OSON тўлов тизимлари эгаси фуқароларни «OSON SYSTEM»дан огоҳликка чақирди\n18:22 / 10.09.2020\nИжтимоий тармоқларда OSON SYSTEM номи билан номаълум онлайн инвестиция платформаси ёрдамида миллионлаб пул ишлаб топиш имконияти тўғрисида маълумотлар пайдо бўлди.\nOSON тўлов тизимининг асосчиси ва раҳбари шу номдаги сайт билан алоқаси йўқлигини айтмоқда. Бренднинг ягона яратувчиси ва эгаси «BRIO GROUP» МЧЖ раҳбари Фарҳод Маҳмудов ўз мижозларидан ҳушёр бўлишни ва бу каби номаълум ресурслардан фойдаланмасликни, маблағлар хавфсизлигини диққат билан кузатиб боришни илтимос қилди.\n«Ҳозирда ушбу вазият бўйича бизнинг ҳуқуқшуносларимиз ишламоқда. Номимиздан фойдаланаётган компания Ўзбекистонда рўйхатдан ўтмаганлиги, юридик шахсни аниқлашнинг имкони бўлмагани, компаниянинг ўзи ёки унинг менежерлари тўғрисида расмий маълумотларнинг йўқлиги боис вазият мураккаблашмоқда», – дейди OSON раҳбари Фарҳод Маҳмудов.\nШуниси эътиборга лойиқки, сайт ҳақида маълумот тарқатадиганлар, ўз схемаларини турли мамлакатларга мослаштиришган ва фойдаланувчиларни кўпроқ жалб этиш учун олдиндан мавжуд бўлган тўлов тизимлари номидан фойдаланадилар.\nБуни сайтга бошқа мамлакат прокси-сервери орқали кирганда текшириб кўриш мумкин.\n«Бу каби тизимлар тажрибасиз фойдаланувчиларни йўлдан оздиришга уриниб, бизнинг номимиздан фойдаланаётганидан жуда афсусдаман. Айни дамда финтех саноати гуллаб-яшнаган даврда, фуқароларимизнинг молиявий саводхонлигини ошириш, шубҳали схемалар билан боғлиқ турли хил салбий ҳодисалар мавжудлигини, шахсий малумотларни шубҳали ресурсларга киритиб, ўз банкидан ташқари ҳеч кимга кириш паролларини бериш мумкин эмаслигини тушунтириш жуда муҳимдир.\nБиз нохуш воқеа тўғрисида огоҳлантиришга қарор қилдик, чунки биз Ўзбекистонлик ва хориждаги мижозлардан саволлар, шунингдек, хорижий шерикларимиздан бир нечта сўровлар олдик. Расмий равишда эълон қиламанки, «BRIO GROUP» ўхшаш номдаги сайт ҳақида маълумот билан ҳеч қандай алоқаси йўқ ва чоралар кўрилиши учун тегишли маълумотларни ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга етказиш ниятида», – дейди Фарҳод Махмудов.


18 январ 2022, Тошкент вақти: 18:09\nЖорий йилнинг охиригача ўзбекистонлик меҳнат мухожирлари Россиядан жўнатаётган пул миқдори 7 миллиард 600 миллион долларга етади. Бу ўтган йилги кўрсаткичдан 26 фоизга кўпдир. 2020 йилда Россиядан пул жўнатмалари ҳажми 6,03 миллиард доллар бўлган эди. Бу ҳақда Жаҳон банки ҳисоботида қайд этилди.\nБанкнинг таъкидлашича, меҳнат муҳожирларининг Ўзбекистонга пул жўнатмалари ялпи ички маҳсулотнинг 11,6 фоизини ташкил қилмоқда. Бу кўрсаткич Грузияда 12,3 фоизни, Молдовада 15,2 фоизни, Қирғизистонда 27,8 фоизни ва Тожикистонда 30,1 фоизни ташкил қилади.


Саратовда автотўқнашувда жароҳатланганларнинг 6 нафари ўзбекистонлик экани аниқланди\nСаратовдаги автотўқнашувда жароҳат олган 7 одамдан 6 нафари Ўзбекистон фуқаросидир. Бу ҳақда Новости агенитлиги расмийларга таянган ҳолда хабар бреди.\nХабарда айтилишича, жароҳат олган 6 нафар ўзбекистонликдан 5 нафари айни пайтда касалхонада даволанмоқда. Уларнинг аҳволи ўртача оғир экани айтилмоқда. Яна бир нафар ўзбекистонлик врачлар текширувидан сўнг муолажа олиб, касалхонадан чиқарилган.\nАвтотўқнашувда жароҳат олганлар 22 ёшдан 52 ёшгача бўлган шахслардир.\nАввалроқ Россиянинг Саратов вилояти Энгельс туманида 19 декабрь куни "Камаз" ва "Ларгус" автомашиналари тўқнашуви оқибатида 7 киши жароҳатлангани ва улардан тўрт нафари Ўзбекистон фуқароси экани хабар қилинган эди.\nШу йилнинг 17 ноябрь куни Саратов вилояти Озинский туманида юк поезди ва «Сетра» русумли автобус иштирокида тўқнашув содир бўлган эди.\nҲалокат натижасида автобусда кетаётган 5 ўзбекистонлик воқеа жойида ҳалок бўлган, 2 қозоғистонлик эса тан жароҳати олган.


Ravon Россияга қайтиши ҳақида экспертлар фикри\nGM Uzbekistan Ravon автомобиллари билан Россия бозорида мувафаққият қозона оладими - Sputnik автоэкпертлар билан ўрганиб чиқди.\nТОШКЕНТ, 11 апр – Sputnik. GM Uzbekistan яқин вақтларда Россияга Ravon автомобилларини экспорт қилиш ва сотиш ишларини қайта тиклаши мумкин.\nАйрим экспертлар фикрига кўра, энди компания ўзининг нарх сиёсати белгилаб олди ва ушбу босқичда Россия бозорига бюджет автомобилларини қайтаришига ҳеч нарса тўсқинлик қилмайди. Ушбу масала бўйича бошқа фикрлар ҳам бор.\nАйниқса, харид қилиш қобилияти пасайиши кузатилганда, бу омил муҳим роль ўйнайди.\n“Россия бозорида биринчи навбатда рақобатбардош бўлган автомобиллар - LADA ва Renault, шунингдек, Hyundai, KIA, Volkswagen бошланғич моделлари, шу билан бирга, “хитойлик”ларни ҳам ҳисобдан чиқариш керак эмас”, - деб таъкидлади эксперт Sputnik Ўзбекистон мухбири билан суҳбат чоғида.\n“Олдин Ravon жуда арзон автомобил таклиф қилган, нархи қулай бўлган. Уларга “хитойликлар” рақобат қилган холос. Бироқ, афсуски, техник хизмат кўрсатиш ташкил қилинмаганлиги учун компания ҳозирги вақтда рақобатбардош ҳисобланмайди”, - деди Гуляев.\nЭксперт сўзларига кўра, Ravon муаммоси нархни ҳосил қилишда эмас, сотилган автомобилларга хизмати кўрсатиш йўқлиги ҳисобланади. Ўзбек бренди олдинги позицияларни қайтариб олишини вақт кўрсатади.\nБир неча йил илгари ўзбек автомобилсозлигининг маҳсулотлари Россия бозорида мустаҳкам ўрин эгаллаганди - Daewoo Nexia ёки Captiva арзон автомашина бўлган, Matiz эса тижорат мақсадларида, яъни товарларни етказиб бериш хизматида кенг фойланилган.\nҲатто Daewoo ребрендингидан сўнг Ravon позициялари мустаҳкамлигича қолди – 2017 йилда компания Россияга 15 минг автомобил етказиб берди, 2018 йил эса муваффақиятсиз бўлди – атиги 5 минг машиналар.\nRavon автомобиллари Россияга жўнатиш ўтган йил баҳорда тўхтатилди. 2019 йилда GM ўз автомобилларини Афғонистон ва Тожикистонга экспорт қилди. Март ойида Қозоғистонга, апрель бошида эса Беларусга биринчи партия жўнатилди.


Душанбе аҳолиси газсиз қолди\n03 июл 2022, Тошкент вақти: 10:32\nТабиий газ учун Ўзбекистон марҳаматига қарам бўлиб қолган тожикистонликларнинг аксари совуқдан омон қолишнинг энг қадимги усулига қайтмоқдалар.\nТожикистоннинг газ учун миллионлаб долларлик қарзи боис¸ Ўзбекистон Тожикистонга узатиладиган табиий газ ҳажмини яна 30 фоизга қисқартирди.\n“Тожикгаз” давлат унитар корхонаси раис ўринбосари Шавкат Шоимовнинг билдиришича, Тожикистоннинг Ўзбекистон олдидаги табиий газдан қарзи 12 миллион долларни ташкил этади.\nАммо “Тожикгаз” масъулининг маълум қилишича, Тожикистондаги бир қатор йирик корхоналар, жумладан, “Барқи тожик”, “Тожик цемент” ва “Тожик азот” корхоналари фойдаланилган газ пулини тӯлай олмаётганлари сабабли ҳам Ўзбекистон олдидаги қарзни қайтариш имкони йўқ.\n- 2008 йили Ўзбекистон билан табиий газ импорти юзасидан имзоланган шартномага мувофиқ, биз жорий йилда 650 миллион куб метр табиий газ сотиб олишимиз керак эди. Шу кунга қадар 500 миллион куб метр газ олганмиз. Аммо қолган 150 миллион куб метр табиий газни сотиб олиш учун зарур маблағ йўқ, - деди Шавкат Шоимов.\nУнга кўра, табиий газ қарзининг тўртдан бир қисми Душанбе шаҳар аҳолисига тегишли бўлгани сабабли қарздор оилалар бугундан эътиборан газ таъминотидан узиб қўйилди.\nАммо душанбеликлар газ пулини ўз вақтида тўлаб турганларига қарамай, газ берилмай қўйганидан норозилик билдирмоқдалар.\n- Газ пулини ҳар ой тўлаб турибмиз. Боз устига, ҳар ой бир марта газчилар 25 сомонийдан йиғиб кетишади, негалигини айтишмайди. Қурбон ҳайитидан буён газ берилиб турган эди. Аммо кеча келишиб, “газдан қарздорсизлар”, деб газимизни ўчириб қўйишди. Яхшиям светимиз бор. Акс ҳолда, бу кўп қаватли уйларда газсиз, электрсиз болалар билан жуда қийналиб қоламиз, - дейди пойтахтлик Ҳабибахон.\nШуни ҳам айтиш керакки, Ўзбекистон газ ҳажмини қисқартириши ортидан Душанбе шаҳар аҳолиси нафақат табиий газ, балки иссиқ сув таъминотидан ҳам узилиб қолади.\nМавзу юзасидан биз билан суҳбатлашган душанбеликларнинг кўпчилиги шу кунларда газ билан бирга иссиқ сув ҳам муаммо бўлиб турганини билдирдилар.\n- Газ, иссиқ сув, отопление йўқ. Ҳайронман, қандай яшаш мумкин. Марказда яшаймиз тағин. Шаҳар ҳокимлигига сим қоқиб, “муаммоларимиз қачон ҳал бўлади?” деб сўрасак, “газ масаласи оғир, ҳали-ҳозир ҳал бўлмайди”, деб айтишди, - дейди ўзини Абдуқодир Қосимов деб таништирган суҳбатдошимиз.\n2008 йилда Ўзбекистон Тожикистонга табиий газнинг ҳар минг куб метрини 145 доллардан белгилаган.\n2009 йилда эса Ўзбекистон томони газнинг ҳар минг куб метрини Тожикистонга 300 доллардан сотишини билдирган.\n“Тожикгаз” давлат унитар корхона масъуллари бунча пулни на аҳоли ва на саноат корхоналари тўлай олмаслигини қайд этишиб, янги йилда Тожикистоннинг Ўзбекистон олдидаги табиий газдан қарзи 2008 йилдагидан ҳам кўпроқ бўлиши мумкинлигидан ташвиш билдирмоқдалар.\nТожикистонда ўртача иш ҳақи 60 сомоний ёки салкам 25 долларни ташкил этади. Бундай даромад билан газ пулини умуман тўлай олмасликларини айтаётган оддий душанбеликлар “Душанбегаз” корхонасига мурожаат қилишиб, янги йилдан эътиборан ўз уйларига тортилган газ қувурларини кесиб ташлашини сўраяптилар.\nАйни пайтда¸Тожикистон Ўзбекистон томонидан табиий газ нархини бироз бўлса-да арзонлатишни сўраб, музокараларни давом эттираётгани сабабли 2009 йил учун табиий газ етказиб бериш бўйича иккиёқлама шартнома шу кунга қадар имзоланмай қолмоқда.


ИнтерФУТБОЛ :: Роналду: «КЕЙИНЧАЛИК ҲАМ МЕНИ ГАПИРИШЛАРИНИ ИСТАЙМАН»\nРоналду: «КЕЙИНЧАЛИК ҲАМ МЕНИ ГАПИРИШЛАРИНИ ИСТАЙМАН»\nFrance Football журналистларининг Туринга ташрифлари ўз-ўзидан «Олтин тўп»га даъвогарлик қилаётган Криштиану Роналду коэффициентини кўтариб юборди. Обрўли нашр «Юве» етакчисидан алоҳида интервью олгач, кўпчилик Роналдуга нуфузли совриннинг янги соҳиби сифатида қарай бошлади. Шу-шу машҳур тўпурар хорижлик касбдошларимиз қуршовида бўлиб турибди. Қуйида унинг France Football нашри вакиллари билан мулоқотига бирров назар ташлаб, энг эътиборли фикрларига эътибор қаратишни лозим кўрдик.\nЭнг юксак шахсий натижалари\n- 19-20 ёшли пайтда футболнинг асосий моҳиятини тушундим - рақамлар, совринлар, рекордлар ва голлар. Бунинг учун эса алоҳида иқтидор керак, истеъдодсиз ҳеч вақога эришиб бўлмайди. Лекин иқтидорнинг ўзи наф бермайди, меҳнат ҳам зарур. 700та гол - ҳайратланарли натижа, бу маррани саноқли футболчилар забт этишгани мендаги фахр ҳиссини янада оширади. Айтингчи, қайси футболчи менинг ёшимда «Ювентус»дек номдор жамоада бинойидек тўп сурган?\nЭнг чиройли голи\n- Шахсан ўзимга «Ювентус» дарвозасига урган голим маъқул. Дарвозани қайчи усулида ишғол этишни йиллар давомида орзу қилганман. Эҳтимол, «Юве»га қарши баҳсда урилгани фаолиятим давомидаги энг чиройли голдир. У узоқ вақт хотирамда қолиши аниқ.\n- Англия футболи Испания ва Италияникидан кескин фарқланади. Умуман, шу 3та чемпионатда ҳам тўп сурганим камолотга эришишда муҳим роль ўйнади. Агар янги синовлар, янги рақиблар билан куч синашиш, қийинчиликларни бартараф этишни ёқтирмаганимда, ҳозирги даражага кўтарилолмасдим. 33 ёшда Туринга йўл олганим кўпчиликни ажаблантиргани ҳам рост. Амалда ўтган мавсум «А» сериянинг энг яхши футболчиси бўлдим. Демак, янги жамоага ҳам, янги мураббийга ҳам тезда мослашаман. Жумладан, клубдан терма жамоа ўйинига ҳам.\n- Агар инсонда озгина фаросат бўлса, у ёнидаги шеригининг ишлари, ҳаракатларидан ибрат олади. Шу маънода айтсам, «МЮ»да Гиггз, Скоулз, ван Нистелрой, Фердинанд каби жамоадошларимдан кўп нарсалар ўргандим. Йўқ, тақлид қилмадим, шунчаки, уларнинг усулларини ўз ўйинимга мосладим. Шунингдек, янги даражага чиқишимда сэр Алекс Фергюсоннинг ҳиссаси салмоқли. Айнан у туфайли нафақат рақибларимни алдаб ўтиш ва узатмалар бериш, балки гол уришни ҳам уддалай олишимга кучлироқ ишона бошладим.\n- Бу борада заиф томоним йўқ, менимча. Дейлик, оёқларим ва бошим билан гол уряпман, жисмоний қувватим, тезлигим талаб даражасида.\nМесси билан рақобат\n- Бу баҳс бор куч маҳоратимизни ишга солишни тақозо этди. Юксак рақобат таъсирини «Реал»да «МЮ»дагидан кучлироқ ҳис этдим. Босим шунга яраша эди. Қисқаси, рақобат иккимизга ҳам катта манфаат келтирди.\nОмадсизлик ва жароҳатлар\n- Ёш футболчиларга эътибор беринг. 25-27 ёшли юксак салоҳият соҳиблари жароҳатланиб, майдонга тушолмаяптилар. Нима, бу тасодифми? Кўпчилик жароҳатни омадсизликка йўяди. Сабаби нима? Ҳаётда ҳар ким танлаш имкониятига эга - кимдир омадга талпинади, бошқаси омадсизликка йўлиқади. Мен эса биринчисини танлаганман. Демакки, омад келтирадиган ишга қўл уриш муҳим. Яратган ҳаммасини кўриб туради. Барчасига қатъий тартибга амал қилиш орқали эришдим. 2-3 йил юксак спорт формасида юриш бошқа, 16-17 мавсум барқарорликни сақлаб туриш бошқа. Нима, бу ҳам иқтидорга боғлиқми? Йўқ, бундай эмас.\n«Локомотив»га қарши ўйин\n- Ҳа, биз футбол ўйнашдан воз кечиб, ўз дарвозаси олдида «автобус»ни кўндаланг тўхтатиб қўйган жамоага қарши тўп сурдик. Гол уришга қийналдик, мен уролмадим, бундан роса аччиқландим. Муҳими, жамоам якунда ғалаба қозонди ва кийиниш хонасида ғазабим чекинди.\n- «Локомотив»га қарши баҳсдан кейин дўстларим билан тамадди қилиб, тонгги соат 4да уйга қайтдим. Бир стакан муздек сув ичиб, уйқуга кетдим. Соат 10гача ухладим, 11да нонушта қилиб, машғулотга йўл олдим. Хуллас, интизомга амал қилмасангиз, 15 йил чўққида юролмайсиз...\nИштиёқ ва бурч\n- Ўзимга қолса, фақат энг муҳим учрашувларда тўп суришни хоҳлайман - - Португалия терма жамоаси ва ЕЧЛда. Бундай ўйинлар қўшимча куч, иштиёқ бағишлайди. Чунки улар кўп нарсани ҳал қилади. Умуман, менга мураккаб вазиятда, босим остида ўйнаш ёқади. Аммо профессионаллик бурчим ўз вазифамни ҳалол адо этиш, оилам, клубим ва жамоадошларимга ҳурмат сақлашни талаб этади.\n- Бу соврин ҳақидаги мақолаларни қизиқиш билан ўқийман, одамлар нималарни кашф этишгани, яратишгани ва ривожлантиришганини билиш қизиқарли. Изланувчан ихтирочиларнинг Нобель мукофоти мен учун «Олтин тўп»дир.\n- Қачондир фаолиятим якунига етгач, мухлислар мен ҳақимда гапиришларини, фантастик ўйинчи сифатида эътироф этишларини истайман. Ҳозир улар нималар дейишаётганини эшитиб юрибман. Лекин фаолиятим охирида бундай бўлмайди. Бу аниқ. 15 йил ичида футбол йўлида кўп неъматлардан воз кечдим. Вақти келиб, ушбу қурбонликлар мевасини татиб кўраман. Яқинларим даврасида ҳаётдан лаззатланиб, фарзандларим нималар билан банд эканликлари, қандай ўқишаётганини кузатаман. Бироқ ҳозир эмас. Ҳали футболга кўп нарса бера олишимга ишонаман.


