«Реал» нега Неймар ва Мбаппени сотиб олмади? Мадрид клубининг ўзгарган трансфер сиёсати ҳақида\n14:20 / 06.10.2017\nМадриднинг «Реал» клуби совринларни коллекция қилувчи суперклубга айланганига анча бўлган, аммо айнан сўнгги йилларда муваффақиятлар мукаммалликка интилмоқда. 2016/17 мавсумида клуб қаторасига иккинчи марта Чемпионлар Лигасида шоҳсупага чиқди. Бундай вазифани охирги марта 27 йил олдин «Милан» уддалаганди, аммо биринчидан, у пайтларда бутунлай бошқа турнир – Европа Чемпионлар кубоги бўлган, иккинчидан, футболдаги рақобат ва харажатлар ўз чўққисига етган бугунги даврда бу ишни амалга ошириш янада мушкул экани шубҳасиз. Бундан ташқари, Мадрид клуби Испания чемпиони бўлди, Европа ва Испания Суперкубогини қўлга киритди, шу билан бирга клублар ўртасида жаҳон чемпиони бўлди.\nКлубнинг молиявий ҳолатига ҳам ҳавас қилса арзийди, хусусан, «Реал» трансфер бозоридаги сиёсатини ҳам бирмунча ўзгартирди. Энди клуб ғалабаларни пулга сотиб олишни эмас, анча ақлли харажатлар амалга оширишга ўтди.\n«Реал»нинг охирги том маънодаги йирик трансфери 2014 йилга тўғри келади, ўшанда 75 миллион еврога сўнгги жаҳон чемпионатида порлаган колумбиялик Хамес Родригес сотиб олинганди. Аммо орадан бир ой ўтмай, клуб бу трансферни Анхел Ди Мариянинг «Манчестер Юнайтед»га сотилиши билан қоплади. Ўшандан бери «Реал»нинг трансфер харидлари 30 миллион евродан ошмади, бунинг устига, ҳар йили клуб ўз юлдузларини яхшигина нархларда сотишдан қайтмаяпти. Пайдо бўлаётган бўш ўринлар эса, академиядан келаётган ёш футболчилар ёпмоқда.\nМисол учун, 2016 йилда «ПСЖ»га 25 миллион еврога сотилган Хесе ўрнига «Ювентус»дан Алваро Мората 30 миллионга олиб келинди. Бир йил ўтиб, «Реал» бу ҳужумчини икки баробардан кўпроқ нархга «Челси»га сотди. Ҳужумчининг ўрнига таркибга қўшилган ёш Борха Майорал эса, аллақачон Испания чемпионатида гол уришга ҳам улгурди.\nБундай стратегия, айниқса, топ клублар учун тентакона ўтган сўнгги трансфер даричасига мос эмасдек. «Реал» сўнгги ёзда атиги икки футболчи сотиб олди: ҳимоячи Тео Эрнандес «Атлетико»дан 30 миллион еврога, Дани Сабальос эса, «Бетис»дан 16.5 миллион еврога олиб келинди.\nАгар «ПСЖ» (238 миллион), «Манчестер Сити» (244.3 миллион) ёки «Барселона» (192.5 миллион) билан солиштирсак, жуда камтарона харидлар. Ҳатто ёз бўйи Мадридга келиши ҳақида гап борган Килиан Мбаппе ҳам якунда Париж клуби таркибидан жой олди.\nЎз навбатида, «Реал» футболчиларни сотишдан 124 миллион евро ишлаб ҳам олди. Данилонинг «Манчестер Сити»га ўтиши клуб ғазнасини 30 миллионга кўпайтирди, Хамес Родригеснинг «Бавария»га ижараси 13 миллион евро даромад келтирди.\nСавол туғилади, нега доимо йирик трансферлар қилишдан уялмаган «Реал» бу қадар камтар бўлиб қолди?\nҚурилиш бизнеси орқали 2 миллиард евро атрофида бойлик йиққан Флорентино Перес аслида 90-йилларда «Реал» президенти бўлишга уринган эди. 1994 йилги сайловлар омадсиз кечди, у Рамон Мендосга ютқазиб қўйди. Орадан бир йил ўтмай, Мендоснинг ўрнини Лоренцо Санс эгаллайди. 2000-йилларга келиб, янги сайлов бўлди.\nБу сафарги круашга Перес яхшилаб тайёрланганди, у овоз берувчиларни ўз томонига оғдиришга муваффақ бўлди. Сайловолди дастурининг энг муҳим қисми клубнинг ташқи қарзларига барҳам бериш ва таркибни дунё миқёсидаги юлдузлар билан тўлдириш бўлганди. Худди шу шаклда «галактикос» даври бошланди, клуб ҳар йили дунёнинг энг яхши футболчиларини Мадридга олиб кела бошлади. Бу трансферлар натижасида Роналдо, Бекҳэм, Зидан, Фигу ва бошқа топ футболчилар бир вақтнинг ўзида жамоа таркибидан жой олишарди. Аммо шу билан бирга жамоа Испания чемпионатида ишончли ўйин кўрсата олмас, айниқса, Чемпионлар Лигасида узоқ вақт, ҳатто ярим финалга ҳам чиқа олмай қолди.\nЙирик харидлар клубга янги бозорларни забт этиш, глобал брендлардан бирига айланиш имконини берди. Халқаро фан-база йилдан-йилга тўхтовсиз ошиб борди. Айнан шу йўналишга катта эътибор қаратган Перес бир жиҳатни – маҳаллий мухлисларнинг талабларини унутиб қўйди. Ахир уларга фақат чиройли ўйин ёки юлдузлар эмас, совринлар ҳам керак эди. Бир қатор аламли мағлубиятлар 2006 йилда Переснинг истеъфосига сабаб бўлди.\nФлорентино Перес 2009 йилда яна президентлик курсисига қайтди ва илк ишларидан бири яна катта пул сарфлаш бўлди – бирданига Криштиану Роналду, Кака ва Карим Бензема «Реал» таркибидан жой олди. Аммо бу трансферларнинг моҳияти яна аввалгидек таркибни юлдузлар билан тўлдириш эмас, келажакдаги муваффақиятли лойиҳага пойдевор қўйиш бўлганидан кейин ўз исботини топди. Ижтимоий тармоқларда ёки маркетинг бозорларида миллионлаб таъқибчиларни етаклаб келадиган юлдузларгагина эмас, майдонда чинакамига меҳнат қилиб, ғалабага ҳисса қўшадиган футбочлиларга ҳам эътибор қаратила бошланди. Бугунги «Реал» – трансфер бозорида доимий равишда мусбат қолдиққа интилувчи клуб.\nМората ва Хамеснинг сотиб юборилиши ҳақидаги саволларни изоҳлар экан Флорентино Перес энди клуб асосий таркибда ўйнаши мавҳум бўлган юлдузларни ушлаб турмаслигини тушунтирди. Албатта, футбол юлдузлари Мадриддаги юқори рақобатга киришишдан кўра, бошқа клубда етакчи бўлишни афзал билишлари табиий. Яна шуни эътиборга олиш керакки, «Реал»нинг таркиби шундай кейин ҳам юлдузли бўлиб қолаверади, фақат энди топ-юлдузларнинг сони камаяди холос. Энди аввалгидек иккита эмас, битта юлдузли таркиб бўлади. Аммо энди захира ва ротация учун иқтидорли ва ёш футболчилар бўлади. Бу ҳам жамоадаги ижобий муҳитни ушлаб туриш, айниқса, юқорида айтилганидек, трансфер бозорида фойда қилиш учун ҳам яхши шароит яратади. Мисол учун, жамоа таркибида атиги 8 ўйинда майдонга тушган Мариано Диас «Лион»га худди шунча миллионга сотилди.\nЭнг муҳими, эндиликда, «Реал» маркетинг нуқтаи назаридан, ўз брендини ёйиш учун юлдуз футболчиларга эҳтиёж сезмаяпти. Шундоғам, Мадрид клуби жуда катта аудиторияга эга бўлган глобал брендга айланиб бўлган.\nЯна бир тарафи, футбол юлдузлари бозори ҳам бироз ўзгарган. 1997-2008 йиллар мобайнида 10 футболчи (Роналду, Зидан, Ривалдо, Фигу, Оуэн, Недвед, Шевченко, Роналдиньо, Каннаваро, Кака) «Олтин тўп» олди – буларнинг 6 нафари оқибатда «Реал» ўйинчисига айланди. Кейинги ўн йилликка қарасак, атиги 2 футболчи бундай шарафга лойиқ бўлганини кўрамиз. Улардан бири ўзи «Реал» футболчиси, иккинчиси эса, Месси. Аргентиналик ҳужумчининг «Реал»га келиши имконсиз, аммо унинг «Барселона»да экани ва Роналду билан рақобатининг ўзи ҳам Мадрид клубига кам фойда келтирмайди – бу ҳам қайсидир маънода маркетинг фойдаси.\nДарвоқе, Переснинг бу ўзгаришини изоҳлайдиган яна бир талқин бор – айтишлари ча, у 80-йиллар охиридаги «Реал»дан илҳомланган. Ўшанда асоси академия тарбияланувчиларидан ташкил топган мадридликлар қаторасига беш марта Испания чемпионлигини қўлга киритгандилар. Беш футболчи уларнинг ичида энг машҳури Эмилио Бутрегеньонинг исмидан олиниб, «Бутре бешлиги» деб аталгандилар. Қолган тарбияланувичлар Маноло Санчис, Рафаел Васкес, Мигел Пардеса ва Мичел бўлганди.\nМувозанатли сарфлар «Реал»га нафақат футбол майдонларида балки, бухгалтерия ҳужжатларида ҳам катта фойда келтирмоқда. Яқинда клуб 2016 йил учун ҳисоботларни тақдим этди. Барча солиқлар тўлангандан кейинги соф фойда 21,4 миллион еврони ташкил этди. Даромадлар эса, 674.6 миллионга етди, бу ўтган йилги кўрсаткичлардан салкам ўн фоизга кўпроқдир.\nДаромаднинг таснифи ҳам мувозанатга эгадек кўринади: 20 фоиз даромад ўйин кунлари чипталардан («Сантьяго Бернабеу»нинг режадаги реконструкцияси амалга ошса, бу кўрсаткич янада кўпаяди), 37 фоизи, телетранслациялардан, 42 фоиз эса ҳомийлик шартномалари орқали юзага келмоқда. Шунингдек, Fly Emirates титул ҳомийлиги учун йилига 70 миллион евро тўлайди, бу шартнома ҳам яқинда 2022 йилгача узайтирилди. Даромадлар борасида «Реал» «Барселона» билан деярли тенглашиб олган. Икки испан гранди фақат бу йўналишнинг аждарҳоси «Манчестер Юнайтед»дан ортда бормоқда холос.\n«Реал» ва «Барселона» маошлар учун деярли бир хил суммани сарфлайдилар, даромадлар ҳам бир-бирларига жуда яқин, аммо сўнгги йилларда «Реал» футбол майдонида «Барселона»дан ҳам, бошқа топ клублардан ҳам яхшироқ натижаларни қайд этмоқда. Бу эса, клубнинг сарф-харажатлари ақллироқ ва самаралироқ бўлиб бораётганини ифодалайди.\nРеал Флорентино Перес маркетинг сиёсати


Солиқ қўмитаси: ҚҚС бўйича илк чоракнинг «ғалвири» сувдан кўтарилди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nСолиқ қўмитаси: ҚҚС бўйича илк чоракнинг «ғалвири» сувдан кўтарилди\n10 май 2019, 16:36\nЯнгиликка мослашиш учун маълум вақт талаб этилади. Шу маънода, умумбелгиланган солиқ тўлаш тартибига ўтган якка тартибдаги тадбиркорлар ва корхоналарнинг солиқ ҳисоботларида жузъий хато ва камчиликлар кузатилиши табиий ҳолат, деб хабар бермоқда ДСҚ матбуот хизмати.\nБилдирилишича, уларнинг олдини олиш энг муҳим вазифа саналади. Давлат солиқ қўмитаси кўрсатмасига мувофиқ, Андижон вилояти давлат солиқ хизмати органлари томонидан Тезкор ҳаракат гуруҳлари ташкил қилиниб, 2019 йил 1-чорак якуни бўйича солиқ тўловчилар томонидан тақдим этилган қўшилган қиймат солиғи ҳисоботи ўрганилди. Қўшилган қиймат солиғи ҳисоботини тақдим этиш мажбуриятига эга 2168 та корхонанинг 2152 таси дастлабки таҳлиллардан ўтказилганда, 1568 та корхонада мавжуд камчиликлар аниқланиб, ҳолат юзасидан мурожаат хатлари юборилди.\n«0» ҳисобот тақдим этиш\nЯъни, бунда тадбиркорлик субъекти ўзини гўёки ҳеч қандай бизнес ҳаракатни амалга оширмагандай кўрсатишга уринади. Лекин бу каби солиқ тўловчиларнинг фаолиятларини ташқи манба дастурий маҳсули маълумотлари ҳамда банк айланмалари ошкор қилиб қўяди.\nМасалан, Андижон шаҳридаги «А. Ҳ » МЧЖ март ойи ҳисоботини айнан шу кўринишда топширган. Аслидачи? Ташқи манбадан олинган маълумотлар ушбу жамият 213 миллион сўм банк айланмасини ҳисоботида кўрсатмаганини аниқлаб берди. Бу эса унинг 35 миллион сўм маблағдан зиёд қўшилган қиймат солиғини тўламаганини англатади.\nБундай камчиликка йўл қўйган фақат ушбу жамият эмас, 903 та корхона айнан унинг «иши»ни такрорлаган.\nМанфий ҳисобот топшириш\nҚўшилган қиймат солиғи тўловчиси бўлмаган солиқ тўловчиларнинг харидор билан келишган ҳолда товарлар (ишлар, хизматлар)ни қўшилган қиймат солиғи билан реализация қилиши.\nХудди шундай хатоликка йўл қўйган 368 та корхона томонидан 77 миллиард сўм манфий ҳисобот тақдим этилган.\nИловаларни хато тўлдириш\nКорхоналар қўшилган қиймат солиғи ҳисоботини тўлдириш жараёнида баъзи бир иловаларни «унутиб» қолдиришган.\n«Б.М» корхонаси қўшилган қиймат солиғи ҳисоботини тўлдириш тартибининг 5-иловасида йил бошида 708 миллион сўм реализация қилинганини кўрсатган. Аммо товарларни реализация қилиш оборотининг 1-иловасига шу сумма киритилмаган. Натижада 141 миллион сўм қўшилган қиймат солиғи ҳисобланмай қолган.\nЯнгиликлар » Иқтисодиёт » Солиқ қўмитаси: ҚҚС бўйича илк чоракнинг «ғалвири» сувдан кўтарилди\n06:00 Ўзбекистонда ҚҚС «занжири» қандай шакллантирилади?


