Елизавета II шаҳзода Эндрюни ҳарбий унвондан маҳрум қилди\nЖами овоз: 24981 та.\nБуюк Британия Қироличаси Елизавета II жинсий тажовузда айбланиш фонида ўғли шаҳзода Эндрю (Йорк герцоги)ни ҳарбий унвонидан маҳрум этган. Бу ҳақда Букингем саройи матбуот-хизмати томонидан маълум қилинди.\nУнвонлардан ташқари, шаҳзода қироллик томонидан қўллаб-қувватланиш (ҳомийлик)дан ҳам маҳрум этилган.\nАввалроқ, шаҳзода Эндрю Нью-Йорк жанубий округи судига чақирилгани маълум бўлган эди.\nЎтган йилнинг кузида Лондон полицияси ўсмирлик чоғида шаҳзода Эндрю билан жинсий алоқа қилишга мажбур бўлганини даъво қилган америкалик Виржиния Жиуффренинг кўрсатмаси асосида терговни тўхтатишга қарор қилган эди.\nЖиуффре шаҳзода Эндрю томонидан уч марта зўрланганлигини айтмоқда. Даъвогарга кўра, ўша пайтда у 17 ёшда бўлган.\nКиритилди: 20:22 14.01.2022. Ўқилди: 1507 марта. Фикрлар сони: 0 та.


21:28 / 15.01.2018 | 7777777ww | 5469\nАссалому алайкум! Намоз ўқимайдиган одам жаннатга кириши мумкинми? Яъни умри давомида яхши инсон бўлиб келган ва иложи борича кўпроқ одамларни кўнглини топган инсонлар мисолида.\nВа алайкум ассалом! Жаннатга кириш кирмаслик Аллоҳнинг ҳукмига ҳавола. Иймони бор мусулмоннинг ҳукми Аллоҳга ҳаволадир. Аммо Аллоҳ таоло Қуръон каримда намозни тарк қилувчилар ҳақида қуйидагича марҳамат қилган:\n4. Бир «намозхонлар»га вайл бўлсинки… 5. Улар намозларини унутувчилардир. Яъни намознинг маъноларини, ҳикматларини, инсоннинг виждонини поклашини, қалбда марҳамат-шафқатни қўзғашини унутганларнинг ҳолига вой! Жойи жаҳаннам! Аллоҳ таоло «Анкабут» сурасининг 45-оятида: «…албатта, намоз фаҳш ва мункардан қайтарур», – деган. Ким намоз ўқиса-ю, ёмон ишлардан қайтмаса, у намозини унутганлар жамоатидан бўлади. Ушбу оятларнинг маъноси ҳақида муфассирларимиз бир қанча таъвиллар айтганлар. Абул Олия: «Булар намозни ўз вақтида ўқимайдиганлар, рукуъ ва саждаларини яхшилаб, батамом қилмайдиганлар», – деган. Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу: «Бу шундай намозхонки, у ўзи ўқиган намозидан савоб умид қилмайди ва уни ўқимаса, иқобидан қўрқмайди», – деганлар. Ибн Жарир Тобарий келтирган ривоятда Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан ушбу оят ҳақида сўралганда, «Улар намозни ўз вақтидан орқага сурадиганлар», – деганлар. Муфассирларимиз ушбу жумладаги келишик қўшимчаларига ҳам алоҳида эътибор берганлар. Оятда «Ан солатиҳим сааҳуун» – «намозларини унутувчилар», дейилмоқда, «фии солатиҳим» – «намозларида» дейилмаяпти. Шундан оятда мунофиқлар ҳақида сўз кетаётгани келиб чиқади. Чунки мўмин киши ҳам намоз ичида баъзи нарсаларни унутиши мумкин. Лекин унутиш билан унутишнинг фарқи бор. Мунофиқнинг намозни унутиши ўқимаслик, унга эътиборсизлик қилиши ила бўлади. Мўмин эса намознинг ичида бирор нарсани унутиб, хатога йўл қўйса, саҳв саждаси қилиб, дарҳол тўғрилайди. ("Тафсири Ҳилол" китобидан “Маауун” сураси). Валлоҳу аълам!\nКелажакни башорат қилиш\nҒайридинлар қўл остида ишлаш


Мебел ва ҳонадон сотиб олишни истаган инсонларнинг саргузаштлари - Ўзбекистон Республикаси Монополияга қарши курашиш қўмитаси\nМебел ва ҳонадон сотиб олишни…\nНавоий шаҳрида истиқомат қилувчи Б.Солиев, ошхонасига янги мебел сотиб олиш истагида, Кармана тумани Нарпай МФЙда рўйҳатдан ўтган “Зарафшон” хусусий корхонасига йўл олди. Ишлаб чиқарувчи томонидан тақдим этилган ошхона учун мебеллар тўплами маъқул келди ва истеъмолчи Б.Солиев томонидан бошланғич бадал сифатида\n2 миллион сўм пул тўланди.\nАммо ваъда берилган кунга интизор билан кутилаётган мебеллар тўплами уйга етиб келмади. Ваъда берилган кундан сўнг ҳам бир-неча кун ўтдики кутилган мебел тўпламидан дарак бўлмади. Шу вақт орасида Б.Солиев муаммосининг ечимини ҳал этиш истагида Монополияга қарши курашиш қўмитаси Навоий вилояти ҳудудий бошқармасига мурожаат қилди. Бошқарма томонидан юқоридаги ҳолат ўрганиб чиқилиб, Ўзбекистон Республикасининг “Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида”ги қонуни талабларидан келиб чиқиб, фуқарога ошхона мебеллар тўплами етказиб беришда амалий ёрдам берди.\nШунингдек, Навоий шаҳрида яшовчи фуқаро Х.Қурбоновнинг мурожаати эса уй сотиб олиш масаласидаги муаммога қаратилган эди. Янги уйни сотиб олиш кимнинг истагида йўк деб ўйлайсиз? Ҳудди шундай яхши ният қилиб фуқаро Х.Қурбонов Навоий шаҳри М.Таробий кўчасида янги қурилаётган кўп қаватли уйдан ҳонадон эгаси бўлиш нийятида “Зиё Осиё классик” МЧЖ билан шартнома тузган ва бошланғич бадал сифатида 47,7 миллион сўм маблағни ҳам тўлаган. Орадан бир қанча вақт ўтиб, фуқаро янги ҳонадон учун қолган қарз маблағларини тўлолмаслигини маълум қилиб, “Зиё Осиё классик” МЧЖга тўлаган бошланғич тўловини қайтариб олиш юзасидан мурожаат қилган. Фуқаронинг қурилиш корхонасига ўз маблағани қайтариб олиш тўғрисидаги бир неча марта қилган мурожаат ҳал этилмаганидан сўнг ушбу муаммони ҳал этиш мақсадида Қўмитанинг Навоий вилояти ҳудудий бошқармасига юзланган.\nБошқарма томонидан фуқаронинг мурожаати белгиланган тартибда ўрганиб чиқилиб, фуқаро томонидан тўланган 47,7 млн сўм пул ундириб берилди.


Самарқандда газ ходими бир фуқарони 5 марта алдаган\nСамарқандда газ ходими бир фуқарони 5...\n25.09.2019 21:39 0 1802\nМажбурий ижро бюроси Самарқанд вилояти бошқармаси ва Каттақўрғон шаҳар бўлими икки фуқаро аризалари юзасидан текширув ўтказган.\nАниқланишича, «Каттақўрғоншаҳаргаз» филиали собиқ ходими П.М. фуқаронинг ишончига кириб, уни алдаган. Табиий газдан мавжуд қарздорлигини «қоплаб» беришни ваъда қилиб, ундан 2016 йил июнь ойида 200 АҚШ доллари ва 700 минг сўм нақд пулларни ҳеч қандай тўлов паттасини бермасдан, фирибгарлик йўли билан олиб кетган.\nБундан ташқари, П.М. ўзининг жиноий ҳаракатларини давом эттирган ҳолда яна бир фуқаро ишончига кирган ва табиий газдан мавжуд қарздорлигини ўчириб, ҳисоблагич ўрнатиб беришни ваъда қилган.\n2018 йил 1 ноябрь куни ундан аввал 120 минг сўм, бир ҳафтадан кейин ҳисоблагични кўрикдан ўтказиш учун 80 минг сўм, 22 ноябрь куни ҳисоблагич сотиб олиш учун 200 минг сўм, 1 декабрда унга хатлов далолатномаси ва бошқа ҳужжатларни расмийлаштириш эвазига 300 минг сўм ва 15 декабрь куни 600 минг сўм — жами 1 миллион 300 минг сўм пулларни фирибгарлик йўли билан ўзлаштирган.\nТерговга қадар текширув ҳаракатлари давомида П.М.дан ҳар икки фуқародан олинган пулларнинг 1,4 млн. сўми холислар иштирокида зарарни ихтиёрий қоплаш тариқасида олиниб, тегишли тартибда расмийлаштирилган.\nМазкур ҳолат юзасидан «Каттақўрғоншаҳаргаз» филиали собиқ ходими П.М.га нисбатан Жиноят кодексининг 168-моддаси 3-қисми билан жиноят иши қўзғатилиб, шаҳар прокуратурасига юборилган.\nҲуқуқ 03/08, 15:05\nТермизда маҳалла раисининг ўринбосари ушланди


Бажарилган ишнинг таҳлилий баённомаси\nЎзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги тошкент архитектура-қурилиш институти\n4. Бажарилган ишнинг таҳлилий баённомаси.\nУшбу амалий машғулотда Сирдарё дарёси Қизилқишлоқ гидрологик постидаги сувининг гидрокимёвий таркиби ирригация мақсадлари учун И.Н.Антипов-Каратаев ва Г.М.Кадерлар ифодаси бўйича, SАR ифодаси ёрдамида ва сувнинг суғориш учун яроқлилигини сода ҳосил қилиш коэффициенти “Кс” орқали баҳоланди.\nБарча усуллар билан баҳоланган сувнинг сифати суғоришга яроқли ҳисобланади.\nЮқорида қайд этилганидек, бажарилган ишнинг таҳлилий баённомаси дастлабки амалий машғулотларда келтирилган намуналар асосида янада тўлароқ ёритилиши лозим.\n6. Дарёлар сув ресурсларини баҳолаш\n(6 - амалий машғулот)\nМазкур амалий машғулотнинг мақсади талабаларда дарёлар сув ресурсларини баҳолаш ҳамда олинган натижалардан амалда фойдаланиш бўйича тавсиялар бера олиш тажрибаларини ҳосил қилишдан иборат.\nТаянч атамалар ва иборалар: сув ресурслари, маҳаллий, регионал, глобал сув ресурслари, миллий, давлатлараро ва умумий (умуминсоний) сув ресурслари, сув ресурсларининг манбалари, юза ва ер ости сув ресурслари, сув ресурсларининг сарфланиши, сув ресурсларини муҳофаза қилиш.\nСув-Ер юзасида ҳаёт мавжудлигининг асосий шартларидан биридир. Лекин, ҳозирги кунда, табиатдаги барча сувлардан бевосита фойдаланиб бўлмайди. Шу билан бирга "сув ресурслари" тушунчасини барча сувларнинг синоними деб тушунмаслик керак. Ҳақиқатан ҳам бу категория фақатгина табиатга хос бўлмай, балки ижтимоий-тарихий ва иқтисодий босқичларда ўзгариб туради.\nҲозирги тараққиёт босқичида сув ресурслари табиатдаги барча чучук ва ўртача минераллашган, табиий ҳолда ёки сунъий равишда чучуклаштирилган, тозаланган сувлардан иборат бўлиб, айни пайтда халқ хўжалигининг барча тармоқларида ишлатилаётган ва ишлатилиши мумкин бўлган сув манбалари йиғиндисидир.\nҲажми, миқдори, ҳосил бўлиш ва жойлашиш ўрнига боғлиқ ҳолда сув манбалари маҳаллий, регионал ва глобал сув ресурсларига бўлинади.\nХалқаро битимларга асосан эса миллий, давлатлараро ва умумий (умуминсоний) сув ресурслари бир-биридан фарқланади.\nСув қайта тикланадиган табиий ресурслар қаторига киради. Лекин бунинг учун, биринчидан, дарёлар, музликлар, ер ости сувлари заҳираси асрлар давомида ўзгармас бўлиши ва, иккинчидан, инсоннинг хўжалик фаолияти таъсирида табиий сувларнинг ифлосланиши даражаси уларнинг сифат жиҳатдан ўз-ўзини қайта тиклаш имкониятидан катта бўлмаслиги керак.\nЎлкамиздаги сув ресурсларининг асосий манбалари дарёлар, сойлар, булоқлар, сув омборлари, кўллардаги табиий сувлардан ҳамда ер остида жойлашган чучук ва ўртача минераллашган сувлардан иборат. Буларга қўшимча равишда муз ости ва муз кўллари сувларини, термал (иссиқ) ер ости сувларини, тозаланган (иккиламчи) сувларни, оқава сувларининг бир қисмини, атмосфера ёғинларини ва тупроқдаги намликни киритиш мумкин.\nЖойлашиш ўрнига кўра юза сув ресурслари билан ер ости сув ресурслари бир-биридан фарқ қилади. Лекин, улар ўзаро узвий боғланган. Юза сув ресурслари дарёлар, кўллар ва улар тўйинадиган мавсумий қор қоплами, асрий қорлик ва музликлардан ташкил топади.\nСув ресурслари икки йўл билан-табиий ва инсон хўжалик фаолияти, яъни антропоген омиллар таъсирида сарфланади.\nСув ресурсларининг табиий сарфланиши қуйидаги йўллар билан рўй беради: дарёлар ўзанидан, кўллар косасидан бўладиган шимилиш кўринишида, сув юзасидан бўладиган буғланиш, намсевар ёввойи ўсимликлар танасидан транспирация йўли билан буғланиш, дарёда сув тошган даврда унинг маълум бир қисмининг қайирда қолиши ва ҳоказолар. Табиий сарфланиш миқдори дарёнинг сувлилигига боғлиқ, яъни дарёда сув қанча кўп бўлса, сарфланиш ҳам шунча катта миқдорда кузатилади.\nСув ресурсларининг инсоннинг хўжалик фаолияти, яъни антропоген омиллар таъсирида сарфланиши уларнинг ирригация, маиший-коммунал ва саноат тармоқларида ишлатилиши билан боғлиқ.\nЎлкамиз шароитида сув ресурсларининг катта қисми-90 фоиздан ортиқроғи ирригация мақсадларида сарфланади. Бу сарфланиш экин майдонлари, сув омборлари, суғориш каналлари, коллектор-зовурлар юзасидан бўладиган буғланишдан, янги ўзлаштирилган ерлардаги, янги қурилган сув омборларидаги, коллекторзовурлардаги сувнинг аккумуляциясидан, табиий ботиқларда қайтарма сувларнинг йиғилишидан ва ҳоказолардан иборат бўлади.\nСуғоришнинг илғор усуллари-ёмғирлатиб суғориш, тупроқ остидан суғориш, жўякларга маълум миқдорда сув бериш технологиясини қўллаш, далаларни ихоталаш ҳам экин майдонларидан самарасиз буғланишни камайтиради.\nСув ресурсларини муҳофаза қилиш икки йўналишда олиб борилади. Биринчиси, уларни миқдорий камайишдан сақлаш бўлса, иккинчиси, уларнинг ифлосланиш ва минераллашиш даражасининг ортиб кетишини олдини олишдан иборат.\nСув ресурсларини миқдорий камайишдан муҳофаза қилишнинг кенг истиқболлари мавжуд. Сувнинг сифатини муҳофаза қилиш, яъни табиий манбаларга оқава, қайтарма ва бошқа турдаги чиқинди сувларнинг қўшилиши натижасида ифлосланишдан сақлаш ҳам жуда муҳимдир.\nСув ресурсларини муҳофаза қилишнинг бирорта универсал усули йўқ. Шу билан бирга сув бойликларини ҳимоя қилиш фақат тақиқлашлару чегаралашлардан иборат эмас. Бу йўлда нотўғри йўналишларга тезда чек қўйиш, олдиндан тадбирлар белгилаш, йўл қўйилиши мумкин бўлган хатолардан ўз вақтида огоҳлантириш ҳам муҳимдир.\nИшни бажариш учун зарур бўлган маълумотлар\nБерилган: Ғарбий Тяншандаги Чирчиқ-Оҳангарон ҳавзаси дарёларида 1951-1980 йиллар давомида кузатилган ўртача йиллик сув сарфлари(12.1-жадвал).\nИшни бажариш мақсадида қўйилган вазифалар\n1) Чирчиқ-Оҳангарон ҳавзаси дарёларининг ўртача йиллик йиғинди сув сарфлари ҳисоблансин;\n2) йиғинди сув сарфларининг йиллараро ўзгариши графиги чизилсин;\n3) Ўртача йиллик йиғинди сув сарфларининг экстремал қийматлари аниқлансин ва ҳисоб йиллари танлансин;\nЧирчиқ-Оҳангарон ҳавзаси дарёларининг\nўртача йиллик сув сарфлари, м3/сек\nИзоҳ: 1) шу йилдан бошлаб: 1-Худойдодсойдан юқоридаги; 2-Муллала қишлоғи яқинидаги; 3-Ертош дарёси қуйилиши яқинидаги сув ўлчаш постлари маълумотлари келтирилган;\n2) вариантлар 12.1-жадвал маълумотлари асосида 25-30 йиллик ҳисоб даврлари учун таклиф этилиши мумкин.