Ҳазрати Имом мажмуасини зиёрат қилиш тартиби эълон қилинди - 11.03.2017, Sputnik Ўзбекистон\nМадраса ичида баланд овозда гапириш, баҳслашиш, мадраса ичида суратга ёки видеога олиш мумкин эмас. Зиёратчи аёллар бошига рўмол ёки шарф ташлаб олишлари... 11.03.2017, Sputnik Ўзбекистон\n© Управления мусульман УзбекистанаХазрати Имом мажмуаси\nМадраса ичида баланд овозда гапириш, баҳслашиш, мадраса ичида суратга ёки видеога олиш мумкин эмас. Зиёратчи аёллар бошига рўмол ёки шарф ташлаб олишлари, кийимлар зиёрат талабида – меъёрдан ортиқ калта, тор ёки очиқ бўлмаслиги керак\nТОШКЕНТ, 11 мар — Sputnik. Ўзбекистон Мусулмонлар идораси ҳузуридаги Муқаддас қадамжоларни сақлаш ва обод этиш хайрия жамғармаси томонидан Ҳазрати Имом мажмуасини зиёрат қилиш тартиби ишлаб чиқилди, деб хабар беради Туризмни ривожлантириш қўмитаси ахборот хизмати.\nТартибга биноан турист ва гид-таржимонларга мажмуада жойлашган Мўйи Муборак мадрасасига бир вақтнинг ўзида 40 нафаргача зиёратчи киришига, экскурсия вақти 20 дақиқа давом этишини маълум қилади.\nМадраса ичида баланд овозда гапириш, баҳслашиш, мадраса ичида суратга ёки видеога олиш мумкин эмас. Зиёратчи аёллар бошига рўмол ёки шарф ташлаб олишлари, кийимлар зиёрат талабида – меъёрдан ортиқ калта, тор ёки очиқ бўлмаслиги керак.\nМажмуа ҳудудида чекиш ва спиртли ичимликлар ичиш, маст ҳолда мажмуа биноларига кириш, скейтборд ва роликда учиш, велосипед ҳайдаш, мажмуа атрофидафи ўт устида юриш ва гулларни юлиш таъқиқланади.\nМадраса иш вақти: душанба-жума соат 9.00 дан 17.00 гача, дам олиш кунлари – шанба ва яншанба.\nТуризм мавсумида 1 мартдан 30 июнгача ҳамда 1 августдан 30 ноябргача дам олиш кунлаи ҳам 9.00 дан 16.00 гача зиёратчиларни қабул қилади.


Муаммонинги илдизи қаерда – Сурхон тонги\nБош саҳифа / Жамият / Муаммонинги илдизи қаерда\nМуаммонинги илдизи қаерда\nНоябр 3, 2018\tЖамият Изоҳ қолдириш 712 Кўрилди\nёхуд электр энергияси таъминотидаги узилишлар яна қанча давом этади?\nХХI аср, шубҳасиз, ахборот технологиялари асридир. Соат тугул, ҳатто бир лаҳзани ҳам электр энергиясисиз тасаввур қилиб бўлмайди. Боиси, уйимиз, иш жойимиз, хуллас, боринки, барча-барча ускуна ва жиҳозларимиз электр манбаига уланган.\nЭлектр лампасидан таралган ёғду нафақат хонадонларимизга, балки кўнгилларимизга ҳам ёруғлик олиб кириши шубҳасиз.\nСўзимиз аввалида қайси асрда яшаётганимизни бежиз эслатмадик. Бугун нафақат аҳоли, балки бутун ишлаб чиқариш тизими электр манбаи истеъмолчиси саналади. Ҳозирги замон иқтисодиёт тармоқларининг тараққиёт суръатини “Бир зум тўхтасанг, бир чақирим орқада қоласан”, деган шиор билан муқояса қилса бўлади.\nЯқинда ҳамкасбларимдан бири Термиз шаҳридаги хонадонида кундуз куни электр манбаи 4 маротаба ўчиб ёнганлигини айтиб, ёзғириб қолди. Ҳамкасбимнинг сўзларини тингларканман, беихтиёр хаёлимдан “Бу соҳа ходимлари истеъмолчиларнинг ҳақ-ҳуқуқларини ҳурматлашни қачон ўрганишаркан?”, деган ўй ўтди. Рости ҳам шу-да. Ўзингиз айтинг, сизни бирон маротаба электр таъминоти корхонаси вакиллари навбатдаги узилишлар ҳақида огоҳлантиришганми? Эслай олмайсиз. Боиси, бизда ҳалигача бундай амалиёт кузатилмаган. Афсуски, ҳали бу борада истеъмолчининг манфаатини кўзлайдиган бирон-бир мутасаддини кўрмадик, ҳисоб.\nЁз ойларида, шунингдек, яқин ўтган кунларда шаҳарда электр манбаида узилишлар кузатилди. Кимдир ушбу ҳолатни қурилиш ишлари билан изоҳласа, яна кимдир навбатдаги “ўчиб-ёниш”га йўйди. Бу сингари ўчиб-ёнишларнинг салбий оқибати шундаки, электр манбаида ишлайдиган айрим қимматбаҳо маиший техникаларга зарар етиши мумкин. Энг ёмони, бу зарарни электр таъминоти корхонаси асло ўз зиммасига олмайди. Зарарни ундириш учун эса ойлаб, баъзан йиллаб идорама идора, судма суд юриб, жабрдийдалигингизни исботлагунингизча сочингиз оқаради.\nУшбу ҳолатларга ойдинлик киритиш мақсадида, Термиз шаҳар электр таъминоти корхонаси раҳбариятига учрашиб, бир нечта савол билан мурожаат қилган эдик. Улар юмушлари кўплиги важидан яқин фурсатларда саволларимизга атрофлича жавоб қайтаришни ваъда қилишган эди. Аммо якунда ҳеч қандай маълумотлар олишнинг имкони бўлмади. Шундан сўнг, Сурхондарё ҳудудий электр тармоқлари корхонасига мурожаат қилдик. Масъул раҳбар А. Алиевнинг имзоси билан маълумотнома тақдим қилишди.\nУнга кўра, жорий йилнинг 9 ойи мобайнида ҳукумат топшириқлари ва давлат дастури асосида қурилиш ва таъмирлаш ишларига 25 миллиард 300 миллион сўм маблағ сарфланган. Унга асосан, 147,5 километр электр тармоқлари ва 93 дона трансформатор пунктлари янгидан қурилиб, реконструкция ишлари олиб борилган. Шу жумладан, “Обод қишлоқ” ҳамда “Обод маҳалла” давлат дастурлари асосида 91,5 километр электр тармоқлари ва 33 дона трансформатор пунктлари реконструкция қилиниб, 98,2 километр электр тармоқлари ва 224 дона трансформатор пунктлари мукаммал таъмирланган. Шунингдек, 2018 йил манзилли дастур асосида 41 километр электр тармоқлари тортилиб, 27 дона трансформатор пунктлари янгидан қурилган. Термиз шаҳрида 10 та, Денов шаҳрида 3 та 7 қаватли уй-жойларга 1,8 километр электр тармоғи ва 3 та трансформатор ўрнатилган. Бойсун туманида қурилаётган “Бойсун-Фарм” эркин иқтисодий зонаси, эҳтиёжманд оилаларга уй-жой қуриш учун ажратилган ер майдонларида жойлашган 15 та массивда, Термиз тумани “Нурафшон” МФЙда, Бойсуннинг Газа қишлоғида, Денов, Ангор, Қум-қўрғон туманларида темир-бетон таянчлари ўрнатилиб, қурилиш ва монтаж ишлари олиб борилган.\nПрезидентимизнинг “Республика иқтисодиёти тармоқлари ва ижтимоий соҳаларни 2018-2019 йиллар куз-қиш даврида барқарор ишлашга комплекс тайёрлашни таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори бўйича 1848,8 километр электр тармоқлари ва 530 та трансформатор мукаммал, 1709,4 километр электр тармоғи ва 588 та трансформатор пунктлари жорий таъмирланган.\nГарчи биз электр таъминотида содир бўлаётган узилишлар хусусида вилоят ҳудудий электр тармоқлари корхонаси мутасаддиларига аниқ саволлар қўйсак-да, амалда эса ҳеч қандай асосли жавоб ололмадик. Газетамиз саҳифаларида ушбу соҳа ҳақида мақола чоп этаяпмизу аммо муаммонинг туб илдизи нимада, деган саволимиз очиқ қолмоқда. Муассаса томонидан тақдим этилган маълумотномага таянадиган бўлсак, ҳаммаси жойида, барча муаммолар ўз ечимини топаётгандек таассурот уйғотади. Бироқ жойларда электр таъминотида узилишлар ҳамон давом этмоқда. Айниқса, изғиринли қиш ойларида туманларда салгина ёғингарчилик кузатилса, трансформаторларда қисқа туташувлар, носозликлар юзага келади. Шундай кезларда носоз ҳолга келган трансформаторлар аҳоли маблағи ҳисобига таъмирланади. Ҳеч кимга сир эмас, бу анъана тусига кирган. Оқибатда яна аҳоли жабр кўради. Буёқда эса фалон-фалон миллион маблағлар факт ва рақамларда жимжимадор қилиб маълумотларда акс этаверади. Агар бордию қишлоқ аҳлидан сўрар бўлсангиз, жорий ва мукаммал “таъмирланган” дея қайд этилаётган трансформаторлар аслида яқин йиллар ичида ҳеч қандай кўрикдан ўтмаганига гувоҳ бўласиз. Электр симлари эса ўша-ўша эски, уланавериб-уланавериб, аянчли ҳолга келиб қолган.\nЎтган йили куз ва қиш ойларида электр таъминотида узилишлар кузатилмади. Табиийки, аҳоли ҳам бундан беҳад миннатдор бўлди. Ўйлаймизки, бу анъана бу йил ҳам давом этади. Ва натижада, узун қиш оқшомларида оила аъзоларимиз билан чароғон ёғдулар остида тунни шоду хуррам ўтказамиз, деган умиддамиз.\nОлдинги Никоҳ узуги\nКейинги Боғлардаги кузги юмушлар\nМеҳнат – икки кўзингдек иссиқ\n“Яшил” ёки “қизил” йўлак


03 июл 2022, Тошкент вақти: 22:27\nЖиноят ишлари бўйича Тошкент шаҳар судида Ўзбекистон президенти маъмурияти ихтиëридаги “Туркистон” (собиқ “Шелковичная”) резиденцияси маъмурлари устидан суд бошланди. Озодликнинг ҳукуматга яқин манбаларига кўра¸ бу мулозимлар Жиноят Кодексининг 131-моддасига мувофиқ "фоҳишахона сақлаш ёки қўшмачилик қилиш"да айбланмоқда.\nАйни пайтда¸ резиденция бошқарувчилари “давлатга тегишли мулкдан бойиш мақсадида фойдаланганлик”да ҳам айбланмоқда¸ дейди Озодлик манбаси.\nМазкур маҳкама ҳақида ўз манбаларига таяниб ëзган Узметроном Интернет нашрига кўра, президент маъмурияти раҳбари Зелимхон Ҳайдаровга яқин бу беш нафар мулозимни етти нафар адвокат ҳимоя қилмоқда.\nОзодлик манбаларига кўра¸ маҳкама жорий йилнинг март ойида президентга қарашли резиденцияда рейд ўтказилиб "фаҳшбозлар гуруҳи" фош этилгани ортидан ўтмоқда.\nМарт ойида Тошкентда қаттиқ қўриқланадиган давлат резиденцияси ҳудудида фаҳш билан шуғулланган прокуратура, МХХ ва бошқа тузилмалар ходимлари қўлга олинган эди.\nБугунга келиб маълум бўлишича¸ қора ниқоблилар иштирокидаги рейд давомида 16 аëл ва 16 эркак жинсий алоқа қилаëтган пайтда ушланган.\nОзодлик ихтиëридаги маълумотларга кўра¸ давлат тасарруфидаги “Туркистон” резиденциясига Миллий хавфсизлик хизматига доир ниқобли гуруҳ рейд уюштиргани пайтида қўлга олинган 16 эркак прокуратура, МХХ ва бошқа идоралар ходимлари бўлган.\nОзодлик манбаларининг айтишича¸ Ички ишлар вазирлигига олиб бориб ҳибс қилинган жами 32 шахс бевосита президент маъмурияти бошлиғи Зелимхон Ҳайдаров аралашувидан кейин маъмурий жаримага тортилиб¸ уйига қўйиб юборилган.\n“Туркистон” мажмуаси маъмурлари бўлган беш нафар мулозим устидан эса жиноий иш очилди"¸ дейди Озодлик манбаси:\n- Уларнинг исмларини ошкор қилишга суд тақиқ қўйди. Жинсий алоқа билан боғлиқ иш бўлгани учун шундай қарор бор. Ҳозир энг малакали адвокатлар мулозимларни ҳимоя қилиб ëтибди. Бу маҳкама¸ асосан¸ Зелимхон Ҳайдаровга қарши маҳкама. Зотан¸ мажмуа Зелимхон ака қарамоғида. Менимча¸ Зелимхон ака бу беш одамни хафа қилдириб қўймайди. Етарли исбот бўлмагани боис¸ ëки амнистия акти қўлланилиб бу беш одамнинг суд залидан озод қилиниши кутилмоқда¸ дейди манба.\nЗелимхон Ҳайдаров vs Рустам Иноятов?\nОзодликнинг Ўзбекистон ҳокимият идораларига яқин манбаси март ойида Тошкентнинг Юнус Ражабий кўчасида жойлашган “Туркистон” давлат резиденцияси ҳудудида амалга оширилган рейддан асл мақсад “Зелимхоннинг мавқеига зарба бериш” бўлган, дея иддао қилди.\n“Зелимхон Ҳайдаров билан МХХ раиси Рустам Иноятовнинг муносабатлари эскитдан яхши бўлмаган. Лекин, айниқса, сўнгги бир йил ичида иккаласи қирпичоқ бўлишаяпти. Улар бир неча масалада чиқиша олмаган. Энг сўнгги зиддият кадрлар масаласида чиқди. Ўтган йили Зелимхон ўз одамини юқори амалга тайинлатмоқчи бўлганида, Иноятов қайтариб юборган. Зелимхон ҳам бўш келмасдан, жуда нуфузли канали орқали Иноятовга босим ўтказиб, ўз одамининг юқори лавозимга тайинланишига эришди. Шундан кейин иккаласининг ўртасида қарама-қаршилик янада кескинлашди. “Туркистон”да бундай айшу ишратлар доим бўлиб келган, ўзи МХХчиларнинг паккасику бу резиденция. Шу пайтгача ҳеч ким индамасдан келди, бирданига кимгадир керак бўлиб қолди бу нарса. Чунки резиденция Зелимхоннинг ваколатида”, дея иддао қилди Озодлик манбаси.\nТуркистон резиденцияси тарихини яхши билган кекса журналист Шароф Убайдуллаев юз берган воқеа юзасидан ўз муносабатини билдирди.


