Шерзод Шерматов: Директорларни қамаш таклифини беришдан аввал уларга ҳалол ишлашлари учун шароит яратиб бериш керак / Ўзбекистон янгиликлари, энг сўнгги хабарлар\nБугун: Жума, июл 10, 2020\nЖАМИЯТ 0 Шархлар 1207 кўрилди\nШерзод Шерматов: Директорларни қамаш таклифини беришдан аввал уларга ҳалол ишлашлари учун шароит яратиб бериш керак\nиюн 14 / 2019\nБаъзи мактаблар нуфузининг юқори бўлиши таълим муассасаси директорининг фаолиятига боғлиқ. Маълум бир нуфузли мактаблар мунтазам равишда текширилиб, уларнинг фаолиятида камчиликлар топишга ҳаракат қилинган. Мақсад - бу орқали кимнидир мазкур мактабга киритишни тезлаштириш бўлган. Ҳозирги қонунчилик ва молиялаш тизимида исталган нуфузли мактаб директорини қамаш мумкин. Шу туфайли улар “қўнғироқчи”ларни мактабга жойлашган.\nПойтахтимиздаги давлат мактаблари директорлари ойига 2,5 млн сўм ишлаб топади ($300 камроқ). Уларда хусусий мактаб директорларига нисбатан юклама ва стресс бир неча бор юқори. (Тошкентдаги хусусий мактаб директорларини мен давлат хизматига таклиф қилдим, аммо улар $3000 –$5000 ойликни ортиқча стрессларсиз ва дам олиш кунларида дам олган ҳолда топишларини айтиб ўтиб, рад жавобини беришди).\nМен мазкур мактаб директорларининг ҳаммаси фаришта эканлиги фикридан йироқман. Шубҳасиз, бу директорлар мактабнинг юқори натижага эришишида ҳиссаси жуда катта. Шу туфайли барча мазкур мактабларга интилади ва уларда ўқувчилар сони кўп. (Биз камида уларни ҳимоя қилишимиз керак, сабаби коэффициенти кичик бўлган нолойиқ директорлар бор ҳамда уларнинг ўрнига яхши кадр топиш қийин).\nБиз уларнинг фаолияти учун яхши шароитлар яратмасак (ҳозирги мактаб бюджети билан буни амалга ошира олмаймиз), фақат жазоласак (микроҳудуд ташқарисидан болани жойлагани учун директорларни қамаш бўйича кўплаб таклифларини ўқидим) улар бошқа соҳага ёки хусусий мактабларга кетиб қолади. Уларнинг ортидан эса директор томонидан яратиб берган шароит учун фаолият юритаётган ўқитувчилар кетади. Бу вазиятдан ким ютади?\nШу билан бирга, талаб юқори бўлмаган мактабларга эса аҳамият берилмаган. Ўтган йили бу муаммони ўрганишни бошлаганимизда, Тошкент шаҳрида 77 тадан кўп мактаблар (25%) 1 коэффициентидан паст бўлган, яъни қувватига нисбат ўқувчилар кам таҳсил олган. Уларга ўз фаолиятларини тўлиқ ўзгартиришлари ва ўқувчилар сонини ошириш ёки лавозимларини бўшатиш вазифаси қўйилган эди.\nДунёда барча мактаблар бир хил сифатга эга бўлган мамлакатлар сони кам. Сингапурда бунга давлат мактабларини хусусий муассасаларга нисбатан яхши молиялаш ҳисобига эришилган. Бундан ташқари, Сингапур ҳудудий жиҳатдан кичик мамлакат ҳисобланади. Бизда қандай? Ҳа, мустақиллик йилларидан бери илк бор Президентимизнинг сиёсий иродаси туфайли ўқитувчиларнинг ойликлари икки босқичда оширилди. Аммо 25 йил давомида йиғилиб қолган муаммоларни бир йил ичида ҳал этишнинг имкони йўқ. Халқ таълими тизимини 2030 йилгача ривожлантириш концeпциясида босқичма-босқич тизимдаги ойликлар ошириб борилиши кўзда тутилган.\nШунингдек, мамлакатимизнинг иқтисоди хуфиёна секторга тўғри келади. Шу боис ҳозирда мактабларнинг харажатларини давлат бюджети ҳисобидан қоплаш имконияти йўқ..