\n4) танланган ҳисоб йиллари бўйича йиллик оқим ҳажми, оқим модули, оқим қалинлиги ҳисоблансин;\n5) танланган ҳисоб йиллари бўйича ойлик оқим ҳажмлари ҳисоблансин;\n6) танланган ҳисоб йиллари бўйича ойлик оқим ҳажмларининг йил давомида ойлар бўйича тақсимланиш граф7клари чизилсин;\n7) танланган ҳисоб йиллари бўйича мавсумий оқим ҳажмлари ҳисобланиб, уларнинг йил давомида тақсимланиш графиклари чизилсин;\n8) ўрганилаётган ҳавза сув ресурсларидан халқ хўжалигининг тегишли тармоқларида самарали фойдаланиш бўйича тавсиялар берилсин.\n1. Чирчиқ-Оҳангарон ҳавзаси дарёларининг ўртача йиллик йиғинди сув сарфларини ҳисоблаш.\nБу вазифа берилган ҳисоб даври (1951-1980 йиллар) учун 12.1-жадвалда бажарилган.\n2. Йиғинди сув сарфларининг йиллараро ўзгариши графигини чизиш.\nБу вазифани бажаришда абсцисса ўқига йиллар, ордината ўқига эса йиғинди сув сарфларининг қийматлари қуйилади. Намуна 12.1-расмда келтирилган.\n3. Ўртача йиллик йиғинди сув сарфларининг экстремал қийматларини аниқлаш ва ҳисоб йилларини танлаш.\nҲисоб давридаги ўртача йиллик йиғинди сув сарфларининг экстремал, яъни энг катта, энг кичик ва ўртача қийматлари 12.1-жадвалдан аниқланади. Ана шу қийматлар асосида уларга мос ёки яқин келадиган сув сарфлари кузатилган йиллар ҳисоб йиллари сифатида танланади (12.2-жадвал).\nЎртача йиллик йиғинди сув сарфларининг экстремал қийматлари ва танланган ҳисоб йиллари\nЙиғинди сув сарфлари\n12.1-жадвалдан кўриниб турибдики, йиғинди сув сарфининг энг катта қиймати-Qmax = 465,1 м3/сек 1969 йилга аниқ мос келади. Ҳудди шу каби йиғинди сув сарфининг энг кичик қиймати-Qmin = 142,9 м3/сек ҳам 1974 йилга мос тушди. Лекин, йиғинди сув сарфининг ҳисоблаб топилган ўртача қиймати Qўрт = 247,1 м3/сек ҳеч бир йилга мос тушмади. Шунинг учун унга яқин келадиган қийматларни 12.1-жадвалдан изладик ва энг яқин сув сарфи 248,7 м3/сек эканлигини аниқладик. Бу сув сарфи 1978 йилда кузатилган ва мана шу йил ҳисоб йили сифатида қабул қилинди.\n4. Танланган ҳисоб йиллари бўйича йиллик оқим ҳажмини, оқим модулини ва оқим қалинлигини ҳисоблаш.\nҲисоблашлар қуйидаги тартибда амалга оширилади:\n1) танланган ҳисоб йилларига тегишли оқим ҳажмларини ҳисоблаш:\nWmax = еQmax · T = 465,1 м3/сек · 31,54 ·106 сек = 14,67 км3.\nОқим ҳажмининг энг кичик(Wmin) ва ўртача(Wўрт) қийматлари ҳам шу тарзда ҳисобланади.\n2) танланган ҳисоб йилларига тегишли оқим модулларини ҳисоблаш:\nБу ерда дастлаб Чирчиқ-Оҳангарон ҳавзасининг йиғинди майдонини ҳар бир дарёнинг гидрологик маълумотномаларда келтирилган қийматлари асосида ҳисоблаш лозим:\nеF = F1 + F2 + F3 + F4 = 1260 + 7110 + 2830 + 869 = 12069 км2,\nбу ерда F1 , F2 , F3 ва F4 , мос равишда, Оҳангарон, Чотқол, Писком ва Угом дарёларининг сув тўплаш майдонлари.\nОқим модулининг 1969 йилга тегишли бўлган максимал қийматини қуйидагича ҳисоблаймиз:\nОқим модулининг энг кичик(Мmin) ва ўртача(Мўрт) қийматлари ҳам шундай ҳисобланади.\n3) танланган ҳисоб йилларига тегишли оқим қалинликларини ҳисоблаш:\nОқим қалинлигининг 1969 йилга тегишли бўлган максимал қийматини қуйидагича ҳисоблаймиз:\nОқим қалинлигининг энг кичик(Уmin) ва ўртача(Уўрт) қийматлари ҳам шундай ҳисобланади.\nҲисоблашлар натижаларини жадвалда умумлаштирган маъқул (12.3-жадвал).\nЧирчиқ-Оҳангарон ҳавзаси оқим кўрсаткичларининг танланган ҳисоб йиллари учун аниқланган қийматлари\nО қ и м к ў р с а т к и ч л а р и\nТанланган ҳисоб йилларидаги йиғинди ўртача ойлик оқим ҳажмларини аниқлаш.\nБу вазифа қуйидаги тартибда амалга оширилади:\n1) «Асосий гидрологик кўрсаткичлар»-(ОГХ) маълумотномасидан ҳар бир ҳисоб йили учун ўрганилаётган ҳавзадаги дарёларнинг ўртача ойлик сув сарфлари кўчириб олинади(12.4, 12.5, 12.6-жадваллар);\n2) ҳар бир ҳисоб йили учун йиғинди ойлик сув сарфлари аниқланади(12.4, 12.5, 12.6-жадваллар);\n3) ҳар бир ҳисоб йили учун йиғинди ойлик сув сарфлари асосида йиғинди ойлик оқим ҳажмлари аниқланади(12.4, 12.5, 12.6-жадваллар).\nЧирчиқ-Оҳангарон ҳавзасида кўп сувли\n1969 йилда оқимнинг ойлар бўйича тақсимланиши\nСув сарфлари, м3/сек\nИзоҳ: 1-Оҳангарон(Турк қ.); 2-Чотқол(Чорбоғ қ.); 3-Писком(қуйилиши); 4-Угом(Хожикент қ.).\nЧирчиқ-Оҳангарон ҳавзасида кам сувли\n1974 йилда оқимнинг ойлар бўйича тақсимланиши\nИзоҳ: 1-Оҳангарон (Турк қ.); 2-Чотқол (Чорбоғ қ.); 3-Писком (қуйилиши); 4-Угом (Хожикент қ.).\nЧирчиқ-Оҳангарон ҳавзасида ўртача сувли\n1978 йилда оқимнинг ойлар бўйича тақсимланиши\n6. Танланган ҳисоб йиллари бўйича ойлик оқим ҳажмларининг йил давомида ойлар бўйича тақсимланиш графикларини чизиш.\nУшбу графикларни чизишда абсцисса ўқига ойлар, ордината ўқига эса ойлик оқим ҳажмларининг абсолют ёки фоизларда ифодаланган қийматлари қуйилади (12.2-расм). Бундай графиклар ойлик оқим ҳажмларининг йил давомида ойлар бўйича тақсимланишини аниқ кўрсатиб туради.\n7. Танланган ҳисоб йиллари бўйича мавсумий оқим ҳажмлари ҳисобланиб, уларнинг йил давомида тақсимланиш графиклари чизилсин.\nМавсумий, яъни баҳор, ёз, куз ва қиш фаслларидаги оқим ҳажмлари 12.4, 12.5, 12.6-жадвалларда келтирилган ойлик оқим ҳажмлари асосида ҳисобланади. Жумладан баҳорги оқим ҳажми март-май, ёзги оқим ҳажми июн-август, кузги оқим ҳажми сентябр-ноябр ва, ниҳоят, қишки оқим ҳажми декабр-феврал ойларидаги оқим ҳажмлари\nйиғиндиси сифатида аниқланади. Ҳисоблашлар натижалари жадвалда умумлаштирилади(12.7-жадвал).\nЧирчиқ-Оҳангарон ҳавзасида ҳосил бўладиган\nмавсумий оқим ҳажмлари\nФ а с л л а р\nШу жадвал маълумотлари асосида Чирчиқ-Оҳангарон ҳавзасида ҳосил бўладиган мавсумий оқим ҳажмларининг йил давомида тақсимланиши графиклари чизилади(12.3-расм).\n8. Чирчиқ-Оҳангарон ҳавзаси сув ресурсларидан халқ хўжалигининг тегишли тармоқларида самарали фойдаланиш бўйича тавсиялар.\nТавсиялар матнини қуйидаги режа асосида тузган маъқул:\n- Чирчиқ-Оҳангарон ҳавзасининг умумий тавсифи;\n-ҳавзада сув ресурсларининг ҳосил бўлиш қонуниятлари ва сув ресурслари мониторинги;\n-ҳавза сув ресурсларининг аҳоли зич жойлашган Тошкент воҳаси хўжалиги ва иқтисодиётининг барқарор ривожланишидаги аҳамияти;\n-сув ресурсларининг йил давомида ҳамда йиллараро ўзгарувчанлиги ва унинг оқибатлари;\n-ҳавзада мавжуд сув ресурсларидан самарали фойдаланиш истиқболлари;\n-ҳавзадаги мавжуд сув омборларидан комплекс фойдаланиш масалалари.\n-Чирчиқ-Оҳангарон ҳавзасидаги мавжуд сув ресурсларини муҳофаза қилиш масалалари.


Ўзбек халқи анъанавий ва замонавий ўйинларининг этнографик хусусиятлари (Қашқадарё мисолида) » Diplom ishi » Referat » Referat | Haqida\nAsosiy / ReferatDiplom ishi Ўзбек халқи анъанавий ва замонавий ўйинларининг этнографик хусусиятлари (Қашқадарё мисолида)\nЎзбек халқи анъанавий ва замонавий ўйинларининг этнографик хусусиятлари (Қашқадарё мисолида)\nFayl hajmi 42,04 kB\nI Боб. Анъанавий ўзбек халқ ўйинларининг шаклланиши ва ривожланиши.\nI.1.Ўзбек халқи ўйинлари тарихидан.\nI.2. Халқ ўйинларининг турлари ва анъаналари.\nI.3.Халқ ўйинларини тиклаш ва ривожлантириш.\nII Боб. Замонавий халқ ўйинларининг шакли ва уларнинг мазмундорлиги.\nII.1. Мустақиллик даврида замонавий ўйинларининг ривожланиши.\nII.2. Ўзбек халқ ўйинларининг хаплқарао нуфузи.\nМавзу: Ўзбек халқи анъанавий ва замонавий ўйинларининг этнографик хусусиятлари (Қашқадарё мисолида)\nҚадимдан ватанимизда байрам ва мусобақа-лар бир-бири билан чамбарчас боғлиқ ҳодиса-лар бўлиб келган. Кўпинча байрам кунлари йирик мусобақалар ўтказилган ва алоҳида ўтка-зилган мусобақалар ҳам байрамларга айланиб кетган.\nҲозирги кунда Ўзбекистон кўпгана халқаро мусобақалар ўтказиладиган жойга айланмоқца. Бундай йирик спорт тадбирлари энг аввало миллат соғлиғи мустаҳкамланаётганини, спорт-чиларимиз маҳорати ўсаётганини, Ўзбекистон-нинг жаҳонда обрўси ортиб бораётганини на-мойиш қилмоқца.\nМустақил Республикамизни жаҳонга тани-тишда спортнинг аҳамияти катта бўлди. Ҳозир-ги кунда миллий ўйинлар, жумладан кураш, улоқ, халқаро спорт турлари — теннис, бокс, футбол кабилар дунё халқлари ўртасида ўзбек-ларнинг обрўсини оширмоқца.\nСпортни янада ривожлантириш, республи-камиз вакилларининг жаҳон чемпионатларида муваффақиятли иштирок этишларида 1999 йил, 27 майда эълон қилинган Ўзбекистон Респуб-ликаси Вазирлар Махкамасининг «Ўзбекистон-да физкультура ва спортни янада ривожланти-риш тўғрисида»ги қарори мухим аҳамиятга эга бўлди.\nВазирлар Маҳкамасининг бу қарори жами-ятда соғлом турмуш тарзини шакллантириш, касалликларнинг олдини олиш ва огохланти-риш, аҳоли кенг қатламларини, айниқса ёшларни бадантарбия ҳамда спорт билан шу-ғулланишига жалб этиш, шунингдек Ўзбекис-тон Республикаси Президентининг 1998 йил 10 нрябрдаги «Ўзбекистон Республикаси соғ-лиқни сақпаш тизимини ислоҳ қилиш давлат дастури тўғрисида»ги Фармонини амалга оши-риш мақсадларини кўзлаб қабул қилинган эди. Вазирлар Маҳкамаси Ўзбекистон Республика-сида физкультура ва спортни ривожлантириш Давлат дастури концепциясини ҳамда уни амалга ошириш бўйича Ўзбекистон Респуб-ликаси Давлат Спорт Қўмитаси ва тегишли вазирликлар ҳамда идоралар^ ишлаб чиққан тадбирларни маъқуллади ва Ўзбекистон Рес-\nпубликаси Давлат Спорт Қўмитаси, Миллий Олимпия Қўмитаси, Халқ таълим вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Му-дофаа вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги, бошқа вазирликлар ҳамда идоралар, Қорақалпоғис-тон республикаси вазирлар Кенгаши, вило-ятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликлари, Ка-саба уюшмалари Республика Кенгаши, «Ка-молот», «Соғлом авлод учун», «Маҳалла» хай-рия жамғармалари спортни ривожлантириш Давлат дастурини амалга оширишни таъмин-лаш юзасидан аниқ тадбирлар ишлаб чиқци:\n-\tҳар бир туманда қишлоқ спорт-соғломлаштириш клублари тузиш, улар фаолия-тига спортнинг оммавий, миллий турлари ва халқ ўйинларини кенпжорий этиш;\n-\tаҳоли барча қатламларини физкультурасоғломлаштириш ва оммавий-спорт ишига кенг жалб этишга қаратилган мунтазам оммавий спорт мусобақаларини ташкил этиш ҳамда ўтказиш тизимини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш;\n-\tмамлакат ҳудудидаги барча спорт иншоотларини уларнинг идоравий рўйхат (инвентаризация) қилиш, шунингдек минтақавий хусусиятларини хисобга олган ҳолда, оммавий мусобақаларни мунтазам ўтказиб туриш бўйича аниқ чоралар белгилаш;\n-\tаҳолининг жисмоний тайёргарлиги ва соғлиғи даражасини аниқповчи махсус тестлар ишлаб чиқиш ҳамда жорий этиш. Ушбу тестларни муваффақиятли топшир-ганлар учун уч даражали «Алпомиш» ва «Барчиной» нишонлари таъсис этиш таклиф қилинди.\nУшбу тестларни муваффақиятли топширган-лар учун Вазирлар Махкамасининг қарори би-лан «Алпомиш» ва «Барчиной» нишонлари таъ-сис этилди, шунингдек Тошкентда боксни ри-вожлантириш республика маркази ҳамда Тош-кент Отчопари негизида миллий спорт турла-рини ривожлантириш республика марказини яратиш, «спорт байрами» умумхалқ байрами-ни таъсис этиш назарда тутилди.\nXX аср охири — XXI аср бошида ўйин мада-нияти борасида ҳам икки йўналиш кўзга таш-ланмоқца. Биринчидан, миллий ўйинлар тик-ланмоқда, иккинчидан, янги ўйинлар пайдо бўлмоқда.\nАйтиш мумкинки, Иттифоқимизда ўтказил-ган халқ ўйинлари байрамлари ўзбек маъна-вий ва жисмоний маданияти тарихида янги ва ўчмас саҳифа бўлиб қолди. Илк бор Форишда ўтказилган «Халқ ўйинлари байрами»да ёнган «машъал» республикамизнинг кўплаб жойла-ридаги азалий ўйин-томоша анъаналарини тик-лашга имконият яратди.\nАгар 1990 йил «Халқ ўйинлари» байрами икки қишлоқ — Сайёд ва Бирлашганда ўтка-зилган бўлса, 1991 йил у Фориш тумани да-ражасида ўтказилди, 1992 ва 1993 йиллар Жиз-зах вилояти даражасида — бу ҳудуд барча ту-манларнинг фаол иштирокида уюштирилди. Ниҳоят 1994 йил Фориш тажрибаси янги по-ғонага кўтарилди. Бу ерда I Республика «Халқ ўйинлари» олимпиадаси ўтказилиб, унда Ва-танимизнинг барча вилоятлари ва Қорақалпо-ғистон Республикаси вакиллари қатнашади.\nОлимпиадада азалий халқ ўйинлари «Бўрон», «Чавандоз», «Олиб қочар», «Чунка шувоқ», «Елка кураш», «Қирқ тош», «Минди», «Тор-тишмачоқ» каби турлари бўйича мусобақалар ўтказилиб, ғолиблар тақдирланди.\nФориш туманининг «Қизил қир» сайилго-ҳида ўтган I Республика «Халқ ўйинлари» Олимпиадаси дастурида: очилиш маросими, тикланган халқ ўйинларининг намойиши, кўргазмали чиқишлар, кўрик танловлар, Рес-публика вилоятлари ғолибларининг мусобақа-лари, ғолибларни тақцирлаш ва ҳоказо тад-бирлар ўз аксини топди.