ўлжасига айлантиришга ҳаракат қилишади. Сўров натижалари фуқароларимизнинг меҳнат ва жинсий қулликка тушиб қолиши сабабларини аниқлаш имконини берди. Респондентларнинг 32,9 фоизи фикрича, жабрдийдалар феъл-атвори қулликка тушиб қолишининг асосий сабаби саналади. Айрим фуқароларнинг тез ва осон йўл билан бойишга интилиши, (26,8 фоиз), ҳуқуқий маданияти пастлиги (13,3 фоиз) одамфурушлар “тўри”га тушиб қолиш эҳтимолини оширади.\nСўровда аёллар ишга жойлашишдаги муаммоларни қулликка тушиб қолишнинг сабаби сифатида кўпроқ таъкидладилар. Эркаклар эса бу кўпроқ феъл-атвори бўш ва тезроқ бойишга интилганларга хавф солишини қайд этишади. Ўзини ҳурмат қилмаслиги, тилни яхши билмаслиги ҳам одам савдосига йўл очади. Тадқиқот шуни кўрсатдики, асосан 20 — 25 яшар йигит-қизлар бу иллат домига тушиб қолишлари эҳтимоли юқори ҳисобланади.\nХўш, фуқароларнинг замонавий қулликка тушиб қолгани учун ким жавоб бериши керак?\nТадқиқот натижалари кўрсатишича, юртдошларимиз, гарчи, одам савдоси қурбонларига ачиниб, одамфурушларни қоралашса-да, меҳнат қуллигига тушиб қолишга фуқароларнинг, биринчи навбатда, ўзи айбдор (79,3 фоиз). Одамлар аксарият ҳолатларда эҳтиётсизлиги, ишонувчанлиги, ўзини ҳурмат қилмаслиги, енгил ва тез пул топишга интилиши оқибатида бундай вазиятга тушиб қоладилар. Шу сабабли тақдири учун жавобгарликни ўз зиммаларига олишлари керак.\nЖабрдийданинг оиласи ва ота-онаси ҳам жавобгарликни ўзидан соқит қилмаслиги даркор. 57,3 фоиз респондентлар фикрича, оилада одам савдосига муросасизлик тарбиясини сингдириш, болаларни ўз тақдири учун масъуллик, шахсий ор-номус туйғуси руҳида тарбиялаш катта роль ўйнайди. Айни пайтда катталарнинг ёшларга ўрнак бўлиши, маҳалланинг ролини ҳам инкор қилиб бўлмайди. Сўров одам савдоси домига тушиб қолишда жавобгарликни оилага юкловчи респондентлар сони кейинги икки йилда 21,1 фоизга ўсганини кўрсатди. Ҳар учинчидан кейинги респондент фикрича, жиноий фаолиятни амалга оширган одамфурушлар бунда асосий жавобгар бўлиши керак.\nСўровда респондентларнинг 93,8 фоизи яқинлари, танишлари одам савдоси қурбонига айланмаганлигини билдиришди. Айни вақтда сўров иштирокчилари орасида таниш-билишлари одам савдоси қурбони бўлганини маълум қилганлар сони икки мартадан кўпроқ камайган. Респондентлар аёлларга нисбатан эркакларнинг одам савдоси қурбонига айланганлигини тахминан беш марта камроқ эсладилар. Уларнинг фикрича, қишлоқ аёллари шаҳарлик аёлларга нисбатан одам савдосига кўпроқ тортилган.\n2015 — 2017 йилларда олиб борилган мониторинг кўрсатишича, Россия ва Қозоғистон одам савдоси ҳолатлари кўпроқ кузатиладиган асосий мамлакатлар ҳисобланади. Сабаби, авваламбор, ушбу давлатлар Ўзбекистон билан визасиз муносабатларга эга. Айни пайтда ушбу давлатлар нисбатан яқин жойлашган. Қолаверса, бу мамлакатларда мулоқот қилиш учун тил имкониятлари яхшироқ саналади. Афсуски, одамфурушлар бундан ўз ғаразли мақсадлари йўлида фойдаланишаяпти, фуқароларимизни алдаш ва ёллаш йўли билан “тўр”га илинтирмоқдалар. Сўровда қатнашганларнинг 6,8 фоизи БААда, 9,2 фоизи эса АҚШ, Туркия ва ўарбий Европада яқинлари эксплуатация қурбони бўлганини маълум қилишган.\nСўров натижаларининг кўрсатишича, қурилиш ва қишлоқ хўжалиги одамлар мажбурий меҳнатга тортиладиган асосий соҳалар бўлиб қолмоқда. Қолаверса, қурилишда эксплуатация барқарор ўсаётган бўлса, қишлоқ хўжалигида, шунингдек, истеъмол товарлари ишлаб чиқаришда замонавий қуллик меҳнатидан фойдаланиш кескин камаяётир. Жинсий хизматлар, юк тушириш, уй ҳайвонларини парваришлаш, бозорда ҳаммоллик қилиш ҳолатлари ҳам кузатилади.