Ўғузхон тарихи. III Боб « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nЎғузхон тарихи. III Боб\n03 April 2018 - 8:00\nИскандар бошқа, Зулқарнайн бошқа..\nМатематик рус олими Г.Перельман 2006 йилда француз олими Пуанкаренинг юз йил олдинги назариясини исботлаб, «йилнинг энг катта кашфиётчиси» номини олганди. Мен ҳам кўплаб олимларга тақлидан 1400 йиллик жумбоқни ечишга бел боғладим.\nБу савол 1400 йилдан буён дунё олимлари назарида бўлиб турибди. Саволнинг берилиши тарихи ҳам жуда қизиқарли. Кўпчиликка маълумки, бундан 1400 йиллар илгари ер юзида оламшумул воқеа юз берди. Макка шаҳрида яшовчи Муҳаммад (с.а.в.) деган киши ўзини Охирзамон пайғамбари эканлигини эълон қилди.\nШунда биринчилардан бўлиб у кишига ўзининг яқин қариндошларининг кўпчилиги қаршилик қилдилар. Расули Акрамни жисмонан йўқ қилиш режаси иш бермагач, улар Расули Акрамни илмда мот қилмоқчи бўлдилар.\nУларнинг режасига кўра, бунинг йўли осон эди. Чунки, Муҳаммад (с.а.в.) ўқишни ҳам, ёзишни ҳам билмайди. Бу воқеадан бир неча йил илгари Аллоҳнинг ер юзига туширган Китоблари ¬– Таврот, Забур, Инжил, шунингдек бошқа пайғамбарларга туширилган саҳифаларнинг билимдонлари бўлмиш – яҳудийларнинг энг зўр олимлари Мадина (Ясриб)га кўчиб ўтгандилар. Шунда улар арабларга: «Охирзамон Пайғамбари ер юзига тушадиган аломатлар кўриниб қолди, у яқинда Ясрибда, бизнинг қавмимиз орасидан чиқади ва биз дунё ҳамда охират илмини қўлга киритиб, мартабамизни яна ошириб оламиз»-дегандилар.\nМакка задогонлари бу гапларни эслаб қолгандилар. Улардан баъзилари «афсус, илм яна яҳудийларга ўтаркан, агар пайғамбар бизнинг орамиздан чиққанида унга сидқидилдан хизмат қилган бўлардик»-дегандилар. Аммо, реал воқеликда ўз гапидан тондилар ва Муҳаммад (с.а.в.)нинг Пайғамбар бўлиб чиқмаслигини жуда хоҳладилар ва маккорона режа туздилар.\nРежага кўра маккалик бир неча киши ўша пайтда дин илмида пешво бўлган ясриблик яҳудий олимлардан Муҳаммад (с.а.в.) учун учта мураккаб савол келтириш эди. Маккалик вакиллар Ясрибга келиб ўз илтимосларини баён қилганларида, Аҳли Китоблар ҳайратдан лол қолдилар. Шу сабабли, бир неча кун маслаҳатлашиб учта ечиб бўлмайдиган саволни ёзиб уларни ортга қайтардилар. Ўшанда яҳудий олимлар ўзлари топиб берган саволларга жавобини аниқ айтганликлари ҳақида маълумот йўқ. Бироқ улар жавобнинг ташқи томондан тўғри-нотўғрилигини англаш мумкинлиги ҳақида ишора бердилар холос. Яъни, «агар сизлар айтаётган киши бу саволларнинг иккитасига узун, биттасига қисқа жавоб берса, у Пайғамбар бўлиши мумкин»-дейишди.\nНега жавобни аниқ айтишмайди? Чунки, улар тўғри жавоб келишига ишонмасдилар. Ўша пайтдаги арабларнинг саводхонлиги ҳақида Имом Бухорий бобомиздан келтирилган ушбу ҳадис ойдинлик киритса керак:\n1913-ҳадис. Ибн Умар (рз.) ривоят қиладилар: «Расулуллоҳ (сав): «Кўпчилигимиз уммий (ўқиш ва ёзишни билмайдиган) жамоамиз. Шу сабабдан биз араб жамоаси ёзишни ҳам, юлдузларга қараб ҳисоблашни ҳам ва уларнинг қай тартибда ҳаракат қилишини ҳам билмаймиз, бунинг ўрнига қиладиган ибодатларимизнинг вақтларини шундай аниқ ва кўзга кўринадиган қилиб белгиладикки, бу белгиларни билишда ва ҳисоб-китоб қилишда уммийлар ҳам, бошқалар ҳам бирдир», – деб, икки муборак қўлларининг бармоқлари билан мана бундай ва намоз мана бундай қилиб, бир гал йигирма тўққиз ва бир гал ўттиз рақамини кўрсатдилар».\nДунёдаги энг катта мўъжиза Охирзамон Пайғамбарининг ер юзида пайдо бўлиши. Кейинги ўринда – мана 1400 йилдан буён бирон-бир нуқта ва вергули ўзгармасдан келаётган Охирги Китоб Қуръон.\nМана шу ўтган даврда, айниқса, охирги 100 йил ичида жуда кўп олимлар Қуръондаги матнларни тафаккур қилиб кашфиётлар қилдилар. Уларнинг ичида шифокорлар, географлар, физиклар, биологлар ва бошқа соҳа олимлари бор.\nШулар қатори мен ҳам Қуръондаги матнни тафаккур қилиб, ўз фикр-мулоҳазаларимни баён этишга жазм этдим.\nШундай қилиб, яҳудий олимларнинг энг билимдонлари томонидан Расули Акрамга берилган уч саволнинг биттаси бугунги мавзуимиз – Зулқарнайн ҳақида эди.\nБу масалага ҳозирги бизнинг диний олимларимиз жавоби “Ислом” энциклопедиясида қуйидагича баён этилади:\n(араб. – икки шохли) – Қуръонда қиссаси келган мўмин банданинг исми. Зулқарнайн шахси ҳақида турли фикрлар мавжуд. Баъзи тадқиқотчилар уни македониялик Искандар деб ҳисоблашади. Бироқ, Ислом таълимотига кўра бу тўғри эмас, чунки македониялик подшо Аллоҳнинг ягоналигига ишонган мўмин бўлган эмас. Қуръондаги Зулқарнайн эса, мўминдир. Аллоҳ “Каҳф” сурасида Пайғамбар (сав)га хитоб қилиб: “сендан Зулқарнайн ҳақида сўрарлар” деган. Муҳаммад (сав)дан одамлар Зулқарнайн тўғрисида сўраганлар. Қиссада айтилишича, Аллоҳ таоло Зулқарнайнга ер юзида ҳукмронлик, мол-у дунё, аскарлар ва бошқа катта имкониятларни берган эди. Шунингдек, Аллоҳ унга ҳукм юритиш, бинокорлик ва ободончилик, давлатни мустаҳкам тутиш каби ишларни ўргатган эди. Зулқарнайн ўз мулкларини айланган. У шимол томон йўл олган. Икки тоғ орасига етганида, уларнинг ортида бирон гапни англамайдиган қавмни кўрган. Бу қавм Зулқарнайндан ер юзида бузғунчилик қилгувчилар – Яъжуж ва Маъжуждан ўзларини ҳимоя қилиш учун тўсиқ қилиб беришини сўрашган. Зулқарнайн Аллоҳ унга берган илм орқали мустаҳкам темир девор қуриб, ҳалиги қавмни Яъжуж ва Маъжужнинг ҳужумларидан сақланишига ёрдам берган.\nИстеъдодли ёш ўзбек шарқшунос олими Файзуллоҳ Отахонов бу борада жуда яхши тадқиқотлар олиб борган экан.\nЭътиборингизга унинг «Искандар… Зулқарнайнми ёки Мақдуний?» номли илмий мақоласини, бироз қисқартирган ҳолда келтираман:\n«Олимлар орасида ҳанузгача бир жумбоқ бор. Қуръони каримда келган Зулқарнайн ҳақиқатан ҳам македониялик Искандарми ёки бошқами?\nЖумбоқни қўлимизда мавжуд манбалар асосида таҳлил қилиб кўрамиз. Қуръони каримда Каҳф сурасининг 83 – 98-оятларида Зулқарнайн ҳақида баён этилган. “Аллоҳ таоло Зулқарнайнга ер юзида ҳукмронлик, молу дунё, аскарлар ва бошқа катта имкониятларни берган. Турли хил илмларни ўргатган (Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф. “Тафсири ҳилол”, 3-жузъ, 514-бет) ..\nҚуръонда яна Зулқарнайннинг сафарлари ҳақида ҳам хабар келади: ғарбга боради, йўлида учраган қавмларни, Аллоҳнинг йўлидан узоқ бўлиб кетганларини жазолайди, мўминларини мукофотлайди. Машриққа сафари ҳам шундай кечади. Борган жойларининг ҳукмронлиги унинг қўлига ўтаверади. Бир қавмнинг илтимосига кўра Зулқарнайн уларни Яъжуж ва Маъжуж бузғунчиликларидан асраб темир ва мис эритмаси қоришмасидан мустаҳкам девор қуриб беради. Зулқарнайн барча яхшиликларини Аллоҳнинг раҳматидан деб билган. Бундай хулқ фақат ҳақиқий мўминларга хос хулқдир.\nИбн Касир тафсирларида бундай келади: “Искандар Зулқарнайнни румлик дейувчиларнинг далиллари кучсиздир. Румлик иккинчи Искандар Филис (Филипп) ўғли Мақдуний (македониялик)дир. Қуръонда келган Зулқарнайн тўғрисида Азроқий бундай дейдилар: “Байтуллоҳни Иброҳим (а.с.) билан бирга тавоф қилган, вазири Ҳизр (а.с.) бўлган. Искандар Мақдунийнинг вазири эса Арасту бўлган ва милоддан тахминан 300 олдин ҳукмронлик қилган. Қуръондаги Зулқарнайн Иброҳим (а.с.) замонларида яшаган”(милоддан аввал 3000 йиллар) Ибн Касир. “Тафсирул Қуръанил Азим”, “Дорул маърифа”, Байрут, 3- жузъ, 1989 й. 106-бет.. Демак, Қуръонда келган Зулқарнайн билан Александр Македонский яшаган даврлар ораси тахминан 2700 йилга фарқ қиляпти.\n“Тафсири Жалолайн”да келишича: “Зулқарнайн солиҳ киши, одил подшоҳ бўлган, пайғамбар бўлмаган. Баъзилар Иброҳим (а.с.) замонларида яшаган ва Иброҳим (а.с.) қўлларида Исломга кирган дейишади. У Искандария шаҳрини қурган Искандар Мақдуний эмас, чунки у мушрик бўлган ва Зулқарнайндан анча кейин яшаган. Ораларда минг йилдан ошиқ муддат ётибди. Иккаласини битта деганлар ҳам бор. Масалан, Ибн Асир “ал-Комил” ва Ибн Хишом “Сийрат”ларида шундай келган. Зулқарнайннинг исми ҳақида аниқ далил йўқ. Бу ҳақда айтилган гаплар далилсиздир. Аллоҳ таоло Қуръонда исмлаганидек “Зулқарнайн” дейиш бизга кифоя қилади” “Тафсири Жалолайн”. “Дорус саъада”, Истанбул, 392-бет..\nТурк тилидаги “Қуръони карим ва маънолари таржимаси”да бу масалага қуйидагича изоҳ берилади: “Зулқарнайннинг ким бўлгани тўғрисидаги яҳудийларнинг саволига аниқ бир маълумот йўқ. Байзовий тафсирида унинг Буюк Искандар экани, пайғамбарлиги аниқ бўлмаса-да, лекин солиҳ бир банда бўлгани тўғрисида баъзи олимларнинг фикри бир эканлиги зикр этилади. Ҳолбуки Зулқарнайн, Аллоҳнинг Китобида ойдинлашишига кўра, қирол Искандардан анча олдин келган пайғамбар бўлгани эҳтимоли барибир кучли кўринади”. “Қуръони карим ва маънолар таржимаси” (туркча), муаллифлар жамоаси, Анқара, 1993 й, 301-бет\nҒарб шарқшуносларининг аксарияти Александр Македонскийни Қуръондаги Зулқарнайн деб ҳисоблайдилар. Масалан Олга Бибикованинг “Кругосвет.net“да эълон қилган мақоласида Қуръонда келган қиссалар тўғрисида фикр билдиради, шунда Зулқарнайнни Александр Македонский бўлган деб тушунтиради. Бошқа Ғарб олимлари ҳам Зулқарнайн ҳақида ёзсалар қавс ичида Александр Македонский деб қўшиб қўядилар. Машҳур “Вокруг света” энциклапедиясида ҳам шундай келади.\nАлександр Македонский милоддан аввалги 356 – 323 йилларда яшаган юнон-македон давлати раҳбари, кўп давлатларни босиб олган подшоҳ. Ҳатто бизнинг диёримизгача ҳам келган. У тузмоқчи бўлган салтанатига марказ қилиб Бобилни танлайди. Унинг эрта вафоти мақсадига эриштира олмайди. У Бобилда вафот этади А.Кабиров. Жаҳон тарихи 6- синф учун. Тошкент. “Ўқитувчи”. 2001 й, 240-248 бет.\nАлександр Македонский асосий тарбияни устози Арастудан олган. Эътиқоди қандай бўлганини Арастудан қиёс қилиб олишимиз мумкин. Шунда бу Мақдуний Қуръондаги Зулқарнайн эмаслиги ўз-ўзидан ойдинлашади.\nҚуръонда фақат “Зулқарнайн” тарзида келган, исми айтилмаган. Шунинг учун “Тафсири Жалолайн” китобида: “Зулқарнайн бўлиб келдими фақат шундай аташимиз кифоя қилади” , дейилади “Тафсири Жалолайн”. “Дорус саъада”, Истанбул. 392-бет..\nЗулқарнайн яшаган давр ҳам тортишувли масала. Ибн Касирда келган Азроқийнинг фикрича Зулқарнайн Иброҳим(а.с.) замонларида яшагани тўғрисидаги хабарни ўқидик. Буни тўғри дейдиган бўлсак, Абу Лайс Самарқандий тафсирларида бунга тўғри келмайдиган маълумот берилган: “Дунёнинг деярли барча жойларини босиб олган тўртта йирик подшоҳ ўтган, шулардан иккитаси мусулмон, иккитаси мушрик – кофирдир. Мусулмонлари Сулаймон (а.с.) билан Зулқарнайн, кофирлари Намруд ва Навахуданаср бўлган” Абу Лайс Самарқандий. “Баҳрул улум”.\nНамруд Иброҳим (а.с.) замонларида яшаган машҳур подшоҳ. Зулқарнайн билан Намруднинг замондош бўлишгани ишончсизроқдир. Чунки Абу Лайс Самарқандийнинг фикрига таянадиган бўлсак, бир замонда иккита қудратли подшоҳ ҳукмронлик қилиши қийин.\nЗулқарнайнни пайғамбар бўлган дейдиганлар ҳам бор. Ҳазрати Алидан (р.а.) пайғамбар бўлганми деб сўралганида: “Одамларни тўғри йўлга бошлаган Аллоҳнинг солиҳ бандаси бўлган” Ибн Касир. “Тафсирул Қуръанил Азим”, “Дорул маърифа”, Байрут, 3- жузъ, 1989 й. 106-бет , деб жавоб берганлар.\nҚуръони каримда номи зикр этилган учта шахснинг пайғамбарлиги баҳслидир. Улар Луқмони Ҳаким, Ҳазрати Ҳизр ва Зулқарнайнлар. Турк олими Мустафо Осим Кўксол ўзининг “Пайғамбарлар тарихи” китобига Зулқарнайнни ҳам киритган. Лекин, Зулқарнайнни пайғамбар бўлмаган дейдиганлар ҳам бор, дея изоҳ беради М.О.Кўксол. “Пайғамбарлар тарихи”, 2- жилд, Анқара, 1993й. 286-бет.\nXIII-XIV асрларда айниқса Мовароуннаҳр ва Хуросон адабиёт аҳллари орасида “Хамса” ёзиш удум бўлган. Маълумки, Хамса бешлик дегани. Яъни, бешта мустақил достондан иборат битта йирик асар. Шу бештадан биттаси албатта Искандарга бағишланган достон бўлган. Низомий Ганжавийнинг “Искандарнома”, Ҳусрав Деҳлавийнинг “Ойнаи Искандарий”, Абдураҳмон Жомийнинг “Хирадномаи Искандарий” достонлари шулар жумласидандир. Жумладан Алишер Навоий ҳам худди шу йўлда “Хамса” битган ва ичида “Садди Искандарий” достони бор. Унда шоир македониялик Искандарни қаҳрамон қилиб олади. Унинг ҳарбий юришлари, устози Арасту билан савол-жавоблари, суҳбатлари, умуман олганда, қилган ишлари ҳақида сўз юритади. (Достонда “Искандари соний” деб аталган шахс Ҳусайн Бойқародир.) Алишер Навоий. “Садди Искандарий”. 11- жилд, 626-бет\nДостонда “Зулқрнайн” сўзи учрамайди, Искандар бўлиб келади ва асосан Искандар Мақдуний яшаган давр тасвирланган. Демак бу томондан Қуръонда келган Зулқарнайнга унинг ҳеч қандай алоқаси йўқ. Аммо савол туғилади: нега унда достон “Садди Искандарий” деб номланган? “Сад” девор дегани ва уни, Қуръонга кўра, Зулқарнайн қурган, тўғри, Алишер Навоий достонни “Садди Искандарий” деб номлади, лекин бевосита девор ҳақидаги тасвирларни бор-йўғи икки бетга жойлади. Унда келишича, Искандар девор қурдиради, девор хом-ашёси асосан тош бўлади ва темир билан мустаҳкамланади Алишер Навоий. “Садди Искандарий”. 11- жилд, 465- 466 б..\nҚуръонда зикр этилган Зулқарнайн эса, деворни Яъжуж ва Маъжужлардан сақланиш учун темир ва мис эритмаси қоришмасидан қуради. Алишер Навоий “Искандар Мақдуний кўчманчи қабилалар ҳужумларига қарши Ўрта Осиё ва Қофқозда қурган девор” Раҳматуллоҳ Обидов. “Қуръон мавзуларининг маънавий тарихий ащамияти”. Тошкент ислом университети”, 2006й. 306-бет ) ни назарда тутган бўлиши мумкин. Чунки Алишер Навоий замонида ҳам бу икки шахс ҳақида тортишувлар бўлгани эҳтимоли бор.\nТўғри, “Садди Искандарий” достони тарихий асар эмас ва у воқеаларни биз тарихий хужжат сифатида ололмаймиз. Шоир “Хамса”нинг қолган достонларида – “Фарход ва Ширин”да жавонмард йигит, “Лайли ва Мажнун”да афсонавий ошиқ, “Сабъаи сайёр”да адолатсиз подшоҳ тимсолларини тасвирлагани сингари, “Садди Искандарий”да ҳам бадиий ижод маҳсули ўлароқ буюк ва фазилатли подшоҳ тимсолини яратди. Яъни, улуғ шоир инсонпарварлик ва адолат ҳақидаги ғояларни етказиш учун аниқ тарихий шахс – шоҳ Искандар тимсолидан фойдаланган. Бадиий ижодкор бундай усул қўллашга тўла ҳақлидир.\nЭътиборли жойи – Қуръони каримда ҳам, Алишер Навоийнинг достонида ҳам девор (садд) ҳақида гап кетади. Лекин деворни Қуръони каримда Зулқарнайн қуради, “Достон”да эса Искандар қуради. Девор қурган зот Қуръони каримда “Зулқарнайн” дейилган, “Искандар” дейилмаган. Достонда эса Алишер Навоий девор қурган зотни “Искандар” дейди, “Зулқарнайн” демайди.\nКелтирилган манбаларда бу масала ҳақида битта ва узил-кесил хулоса чиқаришга етарли далил-ҳужжатлар учрамади. Фикрларни умумлаштирадиган бўлсак, аксинча, илм аҳли орасида уч ҳил қараш бор экани маълум бўлади. Бир тоифа олимлар Зулқарнайн билан Александр Македонскийни бир одам дейишади. Яна баъзилари бошқа-бошқа бўлган дейишади. Учинчи тоифа олимлар, ҳали бир тўхтамга келишмаган. Бу уч хил фикрнинг мавжудлиги Зулқарнайн билан Македонский масаласининг аниқ ечимга эга эмаслигини билдиради. Лекин ўтмишда “Зулқарнайн” лақабли бир нечта подшоҳлар ўтган, “Зулқарнайн” дейилиши уларни буюклик даражасини кўрсатган, балки шунинг учун ҳам одамлар бу икки шахсни бир деб адашаётгандирлар. Кейинчалик тарихий изланишлар натижасида бу мавзу яна ҳам ойдинлашади деб ўйлаймиз».\nАжойиб тадқиқотлар мақола, тўғрими?\nЭслатма: Яҳудий дин олимлари ер юзида қадимда ўтган подшоҳнинг исмини, арабчада Зулқарнайн демаганлар, албатта. Менимча, улар мазкур подшоҳнинг дунё икки қутбини забт этганлиги фактига урғу берганлар ёки Яъжуж ва Маъжуж (Гог ва Магог) ўртасида девор қурдирган Шоҳ ҳақида сўраганлар.\nАфсуски, Аллоҳнинг дастлабки уч Китоби бўлмиш Таврот, Забур, Инжилнинг матнлари аслиятдан ўзгариб кетган. Шунинг учун бу Китоблар билан Қуръондаги Зулқарнайнни солиштириш имконияти йўқ.\nАммо, Қуръондаги фактлар орқали бу жумбоққа мантиқий ечим топса бўлади, деб ўйлайман.\nНима учун Зулқарнайн масаласини ўрганган баъзи олимлар уни Александр Македонский билан боғлаб қўйишяпти?\nАлександр Македонский тарихий шахс. У Пайғамбар Муҳаммад с.а.в.дан 800 йил олдин яшаган. Яҳудийларда Александр Македонский ҳақида қандай маълумот бормиди деб изланганимда, уларда ўша пайтда мавжуд бўлган бир китобга дуч келдим.\nХўш, уларда ўша пайтда қандай маълумот бор эди?\nЯҳудийлар учун бу ҳақдаги энг мукаммал маълумот милодий 1 асрда яшаб ижод қилган Иосиф Флавийнинг “Яҳудийлар асори атиқалари” ва “Яҳудийлар урушлари” номли китоблари эди (айтмоқчи, Қадимги дунё тарихига оид китоблар айнан шу манбаларга таяниши ҳақидаям фанда фикр мавжуд).\nХўш Иосиф Флавийнинг ўзи ким эди?\nУнинг асл исм шарифи Йосеф бен (Маттитъяху) Маттафия. Миллати яҳудий. Иерусалимда милодий 37 ёки 38 йилда туғилган – тахминан 100- йиллардан кейин вафот этган. У бой яҳудий оиласига мансуб бўлган. Ёшлиги, ўсмирлигида анъанавий, яъни яҳудийча диний (иудаистик) таълим-тарбия олган. Иудаизмнинг турли йўналишларини иштиёқ билан ўрганган. Йигирма уч ёшида империя пойтахти Римга келиб бир неча йил яшайди. Буюк шаҳарнинг катталиги-ю, дабдабаси уни ўзига ром этади. Уйига қайтганида эса у ерда Рим истибдодига қарши озодлик уруши бораётган эди. 66-73 йилларда бўлиб ўтган ушбу уруш кейинчалик Иосиф Флавий таъбири билан тарихга “Яҳудий уруши” номи билан киритилди.\nЙосеф бен Маттитъяху Римликларнинг асосий зарби йўналтирилган Галилея шаҳридаги исёнчилар қўшинининг бошлиғи этиб тайинланади. Йосеф сусткашлик билан ҳаракат қилгани туфайли, исёнчилар енгилади. Унинг ўзи римликларга таслим бўлади. Тутқинликда у римлик саркарда Веспасианга, у яқинда император бўлишини башорат қилади. Кўп ўтмай Веспасиан рим императори бўлгач, Йосефни асирликдан қутқаради. Шунда Йосеф ўз ҳомийсига миннатдорчилик сифатида, римликлар одатини қабул қилиб, Веспасианлар зотининг фамилияси – Флавий номини олади (унинг бу ибрати кейинчалик бошқа миллатдошларига ҳам юққан бўлса, неажаб). И.Флавий умрининг охиригача император саройида яшаб, ўз даврининг «энг нуфузли яҳудийси» номи билан шуҳрат қозонади ва иккита асар ёзади. Бу асарлар императорга маъқул тушади.\nИ.Флавий қадимги бир неча тилларни билган, шу сабабдан ўз асарларида бизгача етиб келмаган жуда кўп манбалардан фойдаланади. И.Флавий ўрта асрларда ҳам энг обрўли тарихчилардан ҳисобланарди. Шунинг учун кўпгина тарих дарсликлари унинг маълумотлари асосида битилган.\nИ.Флавийнинг “Яҳудийлар асори атиқалари” асари 11-китоби 7-8-бобларида Александр Македонскийнинг Иерусалимга кириб келишидан олдинги ва келишидаги воқеалар тасвирланади.\n7-бобдаги воқеалар қисқача мазмуни:\n…Яҳудийлар вилоятида руҳонийлар ҳокимияти ўрнатилган бўлиб, уни бош диний роҳиб (кейинги ўринларда раввин) бошқарган. Бош раввин Элиасав вафотидан сўнг унинг ўрнига ўғли Иуда ўтиради, унинг вафотидан сўнг ҳокимиятга унинг ўғли Ионн эгалик қилади. Унинг даврида форсларнинг шоҳи Артаксеркснинг ҳарбий қўмондони Вагой ибодатхонага қурбонлик учун келтирилаётган ҳар бир қўй учун 50 дирҳамдан пул тўлаш ҳақида буйруқ чиқариб, ибодатхона одатларини мушкуллаштиради.\nБундай буйруқ берилишига эса қуйидаги воқеа сабаб бўлади: Вагой Ионннинг укаси Исо (Иусус) билан дўст бўлгани сабабли, унга ҳокимият-бош раввинликни олиб беришни ваъда қилади. Бу ваъдага ишонган Исо ибодатхонада акаси Иоанн билан жанжаллашади. Муштлашувда Ионн укасини ўлдириб қўяди.\nБу оғир жиноятни “Аллоҳ Таоло жазосиз қолдирмайди” деган ақидаги биноан (яҳудийларнинг қандай художўйлигига эътибор беринг –А.Ш) яҳудий халқи форсларнинг қулига айланиб қолади, улар эса ўз навбатида ибодатхонани ҳақоратлайдилар. Яъни, форсларнинг қўмондони Вагой, дўсти Исонинг ибодатхонада ўлдирилганини эшитиб, яҳудийларга қараб қичқиради:\n«Сизлар ибодатхоналарингда одам ўлдиришга қандай ҳадларинг сиғди?» ва ибодатхона меҳробига кирмоқчи бўлади. Яҳудийлар қаршилик қилганларида эса, “мен қотилга нисбатан тоза эмасманми?” дейди ва муқаддас қадамжога кириб боради.\nШундан кейин етти йил давомида Исонинг ўлими учун Вагой яҳудийларни турли туман азобларга дучор қилади.\n2. Иоаннинг вафотидан сўнг бош раввинлик унинг ўғли Иаддуйга ўтади. Доро томонидан Самария шаҳрига сатрап(ҳоким)ликка қўйилган, асли куфалик бўлган Санаваллет, Иаддуйнинг укаси Манассияга қизи Никасони турмушга беради. Янги сатрап Оссурия подшолари, Келасария ҳукмдорларига кўпгина ташвишлар келтирган Иерусалим шаҳрининг қудратидан фойдаланиб, яҳудий билан қуда тутининш эвазига бутун яҳудий халқи билан муносабатларини яхшиламоқчи эди.\nСаккизинчи бобнинг қисқача мазмуни:\n1. Бу пайтда Эги шаҳрида юнонлар шоҳи Филипп ўлдирилиб, тахтга унинг ўғли Александр ўтиради ва Гелласпонт орқали ўтиб Граник ёнида Доро қўшинини тор-мор келтиради; сўнгра у Лидия ва Ионияга қараб юради, уларни ҳам тобе қилиб, Карияга талон уюштиради, Памфилия чегараларига киради.\n2. Айни шу пайтда иерусалимлик оқсоқоллар бош раввин Иаддуй, хорижликка уйланган (демакки, наслни бузган-А.Ш.) кишига алоқадорлиги туфайли, ундан норози бўлиб, унинг укаси Манассияга қарши исён кўтарадилар…\nИаддуй халқнинг эътирозини қабул қилиб, укасига ибодатхона меҳробига яқинлашишни таъқиқлаб қўяди. Шунда Манассия қайнотаси Санаваллетнинг ёнига бориб, у ўз хотинини севса-да руҳонийлик лавозимидан воз кечолмаслигини, демакки, унинг қизи билан бундан буёғига яшай олмаслигини айтади.\nМаккор ва уддабурро Санаваллет унга, хотини билан ажрашмаса, нафақат бош раввинлик, балки бутун яҳудийлар вилоят ҳокимлигига уни тайинлашини, подшо Доронинг алоҳида розилиги орқали эса самарян тоғидаги Гаризим тепалигида Иуресалимдаги каби катта ибодатхона ҳам қуриб беришни ваъда қилади…\nАммо, воқеалар Санаваллет айтганчалик ривожланмайди. Подшо Доро жангда мағлуб бўлади. Фотиҳ А.Македонский эса Сурия, Дамашқ, Сидонни эгаллаб, Тир шаҳрини қамал қилади.\nШу жойда А.Македонский яҳудийларнинг раввини Иаддуйга хат юбориб, «озиқ-овқат ва одам кучи билан унга кўмак берса, македонларнинг дўстлигига мушарраф бўлишини, кейин улар Дорога тўлаган миқдордаги маблағни унга тўлаб турса» – кифоялигини маълум қилади. Аммо, Иаддуй –«токи Доро тирик экан, унинг билан тузилган аҳдномани бузолмайман»- деб А.Македонский элчиларига рад жавобини беради.\nБу хабарни эшитган А.Македонский Иаддуйга нисбатан ғазаб отига минади. А.Македонский Тирни ҳам эгаллайди ва Ғазони қамал қилади.\nВазиятдан фойдаланган тадбиркор Санаваллет А.Македонскийга 8000 кишилик қўшин билан ёрдамга келади. Унинг кўнглини олиб, ўзининг режасини амалга оширишга уни кўндиради ва яҳудийларни иккига бўлиш эвазига куёви Манассияни бош раввин деб эълон қилади ҳамда ибодатхона қурилишини бошлаб юборади.\nАлександр Ғазони ҳам қўлга киритиб, Иерусалимга қараб йўл олади.\nБу хабарни эшитган бош раввин Иаддуй қўрқувдан ўзини йўқотиб қўяди ва македонларни қандай кутиб олишни билмайди, чунки у аввалги осийлиги учун, шоҳ ундан ғазабланганини билар эди.\nШунинг учун у қурбонликка жонлиқ сўйиб, бутун халқига Аллоҳга илтижо қилишни, келаётган хавфдан яҳудийларни Яратган ҳифзу-ҳимояда асрашини сўрашни буюради.\nИбодат маросими тугагач Иаддуй чарчаб уйқуга кетади, шунда Аллоҳдан унга ваҳий келиб, «дадил бўлишни, шаҳар дарвозаларини гулчамбарлар билан безаб, уларни очишни, ўзлари эса оппоқ кийим кийиб шоҳни кутиб олишга пешвоз чиқишни, улар Аллоҳнинг ҳимоясида» эканлиги маълум қилинади.\nУйқудан турган Иаддуй худди шу ишларни қилиб, Аллоҳ номи битилган, тахтачани кўтариб А.Македонскийни, бошқалардан-да кўра дабдабалироқ кутиб олгани йўлга чиқади.\nА.Македонскийнинг аъёнлари эса, «Иаддуйнинг бўйсунмаганлиги учун, подшо уларнинг юртини талашга рухсат беради» -деб ўйлашади. Аммо, А.Македонский Иаддуйни кўргач, ғазаб ўрнига унга мурувват кўрсатади. Аллоҳ номи ёзилган тахтачага таъзим бажо айлаб, бош раввинга биринчи бўлиб ўзи салом беради. Донг қотиб қолган аъёнларига эса, -«мен раввинга эмас, Аллоҳга таъзим қилдим, бу қарияни эса македониянинг Ди шаҳрида тушимда айни шу кийимда бир неча бор кўргандим, у менга форслар устидан ғалаба қилишим башоратини бериб, тезлик билан ҳаракат қилиш лозимлигини айтган эди, бундан ташқари у менга бутун сафарим давомида ҳамроҳлик қилишини билдирган эди, ўшандан буён ҳеч кимни бу кийимда кўрмагандим, бугун эса уни кўриб тушим ўнгидан келганини ва мен Аллоҳ розилиги билан форслар устидан ғалаба қилишимга ишонаяпман», -дейди.\nУ раввиннинг ўнг қўлидан ушлаганча шаҳарга киради. Яратганга қурбонлик қилгач, унга пайғамбар Дониёлнинг китоби кўрсатилади. Мазкур китобда -«греклардан бир фотиҳ чиқиб, форслар ҳукмронлигини ағдаради» – деб ёзилган бўлади. А.Македонский бу башорат ўзи ҳақида эканлигини билгач, яҳудийларнинг ҳурматини жойига қўяди ва уларга кўплаб мурувват кўрсатади.\nИ.Флавий шахсига ва унинг асарининг баъзи жойларига бунчалик кўп тўхталишимиз, ўқувчида мавзудан йироқлашувдек туюлиши мумкин.\nМуаллифнинг бундай иш юритишига сабаб шуки, ўша пайтдаги яҳудийлар учун И.Флавий асари жуда қимматли манба ҳисобланган.\nХудди шунингдек, эътибор берган бўлсангиз, ўша пайтдаги яҳудийлар Иаддуйни ҳам, А.Македонскийни ҳам, авлиё даражасига кўтаришмоқда. Яъни, улар бир-бирлари билан туш орқали учрашиб, Иаддуй томонидан шунчалик катта гуноҳ қилинган бўлса-да, А.Македонский унга мурувват кўрсатганлиги айтилмоқда.\nЯна бир муҳим жиҳатни эътибордан қолдирмаслик керак.\nА.Македонский милоддан олдинги III асрда яшаган.\nБу пайтда Аллоҳнинг икки китоби – Таврот ва Забур ерга туширилган бўлиб, бу иккала Китоб ҳам яҳудийларда, демакки Аллоҳ ҳақидаги энг тўғри билим уларнинг руҳонийларида эди.\nЕрдаги дарахтнинг қуриган барги Аллоҳнинг рухсатисиз ерга тушмаслиги Қуръонда айтилади. А.Македонский каби подшонинг туғилиши, яшаши ва вафот этиши ҳам Яратганнинг изнисиз бўлмайди-ку. Бундан ташқари бу фотиҳ энг катта душманини енгиши, ғарбу шарққа лашкар тортиб у жойларни ҳам фатҳ этишидан олдин, унинг зафарли одимлари тушида маълум бўляпти, мабодо унинг қалбига яҳудий руҳонийси Иаддуй орқали Аллоҳга иймон келтириш ёзилган бўлса, неажаб?\nАгар ундан енгилган мажусийлар, оташпарастлар, бутпарастлар ўзларининг диний маросимларини ўтказиб, унда А.Македонскийни улуғлаб турли сарполар кийдирган бўлса, шоҳ уларнинг кўнглидан ўтолмай бу ишларга рағбат билдирган бўлса, ҳали Инжил ва Қуръон тушмасидан олдинги воқеаларни кейинги Китоблар – Инжил ва Қуръон, ҳадислар талаблари билан солиштиришимиз тўғри бўлармикин?\nБалким, Александр Македонский Қуръондаги Зулқарнайндир?\nКелинг шу савол атрофида кенгроқ мушоҳада юритамиз.\nРасули Акрамга Аллоҳдан келган жавоб «Қаҳф» сурасида баён этилган.\nУшбу оятларнинг русчадан – ўзбек тилига соддалаштирилган таржимаси қуйидагича :\n83. Улар сендан Зул-қарнайн ҳақида сўрарлар,–\nАйт: “Мен сизларга у ҳақдаги воқеаларни хабар қиламан”\n84. Биз унинг ердаги қувватини мустаҳкамладик\nВа унга барча йўллар ва воситаларни бердик\n85. У ўзи йўл танлади ва отланди.\n86. У қуёш ботаётган жойгача борди\nВа унинг лойқа булоқ узра ботаётганини\nЁнида эса бир халқ қишлоғини кўрди.\n“Эй, Зулқарнайн! Сен уларни жазолашинг ҳам\nМеҳрибонлик кўрсатишинг ҳам мумкин”\n87. У деди:\nБиз гумроҳларни жазолагаймиз-\nКейин у Яратганга қайтганида\nЎз улушини оғир жазо билан яна Ундан олади.\n88. Аммо, кимки иймонли бўлиб, яхши амал соҳиби бўлса\nБиздан унга – ажойиб совғани\nҚилаётган талабимизни ҳам\nЯхши сўзла унга айтгаймиз”\n89. Кейин у бошқа йўлга отланди\n90. Энди у қуёш чиқаётган жойга йўл олди\nВа у ерда қуёш нурларидан яширинишга\nПарда берилмаган халқни кўрди.\n91. (У уларни қандай топган бўлса) ўша ҳолича қолдирди.\nВа биз унга бу ҳақда маълум қилдик.\n92. У яна йўлга отланди.\n93. Икки тоғ оралиғига келмагунча тўхтамади,Тоғ пастида бир халқни топди,\nУларни гапи аранг тушуниларди.\n94. Эй Зулқарнайн!–дейишди улар.–\nЯъжуж маъжужлар ерда бузғунчилик қилмоқдалар.\nСен биздан маблағ олсангда, улар билан бизнинг ўртамизда девор қуриб берсанг\n95. У деди:\n“Аллоҳ берган куч-қудрат менга\nЕтарлича юксак мукофот,\nСиз менга иш кучи билан ёрдам қилинглар\nМен сизларга қурайин девор”\n96. Темир парчаларини келтиринглар\nҚачон тоғ қирралари текис бўлганда\n“Босқонларга дам уринг”– деди.\nТемир олов янглиғ ловуллаганда\nУ деди: “Келтиринглар уни менга,\nтоғлар орасидан қуяман уни”\n97. Шундан кейин (Яъжуж маъжужлар) ўтолмадилар,\nошолмадилар, тешолмадилар ҳам ушбу деворни\n98. Бу ишларнинг ҳаммаси Аллоҳ иродасидан,–деди у,- Унинг айтган вақти келганда бу жой майда тошга айланар Аллоҳнинг айтганлари эса Ҳаққирост содир бўлгувчидир.\nҚуръондаги яна битта муҳим детал-девор (сад)ни аниқлашим керак бўлади.\nХўш, А.Македонский девор қурганми?\nИосиф Флавийнинг “ Яхудийлар уруши”номли асари VII китоби, 7-боби, 4-хатбошида шундай жумла бор:\n…Аланлар Танаид(бу ерда Дунай-А.Ш.) дарёси ва Мэотида(ҳозирги Азов денгизи-А.Ш.) кўли қирғоқларида яшовчи скиф қабиласидир. Талончилик мақсадида Мидияга йўл оларкан, шоҳ Искандар темир дарвоза билан беркитиб ташлаган, ҳозирда эса гирканларга қарашли бўлган ўтиш йўлагидан фойдаланиш учун Гиркания шоҳи билан улар музокара олиб бордилар, розилик олганларидан сўнг эса қуюндай ёпирилиб, олдида учраган барча нарсани теп-текис қилдилар…\nБу маълумотдан сўнг яҳудий олимлари Зулқарнайн ҳақидаги саволни бежизга пайғамбаримизга бермаганликлари кўриниб қолди. Яъни, савол келажакдаги эмас, балки бўлиб ўтган, яҳудий тарихчиси И.Флавий баён қилган воқеалар ҳақида бўлмоқда, шекилли. Пайғамбаримизга эса Аллоҳ томонидан ваҳий орқали, яҳудийларнинг талабларига мос жавоб туширилмоқда.\nИккинчидан, девор Хитой ёки Ҳиндистонда эмас балки Гиркания (Каспий) денгизи атрофидаги тоғларда қурилган бўлиб чиқмоқда (!). Яъжуж-маъжуж эса ўша пайтда динга кирмаган бир скиф (туркий) қавми ҳақида кетмоқда.\nИнтернетда эса ўз исм шарифини номаълум қолдирган бир киши, бу масалада қуйидагича хабарни қолдирган. “Кавказнинг бош чўққилари ўртасида ҳақиқатда бир тоғ бор. У маҳаллий нахлар тилида «Эчиг лам», яъни “Темир тоғ” деб аталади, шу тоғ атрофида эса қачонлардир бу ерда улкан қурилишлар бўлганлигини билдирувчи далиллар бор.\nАммо, жуда қатъий бир факт Александр Македонский – Зулқарнайн эмаслигини билдириб турибди. Александр Македонский дунё икки қутбини эгалламаган!!!\nЭнди юнонистонлик Александр Македонскийни Қуръондаги Зулқарнайн билан бир шахс деган масалани ким туркий адабиётга олиб кирди?- деган савол ҳам келиб чиқади.\nБулардан бири, бобомиз А.Навоий эдилар ва у киши беш достондан иборат “Хамса”сидаги достонларнинг бирини “Садди Искандарий” деб номлаб, уни Александр Македонскийга бағишлайдилар.\nАммо, бу ғояни биринчи бўлиб илгари сурган киши у киши эмас эдилар. Мана ўша А.Навоийнинг “Садди Искандарий” достонига ёзилган сўзбошида филолог олима М.Ҳамидованинг бу ҳақдаги фикрлари:\n“…Искандар — тарихий шахс бўлиб, Александр Македонский номи билан бутун дунёга шуҳрати кетган юнон подшосидир. У ўзининг қисқа, аммо шиддатли ҳаёти давомида қарийб ер юзининг ярмини забт этиб, бирлашган давлат барпо этишга улгурган жаҳонгир эди.\nЎттиз уч йил умр кўрган бу қудратли румлик фотиҳ образи кишилик жамиятининг доимо диққат марказида бўлиб келган. Давр ўтиши, замонлар алмашинуви натижасида дунёга ларза солган Александр шахси, унинг зафарли юришлари-ю ғалабалари афсоналар қобиғига ўралиб, тарихий қиёфаси, фактлар силсиласи ўзгартирилган ҳолда талқин қилина бошлади. Натижада тарихий ҳақиқатдан узоқ бўлган турли-туман асарлар юзага келди. Афсонага айланган Александр образи Искандар номи билан Шарқ халқларининг забардаст шоирлари асарлари қаҳрамони учун ҳам прототип бўлиб хизмат қилди.\nРумлик фотиҳ Искандар ҳақида тўлақонли образ яратиб, уни марказий сиймо сифатида Шарқ адабиётида илк бор талқин қилган шоир — буюк озар классиги Илёс ибн Юсуф Низомий Ганжавий бўлди. Унинг «Искандарнома» (1211) достони ўзидан кейин майдонга келган Хусрав Деҳлавийнипг «Оинайи Искандарий» (1299—1300), Жомийнинг «Хирадномайи Искандарий» (1484) ва Навоийнинг «Садди Искандарий» (1484) каби шоҳ асарларининг яратилиши учун туртки бўлиб хизмат қилди. Чунки, Низомий томонидан асос солинган «хамса»чилик унинг вафотидан сўнг адабий ҳаётда анъанага айланган, унга энг яхши ва арзигулик тахмис сифатида Хусрав Деҳлавий «Хамса»си, Абдураҳмон Жомий достонлари мажмуаси юзага келган эди. Форс адабиётида давом этиб келаётган бу адабий анъана XV асрга келганда ўзбек халқининг ардоқли шоири Алишер Навоий томонидан илк бор туркий тилда давом эттирилди, натижада ўзбек халқи ҳам бу ноёб асарни ўз она тилида ўқишга муваффақ бўлди” (Садди Искандарий, Тошкент-1991 й. Ғафур Ғулом номидаги Нашриёт-матбаа бирлашмаси, 5-бет).\nЭътибор берган бўлсангиз Қуръонда Зулқарнайн ҳақида сўз боради. А.Навоий эса Искандар ҳақида асар битади. Аммо, яъжуж ва маъжуж қабиласи ўртасидан бир сад (девор, тўғон) қуриб бериш борасида бу иккала шахс битта эканлиги маълум қилингандай кўринади.\nА.Навоий ўз асарининг назмий баёнида бу масалада бироз иккиланганини билдиради, аммо унинг устози А.Жомийнинг гапларидан сўнг, фикрлари қатъийлашгани кўринади:\n“Баъзи тарихчилар бу ҳақда бошқача сўз ҳам ёзганлар Искандарни Дорога нисбат берганлар ҳам бўлган. Гўё Рум шоҳи, асалари ўз уясини ясагандек, қизини зеб-зийнат билан безаб, Дорога берган эмиш. Аммо орада ўтган бир иш сабабли буларнинг муросалари бузилиб, Доро у қизни отасиникига жўнатиб юборган эмиш. Бироқ тўй бўлган кечаси булут садафга дур қатрасини тўккан экан. Ой-куни тўлиб, у садаф дурни юзага чиқаздики, ундан жаҳон шараф топган эмиш.\nЯна бундан бошқа «Форс тарихи»да тубандаги каби сўзлар ҳам бор:\nГўё дунёда икки Искандар ўтган бўлиб, иккаласи ҳам ўз даврида жаҳон ҳукмрони бўлган эмиш. Унинг бири Доро билан урушган-у, иккинчиси яъжужларга қарши сад-девор қурган эмиш. Лекин дунёнинг доноси бўлмиш Жомий Искандар қиссасидан элни баҳраманд қилиш ниятида «Искандар» достонини ёзди. Элга ҳақиқий аҳволни Жомийгина баён қилди. Тангри уни балолардан сақласин. Дарҳақиқат, унга Искандар иши манзум, барча ҳолати яширин эмасди.\nАйни фурсатда мен ҳам шу иш билан машғул бўлганим учун жамийки тарих китоблари қаршимда турар эди. Искандар ҳақидаги юқорида баён қилинган хилма-хил гаплар мени лол қилиб (А.Навоийнинг иккилангани исботи-А.Ш.) қийнагач, ер ўпиб, у донодан савол сўрадим.\nЖомий ҳазратлари: «Иккита Искандар бўлган», деган гапни аниқ ҳужжатлар билан рад этиб:\n— У ишлар бизга аниқ, маълум ва қатъий далиллар билан исботланган,— дедилар. Искандарнинг асли насабини Низомий қандай таърифлаган бўлса, донишманд ҳам шундай тасдиқладилар. У ҳақиқатан Файлақуснинг ўғли бўлиб, тарихчиларнинг бу ҳақдаги ихтилофлари тўғри эмас. Энди тадқиқот қилиш билан ҳақиқат аниқлангач, мен ҳам бу ҳақиқатни тадқиқ этишга киришай…” (Садди Искандарий, Тошкент-1991 й. Ғафур Ғулом номидаги Нашриёт-матбаа бирлашмаси, 558-бет).\nЭнди навбат А.Навоий Искандарнинг юриши ҳақида чизиб берган йўналишига бир эътибор қаратсак:\n“Давлат ҳомийси бўлмиш Искандар Рум тахтига шоҳ бўларкан, бошлаб душманларни йўқотишга киришди ва душманлардан у ерни тозалади. Ундан сўнг жаҳонда бўлган шаҳарларни фатҳ этиш нияти билан қўшин тортди. Бошлаб, Мағриб заминга (Африка мамлакатларига) ўч олиш учун юриш қилди. Тиғдан оққан қоннинг зўри билан Зангибор (Ҳабашистон) даги келишмовчиликларни бартараф этди. Ундан кейин Доро билан олишиб, у олчоқнинг кулини кўкка совурди. Яна шу каби мамлакатларни олишни пайсалга солмай, Фаранг шаҳрини фатҳ этди. У ернинг халқларини муте қилгач, Қрим билан Андалусни (Испанияни) босиб олди. Қайтиб Мисрни фатҳ этиш учун жанг бошлади, фалак уни Миср юртининг шоҳи қилди. Табиатини ёқтириб қолиб, Миср ўлкасида Искандария шаҳрини барпо этди. Сўнгра Зардуштни даф этиш учун ҳужум қилиб, уларнинг ўтига тиғ Ажам Ироқи томон юруш қилганда, у ердаги одамлар бунинг оҳангидан баҳраманд бўлдилар. Араб Ироқига от сурилганда қадамидан у ернинг халқлари баҳра олди. Сўнгра, Шом ва Халабга йўл олиб, у ерлардан ҳам тилаги ҳосил бўлиб, шодлик насиб этди. Суҳайл юлдузидек ёруғ юз билан Яман ўлкаси томон чиққанида, бу ернинг тошлари қип-қизил ҳақиқдек кўринди. Тупроғини ўпиш ниятида Макка шаҳрига азм қилиши биланоқ унинг эшиклари очилиб кетди. У ердан қуруқликлар сари юриш қилиб, ажойиб манзиллар юз тутди. Сўнгра Форсни олишга киришганда, у ўлка жанг-жадалсиз таслим бўлди. Бу ерлар олингач, қувончга тўлган шоҳ, бахт-саодат билан Шимолга қараб йўл олди. Эндиликда мамлакатларни босиб олишга одатланган шоҳ жаҳду жадал билан Хоразмни ҳам қўлга киритди.\nТўхтанг! Мана Зулқарнайн ҳақида қадимги олимлар баҳс олиб борган жой қаерда экан!!! Хусусан Эрон олимлари «яъжуж-маъжуж ўртасида девор тиклаган Зулқарнайн бошқа шахс» деганича бор экан. Чунки, форслар шоҳи Доро билан урушган Александр Македонский Хоразмни забт этмаган, А.Навоий айтаётган Хитойга ҳам бормаган. Бу фактларни биз яхши биламиз. Шунинг учун А.Навоий айтган фикрларни охиригача тинглаб, мушоҳадаларимизни кейин давом эттирсак:\n“–Қуёшдай порлаб турган байроқни баланд кўтарган ҳолда Дашти Қипчоқни ҳам олиб, у ерга ёруглик сочди. Бу ўлкадан отининг жиловини бургач, Сақсину Сақлоб вилоятларининг жиловини кўлга олишга шошилди. Ос ва Рус томон юрганда у ердагиларнинг юзлари қўрқувдан каҳрабодек сарғайиб кетди. Йўли Чаркасу Гуржа сари тушганда, барча гуржию чаркас бунинг қулига айланди, Шимол халқини ўз эҳсонига ғарқ қилиб бўлгач, Шарқни олиш учун ҳаракат бошлади. Фархор мамлакатини ўз манзилига айлантиргач, у гулистондаги ҳар бир тиконни кесиб ташлади. Мовароуннаҳрни босиб ўтаркан, Искандар у ерда Самарқанддек шаҳарни тиклади, Чигил билан Яғмодан худди чаманда ғарбдан шарққа эсган шамолдай ўтиб кетди. Юриш қилиб, Чин тахтига бориб ўтирганда, Хитой хоқони унинг қаршисида хизматкорлардек бел боғлаб турди. Сўнгра Ҳиндистон сари босқун ясаганида, подшоҳ Кед унга қуллуқ қилишдан бошқа чора тополмади. Ҳиндистон ва Хитойда бўлган бутхоналарни бузиб, тоат-ибодат қилувчиларга кошоналар қурди. У ўлкаларда кофирларнинг айб-нуқсонларини орадан кўтаргач, Жануб сафари учун от сурди. Синд, Кеч ва Мукрон томонларни босиб ўтгач, Кирмонга қараб сафар қилди. Хуросоннинг ҳаётбахш ҳавоси ёқиб қолгач. у ерда Ҳирот шаҳрини бунёд этди. Сипоҳон (Исфиҳон) сари даштларни босиб ўтаркан, Рай деган шаҳарни бино айлади. Оламдаги бутун мамлакатларни фатҳ этиб, хотири жам бўлгач, яна ўз Ватани Румга қараб равона бўлди. Бирмунча вақт май базмлари тузиб, айш-ишрат қилса ҳам, кўнгли ором топмади. Яна бошқатдан оламни сайр этишга бел боғлаб. мамлакатларда хайрли ишлар бунёд этди”.\n«Платон менинг дўстим, аммо ҳақиқат қимматли»-деганларидек, А.Навоий бобо ҳам адашяптилар. Александр Македонский Хитойни забт этгани йўқ, ҳатто Ҳиндистонни ҳам. Бу жойларни Ўғузхон забт этганлигини Абулғози ва Мирзо Улуғбек тасдиқлайдилар.\nҚуръондаги Зулқарнайннинг юрган йўналиши ҳам аввал ғарб, кейин шарқ, кейин шимол эканлигини юқорида кўрдик.\nҲозирги пайтда қуёш ботадиган томон деганда Исландия мамлакатини олсак, қуёш чиқадиган, одамлари ўша пайтда кийимсиз юрган кишилар деганда ҳозирги Индонезия, Янги Зеландияларни тушунса бўлади.\nХўш, дунёдаги қайси миллатда, дунёнинг икки қутбини забт этган бобоси ҳақида, қандай маълумот бор?\nБошқа миллатларни билмадим-у, аммо, биз туркийларда бундай киши бор!!!\nУнинг дунё икки қутбини эгаллаганлиги фактини ёзма манбалар орқали осонгина исботлаб бераман. Бу шу даражада оддийки, унга диққатингизни жалб қилиб, ҳайрон қоласиз.\nТуркийларнинг энг машҳур Ўғузнома достонидаги Ўғузхоннинг олтита ўғли исмига эътибор беринг:\nЎғузхон ўғилларининг исми ер юзидаги барча кўриниб турган нарса унга тегишли эканлигини билдиради.


