Фикр парвоз истайди | behzodfazliddin.uz\n– Қозоқбой ака, бу гал сизни адабиётшунос олим эмас, фикрчан бир зиёли сифатида суҳбатга тортмоқчимиз. Шамс Табризий Жалолиддин Румий қўлидан китобни юлқиб олиб ҳовузга улоқтиргани ёки Бобо Фараж Нажмиддин Куброга китоб ўқишни қатъиян ман этгани ҳақидаги ривоятлардан воқифсиз, албатта. Бу икки вазиятда ҳам, шубҳасиз, инсонни китобдан қайтаришга даъват йўқ. Зеро, у ҳолда Шамс Табризий ҳам, Бобо Фараж ҳам жоҳил кимсалар бўлиб қолар эди. Ваҳоланки, уларнинг ҳар иккиси ҳам наинки зоҳирий, ботиний илмга-да лиммо-лим валий зотлар бўлган. Улар ўша хатти-ҳаракати билан китоб ўқишни инкор этмаган, атиги фикрлаш муҳимроқ эканини уқтирган, холос. Фикр оламида яшаётган зиёли сифатида айтинг-чи, шахс камолоти ва жамият равнақида мустақил фикрлашнинг тутган ўрни ва аҳамияти, сизнингча, қандай?\n– Менимча, Шамс Табризий билан Бобо Фараж моҳият ҳақидаги мулоҳазалардан кўра Олий моҳиятнинг ўзига эътибор қаратишни маъқул кўрган. Ахир, олам ҳақидаги билимлар баъзан оламнинг ўзини одамдан тўсиб қўйиши ҳам мумкин-да. Шу боис содиқ дўстлар ул валий зотларни Яратган ҳақидаги билимларни ўрганишдан кўра Яратганнинг ўзини кўнгилдан ўтказишга, ишқ орқали унга яқинлашишга ундаган бўлса керак. Билим – ўз ҳолича қудратли қурол эмас. У бор-йўғи ўзлаштирилган ахборотлар йиғиндиси, холос. Билим одамнинг табиати, фитрати, эътиқодини кучлантириб, фикрга қувват бергандагина қудратга эврилади.\nБиласиз, одам – умуман фикрлай олиши билан ўзга жонлиқлардан ажралиб турувчи хилқат саналади. Мустақил фикрлаш эса, инсон шамойилида дунёга келган индивиднинг ўз йўлини танлай биладиган ҳамда қарашлари, тутумлари, хатти-ҳаракатлари учун масъул бўла оладиган шахсга айланганини кўрсатувчи асосий белгидир. Маълумки, мен одамман, деган индивиднинг барчаси ҳам шахс эмас. Бир умр шахс бўлолмай, яъни мустақил фикрлаш босқичига кўтарилолмай яшаб ўтаётган одамлар қанча! Ҳар қандай этнос ойдинларининг илкинчи вазифаси ҳар бир миллатдошининг шахс даражасига етиши йўлида эмгак чекишдан иборат.\nЭнди, мустақил фикрлаш нима ва унга қандай эришилиши ҳақида сўзланг, мустақил фикрнинг фикрий бошбошдоқликдан қандай фарқи бор дейсиз-да… Айтиш керакки, мустақил фикрлаш кўр-кўрона қайсарлик ҳам, ўзбилармонлик ҳам эмас. У кишидан жиддий зўриқиш ва улкан масъулият талаб қиладиган психофизиологик жараён. Негаки, фикрнинг мустақил бўлиши унинг асосли бўлишини ҳам тақозо этади. Яъни айрича фикр билдирадиган киши ўз-ўзидан шу фикрининг ҳақ эканини муайян далиллар ёрдамида исботлаб бериши ҳам зарур.\nМенимча, ҳар қандай юртнинг нечоғли мустақиллиги унда яшовчи кишиларнинг мустақиллиги даражасига боғлиқ. Шахснинг эгаменлиги эса, биринчи навбатда, унинг фикру қарашларидаги бетакрорликда намоён бўлади. Фикр мустақиллиги кишининг атрофдаги нарса-ҳодисалар борасида бировнинг оғзига қараб ўтирмай, ўзича муносабат билдиришида юз кўрсатади. Мустақил фикр – муайян воқеа-ҳодиса юзасидан маълум асосларга таянган ҳолда келинган тўхтамдир, аслида. Ҳар бир одам олам ҳодисаларини ўз кўзи билан кўргани, ўз руҳиятига мувофиқ идрок этгани ва ўз интеллекти даражасида изоҳлагани учун ҳам у ҳақда ўзига хос тўхтамга келади. Мустақил фикр ўзгаларнинг қарашларига ўхшамаслиги билан ажралиб туради.\nУмуман, фикрлаш деганда, нарса-ҳодисалар ҳақида бошқалар билдирган қарашлардан фойдаланиш ва уларга тўлиқ қўшилиш ҳам кўзда тутилади. Мустақил фикрлаш эса, одамнинг олам ҳодисалари ва ҳаётий вазиятлар моҳиятини ўзгаларникига ўхшамаган йўсинда идрок этиб, уларникидан бошқача тарзда тушунтира олишини англатади.\nМустақил фикр, биринчи навбатда, шахс тафаккурининг танқидий бўлишини талаб қилади. Танқидий фикрлашга одатланмаган шахсда мустақил фикр шаклланмайди. Ўй одамига хос чин белги ҳар қандай фикрга ўз муносабатини билдиришда намоён бўлади. Танқидий тафаккур ҳаммага ҳам ёқавермайди. У танқидий эканининг ўзи биланоқ ҳамиша нимагадир тегиб кетишга, кимгадир маъқул келмасликка маҳкум. Аммо маданиятли жамият аъзолари ўзига хуш келмаган фикрларни қабул қилибгина қолмай, улардан фойдалана билиши ҳам лозим. Шундагина чинакам тараққиётга эришилади.\nФикрий якранглик ҳар қандай жамият тараққиёти учун хатарли ҳолатдир. Чунки кўпчиликнинг бир хил фикрда бўлиши, аслида, фикрламасликнинг “ёрқин” кўринишидир. Ривожланмоқчи бўлган жамият ўз аҳлининг фикрий рангинлигига интилади. Хилма-хил, ҳатто бир-бирини инкор қиладиган қарашларни ўзаро чоғиштириш ва саралаш орқалигина тараққиётга хизмат қиладиган оптимал тўхтамларга келиш мумкин.\nФикрлаш мияга тегишли мантиқий-физиологик фаолиятгина эмас, балки ҳиссиётга боғлиқ руҳий жараён ҳам бўлгани сабаб одам фикрлаш ва ўз фикрини баён қилишга одатланиши ё одатланмаслиги мумкин. Демак, мустақил фикрловчи шахслар кўпайишини истаган жамият, авваламбор, фикрлар хилма-хиллигига кўникиши лозим бўлган, албатта. Бунда оммавий ахборот воситаларининг ўрни тенгсиздир. Ривожланган мамлакатларда уларнинг тўртинчи ҳокимият даражасига чиқишига ана шу фикрий рангинликни таъминлаш функцияси сабабчи.\nБоя айтилганидек, мустақил фикрли шахслари кўп бўлмаган мамлакатда мустақиллик ҳам омонатдир. Негаки, инсоннинг тафаккури қанчалик мустақил бўлса, у шунчалик ташаббускор бўлади. Одамдаги фикрлаш эркинлиги унинг изланувчан ва ижодкорлиги билан уйғунлашади. Худди шунингдек, ижодий фикр мустақил ҳам бўлади. Муайян чегара ва қолип ичидаги фикр – ижодийликка ёт. Чунки ижодкорлик учун фикрнинг парвози керак. Бир қолипда фикрлайдиган одам ҳолати қафасдаги қушникига ўхшайди: қаноти бор, аммо учолмайди. Фикрнинг чекланавериши одамни бора-бора фикрламасликка одатлантиради.\nАфсуски, мустақил фикрга эга бўлиш кишига камдан-кам олқиш келтиради. Билъакс, у фикрловчига кўп ташвиш туғдиради. Ўзига хос фикрлайдиган кишини кўпчилик хушламайди. Аслида бундай кишини барча суйиши мутлақо шарт ҳам эмас. Аммо атрофдагиларнинг хушламаслиги одамнинг ҳаётини азобга айлантириб юбориши мумкин. Боз устига, бизда ўзгача фикрдан ҳуркиброқ туриш одати бор. Ҳолбуки, ўзгача фикрловчи одамнинг бизга душман эмаслигига кўникиш вақти аллақачон келган. Ҳар қандай одамнинг биз хоҳлагандан ўзгача, ҳатто бизга ёқмайдиган тарзда ҳам фикрлашга ҳаққи борлигига кўникиш, шунингдек, ҳар бир одамда нотўғри фикрлаш ҳуқуқи ҳам мавжудлигини тан олишга ўрганиш лозим. Ҳеч бир инсон бошқа бирор кимса олдида унга ёқмайдиган фикр айтмасликка мажбур эмаслигини, одамзод ўзгача нуқтаи назарга ҳамиша ҳақли эканини ҳисобга олишга одатланиш зарур.\nШу муносабат билан бир ҳолатни алоҳида таъкидлашни истардим: мустақил фикрлаш, аввало, хато қилишдан қўрқмасликдан бошланади. Хато фикрлашдан қўрқиш одамни ўйидагини айтмасликка, бора-бора эса ўйламай қўяқолишга кўниктиради. Шу сабаб, айниқса, ёшларни нотўғри бўлса-да, кўпроқ фикрлашга одатлантириш, баъзан фикрнинг сифатигина эмас, миқдори ҳам муҳим эканига ишонтириш лозим. Педагогик амалиёт тарихи кўрсатадики, ўқувчига бўлажак кадр сифатида эмас, бетакрор шахс сифатида қарашга ўрганилсагина мустақил фикрли киши шакллантирилиши мумкин.\n– Лев Толстой ўзини ўзи қандай тарбиялагани ҳақида унинг кундаликларидан кўп нарса билиб олиш мумкин. У ҳар кеча уйқуга ётиш олдидан шу кунги барча ўйлаган ўй, айтган сўз ва қилган ишларини тафтиш этиб, эртанги кунию бутун ҳаёти учун зарур сабоқлар чиқариб борган. Шундай савол туғилиши шубҳасиз: агар Толстой шу асно ўзини ўзи тарбияламаса, бу қадар чўнг шахсга айлана олармиди? Бизнинг онгимизга тарбия учун ота-она, мактаб, маҳалла ва ҳоказолар масъул деган тушунча чуқур ўрнашиб қолган. Оқ-қорани фарқлай олмайдиган гўдакка татбиқан бундай ёндашув тўғри, албатта. Бироқ ақлимизни озми-кўпми таниб олган чоғимиздан бошлаб ўз тарбиямиз учун ўзимиз кўпроқ масъул эмасмизми? Балки аввал-бошданоқ ҳар бир ўғил-қизга ана шуни уқтириш, уларни ана шунга ҳозирлаш керакдир? Сизнинг бу ҳақдаги фикрингизни ҳам билишни истардик.\n– Аввало, масаланинг жуда тўғри қўйилганини айтгим келади. Бировни биров учун масъул қилишдан кўра самарасиз юмуш йўқ. Ўзбекда “Ҳар кимнинг гўри бошқа” ёки “Ҳар ким ўз бошига ёққан қорни ўзи курайди” деган гаплар бор. Буюк шоирнинг “Тақдирин қўл билан яратур одам” деган қаноатида ҳам шаккоклик йўқ, балки ҳар бир одам ўз қисматини ўзи қуради, ўз тақдири сари элтадиган сўқмоқни ўзи очади, ўз қилмиши учун ўзи жавобгар, дегандек ҳақ тўхтам бор. Албатта, жуда йирик шахс ёхуд оламшумул фикрлар айтгувчи мутафаккир бўлиш учун эмас, балки шунчаки бир шахс бўла билиш учун ҳам, биринчи навбатда, одамнинг ўзи масъулдир.\nХалқ орасидаги “Бир болага етти маҳалла – ота-она” деган гап эса, ёш бўғиннинг тўғри улғайиши учун кўпчилик масъул, деган эзгу қарашни ифодалайди, холос. Аслида ҳар бир одамга ўзининг ҳар бир хатти-ҳаракати учун фақат ўзи масъул экани болаликдан сингдириб борилиши керак. Бизда бировларнинг қилмиши учун атрофдагиларни айбдор қилишга уриниш анча кенг ёйилган. Бюрократик бошқарув тизимига шундай ёндашув маъқул келади. Чунки ҳамиша унга ҳисоб берадиган қандайдир шахс ёки тузилмани топиш мумкин.\nОламдаги энг етук юз психологдан бири, таълим жараёнидаги интерфаол усуллар деб аталган инқилобий ёндашув йўсинига асос солган швейцариялик мутафаккир Жан Пиаже айтадики, “Инсоният пайдо бўлганидан бери ҳали бирорта ўқитувчи бирорта ўқувчини ўқита олган эмас”. Бир қарашда ўринсиздай туюлгувчи бу қараш, агар чуқур ўйлаб кўрилса, тўғри экани маълум бўлади. Чиндан-да, очундаги ўқитувчи зоти борки, барча шогирдларига бир хилда таълим бергани ҳолда ҳар хил натижага эришади. Қанчалик уринмасин, ўқувчиларининг ўзлаштириш даражаси ҳар хил бўлаверади. Демак, ўқитувчи ўқитмайди, балки ҳар бир ўқувчи ўз истеъдоди, истаги, ҳаракатига яраша ўзи ўқийди. Ўқитувчи ўқита олганида эди, барча шогирдлар бир хил натижани қўлга киритган бўларди. Пиаженинг ушбу тўхтамида таълим-тарбияни инкор этиш эмас, балки ҳазрат Навоий “Маҳбуб ул-қулуб”да айтганидек, “Қобилға тарбият қилмоқ зулмдир ва ноқобилға тарбият ҳайф. Ани адами тарбият била зоеъ қилма ва мунга тарбиятингни зоеъ қилма” тарзидаги қарашни қўллаш бор. Яна у зот “Гарчи қуёшдин парвариш олам юзиға ом эрур, / Саҳрода қамғоғу тикан, бўстонда сарву гул битгай”, дейдилар. Яъни Оллоҳ ҳар бир одамни ҳар хил феълу хўйга ва шунга яраша қисматга эга қилиб яратган. Ўқитувчининг вазифаси эса ўқувчини имкон қадар эзгулик сари йўллашдан иборатдир.\nЖан Пиаже яна “Ҳар бир бола ўз интеллектининг меъморидир”, дейди. Кўринадики, шахсни шакллантиришда ижтимоий муассасаларга ортиқча юк ортиш хато. Тўғри, одамнинг шахсга айланишида атроф-муҳит муайян ўрин тутади. Лекин у шахсни шакллантиришда ягона ва ҳал қилувчи омил эмас.\n“Ёш педагогикаси” деб аталмиш илмда болаларда жисмоний ва эмоционал интеллект устуворлиги алоҳида таъкидланади. Яъники, бола жисмоний ҳаракат асносида фикр юритади. У қанча кўп ҳаракат қилса, шунча кўп фикрлаётган бўлади. Шунингдек, болада қанча кўп ижобий ҳиссиёт уйғотилса, унинг фикри теранроқ, хаёлоти учқурроқ бўлиб шаклланади. Демак, таълим-тарбия ўқувчиларда жисмоний ва ҳиссий интеллектни уйғотадиган йўсинга солиниши, яъни педагогик амалиёт бола табиатига мувофиқлаштирилиши зарур. Бола табиатини педагогикага мослаштиришга уриниш эса, унинг шахсиятини синдириб қўйиши мумкин.\nЭзгу ишлар қилиш осон бўлганида ҳамма фақат эзгулик қилган бўларди. Эзгулик деярли ҳар қачон қулайликдан воз кечиш, манфаатдан юз ўгириш, фойдадан тийилишни талаб қилади. Бу сифатлар эса, ҳар бир одамда, Бобур айтмоқчи, кўпроқ “жибиллий” бўлади.\n– Қозоқбой ака, ҳозирги жамиятда шаҳар ва қишлоқ муносабатлари ғоят долзарблашиб бораётгани сир эмас. Қишлоқ – “қадриятлар қўриқхона”сию шаҳар “цивилизация устахона”сидир. Демак, уларнинг ҳар иккиси ҳам ниҳоятда зарур – бири меросни асрамоқ, бошқаси тараққиётга эришмоқ учун. Сиз қишлоқда туғилиб вояга етган, аммо тақдир тақозоси-ла шаҳарда яшаб ижод қилаётган одамсиз. Айтинг-чи, қишлоқдаги ҳаёт тарзининг шаҳарга яқинлашуви қай бир даражада маънавий йўқотишларга сабаб бўлмасмикан?