\nДавлат бюджетининг 16% харажатлари мактаб таълимига юборилади. Бу ҳар бир ўқувчига йилига 2,9 млн сўм ёки ойига 246 минг сўмни ташкил этади. Тошкентдаги хусусий мактабларда ота-оналар ҳар ой бу миқдордан 10 баравар кўп (British School, TIS ва бошқа халқаро мактабларни ҳисобга олмаса, у ерда тўлов миқдори 50-70 баравар кўп). Агар давлат бюджети реал иқтисодиётни (жумладан хуфиёна секторни) қамраб олса ва мактаблар харажатлар ҳажми 16% да қолса, биз давлат мактабларининг молиялаш ҳажмини 2 бараварга оширишимиз мумкин!\nБу учун вақт талаб қилинади. Мен бу мақсадларга эришамиз, деб умид қиламан. Ҳозирча, малакали директорларга расман ишлашлари ноқонуний фаолиятга нисбатан манфаатли ва осон бўлишини таъминлашимиз лозим. Мактаб раҳбарларига нормал ойлик қилиб бермасак, коррупциянинг бартараф этиш бўйича гапларимиз гап бўлиб қолаверади.\nКейин улардан даромад декларацияси талаб қилиш ва Кузатув кенгаши ҳамда ОАВ иштирокида коррупцияга қарши қонунчилик талабларига риоя қилиш бўйича жамоат назоратини кучайтиришимиз мумкин.\nБу маблағлар мактабнинг бюджетдан ташқари фондига тушади, давлат бюджетига эмас. Бу маблағнинг 60%гача мактаб Кузатув кенгашлари директор ва ўқитувчиларни нг меҳнатини рағбатлантиришга бемалол юбора олади. Яъни, директорлар ноқонуний даромад топиш ёки мактаб масалалари (кичик таъмирлаш, текширувлар ва ҳ.к)ни қандай ёпишни ўйламайди. Аксинча, улар шаффоф молиявий тизимга ўтади.\nБу микроҳудуддан бепул фарзандини нуфузли мактабга жойлаштирган ота-оналарга ҳам юкламани камайтиради. Мактабларнинг ўз маблағлари бўлса, турли жамғармаларга, таъмирлаш ва бошқа мақсадларга пул йиғилмайди. Бу эса аввалги коррупция элементлари бўлган биринчи синфга қабул тизимида мавжуд бўлмаган ўзига хос “ижтимоий лифт” вазифасини бажаради.\nСабаби директорлар мактабда жой бўлмаслигига қарамай, қўшимча квоталар очиш имкони бўлмайди ва улар ўз тажрибаларини коэффициенти паст мактаблар базасида ўз тармоқларини ташкил этган ҳолда татбиқ этишга қизиқишлари ортади. Ўтган йили 42-мактабнинг 42А-тармоқ мактабини 115-мактаб қошида ташкил этиш бўйича пилот лойиҳаси амалга ошириб кўрдик. 42-мактабда қувват мавжуд бўлмагани сабабли, мактаб 1-синфга қабул ўтказмоқчи эмас эди. Бошқа мактаб ҳудудида қўшимча синфлар очиш имконияти яратилди.\nБундан ташқари, нуфузли мактаб директорларининг тажрибаси муваффақиятсизроқ бўлган мактаб раҳбарлари ва янги кадрлар ўрганиб боради. Шу туфайли, биз уларни давлат таълим тизимида ушлаб қолиш ва уларнинг қонуний ва самарали фаолияти учун керакли шароитлар яратиш керак, деб ўйлаймиз.\nАгар биз уларни фақат жазоласак (қамасак!), шундоқ ҳам камсонли бўлган яхши кадрларни йўқотамиз. Ҳа, шунда биз бу мактабларнинг даражасини ота-оналар фарзандларини беришни истамайдиган таълим муассасалари билан бир хил даражага келтирамиз. Биз эса, нуфузли мактабларни ривожланишни давом эттиришларига, талаб кам мактабларни эса нуфузли мактаблар тажрибасини ўрганишга мотивация қилишимиз лозим, сабаби бу уларга қўшимча имкониятларни очади. Мактаблар орасидаги фарқ талаб кам бўлган мактабларнинг фаолиятини яхшилаш орқали қисқариб боради.