\n1996 йил эса II Республика «Халқ ўйинла-ри» олимпиадаси ҳам Форишда бўлиб ўтди. Анжуманлар 6 майда қадимий ва навқирон Жиззах шаҳрида бошланиб, 7 май куни гўзал ва азалий анъаналарга бой Фориш туманида авжга чиқци. Тоғли Форишнинг табиат томо-нидан яратилган «Қизил қир» сайилгоҳида Рес-публикамизнинг турли бурчакларидан келган вилоят беллашувларининг ғолиблари аждод-ларимизнинг қадимий ва файзли ўйинлари бўйича мусобақаларда қатнашдилар. Бу анжу-ман халқимизнинг тарихий меросини узилган томирларини тиклаш ва унга жон беришга хиз-мат қилди. Миллатимизнинг маънавий ва жис-моний қадриятларини тиклашга хизмат қила-диган бу йирик анжуман маданиятимиз тари-хида янги яна бир саҳифа бўлиб, у халқимиз-нинг рухий, ақлий, жисмоний баркамол бўли-шига йўл очади.\nҲар икки йилда ўтадиган халқ ўйинлари ан-жумани 1998 йил «Алпомиш» достони яра-тилганининг 1 минг йиллигига бағишланиб, Термиз шаҳрига кўчирилди. Бу фестиваль «Ал-помиш ўйинлари» деб номланди. У аждодла-римиз тарихида муҳим ўрин тутган Алпомиш-дек халқ қаҳрамонларини шакллантиришда катта аҳамиятга эга бўлган «ёй отиш», «ка-мондан отиш», «нишонга уриш», «олишиш», «кураш» каби ўйин-мусобақалардан ташкил топди.\nХуллас, «Алпомиш»га бағишланган Респуб-лика фестивалининг уюштиршшши Алпомиш давридаги достонларга кўчган халқ ўйинлари-нинг тикланишида муҳим воқеа бўлди.\n1999 йил - - «Аёллар йили»га бағишланиб Жиззахда, 2001 йил Шаҳрисабзда «Тўмарис» қизлар ўйинлари фестивали ўтказилиши диқ-қатга сазовор бўлди. Агар Тўмарис жанг май-донида — ғолиб бўлган бўлса, бизнинг қизла-римиз спорт майдонларида ғолиб бўлишга ин-тилишди. «Тўмарис» фестивали - - ўзбек хо-тин-қизларини спорт соҳасидаги «уйқу»дан уй-ғотди, десак хато қилмаган бўламиз. Бу фес-ти^аль халқимиз орасида Тўмарисдек мард, жасур, кучли, гўзал қизлар борлигидан дало-лат беради.\nФарғона вилоятида 2000 йил бўлиб ўтган «Алпомиш ўйинлари» - II фестивали халқ ўйинларининг яна бир погонага кўтарилгани-дан далолат берди. Фестиваль таркибига кир-ган («Кураш», «Қўл кураши», «Тепа кураш», «Минди», «Ёйдан отиш» каби) мусобақалар бўйича спортчиларнинг тажрибаси ортганлиги ва бу ўйинларга ишқибозларнинг қизиқиши ошганлиги ҳам маълум бўлди. Фестиваль дои-расида ўтган илмий-амалий анжуман эса халқ ўйинлари соҳасидаги ютуқлар билан бу бора-да қатор муаммолар мавжудлигига ҳам диқ-қатни жалб қилди. Жумладан, халқ ўйинлари бўйича илмий-услубий манбалар, ўқув қўллан-малари ва дарсликлар яратилиши лозимлиги, миллий ўйинларнинг муайян туркум ва турла-ри бўйича алоҳида туман, вилоят, республика мусобақалари (масалан от ўйинлари)ни ўтка-зиш даркорлиги, аҳолига халқ ўйинлари би-лан шуғулланиш учун қулай шароитлар яра-тиш зарурлиги, айниқса бу ўйинлар билан ёшлар шуғулланишига эътибор бериш муҳим-лиги ҳамда миллий ўйинлар бўйича Халқаро фестиваль ўтказиш вақти келганлиги қайд қилинди.\nХуллас, минг йилликлар давомида халқ ўйинлари аждодларимизнинг жисмоний, маъ-навий, руҳий ва ақлий ривожланиши учун асо-сий восита бўлиб келган. Бироқ, кейинги аср-да қатор сабабларга кўра ва аввало шўролар-нинг миллий анъаналарга салбий муносабати туфайли халқ ўйинлари эътибордан четда қола бошлади. Мустақиллик туфайли миллий қад-риятлар -- миллий онг, тарихий хотира, аза-лий анъаналар, диний эътиқодлар, халқ ижо-ди қаторида миллий ўиинлар ҳам жадал тик-лана бошлади. Бу борада Ўзбекистон Респуб-ликаси жисмоний тарбия ва спорт давлат қўми-тасининг жонбозлиги туфайли жиддий ишлар амалга оширилмоқца. «Халқ ўйинлари байра-ми» (1991, 1992, 1993 й.й. Фориш), «Миллий спорт ва халқ ўйинлари» I ва II Олимпиадала-ри (1994, 1996 й.й. Фориш), «Алпомиш» I Рес-публика халқ ўйинлари фестивали» (1998, Тер-миз»), «Тўмарис» қизлар миллий фестивали (1999, Жиззах), «Алпомиш» II Республика халқ ўйинлари фестивали (2000, Фарғона), «Тўма-рис» II (Шаҳрисабз. 2001) каби йирик анжу-манлар — ўзбек халқ ўйинлари тарихида янги даврни бошлаб бермокда.\nУзбек халқ ўйинларининг халқаро нуфузи. Ўзбекистонда тикланган азалий ўйинлар на-фақат собиқ иттифоқ (Ленинград, Москва, Махачкала шаҳарлари)дан келган мутахассис-ларни, балки дунёнинг бошқа бурчаклари -Америка, Германия, Туркия, Эрон, Япония, Голландия каби мамлакатлардан ташриф буюрган меҳмонларни ҳам ўзига мафтун қилди. Ўзбекистон мустақилликка эришгандан сўнг баҳор келиб, табиат уйғониб, гўзаллашиб ке-тиши муқаррар бўлганидек, халқ анъаналари-га бўлган эътибор ҳам жонланиб кетди. Нати-жада халқ ўйинлари қатнашчиларининг гео-графияси (доираси) кенгайиб борди.\n1996 йил Таиланд пойтахти Бангкоккда бўлиб ўтган Бутундунё халқ ўйинлари фести-валида Ўзбекистон делегациясининг қатнаши-ши, ўзбек халқ ўйинларининг «жаҳон миллий ўйинлари» гулдастасида ўзининг муносиб ўрин олишига имкон яратди.\nХалқ ўйин-мусобақаларининг бир тури -курашнинг халқаро аҳамияти ошмоқца. Узбек кураши бўйича жаҳон биринчилиги ўтказил-моқда, кўпгина мамлакатларда кураш федера-циялари тузилди, дунёда курашчиларнинг сони кўпаймоқца. Кураш — жаҳон олимпиада ўйин-лари сафидан муносиб ўрин олиш арафасида турибди.\nХалқ ўйинларининг яна бир тури - - улоқ (кўпкари)нинг ҳам Марказий Осиё геомуҳи-тида обрўйи ошмоқца. Анъанавий тарзда турли жойлар (Самарқанд, Навоий вилоятлари)да ўтказилаётган улоқ мусобақаларида қўшни-қариндош давлат чавандозлари ҳам фаол қат-нашмоқдалар.Ўзбек халқи ҳаётида кураш, улоқ каби хал-қаро даражага чиқадиган ўйинлар кам эмас. Уларни чуқурроқ ўрганишимиз ва тарғиб қили-шимиз зарур. Бу борада халқ ўйинларининг (кўплаб турларига бағишланган олимпиада, фестиваль, байрамлар ўтказиш билан бир қаторда), аниқ бир турига оид туман, вилоят ва республика мусобақаларини ўтказиш ло-зим.Иккинчидан, республикамизда ўтадиган йи-рик мусобақаларга, спартакиадага халқ ўйин-ларидан ҳам қўшмоғимиз лозим. Афсуски, биз ҳозир фақат бир неча халқ ўйин ёки мусоба-қасини, жумладан, «Кураш», «Улоқ», «Қиз қувди» кабилардан фойдаланмоқдамиз. Ваҳо-ланки, ўзбек халқ тарихий бисотида минглаб ранг-баранг ўйинлар бўлган.Хуллас, маданий меросимизнинг бир қис-ми бўлган, авлод-аждодларимизга асрлар мо-байнида руҳ ва соғлиқ ато этиб келган халқ ўйинларини чуқур ўрганиш, жонлантириш миллий қиёфамизни саклаш демакдир. Унут-майлик, халқ ўйинлари аждодларимизнинг минг йилликлар давомида тўплаган улкан та-рихий-маданий бойлигидир. Уларни кўз қора-чиғидек асраш, эъзозлаш ва улардан оқилона фойдаланиш муқаддас иш эканлигини унут-маслигимиз керак. Агар ана шундай қила ол-сак, ўзимизнинг ҳам, келажак авлодларимиз-нинг халқ тилида айтганда, «жону тани омон бўлади. Ўзбек кураши 1992 йилда дзюдо бўйича Канадада ўтказилган жаҳон чемпионатида ва дзюдо Жаҳон Федерацияси конгрессвда би-ринчи бор тарғиб этила бошланди. Кейин Япония, Ҳиндистон, Буюк Британия, Монакода ўтказилган Халқаро спорт мусобақаларида ўзбек кураши тўғрисида батафсил маълумотлар берилди.Бизнинг миллий кураш чет эл мутахассисларида катта қизиқиш уйғотди.\n1993 йили Термизда илк бор ал-Ҳаким ат-Термизий хотирасига бағишлаб ўтказилган му-собақада фақат мамлакатимиз полвонлари иш-тирок этишганди.\n1995 йил кураш мухлислари ва полвонлар учун ўта қувончли бошланди. Шу йили Вазир-лар Маҳкамасининг Ўзбекистон Республика-си Президенти соврини учун ал-Ҳаким ат-Термизий хотирасига бағишланган Узбек ку-раши бўйича Халқаро турнирини ташкил қилиш тўғрисидаги қарори қабул қилинганди. Иккинчи бор Термизда ўтказилаётган бу Хал-қаро турнирда машҳур, кураги ерга тегмаган паҳлавонлар билан бирга Тожикистон, Туркманистон,Грузия, Жанубий Кореядан келган полвонлар ҳам қатнашишди.Йигит кишига Ватан тупроғи мадад беради, деганларидек бу турнирда ҳам сурхондарёлик полвон Рустам Эргашев мутлақ ғолиблик мартабасига эришди.\nҲаким ат термизий хотирасига бағишланган турнирнинг чин маънодаги халқаро мақоми ва асл нуфузи учинчи турнирда янада яққол намоён бўлди.Унда дунёнинг турли давлатлари ва мамлакатимиз вилоятларидан келган 200 дан ортиқ полвон 7 вазн тоифасида бел олишишди.\nкураш бўйича Ўзбекистон Президенти Кубоги учун Биринчи Халқаро турнири ўтказилди, унда 20 дан ортиқ мамлакат спортчилари қат-нашди. Уша кунлари Тошкентда кураш бўйича таъсис конфесси ўтказилиб, унда «Кураш» Халқаро ассоциацияси тузилди ҳамда мамла-катимиз раҳбари Ислом Каримов унинг фах-рий Президенти этиб сайланди.\nЎзбек кураши бутун спорт оламида спорт-нинг янги тури сифатида тан олиниши муно-сабати билан Президент Ислом Каримов 1999 йил 1 феврадца «Кураш» Халқаро ассоциаци-ясини қўллаб-қувватлаш тўғрисида» Фармон чиқарди. Бу фармон курашнинг Ўзбекистон-дагина эмас, балки бутун дунёда янада кўп тарқалишига кўмак берди.\n1999 йилнинг 1 майи ўзбек спортчилари-нинггина эмас, балки бутун ўзбек халқининг хотирасида сакланиб қолади. Уша куни кураш-ни бутун дунё тан олди. Тошкентда кураш бўйича биринчи жаҳон чемпионати очилди.\nКураш бўиича биринчи жаҳон чемпионати-да дунёнинг қарийб 50 мамлакатидан келган спортчилар қатнашди. Гиламга Ўзбекистон, АҚШ, Канада, Бразилия, Боливия, Чили, Жанубий Африка Республикаси, Япония, Хи-той, Ҳиндистон, Буюк Британия, Германия, Россия, Туркия, Нидерландия, Латвия, Эрон, Конго каби мамлакат полвонлари тушдилар. Шу пайтгача спортнинг бирон тури бўйича ўтказилган жаҳон чемпионатларида шунчалик кўп мамлакат вакиллари қатнашмаган эди.\nЮртдошларимиз Т. Муҳаммадиев (90 кг дан ортиқ вазн тоифасида), К. Муродов (90 кг гача вазн тоифасида), А. Қурбонов (73 кг гача вазн тоифасвда) ўзбекча кураш бўйича би-ринчи жаҳон чемпиони бўлдилар.\n1999 йил, 2 майда «ЖАР» спорт мажмуида ғолибларни шарафлаш ва чемпионатнинг тан-танали ёпилиш маросими бўлиб ўтди.\nҲар икки йилда Термизда Ўзбекистон Рес-публикаси Президенти соврини учун ал-Ҳаким ат-Термизий хотирасига бағишланган Ўзбек кураши бўйича Халқаро турнир ўтказилиши анъанага кирган. Унда Республикамиз ва жа-ҳоннинг кўплаб давлатидан 150 нафар полвон қатнашди. Турнирга республика ва Халқаро Кураш ассоциацияси, Сурхондарё вилоят Ҳокимлиги, турнирнинг ташкилий қўмитаси қизғин тайёргарлик кўрди. Жойларда кураш-нинг саралаш босқичи ўтказилиб, умидли пол-вонлар кашф этилди. Турнир ўтказиладиган бош майдон — «Алпомиш» стадионида ҳакам-лар, полвонлар ва томошабинлар учун барча шароит яратилди.\nЎзбек курашининг жаҳон бўйлаб танилиши ва тан олинишида ҳукуматимиз қарори билан ҳар икки йилда бир марта ўтказилиб келинаёт-ган ушбу халқаро турнирнинг алоҳида ўрни бор. У маълум маънода курашнинг дунё бўйи-ча оммалашувига асос бўлди.\n«1999 йилнинг кузида Термизда Ўзбекис-тон Республикаси Президенти соврини учун ўтган кураш бўйича 2-Халқаро турнир мусо-бақаларида дунёнинг 30 дан ортиқ мамлака-тидан келган полвонлар иштирок этиб, ўзбек кураши дунё бўйича танилиб бораётганлиги-ни яна бир бор исботлашган эди. Ушбу тур-нирнинг очилиш маросимида хорижлик меҳ-монлар ўзбек курашининг обрўси кун сайин ошиб, дунё спортчилари ўзбекча атамаларни қизиқиб ўрганаётганлигини, бу кураш учин-чи минг йилликда дунё халқяарининг энг севимли спорт турларидан бири бўлиб қоли-шини ўз сўзларида таъкидлашган эди. Ўша 2-Халқаро турнирда япониялик Хироши Ка-мимото, ўзбекистонлик Тоштемир Муҳамма-диев, Ботир Ҳасанов, польшалик Павел Ма-лаванец, туркманистонлик Чори Баротов, қозоғистонлик Достон Примқулов каби пол-вонларнинг ўзига хос кураш услуби томо-шабинлар олқишига сазовор бўлганди» (Чори Тўхтаев, «Халқсўзи»,2001й.).1999 йилнинг3—4апрель кунлари ўтказилган анъанавий 4-Халқаро турнир Халқаро Кураш ассоциацияси ташаббуси билан Осиёнинг\nочиқ чемпионати деб эълон қилинди.Ушбу турнирнинг финал баҳсларида ҳамюртларимиз Акобир Қурбонов билан Махтумқули Махмудов, Баҳром Авазов ва Шуҳрат Хўжаев,Тоштемир Муҳаммадиев билан Эрали Мамарасуловнинг курашлари томошабинлар ёдидан кўтарилмаса керак, албатта. 2000 йил, 7 сентябрь куни ўзбек матбуотида Англиядан келган хушхабар эълон қилинди.Узбек кураши халқаро уюшмаси ташкил этилган куннинг икки йиллигини нишонлаш юзасидан Британия кураш уюшмасида 1 октябрда барча ёшдаги эркак ва аёллар ўртасида кураш турнири ўтказишга қарор қилди. Турнир Лондон яқинидаги Бедфорд шаҳарчасида ўтказилди.\nКураш мусобақаларининг барчаси байрамо-на рухда ўтади. Унинг очилиш маросими ҳам, ёпилиш маросими ҳам ўйин-кулги, қўшиқ ва рақслардан иборат концерт ва шодиёна тад-бирлар асосида файзли бўлади. Ўзбек кураши-нинг халқаро ўйин мақомини олиши халқи-миз заковати, топқирлиги ва дунё халклари кўнглини ола билиш салохиятининг ёрқин ми-соли сифатида қадрлидир.\nМамлакатимиз ёшларни жисмоний тария ва спорт машғулотларига узлуксиз жалб қилишни таъминлаш 2000 йилдан амалга оширила бошланди. Булар мактаб ўқувчила-рининг «Умид ниҳоллари», касб-ҳунар кол-лежлари ва академик лицей ўқувчиларининг, «Баркамол авлод», олий ўқув юртлари тала-баларининг «Универсиада» спорт мусобақа-ларидир. Жаҳонда ёшларнинг барча қатлам-ларини жисмоний тарбия ва спортга омма-вий жалб этишнинг бундай уч босқичлари узлуксиз тизими жаҳон тажрибасида ҳали кузатилмаган ва бунга илк маротаба Ўзбекис-тонда асос солинди.