ҚАЛБНИ ЮМШАТАДИГАН АМАЛ - Баҳоуддин Нақшбанд ёдгорлик мажмуаси маркази\nҚАЛБНИ ЮМШАТАДИГАН АМАЛ\n1432 марта ўқилди.\nБаъзида инсон дунё ташвишлари билан банд бўлиб, охират куни ташвишларини унутади. Ваҳоланки, охират диёри абадий, бу ҳаётимиз эса фоний ҳисобланади. Бу дунё мўъмин учун охиратга озуқа ҳозирлайдиган манзил. Шундай амаллар борки, улар инсонга доимо охиратини эслаб туради. Инсон бу дунёнинг фоний эканлигидан доимо огоҳ бўлса, яхши амалларни кўпайтиришга, инсонларга манфаат етказиб яшашга ҳаракат қилади. Чунки айнан шу амалларигини охирати учун манфаатли эканлигини ҳис этади.\nАллоҳ таолонинг элчиси Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам охиратни эслатиб, қалбларни юмшатадиган амаллардан бири қабрларни зиёрат қилиш эканлигини билдирганлар. Имом Байҳақий ривоят қилган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Мен сизларни қабрларни зиёрат қилишдан қайтарган эдим. Кейин менга маълум бўлди (яъни, Аллоҳ томонидан буюрилди) . Энди қабрларни зиёрат қилаверинглар. Чунки у қалбни юмшатади, кўзни ёшлатади ва охиратни эслатади”, деганлар. Ҳаммага маълумки, қалби юмшоқ инсон муҳтожлар, ночор инсонларга қўлидан келганча яхшилик қилишга уринади. Демак, инсон мана шу сифатга эга бўлиши учун қабрларни зиёрат қилиб туриши керак.\nҚабр зиёратининг ўз одоблари бор. Биз, динимиз кўрсатган одоб қоидаларини ўз ўрнига қўйсак, юқорида келтирилган ҳадисга мувофиқ қалб юмшоқлигига эришамиз ва ажру савобга эга бўламиз. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг зиёратлари, қабристон аҳлига салом бериш билан бошланган. Имом Муслим ривоят қилган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қабристонга кирган киши қўйидагича салом бериши керак эканлигини ўргатганлар: “Ассалуму алайкум я аҳлид-дияр минал муъминийна вал муслимийна ва ярҳамуллоҳу мустақдимийна, вал-мустаъхирийна ва инна иншааллоҳу бикум лаҳиқун”.\nЯъни, “Мўъмин ва мусулмонлардан бўлган бу диёр аҳлига салом бўлсин! Аллоҳ таоло аввал ўтганларни ва кейинда қолганларни раҳматига олсин! Бизлар ҳам Аллоҳ хоҳласа сизларга келиб қўшилурмиз”.\nСалом бериб бўлганидан кейин Қуръони карим оятларидан тиловат қилинади. Қабр аҳлига истиғфор айтиб, уларнинг фақат яхши амаллари эсланади. Зиёратда Қуръони каримдан хоҳлаган сурадан бир оятни тиловат қилса бўлади. Афзали “Ясин”, “Мулк”, “Такосур”, “Ихлос”, суралари эканлиги ҳадисларда келган. Баъзилар одам гавжум зиёратгоҳларга келиб, бақириб ҳаммани эътиборини ўзига жалб қилиб узун бир сурани тиловат қилади. Бу билан зиёратга келиб, тезроқ кетишни режалаштирган кишиларни сақлаб туради. Шу билан ўзи зиёрат қилиб турганларга ҳам ҳалақит беради. Бу эса зиёрат одобларига зид ҳисобланади. Аслида қандай амалларни бажарсакда, Аллоҳ таоло қалбимизга назар солади. Аллоҳ риёдан ҳоли, фақат Ўзининг розилигини истаб, қилинган амални ёқтиради. Биз холислик билан энг майда сурани тиловат қилсак ҳам, улкан ажр олишимиз мумкин. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллламдан Али розияллоҳу анҳу ривоят қилган ҳадисда у зот: “ Кимки қабристондан ўтаётиб, у ерда ихлос сурасини ўн бир марта ўқиса, унга маййитлар сонича ажр берилади”, дедилар.\nҚабристонда юрган киши қабрни босиб олишдан эҳтиёт бўлиши ниҳоятда муҳим. Чунки Пайғамбаримиз солаллоҳу алайҳи васалламдан Имом Муслим ривоят қилган ҳадисда : “Сизлардан бирингиз чўғ устида ўтириб, кийимларига (чўғ) етиб бориб баданига етиб бориши, унинг қабр устига ўтиришидан яхшироқдир”, деганлар. Бундай жойларда мўъмин мусулмон доимо таваззуъ билан шовқин қилмасдан юриши афзалдир. Шу билан бирга турли хил бидъату хурофотлардан узоқда бўлишнинг аҳамияти катта. Баъзиларнинг зиёратгоҳ ё қабристонларга бориб шам ёқиши, дарахтларга латталар боғлаши, қабрларни ўпиб, уларга таъзим қилиши шулар жумласига киради.\nУлуғ аллома Ҳасан Басрий ҳазратлари: “Зиёратнинг афзали ота –онанинг қабрини зиёрат қилмоқдир. Зиёрат қилмоққа кунларнинг афзали Жумъа кунидир”, деганлар.\nИслом таълимотлари инсонни тириклигида қандай азиз бўлса, у вафот этганидан кейин ҳам шундай мукаррам эканлигини ўргатади . Парвардигори олам барчамизни доимо тўғри йўлга бошласин. Ўтганларимизни охиратларини обод этсин.\n“Ҳазрати Билол” Жомеъ масжиди\nИмом хатиби Остонов Зоир


Амир Файзулло. “Жаҳон адабиёти”да таржима асарлар (2013) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотҲозирги давр матбуотиАмир Файзулло. “Жаҳон адабиёти”да таржима асарлар (2013)\nИжоднинг турлари кўп. Таржима ана шу турлар ичида энг долзарблиги билан ажралиб туради. “Энг” деб урғу бераётганимнинг сабаби шундаки, таржимасиз бирон-бир маданият ўз-ўзидан тараққий топмаган ва топмайди ҳам.\nЎзбек адабиётининг энг олис тарихидан то ҳозирги кунга довур юз берган тараққиётга назар солсак, бу яна-да яққолроқ кўзга ташланади. Мисол учун, Муҳаммад Ризо Огаҳийни олайлик, унинг ижодининг ярмидан кўпроғини таржималар ташкил этади. Огаҳий – буюк сўз устаси. Бу унинг, хусусан, таржималарида яққолроқ кўринади. Аммо бугунги ёш авлод унинг таржималаридан тўлиқ баҳра оладилар, нозик киноя ва қочиримларини бутун назокати билан ҳис этадилар, деб дангал айта олмаймиз. Сабаби маълум: Огаҳий ўзи яшаган даврдаги ўқувчилари учун улар яхши тушунадиган тилга таржима қилган ва буни аъло даражада уддалаган. Шундан келиб чиқиб, бугунги кундаги таржима ўқувчиларининг даража ва қизиқишларини ўрганиш алоҳида ҳушёрликни талаб қилади. Хўш, заҳматкаш таржимонларимиз ўз олдиларидаги бу масъулиятли вазифани қанчалик адо этмоқдалар? Кекса авлод таржимонлари узатган қаламларини олишга ёш авлод таржимонлари тайёр туришибдими? “Тескари таржима”, яъни ўзбек тилидан ўзга тилларга таржима қилиш кўнгилдагидек бормоқдами? Албатта, бу ва бундан бошқа кўплаб саволлар фақат эзгуликни, яхши ниятни ифода этиш учун берилаётганини барчамиз англаб турибмиз. Жаҳонда мамлакатлар кўп, адабиётлар кўп. Шунга яраша уларнинг дурдона асарлари ҳам бўлиши, табиий. Ана шундай дурдона асарларни ўзбек ўқувчиларига тақдим этишда севимли журналимиз “Жаҳон адабиёти”нинг хизмати таҳсинга сазовор.\nЎтган йили наср рукнида қатор романлар таржимаси берилади. Туркманистон ёзувчиси Отажон Тоғоннинг “Бегона” (таржимонлар – М. Аҳмад ва М.Сафаров), поляк ёзувчиси Болеслав Пруснинг “Фиръавн” (таржимон – А. Комил), инглиз ёзувчиси Хаггарднинг “Клеопатра” (таржимон – А.Файзулло ва М.Маҳмудов), рус ёзувчиси Виктор Астафьевнинг “Ғамгин саргузашт” (таржимон – Ж.Фозил), Ёвдат Илёсовнинг “Олачипор ажал” (таржимон – Ш.Мансуров), америкалик ёзувчи Ирвинг Стоуннинг “Ҳаётга ташналик” (таржимон – Р. Жабборов, М.Норова), итальян ёзувчиси Густав Эмернинг “Соҳиб чангал” (таржимон – Э.Носиров), грециялик ёзувчи Яннис Мариснинг “Нафақадаги хусусий изқувар” (таржимон – Қ.Мирмуҳаммедов) романлари ўқувчилар томонидан илиқ кутиб олинди. Бир йилда ҳаммаси бўлиб 8 (!) та роман ўзбек тилига ўгирилган. “Шеърият минтақалари” рукни ҳам ғоят ранг-баранглиги билан диққатни тортади. Кўплаб шеърий асарлар бевосита аслиятдан ўгирилгани кишини қувонтирмай қолмайди. Турк, озарбайжон, ҳинд, инглиз, немис, татар тилларидан қилинган таржималарда аслият тилининг жозибаси яққол кўзга ташланади. Таржимонлар сафида ёш ижодкорларнинг номларини кўриб, таржимада сифат ўзгаришлари рўй бераётганига шоҳид бўламиз.\nДраматургия рукнида В.Шекспирнинг “Беҳуда шов-шув” (таржимон – М.Исмоилий) ва озарбайжон драматурги Ҳусайн Жовиднинг “Шайх Санъон” (аслиятдан У.Қўчқор таржимаси) асари маҳорат билан ўгирилган.\nАдабиётшунослик, Фалсафа рукнларида нақд 52 муаллиф қаламига мансуб лавҳа, очерк ва мақолалар турли тиллардан таржима қилинган ёки адабий мунозаралар ва суҳбатлар тарзида ўқувчи эътиборига ҳавола этилган. 2012 йилда журналда 140 дан ортиқ муаллиф иштирок этгани бу журнал энг оммабоп нашрга айланганидан дарак беради.\n“Публицистика” ва “Жаҳон маданияти ва санъати” рукнларида ҳам ўқувчиларнинг онг ва дидига мос лавҳа ва мақолалар эълон қилиниши айни муддао бўлди.\nАммо сон ва сифат деган мезонлар мавжудлигини ҳам эсдан чиқармаслик керак. “Жаҳон адабиёти” журнали мисолида кўплаб таржима асарларини санаб ўтдим. Уларнинг таржима сифати қандай, деб сўрайдиган бўлсангиз, бунга дарҳол “аъло” ёки “яхши” деб жавоб беролмаган бўлардим. Ёшларни қўйиб турайлик, улар ҳозирча изланишда, ўсишда. Улар йўл қўйган хато ва камчиликлар аксар ҳолларда тажрибасизлик туфайли содир бўлади, буни кечирса бўлади. Таҳририятимизга қўлёзмалар кўплаб келиб тушади. Қоидага биноан уларнинг сифатини тезда аниқлаб, муаллифга “ҳа” ёки “йўқ” деган жавобни айтишимиз лозим. Гоҳо шундай таржимонлар учрайдики, таржимасини компьютердан чиқаргандан кейин лоақал устидан бирров кўз югуртирмаган бўлади. Шу ўринда атоқли адиб Мирзакалон Исмоилийнинг бир ишлари ғоят ибратли, деб ўйлайман. Ўзларининг айтишларича, Лев Толстойнинг “Тирилиш” романини анча ёш пайтларида таржима қилиб, чоп эттирган эканлар. Ёшлари улғайганда ҳалиги таржимани башқатдан ўқиб кўрибдилар ва ўзларидан қаттиқ уялиб кетибдилар. Барибир, тажрибасизлик ўз ишини қилган экан-да. Шундан кейин бу романни такроран таржима қилиб, хижолатдан қутилган эканлар.\nТаржима матнни сояма-соя кўчириб чиқиш эмаслигини ёшу кекса, барча таржимонлар яхши билишлари керак. Таржима ҳалол ижод қилишни, ҳалол тер тўкишни ёқтиради, талаб этади. Шоир Тоҳир Қаҳҳор айтганидек, таржимонда ҳам ёзувчиликдан, ҳам шоирликдан озгина улуш бўлиши шарт, акс ҳолда, ундан яхши таржимон чиқмайди. Эндиликда адабиётимизнинг энг мўътабар, оқсоқол даражасига етишган олим ва таржимони Иброҳим Ғофуровни камоли эҳтиром ила барчага ўрнак қилиб кўрсатгим келади. Куни-кеча афсонавий Жеймс Жойснинг “Улисснинг саргузаштлари”ни ўзбек тилида бийрон-бийрон қилиб сайратган эдилар, бугунда эса Фёдор Достоевскийнинг “Иблислар” романини афсонадан ҳақиқатга дўнариб турибдилар. Мен бу ерда Достоевскийнинг даҳосию таржимоннинг жасорати ҳақида гапирмоқчи эмасман, ҳамма гап шундаки, Иброҳим Ғофуров шундай оғир, мураккаб ва йирик асарнинг бирон-бир сатри ёки калимасига “хиёнат” қилмай, ўзбек тилида уларнинг айнан муқобилини тополганлар. Таржималари равон ўқилишининг ўзиёқ ҳаммасини рўй-рост айтиб турибди – таржимон ўз ишига ҳам, аслиятга ҳам ҳалол ёндашган.\nБунга қарши ўлароқ, ўзини чинакам таржимон чоғлаган, аммо таржималари ҳатто ҳаваскор таржимончалик бўлмаган “ижодкор”лар, афсуски, тез-тез учраб туради…\nРеспубликамизда Ғарб ва Шарқ тилларини ўрганиш оммавий тус олган, десак янглишмаймиз. Бирон-бир чет тилини билиш замон талабига айланиб бормоқда. Таржималарнинг тури кўплигини ҳамма билади: сўзма-сўз (таглама) таржима, бадиий таржима, синхрон таржима ва ҳ.к. Юқорида айтиб ўтганимиздек, ҳар қандай адабиёт тараққиётини таржимасиз тасаввур этиб бўлмайди. Матбуотда тагига “фалон тилдан фалончи таржимаси” деб имзо чекилган таржима унинг эгаси кўзига чўғдай кўриниши тайин. Аммо сифати-чи? Худди ўша “сифат” деган нарса кейинчалик ёш ва ёши каттароқ таржимонларга панд бермоқда. Аслият тилини пухта эгаллаш бошқа, ундан она тилида фойдаланиш бошқа. Она тилини барча фазилатлари билан яхши билмаган одам ҳар қанча уринмасин, яхши таржимон бўлиши қийин. Она тилини ўрганинг ва яхши таржимон бўлинг! Тилагимиз – шу.\n← Аввалги Аввалги Сайди Умиров. Бадиий публицистика (2012 йил таҳлили) (2013)\nКейинги → Кейинги: Исажон Султон. Интернет адабиёти (2013)


