Иложи бўлса, беш юз қўшсангиз, ишни михлардик! « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nИложи бўлса, беш юз қўшсангиз, ишни михлардик!\n15 October 2017 - 8:00\nБаҳром кун яримида уйқудан турди.\n– Тонг отгач ухламасдингиз? – дея сўради қайноқ чойга чойқалпоқ кийдирган хотини.\n– Билмасам, – деди у. – Ухлапман-ку.\nУни тонгги тўртларда уйига ташлаб кетишганди. Тунда бўлиб ўтган воқеа унинг дунёсини ағдар-тўнтар этиб ташлади. Амира Кимё нима учун олиб кетиб, нима учун қайтариб келтириб ташлади, деган ўй унга тинчлик бермас, у Амира Кимёнинг муддаосини тўлиқ англаб етмаганди. Хаёллари туман ичра кезаётган хира фонусга менгзарди. Вужуди ўзиники эмас, фикрати карахт эди. У бўкиб, еб, оғзида овқат таъми қолмаган одам сингари ланж, тафаккури танбал тортган, кўрган-билганларидан, эшитганларидан мантиқ қидирса-да, уни тополмасди…\nУ Катя билан гаплашиб, кечга яқин учрашув белгилагач, Нозима Муниснинг уйига қўнғироқ қилди. Қизидан бетоблигини эшитиб, унинг уйига боришга қарор берди. Ҳовли тўла ишизловчилар эди. Ўтган кунги ҳар бир одам бир-иккитадан “ҳой, баракаллачи”ни эргаштириб келганди. Улар Нозима Мунисни букмоқчи эдилар, саракни-саракка, пучакни-пучакка ажратадиган палла етишаётганди. Унинг ортиқ “кўринмас қўл”лар измига юримаслиги ойдинлашиб қолгач, улар ундан қўл ювгандилар. Унинг кўзи очилиб, барчаси ортида Амира Кимё ёхуд Саидмат Сотти турганини яхши биларди. Шу учун бирор нарсани тасодиф деб бўлмас, ишлар режа асосида кетаётганди.\nОшхонада куйманаётган оқсоч ҳақиқатан Нозима Муниснинг кўрпа-ёстиқ қилиб ётганини айтди. Баҳром унинг олдига кирди.\n– Келдингизми, укажон? – деди, у қуруқшаган лабларини ялаб.\nУ ер билан битта бўлиб ётар, қизлари билан Настя ёнида эди.\n– Нима бўлди, тузукмисиз? – деди, унинг пешонасига кафтини босган Баҳром. – Иссиғингиз баланд-ку, “Тез ёрдам” чақирдиларингизми?\n– “Тез ёрдам”нинг кераги йўқ! – деди зардали товушда катта қизи. – Ўзларига келиб қоладилар. Меҳрибон экансиз, кечадан буён қайларда юрипсиз?\n– Мен сенга ўхшаган унинг ичидан узилиб тушган жигарпораси эмасман-ку! – деди дашномдан аччиғи чиққан Баҳром. – Мендан нима учун ўпкалайсан?\n– Унга эътибор берманг! – деди лабини дока билан ҳўллаган Нозима Мунис ёстиқдан аранг бошини тикларкан. – Мени шифохонага олиб боринг, ётишим шу бўлса, ўлиб қоламан!\nУ ўрнидан инқиллаб туриб, кийиниш учун ичкарига кириб кетди. Баҳром ҳовлига чиқди. Уни ишизловчилар ўраб олиб, сабабсиз дағдаға эта бошладилар. У шошиб қолди. Уларнинг атайлаб ўзини синдиришга тиршаётганларини тушунса-да, қай бирига гапиришини билмасди. У чекинса, Нозима Муниснинг сўзсиз таслим бўлишини уларга ҳомийлари уқтиргандилар. Ҳаялламай Нозима Мунис ҳам ортидан чиқди.\n– Мен ўлиб қолсам, берган пулларингиздан кечасизларми? – деди у остонада туриб.\n– Қиёматда икки қўлимиз ёқангда бўлади! – деди кимдир.\nҚолганлар ҳам шу гапни такрорладилар.\n– Тинч ўлишга ҳам қўймайди бу одамлар! – деди у. – Ажал келса, мени булар Азроилнинг қўлидан ҳам ажратиб оладилар. Бироқ ҳақ-ҳуқуқларини талаб этишдан қўрқадилар. Маҳкамага арз этишга юраклари бетламайди. Чунки Саидмат Соти билан Амира Кимё, шундай бўладиган бўлса, буларнинг ўзларини қаматтиради.\n– Ўзингизни кўпам ақлли қилиб кўрсатаверманг, олган пулларингизни қайтаринг! – деди кимдир.\n– Бизлар бу ерга маъруза тинглагани келганимиз йўқ! – деди бошқаси.\n– Пулингни олмоқчи бўлсанг, тантиқликларимга кўнасан! – деди Нозима Мунис товуш чиққан тарафга бўйнини буриб. – Ёки бир ғиштни олиб, мен нодонни уриб ўлдирасан, тинасан. Осони, миршабларга бориб устимдан шикоят қилиш: мени қамашади, сўнгра қамоқдан чиқишимни кутасизлар. Мен сизлардан, сизлар мендан қутуласизлар. Чиққунимча ким бор, ким йўқ!\nБундай кескин жавоб эшитишни кутмаган ишизловчилар ўйланиб қолдилар.\n– Кўрдиларингми! – деди у давом этиб. – Сизларга иссиқ ҳам, совуқ ҳам ёқмайди. Ҳомийларинг нимани уқтирган бўлса, шуни айтишга мажбурсизлар. Сизларнинг кунинг меникидан ҳам оғир!\nТиқ этган товуш чиқмасди. Ишизловчилар алвираб қолгандилар. Бу Нозима Мунисга куч бағишлади. Унинг сўлғин юзида заҳарли жилвалар ўйнади, кўзларида ўтли шуълалар пайдо бўлди.\n– Юринг, ука! – деди у Баҳромга. – Мен зарур бўлсам, кутиб туришади. Бўлмаса кетаверишсин, тўрт томонлари қибла!\nУлар катта кўчага чиқдилар.\n– Нима учун машинангизни миниб чиқмаяпсиз? – дея сўради у.\n– Машина ҳайдашдан чарчадим, – деди Баҳром. – Кун бўйи Жўрақул узуннинг тозисидай, қорага қараб, ҳар тарафга чопган билан нафи бўлмаса, зерикаркансан одам.\n– Ҳамишаки борадиган қаҳвахонамизга бориб тамадди қилсак, дегандим! – деди Нозима Мунис.\n– Шифохонага бормаймизми? – деди таклифдан ҳайрон қолган Баҳром. – Иссиғингиз баланд-ку!\n– Шифохонага боргач, ётишга тўғри келади. Барча ишлар ўлда-жўлда қолса, яхшимас. Нима қилиш хусусида сиз билан бафуржа ўтириб гаплашсак, ёмон бўлмасди. Бундан кейин бизларга бемалол учрашишга йўл бермайдилар. Адвокат айтганидек, барчасини ёздим, аризани унга етказиш керак!\n– Майли! – деди унинг ҳақлигини англаган Баҳром ҳам. – Овқатлансангиз, балким, ўзингизга келиб қоларсиз. Йўлнинг нариги бетига ўтайлик, такси ушлайман.\n– Кеча ташлаб кетганингиздан буён туз тотмадим! – дея сўз бошлади Нозима Мунис машинага ўтиргач. – Ўзимнинг уйим ўзимга зиндон бўлди. Настянинг таъсирига тушган қизларим мени ўлдиришга ҳам тайёрлар. Ўзимни чордоққа чиқиб осгандим, оқсоч ўлгур ипни кесди. Ўлсам, барчасидан қутулардим. Ишлар ёпти-ёпти бўларди. Настя деган ифлос уйига кетмаяпти. Болалари билан меникида ётиб қоляпти. Унинг измига кирган қизларим нафсониятимни қора ер билан битта қилдилар. Аҳмоқ қизларимга Амира Кимёнинг ноғорасига ўйнаётганларини тушунтиришдан кўра ўлиш осонроқ бўлиб қолди…\nУнинг сўзлари пойма-пой эди. Баҳром қаҳвахонага боргунча индамай эшитиб борди. Киракашнинг эшитиб, қўрқаётганини англагач, ўзи ҳам унинг ақли жойида эмас, дея ўйлай бошлади. У эшитаётганларига ишонмади. Уни иситмаси баландлигидан алжираяпти, дея ўйларди.\n– Қанақа чой ичасиз, Нозима опа! – дея сўради у стол атрофида жойлашганларидан сўнгра.\n– Ҳар доимгидек, аччиқ кўк чой! – деди у. – Дастёр чучуварани икки ҳисса олиб келсин!\nУ овқатга ўч эмасди, танламасди. Баҳром, нималар бўлаётганига тушунмай қолди. Аёл ҳаш-паш дегунча барчасини еб битирди. Битта нонни бир ўзи ямлаб ютди.\n– Яна бўлса, йўқ демасдим! – деди ортидан.\nБаҳром дастёрни чақирди.\n– Тағин бир ҳисса чучувара, яримта нон! – деди.\n– Йўқ, икки ҳисса келтиринг, нон бутун бўлсин! – деди Нозима Мунис.\nУ яна барчасини паққос туширди.\n– Еганим сайин, қорним очқаяпти! – деди, сўнгра.\nБаҳромни ваҳима босди. Жинни бўлиб қолмаса гўрга эди деган ўй унга тинчлик бермасди. У икки кунлик меъёрни бир ўтирганда еб битирганди.\n– Чой ичинг, еганларингиз ҳазм бўлсин! – деди у.\n– Умримда бундай очқамагандим! – дея у ғалати жилмайиб қўйди.\n– Кела-келгунча айтларингизни эшитиб, қулоқларимга ишонмай қолдим! – деди Баҳром.\n– Ишонмайсизми? – деди у. – Мана арқон изи!\nУ рўмолини кўтариб, бўйнини кўрсатди. Ип изини кўриб Баҳромнинг пешонасидан совуқ тер чиқди.\n– Худо кўрсатмасин, оқсоч қутқармаганда, жаҳаннамга кетардингиз! – деди чойдан қултумлагач.\n– Бу дунёдан жаҳаннам тузук бўлиб қолди! – деди у кўзларида шодлик учқунлари порлаб.\nБаҳром унинг хурсандлиги боисини тушуна олмай баттар ажабланди.\n– Бу дунёнинг бор азоби у дунёнинг бир соатлик азобича йўқ! – деди нима дейишини билмай.\n– Ўзим дўзахга тушсам ҳам, болаларимни қутқармоқчиман! – деди у. – Энди уларнинг қўлларида умрларининг охирларигача етадиган пуллари бор. Ўлгунларича бу дунё дўзахидан уларни қутқардим. Ўлсалар, жаннатга тушадилар, ҳи-ҳи-ҳи-и…\nУнинг беўхшов кулгуси Баҳромнинг бошига гурзи каби урилди.\n– Нималар деяпсиз, Нозима опа?! – деди у.\n– Мени йигитларнинг хўрози Ёқубқори гапиртиряпти! – деди у оғзидан тупук сачратиб. – Ҳезалаклар ҳомийси, марҳум Саидмат Соттига шон-шарафлар бўлсин! Ифлоснинг тили ҳам совуқ эди, …га текканида, жирканиб кетардим. Ичимга илон киргандек муз қотардим. Мен кампирларнинг ҳурлиқоси, қизларнинг малагиман, офатижонман, сарвиравонман… Ҳи-и-ҳи-ҳи-и…\nУ ақлдан озаётганди. Нима деётганининг фарқига бормас, кўзининг қорачуқлари кенгайиб, хонасидан отилиб чиқай дерди.\n– Оналарини ноҳақ ранжитган фарзандларнинг жойлари жаҳаннамда бўлармиш! – деди Баҳром.\nУ ўсмоқчилаб, аёлнинг руҳиятига човут уриб кўрмоқчи эди.\n– Ундай деманг! – деди афт-ангори докадек оқарган Нозима Мунис. – Бошингизда Искандарнинг шохи бўлса ҳам, тилингизни суғуриб оламан!\nУнинг ақлдан озганига Баҳромнинг ортиқ гумони қолмади.\n– Энди турсак ҳам бўлар! – деди у.\n– Қаерга шошасиз, Назирахон? – деди Нозима Мунис сумкасини қучоқлаб. – Ёқубқори деган зўр талабам бор, бир ўртоғи билан келиб иккаламизни олиб кетади. Бу кеча маза қиламиз!\n– Қанақа Назира? Мен Баҳромман, алжираманг, ўзинигизни қўлга олинг!\n– Эрингиз билиб ўтирипдими? Унга фалончининг тўйда эдим, дейсиз. Туш биладими, қўрқманг! Бугун эрим Тошкентга кетяпти. Кечқурин болаларимни ухлатиб, эшикни очиқ қолдираман, тўғри уйга кириб бораверинг!\n– Бўпти, домулла! – деди уни тинчлантирмоқчи бўлган Баҳром. – Бўлмаса, ҳозир сизни уйингизга олиб бориб қўяман.\n– Безовта бўлманг! – деди у. – Ўзим кетавераман. Иккаламизни бирга кўрган одамлар гап-сўз қилиб юрмасинлар. Бухороликлар оёқлари қолиб, тиллари билан юрадиган бўлганлар. Бухоронинг “Бухоройи шариф” деган номидан бошқа нарсаси қолмаган, эсиз!\n– Қўрқманг, машинада бизларни ким кўриб ўтирипти!\n– Кимдан қўрқаман? – дея бақириб юборди у. – Ҳали у Саидмат Сотти деган фирибгарбачча экан-ку, мен падари лаънати президентдан ҳам қўрқмайман!\nХўрандаларнинг диққати уларга қаратилди.\n– Туринг, ташқарига чиқамиз! – деди, дами ичига тушган Баҳром унинг билагидан ушлаб.\nУ қўлини силтаб тортиб олди.\n– Бировдан муттаҳамлик жойим йўқ! – деди товушини баралла қўйиб. – Рост-да, президентимиз уддабурро бўлганда, яхшироқ яшардик. Ортиқча муаммо бўлмасди. Ўзбек бўлиб туғилганимдан афусланаман. Туғилган кунингдан бошлаб ота-онангнинг ҳаммолига айланасан, кейин елкангга ўқитувчиларинг миниб оладилар. Олтмиш ёшингга довур давлатнинг қулисан, кучинг ва соғлигингдан айрилгач, нафақага чиқарадилар. Ўзинг учун яшашни бошлаганингда ё ўласан, ё қамаласан. Ҳи-ҳи-ҳи-и… Ажаб қиладилар, ўзимиз шунга лойиқмиз. Бизлардан лўлилар ҳам озод ва эмин яшайдилар, ўтирганлар ишонмасликлари мумкин, аммо бу ҳақиқат. Қайта туғилиш имкони бўлганда, лўли бўлиб туғилардим. Лўлилар сингари кўксимни саркаш шамолларга бериб, дунёни қуюндек кезардим. Ўзбекка ўхшаб ўз балчиғимга ўзим ўралашмасдим, ҳи-ҳи-ҳи-и-и… Баттар бўлларинг, устиларига буқаламунни чиқариб олиб, тумшуқларини балчиққа тиқиб ўтирган думсиз эшаклар. Ҳи-ҳи-ҳи-и…\nУ туриб олиб хўрандаларга қараб гапирарди. Тиззаларига шаппатилаб, қотиб-қотиб куларди. Баҳром яқинлашса, “пашол во-он”, деб қўярди. Бир пайт ичкаридан қаҳвахона хўжайини чиқди.\n– Бу нимаси, укам! – деди у Баҳромга. – Ёки менда қасдларингиз борми? Мени гўрга тиқмоқчимисизлар? Президентни тинч қўйинглар, илтимос!