Сергеевнинг голи Бабаяннинг жамоасини мағлуб этган ўйиндан фотогалерея\nДушанба, 08 Июль\nЎзбекистон Лига Кубогида 3-тур ўйинлари якунланди. Ўз майдонида «Локомотив»ни қабул қилган «Пахтакор» 2:1 ҳисобида ғалаба қозонди ва гуруҳда иккинчи ўринни эгаллаб кейинги босқичга чиқди. «Локомотив» эса гуруҳда қолиб кетди.\nБугун «Локомотив»нинг асосий дарвозабони Жавоҳир Илёсов уйланди. Балки шу сабабдир, балки Бабаян учун бу кубокнинг қизиғи йўқдир, хуллас «Локомотив» ўйинга асосий таркиб ўйинчиларисиз тушди. Қўқонда ҳам шундай таркибда ўйнаган Бабаян шогирдлари йирик ҳисобда мағлуб бўлишганди.\nЎйинда «Пахтакор»га ғалаба келтирган голни Игорь Сергеев киритди. Захирадан майдонга тушган Игорь биринчи имкониятиданоқ унумли фойдаланиб, гол урди. Шу куни «Пахтакор» ҳар икки голни ҳам бош билан урганини таъкидлаш керак.\nTribuna.uz фотомухбири қизиқарли кечган «Пахтакор» - «Локомотив» ўйинини стадиондан кузатди. Қуйида ўйиндан тайёрланган фотогалереяни эътиборингизга ҳавола қиламиз.\nФото: «Насаф» кубокдаги ғалабани нишонлади\n«Насаф» учинчи уринишда уддалади. Кубок финалидан галерея\n«Камчиликда қолганимизга қарамай, ишончли тўп сурдик». Рўзиқул Бердиев финалдаги ғалаба ҳақида


Соғлиқни сақлаш вазирлиги: коралл кальций ҳар дардга даво эмас - UzNews.uz\nСоғлиқни сақлаш вазирлиги: коралл кальций ҳар дардга даво эмас\nСоғлиқни сақлаш вазирлиги ходимлари ва олимлар Ўзбекистонда кўп дардга даво сифатида қиммат нархларда сотилаётган дори воситасига изоҳ бердилар.\nСўнгги пайтларда ижтимоий тармоқларда мамлакатимизга четдан олиб келинаётган коралл кальций биологик фаол қўшимчаси ҳақида ҳар хил шов-шувли маълумотлар тарқатилмоқда. Жумладан, коралл кальций жуда кўп дардларга шифо бўлиши, ҳатто, онкологик касалликларда ҳам яхши самара бериши ҳақида асоссиз хабарлар кўпайиб бораяпти. Соғлиқни сақлаш вазирлиги мазкур маълумотларни атрофлича ўрганиб, қуйидагиларни маълум қилди:\n“Дарҳақиқат, кальций моддаси инсон ҳаёти ва саломатлиги учун муҳим микроэлементлардан бири. Зеро, кальций инсон суяк тизимларини мустаҳкамлаш, организмда модда алмашинувини яхшилашда муҳим ўрин тутади. Шу сабабли таркибида кальций бўлган биологик фаол қўшимчалар доим харидоргир бўлиб келган.\nКоралл кальцийси ҳақида сўз юритиладиган бўлса, бу модда кальций карбонатининг бир кўриниши бўлиб, кальцийнинг дунёда энг кўп тарқалган тури ҳисобланади. Коралл кальцийси тошланган кораллдан олинади ва унинг минераллар таркиби оддий кальцийга қараганда бироз бойроқ бўлади. Ҳозирги кунда пойтахтимиздаги “BEVERLee Businees” масъулияти чекланган жамияти хориждан олиб келинган ана шундай маҳсулотни аҳолига тақдим этмоқда. Ушбу МЧЖ давлат рўйхатидан ўтказилган ва у тақдим этаётган маҳсулотлар тегишли мувофиқлик ва сифат сертификатига эга. Бироқ, четдан келтирилаётган коралл кальций биологик фаол қўшимчаси нархи дорихоналаримизда сотилаётган кальций препаратидан жуда ҳам қиммат, самарадорлик борасида эса амалдаги тиббий препаратлардан у қадар фарқ қилмайди. Буни Ўзбекистон Республикаси Фанлар Академияси Ион-плазма ва лазер технологиялари институти лабораториясида ўтказилган тадқиқот ҳам исботлади”.\nМазкур институт илмий ходими Рустам Ашуров BEVERLee Businees компаниясининг кальций таблеткаси ва дорихоналаримизда сотилаётган кальций таблеткасини солиштириш мақсадида махсус тадқиқот ўтказди.\n“Тадқиқотда иккала намунанинг асоси бир хил эканлиги аниқланди. Фақатгина “BEVERLee Businees” компаниясига тегишли кальций намунасида минераллар таркиби бироз кўпроқ экан”, – дейди Ашуров.\n“Бу биологик фаол қўшимчани ҳар дардга даво деб талқин этиш мутлақо нотўғри, – дейди Соғлиқни сақлаш вазирлиги Фармакология қўмитаси раиси ўринбосари, профессор Бахтиёр Шаисломов, – Бундан ташқари, инсон бирор дори-дармон ёки биологик фаол қўшимча истеъмол қилишдан олдин албатта шифокор кўригидан ўтиши лозим. Қолаверса, дори-дармон ёки биологик фаол қўшимчаларни ойлаб, йиллаб узлуксиз истеъмол қилиш асло мумкин эмас”.\nОлимнинг сўзларига кўра, таркибида кальций сақловчи ҳар қандай дори-дармон ёки биологик фаол қўшимчани ҳам ўз билганича ичиш турли хил салбий оқибатларга, хусусан, юрак-қон томир тизими касалликларига мойиллиги бўлган шахсларда юрак ритмининг турли бузилишларига ва ҳатто ўлимга ҳам олиб келиши мумкин.\n“Шундай экан, касалликларни даволашда сифат ва миқдор жиҳатдан текширувлардан ўтказилган, шу билан бирга, хусусиятлари ҳам тўлиқ ўрганилган кальций сақловчи дори воситаларидан шифокор тавсиясига асосан фойдаланиш мақсадга мувофиқ. Бугунги кунда мамлакатимизда кальций сақловчи жуда кўп самарали дори воситалари рўйхатдан ўтказилган ва дорихоналарда етарли миқдорда мавжуд, нархи ҳам ҳамёнбоп”, – дейди Шаисломов.


Навоийда дунёга келган 3 нафар эгизакка 300 минг сўм ажратилди\n17:51 / 12.08.2015 2721\nНавоий вилояти Учқудуқда «Қулқудуқ» овул фуқаролар йиғинида яшовчи Баубек Базаров оиласида 3 нафар эгизак фарзанд — бир ўғил ва икки қиз дунёга келди. Бу ҳақда "Телеграф.уз" нашри хабар берган.\n"Набираларимнинг дунёга келиши биз учун унутилмас кун бўлди. Яхши ниятлар билан уларга Дийдар, Динара, Дилара, деб исм қўйдик. Каттаси ўғил, улғайса сингилларининг ҳимоячиси бўлади", — дейди чақалоқларнинг бувиси Рая Базарова.\nЧақалоқларнинг соғлом униб-ўсиши учун Базаровлар оиласига кўплаб ташкилотлар томонидан кўмак берилди. Масалан, «Маҳалла» хайрия жамоат фонди туман бўлинмаси 300 минг сўм пул ажратган бўлса, «Қулқудуқ» ширкат хўжалиги раҳбарияти 4 бош майда шохли мол ҳадя қилган.\nТуман халқ таълими муассасалари фаолиятини методик таъминлаш ва ташкил этиш бўлими томонидан эса соғин сигир берилган.


Гулноранинг қизи ўз жонига қасд қилган хизматчи, онаси ва бобоси ҳақида - 15 Марта 2019 - BEPUL MP3 KO'CHIRISH, VIDEO KLIP, FOTO SURATLAR, YANGI\nГлавная » 2019 » Март » 15 » Гулноранинг қизи ўз жонига қасд қилган хизматчи, онаси ва бобоси ҳақида\nГулноранинг қизи ўз жонига қасд қилган хизматчи, онаси ва бобоси ҳақида\nЎзбекистон Республикасининг Биринчи Президенти Ислом Каримовнинг набираси – Гулнора Каримованинг қизи Имон Каримова бугунгача кўрган-кечирганларини Буюк Британиянинг "The Guardian нашрига сўзлаб берди.\n20 ёшли Имон Каримова ўз интервьюсида онасининг тутқунликдаги ҳаëтига оид айрим тафсилотларни айтиб берган. Унда ҳуқуқ-тартибот органларининг рейдлари, махсус суд муҳокамалари ва ўз жонига қасд қилган хизматчи ҳақида сўз боради.\nГулнора Каримова 2014 йилда ҳибсга олингунга қадар Марказий Осиёнинг энг қудратли ва бой кишиларидан бири эди. Бироқ Каримованинг "кучлилар” қаторидан туширилганига 5 йил бўлганига қарамай унинг ҳибсга олиниши билан боғлиқ баъзи деталлар ҳамон мужмал ва турли миш-мишлар билан бирга кезиб юрарди.\nОАВда қайд этилишича, Имон Каримова сўнгги 5 йилнинг кўп қисмини онаси билан бирга уй қамоғида ўтказган.\nХабарингиз бор, Гулнора Каримова жорий йилнинг 5 март куни қизи билан яшаб турган уйидан умумий тартибдаги колонияга олиб кетилган эди. Бу ҳақда аввалига Имон Каримова ижтимоий тармоқлардаги саҳифаси орқали хабар берган. Орадан кўп ўтмай Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси расмий баёнот билан чиқди.\nЎтган ҳафтада АҚШ Адлия вазирлиги Каримовага нисбатан айбловни эълон қилганди. Баёнотда у дунё телекоммуникация компанияларидан Ўзбекистон алоқа бозорига киритиш эвазига 865 млн доллар (661 млн фунт) миқдорида пора олгани айтилади. Шунингдек, у швед ва швейцар коррупцияга қарши текширувлар объектига айланган. Бироқ, Гулноранинг ўзи коррупция бўйича барча айбловларни инкор қилган.\n2011 йилдан бошлаб Имон Каримова Британиядаги хусусий Brighton College’да таҳсилни бошлаган. 2014 йил бошида 15 яшар Имон таътил баҳонасида Тошкентга келган. 2014 йилда Каримованинг уйига махсус либослардаги ходимлар келиб, унинг уйида тинтув ўтказишган ва барча электрон қурилмаларни олиб қўйишган. Бундан норози бўлган Гулнора зудлик билан отаси Ислом Каримовга қўнғироқ қилган, бироқ у билан боғланишнинг имкони бўлмаган. Шу-шу Гулнора Каримова отаси билан учрашолмаган.\nШундан сўнг бир ярим йил давомида Имон, Гулнора ва унинг икки хизматкори Тошкент ташқарисидаги виллада уй қамоғида сақланган.\nХизматкорлардан бири 30 ёшли Валентина Имонга шикоят қилиб, уйига болаларини кўришга рухсат беришмаганини ва унинг оиласига таҳдид қилишганини айтган. Бир куни тонгда Имон шификорлар замбилда хизматкорни олиб чиқиб кетаётганини кўрган. Кейинроқ, Валентинанинг оила аъзолари Имонга у қасддан сирка кислотаси ичганини ва вафот этганини айтган.\nЎзбекистон Республикаси Бош прокуратураси Гулнора Каримовага оид икки жиноят иши бўйича 2017 йил расмий маълумот берганди. Унга кўра, Каримова 2015 йилда беш йил қамоқ жазосига ҳукм қилинган.\nИмон ўз интервьюсида онасининг "суди” улар сақланган уйда бўлганини айтган. У 2015 йил августда улар турган резиденцияга судья, прокурор ва ҳукумат тайинлаган адвокат келганини айтган. Имонга кўра, ошхонада ўтган жараён бир неча соат давом этган.\nҲукм чиққанидан кўп ўтмай Имон онаси олдидан олиниб, Тошкент ташқарисидаги ҳукумат пансионатига кўчирилган. Имон у ерда ташқи дунёдан узилган ҳолда сақланганини иддао қиларкан, вақти-вақти билан у онасини кўргани бориб турганини айтади.\nКатегория: YANGILIKLAR / ЯНГИЛИКЛАР / HABARLAR / AXBOROT | Просмотров: 143 | | Рейтинг: 0.0/0