Фото: Олимпиаданинг энг ғамгин чемпиони\n17:27 / 17.08.2016\nDaily Mail нашри Рио-де-Жанейрода Олимпиаданинг олтин медалини қўлга киритган шимолий кореялик гимнаст Ли Сегваннинг тақдирлаш маросими вақтидаги юз ифодасига эътибор қаратди. У бошқа чемпионлардан фарқли равишда қувончини намоён этмаган ва ҳиссиётларини тийиб, кўзидан бир томчи ёш чиқармаган.\nЛи Сегван спорт гимнастикасининг таяниб сакраш бўйича мусобақасида ғолиб бўлиб, олтин медаль олди. Мусобақада унга рақиблик қилиб, иккинчи ва учинчи ўринларни эгаллаган россиялик Денис Аблязин ва япониялик Кензи Ширак хурсанд ҳолатда суратларга тушишди.\nЛи нашрларга берган интервьюсида деган: «Мен қувонч билан лиммо-лимман. Чунки биламанки, ғалабам давлатимиз раҳбарини хурсанд қилади».\nDaily Mail нашридагиларнинг ҳисоблашича, Ли Сегван Пхеньянга яна қайтишини ўйлаб, маъюс қиёфада эди.\nНашрнинг ёзишича, шимолий кореялик спортчиларни Олимпиада давомида махсус бириктирилган шахслар қатъий назорат қилиб бормоқда. Улардан Олимпиаданинг расмий ҳомийси бўлмиш Samsung компанияси томонидан берилган телефонлар спортчилар бу телефонлар воситасида «бошқа давлатларнинг вакиллари билан боғланмаслиги»ни таъминлаш мақсадида олиб қўйилган.\nҚайд этиш керакки, Ли Сегван ўзи ғолиб бўлгани ҳақида эълон қилингач, бир лаҳзага янглишиб, КХДР байроғини чаппасига тутганди.\nКХДР Ли Сегван


Спорт 16:42 / 17.10.2020 1233\nАнжуманда бош вазир ўринбосари, «Samarkand Half Marathon» ташкилий қўмитаси раиси Азиз Абдуҳакимов, Самарқанд вилояти ҳокимининг туризм масалалари бўйича ўринбосари Ботир Нуруллаев, Жисмоний тарбия ва спорт вазирининг биринчи ўринбосари Равшан Эрматов, яриммарафон бош ҳамкори «Капиталбанк» бошқарув раиси Алишер Мирзаев иштирок этиб, ОАВ вакилларининг саволларига жавоб беришди.\nДунёдаги эпидемиологик вазият марафонни виртуал форматда ўтказишни тақозо этмоқда. «Samarkand Half Marathon» хайрия ярим марафони бу йил аутизмга чалинганларни қўллаб-қувватлаш шиорида ўтказилади.\n«Самарқанд яриммарафони республика маданий ҳаётида муҳим ўринга эга бўлиб, соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш ва спорт туризмини ривожлантиришда ўз ҳиссасини қўшади. Шунингдек, ушбу лойиҳа хайрия миссиясига, яъни аутизмга чалинган болаларни қўллаб-қувватлашга қаратилган.\nШуни таъкидлашни истардимки, имконияти чекланган ва соғлом болаларни биргаликда ўқитиш, тарбиялашни тизимли равишда жорий этиш, энг муҳими, жаҳон тенденциясига мувофиқ аутизм ҳақида гапириш, биргаликда ҳаракат қилиш орқали одамларнинг ушбу муҳим мавзу бўйича хабардорлигини оширишга интиляпмиз», деди «Samarkand Half Marathon» ташкилий қўмитаси раиси Азиз Абдуҳакимов.\nМатбуот анжуманида Жисмоний тарбия ва спорт вазирининг биринчи ўринбосари Равшан Эрматов ҳам нутқ сўзлади: «Самарқанд шаҳрида иккинчи маротаба ташкил этилаётган ушбу марафон мамлакат ижтимоий ҳаётида йирик ҳодиса бўлиб, у юртимизда маданий туризмни ривожлантиришга катта туртки бўлади. Бу шунчаки югуриш, оддий спорт тадбири эмас, балки бой маданий анъаналарни ўзида мужассам этган лойиҳадир. Мамлакатимиз ифтихорига айланган спортчилар – Оксана Чусовитина, Шаҳрам Ғиёсов, Одил Аҳмедов, Руслан Нуриддинов ҳам марафонни тарғиб этишда фаол иштирок этди. Фурсатдан фойдаланиб мен ҳам барчангизни ушбу марафонда иштирок этишга чорлаб қоламан», деди Равшан Эрматов.\nБу йилги яриммарафон эпидемиологик вазият туфайли онлайн форматда ўтказилади. Бу йўл билан бутун дунёдаги минглаб одамлар эътиборини Ўзбекистонга қаратиш мумкин.\n1 ноябрь куни Самарқандда профессионал спортчилар учун 21 км масофага мўлжалланган классик яриммарафон ўтказилиши режалаштирилган. Шу куни эрталаб соат 09:00 дан 11:00 га қадар белгиланган йўналишда профессионаллар учун югуриш бўлиб ўтади. Шундан сўнг, кеч соат 21:00 гача бўлган вақт оралиғида бошқа иштирокчилар ўз хоҳишига кўра, ҳар қандай масофани босиб ўтиши, финиш аркаси ёнида суратга тушиши ҳам мумкин.\nЯриммарафон ўтказиладиган куни Самарқандда бўла олмаган инсонлар учун югуриш виртуал форматда ўтказилади, бу эса тадбирга кўплаб югурувчиларни жалб қилиш, бутун дунё бўйлаб иштирокчиларга жой ва масофани ўзлари танлаш эркинлигини тақдим этади. Натижада халқаро хайрия яриммарафонининг географияси кенгаяди.\n«Samarkand Half Marathon» дастурида аниқ белгиланган масофалар бўлмайди. Ҳар бир иштирокчи 1 км.дан 50 км.гача бўлган масофани ўз хоҳишига кўра босиб ўтади. Тадбирда қатнашишни истаганлар 1 ноябрга қадар яриммарафоннинг www.samarkandhalfmarathon.uz сайтида иштирокчи сифатида рўйхатдан ўтишлари лозим.\nУшбу тадбирда бу йил асосий эътибор жамоавий иштирокка, югуриш клублари ва коорпоратив жамоаларни жалб қилишга қаратилади. Шу мақсадда ташкилотчилар томонидан бутун дунё бўйлаб югурувчилар орасида машҳур бўлган бепул «GPS Strava» мобил иловаси ишга туширилди. Мобил илова орқали финалчиларнинг якуний натижалари сайтга автоматик равишда юкланади. Натижалар тўғри юкланиши учун «GPS Strava» мобил иловасида аккаунтингизни шахсий кабинет билан биргаликда синхронлаштиришингиз лозим.\nБу йилги тадбирда биринчилик учун асосий кураш клублар, ҳудудлар ва жамоалар ўртасида кечишини инобатга олган ҳолда яриммарафонда республикамиз минтақаларидан ўзларини фаол намойиш этишлари сўралади. Одамлар қамрови кенгроқ бўлиши учун мобил иловага онлайн форматдаги иккита янги (масофаси 1 км бўлган) «Болалар югуриши» ва «Скандинавча юриш» вариантлари қўшилди.\n1 ноябрь куни яриммарафоннинг расмий сайтида жараён бутун дунё бўйлаб жонли эфирда узатиб борилади. Шу куни югуриш натижаларига кўра энг узун масофани босиб ўтган жамоа ва ҳудуд ғолиб деб эълон қилинади.\nСамарқандда ўтказилган матбуот анжумани якунида ташкилотчилар марафон ўтадиган трассалар ва уларда амалга оширилаётган ишларни кўздан кечиришди.


Бу Усмоннинг қўли!\n16:00 / 15 январь 1334 pdf Ўқиш режими + -\nҲудайбия йилида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам мусулмонлар билан умра қилмоқчи бўлдилар. Маккада мусулмонлар уруш учун келишаяпти деган хабар тарқалди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Маккага фақатгина умра учун келаётганларини, Маккада фақатгина бир кеча-кундуз туришларини айтиб элчи юбормоқчи бўлдилар. Аввалда Умар ибн Хаттоб розиёллоҳу анҳуни юбормоқчи бўлдилар. Аммо Умар розиёллоҳу анҳунинг қариндошлари Маккада оз қолган эди. Агар Қурайш хиёнат қилса Маккадаги қариндошлари Умар розиёллоҳу анҳуни ҳимоя қилишга қодир эмас эдилар. Шунда Умар розиёллоҳу анҳу Усмон розиёллоҳу анҳуни юборишни маслаҳат бердилар. Чунки у киши Бани Умайядан бўлиб, улар Қурайшнинг бош бўғинидан бири ва Усмон розиёллоҳу анҳу уларнинг бойларидан эдилар. У кишига биров журъат қила олмас эди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Умар розиёллоҳу анҳунинг маслаҳатларини олиб Маккага Усмон розиёллоҳу анҳуни юбордилар. У киши мусулмонларнинг уруш учун эмас, фақатгина умра учун келишганини хабар беришлари лозим эди.\nУсмон розиёллоҳу анҳу Маккага келиб Абу Суфён ва Қурайш катталарига хабарни етказдилар. Абу Суфён Усмон розиёллоҳу анҳуга агар истасалар ўзлари Каъбани тавоф қилишлари мумкинлигини, бошқа мусулмонлар ишини текшириб кўришини айтди. Шунда Усмон розиёллоҳу анҳу: «Мен Каъбани Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан илгари тавоф қилмайман», дедилар.\nҚурайш бир фикрга келгунича Усмон розиёллоҳу анҳуни олиб қолди. Мадинада Усмон розиёллоҳу анҳуни Қурайш ўлдирибди, деган хабар тарқалди. Ўша пайтдаги дипломатик урфлар элчининг ўлдирилмаслигини тақозо қилар эди. Шунинг учун Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ғазабланиб мусулмонлардан Қурайшга қарши кураш учун дарахт остида байъат қабул қилдилар. Бу байъат кейинчалик «Ризвон байъати», деб ном олди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қўлларини очиб турдилар. Саҳобалар бирин-кетин ўлим учун байъат қилишди. Байъат тугагач, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бир қўлларини иккинчисининг устига қўйиб: «Бу Усмоннинг қўли», дедилар.\nТўғри, агар Усмон розиёллоҳу анҳу Мадинада бўлганларида бу байъат бўлмас эди. Аммо бошқа томондан Усмон розиёллоҳу анҳу Мадинада эдилар. Инсонларнинг саййиди бўлмиш Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бир қўллари билан Усмон розиёллоҳу анҳунинг йўқликлари ўрнини тўлдирдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бу байъатнинг ўлим учун бўлганини билдилар. Агар бу бошқа сабаб учун бўлиб, унда Усмон розиёллоҳу анҳу Мадинада бўлсалар албатта ҳозир бўлар эдилар. Шунинг учун Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам у зотнинг бўшлиқларини тўлдирдилар.\nТабук ғазотида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Каъб ибн Моликни сўрадилар:\n- Каъб ибн Моликка нима бўлди?\nБани Салама қабиласидан бир киши деди:\n- Эй Аллоҳнинг Расули! Уни кийимлари ва икки ёнига боқиши(яъни, мол-давлатининг ташвиши) Табукка келишдан тўсиб қўйди.\nШунда Муоз ибн Жабал розиёллоҳу анҳу унга қараб:\nҲа, Каъб Табукда йўқ эди. Аммо у Муоз ибн Жабал розиёллоҳу анҳунинг қалбида ҳозир эди. Йўқлигида дўсти уни муҳофаза қилди.\nСен яхши деб биладиган дўстинг ғоиб бўлганида унинг ўрнини тўлдир. «Бу Усмоннинг қўли», деган гапни эсла!\n«Олтин силсила – Саҳиҳи Муслим» 4-жуз нашр этилди\n09:15 / 15 январь 1022\n09:40 / 15 январь 1365\nМиллионларингиз ўзингизга сийлов\nАзиз ўқувчи, салибчиларга Фаластиннинг бир қарич ерини ҳам беришдан бош тортган, тарих тажовузкорлари томонидан ёмонотлиқ қилинган mdash Усмонийлар халифасининг давоми...\n2981 19:00 / 04 апрель\n2427 15:15 / 17.01.2019\nҲабашистон Яманни босиб олгач, Ҳабашистон подшоҳи Яманга Абраҳани ҳоким этиб тайинлади. Абраҳа барча ҳабашистонликлар қатори насроний динида эди. У Яман пойтахти давоми...\n1859 16:00 / 09.07.2019\nОд қавмига тегишли шаҳар қолдиқлари\nҚуръони карим тарихда ўтган бир неча қавмлар ҳақида хабар беради Уларга ўзларидан илгари ўтган кишилар бўлмиш Нуҳ, Од, Самуд қавмларининг ва Иброҳим қавмининг, давоми...\n4264 05:00 / 06.01.2017


Истамбул аэропортида портлаш содир бўлди. Қурбонлар бор\nЖамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари Истамбул аэропортида портлаш содир бўлди. Қурбонлар бор\t14:31, 23 декабрь 2015\tИстамбулнинг Сабиха Гўкчен аэропортида самолётлар тураргоҳида портлаш содир бўлди. Оқибатда лайнер ёнида бўлган фаррош аёл ҳалок бўлди. Яна бир одам жиддий жароҳат олди, дея хабар беради Reuters. Воқеа 23 декабр куни маҳаллий вақт билан 02:05 содир бўлди. Воқеа жойида йўловчилар бўлмаган.\nҲозирда аэропорт ўз фаолиятини давом эттирмоқда, аммо воқеа жойида ҳамда Отатурк аэропортида хавфсизлик чоралари кўрилган. Воқеа сабаблари аниқлаштирилмоқда. Полиция барча талқинларни кўриб чиқмоқда, хусусан терактни ҳам, дея хабар беради РИА Новости.\nДастлабки таҳминларга кўра, портлаш самолётлардан бирининг бортида содир бўлган бўлиши мумкин.\n1 декабрь куни Истамбулнинг метро бекатларидан бирида қўлбола бомба портлаган эди.


Попук - AmuNews.uz - энг сўнгги янгиликлар\nЎшанда баҳорнинг илк, кунлари, қуёш тафти ерни қиздира бошлаган пайт эди. Узоқ қиш бўйи зериккандан уйга сиғмаган болалар – ҳаммамиз у ўйин тамом бўлмай, бу ўйинга ўтишга шошамиз. Кеч тушиб, уйимиздагилар номма-ном чақиришга тушади. Ўйинлар шу қадар қизиқки, ҳатто дунёдаги энг тансиқ таом номини айтиб чорлашса-да, гарчи қорнимиз оч бўлса-да майдонни тарк этгимиз келмайди.\nШундай кунларнинг бирида Ўғилой момомга қулоғимни тешдирдим. Ҳозирлаб қўйилган сирғам бўлмаганидан ипак ўтказиб қўйди. "Қалдирғоч кўрмасин”, деб ирими учун узун попукли қалпоғимни кийдирди. Чанг-ғубор тушмаслиги кераклигини қайта-қайта уқтирди. Бу қалпоғимни аслида попуклари учунгина яхши кўрардим. Ўртоқларим эса ҳадеб, попугимдан тортқилагани-тортқилаган. Қоронғи тушиб, чопқиллаб уйга қайтаётсам елкамга урилиб, тебраниб турган попугимнинг йўқлигини сезиб қолдим. Уни излаб топай, десам кеч бўлиб қолган, ё боя тортқилаган биттаси юлиб олдимикан? Сўрай, десам улар аллақачон тарқалишди. Попугиммас, бир қулоғим тушиб қолгандай, шалпайиб уйга қайтдим. Мени хомуш кўрган онам: - "Ҳа, бугун уришиб тарқалишдингизларми? – деб сўради”. "Попугимни йўқотдим”, – дедим тушкун бир ҳолда. " – Тонг отса излаб кўрарсан, топарсан, топилмаса ҳам ҳеч гап йўқ. Ҳаётда нималарни йўқотмайди одам. Арзимас нарсага куюнма”, – деб далда берди онам. Аслида мен далда эмас, дакки кутгандим. Ўчоққа ўтин қалаётган онамнинг юзларидаги ажинлар олов ёғдусидан аниқ-тиниқ кўриниб турарди.\n... Келин бўлиб тушганимга икки кун бўлди. Бу маҳалланинг расм-русумларига кўра, қайнюртдагиларнинг энг яқинларига янгича исм қўйиш келинга масъулият юклар экан. Мени қандай номларкан, дея энтикканлар, ичикканлар бўлади. Куёвимнинг олти ёшли синглисига – "Хўш, сиз қандай номлашимни истаяпсиз”, – дедим қизиқсиниб. – "Мени отам Попук дейди, қўшнилар ҳам, сизам Попук деяверинг” – деди қийиқ кўзлари кулиб. "Попук, нега попук, у нима дегани? Ахир у тортқиласа тушиб, узилиб қоладиган нарса-ку, масалан, сочпопук, толпопук, дўппипопук...” (Яна, аллақаерларда мушукни шундай атайди, демоқчи бўлдиму айтолмадим). Ўзимга ёқмаса ҳам ўзи истаганча, фақат орасира "ой” сўзини қўшиб чақирадиган бўлдим. Менга қараса, Ойқизми, Маралми, Сулувми...\nТиним билмаган вақт ишини қилди. Уч фарзандли бўлдим. Попук укаларига опа, укалари унга эш бўлди.\nПопукнинг сочлари узун, белига тушар бўлди. Юзлари сутга чайилгандай, қошлари қалдирғоч қанотидай. Симбати сийратига мос эди. Сўзласа, чечан, ширинсухан. Хушхулқ эди. Кўпнинг назарида ярқираган юлдуздай бўлди.\nЎша қиш қаҳри қаттиқ келиб фақат танамизни эмас, бутун вужудимизни музлатиб қўйди.\n– Женгше, ўн саккизга киряпман, – деди бар куни маҳзунгина. Бўйи бўйимдан ошган шу қизча наҳотки ўша Попук бўлса, ҳайратланаман.\nЎн саккизинчи баҳорнинг ҳали йигирма бешинчитонгигинаотганди,холос.Қаҳри қаттиқ баттол қиш аямади нозик ғунчани. Попук, Попуккинамни шум тақдир не кўйларга солди-я!? Ҳаётда нималарни йўқотмайди экан одам! Кимларни зор қилмайди, зориқтирмайди, интизор кутмайди экан. Илҳақ, йўлларига қараб умри сар-ғаяр экан, одамнинг!\nБот-бот, болалик ўйинларида йўқотган попугим ёдимга тушади. Юраккинам куйиб-куйиб кетади. Иккинчи бор мен Попугимни йўқотдим. Бу йўқотиш мен учун умрлик армон бўлди...\nЯшашга ҳақли эди,\nҲовлимизда гул чаман.\nҲар кун умид қиламан.\nҚани, даричангни оч,