\nНоқонуний миграциядан эҳтиёт бўлган яхши\nТадқиқотнинг кўрсатишича, бутунлай нотаниш шахслар фуқароларнинг замонавий қулликка тушиб қолишида асосий омил бўлаяпти. Масалан, айрим респондентлар фикрича, уларнинг қариндоши турли эълонлардан фойдаланиб, ўзлари мустақил ҳаракат қилган (7,7 фоиз), иш қидираётганлар кўпинча интернет сайтларида жойлаштирилган ҳамда текширилмаган маълумотлардан фойдаланадилар. 3,8 фоизи эса яқин қариндошига мурожаат қилган.\nСўровда бандлик бўйича давлат хизматига қилинган мурожаатлар қайд этилмади, бу ҳол берилган саволга жавоб бермаган фуқаролар гуруҳининг сусткашлигидан, ҳуқуқий саводхонлик даражаси, шунингдек, ҳуқуқий маданияти пастлигидан далолат беради.\nШундай қилиб, қарийб ҳар иккинчи ҳолатда, иш излаш чоғида меҳнат қуллигига тушган одамлар чет элда ишлаш учун гуруҳларни жамлаётган нотаниш кимсаларга мурожаат қилганлар. Ушбу шахслар бошқа аҳоли манзилидан келиши ёки қўшнилар, одам ёллаш бўйича фаолият юритаётган шаҳар аҳолиси вакили бўлиши мумкин. Бу жиноий гуруҳлар аъзолари юқори иш ҳақини ваъда қилиб, қурбонларни ўзларига жалб этганлар, оқибатда, фуқароларни қулликка сотишган.\nСўров натижаларининг тасдиқлашича, иш излаб бандлик идораларига ва ходимларни ёллаш бўйича қонуний ташкилотларга мурожаат қилганлар одам савдоси қурбонларига айланмайдилар.\nҚийин вазиятдан чиқишнинг энг тўғри йўли\nТадқиқот жараёнида одам савдоси қурбонлари қариндошларининг хатти-ҳаракати ўрганилди. Мониторинг натижаларига биноан, кейинги вақтларда фуқаролар ўз яқинларини меҳнат ёки шаҳвоний қулликдан озод қилиш учун камроқ ҳаракат қила бошладилар. Сўров таҳлилларига кўра, 2017 йилда одам савдоси қурбонига айланган қариндошини озод қилишга интилганлар сони 2015 йил билан қиёслаганда 12,6 фоизга камайган.\nБу одам савдосига қарши курашиш бўйича мамлакатда кўрилаётган чора-тадбирлар самара бераётганидан далолатдир. Фуқаролар буни Ўзбекистон Республикаси Президентининг Халқ қабулхоналари институтининг жорий қилиниши, одамфурушларни жазолаш ва жавобгарликка тортиш бўйича чораларнинг изчил таъминланаётганлиги билан боғлашмоқда.\nТаҳлилларнинг кўрсатишича, давлат ва жамоат ташкилотлари одам савдоси қурбонларини озод қилишга имкон қадар кўпроқ ёрдам бермоқда. Респондентларнинг 37,5 фоизи ўз қариндошини озод этишда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ёрдамидан тўла даражада қониқишади. Сўровда қатнашганларнинг билдиришича, уларнинг яқин кишиси мазкур ташкилотлар ходимларининг фаол ҳаракатлари туфайли уйига қайтган.\nМониторинг меҳнат ёки шаҳвоний қулликдан озод бўлган ва уйига қайтган фуқаролар сони барқарор ўсганлигини аниқлади. Бундай ҳолатлардан хабардорларнинг 87,9 фоизи таниши ҳозирги вақтда қулликдан озод бўлганини ва уйига қайтиб келганини билдирган. Бу кўрсаткич 2015 йилдагига нисбатан 27,2 фоиз ўсган.\nБиргаликда курашиш керак\nСўров иштирокчиларининг кўпчилиги шунга ишонадики, одам савдосига қарши курашиш нафақат ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ва жамоат ташкилотларининг, балки бутун жамиятнинг вазифасидир. Юртдошларимиз фикрича, фуқаролик жамияти институтлари ва аҳолининг яқин ҳамкорлиги ҳамда ўзаро фаол қўллаб-қувватлаши билангина ушбу курашда самарадорликка эришиш мумкин бўлади.\nСўров жараёнида қатнашганларнинг аксарияти (73 фоиз) фуқаролар давлат ва жамоат ташкилотларига одам савдосига қарши курашиш борасида яқиндан ёрдам кўрсатишлари лозим, деб ҳисоблайди. Фуқароларнинг фикрича, бу ёрдам, биринчи навбатда, фуқароларнинг қариндошлари, танишлари, ҳамқишлоқлари, қўшниларининг одамфурушлар “тўри”га тушиб қолганлиги ҳақида ўзларига маълум бўлган ҳодисалардан ҳокимият органларини ўз вақтида хабардор қилишидан иборат бўлиши керак.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Яхшилик асло унутилмайди\tЗамонавий Ўзбекистон тараққиётида янги саҳифа »