\nЮрагига ваҳима тушган хўрандаларнинг баъзилари чиқиб кета бошлади.\nНозима Мунис уларни кўриб, ўзини йиғиштирди.\n– Баҳромжон, тўй тугадими? – дея сўради ундан.\n– Ҳа! – деди нима дейишини билмаган Баҳром. – Кеч бўлди, биз ҳам кетамиз.\n– Келин-куёвни қачон олиб чиқиб кетдилар?\n– Анча бўлди! Ўзингиз фотиҳа бердингиз-ку! Юринг, кетдик!\n– Табрик сўзим охирига етмади! – деди ҳайрон қолган Нозима Мунис. – Чала ташлаб кетсам, уят бўлмасмикан? Хижолат бўлиб турипманда, ука!\nБуни эшитиб, аҳволни англаган қаҳвахона хўжайини вазиятни қўлга олди.\n– Опамизнинг табрик сўзлари жудаям мазмунли ва чиройли чиқди! – деди у қарсак чалиб.\nХўрандалар билан қаҳвахона хизматчилари унга жўр бўлдилар.\nНозима Мунис қўлларини кўксига қўйиб, барчага таъзим бажо келтирди.\n– Барака топинглар! – деди у. – Ёшлар қўшгани билан қўша қаришсин, бахтли-тахтли, ували-жували бўлсинлар. Уларга яратган Эгам Зулайҳонинг тахтини, пайғамбарнинг қизи биби Фотиманинг бахтини берсин. Эътиборларингиз учун раҳмат. Кеч бўлиб қолди, бизлар борайлик. Сизлар бемалол тўйни давом қилдираверинглар!\nУ гулдирос қарсаклар остида қаҳвахонани тарк этди.\n– Охирги вақтларда тўйга келиб бундай мириқиб дам олмагандим! – деди у кўчага чиққач. – Саидмат Соттининг орқасидан чопавериб, одамгарчиликдан чиққан эканман. Иш деб на тўйга, на маъракага бормасдим. Аммо тўйнинг ўртакаши жа бамаъни одам экан. Ташқаригача бизларни кузатиб чиқди-я, умридан барака топсин. Тўй кимники эди-я? Хаёлимдан кўтарилипди…\n– Хуршидники эди! – дея, Баҳром тили учида турган адвокатнинг номини айтиб юборди.\n– Хуршид ичкаридами? – дея сўради уни эслаган Нозима Мунис. – Ёзганларимни унга ташлаб чиқмасам бўлмайди!\n– У сиз билан хайрлашиб, келинни кузатиб кетди. Эртага эрталаб учрашамиз, деди!\nҒира-шира чўкаётган қоронғуликка боққан Нозима Мунис, тонг ёришяпти, деб ўйлади.\n– Бирпасдан кейин тонг отади! – деди у. – Уйга бор-кел қилиб юрамизми? Бира-тўла ишни битириб кетамиз. Саидмат Сотти ўлгани билан унинг расиво ишлари тугамайди. Гўрида тик ўтиргур ўларкан, орқасини тозалаб кетмайдими?! Амира Кимёга ҳам Тангрининг боққан балоси бордир. Аммо у шум Мудак деган чумолихўрни заб топганда, ҳаром ўлгурга яхши ҳақ тўланса, аёлларнинг жонини суғурармиш. Танбал ўлгур Амира Кимёда пул кўп. Саидмат Соттининг на у ёғи, на бу ёғи тузук ишларди. Икки тарафи ҳам ҳидланган балиқдек совуқ, сўлғин бир балойи кўрим эди. Гўрида чиригур, ҳезалак. Йиққан пулларини кимга ташлаб кетди экан?\n– Аризани менга беринг, сизни уйингизга ташлаб, уни Хуршидга етказаман! – деди ҳеч нимани тушунмаётган Баҳром.\n– Йўқ! – деди аёл. – Шу чоққача ишонганим етар, ишларнинг п…ни чиқариб ташладиларинг. Бундан кейин ичимдан чиққан болаларимга ҳам ишонмайман!\nУни кўндира олмагач, Баҳром адвокатга қўнғироқ қилди.\nШоша-пиша таксининг олд ўриндиғига ўтириб олган Нозима Мунис бошида ўзини койиди, сўнгра Ноила билан Айиданинг ўзини жиннихонага олиб бориб ётқизмоқчи бўлгани ҳақида гапирди. Қизининг, жиннихонага ётмасангиз, ҳаммамизнинг бошимизни ейсиз, дея, ўзини турткилаганларини айтгач, ҳиринглаб кула бошлади. У ўзи билан ўзи гаплашаётганди. Буни кўриб ҳайдовчининг ўтакаси ёрилгудек бўлди. Баҳромнинг боши қотиб, ҳаммаси тамом, деб ўйлади.\nУ қўнғироқни босиши билан елкасига чопон ташлаган Хуршид чиқди. У жингалак сочли, буғдой ранг кимса эди. Танимаган одам уни лўли деб ўйларди. Нозима Мунис аризани бергач, улар ортга қайтмоқчи бўлдилар.\n– Шошманглар! – деди Хуршид уларни ичкарига бошлаб. – Ўн дақиқада аризани ўқиб, камчиликларини айтаман, тўлдириб келасизлар. Бу иш бутун шаҳарда, шов-шув бўлиб кетипди. Шиддат билан ишга киришмасак, ютқазиб қўйишимиз ҳеч гапмас.\nЗинапоя остида ётган ҳирсдек итни кўрган Нозима Мунис бир газ учиб тушди.\n– Ит ўзингизникими? – дея сўради сўнгра.\n– Ўзимники! – деди Хуршид. – Бўлмаса, менинг ҳовлимда нима қилади?\n– Мен қаердан биламан! – деди унинг олдига югуриб ўтган Нозима Мунис. – Кўзига кўзойнак тақсангиз, раҳматлик Саидмат Соттига ўхшаркан. Итингиз ҳам йигит ўлгур сингари хом семизми, дейман?\n– Саидмат Сотти нимага раҳматлик бўлади? – сўради Хуршид. – Нима, у ўлдими?\n– Мен эшитмадим! – деди ҳалитдан буён ҳайрон бўлаётган Баҳром. – Нозима опа шундай деяпти.\n– Аслида у туғилган эмас! – деди Нозима Мунис зинапоядан кўтарила туриб. – У арвоҳ каби чор атрофда изғиб юрганди, холос. Сояларни қоялар деб ўйлаб алданиб юрганлар сон мингта. Биттаси менман!\n– Энди тушундим! – деди Хуршид. – Пардали гапиришингизни қайдан билиб ўтирипман.\n– Ҳали ёшсиз, улғайганингиз сари тушуниб бораверасиз, укажон! – деди у беўхшов тиржайиб.\n– Қирқ бешга кирдим! Бундан ортиқ туя бўламанми? Искандар Зулқарнайин ўттиз тўрт ёшигача қилганини қилиб қўйган.\n– Бизнинг жамиятда одамлар юз ёшларига кирганларида ҳам бола бўлиб қолаверадилар! – дея эътироз билдирди Нозима Мунис. – Президентимизни қаранг, етмишга кирса ҳам етти яшар болачалик ақли йўқ.\nАҳволни адвокатга қандай тушунтирсам экан, деган Баҳромнинг ичи тўла ғулғула эди.\nУлар ўтириб олгач, Хуршид аризани овоз чиқариб ўқий бошлади.\nАриза ақл бовар қилмас даражада холис ва аниқ ёзилганди. Нозима Мунис эрини ҳам аямаганди. Баҳром унинг саводхонлигига қойил қолди.\n– Ариза юксак даражада ёзилган! – дея адвокат ҳам эътироф этди. – Бу аризамас мириқиб ўқийдиган ҳикоя бўпти. Бирор-бир жойига қалам теккизишга одам уялади. Кўчиртириш қолипди, холос. Эрингизни қўшиб ақлли иш қилипсиз. Бўлмаса сизга ҳеч ким ишонмасди!\n– Мен ўзим бирпасда кўчираман! – деди ишнинг тезлашаётганини кўрган Баҳром.\n– Яхши бўларди. Аммо, бир муаммо бор! – деди чайналиб адвокат.\n– Қандай муаммо экан? – ҳайрон бўлди Нозима Мунис.\n– Бу иш, жуда қалтис иш, югур-югури кўп бўлади. Пулнинг бир қисми олдиндан тўланса, ёмон бўлмасди!\n– Минг! – деди Хуршид. – Ярими бўлса, ордер олиб, ишни бошлардим. Ярмисини кейин берардиларингиз!\nМаҳаллий шароитда минг доллар катта пул эди. Икки юз доллар қўлига теккан ҳар қандай адвокат мижозга олти ой қуллик қиларди. Хуршид ҳали сўзини охирига етказмасдан, сумкасини кавлаштираётган Нозима Мунис бир минг икки юз долларни санаб стол устига ташлади.\n– Хотиржам бўлинг! – деди у. – Мен олдиндан тўлайман. Ишни сифатли амалга оширишингиз учун икки юз доллар қўшдим. Қамалиб кетсам ҳам, сизда қарзим қолмасин!\n– Жабрланувчи эканлигингиз аризангиздан билиниб турипти! – деди пулни кўриб оғзининг суви қочган адвокат. – Қамалмайсиз!\n– Мен ўзимдан кўра Баҳромдан кўпроқ хавотир оляпман! – деди Нозима Мунис уни чўрт кесиб. – Сайидмат Сотти ўлгани билан Амира Кимё Баҳромни тинч қўймайди. Шуни ҳисобга олиб сиз билан орани очиқ қиляпман, укажон. Кам бўлса, айтинг, яна қўшаман!\n– Иложи бўлса, беш юз қўшсангиз, ишни михлардик! – деди унинг қўли очиқлигини сезган адвокатнинг очкўзлиги тутиб.\n– Мана саккиз юз доллар! – деди у. – Бир минг беш юз доллар сизга хизмат ҳаққи. Беш юз доллари мукофот! Етадими?\n– Етганда қандоқ! – деди ошиғи олчи бўлган Хуршид. – Охирги илтимосим, аризани топширганларингиздан сўнгра, бир нухасини менга ҳам етказинглар.\nКатта кўчага чиққач, Баҳром такси кира қилишга шайланди. Бу пайтда Нозима Мунис ақли-ҳушини тамоман йиғиштириб олган, кеч тушганини, уйига кетаётганини англаганди. Қаҳвахонда содир бўлган ишларни эса эсламасди.\n– Бугун шифохонага бора олмаймиз! – деди у. – Кеч бўлди. Мени кўча бошида қолдириб, уйингизга кетаверинг. Эртага аризани топшириб, кейин шифохонага ўтамиз!


Халқаро атом энергияси агентлиги Эроннинг ядровий дастури хусусида БМТ Хавфсизлик кенгашига хисобот берди\nХалқаро атом энергияси агентлиги Эрон уранни бойитиш дастурини тўхтатиш ҳақидаги БМТ талабини бажармагани ҳақида БМТ Хавфсизлик кенгашига хисобот берди. Теҳрон расмийлари БМТ талабини бажариш ниятида эканига ҳеч қандай ишора қилмагани боис Халқаро атом энергияси агентлиги жавоби салбий бўлиши кутилаётган эди.\nХалқаро атом энергияси агентлиги БМТ Хавфсизлик кенгашига тақдим этган махфий ҳисоботида белгиланган муддат тугаганига қарамай, Эрон уранни бойитиш ишларини давом эттираётгани билдирилган. Мазкур ҳисобот Хавфсизлик кенгаши томонидан Эронга қарши санкциялар қўллашга йўл очди.\nХалқаро атом энергияси агентлиги хисобот тақдим этишига бир неча соат қолганда Эрон президенти Маҳмуд Аҳмадийнажод БМТ талаби бажарилмаслигига аниқ ишора қилди. Эроннинг шимоли-ғарбий қисмида жойлашган Урумия шаҳрида телевидение орқали чиқиш қилган Аҳмадийнажод:\n“Эрон халқи босим ва тажовузга заррача тоқат қилмаслигини улар билишлари лозим. Эрон халқи ўз ҳуқуқлари бузилишини қабул қила олмайди”, – дея баёнот берди Эрон раҳбари.\nАҳмадийнажод Эрон ядро технологиясининг барча соҳаси, жумладан уранни бойитиш технологиясидан тинч мақсадда фойдаланиш ҳуқуқига эгалигини анча вақтдан бери таъкидлаб келмоқда. Бойитилган урандан атом станциясида ёнилғи сифатида фойдаланиш мумкин ёки ундан атом қуроли тайёрлаш мумкин.\n31 июл куни БМТ Хавфсизлик кенгаши Теҳрон расмийлари бир ой ичида ўзининг уранни бойитиш дастурини тўхтатиши ёки Эронга нисбатан санкциялар жорий этилиши мумкинлиги ҳақида резолюция қабул қилган эди.\n30 август куни АҚШнинг БМТдаги элчиси Жон Болтон Халқаро атом энергияси агентлиги салбий ҳисобот тақдим этиши билан Вашингтон расмийлари халқаро миқёсда музокаралар бошлашини билдирди:\n“Муддат тугаган пайтда агар эронликлар уранни бойитиш билан боғлиқ барча фаолиятни тўхтатмаган бўлса, БМТ резолюцияси талаби бажарилмаган бўлса, Ташқи ишлар вазирлари, жумладан Россия ва Хитой Ташқи ишлар вазирлари билан ўзаро келишилган чоралар, яъни санкцияни қандай қилиб жорий қилиш масаласида музокаралар бошлашимиз керак бўлади”, – дея баёнот берди Жон Болтон.\nАҚШ, Британия, Франция ва Германия Эрон махфий равишда атом бомбаси яратишга уринаётганидан хавотирда. Эрон уранни бойитиш ишларини тўхтатиши кераклиги ҳақидаги БМТ резолюциясини Россия ва Хитой ҳам қўллаб-қувватлаган. Хавфсизлик кенгашига доимий аъзо бўлган беш давлат ва Германия Теҳрон расмийлари ўзининг уранни бойитиш дастурини тўхтатиши эвазига Эрон билан иқтисодий манфаатли ҳамкорлик ҳақида таклифлар берган. Аммо Теҳрон расмийлари бунга жавобан музокараларни давом эттиришни таклиф қилган холос.\nКузатувчилар фикрича, энди ҳамма гап дунёнинг етакчи давлатлари Эронга қарши санкциялар жорий этиш масаласида келиша олиши ёки келиша олмаслигида. Вашингтон ва Лондон расмийлари Эронга нисбатан қатъий чоралар кўришни истайди. Эрон билан яхши савдо алоқаларини йўлга қўйган Германия ва Франция эса мўътадил позицияни эгаллаган. Теҳрон билан яқин савдо ва сиёсий алоқада бўлган Россия ва Хитой эса юзага келган бўҳрон дипломатик йўл орқали ҳал этилиши тарафдори.\nАҚШ дипломатларига кўра, шунга қарамай, Вашингтон расмийлари йиллар давомида Эронга қарши босқичма-босқич жазо чоралари кўришга ҳаракат қилади. Айни пайтда, санкциялар Теҳрон расмийларини ўз қарорини ўзгартиришга мажбур қилиши ёки мажбур қила олмаслиги ҳозирча маълум эмас.