\n– Мен умрининг катта қисмини қишлоқда кечирган бир одам сифатида бугунги қишлоқни дангал “қадриятлар қўриқхонаси” деб айтишга ботинолмайман. Айниқса, глобаллашув деган буҳрон бутун Ер юзини қамраб олган бир шароитда қишлоқ билан шаҳарнинг маънавий қиёфасида улкан айирмалар бўлишидан умид қилиш ножоиздай туюлади менга. Инсоний муносабатлар бозор муносабатларига, ҳар қандай санъат шоу-бизнесга айланиб бўлган ва бу кечим сўнгги техник воситалар орқали энг олис қишлоқларга ҳам тўхтовсиз кириб бораётган бир шароитда қишлоқ, сиз ўйлаган “қадриятлар қўриқхонаси” бўлолмайди, деб ўйлайман. Болалигим Мирзачўл қишлоқларида ўтган. У ерларда ёзда-ку ариқдан сув ичардик. Қишда иккитагина ҳовуз бўларди ва бутун қишлоқ шу ердан сув оларди. Қишлоқдаги безори болалар ҳам бу ҳовузларни булғаш мумкинлигини хаёлига келтирмасди. Ёки кўклам келиши ҳамоно қишлоқнинг ичу ташидаги ариқлар ҳашар йўли билан тозаланарди. Ҳеч ким ҳеч кимни мажбурламаса-да, ҳашарда қатнашмаслик уят саналарди. Ўтган асрнинг 70-йиллари қишлоқда подачи топилмай қолди. Энди оилалар мол-ҳолни навбат билан ўзи боқадиган бўлди. Ўшанда ўғли йўқ оилалар ёки қаровчиси йўқ кексалар мол боқишдан озод этилди. Уларнинг навбати ўтказиб юборилар, кейинги ўтбоши навбатга чиқаверар эди. Катталар сўзини икки қилмаслик, қизларнинг тортинчоқроғу йигитларнинг ўктамроқлиги тўғрисида айтиб ўтирмаса ҳам бўлади. Бугунги қишлоқларда ана шундай ўзбекона одатлар камдан-кам қолган, дейиш мумкин. Қишлоқларда шаҳарлардаги қулайликкина йўқ, холос. Бизда қишлоқ билан шаҳарнинг маънавий даражаси жуда яқинлашгани ҳолда уларнинг маиший даражасида катта фарқ ҳамон сақланиб қоляпти. Шу боис қишлоқдаги ҳаёт тарзининг шаҳардагига яқинлашиши жамиятимиздаги ҳозирги маънавий ҳолатга унчалик заха етказолмас, деб ўйлайман. Маънавий баркамоллик иллатлар борлигини билмасликда эмас, ундан тийилишга ўзида куч топишда намоён бўлади.\n– Сиз бундан ўн йилча аввал “Бугунги ўзбек танқидчилиги юксалишига тўсиқ бўлаётган бир қатор муаммолар бор. Уларнинг энг биринчиси миллий фалсафий қарашлар тизимининг тўлиқ шаклланмагани деб биламан. Оламга, одамга ёндашувнинг ўзбекча илмий йўсини аниқ бўлмагач, оламу одам ҳодисаларининг изоҳи ҳам унчалар асосли бўлмайди” деб ёзган эдингиз (“Сифат ўзгаришлари йўлида” мақоласи, “ЎзАС”, 2004 йил 9 июль). Илтимос, ана шу фикрингизни кенгроқ изоҳлаб берсангиз. “Миллий фалсафий қарашлар тизими” деганда нимани назарда тутгансиз? Хўш, ортда қолган ўн йил ичида ушбу тизим шаклланиб улгурдими? “Оламга, одамга ёндашувнинг ўзбекча илмий йўсини” деганда эса нимани тушунмоқ керак? Бу фикрдан илмнинг ўзбекчаси, арабчаси, фарангчаси, амрикончаси… бўлади, деган маъно келиб чиқмайдими?\n– Бизда бировнинг унчалик тушунарли бўлмаган ёки ўзига ўтиришмаганроқ қарашини ғашга тегар даражада жўнлаштириб талқин этишдай бир ёндашув кенг ёйилган. Аслида “оламга, одамга ёндашувнинг ўзбекча илмий йўсини аниқ бўлиши керак”лигида ҳеч қандай ажабланарли жиҳат йўқ. Биз жаҳон айвонида, умуман, одам эканимиздан ташқари, айнан ўзбек бўлиб ҳам яшаётган этносмиз. Бас, бизнинг ўзбеклигимиз фақат ота-онамизнинг ўзбек бўлгани, тилимиз, емагу удумларимиз ўзига хос эканидан ташқари тафаккур тарзимиз, атроф-оламга қараш, уни идрок этиш, ундан таъсирланиш, уни тушуниш ва изоҳлашу ифодалаш йўсинимиздаги ўзига хосликда ҳам намоён бўлади-ку, шундай эмасми? Биз оламга одам бўлиб, айни вақтда ва биринчи навбатда, ўзбек бўлиб қараймиз. Бинобарин, миллатнинг қарашлар йўсини таянадиган ва бундай қарашнинг шаклланишига асос бўладиган фалсафий-назарий тизимга зарурат туғилмайдими? Мен бу гапни ўзбек адабий синчилигидаги йўлсизликнинг сабабларидан бири сифатида айтган эдим. Афсуски, бугунга келиб ҳам миллий фалсафий қарашлар тизими қарор топди, деб бўлмайди. Ҳар қандай нуқтаи назар таяниши мумкин бўлган мустаҳкам ва қурч фалсафий асос мавжуд эмас – демак, йўлсизлик бартараф этилмаган. Мен фикрлашнинг бир хил бўлишини эмас, балки миллат аҳлининг фикрлаш йўсинига асос бўладиган умумфалсафий асос яратилишини кўзда тутяпман.\n– Сўзингизни бўлганим учун узр, домла. Менимча, миллий фалсафий қарашлар тизими йўқ эмас, бор. Аммо у диний, асотирий, фалсафий, адабий… бисотимиз қатларида “яширин”. Назаримда, уни махфийликдан ошкорликка олиб чиқмоқ учун янги бир Форобий етишмаётир, холос. Аммо бундай нажоткор йўлига кўз тикиб ўтириш ҳеч бир илм аҳлига ярашмайди. Қолаверса, айни фалсафий тизимни таркиб топтирувчи кўплаб жузлар умуминсоний табиатга эга. Миллат уларни қайта яратмай, дунёдан шундоқ олиб қўяқолади…\n– Қандайдир ўзга мавжудликлар қатида “яширин” шаклда бўлган тизимнинг тизимлиги шубҳали. Бундай “тизим”нинг бутун бир миллат фикрлаш йўсинидаги бош йўналишни белгилаб беришига умид қилиш эса мантиқсизликдир. Айни вақтда, фалсафанинг сиз айтаётгандай умуминсоний жиҳатлари борлигини ҳам инкор этиб бўлмайди. Аммо биз олам ҳодисаларини ўзбек сифатида идрок этмоқ ва изоҳламоқ учун ўз миллий фалсафий қарашларимизга муҳтожмиз. Акс ҳолда, яна ўзгалар ортидан эргашиб юраверамиз. Агар, сиз айтгандай, қарашлар тизимини “ўзи… яратмай, дунёдан олиб қўяқол”са, дунёни ҳам бировлар назари билан кўраётган, тушунаётган ва тушунтираётган бўлиб чиқади. Миллий фалсафа бўлмаган жойда миллий маънавият бўлмайди. Миллий фалсафий таянч аниқ бўлмагани учун ҳам илмий тадқиқотларда ҳамон қандайдир ибтидоий жамоа тузуми ҳақида ёзилади. Ҳолбуки, бундай тузум бўлганини эътироф этиш одам маймундан тарқаганини ва у қачондир пода бўлиб яшаганини тан олиш ҳамда инсоният жамияти фақат муайян формациялар тарзидагина мавжуд бўлади, деган марксча фикрга қўшилишнинг ўзгинасидир. Ваҳоланки, ўзини мусулмон ҳисоблаган одам олам ҳодисаларини ҳам исломий фалсафа асосида идрок этиши, тушуниши ва тушунтириши керак.\nАлбатта, сиз одам марксча, моддиюнча фикрлашга ҳам ҳақли-ку, дейишингиз мумкин. Тўғри, одам шундай фикрлашга ҳам ҳақли. Анчагина давр мобайнида барчамиз айнан шундай фикрлашга мажбур қилиниб ҳам келдик. Лекин ҳар бир одам ва бутун бошли миллат охир-оқибат тўғри эмаслиги, ўзининг маънавий қадриятлар тизимига терслиги аён бўлган қарашлардан қачондир қутулиб, соғлом ақлга мувофиқ келадиган фалсафий тизимни яратишга ҳам ҳақли. Миллат аҳлининг кўпчилиги учун таянч бўладиган асос қарашлар тизими шакллантирилиши жудаям зарур. Акс ҳолда, миллий фалсафа деган тушунча бўлмасди ва бу йўналишдаги асарларни шунчаки таржима қилиб қўяқолиш кифоя этарди. Агар шундай қилинса, ўзбекнинг маънавий қадриятлар дунёси ҳам ўзгаларникининг таржимасигина бўларди, холос.\nМиллий адабиётимиздаги модернизм, постмодернизм йўналишлари, оммавий маданият сингари тушунчаларга жўяли илмий изоҳ берилмаётгани ва бу борада дуч келган тасодифий қарашларга қўшилиб кетилаётгани боис кўпинча улар олабўжи қилиб кўрсатилаётганининг асл сабаби – таяниладиган фалсафий асоснинг аниқ эмаслигида. Бугунга қадар мутахассисларимиз маънавият ва санъатга доир ҳодисаларни ҳукмрон сиёсий постулатлар ёки етакчи мафкуравий қарашларга таянган ҳолда изоҳлади. Ҳолбуки, сиёсий қараш ва мафкура тинимсиз ўзгаришлар бағрида мавжуд, миллий фалсафа эса миллатнинг фикрчан кўпчилиги таяниши мумкин бўлган собит қарашлар тизими саналади. Бирор бир ҳодисани кўриш, ҳатто унинг моҳиятини англашдан ҳам кўра унга муносабат билдириш, баҳолаш қийин. Чунки баҳолаш учун суяниладиган мустаҳкам фикрий таянч бўлиши даркор.\nМен “Илмнинг ўзбекчаси бўладими” деган истеҳзонамо ёндашувдан ҳам хижолат бўлмайман ва илмнинг ўзбекчаси, жуда бўлмаганда, унга ўзбекча ёндашув бўлади ва у улкан аҳамиятга эга деб ҳисоблайман. Сиз узинди сифатида келтирган фикрни адабий синчилик тўғрисида билдирган эдим. Ўйлайманки, ҳатто табиий фанларда ҳам этнос руҳиятига хос жиҳат, миллий фалсафа ҳал қилувчи аҳамият касб этади. Менимча, ўзида миллий фалсафий қарашлар тизимини шакллантирган ўзбек олими, қанчалик оламшумул аҳамиятга эга бўлмасин, клонлаштириш, жинсларни алмаштириш сингари илмий юмушлар билан шуғулланиб ўтирмас эди. Яратганнинг ишига аралашишдан қўрққан, бундай қилиш яхшиликка олиб келмаслигини туйган бўлар эди.\nКунботиш олимлари бу каби ишларни азбаройи бизнинг ғашимизни келтириш ёки азалий тартибларни бузиб, одамзодга ёмонлик қилиш учун эмас, балки инсон имкониятларини янги босқичга кўтариш, унинг ҳар қандай истагини адо этиш ниятида қилмоқда. Улар таянадиган фалсафий қарашлар шунга изн берибгина қолмай, ҳатто рағбатлантиради ҳам. Чунки уларда шахснинг хоҳиш-истаги ва манфаатига хизмат қиладиган фаолиятки бор – фойдалидир, ҳар қандай фойдали юмуш эса – ахлоқийдир, деган фалсафий ёндашув қарор топган. Шунингдек, Муҳаммад (с.а.в.)га карикатура чизган журналистлар ҳам сўз, фикр ва ижод эркинлиги деган ғоят жозибали ва ўзларининг назарида, ўта адолатли фикрлаш тарзи туфайли шу ишни қилган. Ҳолбуки, энг ярамас ўзбек ҳам бунга ботинолмаган бўларди. Чунки у олам ва одамни ўзбекча идрок этади. Агар бордию, шундай ишга қўл урадиган ўзбек миллатига мансуб кимса чиқиб қолса ҳам, у айнан ўзбекча тафаккур йўсинига эга бўлмагани учун шундай йўл тутган бўларди.\nҚувонч ва қайғуни ифода этишнинг ўзбекчаси бўлганда, нега энди илмий ёндашувнинг ўзбекчаси бўлмас экан? Эътибор берганмисиз, байрам қилаётган америкаликлар қувончи авж нуқтага кўтарилганда бир-бирининг башарасига торт ёки дастурхондаги ўзга емакларни отиб роҳатланади. Айрим овруполиклар эса атай тонна-тонна помидор ёхуд лимону апельсинларни мижғилаб, бир-бирини шунга қориб ҳузурланади. Бразилиядаги анъанавий карнавалларда хоҳлаганларга бепул презерватив (узр!) тарқатилади ва бу ҳолни ахлоқсизлик дейиш хаёлларига ҳам келмайди. Энди шуларнинг бирортасини ўзбек тафаккури ва руҳияти қабул қила оладими, деб савол қўйинг. Кўринадики, маънавий йўсинлар, маълум даражада, тафаккурни ҳам бошқаради ва аксинча.\n– Ойнаижаҳонни ёқсангиз, бугунги ёшлар – ҳар жиҳатдан етук, деган бир гапни эшитасиз, кўчага чиқсангиз эса, ҳозирги болалар айниб кетди, деган бошқа гапни… Менимча, бу гапларнинг ҳар иккиси ҳам қутбий ва шуниси билан ҳам хато. Ахир айтишади-ку, ҳақиқат – ҳар доим ўртада, деб! Бутун умрини ёшлар даврасида ўтказган педагог сифатида айтинг-чи, бугунги ёшлар аслида қандай? Уларда қандай фазилату қандай қусурлар бор? Ёшлар ўзидаги фазилатларни янада кўпайтириш, қусурларни эса тугатиш учун, сизнингча, нима қилмоғи лозим?\n– Бу хилдаги кескин қарама-қарши фикрлар Ницшенинг “Бу оламда менинг тасаввурларимдан бошқа ҳеч нарса йўқ”, деган тўхтами бир қадар тўғри эканини кўрсатади. Одам, одатда, атроф-жавонибдан ўзи кўрмоқчи бўлган нарсанигина қидиради. Чинини айтсам, шу саволингизга қадар мен ўзимнинг катталар бўғинига мансуб эканим ҳақида жиддийроқ ўйлаб ҳам кўрмаган, ўзимни ёшлардан мутлақо узоқлашиб кетмаган ва уларни ҳеч қийинчиликсиз тушунадиган одам ҳисоблаб юрар эканман, шекилли.\nАслида, телевизорда айтилганлар ҳам тўғри, бугунги ёшлардан ёзғириб юрганларнинг гапида ҳам жон бор. Негаки, телевизорчилар фақат ютуқларни излайди ва топади. Ёзғирувчилар ҳам айрим ёшларнинг ўзида ёмон таассурот қолдирган қилиқларига асосланибгина фикр билдиради. Энди, бир умр талабалар билан ишлаётган одам сифатида айтадиган бўлсам, менинг назаримда, бугунги ёшлар эртароқ кексайиб, романтикадан йироқ амалиётчи бўлиб бораётгандай туюлади. Буни яхши ёки ёмон деб баҳолашдан тийилганим маъқулдир. Чунки романтиклик кўтаринки хаёлпарастликни тақозо этса, амалиётчилик одамни ҳаётга, турмушга яқинлаштиради. Романтикларда хато қилиш хавфи кўпроқ бўлади. Чунки хаёл парвозга ўч бўлади. Учиш ва қўнишдаги хатоликлар эса қимматга тушиши мумкин. Амалиётчида аниқ ҳисоб-китоб устувор бўлади. Лекин фақат аниқ ҳисоб-китоб билан яшаш бир хил ва зерикарли экани тайин.\nБугунги ёшларнинг биз улар ёшида бўлган вақтимиздагидан кўпроқ нарса билиши, кўпроқ ва каттароқ ишларни уддалай олиши – исбот талаб қилмайдиган ҳақиқат. Аммо бу уларнинг хизматидан кўра чекига тушган имконият бўлиб туюлади менга. Чунки глобаллашув шахс имкониятларининг ҳам универсаллашувини тақозо этмоқда. Дунё айвонида яшай билмоқ, унинг неъматларидан тўлароқ баҳраманд бўлмоқ учун дунё даражасида фикрлай олиш зарур. Бундан чорак асргина олдин санаторийга кетаётган одам худойи қилиб кузатилар, қайтиб келса, зиёрат қилинар эди. Бугунги ёшларнинг иш ёки ўқиш учун неча йилларга чет элларга кетиши ҳеч кимнинг эътиборини тортмайди. Айни вақтда, парадоксал бир ҳолат мени ҳайрон қолдиради: ўрта мактабни битиргунча Тошкентни ҳам кўрмаган бизнинг авлод шаҳарга ёлғиз келиб ҳужжат топшириб ўқишга кирганмиз. Бугунги кўпчилик шаҳарлик битирувчилар эса ҳужжатини ота-онаси ёрдамисиз топширишга уриниб ҳам кўрмайди.\nМенинг назаримда, ёшларни балоғатга етгандан кейин “қайта йўргаклаш”га уриниш тажрибасидан воз кечилиши, йигит-қизларга ўз йўлларини ўзи топиб юриш мустақиллиги берилиши уларнинг шахс сифатида тезроқ шаклланишига имкон яратади. Тўғри, бугунги ёшларда биз катталарга нуқсон бўлиб кўринадиган жиҳатлар талайгина: уларнинг кийиниши, ўзларини тутиши, эшитадиган қўшиқлари, кўрадиган томошалари бизга ёқмайди. Албатта, катталар ёшларнинг “Бохор келса, гуллайди жийда, / Мани ёрим ўқийди ТошМИда” ёки ошиқ йигитнинг “Мани мошинам, мана, мани мошинам, / Биттасига ўтиринг, мадам” йўсинидаги “изҳори”га қизнинг “Қўйгин шошмагин, ҳай-ҳай, / Ҳозирча, гудбай, бай-бай” тарзидаги “уялиши” акс этган “қўшиқ”ларни қандай қилиб яхши кўриш мумкинлигини ҳазм қилолмайди. Лекин улар катталарнинг эмас, ўз умрини кечириши кераклиги ҳисобга олиниши, уларга ҳам худди ўзлари каби синаб, хато қилиб яхшини ёмондан фарқлаб олиш имкони берилиши лозим.