Хоразмда бино сотаман деб, бир неча...\n30.01.2020 15:03 0 1448\n44 ёшли Г.Р. 2017 йилнинг июнь ойидан сентябрь ойигача бўлган вақт оралиғида 50 ёшли О.Р.нинг ишончига кириб, унга Урганч тумани жойлашган ўзига тегишли бўлган 700 кв.м. майдонли нотурар бинони сотишини айтиб ундан жами 59.400.000 сўм ва 3.700 АҚШ доллар пулларини олган.\nАммо О.Р.га 700 кв.м. нотурар бинони бермасдан, ушбу пулларни шахсий эҳтиёжлари учун ишлатиб юборган. Бу ҳақда ИИВ ҳузуридаги Тергов департаменти хабар берди.\nБундан ташқари Г.Р., ўзининг жиноий ҳаракатларини давом эттириб, фуқаро Б.Т.га ҳар бири 288 кв.м.ли иккита биноларни жами 11.000 АҚШ долларига сотишга келишиб, ундан жами 24.400.000 сўм ва 2.200 АҚШ доллар пулларини олган. сўнг Б.Т.га нотурар бинони бермасдан, пулларни ўзининг шахсий эҳтиёжларига сарфлаб, қасддан фирибгарлик жиноятларини содир қилган.\nЖабрланганларнинг аризасига кўра Урганч туман ИИБ ҳузуридаги Тергов бўлими томонидан 23 январь куни фуқаро Г.Р.га нисбатан Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 168-моддаси 3-қисми «б» банди (фирибгарлик) билан жиноят иши қўзғатилган.


Июл ойидан бошлаб Ироқда Халқаро тинчлик ўрнатувчи кучларни жойлаштириш амалиётлари бошланади.\nЕтти минг аскарли халқаро қўшинга Полша раҳбарлик қилади. Полша Мудофаа вазири Ежи Шмайдзинскига кўра, август ойидан эътиборан тинчлик ўрнатувчи кучлар вазифани бажаришга киришишлари керак. Полша Ироққа ўзининг икки минг аскарли қўшинини жўнатади. Украина ҳам шунча қўшинини юборади. Ироқда тинчликни сақлаш амалиётларида бошқа қайси давлатлар қўшинлари қатнашади, бу ҳақда Полша Мудофаа вазири маълумот беришни истамади.


Бир коса сут эвазига…\nОпубликовано: 19.03.2016 16:46 | Печать | E-mail\nЯхшилик. Инсон ҳаётининг мазмуни, унга гўзаллик бахш этувчи олийжаноб хислат. Зарра миқдоридаги яхшилик ҳам жавобсиз қолмайдиган ҳаёт манзилларида айрим инсонларнинг қайта-қайта учрашишлари яхшиликнинг қадрини янада олийларга кўтаради. Чунки уларнинг ички олами ҳаёт қийинчиликларида меҳр ва яхшиликнинг сўнмас нурлари ила мунаввардир. Бу эса уларни доимо яхшилик қилишга чорлайди. Ана шундай инсонлардан баъзиларининг ибратли ҳаёт қиссаларини бир бор тингланг. Шояд қалбингизни ажиб туйғулар эгаллаб олса!\nБир камбағал ёш йигит таълим олиш учун маблағ тўплаш мақсадида маҳаллалар оралаб мато сотиб юрар эди. У бир куни қорнини ҳам тўйдиришга етмайдиган даражада жуда оз пул топди. У айланиб юрган уйларининг биридан бирор егулик сўрашни мақсад қилди ва бир уйнинг эшигини қоқди. Лекин у жажжи, чиройли қиз уй эшигини очган пайтда уялганидан егулик сўраш ўрнига ичиш учун сув сўраб юборди. Йигитнинг очлигини сезган ҳалиги қизча унга бир коса сут олиб чиқиб берди.\nЙигит сутни ичиб бўлгач: “Бунинг пули қанча бўлади”, – деб сўради. Қизча: “Ҳеч нарса беришингиз шарт эмас. Бизга онам яхшилик эвазига бирор нарса олмаслигимизни ўрагатганлар”, – деди. Йигит: “Сизга чин қалбимдан раҳмат айтаман”, – деди. Йигитнинг исми Холид Кийлий бўлиб, у ўша уйни тарк этаётганида нафақат ўзини соғ, балки яқиндагина умидсиз ва ҳорғин қалбида Аллоҳ таолога бўлган иймони яна ҳам зиёда бўлганини сезган эди. Орадан бир неча йиллар ўтди.\nЎша қизча маҳаллий шифокорларни саросимага соладиган дардга чалиниб қолди. Унинг бундай кам кузатиладиган касаллигини аниқлаш мақсадида мутахассис шифокорларни жалб қилиш керак бўлгани учун уни шаҳар шифохонасига юборишди. Доктор Холид Кийлий ҳам ушбу шифохонага тиббий маслаҳат учун чақирилган эди. Доктор касал аёл келтирилган шаҳар номини эшитиб кўзлари ўзгача чақнаб кетди.\nУ шу заҳоти беморни кўриш мақсадида у ётган хонага ўзининг тиббий халатида кирди. У аёлни бир кўришдаёқ таниди ва докторлар хонасига қайтиб борди. У аёлнинг ҳаётини асраб қолиш учун бор имкониятини ишга солишга қарор қилди ва бу ишга катта эътибор билан ёндошди. Узоқ муолажадан кейин аёлнинг ҳолати ижобий томонга ўзгара бошлади. Доктор Кийлий ўз хонасига бориб, аёлнинг касаллик варақасини сўради. Уни кўздан кечириб, унинг четига айрим маълумотларни ёзиб, уни бемор ётган хонага юборди.\nАёл бу қоғозни очишга қўрқаётган эди. Чунки у ушбу касаллик варақасида ёзилган тўлов эвазига тикилган ҳаётининг қолгани ўтиб бораётганини яхши билар эди. Охири у қоғозга кўз югуртирди. Унинг эътиборини варақ четига ёзиб қўйилган бир жумла тортди. У ташхис варағида “Бир коса сут эвазига шартнома пули тўлиқ тўланган бемор... Имзо: доктор Холид Кийлий” деб ёзиб қўйилган эди. Аёлнинг кўзлари севинч ёшларига тўлди. У хурсанд ҳолда: “Эй Аллоҳим! Қалблар ва қўллар оша етиб келган муҳаббатинг файзи ва тўла лутфинг учун Ўзинга чексиз шукрлар бўлсин!” – дея дуо қиларди.


Қозоғистонда тикланувчи энергия ҳажми ўсиб бормоқда\n10 Ноябрь 2020 13:26\nNUR-SULTAN. Kazinform – ҚР Энергетика вазири Нурлан Ноғаевнинг сўзларига кўра, қайта тикланадиган энергия манбаларидан ишлаб чиқарилган электр энергияси ҳажми йил бошида белгиланган режадан ошди, деб хабар беради Kazinform мухбири.\n«10 ой давомида мамлакатда 87,1 миллиард кВт соат электр энергияси ишлаб чиқарилди. Бу кўрсаткич жорий йилнинг 10 ойи режасига тенг - 100%. Шуни таъкидлаш керакки, электр энергиясини ишлаб чиқариш тўғридан-тўғри энергия сарфи билан боғлиқ. Ҳисобот даврида ҳеч қандай йирик бахтсиз ҳодисалар қайд этилмаган. 10 ой давомида 16 643,4 тонна уран қазиб олинди, бу ҳисобот ойи режасининг 102,7 фоизини ташкил этади», - деди Нурлан Ноғаев Ҳукумат йиғилишида.\nУнинг айтишича, жорий йилнинг 9 ойида тикланадиган энергия манбалари томонидан ишлаб чиқарилган электр энергиясининг ҳажми 2,37 миллиард кВт соатни ташкил этди. Бу жорий йилнинг 9 ойидаги режадан ошиб, 101,3 фоизни ташкил этган.


Жамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари Психологларнинг 10 нотўғри маслаҳати\t13:22, 17 сентябрь\tМураккаб вазиятга тушиб қолган киши муаммони ҳал қилиши мумкин бўлган ҳар қайси имкониятга худди чўкаётган одам хасга осилгандек тирмашади. Руҳшунос қабулига бориш ҳамда ундан маслаҳат олишни эса муаммонинг ечими сифатида қабул қилади. Аммо баъзи ҳолларда мутахассисларнинг маслаҳати ёрдам бериш ўрнига кичик масалани катта муаммога айлантириб қўйиши ҳам мумкин...\nАслида эса... Тадқиқотларнинг натижасига кўра, индивидуал тарзда фаолият юритадиган инсонлар жамоа билан ишлайдиганларга қараганда тушкунликка берилувчан бўлишар экан. Иш ёки шахсий ҳаётдаги муаммоларни ёлғизликда ҳал этувчиларнинг деярли барчаси саломатлигидан шикоят қилади. Шундай экан, «Кучли бўлинг, ҳаммасини ўзингиз уддаланг» деган маслаҳатга кўпам қулоқ тутаверманг. Ҳар қандай инсонга дардлашгувчи, қўлловчи керак.\nЎзини ҳурмат қилиш бошқа, ўзига юқори баҳо бериш бошқа! Ана шу икки ҳолатнинг фарқини билиш ҳамда улардан биринчисига амал қилиш тавсия этилади. Руҳшуносларнинг кузатувига кўра, ўзига ҳаддан ортиқ юқори баҳо бериш кишини худбинга айлантиради. Бундай инсонлар бошқаларнинг устидан ҳукм ўтказиш, уларнинг фикрини менсимай, фақат ўзиникини уқтириш, масхара қилиш, баъзан эса атрофдагиларга нисбатан куч ишлатишга ҳам ўзларини ҳақли санашар экан. Бу хулосадан кейин “Камтарга камол, манманга завол” деган нақл бежиз айтилмаганига амин бўласиз. Маслаҳатимиз, кўзгу қаршисида туриб олиб, ўзингизга юқори баҳо беравермай, бажарган ишларингиз ва қўлга киритган ютуқларингиз ортидан фахрланишни ўрганинг.\nАслида эса... Бир суткада 8 соат ухламаслик, тунни бедор ўтказиш барчанинг соғлиғи учун бирдек зарар. Тунда ухламайдиган кишиларнинг организмида уйқу давомида ишлаб чиқариладиган мелотанин гормонининг миқдори кескин камайиб кетади. Бунинг оқибатида эса гормонал фон ўзгаради, бепуштлик, кўкрак ҳамда простатит саратонининг юзага келиш хавфи кескин ортади. Шунингдек, депрессияга мойиллик ҳам ортади. Саналган муаммолар билан рўбарў келишни истамасангиз, ўз вақтида ва етарлича вақт ухлашга одатланинг!


100 йил яшашга ёрдам берувчи оддий қоидалар » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nСтатистика маълумотларига қараганда, охирги вақтларда сайёрамизда узоқ умр кўрувчилар сони камайиб бормоқда. Ўртача умр кўришнинг пасайиши кўпгина сабабларга боғлиқ.\nБу ерда атроф-муҳит, замонавий одамларнинг яшаш тарзи ва одатлари ҳам катта роль ўйнайди. Лекин ҳар қандай одам ўз умрини узайтириш имкониятларини топа олади — бунинг учун баъзи нарсаларга бўлган муносабатларни қайта кўриб чиқишнинг ўзи кифоя.\nҲаммага маълумки — ишловчи ва фаолликни сақлаб қолган қариялар вақтини вегетатив ҳолатда ўтказадиганларга қараганда анча узоқроқ яшайди. Бу нафақат яшаш учун бор кучи билан тирмашиш керак бўлган ёшда иш беради. Ҳаёт оқимининг унумли бўлиши ҳар қандай ёшда ҳам мўъжизавий тарзда қувват бағишлайди.\nМеъёрида ва хилма-хил, оддий маҳсулотлар билан овқатланиш — инсон организмининг узоқ ва мукаммал фаолият кўрсатишининг муҳим қоидаси ҳисобланади. Шуни эсда тутиш керакки, меъда ва бутун ҳазм қилиш тизимимиз тегишлича ишлаши керак — бунинг учун унга етарли миқдорда озуқа толалари ва мувофиқлаштирилган миқдорда оқсил, ёғ ва углеводлар керак бўлади.\nДоимий меъёрий машқлар узоқ ва функсионал ҳаётнинг асосий омили ҳисобланади. Кучларни тўғри тақсимлаш ва янги ҳаракатларни ўрганиш эскиришга олиб келмайди, аксинча организмнинг ўз-ўзини тиклашига ёрдам беради.\nНейрофизиологлар икки ва ундан ортиқ тилни биладиган одамлар иштирокида бир неча тадқиқотлар ўтказди ва ҳайратланарли натижаларни аниқлади.\nСуҳбатлашиш вақтида билингларнинг мия зоналари анча фаоллашгани, кам тилни биладиган тадқиқот қатнашчилари эса анча пассив фаолият кўрсатгани маълум бўлди.\nБу айниқса кексайганда, миянинг ақлий имконияти анча пасайган ёшда жуда муҳимдир.\nҲаётингизда бирон-бир жониворнинг пайдо бўлиши сизни беихтиёр актив фаолият кўрсатишга мажбур қилувчи тартибсизлик яратишга қодир.\nҲайвонлар билан алоқа қилиш шунингдек, шахсий ҳаётингизга бўлган муносабатингизни ўзгартиришга ёрдам беради.\nЯнгиликлар » Тиббиёт » 100 йил яшашга ёрдам берувчи оддий қоидалар