\nP.S. Биз, вазирликнинг янги жамоаси, бу тизимни яратмаганмиз, аммо биз, жумладан, ҳамма томонидан қўллаб-қувватланмайдиган қарорлар қабул қилган ҳолда уни ўзгартиришга мажбурмиз. Биз бу мактабларга ўзимизнинг “квота”мизни белгилаган ҳолда ўз муаммоларимизни “ечишимиз” мумкин эди. Ҳамма мамнун бўлар эди. Бошқа томондан, болаларни 1-синфга қабул жараёнини “бизнес”га айлантириб олган талай одамлар мавжуд. Табиийки, улар ўзгаришларни, жумладан қабул пуллари ҳақида нотўғри маълумот тарқатган ҳолда, саботаж қилишга ҳаракат қиладилар.\nТранспорт вазирлиги Қозоғистон ҳудуди орқали ҳаракатланадиган ҳайдовчиларни огоҳлантирмоқда\nЎзбекистон Президенти Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги ихтисослаштирилган мактабга ташриф буюрди\nМактабларда "Тарбия" фани жорий этилади


ИнтерФУТБОЛ :: Ёзнинг тенгсиз трансфери ёки Рафинья Диас ҳақида...\nЁзнинг тенгсиз трансфери ёки Рафинья Диас ҳақида...\nМаълум муддат кўпчиликни ҳайрон қолдириб, юқори поғоналарда юрган «Ренн» клуби аста-секин аввалги ҳолига тушмоқда. Рождестводан кейин жамоадаги барқарорлик йўқолиб борди ва яқинда мураббий Жюльен Стефан истеъфога чиқди.\nУшбу мутахассисдан астойдил ўйлаб кўриш сўралди: клуб президенти Николя Холвекнинг айтишича, мураббийнинг жамоага бўлган ишончи йўқолган, шу боис, эгаллаб турган ўрнига ўзини номуносиб деб ҳисоблаган. Август ойида Чемпионлар Лигасида қатнашган «Ренн»нинг улкан натижаларга қодир эмаслиги кўриниб қолди: Лига 1нинг амалдаги бронза медали соҳиби жорий мавсум 10-ўринни эгаллаб турибди, тобора қуйига «шўнғимоқда». Европа Лигасида «қизил-қоралар»га сўнгги ўрин насиб этди, Франция кубоги ҳам улар учун эрта якунланди. Ваҳоланки, 2019 йили жамоа бу турнирда бош совринга эга чиққанди!\nРафинья воқеалар ривожини башорат қилганмиди? Директорлар-чи? Октябрда «Лидс Юнайтед» таркиби Рафинья Диас билан бойитилганда, мазкур 17 миллионли трансфердан прагматизм иси келганди. Афтидан, клубдагилар натижалар ёмонлашишини билган кўйи ўз ўйинчилари учун ортиқча курашишмагандек. Асосийси - имкон борида мўмай даромад орттириш, боз устига, мамлакатда телетрансляциялар танг аҳволда.\nНатижа: Рафинья энг нуфузли лигага ўтди, «Лидс» ўз сафини салоҳияти юқори, кейинроқ нархи янада ошиб кетиши мумкин бўлган вингер ҳисобига тўлдирди.\nНега «Ренн» куппа-кундузи «қароқчилик»ка йўл қўйиб берди? Бунга изоҳлар етарлича: ўйинчи ўзи кетишни истади, ўзига юқори баҳо бериб юборди, клуб 2019 йили унга тўлаган пулларни қайтаришга уринди... Аммо мухлислар ҳозир айнан Рафиньянинг кетиши жамоага кўпроқ зиён келтирди, деб ҳисоблашмоқда.\nБразилиялик футболчи эндигина жамоага келганида, Стефан унинг нималарга қодирлигини тушуниб етганди: «Бу ўйинчи ниятидан қайтмайди, рақиб ҳимоясини ёриб ўтади ва ажойиб техникага эга. У яккакурашлар, жарима майдончаси ичига узатиладиган паслар ва голларда фаол». «Лидс»дагилар ҳам таркибни кучайтириш чоғи айнан шу сифатларни алоҳида ажратиб кўрсатишганди.\nЭнг қизиғи, Рафиньядаги юксак иқтидор Франциядаёқ кўзга ташланганди. «Лидс» уни кашф этмади, ҳеч қандай сир бўлмаган. Шунга қарамай, у Португалияни тарк этганидан бир йил ўтиб, яна бир жамоа билан хайрлашди.\n«Ренн»да унга барқарорликка эришолмайдиган, аммо обрўли шахс сифатида қарашганди. 90 дақиқа ичида қайд этган ўртача натижалари Франциядаги аксарият футболчиларникидан ёмон эмас - креативлик бўйича у кучли ўнликка кирган. «Ренн»да ҳам қаҳрамонимизнинг паслари бошқаларникига нисбатан аниқроқ чиқарди, кимдир самарали узатмани амалга оширса, у ҳам Рафинья бўларди.