Ҳикматли латифалар ва нишонга урилган сўзлар | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа ҲикматномаАфоризмларҲикматли латифалар ва нишонга урилган сўзлар\nЧоп этилган 28.01.2014 МуаллифZiyouz.uz\nМавлоно Жалолиддин Румий уйларида ейдиган ҳеч вақо қолмаганини хабар берган аёлларидан қайта-қайта сўрайверибдилар:\n-Ҳеч нарса қолмадими?\n-Оғизга оладиган ҳеч вақо йўқми?\nХазрати Мавлоно шодликларидан юзлари гул-гул ёниб, қўлларини дуога очдилар:\n-Аллоҳим, сенга ҳамду санолар бўлсинки, уйим Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васалламнинг хонадонига ўхшабди.\nБир киши Ҳасан Басрий (қ.с.) ҳазратларининг олдиларига келиб: “Фалончи сенинг ҳаққингда фалондай пистондай номаъқул гапларни гапирди”, дебди.\n-Унинг уйида нима қилаётган эдинг?\n-Зиёфатда нима единг?\nХалиги киши саккиз хил таомнинг номини санади.\nШунда Ҳасан Басрий (қ.с.):\n-Ўша одамнинг саккиз хил таоми қорнингга сиғдию бир оғиз сўзи сиғмадими? Тур, кет бу ердан! – дедилар ва ғийбатчини даргоҳларидан қувиб чиқардилар.\nБир христиан попи ўлкамизга келиб, ёшгина боладан черковнинг йўлини сўрабди.\nБола попни черковга кузатиб қўйибди. Миннатдор поп дебди:\n— Баракалла, ўғлим! Эртага ҳам шу ерга келсанг сенга жаннатнинг йўлини кўрсатаман.\nБола жавоб берибди:\n— Черковни йўлини билмаган жаннатнинг йўлини қаэрдан билардингиз?!\nБоязид Бистомий ҳазратлари жиннихона ёнидан ўтаётганларида, бир табибнинг ҳавончада дори майдалаётганини кўриб:\n-Беҳад гуноҳкорман, — дебдилар, — шу касалимга қарши доринг борми?\n-Табиб бошини кўтариб улгурмасдан, жиннихона панжарасидан қараб турган бир хаста жавоб берибди.\n-Тавбанинг томири билан истиғфорнинг япроғини аралаштир. Қалб ҳавончасида тавҳид тўқмоғи билан туйиб майдала. Инсоф элагидан ўтказ, кўз ёш билан йўғир, ишқ тандирида пишир ва бомдод билан шом орасида кўпроқ тановвул қил. Кўрасан хасталигингдан асар ҳам қолмайди.\nБистомий ҳазратларининг кўзлари жиққа ёшга тўлиб дебдилар:\n-Ё, Роббим! Бу дунё хастахонасида не табибларинг бор!!!\nТарих соҳасида жаҳон миқёсида тенги кам олимлардан бўлган Маҳмуд Камолдан сўрадилар:\n-Сиздаги билимнинг ўндан бирига ҳам эга бўлмаганлар сиздан бир неча баробар кўпроқ танилдилар. Бунинг сабаби нимада экан?\n-Мин билмоқ учун ўргандим, улар билинмоқ учун!\nҲазрати Баҳоуддин Нақшбанд (қ.с.)дан муридлари бир каромат кўрсатишни сўрашди. Ҳазрат ўринларидан турдилар-да, енгил-энгил беш-олти қадам юриб, яна жойларига чўкдилар. Муридлар ҳайрон бўлиб қарашди. Ҳазрати Нақшбанд (қ.с.) дедилар:\n-Икки елкамда тоғдай-тоғдай гуноҳларни кўтариб, қушдай енгил юришимнинг ўзи каромат эмасми?!\nБир киши машҳур турк шоири Маҳмад Акиф Эрсойни мазах қилмоқчи бўлибди:\n-Афандим, сиз мол дўхтирлигини битирган эдингиз-а?\n-Ҳа, бир еринг оғрияптими?!\nБир олим ғийбатчига дебди:\n-Айтайлик, сен ёмонлаётган одамнинг обрўси камайди, аммо бу тўкилган обрў сеникига келиб қўшилмайди-ку!\nБир бой давлатмандлигидан керилиб, шайхга дебди:\n-Сизга қанча пулу олтин керак бўлса, мана мендан сўранг!\n-Йўқ, — дебди шайх. – Мен қулимнинг қулидан нарса сўрамайман.\n-Иэ, қанақасига сизга қул бўлай? – дарқахр бўлибди бой. Шайх жавоб берибди:\n-Нафс менинг ўулим, сен эса нафснинг қулисан!..\n-Инсон одамсимон маймундан пайдо бўлган.\nЎқувчи ўқитувчига ишорат қилиб паст овозда:\n-Баъзилари одамсимон эшакдан.\nДунёда ҳеч қандай далил қолмаган тақдирда ҳам, бир микробнинг ҳаёти Аллоҳни англаш ва англатиш учун етарлидир.\nДунё ясанган, безанган чиройли бир келинчак кабидир! У барчага кулиб боқади, аммо ҳеч кимга тегмайди.\nДунёнинг бу кайфиятини англаган буюк зотларимиз унга қиё ҳам боқмай ўтиб кетаверибдилар.\nБиз йўлда учрашдик Азон эшитилди.\n-Юр, жомеъга – дедим. – Бугун жумъа!\n-Масжидга бормаслигимни биласан-ку, — деди.\n-Биламан-у, аммо қачонгача бормайсан?!\n-Нима десам экан, руҳим тўғри келмайди. Ҳали тайёр эмасман. Қолаверса, шимимнинг тиззалари титилиб, дазмоли бузилишидан ҳам қўрқаман… арзимайди…\n-Ҳазил-пазили йўқ. Оқ кийимни яхши кўришимни, доғ туширмаслигимни биласан-ку!\nҲақиқатан ҳам, шундай эди. У кўпинча оқ кийим киярди. Кийимлари доим дазмолланган, тоза, озода эди…\nОрадан икки ой ўтиб, бехос, унинг жомеъ масжидида эканлигини эшитиб қолдим. Югурдим. Жомеъдаги номоз сафларининг энг олдида эди.\nСекин-аста олдига яқинлашиб паст овозда:\n-Қани, оғайни, сенга нима бўлди? Масжидга бормайман демаганмидинг? – деб сўрадим.\nУндан садо чиқмади. Чунки бошдан оёқ оппоқ кафанга ўранганча тобутда ётар, унинг учун жаноза намозларини ўқишларини кутар эди.\nСалжуқ султонларидан бири, мавлоно Жалолиддин Румийни зиёрат қилиб, гап асносида салтанатлари орасидаги фарқни сўрабди.\n-Сенинг салтанатинг, то кўзинг очиқ турган муддатгача давом этади. Меники эса кўзим юмилганидан кейин бошланади, — дебди мавлоно.\nЙўлда ўзларига тўқнаш келаётган молни кўриб, Имом Аъзам йўл берибдилар. Сабабини сўраганларга эса шундай жавоб қилибдилар:\n-Молнинг шохлари бўлса, менинг ақлим бор!\nМуаллим савол қилди:\n-Болалар, агар Аллоҳ ҳаммамизнинг жаннатга киришимизни истаса, нега бу дунёга юборди?\n-Бир ўқувчи ўрнидан туриб жавоб берди:\n-Муаллим сиз ҳам ҳаммамизнинг аъло баҳолар билан синфдан синфга кўчишимизни истайсиз, аммо нега имтиҳон қиласиз. Барчамизга бирдай беш баҳо қўйиб чиқмайсиз?!\nЎқитувчи келтирган қант-қурсини яшириб дарсга кирди-да, ўқувчиларга қараб:\n-Аллоҳ бор дейдиганлар, қани, ҳозирнинг ўзида бергин деб ундан бирон нима, масалан, қанд сўрашсин-чи, Аллоҳлари уларга берармикин. Аммо мендан сўрасангиз шу заҳоти беришим мумкин, — дебди. Ўқитувчининг ҳийласини билиб қолган бир ўқувчи дебди:\n-Муаллим, қанд менга аллергия беради, яхшиси сиздан битта олма сўрай қолай…\nБоязид Бистомий ҳазратларидан:\n-Сиз сув устида юрар эмишсиз. Қандай қиласиз? – деб сўрадилар.\n-Бир қуруқ ёғоч ҳам сувда юради. Биз ёғочча бўлмадикми?!\nНасриддин Хўжадан сўрадилар:\n-Хўжам! Шу, дунё неча чақирим келаркин?\nШу асно ёнларидан тобут кўтариб ўтдилар. Насриддин Хўжа тобут томонга ишорат қилди:\n-Ана ундан сўранглар, ўлчаш ишини битириб қайтяпти!..\nНажиб Фозил кемада китоб ўқиб кетаётган экан. Мухлисларидан бири яқинлашиб:\n— Устоз, дунёга пайғамбар юборишнинг нима кераги бор эди? Аллоҳ ақл бериб қўйибди, йўлимизни ўзимиз ҳам топиб олардик, — дебди.\nНажиб Фозил китобдан бош кўтармай жавоб берибди:\n— Кеманинг нима кераги бор. Денгиздан ўзинг сузиб ўтавер!..\n← Аввалги Аввалги «Ёшлик» журналининг 1998 йил сонлари тўлиқ тўплами\nКейинги → Кейинги: Тошкентлик шоирлар


Янгиликлар » Энциклопедия » Тарқоқ склероз ҳақида биласизми?\nСавол: Тарқоқ склерозда миелин парда емириладими?\nЖавоб: Нерв системаси нейронлар, яъни нерв ҳужайраларидан ташкил топган. Бош мия ва орқа мияни ташкил қилувчи нейронларга импульсларни олиб келувчи толаларга дендритлар, импульсларни нерв ҳужайраларидан олиб кетувчи толаларга аксонлар деб айтилади. Мана шу аксонлар оппоқ парда билан қопланган. Ушбу оппоқ пардага миелин деб ном берилган. Нерв толаларини зарарловчи турли мураккаб вируслар (нейровируслар) ушбу миелин пардани емиради. Бунинг натижасида турли касалликлар ривожланади. Шулардан бири – тарқоқ склероз. Неврология қироли деб ном чиқарган француз олими Жан Мартен Шарко 1866 йили бу касалликни алоҳида ажратган.\nСавол: Нима учун “тарқоқ склероз” дейилади? Тарқоқ склерознинг атеросклерозга алоқаси борми?\nЖавоб: Тарқоқ склерознинг атеросклерозга мутлақо алоқаси йўқ. Шарко бу касалликни тарқоқ склероз деб аташига сабаб, унда кўплаб нерв толалари зарарланади. Бу касаллик аломатлари бош мия ва орқа мияда тарқалиб жойлашгани учун “тарқоқ” ибораси касаллик номида акс этган. Оддий одамлар орасида “склероз” деган тушунча “паришонхотир, хотираси паст” деган маънони англатади. Бу ибора халқимиз миясига сингиб кетган. Бироқ тиббиётда “склероз” ибораси тўқималар емирилиши деган маънони англатади. Тарқоқ склероз касаллигининг диққат ва хотира бузилишига умуман алоқаси йўқ. Энг қизиғи, бу жиддий касалликнинг сўнгги босқичларида ҳам паришонхотирлик ва хотира бузилишлари деярли кузатилмайди.\nТарқоқ склероз шимолий мамлакатлар, яъни намгарлик юқори бўлган совуқ ўлкаларда кўп учрайди. Европанинг шимолий ўлкалари, АҚШнинг шимолий штатлари, Канада, Австралия, Янги Зеландия ҳамда Россиянинг шимолий ҳудудларида бу касаллик кўп тарқалган. Қуруқ иссиқ бўладиган ўлкаларда, масалан, Туркия, Марказий Осиё давлатлари, Ҳиндистон, Жанубий Африка, Япония, Корея, Монголияда бу касаллик жуда кам учрайди. Табиийки, Ўзбекистон ҳам тарқоқ склероз жуда кам учрайдиган давлатлар сирасига киради. Эътибор беринг-а, қайси давлатда қуёш кам чиқса, ўша ерда тарқоқ склероз кўп учрайди ва аксинча. Шунинг учун ҳам бу касалликнинг келиб чиқишида қуёш нури таъсирида “Д” витамини синтезига катта урғу беришади. Демак, “Д” витамини етишмаса, тарқоқ скелероз ривожланиш хавфи бироз ошади.\nСавол: Қайси ёшда кўп учрайди?\nЖавоб: Тарқоқ склероз, асосан, 20-40 ёшларда кўп учрайди. Аммо бу касалликнинг 10 ёшда ёки 50 ёшдан ошганларда ҳам бошланган ҳолатлари учраб туради. Эркакларга қараганда аёллар кўп касалланишади.\nЖавоб: Чунки организмда кечадиган иммунологик бузилишлар. Тез-тез кузатилувчи вирусли инфекциялар, генетик омиллар, радиация, экологик омиллар, совуқ ва нам иқлим, гормонал бузилишлар, заҳарли кимёвий моддалар таъсири, генетик йўллар билан етиштирилган озиқ-овқатларни кўп истеъмол қилиш тарқоқ склероз ривожланишига туртки бўлади. Тарқоқ склероз ривожланиши учун патоген омиллар организмнинг иммун механизмини издан чиқариши керак. Бу ерда генетик омиллар ўрни ҳам исбот қилинган. Тарқоқ склероз ушбу касалликка генетик мойиллиги бор одамларда ривожланади. Бу оғир касаллик 20 фоиз қариндош-уруғлар орасида турмуш қурганларда учраши ҳам исбот қилинган.\nСавол: Белгилари қандай?\nЖавоб: Мувозанат бузилиши, чайқалиб юриш, кўришнинг бирдан йўқолиб, яна қайта тикланиши, ҳаракат бузилишлари, фалажликлар, айниқса, оёқларда, депрессия, апатия ва ипохондрия, бош айланиши, ютиш бузилиши, орқа мия бўйлаб ток уриб ўтгандек бир зумли оғриқларнинг пайдо бўлиши каби белгилар. Кўрсатиб ўтилган бу белгилар бошқа неврологик касалликларда ҳам учрайди, ҳатто невроз ва истерияда ҳам. Шунинг учун ўзингизга ташхис қўйишга шошманг. Тарқоқ склероз ташхисини, ҳатто юқори малакали невропатологлар жиддий кузатувлар ўтказгач, жуда эҳтиёткорлик билан қўйишади.\nЖавоб: Тарқоқ склероз билан касалланган беморни даволаш ўта мураккаб ва узоқ давом этувчи жараёндир. Даволаш муолажалари ижобий натижа бериши учун улар узлуксиз олиб борилиши ва дорилар етарли дозада ҳамда узоқ муддат тавсия этилиши керак. Агар даволаш даврида ижобий клиник ўзгаришлар кузатилса ва МРТда склеротик ўчоқлар ҳажми кичрайса ёки йўқолса (одатда, 1 йил ичида), даволаш самарали кетаяпти деб хулоса қилиш мумкин. Даволаш тўғри олиб борилса, 75 % ҳолатларда самара ўта юқори бўлади.\nҚўшилган: 15:03 / 16-04-2021 Ўқилди: 51