\nМени яна бир нарса жиддий ташвишга солади: кейинги вақтларда турли расмий-норасмий ташкилотлар ёшларнинг ишларига ҳаддан ташқари кўп ва дадил аралашадиган бўлиб боряпти. Бугунги олий мактаб талабалари боқча болаларига кўрсатиладиган даражадаги ғамхўрлигу эътибор билан “қуршаб ташланган”. Ҳа, айнан “қуршаб ташланган”. Яъниким, ғамхўрлигу эътибор малол келадиган даражага етган! Тасаввур қилинг: олий ўқув юрти талабалари ётоқхоналарида штатда кўзда тутилган коменданту тегишли хизматчилардан ташқари, ҳар куни профессор-ўқитувчилар ҳам навбатчилик қилади. Шунчаки навбатчилик қилишнинг ўзи билан кифояланмайди, балки балоғат ёшидаги талабаларни “қўриқлаб” шу ерда ётиб ҳам қолади. Ижара уйларда яшайдиган талабалар хонадонига эса, уларга бириктирилган домлалар ҳар ҳафтада бир марта албатта бориши ва маъмуриятга буни исботлаш учун ўша талабалар билан тушган суратини кўрсатиши керак.\nБундай адоқсиз “эътибор” оила қурса бўладиган (қанчалари қурган ҳам), эртага нафақат ўзи, балки яқинлари ва юрти учун ҳам масъул бўладиган кап-катта одамларни бўғиб юборади, ахир. Бундай “меҳрибончилик” ёшларни мустақил қадам босмасликка, бир умр бошқалар белгилаб берган чизиқдан чиқмасликка одатлантириб қўяди.\n– Сизни қай бир газета-журнал суҳбатга таклиф этса, қани эди, сўз фалон ва фалон мавзуларда борса, деб кутасиз, албатта. Чунки айни дамда худди шу масалалар қалбингизни безовта қилаётган бўлади. Суҳбат баҳонасида кўнгилни бўшатиб, енгил тортишни дилга тугасиз. Аммо биз мухбирлар кўпинча, худбинликка борибми, ўзимизни безовта қилаётган саволларни қалаштириб ташлаймиз. Сизнинг ҳам ҳар гал мухбирлар оғзини пойлаб, ҳеч эшита олмаган саволингиз борми? Агар бор бўлса, у қандай савол? Саволга жавоб-чи?\n– Кўнгилдагиларни айттиришнинг яхши йўлини топибсиз. Ўзбек медиасидаги суҳбат жанри, уни уюштириш йўлларини тубдан ўзгартириш керак деб ўйлайман. Суҳбат жонли бўлиши, чинакам ҳароратли гурунгга айланиши, айтилаётган фикрлар мия тандиридан эндигина узиб олингани билиниб туриши керак. Ҳозирги техник воситалар бунга тўлиқ имкон беради. Ўшанда суҳбатдошларнинг қалб тафти ҳам, фикр ёлқинлари ҳам сезилиб туради. Бунинг учун астойдил тайёргарлик керак бўлади, албатта. Бир нарсага доим ҳайрон қоламан: тележурналистлар билан суҳбатлашишга тўғри келганда деярли ҳеч қачон улар олдиндан жиддийроқ савол тайёрлаб қўйганини кўрмаганман. Кўпчилиги суҳбатдошига қандай савол бериш хусусида ўйлаб ҳам боқмайди. Ҳолбуки, ҳар бир одам – сирли қўрғон. Бу қўрғонни эгаллашга жиддий ҳозирлик кўриш керак.\nҚиш кунларининг бирида телевизорда Сирдарёдаги анорзор хўжаликдан кўрсатув берилаётган экан. Журналист аёл махсус хоналардаги сўриларга териб ташланган бири биридан чиройли ва бўлиқ меваларни кўриб, уй эгасидан “Бу анорлар шу ерда етиштирилганми?” деб савол бериб қолса бўладими! Шунча дов-дастгоҳ билан Сирдарёдай жойга шуни билиш учун борилмагандир… Журналист анорчи боғбон билан суҳбатлашишга ҳафталаб тайёргарлик кўриши, тегишли адабиётларни ўқиши, бозордаги ҳолатни ўрганиши, олдин қўшни вилоятлардаги, сўнг интернет орқали қўшни мамлакатлардаги анор нархи, сифати, хусусиятларини билиб олиши, ана шундан кейин Сирдарё анорчилари билан гурунглашиши керак эмасми?!\nКасбини, демакки, ўзини унчалик ҳурмат қилмайдиган журналистгина кўрсатув тайёрланадиган жойга боргандан кейин йўл-йўлакай хаёлга келиб қолган саволлар асосида ҳам суҳбат қилса бўлаверади деб ўйлайди. Аммо шу тариқа миллат савиясини ўзининг даражасига тушириши мумкинлигини хаёлига ҳам келтирмайди.\nЭнди мухбирлардан кутадиган саволга келсак, бу тинимсиз ўзгариб турувчи истаклар сирасига киради. Негаки, одам умрининг турли даврларида, шароит ва вазиятга қараб, уни турли муаммолар қизиқтиради ва ўйлантиради. Масалан, шу кунларда мен мамлакат Олий Аттестация Комиссиясида (ОАК) ўтказилган кейинги ислоҳотларнинг айрим жиҳатлари ўзбек илми тараққиётига қандай таъсир этгани тўғрисида суҳбатлашишни истардим. Шу ислоҳот сабаб 2012 йилдан бери уч йил давомида миллий илм ривожи хийла сусайиб қолгандек, назаримда. Билишимча, бу йиллар мобайнида мамлакатимизда бор-йўғи ўттиз бешта диссертация ҳимоя қилинган. Ҳар қандай илмий ахборот шиддат билан эскириб бораётган ҳозиргидай бир замонда аҳолиси ўттиз миллионли мамлакатда уч йил мобайнида шунчагина диссертация ёқланиши ҳарқалай мақтанарли ҳол бўлмаса керак?\nУч йиллик қисқа муддат ичида мазмундор диссертация яратишнинг ўзиёқ илмпешадан озмунча вақт, заҳмат талаб қилади дейсизми! Бундан ташқари, унинг олдига хорижда икки мақола ва икки тезис чиқариш, ўзимизда эса олти мақола ва бир монография чоп эттириш шарти ҳам қўйилаётир. Оқибатда, боёқиш бўлажак олим бирламчи масала – етук диссертация яратишдан кўра ҳам кўпроқ иккиламчи масала – мақола, тезис ва монография чиқаришга вақт сарфламоқда. Айниқса, чет элда мақолаю тезис чоп эттириш осон битадиган иш эмас – қачон босилар экан, дея маҳтал бўлиш-ку ўз йўлига, яна қўшимчасига анча-мунча маблағ ҳам сарфлаш зарур! Агар диссертация янги илмий ғояларга бой бўлса, бу ғоялар бошқа юртларга ҳам, эртами-кечми, ўз-ўзидан ёйилади-ку! Шундай ғоялардан холи диссертация мавзуси бўйича эса хорижда ҳар қанча мақолаю тезис чоп эттирмайлик, бундан фанимиз обрўйи ортиб қолиши мушкул. Менинг гапларимдан, бу кишим хорижда мақола ва тезис чоп эттиришга қарши экан-да, деган хулоса ясамаслик керак. Мен бор-йўғи меъёрлар оқилона ишлаб чиқилиши тарафдориман, холос. Тўғриси, мақола, тезис ва монографиялар нашрига бу қадар катта талаблар қўйиш охир-оқибат ўзини оқлаёлмай қолмасмикан деб қўрқаман. Менимча, бу борада мўътадил йўл тутиш фан равнақига кўпроқ фойда берса, эҳтимол. Чунки фан юксак тараққий этган АҚШдек мамлакатнинг баъзи штатларида ҳам докторлик диссертациясини ёқлаш учун учта мақола чоп эттириш кифоя, деб эшитганмиз.\nҲар қандай ислоҳот сифатни оширган ҳолда жараённи тезлатиб, муаммони ҳал этишга хизмат қилсагина мақсадга эришилади. Умид қиламизки, миллий фанимиз қаддини тиклаб, жаҳон айвонида яна ўзига муносиб ўринни эгаллайди.\nМуҳиддин РАҲИМ суҳбатлашди.\n«Тафаккур» журнали, 2015 йил 2-сон\nЎқишлар сони: 1 394\nНаписал: Sayt muallifi // Баҳс, Жамият ва маънавият, Жараён, Ижод ва эътиқод, Моҳият // Август 24, 2018\n← «Ютқазмадим, ютмадим ҳам» Фахриёр. “Аёлғу” китобидан шеърлар & Аҳмад Аъзам. Шеър – номаълумликка таниш ишора →


Ичаклар саломатлиги: Барча ёшдагилар учун овқатланиш бўйича 4 кўрсатма » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n, 17 2021, 00:09\n30 дек, 23:00 2 550 Ҳаёт тарзи\nFODMAP – бу қисқа занжирли углеводларни ўз ичига олган овқатлардир. Улар йўғон ичакда яхши сўрилмайди. Газ ҳосил бўлиши, ич кетиши ва ич қотишига ҳам олиб келади. Таъм берувчи моддалар, лактоза, айрим сабзавотлар, мева ва дуккаклилар ичакларга зарар етказиши ва жараённи бузиши мумкин. Агар уларнинг истеъмолидан сўнг қандайдир ўзгариш юз берса, бу каби маҳсулотларни аста-секин рациондан чиқариб ташлашга тўғри келади.\nЮқори холестерин миқдорини туширишда ёрдам берувчи фойдали маҳсулотлар 09 ноя, 15:25\nЁғли озиқ-овқатларни еб озиш мумкинми? 30 сен, 17:20\nЮрак учун қандай маҳсулотлар фойдали? 01 сен, 18:20


«Ўзбекистонда илиқлик даври бошланмоқдами?» – КУН УЗ\nГлавная / Жамият / «Ўзбекистонда илиқлик даври бошланмоқдами?»\nAnvar 14.02.2018\tЖамият Comments Off on «Ўзбекистонда илиқлик даври бошланмоқдами?» 38 Показы\nБританиянинг нуфузли Financial Times газетаси саҳифасида чоп этилган мақолада ана шундай савол берилади. Мамлакатда олиб борилаётган ислоҳотларга бағишланган ушбу мақоланинг муаллифи Найл Баклидир, деб ёзмоқда “Жаҳон” АА.\nУнинг қайд этишича, Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев мамлакатни ташқи дунёга очишга қаратилган қатор дадил қадамлар ташлади. Сиёсий маҳбусларнинг озод этилгани, илгари сафарга чиқиш ва ишга жойлашишга тўсқинлик қилган “қора рўйхат”дан минглаб одамларнинг ўчирилгани шулар қаторида қайд этилади.\nДавлат раҳбари виртуал қабулхонасининг ишга туширилгани ва унга 1,6 миллиондан зиёд аҳоли вакиллари шахсий ва ижтимоий аҳамиятга молик долзарб муаммоларни ҳал этиш юзасидан мурожаат қилгани мақолада алоҳида таъкидланган. Оммавий ахборот воситалари анча эркин фаолият кўрсатаётгани, уларда танқидий руҳдаги материаллар эълон қилинаётгани ҳам ўқувчилар эътиборига ҳавола этилган. “Ўтган йили кеча-кундуз фаолият кўрсатадиган “Ўзбекистон-24” янгиликлар канали иш бошлади, сиёсий мавзулардаги ҳамда турли даражадаги мансабдорлар ишлари ҳақидаги ток-шоулар унинг дастуридан жой олган”.\nИқтисодиёт соҳасидаги ўзгаришлар ҳақида тўхталар экан, Financial Times журналисти Ўзбекистон Президентининг бизнес соҳасида навбатдан ташқари текширувларга икки йиллик мораторий жорий этиш тўғрисидаги ташаббусини қаламга олган. Сармоядорларга солиқ имтиёзларини таклиф этадиган махсус иқтисодий зоналарнинг ташкил этилгани стратегик аҳамиятга молик муҳим чора-тадбирлар сифатида таърифланади.\n“Республика арзон энергия етказиб бериш нуқтаи назаридан ўзига тўқ бўлиши учун табиий ресурсларнинг етарли захираларига эга. Қишлоқ хўжалигини диверсификация қилиш, озиқ-овқат, фармацевтика заводлари бунёд этиш, сайёҳликни ривожлантириш бўйича жуда катта режалар кўзланмоқда. Ўн йиллик танаффусдан сўнг Ўзбекистон Жаҳон савдо ташкилоти аъзолигига кириш учун музокараларни қайтадан бошлади. Европа тикланиш ва тараққиёт банки эса республикада ўз фаолиятини яна бошлади”.\nНайл Баклининг маълум қилишича, сон жиҳатидан тез ўсиб бораётган ёшлар учун иш ўринларини яратиш президент Шавкат Мирзиёев ҳаётга татбиқ этаётган ўзгаришларнинг ҳаракатлантирувчи кучи ҳисобланади. Шу ўринда британиялик шарҳловчи республикамиз аҳолисининг ярмидан зиёдини 30 ёшгача бўлган авлод вакиллари ташкил этишини, ҳар йили эса 600 минг киши меҳнат бозорига чиқишини эслатиб ўтган.\nҚозоғистонда содир бўлган фожеа – ишлаш учун Россияга кетаётган автобус билан 52 нафар ўзбекистонликнинг ёниб кетгани бу мавзунинг долзарб эканлигини яққол намоён этди. Журналист давлат раҳбарининг бу ҳодисага муносабатини алоҳида қайд этган:\n“…Шавкат Мирзиёев ўзбекистонлик ёшларни ўз ватанига қайтариш учун иқтисодий шароитлар яратишга ваъда берди. “Мен уларнинг ота-оналарига нима дейман?”, деган саволни ўртага ташлар экан, Президент қуйидаги фикрни қўшимча қилди: “Агар одамларимизга шароит яратганимизда бундай воқеалар содир бўлмас эди”.\nМуаллифнинг ёзишича, 2017 йил сентябрида Ўзбекистонда валюта чекловлари бекор қилинди. Бу миллий сўмнинг қадрсизланишига олиб келган бўлса-да, ташқи савдо ва сармоялар учун сезиларли тўсиқларни бартараф этди. “Умуман олганда, бир хорижлик мансабдорнинг эҳтиёткорлик билан фикр билдиришича, Ўзбекистонда совуқ замон ниҳоясига етмоқда, илиқлик даври бошланмоқда”, дея қайд этилади мақолада.\nБританиялик журналистнинг фикрича, Ўзбекистондаги ўзгаришлар кенг қамровли натижаларга олиб келиши мумкин. Минтақанинг асосий давлати бўлган бу республика Марказий Осиёнинг барча мамлакатлари ҳамда Афғонистон билан чегарадошдир. Муаллифнинг ишонч билан ёзишича, Ўзбекистондаги ислоҳотларнинг давом этиши “ўзгаришларни амалга ошириш мумкин” эканлигини кўрсатиб беради. Бундан ташқари, улар илгари Ўзбекистон ташқи сиёсатига хос бўлган изоляционизмни кучсизлаштиришга қодир бўлгани баробарида уни Евроосиё юрагига таъсир ўтказиш бўйича Россия, Хитой ва АҚШ олиб бораётган “Янги катта ўйин”даги муҳим давлатга айлантиради.\nFinancial Times Британия\t2018-02-14\nTags Financial Times Британия\nПред. Ҳақман дейишдан олдин…\nСледующая Март ойида Тошкентга Антониу Гутерришнинг келиши кутилмоқда\nҚАНИ ЭНДИ, ОТАМ КЕЛСАЛАР\nЖЕК ЛОНДОН (1876-1916)


2019-12-30 14:17:56 Yangiliklar\nАвтомобиль дунёси жуда ўзгарувчан, айниқса дизайнни такомиллаштириш борасида. Қачонлардир автомобилни жилоли қилиш урф бўлган бўлса, бугун бунинг акси бўлмоқда. Бугун автомобиль ишқибозлари ўртасида автомобилни жилосиз қора рангги бўяшни афзал кўрмоқда.\nАвтомобиль модасига эргашишлик эса аксарият ҳолларда у қадар арзон бўлмаган машғулотдир. Мода тенденциясини инобатга олган ҳолда, UzAuto Motors автомобилни урфга кирган жилосиз қора рангга бўяшни бошлади. Бу автомобиль ихлосмандлари учун ўзига хос янгилик бўлади.\nҚайд этиш лозимки, автомобилни жилосиз рангга бўяш махсус бўёқ ва методология ёрдамида амалга оширилади. Жараён мураккаб бўлиб, қўшимча ишловни талаб қилади. Эндиликда эксклюзив рангдаги автомобил соҳиби бўлишни истаган харидор атиги 5 миллион сўм эвазига ишлаб чиқарувчидан урфдаги рангли автомобиль эгаси бўлиши мумкин. Тюнинг ихлосмандлари UzAuto Motors томонидан таклиф этилаётган нарх ва сифат қийматини дарҳол англаб, баҳо беришади албатта.