\nЎтган ёзда Диас «Лидс»нинг энг қимматбаҳо харидлари орасида учинчи ўринда қайд этилди - бу борада Диего Льоренте ва Родриго юқорироқда эдилар. АПЛ даражасидан келиб чиқсак, уни нархи қиммат эмасди - мазкур ҳолатда «Челси»нинг Кай Хаверц учун 70 млн. фунт сарфлаганини эслаш кифоя. Қолаверса, «Ренн» ҳам Эдуард Мендининг сотувидан 22 млн. фунтга эга бўлди.\nАлбатта, Рафиньянинг баҳосини дарвозабонники билан солиштириш осонмас. Аммо бир нарса аниқ: Марсело Бьелса ушбу футболчини сотиб олиш чоғида яхшигина иқтисод қилди.\nРафинья 90 дақиқа мобайнида ўртача «зарбагача етиб борадиган ҳаракатлари» статистикаси билан АПЛ футболчилари орасида кучли ўнликка киради. Бу рўйхатда чемпионатга янги келганлардан бир киши бор, холос - Ҳаким Зиеш. Ушбу кўрсаткич бўйича бразилиялик футболчи «Лидс»даги Родригони ҳам ортда қолдирди.\n«Лидс» таркибида бу футболчи нафақат ҳужумларни самарали якунлай олади, балки уларни ташкил этишда ҳам фаол. Статистикага ишонадиган бўлсак, Рафинья ўз жарима майдончаси яқинидан туриб ҳужум бошлаш бўйича жамоада энг яхшиси ҳисобланади. Одатда, у барча шерикларини олдинга ундайди.\nСтандартларга келсак, бу ерда ҳам Рафинья етарли даражада хавфли. «Ренн»да у тез-тез турли нуқталардан аниқ зарба йўлларди, ҳар икки оёғидан унумли фойдаланарди. Унинг ўйинлари тасвирланган видеолавҳаларни қидириб кўринг, қанотларда «учиши», ҳимоячиларни алдашини томоша қилинг. Стефаннинг бундай ижрочидан жудо бўлмасликка интилгани бежиз эмасди. Вингернинг кетиши ҳақида фикр сўралганда, қисқача гапирганди: «Энг яхши футболчиларни йўқотишни истамайман».\nУшбу трансферга тегишли баҳо бериш учун ёзда сотиб олинган энг яхши 15 нафар ҳужумкор футболчининг кўрсаткичларини ўрганиб чиқиш, уларни голлар ва майдонда ўтказган дақиқаларига қараб баҳолаш керак бўлади. Рўйхатга ижарада ўйнаётганлар (акс ҳолда, трансфер самарадорлигини баҳолаб бўлмайди), шунингдек, Диогу Жота сингари олий дивизионда 30 фоиздан кўпроқ дақиқани ўтказиб юборганлар киритилмаган.\n90 дақиқа давомидаги голлар ва ассистлар бўйича ўртача кўрсаткичга келсак, Рафинья «Манчестер Юнайтед»даги Эдинсон Кавани ҳамда «Эвертон»даги Хамес Родригесдан кейин учинчи бўлиб турибди. Пуллар ҳақида гап кетганда, Кавани ва Родригес трансферлари учун клублари харажат қилишмади, бу эса уларнинг очколари сонини оширади, бироқ маош масаласида айни фикр билдириш қийин. Каванининг рақамлари мақтовга лойиқ: дастлабки дақиқалардан бошланган 9та ўйинда 6та гол. Аммо уругвайлик форвард 34 ёшда, демакки, уни сотиш орқали даромад орттириш деярли имконсиз.\nРодригес Каванидан тўрт ёшга кичик ва унда нархини ошириш имконияти сақланиб турибди. Бундан ташқари, «Астон Вилла»ни 28 млн. фунтга Олли Уоткинс ва 17 млн.га Бертран Траорени сотиб олганини ақлли харид сифатида баҳолаш мумкин. Ушбу футболчилар ҳам таркибга тезда киришиб, ёрдам беришни пайсалга солишмади.\nЛекин Рафинья голлар ва ассистлардан ташқари вазият яратиши билан ҳам мақтаниши мумкин. «Ньюкасл Юнайтед»даги Каллум Уилсонни кўп эътироф этишади, аммо унинг ёши қарийб 30га яқинлашди, қолаверса, оғир жароҳатлардан кейин ўзини ўнглаши қийин кечади. Бу футболчига узоқ муддатли инвестиция сифатида қаралмаслиги турган гап. Унинг мисолида Рафинья шу зайл ўсишда давом этса, қандай футболчи бўлиб етишиши мумкинлигини тушунса бўлади.