Дистилланган сувни ичса бўладими? » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n01 август 2019, 17:54\nДистилланган сув хавфли деган чўпчакка кўпчилик ишонади. Лекин аксарияти унинг оддий водопровод сувидан фарқини айтиб беролмайди. Хўш, дистилланган сувни ичиш чиндан ҳам зарарлими? У қандай оқибатларга олиб келади? Бу ҳақда «T-online»га асосланиб "Хабар" нашри маълум қилмоқда.\nЯнгиликлар » Ҳаёт тарзи » Дистилланган сувни ичса бўладими?


"Локомотив"да коронавирус инфексиясига қарши бағишланган тадбир бўлиб ўтди\nАйни дамда Хитойнинг Ухан шаҳридаги коронавирус инфексияси бутун дунё ҳамжамияти марказида турибди. Ушбу касалликдан эҳтиёт бўлиш чоралари ҳамда саломатлик гигиенасига мунтазам эътибор бериш мавзусида маъруза бўлиб ўтди.\nДастлаб, “Локомотив” шифокори Аброр Пирриев ушбу касаллик борасида маълумотлар бериб ўтди: – Ҳаммага яхши маълум, ҳозир бутун дунё Оммавий ахборот воситаларида Хитойнинг Уханъ шаҳрида тарқалган коронавирус ҳақида кўплаб мақолалар чоп этилмоқда. Бутун дунёда асосий мавзу коронавирус вируси бўлиб турибди десак муболаға бўлмайди. Бу вирус одатда жамоат жойларида тез тарқалади. Чу боис биз ҳам бир жамоа бўлганимиз учун доим саломатлик гигиенасига эътибор беришимиз керак. Биринчи навбатда тоза юриш, доим ювиниб туриш ҳамда жоиз ҳолларда тиббий ниқоб тақиб юришга тўғри келади. Хурсанд қиладиган томони шундаки, коронавирус юртимизга таҳдид солаётгани йўқ. Чунга қарамай ҳеч қачон ҳушёрликни йўқотмаслигимиз зарур.\nКейинчалик соғлиқни сақлаб вазирлигидан ташриф буюрган вакил ўз нутқи давомида ушбу касаллик борасида батафсил гапирди. Тадбир якунида эса йиғилиш қатнашчилари ўзлари қизиқтирган саволларга жавоб олдилар.


Уголь кўмир етказиб берилади\nАҳолига қўшимча равишда 150 минг тонна кўмир етказиб берилади.\nТОШКЕНТ, 25 ноя — Sputnik. Аҳолига қўшимча равишда 150 минг тонна кўмир етказиб берилади, деб хабар қилди Энергетика вазирлиги матбуот хизмати.“Ўзбеккўмир” АЖ 2021-2022 йиллар куз-қиш масувми учун республика бюджет ташкилотларига 450 минг тонна, аҳоли истеъмолчилари учун 705 минг тонна маҳаллий кўмир етказиб бериш режалаштирилган.Жорий йил 9 ойи якунларига кўра кон устини очиш ишлари 22,4 млн кубометрни ташкил этди ёки ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 1,4 баробарга ошди. Кўмир қазиб чиқариш 3,4 млн тоннага тенг бўлди. Ёки ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 1,4 баробарни ташкил этди.Натижада республика бюджет ташкилотларини куз-қиш мавсуми учун кўмир билан таъминлаш режаси 16 август куни муддатидан аввал бажарилди.23 ноябрь ҳолатига республика аҳолисига 714,7 минг тонна маҳаллий кўмир маҳсулотлари тарқатилиб, бу борадаги тасдиқланган режа ҳам ортиғи билан уддаланди.Ушбу кўрсаткич ўтган йилдагига нисбатан солиштириладиган бўлсак, ўтган йил шу давргача аҳолига 461,2 минг тонна кўмир маҳсулотлари етказиб берилганди.Айни кунларда аҳоли эҳтиёжлари учун қаттиқ ёқилғи етказиб бериш ишлари тўхтатилгани йўқ. “Ўзбеккўмир” АЖда аҳоли талабидан келиб чиқиб, йил охиригача яна 150,0 минг тонна қўшимча равишда кўмир маҳсулотлари етказиб беришни режалаштирилмоқда.Кўмир маҳсулотлари “Кўмир таъминот” МЧЖга қарашли 102 та кўмир омбори ва шаҳобчалари орқали тарқатилмоқда. Ушбу омбор ва шаҳобчаларда 23 ноябрь ҳолатига 18 минг кўмир заҳираси мавжуд.Аҳолига тарқатилаётган ёқилғи BR маркали маҳаллий кўмир бўлиб, фракцияси 0-300 мм.ни ташкил этади. Нархи (1 тоннаси) – 300 300 сўм.Кўмир хариди билан боғлиқ саволлар бўйича “Кўмир таъминот” МЧЖнинг 71 244 38 28 телефон рақами орқали мурожаат қилиш мумкин.\n19:46 25.11.2021 (янгиланди: 20:06 25.11.2021)\nРеспублика аҳолисига 714,7 минг тонна маҳаллий кўмир маҳсулотлари тарқатилиб берилди.\nТОШКЕНТ, 25 ноя — Sputnik. Аҳолига қўшимча равишда 150 минг тонна кўмир етказиб берилади, деб хабар қилди Энергетика вазирлиги матбуот хизмати.\n“Ўзбеккўмир” АЖ 2021-2022 йиллар куз-қиш масувми учун республика бюджет ташкилотларига 450 минг тонна, аҳоли истеъмолчилари учун 705 минг тонна маҳаллий кўмир етказиб бериш режалаштирилган.\nЖорий йил 9 ойи якунларига кўра кон устини очиш ишлари 22,4 млн кубометрни ташкил этди ёки ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 1,4 баробарга ошди. Кўмир қазиб чиқариш 3,4 млн тоннага тенг бўлди. Ёки ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 1,4 баробарни ташкил этди.\nНатижада республика бюджет ташкилотларини куз-қиш мавсуми учун кўмир билан таъминлаш режаси 16 август куни муддатидан аввал бажарилди.\nУшбу кўрсаткич ўтган йилдагига нисбатан солиштириладиган бўлсак, ўтган йил шу давргача аҳолига 461,2 минг тонна кўмир маҳсулотлари етказиб берилганди.\nАйни кунларда аҳоли эҳтиёжлари учун қаттиқ ёқилғи етказиб бериш ишлари тўхтатилгани йўқ. “Ўзбеккўмир” АЖда аҳоли талабидан келиб чиқиб, йил охиригача яна 150,0 минг тонна қўшимча равишда кўмир маҳсулотлари етказиб беришни режалаштирилмоқда.\nКўмир маҳсулотлари “Кўмир таъминот” МЧЖга қарашли 102 та кўмир омбори ва шаҳобчалари орқали тарқатилмоқда. Ушбу омбор ва шаҳобчаларда 23 ноябрь ҳолатига 18 минг кўмир заҳираси мавжуд.\nАҳолига тарқатилаётган ёқилғи BR маркали маҳаллий кўмир бўлиб, фракцияси 0-300 мм.ни ташкил этади. Нархи (1 тоннаси) – 300 300 сўм.\nКўмир хариди билан боғлиқ саволлар бўйича “Кўмир таъминот” МЧЖнинг 71 244 38 28 телефон рақами орқали мурожаат қилиш мумкин.


Кичрайган шизопера (Schizopera reducta)\n2 (VU:D): Заиф, қисқариб бораётган мозаик тарқалган Орол эндемик тури.\nОрол денгизи. Ўзбекистондан ташқарида: Қозоғистон.\nҚирғоқ бўйи сувларининг шўрланиши камайган жойлар. Сув тубида ва сув ўтларининг орасида яшайди.\nЛокал популяцияларда ҳар кваддрат метрда 200 донагача учрайди. Кескин қисқариб бормоқда.\nКам ўрганилган. Личинкаси сув қатламида фаол сузиб юради. Органик чириндилар ва микросув ўтлар билан озиқланади. Овланадиган балиқлар учун муҳим озуқа унсурларидан саналади.\nСунъий шароитларда кўпайтирилмаган.\nЯшаш тарзини ва ареалини мукаммал ўрганиш, шўрхок сувли кўлларга кўчириш, сув ҳавзаларининг гидрорежимини бир маромда сақлаш, яшаш жойларида муҳофазасини ташкил қилиш.


Туркияда муддатидан олдин сайловлар 3 ноябрда ўтказилади.\nБу ҳақда таркибига уч партия кирган ҳукумрон коалиция лидерлари эълон қилишди.\nБаëнот сешанба куни, бош вазир Булент Эжевит етакчилигидаги Демократик чап партиядан аъзоларнинг оммавий равишда чиқиши муносабати билан, ҳукумат коалицияси парламентда кўпчилик мақомини йўқотганидан сўнг қилинган.\nБугун партиядан яна олти депутат чиқди. Вазирлар маҳкамасининг етти аъзоси истефога берган. Уларнинг фикрга кўра, бош вазир бетоблиги туфайли ўз вазифаларини бажара олмайди. Биргина май ойида Эжевит икки марта шифоҳонага ëтқазилган.