ЖУФТИНГИЗ БИЛАН ЖАНЖАЛЛАР НИМАНИ АНГЛАТАДИ? - 10 Января 2018 - BEPUL MP3 KO'CHIRISH, VIDEO KLIP, FOTO SURATLAR, YANGI\nПятница, 2018-11-16, 4:18 AM\nГлавная » 2018 » Январь » 10 » ЖУФТИНГИЗ БИЛАН ЖАНЖАЛЛАР НИМАНИ АНГЛАТАДИ?\nЖУФТИНГИЗ БИЛАН ЖАНЖАЛЛАР НИМАНИ АНГЛАТАДИ?\nЯқинлар билан жанжалллашиш, аслида, қийин синов – оёғингизда мустаµкам туролмай қоласиз, мувозанатни йўқотасиз, кучингиз қолмагандек бўлади. Аммо низоларнинг ижобий томони µам бор: муаммони англаб, уни µал қилишга йўл очади. Уришмай юришнинг ёмон тарафи эса – муаммолар µақида гапирмаслик натижасида кимнингдир сабр косаси тўлади-ю, «портлаш» юз беради . Қуйидаги тестни ечиб, эр-хотин орангиздаги муносабатлар қандай эканини билиб оласиз.\n1. Жуфтингиз келгусидаги режаларини муҳокама қилишдан бош тортяпти, сиз эса ҳамма нарсага аввалдан тайёрланиш керак деб ҳисоблайсиз. Шундай ҳолатда сиз:\nА) Қайнонангизни ишга соласиз. Гап орасида "Сиз нима дейсиз, ойижон?” деб қўясиз.\nБ) Ўтган сафардагидек шу туфайли жанжаллашмайсиз.\nВ) Бир-икки илмоқли гаплар ташлаб турасиз.\nГ) Индамай кутасиз, қани ким биринчи сукутни бузаркин?\n2. Қариндош-уруғлар даврасида ўтирибсиз. Турмуш ўртоғингиз сизга сўз айтгани бермаяпти, нуқул гапингизни бўляпти, ўрнингизга жавоб беряпти, худди устингиздан кулгандек муомала қиляпти. Сиз:\nА) Унга ёқимсиз савол бериб, қўққисдан хужум қиласиз.\nБ) Бундай вазият сизга ёқмаса ҳам, суҳбатда иштирок этаверасиз.\nВ) "Овқатингиз совиб қолди, дадаси” деб гапини бўласиз.\nГ) Четга чақириб, уни ўзини бундай тутаётгани сизга ёқмаётганини тушунтирасиз.\n3. Дам олиш кунлдари тоққа чиқишни режалаштирдингиз, аммо саёҳатга кетишдан бир кун аввал у иши кўплиги туфайли сафарни бекор қилади. Сиз:\nА) У фикрини ўзгартирмагунича таъана-надоматларни ёғдираверасиз.\nБ) Хафа бўлиб, индамай, жомадонларни бўшатишга тушасиз.\nВ) Сафар бекор қилинишнинг асл сабабини сўрайсиз.\nГ) Жаҳлингиз чиқиб, бир ҳафта давомида у билан гаплашмай юрасиз.\n4. Эрингиз чўмилиб чиққанидан кейин ваннахона қараб бўлмайдиган аҳволга келган. Сиз:\nА) Ҳеч нарсага тегмайсиз, ўзи айбини тушуниб етмагунича кутасиз.\nБ) Индамай ортидан йиғиштириб қўясиз. Кейинги сафар фаросатлироқ бўлишига умид қиласиз.\nВ) Эшикка қоғоз ёпиштириб, "Ортингиздан йиғиштириб қўйганингиз учун раҳмат” деб ёзиб қўясиз.\nГ) Бошқа бундай ҳолат такрорланмаслиги учун жанжал кўтарасиз.\n5. Хўжайин бозор қилиб келибдилар-у, аммо сиз ёқтирган чойдан харид қилиш ёдларидан кўтарилибди. Сиз:\nА) Жаврайверасиз, охири дўконга бориб, шу чойингизни олиб келиб беради.\nБ) Майли деб, қаҳва ичиб қўя қоласиз.\nВ) Чой олиб келмаганини айтасиз.\nГ) Кейинги сафар ўзингиз дўконга чиққанингизда атайлаб у ёқтирган ширинликни харид қилмайсиз.\n6. У билан бирор жойда учрашишингиз керак бўлса одатда...\nА) Эртароқ келиб оласиз.\nБ) Вақтига етиб келасиз.\nВ) Шароитга қараб.\nГ) Кеч қоламан.\n7. Ҳақиқатни билиш учун алдай оласизми?\nА) Ёрингизнинг айбини фош қилиш учун қўллашингиз мумкин.\nБ) Йўқ, бундай ишни эплолмайсиз.\nВ) Фақат ўта зарур вазиятда.\nГ) Албатта, тез-тез бу усулдан фойдаланасиз.\n8. Биргаликда кинотеатрга боришни қандай ташкил этасизлар?\nА)Шундай йўл тутуманки, эрим қайси фильмни томоша қилишни ўзи танлагандек бўлади.\nБ) У кишим нима десалар, шу.\nВ) Кўпинча ўзингиз танлайсиз, баъзан бирга.\nГ) Фақат ўзингизга ёққан фильмгагина борасиз.\n9. Эрталаб бироз тортишиб қолдингиз. Сиз:\nА) Бу тортишувни ёрингизда анча пайт эслатиб юрасиз.\nБ) Кайфтиянгиз тушиб, унинг қўнғироғи ёки СМСини кутасиз.\nВ) Ўзингиз СМС жўнаттасиз: майда-чуйдалар деб ёш болалар каби аразлашиб юрмайсиз.\nГ) Ҳақлигингизни исботлашни давом эттирасиз.\n11. Ёрингиз сизнинг қаерга боришингизни GPS орқали текширади.\nА) Сиз ҳам унинг ҳар қадамини текширасиз.\nБ) Бунинг нимаси ёмон?\nВ) Бу ҳолат кулгингизни келтиради.\nГ) Асабингиз бузилади.\n11. Сиз кўпроқ шундан қўрқасиз:\nА) Бировларнининг кўзига ёмонкўринишдан.\nБ) Ёлғиз қолишдан.\nГ) Ўзилигингизни йўқотишдан.\n12. Низо юзага келаётганини сезсангиз...\nА) Хурсанд бўласиз: ҳамиша жуфтингизни ўзингиз гиж-гижлаб турасиз-да.\nБ) Мавзуни ўзгартиришга ҳаракат қиласиз.\nВ) Олдиндан нимани билан тугашини биласиз.\nГ) Бор кучингиз билан урушга тайёрлансиз. Ҳар доимгидек.\n13. Эрингизнинг таъна-дашномларига қандай жавоб берасиз?\nА) Унинг ҳам айбларини юзига соласиз.\nБ) Ҳазилга буришга ҳакаракат қиласиз.\nВ) Муаммонинг моҳиятини тушунишга уринасиз.\nГ) Қарши жангга ўтасиз.\n14. Қайси гап сизга хос?\nА) «Сиз ҳамиша ҳақсиз, мен айбдорман!»\nБ) "Илтимос, дадаси, келинг, уришмайлик!”\nВ) "Мен уришмаяпман, тушунтиряпман холос!”\nГ) "Бу сизнинг айбингиз!”\n15. Агар сизга нимадир ёқмаса, сиз:\nА) Ҳеч тўғрисини гапира қолмайсиз, гапни айлантираверасиз.\nБ) Тўполон чиқармасликка ҳаракат қиласиз.\nВ) Бу ҳақида гапиришдан чўчимайсиз: яхшиси, муаммони жойида ҳал қилган маъқул.\nГ) Аввало ўз манфаатингизни ўйлайсиз.\n16. Ресторнада сиз учун энг муҳими:\nА) Ташқи кўриниши, шинамлиги ва дизайни.\nБ) Бўш жой бўлса кифоя.\nВ) Энг зўр таомини тотиб кўриш.\nГ) Энг чиройли жойда ўтириб, энг тансиқ таомлардан тановул қилиш.\n17. Турмуш ўртоғингиз билан жанжалдан сўнг:\nА) Узоқ вақт хафа бўлиб, бўлган воқеа ҳақида кўп ўйлайсиз.\nБ) Таъбингиз хира бўлади: бир кунингиз барбод бўлди.\nВ) Ярашиш учун қадам ташлайсиз.\nГ) Ўзингизни ҳақ деб ҳисоблайсиз.\n18. Агар кутилмаганда бегингиз бирор жойга боришни таклиф қилиб қолса, сиз, одатда, қуйидагича жавоб берасиз:\nА) «Келинг, шуни кейинроқ гаплашайлик.”\nБ) "Хўп бўлади, дадаси.”\nВ) "Майли, борсак, бора қоламиз.”\nГ) "Йўқ, олдиндан огоҳлантириб қўйиш керак эди.”\nҚайси саволга кўпроқ тасдиқ билан жавоб берган бўлсангиз, шу жавобда жанжалларингиз сабабини топасиз.\nСиз жуфтингизни эсанкиратиб қўйиш пайида юрасиз ҳамиша. Балки бу сизга қизиқ туюлар, балки бунга бир ўйиндек қарарсиз. Ўзингиз низоли вазиятни келтириб чиқарасиз-да, кейин "нега мени бундай эзаверасиз? Мен сизга нима ёмонлик қилдим?” деб ҳайрон бўласиз. Сиз ҳар қандай ҳолатда ёрингизни уруш бошлаганликда айблаб, ўзингизни ночор қурбонга чиқара оласиз.\nБ. Чап берувчи\nОилангини ҳимоя қилиш, турмушингизни асраб қолиш мақсадида имкон қадар урушмасликка ҳаракат қиқласиз. Ўртангизда танглик юзага келганида ҳам, мавзуни ўзгартириб, хафа бўлганингизни билдирмайсиз. Эрингизнинг гапига қарши чиққандан кўра, унинг гапларига қўшилиб қўя қолиш сизга осонроқ. Келишмовчиликлар муносабатларингизга таъсир кўрсатиб, орангиздаги меҳр-муҳаббатни йўқ қилиб юборишидан чўчийсиз.\nАксарият ҳолларда сизни қийнаётган муаммони айтиб, муҳокама қилиб, уни ҳал қилишга ҳаракат қиласиз. Арзимаган нарсаларга уришмайсиз, майда-чуйдаларга хафа ҳам бўлавермайсиз. Жанжални ёқтирмаслигингиз аниқ, аммо улар ҳам баъзан керак бўлиб туришини унутманг.\nЖанжал сиз учун мулоқотнинг оддий шакли бўлиб қолган, муносабатларингиз эса партизанлар урушини эслатади. Сиз ҳам, жуфтингиз ҳам, ўзингизни ҳақ деб билишингиз оқибатида келишмовиликлар келиб чқаеради. Ким дўконга чиқиб келади, қаерга дам олишга борамиз, таъмирлаш ишларини нимадан бошлаймиз – биргаликда қабул қилиниши керак бўлган барча қарорларнинг муокамаси ур-тўполон билан якунланади. Ҳеч нарсада ён босгингиз келмайди, ҳужум қилинишидан ҳимояланиб яшашга одатлангансиз.\nКатегория: BAXS - TORTISHUV / FIKR MULOHAZA | Просмотров: 173 | | Теги: #habarlar, #uznews, #новости, #newsuz, #Yangiliklar, #ahborot, #Yangilik, #news, #xabarlar | Рейтинг: 0.0/0\nУнутманг, душ қабул қилишда ҳам меъёр бор


25 Ôåâðàëü 2020 18:14 357\nДавлатимиз раҳбари фаолиятининг илк кунларидан тинчлик ва соғликни таъминлашни ижтимоий ҳаётимизнинг энг муҳим йўналишлари этиб белгилаган эди. Ўтган йилларда бу борада улкан ислоҳотлар амалга оширилди.\n2018 йил 7 декабрдаги Президент фармонига мувофиқ, 2019-2025 йилларда Соғлиқни сақлаш тизимини ривожлантириш концепцияси ҳамда тегишли дастур тасдиқланди. Барча ҳудудларда шифохоналар бунёд этилиб, замонавий жиҳозланмоқда. Давлат муассасалари билан бир қаторда хусусий тиббиёт йўналиши ҳам жадал ривожланмоқда. Даволаш фаолияти турлари 50 тадан 126 тага кўпайтирилиб, қатор имтиёзлар берилгани туфайли ўтган йили 634 та хусусий тиббиёт муассасаси ташкил этилди.\nОдамлар энг кўп мурожаат қиладиган шошилинч ва тез ёрдам йўналишида марказлашган яхлит тизим яратилди. Тез ёрдам бригадаларининг сони 818 тадан қарийб 2 мингтага етказилди ва аҳолига янада яқинлаштирилди. Ихтисослашган автомашиналар парки янгиланди.\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёев шу йил январь ойида Олий Мажлисга йўллаган Мурожаатномасида соҳадаги ислоҳотларни давом эттириб, тиббий хизмат сифатини ошириш, хусусий тиббиётни ривожлантириш, адолат ва рақобатни таъминлаш бўйича ўз мулоҳазаларини баён этган эди.\nБугунги йиғилишда ушбу вазифаларни амалга ошириш чора-тадбирлари муҳокама қилинди.\nАввало, ихтисослашган тиббий ёрдам сифати ва кўламини ошириш лозимлиги таъкидланди.\nҚайд этилганидек, мамлакатимизда ҳар 10 минг аҳолига 23 нафар шифокор тўғри келмоқда. Маҳаллий тиббиёт ходимлари кўникмасини оширишга эътибор қаратилмаяпти. Ихтисослашган марказ ва ҳудудий муассаса ўртасида вертикал тизим шаклланмаган.


Ўзбекистонлик 14 ёшли абитуриент талаба бўлди - UzNews.uz\nЎзбекистонлик 14 ёшли абитуриент талаба бўлди\nЭнг ёш абитуриент Қарши давлат университетининг биология факультети талабаси бўлди.\nКитоб туманида яшовчи 14 ёшли Жасурбек Ғуломов Қарши давлат университетининг биология факультетига давлат гранти асосида ўқишга кирган. Бу ҳақда Қарши давлат университети матбуот хизмати раҳбари Ойбек Юсупов хабар берди.\nМаълум бўлишича, китоблик Жасурбек Ғуломов 2004 йил туғилган бўлиб, жорий йил Китоб туманидаги 3-сонли академик лицейнинг табиий фанлар йўналишини тамомлаган.\nЭслатиб ўтамиз, 2019-2020 ўқув йили учун олий таълим муассасаларининг бакалавриатига абитуриентларни рўйхатдан ўтказишда энг ёш абитуриент 14, энг кекса абитуриент эса 87 ёшда эканлиги маълум бўлганди.\nИккита «Nexia» тўқнашуви натижасида икки киши ҳалок бўлди\nТошкент шаҳар ИИББ медиа маркази раҳбари тайинланди