Бухгалтерни муддатли шартнома бўйича ёллаш мумкинми? | BUXGALTER.UZ\nБухгалтерни муддатли шартнома бўйича ёллаш мумкинми?\nУмумий қоидага биноан иш берувчи ходимлар билан номуайян муддатга –муддатсиз меҳнат шартномаси тузиши шарт. Бунда баъзан ташкилотда “вақтинчалик” ходимни ишга қабул қилишга оқилона эҳтиёж юзага келади. Қонунчилик ҳам бунга қатъий муайян вазиятларда йўл қўяди. Меҳнат ҳуқуқи бўйича “Норма” эксперти Ленара ХИКМАТОВА қандай шартларда бунинг имконияти мавжудлигини тушунтирди:\n- “МКнинг 75-моддасига асосан меҳнат шартномалари:\n5 йилдан ортиқ бўлмаган муайян муддатга;\nмуайян ишни бажариш вақтига мўлжаллаб тузилиши мумкин.\nФақат қуйидаги ҳолларда муддатли шартнома тузиш мумкин:\n1) бажарилажак ишнинг хусусияти, уни бажариш шартлари ёки ходимнинг манфаатларини ҳисобга олган тарзда, номуайян муддатга мўлжалланган меҳнат шартномаларини тузиш имконини бермаса . Масалан:\nсизда – мавсумий иш. У тугагандан кейин ходимга бўлган талаб йўқолади. Ёки ходим қандайдир объектнинг қурилиши тугагунга қадар қабул қилинади;\nишнинг ўзи доимий бўлиши мумкин, бироқ уни бажариш шарти муддатли меҳнат шартномаси расмийлаштирилишини талаб этади. Масалан, ходима “туғиш таътили”га чиқди, унинг ўрнига сиз ушбу “туғиш таътили”га чиққан ходиманинг ҳомиладорлик ва туғиш таътилидан ёки бола парвариши таътилидан ишга чиқиши муддатига қадар бошқа одамни вақтинчалик ишга оласиз;\nходимнинг ўзи муайян муддатга шартнома тузилишидан холис манфаатдор бўлиши мумкин (айтайлик, 3 ойдан кейин ДЯЖга кетади ёки 2 ойдан кейин “ўзи орзу қилган компанияга” ишга жойлашишга келишиб олган ёхуд ўзининг бошқа ҳаётий ҳолатлари). Бу ҳолда ходим ўз аризасида нима учун сизда муддатсиз эмас, балки фақат муайян давр ишлашни хоҳлаши сабабини кўрсатгани маъқул. Бу иш берувчини кейинчалик ортиқча муаммолардан халос этади.\n2) гап корхона раҳбари, унинг ўринбосарлари ёки бош бухгалтерни ишга олиш хусусида бормоқда. Корхонада бош бухгалтер лавозими мавжуд бўлмаганда эса – унинг вазифаларини бажарувчи ходим билан ;\n3) қонунда назарда тутилган ҳолларда муддатли шартнома тузиш .\nМасалан, "Аҳолини иш билан таъминлаш тўғрисида"ги Қонуннинг 6-моддаси ҳақ тўланадиган жамоат ишларида қатнашиш учун муддатли меҳнат шартномалари тузишга рухсат беради. “Акциядорлик жамиятлари ва акциядорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида"ги Қонуннинг 79-моддаси шартноманинг амал қилиш муддатини узайтириш ёки уни бекор қилиш мумкинлиги тўғрисида ҳар йили қарор қабул қилинган ҳолда – АЖ директори ва бошқарув аъзолари билан 1 йил муддатга шартнома тузилишини назарда тутади.\nБундан ташқари, Президентнинг 24.05.2017 йилдаги ПФ-5052-сон Фармонининг 6-банди микрофирмалар, кичик корхоналар ва фермер хўжаликларига ходимларнинг розилигини олган ҳолда, муайян муддатли меҳнат шартномалари, жумладан, вақтинчалик бир марталик ишларни бажаришга меҳнат шартномалари тузишга рухсат беради. Ушбу норма ўқишни тамомлаган даврдан бошлаб 3 йил ичида биринчи марта ишга кираётган олий ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасаларининг битирувчиларини ишга жойлаштиришда қўлланилмайди.\nХодим билан муддатли меҳнат шартномаси тузилишига йўл қўйиладиган ҳолатлар рўйхати – тугал ҳисобланади. Агар ходим МКнинг 76-моддаси қоидалари инобатга олинмаган ҳолда муайян муддатга қабул қилинган бўлса, шартнома муддати тўғрисидаги шарт ҳақиқий эмас ҳисобланади, ходим эса ишнинг биринчи кунидан бошлаб номуайян муддатга қабул қилинган ҳисобланади.\nШартнома қандай муайян муддатга тузилиши мумкин?\nМеҳнат қонунчилиги муддатли меҳнат шартномасининг амал қилиши даврининг энг кўп муддатини белгилайди – 5 йил . Қисқароқ муддатга меҳнат шартномаларини расмийлаштиришга тақиқ – мавжуд эмас. Бинобарин, муддатли меҳнат шартномалари ҳар қандай муддатга, бироқ 5 йилдан кўп бўлмаган муддатга тузилиши мумкин (1 ой, 3 ой, ярим йил, йил ва ҳ.к.).\n6 ойгача муддатга ишга қабул қилинганда дастлабки синов белгилаш мумкин эмас .\nАмалиётда айрим иш берувчилар ходимларни “тонусда” – муддати ўтгач ишдан бўшатиш қўрқинчи остида ушлаб туриш учун уларни деярли барча ходимлар билан 1 йил муддатга расмийлаштирган ҳолда муддатли меҳнат шартномаси тузишни суиистеъмол қиладилар.\nТакрорлаймиз: барча ходимлар билан кетма-кет муддатли шартномалар тузиш мумкин эмас. Буни фақат юқорида келтириб ўтилган асослар бўйича амалга ошириш мумкин”.


Мухлис: Нафратланишдан мусулмон бўлишгача. Бунга Муҳаммад Салоҳ сабаб - Hidoyat.uz\nАсосий саҳифа Мақолалар Мухлис: Нафратланишдан мусулмон бўлишгача. Бунга Муҳаммад Салоҳ сабаб\nЧоп этилди Oktabr 9, 2019 Мухлис: Нафратланишдан мусулмон бўлишгача. Бунга Муҳаммад Салоҳ сабабda fikr bildirishni o'chirish\nБританиялик футбол мухлиси “Ливерпуль” клубининг мисрлик ҳужумчиси Муҳаммад Салоҳ сабаб Ислом динини қабул қилди.\nБританиялик Бен Бёрд исмли футбол мухлиси қандай қилиб Муҳаммад Салоҳ уни мусулмон бўлишга илҳомлантирганини гапириб берди. Бу ҳақдаги мақола The Guardian нашрида эълон қилинди.\n“Салоҳ мени ўзига тортган илк мусулмон”\n“Мен Исломдан нафратланишдан мусулмон бўлишга ўтдим”, дейди Бен Бёрд.\nАсли Англиянинг бошқа бир клуби “Ноттингем Форест”га ишқибозлик қилувчи Бен авваллари ОАВ орқали ўқиган маълумотларига асосланиб Ислом динини ёмон кўриб қолганини айтган.\n“Исломни қабул қилишимга қадар мен ушбу дин ҳақида яхши фикрда эмасдим. Салоҳ эса мени ўзига тортган илк мусулмон бўлди” дейди Бен.\nУнинг таъкидлашича, ОАВ орқали ушбу дин ҳақида салбий фикрларни ўқиган. Шу боис унда Исломга нисбатан нафрат уйғонган.\n“Қалбим яхшиланганини сезяпман”\n“Қуръонни ўқиб, Ислом динини ўрганишни бошлаганимдан кейин ОАВдаги маълумотларнинг ёлғонлигини тушуниб етдим. Исломда янгиман ва ҳали ҳамон ўрганмоқдаман. Бу оғир. Дунёқарашинг ўзгаради. Дўстларим, мусулмон бўлганимга ишонишмаса керак. Бироқ, менинг қалбим яхшиланганини сезиб турибман”, дейди Бёрд.


ГИЁҲВАНДЛИК ВА АЛКОГОЛИЗМНИНГ ЗАРАРЛИ ОҚИБАТЛАРИ » "Оқдарё овози" газетаси\nГИЁҲВАНДЛИК ВА АЛКОГОЛИЗМНИНГ ЗАРАРЛИ ОҚИБАТЛАРИ\nИнсоният тараққиётнинг янги-янги чўққиларини забт этмоқда. Бироқ жаҳонда халқлар, миллатлар келажагига таҳдид туғдирувчи бир қанча омиллар ҳамон сақланиб қолмоқда. Ана шундай хатарлардан бири гиёҳвандлик балосидир. Афсуски, ҳозирги даврда, ҳатто ўсмир ёшлар, аёллар ўртасида ҳам ичкиликбозликка, гиёҳвандликка, кашандаликка рўжу қўйиш ҳоллари учрамоқда.\nИнсон онадан ичувчи ёки кашанда бўлиб туғилмайди, албатта. Буни келтириб чиқарадиган бир қатор сабаблар мавжуд. Туғилган кунларни нишонлаш, фарзанд дунёга келиши муносабати билан ўтказиладиган турли тадбирлар, фуқаролар ўртасида уюштириладиган гап-гаштаклар, битирув кечалари, хатна тўйлари, никоҳ тўйлари, қуда чақириқ ва бошқа маросимларда спиртли ичимликларнинг тановул этилиши бу иллатнинг томир отиб кетишига сабаб бўлмоқда.\nБугунги кунда мамлакатимиз бўйлаб, ёшлар ўртасида гиёҳвандлик ва психотроп моддалар истеъмол қилинишига қарши кураш, уларнинг зарарли оқибатларининг олдини олиш борасида кенг қамровли ишлар натижасида, гиёҳвандлик билан боғлиқ жиноятлар сони тобора камайиб бормоқда. Болалар ўртасида ичкиликбозлик, гиёҳ- вандлик каби тузалиши қийин бўлган вабонинг тарқалишига ота-оналарнинг ўз юмушлари билан ўта бандлиги, болаларни назоратсиз қолдиришлари, оилавий низолар, ортиқча бойлик орттиришга рўжу қўйиш, боланинг керагидан ортиқ таъминланганлиги ва бошқа омиллар сабаб бўлмоқда.\nСпиртли ичимликлар инсоннинг маънан ва ақлан ривожланишига катта зарар етказади. Ундан ортиқча истеъмол қилган киши на оиласи учун, на жамият учун фойда келтиради, балки уларга катта талафотлар келтиради.\nҲар қандай жамиятнинг иқтисодий, ижтимоий, маданий ва маънавий тараққиётига зарба берувчи иллатлардан яна бири гиёҳвандлик ҳисобланади. Гиёҳвандлик ҳам ичкиликбозлик сингари инсон саломатлигининг ашаддий кушандасидир.\nГиёҳванд асли наша, қорадори, кўкнори, героин ва шу каби наркотикларни истеъмол қилишга одатланган одамдир. Бундай одамларни ўз номи билан эмас, балки банги, нашаванд, кўкнори деб аташади.\nОлимларнинг исботлашича, никотин тутуни таркибида никотин, олтингугурт, аммиак, азот, ис гази, турли эфир мойлари, сианид кислотаси, чумоли кислотаси, цирка ва валериана кислоталари, шунингдек, инсон организми учун ўта зарарли бўлган бошқа ҳар хил моддалар мавжуд. Бундай гиёҳлар асосан учга бўлинади: кўкнор гиёҳи, наша гиёҳи, тамаки гиёҳи.\nКўкнор таркибида ўткир таъсир этувчи наркотик модда бўлиб, унинг танасидан махсус асбоблар воситасида шилимшиқ, елимсимон модда сидириб олинади. Бу модда "қорадори" деб аталиб, ундан истеъмол қилган киши жисмоний ва ақлий томондан заиф, оддий нарсалардан вос-восга тушиб қоладиган, турли жиноятлар содир этишдан қайтмайдиган, бир умр фарзанд кўрмайдиган ҳам бўлиб қолади. "Қорадори"ни сурункали истеъмол қилувчиларни халқимиз "кўкнори" деб атайди.\nНаша гиёҳини истеъмол қилувчилар эса "бангилар" деб аталади. Бангилик инсонни одамийлик хусусиятларидан маҳрум этади. Бундай дардга мубтало бўлганлар одам ўлдириш, ўғирлик, қароқчилик қилишдан ҳам тоймайдилар. Наша гиёҳи баъзи жойларда яширин ҳолда экилиб, ўстирилади. Бугунги кунда мамлакатимизда наша гиёҳининг зарарли оқибатларини тугатиш мақсадида уни экувчи ва кўпайтирувчиларга қарши кескин кураш олиб борилмоқда, улар қонуний жавобгарликка тортиладилар.\nЎзбекистон Республикаси Олий Мажлиси томонидан "Гиёҳвандлик воситалари ва психотроп моддалар тўғрисида"ги Қонуннинг қабул қилиниши ҳам гиёҳвандликнинг олдини олишда муҳим ҳуқуқий асос бўлди. .\nТамаки ўсимлиги жаҳон миқёсида махсус экилиб кўпайтирилади. Тамаки гиёҳидан турли хилдаги сигаретлар, танасидан мохоркалар, шунингдек, нос ҳам тайёрланади. Тамаки гиёҳидан тайёрланган моддаларни чекиш инсон саломатлиги учун ўта зарарлидир. Кашандалар ва носкашларнинг аксарияти ўпка раки, асаб, бўғма касалликлари билан оғрийдилар.\nКашандалик саломатлик учун ниҳоятда зарарли одатлардан саналади. Сигарет чекиш натижасида унинг таркибидаги никотин моддаси инсон аъзоларига қўзғатувчи таъсир кўрсатиб, қон босимини оширади, майда томирларни янада торайтиради, нафасни тезлаштириб, овқат ҳазм қилиш тизимининг ширасини кўпайтиради.\nЧекиш мия қувватининг пасайишига олиб келади. Наркотик моддаларнинг қайси турини истеъмол қилишдан қатъи назар, ҳаммаси ҳам наслга ёмон таъсир этади, гиёҳванд аёл ёки эркакнинг фарзандлари туғма ногирон, майиб-мажруҳ, ақли заиф, жисмонан ривожланмайдиган бўлиб туғиладилар.\nГиёҳванд моддаларга ўрганиб қолган киши организми уни вақтида қабул қилмаса туролмайди, бундай (наша, кўкнор, қорадори, морфий, кокаин, героин, кофеин ва бошқалар) моддаларга кучли эҳтиёж сезаверади. Бунда кишида бош оғриғи, юрак безовталиги, оёқ-қўлларининг қалтираши, тер босиши, лоҳаслик каби ҳолатлар пайдо бўлади.\nГиёҳванд моддаларни сурункали истеъмол қилиб юрувчи, усиз яшай олмайдиган бундай кишилар атроф-муҳит учун ҳам, оила ва жамият учун ҳам хавфлидир. Шу боис мамлакатимиз ҳудудида гиёҳвандлик томир отишининг олдини олиш ва унга қарши курашиш ҳар бир фуқаронинг ватанпарварлик бурчи саналади. Гиёҳвандликка қарши кураш борасида тегишли тадбирлар ва чоралар кўрилиб ижобий натижаларга эришилганлигига қарамасдан бу муаммо ҳамон долзарблигича қолмоқда.\nтуман тиббиёт бирлашмасига қарашли кўп тармоқли марказий поликлиника нарколог шифокори.\nГИЁҲВАНДЛИККА ҚАРШИ КУРАШ - ДАВР ТАЛАБИ