ОАВ: немислар яширинча Трамп президентлигига ҳозирлик кўришмоқда\n21:10 18 Июл 2018\n12:22 01.10.2016 (Янгиланган 12:47 01.10.2016) Ҳавола олиш\n"Мабодо, Трамп президент бўлиб қолса-чи..." деган ўйда немис сиёсатчилари миллиардернинг сайлов штаби билан хуфиёна учрашувлар ўтказишга киришган, деб хабар қилади Spiegel нашри\nТОШКЕНТ, 1 окт — Sputnik. Дональд Трамп ғалаба қозонган тақдирда, Германия ва АҚШ муносабатлари тақдиридан қаттиқ ташвишга тушган Германия Федератив Республикаси ҳукумати вакиллари миллиардернинг маслаҳатчилари билан кўз илғамас музокараларни ўтказишга киришган. Бордию, республикачи ғалаба қозонса, бу Берлинга жуда қимматга тушиши мумкин, — деб ёзган немис нашри. РИА Новости хабари асосида.\nГермания ҳукумати жуда узоқ вақт давомида Тампнинг Республикачилар партиясидан президентликка номзод этиб кўрсатилишига ишонқирамай келишган эди. Эндиликда эса АҚШнинг 45 президенти айнан у бўлиши эҳтимолга анча яқин бўлиб қолди.\nГермания Ташқи ишлар вазирлиги ва Вашингтондаги Германия ваколатхонаси вакиллари республикачилар штаби билан мулоқотни йўлга қўйишга ҳаракат қилишмоқда, шуни таъкидлаш жоизки, ГФР расмийлари Хиллари Клинтон ёрдамчилари билан очиқчасига учрашсалар, Трампнинг одамлари билан эса, аксинча, одамлар кўз ўнгида унчалик яқинлашмасликка ҳаракат қилишади.\nSpiegelда ёзилишича, Германия ТИВ раҳбари Франк-Вальтер Штайнмайер унга хос бўлмаган дипломатик хусусият ила Трампни "нафрат тарғиботчиси" деб атаган.\nШунингдек, бошқа бир қатор масалаларда ҳам республикачи-номзод немисларни ташвишлантирмоқда.\n"Америка Президенти Иккинчи жаҳон уруши давридан буён биринчи маротаба ҳарбий альянсни тарқатиб юбориши мумкинлигидан қаттиқ ҳавотир олаётган немис ҳукумати Трампнинг реал режалари ҳақида олдиндан билишга қизиқяпти", — деб ёзади нашр.\nТрамп ҳақиқатан ҳам НАТОни эскириб қолган тузилма деб ҳисоблайди. Миллиардерга кўра, бу ҳарбий альянсга ўз европалик иттифоқдошларидан кўра АҚШ кўпроқ пул тикади.\nТрамп маслаҳатчиларидан бири, ўз хўжайини номидан иш юритиш ҳуқуқига эга бўлган Сэм Кловисга кўра, ҳаммаси ҳам одамлар ўйлаганчалик қўрқинчли эмас. "Трамп — ҳамиша мунозараларга тайёр бизнесмен", — дея "тинчлантирди" немис элчихонаси вакилларини у.\nРасмий Берлин фикрига кўра, Трамп президент бўлиб сайланган тақдирда, ўзининг айрим радикал таъкидларидан воз кечиши аниқ, аммо НАТОни молиялаштиришни қайта тақсимлаш масаласи кўтарилиши аниқ. Ва шундан кейин Берлин зиқналиқни унутиб, пулларни қуртдан санаб бериши ҳам турган гап…\nНемислар, шунингдек, ўз бизнесидан ҳам қаттиқ ҳавотирда: Трамп президент бўлган тақдирда, АҚШ ЯИМ тушиб кетади, деган тахминлар бор, бундан немис экспортчилари катта зарар кўришлари мумкин.\nБундан ташқари, Қўшма Штатлардаги Германия элчихонаси вакилларини канцлер Ангела Меркел шаънига айтилган изоҳлар ҳам тинчлик бермаяпти. Ахир Трамп уни "эскича фикрлайдиган содда социалист" деб атаган.


Бугун, 11 сентябрь куни халқ депутатлари Жомбой туман кенгашининг навбатдаги сессияси ўтказилди.\nФото: Жомбой туман ҳокимлиги\nУнда мактаб ва мактабгача таълим муассасаларини санитар талабларга мувофиқ бирламчи воситалар билан таъминлаш, дезинфекция ишларини ташкил этиш, янги ўқув мавсумига тайёргарлик ҳолатини муҳокама қилиш ва таълим муассасалари фаолиятини тиклаш масалалари кўриб чиқилди.\nҚайд этилишича, бугун тумандаги 56 та умумтаълим мактабида 32 349 нафар ўқувчи таҳсил олмоқда. Янги ўқув йилида 3 568 нафар бола 1-синфга қабул қилинган.\nСессия ишида депутатларга ахборот берган Жомбой туман халқ таълими бўлими мудири З.Юсупованинг маълум қилишича, янги ўқув йилига тайёргарлик доирасида 48 та мактаб жамоасидан 1 934 нафар ўқитувчи тиббий текширувлардан ўтказилган. Текширув натижасида 40 нафар педагогда коронавирус аниқланган.\nЮсупованинг маълум қилишича, вирус юқтирган ходимлар таълим жараёнига жалб этилмайди, улар онлайн тарзда иш фаолиятини давом эттириши мумкин. Яна 28 та мактаб ўқитувчиларидан олинган тест натижалари кутилмоқда.\nШунингдек, ахборотда айтилишича, мактабларда оралиқ масофани сақлаш, ўқувчиларни зарур тиббий воситалар билан таъминлаш чоралари кўрилган. Ҳар бир муассасада алоҳида тиббиёт хонаси ташкил этилган. Уларда тиббиёт бирлашмасидан бириктирилган ҳамширалар фаолият юритади.\nСессияда сўнгги кунларда коронавирусга чалинганлар сонининг ортишидан келиб чиқиб, янги ўқув йилини тумандаги иккита – 34 ва 38-умумтаълим мактабларида 14 сентябрдан эмас, 16 сентябрдан тажриба-синов сифатида бошлаш таклиф қилинди.\nШунингдек, COVID-19 аниқланмаган 12 та мактабда дарсларни 21 сентябрдан тегишли кетма-кетликда бошлаш мавзуси кун тартибига қўйилди. Қолган мактаблар фаолиятини тиклаш вазиятдан келиб чиқиб ҳал қилиниши тавсия этилди.\nСессияда мактабгача таълим бўлими мудири берган ахборот депутатлар томонидан қизғин мунозараларга сабаб бўлди. Туман Мактабгача таълим бўлими мудири Д.Облоқулова ҳудуддаги болалар боғчалари фаолиятини 14 сентябрдан тиклашни таклиф қилди.\nДепутатлар томонидан ахборотда айнан қайси МТМлар мавсумга тайёр эканига ойдинлик киритилмагани танқид қилинди. Шунингдек, бу борада ўтказилган сўровномага кўра, 44,7 ота-оналарнинг розилик билдириши қарор қабул қилиш учун камлик қилиши айтилди.\nСессияда мактабларда янги ўқув йилини 16 сентябрдан босқичма-босқич тарзда бошлаш таклифи маъқулланди. Туман МТТ мудирининг ахбороти депутатлар томонидан рад этилди ва кейинги сессияларда қайта кўриб чиқилиши белгиланди. Яъни, Жомбойдаги боғчалар очилишига ҳозирча рухсат берилмади.\nЖомбойдаги «олтин девор» бузиладими? Ҳокимлик муносабат билдирди


Мен Шомуродовдан қўрқяпман! - Zamin.uz\n09:33 / 10.06.2021\nМен Шомуродовдан қўрқяпман!\nЎзбекистон миллий терма жамоаси 2022 йилги жаҳон чемпионати ва 2023 йилги Осиё кубоги қўшма саралаш турнирининг Саудия Арабистонида ташкил этилган босқичини муваффақиятли бошлади.\nВадим Абрамов бошчилигида футболчиларимиз Сингапур миллий терма жамоасини 5:0 ҳисобида мағлубиятга учратиб, гуруҳда иккинчи ўринни мустаҳкам ўрнашиб олди. Мамлакатимиз бош жамоаси навбатдаги учрашувни 11 июнь куни Яман футболчиларига қарши ўтказади.\nИжтимоий тармоқларда Яман жамоаси мухлислари бўлажак учрашувга доир муносабатларини билдирмоқда.\nЭътиборингизга хорижлик футбол ишқибозларининг Яман – Ўзбекистон ўйинига оид фикр-мулоҳазаларини ҳавола этамиз.\nSarah Aziz: Биз охирги учрашувда саудияликлардан 0:3 ҳисобидаги мағлубиятни қабул қилиб олдик. Ўзбеклар эса Сингапурни 5:0 ҳисобида “сочиб ташлади”. Мен ўзбеклар бизнинг терма жамоамизга қанча гол уришини ўйлаб, даҳшатга тушяпман. Чунки биз мусобақа жадвалида Сингапурдан ҳам қуйида жойлашганмиз.\nAtifAbKarim1: Жуда оғир даврларни бошдан ўтказаётганимизни инобатга олиб, футболчиларимиз мухлисларни хурсанд қилишга уриниб кўришига ишонгим келади.\nWazir Askari: Бўлажак учрашувда энг муҳим вазифа Италия чемпионатида порлаётган Элдор Шомуродовни “ёпиш” ҳисобланади. Унга ўйин бермасак, уларнинг жамоаси у қадар хавф сола олмайди.\nLami Haile: Энг муҳими, ўтган ўйиндаги каби 5:0 ҳисобида ютқазмаслик. Ўзбекистон ҳозир жуда кучли жамоага айланган.\nLamido Chiroma: Биз ушбу саралаш турнирида жаҳон чемпионати иштирокчиси – саудияликлар билан дуранг ҳам ўйнагандик. Ўйлашимча, биз бу гал Ўзбекистон билан ўйинда ҳам мўъжиза кўрсата оламиз.\nHaroon Alkadasi: Мен Элдор Шомуродовдан қўрқяпман. Шунингдек, Жалолиддин Маҳариповдан ҳам. Ўзбекистон миллий терма жамоасининг бу икки юлдузи Сингапур дарвозасига учта гол урди. Бизга эса, ундан ҳам кўп гол урса керак!\nAhmed Al-junid: Уларнинг терма жамоасида Италия А Серияси ва бошқа кучли чемпионатларда ўйнайдиган футболчилар бор. Бизда эса футболга эътибор йўқ. Учрашув натижаси ҳозирдан маълум.\nMohammed Taqiuddin: Бизни яна бир қақшатқич мағлубият кутяпти. Ўзбеклар ҳозир анча кучайган!\nЎзбекистон ва Яман терма жамоалар ўртасида 2019 йилнинг 10 октябрида Тошкентда бўлиб ўтган биринчи учрашувда ҳамюртларимиз рақиб дарвозасига жавобсиз бешта гол киритган эди. Ўша беллашувдаги голлар Санжар Қодирқулов, Элдор Шомуродов, Жамшид Искандеров, Ислом Тўхтахўжаев ва Игорь Сергеев ҳисобига ёзилган.\nНавбатдаги учрашув 11 июнь куни Тошкент вақти билан 23:00 да бошланади. “Замин” янгиликларини “Twitter”да кузатиб боринг\nRaqqosalar bilan videosi tarqalgan rahbarlar ishdan bo‘shatildi\n14-06-2021, 20:33, Jamiyat\n«Bu kuchlar o‘zbek bo‘lib, o‘zimizni bo‘g‘ishga harakat qiladilar» — Alisher Qodirov\n14-06-2021, 21:37, Jamiyat\nAdliya vazirligi Tadbirkorlik kodeksi loyihasi ishlab chiqmoqda\n14-06-2021, 23:18, Jamiyat\nMurod Aliyev: "Oldingi o‘yinlarimiz yorqin chiqmadi, agar raqibdan qo‘rqsak jahon chempionati haqida o‘ylamasak ham bo‘ladi"\n15-06-2021, 00:04, Sport\nHojimat Erkinov: "O‘sha mahalda qo‘rqinchli hayajon bo‘ldi"\n15-06-2021, 09:25, Sport\nYevro-2020. Maydon markazidan gol urilgan o‘yinda Chexiya Shotlandiyani mag‘lub etdi\n14-06-2021, 21:00, Sport\nYuk mashinasi portlab ketdi: halok bo‘lganlar bor\n14-06-2021, 22:22, Jamiyat\nBank foydasiga 300 mln. so‘mdan ortiq qarzdorlik undirildi\n14-06-2021, 22:03, Jamiyat\nЯнгиликлар » Спорт » Мен Шомуродовдан қўрқяпман!\nIshdan keyin oyoq og‘rishining asosiy sabablari va bundan xalos bo‘lish yechimlari\nBugun, 21:30, Hayot tarzi\nKolbasa o‘g‘risi qo‘lga tushdi\nBugun, 21:16, Jamiyat\nErkaklar salomatligi uchun juda foydali mahsulot\nBugun, 21:14, Jamiyat\nFatvo hay’ati: «Chigirtka halol. Ko‘ngli ko‘targan bemalol yeyishi mumkin»\nBugun, 19:45, Jamiyat\nPutin va Bayden uchrashuvda bir-biriga qanday sovg‘a bergani ma’lum bo‘ldi\nBugun, 19:01, Dunyo\n«Endi har bir xonadonga biznes-reja yozib beriladi» — Prezident\nOchiqlik sari katta qadam. Prezident farmoni e'lon qilindi\nBugun, 17:47, Jamiyat\nVadim Abramov iste’foga chiqarildimi?\nBugun, 17:17, Sport\nSardor Mamadaliyev ustoz san’atkor uni to‘yda kamsitgani haqida gapirib berdi (video)\nBugun, 16:46, Madaniyat\nQon bosimining oshishiga sabab bo‘ladigan 5 odat\nBugun, 16:16, Hayot tarzi\nКеча, 19:49, Жамият\nАзиз Ҳайдаров: «Менга қолса, Абрамовни анча олдин олиб ташлаган бўлардим»\nКеча, 22:06, Спорт\nОйбек Қиличев: "Ҳатто Моуриньо келса ҳам футболчилар майдонда "ёниб" ўйнамаса мураббий ҳеч нима қила олмайди"\nКеча, 20:20, Спорт\nЭрдўған ва Байденнинг НАТО саммитидаги сурати можаро келтириб чиқарди\nБугун, 09:39, Дунё\nПутин ўзини «қотил» дея атаган Байден билан учрашди\nЎзбекистон кейинги расмий учрашувни қачон ўтказади?\nКеча, 21:00, Спорт\nҚандай касалликлар наслдан ўтиши мумкин?\nДоллар қиймати сезиларли миқдорда пасайди\nКеча, 18:55, Иқтисодиёт\nБаҳодир Жалолов энг ашаддий рақиб кимлиги ва уни енгиш усулини айтди!\nАбрамов ўн йилга эскирган мураббийми?


