Шинжондан Хуросон қадар: Марказий Осиёнинг ХХ асрдаги эмиграцияси тарихидан - UzAnalytics\nМуаллиф: Дамир Сатторов\nТожик тарихчиси Камолудин Абдуллаевнинг “Шинжондан Хуросон қадар. Марказий Осиёнинг ХХ асрдаги эмиграцияси тарихидан” (Душанбе, “Ирфон” нашриёти, 2009) китоби совет даврида Марказий Осиёда рўй берган эмиграция тарихини ўрганишга қаратилган илк постсовет тарихшунослиги намунасидир.\nТарихчи CAAN интернет нашрига берган интервьюсида ҳикоя қилишича, болшевиклар Қўқон (Туркистон) мухториятини ҳозирги Ўзбекистон, Қозоғистон ва Қирғизистонда бостиргандан сўнг совет ҳокимиятидан қочган кишиларнинг камида 2 та оммавий миграцияси содир бўлди. Сиёсий мигрантлар – жадидлар ва босмачилар, диний қочқинлар – муҳожирлар, асосан, Афғонистон ва Ғарбий Хитойда деярли 1 миллион кишилик Марказий Осиё миграциясини ҳосил қилди. Абдуллаев ёзишича, улар кўпинча “на миллатчилик ва на исломчилик билан таниш бўлган эрксевар ва жанговор кишилар бўлган. Уларни бутун ўрта асрлар давомида минтақада юз бериб турган сон-саноқсиз босқинлар ва урушлар оқибатида орттирилган кўп асрлик ўз бошини омон сақлаб қолиш инстинкти ҳаракатга келтирган эди.”.\n“Қўқон мухторияти”нинг оёққа туриш жараёни, жойларда “қизиллар” билан “оқлар” ўртасидаги муносабатлар қандай шакллангани ҳақида гапириб берсангиз.\n1917 йил 1 ноябрда рўй берган болшевикларнинг давлат тўнтариши (эски саноқ бўйича) ва шундан сўнг Совет ҳокимияти эълон қилиниб, ҳокимият Тошкент кенгаши қўлига ўтиши мусулмон ташкилотларининг рус демократиясига бўлган ишончини барбод қилди. Илк Туркистон совет ҳукумати таркибига маҳаллий аҳоли вакилларидан ҳеч ким киритилмаган эди.\nБу мусулмончилик манфаатларини оз-моз ҳисобга олиб турган Муваққат ҳукумат ва ҳатто чор Россиясининг сиёсатига нисбатан ҳам бир қадам орқага кетиш эди.\nМаҳаллий мусулмон кучлари Тошкент комиссарларига қарши чиқишга қарор қилди. Қўқонда 1917 йил 26 ноябрда очилган Туркистон мусулмонларининг IV фавқулодда қурултойида болшевиклар назар-писанд қилмаган турли маҳаллий ташкилотлардан, жумладан, “Шўрои исломия”, “Жамияти уламо”, ўлкадаги яҳудийлар ташкилоти, Ўрта Осий яҳудийлари иттифоқи ва ҳк.дан 200 дан ошиқ делегат иштирок этди. Унинг асосий натижаси Қўқон мухторияти тузилгани эълон қилингани бўлди. Шу тариқа, Туркистон мусулмонларининг IV фавқулодда қурултойи ўзини Туркистон Халқ комиссарлари кенгашига қарама-қарши қўйган эди.\nҚўқонда қурултой билан деярли бир вақтда – 1917 йил 5 – 13 декабр кунлари Оренбургда II умумқирғиз (умумқозоқ) қурултойи бўлиб ўтди. Қурултойда “Алаш-Ўрда” – “Алаш” партияси ва “Алаш мухторияти”нинг партия ва ҳукумат маркази тузилгани эълон қилинди.\nБолшевиклар ва демократик кайфиятдаги мусулмонлардан ташқари атаман Дутовнинг аксилинқилобий оқ қўшинлари ҳам муҳим сиёсий ва ҳарбий куч ҳисобланар эди. Ўша қўшинлар 1917 йилда Жанубий Уралдаги Оренбургни босиб олди ҳамда Ўрта Осиёни марказ билан боғлаб турган темирйўл назоратини қўлга киритди. Дутов Оренбургдан жанубда жойлашган барча вилоятлар ва истиқомат қилган халқлар, жумладан, Бухоро амирини ўз раҳбарлиги остида бирлаштиришдай улкан мақсадни олдига қўйган эди.\nУмуман олганда, шоша-пиша эълон қилинган Қўқон мухторияти ҳеч қаёққа бора олмаслиги олдиндан маълум эди. Мухториятчилар ўртасида ҳеч бир сиёсий масала бўйича якдиллик бўлмаган. Улар шўролар билан оқлар ўртасида манёвр қилиш билан “олтин ўрталиқ”ни ушлашга интилаётган эди. Айни чоқда улар миллатчиликда айбланишдан қўрққан, чунки бу қизиллар билан оқларни мусулмонларга қарши бирлаштириши муқаррар эди. Бироқ архив маълумотлари мухториятчилар оқлар билан ҳамкорлик қилишга мойил бўлганини ҳамда Дутовдан қурол-яроғ билан ўқ-дори олиб турганини тахмин қилишга асос беради. Табиийки, бундай изчил бўлмаган сиёсат пировардида мухториятчилар билан болшевик шўролар ўртасидаги можарога сабаб бўлди ва бу можарода болшевикларни арманлардан ташкил топган “Дашнакцютун” миллатчилар партияси қуролли отрядлари қўллаб-қувватлади. Дашноқлар совет ҳокимияти билан бирлашиб, улар жангарилари мусулмонлар, жумладан, аёллар ва болаларни қирғин қилишга ўтди. Дашноқларнинг террори босмачилик ҳаракати пайдо бўлишининг сабабларидан бири эди. Ҳам қизиллар, ҳам оқлар мухториятчилар билан халқни унутиб қўйгач, унинг ўзи хавфсизлиги ғамини ейишга мажбур бўлди. Қўқоннинг ўзида маҳаллий даражада катта обрўга эга Кичик Эргаш қўмондонлигида бир неча минг ёмон қуролланган деҳқонлардан иборат халқ” милицияси” отрядлари бу террорга қарши “жиҳод” бошлади. Фарғонадаги талабгор мусулмон отрядларининг қизил гвардиячиларга қарши кураши аста-секин миллий ва диний тус ола бошлади. Мухторият етакчилари воқеалар айнан шундай ўзанга бурилиб кетишидан хавфсираётган эди. Уларнинг болшевикларга қарши қуролли курашга киришган қўрбошилар ва йигитларга қандай муносабатда бўлишни билмай боши қотган эди. Зўравонлик “эски шаҳарлар” ва қишлоқларга тарқала бошлагандан сўнг мухторият етакчилари воқеалар жараёнига таъсир кўрсатиш имкониятини қўлдан чиқарди.\n1918 йил февралида Қўқон мухторияти шафқатсизларча бостирилди. 1918 йил 2 – 3 март кунлари Вернийда болшевиклар етакчилигидаги қўзғолон содир бўлди. Унинг изидан Алаш-Ўрда ва Казакларнинг қўшинлар кенгаши тарқатиб юборилгани эълон қилинди. Шундай қилиб, 19018 йил мартида ўлканинг ҳамма жойида совет ҳокимияти ўрнатилди.\nКўпчилик Ўрта Осиёда босмачилик ҳаракати пайдо бўлишини айнан мухторият билан боғлайди ва босмачиларни Қўқон хонлигининг қуролли кучлари бўлган деб ҳисоблайди. Аслида Фарғона водийсидаги босмачилик ҳаракати ўз-ўзидан бошланиб кетган ва унинг Қўқон мухториятига бевосита алоқаси йўқ эди. Бу кўпроқ миллатчилар, болшевиклар ва оқ гвардиячиларнинг ўзаро келиша олмагани ёки томонлардан бирортасининг якка устунликка эриша олмагани сабаб бўлган ҳокимиятсизликка нисбатан халқнинг жавоби эди. На жадидлар ва на мухториятчиларнинг босмачилик деб от қозонган қўзғолончилар ҳаракатига ҳеч қандай алоқаси бўлмаган. Ҳам босмачилар, ҳам болшевиклар таъқиб қилган Мустафо Чўқаев (Шўқай) ватандан чиқиб кетишга мажбур бўлди. Уни Ўрта Осиёнинг илк сиёсий мигранти деб аташ мумкин.\nТарихнинг ҳар бир ўрталиғида Ўрта Осиё эмиграцияси ички ва ташқи сиёсий тартибнинг аниқ сабаблари билан юзага келган. Унинг асосий босқичлари қанақа бўлган ва бунга айнан нималар туртки берган?\nИнқилобдан сўнгги ташқи миграция 2017 йил охирида Тошкентда болшевиклар раҳбарлиги ўрнатилиши, 1918 йил бошида миллатчи Қўқон ҳокимиятининг ағдарилиши ва 1920 йилда Бухоро инқилоби ғалаба қозониши билан бошланган эди.\nКўчиб кетишнинг биринчи босқичи аҳолининг Афғонистонга қочишидан иборат бўлган, у Қизил армиянинг ҳужумидан ваҳимага тушиб, реакцион руҳонийларнинг тарғиботига ишонган. Иккинчи босқич 1926 йилдан 1932 йилгача давом этган. “Дарё орти”га қочиш 1930-йилларнинг ўрталарига келиб, совет ҳокимияти минтақадаги мавқеини анча-мунча мустаҳкамлаб олгач, энг муҳими, Афғонистон ва бошқа жанубий қўшнилари билан чегараларини тақа-тақ ёпгач, кескин камайиб кетди. Ўша вақтдан сўнг совет Ўрта Осиёси билан чегарадош мамлакатлардаги эмигрантлар жамоати қатори тўлдирилмади, “дарё орти”нинг мамлакат билан алоқалари узилиб қолди.\nЎрта Осиё инқилобдан сўнгги 2 та эмиграция тўлқинидан ташқари яна камида 2 та эмиграция: ҳарбий (1939 – 1945 йиллардаги Иккинчи жаҳон уруши назарда тутилмоқда) ва постсовет эмиграция тўлқинини бошидан кечирди.\nҲарбий эмиграцияни биринчи навбатда ҳарбий асирлар ташкил қилди. Улар СССРдан қочиб кетишни мўлжалламаган эди, бироқ вазият тақозоси билан чет элларга (асосан, Европа ва АҚШга) кетишга мажбур бўлди. Уларнинг бир қисми вермахтнинг Туркистон легионига тушиб қолди, бошқа қисми эса 1941 – 1945 йилларда Германия ва унинг иттифоқчилари ҳудудида “остарбайтерлар” (немисча Ostarbeiter – шарқлик ишчилар) бўлиб ишлашга жалб этилди. Урушдан сўнг кўплаб легионерлар ва “остарбайтерлар” аниқланиб, ватанга жўнатилди. Легионерлардан фақат 1000 киши омон қолиб, Ғарбий Европада яшаб қолди. Ҳозирги пайтда ушбу маълумотларни текшириб кўришнинг иложи йўқ. Бунинг учун алоҳида тадқиқот ўтказиш зарур бўлади.\n1991 йил охирида СССР тарқаб кетиши ҳам минтақанинг ўзида, ҳам ундан четга чиқиш борасида аҳолининг мисли кўрилмаган кўчишига сабаб бўлди. Сўнгра юзага келган иқтисодий тартибсизликлар оммавий меҳнат миграциясини келтириб чиқарди. Россиянинг Москва, Петербург, Екатеринбург ва бошқа шаҳарларини Марказий Осиёдан борган “гастарбайтерлар” – асосан, тожиклар, ўзбеклар ва қирғизлар тўлдириб юборди. Улкан миқдордаги (камида 2 миллион) тожик, ўзбек ва қирғиз мавсумий меҳнат мигрантларидан ташқари сўнгги йигирма йилда сиёсий эътиқоди учун таҳидларга дучор бўлган кишилар ватанидан чиқиб кетишга мажбур бўлди. СССР пароканда бўлгандан сўнг минтақада яна сиёсий эмигрантлар пайдо бўлди. Лекин бу – алоҳида ҳикоя мавзуси.\nЎрта Осиё халқлари ҳижрат қилган мамлакатлар нима сабаб танланган эди?\n1920-йилларда Ўрта Осиё мусулмонларининг асосий кўпчилиги айнан Афғонистонга отланган ва бу тасодифий эмас. Гап фақат узоқ умумий ва заиф қўриқланган чегарада эмас. Усмонлилар салтанати инқирозга юз тутиб, Туркия республика деб эълон қилингач (1918 – 1923 йй.), мустақил Афғонистон ҳинд ва хитой мусулмонларига, бухороликлар ва туркистонликларга шариат ҳукми билан яшаётган ягона “соф” мусулмон мамлакати бўлиб кўринган. Ушбу қашшоқ мамлакат ҳеч қандай иқтисодий неъматларни ваъда қилмагани билан ундан кўпроқ нарса – “кофирлар” бостириб келиши билан бузилган маънавий мувозанатни тиклаб бериши (ёки шундай мувозанат тасаввурини бериши) мумкин эди. Шунга кўра, Афғонистон амирига барча мусулмонларнинг “дор ул-исломи” – умумий уйи ҳукмдори сифатида қаралар эди. У диндошларига бошпана беришдан бўйин товлаши мумкин бўлмаган.\nБошқа қўшни мамлакатлар: Ҳиндистон ва Эрон инглизлар назорати остида, улар Ўрта Шарқ ва Жанубий Осиёдаги қарам ўлкаларига Россия инқилоби таъсир қилиши мумкинлигидан қаттиқ ташвишга тушиб қолган эди. Шунинг учун Англия Ўрта Осиё ва унинг муҳожирларига нисбатан “ёпиқ эшиклар” сиёсатини ўтказаётган эди. Қаттиққўл тизим жорий этилган бўлиб, унинг мақсади Ҳиндистонга болшевиклар, шунингдек, немис ва турк хизматларига қандайдир алоқаси бўлган кишиларни киритмасликдан иборат эди.\nМусулмон мамлакатлар қочқинлари муқаддас шаҳарлар: Макка ва Мадинани энг яхши бошпана берувчи жойлар деб ҳисоблаган (ва ҳисобламоқда). ХIХ ва XX асрлар давомида бу ерга Марказий ва Жанубий Осиё, Болқон, Кавказ ва бошқа минтақаларнинг диний аъёнлари кўчиб келиб турган.\nЎрта Осиёдаги “босмачилик ҳаракати” чет элликлар ҳукмронлигидан озод қилиш йўлидаги оммавий ҳаракат бўлганми?\nХХ асрнинг дастлабки йигирма йилида минтақада мустамлакачилик ва болшевизмга муқобил ўлароқ бирлаштирадиган миллий ёки мусулмончилик ҳаракатини, Британия мустамлакачилиги муносиб жавоб бера олган ҳинд миллатчилигига ўхшаш чет элликлар ҳукмронлигига қарши озодлик ҳаракатини ташкил қилиб бўлмади. 1920-йилларда минтақада бир-бирига боғлиқ бўлмаган, бор-йўғи, 2 та қаршилик маркази бор эди: Туркистон жадидларига хайрихоҳ миллатчи пантуркистлар ҳаракати ва Бухоронинг босмачилик деб ном олган диний ва амирга хайрихоҳ қўзғолончилари.\nИслоҳотчи жадидлар глобаллашувнинг бевосита маҳсули эди. Улар ташқи (рус, Европа, турк, ҳинд татар ва ҳк.) таъсир натижасида пайдо бўлди ва ўзлари етишиб чиққан муҳитдан ташқарида фаолият кўрсата олмас эди. Жадидлар Ғарб билан мулоқот маҳсулигина бўлиб қолмай, ўзлари ҳам глобаллашув тарқатувчилари эди. Улар асосий эътиборни таълимга қаратаётганда, диний ортодокслар ва сўфийлар таъсирида қолиб келаётган анъаналарга содиқ омма қўллаб-қувватлашига эришиш учун “халқнинг ислом дини”га ислоҳот ва янгиланиш руҳини бахш эта олмади. Кейинчалик Туркистон миллатчилари анъанавий мусулмон мамлакатларига эмас, дунёвий ва Ғарб тутимларини қабул қилган Туркияга ҳижрат қилгани тасодиф эмас. Ҳаммасидан кўра, уларни Европа, сўнгра Янги Дунё жалб қилади.\nЖадидлар сиёсий ташкилот даражасига кўтарилган бўлса, босмачилик маълум мақсадларни кўзлаб фаолият юритадиган ҳаракат қолипига туша олмади. Гуруҳ онги этноцентризми (ўз этник гуруҳини бошқалардан юқори қўйиш) гуруҳга аъзо бўлмаган кишиларга нисбатан тоқатсизлик ва таассубда (ола қараш) намоён бўлаётган эди. Ислом дини тарихи нуқтаи назаридан, босмачилик мусулмонлар перифериясининг (марказдан чет жой) ҳарбий кучидан бошқа нарса бўлмаган, у Марказий Осиёнинг узоқ тарихи мобайнида диний ортодоксларга жамиятни оёқ ости қилинган “ислом дини принциплари ва идеаллари” йўлида тозалаш кўп марта ёрдам берган ҳамда у жиҳод муваффақият қозонгандан сўнг нима бўлиши кераклиги хусусида аниқ тасаввурга эга бўлмай туриб, оддий калтаклашга айланиб қолган эди. Босмачилар жамоатлари билан ислом динини, ташқи хавфдан қутқаряпмиз, деб ўйлаган. Улар болшевикларни ислом эгаменлигига таҳдид ва ўша эгаменликни тиклашни муқаддас бурч деб билган. Босмачилар ва диний раҳнамолари наздида ислом дини билан “кофирлар” ва жадидлар тамсил қилган секуляризм (дунёвийлик) ва модернизм бир-бирига мутлақо зид тушунчалар эди. Шу нуқтаи назардан қараганда, жадидлар етакчиларининг (Усмон Хўжаев, Заки Валидий Тўғон, Мустафо Чўқаев) босмачилар орасига киришга уринишлари ушбу ҳаракатни “мутаассиб муллалар” таъсиридан юлиб олиш ва уни дунёвий миллатчиликнинг (пантуркизмнинг) қуролли кучларига айлантиришдан бошқа нарса бўлмаган. Бу уриниш муваффақиятсиз якун топди.\nМуҳожирликда у гуруҳ ҳам, буниси ҳам ўзини Ўрта Осиёда совет ҳокимиятига чет элда қарши турган асосий ва ягона сиёсий куч қилиб кўрсатишга кўп уринган. Парижда яшаган бухоролик бой муҳожир ҳожи Юсуфбой Муқимбой (амир тарафдори) билан бирга жадид Усмон Хўжаев ҳам 1927 йилда Миллатлар Лигаси минбаридан халқ номидан жаҳон жамоатчилиги олдида баёнот билан чиқишга ҳаракат қилган. Униси ҳам, буниси ҳам ўзи ва дўстлари “Ўрта Осиёнинг болшевиклар зулми остида эзилаётган халқларининг ҳақиқий вакили” эканини иддао қилиб чиққан. Бир-бирига чин маънода мухолиф бўлган 2 та муҳожирлар гуруҳи саъй-ҳаракатларининг келишилмагани ва ўзаро душманлиги Ғарб мамлакатлари ҳукуматлари эътиборидан четда қолмади ва улар ўша муҳожирлар гуруҳларининг ҳеч бирига кўмак бермади. Албатта, Туркияга бориб жойлашган миллий (жадидлар) эмиграцияси амир тарафдорлари бўлган консерваторлардан кўра тараққийпарварроқ эди. Болшевикларга қарши барча кучларни жипслаштиришга йўналтирилган ўлкани сиёсий жиҳатдан модернизация қилишда айнан жадидлар кўмаклашди. Бироқ Туркия ҳукумати Сталин ҳукуматининг душманларча муносабат билдиришидан чўчиб, туркистонликларнинг сиёсий фаолиятини ҳар хил йўллар билан чеклаб келди. Жадидлар муҳожирликда сиёсатдан кўра адабиёт билан кўпроқ шуғулланишга мажбур бўлди.