ЎзА - Эскалаторни Навоий кашф қилганми ёҳуд Навоий асарида «железный человек»\n08.02.2018 12:27 Чоп этиш версияси\nЭскалаторни Навоий кашф қилганми ёҳуд Навоий асарида «железный человек»\n“Инсoн ҳaмишa ўз ҳaётидaги муaммoлaрни oсoн ҳaл қилиш мaқсaдидa яшaйди. Узoқ мaсoфaлaрни қисқa вaқтдa бoсиб ўтиш, кучли рaқибни oсoнгина енгиш, истaгaн кишисини хоҳлаган вaқтидa кўриш кaби ғoялaр инсoн хaёлининг мaҳсулидир.\nҲaр қaндaй кaшфиёт, aввaлo, хaёлдa пaйдo бўлaди. Нaвoий ҳaм бутун ҳaёти дaвoмидa мутaфaккир шaxс сифaтидa ҳaётий муaммoлaрнинг илмий ечимини тoпишгa урингaн.\n“Сaбъaи сaйёр” дoстoнидa Зaйд ҳaқидaги ҳикoя кeлтирилади. Ҳунарманд устa бўлиб, пoдшoҳ Зaйдгa тaxт ясaшни буюрaди. Унинг бошқа тахтлардан фарқи ҳамма қисмларининг тилла эканида. Бу тахт подшоҳ амри билан ҳаракатланган. Пoдшoҳ тaxтнинг биринчи зинaсигa oёқ қўйсa, зинaнинг ўзи уни тaxтгa oлиб чиқиб қўяди – бу замонамиздаги эскaлaтoр эди!\nМaшҳур шaрқшунoс Бeртeльс 1948 йилдa “Нaвoий” дeб нoмлaнгaн мoнoгрaфиясини эълoн қилaди вa эскaлaтoр ҳамда aвтoмoбиль Нaвoийнинг кашфиёти экaнини aлoҳидa тaъкидлaб ўтaди. Нaвoийнинг “Фaрҳoд вa Ширин” дoстoнидa “жoми Жaмшид” ҳaқидa гaп бoрaди. У Искaндaрнинг тўрт юздaн oртиқ oлими тoмoнидaн кaшф қилингaн. У инсoнга xoҳлaгaн oдaмини истaгaн вaқтдa кўрсaтa oлгaн – тeлeвизoр. Муаллиф кaнaлли тeлeвидeниени ўйлaб тoпди. Жoми Жaмшиддa Фaрҳoд Ширинини кўриши мумкин эмaс. У Ширинни кўриш учун Aҳримaн дeвни енгaди вa юртигa қaйтиб, xaзинa сaндиғидaги кўзгудa Ширинни кўрaди.\nФaрҳoд Юнoнистoнгa сaфaр қилгaндa у енгиши кeрaк бўлгaн тўсиқлaрдaн бири тeмир oдaмлaр эди. Тeмир oдaмлaрнинг ўртaсидa энг кучлисининг кўксидa кўзгу бўлиб, Фaрҳoд ёйи билaн aнa шу кўзгуни нишoнгa oлиши кeрaк. Aгaр у нишoнгa тўғри урсa, мaркaздaги тeмир oдaмнинг aтрoфидaги юзтаси ҳaм у билaн биргa йиқилaди. Дeмaк, шoирнинг ўша фантазияси бугунги прoгрaммaлaшгaн рoбoтлaр ғоясига доялик қилган дейиш мумкин.\n“Фaрҳoд вa Ширин” дoстoнидa ҳaр бир вoқea-ҳoдисaнинг рўй бeриш вaқти тaфсилoти билaн аниқ ёзилгaн: вoдий, oқaр сув, мaйсaлaр... Бу тaфсилoтлaрни бугунги кун ўқувчиси aнглaсa, кинoсцeнaрийни кўрaди.\nДoстoндa Фaрҳoд учун янa бир мушкул вaзифa – oғзидaн ўт сoчувчи дaҳшaтли дев Aҳримaнни енгиш эди. Дoнишмaнд Суҳaйлo бутун умри дaвoмидa тoғдaги гиёҳлaрдaн oлoвгa қaрши ёғ йиғaди. Фaрҳoд Aҳримaн билaн жaнггa чиқишидaн aввaл ўзининг ва отининг танасига aнa шу ёғни сурaди. Нaтижaдa oлoв унгa тaъсир қилмaйди. Бугунги кундa биз фильмлaрдa ёнaётгaн ҳoлaтдa югурaётгaн aктёрлaрни кўрaмиз. Актёрлар тaнaсигa мaxсус ёғ суриб олишгани учун улaргa oлoв ҳeч қaндaй тaъсир қилмaйди.\nМaълумки, aждoдлaримиз фoйдaлaнгaн “устурлoб” – ердaн туриб oсмoндaги сaйёрaлaрни кузaтиш учун ўйлaб тoпилгaн қурилмa. Бугунги кундaги тeлeскoп. Фaндa тeлeскoп XVII aсрдa Гaлилeo Гaлeлий тoмoнидaн кaшф этилгaн. Нaвoий дoстoнидa устурлoб ердaн oсмoнни кузaтувчи қурилмa эмaс, oсмoндaн ерни кузaтувчи қурилмa – нуж сифaтидa тaсвирлaгaн.\nШoир Хусрaв Дeҳлaвийнинг “Садди Искандарий” дoстoнидa Искaндaр шаффоф кeмaсидa сувoсти ҳaётини ўргaнгaнини aйтaди вa шу ўриндa бундaй тaсвиргa ишoниш мушкул, дeгaн фикрни бeргaн. Мaзкур фикр билaн дaҳo ижoдкoримиз учун янги яратиқларга асос бўлган келажак кaшфиётлaрини ишoнaрли тaсвирлaш асосий мезон бўлган, дeйиш мумкин.\nXуллaс, Нaвoийнинг лирик ва лирo-эпик aсaрлaридa шoир дaҳoси нaқaдaр чeксиз фaнтaзиягa эгa экaни кўринaди. Бу фaнтaзиялaрни Бeртeльс, Oмoнуллaxoн Вaлиxoнoв, Рaънo Ибрoҳимoвa кaби oлимлaр ҳaм эътироф этган. Биз aйрим қўшимчa мaълумoтлaрни кузaтгaн ҳoлдa улaрнинг мулoҳaзaлaрини ривoжлaнтирдик”, дeя муаллим мaвзугa якун ясaди.\nҲaр бир дaрсдa aнa шундaй бeтaкрoр фикр вa мулoҳaзaлaри билaн тaлaбaлaрни лoл қoлдирaдигaн вa улaр мeҳрини қoзoнгaн жoнкуяр устoз Oмoнуллa Мaдaевнинг сўзлaрини шoшa-пишa дaфтaригa туширa oлaётгaн тaлaбaлaр Мирзo Улуғбeк нoмидaги Миллий унивeрситетнинг журнaлистикa фaкультeти тaлaбaлaри эди.\nИнобот Аҳатова, ЎзА


Россия-Ўзбекистон йўналишидаги чипталар нархлари ошмоқда\nЧипталарнинг қимматлаётгани Россияда ишлаб, ортга қайтаётган меҳнат муҳожирлари сони ошиши билан боғланмоқда.\nРоссиядан Ўзбекистонга темир йўл ва авиачипталар нархлари ошаётгани кузатилмоқда. Чипталарнинг қимматлаётгани Россияда ишлаб, ортга қайтаётган меҳнат муҳожирлари сони ошиши билан боғланмоқда. Сотувчилар бу ҳолат янги йилгача кузатилишини гапирмоқда.\nОзодликнинг Москвадаги бюросига мурожаат қилган тингловчиларимиздан бири охирги пайтларда Россиядан Ўзбекистонга поезд ва самолёт чипталари нархлари кескин ошиб кетаётгани сабабларини аниқлаб беришни сўради.\n“Россиядан Ўзбекистонга қатновчи поезд ва самолётларга билетлар нархи қўрқинчли даражада ошиб кетган! Бугун мен справочнийга телефон қилиб аниқладим!" деб ёзади тигловчимиз.\nМосквадан Тошкентга қайтишни режалаштираётган 25 ёшли Толибжон исмли меҳнат муҳожири ҳам Ўзбекистонга қатнаётган транспортга сотилаётган чипта нархи бир неча минг рублга ошиб кетганини аниқлаганини айтади Озодлик билан суҳбатда.\n- Тошкентга учишим керак эди, билет қидирдим. Июн охирлари-июл бошларида 7000-7200 рубл эди. Кўтарилиб кетибди! Кўп жойлардаги авиакассаларга бордим – энг арзони 8 минг – 9,5 минг бўлиб кетган! Интернетда ҳам қидирдим – у ерда ҳам шу нарх. Хуллас, 1,5-2 минг рублга ошганда. Сабабини билмадим,- дейди тошкентлик Толибжон.\nАвиа- ва темир йўл транспорти чипталари нархларининг ошиб кетгани сабабларини Россия бўйлаб чипталарини сотувчи йирик компаниялардан бирининг менеджери Татяна Таратова тушунтиришга уриниб кўрди.\n“Ҳозирча Ўзбекистонга энг арзон нархда ташувчи “ТрансАэро” бўлиб чиқяпти”, дейди мутахассис.\n- Масалан, 19 июл кунини олсак, “Трансаэро” ёрдамида учиш сизга 8350 рублга тушади. Мен сизга фақат тўғри учаётган самолётларни айтяпман. Тошкент ва Ўзбекистоннинг бошқа шаҳарларига учаётган энг йирик авиакомпаниялардан “Ютэйр”, “Ўзбекистон ҳаво йўллари”, “Аэрофлот” нинг нархлари 10 минг рублдан ортиқроқ бўлади. Ҳозир мавсум бошланди: одатда ёзда ҳамма йўналишларга авиачипталар нархлари ошади. Тошкент йўналиши эса ҳеч қачон арзон бўлмаган, чунки талаб катта. Октябр ойига Москва-Тошкент йўналишидаги нархлар 10 мингдан пасга тушмайди, дейди Татяна Таратова.\nАвиаширкат менеджери бу йўналишда йил бошидан буён сотилган энг арзон билет 7 минг рублдан қимматроқ экани ва Ўзбекистонга доимий талаб мавжудлигини қўшимча қилди.\nМосквада поезд чипталарини сотиш билан шуғулланадиган яна бир ширкат вакиласи Москва-Тошкент йўналишидаги нархлар самолётникидан ҳам қиммат эканини айтади.\n- Самолёт чиптаси нархининг поездникига нисбатан арзон бўлиши одатий ҳол. Масалан, Тошкент йўналишидаги поезднинг плацкартига энг арзон билет 9300 рубл турса, купе – 15,5 минг атрофида туради,- дейди ўзини таништирмаган ширкат вакиласи.\nЎзбекистонга авиачипталар поездникидан арзон бўлишига қарамасдан, ўзбек муҳожирлари айнан поездни танлаётгани сабаби ишлаб уйга қайтаётган мигрантлар поездда кўпроқ юк олиб кетиш имкони борлигида, дейди суҳбатдошимиз.\n- Улар поезд проводниги билан арзонга келишиб кетади, самолётга эса ҳажми катта ва оғир юк олиб кириш кескин чекланган, дея маълум қилди у.\nСанкт-Петербургдан меҳнат қилиб уйга қайтаётган муҳожирлар ҳам бундан кейин авиачипталар нархлари ошишига тайёр бўлишлари керак.\n- Август ойига Петербургдан Тошкентга учаётган самолётлар нархи 11160 рубл атрофида бўлади. Кейин нархлар яна кўтарилади. Тўғриси, нархларнинг нега ошиши билан мен шуғулланмайман, шунинг учун нега улар ошаётганини ҳам билмайман,- деди ўзини таништирмаган авиакасса сотувчиси.\nРоссияда транспорт чипталари миллий валюта – рублга сотилади.\nАйни пайтда, “Ўзбекистон ҳаво йўллари” миллий авиакомпанияси 2013 йилнинг 15 июлидан бошлаб Россияга учаётган Ўзбекистон резидентлари, жумладан фуқароларига ҳам авиачипталарни фақат АҚШ долларига сота бошлади.\nЎзбекистон “Ўзбекистон ҳаво йўллари” авиаширкати маълумотига кўра, 2012 йил давомида Миллий авиакомпания 1,962 миллион билет сотган. Бир йилги кўрсаткичга ҳисоблаганда, сотилган чипталар сони 2011 йилга нисбатан 236 мингга (13,6 фоизга) ошган. Жами Ўзбекистон Миллий авиакомпанияси ҳаво кемалари 18,5 минг рейсни (2011 йилга нисбатан – 457 рейс кўпроқ) амалга оширган.\nЎтган йил давомида “Ўзбекистон ҳаво йўллари” авиаширкати томонидан 30 минг тоннадан зиёд юк ташилган.\nМутахассислар жорий йилда бу кўрсаткичлар янада ошиши кутилаётганини таъкидламоқда.\nРоссияда меҳнат қилаётган ва темир йўл ҳамда авиатранспортдан фойдаланаётга ўзбекистонликлар сони 5 миллиондан 8 миллионгача экани тахмин қилинади.