\nРеспубликамизнинг барча умумий таълим макгаб ўрта ўқувчилари ўртасида «Умид ни-ҳоллари» спорт мусобақаларини ўтказиш яхши анъанага айланмокда. Бу мусобақалар-нинг асосий мақсади мактаб ўқувчиларини физкультура ва спорт ишларига жалб этиб, уларнинг ҳар томонлама камол топиши ва жисмоний бақувват бўлишига кўмак бериш.\n«Умид ниҳоллари» асосан уч босқичда: (спорт турлари бўйича) аввал туман, сўнг ви-лоят ва ниҳоят республика даражасида ўтка-зилади. Биринчи босқичга мактабларнинг энг яхши ёш спортчилари қатнашадилар. Иккин-чи босқич вилоят даражасида туман мусоба-қаларининг ғолиблари иштирокида ўтади. Яку-ний учинчи босқич республика даражасида вилоят мусобақалари ғолиблари қатнашадилар. Республика «Умид ниҳоллари» мусобақалари-нинг ғолиблари моддий ва маънавий рағбат-лантирилади.\n2002 йил Фаргонада ўтказилган «Умид ни-ҳоллари» нафақат спорт, балки улкан мада-ният ва санъат байрамига айланди.«Умид ниҳоллари»нинг аҳамияти шундаки, бунда умумий ўрта таълим мактабларида би-лим олаётган миллионлаб болалар спортга уз-луксиз жалб қилинади, бу эса ўз навбатида, жараённи замон талаблари даражасига кўта-ради, Олимпия ҳаракатини ривожлантириш-га хизмат қилади (Озод Бек, Машъала ҳаро-рати қалбларга кўчажак // «Халқ сўзи», 13.04.02).\nМактаб ўқувчилари ўртасида «Алпомиш» ва «Барчиной» спорт мусобақалари кенг шуҳрат қозонмоқца. Бу мусобақа ҳозирги ёшларимиз-ни ҳар томонлама маънавий ва жисмоний ка-мол топишида муҳим роль ўйнаб, улар ораси-да ҳам янги Алпомиш ва Барчинойларнинг пайдо бўлишига хизмат қилмоқда.\n2001 йил май ойи биринчи ҳафтасида Жиз-зах шаҳрида Ўзбекистон Республикаси ўрта-махсус, касб-ҳунар ўқув муассасалари ўқув-чи-ёшлари ўртасида «Баркамол авлод» спорт мусобақалари катта тантаналар билан ўтка-зилди.\nВилоятнинг бош ўйингоҳи ёшлик, барка-моллик шукуҳи билан тўлиб, ҳақиқий спорт ва санъат шодиёнасига айланди.\n«Баркамол авлод» спорт мусобақалари қат-нашчиларига йўллаган табрик сўзида Узбеки-стон Президенти И. Каримов жумладан шун-дай деди: «Азиз ўгил-қизларим! Сиздек билим ва курашга ташна ўғил-қизларимни бағримга босиб айтмоқчиман: Сиз — Алпомиш, Жало-лиддин Мангуберди, Амир Темур каби мардз ва ботир инсонларнинг авлодисиз, сиз — буюк юрт фарзандларисиз.» («Маърифат». 2001, 2 май).\nКелажаги буюк Ўзбекистоннинг ёш авло-дини маънавий етук, жисмоний баркамол қилибтарбиялаш Республика ҳукуматининг доимо диққат марказида туради.\nНаманганда биринчи «Универсиада — 2000» спорт мусобақалари ўтказилди. Бир ҳафта даво-мида республика олий ўқув юртларининг бир ярим минг талабаси спортнинг тўққизта омма-вий турида ўз кучи, эпчшшиги, маҳорати ва омилкорлигини намойиш этди. Навоий вилоя-ти жамоаси энг кўп олий мукофотга сазовор бўлди. Умумий ҳисобда кейинги совринли ўрин-ларни «Тошкент-1» жамоаси ва Самарқанд жа-моаси спортчилари эгалладилар. Универсиада-нинг ўн беш қатнашчиси Ўзбекистон Прези-денти Ислом Каримовнинг фахрий соврини билан такдирланди, уларга мукофот тариқаси-да «Тико» енгил автомашиналари берилди.\nУниверсиада очилиши катта театрлаштирил-ган бадиий-спорт томошаси шаклида ўткази-либ, унда кучли талаба спортчиларнинг на-мойиш чиқишлари ва республика таниқли ёш санъаткорларининг катта концерти намойиш этилди. Универсиада спорт, санъат, мадани-ят, ёшлик, гўзаллик, эркин ҳаёт завқининг ёрқин намойиши бўлди.\n«Универсиада - - 2002» спорт мусобақала-ри 2002 йил май ойида Қадимий ва Навқи-рон Бухоро шаҳрида анъанавий спорт шо-диёнаси сифатида бўлиб ўтди.\nБухоро спорт байрами фақат мусобақалар билангина чекланмади, балки бу ободончи-лик, тозалик, меҳмондўстлик намойиши, шу-нингдек ватанга муҳаббат руҳини шаклланти-рувчи ажойиб тадбирга ҳамда айланди.\nМусобақаларнинг тантанали очилиш маро-симида олимпия машъаласи ёқилиши катта аҳамиятга эга. Янги вужудга келган анъана бўйича машъала Паркент туманидаги «Физи-ка-қуёш» илмий ишлаб чиқариш марказининг 2600 градусли ўчоғида барча вилоятлардан тан-лаб олинган ўқувчилар иштирокида тантанали маросимда ёндирилади. Бундан асосий мақ-сад — ўқувчилар қалбида жисмоний тарбия ва спортга қизиқиш, соғлом турмуш тарзинилиб, унда кучли талаба спортчиларнинг на-мойиш чиқишлари ва республика таниқли ёш санъаткорларининг катта концерти намойиш этилди.\nУниверсиада спорт, санъат, мадани-ят, ёшлик, гўзаллик, эркин ҳаёт завқининг ёрқин намойиши бўлди.«Универсиада - - 2002» спорт мусобақала-ри 2002 йил май ойида Қадимий ва Навқи-рон Бухоро шаҳрида анъанавий спорт шо-диёнаси сифатида бўлиб ўтди.Бухоро спорт байрами фақат мусобақалар билангина чекланмади, балки бу ободончи-лик, тозалик, меҳмондўстлик намойиши, шу-нингдек ватанга муҳаббат руҳини шаклланти-рувчи ажойиб тадбирга ҳамда айланди.Мусобақаларнинг тантанали очилиш маро-симида олимпия машъаласи ёқилиши катта аҳамиятга эга. Янги вужудга келган анъана бўйича машъала Паркент туманидаги «Физика-қуёш» илмий ишлаб чиқариш марказининг 2600 градусли ўчоғида барча вилоятлардан тан-лаб олинган ўқувчилар иштирокида тантанали маросимда ёндирилади. Бундан асосий мақ-сад — ўқувчилар қалбида жисмоний тарбия ва спортга қизиқиш, соғлом турмуш тарзини қарор топтириш туйғусини шакллантириш ва уларни ҳар жиҳатдан баркамол инсон қилиб вояга етказишдан иборат. Қуёшдан нур олган машъала ҳарорати, тафти мурғак қалбларни Ватан деб, миллат деб ёндиришга хизмат қила-ди.Машъаланинг ўчиб қолмаслиги учун рес-публика «Ватанпарвар» ташкилоти мутахассис-лари олов сақлаш қурилмасини тайёрлашган. Машъала дастаги чинор дарахтидан тайёрлан-ганлиги теран тарихимизга, халқимизнинг мус-таҳкам иймон-иродаси, мустақиллигимизнинг боқийлиги юқори қисми лола шаклида экан-лиги ёшлик, ёшариш ва янгиланишдан сўзлай-ди. Машъаланинг тож қисми оқ пўлатдан ясал-ган бўлиб, миллий бойлигимиз пахта шакли-даги нақшлар билан безатилган. Унинг қурғон-лари эса Ватанимиз сарҳадлари мустахкамли-гини, миллатимизнинг бирдамлигини англа-тади. Янги ой, тонг юлдузлари ва миллий гум-базлар хурлигимизни, тинч ва осуда ҳаёти-мизнинг рамзий ифодасини билдиради (Озод Бек, Машъала ҳарорати қалбларга кучажак // «Халқ сўзи», 13.04.02).\nСпорт мусобақалари орасида теннис баҳсла-ри энг қизиқарли ўйинлар сирасига кириб бор-моқда. Маълумки, ҳар бир ўйин, мусобақа бу нафақат спорт, балки байрам ҳамдир. Бу бай-рамона ҳолатни 1994 йил, 28 май --^5 июнь кунлари Тошкентда теннис бўйича Ўзбекис-тон Республикаси Президенти кубоги учун би-ринчи Халқаро турнирида яққол сезса бўлади.\nБундай спорт байрами 1995 йил 2 сентябрь куни ушбу кубок учун иккинчи халқаро тур-нирида ҳам янада кўтаринки шаклда намоён бўлди. Унда дунёнинг 14 мамлакатидан спорт-чилар қатнашди. Марокашлик теннисчи Ка-рим Аламий турнир ғолиби бўлди.\n1996 йил 2—8 сентябрь кунлари анъанавий III халқаро турнир^ ҳам муваффақиятли ўтди. Турнир якунида Узбекистон Президенти И. Каримов нутқ сўзлади ва мусобақа ғолиби ис-паниялик теннис устаси Фелекс Мантиллега бош совринни топширди.\n1999 йилги турнирда жаҳоннинг 26 мамла-катидан 80 нафар спортчи иштирок этиши уни Халқаро спорт байрамига айлантириб, юр-тимиз обрўсига обрў қўшди.\nVII халқаро турнир 2000 йилнинг 11—17 сентябрь кунлари бўлиб ўтиб, унда Президент кубоги россиялик спортчи Марат Сафинга на-сиб этди.\nВатанимиз истиқлолининг 10 йиллик тан-таналари давом этаётган кунларда мамлакати-мизда яна бир улкан байрам — теннис бўйича Ўзбекистон Республикаси Президенти кубоги учун 8-халқаро турнир бўлиб ўтди (соврин жамғармаси 550 минг АҚШ доллари миқцо-рида белгиланди).\nТурнирда йигирмадан ортиқ давлат, жумла-дан, АҚШ, Россия, Франция, Германия, Ита-лия, Исроилнинг таниқли дунё теннис рей-тингига эга теннис усталари қатнашди.\nЎзбекистонда қисқа вақтда энг замонавий талабларга жавоб берадиган кортлар қурилиб, фойдаланишга топширилди. Мамлакатимиз жаҳоннинг теннис ўта ривожланган давлат-лари сафидан жой олди. Бу эса «Президент кубоги» «АТП Тур» туркумидаги расмий турнирлар сирасига кириб, довруғининг тин-май ошиб боришида ҳам^ муҳим омил бўлмоқ-да. Мазкур мусобақа Ўзбекистонни теннис бўйича Осиёнинг энг етакчи давлатларидан бирига айлантирди.\n«10 сентябрь куни Тошкентдаги «Юнусо-бод» теннис кортида «Президент кубоги» хал-қаро турнирининг тантанали очилиш мароси-ми бўлиб, унда Ўзбекистон Республикаси Пре-зиденти Ислом Каримов сўзга чиқиб, мусоба-қада дунё теннисининг тан олинган усталари иштирок этаётганидан мамнун эканлигини таъ-кидлади. Мазкур теннис усталари Евгений Ка-фельников, Марат Сафин, Доминик Ҳорба-ти, Николас Кетфер, Марк Россе каби кўплаб ракетка усталари спортнинг мана шу гўзал, жозибадор ва оммабоп тури мухлисларининг муҳаббати ва ҳурмат-эътиборига сазовор бўлганлар» («Халқ сўзи», 2001 йил, 11 ок-тябрь).\n«Юнусобод» кортларида ўтган бу улкан спорт байрамининг шукуҳи жаҳоннинг кўплаб мамлакатларини қамраб олди, десак хато бўлмайди. Чунки талай хорижий телекомпа-ниялар, бошқа оммавий ахборот воситалари вакиллари мазкур мусобақани узлуксиз жа-ҳонга ёритиб турди.\n16 сентябрь куни Ўзбекистон Республикаси Президенти И. Каримов «Президент кубоги» халқаро теннис турнирининг финал қисмини томоша қилиш учун «Юнусобод» спорт саройига ташриф буюрди. Мукофотларни топ-шириш чоғида Ислом Каримов ҳақиқий спорт байрамини тақцим этгани учун барча теннис ихлосмандлари ва спорт ишқибозлари номи-дан мусобақанинг барча иштирокчиларига миннатдорчилик изҳор этди.\nШундан сўнг давлатимиз раҳбари мазкур турнирда иккинчи бор ғалаба қозонган Марат Сафинга мусобақанинг бош соврини — «Ўзбе-кистон Республикаси Президенти кубоги»ни тантанали равишда топшириб, унга ўзбекона зарбоф тўн кийдирди.\nМарат Сафин турнирнинг жуда муваффа-қиятли ўтганини таъкидлар экан, бу нуфузли мусобақани ўтказишга бош қўшган барча таш-килотчиларга самимий миннатдорчилик бил-дирди.\nХуллас, Президент Кубоги обрўйининг йил-дан-йилга ошиб бориши Ўзбекистон спорти-нинг халқаро нуфузини оширмоқца.Республикамизда ўтказилаётган Халқаро спорт мусобақалари ўзига хос спорт бай-рамларига айланиб кетмоқца. Мусобақа қат-нашчилари ўзбек одатларига кўра иззат-ҳур-мат билан кутиб олиниши, спорт анжума-нининг карнай-сурнай садолари билан тан-танали очилиши, мусобақаларнинг тизимли ўтказилиши, ғолибларни шарафлаш шодиё-налари, унда давлат байроқларининг кўта-рилиши ва мадҳияларининг янграши, тад-бирларнинг тантанали ёпилиш маросимлари мазкур мусобақаларни ҳақиқий байрамга айлантириб юбормоқца.\nМустақиллик шароитида ватанимизда қу-йидаги спорт турлари бўйича йирик халқаро мусобақалар спорт байрами холатида ўтказил-мокда:\nКураш. 1993 йил мартда Термизда ўрта аср қомусий олими Ҳаким ат-Термизий хотира-сига багишлаб, кураш бўйича ўтказилган хал-қаро мусобақаларда жаҳоннинг турли мамла-катларидан тўрт юздан кўпроқ полвонлар қат-нашди.\n1997 йил 22—23 ноябрда Тошкентда «Ўзбе-кистон мустақиллиги кубоги» учун эркин ку-раш бўйича биринчи Халқаро турнир бўлиб ўтди. Унда Европа ва Осиёнинг 40 та мамла-катидан келган 130 нафардан ортиқ спорч^чи қатнашди.\n1997 йил ноябрда Тошкентда Собир Раҳи-мов хотирасига бағишланган юнон-рум кура-ши бўйича Халқаро турнир ўтказилди. Унда Ўзбекистон, Қозошстон, Қирғизистон, Тожи-кистон, Россиядан келган 200 спортчи қат-нашди. Жиззахда эса бокс бўйича Халқаро ёшлар турнири ўтказилди. Унда икки юздан ортиқ спортчи мукофотлар учун курашди.\n1998 йил 22—24 майда эркин ва юнон-рум кураши бўйича Ўзбекистон Республикаси мус-тақиллиги Кубоги учун ўтказилган II Тош-кент Халқаро турнирда жаҳоннинг кўп мамла-катларидан келган 184 нафар полвон қатнаш-ди.\n1998 йил 29 июнда Тошкентда самбо кура-ши бўйича еттинчи Халқаро турнир очилди.\n1998\tйил 6—7сентябрда Тошкентда кураш бўйича «Ўзбекистон Президенти Кубоги» учун биринчи Халқаро турнир бўлиб ўтди.Унда 20дан ортиқ мамлакат вакиллари қатнашди. Ўзбекистон Президентининг бош совринини тур-киялик полвон Салим Татар ўғли олди.Тошкентда «Паҳлавон» кубоги соврини учун самбо бўйича Халқаро ёшлар турнири бўлиб ўтди. Унда Ўзбекистон, Қозоғистон ва Турк-манистондан келган 200 дан кўпроқ спортчи қатнашди. 1999 йил 1—2 май кунлари Тошкентда кураш бўйича биринчи жаҳон чемпионати бўлиб ўтди. Унда 48 мамлакатдан келган спортчилар қатнашди.Мамлакатимиз полвонлари 3 та олтин, 3 та кумуш ва 4 та бронза медалига сазовор бўлдилар. Акобир Қурбонов, Камол Муродов, Тоштемир Муҳамедов ўз вазн тоифалари бўйича жаҳон чемпиони бўлишди.\n25—30 май кунлари Тошкентда биринчи марта юнон-рум кураши бўйича эркак ва аёл-лар ўртасида анъанавий Осиё чемпионати бўлиб ўтди. Унда 14 мамлакатдан келган 500 нафардан ортиқ спортчи қатнашди. Чемпио-натда Ўзбекистон терма командаси эркин ку-раш бўйича команда хисобида 1-ўринни эгал-лади. Игорь Купеев (69 кг), Руслан Хинчагов (76 кг), Аслон Санакоев (85 кг) олтин медал-лар, Рамиль Исломов (63 кг), Георгий Каси-нов (103 кг) кумуш медаллар ва Адхам Очи-лов (54 кг), Дамир Заҳриддинов (58 кг), Со-слан Фраев (97 кг) бронза медали соҳиблари бўлдилар.