\n1920-йилларнинг охиридан бошлаб Туркистон-Бухоро муҳожироти сиёсий жараёнлари сўна борди. Унинг маданий ва бадавлат қисми Европа, Туркия, Ҳиндистон ва араб мамлакатларига кўчиб ўтди. Муҳожирлар совет ҳокимиятига қарши кураш мақсадидан воз кечиб, асосий эътиборини бегона юртлардаги ҳаётга мослашиш ва интеграциялашув муаммоларини ҳал этишга қарата бошлади.\nЎрта Осиё халқларининг ўз ватанидан чиқиб кетиши қандай оқибатларга сабаб бўлди?\nМарказий Осиё мамлакатлари тарихшунослари ўз вазифасини бажариш учун минтақасида ХХ асрнинг дастлабки учдан бир қисмида қандай воқеалар юз берганига оид манзарани ўта аниқ белгилаб олиши керак бўлади. Минтақа халқлари тарихида ўша даврда энг кўп одамлар қурбон берилди. Чиқиб кетиш, ҳалок бўлганлар, уйларини ташлаб кетганлар, бошқа мамлакатларга кўчиб ўтганлар, мамлакатни мажбуран тарк этганлар, ҳар бир тожик, ўзбек, қирғиз, қозоқ ва туркман учун муқаддас оила ришталари узилиши сабабларини аниқлаш зарур. 1917 йилги давлат тўнтариши сабаб вужудга келган муҳожиротда қўшни мамлакатларда Марказий Осиё халқлари диаспоралари вужудга келди. Диаспора келиб чиққан мамлакати айни бўлган кишиларнинг тарихий ватандан ташқарида юзага келган гуруҳидир. Одатда диаспора беқарор ва вақти чекланган тоифадир. Уни бориб жойлашган мамлакатида интеграция ёки чиқиб кетган мамлакатига қайтиш (яъни реэмиграция) кутади. Мабодо ўша муҳожирларни қабул қилган мамлакатнинг жуғрофий муҳити, одатлари ва дини улар чиқиб кетган мамлакатникидан деярли фарқ қилмаса, интеграция осон кечади. Шунинг учун тожиклар ва туркий халқлар Афғонистон ва Туркия жамиятига миллий-маданий кимлигига унчалик таҳдид туғилмаган ҳолда интеграциялашди.\nИнтеграция янги муҳитда бутунлай йўқ бўлиб кетишни, аккультрация (яъни бегона маданият ва тилни ўзлаштириш) ва ассимиляцияни (қўшилиб кетиш) англатмайди. Ватанидан узилиб қолган диаспоранинг ўз маданияти, тили ва жамоавий хотирасини сақлаб қолишга мойиллиги бўлади. Дин маданий анъаналарни сақлаб қолиш, муҳожирларнинг жамоавий хотирасини бир авлоддан бошқасига узатишида энг муҳим рол ўйнаган ва ўйнайди.\nМуҳожирот аҳолининг этник гуруҳлари учун турли оқибатларни келтириб чиқарди. Туркман, ўзбек, қирғиз ва қозоқларнинг жипслашган қабила гуруҳлари ташқи таъсир воситаларига ягона организм сифатида жавоб қайтариб турди. Кўчиш ҳақида жамоавий қарор қабул қилингандан сўнг уни қабиланинг барча вакиллари бажарар эди. Кўчманчи туркий халқлар ўз қабиласи ва уруғи бутунлигига жиддий зарар етмаган ҳолда бир жойдан бошқасига кўчар эди. Умуман, муҳожиротнинг биринчи тўлқинида (1918 – 1926 йй.) ўтроқ тожиклар эмас, чегара бўйидаги кўчманчи халқлар (ўзбеклар ва туркманлар) кўп бўлган, ваҳолонки улар Шарқий Бухоро аҳолисининг кўпчилигини ташкил қилган.\nТуркий тилли кўчманчилар, айниқса, қўлида қуроли ва уни қўллаш ҳуқуқига эга бўлган кишиларнинг кўчиб кетиши Кўлоб, Ҳисор, шунингдек, Вахш ва Сурхондарё водийларида демографик мувозанатни тожиклар фойдасига ўзгартириб юборди. Жанубий Тожикистонда туркий қабилалар ва қабила тузилмалари аҳамияти пасайди, аксинча, тожик маданияти компоненти ва шаҳар маданияти таъсири кучайди. Форсий (тожик) тилли аҳоли янги ташкил этилган Тожикистон совет республикасида демографик жиҳатдан етакчига айланди. Эслатиб ўтамиз, олдинги форсий сулола ҳукмронлиги 999 йилда барҳам топган эди. Ўша пайтда Сомонийлар ҳокимияти қулаши билан Ўрта Осиёнинг шахдам туркийлашуви бошланиб кетди ва у 1924 йилга келиб тўхтаб қолди.\nБошқа тарафдан, шўролар қирғоғидан келган туркий халқлар Афғонистондаги туркманлар ва ўзбеклар тамсилини кучайтирди ҳамда Шимолий Афғонистоннинг олачипор этник палитрасига қўшимча ранг-баранглик олиб кирди. Айнан 1920-йилларда ўн минглаб ўзбеклар келиши билан Афғонистон ўзбеклари сонига кўра ушбу мамлакатнинг учинчи (пуштунлар ва тожиклардан сўнг) этник гуруҳига айланди.\nЎрта Осиё эмиграциясида “қочқин” ва “эмигрант” таърифлари ўртасидаги чегара қаердан ўтади?\nЭмиграциянинг илк тўлқинига (1918 – 1926 йй.) болшевиклар ўзлари босиб олган ҳудудларда бошлаб юборган инқилобий уруш сабаб бўлган эди. Амир ва унинг аъёнлари ҳам муҳожиротга юз тутди, яна, асосан, чегара бўйида истиқомат қилган кўчманчи ва ярим кўчманчи ўзбек ва туркман қабилаларини қамраб олди. Улар қизиллар отрядлари босқини сабаб бўлган бевосита таҳдидлар ортидан жон сақлаш учун қочишга мажбур бўлди. Ўша кишилар эмигрант ва муҳожирлардан кўра қочқинлар эди. Улар на миллатчилик ва на исломчилик билан таниш бўлган эрксевар ва жанговор кишилар бўлган. Уларни бутун ўрта асрлар давомида минтақада юз бериб турган сон-саноқсиз босқинлар ва урушлар оқибатида орттирилган кўп асрлик ўз бошини омон сақлаб қолиш инстинкти ҳаракатга келтирган эди.\nЭмиграциянинг иккинчи тўлқини олдингисидан кўп ўтмай, 1920-йилларнинг иккинчи ярмида бошланди ҳамда совет ҳокимиятининг Ўрта Осиёдаги анъанавий жамиятни бузишга қаратилган кенг қамровли иқтисодий, сиёсий ва ижтимоий тадбирлари вақтида – 1929 йилдан 1932 йилга қадар энг юқори нуқтасига етди. У биринчи тўлқин билан бирга Афғонистон ва Шарқий Хитойда Ўрта Осиё эмиграциясининг деярли бир миллион кишилик отрядини ташкил қилди. Икки тўлқин вақтида чет элга турли синфлар вакиллари, жумладан, минтақанинг турли қисмларидан бўлган ўқимишли шаҳарликлар қочган эди. Бу енгилган армиянинг тумтарақай қочиши ёки кимнингдир ҳаётига хавф туғилгани сабаб бўлган қочиш бўлмаган. Аксинча, “оёқ билан овоз бериш”дай пухта ўйланган амал, совет ҳокимиятининг қатағон ва атеистик сиёсати билан принципиал келиша олмаслик намойиши эди. Айнан иккинчи тўлқин вакилларини сиёсий эмигрантлар ва муҳожирлар деб аташ мумкин. Масалан, 1920-йиллар охирида Кўлобда қишлоқ хўжалиги артели раиси бўлган Муҳаммад Қосирни олайлик. Бир куни Куфелд деган давлат сиёсий бошқармаси бошлиғи унга иш вақтида намоз ўқиётгани учун танбеҳ беради. Жанжал билан тугаган суҳбатдан сўнг раис чегара яқин бўлгани учун қочишни зарур деб билади. У 1931 йилда шундай қилади ҳам. Муҳаммад Қосир дастлаб чегарада Чаябга (Чоҳи Оби) бориб жойлашади, сўнгра мамлакат ичкариси – Бағлонга жўнатилади, ўша ерда 1941 йили унинг фарзанди Башир дунёга келади. Жаноб Башир Бағлоний 1980-йилларда коммунистларга мойил Афғонистон ҳукуматининг адлия вазири бўлиб хизмат қилади. У Афғонистонда юксак ҳукумат лавозимида ишлаган асли келиб чиқиши тожикистонлик бўлган ягона киши эди. 1990 йилда Бағлоний истеъфога чиқади, 1991 йилда Тожикистонга қочишга (ёки қайтишга) мажбур бўлади ва “Хатлон” фирмасига асос солади. Муаллиф жаноб Бағлоний билан 1991 ва 2006 йилларда бир неча марта учрашиб, унинг ёрдами билан 1930-йиллардан 1990-йилларга қадар Марказий Осиё эмигрантлари тарихининг айрим ўринларини тиклаш имконига эга бўлган эди.\nУмуман, мигрантларининг барча тоифалари: қочқин, эмигрант ва муҳожирни ўз миллати номи билан аталувчи мамлакатлардан ташқарида яшаётган марказий осиёликларга қўллаш мумкин. Нима бўлганда ҳам, улар ҳуқуқий жиҳатдан бўлмаса-да, ҳиссий жиҳатдан Тожикистон, Ўзбекистон, Туркманистон, Қозоғистон ва Қирғизистон билан боғлиқ бўлган.\nЎрта Осиё эмиграцияси миллий белгиларига қараб бўлиниб кетганми?\nУмуман, эмигрантлар ўзини афғон миллатига, тожик ёки ўзбек элатига ва ёхуд сиёсий ҳаракат сифатидаги пантуркизмга мансуб деб эмас, мусулмончиликка дахлдор деб қарашга мойил бўлган. Афғонистонда муҳожирлар, тожиклар ва ўзбеклар ватанини камдан-кам ҳолларда “Туркистон” деб атаган ва уни туғилган жойи номи билан ва ёки “бухороликлар” деб аташни афзал билган. Улар вақт ўтиши билан авлодлар ўртасида барқарор ворислик алоқаларини ўрнатиб, “дарё ортида”ги ҳаёт, оталар ва боболарнинг болшевикларга қарши кураши ҳақидаги ҳикоялар оғиздан-оғизга кўчиб юриши билан асл ватанлари ҳақидаги жамоавий хотирани сақлаб қолган. Ушбу ҳикоялар азоб-уқубат тафсилотлари билан безалган эди. Бундай ўзига хосликлар муҳожирларни дарёнинг нариги томонидаги биродарларидан ажратиб турган, улар учун дин “халқ учун афюн” деб эълон этилган ва унинг ўрнига коммунистик дин таклиф этилган эди. Янги динни ҳаётга асосий татбиқ этувчи сайёра қуруқлигининг олтидан бир қисмини эгаллаган кучли давлат – Совет Иттифоқи бўлган эди. Айни чоқда социалистик давлат иқтисодий ўсишга кучли туртки берди. Совет Ўрта Осиёсининг барча жойларида саноат корхоналари пайдо бўлиб, шаҳарлар, йўллар, шифохоналар, мактаблар барпо этилди…\nТуркистон легионерларига келсак, Иккинчи жаҳон урушидан сўнг улар фашистлар билан ҳамкорлик қилмаганини, фақат “Туркистон мустақиллиги” учун курашганини исботлаб, Нюрнберг судидан қутулиб қолганини кўрамиз. Туркистонликлар 1940-йилларда пантуркизм ғоясини бутунлай барбод қилди. Улар ўзбек, татар-бошқирд ва қозоқ – уч қисмга бўлиниб, “Туркистон” деб номланган асосий ташкилот деб аталиш ҳуқуқига эга бўлиш учун ўзаро курашга киришиб кетди, бундан мақсад Ғарб мамлакатлари бераётган молиявий ёрдам оқимини ўзига қаратиш бўлган. “Совуқ уруш” йилларида айрим туркистонликлар якка тартибда америкаликлар ва инглизлар билан ҳамкорлик қилган.\nСовет Ўрта Осиёси ва уларнинг узоқ чет ўлкалардаги биродарлари аста-секин бир-биридан узоқлаша бошлаганининг ажабланарли жойи йўқ. Улар тарихни турлича тушунадиган ва талқин қиладиган бўлди. Шу сабаб бўлса керак, 1991 йилда мустақилликка эришилганига қарамай, дарёнинг икки тарафидаги тожиклар, туркманлар ва ўзбеклар ўзаро бирлаштирувчи миллатчилик ғоясини ишлаб чиқа олмади.\nЎрта осиёлик эмигрантларнинг ижтимоий аҳволи қандай бўлган ва улар ўзлари бориб жойлашаб, яшаб қолган мамлакатларда қандай қийинчиликларга дуч келган?\nМарказий Осиёдан мигрантларнинг аксарияти мусулмон мамлакатлари: Афғонистон, Эрон ва Туркияга қочган. Улар сони мусулмонлар Ҳиндистонида (1947 йилдан бошлаб – Покистон) жуда кўп эди. Мусулмонлар фақат битта мақсад – эътиқодини сақлаб қолиш ва мустаҳкамлаш йўлида ҳижрат қилганини эсдан чиқармасликка ҳаракат қилган. Қолган афғонлар этник устунлиги ва фуқаро сифатидаги мақоми баландроқ эканини уқтириш учун ҳар қандай қулай вазиятдан фойдаланган бўлса-да, диний (маънавий-ахлоқий) биринчилик кўпинча ўрта осиёлик эмигрантлар тарафида бўлган. Бошқа тарафдан, афғонларга “ансорлар” (тубжой аҳоли) сифатида мужоҳидларни қўллаб-қувватлаш ва шу йўл билан (умумий) исломий эътиқодни мустаҳкамлаш имконияти берилган эди. Бу муҳожирларнинг афғон муҳитига ассимиляция бўлишга шошилмаслигига ва ҳатто ўз мақомини мустаҳкамлаб олишга сабаб бўлган. Рисоладагидай ҳолатда ҳижрат дор ул-ҳарбдан муҳожиротга юз тутишни истамаган ҳамюртлар билан алоқаларни узишни олқишлайди. Муҳожирларга кўчиб кетилган юрт соғинчи ўрнига қабул қилувчи давлат билан (кўчиб кетилган мамлакат ҳақидаги хотираларини ардоқлаб келаётган дунёвий диаспоралардан фарқли ўлароқ) устмиллий, яъни диний асосда бирлашиш таклиф этилган. Сиёсий чегараларни тан олмайдиган универсал устмиллий мусулмонлар идентитети – кимлиги мустамлакачилик бўлишини ҳамда миллий давлат ва миллатчиликнинг дунёвий концепцияси жорий этилганига қарамай, яшаб қолди. Ўрта Осиё муҳожирлари ва мужоҳидлари динни обрў-эътибор ва эмансипация манбаи деб билган, чунки дин уларга Афғонистонда хавфсиз бошпана топишида ҳамда маҳаллий пуштунлар, тожиклар, ўзбеклар ва бошқа афғон гуруҳлари билан мулоқот этиш ва социализацияда (ижтимоийлашув) ёрдам берди. Исломий эътиқод ва тақводорлик рамзий сармоя сифатида муҳожирларнинг ижтимоий мақоми ва ишончини орттирар эди.\nЎрта Осиёсидан Афғонистон ва бошқа мусулмон мамлакатларига бориб қолган барча эмигрантлар сунний ҳанафийлар эди. Ўрта ва Жанубий Осиё мусулмонларининг аксарияти, жумладан, пуштунлар ушбу мазҳабга амал қилади. Бунинг маъноси шуки, бошқа жойдан кўчиб келган муҳожирлар билан маҳаллий ансорлар ўртасида дин билан боғлиқ можаролар учун асос бўлмаган: улар ҳам, булар ҳам намозни бир хил ўқиган, умумий муқаддас жойларни эъзозлаган, фарзанд туғилиши, никоҳ ўқиш ва дафн маросимларида бир хил урф-одатларни адо этган. Уларнинг асосий маданий қадариятлари ҳам бир-бирига мос тушган. Тураржой, маиший ҳаёт ва таомлар ҳам “дарё ортидаги” билан деярли бир хил бўлган.\nБироқ ислом дини мусулмонлар – муҳожирлар ва ансорларнинг амалий тенглигини таъминлай олмас эди. Афғонистонга кўчиб борган ўрта осиёлик эмигрантлар ўзлари мутлақо кутмаган қийинчиликларга дуч келган. Амалдаги этник иерархия (мартабалар силсиласи), этник тенгсизлик ва қайсидир маънода ҳатто камситишлар диний умумийлик, муҳожирларга ҳамдардлик билан текисланиб кетар ва омма кўз ўнгида қораланар эди.\nЭмигрантлар чет элларда турли ерларга бориб жойлашувининг миқдорий ва миллий таркиби қандай бўлган?\nБиринчи тўлқин даврида 500 000 га яқин киши қочиб кетган. Унда ўтроқ тожиклар эмас, чегара бўйидаги халқлар – ўзбеклар ва туркманлар кўп бўлган, ваҳолонки улар Шарқий Бухоро аҳолисининг кўпчилигини ташкил қилган. Қочқинлар қаердан кетган? Энг аввало, ҳарбий ҳаракатлар бўлаётган, айнан Афғонистонга чегарадош бўлган замонавий жанубий Тожикистон, Ўзбекистон ва Туркманистон ҳудудларидан кўчиб кетган. СССР ҳудудидан 1926 – 1934 йилларда тахминан бир хил миқдордаги кишилар Афғонистон, Ғарбий Хитой ва Эронга ҳижрат қилган. Дастлабки совет ҳокимияти даврида Ўрта Осиёдан чиқиб кетган кишиларнинг умумий сони 1 миллион кишига етиб қолади. Юқорида кўрсатиб ўтилганидек, шўролар афғон чегарасини тақа-тақ ёпиб қўйган ва Ўрта Осиёдан оммавий эмиграция барҳам топган.\nКитоб муаллифи фикрича, “Марказий Осиё” ва “Ўрта Осиё” иборалари агар Қозоғистон, Қирғизистон, Ўзбекистон, Тожикистон, Туркманистон, шунингдек, шимоли-ғарбий Хитойнинг (Шинжон) чегарадош ҳудудлари, шимолий Афғонистон ва шимоли-шарқий Эронга нисбатан қўлланадиган бўлса, бир хил маънони англатади. Бироқ тарихий тадқиқот нуқтаи назаридан ушбу минтақани ўрганилаётган даври учун Ўрта Осиё (Central Asia) деб аташ мақсадга мувофиқдир. “Марказий Осиё” атамаси энг янги даврда – 1991 йил охирида мустақилликка эришилгандан сўнг кенг истеъмолга киритилган эди.