Иштихонда айрим мактаблардаги муаммоларга барҳам берилди - zarnews.uz\nИштихонда айрим мактаблардаги муаммоларга барҳам берилди\nИштихон туманида Мустақиллик байрами арафасида 48, 56, 67- умумий ўрта таълим мактабларининг янги қиёфага эга бўлган бинолари фойдаланишга топширилди. Мазкур мактабларда қўшимча бинолар қурилди, эскилари таъмирланди. Иситиш тизими янгиланиб, ўқувчилар учун барча шароитлар яратилди.\n67-мактабда 96 ўринли, 57-мактабда 120 ўринли, 48-мактабда эса 120 ўринли қўшимча бинолар қурилиб, фойдаланишга топширилди. Шунингдек, мазкур мактабларнинг эски бинолари тўлиқ таъмирланди. Таълим муассасаларида 10, 11- синфлар қайта ташкил этилгандан сўнг мазкур мактабларда синфхоналар етишмаслигидан ўқувчилар қийналарди. Қўшимча бинолар қурилгач, муаммоларга барҳам берилди.\nШунингдек, мактабларда замонавий кутубхона ҳам фаолият юритмоқда. Улар турли мавзулардаги бадиий ва илмий китоблар билан бойитилди.\nХТВ ўринбосари Самарқанд шаҳри мактабларидаги шароитни ўрганди\nУргутдаги 87-мактабнинг эски биносидан умуман фойдаланилмайди\nМактаб таълими сифати бўйича антирекорд ўрнатган вилоятлар маълум қилинди


Олимлар олдидаги сунъий тўсиқлар: аҳли ориф зиммасига юклатилган вазифа нима?\n09:25 / 15.05.2017\nПрофессор Саидмурод Мамашокировнинг 2017 йил 10 мартдаги мақоласини файласуфларнинг қалб нидоси, войвайлоси, десам бўлади.\nБитта ибратли мисол: 2012–2016 йилларда Олий аттестация комиссияси (ОАК) томонидан 226 фан доктори илмий даражасини олишга даъвогарларга диссертация ҳимоя қилишга рухсат этилган ва улар диплом олишган. Мазкур омади чопганлар (мен уларнинг ОАКнинг ғайриқонуний ва ғайриилмий чиғириқларидан мувафаққиятли ўтгани билан табриклайман, албатта) ичида бирорта файласуф йўқ.\nНаҳотки, шу йиллар ичида фалсафа бўйича бирорта ҳам даъвогар чиқмади? Аксинча, илмий даражалар бериш, Низомларининг ва ОАК талабларининг кетма-кет ўзгартирилганига қарамай тадқиқотчиларимиз сўфиёна сабр, чидам ва мардонаварлик билан ҳимоя қилишга тайёргарлик кўриб келадилар. Ўрта ҳисобда ҳар йили камида 5–6 даъвогар илмий даражали бўлиши тайин эди. Бироқ, ОАК раиси А.Юсуповнинг ғайриқонуний ва ғайриилмий даъволари туфайли тайёр диссертациялар ҳимоя қилинмай келади.\n1. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 42-моддасига кўра фуқароларга илмий ва техникавий ижод эркинлиги кафолатланади, 67 моддасида эса «цензурага йўл қўйилмайди», дейилган. Бу талаб барча ижод соҳасига тааллуқлидир.\nОАК эса бутун илмий даража ва унвон бериш жараёнини ўз қўлига олиб, фақат ўз сўзи, қарашини тўғри, деб билади. Диссертация мавзуларини тасдиқлашни, ким тадқиқот олиб бориши мумкинлиги (лаёқат тестини), қанча имтиҳон минумумлар топшириши, қайси тилларда диссертация ва авторефератлар тайёрлаши, қандай журналларда ва қайси давлатларда мақолалар чоп этиши, тадқиқот натижаларини қайси муассасаларга жорий этиши, қачон семинарлардан ўтиши, нечта далолатнома олиши шартлигини у белгилайди.\nАвтореферат, диссертация ва ҳужжатларни қандай тайёрланганини, қайси жумладан кейин қайси жумла келишигача фақат А.Юсупов «билади». Шу тариқа у Илмий кенгашларни, олимларни ўз оғзига қаратиб олган. Ҳатто семинарлардан ўтган тадқиқотчилар ҳам унинг шахсий рухсатисиз ҳимоя қилолмайди. ОАК раисининг «Қодири Мутлақ»лиги Илмий кенгашлар ва изланувчиларнинг ҳуқуқларини йўққа чиқарган.\nБюрократик талаблар боис, масалан, изланувчи биргина мавзуни тасдиқлаш учун бир, бир ярим йил вақтини йўқотмоқда. Мавзу кафедрада, факультет, кейин ўқув юрти илмий кенгашида, илмий семинарда ва олимлар учрашувларида муҳокама қилингани ОАКни қизиқтирмайди. У истаса мавзуни чоп этишга рухсат беради, истамаса — йўқ.\nШунча муҳокамалардан сўнг ОАК раисининг бир сўзи мавзунинг қисматини белгилаши, С.Мамашокиров тўғри қиёслаганидек, қатағон йилларидаги бешафқат, ғайриқонуний ҳукмга ўхшайди. Наҳотки, А.Юсупов фалсафадаги муаммоларни яхши билса? Шубҳали даъво! Ҳаттоки, умрини фалсафа илмига бағишлаганлар ҳам бундай даъво қилолмайди.\nНима учун мавзу қайтарилганини, ОАК бюллетенида чоп этилмаслигини у етарли изоҳлаб ҳам бермайди. Тўғри, чалакам-чатти ёзилган, икки бармоқ энлигидаги қоғозча келади, унда мавзу тасдиқланмагани кўрсатилади, холос.\nМавзуни қандай тўғирлаш керак, нималардан воз кечиб, уни долзарб қилиш мумкин, муаммонинг қайси томони илм-фан учун муҳимлигини кўрсатиш ОАК ходимларининг бурчи эмасми? Агар ОАКдагилар ўта билимдон бўлса, кетидан бораётган, энди мустақил изланишга қадам қўяётган ёшларга етарли, тўғри маслаҳат, тавсиялар берса бўлмайдими?\nМавзунинг тадқиқот жараёнида ўзгариши табиий ҳол, ижодий изланиш диссертациянинг нафақат мавзусини, шунингдек, мақсади ва вазифаларини, ҳатто концепциясини ўзгартириб юбориши мумкин. Наҳотки, ушбу аксиомани ОАК ходимлари билмаса?\nШунинг учун С.Мамашокировнинг мавзуни тасдиқлаш ҳуқуқини Ихтисослашган кенгаш (ҳозир Илмий кенгаш) ёки Илмий семинарга бериш ҳақидаги таклифида жон бор. Ваҳоланки, 2016 йил 28 апрелда тасдиқланган Низомда диссертация мавзуси олий таълим ёки илмий тадқиқот муассасаси кенгаши томонидан тасдиқланиши қайд этилган. Мазкур ҳужжатни А.Юсуповнинг ўзи тасдиқлаган ва унинг ўзи уни ўзбошимчалик билан бузиб келади.\nБу ўринда ОАКнинг мавзуларни амалиёт билан боғлаш талаби ҳам фалсафа учун номақбул эканини айтиб ўтишим зарур. Фалсафанинг шундай ички, онтологик ва гносеологик муаммолари мавжудки, улар амалиёт талабларига мувофиқ келавермайди. ОАКнинг мазкур оддий ҳолни билмаслиги, аслида волюнтаризми, ҳайратланарли ҳол.\n2. Агар илмий изланувчи тадқиқот ўтказишга лаёқатли эканини тест топшириш орқали тасдиқласа, нима учун у яна имтиҳон минимумлар топшириши зарур? Бундан ташқари, ахир у Ўзбекистон тарихи, чет тиллар имтиҳонларини мактабда, олий ўқув юртига кираётганида ва уни битираётганида, ихтисосликдан эса давлат имтиҳонлари топширади-ку?!\nЎта ҳайратли томони шундаки, ОАК лаёқат тестлари ва имтиҳон минимумлар илмий изланишлар савиясига қандай таъсир этаётганини ҳеч қачон ўрганмаган. Ушбу малакавий имтиҳонлар устига Мустақиллик мафкураси ҳамда демократик жамият қуришнинг иқтисодий, ижтимоий-сиёсий, маънавий негизлари ва илмий асосларидан ҳам минимум топшириш қўшган. Бу имтиҳонларни топшириш атрофида қанча майда гап-сўзлар юраётганини, асаблар ва муносабатлар бузилаётганини ОАК билмайди дейсизми?\nИмтиҳонларни қабул қилиш билан қанча олимлар банд, уларнинг хизматига ҳақ тўланмайди. ОАК экспертларига ҳам, Илмий кенгаш аъзоларига ва диссертация оппонентларига ҳам ҳақ тўлаш зарурлигини хаёлига келтирмайди. Нима учун диссертация ҳимоя қилган ходимнинг оладиган маоши маъмурий ходим (бўлим бошлиғи, кафедра мудири, декан, проректор, ректор ва бошқалар) никидан кам?\n3. Тадқиқот натижаларини чоп эттириш борасида ҳам ОАК бюрократик тўсиқлар кашф этишга уста. Унинг рўйхатига кўра, мақолаларни миллий нашрлардан фақат 16 та журналларда чоп этиш мумкин. Фалсафа барча илм-фанлар, ижтимоий, сиёсий, иқтисодий ва маданий соҳалар билан боғлиқ, шунинг учун унга оид мақолаларни айрим журналлар билан чегаралаш нотўғри.\nНима учун халқаро нуфузга эга «Жаҳон адабиёти», «Шарқ юлдузи», «Санъат», «Театр», «Ёшлик», ҳатто бирорта ҳам педагогика ва психологияга оид журналлар рўйхатда йўқ? Ўзбекистонда юздан зиёд журналлар чиқади, ОАК ходимлари буни билиб қўйсалар дуруст бўларди.\nТағин, бир масала. Чет элларда мақолалар чиқариш Ўзбекистоннинг халқаро мавқеи учун зарур, аммо у ОАК қилганидек, чекланган журналларда ва албатта, иккита бўлиши шарт эмас. Қаерда, қайси журналлар ва ахборотномаларда, қанча мақолалар чоп этилишини ОАК эмас, мутахассислар муҳокамасидан кейин Илмий кенгаш белгилаши зарур. Ҳақиқатан ҳам, нима учун рўйхатда Марказий Осиё, мусулмон давлатлари нашрлари йўқ?\nЧамаси А.Юсупов ушбу давлатларда ҳам фалсафий мактаблар мавжудлигини, уларнинг фалсафий ва маънавий мероси Ғарбникидан қолишмаслигини билмайди. Республикамиз олий ўқув юртлари Ахборотномаларини менсимаслик ОАКга муносиб иш эмас, уларда берилаётган мақолаларни илмий таҳлил этмай, ўрганмай «салоҳияти паст» дейишга ўзининг салоҳияти паст журъат этиши мумкин.\nОАК диссертантдан «замонавий адабиётлардан фойдаланиш»ни талаб этади. Қайси адабиётлар замонавий, қайси адабиётлар замонавий эмас, буни ким аниқлайди? Кейинги 15–20 йиллар ичида чоп этилган адабиётлар замонавий-ю, илгари нашр қилинганлари замонавий эмасми? Ахир бу тарихни, ўтмишни ва меросни кўр-кўрона рад этиш-ку?! Бу талабни илм-фан, маданият соҳасидан хабардор одам илгари суриши мумкинми?\nХIХ асрнинг охири ва ХХ асрда Ўзбекистонда фалсафа илм фанга айланди, ОАК эса айнан ушбу даврни хотирадан ўчириб ташламоқчи. Қайси даврга оид адабиётлардан фойдаланиш тадқиқотчининг ҳуқуқи эканини билмайдиган, билишни истамайдиган ОАКдан сунъий тўсиқлардан, сансолорликлар кашф этишдан бошқа нималар кутиш мумкин?\n4. Тадқиқот натижаларини амалиётга жорий этиш, айниқса фалсафий изланишларда, ғоят мураккаб. Чунки фалсафанинг универсал, кенг қамровли, гоҳо ўзи билан ўзи баҳслашиб юрадиган соҳа эканлиги унинг натижаларини конкрет усул, восита ёки механизм сифатида амалиётга жорий этишга имкон беравермайди.\nАммо ОАК тадқиқотчиларимиздан натижаларини амалиётга жорий этилганлиги ҳақида далолатномалар талаб этади. Тағин у, ўқув юртлари фаолиятига жорий этилган махсус курслар, дарслар, ўқув қўлланмалари, дарсликлар, маънавий маърифий тадбирларни эътиборга лойиқ эмас, деб ҳисоблайди.\nБундай фикрга нафақат фалсафадан, шунингдек, ижтимоий-гуманитар фанлар хусусиятларидан мутлақ бехабар шахс келиши мумкин. Гоҳо ушбу фанлар натижаларини қабул қилишга жамият тайёр бўлмайди ёки улар гипотетик хусусиятга эга бўлади. Ижтимоий гуманитар фанларга оид тадқиқотлар уйғотадиган фикр, баҳс, аудитория диққатини жалб этадиган ғоя ҳам улар натижаларининг амалиётга жорий этилиши ҳисобланади. Буларга зид талаблар илмий изланувчиларни мавзусига ҳеч қандай алоқаси йўқ ташкилотдан далолатнома келтиришга мажбур қилади.\nБу эса фалсафага бўлган муносабатларни янада сийқалаштиради, унинг натижаларини баттар сохталаштиради. Умуман ОАК қайси соҳа, қандай ихтисосликлар илмий тадқиқотлар натижаларини жорий этишга муҳтож эканини билармикан? Бу ҳақда унинг бирорта тасаввури бормикан ўзи?\n5. Таълим-тарбия тизимини, ёшларни илм-фанга қизиқтириш ва юқори малакали мутахассислар тайёрлашни илмий педагогик кадрларсиз тасаввур этиш мушкул. ОАК зиммасига ана шундай кадрлар тайёрлаш вазифаси юклатилган. Хўш, ушбу ташкилотнинг бу вазифасига муносабати қандай?\nИшончим комилки, ОАК ва экспертлар гуруҳларида фидоий, илмсевар кишилар кўп. Ўзим икки муддат экспертлар гуруҳи аъзоси бўлганман, қандай илмий ва ташкилий масалаларни ҳал қилишга тўғри келишидан яхши хабардорман. Бироқ кейинги йилларда ОАК замонавий ўзгаришларга мувофиқ келмайдиган, тоталитар тузум даврида шаклланган, мутлақ ёпиқ ташкилотга айланаётгани кўзга ташланмоқда.\nМасалан, ОАК зиммасига илмий педагогик кадрлар тайёрлаш вазифаси юклатилган бўлса-да, у қайси вилоятга, қайси йўналишдаги ўқув юртларига қанча профессор, доцент, илмий изланувчилар тайёрлаш зарурлигини, яъни жамиятимизнинг, таълим-тарбия тизимимизнинг қанча илмий педагогик кадрларга муҳтожлигини айтиб беролмайди.\nВилоятлардаги олий ўқув юртларида, тадқиқот марказларида фалсафа, социология, сиёсатшунослик, педагогика ва психология бўйича илмий даражали кадрлар етишмаётгани, қолмаётгани барчага маълум. ОАК раиси илмий кенгашлар, олимлар билан учрашиб, нима учун фалсафий фанларларда ҳимоя бўлмаяпти, сабаби нимада, деб қизиқиб кўрмаган, балки, аксинча, йиллаб навбат кутган, ҳимояга тайёр даъвогарларни эшигига йўлатмай, тадқиқ қилинди, ўрганилди, таҳлил этилди, муаммолар, вазифалар қўйилди каби илмий истеъмолдаги сўзларга қарши чиқиб, асоссиз даъволари билан тадқиқотчиларни сарсон қилиб келади. Ҳар бир сўз, ҳар бир жумла учун вилоятлардан тадқиқотчиларнинг қайта-қайта қатнашларини, оворагарчиликларни энди тасаввур қилинг!\nШу боис ҳам кўпгина иқтидорли изланувчилар «бор-е» деб илм-фан соҳасидан, таълимдан кетиб қолишган. Олий ўқув юртлари ва тадқиқот марказлари у ёқда турсин, ҳатто коллеж ва лицейларда ишлаётганларнинг Японияда 32 фоизга яқинини, Жанубий Кореяда 28 фоизини, Англияда 26 фоизини илмий педагогик кадрлар ташкил этади. Бизда улар 3 фоиздан ошмайди. Илм соҳасига янги кучлар, ёшлар кирмоқчи, аммо ОАК маъмурий бюрократик талабларининг сунъий тўсиқ бўлаётгани ачинарли ҳол эмасми?\nМен биламан, айрим диссертацияларда илмий янгиликлар тавтологик хусусиятларга эга, уларда саёзлик, баёнчиликка берилиш кузатилади. Лекин ижтимоий гуманитар соҳалардаги тадқиқотлардан Америка очишни талаб этиш ғайриилмий ёндашишдир. Тадқиқотлар эмпирик тажрибаларни ўрганиш, мавжуд назарий билимларни умумлаштириш, янги гипотезаларни илгари суриш, соҳанинг тор, ички масаларини муҳокама қилиш тарзида ҳам бажарилиши мумкин.\nОАКга эса бу йўналишдаги тадқиқотлар зарур эмас. Бу билан у ижодий масалалар билан шуғулланувчи, илмий, ижодкор кадрлар тайёрлашга бош-қош бўладиган муассаса эканини унутиб қўйганини кўрсатади.\nШунинг учун С.Мамашокировнинг ОАК ва Фан ва технологияларни ривожлантиришни мувофиқлаштириш қўмитаси билан бирлаштириш ҳақидаги таклифини ўринли деб ҳисоблайман. Диссертациялар ҳимоя қилиш ва илмий даражалар, унвонлар бериш ҳуқуқини олий ўқув юртларига ўтказиш лозим.\nБу, биринчидан, олий ўқув юртларининг илмий салоҳиятини оширади, иккинчидан, илмий тадқиқотларни жойлардаги аниқ эҳтиёжларга мувофиқ олиб бориш имконини беради. Барча тадқиқотчилар ҳам Форобий ёки Беруний бўлавермайди, аммо уларнинг қалбидан жой олган илм-фанга, фикрлашга, ижодга қизиқиш қолган ёшларга ҳам ўтишини унутмаслик керак. Акс ҳолда тадқиқотлар олиб бормайдиган баъзи ҳамкасбларимизнинг илмий муаммоларга талабалар диққатини жалб этиш ўрнига уларга латифа, ҳангомалар айтиб беришга ўтишгани сир эмас. Начора, мулла билганини ўқийди-да!\nЯна бир муаммо. Фалсафа фанлари доктори, профессорлар олий ўқув юртларида ярим, чорак ставкага тушириб қўйилганини, нафақа ёшига етди? деган баҳонада таълим тизимидан сиқиб чиқарилаётганини наҳотки ОАК билмайди? Наҳотки, ижтимоий-гуманитар фанларда самарали ижод қилган олимлар тажрибаси, илмий салоҳияти ҳеч кимга керак эмас?...\n6. Илм-фанни ривожлантиришда Фанлар Академияси муҳим ўрин тутади.. Айниқса, академикларнинг сўзлари, асарлари илм аҳлининг диққатини тортади. Негадир биздаги академиклар изланишларида турғунлик пайдо бўлгандек.\nУлар матбуотдаги илм-фанга оид баҳсларда иштирок этишмайди, изланишлар савиясига баҳо бериш, янги йўналишлар очиш ва илмий кадрлар тайёрлаш муаммоларига бефарқ. Охирги марта академикликка сайлов 2000 йилда ўтказилган. Унда фалсафадан атиги икки киши сайланган. Шундан бери 17 йил ўтибдики, ОАК сайлов ўтказишни кун тартибига қўймади. Ахир академик ҳам илмий кадрлар тайёрлаш тизимидан чиқмайдими?\nУмуман, Фанлар Академиясининг янги низомини тузиш, ундаги бюрократия ва «лаббай»чиликка барҳам бериш зарур. Академикларимиз жаҳон олимлари билан баҳслашоладиган бўлсин. Бугун энг ёш академигимиз 68 ёшда. Менинг фикримча, илмий изланишлар соҳасига ҳам бозор муносабатларини кенг жорий қилиш даркор. Олимлар мақолалар, китоблар чоп эттирсаю муаллифлик ҳақини олмаса, бу адолатдан эмас. Советлар даврида уларнинг телевидение ва радиода чиқишига, жойларда ўқийдиган маърузаларига ва уюштирадиган учрашувларига ҳам ҳақ тўланарди.\n7. Илмий тадқиқот институтлари ва марказлари грантлар асосида фаолият юритади. Негадир фалсафий фанларга оид тадқиқотларга чет эллик грантлар бериш тартиби шаклланмаган. Икки, уч йилда ажратиладиган грантларни эса нуқул бир гуруҳ кишилар «ютиб» олади. Вилоятлардан келган лойиҳаларнинг бирортаси ўтганидан мен бехабарман.\nЛойиҳаларни баҳоловчи экспертларнинг таниш-билишликка мойиллигини, тепадан туширилган лойиҳаларни ўтказиб келаётганини ҳамма билади. Баъзи марказ ходимлари ўз грантларини ва ўзига яқинларининг грантларини баҳолашга эксперт қилиб чақирилади. Уларнинг на грант мавзуларидан хабардорлиги, на илмий салоҳияти, на объектив баҳолай олиш қобилияти бор-йўқлиги ҳисобга олинади. Натижада илмий марказлар, тадқиқотчилар ўртасида илмий-ижодий рақобат, баҳс йўқ.\nАжабланарли ҳол шундаки, битта лойиҳа ҳар хил иборалар билан танловдан ўтаверади. Тадқиқот натижаларининг савияси, қанчалик зарурлиги илмий жамоатчилик эътиборидан, назоратидан чеккада қолмоқда, чунки уларга оид ҳисоботлар билан танишишнинг имкони йўқ.\nНима учун тадқиқот натижалари ва йиллик ҳисоботлар кутубхоналарга юборилмайди, интернетга жойлаштирилмайди? Нега грант мавзулари, ундаги иштирокчилар, қанча маблағ ажратилгани илмий жамоатчиликка етказилмайди, ҳаммаси сир сақланади? Бугун грант иштирокчилари ичида Ўзбекистонда яшай туриб, бирор марта ҳам грант бажарилаётган муассасага ташриф буюрмаган, нимага маош олиб келаётганини тушунтириб беролмайдиган «ўлик жонлар» қанчадан қанча.\nИлмий тадқиқот марказларида Меҳнат Кодексига, қонунга умуман амал қилинмайди, уларнинг раҳбари ва ходимлари истаган пайтида ишга келади, истамаса ойлаб, ҳатто йиллаб ишга келмаслиги мумкин. Ойда бир марта бухгалтерияга кириб турса бас, тағин улар йил охирида мукофотлар олишади. «Ўлик жонлар» ва сохта командировкаларга кетадиган маблағларни тадқиқот натижаларини чоп этишга сарфлаш мумкин-ку?!\nҚаранг, уч йил давомида тўрт беш «олим» «тер тўкиб», маош олиб таёрлаган китоб атиги 100, жуда нари борса 300 ададда чоп этилади. Ушбу ададларнинг чин эканлигини ҳам ҳеч ким текширмайди. Натижада ижтимоий-гуманитар фанларда ғайриилмийлик ва чаламуллалик авж олган.\n8. С.Мамашокировга берган жавоб хатида ОАК, ҳужжатлар таркиби 42 фоизга, уларни қабул қилиш вақти 83 фоизга, ҳимоя қилиш муддати 50 фоизга ва ҳимоядан кейин ҳужжатларни тақдим этиш муддати 66 фоизга қисқартилган, деб ёзибди.\nҲужжатлар таркибининг 42 фоизга қисқартирилгани шубҳали. Илгари топшириладиган имтиҳон-минимумлар учта эди, энди улар – тўртта, лаёқат тести билан бешта; илгари фан номзодлари учун чоп этиладиган мақолалар сони иккита, фан докторлари учун бешта ва монография талаб этилар эди, ҳозир мақолалар сони ўн бешта, тағин иккитаси Ғарб давлатларидаги махсус журналларда чоп этилиши керак; илгари далолатнома ихтиёрий тарзда битта келтириларди ҳозир уларнинг сони тўрт-бешта, келтириш эса мажбурий; илгари автореферат битта тилда ёзиларди ҳозир у уч тилда ёзилади. Ана сизга ҳужжатлар таркибининг 42 фоизга қисқартирилгани!\nЁки ҳужжатларни қабул қилиш вақтининг 83 фоизга қисқартирилганини олайлик. Қизиқ, ОАК бу вақтнинг қисқартирилганини қандай ўлчади экан? Мен номзодлик диссертациясини Ленинград (Санкт Петербург)да ҳимоя қилганман. Икки кундан кейин Тошкентга қайтишим ва дарсимни ўтишим керак эди. Ҳимояга оид барча ҳужжатларни Ихтисослашган кенгаш котибаси йиғиб Москвага, ОАКга юборган, мен аралашмаганман. Ҳеч қандай хизматга ҳақ тўламаганман, барчаси махсус фонд орқали амалга оширилган, йўл харажатлари давлат ҳисобига бўлган.\nХўш, бугун-чи? Барча қоғозлар учун илмий изланувчи югуради, яъни ҳимоядан олдин ишини ОАКга кўрсатади (бу синовга бардош берган тадқиқотчи борлигини билмайман. Агар диссертация олдин ОАКда кўрилса, раис тасдиқласа, уни Илмий кенгашда ҳимоя қилишнинг нима ҳожати бор? Мантиқ қани?!), семинар, Илмий кенгаш, муҳокамалар протоколларини, оппонентлар нутқларини ёзади, авторефератини чоп эттиради ва почта орқали турли республикаларга тарқатади, тақризлар йиғади, қайдномалар, овоз бюллетенлари ва Илмий кенгаш қарорлари ва ҳимоя стенограммасини тайёрлайди.\nХўш, айтинг-чи, буларга қанча вақт кетади? Илмий изланувчининг қанча маблағи кетади? Агар у бошқа вилоятдан келган бўлса-чи? Мен дадил айтишим мумкинки, хатда келтирилган фоизлар ОАК раисининг профессор С.Мамашокиров ва у орқали бутун илмий жамоатчиликни лақиллатишга қаратилган навбатдаги кашфидир.\n9. С.Мамашокиров ОАК ваколат мақомини, ташкилий структурасини, функцияларини ислоҳ қилишга чорлайди. Менинг фикримча, ОАК тоталитар тузумдан қолган, илм-фан, ижод эркинлиги устидан маъмурий ва мафкуравий назорат ўрнатиш мақсадида ташкил этилган муассаса эди. У ўз даврини яшаб бўлди. Энди илмий даражаларни бериш ҳуқуқи олий ўқув юртлари ва илмий марказларга ўтказилиши мумкин.\nАгар ушбу даргоҳлар илмий кадрларга муҳтож бўлса, уларга маош беролса, изланишлар олиб бориши учун шарт шароитлар яратса, марҳамат, даъвогарга илмий даража берсин. Ўқув юртларидаги ходимлар ёппасига профессор бўлганида ҳам илм-фанга улардан кўпи билан икки-учтасигина ҳақиқий ҳисса қўшади, буни тарихий тажриба тасдиқлайди, аммо профессор, илмий даражага эга кадр аудиторияда латифа, чўпчак айтмайди, у ўзининг илмий мавқеини йўқотишдан уялади, қўрқади.\nДиссертацияларнинг вазифаси, яна айтаман, Америка кашф этиш эмас, балки, бу — энг муҳими, эркин ва илмий-ижодий фикрловчи кадрларни етказиш, улар орқали миллатнинг, халқнинг интеллектуал салоҳиятини юксалтиришдир. Бугун бизга ўз ҳукмини ўтказаётган тоталитар тузум йўқ, нега ахир биз ўзимизнинг тагимизни ўзимиз қирқишни фаолият тарзига, иш усулига айлантираяпмиз? Нега билишга, изланиш ва яратишга интилаётган ақл эгаларининг, жамият тараққиёти, эл юрт, келажак авлодлар манфаатларини унутиб, кўкрагидан итаришга ўрганаяпмиз? Миллатнинг, халқнинг таназзули, қолоқ кун кечириши, бошқаларга муте, қулга айланиши мана шундай ичиқароликдан бошланмаганми?..\nОАКнинг диссертация ва авторефератни тайёрлашга қўйган талаблари ҳам кўпгина ўринларда мавҳум ва мужмал, турли саволлар уйғотади.\nМасалан, нима учун аниқ фанларда чоп этилган монографиялар 3 та мақола ўрнига ўтади-ю, ижтимоий гуманитар фанларга оид монографиялар ҳатто «эълон қилинган илмий ишлар жумласига кирмайди»? Ахир бу ижтимоий-гуманитар фанларни, улардаги тадқиқотлар натижаларини менсимаслик-ку?!\nДастлабки экспертизадан, семинардан ўтган тадқиқотларни ҳимояга қабул қилиш муддати нега Низомда аниқланмаган? Ахир бу сансалорликка, суистеъмолчиликларга йўл очиб беради-ку?! Бунга А.Юсуповнинг семинарлардан ўтган диссертацияларни ҳимояга қўймай, ёш тақиқотчиларни йиллар сарсон қилиб келаётгани мисолдир.\nИлгари иқтибослар матн тагида берилган, бу билдирилаётган фикр кимники эканини, матндан диққатни узмай, тез билиш имконини берган. ОАК янгилик кашф этмоқчи бўлиб, адабиётларни диссертация охирида келтириш тартибини ўрнатади, у бу «янгилиги» (аслида, сохта янгилик) билан ўқувчининг диққатини бўлишга ва вақтини олишга сабабчи эканини англамайди. Бундай мисолларни яна келтиришим мумкин.\nПрофессор С.Мамашокиров ва менинг юқоридаги фикр-мулоҳазаларим республикамиздаги илмий тадқиқотларни тараққиёт мақсадларига йўналтириш, иқтидорли илмий педагогик кадрлар тайёрлашни тубдан янгилаш, ижод эркинлигини таъминлаш ва очиқ илмий баҳс, интеллектуал назорат муҳитини яратиш долзарб муаммога айланганини кўрсатади. Агар бизга ҳақиқий ижодкорлар, олимлар керак бўлса, илмий изланишларга қўйилган сунъий тўсиқлардан халос бўлишимиз шарт.\nҲеч ким мутлақ билимга даъвогар бўлолмайди; бирор нимани билиш ва ўрганиш учун кетидан эргашаётган ёш ақлни қўллаб қувватлаш, гоҳо хатоларини кечириб, унга тўғри йўл кўрсатиш аҳли ориф зиммасига юклатилган вазифадир.\nолимлар Олий аттестация комиссияси тўсиқлар