\nЮнон-рум кураши бўйича эркаклар белла-шувида бухоролик спортчи Шуҳрат Саъдиев олтин медал сохиби бўлди.Эркин кураш бўйича аёллар ўртасида мам-лакатимиз вакили Марина Михеева (68 кг) тўртинчи ўринни эгаллади. Команда хисоби-да биринчи ўринни Ўзбекистон терма ко-мандаси, иккинчи ўринни Корея, учинчи ўринни Қозоғистон терма командалари эгал-лади.\n26—30 май кунлари Тошкентда «Микаса» япон компанияси Кубоги учун волейбол бўйи-ча биринчи аёллар Халқаро турнири бўлиб ўтди. Унда Япония, Россия, Қозоғистон, Қирғизис-тон ва Ўзбекистон командалари қатнашди. Бош соврин — «Микаса» кубоги Ўзбекистон жис-моний тарбия институти спорт клуби волей-болчи аёлларига насиб этди.\nБокс. 1994 йил 5—10 октябрь кунлари Тош-кентда бокс бўйича Ўзбекистон Республикаси мустақиллигига бағишланган турнир ўтказил-ди. 1995 йил 30 сентябрдан 8 октябргача Тош-\nкентда бокс бўйича Осиё чемпионати бўлиб\nўтди. 1995 йил ноябрда Самарқандда бокс бўиича\nтренер Сидней Жаксон хотирасига бағишлан-\nган мукофот учун анъанавий Халқаро турнир\nбўлиб ўтди.Ўша йил июнда Андижон вилояти Избоскан тумани маркази Пойтуғда айбоксинг (Таиланд бокси) бўйича турнир бўлиб ўтди.\n1997 йил 17 августда Тошкентда Россия,\nҚозоғистон, Белоруссия ва ўзбекистонлик жа-\nҳон чемпионати, Олимпия ўйинлари, Халқаро\nтурнир ғолиблари иштирокида Ўзбекистонда\nбиринчи бор профессионал бокс бўйича Хал-\nқаро матч ўтказилди.1997 йил июлда Жиззахда бокс бўйича\nёшларнинг истеъдодли мураббийси Азимжон\nБадалов хотирасига бағишланган биринчи Хал-\nқаро турнир бўлиб ўтди. Турнирда Ўзбекистон,\nТожикистон ва Туркманистоннинг 114 нафар\nбоксчиси ўз маҳоратини намойиш қилишди.\n1998 йил августда Жиззахда таниқли тренер Сидней Жаксон хотирасига бағишланган анъ-анавий Халқаро турнир бўлиб ўтди. Бу турнир-да Жиззах вилоятининг терма командаси би-ринчи ўрин эгаллади.\n1998 йил сентябрда Самарқандца бокс бўйи-ча «Амир Темир кубоги» учун Халқаро турнир бўлиб ўтди. Унда Ўзбекистон, Қозошстон, Қир-ғизистон, Россия, Ҳиндистондан келган 100 дан ортиқ спортчи қатнашди.\n1998 йил ноябрда Урганч шаҳрида бокс бўйи-ча очиқ чемпионат бўлиб ўтди. Унда республи-камиз ва Қозоғистон, Қирғизистон, Туркма-нистон ва Япониядан келган 100 дан ортиқ «чарм қўлқоп» устаси қатнашди.\nЗарафшонда ёпшар ўртасида Навоий тоғ-ме-таллургия комбинатининг 40 йиллигига ба-ғишланган Халқаро мусобақа бўлиб ўтди. Унда республикамиз, Қозошстон ва Қирғизистон «чарм қўлқоп» усталари куч синашдилар. Наво-ийлик ёш боксчиларнинг чиқишлари муваф-фақиятли бўлди. Акром Файзиев, Шуҳрат Улу-ғов, Ҳасан Эргашев ва Камолиддин Нормуро-дов ўз вазн тоифаларида биринчи ўринни эгал-лашди.\nФутбол. 1994 йил 11 апрель кунлари Тош-кентда футбол федерациялари Халқаро ассо-циацияси (ФИФА) ва Осиё футбол федерация-си (АФК) кўмагида футбол бўйича биринчи марта халқаро турнири бўлиб ўтди.\n1994 йил 20—29 май кунлари Тошкентда Осиё чемпионати финалига чиқиш учун Ўрта Осиё ва Қозоғистондаги бешта давлат ёшлар командаларининг футбол бўйича очиқ турни-ри ўтказилди.\n1996 йил 2—6 октябрда Зарафшонда кичик\nфутбол бўйича VI Халқаро турнир бўлиб ўтди.1996 йил 24 августда «Пахтакор» марказий\nстадионида Осиё чемпионатя сайланма гуру-\nхининг матчи бўлиб ўтди. Ўзбекистон терма\nкомандаси Яман комавдаси билан учрашди.\nУчрашув ўзбек футболчилари ғалабаси билан\nтугади.и Чирчиқда аёллар ўртасидаги футбол бўйича Ўрта Осиё чемпионатининг сўнгги тури бўлиб ўтди.\nАндижон шахридаш «Андижон қизи» фут-бол-хоккей клуби қизлари биринчи ўринни эгалладилар.Теннис. 1994 йил 3 майда Тошкентда «Буюк ипак йўли» шиори остида теннис бўйича Хал-қаро мусобақалар очидди. Бу мусобақаларда 22 мамлакат спортчилари қатнашди.\n1994 йил 28 майдан 5 июнигача Тошкентда\nПрезидент Кубоги учун биринчи Халқаро тен-\nнис турнири ўтказилиб, Америка теннисчиси\nЧак Адамс унинг биринчи соҳиби бўлди.1995 йил 29 августда Тошкентда теннис бўии-\nча очилган Ўзбекистон Республикаси Прези-\nденти Кубоги учун олиб борилган иккинчи Халқаро турнирда 14 мамлакат спортчилари қатнашди.\n1996 йил 2—8 сентябрда Тошкентда теннис бўйича Ўзбекистон Республикаси Президенти Кубоги учун учинчи Халқаро турнир бўлиб ўтди.1996 йил 8—16 июнда Тошкентда Челенжер\nтуркумидаги теннис бўйича Халқаро аёллар\nтурнири бўлиб ўтди.\n1996 йил апрелда Тошкентда теннис бўйича\nёшлар анъанавий халқаро турнири бўлиб ўтди.\n1997\tйил 8 июнда Тошкентда теннис бўйича\nаёллар иккинчи Халқаро турнири бўлиб ўтди.\n1996\tйил 12 июлда Наманганда теннис бўйи-\nча Халқаро ёшлар турнири ўтказидци. Унда Урта\nОсиё давлатларидан 13 ёшгача бўлган 44 нафар\nёш спортчи қатнашди.\n1998\tйил апрелида Андижонда теннис бўйи-\nча «Буюк ипак йўли» Халқаро турнири ўтка-\nзидди. Унда 20 та мамлакатдан келган таниқпи\nспортчилар қатнашди. Андижонда эса «Фью-\nчерс» тенниси бўйича Халқаро турнир бўлиб\n1998 йил 2—8 июнда Тошкентда теннис бўйича аёллар Халқаро турнири бўлиб ўтди.\n1997\tйил октябрда Фарғонада «Буюк ипак\nйўли» Халқаро сателлит теннис турнири ўтка-\nзилди. Тошкентлик спортчи Вадим Куценко\nунинг ғолиби бўдци.\n1996 йил октябрь ойида Тошкентда стол тенниси бўйича Ўзбекистон мустақиллигининг 5 йиллиги ва Амир Темур юбилейининг 600 йиллигига бағишланган Халқаро турнир бўлиб ўтди.\n1998\tйил 14—20 сентябрда Тошкентда тен-\nнис бўйича «Ўзбекистон президенти Кубоги»\nучун бешинчи Халқаро турнир бўлиб ўтди.\nУнда 18 мамлакатдан келган 49 нафар энг\nкучли теннисчи қатнашди. Турнирнинг ёпи-\nлиш маросимида Ўзбекистон Президенти\nИслом Каримов нутқ сўзлади ва сурункасига\nиккинчи бор турнир ғолиби бўлган инглиз\nтеннисчиси Тим Хенманга кумуш Кубогини\nСамарқандда «Челленжер» туркумидаги Хал-қаро теннис турнири бўлиб ўтди. Яккама-якка олишувда ғалаба швециялик теннисчи аёл Фре-дерик Ионесонга насиб этди. Турнирнинг жуфт разряддаги бош мукофоти исроиллик дуэт Ноам бер-Эал Ранга топширилди.\nҚарши шаҳрида янги бунёд этилган «Ҳавас» спорт мажмуида теннис бўйича дунёнинг қарийб барча мамлакатларидан келган ракет-ка усталари иштирокида Халқаро турнир бўлиб ўтди. Унда Австрия, Белоруссия, Венг-рия, Миср,и Италия, Швеция спортчилари қатнашди. Ўзбекистонлик теннисчилар Олег Огородов ва Дмитрий Томошевич турнир ғолиби бўлишди.\nФарғона шаҳрида «Истиқлол» Халқаро нири бўлиб ўтди. Унда жаҳоннинг 50 лан ортиқ мамлакатидан келган теннис ракетка-си усталари бир ҳафта давомида куч синаш-дилар.\n1999 йил 8 апрелда Наманганда «Фьючерс истиқбол» тенниси бўйича Халқаро турнир бўлиб ўтди. Унда 15 мамлакатдан келган ~ нисчилар қатнашди.\nШахмат. 1994 йил октябрда Термизда IV қаро шахмат фестивали бўлиб ўтди. У ўз иштн-рокчиларига Халқаро уста меъёрини бажаг имконини берар эди. Мазкур шахмат турнири-да Вьетнам, Катар, Германия, Исроил. А: рия, Россия, Қозоғистон, Озарбайжон ва Ўзбе-ьшстон шахматчилари қатнашдилар.\n1997 йил 21 октябрда Тошкентда мамлака-\nтимиз мустақиллигининг 6 йиллигига бағиш-\nланган «Труд» газетаси мукофоти учун иккин-\nчи Халқаро болалар шахмат турнири очилди.\nУнда Ўзбекистон, Қозоғистон, Туркманистон\nва Қирғизистоннинг етти ёшдан ўн ёшгача\nбўлган шахматчилари қатнашди.\n1997 йил 17—25 ноябрда Тошкентдаги «Жар»\nспорт^ мажмуида «Труд» газетаси совринлари\nучун Ўзбекистон Республикаси етти йиллигига\nбағишланган болалар Халқаро шахмат турнири\n1998 йилДошкентда «Труд» газетаси соврин-лари учун Ўзбекистон Республикаси мустақил-лигининг етти йиллигига бағишланган болалар Учинчи Халқаро шахмат турнири бўлиб ўтди. «Труд» газетасининг бош соврини тошкент-ликларга насиб этди. Шахсий ҳисобдаги мут-лақ биринчиликни усталикка номзод 16 яшар Жасур Мажидов эгаллади.\nШашка. 1995 йил декабрда Тошкентда рус шашкаси бўйича иккинчи Халқаро турнир ўз ишини якунлади.\n1996 йил 8 октябрда Самарқандда «рус на-кли» бўйича ўтказилган 64 катакли шашка бўйи-ча учинчи жаҳон чемпионати очилди.\nБаскетбол. 1997 йил октябрь ойида Бухорода баскетбол бўйича Халқаро эркаклар турнири ўтказилди.\nТошкентда баскетбол бўйича анъанавий хал-қаро турнир бўлиб ўтди. Унда мамлакатимиз спортчиларидан ташқари, Хитой, Ҳиндистон. Қирғизистон ва Қозоғистондан келган спорт-чилар ҳам қатнашдилар. Ғолиблик шоҳсупаси-га юртимиз спортчилари кўтарилишди.\nГимнастика. 1997 йил декабрда Навоий шаҳ-рида бадиий гимнастика бўйича Халқаро тур-нир ўтказилди.\nСувда сузиш. 23—26 ноябрда Тошкентда Оила йилига бағишланган «Сув париси» баравар су-зиш бўйича биринчи марта Халқаро турнир ўтказилди. Унда Ўзбекистон, Греция, Қозоғис-тон, Россия спортчи қизлари қатнашди. Рос-сия спортчи қизлари турнир ғолиби бўлишди. Жуфт композициялар дастурида ўзбекистон-лик Татьяна Завадовская ва Юлия Велку брон-за медали совриндори бўлишди.\nҚиличбозлик. Тошкентда қиличбозлик бўйи-ча таниқли спортчи Собир Рўзиев соврини учун бўлиб ўтган Халқаро турнирда Ўзбекис-тон аёллар командаси биринчи ўринни эгалла-ди. Бу галаба шахсий ҳисобда ҳам олтин медал-га сазовор бўлган тошкентлик Светлана Фили-монова энг кўп хисса қўшди.\nЭркаклар орасида^қиличбоз юртдошларимиз-дан Р. Бахтиев, Е. Йўлдошев ва А. Багдасаров муваффақиятли қатнашиб, ҳурмат шоҳсупаси-га кўтарилдилар.\nХоккей. 1996 йил 8 апрелда Бухорода аёллар командалари ўртасида чим устида хоккей бўйи-ча халқаро турнир бўлиб ўтди.\nОтчопар. 1997 йил июнвда Тошкентда отчо-парлар конкурси бўйича Халқаро турнир бўлиб ўтди.\nТехник спорт турлари. 1998 йилнинг сентяб-рида Тошкент яқинидаги Аранчи аэродромида авиамодель бўйича Осиё тарихида биринчи чем-пионат бўлиб ўтди. Унда Узбекистон, Қозоғис-ток, Арманистон ва Индонезия командалари қатнашди. Эркин учадиган планерларда Алек-сандр Амелин (Қозоғистон), резина моторли моделларда Шавкат Исматиллаев, ичда ёнади-ган таймерларда Евгений Хаенок, радиобошқ-ариш планерларида Владимир Уцин (барчаси ўзбекистонлик) Осиёнинг биринчи чемпион-лари бўлишди.\n1998 йил октябрда Ўзбекистонда Тошкент -Чимён дам олиш масканида энг кучли авто-ҳайдовчиларнинг ўн биринчи Халқаро мусоба-қалари бўлиб ўтди. Унда Ўзбекистон команда-си биринчи ўринни эгаллади.\n1995 йил сентябрь ойида Тошкент шаҳрида илк бор Марказий Осиё халқларининг спорт ўйинлари муваффақиятли уюштирилди. Бай-рам «Пахтакор» стадионида карнай-сурнай на-волари билан бошланиб, театрлаштирилган бадиий спорт томошаси билан давом эттирил-ди. Кутилмаганда майдонга жангчилар кириб келди. Томошабинлар ичидан кўнгиллилар чи-қиб уларга қарши уриш бошладилар. Жанг авжга чиқци. Шу вақт бонг урилиб, майдондаги бар-ча жангчилар қотиб қолди. Диктор овози янг-ради: «Тарихимизда байрамлар, олимпиадалар бошланган вақгда урушлар тўхтатилган. Аж-додларимиз номи билан талаб қиламан: Уруш тўхтатилсин! Байрам - - олимпиада бошлан-син!»\nМайдонга Марказий Осиё халқларининг аф-сонавий қаҳрамонлари Алпомиш, Рустам, Ма-нас ва бошқалар сиймолари чиқади. Улар Мус-тақилликка эришган барча халкларни урушга эмас, дўстлашишга чақиришади. Халқпар ўрта-сида урушлар эмас, дўстлик олимпиадалари ўтказишга ундашади.\nМайдонни раққосалар эгаллаб «Хуш келиб-сиз!» номли катга хореографик ўйин ижро эт-дилар. Ўйингоҳ йўлакчаларига беш қардош халқ-лар - - ўзбек, қозоқ, тожик, туркман, қирғиз халқларининг спортчи вакиллари кириб кели-шиб, майдондаги ўз жойини эгачлашади.\nҚардош халқ вакиллари тантанали равишда олимпиада байроғини олиб кириб стадион узра кўтаришади. Стадионга Юнонистондан келти-рилган рамзий олимпия олови олиб кирилади ва Марказий^Осиё халклари олимпиадаси оло-ви ёқилади. Ўзбекистон Президенти ва Олим-пиада қўмитаси раисининг қутловлари янграй-ди. Олимпиада очиқ деб эълон қилинади.\nМарказий Осиё халқтари ўйинларида катта бадиий спорт томошаси кўрсатилди. «Спорт ва санъат», «Спорт — тинчлик элчиси», «Эстрада юлдузлари -- спорт юлдузларига» номли эпи-зодларда Марказий Осиё халқларининг спорт, санъат, маданият соҳаларидаги ютуқлари та-раннум этилди.\n«Туркистон — умумий уйимиз» номли эпи-зодда Марказий Осиё халқларининг дўстлиги-ни ифодаловчи куй, қўшиқ ва рақслар ижро этилади. Очилиш маросими якунида байрам мушакбозлиги Тошкент оқшомини дўстлик нурлари билан чароғон этди.\n1997 йили ўйинларнинг 2-турнири бўлиб ўтди. 1999 йил, 8 октябрь куни эса анъанавий ўйин-ларнинг 3-турнири старт олди. Унда Ўзбекис-тон спортчилари ўн ўйин тури бўйича 17 та олтин, 27 та кумуш медал сохиби бўлдилар.\nЭнг асосийси ушбу анъанавий турнир Мар-казий Осиёда тинчлик, қардошлик ғояларини ёйишда ўзга хос вазифани бажармокда.\nҚадимдан ватанимизда байрам ва мусобақалар бир-бири билан чамбарчас боғлиқ ҳодисалар бўлиб келган. Кўпинча байрам кунлари йирик мусобақалар ўтказилган ва алоҳида ўтказилган мусобақалар ҳам байрамларга айланиб кетган.