ОАВ: ИШИД Европада терактлар амалга ошириш учун 400 нафар худкуш жангарисини тайёрлаган\n09:05 / 24.03.2016\nИШИД террористик ташкилоти Европа ҳудудига янги терактлар уюштириш учун тайёрланган камида 400 нафар жангарисини юборган. Бу ҳақда Ироқ разведкаси ва бошқа манбаларига асосланиб, Ассошиэйтед пресс хабар тарқатди.\nЖангарилар Ироқ ва Суриядаги ҳарбий базаларда тайёрланган ва улар ўзлари учун қулай жой танлаб, юклатилган вазифаларни бажариш топшириғини олган.\nЖангарилар кичик гуруҳларга бўлинган ҳолда ҳаракатланиши айтилган. Агентликнинг ёзишича, Париж ва Брюсселдаги терактлар айнан шундай гуруҳларнинг иккитаси томонидан содир этилди.


Туркманистон чегарачилари ва божхоначилари тамагирликда айбланди\n13:46 / 15.10.2015\nТуркманистон ва Ўзбекистон чегарасида турувчи айрим чегарачилар ва божхоначилар чегарадан ўтаётган одамлардан пул тама қилиши ҳолатлари кузатилмоқда. Бу ҳақда журналист Ғайрат Давлетов материал эълон қилди.\nАйтилишича, туркманистонлик ҳарбийлар чегарадан ўтаётганларга нисбатан беҳурмат муносабатда бўлиб, асоссиз текширувлар уюштиради ва турли йўллар билан бирор тўлов ундиришга ҳаракат қилади. Бундан ташқари, туркманистонлик чегарачилари кўпинча тўловни маҳсулот ёки сигарет билан ундиришга ҳаракат қилади.\nДавлетовнинг ёзишича, охирги пайтларда улар одамлардан Ўзбекистон SIM-карталарини сўрай бошлаган.\nМисол тариқасида катта лейтенантлар Р. Хамиев ва Д. Аққиевлар Қарши магистрал канали эксплуатацияси бошқармаси ишчиларидан хизмат юзасидан чегарани кесиб ўтиши эвазига ҳар сафар бир қутидан сигарет сўраши келтирилди.


Голландиянинг Гитхорн қишлоғида на кўча, на машина бор\nЖамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари Голландиянинг Гитхорн қишлоғида на кўча, на машина бор\t16:47, 17 ноябрь 2016\tСизни жаннатнинг бир бўлаги бўлган, Венецияни эслатувчи Голландиянинг табиати гўзал қишлоқларидан бирига таклиф этамиз, дейди “Оnedio.ru” нашри.\nГитхорн қишлоғи Нидерландиянинг Оверэйсел вилоятида жойлашган. Режиссёр Берт Ханстр 1958 йилда суратга олган “Фанфарлар” комедиясидан сўнг Гитхорн қишлоғи дунёга машҳур бўлди. Ариқлар ва кўприклар (180 та) кўплиги учун қишлоқни “Нидерланд Венецияси” деб аташади.\nҚишлоқ Венецияга ўхшатилгани билан сайёҳлар ташриф буюрмайди. Бундан хитойликлар мустасно, бу ерга тасодифан келиб қолган хитойликларга қишлоқ хуш келгани боис, тез-тез қадам ранжида қиладиган бўлиб қолишган.\nҲозирда тинч ва осойишта гўзал манзарали қишлоқда 2620 га яқин одам истиқомат қилади.\nГитхорн таржима қилинганда “эчки шохи” деган маънони англатади, бу ном унга бир неча асрлар илгари берилган.\nҚишлоқда бирор кўча йўқ, кўча бўлмагандан кейин автомашина ҳақида гап ҳам бўлиши мумкин эмас, қатнов сувда қайиқлар орқали амалга оширилади. Демак, ҳавонинг бузилиши ҳақида гап ҳам бўлиши мумкин эмас.\nЁлғон бўлмасин, велосипед қатнови учун биргина йўлакча яратилган.\nСайёҳлар бу ерга қайиқда сузиб, роҳатланиш учун ҳам ташриф буюришади.\nАриқларнинг икки тарафида ресторанлар ва маҳаллий ҳунармандларнинг дўконлари жойлашган.\nҚишда эса гўзал қишлоқ эртаклардаги каби сеҳрли қиёфага киради!\nДиққат, диққат! "Даракчи"нинг Telegram’даги расмий каналига аъзо бўлиб, янгиликлардан баҳраманд бўлинг! #Қишлоқ\nМексикада қуролланган босқинчилар прокуратурага ҳужум уюштирди\tДональд Трамп шилқимликда айбланиб, судга берилди\tПокистонда машинанинг ғалати тарзда таъмирланиши ижтимоий тармоқ фойдаланувчиларини ҳайратга солди (Видео) Рафиқасини ўлдирган америкалик эркак қотиллигини яшириш учун унинг номидан Facebook да ёзди\tШаҳзода Гарри севгилиси Меган Марклни келинойиси Кейт Мидлтон билан таништирди\tЁши орасида катта тавофут бўлган машҳур жуфтликлар\tОтправить


Бухоро ипак қоғозларини қайта тиклаш йўлга қўйилади | O'zLiDeP\nБухоро ипак қоғозларини қайта тиклаш йўлга қўйилади\nБухоро туманида ҳунармандлар сони 184 нафарни ташкил этмоқда. Шундан аёл ҳунармандлар 95 нафар, 30 ёшгача бўлган ҳунармандлар 36 нафар, янгидан уюшмага аъзо бўлганлар эса 74 нафардир.\nЎтган йили 10 нафар уста ҳунарманд томонидан 48 дан ортиқ уста-шогирдлар мактаблари ташкил этилиб, ушбу мактабларда йигит-қизлар касб-ҳунарга ўргатилди, шогирдлар ҳисобидан 172 нафар ишчи ўринлари ташкил этилди.\n2019 йил давомида 38 та ҳунармандчилик лойиҳалари асосида 1 млрд 317 млн сўмлик имтиёзли кредит ажратилди. Биргина мисол, Бухоро ипак қоғозини ишлаб чиқариш ёғоч ўймакорлик ва сомондан тасвирий санъат асарлари яратиш ҳунармандчилик марказини қуриш учун ажратилган ер майдонида қурилиш ишлари олиб борилмоқда. Жорий йилнинг март ойида марказнинг очилиши кўзда тутилган. Бу масканда Бухоро қоғозларини қайта тиклаш ва сомондан тасвирий санъат асарлари яратиш ҳамда ёғоч ўймакорлиги билан уйғунлаштириш йўналишлари йўлга қўйилади. Мазкур маълумотлар Халқ депутатлари Бухоро туман Кенгашидаги O`zLiDeP депутатлик гуруҳи йиғилишида туман “Ҳунармандлар” уюшмаси раиси Н. Каримованинг ҳисоботида қайд этиб ўтилди. Келгусида қилиниши лозим бўлган ишлар ҳақида ҳам сўз борди.\nТадбирда Халқ депутатлари туман Кенгашидаги O`zLiDeP депутатлик гуруҳи аъзолари қатнашди.\nЙиғилишда туманда ишга лаёқатли аҳолини қўшимча даромад олишига кўмаклашиш, хусусий тадбиркорлик ва кичик бизнесни ривожлантириш мақсадида кўпгина ишлар амалга оширилаётганлиги, шунга қарамасдан соҳада ҳали ечимини топиши лозим бўлган масалалар борлиги таъкидланди.\nТадбир якунида ҳунармандчилик ярмаркаларини режали ташкил этиш ва унда ишсиз фуқароларни, айниқса, ёшларни кўпроқ жалб қилган ҳолда миллий ҳунармандчиликни кенг тарғиб қилиш сингари ишларни янада жонлантиришга келишиб олинди.