Қорақалпоғистон адлия вазири Халқ қабулхонаси раҳбари этиб тайинланди\n14 февраль куни Заҳириддин Муҳаммад Бобур таваллудига 537 йил тўлди. Батафсил\nЎзбекистонлик йигит Килиманжарони забт этди. Африканинг энг баланд нуқтасига фотосаёҳат\nЯқинда ўзбекистонлик йигит Африканинг энг баланд нуқтасини забт этгани ҳақида хабар тарқалди. Килиманжарода нафақат Африканинг энг баланд чўққиcи жойлашган, балки у дунёдаги энг машҳур вулқонли тоғлардан бири. Шу боис бу ажойиб саёҳатнинг тафсилотларини билиш учун унинг қаҳрамони билан боғландик. Батафсил\nТуркманистан – Ўзбекистон чегараси 1 мартгача ёпиқ қолади\nЎзбекистонлик Азиза Шоназарова АҚШдаги Колумбия университетининг tenure track позицияси, яъни умрбод профессорлик лавозимига қабул қилинган илк ўзбек олимаси бўлди. У 32 ёш эканини ҳисобга олсак, бу муваффақият, албатта, эътирофга лойиқ. Батафсил\nРоссиялик машҳур блогер Илья Варламов 9 февраль куни Самарқандда бўлиб шаҳар таассуротлари ҳақида ўз сайтида ёзди. Қуйида Варламовнинг Самарқанд ҳақидаги постини айнан келтирамиз. Батафсил\n«Россиядан муҳожирларни чиқариб юбориш билан боғлиқ судлар одатда 2-3 дақиқа давом этади. Россиялик фуқаро бир жиноят учун 5 йилга қамалса, Ўзбекистон фуқароси худди шу қилмиши учун максимал муддат олиб, 10 йилга қамалади», дейди Россияда ишлаётган муҳожирлар ишлари бўйича ҳуқуқшунос Ботиржон Шермуҳаммад. Батафсил\n«Манчестер Сити» еврокубоклардан четлатилди. Клуб нега жазоланди?\n«Манчестер Сити»га кучли зарба берилди. «Шаҳарликлар» молиявий фэйр-плей қоидаларини бузгани учун УЕФА томонидан Чемпионлар Лигасидан четлатилган илк гранд клуб бўлди. Батафсил\nХитой ҳукумати коронавирус билан курашдаги ҳал қилувчи палла ҳақида маълум қилди\nEPSILON (EDC): Газ узатиш тизимини ривожлантириш ишлари давом этмоқда\n«Ўзбекнефтгаз» ҳамкорлигида лойиҳавий узунлиги 110 км дан иборат, «Чигил ЙП – Муборак ГҚИЗ» йўналишида икки қаторли қувур тортиш ишлари олиб борилмоқда. Батафсил\nАндижоннинг Хонобод шаҳрида ўз тарихига эга оғир атлетика мактаби борлигини кўпчилик билади. Мактаб ўтган асрнинг 70-йилларида шаклланган. Шу пайтгача вилоятнинг энг чекка ҳудудидан ўнлаб чемпионлар етишиб чиқмоқда. Батафсил\nKun.uz таҳририятига бир гуруҳ фуқаролар ва ўнлаб ички ишлар ходимлари ўртасида юз берган жанжал акс этган видео келиб тушди. Батафсил


Туринда Car Design Award 2018 мукофотларини топшириш маросими бўлиб ўтди. 12 журналистдан иборат ҳайъат уч йўналиш: “концепт-кар”, “серияли автомобил” ва “бренднинг дизайн тили” бўйича ғолибларни аниқлади. Ушбу мукофотларга Honda, Jaguar ва Volvo лойиқ деб топилди.\nОхирги йиллар яратилган концепт-карлар ўртасида энг юқори баллни кичик ўлчамли Honda Urban EV олди. Журналистлар япон маркаси дизайнерларини ретро-мотивлар ва футуристик кўринишларни уйғунлаштира олганлари учун юқори баҳолаганлар.\nОвоз бериш натижаларига кўра, бу йўналишда 2- ва 3-ўринни Genesis Essentia ҳамда Mazda Vision Coupe моделлари эгаллаган.\nФото: Genesis Essentia\nФото: Mazda Vision Coupe\nСерияли ишлаб чиқарилувчи машиналар орасида дизайн учун энг юқори балл Jaguar E-Pace кроссоверига берилган. 2- ва 3-ўринларни Aston Martin Vantage ҳамда Polestar эгаллаган.\nФото: Aston Martin Vantage\nФото: Polestar 1\nЭнг яхши дизайн тили учун мукофот Volvo’га берилган. Ҳайъат аъзолари ушбу марка билан охирги йиллар юз берган ўзгаришларни алоҳида таъкидлаб ўтишган.\nCar Design Award мукофоти Auto & Design италян журнали бош муҳаррири Фульвио Чинти томонидан 1984 йилда ташкил этилган. Бу мукофот 1997 йилгача ҳар йили ўтказиб келинган, бироқ кўп йилларга тўхтаб қолиб, 2016 йилдагина яна ўтказила бошланган. Ҳозир мукофотнинг ҳайъатлар таркибига Европа, АҚШ, Лотин Америкаси ва Осиёдан 12 журналист киради. Ўтган йил мукофотлар Jaguar I-Pace электр мобилига, серияли спорткар Ford GT ва Land Rover брендига берилган.\n#Car Design Award\nАвтомобил транспортида йўловчилар ташиш бўйича қайси ҳудуд етакчи?\n09:06 / 07.11.2020\nИстеъмолчилар учун янги йиғим турлари жорий этилиши мумкин\n18:55 / 01.11.2020\nЙўлларда техник носоз транспорт воситалари 8 минг марта қоида бузган. Улар қандай текширилади?


3-ТАШАББУС – Yoshlar ovozi\nJuma, Sentabr 20, 2019\n“Универсал жанг” бўйича турнир ташкил этилди\nЁшлар — бугун ва келажак\nЁш дўстларимга етказинг!\n“Арпа далалари”дан репортаж\nАҳоли ва ёшларнинг компьютер ҳамда\nинтернет технологияларидан самарали фойдаланишини ташкил этиш\n1. Ёшларнинг IT соҳасини пухта эгаллашига имкон берадиган қўшимча таълим дастурлари йўқ.\n2. Қишлоқларда компьютер ва интернет хизматлари етарли даражада кўрсатилмайди.\n3. Робототехника ва дастурлаш бўйича тўгараклар мавжуд эмас.\n4. Таълим жараёнида ўқувчи ҳамда талабалар инновацион фаолиятга жалб қилинмайди. Стартап лойиҳалар яратишни билмайди.\n5. Умумтаълим мактабларининг ҳаммаси ҳам интернет тармоғига уланмаган.\nТуман ва шаҳарларда Рақамли технологиялар ўқув марказлари ташкил қилинади. Ёшларга электрон тижорат ва дастурлаш, IT соҳасида стартап лойиҳалар яратиш бепул ўргатилади.\n2021 йилгача барча мактаблардаги компьютер синфлари юқори тезликдаги интернет тармоғи билан таъминланади.\nҲудудларда тадбиркорлар саъй-ҳаракати билан компьютер ўйинлари марказлари очилади.\nРоссия Федерацияси таълим вазирлиги “Ўқувчиларнинг робототехника бўйича ижодий қобилиятини ҳамда илмий-техник салоҳиятини ривожлантириш” лойиҳасини амалга оширмоқда. Унга кўра, мактабларда робототехника тўгараклари ташкил қилинган. Махсус хоналар ажратилиб, “RoboRobo”, “Moway” ускуналари, “Lego” конструкторлари билан жиҳозланган. Ўқув машғулотлари болаларда ижодий фикрлаш қобилиятини ривожлантиради.\nЎзбекистон ёшлар иттифоқи Марказий Кенгаши ахборот-коммуникация ва инновацион технологияларни жорий этиш бўлими мудири:\n— Ёшлар ахборот технологияларига у ёки бу даражада қизиқади. Аммо айнан қайси жабҳасига деган саволга ойдинлик киритиш зарур. Ҳозир шу иш билан шуғулланяпмиз. Иттифоқнинг барча маҳаллий кенгашлари вакиллари хонадонма-хонадон юриб, йигит-қизларнинг қизиқишини ўрганмоқда.\nБунда қуйидаги мантиққа таянамиз: агар бола дастурлашни ўрганмоқчиман, деса, демак, у истиқомат қилаётган ҳудуд ёки ўқиётган мактабида компьютер техникаси етарли, билим бера оладиган мутахассис ҳам бор. Мавжуд имкониятлардан фойдаланиб, махсус курслар ташкил қилса бўлади. Борди-ю, компьютер ўйинларига қизиқаман, деган жавобни олсак, унда инфратузилма ҳақида жиддий бош қотиришга тўғри келади.\nЯна бир гап. Тўгараклар очганингиз билан ҳамма ерда ҳам малакали ўқитувчи топилмаслиги мумкин. Айтайлик, дастурлашни амалиётчи мутахассис ўргатгани маъқул. Лекин унинг хизмати катта пул туради. Ҳозир бир қанча ечимларни синаб кўряпмиз.\nМасалан, пойтахтимизнинг Миробод туманидаги Ёшлар марказида баъзи хоналар IT компанияларга имтиёзли нархда ижарага берилмоқда. Улар офисини шу ерда очяпти, лекин эвазига маҳалла ёшларини дастурлашга бепул ўқитиб беради. Дастурчидан дарс олиш барибир бошқача. Самара юқори бўлади. Кейинчалик бу компаниялар қобилиятли ўқувчиларни ўзларига ишга олиб қолиши ҳам мумкин.\nМен айтган тизим кўпроқ шаҳарда ўзини оқлайди. Олис ҳудудлар нима қилиши керак? Айни вақтда “Рақамли авлод старатегияси”ни ишлаб чиқяпмиз. Ғоя шундайки, вилоятлардан ахборот технологияларига қизиқадиган ёшларни тўплаб, улардан IT тренерлар тайёрламоқчимиз. Кейин улар ўз қишлоғига бориб шу тажрибани давом эттиради. Ҳозирча бу режадаги иш. Аммо, ўйлайманки, тез орада уни амалга ошириб, кутилган натижага эришамиз.\nЕвропада олим бўлиш қийин, бизда-чи?\n26.08.2019 Yoshlar ovozi Европада олим бўлиш қийин, бизда-чи?da fikr bildirishni o'chirish\n“Отанг — бозор, онанг — бозор”, дейди. Хўш, бу гапнинг маъноси нима?\n18.09.2019 Yoshlar ovozi “Отанг — бозор, онанг — бозор”, дейди. Хўш, бу гапнинг маъноси нима?da fikr bildirishni o'chirish\nИнсоннинг билимли ва маънавиятли бўлиб улғайишида мактабнинг ўрни катта. Ўқувчиликда олинган билимлар келажакда кўплаб муваффақиятга калит бўлади. Маърифатпарвар бобомиз Фитрат\nSuv bir maromda oqmaganidek hayot ham doim sokin, betashvish kechmaydi. Gohi shodlik, gohi g‘am bilan insonni sinaydi. Demak, har doim\n25.08.2017 Yoshlar ovozi 310\n21.08.2017 Yoshlar ovozi 29\n16.08.2017 Yoshlar ovozi 24\nGoogle haqida siz bilmagan qiziqarli faktlar (52 266)\nPullar haqida qiziqarli 7 fakt (48 091)\nSamolyotdagi taom nega bemaza tuyuladi? (36 558)\nТИВ Консуллик бошқармаси Москва вилоятидаги ёнғин ҳақида маълумот берди (18 065)\nБМТда ёшлар форуми (8 347)\nИшлайдиган онанинг 4 афзаллиги (6 676)\nMarkaziy Osiyo Yoshlar Forumi – mintaqamiz yoshlarini birlashtiruvchi hudud (5 929)\nИмтиёзли кредит ҳақида 7 маълумот (4 842)\nСамода янги йил арчаси (3 830)\nҲамкорлик меморандуми (3 511)


13:41 30.11.2016 Ҳавола олиш\nТОШКЕНТ, 30 ноя — Sputnik. YouTube видеохостинг хизмати Россияда янги қабул қилинган онлайн-кинотеатрлар ҳақидаги қонун таъсири остига тушиб қолиши мумкин, деб хабар қилмоқда РИА Новости.\nНашр хабарига кўра, Медиакоммуникация иттифоқининг ҳуқуқий қўмитаси шундай баёнот қилган.\nМедиакоммуникация иттифоқи томонидан тайёрланган қонун лойиҳаси Давлат думасига кўриб чиқиш учун 25 ноябр куни киритилган эди. Янги қонун чет эл фуқароларига Россияда бир ой давомида 100 мингдан ортиқ аудиторияга эга бўлган профессионал аудио-визуал материаллар жойлаштирилган саҳифага эга бўлишни таъқиқлайди.\nYouTube видеохостинг хизмати янги қонунда кўрстатилган "аудио-визуал хизмат ташкилотчиси" тушунчаси остига тушиши мумкин. Бундай ҳолда YouTube Россия ҳудудини тарк этишга мажбур бўлади", — дейилган Медиакоммуникация иттифоқининг ҳуқуқий қўмитаси баёнотида.\nYouTube видеохостинг хизматида ҳам фойдаланувчилар ҳам профессионал студиялар материаллари жойлаштирилган ва ушбу материалларни биридан иккинчисини ажратишнинг иложи йўқ.\nНашр хабарига кўра, бугунги кунда YouTube хизматига Россия интернет-фойдаланувчиларининг умумий траффикидан 30% тўғри келади.


Қандай буюртма бериш - сотувда ўсимлик ва уруғлар - КПР - Ўсимлик шунослар клуби\nБанк хизмати учун тўлов - Сизнинг давлатингизда юбориш неча пул туради\nТранспорда ташиш вақти - Буюртмани етказишга қанча давом этади\nЕвропа - Давлатлар рўйхати\nБуюртмани жунатишнинг энг қулай усули э-магазин орқали.\nБуюртмани тўлашингиз мумкин:\n1. буюртма хати билан нақд [тўловларни Еврода қабул қиламиз, CZK (Чехия крони) ва АҚШ долларларида]\n2. банк ўтказмалари билан ёки нақд қўйиш бизнинг _____-даги банк хисобимизга Болгария, Хорватия, Чехия, Венгрия, Черногория, Полша, Руминия, Сербия\n3. банк ўтказмалари билан ёки нақд қўйиш бизнинг Словакиядаги банк хисобимизга / Германия\n4. ПроПай банк ўтказмаси билан (барча рўйхатларни кўриш), бизнинг Болгариядаги / Руминиядаги банк хисобимизга.\n5. Eurogiro – OUR орқали\n6. Western Union орқали\n7. тўловларнинг бошқа усуллари биздаги маҳсулотларга эга бўлиш учун хар хил тўлов усуллари қулайдир\nСизнинг нақд тўловингиз Чехиядаги филиалимизга юборилиши керак. Банк ўтказиш тўлови бизнинг банк хисобимизга Словакия, Болгария, Хорватия, Чехия, Венгрия, Черногория, Полша, Руминия, Сербия\nЕвропа Иттифоқидаги кўпгина банклар Европа Иттифоқининг ички халқаро банк ўтказишларни тавсия қилишмоқда (Словакия, Европа Иттифоқи нинг аъзоси бўлиб хисобланади) солиқсиз, агар Swift ва IBAN кодлари тўгри кўрсатилаган бўлса. Бизнинг банкимиз берилган тўловларни ҳеч қандай фоиз ушламиди.\nХалқаро буюртмалар Чехиядан жунатилади. Қуйида келтирилган жўнатма фақат сизнинг мўлжалингизга келтирилади. Сизнинг буюртмангизни олганимиздан кейин жунатмага аниқ хабар берамиз.\nИҚТИСОДИЙ – суғуртасиз\nБелгилаш жойи Жўнатма буюртмаси учун (€) Еврода\n250 г гача 500 г гача 1 кг гача 2 кг гача кўпроқ\nЕвропа - Давлатлар рўйхати 4 € 6 € 8 € 12 € сизга хабар берамиз\nДунё ер почтаси орқали 4 € 6 € 11 € 14 € сизга хабар берамиз\nДунё ҳаво почтаси орқали (биринчи даража) 5 € 6 € 12 € 16 € сизга хабар берамиз\nБУЮРТМА ХАТИ – суғуртали\nЕвропа - Давлатлар рўйхати 5 € 6 € 10 € 14 € сизга хабар берамиз\nДунё ер почтаси орқали 5 € 8 € 12 € 15 € сизга хабар берамиз\nДунё ҳаво почтаси орқали (биринчи даража) 7 € 9 € 14 € 20 € сизга хабар берамиз\n1998-2008 йиллардаги ўсимликларнинг сотилиш тарихи\n1998-2008 йилларда тавсия этилган ўсимликлар турларининг миқдори\nСОТИШ ВА БУЮРТМА ҚИЛИШ ҚОИДАСИ ВА УМУМИЙ ШАРТЛАРИ\nУруғ, товар ёки маҳсулот тушунчалари фақат уруғлар маъносида эмас, ўсимликлар ҳам ўсимликларнинг қисми ёки бошқа бирон бир ўсувчи генетик материáл (уруғлар, ўсимликлар, қаламчалар, меристемли тўқималар ва эркак ўсимлик ҳужайралари, …).\nТАКЛИФЛАР ВА НАРХЛАР\nБарча асосий нархлар Еврода кўрсатилган тўловларни нақд CZK (Чехия Кронаси) ва USD (Америка доллари) да қабул қиламиз. Бошқа қабул қилинадиган валютага ўтиш бизнинг актуал алмаштириш курсимизга биоан хисобланиши шарт. Жўнатма ёки почтали харажатлар бизнинг нархларга киритилмаган. Бизнинг мавсум шароитларига биноан ўзгариши мумкин. Уруғларни келиб тушиши, уруғларни йиғиш қийинчиликлар даражаси (йиғиш мавсуми) тозалаш ва жойлаштириш. Шунинг учун нархлар хабардан олдин ўзгариши мумкин. Янги нархлар рўйхатининг нашрга чиқиши www.kpr.eu га таъсири бекор қилинади. Товар навбатга мувофиқ тарзда сотилади. Илтимос тўловни амалга ошириш учун омборхонадаги уруғларнинг нақдини кўринг.\nБуюртмани қабул қилишдан олдин тўлаш керак. КПР томонидан буюртмангиз тасдиқланган вақтдан бошлаб 15 кун мобайнида КПР га етказилиши керак.\nОдатда буюртмалар сизнинг тўловингизни қабул қилганимиздан кейин дархол юборилади. Биз транспорт қилиш вақтида товарингизга кафолат бермаймиз хали тўлов жунатмаси суғурта қилимагунча.\nБУЮРТМАНИ БЕКОР ҚИЛИШ\nҚабул қилинган ва тўланган буюртма фақат КПР томонидан бекор қилиниши мумкин.\nКПР 2 йиллик кафолат беради:\n- уруғлар янги ва унумли бўлиб хисобланишига,\n- уруғлар ва ўсимликларнинг тўғри тақсимланган ва касалликларсиз ва зарар кунандаларсизига\nБизнинг 2 йиллик кафолат маҳсулотларимиз етиб бориш вақтидан ошлаб таъсир қилади.\nРЕКЛАМАЦИЯ ВА КОМПЕНСАСТИЯЛАР\nБарча буюртмалар қабул қилингандан кейин дарҳол текширилиб кўрилади. Рекламация ёзма шаклда тақдим этилиши керак (электрон почта) ва КПР га 15 ишчи кунларда молни қўлга олгандан бошлаб етиб бориши керак.\nКПР уруғлар билан нотўғри муносабатда бўлган рекламацияларни қабул қилмайди, Улар нотўғри экилган ёки нотўғри сақланган ёки нотўғри парвариш қилинган бўлганлар. Бизнинг такрорий розилигимисиз уруғларни бизларга қайтарманг.\nБуюртмани юбориш орқали сиз юқоридаги шартлар билан розилигингизни билдирасиз.\nОхирги актуаллик 17.10.2019