01:47 11 Ноябрь 2020\nОлий маълумотга эга бўлмаган мактаб ўқитувчиларига сиртқи таълимда алоҳида мақсадли қабул параметрлари ажратилади\n2021/2020-ўқув йилидан бошлаб умумтаълим муассасаларида фаолият юритаётган ва олий педагогик маълумотга эга бўлмаган ўқитувчилар учун бакалавриатнинг сиртқи таълим шакли бўйича алоҳида мақсадли қабул параметрлари ажратилади.\n21:40 10 Ноябрь 2020\n09:52 10 Ноябрь 2020\nСамарада уй ёниб кетиши натижасида 5 киши жароҳатланди. Улардан бири ўзбекистонлик\nСамара шаҳридаги ёнғин юзасидан ахборот берилган.\n09:48 10 Ноябрь 2020\nБожхона йиғимлари ставкалари тури 20 тадан 12 тага қисқартирилди — Ҳукумат қарори\nВазирлар Маҳкамасининг «Божхона йиғимлари ставкаларини тасдиқлаш тўғрисида»ги қарори қабул қилинди.\n20:48 09 Ноябрь 2020\n00:24 08 Ноябрь 2020\n21:20 07 Ноябрь 2020\nАудитдан ўтказиш ҳар 5 йилда камида бир марта амалга оширилади\nҲукумат қарори билан расмий статистикани ишлаб чиқувчиларнинг статистика методологияларини аудитдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низом тасдиқланди.\n16:24 07 Ноябрь 2020\nЭнди айрим электроскутер ва электромотоцикллар ҳам давлат рўйхатидан ўтказилади\n20:10 05 Ноябрь 2020\n6 ой ичида сотилмаган "чиройли" рақамлар арзон нархда аукционга қўйилади\n19:48 05 Ноябрь 2020\nShowing 91-100 of 876 items.