СУВ ТАНҚИСЛИГИГА БАРҲАМ БЕРИБ БЎЛАДИ…МИ?\n— Маълумотларга қараганда, мамлакатимизда юзга яєин ерости сув кони бор. Аммо шунга қарамай, айрим ҳудудларда аҳоли тоза ичимлик сув танқислигидан ҳамон азият чекади. Нима учун? Наҳотки, уларни ҳам обиҳаёт билан тўлиқ таъминлашнинг иложи бўлмаса?\n— Тўғри, республикамизда 97 та ерости сув конлари бўлиб, уларда чучук (минерализацияси 1 г/л гача) ва кам шўрланган (минерализацияси 1.0-1.5 г/л) ерости сув захиралари мавжуд, — дейди Ўзбекистон Республикаси давлат геология ва минерал ресурслар қўмитасининг Ерости сувларини мониторинг қилиш ва геоэкология бошқармаси бошлиғи Мансур ТОШПЎЛАТОВ. — Мазкур конларнинг 19 таси республика миқёсида қўриқланадиган табиий ҳудуд зоналарига киритилган.\nМамлакатимизда тасдиқланган ерости сувлари захираси 16 миллион 800 минг кубометрни ташкил этади. Сув захиралари қўмита томонидан олиб бориладиган геология-қидирув ишлари натижасида асослаб берилади. Уни аҳолига етказиш масаласи эса Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги тизими ва маҳаллий ҳокимликлар зиммасига юклатилган.\nБугунги кунда аҳолини тоза ичимлик сув билан таъминлашда унинг қарийб 50 фоизи ерости сув захираси ҳиссасига тўғри келади. Гарчи захира кўп бўлса-да, у республикамиз ҳудудида нотекис тарқалган. Айрим ҳудудларда ерости сув захираси мўл, ерости конлари ҳам анчагина. Чўл, қуруқлик зоналарда бўлса сув кам. Шунинг ҳисобига айрим жойларда ичимлик сув танқислиги юзага келади.\nЖорий йилда олиб бориладиган геология-қидирув ишлари натижасида 75 минг кубометр ерости сув захираси Наманган, Андижон, Жиззах ва Қашқадарё, вилоятлари бўйича тасдиқланади. Бу эса 4 вилоятдаги 2 та шаҳар, 12 та посёлка ва 220 та қишлоқ аҳоли пунктларини сув билан таъминлаш имконини беради.\n17:31, 13.12.2018 ✔12\nИссиқхона учун қанча кредит берилади?\n17:30, 13.12.2018 ✔18\nХалқимиз иссиқхонада турфа ноз-неъматлар етиштиришнинг тобора устасига айланмоқда. Негаки, шундай йўл тутилганида инсон, аввало, бўш турмайди. Қолаверса, оиласи учун қўшимча маблағ ишлаб топади.\n17:30, 13.12.2018 ✔12\nТошкент шаҳрида Аджу университетини ташкил этиш тўғрисидаги Президент қарори қабул қилинди.\n✔ 12  17:31, 13.12.2018\n✔ 18  17:30, 13.12.2018\n✔ 12  17:30, 13.12.2018\nЕр қандай ҳолларда олиб қўйилади?\nДавлат ва жамоат эҳтиёжлари учун ер участкаларини олиб қўйишнинг аниқ мезонлари белгиланди. Ҳужжатга кўра ерлар эндиликда қуйидаги мақсадларда олиб қўйилиши мумкин:\n✔ 36  17:42, 06.12.2018


Россияда 4 нафар ҳамюртимиз ҳалок бўлди, яна бирининг аҳволи оғир - «HARAKAT» XABAR AGENTLIGI :: Independent News Agency Harakat. Узбекистан, новости Узбекистана, политика Узбекистана, оппозиция Узбекистана\n20:32 - Россияда 4 нафар ҳамюртимиз ҳалок бўлди, яна бирининг аҳволи оғир\nРоссиянинг Рязань области Ряжский районида 11 январга ўтар кечаси 4 нафар ҳамюртимиз ис газидан заҳарланиб ўлди. Ўрис матбуотига кўра, қурбон бўлганлар Шереметьево қишлоғидаги маҳаллий фермада ишлашган.\nЎзбекистон Ташқи Ишлар Вазирлиги Консуллик бошқармаси ҳамюртларимизнинг исми-шарифини эълон қилди: Самадов Панжи Норсоатович, 1966 йилда туғилган, Сурхондарё вилоят, Денов туманидан; Пазилов Ўрмонжон Нумонович, 1966 йилда туғилган, Андижон вилоят, Жалақудуқ туманидан; Мирзожонов Алижон Юлдошович, 1969 йилда туғилган, Андижон вилоят, Қўрғонтепа туманидан; Хайитов Самат Илмуратович, 1981 йилда туғилган, Навоий вилоят, Навбаҳор туманидан.\nЯна бир ҳамюртимиз Саидов Шерхон Мухаммадович (1990 йилда туғилган, Бухоро вилоят, Ғиждувон туманидан) эса Ряжский туман касалхонасида оғир аҳволда ётибди. Айтилишича, Ўзбекистон элчихонаси ходимлари ёрдам кўрсатиш учун воқеа содир бўлган жойга жўнаб кетган.


Чоршанба, 07 Октябр 2015 20:40\tхарф ўлчами\n1 Изоҳлар\tБаҳо беринг\n«...Асранди болаларингизни сизга фарзанд ҳам қилган эмас. Буларингиз оғзингиз билан айтган гапларингиздир. Аллоҳ эса ҳақни айтур ва У тўғри йўлга ҳидоят қилур...» (Аҳзоб сураси, 4).«Уларни ўз оталари номи билан чақиринглар. Ана шу Аллоҳнинг наздида тўғридир. Агар оталарини билмасангиз, улар сизнинг дин қардошларингиз ва дўстларингиздир. Билмасдан қилган хато нарсангиз учун сизга гуноҳ йўқ. Аммо дилдан қасд қилган бўлсангиз, Аллоҳ ўта мағфиратли ва ўта раҳмли зотдир.» (Аҳзоб сураси, 5).\nБолалар ҳақида жуда кўп ва хўб ёзишади – долзарб мавзу, бу масала ёнидан ҳеч бир она бефарқ ўтиб кета олмайди, болалар ҳақида ёзиб кўринг – аёллар аудиториясида мувоффақият қозондим деяеринг. Бироқ одат ташқари бўлган болалар ҳақида кам ёзишади, масалан асранди болалар ҳақида.Мавзу оғир ва ёқимсиз, аммо бу мавзудан воз кечиш керак дегани эмас-ку.Бир йилда ўн мингга яқин болани оналари туғруқхоналарда ташлар кетар экан. Ушбу манбаларда таъкидланишича, болалар шифохоналарида ота-оналари ташлаб кетган қирқ мингга яқин чақалоқлар бор экан.Жуда кўп болалар Совет иттифоқи ва қайта қуриш даврида туғруқхона ёки болалар уйининг ўзидан асраб олинган. Ҳозир ушбу болаларнинг ёшлари йигирмадан қирққа бориб қолди. Ишончим комилки, уларнинг ичида диндошларим ҳам бор. Балки кимдир ҳозир ушбу мақолани ўқиётгандир. Балки ўқувчиларнинг бирортаси бола асраб олиш ёки васийликка (опека) олиш ҳақида ўйлаб кўргандир ёки ниятини амалга ошириб бўлгандир.Болаларни асраб олиш жараёнида ушбу болаларнинг энг муҳим ва азиз нарсасини – ўзи ҳақида билиш ҳуқуқи тортиб олинган. Мен бола асраб олиш сирини назарда тутяпман, яъни бунга кўра, боланинг ҳақиқий маълумотлари сир сақланади; яна ўзлари тасодифан ҳақиқий фарзандлари эмаслигини билиб қолганлар ҳақида. Ҳатто, асранди болаларга асраб олган одамларнинг ўзлари айтган бўлса ҳам. Улар қандай қилиб ҳақиқатни билгани муҳим эмас.Ҳақиқий исм-шарифлари, туғилган жойлари, таваллуд топган кунлари ва қандай туғилганларини билмайдиган ҳамда ўзларининг ҳақиқий ота-оналари, ака-укалари ва опа-сингилларини билмайдиган асранди болалар улғайиб, вояга етиб қолди. Катталар ўзларининг ихтиёрларига кўра қарор чиқариб қўйган болалар... Кимдир ташлаб кетган, кимдир эса жойлаб қўйган, кимдир эса бошпана берган. Бироқ, бу болалар учун қилинган хайрли ишлар - уларнинг ҳақиқий ота-оналарининг исмларини яшириш учун сабаб бўла олади-ми, ахир?\nБола асраб олиш нима дегани? Бу асраб олувчи ва асраб олинган ўртасида ота-она ва фарзандларга хос бўлган ҳуқуқий муносабатларнинг ўрнатилиши. Россияда болаларни оилаларга жойлаш тури иккитадир: асраб олиш ва васийлик.Жамиятимизда аксар одамларнинг фикрига кўра, ўзларининг биологик (ҳақиқий) ота-оналарини излаётган болалар ношукр ҳисобланади. Жамият уларнинг ҳолатини хис қилиб кўришни истамайди, жамият улардан ўзлари ҳақида ҳақиқатни билишни истаганлари учун тавба қилишлари кераклигини талаб қилади (тавба).Ўз томирларини излаётган, асраб олинганлар нималарни эшитмаган дейсиз: “Сен ҳеч кимга керак бўлмаганингда, сени оилага олишди, энди бу қилганинг нима?”, “Алкашлардан бошқа, кимни ҳам топа олар эдинг?”, “Ҳали шундайми, болалар уйида яшаб кўрганингда сени асраб олганларнинг қадрига етган бўлардинг!” – шунга ўхшаш гапларнинг энг машҳури, гултожи: “Туққан эмас, боққан ҳақиқий ота-она ҳисобланади”. Жамият олдиндан уни тарбия қилиб олган оилага ёмон муносабатда бўлгани учун ёки унинг яхшиликларини инкор қилиш учун асранди бола ўз қариндошларини изламоқда, деб ўзича хулоса чиқариб қўйган.Жамият ўзининг ҳақиқий ота-оналарини асраб олувчиларнинг розилиги билан излаётганлар ҳақида нима дейди? Бир таниш қизнинг ўлим тўшагида ётган асраб олган онаси ҳақиқий қариндошларини топишга рози бўлганини мисол қилишим мумкин. Қўлида ҳақиқий ота-оналари ҳақида маълумот излашга рухсати бўлган мазкур қиз расмий равишда ҳеч бир натижага эриша олмади. Ўзи туғилган туғруқхонада ишлайдиган оддий одамлар ёрдам беришди.Ва ниҳоят, сен ҳақиқий ота-онангни излашга қарор қилдинг-ми, сен ҳар қандай натижага тайёр турасан. Қандай ота-она топилиши аҳамиятга эга эмас.Жамият сенинг тақдирингга хўжайин бўлишни истайди, эҳтимол, шундай бўлиши ҳаммага яхши бўлса керак деб ўйласа керак: сенга – оилага, оилага – болага. Бироқ жамият сендан унутиб юбориш, хотирангдан ўчириб юбориш мумкин бўлмаган нарса ҳақида талаб қилиши - адолатсизликдир. Жамият сендан ўзингни, томирларингни билиш учун қилаётган ҳаракатларингдан воз кечишга мажбур қилади. Жамият “Мана, асраб ол, сўнг улар ўзининг ҳақиқий онасини излашга тушади!”, - дея ҳайқиради. Шунга ўхшаш сўзлардан сўнг, сен ўзингни айбдор ҳисоблашни бошлайсан.Ҳақиқий ота-оналарини излашга қарши бўлганларнинг фикрича, асраб олиш ҳолати юз берганда оила бу мурувват, бола эса мурувват кўрсатилган тараф. Бироқ, қандайдир бир оила бола асраб олмоқчи бўлганида улар икки сабаб ила бу ишни амалга оширадилар: улар болага ёрдам бериш учун ёки ўзларига ёрдам қилиш учун бола асраб оладилар.Ёлғизлик, фарзандсизликдан, баъзилар қандайдир моддий ёрдам учун ҳам бола асраб олиш учун (баъзи минтақаларда асраб олувчилар учун нафақа берилади ёки кимларгадир уй олиш учун сертификат берилади).Кимларгадир рўзғор учун қўшимча ёрдамчи қўллар керак (бу қишлоқ жойлар учун жуда долзарб). Мен бола асраб олганларнинг болаларини қайта болалар уйига топшириб юборганлар ҳақида лом-мим демаяпман, фақат Россиядагина “иккиламчи етим” деган тушунча бор. Қайтариб берган бундан асраб олувчилар ҳақида нима ҳам дейиш мумкин? Улар кимга мурувват кўрсатишди?\nАлдаб келинаётган асранди болаларнинг яшашлари нақадар оғир экани ҳақида қандайдир тасаввурга эгамисиз? Бундай бола доим унга ёлғон сўзланаётганини билиб туради.Туғруқхонадан асраб олинган бир қиз ота-онаси ҳақиқий эмаслиги ҳақида туш кўради, бундай шубҳага боришга ҳеч қандай сабаб йўқ эди, бироқ орадан кўп йиллар ўтгач, ҳақиқатдан ҳам у асраб олинган қиз экани маълум бўлади. Аллоҳ таоло унга ушбу йўл билан ҳақиқатни билдирган. Бу қўшнилар, янги қариндошлар ёки кўчадаги одамлардан эшитгандан кўра камроқ шикаст этказса керак. Афсуски, аксар ҳолатларда шундай ҳам бўлади, шундан сўнг боланинг дили ранжиб, хафа бўлади, хатто асраб олган оила билан алоқаси бузилиши ҳам мумкин.Бола учун шунчалик мураккаб вазиятни инобатга олган ҳамда болани асраб олган ота-она томонидан болага манфаатли бўлади деб ўйлаётган ҳолларда ҳам ёлғон гапиришни таъқиқлаган шариат қанчалик ҳам адолатлидир! Шариат, боланинг отаси исмини ўзгартиришни, унга ўз фамилиясини беришни, уни ўзининг ҳақиқий фарзандига ҳуқуқ жиҳатидан тенг қилишни таъқиқлайди. Шариат, болани асраб олган ота-онага унинг ҳақиқий ота-онаси тўғрисида маълумот беришларини мажбурий қилиб белгилайди.Болалар ҳуқуқи ҳақидаги конвенцияда айтилишича, бола “ўз ота-онасини билиш ҳаққига эгадир”. Бизнинг қонунларда эса, болани асраб олиш сири ҳимоя қилинади, уни ошкор қилиш учун эса жиноий жавобгарликка тортилиши кўзда тутилган.\nАсраб олинган болалар ҳаёлидаги тасаввурлари тўлиқ бўлиш учун ўзининг ҳақиқий ота-оналарини излашади. Томирлари ким эканини билмай қандай яшаш мумкин? Кимлигингни қаерданлигингни билмасанг - бундан оғир нима бор? “Ўзингникилар ичида - бегона бўлиб қандай яшаш мумкин?” Сени ҳали танимасдан туриб, сени ташлаб кетишга сабаб бўлган ҳолатларни билмайсан. Жуда кўп асраб олинган болалар ўзларининг ҳақиқий ота-оналари қандай кўринишга эга эканлигини узоқдан бўлса ҳам кўришни орзу қилишади. Кимдир наслий касалликларини билишни истайди.Шариат бўйича, нега асранди бола ўзининг ҳақиқий ота-онасини билиши керак бўлган баъзи сабабларни ҳам зикр қилиб ўтаман:1. Жамиятимизда ҳамма нарса аралаш-қуралаш бўлиб кетган, шунинг учун ҳам бундай болалар беихтиёр ўзининг ҳақиқий акаси ё укаси ҳамда опа ёки синглиси билан турмуш қуриб қўйиши мумкин. Улар ўзларининг ҳақиқий ота-онаси, ака-укалари, опа-сингиллари ва қариндошлари ким эканлигини билишмайди. Ҳақиқатни яшириш қандай оқибатларга олиб келиши мумкин эканини Аллоҳ таолодан бошқа ҳеч ким билмайди. Яқин қариндошлар бир-бирини билмаган ҳолда никоҳдан ўтишлари мумкин. Бу жуда қўрқинчлидир ҳамда буни кейин ўзгартириб, тўғрилаш мумкин эмаслиги эса янада қўрқинчлидир.2. Асранди бола уни фарзандликка қабул қилганнинг меросидан ҲЕЧ НАРСА олишга ҳақли эмас. Ҳар қандай ҳолатда ҳам, у уларнинг меросидан умуман ҳеч нарса ола олмайди. Мерос фақат туғишган фарзандлар орасида бўлинади. Шундай қилиб, асранди бола олдида қуйидаги танлов қолади: ёки қонунга амал қилиш ва мероснинг ўзига тегишли қисмидан воз кечиш, ёки ҳуқуқий ҳийла ишлатиш ва уни асраб олган оила билан келишиб, ўз меросини ҳадя сифатида олиш. Асранди фарзанд ўзини асраб олган оиладан ҳадя қабул қила олади. Ота-она ўз асранди фарзандига бойлигининг 1/3 қисмидан ошмаган қисмини ҳадя қилиши мумкин. 3. Шариатга кўра, ўз ота-онасининг меросига тўла ҳақли бўла туриб, бу ҳуқуқдан маҳрум бўлишади. Бу билан биз - бундай болалар фақат мерос олиш учун ёки қандайдир бошқа мулкка талаб қилиш учун ўзининг ҳақиқий ота-оналарини излайди демоқчи эмасмиз. Қандайдир тушунарсиз муаллақ ҳолат бор, бизга тегишли бўлмаган нарсани олишга мажбур қилишади, қонунан ўзимизга тегишли бўлган нарсани олиш эса тақиқланган.4. Асранди қиз ота-оналари ёки акалари олдида ўранган бўлиши керак, чунки улар маҳрам эмас. Асраб олган она ҳам асраб олган ўғли вояга етгач ўраниши лозим бўлади. Агар асраб олган она асраб олган боласини гўдаклигида эмизган бўлса бола ва бошқа оила аъзолари ўртасида сут орқали қариндошлик пайдо бўлади. Бироқ бу ҳолат жуда нодир ҳисобланиб, асосан болаларни фарзандсиз оилалар асраб олишади.Умумий хулоса қилиш учун шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф роҳимаҳуллоҳнинг ушбу масаладаги фикрларини келтирамиз: “Бошқа ота-она қарамоғига, «фарзандлигига» олиб, тарбия қилинган бола Ислом фиқҳида “асранди бола” дейилади. Етимни, ёки қийинчиликда қолган оиланинг боласини олиб, шариат ҳукмига мувофиқ боқиш, тарбиялаш жуда ҳам савоб иш. Лекин Қуръони каримнинг (Аҳзоб, 4–5) ҳукмига кўра, бировнинг боласини «ўз фарзандим» дейиш ҳаромдир. Бундай қилган одам гуноҳкор бўлади. Тутинган ўғил фарзанд ўрнига ўтмайди.Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло: тарбияга олинган фарзандларни асраб олган одамнинг номи билан эмас, ўз ҳақиқий отаси номи билан чақиринглар, деб тўғри йўлга ҳидоят қилади. Мабодо асраб олинган боланинг ҳақиқий отаси ким экани маълум бўлмаса, улар сизга Ислом дини бўйича «қардошларингиз ва дўстларингиздир». Илоҳий ҳукм: “дин қардошим” ёки “дўстим” деб мурожаат қилишга буюради, “Ўғлим”, “фарзандим” деб мурожаат қилиш дуруст эмас.Инсон наслини сақлаб қолиш асосий исломий масалалардан бири бўлганидан никоҳ, талоқ, идда ва шунга ўхшаш кўпгина шаръий ҳукмлар юритилган. Булар ҳаммаси инсон наслининг тоза, пок, очиқ-ойдин ва шаффоф бўлишига қаратилган. Агар шундай қилинмаса, ҳаром-ҳалол аралашиб, ота боласини, бола отасини, она қизини, қиз онасини, ака синглисини, сингил акасини танимайдиган бўлиб қолади. Инсоният ҳалокатга учрайди. Насли бегона болани ўз наслидан бўлган болалари қаторига қўшиш билан кўпгина ҳаром-ҳариш ишлар юзага чиқади: маҳрамлик-номаҳрамлик қоидалари бузилади; бир кун келиб, ота ўз қизига ёки ака синглисига уйланиб қолиши эҳтимоли вужудга келади; мерос масаласида ва бошқа кўпгина масалаларда ҳам ўнглаб бўлмас хатолар юзага келиши мумкин. Шунинг учун ҳам Исломда бу иш ҳаром қилинган. Айни чоқда, асранди бола бировни «отам» деб танлаши ҳам катта гуноҳдир. Имом Бухорий ва имом Муслим ривоят қилишларича, Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): «Ким ўзи била туриб отасидан бошқанинг боласиман деб даъво қилса, унга жаннат ҳаромдир», деганлар...” (“Тафсири Ҳилол”. 2-нашр. 4-жуз. Т., «Шарқ»)\nКим ушбу мақолани ўқиётган бўлса, ўшаларга мурожаат қиламан: агар сиз асранди бола бўлиб, бу ҳақида билсангиз, ўзингизнинг ҳақиқий ота-оналарингиз ким эканини аниқлашга ҳаракат қилинг. Агар уларни излашингиз асраб олган оилангизга озор етказадиган бўлса, улардан яшириб изланг.Агар асраб олган болангиз бўлса, уларга ўз исмлари, фамилия ва оталарининг исмларини қайтаринг. Эртами ё кечми сиздан мерос бўлиб қоладиган мулкингизни олдиндан ҳал қилиб қўйинг. Болангизнинг ҳақиқий ота-оналари ҳақида бор билган маълумотларни унга айтиб қўйинг. Агар маълумотлар етарли бўлмаса, кўп вақтни ўтказмай керакли маълумотларни топиб беришга ҳаракат қилинг.Агар кимнидир асраб олиш эҳтиёжи бўлса васийликни расмийлаштиришга ҳаракат қилинг, бу шариатга тўғри келади. Васийликни расмийлаштириб бўлганингиздан сўнг эса, боланинг яқинлари ҳақидаги ҳақиқатларни яширманг.Асраб олинган болага бор ҳақиқатни айтиш - асраб олган оила бурчидир. Агар улар турли баҳоналар билан буни яширишга уринсалар, Қиёмат куни бу ҳақда албатта сўраладилар.2009 йили Россия давлат Думасининг оила, аёл ва бола қўмитаси раисаси Елена Мизулина асраб олиш сири – эскилик сирқити, ундан озод бўлиш шарт, деб айтган эди. Яна унинг айтишича, асраб олиш сирини ошкор қилиш учун жиноий жавобгарликка тортишни ҳам йўқ қилиш керак экан.Ҳозир кузатилаётган ва кўпчилиги катта бўлган, яъни 40-50 ёшга тўлган асраб олинган одамлар ўзларининг ҳақиқий ота-оналари ким эканини билишга ҳақлари йўқ. Ҳатто асраб олган ота-оналари ўлиб кетган бўлса ҳам ёки уларнинг розилиги бўлса ҳам ҳақиқий ота-оналарини топиш ниҳоятда қийиндир.Асраб олишни сир сақлаш – совет давридан қолган эскилик сирқити бўлиб, у бугун мусулмонлар орасида ҳали ҳам жорийдир. Нафақат мўминлар балки боланинг ҳақ-ҳуқуқини ҳурмат қиладиганларнинг барчаси ҳам бу одатдан воз кечиш вақти етиб келганини айтишмоқда.Келинглар дуо қилайлик, ўтмишини билмайдиган минглаб болалар, ўз ўтмишларини билишга мувоффақ бўлишсин! Асраб олувчилар ҳам асраб олган болаларининг бу ишни нафсларига эргашгани ёки уларга қарши борганлари учун эмас, балки қалб нидоси туфайли ҳақиқий ота-оналарини излаётганини тушунсинлар! Жамиятимизда қариндошлик алоқалари эса, аниқ ва шаффоф бўлиши насиб қилсин! Омин.\nАнна СотниковаМанба: Musulmanka.ruАбу Муслим таржимаси\t« Мусибатлар: синовми ёки жазо?\tЯнги 1437 ҳижрий йил бошланди »\n1 Изоҳлар\tИзоҳ қолдириш\tШанба, 05 Ноябр 2016 16:23\tнаписал\tAbdulloh\tJuda qiyyin masala