ИНСОН ЎЗГАРСА, ЖАМИЯТ ЎЗГАРАДИ - Ўзбекистон овози газетаси\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёевнинг мамлакат парламентига тақдим этган навбатдаги Мурожаатномаси мамлакатимизни ривожлантиришнинг устувор вазифалари тўғрисидаги бош ҳужжат бўлиб ҳаётимизга кириб келди.\nБу — 2018 йилда бошланган ишларни мантиқий давом эттириш ва юксак босқичга кўтариш йўлида яна бир муҳим қадам бўлди.\nШиддат билан ўтиб бораётган вақт иқтисодиётнинг барча соҳаларини рақамли технологиялар асосида янгилашни назарда тутадиган Рақамли иқтисодиёт миллий концепциясини ишлаб чиқариш зарурлигини тақозо қилмоқда.\n«Рақамли Ўзбекистон — 2030» дастурининг ишлаб чиқилиши ва ҳаётга татбиқ қилиниши ялпи ички маҳсулотни камида 30 фоизга ўстириш, коррупцияни кескин камайтириш имконини беради. Фаол инвестиция сиёсатининг давом эттирилиши эса 2019 йилда барча манбалар ҳисобидан қарийб 138 триллион сўмлик ёки 2018 йилга нисбатан 16 фоиз кўп инвестицияларни ўзлаштириш, 142 замонавий корхонани ишга тушириш имконини беради.\nБанк ва молия тизимида ислоҳотларни жадал давом эттириш, соҳага замонавий бозор механизмларини кенг жорий қилиш, инвесторлар мамлакатимизда ўзини имкон қадар эркин ҳис қилишлари учун валюта бозорини янада эркинлаштириш, фуқароларимизнинг солиқдан қочиш эмас, уни вақтида тўлашдан манфаатдор бўлиши, 2019 йилдан бошлаб жорий этилаётган янги Солиқ концепциясининг энг асосий ғояси солиқ юкини камайтириш, содда ва барқарор солиқ тизимини қўллаш кўзда тутилмоқда.\nИқтисодиёт қачон рақобатбардош бўла олади? Қачонки, мамлакатда тадбиркор ва инвесторлар учун ҳар томонлама қулай муҳит яратилса, мамлакат ривожига салбий таъсир кўрсатаётган айрим омиллардан халос бўлинсагина, ўз олдимизга қўйган мақсадимизга эришган бўламиз. Янги таҳрирдаги Солиқ кодексида эса инсофли, ҳалол солиқ тўловчиларни рағбатлантириш, яширин фаолият юритадиганларни жазолаш шартлиги айтиб ўтилди. Иқтисодиётни бошқаришда давлат аралашуви кескин камаяди.\nИқтисодиётни жаҳон бозорига интеграция қилиш ва экспортни қўллаб -қувватлаш ҳам устувор вазифалардан биридир. Экспорт ҳажмини 30 фоизга ошириб, 18 миллиард долларга етказиш мақсад қилиб қўйилиши, транспорт-логистика тизимини такомиллаштириш ҳам энг долзарб масаладир.\nПарламентнинг жамиятдаги ролини ошириш юзасидан ҳар бир вазирнинг ўз фаолият дастурини тақдим этиши, эндиликда депутатлар, сенаторлар муҳокамасидан ўтиши келаётган истиқболли режалар дастурида белгилаб қўйилди. Урбанизация масалаларини амалга оширувчи махсус жамғарма тузилиши, «Обод қишлоқ», «Обод маҳалла» дастурлари ижроси учун 4 триллион сўмдан зиёд маблағ ажратилиши, энг кам ойлик иш ҳақи миқдори, пенсия тизими қайта кўриб чиқилиши, спорт майдончалари, «Китоб кафелари«нинг бунёд этилиши — бу халқимизнинг турмуш фаровонлигини таъминлаш йўлидаги қутлуғ саъй-ҳаракатлардир.\nМурожаатномада баён қилинган ҳар бир устувор йўналиш бўйича амалга ошириладиган ишлар халқимизнинг эркин, тинч ва бадавлат умр кечириши, ҳаётдан рози бўлиб яшашига қаратилган. Айни чоғда бу юксак вазифаларни амалга ошириш ҳар биримизнинг меҳнатимизга боғлиқ.


Заҳматкаш касб эгалари\nЗаҳматкаш касб эгалари 03.10.2020 14:23\nБугунги куннинг устоз ва мураббийлари чин маънода бахтлидир. Боиси бугун уларнинг мавқеи ҳар қачонгидан-да юксалди, меҳнатлари қадр топди. Ўқитувчининг мақоми оширилди.\nХалқ депутатлари Тошкент шаҳар Кенгаши депутатларининг бир гуруҳи мактаб аталмиш улуғ маскан остонасига қадам қўяр эканлар, шарафли касб эгаси бўлган ана шундай устоз ва муаллимлар билан юзлашдилар. Дастлабки манзил пойтахтимизнинг Шайхонтоҳур туманида жойлашган 192-мактабда бўлди. Бу ерда депутатлар қарийб ярим асрдан буён фаолият юритаётган устозларга дуч келишди. Шунча йиллик касбига садоқати, болаларни жон дилидек яхши кўриб, таълим-тарбия бериши уларни бугун улуғ инсон даражасига кўтарди. Депутатлар улар билан дилдан суҳбат қуриб, гулдасталар билан ўз миннатдорликларини изҳор этишди. Шундан сўнг депутатлар яна бир неча мактабларда, хусусан, 299, 40, 180 а, 136, 102, 254 мактабларга ҳам ташриф буюриб энг намунали ҳамда фидойи устозларни байрам билан қутлашди. Ўз навбатида ўқитувчилар ҳам депутатларга илиқ ва самимий тилакларини билдириб ўтишди:\nМунаввар Қамариддинова, 254-умумтаълим мактаби ўқитувчиси:\n-Мана шу мактабда 40 йилдан буён фаолият юритаман. 40 йил мобайнида қанчадан-қанча шогирдларни тарбияладим. Уларнинг ичида шифокор, ўқитувчи, инженер, тадбиркор – ҳар хил соҳа вакиллари бор. 1 октябрь – Ўқитувчи ва мураббийлар куни биз учун катта байрам. Ўқитувчиларнинг машаққатли ва шарафли касбини унутмаган шогирдларим ҳар доим бизларни йўқлаб келиб туришади. Улар мени илҳомлантирганидан гоҳида 18 ёшдек бўлиб қоламан. Ғайратимга ғайрат, кучимга куч қўшилади. Халқ хизматидан ҳеч қачон чарчамасдан ҳамиша элнинг боласини ўқитишга бизлар тайёрмиз.\nМавзура Закирова, 192- умумтаълим мактаби ўқитувчиси:\n-Бу мактабда мен 46 йилдан буён таълим бериб келмоқдаман. Ҳозир нафақадаман. Лекин шу мактабимдан ҳеч айрилгим келмайди. Ҳар куни ўқувчиларга бор билимимни бериш мақсадида, қадрдон устозлар билан бирга бўлиш мақсадида дарс бериш учун келишга ошиқавераман. Худди бу даргоҳга кеча келгандекман. Бизнинг қўлимизда қанчадан-қанча ўқувчилар таълим олиб, ўз мақсадларига эришишган.\nЎзбекистон “Адолат” СДП Тошкент шаҳар Кенгаши матбуот котиби


Рақамли давлатга айланишни истасак, ўқувчиларга дарс пайтида телефондан фойдаланишга рухсат бериш керак- Kruz.uz\nРақамли давлатга айланишни истасак, ўқувчиларга дарс пайтида телефондан фойдаланишга рухсат бериш керак\n21:05, 02.01.2019 1224 0 Жамият\nАжиниёз номидаги Нукус давлат педагогика институти Филология факультети доценти, педагогика фанлари номзоди Шахло Юлдашева дарс жараёнида талабаларнинг телефонлардан фойдаланишига қарши эмаслигини, аксинча, рақамли давлатга айланишимиз йўлида ўқувчиларнинг мобиль телефонлари ва турли гажетлардан мақсадли фойдаланишига эришиш бўйича ишларни жонлантириш зарурлигини таклиф қилади.\nУшбу фикрлари билан у Ҳукуматнинг 2012 йил 21 майда қабул қилган “Ўзбeкистон Рeспубликаси таълим муассасаларида мобил тeлeфонлардан фойдаланишни тартибга солиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори билан ўқувчиларнинг қўл телефонларидан фойдаланиши таълим муассасаси ҳудудида, айниқса, дарс жараёнида тақиқланиши рақамли давлатга айланиши йўлидаги ҳаракатларга монелик қилишини маълум қилади.\nҚуйида муаллиф фикрларини эътиборингизга ҳавола қиламиз:\n“Мамлакатимиз Президенти Ш.М.Мирзиёевнинг Олий Мажлисга навбатдаги мурожаатида иқтисодиётнинг барча соҳаларини рақамли технологиялар асосида янгилашни назарда тутадиган Рақамли иқтисодиёт миллий концепциясини ишлаб чиқиш, шу асосда “Рақамли Ўзбекистон – 2030” дастурини ҳаётга татбиқ этиш масаласи қўйилди. Мурожаатномани тинглар эканмиз, мазкур дастур бир қарашда иқтисодиёт соҳасига тааллуқли эканлиги кундай равшан бўлиб турса ҳам, таълим соҳасида фаолият юритаётган биз – ўқитувчилар зиммасига ҳам улкан вазифалар юкланаётганлигини ҳис қилмоқдамиз. Чунки мамлакатнинг иқтисодий ҳаёти, барча соҳаларга рақамли технологияларни татбиқ қилиш бўйича ислоҳотлар ва илғор технологиялар, табиийки, таълим соҳасини четлаб ўтиши мумкин эмас. Аксинча рақамли иқтисодиёт асосини кадрлар ва таълим ташкил қилади. Шундай экан, рақамли Ўзбекистон келажаги ҳозирда мактаб партасида ўтирган болаларимиз, ёшларимиз қўлидадир. Албатта, улар рақамли иқтисодиётни бошқара оладиган, тараққий эттирадиган даражада сифатли ва замонавий билимга эга бўлса, келажагимиз буюк бўлади, рақамли Ўзбекистон хавфсизлиги таъминланади. Назаримда, бунда нафақат аниқ ва табиий фанлар, балки барча фанлар ҳамда улар учун “остона” саналадиган она тили таълимига ҳам эътибор кучайтириш тақозо қилинади. Ваҳоланки, информатика тилидан ташқари, ҳам хорижий тиллардан, ҳам она тилидан саводхон дастурчилар тайёрлаш масаласи долзарблигича қолмоқда. Шунингдек, давлат бошқарувига, давлат ва жамиятнинг барча соҳаларига саводли, лаёқатли кадрлар тайёрлашдек залворли вазифа тўла адо этилмаётганлиги сир эмас.\nПрезидентимиз олға сурган Рақамли иқтисодиёт миллий концепцияси ўзбек халқи учун, кўп миллатли Ўзбекистон учун. Демак, унинг бунёд қилиниши, амалга оширилишида барча манфаатдор бўлгани каби барчанинг ҳиссаси қўшилиши керак.\nРақамли иқтисодиёт дастурини ишлаб чиқишда рақамли таълимни амалга оширишга урғу бериш мазкур дастур амалга оширилаётган кўпгина ривожланган давлатлар тажрибасида кузатилмоқда. Хусусан, Россия Федерациясида ҳам шу жиҳат алоҳида эътибордадир. Айниқса умумтаълим мактабларида таълимни рақамли технологиялар билан уйғунлаштириш келажакда ўз самарасини беришини, албатта, ҳисобга олиш тақозо қилинади. Мутахассислар таъкидлаётганидек, нафақат информатика, балки умумтаълим мактаблари ўқув режасидаги барча фанларни ўқитишда рақамли технологияларни татбиқ қилишни жадаллаштириш узоқни кўзлаб амалга оширилаётган режаларнинг рўёбга чиқиш суръатини оширади. Бироқ маърифатнинг, тараққиётнинг мухолифлари бўлгани, ҳар қандай янгиликни жорий қилишда қаршиликлар, зиддиятларга дуч келингани каби рақамли технологияларни таълимга олиб киришда ҳам бир-бирини истисно қилаётган ҳолатлар кўзга ташланади. Жумладан, рақамли таълимни жорий қилишда бу яққол намоён бўлмоқда:\n3. Умумтаълим фанларидан электрон адабиётларнинг етарли эмаслиги.4. Компьютер ва турли гажетларнинг инсон саломатлиги, руҳиятига салбий таъсири, ўқувчиларнинг медиамаданияти, “телеавлод” тушунчаси кабилар.\nБизнингча, мультимедиа воситалари билан мактабларни тўлиқ жиҳозлашни қўл қовуштириб кутиб ўтиришнинг ҳожати йўқ. Аслида бу ишни тўла якунлаш имконсиз ҳам. Қолаверса, компьютер технологиялари ва рақамли технологиялар кун сайин янгиланмоқда, такомиллашмоқда. Шунинг учун аксарият мамлакатларда қўлланилаётганлиги каби ўқувчиларнинг гажетларидан фойдаланиш тажрибасини қўллаш мумкин. Афсуски, ўқувчиларнинг қўл телефонларидан фойдаланиш таълим муассасаси ҳудудида, айниқса, дарс жараёнида тақиқланиши бўйича тегишли вазирликларнинг буйруқлари бунга монелик қилади. Назаримизда, буни тақиқлаш бир томонлама қарордир. Аксинча ўқувчиларнинг мобиль телефонлари ва турли гажетлардан мақсадли фойдаланишига эришиш бўйича ишларни жонлантириш зарур.\nБир пайтлар хорижий тилларни магнитофон ва кассеталар воситасида аудиоматериалларни тинглаш орқали ўрганиш урф бўлиб, компьютер технологиялари имкониятларининг кенгайиши сабабли уларнинг сиқиб чиқарилганлигини ҳисобга олсак, смартфонлар ва планшетларнинг шахсий компьютерлар ўрнини эгаллаб олаётганлигини назарда тутсак, таълим контентларини мобиль иловалар тарзида тайёрлаш масаласи кун тартибига чиқаётганлигини сезиш қийин эмас. Бинобарин, аксарият ҳолларда анъанавий методиканинг ўзи ноўрин фойдаланилганлиги, бу ҳолат эса деярли “занглаган” ўқитиш методикасини пайдо қилганлигини ҳам тан олиш керак. Аввало, “занглаган” методикани “ярқиратиш, жилолантириш”, унинг афзалликларини қайта намоён қилиш, иккинчидан, педагогик ва рақамли технологияларга мурожаат қилиш, сўнгра анъанавий таълимнинг афзалликлари ва электрон таълимни биргаликда фойдаланиш ҳамда аралаш таълимни (смешанное обучение, Blended learning) жорий қилишни жадаллаштириш зарурлигини ҳар бир ўқитувчи, ҳар бир раҳбар чуқур англаши зарур.\nКитоб дўконларида рус синфлари учун чоп қилинган қўшимча адабиётларнинг хилма-хиллиги, инглиз тилини ўрганишга қулай қўлланмаларнинг кўплиги диққатимизни тортади. Ўзбек тилини она тили ёки давлат тили сифатида ўқитишга қулай босма адабиётларни замонавий технологиялар асосида яратишда орқада қолаётганлигимизни ўқитувчилар ҳам, ўқувчилар ҳам, ота-оналар ҳам яққол кўриб туришибди. Интернетда рус тилини ўрганиш учун яратилган электрон луғатлар, видеодарслар, электрон дафтарлар; “Репетитор по русскому языку”, “Диктанты. Русский язык”, “Ударение”, “Части речи”, “Аудиокурс. Русский язык”, “Правила по русскому языку”, “Пунктуация” каби мобиль иловаларни кўриб ҳавасимиз келади. Хорижда уларни нафақат компьютер дастурчилари, балки фан ўқитувчилари, талабалар, ҳатто ўқувчилар яратишмоқда. Бундай мобиль иловалар, электрон адабиётлар яратишда нега биз имиллаяпмиз, деган ўй тинчлик бермайди. Ахир, ўзбек ёки қорақалпоқ тилидаги контентни ўзимиздан бошқа ҳеч ким яратиб бермайди.\nХуллас, рақамли Ўзбекистонни бунёд қилиш учун ҳар бир фан ўқитувчиси ўзининг бу ишга дахлдор эканлигини англаб етиши тақозо қилинмоқда. Ўзимиз ҳам, шогирдларимиз ҳам, ўқувчиларимиз ҳам рақамли технологиялар инқилоби даврида уйғонишимиз керак.\nУзлуксиз таълим тизими таълимнинг сифат даражасини юқори кўтаришдек машаққатли даврни бошидан кечирмоқда. Буни амалга оширишда анъанавий таълим ва рақамли технологияларни аралаш қўллаш ўз ҳаётини буйруқ ва кўрсатмалар асосида эмас, балки ўз тафаккури ва юрак амрига кўра қура оладиган ёшларга таълим-тарбия бериш воситасига айланиши муқаррар. Демак, рақамли таълим технологиялари билан рақамли иқтисодиёт пойдеворини бунёд қилишга биз – педагоглар масъулмиз.