Кичик бизнес салоҳияти юксалмоқда\nТарих зарварақларига зарҳал ҳарфлар билан битилаётган ҳар бир кунимиз бизни чексиз ғурур ва ифтихор туйғуларига ошно этмоқда. Зеро, юртимизда истиқлол йилларида қўлга киритилган ютуқлар, аҳоли турмуш тарзидаги ўзгаришларнинг кўлами ниҳоятда кенг.\n“Гўзал ва бетакроримсан, муқаддас Ватаним, жоним сенга фидо, Ўзбекистоним!” деган эзгу ғояни мужассамлаштирган қутлуғ тантанага тайёргарлик ишлари астойдил кечаётган айни дамларда эришилаётган муваффақиятларни қайд этиш ўринлидир.\nЖорий йилнинг биринчи чорагида Андижон вилоятида кичик бизнес ҳамда хусусий тадбиркорликнинг ялпи ҳудудий маҳсулотдаги улуши 47,4 фоизни ташкил қилгани бунга яққол мисол бўла олади.\nАна шу ўсиш суръатларида Андижон шаҳридаги “Барака” масъулияти чекланган жамиятининг ҳам муносиб ҳиссаси бор. Ушбу жамоа аҳли яратилган имкониятлардан унумли фойдаланган ҳолда, юртимиз истеъмолчиларини сифатли маҳсулотлар билан таъминлаб келаяпти. Бу ерда ўтган йили 800 миллион сўмлик мебель ишлаб чиқарилган бўлса, мазкур кўрсаткич шу йилнинг январь — март ойларида 400 миллион сўмликка етди. Бундай ижобий натижага 2015 йилнинг октябрь ойида Тошкент шаҳрида бўлиб ўтган Халқаро саноат ярмаркасида тузилган 250 миллион сўмлик ҳамкорлик шартномаси шартлари бажарилгани, эндиликда корхона янги буюртмалар асосида ишлаётгани туфайли эришилди.\n“Сифатли тикувчи” масъулияти чекланган жамиятида эса Маҳаллийлаштириш дастури доирасида янги маҳсулот турларини ишлаб чиқариш ўзлаштирилди. Бу борада банк томонидан ажратилган 150 миллион сўмлик кредит қўл келди. Пировардида корхонада биринчи чоракнинг ўзида 500 миллион сўмлик кийим-кечаклар тикилиб, харидорларга етказиб берилди.\n“Салом ҳамкор текстиль” хусусий корхонаси маҳсулотлари — аёлларнинг 20 турдан зиёд либосларига бўлган талаб ҳам кундан-кунга ортиб бормоқда.\n— Шу йилнинг бошида Япония ва Германия давлатларида бўлиб, у ердаги илғор ишлаб чиқарувчилар тажрибаси билан танишиш баробарида, 250 миллион сўмлик замонавий дастгоҳларни олиб келдик, — дейди корхона дизайнери Абдусалом Ҳошимов. — Бунинг самараси ўлароқ, янги маҳсулотларимиз хорижга экспортга чиқарилаётир.\n“Evro ekfin” масъулияти чекланган жамияти бир пайтлар чўл ҳудуди ҳисобланган, айни пайтда эса мўъжазгина бўстонга айланган Бўз туманида фаолият кўрсатаяпти. Уни ташкил қилишда тадбиркор Мансурбек Рашидов пухта ва аниқ режаларга асосланди. Натижада сут маҳсулотлари ишлаб чиқаришга ихтисослаштирилган кичик бизнес субъекти пайдо бўлди.\nХабарингиз бор, юртимизга истиқлолгача бу каби маҳсулотлар четдан олиб келинарди. Ишбилармонлик салоҳиятининг кенгайиши, ички имкониятлардан унумли фойдаланиш эвазига эндиликда улар ўзимизда тайёрланамоқда. Бу эса маҳсулот сифатини таъминлаб қолмасдан, унинг нархи арзонлашишига ҳам сабаб бўлаётир. Яна бир аҳамиятли жиҳати, зарур хом ашёлар ҳам диёримизда етиштирилаяпти. Бу эса инсон организмига ижобий таъсир этувчи хусусиятларни кўпайтиришга хизмат қилмоқда.\nКорхона жамоаси ўтган йили банкнинг 9 миллиард сўм миқдоридаги кредити эвазига хориждан келтирилган замонавий дастгоҳлар ёрдамида тайёрлаётган йогурт ҳамда айрон маҳсулотлари ана шундай жиҳатлари билан алоҳида ажралиб туради.\n— Айни пайтда бир ойда 25 тонна, яъни ўртача 300 миллион сўмлик маҳсулот тайёрлаб, республикамиздаги савдо дўконларига етказиб бераяпмиз, — дейди корхона раҳбари Мансурбек Рашидов. — Шу кунларда музқаймоқ, шунингдек, йогурт ва айроннинг янги турини ишлаб чиқаришни йўлга қўймоқчимиз.\nҲозир корхонада 30 нафар ишчи самарали меҳнат қилаётган бўлса, келгусида уларнинг сонини 80 нафарга етказиш кўзда тутилаяпти.\nҚисқача айтганда, мамлакатимиз ички бозорини рақобатдош ҳамда сифатли маҳсулотлар билан тўлдириш борасида кўрилаётган чора-тадбирлар ўз самарасини бераётир. Бу эса эришилаётган ютуқлар салмоғини янада ошириш баробарида, иқтисодиётимиз барқарорлигини таъминлашда муҳим аҳамият касб этмоқда.\nСУРАТЛАРДА: “Evro ekfin” масъулияти чекланган жамияти фаолиятидан лавҳалар.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Илғор тажриба ва юқори натижалар\tМустақил ватанимиз ва ёруғ келажагимиз тимсоли »