Самарқандда қайнонасини пичоқлаб ўлдирган келинга ҳукм ўқилди\n17:49 / 06.12.2018 35695\nШу йилнинг ёз ойларида самарқандлик 36 ёшли аёл қайнонасини пичоқлаб ўлдиргани ҳақида хабарлар тарқалганди. Олий маълумотли, яхши бир оиланинг бекаси бўлган аёл нега бу жиноятга қўл урди? Бир инсон умрига зомин бўлиши учун шунча нафрат ниманинг эвазига уни маҳв этди?\nZarnews ёзишича, аёл кишининг бундай жиноятга қўл уриши ҳар қандай кишини ларзага солади. Айниқса, жиноят содир этгандан сўнг ҳам у бу қилмишини устомонлик билан яширишга уриниши кишида бу аёлга нисбатан нафрат уйғотади.\nУ бу хонадонга келин бўлиб тушганидан бери, яъни 2006 йилдан қайнонаси билан бирга истиқомат қилган. Оилада келишмовчиликлар бўлган. Қайнона ҳовлининг ярмини сотиб, уни қизига расмийлаштириб бергач, ўртада ўзаро низолар авж олган. Аммо гувоҳлар фикрига таянадиган бўлсак, қайнона ўғлини ва келинини бу ҳовлидан чиқариб юбориш ниятида бўлмаган. Ўзаро келишмовчилик эса давом этаверган.\nШундай кунларнинг бирида қулай фурсатни пойлаб, уйда ҳеч ким йўқлигидан фойдаланган келин қайнонасига кетма-кет пичоқ санчади. Қизиқ, у пичоқ санчаётганда турмуш ўртоғининг онасига эмас, балки ўз ҳаётига ҳам зомин бўлаётгани, жажжи қоракўзлари, оиласини ҳам пароканда қилаётганини ўйлаганмикан? Назаримда, ўйламаган. Сабаби, қайнонасини ўлдиргандан сўнгги хатти-ҳаракатлари бундай ўйлашга изн бермайди. У гўё моҳир жиноятчидай мурдани плёнкага ўраб, ертўлага туширишга ҳаракат қилади. Яна ҳам даҳшатлиси, бу ишни амалга ошириш учун вояга етмаган, ҳали 12 ёшга кирмаган ўғилларидан ёрдам сўрайди.\nБувисининг мурдасини кўриб, қўрққан болакайлар онасига ёрдам беришдан бош тортади. Онаси эса бу гапни ҳеч кимга айтмасликни уларга қаттиқ тайинлайди. Уйига турмуш ўртоғи кириб келганда ҳам гўё ҳеч нарса бўлмагандай ўзини тутади. Қайнонасини эса узоқроқ қариндошлариникига меҳмондорчиликка кетганини киприк қоқмай айтади.\nОрадан уч-тўрт кун ўтгач, келин ертўладаги мурдани бу ердан чиқариб ташлаш кераклиги ҳақида режа тузади. Кўчадаги такси ҳайдовчиларидан бирининг рақамини олиб, уйида таъмирлаш ишлари олиб бораётганини, шунинг учун баъзи нарсаларини қариндошиникига олиб бориши кераклигини айтиб, гилам орасига ўралган мурдани машина юкхонасига жойлаштиради. Сиёб каналига яқин жойда машинани тўхтатиб, нарсаларини тушириб қолади. У ёғига ўғли билан бир амаллаб, мурдани сувга оқизиб юборади. Гўё шу сувда гуноҳларини ҳам оқизиб юборгандай енгил тортади. Аммо бундай мудҳиш жиноят ҳеч қачон изсиз кетмаслигини у англамаган, бир инсон игнадай йўқолиб қолиши мумкин эмаслигини хаёлига келтирмаган эди.\nБу орада турмуш ўртоғи, қайнопаси онасидан хавотир олиб, қариндошларига қўнғироқ қилаётган, онасини шифохоналар-у бориши мумкин бўлган барча жойдан қидиришга тушганди. Натижа бўлмагач, ички ишлар идораларига мурожаат қилишига тўғри келади. Ички ишлар идоралари ходимлари ўз навбатида уларни сувда топилган жасад билан юзлаштирадилар…\nКелиннинг қилмишлари фош бўлди, унга нисбатан суд ҳукми ўқилди. Икки фарзанднинг онаси, гулдай оиланинг бир бекаси мудҳиш жинояти учун ўн икки йил муддатга озодликдан маҳрум қилинди.\nПрезидент танқид қилган Самарқанддаги машҳур «SINO» заводи «ноль» қийматда сотилади


Туркманистонлик талаба iPhoneдаги хатоликни топгани учун 3,5 минг доллар мукофот олди | Mobinfo.uz\nТуркияда таълим олаётган туркманистонлик Алмаз Сейидов Apple Store платформасидан телефонига ўйин юклаб олиш жараёнида iPhone тизимидаги хатоликни аниқлаб, бу ҳақда Apple компанияси вакилларига хабар берди. Натижада у 25 минг лира (3,5 минг доллар атрофида) пул мукофотига сазовор бўлди. Бу ҳақида Туркиянинг Hurriyet нашри хабар берди.\nАлмаз Сейидов, сурат: hurriyet.com.tr\nМаълум қилинишича, 22 ёшли талаба Туркияга икки йил олдин келиб, Кастамону университетининг математика факультетига ўқишга кирган. Ахборот технологияларига қизиқиши юқори бўлганлиги сабаббли ўқишдан бўш вақтларида Apple дастурлари тизимидаги хатоларни топиш устида ишлаган.\nХабарда айтилишича, Алмаз Сейидов олдин ҳам Apple тизимидаги камчиликларни аниқлаган. Ҳозирда талаба iPhone тизимини ўрганишда давом этмоқда.\nТошкентда iPhoneнинг турли моделларини қанчага сотиб олиш мумкин?\n← Ўзбекистонда Huawei ҳам солиқ тўлайдиган бўлди Ўрта тоифадаги энг кучли Топ-10 смартфон →


Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг 12 декабрь куни очилган ўн учинчи ялпи мажлисида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қабул қилинган куннинг 21 йиллиги муносабати билан “Амнистия тўғрисида”ги Сенат қарори ҳамда мазкур қарорни қўллаш тартиби тўғрисидаги Низом қабул қилинди.\nБу маълумотни Озодлик радиоси Олий Мажлиси Сенатининг Қонунчилик ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитаси раиси Светлана Ортиқовадан олди.\nСенатор Ортиқовага кўра, Олий Мажлис Сенати “Амнистия тўғрисида”ги қарорни Ўзбекистон Республикаси Президентининг шу масала юзасидан киритган тақдимномаси асосида қабул қилди.\nКимлар амнистияга тушади?\nОлий Мажлиси Сенатининг Қонунчилик ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитаси раисидан амнистияга қандай маҳкумлар тушишини сўрадик.\n- Аёллар, жиноят содир этган вақтда 18 ёшга тўлмаган шахслар, 60 ёшдан ошган эркаклар, чет давлат фуқаролари;\nэҳтиётсизлик оқибатида жиноят содир этган шахслар, ижтимоий хавфи катта бўлмаган ёки унча оғир бўлмаган жиноят содир этганлиги учун биринчи марта ҳукм қилинган шахслар жазодан озод қилинади.\nҚанча маҳкум амнистияга тушиши ҳозирча номаълум\nСенатор Ортиқовага кўра, ҳозирча ҳаммаси бўлиб қанча маҳкум амнистияга тушажаги маълум эмас.\n- Мутасадди идоралар қўл остидаги тергов жараёнида ёки суд жараёнидаги ишларни ёки маҳкумларнинг шахсий йиғма жилдларини ўрганиб чиқади ва қарорда кўрсатиб ўтилган параметрларга тўғри келадиган шахсларнининг ишларини прокурорларнинг тақдимномасига биноан судлар ҳал қилади.\n"Диний" ва "сиёсий"лар амнистияга тушадими?\n- Диний мотивлар ва сиёсий мотивлар билан қамалганларга ҳам амнистия қўлланиладими?\nОзодликнинг бу саволига Светлана Ортиқова бундай жавоб берди:\n- “Сиёсий мотивлар”, деган сўзингизга қўшилмайман, чунки миллий қонунчилигимизда “сиёсий жиноят”нинг ўзи йўқ. Фуқаронинг тақиқланган ташкилотлар фаолиятидаги иштирокига тўхталсак, улар таркибида тинчлик ва хавфсизликка қарши ёки жамоат хавфсизлигига қарши жиноятлар содир этганлиги учун айнан Сизни қизиқтираётган тоифадаги шахслар биринчи марта озодликдан маҳрум этилиб тузалиш йўлига қатъий ўтган бўлса жазодан озод қилиш қарорда назарда тутилган, деди Олий Мажлис Сенатининг Қонунчилик ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитаси раиси Светлана Ортиқова.\n"Диний" ва "сиёсий"лар рўйхатлари\nБу ҳисоботларда Мурод Жўраев, Самандар Қўқонов, Муҳаммад Бекжонов, Хайрулла Ҳамидов, Рустам Усмонов, Руҳиддин Фахриддинов, Солижон Абдураҳмонов, Қобилжон Тўлашев, Мўътабар Ғофурова, Меҳринисо Ҳамдамова, Аваз Тўхтахўжаев, Ғанихон Маматхонов, Аъзам Турғунов, Алишер Кароматов, Дилмурод Саидовлар ва бошқаларнинг исмлари тилга олинади.\nЖорий йилда рўйхатдан бир исм ўчирилди\nРўйхатларга жазо муддатини бу йил озодликка чиққан ёзувчи Мамадали Маҳмудов ҳам киритилар эди.\nДиний мотивлар билан қамалганлар рўйхати эса, жуда катта бўлиб, айрим ташкилотлар ҳисоботида бу рўйхат бир неча минг кишини қамраб олган.\nСобиқ маҳбус ёзувчи Мамадали Маҳмудов Озодлик билан суҳбатда диний-сиёсий мотивлар билан озодликдан маҳрум этилганларни қамоқда ушлашдан наф йўқ, деган фикрни билдирди:\n- Диний-сиёсий маҳбусларни қамоқда тарбиялаб бўлмайди. Уларни қўйиб юбориб, эркинлик бериб ғоя билан тарбиялаш керак. Уларнинг қамоқда ўтириши давлатга зарар. Минглаб одам ўтирибди. Уларни (танлаган йўлидан) қайтарамиз дейишади, баъзилари қайтдим дейди, мажбур қилиб ёздириб олишади. Лекин барибир чалқанча ётган ҳолда намоз ўқишади. Биронтасининг эътиқодидан қайтганини кўрган эмасман. Қамоқхона – даҳшат. Уни душманнинг ҳам бошига солмасин, деди Мамадали Маҳмудов.\nСўнгги амнистия натижалари\nЎзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қабул қилинган куннинг 20 йиллиги муносабати билан ўтган йили эълон қилинган амнистия, Ўзбекистон Бош прокуратураси маълумотларига кўра, 68809 шахсга нисбатан қўлланилган.


“Коммерсант”: Ислом Каримов Россиядан тарафкашлик кутмоқда - Фарғона.Ру ахборот агентлиги\n“Коммерсант”: Ислом Каримов Россиядан тарафкашлик кутмоқда\n13.05.2006 13:52 msk\nКоммерсант, В. Соловьев\n12 май куни Сочида Россия президенти Владимир Путин Ўзбекистон президенти Ислом Каримов билан учрашди. Москвадаги “Коммерсант” газетаси мана шу мавзуда мақола чоп этган. Мақолани http://www.kommersant.ru сайтида ўқиш мумкин.\nАндижон воқеаларидан бир йил ўтиб, жаноб Каримов Ғарб томонидан босим ўтказилаётган ўз режимининг барқарорлигига таҳдид борлигидан жиддий ташвишга туша бошлади. Кейинги пайтларда Россиянинг ҳам Ғарб билан алоқалари кескин ёмонлашди. Бу шароитда Россия заифлашган иттифоқчисига кўмак кўрсатишга тайёр. Бироқ, Москва бунинг эвазига Тошкентдан иқтисодий ва геосиёсий ён босувларни талаб қилмоқда.\n”Коммерсант” маълумотига кўра, жаноб Каримов Москвага қирғиз президенти Қурманбек Бакиев келиб кетганидан сўнг Путиндан қатъий тарзда учрашишни талаб қила бошлаган. Балки ўзбек лидерини қирғиз президентининг Кремлда жуда илиқ кутиб олингани ташвишга солгандир. Ислом Каримов ҳеч қачон ўзининг инқилобий қўшниси билан яхши алоқада бўлмаган, Тошкентга Қирғизистонга қочиб ўтган ярим мингга яқин қочқин қайтарилмагач эса, бу алоқалар янада ёмонлашди.\nЎзбек президентини АҚШ ва Европа Иттифоқи Тошкентга босим ўтказишни кучайтираётгани ҳам ташвишга солмай қолмайди. Яқинда Республикачилар кейинги сайловда АҚШ президентлигига номзодини кўрсатишни режалаштирган сенатор Жон Маккейн Ўзбекистонга қарши санкциялар тўғрисидаги махсус қонун тайёрланаётганини маълум қилди.\nСанкт –Петербургда ўтадиган саммит олдидан “катта саккизлик”нинг бундай муносабати Тошкентга яхшилик келтирмайди. АҚШ саммит мезбони Россиядан кун тартибига ўзбек масаласини киритишни талаб қилиши мумкин. Агар саккизлик бу борада махсус қарор қабул қиладиган бўлса, бу Ислом Каримов режимига қаттиқ зарба бўлади. Шунинг учун Каримов Путин билан учрашуви чоғида қўллаб-қувватлашни талаб қилади.\nЎзбек президентининг заифлиги Москвага қўл келади. Россия бундан катта иқтисодий манфаатлар кутмоқда. Кейинги пайтда Ўзбекистонга Россия вакилларининг сафарлари кўпайиб қолди. Йил бошида Ислом Каримов билан “Газпром” раҳбари Алексей Миллер учрашганди. Кейин Тошкентга Федерация кенгаши раҳбари Сергей Миронов келди ва ўзбек газ, уран ва олтин конларига Россия компанияларини киритиш масаласи муҳокама қилинди. Ўтган ҳафтада Каримовни биринчи вице-премьер Дмитрий Медведев зиёрат қилди.\nАндижон воқеалари бир йиллиги арафасида Ўзбекистонда мухолифат қолдиқлари йўқ қилинди. Бу жараён бир неча босқичда амалга оширилди. Биринчи навбатда “Андижон иши” бир ёқли қилинди. Исён ташкилотчилари тергови ва суди рекорд даражада тез ўтказилди. Янги йилгача 160 киши қамоққа олинди.\nИккинчи босқичда ҳуқуқ ҳимоячиларига ҳужум бошланди. Кейин халқаро ташкилотларга навбат келди. Ўзбекистон Ташқи Ишлар вазирлиги “Озодлик” радиоси аккредитациясини бекор қилди. “Би-Би-Си”нинг Тошкентдаги офисини ёпди. Икки ой олдин таниқли ҳуқуқ ҳимоячиси Мўътабар Тожибоева саккиз йилга озодликдан маҳрум қилинди.\n2005 йил октябрида Европа Иттифоқи Ўзбекистонга қурол сотишни ман қилди, ўзбек раҳбарларига виза берилмайдиган бўлди. Ўтган йил якунида АҚШ конгресси Жорж Бушдан “АҚШ овозини” БМТ хавфсизлик кенгашида Ислом Каримовни халқаро судга жалб қилиш тўғрисидаги резолюция лойиҳасини олға сурди.\nБу ҳафтада Британия Бош вазири Тони Блэр Ислом Каримовни яна бир бор эслаб ўтди. “Буюк Британия ЕИ орқали БМТда тегишли резолюция қабул қилинишини ва Ўзбекистонга қарши санкцияларни қатъийлаштиришни ўрганмоқда”, - деб эълон қилди Тони Блэр.\nАндижон воқеаларига қадар Ислом Каримов Хитой-Ғарб-Россия зиддиятларидан унумли фойдаланди. Ўзбекистон Ғарбнинг ишончли ҳамкори бўлишга интилди. Андижон воқеаларидан сўнг Ғарбнинг босими кучайди, Россия ва Пекин эса бу мамлакатга қизиқишини кучайтирди. Ўзбек президентининг бугун Пекинда эмас, Сочида президент Путин билан учрашуви Россия Тошкентни ўз таъсир доирасига кирита олганини исботлаб турибди.\nМуаллиф - Владимир Соловьев\nМанба – Коммерсантъ, 12.05.2006, 9 б.


Олимпия ўйинларининг яратилиши ҳақидаги афсоналар\nАввал Олимпия ўйинларининг ҳақиқий тарихи ҳақида гаплашган эдик. Бугун барча биладиган қадимги юнонлар ҳаётининг кўп қирраларини акс этган Олимпиада афсоналарига тўхталмоқчимиз.\nAфсонанинг ягона версияси мавжуд эмас ва бугунги кунда энг кенг тарқалган тахминни ҳикоя қилиб берамиз.\nТанталнинг ўғли Пелопс бир вақтлар шоҳ Эномайнинг қизи – Гиподамияни севиб қолган. Aммо шоҳ қизини унга беришни хоҳламайди, чунки у эрининг қўлида ўлиши тахмин қилинган эди. Кўпгина даъвогарлар Гиподамиянинг қўлини сўрар эдилар ва Эномай даъвогарлар учун имконият бўлмаган танловни таклиф қилди: ким арава пойгасида уни мағлуб қилса, қизининг ёри бўлади ва ким ютқазса, у бошидан жудо бўлади.\nПелопс Пиза қиролини ҳийла билан енгмоқчи бўлиб, Эномайнинг маҳода ҳайдовчиси Миртилнинг аравачасига пул тўлади. У араванинг ўқида ғилдиракни ушлаб турадиган чувчўпни қўймади ва мусобақалар пайтида ғилдираклар шоҳ Эномайнинг араваси ўқидан чиқиб кетди. Aрава ағдарилиб, Эномай унинг остида қолиб кетди.\nҒалаба билан Пелопс Писа шаҳрига қайтиб, шоҳ Эномайнинг қизи – Гиподамияга уйланди ва марҳум қайнотасининг бутун ҳудудида шоҳ бўлди. Унинг ғалабаси шарафига Пелопс Олимпия шаҳрида спорт мусобақаларини ўтказди.\nОтаси Кронни мағлубиятга учратган Зевс ушбу тадбир шарафига пойга уюштирди ва шу билан Олимпия ўйинларига пойдевор қўйди.\nГеракл қирол Aвгийнинг саройи молхонасини тозалагандан сўнг, ваъда қилинган мукофотни бермай, подшоҳ томонидан хоинлик билан ҳайдаб чиқарилди. Қасос олмоқчи бўлган Геракл катта қўшин билан Элидага ҳужум қилди ва Aвгийни уни камон билан отиб ўлдирди. Ушбу ғалаба шарафига у Олимпия худолари ибодатхоналарида қурбонликлар қилди ва муқаддас текисликда мунтазам спорт билан шуғулланади.\nУшбу афсоналардан қайси бири ҳақиқийлиги номаълум: Олимпия ўйинлари ҳар доим одамлар ҳаётида муҳим ва қувончли воқеа бўлиб келган. Асосийси бугунги кунда бу борада ҳеч нарса ўзгармаган.