29 ноябр 2021, Тошкент вақти: 07:01\nАзиз Юсуповнинг оиласи унинг Кореядан юборган сўнгги суратини Озодликка йўллади.\nЎзбекистон расмий идораларидан суриштиришнинг бесамарлигидан толиққан айрим ўзбекистонликлар муҳожиратга кетиб¸ дом-дараксиз йўқолган яқинларини Озодлик орқали излашга уринмоқдалар.\n“Укам Азиз Юсуповнинг Жанубий Кореяга ишлагани кетганига 8 йил бўлди. Уч йилдан буён ундан дом-дарак йўқ. Уни топишда ёрдам беринглар”. Тошкентлик Сария Иброҳимова ана шундай мурожаат битилган мактуб йўллади.\nТошкент шаҳрининг Қўйлиқ мавзесида яшаган 53 ёшли Азиз Юсупов 2001 йилда сайёҳлик визаси билан Жанубий Кореяга бориб, Ўзбекистонга қайтиб келмаган. Унинг опаси Сария Иброҳимованинг айтишича, Азиз олти йил давомида ўша ерда ишлаб, оиласига пул жўнатиб турган¸ лекин сўнгги уч йилда ундан бирор бир хабар бўлмаган:\nСария: У ëқда ишламоқчи эди¸ оиласи учун пул топмоқчи эди. Бу ердан кетишнинг иложи бўлмади ва кейин шунақа қилиб кетган эди¸ сайëҳлик визаси билан. Охири марта суриштирдим. Кореяда Тандемон деган шаҳар бор экан шекилли. Ўша ерда ишлаган экан.\nОзодлик: Нима иш қилган экан?\n- Унисини билмайман. Энг биринчи кетганида қанақадир заводдами ишлаган у. Кейин қанақадир черковда яшаб юрибди¸ деб эшитган эдик. Суриштиришса¸ кейин бунақа бўлиб чиқмади¸ дейди Сария.\nСария айтган Тандемон деган мавзе Сеул шаҳрида жойлашган. Кореядаги меҳнат муҳожирларининг айтишларича, Тандемон ўзбекистонликлар гавжум яшайдиган жой. Ўзини тошкентлик Ғариб деб таништирган суҳбатдошимиз ҳам бундан 11 йил аввал сайёҳлик визаси билан Кореяга келиб, шу ерда қолиб кетганлардан. У Азиз Юсуповни танимаслиги¸ бироқ унинг турли сабаблар важидан ўзи ҳақида хабар бермаётган бўлиши мумкинлигини тахмин қилади:\n- Бир хил болалар карислашиб кетади ëки бу ердан параходда Японияга чиқиб кетади. Японияда каттароқ пул топса бўлади. Ëки корейс аëлга уйланиб олган. Бу корейсдан хотинини хабардор қилмайди. Ўрислар билан қанақа бўларди¸ олдин ота-онага билдирмай. Яна битта тарафи¸ энди Худо кўрсатмасин¸ тилига эҳтиëтроқ бўлмаса¸ мана яқинда битта савдогарни ўлдириб¸ уч бўлак қилиб сувга ташлаб юборишди. Битта самарқандликни ўзимизнинг ўзбек болалар 17 бўлак қилиб¸ сувга ташлаб юборишибди¸ дейди ўзини тошкентлик Ғариб деб таништирган суҳбатдошимиз.\nКореядаги яна бир меҳнат муҳожири Рустамжон Азиз билан бирор кор-ҳол рўй берганига ишонмайди. Унинг айтишича, Кореяда одам изсиз йўқолиши мумкин эмас.\n- Кореяда бирор фалокат бўлса¸ тез хабари чиқади. Ўзбекистондан одам кўп. Ҳар жойда одам бор. Топилади. Энди бу одамнинг ўзидан телефон қилмаслик¸ бошқаси¸ дейди Рустамжон.\nУнинг айтишича, ҳозир Кореяда ғайриқонуний ишлаб юрган ўзбекистонликлар жуда кўп.\nРустамжон: Самарқанддан бир кишини кўрдик. 11 ми¸ 12 ми йил бўлди деганди.\nОзодлик: У ҳам сайëҳлик визаси билан келиб¸ қолиб кетганми?\nРустамжон: Ҳа¸ шунақа бўлган.\nОзодлик: Қолиб кетиб¸ улар қандай яшайди? Виза оладими¸ қочиб юрадими?\nРустамжон: Қочиб юришади.\nОзодлик: Кореяда Ўзбекистондан борган нолегаллар кўпми?\n- Бор. Тирикчилик қилаяпти¸ уч-тўрт сўм пул топиб¸ бола-чақасини ҳам боқаяпти. Ўзимизда иш йўқку. Нолегал топаëтган пулини ўзимизда топа олмайди¸ дейди Рустамжон.\nБироқ тошкентлик Ғариб бу фикрларга қўшилмайди. Унинг айтишича, бу ерда ҳам коррупция чуқур илдиз отган. Меҳнат муҳожири муҳожирлик хизмати ходимлари билан келишиб, йиллар давомида расмий қайддан ўтмасдан ишлаб юриши мумкин.\n- Корея коррупциялашган давлат. Масалан¸ милицияга тушиб қолсангиз ëки бир-ики аварияларга тушиб қолсангиз¸ қўлига корейс пули билан 5 миллион берсангиз бўлди¸ дейди тошкентлик Ғариб.\nУнинг фикрича, Азиз Юсупов ҳақида бирор бир маълумот олиш учун расмий идораларга мурожаат қилишдан фойда йўқ. Чунки, унинг номи ҳеч қаерда қайд этилмаган. Ягона умид, Кореяда Озодлик радиосини эшитадиган ва унинг интернет сайтини ўқийдиган меҳнат муҳожирларидан. Азиз Юсуповнинг опаси Сария Иброҳимова ҳам ана шу илинж билан Кореядаги ўзбекистонликларга мурожаат қилади.\n- Ҳурматли ўзбекистонлик биродарлар¸ укаларим¸ акаларим. Илтимос сизлардан. Иложи бўлса¸ менинг укамни топишга ëрдам берсангизлар. Юсупов Азиз Азимович¸ 1956 йилда туғилган. Тошкент шаҳрида Қўйлиқ мавзесида яшаган. Кореяга 2001 йилда кетиб мана уч йилдан бери дом-дараксиз. Иложи бўлса¸ қидиришга ëрдам берсангизлар. Жуда ҳам миннатдор бўлардим. Жуда ҳам интиқлик билан кутаяпман. Оила аъзолари ҳам¸ бизлар ҳам бирорта хабар бўлса¸ хурсанд бўлардик. Раҳмат¸ дейди Сария Иброҳимова.\nАгар сиз ҳам Азиз Юсупов ҳақида бирор бир маълумотга эга бўлсангиз, Озодликнинг “Эркин микрофон”и - +420 602 612 713 рақамига қўнғироқ қилиб ёки СМС ёзиб¸ хабар беришингизни сўраймиз.


Аман Саспаев. Бир тотим туз (ҳикоя) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Жаҳон насри онлайн антологиясиАман Саспаев (1929-2015; Қирғизистон)Аман Саспаев. Бир тотим туз (ҳикоя)\nАман Саспаев. Бир тотим туз (ҳикоя)\nДарё суви иккига айрилган жойдаги ботқоқликда ўсган қамишзорга яқин уйда ёлғиз бир қирғиз оиласи ҳаёт кечиради. Азал-азалдан бу ерда тубжой уйғур деҳқонлари яшаб келганди. Ҳозир харсанг тошга ёндош қурилган эски кулбалар харобасидан ташқари, тўрт уйғур оиласининг уйи сақланиб қолган. Уезд шаҳри бу ердан олисроқда жойлашганига қарамай, шаҳарга қатнайдиган бозорчилар кўп ҳам қийналишмасди.\nОдамларнинг айтишига қараганда, бир замонлар иссиқкўллик қирғизлар бу томонларга кўчиб келиб, кейин қайтиб кетишибди. Ўшалардан бири Келгинбой исмли йигит оиласи билан бу ерни макон тутиб яшаб қолади. Ёши ўттиздан ошган Келгинбой давоси қийин бўлмиш юқумли терлама хасталигига чалинади. Унинг узоқ сафарга холи келмаслигини тушунган аёли Оймоқжон элдан ажраб, эрини тузатиб, кейин юртга қайтмоқни ният қилади. Келгинбойнинг қариндош-уруғлари ёш оиланинг рўзғорию кафанлигини тайёрлаб бериб:\n– О-о, Оймоқжон! Эр деб, унинг этагидан тутиб қолдинг. Хор бўлмагайсан. Ота-боболаримизнинг арвоҳи қўллаб, эрингни ўз элига қўшгин! – дея қўл очиб дуо қилишади.\nКелгинбойнинг тақдири Оймоқжонга топширилганидан кейин қайнотаси соқолига томган ёшни артиб, эл-улуснинг олдида шундай дейди:\n– Ёруғ дунёда кўрган ёлғиз боламни сенга омонат қолдираман! Илойим, менга ўз юртимнинг тупроғи буюрсин. Қариб қолган чоғимда худо элдан айирмасин. Набирамни энангнинг этагига солиб бер, болам, иси димоғимдан кетмайдиган бўлсин…\nЧақалоғини қайнотасига тутқазган Оймоқжоннинг кўзига ёш қалқиб чиқди.\n– Манови тугунчани олиб қўй, – деди қайнотаси сафар олдидан, – борди-ю, эринг оғирлашиб қолса, сувда эзиб, оғзига томиз. Тузалиб кетса, қўлига топширасан.\nҚирғизлар бири отда, бири пиёда йўлга тушишди.\nЮзи сарғайиб, лаблари гезариб, тирик мурдага айланган Келгинбой ёлғиз жонкуяри Оймоқжонинг қўлида қолди. Аёл азоб-уқубатларга чидаб, беморнинг атрофида парвона бўлди… Эрининг бошини қучоқлаб, қоп-қора кўзларидан ёш тўкиб, бир неча кун ухламай чиқди.\nТашвишли кунлар бошланди…\nБошидан сочи тўкилиб, қоқсуяк бўлиб қолганида Келгинбой бироз ўзига келгандай бўлди, лекин ҳар куни бир чойнак қайнатилган сув ичиб, томирлари бўртиб чиққан озғин қўлларига тикилиб тўшакда узоқ ётиб қолди. Оғриқлари оза-йиб, томоғи таъм сезадиган бўлгунча икки ой ўтди. Обдон тузалиб юртига кетмоқчи бўлганида, кеч қолганини англади: сарҳад ёпилганди. Келгинбой қонунга бўйсуниб, ўша дарё айрилишида тўрт хонали уй солиб, узоқ йиллар яшади.\nОрадан ўттиз йилга яқин вақт ўтиб, Келгинбой кексайиб қолганида, унинг бошига оғир мусибат тушди.\nГоминданлик золимлар ҳукмронлик қилиб турган оғир йилларда эл орасида терлама касали тарқалди. Ўлим-йитим кўп бўлди. Кўпгина уйларнинг мўрисидан тутун чиқмай қолди. Уезд шаҳри атрофидаги тепаликлар қабристонга айланди. Ўлим кўпайгани учун замбарга солинган мурдани икки киши кўтариб чиқиб, дуч келган ерни қазиб кўма бошлашди. Оқ кафанлик топилмай қолгани учун аввал чойшаблардан фойдаланишди, у ҳам етмай қолгач, баъзилар ўликни қамишдан тўқилган бўйрага, бошқа бировлар сомонга ўраб кўма бошлашди. Бу офат динга ҳам таъсирини кўрсатмай қолмади. Нарз-ниёз, кўнгил сўрашлар ҳам тамоман унутилди!\nЎша оғир йилларда Келгинбой кампирининг мурдасини кўтариб йўлга тушди. Уч киши – гўрков, қўшни эркак ва чолнинг ўзи Оймоқжонни чойшабга ўраб ерга қўйишди. Қабр устига тупроқ тортилгач, чол анча маҳалгача ўша жойда қимирламай унсиз ўтирди. Қирқ йил бир ёстиққа бош қўйган аёли билан мангу видолашув осонми? Турмуш ўртоғининг буткул ҳаёти чолнинг кўз ўнгидан бирма-бир ўтди. Бошқача айтганда, у кампири билангина эмас, балки ҳаётнинг илиқ бағри билан ҳам хайрлашгандай бўлди.\nЧол қабр бошидан турганидан сўнг этак-енгини қоқиб, кўз ёшини кафти билан артиб, уйи томон юрди.\nҚайтиб келгач, хонанинг тўрт бурчига назар ташлаб, қозиқда илиниб турган кампирининг кўк кўйлагига нигоҳи тушди. «О, Худойим! Бу ёлғончи дунёда мендай шўрлик бормикан? Элни ямламай ютаётган терлама нима учун мендан ҳазар қилмоқда?» – деб ўйлади чол. Бу совуқ уйда ўзининг ёлғиз қолганини ўйлаб, бояқиш бўзлаб юборди:\n– О, қудратли, омонатингни ол! Мени хор қилма!\nБўтаси ўлган туягина ана шундай бўзлайди.\nАгар умид деган нарса бўлмаса, ҳар қандай киши ҳам тушкунлик қурбони бўлиши турган гап. Умид ва вақт олдида ҳар қандай қайғу билан ҳасрат ҳам чекинади. Келгинбой чол кўксини куйдирган дард-аламни кўз ёшлари билан ювиб ташлади: тақдирга тан бериб, ўзини-ўзи овута бошлади.\nҲар қандай бахтсиз киши ҳам ўзининг турмуши борасида ўйга ботади. Келгинбой чол ҳам ўзининг арзимас рўзғорига назар ташлаб, уй ичида сочилиб ётган нарсаларни йиғиб, эски хуржунга солиб қўйди. Кейин нимадир ёдига тушгач, намат устида чордона қуриб ўтириб, чўнтагидан кичик тугунча олди-да, унинг ипини еча бошлади. Тугунча ичида бир ҳовуч туз бор эди. Келгинбой бир чимдим тузни кафтига солиб, унга бир неча марта тилини тегизиб, бол татигандай ютинди. Бошига қийинчилик тушган кезларда тугунчадаги туздан куч-мадор топарди. Ўз ерининг бир тотим тузи Келгинбой чолнинг ғам-ғуссаларини тарқатиб, унинг қалбида яшашга умид уйғотарди…\nЙигит ўз элига қайта олмай, бегона юртда ёлғиз оиласи билан қолгач, Оймоқжон бир қиз ва икки ўғил таваллуд қилди. Икки фарзандини тупроққа қўйган ҳасратли чолга эрмак бўлсин деб, тақдир унинг бир ўғлини тирик қолдирди. Боланинг номи Эшбўл эди. У уезд шаҳрида ўқиб, ўқитувчи бўлганидан кейин бошланғич мактабда ишлай бошлади. Лекин учинчи йили гоминданлик полиция томонидан ушланиб, қамоққа ташланди. Унинг гуноҳи ўзининг ота юрти тўғрисида икки марта ҳикоя қилиб бергани эди: «Шўролар юртида болалар Қрим деган жойга бориб дам олишади, бўйинларига қизил галстук тақиб юришади». Бу ёш ўқитувчининг журналда кўрган суратлардан олган таассуроти эди. Ўша кезларда гоминданлик жосуслар бундай сўзларни айтган кишилар борасида чақимчилик қилишни тирикчилик усулига айлантириб олишганди. Шўролар ҳақидаги «маърузаси»дан кейин беш кун ўтиб, зобитлар тунда Эшбўлни уйғотишди.\nЎша пайтларда майда элатларнинг энг илмлиси ўқитувчи эди. Гоминданлик хитойлар бу касбни уддалай олмагани учунгина, ана шу элат вакили бўлмиш ўқитувчиларга мактабда ишлаш учун рухсат беришга мажбур бўларди. «Молингизни боқиб, экинингизни экиб юраверинг. Сизларга мактабнинг нима кераги бор? Халқ маданиятсиз ҳам яшаб келган!» – деган ҳақоратомуз гапларни ошкора айтишдан ҳайиқишмасди.