Ўзбекистоннинг ташқи қарзи қанча? - Hidoyat.uz\nАсосий саҳифа Янгиликлар Ўзбекистон янгиликлари Ўзбекистоннинг ташқи қарзи қанча?\nЧоп этилди Dekabr 1, 2019 Ўзбекистоннинг ташқи қарзи қанча?da fikr bildirishni o'chirish\nЎзбекистоннинг ташқи қарзи йил якунига қадар 15 миллиард долларга етади. Бу ҳақда Молия вазири Жамшид Қўчқоров Олий Мажлис Сенати йигирма тўртинчи ялпи мажлисида сенаторларнинг Ўзбекистоннинг ташқи қарзи бўйича берган саволларига жавобида маълум қилди.\nҚўчқоровга кўра, йил бошида бу борадаги кўрсаткич 9 миллиард доллар атрофида бўлган бўлса, октябрь ойи ҳолатига бу 13,5 миллиард долларни ташкил қилган.\nКредиторлар давлатлар ичида Хитой (2 миллиард доллар), Япония (1,5 миллиард доллар) етакчи.\nКредит сифатида олинаётган маблағлар йирик-йирик лойиҳаларни амалга оширишга сарфланмоқда. Албатта, бу маблағларнинг мақсадли сарфланиши бўйича мониторинг амалга оширилаётир. Бу ҳақда аҳолини кенгроқ хабардор қилиш мақсадида келгусида медиа тармоқларда кўпроқ чиқишлар амалга оширилиши айтиб ўтилди.