Яқинингиз — отангиз, онангиз, турмуш ўртоғингиз, фарзандингиз, жигарингиз тоби қочиб, тана ҳарорати кўтарилади, артериал қон босими ошади, юрак хуружи тутади ва ҳоказо. Жон талвасасида ётган беморга шошилинч ёрдам зарур. Осмон йироқ, ер қаттиқ. Қўлингиздан ҳеч нарса келмайди. Бундай вазиятда энг яхшиси — тез тиббий ёрдам хизматига қўнғироқ. Техника асрининг имкониятини қарангки, мобил телефондан «103» рақамига қўнғироқ қилсангиз, жонга оро кирувчи шифокор хизматидан баҳраманд бўласиз.\nДарҳақиқат, соғлиқни сақлаш соҳасининг тез тиббий ёрдам тизимида хуш-нохуш якунланаётган бундай воқеалар тез-тез кузатилади. Ушбу тизимни такомиллаштириш юзасидан кўрилаётган чора-тадбирларга қарамай, соҳа ривожига тўсқинлик қилаётган қатор камчиликлар борлиги ҳам сир эмас.\nЖумладан, мурожаатларни саралашнинг амалдаги тартиби мавжуд куч ва воситаларни энг муҳим чақирувларга хизмат кўрсатиш учун йўналтириш имконини бермайди. Асоссиз чақирувлар сони ошгани боис автоҳалокат, куйиш, тўлғоқ, чўкиб кетиш сингари фавқулодда ҳодисаларда маълум қилинган манзилга зудлик билан етиб борилмайди. Ушбу хизмат турини жадал ривожлантириш, унинг молиявий барқарорлигини таъминлаш, тезкор, технологик ва самарали фаолият кўрсатишга эришиш давр талаби бўлиб қолмоқда.\nҚарор ижроси таъминланяпти...(ми?)\nПрезидентимизнинг 2018 йил 16 октябрдаги «Ўзбекистон Республикасида тез тиббий ёрдам хизматини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорида тизимда тўпланиб қолган юқоридаги каби муаммолар нафақат кўрсатиб берилди, балки уларни ҳал этиш механизмлари ҳам белгиланди.\n— Таҳлилларга кўра, 2016 йилга қадар тез тиббий ёрдам бригадаларининг чақириққа кечикиб бориши 25-30 дақиқадан ортиқни кўрсатиб, бу келиб тушган мурожаатларнинг 15-18 фоизини ташкил қилган, — дейди вазирликнинг Даволаш профилактика ёрдамини ташкиллаштириш бош бошқармаси бошлиғи ўринбосари Баҳром Мўминов. — Хизмат машиналарининг маънан эскиргани, улар етарли даражада дори воситалари ва тиббий анжомлар билан жиҳозланмагани ҳам бунга сабаб бўлган. Бу муаммоларни бартараф этиш учун 2017-2019 йилларда тизимга жами 1 минг 584 та замонавий автомобиль ажратилди. Бундан ташқари, тез ёрдам бригадалари дислокацияси қайта кўриб чиқилди. Натижада 844 та қишлоқ оилавий поликлиникасида тез тиббий ёрдам таянч пункти ташкил этилиб, уларнинг хизмат кўрсатиш радиуси 15-20 километрдан 8-12 километргача қисқарди. Эндиликда ҳар 13 минг аҳолига битта махсус тез ёрдам машинаси хизмат кўрсатмоқда.\nМасъулларнинг қайд этишича, айни пайтда тез ёрдам автопаркини янада замонавийлаштириш ишлари тизимли давом эттирилмоқда. 2021 йилгача «Damas» автомашиналаридан тўлиқ воз кечилиб, халқаро андозалар даражасида жиҳозланган «Nissan», «Hunday», «Toyota» русумли замонавий тиббий ёрдам машиналарига ўтилади. Барча тез ёрдам машиналарида қулай алоқани, чақириқлар учун машинани тезкор йўналтиришни таъминловчи GPS тизими тўлиқ йўлга қўйилади.\nЭндиликда тез тиббий ёрдам машиналари ҳаракатланадиган йўлларни таъмирлаш, кўчаларни номлаш, уйларни рақамлаштириш борасида маҳаллий ҳокимликлардан ҳам жонбозлик талаб этилади.\nБодикамера нима учун зарур?\nАниқ, шаффоф, қулай ва тезкор ишлайдиган техник воситалар кўпроқ тиббиёт соҳасига татбиқ этилмоқда. Тошкент шаҳар «Тез тиббий ёрдам» станциясида тиббиёт ходимларини бодикамера билан таъминлашнинг тиббий-ҳуқуқий жиҳатларини ўрганиш бўйича тажриба-синов ишлари ўтказилмоқда.\nБу бир томондан, тиббий хизмат кўрсатишда очиқлик ва шаффофликни таъминлаш, бемор ҳуқуқи ва манфаатлари ҳимоясини кучайтириш, тиббий хизмат сифатини янада оширишга ижобий таъсир кўрсатса, бошқа томондан, тиббиёт ходимларининг турли таҳдид ва тажовузларга учраши эҳтимолининг олдини олишга хизмат қилади.\n— Станциямизда 179 та тез тиббий ёрдам бригадаси мавжуд бўлиб, шундан 10 тасида бодикамеранинг ишлаш тизими ўрганилди, — дейди станция бош шифокори ўринбосари Илҳом Аслонов. — Уни муайян манзилга бораётган шифокор ишлатади. Бемор билан суҳбат, унга кўрсатилган муолажа тури, қолаверса, тиббиёт ходимларининг таҳдид ва тажовузга учраши бу технология серверида муҳрланади. Бодикамера тасвири фақат маъмурият рухсати билангина очиб кўрилиши мумкин. Тошкент шаҳрида бир кунда ўртача 2500-3000 та чақириқ бўлса, биз бу жараёнларнинг барчасини тўлиқ бодикамерага муҳрлаш имкониятига эгамиз. Аммо масаланинг ҳуқуқий-меъёрий томонлари чуқур ўрганиб бўлингандан сўнггина янги тизимга ўтишимиз мумкин.\nТизимдаги яна бир янгилик — «Саll марказ»ларининг ташкил этилгани билан боғлиқ. «Тез тиббий ёрдам» тизимида вақт жуда чегараланган. Қон босими ёки тана ҳароратини аниқлаш, белгиланган муолажани олиш, уйқусизлик, кўнгил беҳузурлиги каби ҳолатлар бўйича асоссиз чақириққа дуч келиш шифокорнинг чегараланган вақтдан унумли фойдалана олмаслигига шарт-шароит яратиб қўймоқда. Чақириқ ҳеч қачон режалаштирилмайди. Истаймизми-йўқми, асоссиз чақириқ турли шошилинч ва кечиктириб бўлмайдиган ҳолатларда тез тиббий ёрдам ходимларининг воқеа жойига етиб боришини анча кечиктиради.\nЭндиликда чақириқ «Саll марказ»лари орқали автоматик равишда бемор манзилига яқин жойдаги тез тиббий ёрдам ходимлари планшетига узатилади. Бунда геолакация орқали манзилга қисқа фурсатда етиб бориш мумкин бўлади. Айтиш керакки, шу пайтгача чақириқни қабул қилиш учун 3-4 ходим овора бўлар, манзилни аниқлашнинг ўзи ҳам анча вақтни оларди.\nБундан ташқари, санитар авиация хизмати учун замонавий вертолётлар харид қилиниши режалаштирилган. Бу хизмат туридан фойдаланиш тартиби тасдиқланиб, санитар вертолётни тиббий анжомлар билан жиҳозлаш спецификацияси ишлаб чиқилди.\nКатта кўчада елдек учиб кетаётган «Тез тиббий ёрдам» автомашинасига кўзингиз тушди. Кўнглингиздан ўтгани — кимдир тиббий кўмакка муҳтож. Ҳар бир дақиқани олтинга тенг кўриб, зудлик билан манзилга етиб борган шифокор бемор учун нажоткорга айланади. Зеро, «Тез тиббий ёрдам» хизматидан миллионлаб юртдошларимизнинг мамнун бўлиши улар хизматига берилган юксак баҳодир.


Вадим Абрамов: Мақсад битта – фарғоналик мухлисларни стадионга қайтариш\n7 июнь,2017, 11:19 375\nКеча Фарғонанинг “Нефтчи” жамоасини расман ўз мураббийлигига олган Вадим Абрамовнинг Фарғонадаги фаолияти бошланди. Тажрибали мутахассис ва жамоа ўртасидаги учрашувдан сўнг Вадим Карленович клуб расмий сайти учун ўзининг илк интервьюсини бериб ўтди.\n– Даставвал, клуб раиси Тоҳир Кападзе мени Намангандаги “Навбаҳор” – “Нефтчи” баҳсини кўришим учун таклиф қилди. Бошқа режаларим борлигига қарамай, Наманганга бордим. Баҳсда икки ўйин натижасига кўра “Нефтчи” кейинги босқичга чиққач, бош мураббийлик таклифини қабул қилишга рози бўлдим. Аслида, “Нефтчи” клубида 1991-йилдан бошлаб фаолият олиб борганман. Бу вақтда клуб тизимида Юрий Саркисян ва Лев Вахтинлар ишлашарди. Ўша даврларни “Нефтчи”нинг энг ёрқин даврлари сифатида эслайман.\nЯнги бош мураббий клубда иш бошлаганда албатта жамоадаги камчиликларга эътибор қаратади. Ҳар бир мутахассисни футбол борасидаги ўз қарашлари мавжуд бўлади. Айни пайтда бор диққат- эътиборимиз биринчи давра сўнггига қадар бўлиб ўтадиган баҳсларга қаратилган. Биринчи галдаги мақсад мазкур беллашувларда максимал натижани қайд этиб, имкон даражада турнир жадвалида юқорилаш ҳисобланади. Таркибдаги ўзгаришлар давралар оралиғида содир бўлади. Селекцияга айнан шу вақтда эътибор қаратамиз. Бироқ ҳозирги пайтда яхши савиядаги футболчиларни топиш осон эмаслиги учун махаллий футболчиларга ҳам эътибор қаратамиз. Ўйлашимча, Фарғонада иқтидорли футболчилар кўплаб топилади. 10 июнь куни “Цементчи”га қарши назорат баҳси ўтказишни режа қилиб турибмиз.\n“Нефтчи”нинг Намангандаги баҳсини кўриб шундай хулосага келдимки, бу рақобатда ҳар икки клуб ҳам тенг ўйин кўрсатди. “Нефтчи” жамоасининг ўйинида камчиликлар йўқ эмас. Мени яна икки жиҳат ҳавотирга солмоқда: жамоанинг турнир жадвалида эгаллаб турган ўрни ва шу вақтга қадар киритган голлар сонининг камлигидир. Бу эса ҳужум чизиғи устида жиддий ишлашимиз кераклигидан далолат бермоқда. Мухлислар доим ғалаба истайди. Мағлуб бўлиб турган жамоа ўйинига мухлисларнинг келмаслиги табиий ҳол деб ўйлайман.\nМасъулиятни ҳис этиб турибман. Ҳозир камроқ гапириб, кўпроқ меҳнат қиладиган вақтда турибмиз. Мухлисларга катта ваъдаларни бериб, унинг устидан чиқмасак, яхши ҳолат бўлмайди. Жамоага ёрдам бериш учун келдим. Очиғи, мен сеҳргар эмасман. Иш жараёнида таркибдаги футболчилар билан тезроқ яқиндан танишиб, олдинга қадам ташлашимиз зарур. Мен футболчиларни керак бўлса қайтадан кашф этиб, юқори имкониятларини ишга солишда қўлимдан келган барча ишни қиламан. Бироқ кўп нарса футболчиларнинг ўзларига боғлиқ эканлигини таъкидлаб ўтмоқчиман. Футболчининг спортдаги умри узоқ эмас. Шундай экан бу қисқа даврдаги имкониятдан завқланиб – фойдаланиб, мухлисларни хурсанд қилиш керак. Мақсад битта – фарғоналик мухлисларни стадионга қайтариш, – деди Абрамов.\nВадим Абрамов терма жамоа учун футболчи етиштирмоқчими? 333 19.11.2017\nОлий лига. "Нефтчи" ўз майдонида "Машъал"ни мағлуб этди 179 19.11.2017\n"Нефтчи" якшанбадан машғулотларга киришади 94 10.11.2017\nВадим Абрамов: ЎФФнинг қарори футболчиларга таъсир қилмади 238 09.11.2017\n“Динамо” – “Нефтчи”: 46-учрашув кимга аталади? 97 08.11.2017\nТеглар: Вадим Абрамов Нефтчи\nВидео. Қаршида байрам ёхуд "Насаф" - "Пахтакор" учрашувининг сиз кўрмаган вазиятлари 1693\n"Насаф" мухлисларини хақоратлаган Лобанов моддий жаримага тортилди 1443\nАна холос! Чемпионликка эришган “Локомотив” мураббийлари матбуот анжуманига биргаликда киришди 1020\nГвардиола "Манчестер Сити" мухлислари учун нохуш хабар айтди 849\nЭнди Ўзбекистонда ҳам Суперлига ва ПРО-лига ташкил этилади 796\nЖоржина Родригес туғруқдан сўнг Роналдунинг фитнесс-клубига борди 561\nМоуринью "Челси"нинг яна бир футболчисини МЮга олиб келмоқчи 558\nКонтенинг "Челси"даги энг севимли футболчиси ким эканлиги маълум бўлди 485


Шифокорлар 40 дақиқа тер тўкишди, бироқ натижа бўлмади бола на нафас оларди ва на юраги урарди. Улар ўлим ҳолатини қайд қилмоқчи бўлишганида боланинг онаси ва бобоси кўзларида ёш билан жонлантириш жараёнини тўхтатмасликни илтимос қилишди. Мутахассислар реанимацияни давом эттиришди ва болани сунъий вентиляция аппаратига улашди.\nМен унинг яқинларига йўқ дея олмадим, менинг ўрнимда бошқалар ҳам шундай қилган бўларди , - деди шифокор.\n110 дақиқадан кейин бола мустақил равишда нафас ола бошлади. Шифокорлар ҳайратда қолишди. Болани текширувлар учун Ибиня шифохонасига йўллашди, зеро килород етишмовчилиги мия фаолиятига салбий таъсир кўрсатиши мумкин эди. Доктор Ван Бо бундай ҳаётган мўъжизавий қайтиш ҳолатига 14 йиллик тажрибаси давомида биринчи марта дуч келганини айтди.\nКиритилди: 05:24 15.03.2019. Ўқилди: 1021 марта. Фикрлар сони: 0 та.


Байрамларда уч кундан кам бўлмаган қўшимча дам олиш кунлари белгиланмоқда » Sangzor.uz - Жиззах янгиликлар портали\nSangzor.uz - биз сизга яқинмиз! » Жамият » Байрамларда уч кундан кам бўлмаган қўшимча дам олиш кунлари белгиланмоқда\nКелгусида Рўза ҳайит (Ийд ал-Фитр) ва Қурбон ҳайит (Ийд ал-Адҳа) диний байрамлари, Наврўз умумхалқ байрами, Мустақиллик куни ҳамда Янги йил байрамини нишонлаш даврида қўшимча ишланмайдиган кунлар уч кундан кам бўлмаган муддатга белгиланади. Шу ҳақда президентнинг мамлакатда зиёрат туризмини ривожлантиришга оид фармони лойиҳаси ишлаб чиқилди.\nҲужжат лойиҳасига мувофиқ 2021 йилда хизматлар ва сервис соҳаларини ривожлантиришнинг драйверлари сифатида «Ўзбекистон бўйлаб саёҳат қил!» шиори остида ички туризмни оммалаштириш, шунингдек, зиёрат туризмини ривожлантириш, шу жумладан «Умра+» зиёрат дастури амалга оширилади.\nБундан ташқари ота-оналар, қариндошлар, қариялар ва устозлар билан биргаликда саёҳат қилишни назарда тутувчи беш иш кунидан кам бўлмаган «оилавий зиёрат таътили» тизими жорий қилинади. Бунда, «оилавий зиёрат таътили» йиллик асосий таътил ҳисобидан тақдим этилади ва жамоавий шартномаларга мувофиқ иш берувчининг розилиги билан амалга оширилади.\nМеҳнат жамоалари орасида мамлакат бўйлаб саёҳат қилишларини рағбатлантириш мақсадида «Саёҳат етакчиси» тизими жорий қилинади. Бунда, туризм мавсуми паст бўлган даврда ўз меҳнат жамоаларига саёҳатлар ташкил қилган энг фаол 1 000 нафар «Саёҳат етакчиси»га йил якуни билан Ўзбекистон бўйлаб турли мавзудаги саёҳатлар бепул асосда тақдим этилади.


Филиппин президенти жиноятчилар ва рақибларини йўқ қилишда айбланди\n15:49 / 20.02.2017\nФилиппин амалдаги президенти Родриго Дутерте, Давао шаҳри ҳокими бўлган вақтларда «ўлим гуруҳи» деб номланган гуруҳ аъзоларига жиноятчиларни йўқ қилиш бўйича буйруқ берган. Бунинг эвазига қотиллар мукофотланган. Собиқ полициячи Артуро Ласканас Сенат (Филиппин парламентининг юқори палатаси)да бўлиб ўтган матбуот-анжуманида шундай баёнот берди.\n«Даваода содир этган қотилликларимиз учун... ҳоким Роди Дутерте тўлаган», - дея собиқ полициячи сўзларини келтиради Reuters агентлиги. Ласканаснинг сўзларига кўра, Дутерте, шунингдек, ўз рақибларини йўқ қилишга кўрсатма берган. Хусусан, ҳозирги президент ҳокимлик вақтида уни танқид қилган радиобошловчини ўлдиришга буйруқ берган.\nReuters агентлигининг қайд этишича, Ласканас ўтган йил октябрь ойида Сенатда бўлиб ўтган шу каби эшитувларда «ўлим гуруҳи» бўлганини инкор этган эди. Ўз навбатида, Филиппин давлат раҳбари матбуот котиби Мартин Анданар CNN Philippines телеканалига берган интервьюсида Ласканасни «узоққа чўзилган сиёсий саҳна» деб атаган ва Дутерте танқидчиларининг «президент обрўсига путур етказишга уринишлари» сифатида баҳолаган.\nБундан аввалроқ, 71 ёшли президенти Родриго Дутерте Давао шаҳри ҳокими бўлган вақтларда жиноятчилар ва гиёҳванд моддалар билан савдо қилувчиларни, бангиларни шахсан ўлдирганини тан олган эди.