Қарз. Нима у? - Zamin.uz\n18:29 / 12.09.2020\nҚарз. Нима у?\nЮрагим сезиб турибди: кейинги йилларда ташқи қарзимизнинг ортиб бораётганлиги атрофида турли-туман фикрлар билдирилаётган, ҳар хил «миш-миш»у «маш-маша»лар содир бўлаётган бир пайтда саволнинг бу тарзда қўйилиши айримлар учун ўринсиздек туюлади.\nОрамизда «Бунинг «ташқи қарз муаммоси»га нима дахли бор?», - дегувчилар ҳам топилади. «Ёпирай! ХХI асрда ҳам шу саволнинг жавобини билмаганлар ҳам бор эканми?», - дея ажабланувчилар ҳам йўқ эмас...\nНима десангиз, денг: лекин бу масалада Сизни қўллаб-қувватлай олмайман. Зеро, «ташқи қарз»га нисбатан фикрларни «дадил» билдираётганлар, аввало, қарзнинг ўзи нима эканлигини тўғри талқин қилиши керак. Унинг мазмун-моҳиятини тўғри идрок этмоқлари лозим. Акс ҳолда, узр, «ит ҳураверади — карвон ўтаверади». Бунинг устига, қарзнинг асл мазмун-моҳиятидан бехабарларга унинг таркибий ва ўта қалтис қисми бўлган «ташқи қарз» тўғрисида гапиришни, маъзур тутасиз, ким қўйибди?!...\nХавотир олманг: Сизларга атаб «қарз масаласи»да китобий маъруза ўқимоқчи эмасман; ҳар хил илмий ибораларни ишлатиб, бошингизни оғритиш — ниятим ҳам йўқ; улардан — йироқман. Аксинча, уни «қўқонча» қилиб, оддийгина тушунтирмоқчиман, холос.\nАввало, қарз — бу зарурий эҳтиёжларни қондиришнинг азал-азалий воситаси. Ундан ота-бобомиз, етти пуштимиз тугул ва ҳатто одам Ато ва момо Ҳаво замонлариданоқ фойдаланиб келинган бўлса — ажабмас. Нега? Чунки у ўзига хос — «мўъжиза». Қарзнинг мўъжизакорлиги шундаки, у ёрдамида чексиз эҳтиёжларни қондириш имкони бор. Унинг ёрдамида, хоҳ ишонинг, хоҳ ишонманг, ҳатто, Ойни ҳам (фақат бу ерда «Лоф ҳам эви билан-да!», - деманг), қўлга киритишимиз мумкин. Фақат уни бизга қарзга берувчи (буни «Ножиддий!», - деб қабул қилманг) бўлса — бас...\nҚарз, одатда, икки томон ўртасидаги муносабатларни ифодалайди. Биринчи томон «Қарз берувчи» номига эга бўлса, иккинчи томон «Қарз олувчи» дейилади. Шулар ўртасида «умумий тил» топилса, бир тўхтамга келинса, истаганча қарз бериш ва шунча қарз олиш мумкин...\nҚарз, жумладан, пулнинг ҳам ҳаракатланишини тезлаштиради. Унинг айнан шундай бўлиши кераклигидан ҳар иккала томон (аслида, ҳамма) ҳам — манфаатдор. Демак, у «манфаатлар муштараклиги»га эришиш — усули. Унга эришилса, «тоғни уриб, талқон қилиш» — ҳеч нарса эмас...\nҲаётда доимо бир томонда «Кимга қарз берсам?» ва иккинчи томонда «Кимдан қарз олсам?», - дегувчилар бўлади. Тўғри, биз иккинчисига кўпроқ ишонамиз-у, бироқ ҳали биринчисини унчалик ақлимиз бовар қилмайди. «Бировга қарз берганимдан кўра, пулимни бошимга ёстиқ қилганим яхши!» «фалсафа»си бизда устунлик қилади. Аслида, бундай «фалсафа»нинг нотўғри эканлигини идрок этиш унча кўп ақлни талаб этмайди. Бунинг учун, ҳеч бўлмаса, дунё барча «танга»ларининг нега айнан айлана (учбурчак, тўртбурчак, квадрат, ромб ва ҳ.к. шаклларда эмас) шаклида эканлига эътибор бериш ва ундан тегишли тўғри хулосани чиқаришнинг ўзи — кифоя. «Танга айлана экан — айланаверсин!» (буни «Пул доимо айланиши керак!», - деб ўқинг). «Улар»да — шундай мақол бор ва у — бежиз айтилмаган...\nҚарз бу — масъулият, демак. У қарз берувчи ва шуни олувчига ҳам баб-баробар тегишли. Ҳар иккала томон ҳам шуни ҳис этмаса, албатта, «нимаси»дандир ажралиб қолади. Буни эса, «танасида иссиқ жони бор» ҳар бир томоннинг истамаслиги — табиий...\nҚарз бериш ҳам ва қарз олиш ҳам — «санъат». Фақат хохиш-истак ёки «иштаҳа»нинг бўлиши, бу ерда, «явно» — камлик қилади. Уларнинг ҳар бири, энг аввало, пухта ҳисоб-китобни, сўнг эса «девор ортидаги кўча»ни кўришни тақозо этади. Шунингдек, у оқиллик чегарасидан четга чиқмаслиги ҳам керак. Буни билмаганлар ва уддалай олмаганлар қарз бермаганлари ва уни олмаганлари — маъқул...\n«Ўзбекистон ташқи қарзининг ортиб бораётганлиги»дан «ташвиш»га тушаётган «дўст»ларим! Бу масалада «старт»ни юқоридагилардан келиб чиқиб олинг-чи, «финиш»ингиз қандай бўлар экан?...\n«Азиз»лар! Юқоридаги фикрларим билан «ташқи қарз» масаласида доноликни даъво қилмоқчи эмасман. Унга «диагноз»ни қўйиш ёки тайёр «рецепт»ни бериш — хаёлимга ҳам келмаган. Уларда фақат ҳаёт синовларидан муваффақиятли ўтган ва аксиома характерига эга бўлган «иқтисод алифбоси» акс этди, холос. Уларсиз ёки уларни эътиборга олмасдан билдирилган фикр — ўзининг мантиқий асосига эга эмас. У эса Сизу бизни кўзлаган мақсадимиз сари етакламайди.\nР.S. Навбатдаги «чиқиш»имизда Ўзбекистон ташқи қарзининг ортиб бораётганлигидан «хавотир»га тушаётганлар томонидан билдирилаётган ва жуда кўпчиликни асоссиз чалғитаётган айрим «фикр»ларга муносабат билдириш ниятимиз бор. Кузатиб боринг. Кўришгунча...\nИстеъмол кредитлари ва қарзларининг тўлиқ қийматини ҳисоблаш тартиби белгиланди\n15-05-2019, 11:32, Жамият\nҚарз шартномаси қандай тузилади?\n12-02-2018, 00:49, Жамият\nРамазон ойида қарз берилмайди ва олинмайди? Қанчалик ҳақиқатга яқин\n4-06-2017, 20:29, Жамият


..:: ISLOM.UZ ::.. - Инсонларнинг қадр-қиммати\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинаётган ушбу ҳадиси шарифда инсонларнинг қадр-қиммати Аллоҳ томонидан қандай ўлчаниши ҳақида гап кетмоқда. Аллоҳ таолонинг раҳмат назарига муяссар бўлиш учун нималарга эътибор бериш керагу ва аксинча, нималарга эътибор беришнинг кераги йўқлиги кўрсатилмоқда.\nҲиндиларда олий дийний табақадан туғилганлар, яҳудийларда яҳудий бўлиб туғилганлар энг яхши одам ҳисобланган. Қолганларга уларнинг малайлари деб қаралган.\nШу билан бирга одамлар ўйлаб чиқарган инсон қадрининг ўлчовлари ичида турли тузум ва фикрларни умумлаштириб турувчи нарсалар ҳам бўлган. Кишининг сурати ва молу мулки ана шу жумлага киради. Ҳар бир инсонда аслида чиройли сурат ва молу дунёга иштиёқ бўлади. Исломий тарбия эса, ўша иштиёқни меъёрга солиб, тўғри йўлга йўллаб туради. Исломий тарбия бўлмаган жойда бу иштиёқ меъёрдан чиқади, мафкурага айланиб, одамлар ташқи сурати, қўлидаги молу дунёсига қараб қадрланадиган бўлиб қолади.\nБу нарса Исломдан олдинги жоҳилият даврида ҳам бор эди, ҳозир ҳам бор. Қадимда одамлар ҳусни-жамоли, кийим-кечаги, туяси, оти, тилла-кумуши, уй-жойига қараб баҳоланган бўлса, энди улар ҳусни-жамоли, қоматининг кўркамлиги, машҳур ширкатлар чиқарган урфдаги кийимларни кийиши, тўлаган пули, минадиган машинаси, қурган уйи, қилган тўйига қараб баҳоланмоқда. Иккала ҳолатдаги нарсаларнинг номи ва шаклида хилма-хиллик бор, холос, аммо моҳияти ўша-ўша.\nИслом инсон қадрини бундай ноодил шаклда ўлчашга қадимда ҳам қарши эди, ҳозир ҳам қарши. Ислом назарида ҳусни-жамол ва молу дунё ҳаётнинг моҳияти эмас, балки ҳаётнинг бир василаси холос.\nИнсон қадрини ўлчашнинг ана шу илоҳий мезонлари ишга солингандагина инсонлар ўзларининг ҳақийқий қадрларини топадилар. Ана шунда ҳар бир инсон иложи борича қалбини поклашга, солиҳ амал қилишга интиладиган бўлади. Турли ўткинчи ҳою-хаваслар, молу дунёга ҳирс қўйишлар ўз аҳамиятини йўқотади.\nАна ўша илоҳий, одил ўлчов туфайли қора танли қул Билол Ҳабаший инсон зоти мушарраф бўлмаган шарафга, яъни, Каъбаи Муаззама устига чиқиб, илоҳий мадҳия – азон айтишга эришди.\nАна ўша илоҳий, одил ўлчов туфайли Мадинада қул қилиб сотилган Салмон Форсий розияллоҳу анҳу охирги замон Пайғамбарининг яқин маслаҳатчисига, аҳли байтига айланди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам у киши ҳақларида: «Салмон биздан, аҳли байтдандир», деб марҳамат қилдилар.\nАна ўша илоҳий, одил ўлчов туфайли Рум империясига қарши урушаётган мусулмонлар ўзларининг музокарадаги вакиллари сифатида асли қора қул бўлган Ато розияллоҳу анҳуни танладилар. У кишининг хунук ва занжиликларини кўрган румликларнинг бошлиқлари «Биз бу одамни кўриб, қўрқиб кетаяпмиз, бошқа тузукроқ вакилингиз йўқми?» дейишди.\nШунда мусулмонлар: «Ичимизда энг тузук ва яхшимиз шу одам. Агар уни кўриб, қўрқаётган бўлсангиз, ишингиз тамом бўлибди. Чунки бизнинг орамизда бунга ўхшаганлар кўп», деб жавоб беришди.\nАна ўша илоҳий, одил ўлчов туфайли мусулмон олами Имом Бухорийни ўзининг ҳадисдаги амири деб, у кишининг китобларини Қуръони Каримдан кейинги энг саҳиҳ китоб деб эълон қилди ва ҳозиргача эъзозлаб келмоқда.\nАна ўша илоҳий, одил ўлчов туфайли Имом Термизий, Имом Насаий, Имом Замахшарий, Имом Абу Мансур ал-Мотуридий ва бошқа юзлаб имомларимиз араб бўлмасалар-да, қалблари иймонли, ўзлари солиҳ амалли бўлганликлари учун уларнинг номлари вафотларидан минг йилдан зиёд вақт ўтса ҳам Ислом уммати томонидан эъзозлаб келинмоқда.\nХудди шундай гапларни Ибн Сино, Фаробий, Беруний, ал-Хоразмий, Улуғбек каби кўплаб алломаларимиз ҳақида ҳам айтишимиз мумкин.\nҚачонки мусулмонлар инсоннинг қадрини ўлчашда ушбу илоҳий, одил ўлчовни эътибордан четда қолдиришганда ишлари орқага кетди. Бунга тарих шоҳиддир.


Бундан буён мактабларда пуллик хизматлар кўрсатилиши мумкин\n04 август 2020, Тошкент вақти: 11:17\nҲукумат қарори билан Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги тизимидаги умумий ўрта таълим муассасаларида пуллик таълим хизматларини кўрсатиш тартиби тўғрисидаги низом тасдиқланди.\nБу ҳақда хабар қилган Адлия вазирлигига кўра, 22 апрелда тасдиқланган низомга мувофиқ, пуллик таълим хизматлари зарур моддий-техника базаси ва тегишли педагог ходимларга эга бўлган мактабларда ташкил этилади.\nПуллик таълим хизматлари шартнома асосида кўрсатилади.\nМазкур хизматларга ўқувчиларни мажбурий жалб этиш тақиқланади.\nПуллик хизматлар учун тўлов кам таъминланган оилалар фарзандлари учун умумий нархнинг 50 фоизи миқдорида белгиланади.\nБитта гуруҳда машғулотларда қатнашувчиларнинг сони 35 нафардан ошиши мумкин эмас.\nПуллик хизматлардан тушадиган маблағнинг 50 фоизидан кам бўлмаган қисми педагог ўқитувчиларга берилади.\nПуллик хизматлар учун ҳақ банклар орқали тўланади, тўловни мактабда амалга ошириш тақиқланади.