Папа ва Бош муфтий учрашмоқчи - BBC News O'zbek\nПапа ва Бош муфтий учрашмоқчи\nНасроний ва Ислом олами икки энг олий рутбали пешволари душанба куни учрашишмоқчи.\nҲар икки дин вакилларининг бирдек эътироф этишларича, бунақаси шу пайтгача бўлмаган.\nВатикан воизи Федерико Ломбардининг “Франс-Пресс” ахборот агентлигига маълум қилишича, Рим Папаси Франсис ва “Ал-Азҳар” масжиди Бош муфтийси Шайх Аҳмад ат-Тойибнинг учрашувига ҳамма ҳозирликлар аллақачон кўриб бўлинган.\nБенедикт XVI папалиги даврида бу икки дин вакиллари орасидаги муносабатларга жиддий дарз етган ва худди шу боис ҳам, душанба кунги учрашув жуда катта рамзий маъно ташиши айтилмоқда.\nБунга Бенедикт XVI нинг 2006 йилда Ислом динини зўравонликларга боғлаб қилган чиқиши сабаб бўлган.\nБунинг ортидан, дунёнинг қатор давлатларида қонли намойишлар ва насронийларга қарши ҳужумлар ҳам кузатилганди.\nИкки ўртадаги алоқалар фақат орадан уч йил ўтибгина ўнглана бошлаган, аммо 2011 йилга келиб “ал-Азҳар” масжиди яна Ватикандан юз ўгирганди.\nМисрнинг Александрия шаҳридаги черковга уюштирилган ҳужумлар ортидан Бенедикт XVI у ердаги насроний озчилигини ҳимоя этишга даъват қилиб чиққан.\n“Ал-Азҳар” эса, ўша пайтдаги Рим Папасининг бу чақириғини “Мисрнинг ички ишларига аралашиш”, деб топганди.\n2013 йилда Франсис ҳазратлари Бенедикт XVI нинг ўрнини эгаллайди ва асосий эътиборини динлараро алоқаларни яхшилашга қаратиш ниятида эканини шахсан баён қилади.\nХудди ўша йилнинг ўзида Ислом оламини Рамазон Ҳайити билан қутлаб, табрик ҳам юборади.\nОрадан йил ўтиб, “Ал-Азҳар” Ватиканда бўлиб ўтган, замонавий қулчилик ва ноқонуний одам савдосига қарши курашга қаратилган динлараро йирик анжуманда иштирок этади.\nРима Папаси эса, анжумандан қисқа вақт ўтмай, яҳудий ва мусулмон оламининг икки кўзга кўринган олими билан бирга Иордания ва Исроилга сафар қилади.\nРим Папаси ва мусулмонлар\nЮнонистоннинг қочқинлар билан тўлиб-тошган Лесбос оролига шахсан ташриф буюриб, суриялик уч мусулмон оиласини ўзи билан бирга Ватиканга олиб қайтаркан, шу йилнинг апрел ойида 79 ёшли Рим Папаси дунё бўйлаб катта шов-шувларга сабаб бўлади.\nАммо қилган бу иши учун ўз дини вакиллари томонидан танқидларга ҳам учрайди.\nТаъкидлаш жоиз, янги Рим Папаси ҳам Ислом динининг ўзи муаммоли, деб кўрган жиҳатлари борлигини кўрсатиб, орада айрим мусулмон лидерлари Ислом дини номидан амалга оширилаётган экстремистик ҳужумларни “ошкора қоралаб чиқишса, ажойиб иш бўлиши”ни ҳам баён қилишга улгуради.\nПапанинг бу сўзларини Суриядаги мавжуд фуқаролар уруши ва ИШИД гуруҳининг фаоллашуви манзарасида Яқин Шарқдаги насронийларнинг тақдирларидан кучайиб бораётган хавотирларга йўйишади.\nТаҳлилчиларга кўра, Ватикан ИШИД ўзга дин вакилларини Ироқ ва Суриядан сиқиб чиқаришга аҳд қилган, деган ишончда ҳамда бунинг олдини олиш учун ҳам, ҳозир Ислом дини пешволари билан муносабатларини яхшилашга зўр бермоқда.\nБошқа бир қарашларга кўра, католик насронийларининг энг Олий идораси Ислом оламида ички зиддиятлар мавжуд, деган қарашда ва бу муаммо холис ечимини топиши учун Ватикан ҳам фаоллик билан дипломатияга зўр бериши керак, деган ўйда ҳам бўлиши мумкин.\nРим Папаси Лесбос оролида муҳожирларни бориб кўрди\nРим папаси: “Мусулмонлар ва насронийлар биродарлардир”


ЎзА - Ҳоким иқтидорли қизлар билан учрашди\n07.03.2018 17:07 Чоп этиш версияси\nҲоким иқтидорли қизлар билан учрашди\nАндижон вилоят ҳокими Шуҳратбек Абдураҳмонов иқтидорли қизлар билан учрашув ўтказди.\nМамлакатимизда ёш авлоднинг ҳар томонлама етук ва баркамол улғайиши, ўз иқтидор ва салоҳиятини тўлақонли намоён этиши учун кенг имкониятлар яратилмоқда. Хусусан, иқтидорли қизларни қўллаб-қувватлаш мақсадида таъсис этилган Зулфия номидаги Давлат мукофоти танлови кўплаб ёш истеъдод ва иқтидор соҳибаларини юзага чиқаришда муҳим аҳамият касб этаётир.\nХалқаро хотин-қизлар куни байрами арафасида Андижон вилояти ҳокими ана шу танловнинг вилоят, республика саралаш босқичларида фаол иштирок этган ҳамда умумтаълим мактаблари, коллежлар, олий ўқув юртларида таҳсил олаётган иқтидорли қизлар билан учрашди.\n– Иқтидорли қизларга кўрсатилган эътибордан беҳад мамнунмиз, – дейди Андижон тиббиёт коллежи ўқувчиси Дилноза Мухторжонова. – Учрашув менда катта таассурот қолдирди. Бу каби тадбирлар биз ёшларни янада фаол бўлишга, фақат аъло баҳоларга ўқишга ундайди. Юртбошимиз томонидан биз, ёшларга кўрсатилаётган эътибор, яратиб берилаётган кенг имкониятларга муносиб бўлиш учун астойдил ҳаракат қиламиз.\nДарҳақиқат, айни пайтда вилоятдаги таълим муассасалари, маҳаллаларда “Зулфияхоним издошлари”, “Иқтидорли қизлар”, “Қизларжон” клублари ташкил этилган. Мазкур клубларнинг фаол, ташаббускор етакчилари томонидан эътиборга молик ишлар олиб борилмоқда. Бунинг самарасида ёш иқтидор соҳибалари сафи, улар томонидан қўлга киритилаётган ютуқлар йилдан-йилга ортиб бормоқда.\nВилоят ҳокими иқтидорли қизларга эсдалик совғалари топширди.