Телевизор ҳаётини ўзгартиришидан қўрққан халқ: дунёга ёпиқ Бутан ҳақида очиқ маълумотлар\n17:12 / 03.10.2021\nКунлик ахборотлардан тўйиб қолган, саёҳат қилишни жуда хоҳлайди-ю, бунга пул орттиролмаётганларга Ҳимолай тоғларидаги ХХI асрнинг ғайриоддий мамлакати ҳақида ҳикоя қиламиз.\nШарқий Ҳимолай тоғлари ва Осиёнинг жануби-шарқида табиати янги туғилган чақалоқдек сақланган бир давлат бор, у Бутан номи билан харитага кирган. Бутаннинг 1 миллионга ҳам етмайдиган аҳолиси тоғлар орасидаги 38 минг квадрат километрни ўзларига ватан қилган. Аксар йўллари ўнқир-чўнқир ва паст-баландликдан иборат бўлган бутанлик ҳайдовчилар йўлларда жуда секин ҳаракатланишади.\nШунинг учун ҳам аҳоли светофордан бутунлай воз кечган. Машина ва пиёдалар ҳаракатини махсус ходим назорат қилиб туради. Тҳимпҳу Осиёдаги светофори бўлмаган 2 пойтахтдан биридир. Бунга Шимолий Корея пойтахти Пхенянда ҳам гувоҳ бўлиш мумкин.\nРасмий идорага миллий либосда бориш шарт\nБутан яқин-яқинларгача бутун дунё учун ёпиқ ҳудуд эди. Мамлакат 1971 йилда БМТга қўшилганидан кейин, ҳудудга сайёҳлар оқими бошланди. Табиий савол туғилади: нега Бутан узоқ йиллар ўзини дунё учун ёпиб яшаган?\nМамлакат аҳолиси буддизмга эътиқод қилади. Улар динлари, қадрият ва анъаналарининг бузилишидан қўрққани учун дунё билан алоқа қилишни исташмаган. Шу сабаб ҳам дунё тарихида телевизор энг охирида кириб борган давлат ҳам Бутандир. Улар телевизор бутанликлар ҳаётини ўзгартириб юборишидан ҳадиксираган.\nТелевизорда кўрсатилган илк тасвир 1998 йилда Францияда ўтказилган футбол бўйича Жаҳон чемпионати бўлган.\nНима бўлганда ҳам бутанликлар миллий қадриятларини асрашга жон-жаҳди билан тиришади. Шу сабаб бутанликлар ҳукумат ёки бирор расмий идорага борганда миллий либосини кийиши шарт. Бунда эркаклардан гҳо, аёллардан кира деб номланган миллий либос талаб этилади.\nБиринчи таклиф қилингандаёқ овқатланиш одобсизлик саналади\nБу халқ одатига кўра, биринчи марта овқат таклиф қилинганда, меҳмон рози бўлмаслиги керак. У «мешу-мешу» дея қўллари билан оғзини беркитиб олади. Мезбон 2-3 марта меҳмонни қайта овқат ейишга таклиф қилгандан кейин овқат учун розилик билдириш одоб саналади.\nЯна бир қизиқ томони, Бутанда ҳамон матриархат давр ҳукмрон. Аёллар бизнес ва қишлоқ хўжалигини бошқаради. Мулкни мерос қолдириш ҳуқуқи ҳам уларда. Куёвлар оила қургандан кейин аёли уйига кўчиб ўтади.\nБутан – заҳарли газлардан холи дунёдаги ягона мамлакат\nБутан сўзи “Момақалдироқ аждарҳо макони” деган маънони билдиради. Мамлакатга бу ном берилишига сабаб Ҳимолай тоғларида тез-тез рўй берадиган момақалдироқлардир.\nБутанликлар – ҳайвонот ва ўсимлик дунёсининг ҳақиқий ҳимоячиси. Буни мамлакатда табиатни асраш мажбурий қилиб қўйилганида ҳам кўриш мумкин. Конституцияда қайси давр эканидан қатъи назар, мамлакатнинг 60 фоизини доимо ўрмонлар ташкил қилиши шартлиги белгилаб қўйилган. Шунинг учун ҳам Бутан заҳарли газлардан холи ҳудуд ҳисобланади. Дарахтлар карбонат ангидридларни ютиб, ҳавони муттасил тозалаб туради.\nШунингдек, Бутан тамаки тақиқланган дунёдаги ягона давлат ҳамдир. Тамаки экиш, йиғиш, сотиш тақиқланади. Жамоат жойларида чекканлар 3-5 йилгача озодликдан маҳрум этилади.\nМамлакатда қора бўйинли турнани ўлдириш тақиқланган. Бундай айблов қўйилган киши умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилиниши мумкин. Чунки қора бўйинли турна ноёб бўлиб, Халқаро «Қизил китоб»га киритилган. Улар Ер юзида 5000-6000 дона атрофида қолган.\nТурмуш даражаси ЯИМ билан эмас, Ялпи миллий бахт билан ўлчанади\nБутанда 1999 йилда пластик маҳсулотлардан фойдаланиш ҳам тақиқланган. Аммо муқобили йўқлиги сабаб пластик маҳсулотлардан фойдаланиш 2019 йилда қайта жорий қилинди. Шунга қарамай, ҳукумат аҳолини доимий равишда мато ва жун сумкалардан фойдаланишга тарғиб қилади.\nТабиатга ошно бутанликларнинг саломатлик даражаси кўпчиликни қизиқтириши турган гап. Аҳолининг ҳаёт давомийлиги 70 ёшни ташкил қилади.\nБутан жуда кўп томонлари билан дунёда такрорланмас давлатдир. Бутанда ЯИМга иқтисодий ўсиш ва ривожланиш кўрсаткичи сифатида қаралмайди. Бутанликларда ўзлари учун Ялпи миллий бахт ўлчови бор. Турмуш даражасининг яхшилиги даромаднинг кўплигига қараб эмас, одамлар ўзини бахтли ҳисоблаши билан белгиланади.\n11:25 / 03.08.2017\nҲимолайдаги йўл қурилиши туфайли Хитой ва Ҳиндистон муносабатлари совуқлашмоқда