Истиқлол жилоси порлагай Суғдда - «ХАЛҚ ОВОЗИ» - Тожикистон Республикаси Ҳукуматининг ӯзбек тилидаги расмий нашрияси\nИстиқлол жилоси порлагай Суғдда\nЧоп этилган 19 Сентябр 2016\tКӯришлар: 842\nМИЛЛАТ ПЕШВОСИНИНГ ТОҒЛИ МАСТЧОҲГА ИШ САФАРИ\n11 сентябр куни Тинчлик ва миллий бирлик асосчиси - Миллат пешвоси, Тожикистон Республикаси Президенти муҳтарам Эмомали Раҳмон Суғд вилоятининг Тоғли Мастчоҳ ноҳиясига иш сафари билан ташриф буюрди.\nМиллат пешвоси дастлаб рамзий тугмачани босиш орқали Тоғли Мастчоҳ\nноҳияси янги маркази - янги бунёд этилган Меҳрон шаҳарчасида электр узатиш марказини ишга туширди.\nБу линиянинг узунлиги 2 километрни ташкил қилади. Айни пайтда янги шаҳарчани электр билан таъминлаш учун 12 киловатт электр энергияси сарфланади. Келажакда бошқа бинолар қурилганидан кейин шаҳарчанинг энергияга нисбатан эҳтиёжи 20 киловаттгача ошади.\nБу ерда Давлат бошлиғи, шунингдек, ичимлик ва қишлоқ хўжалиги суви қувурини ишга туширди. Меҳрон шаҳарчасига янги сув қувури 11 километр масофадаги Каллахона дарасидан ўтказилгани қайд қилинди. Мазкур линия 50 гектардан зиёд ерни суғориш ва янги шаҳарча аҳолисини сув билан таъминлашга мўлжалланган.\nМамлакат Президенти муҳтарам Эмомали Раҳмон Тоғли Мастчоҳ ноҳияси маркази - Меҳрон шаҳарчасининг маъмурий маркази янги лойиҳаси билан яқиндан танишди.\nДавлат бошлиғига янги шаҳарча Рогиф мавзесида 15 гектар майдонда қурилиши маълум қилинди. Янги шаҳарча қурилишида барча замонавий шаҳарсозлик меъёрлари ҳисобга олинади. Лойиҳа бўйича олдинда турган ўн йилда шаҳарчада 47та маъмурий-маиший бинолар, жумладан, касалхона, мактаб, болалар боғчаси, ҳуқуқ ҳимояси тузилмалари ва ҳуқуқ тартиботи органлари биноси, кўп қаватли турар жой бинолари ва ҳоказолар қурилади.\nМиллат пешвоси Меҳрон шаҳарчаси янги лойиҳаси танишув чоғида масъул шахслар ва қурувчиларга ишларнинг сифатли ижро этилишига алоҳида эътибор қаратишни топширар экан, Тоғли Мастчоҳ ноҳияси янги маркази барча бинолари гўзал меъморчилик услубида қурилиши ва яшаш учун барча зарур шароитларга эга бўлиши зарурлигини таъкидлади.\nТоғли Мастчоҳ ноҳияси маъмурий маркази - Меҳрон шаҳарчасида мамлакат Президенти икки қаватли турар жой биносини тантанали тарзда фойдаланишга топширди.\nМазкур замонавий икки қаватли уй ўн олтита 1, 2 ва 3 ҳужрали квартиралардан иборат бўлиб, ноҳия давлат хизматчилари ва ҳуқуқ ҳимояси органлари ходимлари учун мўлжалланган.\nКвартираларда истиқоматчилар учун барча зарур шароитлар яратилган бўлиб, уй электр орқали фаолият юритувчи иситишнинг мухтор тизимига уланган.\nМиллат пешвоси бир неча нафар истиқоматчига янги квартиралар калитларини шахсан топширар экан, уларга бахт ва фаровонлик тилади. Янги уй эгалари ўз навбатида, мамлакат Президентига бундай ёрдами учун миннатдорчилик билдиришиб, буни мамлакат олий раҳбариятининг улар фаолиятини рағбатлантириш олий намунаси, дея аташди.\nМамлакат Президенти Тоғли Мастчоҳ ноҳиясининг янги бунёд этилган шаҳарчасида рамзий лентани кесиш орқали давлат ҳокимияти ноҳия ижроия органи янги биносини очиб берди.\nНоҳия маъмурияти эски биноси тупроқ кўчиши сабабли, хавфли ҳолатда бўлиб, фойдаланилмаётганлиги таъкидланди. Давлат ҳокимияти маҳаллий ижроия органи ходимлари маданият қасри биносидан жой олишганди.\nЯнги бино икки қаватдан иборат бўлиб, унда 26та иш кабинети, 11та ёрдамчи хона ва ошхона мавжуд.\nБино умумий майдони 2500 квадрат метрни ташкил қилиб, унда иккита -бири 50 ва иккинчиси 300 ўринли мажлислар зали бор.\nИншоот қурилиши чоғида минтақа иқлимий шароитларига мос қурилиш материалларидан фойдаланилган.\nДавлат бошлиғи давлат ҳокимияти ноҳия ижроия органи янги биноси шароитлари билан танишар экан, ходимларни бундай ғамхўрликка жавоб тарзида иш сифати ва иш олиб боришни яхшилашга ҳидоят қилди.\nМиллат пешвоси муҳтарам Эмомали Раҳмон Тоғли Мастчоҳ ноҳиясида адрас тўқиш бўйича таълим-ишлаб чиқариш маркази ва тикувчилик цехига ташриф буюрди.\nБу ерда мамлакат Президентига мазкур марказда ишсиз хотин-қизларнинг турли ҳунарларни ўрганишлари учун барча зарур шароитлар яратилгани маълум қилинди.\nТикувчилик цехи учун 20 дона замонавий тикув машиналари харид қилинган бўлиб, уларда хотин-қизлар фаолият юритишяпти.\nТикувчилик цехи ёнида жойлашган атлас ва адрас ишлаб чиқариш бўйича цехда 25та тўқиш дастгоҳлари ўрнатилган бўлиб, уларда ноҳиянинг қўли гул аёллари маҳаллий хом ашё, жумладан, пахта ва ипакдан юқори сифатли матолар ишлаб чиқариш билан шуғулланишмоқда.\nМазкур цехнинг ҳар бир дастгоҳи кунига 10дан 15 метргача экологик тоза мато ишлаб чиқариб, у ҳам ноҳия ва ундан ташқарида ҳам катта талаботга эга эканлиги қайд қилинди.\nТаъкидлаш жоизки, мазкур марказда ўқишни истаган киши Аҳолини иш билан таъминлаш агентлигининг йўлланмаси асосида бепул ўқиш курсларидан ўтиши мумкин.\nМамлакат Президенти масъул шахсларга бу эзгу ишни амалга татбиқ этишда муваффақиятлар тилади.\nШундан кейин мамлакат Президенти Тоғли Мастчоҳ ноҳиясининг икки мингдан зиёд аҳолиси ва фаоллари билан учрашув ўтказди.\nДавлат бошлиғи дастлаб йиғилганларни давлат мустақиллигининг 25 йиллик байрами билан тўғри келган ноҳия ташкил этилганининг йигирма йиллиги муносабати билан табриклади.\nТоғли Мастчоҳ ноҳияси мустақиллик даврида бунёд этилган бўлиб, мамлакат бошқа шаҳарлари ва ноҳиялари билан бир қаторда у ҳам бу бебаҳо тарихий неъматдан баҳраманд эканлиги қайд қилинди.\nЖумладан, ўтган йилларга нисбатан бугун бу узоқ тоғли ноҳияда унинг меҳнатсевар аҳолиси ҳаракатлари туфайли кўпгина яратувчанлик ишлари амалга оширилиб, ноҳия қиёфаси тубдан ўзгарди.\nМиллат пешвоси мамлакат Ҳукумати ўз навбатида ўзининг бунёдкорлик мақсадлари доирасида барча имкониятларини бу минтақани гўзал ва обод масканга айлантиришга йўналтиришини таъкидлади.\nСуғд вилоятининг шаҳар ва ноҳияларига иш сафари доирасида мамлакат Президенти муҳтарам Эмомали Раҳмон Тоғли Мастчоҳ ноҳиясининг Лангар қишлоқ жамоатидаги "Валиғунд" деҳқон хўжалигида картошка ҳосилини йиғиштириш ишларида иштирок этиб, деҳқонлар ютуқлари билан танишди.\nМиллат пешвосига жорий йилда ноҳия меҳнаткашлари хўжаликнинг барча турларида 2 минг гектардан зиёд майдонга картошка экилганини маълум қилишди. "Валиғунд" деҳқон хўжалигида картошка ҳосили йиғиштиришга қишлоқ хўжалиги техникаси ёрдамида киришилди.\nБу деҳқон хўжалиги ерлари умумий майдони 173 гектарни ташкил қилиб, жорий йилда унинг меҳнаткашлари 80 гектар майдонда картошка экишни йўлга қўйишди.\nТоғли Мастчоҳ ноҳияси иқлими картошканинг турли навини етиштириш учун жуда қулайдир. Тожикистон Республикасида 2012-2016 йиллар картошкапарварлик соҳасини ривожлантириш давлат дастурини амалга татбиқ этиш доирасида деҳқонларнинг доимий меҳнати бу тармоқ тараққиёти ва маҳсулот ишлаб чиқарилишининг ошишига ҳисса қўшди.\nАгар 1991 йили ноҳияда картошка майдонлари 283 гектарни ташкил қилган бўлса, бугун унинг майдони 2 минг гектардан ошди. Бу юқори кўрсаткич ва Тоғли Мастчоҳ ноҳияси меҳнаткаш аҳолисининг муваффақияти ҳисобланади.\nИлмий тахминларга кўра, жорий йилда ҳар гектар майдондан 350дан 400 центнергача ҳосил олиниши кутилмоқда.\nМазкур хўжалик меҳнаткашлари "Биг-роза" навли уруғни биринчи марта экишган бўлиб, гектаридан 450 центнергача ҳосил олишни режалаштиришмоқда.\nУмуман, Тоғли Мастчоҳ ноҳияси деҳқонлари жорий йилда 70 минг тонна картошка йиғиштиришни ният қилишган.\nМИЛЛАТ ПЕШВОСИ ЗАФАРОБОДДА\n12 сентябр, Суғд вилоятига иш сафарининг иккинчи кунида мамлакат Президенти Эмомали Раҳмон Зафаробод ноҳиясига ташриф буюрди.\nБу ерда иш сафари доирасида Тинчлик ва миллий бирлик асосчиси - Миллат пешвоси, Тожикистон Республикаси Президенти муҳтарам Эмомали Раҳмон Зафаробод шаҳарча жамоатидаги "Бахт" маҳалласида 20-ўрта умумтаълим янги муассасасининг очилиш маросимида иштирок этди.\nМактаб ўқувчилари ва ўқитувчилари мамлакат Президентини ўзига хос самимият ва хурсандчилик билан кутиб олишди.\nМамлакат Президенти рамзий лентани кесиш орқали ўрта умумтаълим муассасаси янги биносини очиб, ўқув синфхоналари ва таълим шароити билан танишди.\nМамлакат Президентига ўқувчилар бугунги кунгача таҳсил олган бино 2006 йили Рифъат Ҳожиев номли давлат хўжалик лабораторияси базасида фойдаланишга топширилгани, 2015-2016 ўқув йилида муассасада икки сменада 460 ўқувчи таҳсил олгани маълум қилинди. Ҳар йили ўқувчилар сонининг ошиб бориши ҳисобга олинган ҳолда, қўшимча синфхоналар қурилишига эҳтиёж туғилди. Шунинг учун 2016 йилнинг март ойида янги таълим корпуси қурилиши бошланди.\nТаъкидлаш жоизки, янги корпус қурилиши билан бир қаторда мактаб эски биноси ҳам таъмирдан чиқарилди.\nЯнги корпус бир сменада 360 ўқувчи учун мўлжалланган бўлиб, унда 12та таълим синфхонаси, компютер синфхоналари, аниқ фанлар бўйича лабораториялар, кутубхона, канцелярия ва бошқа ёрдамчи хоналар мавжуд. Бундан ташқари, янги корпус 240 ўринли спорт зали ва 60 ўринли ошхонага эга. Энди янги замонавий бино фойдаланишга топширилганидан кейин мактабда икки сменада 700 нафаргача ўқувчи таълим билан қамраб олинади.\n20-ўрта умумтаълим мактаби очилганидан кейин мамлакат Президенти муҳтарам Эмомали Раҳмон "Бахт" деҳқон хўжалигида пахта йиғим-терим ишларининг бориши ва ноҳия қишлоқ хўжалиги соҳаси фаолияти билан танишди.\n"Бахт" деҳқон хўжалигида пахтани йиғиштириш махсус пахта терувчи техника ёрдамида олиб борилмоқда. Мамлакат Президентига жорий йил мазкур хўжалик томонидан 10 гектар ерда пахта экилгани маълум қилинди.\nШунингдек, Зафаробод ноҳияси деҳқонлари жорий йилда 6 минг 600 гектар ерга ғалла, 8 гектар ерга картошка, 416 гектарга сабзавотлар, 1300 гектарга полиз, 9 минг гектарга чорва озуқа экинлари экилгани қайд қилинди. Боғлар ва токзорлар майдони 967 гектарни ташкил қилади.\nСўнгра ушбу хўжаликда мамлакат Президенти Зафаробод ноҳияси қишлоқ хўжалиги ютуқларидан ташкил қилинган кўргазмани бориб кўрди.\nМиллат пешвоси кўргазмага ташрифи чоғида ноҳия деҳқонларининг самарали фаолияти ва кўзга кўринарли ютуқларини юқори баҳолади.\nДавлат бошлиғи айнан доимий ва тинимсиз меҳнатларимиз билан Тожикистон Республикаси Ҳукуматининг асосий мақсадларидан бирига эришишимиз, яъни мамлакат озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлашимиз ва шу асосда халқ фаровонлигини яхшилашимиз мумкинлигини таъкидлади.\nМасъул шахслар маълумотига кўра, Зафаробод ноҳиясида 3786та деҳқон хўжалиги мавжуд бўлиб, шундан 3639таси хусусий ва оилавий деҳқон хўжаликлари саналади. Жорий йилда ноҳия меҳнаткашлари 28255 гектар майдонда турли қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштиришди.\nЗафаробод ноҳиясида мамлакат Президенти муҳтарам Эмомали Раҳмон "Азиза" тикувчилик цехини расман ишга туширди.\nНоҳия марказида мазкур цех биноси қурилиши 1,5 йил давом этиб, қурилиш чоғида 20 нафар маҳаллий ишчи иш ва юқори ойлик маош билан таъминланди.\nМамлакат Президенти бу цехда яратилган иш шароитлари билан танишар экан, цех раҳбариятига шароитларни яхшилаш ва ишчиларни қўллаб-қувватлаш бўйича топшириқ ва кўрсатмалар берди.\n"Азиза" тикувчилик цехида 40 нафар маҳаллий хотин-қизлар доимий иш жойлари билан таъминланиб, 1000 сомонийдан зиёд ойлик маош олиш имкониятига эгадирлар.\nМазкур цехда мактаб формалари ва матраслар ишлаб чиқариш йўлга қўйилгани қайд қилинди. Шу билан бирга, бинонинг иккинчи қаватида адрас ва атлас тўқиш йўлга қўйилган бўлиб, унга нафақат ноҳия ва вилоят, балки бутун республикада талабот катта.\nЗафаробод шаҳарчаси марказида мамлакат Президенти муҳтарам Эмомали Раҳмон ноҳиянинг минглаб аҳолиси ва меҳмонлари иштирокида тожиклар биринчи давлати асосчиси Шоҳ Исмоил Сомоний ҳайкали устидан пардани тортиб, Миллий байроқни юқори кўтарди.\nТаъкидлаш жоизки, Эмомали Раҳмон томонидан бутун мамлакат бўйлаб Исмоил Сомоний ёдгорлигини бунёд этиш ва Миллий байроқнинг кўтарилиши тожик халқи ўтмиши, давлати, рамзлари ва бошқа миллий қадриятларига эҳтиром кўрсатишнинг олий намунаси ҳисобланади.\nЁдгорлик устунининг баландлиги 16, ҳайкал баландлиги эса 6 метрни ташкил қилади.\nШоҳ Исмоил Сомоний ёдгорлиги муаллифлари Тожикистон Рассомлар иттифоқи аъзолари, ҳайкалтарошлар - Ғафуржон Жўраев, Мансур Мажидов ва Рустам Ҳожибоев ҳисобланади.\nЁдгорлик ёнида Зафаробод шаҳарчаси марказида мамлакат Президенти шунингдек, 26 метрлик устунда ўрнатилган Миллий байроқни кўтарди. Байроқнинг ҳажми 3,5х5,7 метрни ташкил қилади.\nДАВЛАТ БОШЛИҒИ СПИТАМЕН НОҲИЯСИДА\n13 сентябр куни мамлакат Президенти муҳтарам Эмомали Раҳмон Суғд вилоятининг шаҳру ноҳияларига иш сафари доирасида Спитамен ноҳиясига ташриф буюрди.\nБу ерда мамлакат Президенти "Спитамен Ойл" МЧЖ мой ишлаб чиқариш корхонасининг фойдаланишга топширилиши маросимида иштирок этди.\nДавлат бошлиғи рамзий лентани кесиш ва тугмачани босиш орқали мазкур саноат корхонасини ишга туширар экан, унинг очилишини Тожикистон Республикаси давлат мустақиллигининг 25 йиллик байрами нишонланиши кунларида ажойиб мужда эканлигини айтди.\n"Спитамен Ойл" МЧЖда қурилиш ишлари 2010 йили ноҳиянинг Навкат қишлоқ жамоатидаги саноат минтақасида "Кушо" компанияси очилиши тўғрисидаги шартнома асосида бошланганди.\nКорхонанинг алоҳида цехларида маҳсулот ишлаб чиқаришнинг бутун цикли амалга оширилади.\nКорхона иккита буғ қозони ва соатига 2 миллион килокалория иқтидорига эга мойни иситиш қозонлари ҳамда 12 минг тонна хом ашё, 150 тонна тайёр ва ярим тайёр маҳсулот, 1000 тонна чорва ва парранда озуқаси сақлаш омборларига эга.