Молия бозори ўз ичига қуйидаги сегментларни (ҳусусий бозорларни) олади\nжүктеу 293.7 Kb.\nөлшемі 293.7 Kb.\nИндексларни ҳисоблаш методологияси\nОддий (содда) фоизлар.\nОрттириш ва дисконтлаш.\nПулларнинг келажакдаги баҳоси.\nНоль купонли облигациялар.\n: umk -> Moliya%20bozori%20va%20qimmatli%20qog%60ozlar -> %D0%A3%D0%9C%D0%9A%20(%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%20%D0%9C%D0%91%D0%9A%D0%9A)\n%D0%A3%D0%9C%D0%9A%20(%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%20%D0%9C%D0%91%D0%9A%D0%9A) -> I-боб. Молия бозори асослари режа\nМавзу: Молия бозори асослари\nМолия бозори ўз ичига қуйидаги сегментларни (ҳусусий бозорларни) олади:\n- пул-кредит (банк ва бошқа кредит ташкилотлари капиталлари) бозори;\n- қимматли қоғозлар (фонд, капиталлар) бозори;\n- валюта ва унга тенглаштирилган авуарлар (қимматбаҳо металлар, камёб элементлар, санъат асарлари ва ҳ.к.) бозори;\n- суғурта ва пенсия фондлари бозори, лотерея ўйинлари инструментлари.\nМолия бозорининг бозор муносабатлари тизимидаги аҳамияти уни томонидан қуйидаги қулай шароитларни таъминланиши билан боғлиқ асосий вазифалари асосида белгиланади:\n- иқтисодиётнинг реал секторига инвестицион молия ресурсларни самарали жалб қилиниши;\n- капитални самарасиз тармоқдан самаралисига қайта тақсимланиши;\n- давлат бюджетига ҳизмат кўрсатиши, унинг камоматини (дефицитини) қоплаш учун пул маблағларини самарали жалб қилиниши;\n- иқтисодиётнинг ҳолатини аниқ бозор индикаторлари ёрдамида баҳоланиши;\n- инфляция суръатлари (темплари) ва валюта курслари ўзгаришига оператив таъсир кўрсатилиши;\n- давлатнинг кредит-пул ва бюджет-солиқ сиёсатини объектив ва мутаносибликда олиб борилиши;\n- мулкка эгалик хуқуқини ишлаб чиқариш воситаларига қайта тақсимланиши;\n- жаҳон глобаллашуви жараёнларига миллий иқтисодиётни интеграллашуви.\nМолия бозори бир қатор функцияларни бажаради. Уларни тўрт гуруҳга ажратиш мумкин: макроиқтисодий, умумбозор, маҳсус (иҳтисослашган) ва глобаллаштириш (мета, яъни халқаро даражада молиявий глобаллаштириш) функцияларга.\nМакроиқтисодий функцияси жамғармаларни инвестицияларга смарали трансформациясини таъминлаб беришдан иборат.\nУмумбозор функцияси, одатда, ҳар бир миллий бозорга мансуб. Маҳсус функцияси эса уни бошқа турдаги бозорлардан фарқлайди.\nУмумбозор функциясига қуйидагилар киради:\n- тижоратни ривожлантириш функцияси (бу функция бозор қатнашчиларининг ўзаро рақобат асосида даромад олишини таъминловчи функция);\n- нарҳ-навони белгилаш функцияси, яъни бозорда молиявий инструментларнинг бозор нарҳларини (курсларини) шаклланиши ва таъсири жараёнини, уларни бозор конъюнктурасига боғлиқ тарзда узлуксиз ҳаракатини (ўзгаришини) таъминлайди (бозор курслари қанчалик тез шаклланиб барқарорлашса, молия бозорида бу инструментлар шунчалик самара билан жойлаштирилади ва ликвидлилиги таъминланади);\n- информация билан таъминлаш функцияси, яъни бозор ўз қатнашчиларига савдо объектлари ва савдо иштирокчилари тўғрисидаги ахборотни шакллантиради ва ҳавола қилади;\n- тартиблаштирувчи (мувофиқлаштирувчи ва назорат қилувчи) функция, яъни бозор ўзидаги савдо ва унда иштирок этиш, қатнашчилар ўртасидаги муносабатлар меъёрларини ва низоларни ҳал қилиш тартибларини жорий қилади, устувор йўналишларни аниқлайди, назорат органларини ва тартибларини белгилайди, бозор қатнашчилари томонидан бу меъёр ва тартиб-қоидаларга риоя қилинишини назорат қилади ва ҳ.к.\nМавзу: Молия бозори инструментлари ва қимматли қоғозлар\nМолиявий инструмент-нинг қуйидаги функцияларини таъкидлаш мумкин:\n- ўзига ҳос бозор орқали молиявий ресурсларни (капитални) иқтисодиётда (иқтисодиёт субъектлари ўртасида) самарали тақсимлаш ва қайта тақсимлаш;\n- пулдан бўлак маълум шароитларда квазипул сифатида тўлов воситаси бўла олиш (m2 ва ундан йирик пул агрегатлари таркибига киритилганлиги муносабати билан);\n- бир вақтда иқтисодий ва юридик мазмунни ўзида мужассамлаштирган ҳолда унинг эгаси, чиқарувчиси ва давлат ўртасидаги иқтисодий-хуқуқий муносабатларни белгилаш;\n- ўз эгаларига капиталга эгалик хуқуқи билан бирга бошқа маълум қўшимча хуқуқларни (масалан, овоз бериш, бошқарувда иштирок этиш, маълумотга эга бўлиш, кредиторлик мавқеи ва ҳ.к.) бериш;\n- алоҳида товар сифатида муомалада бўлиш, бозор конъюнктурасини ва унда бизнес сифатини белгилаш; уни чиқарувчиси ва бозор ҳолати тўғрисида информация билан таъминлаш ва ҳ.к. (буларни унинг молия бозоридаги роли сифатида қабул қилиш мумкин);\n- инвестицион актив ва жамғарма сифатида ҳизмат қилиш;\n- риск шароитида капитал бўйича даромад олишни, капитални қайтарилишини таъминлаш ва ҳ.к.\nЭмиссия натижалари тўғрисидаги ҳисобот ва маълумотларни очиб бериш\nҲар бир эмитент қимматли қоғозларини жойлаштирилиши тўғрисида ваколатли органга ҳар чоракда ва йиллик ҳисобот (белгиланган шакл ва муддатларда) тақдим этиши лозим.\nЭмитент қимматли қоғозларини эмиссияси чоғида маълум муддатларда инвесторларга қонун хужжатларида кўрсатилган маълумотларни белгиланган тартибда очиб бериши талаб этилади.\nДавлат қимматли қоғозларини Вазирлар Маҳкамасининг қарори билан Молия вазирлиги ва Марказий банк чиқаради.\nДавлат рўйҳатидан ўтган эмиссияланувчи қимматли қоғозлар бирламчи бозорда жойлаштирилган вақтдан бошлаб уларнинг иккиламчи бозор муомаласи бошланади. Иккиламчи бозорда фақат қимматли қоғозларнинг эгалари ўзгаради ва бу жараённинг маҳсус инвестиция институтлари ва эмитент реестри томонидан ҳисоби юритилади.\nҚимматли қоғозларни сўндириш(муомаладан чиқариш)\n- акциядорларнинг умумий йиғилиши қарорига асосан эмитентнинг тугатилиши ҳолида;\n- жамиятнинг реорганизация (қўшилиши, ажралиши, бирлашиши, қайта ташкил этилиши) қилиниши ҳолида;\n- қимматли қоғозларни майдаланиши, йириклаштирилиши, қайтариб сотиб олишиши, конвертацияланиши ҳолларида;\n- суд қарори билан жамиятни тугатилиши ҳолида;\n- агар жамият Уставида қимматли қоғознинг муомала муддати чекланган бўлса.\nЭмиссияланувчи қимматли қоғозларнинг сўндирилиши уларни белгиланган тартибда аннуляция ва йўқ қилиш йўли билан амалга оширилади.\nМавзу: Молия бозори индикаторлари ва моделлари\nМолия тизими ва бозорининг ҳавфсизлик, рақобатбардошлилик, барқа-рорлилик ва жалбдорлилик даражаларини бевосита ва билвосита миқдорий ифодаловчи индикаторларни қуйидаги беш гуруҳларга ажратиш мумкин:\n1. Макромолиявий индикаторлар;\n2. Иқтисодиётда жамғармалар ва инвестициялар нисбатини ифодаловчи индикаторлар;\n3. Банк тизими фаолиятининг индикаторлари;\n4. Нарҳ-наво индикаторлари;\n5. Молия бозорини (ундаги ҳолат ва динамик жараёнларни) ифодаловчи индикаторлар.\nҚимматли қоғозлар бозори индексларини ҳисоблаш методологиясини кўришда қуйидаги саволларга жавоб топиш лозим:\n- фонд индекслари қайси формулалар ёрдамида ҳисобланиб топилади;\n- фонд индексларини ҳисоблашда фойдаланиладиган информация қандай талабларга жавоб беради;\n- информация таркиби ўзгарганда ёки қандайдир корпоратив воқеалар содир бўлганда фонд индексларини ҳисоблаш формулаларига қандай қилиб тузатишлар киритилади.\nАнгло-саксон традицияларига асосланган молия бозори моделлари. Англо-саксон традицияларида (ёки “протестан капитализми” традицияларида) тарбияланган молия бозори қатнашчилари рисклар ва ҳатти-ҳаракатларга нисбатан прагматик, иқтисодий индивидуализм, давлатга ва йирик компания-ларга нисбатан камроқ назоратли бўладилар.\nАҚШ ва Буюкбритания молия бозорлар қатнашчилари эса Германия ва Япониядагилардан фарқли консервативлик даражаси камроқ ва рискларга кўпроқ мойил. Буларнинг барчаси англо-саксон модели асосидаги молия бозорларини либераллигини, очиқлигини, фаоллигини, аммо кризисларга таъсирчанлигини белгилайди.\nГермания традицияларига асосланган молия бозори модели. Диний эътиқодларнинг фарқлилигига қарамасдан, Германия ва Япония моделлари-нинг ўҳшаш тарафлари мавжуд. Сабаб, бу мамлакатларда аҳолининг иқтисо-дий қарашлари кўп жиҳатдан мос келишидир. Германия ҳалқи бошқалардан фарқли бир мунча ҳусусиятларга эга бўлиб, уларга қуйидагиларни киритиш мумкин:\n- практицизм, иерархиклик, ўта меҳнаткашлик, ижтимоий ҳимояга, рисксизлиликка ва жамғармага мойиллик. Англо-саксон моделида эса мобилликка, иҳтирочиликка, рисклиликка, оппортунизмга, агрессивликка, ўзгаришларга мойиллик кўпроқ сезилади;\n- компания раҳбарияти томонидан персонал манфаатларини акциядорларникидан юқори қўйилиши, компания менежментини акциялар курсини ва улар бўйича юқори дивидендлар тўловларини оширишга йўналганлиги. Бунда корпоратив бошқарувнинг германча моделида кўпроқ компаниянинг манфаатлари акциядорларга ҳизмат кўрсатишдан устун қўйилган. Корпоратив бошқарувнинг англо-саксон моделида эса корпорация ва акциядор тушунчалари, уларнинг манфаатлари ва ҳуқуқлари бир бирига тенглаштирилган.\nГермания моделида акциялар бозори устун эмас, кўпроқ қарз муносабатларини мужассамлаштирувчи белгиланган фоизли қоғозлар ва суғурта полислари аҳолини қизиқтиради. Германия молия бозорида банкларнинг ўрни традицион ҳисобланади.\nМавзу: Молиявий инструментлар таҳлили\nФоизлар қарзнинг асосий суммасига маълум бир даврларга ҳисобланади. Фоизни ҳисоблашнинг турли усуллари мавжуд бўлиб, уларнинг асосийларини кўрамиз.\nОддий (содда) фоизлар. Фарз қилайлик, инвестиция қилиш учун қандайдир бошланғич Р пул маблағлари мавжуд. Инвестиция қилиш натижасида маълум вақт муддати (n даврларда) ўтганидан кейин бошланғич сумма iPn (i – фоиз ставкаси бўлиб, у бўйича бошланғич Р суммага фоизлар қўшилади) миқдорга ўзгаради. Яъни бошланғич сумма Р маълум даврлар (n) ўтиши билан iPn миқдорга ошиб, натижада S (ортган сумма) миқдор ҳосил бўлади:\nS = P + iPn = P(l + in). (4.2.1)\n(1 + in) ифода оддий фоизлар бўйича орттирма кўпайтирувчи деб номланади. Орттирилган сумма S бошланғич сумма орқали топилган; фоиз ставкасини (i) декурсив ставка дейилади.\nПул оқимларини дисконтлаш асосида қимматли қоғозлар билан боғ-лиқ операциялар параметрларини миқдорий баҳолаш методи учун алоҳида тушунчалар ва терминология киритилган бўлиб, уларни қисқача келтирамиз.\nОрттириш ва дисконтлаш. Инвестицион қўйилмаларнинг турли вариантлари тўловлар тушумини турли графикларига эга бўлганлиги бу графикларни ўзаро солиштиришни бир мунча қийинлаштиради. Шунинг учун пул тушумларини вақтнинг бир моментига келтириш лозим. Агар бу момент келажакда жойлашган бўлса, унда бундай процедурани орттириш дейилади, агар бу момент ўтган вақтда бўлса – дисконтлаш дейилади.\nПулларнинг келажакдаги баҳоси. Инвесторнинг ҳозирги вақтда бўлган пуллари унга келажакда капиталини банк депозитига қўйиш йўли билан орттириш имконини беради. Натижада инвесторда келажакда бир мунча кўпроқ пул суммаси (аввалги пул қўйилмаси билан бирга) пайдо бўлиши пулларнинг келажакдаги баҳоси дейилади.\nОблигация даромадлилигининг купон нормаси g-га тенг. Даромадлиликнинг жорий нормаси\nОблигация даромадлилигининг тўлиқ нормасини ҳисоблаймиз.\nБунда қисқа муддатли қимматли қоғозлар бўйича даромадлиликни топишдагига ўҳшаш йўл тутамиз. Фарз қилайлик, облигация сўндирилгунига қадар t1 йил қолганда Ц' нарҳда сотиб олинган ва сўндирилишига t2 йил қолганда Ц " нарҳда сотилган.\nЦ' ва Ц" учун қуйидаги тенгликни оламиз:\nАгар Ц' ва Ц" баҳолар (нарҳлар) назарий равишда баҳоларни ҳисоблаш формуласига мос ҳисоблаб топилса, унда формула устида тегишли операцияларни амалга оширишдан кейин қуйидагини олиш мумкин:\nНоль купонли облигациялар. Бу облигацилар дисконта билан сотилади, уларнинг баҳоси:\nБундай облигациялар даромадлилигининг жорий нормаси нолга тенг, чунки g = 0. Мантиқан олдинги формулага ўҳшаб даромадлиликнинг тўлиқ нормасини топамиз:\nДаромад ҳосил бўлади, агар қуйидаги тенгсизлик бажарилса:\n(1 +i1)t1> (1 +i2 )t2.\nАгар банк депозит ставкаси i1 вақт ўтиши билан ўзгармаса (i1= i2), унда даромад ҳар доим бўлади. Фараз қилайлик, t2= 0, яъни облигация ўз эгасида сўндирилгунича қолган, унда i = i1 (ноль купонли облигациядан даромад банк депозит ставкасига тенг).\nФундаментал таҳлил қуйидаги йўналишлар доирасида амалга оширилади:\n1. Макроиқтисодий таҳлил, бунда қуйидаги омилларни (1.1, 1.2, 1.4 параграфларга қаралсин) ҳисобга олинган ҳолда иқтисодиёт ва молия бозорининг ҳолати (1.6, 1.7, 3.1 параграфларга қаралсин) баҳоланади:\n- ЯИМ, бандлик, инфляция, фоиз ставкаси, валюта курслари ва ҳ.к.;\n- Ҳукуматнинг монетар ва фискал сиёсатлари, уларни бозорга таъсири, бунда инвестицион муҳит ва бозорнинг самараси аниқланади (баҳоланади);\n2. Индустриал таҳлил, бунда иқтисодиётдаги фаоллик цикли (даври), унинг индикаторлари ҳамда тармоқларни фаоллик даражасига нисбатан ва ривожланиш даврлари бўйича таснифлаш амалга оширилади, умуман олганда тармоқларнинг параметрларни бозор конъюнктураси трендидан оғишлари таҳлил қилинади ва прогнози амалга оширилади, тармоқ ривожланишининг сифати таҳлил қилинади;\n3. Конкрет фирма таҳлили, бунда фирманинг менежменти ҳолати ва ривожланиши истиқболлари, ташкилий ва бизнес фаолияти шароитлари, корпоратив бошқаруви (сиёсати) ҳолати, молиявий ҳолати кўрсаткичлари, бизнеси баҳоси, бозордаги ўрни ва ҳ.к. кўрсаткичлари таҳлилий баҳоланади; 4. Қимматли қоғозлар баҳосини ва уларнинг портфелини моделлаштириш. Қимматли қоғозлар баҳосини моделлаштиришда фонд бозорининг тузилмаси ҳисобланади.\nТехник таҳлилни амалга оширишга қуйидаги муҳим таҳминларга асосланилади:\n- ташқи омилларнинг ҳар қандай ўзгаришлари қимматли қоғозларни бозор нарҳлари (курслари) динамикасида ўз аксини топади;\n- фонд бозоридаги нарҳлар динамикаси олдиндан идрок қилинадиган маълум қонуниятларга бўйсунади, бундай қонуниятлар барқарор бўлиши мумкин;\n- қимматли қоғозлар курсларининг аввалги ва жорий бозор тенденцияларини ўрганиш асосида уларнинг келажакдаги ўзгариш динамикасини прогноз қилиш мумкин.\nСекьюриметрик таҳлил ёрдамида бозордаги қимматли қоғозларнинг эквивалентлилик потенциали даражалари асосида фонд бозорининг потенциалини баҳолаш мумкин. Бунда эквивалентлилик потенциалини натижавий векторнинг миқдорига (натижавий йўналтирилган куч сифатида) кўпайтмаси қимматли қоғознинг қуввати кучини, бу қувватларнинг йиғиндиси эса қимматли қоғозлар бозори муҳитининг қуввати кучини билдиради\nМазу: Молия бозори эмитентлари ва инвесторлари, уларнинг сиёсатлари ва роли\nЭмитентларни қуйидаги белгиларга асосан таснифлаш мумкин:\n1. Ташкилий-хуқуқий шакли бўйича: давлат органи, турли мулкчилик асосидаги юридик шахс.\n2. Фаолият йўналиши бўйича: давлат, халқаро ва нодавлат молиявий институтлар ва номолиявий ташкилотлар.\n3. Молиявий инструментлари бўйича: давлат, муниципал, халқаро ва нодавлат (корпоратив) инструментлар чиқарувчи ташкилотлар.\n4. Эмиссион сиёсати бўйича: давлатнинг иқтисодий сиёсатини (моне-тар, бюджет-солиқ) юритувчи ваколатли ташкилотлар, халқаро иқтисодий сиёсатни юритувчи ташкилотлар, инвестицион сиёсат (стратегик, портфел, ҳорижий инвесторларга қаратилган) юритувчи ташкилотлар.\n5. Миллийлиги бўйича: резидентлар ва норезидентлар.\n6. Эмиссион потенциали бўйича: катта, ўрта ва кичик ҳажмда молиявий инструментларни чиқарувчи ташкилотлар.\n7. Имиджи ва риски бўйича: юқори, ўрта ва кам нуфузли ва рискли ташкилотлар.\n8. Молиявий инструментларининг жалбдорлилиги бўйича: юқори, ўртача ва кам жалбдор эмитентлар.\nИнвесторларни қуйидаги белгиларга асосан таснифлаш мумкин:\n1. Ташкилий-хуқуқий шакли бўйича: давлат ташкилоти (давлат бошқаруви ва ҳокимияти органи), турли мулкчилик асосидаги юридик шахслар, жисмоний шахслар (фуқаролар ва вақтинчалик фуқаролик хуқуқига эга эмаслар).\n2. Фаолият йўналиши бўйича: индивидуал ва институционал бўлган давлат, халқаро ва нодавлат молиявий институтлар ва номолиявий ташкилотлар, жисмоний шахслар.\n3. Инвестицион воситалари бўйича: пул, валюта, кредит, мулк, товар-ҳом ашё, қимматли қоғозлар ва ҳ.к. ресурсларига эга бўлган инвесторлар.\n4. Инвестицион сиёсати бўйича: давлатнинг иқтисодий сиёсатини (монетар, бюджет-солиқ) юритувчи ваколатли ташкилотлар, халқаро иқтисодий сиёсатни юритувчи ташкилотлар, инвестицион сиёсат юритувчи шахслар.\n5. Миллийлиги бўйича: резидентлар (ички) ва норезидентлар (ташқи).\n6. Инвестицион потенциали бўйича: катта (институционал, стратегик), ўрта ва кичик (миноритар) ҳажмда инвестицияларни йўналтирувчилар.\n7. Риски бўйича: юқори, ўрта ва кам рискли инвесторлар.\n8. Стратегияси бўйича: агрессив, консерватив ва уларнинг гибридига асосланган инвесторлар.\n9. Инвестициялар турлари бўйича: портфел, тўғри инвестициялар қилувчи инвесторлар. Портфелли инвесторлар спекулятив-портфел ва стратегик-портфел турида бўлиши мумкин.\n10. Инвестиция муддати бўйича: қисқа, ўрта ва узоқ муддатли инвесторлар.\nМавзу: Молия бозори институтлари, уларнинг фаолияти ва роли.\nСуғурта компаниялари умуман ҳаётда ва иқтисодиётда, хусусан молия бозорида қуйидаги ролларни бажаради:\n- рисксизликни (суғурта турлари классификатори бўйича) таъминловчи молиявий институтлар;\n- молиявий ресурслар аккумулятори, йирик инвестициялар манбаи;\n- институционал инвестор (белгиланган тартибда);\n- қимматли қоғозлар эмитенти (белгиланган тартибда).\nАйтилганларни халқаро суғурта бозори ва суғурта операциялари ривожланиши тенденциялари асосида кўриш мумкин.\nБанклар умуман иқтисодиётда, хусусан молия бозорида қуйидаги ролларни бажаради:\n- монетар сиёсатни таъминловчи институтлар;\n- иқтисодиёт субъектларига кредит, пул воситалари билан боғлиқ операциялар бўйича профессионал ҳизматлар кўрсатувчи институтлар;\n- қимматли қоғозлар чиқарувчи (белгиланган тартибда);\n- фонд бозорида профессионал ҳизмат кўрсатувчи институт. Айтилганларни халқаро банк тизими ривожланиши тенденциялари асосидакўриш мумкин.\nБанкларнинг молия бозоридаги фаолият турларини қуйидагича тизимлаштириш мумкин.\n1. Банклар молия бозорининг қуйидаги сегментларида фаолият юритадилар: валюта, қимматли қоғозлар, пул-кредит (жумладан ипотека кредитлари), қимматбаҳо металлар ва тошлар (жумладан санъат асарлари).\n2. Кўчмас мулк бозорида воситачи, риелтор, ишончли бошқарувчи (траст), ипотекавий инвестор сифати фаолият кўрсатади.\n3. Валюта бозорида: дилер ва брокер (трейдер, жумладан валюта оператори). Бунда спот ва муддатли бозорларда иштирок этади.\n4. Пул-кредит бозорида: пул ҳисоб рақамлари ва пул воситалари (чеклар, карточкалар ва ҳ.к.) бўйича мижозларга операцион ҳизмат кўрсатиш; кредит бериш ва олиш; бўлак кредиторларнинг кредит траншлари бўйича оператор бўлиш ва ҳ.к.\n5. Қимматли қоғозлар бозорида: эмитент (эмиссияланувчи ва эмиссияланмайдиган турлари бўйича); институционал инвестор (ўзининг инвестицияларини бошқариш бўйича) ва коллектив инвестор (мижозларининг инвестицияларини бошқариш бўйича); профессионал институт (брокер, трайдер, дилер, андеррайтер, траст, консалтинг, клиринг, депозитарий, трансфер-агент ва ҳ.к.).\nМолия бозорида давлат ўзининг қимматли қоғозлари эмитенти ва зарур объектларни молиялаштирувчи сифатида қуйидаги мақсадларни кўзлайди:\n- жорий бюджет дефицитини (камамадини) молиялаштириш;\n- аввал чиқарилган қарз мажбуриятларини сўндириш;\n- давлат бюджетининг касса ижросини таъминлаш;\n- солиқ тўловларининг нотекис тушумини текислаш;\n- тижорат банкларини ликвид резерв активлар билан таъминлаш;\n- давлат ва маҳаллий ҳокимият органлари томонидан амалга оширилаётган мақсадли лойиҳа дастурларини молиялаштириш;\n- ижтимоий аҳамиятга эга ташкилот ва муассасаларни қўллаб-қувватлаш ва ҳ.к.\nМавзу:Молия бозори савдо тизимлари, уларнинг фаолияти ва роли.\nМолия бозорининг савдо тизимларини молиявий инструментлар тури бўйича қуйидагича ажратиш мумкин:\n- қимматли қоғозлар савдоси тизимлари;\n- пул воситалари (масалан, пластик карточкаларнинг турли ҳиллари) ва валюта (ҳорижий ЭКВ) савдоси тизимлари;\n- кредитлар савдоси тизимлари;\n- суғурта инструментлари (полислари) савдоси тизимлари;\n- молиявий (валюта) қийматга эга бўлган антиквариат ва ювелир буюмлари, қимматбаҳо металл ва тошлар ҳамда ноёб (камёб) элементлар (радиактив) савдоси тизимлари.\nҚимматли қоғозлар бозорида савдо операциялари тўрт босқичда амалга оширилиши мумкин:\n- битишувни (шартномани) тузиш;\n- тузилган битишув параметрларини текшириш (солиштириш);\n- қимматли қоғозлар бўйича савдони амалга ошириш;\n- битишув талабларини оҳиригача ижро қилиш (тўловни амалга ошириш ва қимматли қоғозларни янги эгасига бериш). Ушбу босқич ҳисоб-китоб тизими томонидан амалга оширилади.\nФонд бозори савдо тизимларида қимматли қоғозларнинг турларига қараб улар бўйича савдо шакллари, усуллари, методлари ва механизмлари маълум даражада фарқланиши мумкин. Шу муносабат билан савдо тизимларини қуйидагича таснифлаш мумкин:\n- эмиссияланувчи қимматли қоғозлар савдоси тизими;\n- эмиссияланмайдиган қимматли қоғозлар савдоси тизими;\n- базавий қимматли қоғозлар савдоси тизими;\n- базисли қимматли қоғозлар (деривативлар, яъни ҳосилавий қимматли қоғозлар) савдоси тизими;\nСавдо тизимларини қимматли қоғозлар бозори сегментлари бўйича ҳам таснифлаш мумкин:\n- бирламчи тарзда илк бор жойлаштириладиган қимматли қоғозлар савдоси тизими (бирламчи бозор савдо тизими);\n- иккиламчи бозор (спекулятив) савдо тизими.\nУшбу савдо тизимлари биржавий ва биржадан ташқари бозорларда мужассамлашган.\nФонд биржаси фазосини уч зонага ажратиш мумкин:\n- биржанинг ўзига (ҳўжалигига);\n- брокерлик идоралари ва биржа аъзолари ваколатхоналарига;\n- мижозлар зонасига.\nБиржавий фаолият тамойиллари савдо тизимлари тамойилларига мос.\nФонд биржаси фаолиятининг молиявий таъминоти:\n- фонд биржаси акциялари ва пайларини сотиш;\n- фонд биржасидаги брокерлик ўринларини сотиш;\n- фонд биржаси аъзолари мунтазам тўлаб борадиган аъзолик бадаллари;\n- биржа битимларини рўйхатдан ўтказишда олинадиган йиғимлар;\n- биржа уставида назарда тутилган ахборот хизмати ва бошқа оид хизматлар кўрсатишдан келадиган даромадлар ҳисобидан амалга оширилиши мумкин.\nБиржа курслари котировкасининг қуйидаги икки усули мавжуд:\n- ягона курс усули;\n- рўйҳатга олинувчи курс усули.\nКурслар котировкасини белгилаш жараёни қуйидаги асосий тартибларга риоя қилиш негизида амалга оширилади:\n- ягона биржа курси энг кўп савдо шартномалари миқдори таъминланган даражада белгиланади;\n- “иҳтиёрий курс бўйича сотиш” ва “иҳтиёрий курс бўйича сотиб олиш” талаблари биринчи навбатда қондирилади;\n- биржавий шартномалар ҳариднинг максимал нарҳлари ва сотишнинг минимал нарҳлари асосида содир этилади. Бундай нарҳларга яқин бўлган талаблар қисман қондирилади;\n- биржадаги талаблар ва шартномалар сонини ошишига олиб келувчи ягона биржа курсидан кам бўлган нарҳлардаги талаблар қондирилмайди.\nБиржа бюллетенларида барча нарҳлар кўрсатилавермайди, балки фақат биржа кунидаги нарҳлар динамикасини ўзида тўлиқ ифодаловчи чегаравий нарҳлар келтирилади.\nЭлекторон савдо тизими фаолияти ўзига қуйидаги босқичларни киритади:\n- тизимга кириш ва уни ҳимояси;\n- савдо объекти тўғрисидаги бозор информациясини кўриб чиқиш (кузатиш);\n- тизимга битишувларни содир қилишга талабларни (буйруқларни) киритиш;\n- узлуксиз савдо режимижа битишувларни тузиш;\n- буйруқлар ҳисоби китобини юритиш;\n- тизимдан фойдаланувчиларга битишувлар тўғрисидаги информацияни тарқатиш;\n- ҳар бир битишув бўйича тизимнинг фаолиятини назорат қилиш.\nЭлектрон савдо тизимларининг ижобий томонларига қуйидагиларни киритиш мумкин:\n- савдо операцияларини куннинг исталган вақтида амалга ошириш имконияти;\n- жаҳон фонд бозорларига турли регионлардан брокерларнинг максимал кириши;\n- нисбатан кичик миқдордаги операцион ҳаражатлар;\n- савдода қатнашчилари тўғрисидаги информацияни юқори даражада маҳфийлиги (конфиденциаллиги);\n- традицион биржа савдосидан фарқли (одатда ҳаридорнинг биргина қулай нарҳи ва сотувчининг нарҳи), бир вақтнинг ўзида бир неча қулай нарҳларни кўриш имкони мавжуд.\nМазу: Молия бозори рисклари ва инвестицион портфелларни бошқариш асослари\nРискларни тўлиқ ва ўз вақтида адекват аниқлаш асосида уларга таъсир кўрсатиш мумкин, демак уларни бошқаришнинг реал имконияти пайдо бўлади. Ушбу маънодаги ҳолда риск – фаолиятнинг ситуацион характеристикаси бўлиб, ўзида муваффақиятсизликни келтириб чиқарувчи натижанинг ноаниқлигини ва мумкин бўлган ноҳуш натижаларни акс этади. Бундай ноҳуш ҳодисалар ва ноаниқ натижаларни эҳтимолий равишда вужудга келишида қуйидагилар сабаб бўлиши мумкин: мамлакатдаги қонунчилик ва жорий иқтисодий ҳолатни барқарормаслиги, сиёсий ҳолатни ноаниқлиги, бозор конъюнктурасини, нарҳларни, валюта курсларини ўзгариши ва ҳ.к.\nСтохастик-аниқ информация – кўрсаткичлар тўғрисидаги информация бўлиб, бу кўрсаткичлар ўтмиш ва келажакда маълум бўлган ўзгариш қонуниятлари (эҳтимолий) билан ифодаланади. Бунда кўрсаткичлар сифатида математик кутилиши ривожланишнинг объектив тенденцияларини ҳисобга олинган ҳолда ифодаланувчи беҳоста (эҳтимолий содир бўлувчи) катталиклар олинади. Кўрсаткичларнинг математик кутилишлардан оғишлари ўтмишдаги тажриба асосида олинган ушбу катталикларнинг тақсимланиш функцияларидан аниқланади. Кўрсаткичларнинг режалаштирилган (лойиҳавий) миқдорлари сифатида бундай кўрсаткичларнинг математик кутилишлари миқдорларини (маълум аниқлик даражаси билан) олиш мумкин.\nСтохастик-ноаниқ информация – кўрсаткичлар тўғрисидаги информация бўлиб, бу кўрсаткичлар фақат ўтмишда маълум бўлган ўзгариш қонуниятлари (эҳтимолий) билан ифодаланади. Келажакдаги миқдорлари эса ҳозирда номаълум бўлган омиллар ёки конкрет бўлган ҳали қабул қилинмаган қарорларга боғлиқ бўлади. Бунда кўрсаткичларни миқдорий баҳолаш учун катталиклар ўзгаришининг (қониқарли аниқликда) маълум чегаралари доирасида эҳтимолий вариантлар таҳлил қилинади.\nМолия бозори қатнашчиси учун молиявий инструмент бўйича кўпинча ноаниқ бўладиган қуйидаги информация аҳамиятга эга:\nмолиявий инструментни иқтисодий-хуқуқий таъминланганлиги асосида базисига эквивалентлилиги даражаси;\nрисксизлилик ва натижавийлилик даражаси.\nУмуман олганда, информациянинг ноаниқлиги мос равишда рискни келтириб чиқаради.\nҚамрови бўйича рисклар қуйидаги турларга ажралади:\nПортфелнинг мазмуни – бир тўпламга жамланган қимматли қоғозлар бўйича инвестор учун қулай ва зарурий инвестицион шароитларни яхшилаш бўлиб, унда бу тўпламдаги қоғозларда инвесторнинг инвестицион сиёсати мақсад-вазифаси доирасида яратилган ушбу шароитлар талабларига жавоб берувчи инвестицион ҳоссалар шакллантирилади. Бундай ҳоссаларни алоҳида олинган бир турдаги қимматли қоғоз доирасида таъминлаб бўлмайди, фақат уларнинг комбинациясидагина шакллантирилиши мумкин.\nПортфелдаги қимматли қоғозлар баҳосининг ўзгаришига олиб келувчи қуйидаги уч сабабни кўрсатиш мумкин:\n1. Эмитентнинг кредит баҳоси ва ундан куталадиган қайтим нормаси яхшиланади ёки ёмонлашади.\n2. Агар бозор параметрлари (кутилаётган қайтим нормаси ва кредит баҳо) ўзгармас қолса, лекин облигациялар бўйича мажбуриятлар ижроси муддати яқинлашса, унда қоғозлар (агар уларнинг нарҳлари рағбат ёки дисконта доирасида бўлса) нарҳи ўзгариб туради (ёки юқорига сакрайди ёки пастга тушади).\n3. Кутилаётган қайтим нормаси ўзгаради, бу эса ўзгармас купонли инструментлар нарҳини корректировка қилишга олиб келади.\nПорфелни шаклантиришда қуйидаги ишлар кетма-кетлиги бажарилади:\n1. Қуйидагилар таҳлил қилиниб дастлабки мониторинги ўтказилади (тўлиқ мониторинг тартиби 8.6-чи параграфда кенгроқ келтирилган):\n- қимматли қоғозлар бозори, унинг сегментлари ва индикаторлари;\n- эмитентларнинг молиявий-иқтисодий кўрсаткичлари;\n- қимматли қоғозларнинг инвестицион сифат кўрсаткичлари.\n2. Дастлабки мониторинг (таҳлилий кузатиш) натижалари асосида қўйилган инвестицион мақсадга (масалан, юқори даромад олиш) мос келувчи портфелнинг бошланғич таркиби учун кам деганда акциялар ва облигация-ларнинг икки пакетини белгилаб олиш.\n3. Режалаштирилган инвестицион маблағларни танлаб олинган пакетларга инвестицион мақсадга эришишни таъминловчи диверсификация тамойили асосида тақсимлаш. Бунинг учун қуйида келтирилган мисолдан фойдаланиш мумкин.\nПортфелни баҳолаш қуйидаги тартибда амалга оширилиши мумкин.\nБозор нарҳини (баҳосини) аниқлаш (fixing):\n- биржа нарҳларини (ёпилиши бўйича);\n- биржадан ташқари бозор операторларининг нарҳларини;\n- бозор аниматорлари (маркет-мейкерлар) ёки брокерларнинг нарҳлари:\n- минимум 5 манбадан;\n- оддий ўртачалари;\n- ўртача квотирланиб вазнлаштирилганлари.\nОптимал портфелни танлаш кетма-кетлиги қуйидагилар:\n1) Портфелни оптималлаштириш бўйича мониторинг тўғрисида шартнома тузиш.\n2) Мониторинг ўтказиш.\n3) Оптималлаштириш моделини танлаш.\n4) Портфелни бошқариш бўйича қарор қабул қилиш мақсадида мониторинг натижалари бўйича портфел таркибини оптималлаштириш.\n5) 8.5.1-8.5.4 формулалар ёрдамида портфелни қайта кўриб чиқиш (“Чангини қоқиш”, керакли қисмини янгилаш).\n6) Янгиланган портфелни қайта мониторингини ўтказиш ва бошқатдан (янгидан) оптималлаштириш (портфелни бошқариш бўйича навбатдаги қарорни қабул қилиш).\n7) Мониторинг шартномаси муддатининг тугаши билан ҳисобот тайёрлаб тақдим этиш.\nМавзу: Молия бозорини мувофиқлаштириш ва назорат қилиш асослари.\nДавлатнинг бош мақсади – молия бозорини тизимли равишда самарали тартиблаштириш асосида миллий манфаатларни комплекс таъминлаш. Бунда давлат молия бозори орқали:\n- иқтисодиётга инвестицияларни жалб қилишни, реал секторни модернизациялашни ва индустриал ривожлантиришни, умуман барқарор иқтисодий ўсишни таъминлайди;\n- давлатнинг молиявий-иқтисодий (монетар, фискал) сиёсатини амалга оширади;\n- молия тизимининг ҳавфсизлиги ва рақобатбардошлигини таъминлайди;\n- молиявий глобаллашув жараёнларини ривожлантиради.\nТартиблаштириш институтлари бўйича – давлат органлари (Молия вазирлиги ва Марказий банк), ваколатли давлат муассасаси, квази-ҳукумат ташкилоти (умумиллий макрорегулятор), давлат ва ўзини ўзи мувофиқлаштирувчи ташкилотлар билан биргаликда бўлган, алоҳида макрорегулятордан иборат тизим томонидан тартиблаштирилувчи тизимлар.\nТартиблаштириш усуллари бўйича – функционал, институционал, административ, индикатив, ўзини ўзи тартиблаштириш, макрорегулятив (9.5 параграфга қаралсин) ва гибрид (аралаш) усулларига асосланган тизимлар.\nТартиблаштиришнинг миллий тизимини ташкиллаштиришда қабул қилинган ёндашувлари бўйича – ҳукумат томонидан тўғридан тўғри тартиблаштириш (масалан, Ирландия, Нидерланды, Португалия), молия ва банк тизимларини регуляторлари бўлмиш органлар томонидан тартиблаштириш (масалан, Бельгия, Дания, Япония, Қозоғистон), маҳсус тузилган ваколатли давлат ташкилоти томонидан тартиблаштириш (масалан, АҚШ, Буюк Британия, Италия, Франция, Испания, Россия), аралаш тизимлар.\nТартиблаштириш кўлами (ҳажмининг кенглиги ва чуқурлиги) бўйича – молиявий глобал (халқаро, мета, планетар), макромолиявий ва микромолиявий даражада тартиблаштириш.\nТартиблаштириш индикаторлари бўйича – мета-, макро-, микроиндикаторларнинг чегаравий (критик) миқдорлари (энг паст ва энг баланд) даражалари доираси ичида (3.1 ва 3.2 параграфларга қаралсин).\nТартиблаштириш мақсадлари бўйича – давлат, нодавлат ва бошқа турли мулк шаклидаги юридик шахслар, жисмоний шахслар (асосан инвесторлар) фаолияти (операциялари) ва функцияларини молия бозори қатнашчилари сифатида уйғунликда (интеграллашган ҳолда, тарзда) тартиблаштириш тизими.\nТартиблаштириш моделлари бўйича – мумтоз (англо-саксон), континентал (асосан германча), японча-корейсча, исломий (Индонезии, Малайзия, Покистон ва ҳ.к.), аралаш моделларга (3.3 ва 3.4 параграфларга қаралсин) асосланган тартиблаштириш тизимлари.\nМолия бозорини иқтисодий тартиблаштириш давлат томонидан қуйидаги иқтисодий ричаглар ва капиталлар ёрдамида амалга оширилади:\nсолиққа тортиш тизими (солиқлар тури ва ставкалари, улар бўйича имтиёзлар);\nдавлат капиталлари (давлат бюджетит, бюджетдан ташқари фондлар, молиявий ресурслар ва ҳ.к.);\nдавлат мулки ва ресурслари (давлат компаниялари, табиий ресурслар ва ерлар).\nКўрсатилган мақсадларга мос келувчи тамойиллар қуйидагилар:\nРегуляторга тегишли тамойиллар:\n1. Регуляторнинг жавобгарлиги соҳаси (даражаси) аниқ ва объектив ҳамда тасдиқланган бўлиши лозим.\n2. Регулятор ўз мажбуриятлари ва ваколатларини бажариши бўйича ҳисоботли бўлганлиги билан бирга операцион ҳолис (боғлиқ бўлмаган) бўлиши зарур.\n3. Регулятор адекват ваколатларга, етарли ресурсларга эга бўлиши ва ўз функциялари ва ваколатларини бажариши лозим.\n4. Регулятор очиқ, илгарилаган ва қарама-қарши бўлмаган регулятив жараённи таъминлаши лозим.\n5. Регуляторнинг ҳизматчилари энг юқори даражадаги профессионал стандартлар талабларига жавоб бериши, жумладан конфиденциаллик стандартларига риоя қилишлари лозим.\nЎзини ўзи тартиблаштириш бўйича:\n6. Бозорнинг ҳажми ва мураккаблиги даражаси билан белгиланувчи даражада мумкин бўлган соҳалар устидан тўғридан тўғри назорат функ-цияларини бевосита ваколатли бажариш учун ўзини ўзи тартиблаштириш ташкилотларини тартиблаштириш схемасига қўшилиши лозим.\n7. Ўзини ўзи тартиблаштирувчи ташкилотлар давлат регуляторининг назорат объекти бўлиши керак. Бу ташкилотлар уларга берилган ваколатлар ва мажбуриятларни бажариши чоғида ҳалаллик, адолатдилик ва конфиденциаллик (маҳфийлик) стандартларига риоя қилишлари лозим.\nЎЎМ ташкилотлари қуйидаги хуқуқларга эга:\n- қонун ҳужжатлари асосида ва мувофиқ ўз қатнашчиларининг қимматли қоғозлар бозорида фаолият юритишнинг ягона қоидаларини, шунингдек уларнинг касбий этикаси қоидаларини ишлаб чиқиш;\n- қимматли қоғозлар бозорида профессионал фаолиятни амалга ошириш учун махсус рухсатномалар (лицензиялар) бериш мумкинлиги тўғрисидаги тавсиявий хулосалар бериш, қимматли қоғозлар бозорига оид қонун ҳужжатлари бузилган холларда бундай рухсатномаларни (лицензияларни) амал килишини тўхтатиб турилиши, тугатилиши ёки бекор қилиниши бўйича илтимосномалар киритиш;\n- қимматли қоғозлар бозорининг профессионал қатнашчиларининг мутахассисларини тайёрлаш дастурларини ишлаб чиқиш;\n- ўз аъзолари ўртасида низо ва келишмовчиликларни хал қилиш қоидаларини ўрнатиш.\nЖаҳон амалиётида мавжуд макрорегуляторларни шартли равишда икки катта гуруҳга ажратиш мумкин:\n- фақат (ёки кўпроқ) назорат функцияларини бажарувчи макрорегуляторлар. Масалан, бундайлари Японияда 1998 йилдан (Financial Supervisory Agency), Жанубий Кореяда 1998 йилдан (Financial Supervisory Comission), Венгрияда 1996 йилдан (Hungarian Banking and Capital Market Supervisory), Данияда 1988 йилдан (Danish Financial Supervisory Autority), Норвегияда 1986 йилдан (Banking Insurance and Securities Comissions), Швецияда 1991 йилдан (Swedish Financial Supervisory Autority), Финляндияда 1991 йилдан (Financial Supervision), Жанубий Африка Республикасида 1990 йилда тузилган (Financial Services Board);\n- ҳам назорат, ҳам меъёрлаштирувчи (тартиб-қоидаларни ўрнатувчи) функияларни бир вақтнинг ўзига амалга оширувчи макрорегуляторлар. Mасалан, бундайлари Буюк Британияда 1997 йилда (Financial Services Autority), Австралияда 1998 йилда (Australian Securities and Investments Comission, Australian Prudential Regulation Autority), Канадада 1987 йилда (Office of the Superintendent of Financial Institutions), Сингапурда 1998 йилда (Monetary Autority of Singapore), Швейцарияда 1997 йилда тузилган (Swiss Federal Banking Comission).\nЎзбекистон шароитида ҳам молия бозори макрорегуляторини тезроқ тузишни мақсадга мувофиқ объектив ҳолат деб билиш мумкин.\nЎзбекистонда макрорегуляторни тузиш келажакда молиявий глобаллашув жараёнларига осонроқ ва тўлиқ қўшилиш имконини бериши мумкин бўлиб, жаҳонда ривож топиб бораётган қуйидаги иқтисодий тенденциялар ва назарий концепциялар билан белгиланади:\n- молия институтлар ва улар инструментларининг универсаллашуви;\n- молия бозорларининг турли сегментларида фаолият юритувчи молиявий конгломератларни ташкил топиши;\n- молия институтларининг бир-бирлари ўртасида ўзаро молиявий инструментлар билан алмашиниши;\n- миллий регулятив нормаларнинг ўзаро унификациялашуви, стандарталашуви ва мослашуви йўли билан миллий молия бозорларнинг интернационаллашуви ва глобаллашуви, молия бозорлари қатнашчилари фаолиятининг информацион транспарентлилиги (9.1 ва 9.6-чи параграфларга қаралсин) ва рисксизлилик даражаларини ортиб бориши;\n- молиявий инструментларнинг диверсификацияланишида Интернет-молиявий бизнесни жадал ривожланиши;\n- молия бозорлари индустрияси сифатини бошқаришнинг комплекс тизимларини шаклланиши;\n- молия соҳасида финансометрика (секьюриметрика) ва молия инжинирингини жадал ривожланиши, уларнинг асосида банкларникига ўҳшаш молиявий маҳсулотларнинг ва секьюритизациялашган активларнинг ҳажмини тез ошиб бориши;\n- умуман олганда умумжаҳон миқёсида глобаллашув жараёнларини жадаллашуви билан боғлиқ бошқа ҳодиса ва воқеликлар.\nМолия бозорининг регулятив инфратузилмаси\nМолия бозорининг регулятив инфратузилмаси институтларига қуйидаги давлат органлари киради ва улар қонунчилик билан бириктирилган тегишли ваколатларга эга.\nАсосий органларга Марказий банк, Молия вазирлиги, Давлат мулкини бошқариш Қўмитаси ҳузуридаги қимматли қоғозлар бозори фаолиятини мувофиқлаштириш ва назорат қилиш Маркази (қуйида қисқача Марказ деб юритамиз) киради. Молия бозорида антимонопол сиёсатни кўрсатиб ўтилган органлар билан биргаликда монополиядан чиқари, рақобатни ривожлантириш ва тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш Давлат Қўмитаси амалга оширади. Молия бозорига таъсир кўрсатувчи фискал сиёсатни эса Молия вазирлиги, Давлат солиқ Қўмитаси ва Давлат божхона Қўмитаси биргаликда олиб боради. Молия бозорига оид ташқи иқтисодий фаолият билан боғлиқ масалаларни Ўзбекистон Республикаси ташқи иқтисодий фаолият вазирлиги (Агентлиги) иқтисодиёт вазирлиги биргаликда амалга оширади.\nМавзу: Жаҳон молия бозорининг замонавий тенденциялари ва муаммолари.\nЖаҳон молия бозори молиявий глобаллашув жараёни маҳсули бўлиб, индустриал мамлакатларни умумжаҳон миқёсда иқтисодий самарадорлигини кескин оширди. Лекин бу жараён ривожланаётган мамлакатлар ривожига ижобий таъсирдан кўра кўпроқ салбий таъсир кўрсатиши ҳозирда барчага аён бўлиб қолди. Бунинг сабаби ривожланаётган мамлакатлар иқтисодиёти индустриал давлатлар иқтисодиётига кўпдан боғлиқлигида деб билиш мумкин. Аммо бунга қарамасдан ривожланаётган мамлакатлар иложи борича молиявий глобаллашувнинг ижобий тарафларини ўзларида жорий қилишни тинмай давом эттирмоқдалар (қуйидаги жадвалга қаралсин). Бунга мисол: Марказий ва Шарқий Европа мамлакатлари, Россия, Қозоғистон, Укранина, Латвия, Литва, Эстония, Ҳитой, Индонезия, Малайзия, Сингапур, Корея, ЖАР, Бразлия, Чили, Аргентина ва ҳ.к. давлатлари. Бу мамлакатларнинг борган сари жаҳон молия бозоридаги салмоғи (3.1 параграфда келтирилган умумий индикаторлар бўйича) ошиб бормоқда, молиявий глобаллашув жараёнларига қўшилиши тезлашмоқда, натижада иқтисодий самарадорлиги сезиларли ортмоқда.\nОперацияларнинг турлари ҳар бир қатнашчининг молия бозоридаги функциясига мос равишда тартибли тарзда бажарилади. Операциялар молия бозорининг у ёки бу сегментида бажарилишига қараб турланиши мумкин. Масалан, валюта сегментида – валюта операциялари, фонд бозорида – қимматли қоғозлар билан боғлиқ операциялар, кредит-пул сегментида – пул, пул воситалари ва кредит операциялари, суғурта бозорида – суғурта операциялари ва ҳ.к.\nМолия бозори сегментларидаги операцияларни умуман олганда икки катта гуруҳга ажратиш мумкин: тижорат (бизнес) операциялари, регулятив операциялар. Тижорат операциялари битишув предмети бўйича эмиссион, инвестицион, савдо-сотиқ ва ҳизмат кўрсатиш операцияларига бўлинади. Регулятив операциялар савдо-сотиқ ва ҳизмат кўрсатиш операцияларини микро- ва макродаражада тартиблаштиришга (лицензион битишувга асосан регулятив меъёрларга мос равишда) қаратилган бўлиши мумкин.\nКелтирилган операциялар турлари ички (миллий) бозорда ва халқаро (ташқи) молия бозорларида бажарилиши мумкин.\nМолия бозорларида ҳар қандай операцияларни бажариш регулятив тарзда меъёрланган бўлади. Операцияларнинг ҳажми молия бозоридаги талаб ва таклифга боғлиқ бўлиб, амалга оширилиши сифати эса молия бозори талабларидан келиб чиқади.\nРегулятив операциялар молия бозорини тартиблаштирувчи институт-лар томонидан амалга оширилади.\nЭмиссион, инвестицион ва ҳизмат кўрсатиш (сервис) операциялари молия бозорларининг тегишли қатнашчилари (институтлари) томонидан амалга оширилади.\nСавдо операциялари савдо тизимлари ёрдамида амалга оширилади. Эмиссион, инвестицион, сервис ва савдо операцияларида молия бозорининг барча қатнашчилари меъёрий тарзда белгиланган тартибда бевосита ва билвосита иштирок этадилар.\nЎзбекистон молия бозорини жаҳон молия бозорига интеграциялашуви жараёнларини тезлаштиришда айниқса қуйидагиларга асосланиш мақсадга мувофиқ:\n- Европа Иттифоқининг 1993 йил 10 май кунида қабул қилган Директивасига;\n- Халқар ўттизлик Гуруҳининг 20 тавсияларига (6.5 параграфга қаралсин);\n- ЕврОсиё Иқтисодий Ҳамжамиятига аъзо-давлатларнинг амалдаги қонунчилик ҳужжатлари, Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги иштирокчи-давлатлари Парламентлараро Ассамблеясининг 2001 йил 24 ноябрда Санкт-Петербург шаҳрида 18-7-сонли Қарори билан тасдиқланган, “Қимматли қоғозлар бозори тўғрида”ги Моделли қонуни, ҳамда АҚШ, Германия, Буюк Британия, Корея, Япония ва бошқа мамлакатлари қимматли қоғозлар бозорининг фаолият кўрсатиш механизмлари ва тартиблаштирилиши қисмига оид қонунчилик ҳужжатларига;\n- миллий банк тизими моделини ислоҳ қилиш, бунда банкларнинг очиқ молия бозорларидаги операцияларига катта эътибор бериш лозим;\n- миллий суғурта тизми моделини ислоҳ қилиб инвестицион ва эмиссион операцияларига катта эътибор бериш зарур;\n- корпоратив бошқарув сиёсати моделини такомиллаштириш лозим, бунда миноритар инвесторларнинг хуқуқларини ҳимоялаш ва қонуний манфаатларини таъминлашга катта аҳамият бериш лозим;\n- хусусийлаштириш механизмини такомиллаштириш лозим;\n- молиявий инструментлар турларини кўпайтириш ҳамда улар ва уларнинг базисларининг ўзаро эквивалентлилик даражасини таъминлаш;\n- молия бозори ва иқтисодиётнинг ўзаро эквивалентлилик даражасига эришиши;\n- молия бозори эмитентларининг эмиссия, инвестиция, даромад ставкалари сиёсатлари (стратегиялари) оптимал балансини таъминланишига катта аҳамият бериш зарур;\n- муддатли қимматли қоғозлар (деривативлар) бозорини кескин шакллантириш зарур;\n- коллектив инвесторларни кескин кўпайтириш;\n- очиқ ва шаффоф бирламчи ҳамда давомий, мунтазам, узлуксиз, шаффоф фаолият юритувчи иккиламчи бозорни ривожлантириш лозим;\n- молия бозори индикаторларининг ўрта муддатда ҳеч бўлмаса минимал чегаравий миқдорларига эришиш ;\n- секьюриметрик (финансометрик) таҳлил ва молия инжинирингини кескин ривожлантириш зарур;\n- молия бозоридаги фаолият рискларини самарали бошқаришни таъминлаш;\n- молия бозори индустрияси сифатини бошқаришнинг комплекс тизимини тузиш лозим;\n- молия бозори макрорегуляторини тўзиш мақсадга мувофиқ ;\n- мамлакат ва кредит рейтингларининг яҳши кўрсаткичларига эришиш лозим ва ҳ.к.