Елбасы коронавирусга қарши курашга 200 миллион танга ажратди\n18 Март 2020 16:17\nNUR-SULTAN. Kazinform - Мамлакатда коронавирус инфекциясининг тарқалишига қарши курашга Қозоғистон Республикаси Биринчи Президенти – Елбасы фондидан 200 миллион танга ажратилади, дея хабар беради Kazinform elbasy.kz сайтига таяниб.\nУшбу маблағлар Елбасы Нурсултон Назарбоевнинг тўғридан-тўғри топшириғи билан ажратилди. Мамлакатдаги вазият Елбасы назорати остида.\n«Бугунги кунга қадар Қозоғистонда эпидемияга қарши тадбирлар тўлиқ амалга оширилмоқда. Ушбу ҳаракатлар ҳозирги вазиятга мувофиқ ва ўз вақтида амалга оширилади. Давлат мисли кўрилмаган чора-тадбирларни амалга оширмоқда. Эпидемияга қарши курашиш учун маҳаллий корхоналар бор кучларини сарфлайдилар. Мен ушбу ташаббусни қўллаб-қувватлашга ва ижтимоий масъулиятни ва жамиятимизнинг бирлигини намойиш этишга чақираман. Биз барча синовлардан ғолибона ўтамиз. Биз биргамиз!» - деди Қозоғистон Биринчи Президенти.\nАжратилган маблағлар Нур-Султан ва Алмати шаҳар ҳокимиятлари ўртасида тенг тақсимланади.\nМолиявий ёрдам тиббиёт ходимларини пандемияни қўллаб-қувватлашга, қўшимча тиббий ниқоблар ва дезинфекция воситаларини сотиб олишга сарфланади. Шунингдек, маблағларнинг бир қисми пойтахтдаги меҳрибонлик уйлари ва ихтисослаштирилган шифохоналарни озиқ-овқат билан таъминлашга сарфланади.\nБундан ташқари, Фонд раҳбарияти Нур-Султан шаҳар соғлиқни сақлаш бошқармасига 50 минг тиббий ниқобни совға қилди.


Аляска қандай сотилганди? - Tafsilot.uz\n4-ноябрь 2017, 13:28\nАвгуст ойининг қуёшли кунларидан бири. Машинамиз Денали миллий паркини иккига бўлган кенг йўлдан кетиб боради. «Парк» деяпман-у, аммо бу сўзни биз тушунадиган маънода тушуниш керак эмас. Денали чўққиси алоҳида кўрк бериб турган улкан тундрада инсон қўли билан маданийлаштирилган бирор-бир нарсани кўрмайсиз. Бу парк аслида қўриқхона бўлиб, Алясканинг қоқ ўртаси одам оёғи етмаган табиатни сақлаб қолиш учун ташкил қилинган.\nҲаво иссиқ, борлиқ ҳам ором олаётгандек сукутга чўмган. Биз ҳеч қаёққа шошилмасдик. Аҳён-аҳёнда тўхтаб, кўриниб қолган айиқ, буғу, кийикларни суратга олардик. Бир жойда ўтлаб юрган тўртта йирик-йирик карибуни кўриб қолиб, машинани бир зумга тўхтатишни илтимос қилдим. Ўзим ҳам бамперга чиқиб, тундранинг бу гўзал жониворларини суратга ола бошладим.\nЁнгинамизга яна бир машина келиб тўхтади. Афтидан саёҳат қилиб юрган эр-хотин бўлса керак, фотоаппаратларини олиб, «чиқиллата» бошлашди. Ҳамроҳимга русча гапирганимни эшитиб қолишди, шекилли, қаерданлигим билан қизиқишди. Айтдим. Шунда кутилмаган воқеа рўй берди. Улар ерга сакраб тушиб, миннатдорчилик билан қўлимни силтай кетишди:\n— Раҳмат, Аляскани бизга сотганингиз учун сизларга катта раҳмат!!! Сенк ю вери мач.\nБу чин дилдан билдирилаётган миннатдорчилик эди. Уларнинг чеҳраларидан жуда ҳаяжонланаётганликлари сезилиб турарди. Гўёки олди-берди кечагина бўлиб ўтган-у, унга менинг ҳам озми-кўпми хизматим сингган…\nКийиклар виқор билан тоғ томонга кета бошлади. Америкаликлар ҳам машинага ўтириб жўнаб кетишди. Ҳамроҳим билан мен эса офтоб нурларида кўзни қамаштираётган Денали чўққиси, яқинлашаётган куздан далолат бериб, сарғая бошлаган тундрага маҳлиё бўлиб, анча туриб қолдик. Ҳа… Қачонлардир бу ерларни Рус Америкаси деб аташарди.\nРоссияда ўша олди-сотдидан кейин Аляскани эсга олмасликка ҳаракат қилиб келишди. Қандай қилиб, нега сотишганини ҳалигача кўпчилик тушунмайди. Нима бу, ахмоқлик, узоқни кўра билмасликми ёки кимнингдир махфий ўйиними? Аксарият ҳатто савдо қачон бўлиб ўтганини ҳам билмайди.\nАлясканинг сотилишини негадир Екатеринанинг иши деб ўйлашади. Ваҳоланки, бу Александр II даврида юз берган. У пайтлар Петербургдан Вашингтонга телеграмма узатиш мумкин бўлиб қолган эди. Айтгандай, Аляскани сотиш тўғрисидаги музокараларда телеграфдан ҳам фойдаланишган.\nТўғри, ўша пайт бу жуда қиммат турарди. Олди-бердининг айрим тафсилотларини хабар қилиш учун Америкадаги рус элчиси Эдуард Стёкль ўн минг доллар тўлаган.\nБизда шоҳларни фақат ёмонлаш, узоқни кўра билмайдиган саводсизга чиқариш одат бўлиб қолгани учунми Аляска сотилишига юз йил тўлиши муносабати билан (бу 1867 йил бўлган) матбуотда босилган мақолаларда мазкур савдо махфий равишда уюштирилган аллақандай фитначи гуруҳларнинг иши деб аталганки, гўё бунда ҳатто пора ҳам берилганмиш.\nХўш, бу ҳақда америкаликларнинг ўзлари қандай фикрдалар? Таржимон билан иккимиз кўпгина мақола-ю, китобларни кўриб чиқдик. Уларда шоҳ Александр ва ўша ишга алоқадор муҳим давлат хизматидаги шахслар телба деб кўрсатилмаган.\nОчеркни хаёлан пишитиб, ёзишга ўтирмоқчи бўлиб юргандим, ўтган асрда Россия ва Америка ўртасидаги муносабатлар, Алясканинг сотилиши тўғрисида Николай Николаевич Болховитиновнинг китоби чиққанини эшитиб қолдим. Бир амаллаб топиб, ўқиб чиқдим. Юксак савияда ёзилган мазкур рисола тўғрисида тарихчиларимиз ўз фикрларини айтишар, мен сингари оддий ўқувчига эса унинг фойдали томони шунда бўлдики, ўзим қилган хулосалар асосан тўғри эканлигига шубҳа қолмади.\nХўш, шундай экан, Аляскани нега сотишди?\nЯхшиси бунинг сабаблари кўрсатилган хатдан бир парча келтирай:\n«Шимолий Америка Қўшма Штатлари хазинасида ҳозир пул кўплигидан фойдаланиб, уларга ўзимизнинг Шимолий Америкадаги мустамлакаларимизни сотиш мақсадга мувофиқ бўлмасмикан? Бундай савдо жуда ўз вақтида ўтказилган тадбир бўлур эди. Зеро, ўзимизни алдамасдан Қўшма Штатлар ўз ҳудудларини доимо кенгайтириб бориш, Шимолий Америкада яккаҳоким бўлиш истагида юқорида тилга олинган мустамлакаларни биздан олиб қўйишлари мумкинлиги ва биз бу билан ҳисоблашишга мажбур бўлишимизни олдиндан кўра билиш керак. Ҳолбуки, у мустамлакалардан бизга фойда кам ва уларни йўқотиш биз учун унчалик оғир ботмасди…»\n«Константин» деб имзо чекилган бу хат Россия ташқи ишлар вазири А.Горчаков номига юборилган. Қуйида эса «1857 йилнинг март-апрель ойлари» деган ёзув турибди. Яъни хат Аляска сотилишидан ўн йил аввал ёзилган. Демак, бу иш шошма-шошарлик билан қилинган эмас.\n«Константин» — шоҳ Александр II нинг укаси, Россия денгиз штабининг бошлиғи Константин Николаевич Романовдир. У Аляска ҳақида гапирган биринчи кишимас. Биринчи бор Аляскани Қрим урушида кучли флотга эга Англия тортиб олишидан чўчиб, Америкага номига сотмоқчи бўлишган. Бу иш амалга ошишига баъзи бир ҳуқуқий жиҳатлар халал берган.\nБироқ Аляскани номига эмас, балки ҳақиқатан ҳам сотиб олиш ғояси Вашингтондагиларни жуда қизиқтириб қўйган. «Россия Америкадаги ҳудудларини сотишга тайёр эмасми? Ахир мамлакатга маблағ керак-ку». Вашингтондаги рус элчисидан шундай ёки тахминан шундай деб сўрашади. У бунинг иложи йўқ, деб жавоб беради-ю, аммо табиийки, суҳбатни унутиб юбормайди.\nПетербургга келганда тегишли шахсларга айтиб беради ва ўз нуқтаи назарини билдиради. Петербургда суҳбатни эътибор учун қабул қилишади. Ҳа, Қўшма Штатлар хавфли рақиб эди.\nАмерика Буюк князь айтганидек, ҳақиқатан ҳам ўз ҳудудларини тинимсиз кенгайтириб боради. Бир пайтлар Наполеон Овруподаги ҳарбий ишлар билан ўралашиб қолганда унга Луизианани сотишни таклиф қилишади. «Кичик генерал» вазиятни дарҳол англаб етади: «Сотмасанг, тортиб оламиз». У рози бўлади ва улкан майдонни (ҳозирги ўн иккита штат) 15 миллион долларга сотади. Худди шу тарзда Мексика ҳам Америкага 15 миллион долларга Калифорнияни сотишга мажбур бўлган. Чунки сал илгари Техас штати Мексикадан куч билан тортиб олинган эди.\n«Ҳудудларни кенгайтириш» ҳозирги сиёсий тилга ўгирганда босқинчилик деганидир. Қизиғи шундаки, ўтган асрнинг ўрталарида Америка давлат арбоблари буни яшириб ҳам ўтиришмаган. Ўша вақтдаги мақолалар ва айрим сиёсатчилар ваъзларида қитъанинг Шимолий қисмига тўла эгалик қилишни Америкага тақдирнинг ўзи инъом этган, деган фикр тез-тез учрайди. Мана уларнинг бири. «Бу ерда (Миннесотада) туриб, Шимоли-ғарбга қарар экансан, узоқда — соҳилнинг нариги бетида гавань, турар-жой қураётган руслар кўзга ташланади. Мен уларга қарата: «Қуравер, менга деса бутун соҳил бўйлиб, Муз океанигача қур, барибир буларнинг ҳаммаси менинг юртим аванпостлари, Қўшма Штатларнинг Шимоли-ғарбдаги цивилизациясига айланади», дегим келади. Бу гаплар Уильям Сьюардга тегишли. Бу номни эслаб қолинг. Зеро, Аляска савдосида мазкур шахс асосий роллардан бирини ўйнайди.\nСтратегик фикр юритувчи Буюк князь Константин ҳудудларни кенгайтириш масаласи вақти билан рус мустамлакаларига келиб тақалишини ва Аляскани сотишмаса, барибир тортиб олишларини яхши тушунарди. Унинг консерватив акаси Александр ҳам буни, албатта, тушунарди, аммо иккиланарди. Ахир руслар томонидан очилган ва «Шоҳнинг ғурури»га айланган ерни бериш осон эмасди.\nШу ўринда савол туғилади — Россия ва Қўшма Штатлар орасидаги алоқалар ўшанда қандай бўлган? Айтиш керакки, дўстона, баъзида ҳатто самимий бўлган. Буни Қўшма Штатлар Қрим уруши пайтида ҳам яширишмаган. Улар уришаётган армияга қурол-яроғ сотиб туришган, кўнгиллиларни урушга юборишга тайёр эканликларини билдиришган. Россия бу яхшиликни унутмади. Шимол ва Жануб ўртасидаги урушда — Штатларга бўлиниб кетиш хавф солиб турганда Россия мамлакатнинг бирлигини қўллаб-қувватлаган ягона йирик давлат бўлди.\nАмерикада қулликка қарши кураш икки мамлакат жамоатчилигини яқинлаштирди. Рус кемаларининг АҚШга ва Америка кемаларининг С.Петурбургга келиши байрамга айланиб кетарди. Четдан қарганда Аляскага ҳеч нарса хавф солмаётганди. Бироқ ички зиддият барибир мавжуд эди. Буни яхши тушунганларнинг фикри бир жойдан чиқади: «Сотиш керак». Константиннинг нуқтаи назари устун келади: сотганда ҳам дўстона, савдолашиб ўтирмай сотиш керакки, аксинча, масала қурол кучи билан ҳал этилади. Албатта, бундай савдога ундаган бошқа омиллар ҳам мавжуд.\nБиринчиси — мустамлаканинг аҳволи. Америка очилгандан кейин 127 йил мобайнида жуда катта ҳудуд ўзлаштирилмай ётганди. Факториялар, аҳоли яшайдиган пунктлар жуда оз бўлиб, улар ҳам фақат соҳил бўйлаб қурилганди. Ҳиндулар билан уруш чиқиши мумкинлиги учун континент ичига кириб бориш мустамлакачилар учун ман этилганди. Руслар бу ерларда 600-800 кишини ташкил этарди.\nҲудуддаги аҳвол унча яхши эмасди. Иқтисоднинг асосини ҳалиям мўйна ташкил қиларди. Рус Америкасининг иқтисодчиси, маъмуриятчиси ва қўриқчиси ролини ўйнаётган акционерлик компанияси мажбурликдан кўмир, балиқ ва ҳаттоки Аляска музини сотишга ўтиб олган эди. (Музни Сан-Франсиско сотиб оларди. У вақтлар ҳали совутгичлар йўқ эди.) Аммо компаниянинг ишлари барибир ўнгланмади. Кундан-кунга ёмонлашиб борди.\nҲудуд учун давлат қарзлари зарур эди. Қрим урушининг оқибатлари Россияни ҳам маънавий, ҳам моддий жиҳатдан жуда ҳолдан тойдирганди. Шунинг учун шоҳ ташқи сиёсатдаги йўлини ўзгартиришга, яъни янги ҳудудларни ишғол этишга чек қўйиб, диққат-эътиборини мамлакат ичига қаратишга, Аляскадан воз кечишга мажбур бўлди. Бу йўл оз бўлса-да хазинага маблағ келтириши мумкин эди. Бироқ, Аляска сотилишининг ягона сабаби шундан иборат эмас.\nБўйин эгган алеутлар руслар билан ҳамкорликка рози бўлишган, уларнинг турмуш тарзини қабул қилишган эди. Аммо эрксевар ҳинду қабилалари ҳеч бўй эгмасди. Улар ўзгалар ҳукмронлигини тан олишмасди ва руслар билан ҳар дақиқа урушга тайёр бўлиб яшашарди.\nБундан фойдаланган инглиз ва америкалик савдогарлар ҳиндуларни қурол билан таъминлашар, русларга қарши қайрашардики, Алясканинг пойтахти бўлмиш Новоархангельск шаҳри ҳар дақиқа ўт ичида қолиб кетиши мумкин эди. Бунинг устига 1847 йил англияликлар Алясканинг соҳилидан йироқ жойларга — Юқори Юконга бостириб кириб, ўз факторияларини таъсис этишади. Руслар бунга жавобан ҳеч нарса деёлмайдилар.\nАляска соҳилларида турли мамлакат кемалари тўлиб ётарди. Мустамлака бу билан ҳам ҳисоблашишга мажбур эди. Кит овловчилар соҳилда очиқчасига қароқчилик қилиб, эскимосларни сўнгги бурда нондан маҳрум этишарди.\n«Бу қароқчиларнинг танобини тортиб қўйинг», деб Вашингтонга юборилган мурожаатлар ҳеч бир самара бермас, Америка: «Уларни ўзингиз бир амалланг», деб ўзини четга оларди. Аляскадан олтин топилгани ҳам Россияда маълум эди. Бироқ руслар «олтин васвасаси» текканларни ҳеч нарса билан қайтариб бўлмаслигини тушуниб, лом-мим дейишмасди.\nВа ниҳоят, муаммодан хабардор кишилар олдида энг асосий савол кўндаланг бўлтб турарди: борди-ю, Америка уруш очса, Россия Аляскани сақлаб қола оладими? Жавоб эса битта эди — йўқ. Шунда шоҳ тортишувларга чек қўяди: «У ҳолда баҳс тамом. Сотамиз. Россия савдолашиб ўтирмайди. Америкаликлар ўзлари яхши баҳо белгилашсин».\nШундай қилиб, масала ҳал бўлади. 1866 йилнинг 28 декабрида 5 киши иштирокидаги «алоҳида мажлисда» шоҳ Аляскани сотиш ҳақидаги ҳужжатга қўл қўяди. Табиийки, иш ёпиқ-яширин олиб борилади. Ахир Аляскани қўш қўллаб топшириш Россия учун шарафли ҳол эмасди.\nҚолаверса, яна бошқа нозик томони ҳам шунда эдики, фуқаролар урушидан ҳали ўзига келиб улгурмаган Қўшма Штатлар бундай савдо ҳақида ўйлаб ҳам кўришмаганди. Шунинг учун Вашингтонга юборилган элчи Эдуард Стёкль Аляскага шаъма қилиб, ишни шундай буриб юбориши керак эдики, гўё бу ғоя Американинг ўзидан чиққан бўлсин.\nШу ўринда элчининг хизматини енгиллаштирадиган бир омилни ҳам эсга олиш жоиз. Гап шундаки, ўша вақтлар АҚШ давлат котиби лавозимида ишлаётган Уильям Сьюард Американи янги мустамлакалар эвазига кенгайтиришнинг қизғин тарафдори эди. Стёкльнинг таклифи унинг учун кутилмаган хабар бўлади. Иш қайнаб кетади.\nПрезидент, бу ишга алоқадор барчанинг фикри сўралади, нарх белгиланади. Шунда Стёкль 10 минг доллар тўлаб, ҳали эслатиб ўтилган телеграммани юборади. Унинг маъноси «Америка Россиядан Аляскани фалон баҳода сотишни сўрайди», деган гапдан иборат эди. Петербугдан ғоят қисқа жавоб келади: розимиз.\nСтёкльнинг эслашича, у чўнтагида телеграмма билан давлат котибининг уйига келади. Янгиликни маълум қилиб, эртага шартномага имзо чекиш мумкин бўлурди, деб айтади. Шунда Сьюард ҳаяжондан сакраб туриб кетади: «Мистер Стёкль, эртани кутиб ўтирамизми, бугун имзолай қолайлик!»\nКеч тушган бўлишига қармай, Сьюард давлат департаменти ходимларини чақириб келиш учун чопарларини юборади. Туни билан ишлашади. Ниҳоят 1867 йилнинг 10 мартида тонг соат тўртда шартнома тайёр бўлади, ҳуснихат билан кўчирилиб, муҳр босилади. Америка қонунларига кўра, уни энди Сенат ва конгресс тасдиқлаши лозим эди.\nНиҳоят нарх ҳам эълон қилинади — 7 миллион 200 минг доллар. Бу Петербург кутганидан ортиқ эди: «Беш миллион, камига рози эмасмиз». Аммо Аляскадай катта ер учун бу барибир сариқ чақадек гап эди. Ахир фақат олтиннинг ўзидан келган пул бу баҳодан икки ярим минг марта кўп.\nАляска рўзномаларида ўқиб қолдим: ҳозир бир соатнинг ўзида Аляска соҳилларидан тутилаётган балиқ 7 миллион доллардан кўпроқ пул келтираркан. Албатта ҳозирги давр ўлчамларидан қаралса, бу савдо ҳеч ақлга сиғмайди. Аммо биз ўтмишни ўша даврдан келиб чиқиб ўрганишимиз зарур ва Аляска савдосини аҳмоқлик, узоқни кўра билмаслик деб аташ нотўғри бўлурди.\nСтёкль ва Сьюард савдони расмийлаштиришда анча тўсиқларга дуч келадилар. Сабаби — сенатдаги айрим сиёсатчиларга ғоя маъқул тушмаганди: «Бир қути муз учун пул тўлаймизми?» Иш шунга етиб бордики, ҳужжат конгрессда, тортмаларда қолиб кетди.\nШундан сўнг Стёкль савдо барбод бўлишидан қўрқиб, рўзномаларда қўллаб-қувватлаш учун муҳаррирларга, конгрессда ваъз қилишлари учун сиёсатчиларга пора беришга мажбур бўлди. Хуллас, императорга маълум ишлар учун ҳаммаси бўлиб юз минг доллар сарфланди. Ундан 25 минги хизматлари учун элчига берилди. Стёкль шоҳга раҳмат айтди-ю, аммо дўстига арз қилди: оз.\nТарихнинг совғасига келсак, ишлар қуйидагича. Сьюард номи билан ҳозир Аляскада ярим орол ва шаҳар номланган. Стёкльнинг номи бенишон кетди. Мана шунақа…\nАляскани сотмаслик мумкин эмасди. Рус пойтахтларида жамоатчилик ўзини тинчлантирарди — «Ҳар ҳолда унча яхши ер эмасди-ку». Иш тафсилотлари ошкор этилмаганича қолди. Аляска абадий эмас, 99 йилга сотилган, деган афсона ҳам ўшанда пайдо бўлган бўлса, ажабмас. Ҳукумат ўзи учун фойдали бу миш-мишни инкор этмади…\nАлясканинг ўзига бу гап 1867 йилнинг майида етиб боради. Руслар учун бу хабар кутилмаган ва нохуш эди. Мустамлака янги соҳибларига расмий равишда 1867 йилнинг 18 октябрида топширилди. Маросим қизғин ваъзлар, тўп садолари остида ўтди. Баланд мачтадан Россия байроғи туширилиб, ўрнига Америка байроғи кўтарилди. Мустамлака губернатори Дмитрий Петрович Максутов оломон ичида телбаларча бефарқ турар, унинг хотини малика Мария Максутова кўз ёшларини яширолмасди.\n«Хоҳловчилар қолсин. Хоҳламаганлар Россияга кетишлари мумкин.» Мустамлакада ҳаммаси бўлиб 823 нафар рус бор эди. Уларнинг 90 нафари қолиш истагини билдирди. Бироқ америкалик солдатлар туну-кун ўзлари хон, кўланкалари майдон бўлиб, бор нарсани ер билан битта қилиб ташлайвергач, қолмоқчи бўлганлар ҳам ниятларидан қайтиб, сўнгги кема билан жўнаб кетишди.\nТез орада «қуйи» штатлар Аляскани эсларидан чиқариб ҳам юборишди. Кейинчалик у ерларда олтин топилиб, шов-шув кўтарилиб кетди. Секин-аста Аляска ўз хазиналарини оча бошлади.\nҲар йили 18 октябрь куни бу ерда Аляска куни нишонланади. Кишилар ўша давр руҳини яратиш учун маросимга махсус кийимларда келишади. Улар орасида «рус губернатори ва маликани» ҳам учратиш мумкин. Тўпларнинг гумбурлаши остида Россия байроғи туширилиб, Американики юқорига кўтарилади.\nШундай маросимларнинг бирида қатнашган бир танишим унга ҳам америкаликлар роса миннатдорчилик билдиришганини айтиб қолди: «Аляска учун сенк ю вери мач!»\n— Сен-чи, сен нима деб жавоб қилдинг?\n— Нима ҳам дердим, «Аляска яхши одамлар қўлига тушганидан ғоят хурсандман», дедим, холос.\n(Фурқат Неъматнинг қисқартирилган эркин таржимаси)\n«Ёш ленинчи», 5 (13691)-сон,\n1991 йил 9 январь