2021 йил августида Афғонистонда толиблар ҳокимиятга келиши фонида собиқ ҳукумат ҳарбийлари ушбу ҳарбий учоқлар билан Ўзбекистонга қочиб ўтганди. Авиатехникалар АҚШ ҳукумати пулига сотиб олингани учун АҚШга қайтарилади.\nКадр: YouTube / Америка Овози\nЎзбекистон ҳукумати Афғонистондан мамлакат чегарасини бузиб ўтган ҳарбий учоқларни АҚШ мулки бўлгани сабабли уларга қайтаришни режалаштирмаяпти. Бу ҳақда Ўзбекистон президентининг Афғонистон бўйича махсус вакили Исматулла Иргашев «Америка овози»га берган интервьюсида маълум қилди.\nТашқи ишлар вазири ўринбосари Афғонистоннинг собиқ ҳукумати ҳарбий учувчилари ўшанда чегарани бузиб ўтгани ва бу ҳолат юзасидан суд бошлангани, суд жараёни тугаганидан сўнг, АҚШ Ўзбекистон ва Тожикистондан техникаларни олиб чиқиб кетишини маълум қилди.\n«Ўша кунларда кўплаб ҳарбий учувчилар чегарадан учиб ўтишди, қочишди Афғонистондан. Шуни айтишим керакки, уларнинг Ўзбекистонга келиши ғайриқонуний эди, яъни улар Ўзбекистон ҳаво чегарасини бузиб, рухсатсиз киришган. Бу ҳолат юзасидан жиноий иш қўзғатилган, улар учиб келган воситалар қамоққа олинган. Бу борада суд қарори чиқарилиши керак.\nМана шу қарор чиқарилганидан кейин Америка Қўшма Штатлари бу учоқларни, самолёт ва вертолётларни олиб кетади. Чунки Америка томони берган расмий мактубга кўра, бу учоқларнинг ҳаммаси Америка ҳукуматининг молидир. Улар ҳозирда бу учоқларни ўрганиб, текшириб чиқишмоқда, шундан кейин уларнинг ҳаммаси, ўйлайманки, Ўзбекистондан ҳам, Тожикистондан ҳам олиб кетилади», — деган Иргашев.\nНашр мухбири «Толибон» томонидан бу авиация воситаларини қайтариш бўйича расмий Тошкентга талаблар бўлгани ҳақидаги хабарлар юзасидан изоҳ сўраган.\n«Бундай мурожаат бўлган, лекин бундай мурожаат бўйича анча аввал гаплашганмиз. Мен ўзим бевосита «Толибон» ҳукумати раҳбарлари билан учрашиб, бу масалага ойдинлик киритганман. Биринчидан, бу ҳолат бўйича жиноят қўзғатилган, учоқлар қамоққа олинган ва фақатгина суд қарори билан озод этилиши мумкин.\nИккинчидан, Америка Қўшма Штатлари ҳукуматининг расмий мактубига биноан, бу учоқларнинг барчаси Америка ҳукумати пулига сотиб олинган ва вақтинча Афғонистон ҳарбий кучларига берилган. Ашраф Ғани ҳукумати бу учоқлар учун бир доллар ҳам тўламаган. «Собиқ ҳукуматни молиялаштиришни ҳам биз амалга оширардик. Уларнинг маошини биз берганимиздан кейин уларнинг учоқларни сотиб олиш учун қанақа бўларди?» деган гаплар бор мурожаатда.\nБиз бу гапларни толибларга етказдик. Улар бир қисмини бўлса ҳам қайтариш имконияти ҳақида сўрашди. Агар бу уларнинг моли бўлганида, суд қарори чиққач, уларга қайтариб берган бўлардик», — деган вазир ўринбосари.\n«Бу оддий жараён эмас. Ҳамма томондан ўрганиб чиқилиши керак. Ўйлайманки, бу, албатта, ҳал этилади», — дея таъкидлаган Иргашев.\nЭслатиб ўтамиз, 16 август куни Ўзбекистон Бош прокуратураси мамлакат ҳаво маконини ичида 585 нафар афғон ҳарбий хизматчиси бўлган 22 та ҳарбий самолёт ва 24 та вертолёт кесиб ўтгани тўғрисида хабар берилганди. Тожикистонга эса 18 та ҳарбий техника орқали 140−150 киши ўтган. 2021 йил сентябр ва ноябр ойларида учувчилар ва уларнинг оила аъзолари аввалига БААга, кейин АҚШга олиб кетилган.\n2022 йил январ ойи бошида толиблар ҳукуматида мудофаа вазири в.б. бўлган Мавлавий Муҳаммад Ёқуб Мужоҳид Ўзбекистон ва Тожикистондан авиатехникаларни қайтаришни талаб қилганди. «Тожикистон ёки Ўзбекистонда бўлган самолётларимиз қайтарилиши керак. Биз бу самолётлар чегараларимиздан ташқарида қолиши ёки бу мамлакатлар томонидан фойдаланилишини истамаймиз», — деганди у.\nАҚШ мудофаа вазирлиги «Америка Овози»га берган маълумотида Ўзбекистон ҳам, Тожикистон ҳам самолёт ва вертолётларни Афғонистонга қайтармоқчи эмаслигини тасдиқлаган. Шу билан бирга Америка томони ҳамон бу авиатехникалар тақдири бўйича якуний қарорга келмаган.