18:38 22.06.2017 (Янгиланган 09:34 23.06.2017)\nТОШКЕНТ, 22 июн — Sputnik. Корея Халқ Демократик Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги интернетда ўз расмий сайтини ишга туширди, деб хабар қилди РИА Новости.\nСайт яратилгани ҳақидаги қисқа хабар Корея Марказий телеграф агентлиги томонидан эълон қилинди. Агентлик хабарига кўра, КХДР ТИВ сайти мамлакат ташқи сиёсати моҳиятини англашда ёрдам беришга қаратилган. Шу билан бирга сайт "Корея ва дунё мамлакатлари ўртасидаги ўзаро тушуниш, дўстлик ва ҳамкорлик муносабатларини мустақиллик, тинчлик ва дўстлик идеаллари асосида ривожлантиришга ва кенгайтиришга ҳисса қўшиши" қўшимча қилинган.\nСайтда ушбу муассаса таркибий тузилмалари, департаментларнинг тўлиқ рўйхати, институтлар ва муассаса бошқарувида бўлган ташкилотлар ҳақида корейс ва инглиз тилларида батафсил маълумот берилган.\nШимолий Корея сингари ёпиқ давлат учун ушбу сайтда ТИВ баъзи институтларининг электрон манзиллари ва почта манзиллари оммага эълон қилингани ҳам ажабланарли ҳолдир.\nШимолий Корея ТИВ сайтидаги бўлинмаларда сўнгги янгиликлар, ҳужжатлар келтирилган, мамлакат дипломатик йўналиши ҳақида тушунтириш берилган, КХДР ҳақида маълумот ҳам киритилган. Шунингдек, сайт фото ва видеоматериаллар билан тўлдирилган.\nСайтда шунингдек, излаш тизими ҳам мавжуд.\nШимолий Кореяда фақатгина расман бунга рухсат олган қатор ташкилотлар Интернетга уланиш имкониятига эга. Шунинг учун ТИВ томонидан яратилган расмий сайт чет эллик фуқаролар ва мамлакатдан ташқарида яшаётган кореяликлар фойдаланишлари учун мўлжалланган.