\nЎқитувчи учун ҳар қадамда тузоқ бор эди. Ҳаммаси бўлмаса ҳам, баъзилар бу қопқонга тушиб қоларди. Уларнинг ўрнига тажрибасиз, билимсиз кишиларни ёки мулла ва сўфиларни тайинлашарди. Гоминданчилар халқ саводхонлигини оширишни шу тариқа тескари тушунишарди. Ўқитувчининг уйини тунда қуролли кишилар босибди, деган гап тарқалса бас, ўша шўрлик ўқитувчи изсиз йўқолиб кетарди.\nЗобитлар кириб келганида, Келгинбой чол боласидан тирик айриладиган фурсат етганини сезиб, уни ўқитгани учун ўзини лаънатлаб, тўшаги устида ғуссага ботиб ўтирарди.\nЗобитлар атрофни каламушдай искаб, уйдаги бор қоғозларни йиғиштириб олишди. Кейин офицер қисқа буйруқ берди:\n– Тур, кийин!\nЭшбўл шошилмади. Истар-истамас кийинди. Ўқитувчилиги туфайли «борса келмас»га кетиб бораётганини ички сезгиси билан тушуниб етди. «Ҳозирги соатдан бошлаб ёруғ дунё билан хайрлашиб, ота-онамни қайта кўролмайдиган жойга кетяпман!» – деб ўйлади у. Нима бўлса ҳам, кийимларини кийиб, эшик томонга йўналди. Кўрпадан бошини чиқариб мурдадай ҳолсиз ётган шўрлик Оймоқжон дод солди.\n– Эшон! – деди Келгинбой чол шошилиб, у боласини шундай эркалатарди. – Озгина кутиб тур!\nҲозиргина чўчиб турган бечора аёл чолининг гапидан руҳланиб, югуриб бориб қоқсуяк қўллари билан Эшбўлнинг бўйнига осилди. Уйнинг ичи инсон зоти чидай олмас оҳ-нолага тўлди. Чол тескари қараб, намланган кўзларини артди. Эшбўл қўрқмас, эсли йигит эди. Бундай пайтда нима қилиш кераклигини яхши биларди.\n– Ўргилай, энажоним, йиғламанг, жоним омон бўлса, қайтиб келаман, – деб онасининг ёш ювиб тушаётган юз-кўзидан ўпди. Шўрлик аёлнинг кўнгли бир оз тинчланди.\n– Қўй, худо паноҳида сақласин десанг, ўғлингнинг омонлигини тилагин… Ҳалиги тугунча қаерда? Туздан ҳеч улуғ нарса йўқ. Туз тотиганнинг қайтиб келмоғи бор, – деди Келгинбой чол соқолини тутамлаб. Кейин ўзи бориб, яшириб қўйган жойидан тугунчани олди.\n– Эшон, – деди қария қўли қалтираб, – мана бу тузни олиб, ундан тотиб юргин. Ота-бобомизнинг танглайи мана шу туз билан қотган. Ўз юртингнинг тузи!\nЧол бу гапларни айтиб бир оз хотиржам бўлди. Эшбўл қаерда бўлса ҳам, бу хосиятли туз уни асраб, ўз уйига қайтариб келадигандай туюлди. Йигит айрилиқ арафасида отасининг эски ақидасини йўққа чиқаргиси келмади. Тузни қўлига олганидан сўнг бир чимдимини оғзига солди.\nШўрлик онанинг қўллари ҳали ҳам Эшбўлнинг бўйнида эди. Йигит онасининг жиққа ёшга тўлган кўзларини артиб, ўзидан бўшатди-да, гоминданчиларнинг олдига тушди. Оёғини зўрға кўтариб остона ҳатлади. Уй ичидан бўзлаган овозлар анчагача эшитилиб турди.\nБу воқеадан бир йил ўтиб, уездга қарашли ҳамма қишлоқларда юқумли терлама тарқалди.\nМана, энди бахтиқаро Келгинбой хасталикдан вафот этган кампири Оймоқжонни тупроққа қўйиб, бўм-бўш уйда ёлғиз қолди.\nЧол хаёлга ботиб ўтиргани учун кампирининг маросимида иштирок этган уйғур қўшнисининг уйга кирганини сезмади. Қўшниси ҳам унинг ўзидай оқибатли киши эди.\n– Аллоҳу акбар! – деди қўшниси чўкка тушиб ўтиргач. – Ўзингни қўлга ол, Келгинбой. Хорлик мол-давлатнинг эмас, балки бошнинг йўқлигида эканлигини ёдингдан чиқарма. Худо хоҳласа, Эшбўлни кўриш сенга насиб қилади. Дала-даштда ўсган бола, омон бўлса, фалокат ариб, кунларнинг бирида туйқусдан уйга кириб келади. Сабр қилиб, чойингни ичиб, белингни маҳкам боғлаб, ёлғизингнинг омонлигини худодан тилаб юравер. Кир-чиринг бўлса, менинг бола-чақам ювиб берар. Ўлганнинг ортидан ўлиб бўлмайди. Насиб қилса, элингга ҳам бориб қўшиласан.\nЮраги ғусса билан лиммо-лим тўлган чол қўшнисининг сўзларини жимгина тинглади.\nБахтсизликнинг ҳам ниҳояси бўлади. Вақти етиб, у ҳам ўз эрки билан ўрнини бахтга бўшатиб беради. Ҳаётнинг азалий сир-асрори ҳам шунда. Келгинбойнинг кампири кўз юмганидан кейин замон ҳам ҳайратланарли даражада ўзгариб кетди. Зулм суякка бориб тақалгач, золимларга қарши кураш бошланди. Гоминданчилар девор остига кириб кетган илондай яширинишди. Тарихдан маълумки, халқнинг куч-қудратини ҳеч қандай қўрғон тўсиб қололмаган. Оёғида юриб, қурол кўтаришга ярайдиганларнинг ҳаммаси кўчага чиқди! Паншаха ва чўқмор кўтарган халқ замонавий қуроллар билан қуролланган Гоминдан армиясининг йўлини тўсиб, қурол-аслаҳа омборларини эгаллаб ҳужум бошлади. Бошланган ҳаракат тез қулоч ёйиб, бир ойга етмай Или аймоғи тўлиғи билан халқ қўшини ихтиёрига ўтди. Янги тузилган миллий армия Олтой, Тарбағатай томонларда эзилиб ётган қардош халқларни ҳам озодликка чиқариш учун жанг олиб борди. Бу воқеа ер юзида фашизм ўчоғи янчиб ташланган шавкатли қирқ бешинчи йилнинг бошларида содир бўлди.\nЁлғиз яшаса ҳам, кейинги ҳаёти Келгинбой чол учун жуда тез ўтгандай туюлади. Унинг юрагидан қайғу чекина бошлади. Кўксида қотиб қолган дард-алам гоминданчилар билан қўшилиб кетгандай эди.\nШундай яхши кунларнинг бирида Келгинбой чол хурсандчиликдан ўзини йўқотаёзди. Пешин маҳали аскар кийимидаги бир йигит уйга кириб келди.\n– Келгинбой оқсоқолнинг уйи шуми?\n– Ҳа, айланай, – деди бояқиш чол ўрнидан қўзғалиб. Кейинги йилларда ҳеч ким уни шундай сўраб келмаганди. – Кексалик қурсин, бўтам, сен кимсан?\n– Жапаров бўламан.\n– Қани, ичкарига киргин…\nЙигит кўкрак чўнтагидан бир сурат чиқариб, чолга кўрсатди:\nШўрлик чол уни кўрган заҳоти ёш боладай ҳўнграб юборди. Бу Эшбўлнинг сурати эди.\n– Йиғламанг, ота. Майор Келгинбоев Эшбўл ҳозир комиссар. Гоминданчиларнинг адабини бериб юрибди. Мен шу томонга келаётганим учун мана шу суратни бериб, «Отам тирик бўлса, суратимни унинг қўлига топшир. Вафот этган бўлса, онам бордир, унга берасан», деб салом айтиб юборди, – деди Жапаров.\nБоласига бўлган соғинчи туфайли чолнинг бошини қуюқ туман қоплаб ётган эди, энди хосиятли бир шамол эсиб, туманни тарқатиб, унинг юраги тубидаги соғинчни юзага чиқарди. Чол авваллари умидсиз эди, энди кўксида умид ва ишонч туғилди.\n– Оқсоқол, – деди йигит унга тикилиб, – хавотир бўлманг. Ўғлингизнинг тирик эканига қувонинг. Мен ҳам Эшбўл сингари гоминданчилар томонидан қамалганларнинг бириман. Ўғлингизга ўхшаган ўн чоғли маҳбуснинг оёқ-қўлига кишан солиб ҳайдаб кетишаётганда, бизни қўриқлаб бораётган уч аскарни ўлдириб, кишанларни ечиб тоққа қочганмиз. Кейин бориб қўзғолончиларга кўшилдик. Ўша кундан буён гоминданчилардан ўч оляпмиз. Бизнинг тақдиримиз мана шундай… Энди яхши қолинг!\nШошиб қолган чол дарҳол Жапаровнинг қўлидан тутди:\n– Овозингдан айланай, болам, уйимдан туз тотиб кетгин. Қайтиб келишинг осон бўлади.\nЭсанкираган мўйсафид нимадир егулик ахтариб юриб, саволлар бера бошлади:\n– Эшон бир келиб-кетса бўлмайдими?\n– Ҳозирча кела олмайди.\n– Қайси уруғдансан, болам? Бизнинг кўлликка ўхшаб турибсан… Тириклик чоғимда Эшон бир келиб, кўриниб кетсин, – деди йигитга нон тутиб.\nБоласининг кўнгли қаттиқ оғришини ўйлаб, кампири тўғрисида оғиз очмади:\n– Ёлғизимга ота-онанг соғ-омон экан дегин…\nКейин йигитни кузатиб чиқди.\n«О, хосиятли еримнинг тузи, Эшонимни қўллаб, тирик сақлаганинг учун миннатдорман! Қанийди, ўлганим тирилиб, ўчганим қайта ёнгани рост бўлса! О, хосиятли еримнинг тузи, энди ёлғизимни фалокатлардан асрагин! Мендай шўрлик мўйсафиднинг манглайидаги юлдузи ёниб, бошидан қайғу-ҳасратнинг аригани ростмикин? Кўп йиллик умримнинг хорликда ўтган кунлари унутилармикан? О, ота еримнинг тузи, ёлғизимни ўз элига эсон-омон қўшгин!» – дея чол ерга тиз чўкиб, икки қўли билан ёқасини ушлаб, узоқ нола қилди…\nКелгинбой ўрнидан турганидан кейин қайғусига шерик бўлиб юрган қўшниси билан қувончини баҳам кўргиси келиб, уйғур чолнинг уйи томон жўнади.\nОрадан ойлар ўтди.\nОзиқ-овқат, кийим-кечакка етишган элнинг ҳаёти ўнглана бошлади. Қора булутлар ёмғири тиниб, борлиқ ёришди. Эркка интилган оддий фуқаро қўлига қурол олиб майдонга чиқди. Бу йўлда не-не эр йигитларнинг қони тўкилди. Гоминданчилар мустаҳкам ўрнашиб олган Жинхи аймоғида қаттиқ жанг бўлди. Миллий армия халқ озодлиги учун курашда бир қадам ҳам ортига чекинмади. Ниҳоят Урумчининг катта дарвозаси очилиб, Жинхи гоминданчилардан тозаланди. Ўша қирғин-баротда бизнинг Эшбўл ҳам қурбон бўлди. Эл-юрт озодлиги учун курашиб, унинг чегарасини Жинхига қадар етказгач, ўзи ҳам ўша ерда мангу ором топди. Батальон ўнлаб милтиқлардан ўқ отиб, комиссарни сўнгги йўлга кузатиб кўйди.\nЎғлининг ҳалок бўлгани хабарини эшитгач, жабрдийда чол эсини йўкотди. Қўшниси юзига сув сепиб ўзига келтиргач, у кўрган кишини ташвишга соладиган аянчли аҳволда ўрнидан турди-да:\n– Ёлғизим, қулуним! – деб ҳайқириб ерга қулади.\nБир умр манглайидан шўри аримаган банданинг ҳолига гувоҳ бўлганларнинг ҳам кўзига ёш келди. Ғам-ғуссадан ҳориган чол бир кун ичида ақл-ҳушидан айрилди. Сочи оқариб, юз-кўзи сўлиб, аввалгидан баттар оғир аҳволга тушиб ётиб қолди. Суянчиғидан айрилиб қолган қайғули қариянинг кўрган куни қурсин!\nЭртаси уйғур қўшниси мусофир чолни ўзининг уйига киритиб, хонасининг бурчидан жой берди. Кўрадиганини кўриб, бўладигани бўлган қариянинг аҳволига ачинмаган киши қолмади. Келгинбой гоҳ ўзига келар, гоҳ алаҳсирай бошларди, лекин шунда ҳам тугунчани қўлидан қўймасди.\n– Кеча Эшоним келиб, бугун анча соғайиб қолдим. Элга қайтадиганга ўхшаймиз. Эшоним ёнимга келиб, «Ота, юринг, юртимизга қайтайлик, ғам-ғуссадан қутулайлик. Тузингизни бўлиб еб қўя қолайлик», деб айтди-ку, садағанг бўлайин.\nУ алаҳсираш билан бирга, ўзининг кўрган-кечирганлари, орзу умидлари ҳақида аввалгидай аниқ-тиниқ гапира бошлади:\n– Менинг катта армоним Эшоннинг қўлидан тутиб, эл-юртимга қўшмоқ эди. Энди ўзимнинг киндик қоним тўкилиб, танам ювилган ерга боряпман. – Севиниб қўлидаги тузни кўрсатади. – Бу Иссиқкўлнинг – мен туғилган ернинг тузи. О, айланай, уйғур қариндошлар, Эшоним билан мени кузатиб қўйинглар. Бизни ўз еримизнинг тузи тортяпти. Оч қолган пайтимда уни ялаб тўйганман, оғир кунларда ёнимда олиб юрганимда, кўнглим таскин топиб, вужудимга куч-қувват оқиб кирган. Туз ёнимда бўлса, эл-юртимда, қариндош-уруғларимнинг ёнида юргандай бўламан. Еримни, ватанимни қўмсаб ғамга ботганимда, мана шу туздан тотиб, соғинчимни ёзганман. Мен учун дунёда бундан қадрли нарса йўқ. Элдан, ердан ажраб, уни соғинишдан ортиқ азоб йўқ экан! Мен Иссиқкўлдан келиб, қисматнинг қамчисини едим, бойларнинг зўрлигини, йўқчиликнинг кўрлигини кўрдим. Ўшанда ўлиб қоламанми деб қўрқмадим, ўз еримни кўрмай қоламанми деб қўрқдим! Кўр- ган хўрлигим учун ўзимга ачинмадим, элдан, ердан айрилиб қолганимга ачиндим! О, қардошлар, бизни кузатиб қўйинглар, ўз еримизнинг тузи чорлаяпти…\nШундан сўнг Келгинбой тунлари киприк қоқмай чиқди, таом ҳам емади. Орадан уч кун ўтмай, қуруқ суякка айланди.\nБир куни эрта билан Келгинбойнинг тўшакда жонсиз ётганини кўришди. Узоқ йиллар мобайнида қайғу ва ҳасрат, соғинч ва армон ич-этини еб битирган мусофир чол азобли ҳаёт билан мангу хайрлашди. Марҳумни тупроққа қўйган савобталаб одамларнинг айтишича, чолнинг оғзида ўз ерининг бир тотим тузи бор экан!\nРукнларАман Саспаев (1929-2015; Қирғизистон)\n← Аввалги Аввалги Аман Саспаев. Сарала ит (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Мэри Гордон. Делия (новелла)