\nҲозирги кунда Ўзбекистон кўпгана халқаро мусобақалар ўтказиладиган жойга айланмоқда. Бундай йирик спорт тадбирлари энг аввало миллат соғлиғи мустаҳкамланаётганини, спортчиларимиз маҳорати ўсаётганини, Ўзбекистоннинг жаҳонда обрўси ортиб бораётганини намойиш қилмоқца.\nМустақил Республикамизни жаҳонга танитишда спортнинг аҳамияти катта бўлди. Ҳозирги кунда миллий ўйинлар, жумладан кураш, улоқ, халқаро спорт турлари — теннис, бокс, футбол кабилар дунё халқлари ўртасида ўзбекларнинг обрўсини оширмоқда.\nСпортни янада ривожлантириш, республикамиз вакилларининг жаҳон чемпионатларида муваффақиятли иштирок этишларида 1999 йил 27 майда эълон қилинган Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Махкамасининг «Ўзбекистонда физкультура ва спортни янада ривожлантириш тўғрисида»ги қарори мухим аҳамиятга эга бўлди.\nВазирлар Маҳкамасининг бу қарори жамиятда соғлом турмуш тарзини шакллантириш, касалликларнинг олдини олиш ва огохлантириш, аҳоли кенг қатламларини, айниқса ёшларни бадантарбия ҳамда спорт билан шуғулланишига жалб этиш, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Президентининг 1998 йил 10 ноябрдаги «Ўзбекистон Республикаси соғлиқни сақпаш тизимини ислоҳ қилиш давлат дастури тўғрисида»ги Фармонини амалга ошириш мақсадларини кўзлаб қабул қилинган эди. Вазирлар Маҳкамаси Ўзбекистон Республикасида физкультура ва спортни ривожлантириш Давлат дастури концепциясини ҳамда уни амалга ошириш бўйича Ўзбекистон Республикаси Давлат Спорт Қўмитаси ва тегишли вазирликлар ҳамда идоралар ишлаб чиққан тадбирларни маъқуллади ва Ўзбекистон Республикаси Давлат Спорт Қўмитаси, Миллий Олимпия Қўмитаси, Халқ таълим вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Мудофаа вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги, бошқа вазирликлар ҳамда идоралар, Қорақалпоғистон республикаси вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликлари, Касаба уюшмалари Республика Кенгаши, «Камолот», «Соғлом авлод учун», «Маҳалла» хайрия жамғармалари спортни ривожлантириш Давлат дастурини амалга оширишни таъмин-лаш юзасидан аниқ тадбирлар ишлаб чиқди:\n-\tҳар бир туманда қишлоқ спорт-соғломлаштириш клублари тузиш, улар фаолиятига спортнинг оммавий, миллий турлари ва халқ ўйинларини кенг жорий этиш;\n-\tаҳоли барча қатламларини физкультура соғломлаштириш ва оммавий-спорт ишига кенг жалб этишга қаратилган мунтазам оммавий спорт мусобақаларини ташкил этиш ҳамда ўтказиш тизимини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш;\n-\tаҳолининг жисмоний тайёргарлиги ва соғлиғи даражасини аниқловчи махсус тестлар ишлаб чиқиш ҳамда жорий этиш. Ушбу тестларни муваффақиятли топшир-ганлар учун уч даражали «Алпомиш» ва «Барчиной» нишонлари таъсис этиш таклиф қилинди.\nУшбу тестларни муваффақиятли топширганлар учун Вазирлар Махкамасининг қарори билан «Алпомиш» ва «Барчиной» нишонлари таъсис этилди, шунингдек Тошкентда боксни ривожлантириш республика маркази ҳамда Тошкент Отчопари негизида миллий спорт турларини ривожлантириш республика марказини яратиш, «спорт байрами» умумхалқ байрамини таъсис этиш назарда тутилди.\nXX аср охири — XXI аср бошида ўйин маданияти борасида ҳам икки йўналиш кўзга ташланмоқда. Биринчидан, миллий ўйинлар тикланмоқда, иккинчидан, янги ўйинлар пайдо бўлмоқда.\nАйтиш мумкинки, Иттифоқимизда ўтказилган халқ ўйинлари байрамлари ўзбек маънавий ва жисмоний маданияти тарихида янги ва ўчмас саҳифа бўлиб қолди. Илк бор Форишда ўтказилган «Халқ ўйинлари байрами»да ёнган «машъал» республикамизнинг кўплаб жойларидаги азалий ўйин-томоша анъаналарини тиклашга имконият яратди.\nАгар 1990 йил «Халқ ўйинлари» байрами икки қишлоқ — Сайёд ва Бирлашганда ўтказилган бўлса, 1991 йил у Фориш тумани даражасида ўтказилди, 1992 ва 1993 йиллар Жиззах вилояти даражасида — бу ҳудуд барча туманларнинг фаол иштирокида уюштирилди. Ниҳоят 1994 йил Фориш тажрибаси янги поғонага кўтарилди. Бу ерда I Республика «Халқ ўйинлари» олимпиадаси ўтказилиб, унда Ватанимизнинг барча вилоятлари ва Қорақалпоғистон Республикаси вакиллари қатнашади.\nОлимпиадада азалий халқ ўйинлари «Бўрон», «Чавандоз», «Олиб қочар», «Чунка шувоқ», «Елка кураш», «Қирқ тош», «Минди», «Тортишмачоқ» каби турлари бўйича мусобақалар ўтказилиб, ғолиблар тақдирланди.\nФориш туманининг «Қизил қир» сайилгоҳида ўтган I Республика «Халқ ўйинлари» Олимпиадаси дастурида: очилиш маросими, тикланган халқ ўйинларининг намойиши, кўргазмали чиқишлар, кўрик танловлар, Республика вилоятлари ғолибларининг мусобақалари, ғолибларни тақдирлаш ва ҳоказо тадбирлар ўз аксини топди.\n1996 йил эса II Республика «Халқ ўйинлари» олимпиадаси ҳам Форишда бўлиб ўтди. Анжуманлар 6 майда қадимий ва навқирон Жиззах шаҳрида бошланиб, 7 май куни гўзал ва азалий анъаналарга бой Фориш туманида авжга чиқди. Тоғли Форишнинг табиат томонидан яратилган «Қизил қир» сайилгоҳида Республикамизнинг турли бурчакларидан келган вилоят беллашувларининг ғолиблари аждодларимизнинг қадимий ва файзли ўйинлари бўйича мусобақаларда қатнашдилар. Бу анжуман халқимизнинг тарихий меросини узилган томирларини тиклаш ва унга жон беришга хиз-мат қилди. Миллатимизнинг маънавий ва жисмоний қадриятларини тиклашга хизмат қиладиган бу йирик анжуман маданиятимиз тарихида янги яна бир саҳифа бўлиб, у халқимизнинг рухий, ақлий, жисмоний баркамол бўлишига йўл очади.\nҲар икки йилда ўтадиган халқ ўйинлари анжумани 1998 йил «Алпомиш» достони яратилганининг 1 минг йиллигига бағишланиб, Термиз шаҳрига кўчирилди. Бу фестиваль «Алпомиш ўйинлари» деб номланди. У аждодларимиз тарихида муҳим ўрин тутган Алпомишдек халқ қаҳрамонларини шакллантиришда катта аҳамиятга эга бўлган «ёй отиш», «камондан отиш», «нишонга уриш», «олишиш», «кураш» каби ўйин-мусобақалардан ташкил топди.\nХуллас, «Алпомиш»га бағишланган Республика фестивалининг уюштирилиши Алпомиш давридаги достонларга кўчган халқ ўйинларининг тикланишида муҳим воқеа бўлди.\n1999 йил - - «Аёллар йили»га бағишланиб Жиззахда, 2001 йил Шаҳрисабзда «Тўмарис» қизлар ўйинлари фестивали ўтказилиши диққатга сазовор бўлди. Агар Тўмарис жанг майдонида — ғолиб бўлган бўлса, бизнинг қизларимиз спорт майдонларида ғолиб бўлишга интилишди. «Тўмарис» фестивали - ўзбек хотин-қизларини спорт соҳасидаги «уйқу»дан уйғотди, десак хато қилмаган бўламиз. Бу фес-тиваль халқимиз орасида Тўмарисдек мард, жасур, кучли, гўзал қизлар борлигидан далолат беради.\nФарғона вилоятида 2000 йил бўлиб ўтган «Алпомиш ўйинлари» - II фестивали халқ ўйинларининг яна бир поғонага кўтарилганидан далолат берди. Фестиваль таркибига кирган («Кураш», «Қўл кураши», «Тепа кураш», «Минди», «Ёйдан отиш» каби) мусобақалар бўйича спортчиларнинг тажрибаси ортганлиги ва бу ўйинларга ишқибозларнинг қизиқиши ошганлиги ҳам маълум бўлди. Фестиваль доирасида ўтган илмий-амалий анжуман эса халқ ўйинлари соҳасидаги ютуқлар билан бу борада қатор муаммолар мавжудлигига ҳам диққатни жалб қилди. Жумладан, халқ ўйинлари бўйича илмий-услубий манбалар, ўқув қўлланмалари ва дарсликлар яратилиши лозимлиги, миллий ўйинларнинг муайян туркум ва турлари бўйича алоҳида туман, вилоят, республика мусобақалари (масалан от ўйинлари)ни ўтказиш даркорлиги, аҳолига халқ ўйинлари билан шуғулланиш учун қулай шароитлар яратиш зарурлиги, айниқса бу ўйинлар билан ёшлар шуғулланишига эътибор бериш муҳимлиги ҳамда миллий ўйинлар бўйича Халқаро фестиваль ўтказиш вақти келганлиги қайд қилинди.\nХуллас, минг йилликлар давомида халқ ўйинлари аждодларимизнинг жисмоний, маънавий, руҳий ва ақлий ривожланиши учун асосий восита бўлиб келган. Бироқ, кейинги асрда қатор сабабларга кўра ва аввало шўроларнинг миллий анъаналарга салбий муносабати туфайли халқ ўйинлари эътибордан четда қола бошлади. Мустақиллик туфайли миллий қадриятлар - миллий онг, тарихий хотира, азалий анъаналар, диний эътиқодлар, халқ ижоди қаторида миллий ўиинлар ҳам жадал тик-лана бошлади. Бу борада Ўзбекистон Республикаси жисмоний тарбия ва спорт давлат қўмитасининг жонбозлиги туфайли жиддий ишлар амалга оширилмоқда. «Халқ ўйинлари байрами» (1991, 1992, 1993 й.й. Фориш), «Миллий спорт ва халқ ўйинлари» I ва II Олимпиадалари (1994, 1996 й.й. Фориш), «Алпомиш» I Республика халқ ўйинлари фестивали» (1998, Термиз»), «Тўмарис» қизлар миллий фестивали (1999, Жиззах), «Алпомиш» II Республика халқ ўйинлари фестивали (2000, Фарғона), «Тўмарис» II (Шаҳрисабз. 2001) каби йирик анжуманлар — ўзбек халқ ўйинлари тарихида янги даврни бошлаб бермоқда.\nЎзбек халқ ўйинларининг халқаро нуфузи.\nЎзбекистонда тикланган азалий ўйинлар нафақат собиқ иттифоқ (Ленинград, Москва, Махачкала шаҳарлари)дан келган мутахассисларни, балки дунёнинг бошқа бурчаклари -Америка, Германия, Туркия, Эрон, Япония, Голландия каби мамлакатлардан ташриф буюрган меҳмонларни ҳам ўзига мафтун қилди. Ўзбекистон мустақилликка эришгандан сўнг баҳор келиб, табиат уйғониб, гўзаллашиб кетиши муқаррар бўлганидек, халқ анъаналарига бўлган эътибор ҳам жонланиб кетди. Нати-жада халқ ўйинлари қатнашчиларининг географияси (доираси) кенгайиб борди.\n1996 йил Таиланд пойтахти Бангкоккда бўлиб ўтган Бутундунё халқ ўйинлари фестивалида Ўзбекистон делегациясининг қатнашиши, ўзбек халқ ўйинларининг «жаҳон миллий ўйинлари» гулдастасида ўзининг муносиб ўрин олишига имкон яратди.\nХалқ ўйин-мусобақаларининг бир тури -курашнинг халқаро аҳамияти ошмоқда. Ўзбек кураши бўйича жаҳон биринчилиги ўтказилмоқда, кўпгина мамлакатларда кураш федерациялари тузилди, дунёда курашчиларнинг сони кўпаймоқда. Кураш — жаҳон олимпиада ўйинлари сафидан муносиб ўрин олиш арафасида турибди.\nХалқ ўйинларининг яна бир тури - улоқ (кўпкари)нинг ҳам Марказий Осиё геомуҳитида обрўйи ошмоқда. Анъанавий тарзда турли жойлар (Самарқанд, Навоий вилоятлари)да ўтказилаётган улоқ мусобақаларида қўшни-қариндош давлат чавандозлари ҳам фаол қатнашмоқдалар.Ўзбек халқи ҳаётида кураш, улоқ каби хал-қаро даражага чиқадиган ўйинлар кам эмас. Уларни чуқурроқ ўрганишимиз ва тарғиб қилишимиз зарур. Бу борада халқ ўйинларининг (кўплаб турларига бағишланган олимпиада, фестиваль, байрамлар ўтказиш билан бир қаторда), аниқ бир турига оид туман, вилоят ва республика мусобақаларини ўтказиш лозим.Иккинчидан, республикамизда ўтадиган йи-рик мусобақаларга, спартакиадага халқ ўйинларидан ҳам қўшмоғимиз лозим. Афсуски, биз ҳозир фақат бир неча халқ ўйин ёки мусобақасини, жумладан, «Кураш», «Улоқ», «Қиз қувди» кабилардан фойдаланмоқдамиз. Ваҳоланки, ўзбек халқ тарихий бисотида минглаб ранг-баранг ўйинлар бўлган.\nХуллас, маданий меросимизнинг бир қисми бўлган, авлод-аждодларимизга асрлар мобайнида руҳ ва соғлиқ ато этиб келган халқ ўйинларини чуқур ўрганиш, жонлантириш миллий қиёфамизни сақлаш демакдир. Унутмайлик, халқ ўйинлари аждодларимизнинг минг йилликлар давомида тўплаган улкан тарихий-маданий бойлигидир. Уларни кўз қора-чиғидек асраш, эъзозлаш ва улардан оқилона фойдаланиш муқаддас иш эканлигини унутмаслигимиз керак. Агар ана шундай қила олсак, ўзимизнинг ҳам, келажак авлодларимизнинг халқ тилида айтганда, «жону тани омон бўлади.\nЎзбек кураши 1992 йилда дзюдо бўйича Канадада ўтказилган жаҳон чемпионатида ва дзюдо Жаҳон Федерацияси конгрессда биринчи бор тарғиб этила бошланди. Кейин Япония, Ҳиндистон, Буюк Британия, Монакода ўтказилган Халқаро спорт мусобақаларида ўзбек кураши тўғрисида батафсил маълумотлар берилди.Бизнинг миллий кураш чет эл мутахассисларида катта қизиқиш уйғотди.\n1993 йили Термизда илк бор ал-Ҳаким ат-Термизий хотирасига бағишлаб ўтказилган мусобақада фақат мамлакатимиз полвонлари иштирок этишганди.\n1995 йил кураш мухлислари ва полвонлар учун ўта қувончли бошланди. Шу йили Вазирлар Маҳкамасининг Ўзбекистон Республикаси Президенти соврини учун ал-Ҳаким ат-Термизий хотирасига бағишланган Ўзбек кураши бўйича Халқаро турнирини ташкил қилиш тўғрисидаги қарори қабул қилинганди. Иккинчи бор Термизда ўтказилаётган бу Халқаро турнирда машҳур, кураги ерга тегмаган паҳлавонлар билан бирга Тожикистон, Туркманистон,Грузия, Жанубий Кореядан келган полвонлар ҳам қатнашишди.Йигит кишига Ватан тупроғи мадад беради, деганларидек бу турнирда ҳам сурхондарёлик полвон Рустам Эргашев мутлақ ғолиблик мартабасига эришди.\nКураш бўйича Ўзбекистон Президенти Кубоги учун Биринчи Халқаро турнири ўтказилди, унда 20 дан ортиқ мамлакат спортчилари қатнашди. Ўша кунлари Тошкентда кураш бўйича таъсис конфесси ўтказилиб, унда «Кураш» Халқаро ассоциацияси тузилди ҳамда мамлакатимиз раҳбари Ислом Каримов унинг фахрий Президенти этиб сайланди.\nЎзбек кураши бутун спорт оламида спортнинг янги тури сифатида тан олиниши муносабати билан Президент Ислом Каримов 1999 йил 1 февралда «Кураш» Халқаро ассоциациясини қўллаб-қувватлаш тўғрисида» Фармон чиқарди. Бу фармон курашнинг Ўзбекистондагина эмас, балки бутун дунёда янада кўп тарқалишига кўмак берди.