Иқтисодиётни ривожлантириш учун Ўзбекистонда нима ишлаб чиқарган маъқул? – mulkdor.com\nAugust 21 2017, 04:08 БизнесБиржаИлм-фанИнвестицияИқтисодИқтисодиёт луғатиИқтисодиёт хабарлари\nЎзбекистонда ишлаб чиқаришнинг қайси тармоқларини ривожлантириш лозимлигини ким ва қандай аниқлайди ва бу борада давлатнинг роли қандай бўлиши керак?\nАвтор: Бехзод Хошимов 238 марта кўрилган 21.08.2017 Кейс\nАксарият ривожланган мамлакатлар жаҳон бозорига чиқарадиган ўз товар ва хизматлари билан машҳурдирлар: Швейцария банк хизматлари, япон автомобиллари, Италия кийим-кечаги, Сингапур молиявий хизматлари. Бошқача қилиб айтганда, муайян мамлакатлар (ёки жамиятлар) муайян товарлар ишлаб чиқаришда ёки хизматларни кўрсатишда бошқаларга нисбатан афзалроқдирлар. XIX бошларида юзага келган нисбий афзалликлар назарияси асосчиси, инглиз иқтисодчиси Дэвид Рикардо сўз юритган халқаро меҳнат тақсимотидаги нисбий ва мутлақ афзалликлар – булар анчайин ҳиссий англашиладиган ва муомалада кўп қўлланиладиган тушунчалардир.\nСавол туғилиши табиий: мамлакатимизнинг рақобат афзаллиги нимада ва уни ким белгилайди? Бу масалада давлатнинг функцияси нималардан иборат?\nБу борада маданий антропологлар жуда қизиқарли изоҳ берадилар. Масалан, автомобиллар ишлаб чиқариш ва гуруч ишлаб чиқариш – бир-бирига ўхшаш жараён. Униси ҳам, буниси ҳам юқори даражада кооперация (жамоада ишлаш, жамоавийлик)ни ва муайян алгоритмни – қоидалар ва ҳаракатлар кетма-кетлигига риоя этишни талаб қилади. “Гуруч назария”сини илгари сурувчи олимлар таъкидлашларича, Шарқий Осиёда автомобилсозлик деҳқонларга автомобиль ишлаб чиқариш ҳам гуруч етиштиришдек гаплигини, фақат кетма-кетлик бошқачароқ қурилганлигини тушунтирганларидан сўнг муваффақиятга эриша бошлаган.\nБу тушунтириш қизиқарли кўринса-да, бизнинг рақобат афзаллигимизни маданий антропология ёки тарихий анъаналар призмаси орқали излаш унчалик самарали машғулот эмас. Бунинг сабабларидан бири – “гуруч назария”си Япония ва Корея автомобилларни муваффақиятли ишлаб чиқара бошлаганларидан кейин юзага келганлигидир. Сабаб-оқибат алоқасини инкор қилувчи қарама-қарши мисолларни топиш қийин эмас: умуман гуруч етиштирмаган атомобилсозлик мамлакатларини, гуруч етиштирилса ҳам, автомобиль ишлаб чиқарилмайдиган қатор мамлакатларни санаб ўтиш мумкин.\nДемак, гап одамлар менталитетида, уларнинг одатларида ёки темпераментларида эмас, балки бошқа нарсада экан. Шу сабабли бу масаланинг муҳокамасини мен социология (менталитет), тарих ёки антропология доирасидан ташқарига олиб чиқиб, замонавий иқтисодий илм-фан қандай жавоб бериши ҳақида сўзламоқчиман.\nИқтисодиётга математикадаги мураккаб тизимлар назариясидан ўтган мураккаблик конепциясини қўллаган ҳолда, Рикардо Хаусманн (Гарвард университети) ва Сезар Идальго (MIT) иқтисодиётнинг ривожланиши муаммоларига оригинал ёндашувларни таклиф қилади, у ҳам бўлса, иқтисодий мураккаблик назариясидир. Математикада туб тизимлар ҳаракатини олдиндан билиш мумкин бўлган ҳолда, тизимнинг ҳаракатланишини олдиндан билиб бўлмайдиган бўлса, у мураккаб тизим деб номланади. Бу тўлиқ таъриф бўлмаса-да, мураккаб тизимнинг бизга керакли моҳиятини тушуниб олиш учун етарлидир.\n“Иқтисодий мураккаблик индекси”ни ҳисоблаб чиқишда тадқиқотчилар қуйидаги ғояга таянганлар: мамлакатлар бойлиги ва салоҳияти самарадор билимдан келиб чиқади. Мамлакатлар у ёки бу товар ва хизматларни қандай ишлаб чиқариш ҳақидаги билимлар асосида равнақ топадилар. Мамлакат иқтисодиётига жорий этилган билимларнинг умумий қиймати “иқтисодий мураккаблик” (economic complexity) деб аталувчи омил билан ўлчанади.\nТадқиқотчилар мамлакатлардаги жамоавий билимни уларда ишлаб чиқариладиган маҳсулотлар турлари атамаларида ўлчаб кўришди. Фақат бир нечта мамлакат тайёрлай оладиган маҳсулотлар (масалан, юксак технологик тиббий жиҳозлар, реактив двигателлар) ишлаб чиқарадиган мамлакатлар нисбатан соддароқ (пахта, нефть каби) товарлар ишлаб чиқарувчи мамлакатларга қараганда каттароқ жамоавий самарадор билимга эга бўладилар.\nИқтисодий бутлик индекси ва мамлакат ЯИМнинг амалдаги салмоқли ва барқарор корреляцияси самарадор билим тўпланиши жараёни билан изоҳланади. Фақат ўта илғор технологияларга ихтисослашувгина барқарор, юқори даражадаги фаровонликка эришиш имконини бериши мумкин. Ишлаб чиқариш жараёнлари ҳақида аҳоли билим захиралари қанчалик кўп бўлса, мамлакат шунчалик кўп маҳсулот ярата олади ва маҳсулот шунчалик мураккаброқ бўлади.\nГрафикда аҳоли жон бошига ЯИМ даражаси ва Иқтисодий мураккаблик индекси ўртасидаги боғлиқлик намоён бўлади. Табиий ресурслар экспортининг улуши 10 фоиздан юқори бўлган мамлакатлар қизил рангда, табиий ресурслар экспорти улуши 10 фоиздан кам бўлган мамлакатлар эса, кўк рангда кўрсатилган. Табиий ресурслар экспорти улуши нисбатан юқори мамлакатлар, уларнинг иқтисодий мураккаблиги даражасидан кутилганига қараганда бадавлатроқдир. Шундай бўлса-да, барибир, мураккаблик даражаси ва ЯИМ бу гуруҳ учун ҳам кучли алоқага эга. “Кўк” мамлакатлар учун индекс вариациянинг 75 фоизини “изоҳлайди”\nАфтидан, глобаллашув ва коммуникациялар ривожланиши асрида камбағал мамлакатлар ривожланган мамлакатлар технологияларидан нусха олишлари етарли, мана шу – тараққиётга етиб олиш стратегияси демакдир! Бироқ, ушбу тадқиқотлар муаллифлари келтиришича, юзаки таълимни (муаллифлар уни “эксплицит” билим дейдилар) таклиф этишнинг ўзи етарли эмас.\nСамарадор билимлар ноаниқ (имплицит) қисмга ҳам эга. Имплицит билимни ўргатиш қийинроқ, у бировга ўргатилиши оғир билим концепциясига эга. Буларга технолог кўникмалари, менежерларнинг бизнес юритиш тажрибалари ва ҳатто бош ошпазнинг интуицияси ҳам киради. Шу сабабли мамлакатлар ишлаб чиқарилиши ўзлаштирилган маҳсулотлардан ўхшаш қобилият ва билимлар талаб қиладиган бошқа маҳсулотларга ўтиш ҳисобига қобилиятларини кенгайтириш тенденциясига эгалар.\nСодда қилиб айтганда, агар мамлакатда мобил телефонлар учун микросхемалар ишлаб чиқарувчи кўплаб компаниялар бўлса, планшетлар ишлаб чиқариш билан шуғулланадиган компаниянинг юзага келиши эҳтимоли катта бўлади. Аксинча, агар мамлакатда бирор товар умуман ишлаб чиқарилмаса, мамлакат уларни ишлаб чиқара бошлаши иконияти кам. Малакали инсонлар, ресурслар, қувватлар етишмайди.\nШу тариқа, иқтисодий мураккаблик индекси (ECI) мураккаб иқтисодий тузилмага эга (энг кўп диверсификацияланган товар ва хизматлар ишлаб чиқарадиган) мамлакатлар, одатда, энг бадавлат мамлакатлар бўлади (фақат нефть қазиб чиқарувчи мамлакатлар бундан мустасно).\nМосквадаги “Сколково” бошқарув мактаби ректори Марат Атнашев иқтисодиёт тузилмаси ва скраббл (“сўзни топ”) ўйини тузилмасида қизиқ ўхшашликни кўради:\n“Иқтисодий мураккаблик назариясида иқтисодиёт – бу глобал скраббл ўйини, унда технологиялар – ҳарфлар, товарлар эса, сўз вазифасини бажаради. Ҳарфларингиз қанча кўп бўлса, шунча кўп кўз туза оласиз. Агар сиз камбағал, қолоқ мамлакат бўлсангиз, ҳатто энг янги технологияларни ўзлаштириш ҳам нисбатан кам ишлаб чиқариш имкониятларини беради. Ривожланган иқтисодиётда янги технология бир вақтнинг ўзида кўплаб ёндош тармоқларда мультипликатив самарани беради”.\nХаусманн қаламига мансуб бу мавзудаги илк нашрлардан бири жаҳон технологик макони (product space) харитасини ишлаб чиқиш бўлган. Мураккаб алоқалар (network science) назарияси асосида бу харита турли маҳсулотлар ўртасидаги технологик алоқани намойиш этади. Глобал технологик макон харитаси мана шундай кўринади:\nКартадаги ҳар бир ранг иқтисодиётнинг турли тармоқларини англатади: енгил саноат (яшил), қишлоқ хўжалиги (сариқ), машинасозлик (кўк), электроника (фируза), кимё ва фармацевтика (бинафшаранг).\nЎнгдан чапга ва четдан марказга қараб маҳсулотларнинг мураккаблиги изчил орта боради. Доира ўлчами – бу мазкур маҳсулотнинг халқаро бозордаги савдо ҳажми. Маҳсулотларни боғловчи чизиқлар узунлиги бир технология мавжудлигида бошқасини ўзлаштириш қанчалик осонлигини кўрсатади. Ўз-ўзидан тушунарлики, картошка етиштириш ва автомобиль ишлаб чиқаришни боғловчи чизиқ планшет ва смартфонларни боғлаган чизиқдан узунроқ бўлади. Асосий кластерлар марказидаги кучли мавқе қўшни технологияларни тез ўзлаштириш имконини беради. Технологик макондаги ҳолат иқтисодиёт амалда эриша оладиган технологиялар доирасини белгилайди ва, шу тариқа, иқтисодиётнинг ўсиш салоҳиятини намоён этади. Фақат чекка технологик ҳудудларда мавжуд бўлиш иқтисодий ривожланишни секинлаштиради.\nМасалан, технологик маконда Япония ва Германиянинг ривожланган иқтисодиётлари (ECI = 2.46 ва ECI = 2.15, мураккаблик бўйича дунёдаги биринчи ва учинчи иқтисодиёт) ва енгил саноатга таянувчи Камбоджа иқтисодиёти (ECI = -0,69, рейтингда 89- ўрин) мана бундай кўринишга эга.\nГлобал меҳнат тақсимотидаги Ўзбекистон харитаси мана шундай, анчайин хира кўринишга эга. Бизнинг кўрсаткичимиз: ECI = -0.89. Иқтисодиётнинг мураккаблиги бўйича дунёда 97- ўринда турамиз (қиёслаш учун: 1995 йилда биз 88- ўринда бўлганмиз).\nЖигарранг йирик доғлар – бу газ, мис ва бошқа металлар. Чап томондаги пушти доғ – уран ва радиоактив кимёвий элементлар. Яшил нуқталар – енгил ва тўқимачилик саноати. Маиший техника, автомобиль, машинасозлик, қурилиш материаллари, мебель саноати ва бошқа “иқтисодиёт локомотивлари”ни оддий кўз билан кўриб бўлмайди. Хаританинг пастки томонидаги мевалар ва сабзавотлар ҳам нисбатан кичик. Кўриниб турибдики, бизда жаҳон бозорида рақобат афзаллигини таъминлай оладиган тармоқлар кам. Имкониятларимиз чекка жойларда жойлашган ва технологик маконнинг “содда” қисмига тўпланган, марказий тармоқларда рақобатбардош соҳалар мавжуд эмас.\nЎзбекистоннинг мавжуд технологик мавқеи биз ўзимиз янги технологиялар яратишимиз учун заифлик қилади. Бизда меҳнат ресурсларининг сифати паст ва капитал жалб қилиш жуда қиммат. Реал қўлимиздан келадигани – енгил саноат ва қишлоқ хўжалиги каби чекка тармоқларимизни ривожлантириш ва аста-секин технологик макон ичкарисига қараб интилишдир. Фақат мавжуд рақобат мавқеларини уйғунликда ривожлантириш ва технологик боғлиқликдаги ёндош тармоқларни ўзлаштиришгина кутилган натижаларга эришиш имконини беради. Янги технологиялар ва инновациялар мамлакатнинг технологик карта марказий тугунларида мустаҳкам мавқега эга бўлишининг сабаб бўлмайди, балки бунинг натижаси ўлароқ юзага келади.\nХўп денг, мамлакатнинг ривожланиш истиқболида пайпоқ тўқиш ёки сабзавот консерваларини тайёрлашдан кўра, технологик жиҳатдан “содда” иқтисодиётимизнинг минтақа инновациявий марказига айланиши жозибалироқ эшитилади. Лекин, афсуски (балки бахтимизгадир?), бу биз учун мураккаброқ ва рангоранг тузилмали иқтисодиётга эга мамлакат бўлишимиз учун ягона имкониятдир. Аслида бу йўл ўйлаганимиздек узоқ эмас – Малайзия ва Туркия иқтисодиётлари бунга мисол. Бу мамлакатлар содда товарлар ишлаб чиқаришдан тобора мураккаброқ технологиялар сари шошилмай борганлар ва бугунги кунга келиб ёрқин, диверсификацияланган иқтисодиётга эга мамлакатларга айландилар. Бу йўлга қадам қўйганларига унчалик ўкп бўлмади, натижалар эса, кишини ҳайратга солади.\nИндекс муаллифлари содда иқтисодиётга эга мамлакатлар илғор технологияларни ўзлаштира бошлашлари жараёнига ўзига хос изоҳ берадилар. Муаллифлар товарларни жунглидаги дарахтларга ўхшатиб, корхоналарни маймунлар дея тасаввур қилишни тавсия қиладилар. Кўз олдингизга келтиринг, жунглининг камҳосил ва серҳосил қисмлари мавжуд, биз маймунлар камҳосил дарахтлар (паст қўшимча қиймат)дан ҳосилга бой дарахтлар (юқори қўшимча қиймат)га сакраб ўтиб олишларини истаймиз. Баъзи жойларда дарахтлар бир-бирига яқин жойлашган, маймунлар бемалол сакраб ўта оладилар (масалан, смартфонлар ва уларнинг микроэлектроникаси). Бошқа жойларда эса, дарахтлар ораси узоқ. Бу бир турдаги маҳсулот тайёрлаш технологиялари бошқа маҳсулот тайёрлашда ёрдам бермадиган ҳолатлардир (масалан, тўқимачилик толалари ва ракета двигателлари). Технологик макон харитасида машинасозлик, кимё саноати, электроника ва тўқимачилик каби капиталталаб тармоқлар атрофида гавжумлик кузатилади. Бироқ, баъзида мамлакатлар қопқонга тушиб қолишлари мумкин: жунглининг камҳосил қисмида туриб, марказдан йироқ тармоқларни ривожлантиришга уринадилар.\nАгар давлат юқори қўшимча қийматли тармоқни молиялаштирса ёки субсидиялар ажратса (истеъмолчи ҳисобидан, субсидиялар ёки протекционизм – бари истеъмолчи ҳисобидан бўлади) нима бўлади? Айтайлик, давлат электроника ишлаб чиқаришни истеъмолчилардан ишлаб чиқарувчиларга қарата қайта тақсимлаш йўли билан (имтиёзлар, субсидиялар, божхона тарифлари ёрдамида) қўллаб-қувватлайди. Муваффақиятга эришилганда ҳам (бу эҳтимолдан йироқ), бу ҳеч қандай ижобий экстерналиялар бермайди (яъни, ушбу жараёндан четда бўлганларга ижобий таъсир кўрсатмайди – тарж.) ва мультипликатив самарага эришилмайди, чунки жунглидаги бошқа “маймунлар” у ерга кўчиб ўта олмайди.\nБу ҳол чекланган ресурсларимизни самарадорроқ тармоқлардан самараси пастроқ корхоналарга кўчириб ўтиш билан якун топади. Оқибатда, у ёки бу турдаги давлат дотациялари ёки солиқ имтиёзлари эвазига кун кўрадиган тармоқлар қолади, улар доимий қўллаб-қувватлаш ва рақобатдан ҳимоя муҳтож бўлиб қолаверадилар. Бу дотациядаги корхоналарнинг бизнес модели ишлаб чиқариш самарадорликни ошириш эмас, балки яна ҳам кўпроқ имтиёзлар ва дотацияларни ундириш бўлиб қолади. Бир нечта маймунларни ўта серҳосил дарахтларга ўтқазиб қўйиб, қолганларини у ерга кўчиб ўтиш имконидан буткул маҳрум этиш иқтисодиёт ва технология ривожланишини узоқ йилларга чўзиб юборади.\nИқтисодий тараққиёт ҳақида сўз кетганда, илм-фанда шундай баҳсли масала кўтарилади: қолоқ мамлакатлар ривожланган мамлакатларга етиб олиши учун етарли шарт-шароитлар қандай бўлиши лозим? Таъкидлаб ўтаман,зарурий шарт-шароитлар узоқ вақтдан буён умумий (илмий) келишув нуқтаси саналади. Барча зарурий талабларнинг қондирилиши, табиийки, юз фоизлик муваффақиятни кафолатламайди, улар “зарурий” деб бежиз номланмаган. Аксинча, бу шартларнинг бажарилмаслиги инқирозга учрашни кафолатлайди.\nЎз дарвида Арасту Никомах этикасида ёзганди: “Айб ишни турлича қилиш мумкин, тўғри йўл эса, фақат бир хил бўлади”. Толстой фикрича барча бахтли оилалар ўхшаш бўлганидек, ривожланишга муваффақ бўлган барча мамлакатлар ҳам истисносиз барча шартларни бажаришган. Иқтисодий мураккаблик назарияси – эски ғояга батафсилроқ ва синчков назар ташлаш, холос.\nЮксак ривожланган иқтисодиётга олиб борувчи йўл халқаро меҳнат тақсимотида иштирок этиш ва дунё билан жадал мулоқот орқали ётади. Товарлар ишлаб чиқариш-логистика занжири доирасида яратилади, шу арзонга тушади.\nАксарият ишлаб чиқариш жараёнларида харажатлар ишлаб чиқариш ҳажми ортгани боис тушади. Халқаро савдода фаол қатнашиш орқали катта бозорларга кира олиш маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг рақобатбардош бўлиш учун ягона чорасидир. Шу сабабли, савдо учун тўсиқларни камайтириш зарур: божхона таомилларини соддалаштириш, ставкаларни пасайтириш, Жаҳон савдо ташкилотига аъзо бўлиш ва эркин савдо тўғрисида шартномаларни имзолаш. Шунда биз мўъжизага эмас, ўз кучимизга ишонган ҳолда, халқаро меҳнат тақсимотида ўз ўрнимиз учун курашишимиз мумкин бўлади.\nҲар қандай тармоқни ривожлантириш учун ички бозорларда бозор иштирокчилар бир вақтнинг ўзида ҳам рақобат, ҳам ҳамкорлик қиладиган рақобат муҳитини яратиш талаб этилади. Давлат ёки давлататрофи монополияларини бартараф этиш, имтиёзлар, преференциялар, дотациялар ва протекционистик чораларни йўқотиш рақобатни оширади ва бозордаги самарали тармоқларни белгилаш имконини беради. Барча тармоқларга кириб бориш учун биз тўсиқларни йўқотишимиз ниҳоятда муҳим, шундагина соғлом рақобатни таъминлаб, корхоналар унумдорлигини оширишимиз мумкин.\nБунинг учун солиқ тизимини бирхиллаштириш ва соддалаштириш лозим, токи барча иштирокчилар бир хил қоидаларга амал қилсинлар ва афзаллик берилган солиқ тўловчилар бўлмасин. Банк тизимини тартибга солишни қайта кўриб чиқиш ва қисман бўлса-да, хусусийлаштириш зарур. Бизда давлат банкларининг улуши ниҳоятда катта, бу уларнинг рақобатдан кучли ҳимояланганлигини англатади ва бу бозорда рақобатнинг ривожланишига тўсқинлик қилади. Паст рақобат капиталнинг нисбатан юқори нархда бўлишини англатади – паст рақобатда нархни туширишга рағбат йўқ.\nИнвесторлар ҳуқуқларини ҳимоялаш, самарали суд тизими\nСуд механизмлари орқали ўз ҳуқуқларини ҳимоя қила олишга бўлган ишонч тадбиркорлик ва инвестициялар киритишга рағбатни оширади. Бизнинг ҳолатимизда чет эл инвесторлари – бу фақат иқтисодиётга киритилаётган маблағ эмас, балки технологиялар ва бизнес-жараёнларга оид билимлар ўзлаштирилиши ҳамдир, зотан, фақат ишлаб чиқариш билимларигина бизнинг тараққий этишимизга кўмак беради.\nАввало, мустақил ва салоҳиятли, бозор ва аҳолида ишонч уйғота олувчи Марказий банк мавжудлиги. Валютанинг ўта волатиллиги (ўзгарувчанлиги), капиталнинг эркин айлануви олдидаги тўсиқлар ва инфляция келажагининг ноаниқлиги иқтисодиётдаги тузилмавий хатарларда акс этади. Бу режалаштиришнинг қисқа даврга эга бўлишига ва капиталнинг қимматлашувига олиб келади. Капиталнинг нархи юқори бўлганда технологик юксалишни кутиш иложсиздир.\nЎзбекистонда 2017 йилда инфляция 12-14 % бўлиши ...\nМарказий банк прогнозига кўра 2017 йилда инфляция миқдори ўтган йилгидан 2,5 баравар кўп бўлиши мумкин. Бунга сабаб – валюта ва пул-кредит ислоҳотлари ҳамда ҳамда айрим ...\nБизнесDecember 4 2017, 10:12\nCredit suisse рейтинги бўйича ўзбекистон ...\nЎзбекистоннинг ўртача даромади паст. Мамлакатда аҳоли жон бошига тўғри келадиган бойлик даражаси йилига 6637 долларни ташкил қилади. Бу ҳақда kommersant.uz сайти хабар ...\nБизнесNovember 18 2017, 09:11


Абдулла Абдулла Тошкентга нима учун келган эди?\n16:09 15.11.2020 (Янгиланган 16:18 15.11.2020)\n11 ноябр куни Афғонистон Миллий ярашув бўйича олий кенгашининг раиси Абдулла Абдулла Тошкентда республика президенти Шавкат Мирзиёев ва ташқи ишлар вазири Абдулазиз Комилов билан учрашди.\nТОШКЕНТ, 15 ноя — Sputnik. 11 ноябр куни Афғонистон Миллий ярашув бўйича олий кенгашининг раиси Абдулла Абдулла Тошкентда республика президенти Шавкат Мирзиёев ва ташқи ишлар вазири Абдулазиз Комилов билан учрашди.\nСиёсатшунос-шарқшунос Дмитрий Верхотуров таъкидлашича, Афғонистон ҳукумати ва Толибон ўртасида тинчлик келишувини имзолаш ҳозирча қолдирилмоқда - музокаралар "жуда оғир кечмоқда".\n"Ўйлайманки, ҳозирда маҳаллий даражада, қўмондонлар ўртасида фаол музокаралар олиб борилмоқда. Айнан шу музокараларда Ўзбекистон муҳим рол ўйнайди. Афғонистоннинг шимолида кўплаб этник ўзбеклар истиқомат қилади", - дейди эксперт.\nАйнан шу сабабли Абдулла Тошкентга ташриф буюрган эди. Бундан ташқари, томонлар Афғонистонга иқтисодий ёрдам масаласини ҳам муҳокама қилган бўлиши мумкин - бу тинчлик жараёнининг муваффақиятига кўп жиҳатдан боғлиқ бўлган муҳим масала.\nШавкат Мирзиёев, Ўзбекистон, Афғонистон\nРоссиянинг яна бир авиакомпанияси Ўзбекистонга парвозларни амалга оширади\n13:27 05.12.2020 (Янгиланган 13:28 05.12.2020)