Нодир Жонузоқ: Тилимиз мукаммал алифбога муносиб - Zamin.uz\n16:36 / 29.03.2021\nАлифбо, ёзув миллатнинг дастхати ва юзи ҳисобланади. Дастхати ёки юзига қараб мутахассислар кишининг ўзига хос характерини айтиб берганлари каби, ёзувини ўрганиб ҳар қандай халқнинг тарихини, табиатини таҳлил қилиш мумкин. Шу маънода, ўзларининг кўҳна ёзувига эга бўлган ҳинд, юнон, хитой, япон, корейс, гуржи, арман каби миллатларга ҳавас қилсанг арзийди: улар ўз ёзувлари орқали кўп асрлик тарихини, ўзлигини даврлар силсиласидан эсон-омон олиб ўтмоқда.\nБизнинг ҳам шонли ўтмишимиздан ҳикоя қилгувчи қадимий битикларимиз бор. Афсуски, улар мозий талатўплари боис тарихнинг тошбекатларида қолиб, ўз жойларини бошқа имлоларга бўшатиб беришларига тўғри келган. Минг йилдан зиёд вақт давомида араб, кейин эса лотин ва кирилл ёзувларидан фойдаландик. Гарчи она тилимиз бошқа халқларнинг «имловий либоси»ни кийган бўлса-да, ўз тийнатини йўқотмади, руҳини асраб қолди.\nАслида, дунёга боқсак, кўҳна имлосидан узилиб, умумий ёзувлардан фойдаланаётган халқ фақат биз эмасмиз: аксарият миллатлар давр талабларига мос, ўқиш ва ёзишга қулай ёзувларни қабул қилишган. Фақат, қабул қилиш жараёнида ёзувни улар ўз тиллари табиатига имкон қадар мувофиқлаштирган.\nХХ аср бошида маърифатпарвар боболаримиз ҳам шу тамойилга суяниб, аввал араб, кейин эса лотин ёзувини она тилимиз талабларига мослаштиришга ҳаракат қилишган. Хусусан, 1919 йилда Тошкентда Абдурауф Фитрат бошчилигида тил-имло масалалари билан шуғулланувчи тўгарак – «Чиғатой гурунги» жамияти ташкил топади ва араб ёзувини ўзбек тилига мослаб ислоҳ қилиш бўйича таклифларни ишлаб чиқади. Бу таклифларни Элбек каби илғор зиёлилар қўллаб-қувватлайди. Табиийки, имлони такомиллаштиришга оид таклифлар ҳаммага ҳам бирдай маъқул келмайди.\nШу боис 1921 йилнинг 1-5 январ кунлари Тошкентда бўлиб ўтган биринчи ўлка ўзбек тили ва имлоси курултойида сўзга чиққан Фитрат уларга қарата: «Янги имлочиларимиз ҳузурингизга чиқиб, ўз асосларини арз этдилар ҳамда айталарким: эски имло билан ёхуд эски имлосизлик билан саводсизликни битириш, билимни умумлаштириш мумкин эмасдир. Саводсизликни битирмак истасалар, қоидали бўлғон асосларимиз қабул этилсин!» дейди.\nАнжуманда қатнашган Боту эса мутлақо янги таклифни ўртага ташлайди: «Маданиятда ортда қолғон миллат – ёзуви ортда қолғон миллат демакдир... Эмди мен бу ерда эски ёки ўрта имлочилар тўғрисида сўйлаб ҳам турмайман, чунки у бўлмағур бир нарса... Мана шунинг учун бутунлай ҳозирги араб ҳарфларини ташлаб, кўб миллатлар томонидан қабул бўлғон лотин ёзувини тилимиздаги товушларга мувофиқ бир ҳолға келтуруб қабул қилиш керакдир».\nМана, ўша тарихий қурултойдан сўнг орадан роппа-роса 100 йил ўтди – йигирма биринчи асрнинг йигирма биринчи йилида турибмиз – лекин ҳали-ҳануз лотин ёзувини она тилимизга мослаб қабул қилиш ҳақида бош қотиряпмиз. Ҳолбуки, ўтган юз йил ичида имло соҳасида кўп машаққатли эврилишларни бошдан кечирдик: лотин ёзувини расман давлат алифбоси сифатида қабул қилдик (1928 йил), уни ислоҳ қилдик (1934 йил), кирилл ёзувига ўтдик (1940 йил), яна лотин ёзувини жорий этдик (1993 йил), тағин ислоҳ қилдик (1995 йил), бироқ мақсадимизга тўла-тўкис эриша олмадик. Нега? Сабаби, биз миллий алифбони жорий этишда илмий-мантиқий талаблардан кўра кўпроқ бошқа тамойилларга суяндик ва бунинг аччиқ меваларини бугунгача тотиб келяпмиз.\nАйниқса, 1995 йилда амалга оширилган ислоҳот ёзувимизни боши берк кўчага киритиб қўйди, десак, ҳақиқатни айтган бўламиз. Барча туркий халқлар бемалол фойдаланиб келаётган Ö, Ğ, Ç, Ş ҳарфларининг ўрнига амалиётда синаб кўрмасдан, шошқалоқлик билан O‘, G‘, Ch, Sh каби мураккаб бирикмаларни қабул қилдик. Ўзимизча, компьютерда ёзиш, ишлаш қулай бўлади, дедик, аммо ўйлаганимиз тескари бўлиб чиқди: айнан биз ислоҳ қилган “инжиқ” ҳарфлар компьютерда тўғри ёзиш, турли замонавий дастурлар яратишда тўғоноқ бўлаётир. Энг ёмони, чорак аср ўтяптики, бу қўшҳарфларни халқимиз ҳазм қила олмади. Боиси, улар тилимиз табиатига ёт эди. Жонли вужуд эса ўзига сингмаган ёт нарсани чиқариб ташламагунча енгил тортмайди.\nЛотин алифбосидан фойдаланаётган илғор халқлар тажрибасига қарайдиган бўлсак, улар алифбодаги асосий ҳарфлар ёнига ўзига хос товушларни ифодалаш учун қўшимча белгили ҳарфларни қабул қилганини кўрамиз. Хусусан, немислар Ä Ö Ü ẞ, чехлар Á Č Ď Ě Ň Ř Š Ť Ů, поляклар Ą Ć Ę Ł Ń Ó Ś Ź Ż, венгерлар Á É Ó Ö Ő Ú Ű, финлар Å Ä Ö Š Ž, руминлар Ă Â Î Ș Ț, испанлар Ñ каби ҳарфларни ўз алифболарига қўшиб олишган. Бошқа халқларнинг алифболарида ҳам ўзларига хос ҳарфлар мавжуд. Яъни улар бизга ўхшаб она тилини жонсиз клавиатурага эмас, клавиатурани она тилига мослаштирганлар.\nВикипедиядаги маълумотга кўра, Sh бирикмасидан инглизлардан ташқари албанлар ва биз фойдаланар эканмиз. Хўш, она тилимиз тарихан, табиатан инглиз тилига қай даражада алоқадор? Инглизлар билан бевосита қардош бўлган халқлар ўз ёзуви ва имло қоидаларини ишлаб чиққан бир пайтда нега биз етти ёт тилга таассуб, тақлид қилишимиз керак? Қайси мантиқ буни оқлайди? Ҳолбуки, дунё ёзувларини тадқиқ қиларканмиз, бир-бирига яқин, қон-қардош бўлган халқларнинг алифболари ўзаро муштарак эканини кўрамиз.\nДунёдаги ҳеч бир имлода учрамайдиган, беш-олтита тугмани босиш эвазига ёзиладиган бошоғриқ ҳарфий бирикмаларимиз – O‘, G‘ ҳақида индамай қўя қолайлик. Ўзи, шусиз ҳам, бу ҳарфларнинг турли-туман техник ва имловий муаммолари, қусурлари ҳақида гапирмаган одам қолмади. Хуллас, имломизда тўғрилашимиз шарт бўлган катта-кичик нуқсонлар, афсуски, тўлиб ётибди.\nКўнгилни равшан этадиган ҳолат – сўнгги йилларда мамлакатимизда она тилимизга, жумладан, имло масалаларига эътибор давлат сиёсати даражасига кўтарилди. Тан олишимиз керак, бунга давлатимиз раҳбарининг азм-у шижоати, қатъияти сабаб бўлди. Давлат тилининг ўттиз йиллиги тантанасида сўзланган тарихий нутқни эшитиб, зиёлиларимизнинг мижжасига ёш қалққани бежиз эмас. Сўнгги бир аср давомида олим-у адибларимизни ташвишлантирган, аммо сурункали судралиб келаётган тилга оид масалаларни ечиш учун амалий қадамлар қўйилмоқда.\nЖумладан, энг долзарб вазифаларимиздан бири бўлган лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосини, имлосини такомиллаштириш ва уни жамиятимизда тўлиқ жорий этиш бўйича ҳам тегишли ҳужжатлар қабул қилинди. Президентимизнинг 2020 йил 20 октябрдаги «Мамлакатимизда ўзбек тилини янада ривожлантириш ва тил сиёсатини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги фармони иловасида бу масала ҳам алоҳида қайд этилгани саводхонлик ва тил ташвишини чекиб юрган зиёлиларимизни беҳад қувонтирди.\nТарихга қарайдиган бўлсак, ёзув ва имлога оид янгиланишлар айнан буюк ислоҳотлар даврида юз берганини кўрамиз. Жамиятни, миллат руҳини янгилаган ислоҳотчилар энг муҳим масалалардан бири сифатида ёзув ва имлога ҳам алоҳида эътибор қаратганлар. Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг араб ёзувини туркий тилга мослаб «Хатти Бобурий»ни ишлаб чиққани ўз даврида (бугунги кун нуқтайи назаридан ҳам) беқиёс жасорат эди. Корейс тили ёзуви – «хангыл» ҳам ҳурлик тимсоли сифатида Чосон ҳукмдори Буюк Сежон ташаббуси билан XV асрда яратилган.\nПётр Биринчи нафақат рус армияси ва флотини, бошқарув тизими ва жамият қоидаларини, шунингдек, ёзувни ҳам ислоҳ қилади: дунёвий адабиётларни чоп этиш учун черков ёзувидан фарқ қиладиган фуқаро алифбосини жорий этади. Бундай мисолларни кўплаб келтиришимиз мумкин. Айтиш мумкинки, бугун миллий алифбо ва имлони такомиллаштириш борасида юртимизда амалга оширилаётган саъй-ҳаракатларимиз янги Ўзбекистондаги бошқа улуғвор ислоҳотларга ҳамоҳанг, уйғун тарзда кечмоқда.\nОна тилимизнинг нуфузини ошириш, уни тарғиб этиш, керак бўлса, ҳимоя қилиш борасида режали иш олиб бораётган Вазирлар Маҳкамасининг Давлат тилини ривожлантириш департаменти ёзув ва имлога оид масалаларни ечишда ҳам бош-қош бўлмоқда – яқинда департамент шафелигида ЎзФА ҳузурида тузилган ишчи гуруҳ томонидан такомиллаштирилган алифбо лойиҳаси кенг жамоатчилик эътиборига ҳавола қилинди. Айни пайтда лойиҳа бўйича турли мулоҳазалар, таклифлар билдириляпти.\nМасаланинг моҳиятига етмагани учун ёки айрим хусусий сабабларга кўра ўзгаришлардан ҳадиксираб турганлар ҳам йўқ эмас. Аммо ёзувимиздаги муаммоларга амалиётда дуч келиб, кўнгли чўкиб юрган тилшунослар, муҳаррирлар, луғатчилар, дастурчилар, веб-дизайнерлар, блогерлар ва бошқа мутахассислар алифбо ислоҳотини катта қувонч, қониқиш билан қабул қилмоқда. Табаррук ёшдаги тилпарвар устозларимизнинг «Шу кунларга етказганига шукр» деган эътирофларини ҳам эшитяпмиз.\nШу ўринда уч йил олдинги бир учрашув ёдимга тушяпти. Қош қорайган маҳал хонамга ёши улуғ, нуроний бир отахон кириб келди. Танишдик. Неъматжон ота Раҳимов, ёши тўқсон учда экан. Атайлаб Марғилондан келибди. Қўлидаги қўлёзмаларни, сарғайган газеталарни менга узатди. Қарасам – лотин ёзувидаги эски матнлар. Ҳайрон бўлдим. Ота: «Лотин ёзувимиз ислоҳ бўлади, деган гапларни эшитиб қувониб кетдим. Сизлар ўтган асрнинг 30-йилларидаги асл лотин ёзувимизни кўрмагансизлар.\nШунинг учун, фойдаси тегиб қолар, деб ўзимдаги газета ва қўлёзмаларни олиб келдим», деди. Ҳайратим ҳам, отага нисбатан ҳурматим ҳам юз чандон ошди. Айрим лоқайд мутахассислар томошабин бўлиб турган бир паллада салкам юзга кирган отахоннинг ғайрат билан довон ошиб келганини кўриб (қаршилик қилади, деб фарзандларига айтмасдан келган экан) тасанно дедим. Кейинчалик ёзувимиздаги ноқисликлар ҳақида қайғуриб юрган турли ёшдаги фидойи, жонкуяр юртдошларимизни кўп учратдим. Улар шу кунларда эълон қилинган алифбо лойиҳасини янада такомиллаштириш учун ўзларининг жўяли таклифларини бермоқдалар.\nАлбатта, эълон қилинган лойиҳа якуний қарор эмас: у асосли таклиф-тавсиялар асосида ҳали кўриб чиқилади, муайян ўзгаришлар бўлади, деб ўйлаймиз. Муҳими, бу гал эл билан кенгашиб, масалага илмий, мантиқий, амалий хулосалар асосида ёндашилмоқда. Мақсад – она тилимиз табиатига уйғун, турли авлодга мансуб ва турфа лаҳжада сўзлашувчи юртдошларимизни бирлаштира оладиган, ўқиш ва ёзишга қулай, яхлит ҳарфлардан иборат, замонавий ахборот технологиялари талабларига мос, кўркам алифбога эга бўлишдир. Зеро, дунё тамаддунига беқиёс ҳисса қўшган, икки тарихий Ренессансга асос солган закий халқимиз ва бебаҳо бадиий асарларнинг дунёга келишига пойдевор бўлган гўзал она тилимиз мукаммал алифбога муносибдир!\nЯнгиликлар » Ўзбекистон » Нодир Жонузоқ: Тилимиз мукаммал алифбога муносиб