Ўзбек - Sorah Al-Anbiya ( The Prophets )\nNoble Quran » Ўзбек » Sorah Al-Anbiya ( The Prophets )\nЁки улар ердан худолар тутдилару ўшалар тирилтирурларми?\nАгар у(осмонлару ер)ларда Аллоҳдан ўзга «худо»лар бўлганида, бузулиб кетар эдилар. Аршнинг Робби Аллоҳ улар васф қилган нарсадан покдир. (Борлиқни бир зот яратган, бир зот идора қилиб, бошқариб туради. Борлиқ шунга бўйсунади. Шу боис ҳам ҳадсиз-ҳисобсиз бўлишига қарамай, борлиқда қойил қоларлик даражада низом ва мутаносиблик ҳукм суради. Агар борлиқни яратган, уни идора қилиб турган зот биттадан кўп бўлса, ўша зотларнинг иродаси бир-бири билан, албатта, тўқнашар эди. Оқибатда борлиқда номутаносиблик келиб чиқар, жипслик йўқолар ва низом бузилар эди. Модомики борлиқ бир низомда турибдими, мутаносибми, демак, уни яратган ва тадбирини қилиб турган зот битта.)\nУ қилган нарсасидан сўралмас. Ҳолбуки, улар сўралурлар.\nЁки ундан ўзга «худо»лар тутдиларми? Сен: «Ҳужжатларингизни келтиринг. Мана бу мен билан биргаларнинг зикридир ва мендан олдингиларнинг зикридир», дегин. Йўқ, уларнинг кўплари ҳақни билмаслар. Бас, улар юз ўгиргувчидирлар. (Борлиққа назар солиб, ундаги мавжудотларни мулоҳаза қилиб кўрганда, Аллоҳ таолонинг шериги бўлиши мумкин эмаслиги исботланди. Яна нима учун мушриклар Аллоҳ таолога ибодат қилмаяптилар?)\nСендан илгари юборган ҳар бир Пайғамбарга: «Албатта, Мендан ўзга ибодатга сазовор илоҳ йўқ. Бас, Менга ибодат қилинг», деб ваҳий қилганмиз.\nУлар: «Роҳман фарзанд тутди», дедилар. У покдир. Йўқ! Икром этилган бандалардирлар. (Яъни, мушриклар, Аллоҳ фаришталарни қиз қилиб олди, дедилар. Аллоҳ бу нуқсондан покдир. Фаришталар Аллоҳнинг қизи эмас, муҳтарам бандаларидаир.)\nУлар ундан олдин сўз айтмаслар. Улар Унинг амри ила амал қилурлар.\nУ зот уларнинг олдиларидаги нарсани ҳам, ортларидаги нарсани ҳам биладир. Улар фақат у зот рози бўлган шахсларгагина шафоат қилурлар. Улар у зотнинг қўрқинчидан титраган ҳолда турурлар.\nУлардан ким: «Мен ундан ўзга илоҳман», деса, бас, ўшани жаҳаннам ила жазолармиз. Золимларни шундай жазолармиз.\nБиз ерда уларни тебранмасликлари учун тоғлар қилдик ва шоядки тўғри йўл топсалар, деб унда даралар, йўллар қилдик.\nВа осмонни сақлаган шифт қилиб қўйдик. Улар эса, Унинг аломатларидан юз ўгиргувчи бўлмоқдалар.\nУ кечаю кундузни, қуёшу ойни яратган зотдир. Ҳаммаси фалакда сузмоқдалар.\nСендан олдин ҳам бирор башарга абадийликни қилганимиз йўқ. Агар сен ўлсанг, улар абадий қолар эканларми?\nҲар бир жон ўлимни татиб кўргувчидир. Биз сизларни ёмонлик ва яхшилик ила имтиҳон учун синаймиз ҳамда бизгагина қайтарилурсиз.\nКуфр келтирганлар сени кўрганларида, масхара қилиб: «Худоларингизни зикр қилаётган шуми?!» дейишдан бошқани билмаслар. Ҳолбуки, улар Роҳманнинг зикрига ўзлари кофирдирлар.\nИнсон шошқалоқ ўлароқ яратилгандир. Мен, албатта, сизларга Ўз оят-аломатларимни кўрсатурман. Бас, мени шошилтирманглар.\nУлар: «Агар содиқ бўлсангиз, бу ваъда қачон бўладир», дерлар.\nКуфр келтирганлар юзларидан ва сиртларидан оловни тўса олмайдиган ва ўзларига ёрдам берилмайдиган вақтни билсалар эди.\nЙўқ! У уларга тўсатдан келиб, ҳайрату даҳшатга солур. Бас, уни рад қилишга қодир бўлмаслар ва уларга муҳлат ҳам берилмас.\nБатаҳқиқ, сендан олдин ҳам Пайғамбарлар масхара қилинган. Бас, уларни масхара қилганларга ўзлари масхара этиб юрган нарса тушди.\nСен: «Кечаси ва кундузи сизни Роҳмандан ким қўрийди?» дегин. Йўқ! Улар Роббилари зикридан юз ўгиргувчилардир!\nЁки уларнинг Биздан ўзга ҳимоя қиладиган «худо»лари борми? Улар ўзларига ҳам ёрдам беришга қодир бўла олмаслар ва Биздан дўстлик топмаслар. (Дўстлик топганларида ҳимоямизга ўтишлари мумкин эди. Лекин зинҳор биздан дўстлик топмаслар. Чунки улар бунга муносиб эмаслар. Кофирлар эса, буни ўйлаб ҳам кўрмайдилар. Қачон ва қаерда сохта худолари уларга ҳомий бўлибди, бирор ёрдам қилибди, яхшилик етказибди?)\nБалки Биз уларни ва ота-боболарини баҳраманд қилдик, ҳатто уларга умр узун кўринди. Улар ерга келиб, уни атрофидан қисқартираётганимизни кўрмайдиларми?! Ғолиб келгувчи уларми? (Тафсирчи уламоларимиз ояти каримадаги ушбу жумла маъноси ҳақида бир неча хил фикр билдирганлар. Қадимги тафсирчиларимиз, ернинг атрофидан қисқартирилиши–куфр ерлари қисқариб Ислом ерлари кенгайиб бориши, деганлар. Мужоҳид ва Икрималар (р. а.), ернинг атрофидан қисқариши–хароб бўлиши, дейишган. Ал-Афвий Ибн Аббосдан (р. а.) қилган ривоятда эса, баракасининг қисқариши, дейилган. Аш-Шаъбий, агар ер қисқарадиган бўлса, унга сиғмай қолар эдинг, лекин жонлар ва мева-чева, ҳосиллар қисқаради, деган. Икрима (р. а.) ҳам, агар ер қисқарганида, ўтиргани жой топа олмай қолар эдинг, қисқариш ўлимдир, деб айтган. Кейинги давр тафсирчилари эса, роҳат-фароғатда яшаган, ернинг турли атрофларида ғолиб бўлиб, ўзининг сўзини ўтказиб турган давлатлар ва халқлар баҳрамандликдан ҳовлиқиб кетиб, ҳадларидан ошганларида, нуқсонга дучор қилинишлари–қисқартирилишларидир, дейдилар. Ушбу маънолар бир-бирини тўлдириб келади. Ҳар бир тафсирчи олим ўз замонасидаги воқеликдан, ўз тушунчасидан келиб чиқиб маъно айтган бўлади.)\nСен: «Мен сизларни фақат ваҳий орқалигина огоҳлантирурман. Гунглар огоҳлантирилганларида даъватни эшитмаслар», дегин.\nҚасамки, агар уларга Роббинг азобидан салгина етса, албатта: «Ҳолимизга вой! Ҳақиқатда биз золимлар бўлган эканмиз», дерлар.\nБиз қиёмат куни учун адолат тарозуларини қўюрмиз. Бирор жонга ҳеч қандай зулм қилинмас. Агар (амал) ачитқи донаси оғирлигича бўлса ҳам, келтирурмиз. Ҳисобчиликда Ўзимиз кифоя қилурмиз.\nБатаҳқиқ, Биз Мусо ва Ҳорунга Фурқонни тақводорлар учун зиё ва эслатма қилиб бердик. (Аллоҳ таоло ояти каримада шундай китобни Мусо ва Ҳорунларга алайҳиссалом берганини эслатмоқда. Шу билан бирга, Таврот ҳам Фурқон сифатига, ҳам «тақводорлар учун зиё ва эслатма» сифатига эга экани баён қилинмоқда. Ҳа, илоҳий китоб зиёсидан баҳраманд бўлиш ва ундаги эслатмалардан ибрат олиш учун тақводор бўлиш керак. Бетавфиқ ва тақвосизлар унинг зиёсидан ҳам, эслатмасидан ҳам баҳраманд бўла олмайдилар.)\nУлар Роббиларидан ғойибона қўрқурлар ва улар (қиёмат) соатидан титрарлар.\nБу, Биз нозил қилган муборак эслатмадир. Сизлар уни инкор қилгувчи бўласизларми?!\nБатаҳқиқ, илгари Биз Иброҳимга рушди ҳидоятни берган эдик. Биз унинг (ҳолини) билгувчи эдик. (Иброҳим Аллоҳ томонидан рушди ҳидоят берилган зотлар ичида аввалгиларидан бири эди. Биз унга рушдни бехосдан берганимиз йўқ. Биз Иброҳимнинг рушди ҳидоятга, Пайғамбар бўлишга лойиқ зотлигини яхши билар эдик.)\nЎшанда у отасига ва қавмига: «Манави сиз ибодатига берилаётган ҳайкаллар нима?» деган эди.\nУлар: «Ота-боболаримизни уларга ибодат қилган ҳолларида топганмиз», дедилар.\nУ: «Батаҳқиқ, сиз ҳам, ота-боболарингиз ҳам очиқ-ойдин залолатдасизлар», деди.\nУлар: «Сен бизга ҳақ ила келдингми ёки ўйин қилгувчиларданмисан?» дедилар.\nУ: «Йўқ! Роббингиз осмонлару ернинг Роббидир. У зот уларни яратгандир. Мен бунга гувоҳлик бергувчиларданман.\nАллоҳга қасамки, сизлар ортга ўгирилиб кетганингиздан кейин санамларингизга бир бало қиламан», деди. (Яъни, Иброҳим алайҳиссалом ўзлари билан тортишаётган қавмларига, уларнинг санамларига бир ёмонлик етказишлари аниқлигини қасам ила таъкидлаб айтдилар. Аммо нима қилишларини очиқ-ойдин айтмадилар. Араб тилида «санам» деб бош қисми инсон шаклига ўхшатиб ишланган бутларга айтилади.)\nБас, уларни парча-парча қилиб ташлади. Магар энг каттасини, шоядки унга қайтсалар, деб қолдирди. (Мушрик қавм йиллик байрамларида шаҳардан ташқарига чиқар эди. Улар навбатдаги йиллик байрамни нишонлаш учун кетганларида Иброҳим алайҳиссалом ҳамма бутларни парча-парча қилиб ташладилар ва энг катта бутга тегмасдан қолдириб қўйдилар.)\nУлар: «Бизнинг худоларимизга ким бундай қилди?! Албатта, у золимлардандир!» дедилар.\nУлар: «Уларни эслаб юрган бир йигитни эшитган эдик, уни Иброҳим, деб айтиларди», дедилар.\nУлар: «Уни одамлар кўзи олдига олиб келинглар. Шоядки гувоҳ бўлсинлар», дедилар.\nУлар: «Худоларимизга буни сен қилдингми, эй Иброҳим?!» дедилар.\nУ: «Йўқ, буни манави, уларнинг каттаси қилди. Агар гапирадиган бўлсалар, улардан сўраб кўринглар», деди.\nБас, улар ўзларига келдилар ва: «Албатта, сизлар ўзингиз золимдирсиз», дедилар. (Иброҳимнинг алайҳиссалом мантиқли саволларидан кейин мушриклар ўзларига келдилар.)\nСўнгра яна бошлари айланиб: «Сен, батаҳқиқ, буларнинг гапирмаслигини билар эдинг!» дедилар.\nУ: «Аллоҳни қўйиб, сиз ҳеч манфаат ҳам, зарар ҳам бермайдиган нарсага ибодат қиласизми?!\nСизга ҳам, Аллоҳни қўйиб, ибодат қилаётган нарсаларингизга ҳам суф-э! Ахир, ақл юритиб кўрмайсизларми?!» деди.\nУлар: «Уни куйдиринглар! Агар (бир иш) қиладиган бўлсангиз, худоларингизга ёрдам беринг!» дедилар. (Яъни, Иброҳимни куйдириб юборишингиз худоларингизга ёрдам бўлади, дедилар. Хуллас, мушриклар катта гулхан ёқиб, Иброҳимни алайҳиссалом ўша гулханга отдилар.)\nБиз: «Эй олов, сен Иброҳимга салқин ва саломатлик бўл!» дедик.\nУлар у(Иброҳим)га ёмонлик ирода қилган эдилар. Биз уларни энг зиёнкорлар қилиб қўйдик.\nУнга ва Лутга нажот бериб, оламлар учун баракали қилган ерга юбордик. (Аллоҳ таоло Иброҳим алайҳиссаломга ва у кишининг жиянлари Лут алайҳиссаломга нажот берди. Қавмларига етган балодан уларни соғ-саломат олиб қолиб, «оламлар учун баракали қилган ер»га–Шомга юборди. Дарҳақиқат, Шом ери энг баракали ерлардан ҳисобланади. Барча Пайғамбарлар ўша жойдан чиққан. У ер муқаддас жой. У юртда Байтул Мақдис жойлашган.)\nУнга Исҳоқни ҳадя этдик ва Яъқубни зиёда қилиб бердик ва ҳаммаларини аҳли солиҳлар қилдик.\nВа уларни Ўз амримиз ила ҳидоятга бошловчилар қилдик. Уларга яхшиликлар қилишни, намозни тугал адо этишни ва закот беришни ваҳий қилдик. Улар Бизга ибодат қилгувчилар бўлдилар.\nВа Лутга ҳукм ва илм бердик ва унга ифлосликлар қилаётган қишлоқдан нажот бердик. Албатта, улар ёмон, бузғунчи қавм эдилар.\nВа Биз уни Ўз раҳматимизга киритдик. Албатта, у солиҳлардандир.\nВа Нуҳни (эсла). Бундан олдин у нидо этганида, Биз унинг нидосига жавоб қилдик ва унга ҳамда унинг аҳлига улуғ ғамдан нажот бердик.\nУнга оятларимизни ёлғонга чиқарган қавмга қарши нусрат бердик. Албатта, улар ёмон қавм эдилар. Бас, Биз уларнинг барчасини ғарқ қилдик. (Нуҳ алайҳиссаломнинг қиссалари бошқа сураларда батафсил келган. Бу сурада сиёққа қараб икки оятда қисқача баён қилинмоқда.)\nВа Довуд билан Сулаймоннинг экинзор ҳақида ҳукм қилаётганларини (эсла). Ўшанда у(экинзор)га қавмнинг қўйи кечаси тарқалиб кетган эди. Биз уларнинг ҳукмига шоҳид бўлган эдик. (Ўз даврининг Пайғамбари ва подшоҳи бўлмиш Довуд алайҳиссаломнинг ҳузурларига икки киши ораларида ҳукм чиқаришни сўраб келишибди. Улардан бири экинзор соҳиби, иккинчиси қўйлар эгаси экан. «Ўшанда у (экинзор)га қавмнинг қўйи кечаси тарқалиб кетган эди». Кечаси билан экинзорни пайҳон қилиб, еб битирган эди. Довуд алайҳиссалом икки томоннинг гапини эшитиб бўлиб, қўйларни экинзор эгасига берилишига ҳукм чиқардилар. Пайҳон бўлиб йўқолган экинзор ўрнига уни пайҳон қилган қўйларни олиб бериш айни адолат эди. Бу ҳукмдан кейин қайтиб кетаётган қўй эгаси Сулаймонни алайҳиссалом кўриб қолиб, бўлган ҳодисани у кишига айтиб берди. Шунда Сулаймон алайҳиссалом оталари Довуд алайҳиссалом олдиларига кирдилар ва «Эй Аллоҳнинг Набийи, ҳукм сиз чиқарган ҳукмдек бўлмаслиги керак эди», дедилар. Довуд алайҳиссалом: «Қандай бўлиши керак эди», дедилар. Сулаймон алайҳиссалом: «Қўйни экинзор эгасига беринг, у фойдаланиб турсин. Экинзорни эса, қўй эгасига беринг, уни тузатиб асл ҳолига келтирсин. Сўнгра ҳар ким ўз нарсасини қайтариб олади. Экинзор эгаси экинзорини эски ҳолига келгандан сўнгра қайтариб олади. Қўй эгаси ҳам қўйларини қайтариб олади», дедилар. Шунда Довуд алайҳиссалом: «Ҳукм сен чиқарган ҳукмдир», дедилар.)