Qalampir.uz - Ғафур Раҳимов Ўзбекистонда! AIBA президенти Умид Аҳмаджонов билан учрашди\nҒафур Раҳимов Ўзбекистонда! AIBA президенти Умид Аҳмаджонов билан учрашди\n09:13, 28.07.2018 Спорт\nAIBA президенти вазифасини бажарувчи Ғафур Раҳимов Ўзбекистонда спортга қаратилаётган эътибор ҳақида гапирди.\nКеча, 27 июль куни Осиё Олимпия Кенгаши вице-президенти, Халқаро ҳаваскор бокс ассоциацияси (AIBA) президенти вазифасини бажарувчи Ғафур Раҳимов Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитасига ташриф буюрди.\nМеҳмонни Миллий олимпия қўмитаси Президенти Умид Аҳмаджонов кутиб олди. Учрашув давомида томонлар Ўзбекистонда спорт соҳасида амалга оширилаётган ислоҳотлар, давлат томонидан қаратилаётган эътибор ва бошқа бир қатор масалалар юзасидан фикр алмашдилар.\n“Кузатиб бораётган бўлсангиз, ўзбек спортида жиддий ўзгаришларни амалга оширяпмиз. Спорт турларини ичига кириб боряпмиз”, деб сўз бошлади Умид Аҳмаджонов. Қолаверса, Миллий олимпия қўмитаси ҳамда Жисмоний тарбия ва спорт вазирлиги ўзаро ҳамкорликда иш олиб бормоқда. Сиз кўп йиллар давомида Ўзбекистон бокс федерациясида раҳбар сифатида фаолият олиб боргансиз. Ўзбек бокси ривожига меҳнатингиз сингган.\n“Сиз AIBA раҳбари вазифасини бажарувчи бўлгангиздан сўнг ташкилотда катта ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Авваллари бокс ичида муттаҳамликларни кўп кузатганмиз. Бу ҳақида Халқаро Олимпия қўмитаси Президенти Томас Бах ҳам айтиб ўтганди. Сиз ташкилот тепасига келганингиздан сўнг AIBA ҳар томонлама ўзгара бошлади”, деди Умид Аҳмаджонов.\nЎз навбатида Ғафур Раҳимов ҳам Ўзбекистонда спортга қаратилаётган эътибор ҳақида гапириб ўтди.\n“Таклиф учун раҳмат. Биласиз, AIBA жаҳонда учинчи ёки тўртинчи ўринда турувчи спорт федерацияси ҳисобланади. Бокс бутун дунёда яхшигина ривожланиб кетган. Ҳаваскорлар ўртасида ҳам, профессионаллар ўртасида ҳам турли мусобақалар ташкил қилиб келинмоқда. Янги мусобақаларга асос соляпмиз. Аралаш яккакураш бўйича янги йўналишни Олимпия ўйинлари дастурига киритмоқчимиз. Унда икки нафардан эркак ва аёл ўртасида баҳс кечади. Бу қизиқарли спорт мусобакаси бўлиши кутилмоқда. Ўзбекистонда спортга қизиқиш доимо юқори даражада бўлган. Ўзбек замини жаҳонга кўплаб кучли ва юлдуз спортчиларни тақдим этган. Сўнгги икки йилда эса спортга, ёшлар билан ишлашга эътибор жуда ошди. Сўнгги бир йилнинг ўзида Ўзбекистонда спорт соҳасида, умуман жисмоний тарбия таълими ва Олимпия ҳаракатида инқилобий ўзгаришлар юз бермоқда. Албатта, бу ўзгаришлар Ўзбекистон Республикаси Президенти муҳтарам Шавкат Миромонович Мирзиёев олиб бораётган ислоҳотларнинг муҳим бир йўналишидир.\nМен хизмат сафарлари билан кўп мамлакатларда бўламан. У ерда мени ўзбек эканлигимни билишгач, Ўзбекистонда юз бераётган катта ўзгаришлардан хурсанд эканликларини изҳор килиб, мамлакатимиз раҳбари томонидан қисқа муддатлар ичида амалга оширилаётган тарихий ислоҳотларни алоҳида эътироф этишади. Шундай пайтларда мен ўзбек эканлигимдан фаҳрланиб кетаман. Президентимиз ҳар бир ўзбекистонлик учун намуна ва ибрат тимсолидир. Мамлакат раҳбари спортга шундай эътибор қаратяптими, унинг ишончини оқлаб, янги ғалабалар, олтин ва кумуш медалларни қўлга киритиш лозим” деди Ғафур Раҳимов.\nУмид Аҳмаджонов ҳам унинг сўзларини тасдиқлади ва Ўзбекистона спорт тизимида юз бераётган ўзгаришлар ҳақида гапириб берди.\n“Биз ҳам спорт тизимида ўзгаришларни амалга оширяпмиз. Олдин терма жамоаларимизда фақатгина бир ҳил спортчилар юртимиз шарафини ҳимоя қилиб келишган. Уларга эса ўз вақтида ўринбосар тайёрланмаган. Масалан байдарка ва каноэда эшкак эшиш ҳақида гапирадиган бўлсак фақат Вадим Меньков халқаро мусобақаларда иштирок этади. Яқинда очиқ турнир ташкил қилдик ва унда 18 ёшли спортчи Меньковни ортда қолдира олди. Айтмоқчиманки, ўша янги номларни олиб чиқа олишмаган. Яна бошқа спорт турларидан ҳам турли селекцион мусобақаларни ташкил қиляпмиз”, деди Аҳмаджонов.\nЎз навбатида AIBA раҳбари Ўзбекистонда бокс ривожи учун ҳар томонлама ёрдам беришга тайёр эканлигини маълум қилди.\n“Ишонтириб айтаманки, Ўзбекистонда бокснинг ривожланишида AIBA ҳар томонлама ёрдам беради. Бундан ташқари, ўзбек бокси мактаби ўз шонли тарихига эга. Устозлар анъанасини ёш авлод муносиб давом эттириб, Токио Олимпиадасида энг баланд чўққига эришишларига ишончим комил. Кўрсатилган эҳтиром ва ҳурмат учун Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитасига чуқур миннатдорчилигимни изҳор қилмоқчиман. Ҳамкорлигимиз муваффақиятли ва истиқболли бўлишига ишончим комил”, деди AIBA Президенти вазифасини бажарувчи Ғафур Раҳимов.\nЭслатиб ўтамиз, аввалроқ Ғафур Раҳимов Ўзбекистон Ички ишлар вазирлиги томонидан товламачиликда айбланиб қидирувга берилган эди. Кейинчалик қидурув эълонни ИИВ ўз сайтидан олиб ташлаган.\nТеглар:Ғафур Раҳимов Умид Аҳмаджонов AIBA МОҚ\nXIV асрдан қолган масжидга фото ва видеосаёҳат\n13:46, 07.02.2019 1 088\n20:43, 06.02.2019 7 660\n19:37, 06.02.2019 4 451\n13:12, 09.01.2019 22 176


Роналду ва Артета – АПЛда ой лауреатлари деб топилди\n«Манчестер Юнайтед» ҳужумчиси Криштиану Роналду Англияга қайтишидан кейинги дастлабки ойдаёқ совринга эга бўлди.\nПортугалиялик 36 ёшли форвард АПЛ томонидан сентябрь ойининг энг яхши футболчиси деб топилди. У ўтган ойда «МЮ» сафида Англия Премьер-лигасида 3 ўйинда 3та гол муаллифига айланди.\nКриштиану соврин учун курашда Жоау Канселу («Манчестер Сити»), Антонио Рюдигер («Челси»), Муҳаммад Салоҳ («Ливерпуль»), Аллан Сен-Максимен («Ньюкасл») ва Исмоил Сарр («Уотфорд») сингари номзодларни ортда қолдирди.\n«Арсенал» устози Микель Артета эса ойнинг энг яхши мураббийи деб топилди. Лондон клуби сентябрда 3 ўйинда 3та ғалабага эришди. Испаниялик мутахассис бу борада Пеп Гвардиола («Манчестер Сити»), Юрген Клопп («Ливерпуль»), Грэм Поттер («Брайтон») ва Дин Смит («Астон Вилла») сингари мураббийларни ортда қолдирган.\nМаълумот учун, Роналду бунгача «Манчестер Юнайтед»да 4 марта ушбу совринни қўлга киритган. «МЮ»7-турдан кейин 14 очко билан турнир жадвалида 4-ўринни эгаллаб турибди. «Арсенал» эса 10 очко билан 11-ўриндан жой олган.


Тармоқ хавфсизлигига тахдидилар таҳлили - Реферат\nАвтор: Shaxboz • Июнь 11, 2018 • Реферат • 3,010 Слов (13 Страниц) • 400 Просмотры\nТармоқ хавфсизлигига тахдидилар таҳлили.\nТармоқ ҳужумларининг ўзига ҳос хусусиятлари.\nЭнг кўп тарқалган тармоқ ҳужумларини кўриб чиқамиз.\nТармоқ трафигини таҳлили.\nТурли тармоқ муҳитида коммуникацияни ташкил этиш учун турли компьютерлар ўртасида мувофиқликни таъминловчи TCP/IP протоколлар тўплами қўлланилади. Бу протоколларнинг асосий афзаллиги унинг мувофиқлиги ҳисобланади ва шунинг учун аксарият компьютер тармоқларда фойдаланилади. Бундан ташқари TCP/IP протоколлари Internet ресурсларидан ҳам фойдаланишга имкон беради.\nTCP/IP ўзининг оммавийлиги тармоқлараро алмашиш учун стандарт бўлиб ҳисобланишга имкон беради. Лекин бу протоколларни яратувчилар тармоқларни ҳимояси ҳақида кўп қайғурмадилар. Шу сабабли IP протоколларнинг амалга оширишда заифликлар юзага келди.\nIP-протоколларни хавфсизлик муаммолари.\nИнтернет-технологияларни кенг қўлланилиши шахсий маълумотларни, муҳим корпоратив ресурсларни, давлат сирларини ва бошқаларни ошкор бўлишига олиб келувчи жиддий таҳдидларни ошиб бориши билан кузатилди.\nҲар куни ҳаккерлар ва ёвуз ниятли шахслар махсус ҳужумлар ёрдамида тармоқ ахборот ресурсларидан фойдаланиш имкониятини олиш мақсадида тармоқларни таҳдидларга дучор қиладилар. Бу ҳужумларни таъсири бўйича ўткирлашуви ва бажарилиши бўйича соддалашиб келмоқда. Бунга иккита асосий омиллар имконият яратади:\n1. Интернетнинг барча жойларга кенг кириб бориши, яъни интернетга уланган компьютерлар сони кун сайин ошиб бормоқда.\n2. Фойдаланиш учун жуда сода бўлган операцион тизимлар ва яратиш муҳитларидан фойдаланиш кенг тарқалишидир. Бу омил ёвуз ниятли шахсларни билимига бўлган талабларни кескин пасайтиради.\nТармоқ ҳужумлари улар қарши қаратилган тизимлар каби ҳилма – ҳилдир. Баъзи ҳужумлар жуда ҳам мураккаблиги билан фарқланади. Бошқалари эса одатдаги оператор, оқибатини умуман тасаввур этмаган ҳолда амалга ошириш мумкин. Бузғунчилар одатда ҳужумни амалга ошира туриб одатда қуйидаги мақсадларни олдига қўяди:\n1. Узатилаётган ахборотларни конфеденциллигини бузиш.\n2. Узатилаётган ахборотни бутунлиги ва ишончлигини бузиш.\n3.Тизимни ёки унинг алоҳида қисмларини ишга қобилятлилигини бузилиши.\nХавфсизлик нуқтаи назаридан тақсимланган тизимлар масофадан ҳужумлар мавжудлиги билан ҳарактирланади, чунки тақсимланган тизимлар компоненталари ахборот узтишда очиқ каналлардан фойдаланилади ва бу нафақат ахборотни пассив тинглашни балки трафикни модификациялашга ҳам имкон беради.\nЭнг кўп тарқалган тармоқ ҳужумларини кўриб чиқамиз:\nТинглаш (Подлущивание. Sniffing.) Кўп ҳолларда маълумотлар компьютер тармоғи бўйича ҳимояланган форматда (очиқ матнда) узатилади ва бу ёвуз ниятли шахсга алоқа линиясига уланиб тинглаши ёки трафикни ўқишига имкон беради. Бунда ёвуз ниятли шахслар сниффердан фойдаланилади.\nҲозирги вақтда сниффер трафикни таҳлиллаш ва носозликларни диагностиклашда қонуний асосда тармоқларда ишлатилмоқда.\nПаролни ушлаб қолиш ( Pаsswоrd Sniffing). Паролни тармоқ бўйича шифрланмаган форматда узатишда канални “тинглаш” йули билан ушлаб қолиш тинглаш ҳужумларини турлардан бири ҳисобланади.\nПакетларни снифферлаш таҳдидларини қуйидаги чора ва воситалар ёрдамида бартараф этиш мумкин:\n- аутентификациялаш учун бир марталик пароллардан фойдаланиш.\n- снифферни аниқлаб берадиган аппарат ёки дастурий воситаларни ўрнатиш.\n- алоқа каналларида криптографик ҳимояни қўллаш.\nМаълумотларни ўзгартириш. Сизни маълумотларларингизни ўқишга имконият олган ёвуз ниятли шахс кейинг қадам - уларни ўзлаштириши мумкин. Пакетдаги маълумотлар ҳаттоки ёвуз ниятли шахс жўнатувчи ва қабул қилувчи ҳақида ҳеч қандай ахборатга эга бўлмаса хам.\nСкачать: txt (43.3 Kb) pdf (258.7 Kb) docx (31.6 Kb)\nТањлили портфели ќарзии бонки тичоратии ҶСП Авалин Бонки молиявии Хурд


Жаҳон банкининг Европа ва Марказий Осиё бўйича вице-президенти билан учрашув бўлиб ўтди - Халқ сўзи\nЖаҳон банкининг Европа ва Марказий Осиё бўйича вице-президенти билан учрашув бўлиб ўтди\n13:28 30 Сентябр 2021 Сиёсат\nОлий Мажлис Сенати Раиси Т. Нарбаеванинг Жаҳон банкининг Европа ва Марказий Осиё мамлакатлари бўйича вице-президенти А. Бьерде билан учрашуви бўлиб ўтди.\nТомонлар ҳамкорликнинг бугунги ҳолати ва истиқболлари, шу жумладан, қишлоқ жойларда аёллар тадбиркорлигини ривожлантириш билан боғлиқ масалаларни муҳокама қилдилар.\nЎзбекистоннинг Жаҳон банки билан конструктив ҳамкорлиги мамлакатимизда сўнгги йилларда амалга оширилаётган туб ўзгаришлар натижасида янгича тус олгани алоҳида таъкидланди.\nЖаҳон банки раҳбари пандемияга қарамай, Ўзбекистон иқтисодий ўсиш кузатилаётган дунёдаги кам сонли давлатлардан бири эканини таъкидлади.\nА. Бьерде сўнгги 5 йилда амалга оширилган самарали ислоҳотлар туфайли республика COVID-19 пандемиясига муваффақиятли қарши кураша олгани ҳамда кейинги муҳим ўзгаришлар учун барқарор замин яратганини таъкидлади. Жаҳон банки лойиҳалар ва дастурлар орқали бу йўлда Ўзбекистонни қўллаб-қувватлашни давом эттиришга тайёрлигини билдирди.\nБундан ташқари, томонлар 2021-2022 йилларда ёшлар ва хотин-қизлар ўртасида тадбиркорликни ривожлантириш, қишлоқ жойларда тадбиркорликни ривожлантириш дастурларини давом эттириш ва инсон капиталини оширишда Банк томонидан таклиф этиладиган истиқболли лойиҳаларни ҳам муҳокама қилдилар.\nУчрашув якунида томонлар ҳамкорликни янада мустаҳкамлашга тайёр эканини билдирди. Ўзбекистондаги ислоҳотларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлашга Жаҳон банкининг ҳам тайёр экани таъкидланди.\nМулоқот давомида томонлар ҳамкорликнинг бошқа масалаларини ҳам муҳокама қилдилар.