«Gentra» ҳайдовчиси ким эди?» – Мурод Хонтўраевнинг ўлимига доир маълумотлар нега сир сақланяпти? - EFFECT.UZ\n. 19:38 | 22.07.2021\nМуаллиф: Аброр Эшонхонов\nЎзбекистон ММА ассоциацияси вице-президенти Мурод Хонтўраев 19 июль куни автоҳалокатга учраб вафот этди.\n19 июль куни соат 11:30 ларда, Тошкент вилояти, Бўстонлиқ тумани ҳудудидан ўтувчи 4R-12 автомобиль йўлининг 68-километрида бир йўналишда ҳаракатланиб кетаётган “Lacetti” ҳамда “BMW X5” русумли автомобиллар иштирокида тўқнашув содир бўлган. Тўқнашув оқибатида “BMW X5” русумли автомобиль йўлдан чиқиб кетиб ағдарилган.\nНатижада, “BMW X5” русумли автомобиль ҳайдовчиси, 34 ёшли Мурод Хонтўраев воқеа жойида вафот этган ва ушбу автомобиль йўловчиси бўлган Жасурбек Анорбоев тан жароҳати билан шифохонага олиб кетилган.\nЎзбекистон Йўл ҳаракати хавфсизлиги Бош бошқармаси доимо мамлакат ҳудудида содир бўладиган ЙТҲлар ҳақида батафсил маълумот бериб келар эди ва қисман бўлсада ҳайдовчилар ҳақида маълумот берар эди. Бу сафар улар ЙТҲ иштирокчилари шахсини сир сақлашга қарор қилди.\nЙХҲББ Паркентда бўлган воқеа тўғрисида берган маълумоти\nУшбу фожиали воқеада улар фақатгина Мурод Хонтўраев вафот этгани ҳақида маълумот беришди, Жасурбек Анорбоевни эса шунчаки “йўловчи” сифатида таърифлаб кетишди.\nЙТҲнинг юзага келишига сабабчи бўлган “Lacetti Gentra” ҳайдовчиси орқа фонда қолиб кетди. Албатта у машинада ҳам мавқеи ва лавозими қандай бўлишидан қатъий назар инсон бўлган. Энг қизиқарли томони “Lacetti Gentra” машинасида нечи киши бўлганлиги ҳақида ҳам маълумотлар берилмаган.\nЯна бир қизиқ факт шунда-ки, ижтимоий тармоқларда Мурод Хонтўраевнинг ўлимига оид турли хабарлар тарқалди. Ушбу воқеадан олдин унинг Бўстонлиқ туманидаги “Арбат” дам олиш масканида айрим “боллар”га пистолет тираб, уларни “духи”га ўтиргизгани ва шу яқин ўртадаги дўконларнинг биридан спиртли ичимлик олиб, пулини тўламасдан чиқиб кетгани ҳақида гап-сўзлар тарқалди. Шу куннинг ўзида ушбу ёлғон хабарни тарқатган йигит ижтимоий тармоқлар орқали чиқиш қилиб, барчадан узр сўради.\nҚолаверса, 19 июль куни дўкон сотувчиси ҳам Мурод Хонтўраев нима ҳарид қилганини айтди ва бот-бот ММА жангчиси маст эмаслигини айтди ва унинг машинасига салқин ичимликар ва оддий сув олиб берганини маълум қилди.\n“Миш-мишларга ишонманглар ҳаммаси ёлғон. Мен ҳаммасини рост гапиряпман”, – деди дўкончи.\nВоқеа кунидан икки кун ўтгач, аҳволи ўрта-оғир деб баҳоланаётган Мурод Хонтўраевнинг шогирди ҳолатни тасвирлаб берди.\n“Тўғриси, шифохонага олиб келишганини умуман эслай олмайман. Эсимда йўқ. Ҳаммаси тез бўлиб кетди. Aкам [Мурод Хонтўраев] ва мен йўлда келаётгандик. Одам барибир таниган инсонига ишонади-да. Машинада тоғга бораётганимизда қандай ишонган бўлсам, қайтаётганда ҳам шундай ишониб, бемалол, хотиржам телефонимни ўйнаб келаётгандим.\nНимадир бўлди, шундай олдимга қарадим, “Lacetti” бизни қисиб қўйди. Давлат рақами ва белгиси эсимда йўқ, лекин “Lacetti” эди. Биз ўз йўлимизда “ как положение” кетаётгандик, у бизни қисиб қўйди. Уёғини эслай олмайман. Кейин кўзимни очганимда, тепамда шифокорлар турганди. Бошимни эса тикишаётганди. Мана, кеча ўзимга келдим ва ҳаммасини эсладим. Аллоҳнинг ўзи сақлаб, мени тирик қолдирди. Aкамнинг жойи жаннатда бўлсин. Охиратлари обод бўлсин”, – деди Анорбоев.\nШундан сўнг, ижтимоий тармоқларда журналист айнан “Lacetti Gentra” ҳайдовчиси билан кўришиш мақсадида борганда уни палатага киритишмади ва маълумотлар тақдим қилинмади.\nEffect.uz Ахборот агентлиги барчада бирдек шубҳа уйғотаётган воқеалар тўғрисида Ички ишлар вазирлиги Ахборот хизмати раҳбари Шоҳруҳ Ғиёсов билан боғланди.\nФОТО: Шоҳрух Ғиёсов\nҒиёсов ўз навбатида бу иш бўйича ҳозирда суриштирув ишлари олиб борилаётганлигини ва суриштирув тугамагунча ҳеч қандай маълумот берилмаслигини маълум қилди. Шунингдек, у нега ўша автоҳалокатда фақатгина Мурод Хонтўраевнинг шахси очиқланганлигига изоҳ берди.\n“Суд экспертиза хулосаси журналистга тақдим қилинмайди, у ҳуқуқий баҳо берилиши учун берилади. Тегишли маълумотлар тергов ҳаракати якунлангандан кейингина берилади.\nШифохонага борган журналист масаласига келсак, биринчидан у журналистик этикани бузяпти. Уни у ерга киришга ҳаққи йўқ, камига ҳозир карантин бўлса.\nЎзи журналистни жавобгарликка тортиш керак. “Журналистман ман ҳамма жойга киришим керак” деб ўйлайди, лекин ахборот олиш тартиби бор, ахборот олишдан аввал сўров бериш керак”, – дейди Ғиёсов.\nИИВ ахборот хизмати раҳбари Мурод Хонтўраевнинг машинаси билан тўқнашган “Lacetti Gentra” ҳайдовчиси ҳақида маълумот беришни истамади ва ЙХҲБ ҳеч қачон ҳайдовчиларни йили ва шахси ҳақида ЙҲХББ ўзининг янгиликларида ҳайдовчиларнинг шахси тўғрисида қисқа маълумот бериб келишини рад қилди.\n“Инсонни шаъни бор, қадр-қиммати бор бунақа маълумот ҳеч қачон берилмайди. Одамлар нотўғри талқин қилмасликлари учун Мурод Хонтўраев ҳақида маълумот берилди. Бўлмаса берилмас эди. У ерда қолганларни шахсини бериш мажбурияти йўқ, агарда воқеа иштирокчиси ўзи розилик бермаса маълумот бермаймиз. Бу бизларнинг хоҳишимизга боғлиқ эмас”, – деб қўшимча қилди.\nШунингдек, Шоҳрух Ғиёсов ижтимоий тармоқларда “Мурод Хонтўраевнинг ўлими уюштирилган” деб тарқалаётган миш-мишларга изоҳ берди.\n“Фойдаланувчилар орасида воқеа уюштирилганлиги тўғрисида гап-сўзлар бир фоизга тенг, буни баъзи ҳуқуқий маданияти паст одамлар гапириб ётибди. Ҳақиқатдан ҳам йўл транспорт ҳодисаси рўй берган. Ҳар бир қатнашчиларнинг ҳаракатига ҳуқуқий баҳо берилади ва кейинчалик жамоатчиликка тақдим қилинади. Олдиндан воқеани нотўғри талқинда беришга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқ”, – дейди Ғиёсов.\nЭслатиб ўтамиз, яқинда 34 ёшни қаршилаган Мурод Хонтўраев 19 июль куни “Ялонғоч-2” қабристонига дафн қилинди.\nTeglar:ИИВ, Мурод Хонтўраев, Ўзбекистон, Шоҳрух Ғиёсов


Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 09:06:12, 14.06.2021\nЖАСАРЫЎ ҲӘМ ЖАҢАЛАНЫЎ ӘЙЙЯМЫНДАҒЫ БАЙРАМ СЕЙИЛЛЕРИ\nЕлимиздиң барлық аймақлары сыяқлы республикамызда да жасарыў ҳәм жаңаланыў әййямы-Наўрыз байрамы сейиллери өткерилди.\nНөкис қаласындағы И.Савицкий атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик көркем өнер музейи ҳәм Жаслар орайы алдындағы майданларда «Наўрызың —жаңа күниң, жаңа дәўраның мүбәрек, жанажан Өзбекстан!» сүрени астында улыўма халықлық театрластырылған әдебий-музыкалы хореографиялық байрам тамашасы болып өтти.\nБул еки майдан ҳәр қашанғыдан да гөззал көриниске бөленген. Әтирапқа халқымызға әзелден мийрас болып киятырған Наўрыз байрамына арналған шақырық-сүренлер жайластырылған. Әжайып безелген қара үйлер тигилип, миллий буйымлар, саз-әсбаплар ҳәм миллий тағамлар көргизбеси шөлкемлестирилген.\nКөп жыллық тарийхқа ийе Наўрыз — шығыс халықларының жаңа жылы өзиниң жаңаланыў, бәҳәр нәпесин баслап келиўи, халқымыздың тәбияты, жүреклерине терең сиңип кеткени, ҳәр бир шаңараққа қуўаныш алып келиўи менен де әҳмийетли миллий байрам болып табылады. Миллий қәдириятларымызды өзинде жәмлеген бул күн халқымызға тән кеңпейиллик, инсаныйлық, соның менен бирге, меҳир-мүриўбет әййямы есапланады. Бәҳәрдиң кирип келиўи менен атайы дийқанларымыз, фермерлеримиз үлкен нийетлер менен жерге туқым шашпақта.\nКонцерт бағдарламасы Өзбекстан мәмлекетлик филармониясы Қарақалпақстан бөлими жәмәәтиниң атқарыўындағы «Хош келдиң, Наўрыз!» атамасындағы композиция менен басланды. Фольклор жәмәәтлериниң атқарыўындағы миллий қосық ҳәм аяқ ойынлар илажға және де заўық бағышлады.\nКелешегимиз болған балалар топарлары ҳәм мәмлекетимизди дүньяға танытып атырған спортшылардың көргизбели шығыўлары қатнасыўшыларда айрықша тәсир қалдырды.\nРеспубликамызда түрли миллет ўәкиллери беккем аўызбиршилик ҳәм дослықта жасап келмекте. Олардың өз ана тилинде билим алыўы, миллий үрп-әдетлери менен салт-дәстүрлерин раўажландырыўы ушын барлық шараят жаратылған. Президентимиздиң басламасы менен ҳәр жылы 30-июль- елимизде «Халықлар дослығы күни» сыпатында белгиленетуғын болды. Түрли миллет ўәкиллериниң атқарыўында қосық ҳәм аяқ ойынларды халқымыз узақ даўам еткен қол шаппатлаўлар менен тамаша етти.\nБердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик университетиниң «Ҳүрлиман», Әжинияз атындағы Нөкис мәмлекетлик педагогикалық институтының «Тумарис», Өзбекстан мәмлекетлик көркем өнер ҳәм мәденият институты Нөкис филиалының ҳәм басқа да оқыў орынлары жәмәәтлери тәрепинен елимизде жасларға жаратылған шараятлар, Мойнақ районында әмелге асырылып атырған кең көлемли жумысларды сәўлелендирген қосықлар атқарылды.\nРеспубликамызға белгили көркем өнер шеберлери менен жас атқарыўшылардың байрамға бағышланған концерт бағдарламасы сейил қатнасыўшыларына көтериңки кейпият бағышлады.\nНөкис қаласында өткерилген Наўрыз сейиллерине Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң Баслығы М.Камалов, Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңесиниң Баслығы Қ.Сариев қатнасты.\nЖасарыў ҳәм жаңаланыў әййямы-Наўрыз байрамына бағышланған сейиллер республикамыздың барлық районларында болып өтти.\nСәне: 24.03.2021 05:54:57


05 июл 2020, Тошкент вақти: 11:38\nЛондонда ўтаётган анжуманда 70дан ортиқ давлат вакиллари иштирок этмоқда.\nАфғонистон келажаги учун янги йўналишларни белгилаб беришни мақсад қилган халқаро анжуман 28 декабр куни Лондонда ўз ишини бошлади.\nБуюк Британия, Афғонистон ва БМТ ташаббуси билан ўтказилаётган анжуман ишида 70дан зиёд давлат ва халқаро ташкилотлар вакиллари иштирок этмоқда.\nАнжуманнинг очилиш маросимида нутқ сўзлаган Буюк Британия Бош вазири Гордон Браун хавфсизлик назоратини афғон қўшинлари зиммасига юклаш жараёни яқин келажакда бошланиши мумкинлигини маълум қилди.\n- Ушбу анжуман ўтиш даври бошланганини англатади. Зарур шарт-шароитларни мувофиқлаштирган ҳолда туман ва вилоятлардан бошлаб хавфсизлик назоратини халқаро кучлардан Афғонистон хавфсизлик кучлари ва афғон халқи зиммасига юклашни бошлашимиз мумкин,-деди Гордон Браун.\nБуюк Британия Бош вазирига кўра, афғон ва халқаро кучлар қудратини ошириш билан бирга 2011 йилнинг октябр ойига бориб Афғонистон армияси сонини 171.600 киши ва полиция ходимлари сонини 134 минг кишига етказиш режаланмоқда.\nБраун, шунингдек, зўравонликлардан воз кечган жангариларга молиявий кўмак кўрсатувчи махсус жамғарма ташкил этилишини маълум қилди.\n- Жамиятга қайтишни истамаган жангарилар эса ҳарбий томонидан таъқиб қилинади, - дея қўшимча қилди Гордон Браун.\n- Бугун Ал-Қоидага йўллаётган муждамиз аниқ бўлиши шарт. Ҳудди шундай муждани асл Ислом динини бузуқ қилиб кўрсатадиган зўравон ва экстремистик руҳдаги ғоя тарафдорларига йўллашимиз шарт. Биз сизларни мағлуб қиламиз. Биз сизларни нафақат жанг майдонида, балки жаҳон аҳли, ҳусусан, Афғонистон халқи шуури ва қалбида ҳам енгамиз,-деди Гордон Браун.\nАнжуманда чиқиш қилган Афғонистон президенти Ҳамид Карзай ўз ҳукумати Миллий ярашув кенгаши тузишини билдириб, "Афғон халқи зўравонликлардан воз кечган ва тинч ҳаёт кечиришни истаган ватандошларимизни қўллаб-қувватлаши лозим", дея таъкидлади.\nЎз маърузасида Ҳамид Карзай Саудия Арабистони қироли Абдуллоҳни Афғонистонда тинчлик ўрнатиш уринишларда муҳим рол ўйнашга чақирди.\nАфғонистон раҳбари, шунингдек, ҳукумат бошқарувини яхшилаш ҳамда ҳукумат даражасидаги коррупцияга қарши курашга оид ўз режасини тақдим қилди.\n-Президентлик давримда бор эътиборни коррупцияга қарши кураш масаласига қаратаман. Ҳукуматим барча имкониятларни ишга солган ҳолда коррупцияга қарши кураш, жумладан, коррупцияга аралашган ва уни рағбатлантираётган барча шахсларни жазолаш каби мажбуриятларга содиқ қолади,- деди Афғонистон президенти.