\n1999 йилнинг 1 майи ўзбек спортчиларининггина эмас, балки бутун ўзбек халқининг хотирасида сақланиб қолади. Ўша куни курашни бутун дунё тан олди. Тошкентда кураш бўйича биринчи жаҳон чемпионати очилди.\nКураш бўиича биринчи жаҳон чемпионатида дунёнинг қарийб 50 мамлакатидан келган спортчилар қатнашди. Гиламга Ўзбекистон, АҚШ, Канада, Бразилия, Боливия, Чили, Жанубий Африка Республикаси, Япония, Хитой, Ҳиндистон, Буюк Британия, Германия, Россия, Туркия, Нидерландия, Латвия, Эрон, Конго каби мамлакат полвонлари тушдилар. Шу пайтгача спортнинг бирон тури бўйича ўтказилган жаҳон чемпионатларида шунчалик кўп мамлакат вакиллари қатнашмаган эди.\nЮртдошларимиз Т. Муҳаммадиев (90 кг дан ортиқ вазн тоифасида), К. Муродов (90 кг гача вазн тоифасида), А. Қурбонов (73 кг гача вазн тоифасвда) ўзбекча кураш бўйича биринчи жаҳон чемпиони бўлдилар.\n1999 йил, 2 майда «ЖАР» спорт мажмуида ғолибларни шарафлаш ва чемпионатнинг тантанали ёпилиш маросими бўлиб ўтди.\nҲар икки йилда Термизда Ўзбекистон Республикаси Президенти соврини учун ал-Ҳаким ат-Термизий хотирасига бағишланган Ўзбек кураши бўйича Халқаро турнир ўтказилиши анъанага кирган. Унда Республикамиз ва жаҳоннинг кўплаб давлатидан 150 нафар полвон қатнашди. Турнирга республика ва Халқаро Кураш ассоциацияси, Сурхондарё вилоят Ҳокимлиги, турнирнинг ташкилий қўмитаси қизғин тайёргарлик кўрди. Жойларда курашнинг саралаш босқичи ўтказилиб, умидли полвонлар кашф этилди. Турнир ўтказиладиган бош майдон — «Алпомиш» стадионида ҳакамлар, полвонлар ва томошабинлар учун барча шароит яратилди.\nЎзбек курашининг жаҳон бўйлаб танилиши ва тан олинишида ҳукуматимиз қарори билан ҳар икки йилда бир марта ўтказилиб келинаётган ушбу халқаро турнирнинг алоҳида ўрни бор. У маълум маънода курашнинг дунё бўйича оммалашувига асос бўлди.\n«1999 йилнинг кузида Термизда Ўзбекистон Республикаси Президенти соврини учун ўтган кураш бўйича 2-Халқаро турнир мусобақаларида дунёнинг 30 дан ортиқ мамлакатидан келган полвонлар иштирок этиб, ўзбек кураши дунё бўйича танилиб бораётганлигини яна бир бор исботлашган эди. Ушбу турнирнинг очилиш маросимида хорижлик меҳмонлар ўзбек курашининг обрўси кун сайин ошиб, дунё спортчилари ўзбекча атамаларни қизиқиб ўрганаётганлигини, бу кураш учинчи минг йилликда дунё халқларининг энг севимли спорт турларидан бири бўлиб қолишини ўз сўзларида таъкидлашган эди. Ўша 2-Халқаро турнирда япониялик Хироши Камимото, ўзбекистонлик Тоштемир Муҳаммадиев, Ботир Ҳасанов, польшалик Павел Малаванец, туркманистонлик Чори Баротов, қозоғистонлик Достон Примқулов каби пол-вонларнинг ўзига хос кураш услуби томошабинлар олқишига сазовор бўлганди» (Чори Тўхтаев, «Халқсўзи»,2001й.).1999 йилнинг3—4апрель кунлари ўтказилган анъанавий 4-Халқаро турнир Халқаро Кураш ассоциацияси ташаббуси билан Осиёнинг\nочиқ чемпионати деб эълон қилинди.Ушбу турнирнинг финал баҳсларида ҳамюртларимиз Акобир Қурбонов билан Махтумқули Махмудов, Баҳром Авазов ва Шуҳрат Хўжаев,Тоштемир Муҳаммадиев билан Эрали Мамарасуловнинг курашлари томошабинлар ёдидан кўтарилмаса керак, албатта. 2000 йил, 7 сентябрь куни ўзбек матбуотида Англиядан келган хушхабар эълон қилинди.Ўзбек кураши халқаро уюшмаси ташкил этилган куннинг икки йиллигини нишонлаш юзасидан Британия кураш уюшмасида 1 октябрда барча ёшдаги эркак ва аёллар ўртасида кураш турнири ўтказишга қарор қилди. Турнир Лондон яқинидаги Бедфорд шаҳарчасида ўтказилди.\nКураш мусобақаларининг барчаси байрамона рухда ўтади. Унинг очилиш маросими ҳам, ёпилиш маросими ҳам ўйин-кулги, қўшиқ ва рақслардан иборат концерт ва шодиёна тадбирлар асосида файзли бўлади. Ўзбек курашининг халқаро ўйин мақомини олиши халқимиз заковати, топқирлиги ва дунё халклари кўнглини ола билиш салохиятининг ёрқин мисоли сифатида қадрлидир.\nМамлакатимиз ёшларни жисмоний тарбия ва спорт машғулотларига узлуксиз жалб қилишни таъминлаш 2000 йилдан амалга оширила бошланди. Булар мактаб ўқувчиларининг «Умид ниҳоллари», касб-ҳунар коллежлари ва академик лицей ўқувчиларининг, «Баркамол авлод», олий ўқув юртлари талабаларининг «Универсиада» спорт мусобақаларидир. Жаҳонда ёшларнинг барча қатламларини жисмоний тарбия ва спортга оммавий жалб этишнинг бундай уч босқичлари узлуксиз тизими жаҳон тажрибасида ҳали кузатилмаган ва бунга илк маротаба Ўзбекистонда асос солинди.\nРеспубликамизнинг барча умумий таълим макгаб ўрта ўқувчилари ўртасида «Умид ниҳоллари» спорт мусобақаларини ўтказиш яхши анъанага айланмоқда. Бу мусобақаларнинг асосий мақсади мактаб ўқувчиларини физкультура ва спорт ишларига жалб этиб, уларнинг ҳар томонлама камол топиши ва жисмоний бақувват бўлишига кўмак бериш.\n«Умид ниҳоллари» асосан уч босқичда: (спорт турлари бўйича) аввал туман, сўнг вилоят ва ниҳоят республика даражасида ўтказилади. Биринчи босқичга мактабларнинг энг яхши ёш спортчилари қатнашадилар. Иккинчи босқич вилоят даражасида туман мусоба-қаларининг ғолиблари иштирокида ўтади. Якуний учинчи босқич республика даражасида вилоят мусобақалари ғолиблари қатнашадилар. Республика «Умид ниҳоллари» мусобақаларининг ғолиблари моддий ва маънавий рағбатлантирилади.\n2002 йил Фаргонада ўтказилган «Умид ниҳоллари» нафақат спорт, балки улкан маданият ва санъат байрамига айланди.«Умид ниҳоллари»нинг аҳамияти шундаки, бунда умумий ўрта таълим мактабларида билим олаётган миллионлаб болалар спортга узлуксиз жалб қилинади, бу эса ўз навбатида, жараённи замон талаблари даражасига кўтаради, Олимпия ҳаракатини ривожлантиришга хизмат қилади.\nМактаб ўқувчилари ўртасида «Алпомиш» ва «Барчиной» спорт мусобақалари кенг шуҳрат қозонмоқда. Бу мусобақа ҳозирги ёшларимиз-ни ҳар томонлама маънавий ва жисмоний ка-мол топишида муҳим роль ўйнаб, улар орасида ҳам янги Алпомиш ва Барчинойларнинг пайдо бўлишига хизмат қилмоқда.\n2001 йил май ойи биринчи ҳафтасида Жиззах шаҳрида Ўзбекистон Республикаси ўрта-махсус, касб-ҳунар ўқув муассасалари ўқувчи-ёшлари ўртасида «Баркамол авлод» спорт мусобақалари катта тантаналар билан ўтказилди.\nВилоятнинг бош ўйингоҳи ёшлик, баркамоллик шукуҳи билан тўлиб, ҳақиқий спорт ва санъат шодиёнасига айланди.\n«Баркамол авлод» спорт мусобақалари қатнашчиларига йўллаган табрик сўзида Ўзбеки-стон Президенти И. Каримов жумладан шундай деди: «Азиз ўғил-қизларим! Сиздек билим ва курашга ташна ўғил-қизларимни бағримга босиб айтмоқчиман: Сиз — Алпомиш, Жалолиддин Мангуберди, Амир Темур каби мард ва ботир инсонларнинг авлодисиз, сиз — буюк юрт фарзандларисиз.»\nКелажаги буюк Ўзбекистоннинг ёш авлодини маънавий етук, жисмоний баркамол қилиб тарбиялаш Республика ҳукуматининг доимо диққат марказида туради.\nОзод Бек. Машъала ҳарорати қалбларга кўчажак // «Халқ сўзи», 13.04.02.\n«Маърифат». 2001, 2 май.\nНаманганда биринчи «Универсиада — 2000» спорт мусобақалари ўтказилди. Бир ҳафта давомида республика олий ўқув юртларининг бир ярим минг талабаси спортнинг тўққизта оммавий турида ўз кучи, эпчиллиги, маҳорати ва омилкорлигини намойиш этди. Навоий вилояти жамоаси энг кўп олий мукофотга сазовор бўлди. Умумий ҳисобда кейинги совринли ўринларни «Тошкент-1» жамоаси ва Самарқанд жамоаси спортчилари эгалладилар. Универсиаданинг ўн беш қатнашчиси Ўзбекистон Президенти Ислом Каримовнинг фахрий соврини билан такдирланди, уларга мукофот тариқасида «Тико» енгил автомашиналари берилди.\nУниверсиада очилиши катта театрлаштирилган бадиий-спорт томошаси шаклида ўтказилиб, унда кучли талаба спортчиларнинг намойиш чиқишлари ва республика таниқли ёш санъаткорларининг катта концерти намойиш этилди. Универсиада спорт, санъат, маданият, ёшлик, гўзаллик, эркин ҳаёт завқининг ёрқин намойиши бўлди.\n«Универсиада - - 2002» спорт мусобақала-ри 2002 йил май ойида Қадимий ва Навқирон Бухоро шаҳрида анъанавий спорт шодиёнаси сифатида бўлиб ўтди.\nБухоро спорт байрами фақат мусобақалар билангина чекланмади, балки бу ободончилик, тозалик, меҳмондўстлик намойиши, шунингдек ватанга муҳаббат руҳини шакллантирувчи ажойиб тадбирга ҳамда айланди.\nМусобақаларнинг тантанали очилиш маросимида олимпия машъаласи ёқилиши катта аҳамиятга эга. Янги вужудга келган анъана бўйича машъала Паркент туманидаги «Физика-қуёш» илмий ишлаб чиқариш марказининг 2600 градусли ўчоғида барча вилоятлардан танлаб олинган ўқувчилар иштирокида тантанали маросимда ёндирилади. Бундан асосий мақсад — ўқувчилар қалбида жисмоний тарбия ва спортга қизиқиш, соғлом турмуш тарзини қарор топтириш туйғусини шакллантириш ва уларни ҳар жиҳатдан баркамол инсон қилиб вояга етказишдан иборат. Қуёшдан нур олган машъала ҳарорати, тафти мурғак қалбларни Ватан деб, миллат деб ёндиришга хизмат қилади.\nМашъаланинг ўчиб қолмаслиги учун республика «Ватанпарвар» ташкилоти мутахассислари олов сақлаш қурилмасини тайёрлашган. Машъала дастаги чинор дарахтидан тайёрланганлиги теран тарихимизга, халқимизнинг мустаҳкам иймон-иродаси, мустақиллигимизнинг боқийлиги юқори қисми лола шаклида эканлиги ёшлик, ёшариш ва янгиланишдан сўзлай-ди. Машъаланинг тож қисми оқ пўлатдан ясалган бўлиб, миллий бойлигимиз пахта шаклидаги нақшлар билан безатилган. Унинг қўрғонлари эса Ватанимиз сарҳадлари мустаҳкамлигини, миллатимизнинг бирдамлигини англатади. Янги ой, тонг юддузлари ва миллий гумбазлар хурлигимизни, тинч ва осуда ҳаётимизнинг рамзий ифодасини билдиради .\nСпорт мусобақалари орасида теннис баҳслари энг қизиқарли ўйинлар сирасига кириб бормоқда. Маълумки, ҳар бир ўйин, мусобақа бу нафақат спорт, балки байрам ҳамдир. Бу бай-рамона ҳолатни 1994 йил, 28 май -5 июнь кунлари Тошкентда теннис бўйича Ўзбекис-тон Республикаси Президенти кубоги учун биринчи Халқаро турнирида яққол сезса бўлади.\nБундай спорт байрами 1995 йил 2 сентябрь куни ушбу кубок учун иккинчи халқаро турнирида ҳам янада кўтаринки шаклда намоён бўлди. Унда дунёнинг 14 мамлакатидан спортчилар қатнашди. Марокашлик теннисчи Карим Аламий турнир ғолиби бўлди.\n1996 йил 2—8 сентябрь кунлари анъанавий III халқаро турнир ҳам муваффақиятли ўтди. Турнир якунида Ўзбекистон Президенти И. Каримов нутқ сўзлади ва мусобақа ғолиби испаниялик теннис устаси Фелекс Мантиллега бош совринни топширди.\n1999 йилги турнирда жаҳоннинг 26 мамлакатидан 80 нафар спортчи иштирок этиши уни Халқаро спорт байрамига айлантириб, юртимиз обрўсига обрў қўшди.\nVII халқаро турнир 2000 йилнинг 11—17 сентябрь кунлари бўлиб ўтиб, унда Президент кубоги россиялик спортчи Марат Сафинга насиб этди.\nВатанимиз истиқлолининг 10 йиллик тантаналари давом этаётган кунларда мамлакатимизда яна бир улкан байрам — теннис бўйича Ўзбекистон Республикаси Президенти кубоги учун 8-халқаро турнир бўлиб ўтди (соврин жамғармаси 550 минг АҚШ доллари миқдорида белгиланди).\nТурнирда йигирмадан ортиқ давлат, жумладан, АҚШ, Россия, Франция, Германия, Италия, Исроилнинг таниқли дунё теннис рейтингига эга теннис усталари қатнашди.\nЎзбекистонда қисқа вақтда энг замонавий талабларга жавоб берадиган кортлар қурилиб, фойдаланишга топширилди. Мамлакатимиз жаҳоннинг теннис ўта ривожланган давлатлари сафидан жой олди. Бу эса «Президент кубоги» «АТП Тур» туркумидаги расмий турнирлар сирасига кириб, довруғининг тинмай ошиб боришида ҳам муҳим омил бўлмоқда. Мазкур мусобақа Ўзбекистонни теннис бўйича Осиёнинг энг етакчи давлатларидан бирига айлантирди.\n«10 сентябрь куни Тошкентдаги «Юнусо-бод» теннис кортида «Президент кубоги» хал-қаро турнирининг тантанали очилиш мароси-ми бўлиб, унда Ўзбекистон Республикаси Пре-зиденти Ислом Каримов сўзга чиқиб, мусоба-қада дунё теннисининг тан олинган усталари иштирок этаётганидан мамнун эканлигини таъкидлади. Мазкур теннис усталари Евгений Кафельников, Марат Сафин, Доминик Ҳорбати, Николас Кетфер, Марк Россе каби кўплаб ракетка усталари спортнинг мана шу гўзал, жозибадор ва оммабоп тури мухлисларининг муҳаббати ва ҳурмат-эътиборига сазовор бўлганлар»\n«Юнусобод» кортларида ўтган бу улкан спорт байрамининг шукуҳи жаҳоннинг кўплаб мамлакатларини қамраб олди, десак хато бўлмайди. Чунки талай хорижий телекомпаниялар, бошқа оммавий ахборот воситалари вакиллари мазкур мусобақани узлуксиз жа-ҳонга ёритиб турди.\nШундан сўнг давлатимиз раҳбари мазкур турнирда иккинчи бор ғалаба қозонган Марат Сафинга мусобақанинг бош соврини — «Ўзбекистон Республикаси Президенти кубоги»ни тантанали равишда топшириб, унга ўзбекона зарбоф тўн кийдирди.\nМарат Сафин турнирнинг жуда муваффақиятли ўтганини таъкидлар экан, бу нуфузли мусобақани ўтказишга бош қўшган барча таш-килотчиларга самимий миннатдорчилик бил-дирди.\nХуллас, Президент Кубоги обрўйининг йил-дан-йилга ошиб бориши Ўзбекистон спорти-нинг халқаро нуфузини оширмоқца.Республикамизда ўтказилаётган Халқаро спорт мусобақалари ўзига хос спорт бай-рамларига айланиб кетмоқца. Мусобақа қат-нашчилари ўзбек одатларига кўра иззат-ҳур-мат билан кутиб олиниши, спорт анжума-\n«Халқ сўзи», 2001 йил, 11 октябрь.