Олий Мажлис депутати Дониёр Ғаниев Энергетика вазирлиги раҳбариятидан истеъфога чиқишни сўради - Zamin.uz\n21:03 / 11.01.2021\nОлий Мажлис депутати Дониёр Ғаниев Энергетика вазирлиги раҳбариятидан истеъфога чиқишни сўради\nОлий Мажлис депутати Дониёр Ғаниев Ўзбекистонда кузатилаётган кенг миқёсли энергия инқирозига муносабат билдирди. Унинг фикрича, ҳозирги ҳолатда инқирозга сабаб бўлган раҳбарлар истеъфоси энг тўғри йўл бўлади.\n«Сўнгги йилларда мамлакатимизда кўплаб ислоҳотлар амалга ошириб келинмоқда, барча муаммолар бирданига ҳал этилмаган бўлса-да, секин-аста бартараф этиб борилмоқда. Мисол учун, бир неча йиллар аввал пластик карточкадаги пулни нақдлаштириш катта муаммо бўлган бўлса, ҳозир буни муаммо деб бўлмайди. Ёки конвертация, яъни валюта айирбошлаш, онлайн давлат хизматларининг жорий этилиши, «ОВИР», прописка тизимлари ислоҳ қилиниши, банк тизими ислоҳотлари… Санасак етарлича давом этишимиз мумкин. Лекин...\nБугун Ўзбекистон бўйлаб энергия инқирози кечмоқда. Айнан ўта оғир кечган 2020 йилдан сўнг, ҳар йилгидан-да совуқ келган қиш мавсумида энергия инқирози барчани қийнамоқда! Бу ҳолат нафақат аҳоли орасида кескин норозилик, ижтимоий инқирозни келтириб чиқармоқда, балки иқтисодий фаолликни сусайтирмоқда ҳамда мамлакат иқтисодиётига салбий таъсир ўтказмоқда. Энг ачинарлиси, энергетика соҳасидаги муаммолар охирги йилларда олиб борилган барча ижобий ўзгаришларни «ювиб юборяпти».\nЭнди ўйлаб кўринг, совуқ қиш, катта оила, на газ, на электр бор! Оиланинг кекса инсонлари ёки чақалоқлар совуқдан қалтираб ўтирса, оиланинг ёшлари ҳар қанча уринмасин уйини иситишга, уларнинг фаровон ҳаётини таъминлашга имконияти бўлмаса, бундай одамларга ислоҳотларнинг нима кераги бор? Бу одамлар учун ҳар қандай ислоҳотлар, ҳар қандай қонунлар, қўпол қилиб айтганда, бир тийин!!! УЛАР СОВУҚДАН ҚИЙНАЛИШМОҚДА. Бундай ҳолатда уларга фақат бир нарса керак, ЭНЕРГИЯ ТАЪМИНОТИ!\nШу кунларда менга сайлов округимдан бўлаётган ҳар 10 та мурожаатдан 9 таси айнан электр ва газ муаммоси тўғрисида бўлмоқда. Мурожаатлар бўйича шаҳар, вилоят, республика мутасаддилари кимни айблашни билмайди, бир-бирига солади! Энг охирги жавоб эса, қаердадир авария бўлган ва яқин кунларда ҳаммаси яхши бўлади деган ваъда билан чекланилади!\nЭнергетика вазирлиги эса 30 йилдан бери соҳага инвестиция киритилмагани ҳақида дардини достон қилади. Ундай бўлса, 2020 йил 3-чорак якуни бўйича Энергетика соҳасига йўналтирилган давлат ташқи қарзининг 28 фоизи ёки 5,1 млрд доллар маблағлар қани? Уларни қандай сарфлашмоқда?\nМисол учун, умумий қиймати 1,2 млрд доллар бўлган Намангандаги Тўрақўрғон ИЭС ишга туширилса, водийда электр таъминотида муаммо қолмайди, деб ҳаммани ишонтиришганди. Лекин Тўрақўрғон ИЭС ўтган йили ишга тушган бўлса-да, водийда электр таъминотида ижобий ўзгариш бўлмади-ку.\nТўғри, мен бу соҳанинг мутахассиси эмасман, эҳтимол тушунмасман. Лекин наҳот охирги 4 йил давомида соҳада сезиларли ижобий ўзгариш қилиб бўлмаса? Аҳолининг талаби кундан кунга ўсиб бормоқда, нима учун йил давомида шунга қараб ҳаракат қилмаймиз? Электрон ҳукумат, онлайн хизматлар, рақамли иқтисодиёт деймиз, лекин энергия бўлмаса, булардан нима наф? Қайси ислоҳот эффект беради бу ҳолатда? Бундай ҳолат олдимиздаги сайлов йилида рўй беришини қандай тушуниш мумкин? Ёки бу давлат раҳбарининг олиб бораётган сиёсатига қарши атай уюштирилаётган «саботаж»ми?\nСаволлар кўп, жавоб эса кўпдан бери йўқ… Саволларга жавоб бера олмаётган раҳбарлар эса, доимгидек жим.\nАслида, бу ҳолатга биз депутатлар ҳам қисман айбдормиз, чунки Энергетика вазирлигининг раҳбариятини ўзимиз тасдиқлаб берганмиз. Мамлакатдаги бу ҳолатда энергия инқирози юз беришига сабаб бўлган раҳбарлар истеъфоси энг тўғри йўл бўлади. Аслида демократик давлатларда бундай инқирозлар ортидан раҳбарлар ўз ихтиёри билан истеъфо беради. Лекин бундай қила олиш учун биринчи навбатда раҳбарда орият бўлиши керак. Бизнинг энергетика соҳа раҳбарларида эса энергетика таъминоти каби орият ҳисси ҳам «инқирозда», – деб ёзди Дониёр Ғаниев Telegram'даги каналида. “Замин” янгиликларини “Twitter”да кузатиб боринг\nЯнгиликлар » Жамият » Олий Мажлис депутати Дониёр Ғаниев Энергетика вазирлиги раҳбариятидан истеъфога чиқишни сўради