\nХуллас, Рафиньяни кўп жиҳатдан бошқалардан юқорироқ баҳолаш мумкин. Дейлик, Тимо Вернер ва Кай Хаверц сингари нисбатан қимматроқ футболчилар билан солиштирганда, устунлик қаҳрамонимиз томонига ўтиб кетиши аниқ. Ёки «Кристал Пэлас» 16 млн. фунтга сотиб олган Эберечи Эзени олайлик. Эҳтимол, Эзе жамоанинг зерикарли ўйин услубига мослаша олмаётгандир, шунга қарамай, мазкур трансфернинг ўзи «Лидс» Рафиньяни танлашда анча омадли чиққанига ишорадек. Жамоа нафақат истеъдодли вингерга, балки Бьелса тактикасига тўлиқ мос тушадиган ажойиб ўйинчига эга бўлди. Зеро бошқа харидлар (Родригони ҳам қўшганда) футболчининг трансфер нархини ошириш масаласида бу қадар самарали бўлмади.\nЎз навбатида, ўтган ёзда сотиб олинган бошқа ўйинчилардан фарқли равишда, Рафиньянинг мунтазам равишда майдонга тушаётганини унутмаслик жоиз. Хаверц, Зиеш ва Кавани 50 фоиздан кам ўйин вақтига эга бўлишди, «Шеффилд Юнайтед» 23 миллионга сотиб олган Райан Брюстер эса атиги 8 марта бошланғич таркибга киритилди. Рафинья Франциядан келганидан буён жароҳат сабаб бор-йўғи битта ўйинда қатнашмади. «Астон Вилла» таркибида барча мусобақаларда 12та ўйинда майдонга тушган Уоткинс эса бирор дақиқани ҳам ўтказиб юбормади.\nРафинья - бу тайёр «маҳсулот». У гол уради, самарали узатмалар йўллайди ва ўйинни қуради. Бьелсанинг таъкидлашича, 24 ёшли вингер шу қадар яхшики, унга ортиқча ниманидир ўргатиш мушкул. У тезкор, шунинг баробарида ақлли ҳам, майдонни яхши кўра олади.\nТрансфердан кейин ўтган даврга қараб баҳоласак, «Лидс» АПЛдаги энг яхши ҳужумкор ярим ҳимоячилардан бирини сотиб олганини ишонч билан айтиши мумкин. Рафиньяни бошқа харидлар билан солиштирсак, ушбу критерияга ҳеч ким 100 фоиз мос тушмаслигига гувоҳ бўлишимиз тайин. «Ренн»дан кетаётганда, ортида чўкаётган кемани қолдирди. «Лидс»да эса янги марраларни забт этишга шай.


ЎзА - “Сити” бир оёғи билан финалда, унга қайси жамоа рақиб бўлади?\n10.01.2019 16:45 Чоп этиш версияси\n“Сити” бир оёғи билан финалда, унга қайси жамоа рақиб бўлади?\nКеча оқшом Англия Лигалари кубогининг ярим финал босқичидан ўрин олган иккинчи учрашув бўлиб ўтди.\nУнда мусобақанинг амалдаги ғолиби “Манчестер Сити” клуби ўз майдонида 3-дивизион вакили “Бертон” жамоаси устидан йирик – 9:0 ҳисобида ғалабага эришди. Учрашувда майдон эгаларининг бразилиялик ҳужумчиси Габриэль Жезус рақиб дарвозасини тўрт маротаба ишғол қилди ва ўзига хос натижа қайд этди.\nТаъкидлаш жоиз, бунга қадар Жезус профессионал фаолияти давомида ҳеч қачон покер қайд этмаганди. Ушбу ғалаба Хосеп Гвардиола шогирдларига амалда финал йўлланмасини тақдим этди, дейиш мумкин. Негаки, жавоб ўйинида “Бертон” футболчилари “шаҳарликлар” дарвозасига жавобсиз 10та тўп киритиши ақлга сиғмайди.\n24 февраль куни “Уэмбли” стадионида бўлиб ўтадиган финал учрашувида “Манчестер Сити”га қайси жамоа рақиб бўлади: “Челси”ми ёки “Тоттенхэм”? Бу саволга 22-23 январда ўтказиладиган ярим финалнинг жавоб учрашувидан жавоб оламиз.\nЭслатиб ўтамиз, бу жамоаларнинг “Тоттенхэм” майдонида кечган дастлабки учрашувида “шпорлар” Харри Кейннинг ягона голи эвазига ғалаба қозонишган эди.