\nнининг карнай-сурнай садолари билан тантанали очилиши, мусобақаларнинг тизимли ўтказилиши, ғолибларни шарафлаш шодиёналари, унда давлат байроқларининг кўтарилиши ва мадҳияларининг янграши, тадбирларнинг тантанали ёпилиш маросимлари мазкур мусобақаларни ҳақиқий байрамга айлантириб юбормоқда.\nМустақиллик шароитида ватанимизда қуйидаги спорт турлари бўйича йирик халқаро мусобақалар спорт байрами холатида ўтказилмоқда:\nКураш. 1993 йил мартда Термизда ўрта аср қомусий олими Ҳаким ат-Термизий хотирасига багишлаб, кураш бўйича ўтказилган халқаро мусобақаларда жаҳоннинг турли мамлакатларидан тўрт юздан кўпроқ полвонлар қатнашди.\n1997 йил 22—23 ноябрда Тошкентда «Ўзбекистон мустақиллиги кубоги» учун эркин кураш бўйича биринчи Халқаро турнир бўлиб ўтди. Унда Европа ва Осиёнинг 40 та мамлакатидан келган 130 нафардан ортиқ спорчтчи қатнашди.\n1997 йил ноябрда Тошкентда Собир Раҳимов хотирасига бағишланган юнон-рум кураши бўйича Халқаро турнир ўтказилди. Унда Ўзбекистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон, Россиядан келган 200 спортчи қатнашди. Жиззахда эса бокс бўйича Халқаро ёшлар турнири ўтказилди. Унда икки юздан ортиқ спортчи мукофотлар учун курашди.\n1998 йил 22—24 майда эркин ва юнон-рум кураши бўйича Ўзбекистон Республикаси мустақиллиги Кубоги учун ўтказилган II Тошкент Халқаро турнирда жаҳоннинг кўп мамла-катларидан келган 184 нафар полвон қатнашди.\n1998 йил 29 июнда Тошкентда самбо кураши бўйича еттинчи Халқаро турнир очилди.\n1998\tйил 6—7сентябрда Тошкентда кураш бўйича «Ўзбекистон Президенти Кубоги» учун биринчи Халқаро турнир бўлиб ўтди. Унда 20 дан ортиқ мамлакат вакиллари қатнашди. Ўзбекистон Президентининг бош совринини туркиялик полвон Салим Татар ўғли олди. Тошкентда «Паҳлавон» кубоги соврини учун самбо бўйича Халқаро ёшлар турнири бўлиб ўтди. Унда Ўзбекистон, Қозоғистон ва Туркманистондан келган 200 дан кўпроқ спортчи қатнашди. 1999 йил 1—2 май кунлари Тошкентда кураш бўйича биринчи жаҳон чемпионати бўлиб ўтди. Унда 48 мамлакатдан келган спортчилар қатнашди. Мамлакатимиз полвонлари 3 та олтин, 3 та кумуш ва 4 та бронза медалига сазовор бўлдилар. Акобир Қурбонов, Камол Муродов, Тоштемир Муҳамедов ўз вазн тоифалари бўйича жаҳон чемпиони бўлишди.\n25—30 май кунлари Тошкентда биринчи марта юнон-рум кураши бўйича эркак ва аёллар ўртасида анъанавий Осиё чемпионати бўлиб ўтди. Унда 14 мамлакатдан келган 500 нафардан ортиқ спортчи қатнашди. Чемпионатда Ўзбекистон терма командаси эркин кураш бўйича команда хисобида 1-ўринни эгаллади. Игорь Купеев (69 кг), Руслан Хинчагов (76 кг), Аслон Санакоев (85 кг) олтин медаллар, Рамиль Исломов (63 кг), Георгий Касинов (103 кг) кумуш медаллар ва Адхам Очилов (54 кг), Дамир Заҳриддинов (58 кг), Сослан Фраев (97 кг) бронза медали соҳиблари бўлдилар.\nЮнон-рум кураши бўйича эркаклар беллашувида бухоролик спортчи Шуҳрат Саъдиев олтин медал сохиби бўлди.Эркин кураш бўйича аёллар ўртасида мам-лакатимиз вакили Марина Михеева (68 кг) тўртинчи ўринни эгаллади. Команда хисобида биринчи ўринни Ўзбекистон терма командаси, иккинчи ўринни Корея, учинчи ўринни Қозоғистон терма командалари эгаллади.\n26—30 май кунлари Тошкентда «Микаса» япон компанияси Кубоги учун волейбол бўйича биринчи аёллар Халқаро турнири бўлиб ўтди. Унда Япония, Россия, Қозоғистон, Қирғизистон ва Ўзбекистон командалари қатнашди. Бош соврин — «Микаса» кубоги Ўзбекистон жисмоний тарбия институти спорт клуби волейболчи аёлларига насиб этди.\nБокс. 1994 йил 5—10 октябрь кунлари Тошкентда бокс бўйича Ўзбекистон Республикаси мустақиллигига бағишланган турнир ўтказилди. 1995 йил 30 сентябрдан 8 октябргача Тошкентда бокс бўйича Осиё чемпионати бўлиб\nбўлиб ўтди. Ўша йил июнда Андижон вилояти Избоскан тумани маркази Пойтуғда айбоксинг (Таиланд бокси) бўйича турнир бўлиб ўтди.\n1997 йил 17 августда Тошкентда Россия, Қозоғистон, Белоруссия ва ўзбекистонлик жаҳон чемпионати, Олимпия ўйинлари, Халқаро\nтурнир ғолиблари иштирокида Ўзбекистонда биринчи бор профессионал бокс бўйича Халқаро матч ўтказилди. 1997 йил июлда Жиззахда бокс бўйича\nёшларнинг истеъдодли мураббийси Азимжон Бадалов хотирасига бағишланган биринчи Халқаро турнир бўлиб ўтди. Турнирда Ўзбекистон,\nТожикистон ва Туркманистоннинг114нафарбоксчиси ўз маҳоратини намойиш қилишди.\n1998 йил августда Жиззахда таниқли тренер Сидней Жаксон хотирасига бағишланган анъанавий Халқаро турнир бўлиб ўтди. Бу турнирда Жиззах вилоятининг терма командаси биринчи ўрин эгаллади.\n1998 йил сентябрда Самарқандца бокс бўйи-ча «Амир Темир кубоги» учун Халқаро турнир бўлиб ўтди. Унда Ўзбекистон, Қозошстон, Қирғизистон, Россия, Ҳиндистондан келган 100 дан ортиқ спортчи қатнашди.\n1998 йил ноябрда Урганч шаҳрида бокс бўйича очиқ чемпионат бўлиб ўтди. Унда республикамиз ва Қозоғистон, Қирғизистон, Туркманистон ва Япониядан келган 100 дан ортиқ «чарм қўлқоп» устаси қатнашди.\nЗарафшонда ёпшар ўртасида Навоий тоғ-металлургия комбинатининг 40 йиллигига ба-ғишланган Халқаро мусобақа бўлиб ўтди. Унда республикамиз, Қозошстон ва Қирғизистон «чарм қўлқоп» усталари куч синашдилар. Навоийлик ёш боксчиларнинг чиқишлари муваф-фақиятли бўлди. Акром Файзиев, Шуҳрат Улуғов, Ҳасан Эргашев ва Камолиддин Нормуро-дов ўз вазн тоифаларида биринчи ўринни эгал-лашди.\nФутбол. 1994 йил 11 апрель кунлари Тошкентда футбол федерациялари Халқаро ассо-циацияси (ФИФА) ва Осиё футбол федерация-си (АФК) кўмагида футбол бўйича биринчи марта халқаро турнири бўлиб ўтди.\n1994 йил 20—29 май кунлари Тошкентда Осиё чемпионати финалига чиқиш учун Ўрта Осиё ва Қозоғистондаги бешта давлат ёшлар командаларининг футбол бўйича очиқ турнири ўтказилди.\nфутбол бўйича VI Халқаро турнир бўлиб ўтди. 1996 йил 24 августда «Пахтакор» марказий стадионида Осиё чемпионати сайланма гуру-\nтугади. Чирчиқда аёллар ўртасидаги футбол бўйича Ўрта Осиё чемпионатининг сўнгги тури бўлиб ўтди.\nАндижон шахридаш «Андижон қизи» футбол-хоккей клуби қизлари биринчи ўринни эгалладилар.Теннис. 1994 йил 3 майда Тошкентда «Буюк ипак йўли» шиори остида теннис бўйича Хал-қаро мусобақалар очидди. Бу мусобақаларда 22 мамлакат спортчилари қатнашди.\n1994 йил 28 майдан 5 июнигача Тошкентда Президент Кубоги учун биринчи Халқаро теннис турнири ўтказилиб,Америка теннисчиси Чак Адамс унинг биринчи соҳиби бўлди. 1995 йил 29 августда Тошкентда теннис бўиича очилган Ўзбекистон Республикаси Президенти Кубоги учун олиб борилган иккинчи Халқаро турнирда 14 мамлакат спортчилари қатнашди.\n1996 йил 2—8 сентябрда Тошкентда теннис бўйича Ўзбекистон Республикаси Президенти Кубоги учун учинчи Халқаро турнир бўлиб ўтди.1996 йил 8—16 июнда Тошкентда Челенжер туркумидаги теннис бўйича Халқаро аёллар\n1996 йил апрелда Тошкентда теннис бўйича ёшлар анъанавий халқаро турнири бўлиб ўтди.\n1997 йил 8 июнда Тошкентда теннис бўйича аёллар иккинчи Халқаро турнири бўлиб ўтди.\n1996 йил 12 июлда Наманганда теннис бўйича Халқаро ёшлар турнири ўтказидди. Унда Ўрта Осиё давлатларидан 13 ёшгача бўлган 44 нафар\nчерс» тенниси бўйича Халқаро турнир бўлиб ўтди.\nйўли» Халқаро сателлит теннис турнири ўтказилди. Тошкентлик спортчи Вадим Куценко\n1998\tйил 14—20 сентябрда Тошкентда теннис бўйича «Ўзбекистон президенти Кубоги»учунбешинчиХалқаротурнирбўлибўтди.Унда18 мамлакатдан келган 49 нафар энг кучли теннисчи қатнашди. Турнирнинг ёпилиш маросимида Ўзбекистон Президенти Ислом Каримов нутқ сўзлади ва сурункасига иккинчи бор турнир ғолиби бўлган инглиз теннисчиси Тим Хенманг акумуш Кубогини топширди.\nФарғона шаҳрида «Истиқлол» Халқаро нири бўлиб ўтди. Унда жаҳоннинг 50 лан ортиқ мамлакатидан келган теннис ракетка-си усталари бир ҳафта давомида куч синашилар.\n1997 йил 21 октябрда Тошкентда мамлакатимиз мустақиллигининг 6 йиллигига бағишланган «Труд» газетаси мукофоти учун иккинчи Халқаро болалар шахмат турнири очилди. Унда Ўзбекистон,Қозоғистон,Туркманистонва Қирғизистоннинг етти ёшдан ўн ёшгача бўлган шахматчилари қатнашди.\n1997 йил 17—25 ноябрда Тошкентдаги «Жар»спорт мажмуида «Труд» газетаси совринлари учун Ўзбекистон Республикаси етти йиллигига бағишланган болалар Халқаро шахмат турнири бўлиб ўтди.\n1998 йилДошкентда «Труд» газетаси совринлари учун Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг етти йиллигига бағишланган болалар Учинчи Халқаро шахмат турнири бўлиб ўтди. «Труд» газетасининг бош соврини тошкент-ликларга насиб этди. Шахсий ҳисобдаги мутлақ биринчиликни усталикка номзод 16 яшар Жасур Мажидов эгаллади.\n1996 йил 8 октябрда Самарқандда «рус накли» бўйича ўтказилган 64 катакли шашка бўйича учинчи жаҳон чемпионати очилди.\nТошкентда баскетбол бўйича анъанавий халқаро турнир бўлиб ўтди. Унда мамлакатимиз спортчиларидан ташқари, Хитой, Ҳиндистон. Қирғизистон ва Қозоғистондан келган спортчилар ҳам қатнашдилар. Ғолиблик шоҳсупасига юртимиз спортчилари кўтарилишди.\nГимнастика. 1997 йил декабрда Навоий шаҳрида бадиий гимнастика бўйича Халқаро турнир ўтказилди.\nСувда сузиш. 23—26 ноябрда Тошкентда Оила йилига бағишланган «Сув париси» баравар су-зиш бўйича биринчи марта Халқаро турнир ўтказилди. Унда Ўзбекистон, Греция, Қозоғис-тон, Россия спортчи қизлари қатнашди. Рос-сия спортчи қизлари турнир ғолиби бўлишди. Жуфт композициялар дастурида ўзбекистонлик Татьяна Завадовская ва Юлия Велку бронза медали совриндори бўлишди.\nҚиличбозлик. Тошкентда қиличбозлик бўйича таниқли спортчи Собир Рўзиев соврини учун бўлиб ўтган Халқаро турнирда Ўзбекис-тон аёллар командаси биринчи ўринни эгаллади. Бу галаба шахсий ҳисобда ҳам олтин медал-га сазовор бўлган тошкентлик Светлана Филимонова энг кўп хисса қўшди.\nЭркаклар орасида^қиличбоз юртдошларимиздан Р. Бахтиев, Е. Йўлдошев ва А. Багдасаров муваффақиятли қатнашиб, ҳурмат шоҳсупасига кўтарилдилар.\nХоккей. 1996 йил 8 апрелда Бухорода аёллар командалари ўртасида чим устида хоккей бўйича халқаро турнир бўлиб ўтди.\nОтчопар. 1997 йил июнвда Тошкентда отчопарлар конкурси бўйича Халқаро турнир бўлиб ўтди.\nТехник спорт турлари. 1998 йилнинг сентябрида Тошкент яқинидаги Аранчи аэродромида авиамодель бўйича Осиё тарихида биринчи чем-пионат бўлиб ўтди. Унда Ўзбекистон, Қозоғис-ток, Арманистон ва Индонезия командалари қатнашди. Эркин учадиган планерларда Алек-сандр Амелин (Қозоғистон), резина моторли моделларда Шавкат Исматиллаев, ичда ёнадиган таймерларда Евгений Хаенок, радиобошқариш планерларида Владимир Уцин (барчаси ўзбекистонлик) Осиёнинг биринчи чемпионлари бўлишди.\n1998 йил октябрда Ўзбекистонда Тошкент -Чимён дам олиш масканида энг кучли автоҳайдовчиларнинг ўн биринчи Халқаро мусобақалари бўлиб ўтди. Унда Ўзбекистон командаси биринчи ўринни эгаллади.\n1995 йил сентябрь ойида Тошкент шаҳрида илк бор Марказий Осиё халқларининг спорт ўйинлари муваффақиятли уюштирилди. Бай-рам «Пахтакор» стадионида карнай-сурнай наволари билан бошланиб, театрлаштирилган бадиий спорт томошаси билан давом эттирилди. Кутилмаганда майдонга жангчилар кириб келди. Томошабинлар ичидан кўнгиллилар чи-қиб уларга қарши уриш бошладилар. Жанг авжга чиқци. Шу вақт бонг урилиб, майдондаги бар-ча жангчилар қотиб қолди. Диктор овози янгради: «Тарихимизда байрамлар, олимпиадалар бошланган вақгда урушлар тўхтатилган. Аждодларимиз номи билан талаб қиламан: Уруш тўхтатилсин! Байрам - олимпиада бошлан-син!»\nМайдонга Марказий Осиё халқларининг афсонавий қаҳрамонлари Алпомиш, Рустам, Ма-нас ва бошқалар сиймолари чиқади. Улар Мус-тақилликка эришган барча халкларни урушга эмас, дўстлашишга чақиришади. Халқпар ўртасида урушлар эмас, дўстлик олимпиадалари ўтказишга ундашади.\nМайдонни раққосалар эгаллаб «Хуш келибсиз!» номли катга хореографик ўйин ижро этдилар. Ўйингоҳ йўлакчаларига беш қардош халқлар - ўзбек, қозоқ, тожик, туркман, қирғиз халқларининг спортчи вакиллари кириб кели-шиб, майдондаги ўз жойини эгачлашади.\nҚардош халқ вакиллари тантанали равишда олимпиада байроғини олиб кириб стадион узра кўтаришади. Стадионга Юнонистондан келтирилган рамзий олимпия олови олиб кирилади ва Марказий^Осиё халклари олимпиадаси оло-ви ёқилади. Ўзбекистон Президенти ва Олимпиада қўмитаси раисининг қутловлари янграй-ди. Олимпиада очиқ деб эълон қилинади.\nМарказий Осиё халқтари ўйинларида катта бадиий спорт томошаси кўрсатилди. «Спорт ва санъат», «Спорт — тинчлик элчиси», «Эстрада юлдузлари- спорт юлдузларига» номли эпи-зодларда Марказий Осиё халқларининг спорт, санъат, маданият соҳаларидаги ютуқлари та-раннум этилди.\nTeglar: бўйича Хал1179аро бўлиб спорт Ўзбекистон турнир хал1179 Тошкентда теннис биринчи 1179атнашди келган билан Республикаси 1203ам ўйинлари хал1179аро турнири кураш Президенти\nТрютшлер фирмасининг машиналари мисолида замонавий автоматик той титувчилар ...