\nБас, Биз уни Сулаймонга фаҳмлатдик. Уларнинг ҳар бирига ҳукмни ва илмни берган эдик. Довуд билан бирга тасбиҳ айтсин деб тоғларни ва қушларни бўйинсундириб қўйдик. Шуларни қилгувчи бўлган Бизмиз.\nБиз унга сизлар учун сизни ёмонликдан сақлайдиган кийим қилиш санъатини ўргатдик. Энди шукр қиларсизлар?!\nСулаймонга шамолни қаттиқ эсувчи қилиб бердик. У(шамол)ни унинг амри ила, Биз баракали қилган ерга эсадиган қилиб қўйдик. Барча нарсани билгувчи бўлдик.\nВа шайтонлардан унга ғаввослик қиладиганларни ва бундан бошқа амалларни қиладиганларни қилдик. Биз уларни муҳофаза қилгувчи бўлдик.\nВа Айюбнинг ўз Роббига нидо қилиб: «Албатта, мени зарар тутди. Сенинг Ўзинг раҳмлиларнинг раҳмлигисан!» деганини эсла. (Айюб алайҳиссаломга жуда катта зарар етгани маълум. Лекин ўша зарарнинг айнан номини Қуръони Карим аниқ айтмайди. Ушбу оятда ҳам Айюбнинг алайҳиссалом Аллоҳга ёлбориб нидо қилаётганлари келяпти, холос.)\nБас, Биз унинг (дуосини) истижобат қилдик. Унга етган зарарни кетказдик. Унга аҳлини, улар билан бирга яна шунчани ҳам бердик. Буни Ўз раҳматимиз ила ва, обидларга эслатма бўлсин, деб қилдик.\nВа Исмоил, Идрис ва Зул-кифлни эсла. Уларнинг ҳар бири сабр қилгувчилардандир.\nВа уларни Ўз раҳматимизга киритдик. Албатта, улар солиҳлардандир.\nЗуннунни эсла. Ўшанда у ғазабланган ҳолда чиқиб кетган эди. Бас, у Бизни ўзига (ер юзини) тор этмайди, деб гумон қилди. Зулматларда туриб, Сендан ўзга Илоҳ йўқ, Сен поксан, албатта, мен золимлардан бўлдим, деб нидо қилди. (Зуннундан мурод Юнус алайҳиссаломдир. «Нун» балиқ дегани, Зуннун эса, балиқ эгаси дегани. Юнусни алайҳиссалом денгизда балиқ ютиб юборган, кейин қирғоққа келиб, Аллоҳнинг амри билан чиқариб ташланган. Шунинг учун Зуннун–балиқ эгаси, лақабини олганлар. У зотнинг қиссалари Ас-Саффот сурасида келади. Аммо бу сурада сиёққа мос равишда қисқача баён қилинмоқда. Юнус алайҳиссалом қавмларининг қилмишларидан ғазабланиб, юртларини ташлаб чиқиб кетдилар. Уламоларимиз айтишларича, аслида у киши бошқа Пайғамбарларга ўхшаб сабр қилишлари, Аллоҳнинг амрини кутишлари керак эди. Аммо бундай қилмадилар. Қавмларига зарда қилиб, юртларидан чиқиб кетдилар. Сўнгра Аллоҳ таоло, у кишини балиққа юттириб, синовга учратди. Ана ўшанда, «зулматларда туриб», яъни кеча зулмати, денгиз ости зулмати ва балиқ қорни зулматида туриб, Аллоҳ таолога ёлбориб: «Сендан ўзга Илоҳ йўқ, Сен поксан, мен золимлардан бўлдим, деб нидо қилди».)\nБас, Биз унинг (дуосини) ижобат қилдик. Унга ғамдан нажот бердик. Мўминларга шундай нажот берурмиз.\nВа Закариёни эсла. Ўшанда у Роббига нидо қилиб: «Эй Роббим, мени ёлғиз ташлаб қўйма, Сен, Ўзинг ворисларнинг энг яхшисисан», деган эди.\nБас, Биз унинг (дуосини) ижобат этдик ва унга Яҳъёни ҳадя қилдик ҳамда жуфтини ўнглаб қўйдик. Албатта, улар яхшиликларга шошилишар эди ва Бизга рағбат ила ва қўрқиб дуо қилишар эди. Улар Бизга таъзим ила бўйинсунувчи эдилар.\nФаржини пок сақлаган аёлни эсла. Биз унга Ўз руҳимиздан пуфладик. Уни ва унинг ўғлини оламларга оят-белги қилдик. («Фаржини пок сақлаган» аёл деганда, Биби Марям назарда тутилган.)\nАлбатта, сизнинг ушбу умматингиз бир умматдир ва Мен сизнинг Роббингизман. Бас, Менгагина ибодат қилинг.\nУлар эса ишларини парчаладилар. Барчалари Бизга қайтувчидирлар. (Аслида, ҳамма бир уммат бўлиб, бир динга ишониб, ягона Аллоҳга ибодат қилиши керак эди. Аммо одамлар бу йўлдан юрмай, ўзларича йўлларини, динлари ва ишларини бўлак-бўлак қилиб олдилар. Уларнинг ҳаммаси барибир охир-оқибат бизга қайтадилар. Ўшанда биз ўзимиз билиб ҳисоб-китоб қиламиз.)\nКим мўмин ҳолида солиҳ амаллардан қилса, саъйи-ҳаракати зое кетмас. Албатта, Биз уни ёзиб қўйгувчидирмиз.\nБиз ҳалок қилган қишлоқ-шаҳарларнинг қайтмаслиги ҳаромдир. (Бу дунёдаги гуноҳлари учун йўқотиб юборилган шаҳар-қишлоқларнинг аҳолиси қиёмат куни жазоларини олиш учун қайтариладилар. Уларнинг қайтмасликлари мумкин эмас.)\nНиҳоят, Яъжуж ва Маъжуж очилиб, улар ҳар бир тепаликлардан оқиб келганларида.\nВа ҳақ ваъда яқинлашгандаги ҳолни кўрсанг, куфр келтирганларнинг кўзлари чақчайиб: «Ҳолимизга вой! Бизлар бундан ғафлатда эдик. Йўқ! Бизлар зулм қилгувчилар эдик», дерлар. (Каҳф сурасида айтиб ўтилганидек, қиёматнинг аломатларидан бири–Зулқарнайн қурган садд-тўғон очилиб, Яъжуж ва Маъжужлар чиқиб кетишидир, улар жуда кўп бўлиб, кўпликларидан юрганларида худди сел оққандек оқиб келар эканлар. Қиёмат қойим бўлгандаги ҳолни кўрсанг, унда «... куфр келтирганларнинг кўзлари чақчайиб», яъни қотиб қолади. Шундай, ғафлатда эмас. Балки билиб туриб тайёргарлик кўрмаган эдик. Ишонмай, зулм қилган эдик, дейдилар.)\nАлбатта, сизлар ва Аллоҳдан ўзга ибодат қилган нарсаларингиз жаҳаннам ёқилғисидирсиз. Сизлар унга киргувчилардирсиз.\nАгар анавилар худолар бўлганида унга кирмас эдилар. Ҳаммалари унда абадий қолурлар. (Сизлар Аллоҳдан ўзга сиғинган нарсалар ҳақиқатда худолар бўлганида, жаҳаннамга кирмас эдилар. Аммо улар ҳеч қачон худо бўлган эмас, уларни сизлар худо деб олгансиз, шунинг учун жаҳаннамга тушмоқдалар.)\nУ ерда уларга инграш бордир. Улар у ерда эшитмаслар.\nАлбатта, Биздан уларга яхшилик раво кўрилганлар, ана ўшалар, ундан узоқлаштирилгандирлар. (Яъни, Аллоҳнинг мўмин бандалари, Аллоҳ уларга яхшиликни раво кўрган бандалар жаҳаннамдан узоқда бўладилар. Унинг яқинига ҳам келмайдилар.)\nУлар унинг чисирлашини эшитмаслар. Улар ўз нафслари иштаҳа қилган нарсалари ичида абадий қолгувчилардир.\nУларни буюк даҳшат ғами босмас. Уларни фаришталар: «Бу сизларга ваъда қилинган кунингиздир», деб кутиб оларлар.\nЎша кунда осмонни худди мактуб ёзилган дафтарни ёпгандек ёпамиз. Аввал қандай яратган бўлсак, шундай ҳолга қайтарамиз. Бу зиммамиздаги ваъдадир. Албатта, Биз буни қилгувчимиз. (Худди ҳисоб-китоб ёзиб борувчи шахс ишини тугатиб дафтарини ёпганидек, қиёмат кунида осмон шундай ёпилади. Демак, дунёдаги ишлар ҳаммаси битган, охирига етган бўлади. Энди ишга, амалга, савоб топиш ёки тавба қилишга фурсат қолмайди.)\nБатаҳқиқ, Биз зикрдан сўнг Забурда ҳам: «Албатта, ерга солиҳ бандаларим меросхўр бўлурлар», деб ёзган эдик. (Тафсирчиларимиз ушбу ояти каримадаги «зикр» ва «ер» сўзларидан кўзланган мақсад ҳақида икки хил фикр билдирганлар. Баъзилари, «зикр»дан мурод–Тавротдир, шунга кўра, оятнинг маъноси: «Батаҳқиқ, Биз Тавротдан сўнг Забурда ҳам: «Албатта, ерга солиҳ бандаларим меросхўр бўлурлар», деб ёзган эдик» бўлади, дейдилар. Бошқалари эса, «зикр»дан мурод–Лавҳул Маҳфуз, бинобарин, аввал ўша маънони Лавҳул Маҳфузга ёзиб, кейин Забурга ҳам ёзган эдик, маъноси чиқади, деганлар. «Ер» ҳақида эса, баъзи уламоларимиз оддий ер кўзда тутилган десалар, бошқалари жаннат ери назарда тутилган, дейдилар. Ушбу икки хил маънони қўшиб, ҳар иккиси кўзда тутилган, деса ҳам бўлади.)\nАлбатта, бу(Қуръон)да ибодат қилгувчи қавм учун етарли ўгит бордир.\nБиз сени фақат оламларга раҳмат қилиб юбордик.\nСен: «Менга фақат, албатта, сизнинг илоҳингиз битта илоҳдир, деб ваҳий этилади. Бас, сизлар мусулмон бўласизларми?!» деб айт.\nАгар улар юз ўгириб кетсалар: «Мен сизларга баробарлик бўлиши учун эълон қилдим. Сизга ваъда қилинаётган нарса яқинми ёки узоқми билмасман. (Яъни, иймон масаласида ҳамма баробар бўлиши учун, менга тушган ваҳийни эълон қилдим. Кейин бехабар эдик, деган даъво бўлмаслиги учун эшиттирдим.)\nАлбатта, У сўзнинг ошкорасини биладир ва нимани беркитаётган бўлсангиз ҳам биладир.\nБилмайман, эҳтимол, бу сизлар учун синовдир ёки вақтинчалик ҳаловатдир», деб айт. (Азобнинг келмай туриши эҳтимол синовдир, эҳтимол бу дунёнинг ҳузур-ҳаловатидан фойдаланиб олишингиз учун муҳлатдир.)\nУ: «Эй Роббим, Ўзинг ҳақ ила ҳукм қил. Роббимиз Роҳмандир ва сизлар қилган васфлардан мадад сўраладиган зотдир», деди. (Яъни, Пайғамбар алайҳиссаломэй Роббим, мен омонатингни адо этдим. Кишиларга таълимотларингни етказдим. Энди ўзинг ҳақ ила ҳукм қилавер, дедилар.)


Аброр Пирриев: «Футболчилар биринчи давра тугашини эмас, балки иккинчи давра бошланишини кутишмоқда» / CHAMPIONAT.asia\nАброр Пирриев: «Футболчилар биринчи давра тугашини эмас, балки иккинчи давра бошланишини кутишмоқда»\n07 июл 2013 15:49\nОлий лига 2013 бахсларининг биринчи давраси 4 июль куни якунланди ва бир неча клублар таътилга чиқиб кетишди.\nАммо 2013 йил футбол мавсумини барча клублардан ҳам аввалроқ бошлаган пойтахтнинг «Локомотив» клуби фақат 8 июль куни Ўзбекистон Кубогининг чорак финал жавоб ўйинини ўтказгача кичик таътилга чиқади. Жамоадаги футболчиларнинг жисмоний ҳолати ҳақида биз клуб ва миллий терма жамоада бош шифокор лавозимида фаолият юритиб келаётган Аброр Пирриев билан кичик сухбат уюштирдик.\n- Аброр ака, мана биринчи давра якунланди. Жамоамиз 18 та расмий учрашувда майдонга тушди. Бир неча футболчилар миллий, ёшлар ва ўсмирлар терма жамоалари ўйинларида қатнашишди. Футболчиларда айни дамда чарчоқ аломатлари сезилмияптими?\n- Туғри, жамоамиз мавсумни хаммадан аввал бошлади ва бугунга кунга келиб 1-давра уйинлари тугаган булса-да биз бошқа жамоалардан фарқли ўлароқ Ўзбекистон Кубогида жавоб ўйинини ўтказамиз. Эсингизда бўлса ўқув-машғулот йиғинларига хам «Локомотив» жамоаси биринчи бщлиб йиғилган эди. Ушбу йиғинлар Тошкенда ва 2 марта БААда ташкил этилди. Шу даврларда мураббийлар штаби билан маслахатлашган ҳолда режа асосида макроциклли витаминизация (муал.фойдали витаминлар берилди) ўтказилди ва 1-давра мобайнида хам режа асосида қувватловчи витаминизациялар олиб борилди. Бундан ташқари биласиз хар ўйиндан кейин тикланувчи чора-тадбирлар ўткизилади ва бу футболчиларимиздаги хар бир учрашувдан кейинги табиий чарчоқ аломатларини тезроқ бартараф этишга ёрдам беради. Витаминизация ва бошка чора-тадбирлар жамоамизнинг 2-давра олди ўқув машғулотлар йиғинлари мобайнида хам давом эттирилиши ҳам кўзда тутилган. Шунинг учун бугунги кунда футболчиларимизда айтарлик чарчоқ аломатлари йуқ десам ҳам бўлади, агарда сиз бирор нарсани сезган бўлсангиз бу фақат давра оралигидаги таьтилни кутаётган футболчи ҳолати, холос. Шундан келиб чиқиб айтишим мумкинки футболчилар биринчи давра тугашини эмас, балки иккинчи давра бошланишини кутишмоқда.\n- Жамоамизнинг етакчи ҳужумчиси Александр Шадринни бир ой муддат давомида майдонда кўрмадик. Унинг хозирги ахволи қандай? Қачон уни яна майдонда кўрамиз?\n- Шадрин май ойининг охирларида аппендоэктомия (муал.кўричак олиб ташланиши) жарроҳлик муолажасини ўтказди ва тўлик июнь ойи давомида даво-реабилитация босиқичини ўтказди. Саша 1-июльдан якка тартибда машғулотларни бошлади ва хаммаси режадагидай булса 2- давра олди ўқув машғулотлар йиғинларини жамоа билан биргаликда тўлақонли ўтказади деган умиддамиз.\n- «Бунёдкор» клуби билан бўлиб ўтган Тошкент Дербисида Салим Мустафоев биринчи бўлимни ўзида жароҳати сабаб алмаштирилди. Уни олган жароҳати жиддий эмасми?\n- Ўша ўйинда Салим олган жароҳати туфайли майдонни тарк этишга мажбур бўлган эди. Кейинги ўтказилган текширув натижалари унинг жарохати жиддий эмаслигини кўрсатди ва Салим хам жамоамизнинг 2- давра олди ўқув машғулотлар йиғинларида жамоамиз сафига кушилади.