\nСпитамен ноҳиясида мамлакат Президенти муҳтарам Эмомали Раҳмон "Норд Азия Металл" ЁҲЖ ишлаб чиқариш корхонасининг фойдаланишга топширилиши маросимида қатнашди.\nЯнги корхонада қувурлар, турли шаклдаги металл профиллар ишлаб чиқарилиб, корхонанинг йиллик иқтидори 60 минг тоннани ташкил қилади. Корхона йилига 50 миллион сомоний ҳажмида маҳсулот ишлаб чиқариб, ҳар йили 12 миллион сомонийлик маблағни солиқ сифатида тўлайди.\nКорхона ишга тушиши билан 120 киши доимий иш жойи билан таъминланиб, ойлик маошлари 2500 сомонийни ташкил қилади.\nСпитамен ноҳиясида мамлакат Президенти муҳтарам Эмомали Раҳмон Ер бошқаруви комитети маъмурий биноси ва ноҳия "Кўчмас мулкларини қайдга олиш" давлат корхонаси бўлимини фойдаланишга топшириш маросимида иштирок этди.\nЯратилган шароитлар билан танишган Миллат пешвоси қурувчилар ва лойиҳаловчилар ишини юқори баҳолади.\nИкки қаватли бино 11та иш жойи ва 35 ўринли ошхонага эга.\nТаъкидлаш жоизки, бугунги кунгача ноҳия Ер бошқаруви комитети ва "Кўчмас мулкларини қайдга олиш" давлат корхонаси бўлими ходимлари ўз биноларига эга эмасдилар.\nМиллат пешвосининг топшириқ ва кўрсатмалари асосида фуқароларни ер масалалари бўйича қабул қилиш "Ягона дарча" тизими орқали мазкур бинода йўлга қўйилади.\nШунингдек, мамлакат Президенти Эмомали Раҳмон Спитамен ноҳияси маркази - Навкатда лаёқатли болалар учун янги хусусий таълим муассасаси фаолиятини ҳам бошлаб берди.\nМиллат пешвоси бу таълим муассасасида таълим ва тарбиянинг замонавий шароитлари билан танишар экан, ўқувчилар билан очиқ суҳбат ўтказди.\nМамлакат Президенти мазкур таълим муассасаси ўқувчиларига мусиқий асбобларни совға қилди.\nШундан кейин мамлакат Президенти ноҳия марказида ноҳия аҳолиси ва фаоллари билан самарали учрашув ўтказди.\nДавлат бошлиғи учрашув иштирокчиларини Тожикистон мустақиллигининг 25 йиллиги ва Спитамен ноҳияси ташкил этилганининг 90 йиллиги билан табриклар экан, ноҳиянинг шарафли халқи ўзларининг ҳалол меҳнатлари билан турли соҳаларги сезиларли ютуқларга эришганликларини таъкидлади.\nБугун: 20-09-2020 09:33:56


Санкт-Петербургда ўтган уч томонлама музокара Тоғли Қорабоғ муаммосини ҳал этишига умид билдирилмоқда\n16:58 / 21.06.2016\nЖаҳон матбуоти 20 июнь куни Санкт-Петербургда Россия, Арманистон ва Озарбайжон президентларининг уч томонлама учрашувига катта аҳамият бермоқда. Давлат раҳбарлари ўзларининг ёрдамчилари ва ҳамроҳларисиз яккама-якка учрашдилар.\nУч томонлама учрашувдан аввал Озарбайжон Президенти Илҳом Алиев Россия Федерациясига амалий ташрифи доирасида Санкт-Петербургда Владимир Путин билан учрашди. Учрашувда Тоғли Қорабоғ атрофидаги муаммо ҳам муҳокама қилинди. Илҳом Алиев 20 йилдан бери оккупацияда бўлиб келаётган Озарбайжон худудлари озод қилиниши лозимлигини таъкидлади. Унинг айтишича, айни дамда Озарбайжон ҳудудларининг 20 фоизи оккупация қилинган бўлиб, мазкур ерларда Арманистон “Тоғли Қорабоғ” номи остида айирмачилар режимини ташкил қилиб, шу тариқа ўз хатти-ҳаракатларини легитимлаштиришга уринмоқда.\nВладимир Путин, Серж Саргсян ва Илҳом Алиев иштирокида Санкт-Петербургда бўлиб ўтган уч томонлама учрашувда бир қатор масалалар бўйича ўзаро тушиниш ҳосил қилингани маълум қилинди. Бу борада президентлар томонидан қабул қилинган қўшма баёнотда таъкидланади. Улар уч томонлама музокорлар кейинчалик ҳам давом этишига умид билдирдилар.\nОзарбайжон президенти Тоғли Қорабоғ масаласида сермазмун нутқ сўзлади. У можаро имкон қадар тезроқ ҳал қилиниши лозимлигини таъкидлаб ўтди. “Кимдир биз 20 йил давомида бўлгани каби маъносиз музокаралар давом эттираверишимизга ишонса, қаттиқ янглишади. Биз мазмунсиз музокараларни давом эттирмаймиз. Музокаралар мазмунга эга бўлиши керак. Ана ўшандагина муаммо тинч йўллар билан ҳал бўлади”, деди Илҳом Алиев. Илҳом Алиев Тоғли Қорабоғ вазиятида статус-кво сақланиши учун Арманистон ҳарбийлари минтақадан чиқиб кетиши лозимлигини таъкидлади.\nУчрашувда Тоғли Қорабоғда фаолият юритувчи ЕХҲТнинг кузатувчилари сони оширилишга келишиб олишди. Озарбайжон томони ҳам учрашувдан қониқиш ҳосил қилганини таъкидлади. Ташқи ишлар вазири Эльмар Мамедьяров мазкур учрашув можаро тез орада барқарорлашувига хизмат қилишига умид билдирди.\nЕвропа Иттифоқининг Озарбайжондаги ваколатхонаси раҳбари Малена Мард Санкт-Петербургдаги учрашув Тоғли Қорабоғ можаросини барқарорлаштиришда ижобий қадам бўлишини таъкидлади. Унинг айтишича, Европа Иттифоқи можаро тинч йўллар билан ҳал қилинишининг тарафдори бўлиб, бу йўналишда қўйиладиган ҳар қандай қадамларни қўллаб-қувватлайди.\nМинск гуруҳининг америкалик ҳамраиси Жеймс Уорлик Санкт-Петербург учрашувида муҳим қадам қўйилганини таъкидлади.\nРоссия, Арманистон ва Озарбайжон президентлари Владимир Путин, Серж Саргсян ва Илҳом Алиевларнинг Санкт-Петербургдаги мулоқоти “конструктив муҳитда ўтди”, деди Арманистон ташқи ишлар вазири Эдвард Налбандян. Унинг айтишича, учрашув фойдали бўлди. “Учрашувни вазирлар, президентлар даражасида давом эттиришга келишиб олинди”, деди Налбандян.\nТоғли Қорбоғ можароси 1988 йил февраль ойида бошланган. 1992 йилдан бери ЕХҲТнинг Минск гуруҳи доирасида можарони тинч йўллар билан барқарорлаштириш бўйича музокаралар олиб борилади.\nТоғли Қорабоғда можаролар юзага келган даврда минтақада 80 минг атрофида арман миллатига мансуб аҳоли истиқомат қиларди. Айни дамда халқаро арманлар диаспораси оккупация қилинган Озарбайжон ерларида турли тадбирлар ўтказиб, можаро сабабларини яширишга уринмоқда. Бу, ўз навбатида, расмий Озарбайжон ҳукуматининг норозиликларига сабаб бўлмоқда. Расмий Боку Арманистон Қуролли Кучлари нафақат Тоғли Қорабоғ Мухтор вилоят ҳудудларини балки, унинг атрофидаги 7 та туманни эгаллаб олиб, бу ерларда этник тозалаш ўтказаётганини айтмоқда. Бу ерлардан миллионлаб озарбайжон миллатига мансуб аҳоли ҳайдаб чиқарилмоқда. Шу сабабли мазкур минтақаларда арманлар томонидан турли тадбирларни ўтказилиши мақсадга мувофиқ эмаслиги айтиб келинади.\nБМТ Хавфсизлик Кенгаши томонидан қабул қилинган тўртта резолюцияда, ЕХҲТ, НАТО, Европа Кенгаши томонидан қабул қилинган ҳужжатларда Арманистон эгаллаб олинган ҳудудлардан чиқиб кетиши таъкидланади. Шу йилнинг 15-18 сентябрь кунлари оккупация қилинган Озарбайжон ерларида, тўғрироғи, Ханкенди (Степанакерт) шаҳрида Халқаро Ёшлар Конференцияси ўтказилиши режалаштирилган. Бу тадбир орқали Арманистон яна бир фитна уюштирмоқчи. Шу тариқа Арманистон томони ёшларни чалғитиб, томонлар ўртасидаги музокаралар жараёнига жиддий зарба бермоқчи. Дунёнинг бирор бир мамлакати, жумладан, Арманистон томонидан тан олинмаган Тоғли Қорабоғ ҳудудларида бу каби тадбирлар ўтказилиши Озарбайжон эътирозларига сабаб бўлиб, бу ерга қонунга зид равишда келганларнинг “қора рўйхати” тузилишига сабаб бўлди. Озарбайжонинг кескин баёнотларидан сўнг бир қатор таниқли шахслар оккупация қилинган Тоғли Қорабоғ ҳудудларига боришдан воз кечишган эди.\nСешанба куни Озарбайжон мудофаа вазирлиги баёнот бериб, бир кеча кундузда Тоғли Қорабоғда ўт очишни тўхтатиш борасидаги режим Арманистон томонидан 12 марта бузилганини маълум қилди. Эслатиб ўтамиз, шу йилнинг 2 апрель куни Озарбайжон ва Арманистон Тоғли Қорабоғ ҳудудида вазият кескинлашгани борасида баёнот берди. Томонлар 5 апрель куни ўт очишни тўхтатишга келишиб олдилар. Аммо шунга қарамай томонлар бир-бирларини ўт очаётганликда айлаб келишади.


Анжумандаги қаҳвахона — севгига асосланган меҳнат | Тадқиқ сони\nТИЛИДА ЎҚИШ аймара албан амхар арабча арман бенгала бикол болгар валяйта венгер вьетнам ган грек грузин гуарани гужарати дат иврит игбо илоки инглиз индонез исланд исоко испан итальян йоруба каннада каонде каталан кечуа (Боливия) кикамба кикуйю киньяруанда кирибати кирунди конго корейс креол (Гаити) креол (Маврикий) латиш литва лози лувале луганда лунда луо майя македон малагаси малайя малаялам маратҳ монгол немис непал нидерланд норвег ньянжа озарбайжон озарбайжон (кирилл ёзувида) оромо осетин отетела пангасинан панжоб папьяменто (Аруба) папьяменто (Кюрасао) поляк португал румин рус самар-лейте санго сапотек (истмус) себуан сейшель креол серб серб (лотин ёзувида) сингал словак словен сранан-тонго суахили суахили (Конго) тагал тай тамил телугу тив тиграй тожик тотор тувалу тумбука турк туркман туркман (кирилл ёзувида) украин урду фижи фин форс француз хауса хилигайнон хинди хири-моту хитой (путунхуа, анъанавий) хитой (путунхуа, соддалаштирилган) хорват цоцил чех чилуба читонга читонга (Малави) чичева чичемба чуваш швед шона эстон эфик япон ўзбекча қирғиз қозоқ\nУ, қаҳвахонада севги ҳукм сураётганини кўрган\nТАНГРИ ЯҲОВАНИНГ дастурхонидан биргаликда баҳраманд бўлиш доим қувонч келтирган. Худонинг халқи маънавий зиёфатга йиғилганда, жисмоний озуқани баҳам кўриш хурсандчилик учун яна бир сабаб бўлади.\n1919 йили сентябрь ойида Муқаддас Китоб Тадқиқотчилари Сидар-Пойнтда (АҚШ, Огайо штати) саккиз кунлик анжуман ўтказишган. Анжуман иштирокчилари учун меҳмонхоналарда хона ва овқат берилишига ғамхўрлик қилинган, аммо кутилгандан ҳам кўпроқ минглаб одамлар келишган. Шу қадар кўп одамларни кўриб, барча официантлар ишдан бўшашган. Ноилож қолган қаҳвахона бошқарувчиси анжуманга келган ёшларни ёрдамга чақирганда, кўпчилик тайёрлик ила рози бўлган. Сейди Грин опамиз улардан бири эди. У шундай деб бўлишди: «Ўшанда илк бор официантлик қилганман, аммо вақтимиз чоғ ўтган».\nСьерра-Леоне, 1982 йил\nКейинги йилларда, қаҳвахона ташкил этилгани, кўп бахтли ихтиёрий хизматчиларга биродару опа-сингилларига хизмат қилиш имконини берган. Имондошлар билан меҳнат қилиш анчагина ёшлар маънавий мақсадлар қўйишларига кўмаклашган. 1937 йили анжуманда Глэдис Боултон опамиз қаҳвахонада хизмат қилган. «Турли жойлардан келган одамлар билан танишиб, улар ўз муаммоларини қандай енгишаётганини эшитганман. Ўша пайтда биринчи бор, менда кашшоф бўлиш истаги уйғонган»,— деб айтди у.\nАнжуман иштирокчиси Бьюла Кови опамиз шундай деди: «Ишчиларнинг фидокорлиги туфайли ҳамма нарса соат механизмидай аниқ бўлган». Лекин бу ишда ўзига яраша қийинчиликлар ҳам юзага келган. 1969 йили Анжело Манера исмли биродаримиз Дожер ўйингоҳига (Лос-Анжелес, Калифорния) етиб келгандагина, қаҳвахонада хизмат қилишга тайинланганини билиб олган. У: «Бундан роса ҳайратда қолганман!» — деган. Бу анжуманга тайёргарлик кўраётиб, ошхонага газ ўтказиш учун узунлиги 400 метр келадиган зовур қазиш керак бўлган.\nФранкфурт (Германия), 1951 йил\n1982 йили Сьерра-Леонеда меҳнатсевар ихтиёрий хизматчилар аввало ҳудудни тозалаб, кейин эса қўлидаги бор қурилиш материалларидан фойдаланиб қаҳвахонани қуришган. 1951 йили Франкфуртда (Германия) топқир биродарлар, овқат тайёрланадиган 40 та қозонни буғ билан таъминлаш учун паровозни ижарага олишган. Хизматчилар бир соат ичида 30 000 кишига овқат тарқатишган. Идиш ювиш бўлимидаги 576 та хизматчининг ишини енгиллаштириш мақсадида, анжуман иштирокчилари ўзлари билан пичоқ ва санчқиларини олиб келишган. Янгонда (Мьянма) фаросатли ошпазлар халқаро анжуман иштирокчилари учун тайёрланган таомларга одатдагидан камроқ аччиқ зиравор солишган.\n«УЛАР ОВҚАТНИ ТИК ТУРИБ ЕЙИШАРКАН»\n1950 йили Қўшма Штатлардаги анжуманга келган Энни Погинси опамиз кўп барака кўрган. У қаҳвахонага кириш учун жазирамада навбатда турганини эслаб, шундай деди: «Бутун диққатим, Европадан кемада келган иккита опанинг илиқ суҳбатига қаратилганди». Уларнинг ҳар бири анжуманга келиши учун Яҳова қандай кўмаклашганини айтиб беришаётган экан. «Ўша ерда бу опалардан бахтлироқ одам йўқ эди. Улар учун навбатда кутишнинг ҳам, жазирама иссиқнинг ҳам аҳамияти бўлмаган»,— деб қўшиб қўйди Энни.\nСеул (Корея), 1963 йил\nКатта анжуманларда улкан қаҳвахона палаткаларида тик туриб овқатланиш учун столлар узун бир қаторда қўйиларди. Бу эса келганларни тезда овқатланиб, жойини бошқаларга бўшатишга ундарди. Ахир, яна қандай қилиб тушлик давомида минглаб одамларни озиқлантириб бўларди?! Яҳованинг Шоҳиди бўлмаган бир киши шундай деб айтган: «Бу ўзгача дин экан. Улар овқатни тик туриб ейишаркан».\nҲарбийлар ва ҳукумат, эпчиллик ва тартибни кўриб қойил қолишган. Америка қуролли кучларининг ходимлари Янки ўйингоҳидаги (Нью-Йорк) қаҳвахонамизни кўздан кечиргач, Британия қуролли кучларининг майори бўлган жаноб Фолкнерни ҳам Яҳова Шоҳидларининг анжуманига бориб кўришга ундашган. Шунинг учун, у ва хотини 1955 йили Туинкенемда (Англия) ўтказилган «Ғолибона Шоҳлик» номли анжуманга ташриф буюришган. У, қаҳвахонада севги ҳукм сураётганини кўрганини бўлишган.\nЎнлаб йиллар мобайнида, ихтиёрий хизматчилар анжуманга келганлар учун меҳр ила тўйимли ва унча қиммат бўлмаган таомларни тайёрлашган. Аммо одатда бу улкан вазифани бажаришда кўпгина ихтиёрий хизматчиларга эҳтиёж бўлган. Улар соатлаб ишлашгани сабабли, дастурни қисман ёки бутунлай эшитмай қолишарди. 1970 йилларнинг охирига келиб, анча жойларда анжуманда озиқ-овқат тайёрлаш соҳаси соддалаштирилди. Кейинчалик, 1995 йилдан бошлаб анжуман иштирокчиларидан ўзлари билан овқат олиб келишни сўрашган. Бу, овқат тайёрлайдиган ишчиларга ҳам маънавий дастур ва имондошлари билан суҳбатлашишдан баҳраманд бўлиш имконини берди *.\nИмондошларига жон куйдириб, хизмат қилганларни Яҳова ниҳоятда қадрлаши шубҳасиз! Айримлар, қаҳвахонада ишлаб ўтказган ўша шодон кунларини соғинишар. Аммо шуниси аниқки, севги ҳамон анжуманларимизнинг ажралмас қисмидир (Юҳан. 13:34, 35).\n^ 12- х.б. Ихтиёрий хизматчилар учун анжуманнинг кўпгина бошқа бўлимларида ёрдам бериш имкони ҳали ҳам мавжуд.