Муҳаббатнинг биз билмаган 7 босқичи Афиша\nЖамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари Муҳаббатнинг биз билмаган 7 босқичи 10:38, 18 октябрь 2016\tҲақиқий севгига осонликча эришилмайди. Буни айрим инсонлар яхши тушуниб, жуфти билан ўртасидаги муҳаббат олови янада гуриллаб ёниши учун тинмай ҳаракат қилади. Бошқалар эса бефарқлиги туфайли меҳр чўғининг сўнишига сабаб бўлади. Бир боқишда юзага келган муҳаббатни ҳақиқий эмас, дея даъво қилмаймиз, лекин асл ошиқлар йилларнинг турли бўронидан эсон-омон ўтган жуфтликлар эканини тан олиш керак. Келинг, яхшиси, бир бошидан бошлаймиз. Муҳаббатнинг босқичлари билан танишиб чиқамиз...\n4. «Пасайиш» палласи. Тақдирга тан берганидан ёки бир-бирини йўқотишдан қўрққаниданми, жуфтлик ҳамон бирга... Бўронлар тўхтаган, эр-хотин энди бўлар-бўлмасга баҳслашишни ўзига эп кўрмайди. Шунингдек, ёнингиздаги одам ҳам шахс эканлиги, унинг ўзига яраша камчилик ва яхши хислатлари борлигини тушунасиз. Асосийси, жуфтини ўзига мослаштириш фикридан қайтилган бўлади. Ҳар бир масалага келишув ва суҳбат орқали ечим топиш мумкинлигини ўз тажрибаларида синаб кўришади. Бу жанг майдонидан кўра самарали эканлигини тан олишади. Эр-хотин кечиримли бўлиш, тушуниш ва сабр қилишни айнан шу даврда ўрганади. Аёл киши табиатан мослашувчан, у оғир-босиқлиги билан эрига намуна бўлиши мумкин. 5. Фидокорлик. Бундан аввалги босқичларда эр-хотин бир-бирига бирор яхшилик қилганида унга жавоб қайтарилишини кутган бўлса, бу даврда жуфти учун шунчаки холис хизмат қилиш истаги туғилади. Ахир қадрли ва юрагингга яқин инсонга меҳрингни билдиргинг келади-да... Беминнат яхшилик қилишни онгли равишда ва ўз хоҳишига кўра амалга оширилиши жуфтликка бирдек ёқимли бўлади.\nКексалик гаштини биргаликда сураётган, бир-бирини ақл бовар қилмас даражада эъзозлайдиган эр-хотинларни кўп бора кўрганмиз. Уларнинг суҳбатлашишига ҳеч аҳамият берганмисиз, бири иккинчисининг гапига қарши фикр билдирмайди, аксинча қўллаб-қувватлайди. Юзида табассум билан жуфтига боқади. Уларга қараб, беихтиёр ўзингизга ҳам худди шундай бахт тилайсиз. Унутманг, бу инсонлар турмушининг биринчи кунлариданоқ бахтли бўлиб қолмаган, улар ўз севгисини йиллар давомида авайлаб-асраб, юқорида саналган босқичлардан биргаликда босқичма-босқич ўтканликлари учун ҳам шундай бахтиёр. Руҳшуносларнинг таъкидлашича, эр-хотин ўзаро дўстлашиб, бир-бирини ҳурматлашни ўрганиши учун камида 7-10 йил керак бўлар экан. Ундан кейин аста-секинлик билан муҳаббат ҳам келади. Ҳар биримизга АСЛ ИШҚқа эришиш насиб қилсин! ДИЛНОЗА тайёрлади. Диққат, диққат! "Даракчи"нинг Telegram’даги расмий каналига аъзо бўлиб, янгиликлардан баҳраманд бўлинг! #Оила


Орадан кўп ўтмай грузин кучлари Жанубий Осетияга бостириб кирганидан кейин шиддатли уруш ҳаракатлари бошланди.\n1992 йилда Грузиянинг ўша пайтдаги президенти Эдуард Шуварнадзе ва Россия президенти Борис Ельцин Сочи яқинидаги Дагомисда учрашиб “Тинчлик ҳақида”ги шартномани имзолади.\nОрадан қарийб 14 йил ўтиб, яъни, 2006 йил 15 февралида Грузия парламенти 1992 йилда Жанубий Осетиядаги урушга чек қўйган ва минтақага Россиянинг тинчликни сақловчи кучлари олиб кирилишини таъминлаган ўша “Тинчлик шартномаси”ни қайта кўриб чиқиш таклифини мақуллади.\nТбилиси расмийлари анча вақтдан бери Россия ҳарбийларини сепаратчи кучларга хайрихоҳликда ва Грузия хавфсизлигига таҳдид солаётганликда айблаб келмоқда. Россия ҳукумати Грузия парламенти қарорига норозилик билдириб, Тбилиси расмийлари шартномани бир томонлама ўзгартириш ҳуқуқига эга эмаслигини иддао қилмоқда.\nОзодлик радиоси грузин бўлими ходими Нона Мхедлишвили Эдуард Шеварнадзе билан тортишувлар сабаблари ҳақида суҳбатлашди.\nМухбир: Жаноб президент, шартнома 1992 йил 22 июнда Сочида қандай вазиятда имзолангани ҳақида гапириб берсангиз. Танқидчилар Грузия ўша пайтда танг вазиятда бўлган ва мамлакат раҳбарлари шартномани имзолашга мажбур қилинган дейишади. Шу тўғрими?\nШеварнадзе: “Шартномани имзолашдан бошқа йўлимиз йўқ эди. Ўша пайтда Жанубий Осетия билан муносабатлар жуда мураккаблашган эди. Мен 1992 йил бошида Москвадан Грузияга қайтганимда Жанубий Осетия ўз мустақиллигини аллақачон эълон қилганди. Албатта Грузия Олий кенгаши бу қарорни тан олмай, Жанубий Осетия автономиясини бекор қилганидан сўнг, мураккаб вазият юзага келган. Ўша пайтдаги президент Звиад Гамсахурдия эса минтақани куч билан босиб олишга қарор қилиб умумий сафарбарлик эълон қилган. Одамлар баъзилари қурол билан баъзилар қуролсиз Жанубий Осетияга бостириб кира бошлаган эди. Қисқа қилиб айтганда грузинлар урушга тайёр бўлмаган ва улар мағлубиятга учради. Жанглар бир қанча вақт давом этди. Биласиз, Грузиянинг бир қисми ҳисобланган Жанубий Осетияни Россияга қарашли Шимолий Осетия билан боғлайдиган туннел бор. Партизанлар шу йўл орқали Жанубий Осетияга ўтган ва оз вақт ичида улар катта куч тўплаган. Цхинвалида Россиянинг ундан ҳам катта вертолёт батальони борлиги вазиятни янада мураккаблаштирган. Минтақада Россиянинг яна бир иккита кичик ҳарбий қисмлари бор эди. Шу боис Россиянинг можарога аралашиш эҳтимолдан ҳоли эмасди. 1992 йилда грузин ҳарбийлари томонидан амалга оширилган давлат тўнтаришидан кейин президент Гамсахурдия қочиб кетди. Кейин мен мамлакатга қайтдим. Бизнинг асосий мақсадимиз ҳарбий ҳаракатларни тўхтатиш эди. Кейин мен Сочи яқинидаги Дагомисда Россия президенти Борис Ельцин билан учрашиб, қарама-қаршиликка чек қўйишга келишдик. Шартнома қандай бажарилаётганини назорат қилиш учун Грузия, Россия ва Осетия вакилларидан иборат Қўшма комиссия тузилди”, - деди собиқ Грузия президенти.\nМухбир: “Тинчлик шартномаси”нинг ҳозирги ҳолати тўғрисида нима дея оласиз? Сизнингча, вазият ўзгардими? Келишувга ўзгартириш киритиш керакми?\nШеварнадзе: “Бу масалада Россия билан келишиш керак бўлади. Менимча, ҳозир фақат Россия билан келишувнинг ўзи етарли бўлмайди. Сочи шартномаси асосида Осетия томони билан ҳам музокара олиб бориш керак бўлади. Бу қандай амалга оширилади? Қандай натижага эришилади, буни мен билмайман. Чунки ҳозирги вазиятдан хабардор эмасман. Бир неча ой олдин, менимча 2004 йил августида Цхинвали яқинидаги грузинлар яшайдиган Тамарашени қишлоғида грузин кучлари Жанубий осетияликларга қарши ҳарбий ҳаракат бошлаган эди. Ўшанда бизнинг аскарлар яна бир марта том маънода мағлубиятга учради. Бу хоҳ тинчлик, хоҳ уруш бўлсин, биз жиддий тайёргарлик кўришимиз кераклигини кўрсатади. Очиғини айтганда бу бизнинг айбимиз. Аввало биз Жанубий Осетияга бостириб кирмаслигимиз керак эди”, - деди Эдуард Шеварнадзе.\nМухбир: Яна Сочи шартномасига қайтсак, келишув имзоланишидан олдин нега ҳеч ким қўшинлар олиб чиқилиши механизми ҳақида ўйламаган? Бу шунчаки эътибордан четда қолганми ёки унинг бошқа сабаблари ҳам борми?\nШеварнадзе: “Ўша пайтда ҳеч ким бу тўғрида ўйламаган. Энг муҳими уруш ҳаракатларини тўхтатиш эди ва биз ўз мақсадимизга эришдик. Шунингдек, биз барча ишни мувофиқлаштирувчи ва шартнома бандлари қандай бажарилишини назорат қилувчи Қўшма комиссия тузишга ҳам муваффақ бўлдик. Биз ўша пайтда бундан ортиқ иш қилиш имкониятига эга эмасдик”, - деди Грузия собиқ президенти Эдуард Шеварнадзе Озодлик радиоси мухбири билан суҳбатда.


Самарқандда официант хўрандадан қасос олди - Zamin.uz\n2021 йил 8 апрель куни фуқаро 25 ёшли М.Мақсуд Самарқанд шаҳри бўйича ИИО ФМБга ариза билан мурожаат қилган. 2021 йил 5 апрель куни 26 ёшли У.Мухиддин уни алдов йўли билан Самарқанд тумани «Бўзи» маҳалласи ҳудудидаги қаровсиз жойга олиб борган. У ерда унга тазйиқ ўтказиб, нархи 2 200 000 ва 1 500 000 сўмлик иккита телефон аппаратини ҳамда 200 АҚШ доллари ва 112.000 сўм пул маблағларини очиқдан-очиқ талон-торож қилган.\nУшбу ҳолатни 25 ёшли Б.Шерзод видеотасвирга олиб, «Тik-Tok» ижтимоий тармоғига жойлаб, шарманда қилиш йўли билан қўрқитган. Икки дона телефон аппаратини қайтариб олиши учун 5 000 000 сўм пул беришини талаб қилган. Шу куни Самарқанд шаҳри «Кафтархона» маҳалласи ҳудудида У.Мухиддин ва Б.Шерзодлар М.Мақсуддан товламачилик йўли билан 400 АҚШ доллари олаётган вақтларида ушланганлар.\nМазкур ҳолат юзасидан Самарқанд шаҳри бўйича ИИО ФМБ ҳузуридаги Тергов бўлими томонидан У.Мухиддин ва Б.Шерзодларга нисбатан Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 165-моддаси 2-қисми «в» банди (Товламачилик) билан жиноят иши қўзғатилган.\nЎзбекистон Республикаси ИИВ ҳузуридаги Тергов департаментига кўра, тергов ҳаракатлари жараёнида жабрланувчи М.Мақсуд У.Мухиддин официант бўлиб ишлаган ресторанда овқатланиб, 1 000 000 сўм пулларни тўламасдан кетиб қолганлиги сабабли, У.Мухиддин ишдан бўшатилганлигини қасдини олиш мақсадида ушбу жиноятни содир қилганлиги аниқланган. Ҳозирда тергов давом этмоқда. «Замин» янгиликларини «Вконтакти»да кузатиб боринг\nЯнгиликлар » Жамият » Самарқандда официант хўрандадан қасос олди


Президент ўрганишларни текширувга айлантиришга мутлақо йўл қўйилмаслигини айтди | NORMA.UZ\nПрезидент ўрганишларни текширувга айлантиришга мутлақо йўл қўйилмаслигини айтди\nПрезидент раислигида 22 февраль куни Солиқ сиёсатини такомиллаштириш концепцияси бўйича олиб борилаётган ишлар натижадорлигини таҳлил қилиб, навбатдаги муҳим вазифаларни белгилаб олишга бағишланган видеоселектор йиғилиши ўтказилди. Давлатимиз раҳбарининг расмий сайтида шу ҳақда хабар берилади.\nЭслатиб ўтамиз, ўтган йили тадбиркорлик субъектларини текшириш тизимига жиддий ўзгартиришлар киритилди. Молия-хўжалик фаолиятини текширишга 2 йил муддатга мораторий эълон қилинди. Бизнеснинг молия-хўжалик фаолияти билан боғлиқ бўлмаган режали текширувлар ва назорат тартибидаги текширувлар тўлиқ бекор қилинди. Текширувларни тайинлашнинг янги тартиби жорий этилди ва уларни электрон рўйхатга олиш ягона тизими ишга туширилди. Ёппасига текшириш усулидан «хавфни таҳлил этиш» тизимига ўтиш белгиланди.\nШунга қарамай, амалиётда айрим ҳолларда «чегарадан чиқиш» ҳолатлари кузатилмоқда. Хусусан, давлатимиз раҳбарининг сўзлари бундан гувоҳлик беради.\n– Қанчалик мураккаб бўлмасин, бошлаган ислоҳотларимизни охиригача етказишимиз зарур. Лекин тарғибот-тушунтириш ишларини баҳона қилиб, ўрганишларни текширувга айлантиришга мутлақо йўл қўйилмайди. Ҳалол тадбиркор доимо давлат ҳимоясида, менинг ҳимоямда, – деди Президент.\nБундан ташқари, йиғилиш давомида электрон ҳисобварақ-фактураларни жорий этиш жараёни муҳокама қилинди. Бу ҳақда батафсил – buxgalter.uz сайтида.\nСайёр солиқ текширувини ўтказиш тўғрисидаги низом тасдиқланди