17:45 07.02.2020 (Янгиланган 17:47 07.02.2020) Ҳавола олиш\nДунё энергетика бозорида энг оптимистик тахминларга кўра, 10-15 йил ичида "нефть чўққиси" етиб келади, шундан кейин талаб аста-секин пасая бошлайди - эксперт.\nБиз ўтган йил давомида кузатиб келган иқлим кун тартибининг авж олдирилиши, энергияни декарбонизация қилиш ва энергия алмашинуви деб аталадиган мунозарани башорат қиладиган даражада машҳур қилди, деб ёзади РИА Новости колумнисти Александр Собко.\nЎз навбатида, занжир бўйлаб ушбу жиҳатлар муҳокама қилинадиган яна бир мавзуни актуаллаштирди: "нефть" компанияларини қуйи углеродли энергия манбалари соҳасига қандай трансформация бўлиши, Ҳатто оптимистик тахминлар ҳам "нефть чўққиси" ўн-ўн беш йил ичида келади, шундан кейин талаб аста-секин пасая бошлашини назарда тутади.\nКўплаб нефть компаниялари учун бу трансформация учун ўз сабаби бор: уларнинг ҳар ҳолда ишлаб чиқаришда мақбул арзон нефть захиралари, таққосланадиган вақт оралиғида тугайди. Аммо бундай кенг кўламли ўзгариш жуда инерт ва секин ҳаракатланадиган жараён, шунинг учун нима қилиш кераклигини хозирдан ўйлаш керак.\nАммо шу билан бирга куйидагини тушуниш керак: нефть саноатининг бир қисми ушбу йўналишда муайян қадамлар қўйганига қарамай, ҳозирги вақтда яшил энергияга (кенг маънода: бу "шамол тегирмонлари" ва қуёш панеллари, ва шунингдек, энергия сақлаш ва бошқа технологиялар) инвестициялар нефть ва газ инвестициялар умумий улушининг атиги бир неча фоизини ташкил қилади, уларнинг асосий қисми ҳанузгача нефть ва газдир.\nШу билан бирга, Грета Тунберг таклиф қилгани каби, қазилма ёқилғига инвестициялардан бирданига воз кечиш хозир мумкин эмас. Агар бундай воз кечишлик рўй берса, биз жуда тез, деярли бир зумда янги нефть тақчиллигига дуч келамиз: мавжуд қудуқлардан қазиб олиш, ҳатто анъанавий конларда ҳам, сланецни ҳисобга олмаганда жуда тез пасаймоқда.\nШу сабабли, ягона савол шундаки, келажакда компаниялар яшил энергияга қанчалик тез ўтишади, "яшил" га ҳар йилги капитал харажатларнинг уч фоизи миқдорида қоладими (бу 15 та йирик нефть ва газ компаниялари учун яқинда ўтказилган "Energy Transition: Evolution or Revolution" сўровномасида келтирилган тахминлар), ёки ҳар йили бу ерда доимий мунтазам ўсишни кўрамизми.\nШуни таъкидлаш керакки, уч фоиз - бу шифохонадаги ўртача ҳарорат, бу жуда ўртача тасвирни кўрсатади: турли компанияларнинг стратегияларни тубдан фарқ қилади. ExxonMobil ва Chevron каби Америка нефть трансмиллий корпорациялари ҳозирча асосан нефть ва газ соҳасида (қайта тикланадиган энергия манбаларига инвестициялари - бир ёки икки фоиз даражасида) қолмоқда, Европа компаниялари (Shell, BP, Total) тобора кўпроқ қайта тикланадиган энергия соҳасига кириб бормоқда (инвестицияларнинг умумий ҳажмидан беш фоиздан ўн беш фоизигача) ва бундан ташқари, газ бозорида ўз улушини фаол равишда кенгайтирмоқда.\nШунга қарамай, ExxonMobil ва Chevronнинг бозор ўзгаришига тайёрланиш бўйича ўз стратегиялари мавжуд. Бу ҳақда олдинроқ ёзган эдик: иккала компания, айниқса ExxonMobil, бутун дунё бўйлаб нефть активларини оммавий сотишни уюштирди. Аммо бу фонда, улар миллий бозорга эътибор қаратмоқдалар, тушум пулларини АҚШда сланец нефти қазишига сарфламоқдалар. Сланец нефти анъанавий ишлаб чиқаришга қараганда рақобатдошроқ кўринишигагина эмас. Энди "анъанавий" нефть, қоида бўйича, аллақачон анча қиммат бўлган денгиз нефти, шунинг учун бу ерда кимнинг нархи пастроқ деган савол очиқ қолмоқда. Умуман олганда, компаниялар учун "сланец" сармоявий цикли (икки-уч йил) бир неча баравар қисқароқ бўлиши муҳимроқдир, шунинг учун ўзларининг ишлаб чиқариш портфелида бундай "мослашувчан" секторни яратиш келажакда нефть бозорида нархлар ва талабларнинг ўзгаришига осонроқ жавоб беришга ёрдам беради..\nАммо, умуман олганда, такрорлаймизки, Америка компаниялари ҳали ҳам асосан нефть ва газга йўналтирилган, чунки бу АҚШда қазиб олинадиган ёқилғидан фаол фойдаланиш тенденциясига мос келади. Европага эса, аксинча, қайта тикланадиган энергетикага аллақачон кириб борган ва ушбу тенденцияларга мувофиқ Европа компаниялари яшил энергияга фаол равишда сармоялар киритмоқдалар.\nШу билан бирга, Европа компаниялари бир неча йиллардан бери газ соҳасига (асосан суюлтирилган табиий газ) алоҳида қизиқиш билдиришмоқда. Shell аллақачон дунёдаги суюлтирилган табиий газнинг энг катта савдогарига айланди, Total ҳам ҳажм бўйича унга етиб боряпти.\nБозорнинг ушбу иштирокчилари табиий газни қуйи углеродли энергияга олиб борадиган узоқ йўлда "ўтиш даври" ёқилғиси сифатида кўришлари аниқ. Бироқ, Total ўзининг энергия тузилмасининг 50 фоизи газга тўғри келади, бундан ташқари, компания бутун дунё бўйлаб суюлтирилган табии газлойиҳаларига жадал равишда инвестиция қилмоқда ва сотиб олмоқда. Ва, албатта, яшил энергетика барча ҳолатларда компанияларни қизиқтиради, бу шунчаки "шамол" ва "қуёш" каби эмас. Масалан, яқинда худди шу Total Peugeot компанияси билан автомобиллар учун батареялар ишлаб чиқариш бўйича қўшма корхона ташкил этишни режалаштираётганини эълон қилди, инвестициялар ҳажми беш миллиард доллардан ошади. Шунга қарамай, ўтиш даврининг шиддатли дастурига қарамай, янги энергетика соҳасидаги энг фаол нефть ва газ компанияларидан бири бўлган Total 2040 йилга келиб даромаднинг атиги 15-20 фоизини бериши мумкин.\nВа ниҳоят, биз асосий саволни берамиз: қайси инвестициялар кўпроқ фойда келтиради? Анъанага кўра, нефть саноатига инвестициялар жуда фойдали бўлиб, бу компанияларни ушбу соҳада қолишга мажбур қилади. Аммо даромаднинг юқори даражаси юзага келиши мумкин бўлган хатарларни акс эттиради, деб айтиш янада тўғри бўлади. Шу сабабли, инвестицион қарорлар, масалан, 60 долларга тенг нефть нархида бўлган юқори (икки хонали) даромад ставкаси билан қабул қилинади. Бу нархларнинг пасайишидан суғурта: агар котировкалар ўртача пасайса ҳам, компаниялар фойда билан қоладилар, инвестициялар даромадлилиги эса камаяди.\n"Газпром нефть" Ўзбекистонга 1 млн тонна нефть етказиб беради\nАммо нархлар (ОПЕК + келишувлари туфайли) юқори бўлганлиги сабабли, нефть тармоғи янги энергия манбаларига сармояларни ўз ичига олган ҳолда яхши даромад олинишига имкон беради. Аксинча: қайта тикланадиган энергия манбаларига инвестициялар кўпинча паст рентабелликга эга бўлади, чунки улар кам рискли ҳисобланади, чунки келажакда бу соға фақат ривожланиб боради ва талаб камайганда активларнинг қадрсизланиши хавфи минималлашади.\nАммо келажак номаълум. Консенсус шундан иборатки, яна беш йилдан (энг пессимистик прогноз) 20 йилгача (энг оптимистик) нефтьга талаб ўсади. Бироқ, нефть нархининг ўзи талаб ва таклиф мувозанати билан белгиланади, бунда талабда ҳам, сланец ишлаб чиқаришда ҳам, ОПЕК + келишувида ҳам ноаниқликлар сақланиб қолади. Ўрта муддатдаги мувозанат қандай нуқтада бўлади? Хўш, ҳали ҳам нефтьга сармоя киритганлар ҳақ бўлиб чиқса-чи?\nХулоса тариқасида. Биринчидан, бу жуда секин жараён ҳақида гап кетмоқда, ва ҳатто янги энергияга фаол инвестиция қиладиган нефть компаниялари ҳам ушбу ўтиш даври учун капитал харажатларининг ўн фоизидан камини ажратишга тайёр. Нефтьга янги сармояларни бир зумда рад этиш дарҳол танқисликка олиб келади.\nИккинчидан, турли компаниялар нефть асрининг ботишига турлича тайёрланмоқда. Ва кўплаб омиллар мавжуд: компаниялар раҳбарлари ҳам келажакка нисбатан турлича қарашлари, турли мамлакатларда жамоатчилик фикрининг босими ва, албатта, захиралар таркиби.\nБуларнинг барчаси Россия учун нимани англатади? Бизнинг нефть ва газ компанияларимиз ҳали ҳам даромадларнинг бир қисмини янги энергия секторига ёки энергетика соҳасидан ташқаридаги секторларга инвестиция қилиш билан минимал тарзда шуғулланмоқдалар (бундай вариант ҳам бўлиши мумкин), гарчи бу йўналишларда оз бўлса-да ҳаракатлар бор. Фойдани фақат нефть саноатига қайта инвестициялашга оғиш мамлакатимизда нисбатан яхши ресурс базаси ва маҳсулот таннархига тобора мослашаётган солиқ тизимига эга эканлиги билан боғлиқ. Аммо бизда нефть нархларини мақбул даражада ушлаб туриш учун нефть захиралари ҳам айнан йигирма йилларга етади.\nШу билан бирга, давлатнинг ўзи ва компаниялар учун хулосалар ҳар ҳил. Давлат ва бюджет нуқтаи назаридан, бу ўн йилдан ўн беш йилгача (ёки ундан ҳам эрта) биз нефть даромадларига боғлиқлигимизни минималлаштиришимиз кераклигини англатади. Компанияларнинг вазифалари мутлақо бошқача: улар ўзларининг нефть бизнесини бошқа йўналишларда диверсификация қилиш учун улгишлари керак. Қандай бўлмасин, шошилиб шошқалоқ қарорлар қабул қилишнинг мутлақо кераги йўқ, аммо бу муҳокамани ҳозироқ, мамлакатимизда ҳам бошлаш керак.