Пушаймонлик – Yoshlar ovozi\n— Биродарлар, марҳума қандай аёл эди?\nИмомнинг бу мурожаатидан халойиқ қалқиб тушди.\nОдамлар орасидан “Баҳоси йўқ эди”, “Мусичадек беозор эди”, “Жаннати аёл эди”, деган таърифлар эшитилди.\nБу мақтовлар Қодирнинг юрагини пора-пора қилди, гўёки кўнглидаги пушаймонлик оловига мой сепди. Назарида ҳамма унга тикилгандек, ижирғангандек туюлди. Боши эгилди.\nҚодирнинг онаси хокисор, бутун умрини оиласига, тўрт ўғлига бахшида этганди. Уч ўғли эл ичида ҳурмат-эътибор топди. Лекин гуруч курмаксиз бўлмас экан. Кенжа ўғил — Қодир оила шаънига путур етказадиган жамики ишларга қўл урди. Олий маълумотли бўлса-да, бир ишнинг бошини тутмади. Обрўли хонадоннинг бамаъни қизига уйлантиришди. Оилалиман, икки фарзанднинг отасиман, демади. Улфатбозлик, ичкиликбозликдан тийилмади. Кафеда муштлашиб, бировнинг жағини синдирган ҳам шу, машинада одам урган ҳам шу.\nОнаси шиша синиғи устида юргандек кун кўрарди. Отаси ва акаларининг насиҳатлари кор қилмади. Унинг қилиқларидан безор бўлиб ҳовлидаги устунга боғлаб урмоқчи бўлишди. Ялангоёқ, рўмолсиз уйдан югуриб чиққан онаизор Қодирга қалқон бўлди. Ўғил тўғри йўлга юрмади, она қалқон бўлишдан чарчамади. Лекин кун келиб қалқон ҳам букилар, синар, парча-парча бўлар экан.\nКечгача уй юмушларидан тинмайдиган аёл қон босими ошадиган, юраги санчиб ётиб қоладиган бўлди. Худбин фарзанд эса, онасининг аҳволига парво ҳам қилмасди. Хотини унинг одам бўлмаслигига кўзи етди, чоғи, икки боласини олиб уйдан чиқиб кетди. Зўрға юрган онаизорга бу зарба дард устига чипқон бўлди, уни йиқитди.\nШифокорлар умид ёлғиз Оллоҳдан эканини айтиб, уйга рухсат берди.\nОнанинг аҳволи оғир эди. Чилёсин ўқиётган муллалардан бири чиқмаган жондан умидвор турган ота ва ўғилларни ичкарига чорлади. Бемор базўр нафас олар, лекин фикри тиниқ эди.\n— Қодиржон, болам, ёнимга кел, — дея она негадир биринчи бўлиб унга юзланди. — Сенинг олдингда айбдорман, қароғим. Кўнглингга йўл тополмадим. Нима хоҳлашингни билолмадим.\nОна хирқираб қолди. Кўз ёшлари ёстиққа сизиб оқди.\n— Болаларим, мендан кейин Қодиримни ташлаб қўйманглар, ёмон деб кўксидан итарманглар. Қодиржон, болам, куним битиб турибди, ўлсам қабрга ўзинг қўйгин, хўпми?! Фақат қўяётиб кўз ёш тўкма, ўзим ўргатган оятлардан ўқи. Кўмиб бўлгандан сўнг халойиққа қўшилиб, бир ўзимни ёлғиз ташлаб кетмагин, ўтириб Қуръон тиловат қилгин, қўзим. Мени кечир, болам.\nБемор ғарғара тортди. Ўғил карахт бўлиб қолди, онасининг музлаб қолган қўлларини маҳкам ушлаб олган, гўё шундай қилса уни олиб қоладигандай.\nҚодир онасини қабрга қўйди. Волидаси айтганидек, оломон тарқалса ҳам қабр ёнидан жилмади. Қуръон тиловат қилиш ҳам эсидан чиқиб кетган экан, билганини ўқийверди.\nҚабристондан чиқаётиб жудаям қимматли гавҳаридан ажралганини, бу йўқотишга сабабчи ўзи эканини тушунди. Анчадан буён инсоний ҳис-туйғулардан мосуво бу кимсани пушаймонлик ўз исканжасига олди.\n← Янги марказ зиё тарқатади\nБахоси йўқ хазина →