05:00 / 15.02.2017 1436 pdf Ўқиш режими + -\nЭй фарзанд, агар жисминг ўсиб улғайишини, баданинг соғлом бўлишини, ақлинг ўткир ва қалбинг хурсанд бўлишини истасанг, қуйидаги насиҳатларга қулоқ сол:\n2. Ухлашдан аввал ва уйқудан турганингдан кейин юзинг, қўлларинг ва оёқларингни юв. Доим беш вақт намозни ўз вақтида ўқи. Чунки намоздан олдин таҳорат қилишлик бир кунда бир неча маротаба шу аъзоларнинг тоза бўлишига сабаб бўлади.\n3. Одамлар олдида кўзинг, қулоғинг ёки бурнингни ўйнаб кавламагин. Чунки бу амал шу аъзоларга зарар беради ва одамларни сендан нафратлантиради. Агар уларни тозаламоқчи бўлсанг, тоза дастрўмол билан артиб тозалагин.\n4. Одамлар олдида тишларингни кавлаб тозалама ва тирноқларингни олма. Чунки бу ҳам одамларни сендан нафратлантиради.\n5. Ухлашдан олдин ва уйқудан турганингдан кейин мисвак ва тиш чўткалари билан тишларингни тозалаб ювгин. Чунки овқат қолдиқлари милк ва тишларга озор ва зарар бериб, оғизнинг ҳидини бузади.\n6. Бозорларда айланиб юрадиган сотувчилардан бирон нарса сотиб олсанг ювгин. Чунки улар у нарсаларни ясаётганларида тозаликка эътибор бермайдилар ва уларни чанг ва пашшалардан эҳтиёт қилмайдилар.\n7. Стакан, юз сочиқ, тиш чўтка, ухлайдиган крават, ёстиқ, ёпинчиқ ва тароқ каби нарсалар алоҳида сеники бўлишига ҳаракат қил, уларни сендан бошқа одам ишлатмасин.\n8. Сувни тоза ва соф ҳолида ич, ариқ сувини фақат тиндирилганидан кейин ич.\n9. Юзингга, таоминга ёки ичадиган ичимлигинга пашша қўнишидан эҳтиёт бўл. Чунки у кўпинча ўзида баъзи юқумли касалликларнинг микробларини олиб юради, ана шуларни сенга олиб келиши мумкин.\n10. Одамларниннг кўзида ҳурматли бўлишинг учун кийимларингнинг тозалигига ва кўринишларингнинг чиройли бўлишига эътибор бер.\n11. Ўзларида юқумли касалликларнинг микробларини олиб юрадиган зарарли ҳашоратлар бўлмаслиги учун сен яшайдиган уйнинг тоза бўлишлигига ҳаракат қил.\n12. Сен ухлайдиган хона ҳавоси тозаланиб туриши учун қуёш нурлари кириб турадиган тарафда бўлсин.\n13. Мактаб қуроллари ва сен уйда ўйнайдиган ўйинчоқларингнинг тозалигига риоя қил. Шунда уларнинг кўркамлиги сақланиб, кўриниши чиройли бўлади. қўлларинг ёки кийимларингни сиёҳ билан кир қилиб булғама.\n14. Доимо покиза жойларда ўйна ва сайр қил.\nБир кичкина бола уйининг олдида турган эди. Унинг ёнидан ҳолва сутувчи ўтиб қолди. ҳолваси кир-ифлос бўлиб, у ҳолвасини пашша ва чанглардан эҳтиёт қилмас эди. Бола ундан бир тангага ҳолва сотиб олиб еди.\nБир неча кундан кейин унда безгак касали аломатлари пайдо бўлди ва отаси уйга доктор чақириб келди. Кўп савол-жавоблардан кейин доктор унинг касали ҳолва ейишдан келиб чиққанини билди. Уни даволаб қолган ака-укаларини касал юқишидан сақлаш учун уни безгак касалликлари шифохонасига олиб боришга буюрди. Оиласи қийналиб, отаси уни даволашга кўп пуллар сарфлаганидан кейин у касалхонада бир ой ётиб касалидан тузалиб чиқди.\n05:00 / 15.02.2017 1300\n05:00 / 15.02.2017 1456\n2217 13:34 / 25.02.2018\n2058 05:00 / 15.02.2017\n3784 17:09 / 14.03.2017\nОила даврасида ҳар бир қиладиган ҳаракатимиз, оғзимиздан чиқадиган ҳар бир сўз фарзандимизнинг тарбиясига, унинг шаклланишига ижобий ёки салбий таъсир кўрсатиши давоми...\n1510 05:00 / 15.02.2017


Worldskills — қандай мусобақа? Ўзбекистон унда...\n03.09.2019 18:49 0 1618\nАвгуст ойининг охирги ўн кунлигида Татаристон пойтахти Қозон шаҳрида WorldSkills Kazan 2019 мусобақаси бўлиб ўтди. Ўз касбининг профессионаллари, ҳунармандлар, дастурчилар ва IT мутахассислари ўртасида кечадиган жаҳон чемпионати ҳар икки йилда ўтказиб турилади ва жуда оммалашиб бормоқда. Ўзбекистон ҳам WorldSkills ҳаракатига қўшилиш арафасида. Бу бизга нима беради?\nЭнг аввало юртимиздаги қўли гул уста ва ҳунармандлар, иқтидорли дастурчилар ҳамда ёш олимларимизнинг кашфиётини дунёга кўз-кўз қилиш имконини беради. Ўзбекистон сўнгги йилларда сайёҳлик салоҳиятини оширишга интилмоқда. WorldSkills даражасидаги мусобақа эса юртимиз номини яна-да ёйиш учун яхши бир имкониятдир. Энг муҳими — ёшларимиз сўнгги технологик ютуқлар билан танишиб бориши ва ўзлаштириши мумкин.\nЎзбекистон Республикаси Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирининг ўринбосари Эркин Мухитдинов Қозон шаҳрида бўлиб ўтган мусобақани кузатиб борди ва Xabar.uz билан бўлган суҳбатда бу борадаги таассуротларини сўзлаб берди.\nТаълим 27/08, 19:46


Архивы Сиёсат - Page 23 of 23 - uzpress\nҚирғизистонда коронавирус юқтирганларнинг сони 144 кишига етди\nРеспублика штабидан 4-апрелда билдирилишича, эрталабки соат 10га келиб коронавируснинг янги 14 ҳолати қайд этилди. Коронавирусни янги юқтириб олганларнинг олти нафари Жалолобод вилоятида, беш нафари Ўш вилоятида, иккиси Ўш шаҳрида ҳамда бири Бишкек шаҳрида аниқланди. Шу билан COVID-19 вирусини юқтирганларнинг сони 144 кишига етди — тўққизи тиббиёт ходимлари. Унинг 15 нафари Бишкекда, 12си Ўш шаҳрида, 35 нафари Ўш вилоятида, олтиси Чуй…\nКоронавирус: Қирғизистонда илк ўлим ҳолати қайд этилди – Koronavuris, Mintaqa\nAprel 3, 2020 Aprel 4, 2020\nҚирғизистон Соғлиқни сақлаш вазирлигининг маълумотига кўра, 3 апрелда коронавирус билан касалланган бемор вафот этган. У Новқат туман касалхонасида даволанаётган бўлган. «Бемор 61 ёшдаги эркак киши. У хориждан келган ва стационар кузатувда бўлган. Текширув таҳлиллари олинганида COVID-19 хасталигига чалингани тасдиқланган. Марҳум юрак томирлари, юрак ҳуружидан кейинги кардиосклероз ва иккинчи даражали қандли диабет хастлигидан ҳам азият чеккан», дейилади вазирлик маълумотида. Шунингдек, яна…\nКоронавирус: Ўзбекистон Қирғизистонга инсонпарварлик ёрдами юборди\nAprel 2, 2020 Aprel 4, 2020\nДунё бўйлаб кенг тарқалаётган коронавирусга қарши курашишда Ўрта Осиё давлатлари ўзаро ёрдам қўлини чўзишмоқда. Қирғизистонда уч ҳафталик фавқулотда ҳолат эълон қилиниши ортидан, асосан тадбиркорлик билан шуғулланувчи аҳоли ўз фаолиятини тўхтатган. Бу эса ўз навбатида давлат ғазнасига тушувчи солиқ маблағини камайтирган ва иқтисодиётни заифлашига олиб келган. Расмийлар коронавирусга қарши курашиш ва бюджетдаги камомадни тўлдириш учун хорижий давлат ва ташкилотлардан ёрдам сўрамоқда.…\nНега Қирғизистонга бориб ўқишни истаётган Ўзбекистон ёшлари кўпаймоқда?\nСўнгги йилларда Қирғизистон олийгоҳларида таҳсил олаётган Ўзбекистонлик талабалар сони уч баробарга ошди. Шавкат Мирзиёев келганидан сўнг чегараларнинг очилиши ва Қирғизистондаги олий ўқув юртларига киришнинг осонлиги ҳамда арзонлиги талабалар сонини кескин кўпайтирган. Уларнинг асосий қисмини Фарғона водийси вилоятларидан келган ёшлар ташкил этади. Ўзбекистон олий ўқув юртларида ўқиш учун имтиҳон топшириб, баллари етмаган ёшлар имтиҳон баллари нисбатан пастроқ бўлган Қирғизистон жанубидаги университетларда…\nThe young team of Franziska Hildebrand, Franziska Preuss, Vanessa Hinz and Dahlmeier clocked 1 hour, 11 minutes, 54.6 seconds to beat France by just over 1 minute. Italy took bronze, 1:06.1 behind. Germany missed six targets overall, avoiding any laps around the penalty loop. Maria Dorin Habert of France, who has two individual gold medals at these worlds, passed Russia…\nҚирғизистонда иш излаётган ўзбек аёллари\nYanvar 7, 2020 Yanvar 8, 2020\nВатанларидаги ишсизлик сабаб, асосан Россияга кетаётган ўзбекистонликлар сўнгги йилларда совуқ ўлкаларда, оиладан узоқда ишлагандан кўра, у ерда топадиган даромадини Қирғизистон сингари қўшни давлатларда ишлаб ҳам топиш мумкинлигини айтишмоқда. Сўнгги йилларда Қирғизистон ҳудуди, асосан республиканинг жанубий вилоятлари – Ўш ва Жалолободга иш излаб келаётган ўзбекистонликлар сони тобора ортмоқда. Ўшдаги «Дўстлик» қирғиз-ўзбек чегараси яқинида иш излаб турадиганларнинг асосий қисми ўзбекистонликлар. Маҳаллий ишчилар…\nСанкт-Петербург портлаши: Болаларимиз айби исботланмади\nDekabr 11, 2019 Yanvar 9, 2020\nРоссиянинг Санкт-Петербург шаҳридаги Иккинчи Ғарбий округ ҳарбий суди 2017 йил апрелидаги метродаги портлаш ҳодисаси юзасидан ҳукм эълон қилди. Суд Қирғизистонда туғилиб ўсган 29 яшар Аброр Азимовни Санкт-Петербург метросидаги террорчилик ҳужуми ташкилотчиси деб эълон қилиб, унга бир умрлик қамоқ жазоси тайинлаган. Аброр Азимовнинг 31 ёшли акаси Акром Азимовга 28 йиллик қамоқ жазоси тайинланган. Ака-ука Азимовлар билан судланаётган яна 9 нафар Қирғизистон,…


Тожикистонда адвокат Ёров 23 йилга, Маҳкамов эса 21 йилга ҳукм этилди\nДушанбе шаҳрининг суди 6 октябрда адвокатлар Бузургмехр Ёровни 23 йил, Нуриддин Махкамовни эса 21 йилга озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилди. Суд қарорига биноан, иккала адвокат ўз муддатларини қаттиқ режимли колонияда ўташади.\nДавлат айбловчиси Рустам Тақдирзода 19 сентябрда суддан иккала айбланувчини 25 ва 23 йилга озодликдан маҳрум этишни илтимос қилган эди. Унинг гапига қараганда, судланувчиларнинг айби суд жараёни давомида тўлиқ исботланган.\nНуриддин Махкамов ҳам, Бузургмехр Ёров ҳам ўзларининг суддаги сўнгги нутқларида уларга қўйилган айбловларни инкор қилишган ва ишга сиёсий тус берилган дейишди. Суд ҳукми эълон қилингандан бир кун аввал бир нечта ҳуқуқни ҳимоя қилувчи ташкилотлар ва адвокатлар, шунингдек АҚШ, Буюк Британия ҳукуматлари ва Human Rights Watch Тожик ҳукуматидан дарҳол адвокатларни озод этишни талаб этишди.\nТожикистон ИИВ маълумотларига қараганда, Бузургмехр Ёров “фирибгарлик” ва “ҳужжатларни қалбакилаштириш” каби айбловлар билан қамоққа олинган. Ўтган йилнинг декабрида тергов органлари Бузургмехр Ёровни Жиноят кодексининг яна учта моддаси бўйича айблашган эди.\nЭслатиб ўтамиз, Бузургмехр Ёров Тожикистонда ман этилган Ислом Уйғониш Партияси судланган аъзоларининг адвокати бўлган.


Гувоҳ: Покистондаги университетга уюштирилган ҳужум вақтида 70га яқин талаба отиб ташланган - 20.01.2016, Sputnik Ўзбекистон\nРасмий маълумотларга кўра, Покистоннинг Чорсод шаҳридаги университетга уюштирилган қуролланган ҳужум оқибатида 15 киши ҳалок бўлган. Воқеа гувоҳларидан бири... 20.01.2016, Sputnik Ўзбекистон\n12:29 20.01.2016 (янгиланди: 15:17 20.01.2016)\nРасмий маълумотларга кўра, Покистоннинг Чорсод шаҳридаги университетга уюштирилган қуролланган ҳужум оқибатида 15 киши ҳалок бўлган. Воқеа гувоҳларидан бири эса, жиноятчилар 70тагача талабани отиб ташлагани ҳақида хабар қилмоқда.\nТОШКЕНТ, 20 янв — Sputnik. Покистон шимоли-ғарби Хайбар-Пахтунхва провинцияси, Чорсод шаҳридаги университетга қуролланган шахслар томонидан уюштирилган ҳужум натижасида, ўн беш киши ҳалок бўлган, 50дан ортиқ киши жароҳатланган, РИА Новости Покистон ОАВлари маълумоти асосида.\nGeo TV телеканали маълумотига кўра, жароҳат олганларнинг бир қисми оғир аҳволда. Полиция шу вақтгача икки жиноятчини йўқ қилишга муваффақ бўлган. Ҳужум уюштирганларнинг аниқ сони номаълум, улар саккиз киши бўлган бўлиши мумкин, деган тахмин бор, холос.\nБундан сал олдин, университет биноси ҳамда талабалар ётоқхонасида эвакуация ишлари амалга оширилганлиги ҳақида маълум қилинган эди. Ҳодиса рўй берган жойга қутқарувчи ва мамлакат Қуролли кучлар ходимлари етиб келишган. Гувоҳларнинг сўзларига қараганда, воқеа жойида иккита кучли портлаш ҳам рўй берган.\nDaily Pakistan нашрига гувоҳларнинг бири берган маълумотларга кўра, ҳужум оқибатида университетнинг кимё кафедраси профессори ҳалок бўлган. “Юзлаб талабалар ҳали ҳам университет биносида. Отишма овозлари эшитилмоқда. Ҳодиса рўй берган бинолар Покистон қуролли кучлари отрядлари томонидан қуршаб олинган, воқеа жойида, ҳарбий вертолёт ҳам пайдо бўлган. Қутқарувчилар ҳалок бўлганлар сони жуда кўп эканлигини таъкидлашмоқда”, — хабар қилади нашр.\nҲужум уюштирилган даврда университет биносида 3 мингга яқин талаба бўлган. Сал вақт олдин ректор талаба ва ўқитувчилар орасида жабр кўрганлар йўқ эканлиги ҳақида хабар қилган эди. Маълумотларга қараганда, ҳужум чоғида, университетда шеърият танлови ўтказилаётган бўлган. Тадбирга 600 киши меҳмон сифатида таклиф қилинган.