Имом Жазарий — KUKALDOSH.UZ\n15.03.2018 / - Мақолалар, Янгиликлар\nИсми ва нисбаси: Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Алий ибн Юсуф ад-Димашқий аш-Широзий ал-Жазарий. Имом Жазарий аждодлари Сурия-Туркия чегарасидаги «Жазирату Ибн Умар» шаҳрида яшагани учун ал-Жазарий нисбасини, Димашқда туғилгани учун ад-Димашқий нисбасини олган. Шерозда истиқомат қилиб, вафот этгани учун аш-Шерозий дейишган. Имом Жазарий «Имоми Аъзам» унвонига ҳам сазовор бўлган.\nТаваллуди: Имом Жазарийнинг отаси тижоратчи киши эди. Қирқ йил фарзанд кўрмади. Ҳижрий 750 сана ҳаж сафарига борганида Замзам олдида туриб, Замзам сувидан ичар экан, Аллоҳ таолодан олим ва солиҳ бўладиган ўғил фарзанд беришини сўраб дуо қилди. Орадан ўн ой ўтиб дуонинг ижобати рўёбга чиқди: Имом Жазарий дунёга келди.\nИмом Жазарий Дамашқда 751 сана йигирма бешинчи Рамазон (милодий 1350. 11. 25.) куни таровеҳ намозидан кейин таваллуд топдилар.\nФаоляти: Имом Жазарийнинг отаси солиҳ, илмга берилган, аҳли Қуръон киши эди. Шунинг учун ҳам тилаб олган фарзандини дуода сўраганидек инсон бўлиши учун ёшлигиданоқ Қуръон устозларининг, замона уламоларининг ҳузурига олиб бориб, улардан илм олишини таъминлади. Имом Жазарийни отаси биринчи бўлиб, ўзининг Қуръон таълим берган устози шайх Ҳасан Саружийнинг олдига олиб борди. Имом Жазарий ўн уч ёшида 764 сана Қуръонни тамомлади 765 сана хатмга ўтиб берди.\nИмом Жазарий Қуръон таълими билан бирга ҳадис илмини ҳам ўрганиб борди. Дамашқда Фахр ибн Бухорийнинг асҳоблари ва бошқалардан ҳадис тинглади. Муҳммад ибн Исмоил ал-Хаббоздек катта шайхлардан ҳадис илмида ижоза олишга эришди. Ал-Хаббоз имом Жазарийнинг бобосининг тоғаси эди.\nКейин 766-767 йилларда Абу Муҳаммад Абдулваҳҳоб ибн Саллор, Аҳмад Таҳҳон, Аҳмад ибн Ражаб каби Шом қориларидан қироатларни жамлашга киришди. Шайх Иброҳим Ҳамавийда етти қироатни жамлади. 768 йили Абул-маъолий ибн ал-Луббонда етти қироатни жамлаб битирди.\nШундан кейин Имом Жазарийнинг қалбига санадини янада олий қилиш ва илмини кенгайтириш мақсадида сафарга отланиш иштиёқи тушди. 768 йили Ҳижоз юртларига сафар қилди. Мадинаи Мунавваранинг имом-хатиби Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ал-Хатибдан «Ал-Кофий» ва «Ат-Тайсир» китоблари асосида қироатларни таълим олди. Кейин Дамашққа қайтиб, яна у ерда Ибн Саллор ва бошқа қорию олимларда илм таҳсилини давом эттирди.\nКейин 769 йили Қоҳирага бориб, у ердаги улуғ олим ва қорилардан илм олишга киришади. Муҳаммад ибн ас-Сойиғ, Абдурраҳмон ибн ал-Бағдодий, Абу Бакр ибн ал-Жундий каби устозлардан қироатларни таълим олиб, яна Дамашққа қайтади. Аммо Қоҳира уламоларидан илм олишга бўлган иштиёқи туфайли Дамашқда кўп турмай, 771 йили яна Қоҳирага сафар қилади. У ерда Ибн ас-Сойиғ ва Ибн ал-Бағдодийдан яна бир қанча қироат қитобларини дарс олади. Шунингдек, Димётий ва Абрақуҳий каби ҳадис уламоларининг асҳобларидан ҳадис илмларини, Абдурраҳим ал-Аснавий ва бошқа фақиҳларнинг ҳалқаларидан шофеъийя мазҳаби фиқҳини эгаллайди.\nКейин Дамашққа қайтиб, у ерда Қози Аҳмад ал-Куфрийдан етти қироатни бир хатмдан жамлаб ўткизади. Устози Ибн Касир 774 санада Имом Жазарийга фатво беришга изн беради. Имом Жазарий Дамашқда кўп турмай, Зиё ал-Қазвийний ва бошқа уламоларнинг қўлларида «усул», «маъоний» ва «баён» илмларини мукаммал эгаллаш мақсадида 778 йили яна Қоҳирага қайтади. Бу сафарида Абдулваҳҳоб ал-Искандарийдан қироатларни жамлаб ўтказиш учун Искандарияга ҳам боради. Мисрлик устозларидан турли илмларда, хусусан қираот, ҳадис ва фиқҳ илмларидан ижозатларни қўлга киритган имом Жазарий шундан кейин ўз юрти Дамашққа етук аллома бўлиб қайтади.\nИмом Жазарий Дамашққа келиб, у ерда таълим беришга киришди. Атроф мамлакатларга ҳам донғи тарала бошлади. Умавий масжидида, Қуббатуннаср тагида бир неча йил Қуръон ўқитиш билан машғул бўлди. Ўша даврнинг одатига кўра, Қуббатуннасрнинг тагида, қайси илмдан бўлмасин, юртнинг энг етук олими бўлган кишигина таълим бериши мумкин эди. Имом Жазарий барчанинг эътирофи билан қироат илмидаги энг буюк устоз сифатида бу мақомга эришди.\nИмом Жазарий илм таҳсили учун сафар қилганидек, илм таълими йўлида ҳам сафар қилишни ихтиёр қилди. Зотан бу буюк амалнинг ажру савоби беҳад бўлишини у киши жуда чуқур ҳис этган эди. Миср, Ироқ, Яман, Ҳижоз, Хуросон ва бошқа юртларга бориб, Қуръон ва ҳадис илмларидан таълим бериш учун сафарлар қилди.\nИмом Жазарий Султон Боязид даврида илм-маърифат тарқатиш мақсадида Бурса шаҳрига борди. Имом Жазарийнинг келганини эшитган Султон Йилдирим, яъни Боязид ибн Муродхон ўз ҳузурига у кишини иззат-икром билан олиб келишни буюрди. Султон Боязид имом Жазарийдан Бурсага келиб қолишининг сабабини сўради, у киши йўқсил толиби илмларни ўқитиш учун келганини айтди. Султон бу олий ҳимматни жуда ҳам юқори баҳолади. У киши учун бир ҳовли жой, хизматкорлар, от-арава ва ойлик маош тайин қилди ҳамда ҳурматини ниҳоятда жойига қўйди. Имом Жазарий у ерда қироат, Қуръон ва ҳадис илмларидан етти йил дарс берди.\n805/1402 йили бўлган Анқара урушида Амир Темур Султон Боязидни мағлуб қилиб, юртдаги илм ва фазл аҳлларини Мовроуннаҳрга олиб кетар экан, имом Жазарийни ҳам келтирди. Амир Темур ҳам бу олимнинг ҳурмат-эҳтиромини ўрнига қўйди. Имом Жазарий Кеш ва Самарқанд шаҳарларида бўлиб, Қуръон ва ҳадис илмларидан дарс берди. Жуда кўп толиби илмлар у кишидан истефода қилишди. Мисол учун, ўнта қироатни тўла эгаллаб, ижоза олган кишилардан Кешда Абдулқодир ибн Тилла Румий, Ҳофиз Боязид Кеший, Кеш вилояти қироат шайхининг ўғли Ҳофиз Маҳмудни зикр қилиш мумкин. Шунингдек, Муҳаммад ибн Шиҳоб ал-Хофий ал-Ҳанафий, Муҳаммад ибн Фазлуллоҳ ал-Хатибий каби олимлар имом Жазарийнинг қўлида ҳадис илмидан дарс олишган. «Ибн Арабшоҳ» лақаби билан машҳур бўлган аллома Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ал-Ҳанафий ҳам имом Жазарийдан ҳадис илмидан таҳсил олган ҳамда устознинг бир қанча китобларини унинг ўздан дарс олган. Имом Жазарий Самарқандда «Боғи Худо» мадрасасида ҳам дарс берган.\n807 йили шаъбон (1405 йили феврал) ойида Амир Темур вафот этгач, имом Жазарий Мовароуннаҳрдан чиқиб, Хуросон тарафга юрди. Ҳиротда, кейин Язд, Исфаҳон ва Шероз шаҳарларида бўлди. Қайси шаҳарга кирмасин, у ерда илму маърифат тарқатди. Ҳар бир шаҳарда бир нечта шогирдлар қолдирди. Баъзилари етти қироат, баъзилари ўн қироатни ўқиб, ижоза олишди. Шерознинг амири Пир Муҳаммад имом Жазарийдан Шерозда қолишни қаттиқ илтимос қилиб туриб олди. Шерозлик каттаю-кичикларнинг талабларига биноан имом Жазарий ўша ерда қолишга мажбур бўлди ва Шероз қозиси қилиб таъйинланди. Имом Жазарий бундан кейин ҳам кўплаб сафарлар уюштирди, бир неча марта ҳаж қилди. Қаерга бормасин, ўша ердаги мусулмонлар бу улуғ имомнинг илмидан фойдаланишди. Имом Жазарий Ислом оламининг аксар ўлкаларида бир нечталаб етук олим шогирдлар етиштиришга муваффақ бўлди. Шундан кейин умрининг охиригача Шерозда таълим ва дарс ишлари билан машғул бўлди. У ерда бир «Дорул-Қуръон» мадрасасига ҳам асос солди.\nВафоти: Имом Жазарий 833 йил 5-рабиъул-авал жума куни фоний дунёдан боқий дунёга сафар қилди. Жанозасига каттаю-кичик, хоссу авом, барча халқ йиғилди. Имом Жазарийни Шероздаги ўзи қурдирган «Дорул-Қуръон»га дафн қилишди.\nЛавозимлари: Имом Жазарий турли илмий лавозимларда хизмат қилди. Мисол учун, Одилийя мадрасасида Қуръон ўқитиш қисмининг бош шайхи, Ашрафийя дорул-ҳадисининг катта шайхи, Дамашқдаги ўзи асос солган «Дорул-Қуръон»да бош устоз, Шероз қозиси лавозимларида фаолият кўрсатди.\nАсарлари: Имом Жазарий ислом олами учун жуда ҳам катта илмий мерос қолдирди. Қироат, ҳадис, тарих ва бошқа илмлрга доир олтмишдан ортиқ муҳим асарлар ёзди. Улардан баъзилари қуйидагилар:\nҚироат ва тажвид илмига доир асарлари: «Таҳбирут-тайсир фил-қироат ал-ъашр»; «Тақрибун-нашр фил-қироат ал-ъашр»; «Ат-тамҳид фий илмит-тажвид»; «Тоййибатун-нашр фил-қироат ал-ъашр»; «Ал-муқоддима фи ма ъала қориил-Қуръани ан яъламаҳ»; «Мунжидул-муқриин ва муршидут-толибин»; «Ан-нашр фил-қироат ал-ъашр»; «Итҳафул-маҳароҳ фий татмиматил-ъашароҳ»; «Ал-арбаъуна ҳадисан»; «Ал-аввалийя фий аҳадисил-аввалийя»; «Ал-ҳисн ал-ҳасин мин калам саййидил-мурсалин»; «Ал-масъад ал-аҳмад фий хотми муснади Аҳмад»; «Мифтаҳул-ҳисн ал-ҳасин»; «Муқоддимату улумил-ҳадис»; «Ат-таъриф бил-мавлид аш-шариф»; «Зайлу тобақотил-қурро лиз-Заҳабий»; «Ар-рисала ал-баянийя фий ҳаққи абавайин-набий»; «Ғоятун-ниҳая фий асмаи рижалил-қироат»; «Фазлу Ҳиро»; «Мухтасар тарихил-ислам лиз-Заҳабий»; «Аҳасин ал-минан»; «Ал-исоба фий лавазим ал-китаба»; «Ал-иътироз ал-мубдий ли ваҳм».


12 сентябрь, 2021, 17:44\nТеглар:Металлург | Андрей Шипилов | Суперлига | Сречко Катанец | Пахтакор\n"Металлург"нинг собиқ устозидан қизиқарли фикрлар.\n- Бахтимга менда оилам учун кўпроқ вақт ажратиш имкони юзага келди. Бу ҳолат кутилмаганда юз берди. Аммо бўш пайтнинг кўплиги мен учун ҳақиқий бахтга айланди. Қувончдан ўзимни гўё еттинчи осмонда юргандек ҳис қиляпман. Менда мураббийлик ва ўйинчилик фаолиятим давомида оиламга ва фарзандларимга вақт ажратиш учун имкон жуда кам бўлган. Энди эса бўш вақтим етарли. Шу боис рафиқам ва уч нафар ўғлим билан турли мавзуларда ҳар куни бемалол гаплашиш имконига эга бўляпман. Албатта, суҳбатимиз мавзуларида футболга жой йўқ. Чунки янги ҳис-туйғуларни туйиш ва бемалол нафас олишни истайман. Мен бунга ишонч ҳосил қилдим. Иш – ўз номи билан иш. Бироқ оила муқаддас. Илгари оилам фойдасига зид равишда кўп вақтимни фақат ишга қаратгандим. Ҳатто уйга келган чоғимда ҳам хаёлимда ишлар билан боғлиқ ўй-фикрлар ғужғон урарди. Энди ҳозир бундан афсусланяпман. Асосийси, шунда ҳам уйдагилар мени тушунишарди ва кечиришарди.\n- Ҳа, албатта, Суперлига ўйинларини кузатиб турибман. Баъзида уч-тўртта учрашувни тўғридан-тўғри стадионда томоша қилдим. “Олимпик”нинг ўйинини кўрдим. Менга шунингдек, “Локомотив” мураббийининг иши ҳам ёқмоқда. Терма жамоани кузатдим. Аммо бу хусусида бирор нарса дейишим амримаҳол. Биргина мураббий айни пайтда жисмонан ҳам бирор-бир мўъжизани юзага келтира олмаслиги тайин. Чемпионатимиз савияси пасайиб бормоқда. Бу менинг фикрим. Шундай ҳолатни кўриш ачинарли, албатта. Лекин ҳар доим хатоларни ўнглаш учун имкон бўлади. Аравани қуруқ олиб қочишдан кўра аниқ бир иш билан шуғулланган маъқул. Бизда эса негадир амалда иш бўлмайди-ю ҳамма гап сотаверади. Барча кўргуликларимиз илдизи ҳам мана шунга бориб тақалади. Агар ҳар бир мураббий ўзини тўлалигича ишга бағишласа, олдинга силжиш кузатилган бўларди. Энг асосийси, мураббий ўз ишини яхши кўрмоғи даркор. Шунда у бирор нарсани ўзгартира олади. Ақллилик қилиш эса ҳамманинг қўлидан келади.\n- Терма жамоанинг янги бош мураббийи Сречко Катанец. У ўз вақтида кучли ўйинчи, сўнгра кучли мураббий сифатида танилган. Қолаверса, Катанецда Осиёдаги ўйинлар борасида тажриба бор. Чунки мутахассис бизнинг минтақада жуда кўп ишлаган. Катанец бошчилигида олиб борилган дастлабки машғулотлар ва унинг берган илк интервьюсидаёқ терма жамоа бундан кейин қандай ўйин кўрсатиши борасида менда ўзига хос тасаввур юзага келди. Терма жамоамиз Катанец қўл остида жисмоний тайёргарлик атлетизмга таянган ҳолда тўп суради. Шунингдек, қатъий ўйин интизомига амал қилади. Мен бунга машғулот жараёнини кузатиш асносида амин бўлдим. Унинг илк машғулоти жуда қизиқарли кечди. Аммо, маълумки, ҳаммани биринчи навбатда натижа қизиқтиради. Натижа бўлиши учун эса бош мураббийга халақит бермасдан ишлашига имкон яратиш даркор. Шунда кутилган натижа юзага келади. Лекин, шуниси аниқки, кутилган натижани қайд этиш ўта машаққатли бўлади. Бунинг учун энг асосийси, ўйинчилар бир ёқадан бош чиқаришлари керак. Футболчилар мураббийнинг барча талабларини бажарсаларгина натижа кутилган даражада бўлади. Агар иш шу аснода йўлга қўйилса ҳаммаси яхши бўлишига аминман.