Дастшўй ва офтоба ҳақида нималарни биласиз? — Янгиликлар — Миллий тикланиш\nДастшўй ва офтоба ҳақида нималарни биласиз?\n13:27, 28 Apr\nЎзбекистон “Миллий тикланиш” демократик партияси Дастурида аждодларимиз маънавий мероси ҳамда эътироф этилган умуминсоний қадриятлар негизида миллий тарбияни юксалтириш ва тарғиб этиш аосий вазифалардан бири сифатида белгиланган.\nМаълумки, халқимизнинг узоқ тарихга бориб қадаладиган урф-одатлари, анъаналари ва қадриятлари борки, улар минг асрлар ўтса-да ҳаётий қадри қимматини йўқотмайди, замонлар ўзгарса-да инсонлар ҳаётидан узоқлашмайди. Балки, қадри янада баланд бўлиб, миллий маданиятимизни ва маънавиятимизни нечоғлик юксак эканлигидан далолат бериб туради.\nНавоий вилояти тарихи ва маданияти давлат музейида сақланаётган дастшуй ва офтоба ана шундай инсон саломатлигини асрашга ва шахсий – гигиена талабларига риоя этишга қаратилган тарихий буюмлардир.\nҚадим-қадимдан Марказий Осиё ҳудудида яшовчи ҳалқлар сув тақчиллигига ва маиший муаммоларга қарамасдан сувни нафақат ҳаёт манбаи, балки инсон саломатлиги манбаи, деб ҳам қараб, ундан турмуш тарзимизда оқилона фойдаланиб келишган.\nШу боис, XX асрнинг 70-80 йилларигача ҳар бир хонодонда ҳар бир юмушдан кейин қўл ва юзни ювадиган дастшўйлар ва офтобалар бўлган. Айрим ҳудудларда ҳозир ҳам бу яхши анъана давом этиб, хусусан қозоқ, қорақалпоқ оилаларида бу буюмлардан доимо фойдаланиб келинмоқда. Яқин ўтмишда ҳам хонадонга келган ҳар қандай киши қўлини кўчадан кираётганда ва дастурхон атрофига ўтираётганда, дасшўй билан бирга офтобада сув келтирилиб қўллари ювилган ҳамда сочиқлар тутиб самимий мулозамат кўрсатилган.\nБир қарашда бу шунчаки “урф-одатларимизнинг биридир” деб қаралсада, аслида, минг-минг йиллардан буён ҳаёт тарзимизни ўзида мужассам этган гўзал маънавий бойликларимизнинг биридир. Шу сабаб ҳам кўчага чиққанимизда, уйга кирганимизда ҳар қандай юмушни бажарганимизда, айниқса, яқинларимиз билан саломлашганимизда, қўлимизни тез-тез ювиб туриш саломатлигимиз гарови ҳисобланади.\nҚуйида дастшўй ва офтоба ҳақида қисқача тўхталиб ўтамиз.\nДастшўй – қўлларни ювишда ишлатиладиган уй-рўзғор буюми бўлиб, республикамизнинг турли жойларида, хусусан Қўқон, Самарқанд, Қашқадарё, Навоий ва Сурхондарёда “dastsho‘y”, Андижон, Фарғона ва Наманганда “chilobin” деб аталади. “Dastsho‘y” сўзи форс-тожик тилидан олинган бўлиб, даст – “qo‘l”, шўй – “yuvmoq”, “yuvaman” деган маънони англатади.\nДастшўйлар уч хил бўлади: думалоқ, ясси ва баъзан кунгирали бўлади. Дастшўйлар қадимда обдаста (обтоба) билан бирга қўшиб ишлатилган.\nОфтоба – мисгарлар томонидан ясалган халқ амалий санъати намуналаридан бири бўлиб, уй-рўзғор буюми сифатида асосан юз-қўлни ювишда ишлатилган.\nНафис нақшлар билан безатилган кичик ҳажмли офтобалар хонлигу-бекликлар даврида уй, хона токчаларига безак (ҳунармандчилик асари) сифатида ҳам қўйилган.\nДастлабки офтобалар сополдан, мисдан ва темирдан ишланган бўлиб, кейинчалик чўяндан тайёрланган. Офтобалардан кўпинча, фаслларга қараб фойдаланилган. Яъни баҳор, ёз, куз ойларида сополдан ишланган офтобалар ишлатилган бўлса, қишда мисдан, чўяндан ясалган офтобалар кенг фойдаланилган. Чунки сув илиқ туриши учун сандал ёнига ёки печлар устига қўйиш учун мисдан тайёрланган офтобалар қулай бўлган. Офтоба Самарқанд ва Бухорода “obdasta”, Андижон ва Наманганда “obtoba”, Қашқадарёда “ibriq” деб аталган.\nЗарафшон воҳасида ҳам бу буюм офтоба деб юритилади.\nБарчамизга маълумки, соғлом турмуш тарзини кечириш, репродуктив саломатликни таъминлаш, айниқса, тозаликка риоя қилиш ва покиза юришда ҳар қандай оила шароитида ҳам қўл келадиган дастшўй ва офтобалар бугунги кунда тарихий, қадимий музей экспонати ёки кўргазмаларга халқ амалий санъати намунаси сифатида олиб чиқиладиган буюм тариқасида эмас, балки энг зарурий, қулай ва оилада тарбиявий аҳамияти катта уй-рўзғор буюми сифатида ишлатилса мақсадга мувофиқ бўлар эди.\nЭнг диққатли томони шундаки, дастшўй ва офтоба дастурхон бўйида овқат танаввул қилишдан олдин ва кейин ишлатилиб қўллар ювилса, нафақат қўлларимиздаги турли хил микроблар ва кирлардан фориғ бўламиз, балки озодалик талабларига риоя қилиб иштаҳамиз ҳам очилади.\nДарҳақиқат, бугунги кунда зарарли пандемия вируси барчамизни саросимага солиб, тозаликка, шахсий гигиенага риоя қилишга ундамоқда.\nЧунончи, ўсиб келаётган фарзандларимиз улуғ аждодларимизнинг энг олий қадрияти “қўл ювиш одати”ни унутмаган ҳолда биз катталардан ўргансин. Чунки энг дастлабки тарбия оиладан бошланиши ва “қуш уясида кўрганини қилади” нақлини унутмаган ҳолда ўзимиз уларга намуна кўрсатайлик. Зеро, “Соғлом ҳаёт – соғлом миллат” шиорини қалбимизга жо қилиб, улуғ бобокалонларимизни ҳам қалбан, ҳам руҳан ва жисмонан соғлом бўлиб, узоқ умр кўриш сирларини англагандай бўлсак нур устига нур бўлади.\nЎзМТДП фаоли, Навоий вилояти тарихи ва маданияти давлат музейи директори


Филиппин президенти Родриго Дутерте яна бир бор шов-шувли чиқиш қилди. У ўзини Адольф Гитлерга тенглаштирган. Бу ҳақда Рейтер агентлиги хабар берди.\nУ журналистлар олдида қилган чиқишида баъзи танқидчилари ундан "Гитлернинг эгизагини ясаши"га сабаб бўлган гапларни айтган.\nУ мамлакатда 3 миллион гиёҳванд борлигини айтиб, Гитлернинг 3 миллион яҳудийни қатағон қилганига ишора қилган.\n"Филиппинда уч миллион гиёҳванд бор. Мен уларни ўлдириб йўқ қилишдан бахтиёр бўламан. Агар Германияда Гитлер бўлган бўлса, Филиппинда ҳам...". Шу вақтда у қўллари билан ўзини кўрсатган.\nҚайд этиш керакки, бу филиппинликларнинг илк марта кескин чиқиш қилиши эмас. У Хитойдаги "Катта йигирматалик" саммити арафасида АҚШ раҳбарини Филиппин ички ишларига аралашгани учун "фоҳишанинг боласи" дея ҳақорат қилганди.\nФилиппин Гитлер Родриго Дутерте


Сузишнинг ҳосияти — Dilkashradio.com\nАссалому алайкум қадрдонлар. Мен Лола бу сафар ҳам сизларга фарзандларимиз ҳаётида сузишнинг аҳамияти ҳақида суҳбатлашмоқчиман. Спортнинг бу тури мени жуда ҳайратга солади. Табиатнинг неъмати бўлган сув, инсон саломатлигига жуда катта фойда келтиради. Сувда сузиш билан унчалик кўримсиз бўлган қоматлар гўзаллашади. Сув худди ҳайкалтарошдек, кишидаги кўримсиз жойларни силлиқлаб, чиройли шаклга келтиради. Сузиш бўйича бир спорт устаси менга шундай деган эди: «Ўсмир болаларнинг сузиш билан шуғулланиши уларнинг келажакда ҳам соғлом ҳам кўркам, елкадор йигит бўлишларига ёрдам беради.» Қайси она ўз ўғлининг соғлом ва кўркам йигит бўлишини истамайди дейсиз. Келинг мен сизга қадим бир ибратли масални айтиб берай.\nБир Амир ўз ўғлини ўқитиш, ҳунар ўргатиш учун устозлар ёллайди. Бир қанча вақтдан кейин ўғлининг устозларига шундай дейди: «Бу ўргатган ҳунарларингизни зарур вақтда ўғлимнинг ўзи қилишга мажбур бўладиган, унинг учун бошқалар қила олмайдиган ҳунарни ўргатмабсизлар», деганда, устозлар: «У қандай ҳунар, ҳурматли Амир», деб сўрашади. Ота: «Сувда сузмоқликдирки, буни бошқа одам ўғлим учун қила олмайди», дейди. Шундан сўнг устозлар шаҳзодани сузишга ўргатишибди.\nСузши билан шуғулларган болаларнинг бўй ўсиши, сузиш билан шуғулланмаган болаларнинг бўй ўсишидан юқори бўлади. Ундан ташқари жисмонан бақувватлиги ошиб, иш фаолияти ҳам юқори бўлади. Бу маълумотлар ҳам сузиш машқларини янада кенг оммалаштиришни тақозо этади.\nСузишни ўрганиш ҳеч қачон кеч бўлмайди. Болаларга сузишни ўргатиш 5-6 ёшдан бошлаб тавсия этилади. Шунда бола соғлом ва бақувват бўлиб ўсади. Сузишни тажрибали мутахассислар назоратида ўрганиш керак, айниқса сувнинг маълум ҳароратига, берилаётган машқларнинг меъёрига, организмнинг ўзига хос реакциясига , айниқса шуғулланувчининг шу даврдаги саломатлик ҳолатига, куз-қиш мавсумларида сурункали кечадиган касалликларга эътибор бериш керак. Бу касалликларга қуйидагилар киради, ички, ташқи қулоқнинг сурункали яллиғланиши, пиелонефритлар, гайморитлар. Агар фарзандингизда шундай касалликлардан бири кечаётган бўлса, бу вақт давомида сузиш билан шуғулланмай тургани маъқул.\nСузиш билан йил – ўн икки ой шуғулланиш мумкин. Кунлар исиши билан очиқ ҳавзаларда сувнинг ҳарорати 17-18 даража бўлганда чўмилиш мумкин. Сузиш учун энг яхши давр кундузи 11-13 ва шунингдек кечки соат 16-17. чўмилиш вақтини эса биринчи кунларда 5 минутгача давом эттирилади. Кейинчалик вақтни узайтириб борилади. Сувда сузиш вақтларини ҳам суъистемол қилмаслик керак. Дастлаб боланинг танаси сувга ва сув ичида бажариладиган ҳаракатларга кўникиши учун, дастлабки пайтларда сузиш вақти оз миқдордан қилиб белгилангани маъқул. Кейинчалик 5 минутдан қўшиб бориш ва орада иссиқ ҳаммомга кириш ҳам тавсия этилади. Бунда терининг касалликларга қарши чидамлилиги ошади. Ундан ташқари сузиш билан шуғулланиш даврида боланинг иммун тизими мустаҳкамланади, қон айланиши яхшиланади, юрак-қон томир тизим фаоллашади. Бу эса болалар ва ўсмирларнинг соғлом ўсишини таъминлайди.