19 апрел 2021, Тошкент вақти: 13:12\nАндижон шаҳридаги қурилиш ва транспорт касб-ҳунар коллежи ўқитувчилари пахта терими учун ўқувчилар ота-оналарини кўндириш ёки “ПК”(пахта қабул пунктидан пулга пахта сотиб олиш) қилишга мажбурланаётганидан Озодликка арз қилди.\nЎқитувчиларнинг айтишларича, ҳар бир ўқитувчи камида икки юз минг сўмга мажбурий обуна қилдирилмоқда.\nКоллеж раҳбарияти ўқитувчилар ота-оналарни пахта теримига тарғиб қилаётганини тасдиқлади, аммо "ПК" ва мажбурий обунани инкор қилди.\nАндижон шаҳридаги қурилиш ва транспорт касб-ҳунар коллежи ўқитувчиларининг Озодликка юборган мактубида ўқитувчилар мажбурий меҳнат ва обунадан ҳали ҳам қутулмаганликлари ҳақида ёзган:\n“Президентимиз ва Бош вазиримиз ўқитувчиларга тегманглар, ўз ишидан ташқари бошқа ишларга мажбурламанглар, мажбурий обуна қилдирманглар деб бир неча бор айтган, таълим муассасалари ҳокимиятдан ажратилган бўлса ҳам, Андижон шаҳрида биз ҳануз ҳокимиятнинг мардикори бўлиб қоляпмиз. Ўзимиз пахтага чиқмасак ҳам ўқувчиларимиз оиласидан бирор кишини пахтага чиқаришимиз шарт қилиб қўйилди ёки “ПК” деганини қилишимиз керак экан”, деб ёзади андижонлик ўқитувчилар.\nОзодлик билан суҳбатлашган, исми сир қолишини сўраган Андижон шаҳридаги қурилиш ва транспорт касб-ҳунар коллежи ўқитувчиси "ПК" нима эканлигини бундай тушунтирди:\n“ПК” бу пахта-кило дегани. Бизга пахта заводга бориб пахта топширилгани ҳақида печатли маълумотнома олиб кел дейишяпти. Пахта заводда килосига 1000 сўмдан бериб баъзи ўқитувчиларимиз олиб келишди. Директоримиз ёки “ПК” қил, ёки ўқувчиларингнинг ота-онаси, қариндошларидан бирор кишини бир кунга пахтага чиқариб бер, деган талаб қўйган. Ишдан кейин уйма-уй юриб ота-оналарга ҳеч бўлмаса бир кунга пахтага чиқиб беринглар, деб сарғайиб, илтимос қилиб юрибмиз”, дейди ўқитувчи.\nМаълумот бергани учун жазоланишдан чўчиб, исми сир қолиш шарти билан Озодликка гапирган бошқа ўқитувчининг сўзларига кўра, улар топиб берган теримчилар махсус жойдан ҳар куни теримга олиб кетиляпти:\n“Ҳар куни рўйхат тузилади. Масалан, менинг группамдаги фалончини отаси ёки бирор қариндоши ёзилади ва эрталаб соат 7 да коллежга келади. Кейин коллеж маъмурияти уларни Андижон олимпия захиралари стадиони олдидаги мавзега олиб боришади. У ердан автобусларда далага олиб кетишади. Андижон шаҳри бўйича боғча, мактаб ва коллежлар топиб берган теримчилар ўша ерга йиғилади. Эрталаб келсангиз, кўришингиз мумкин”, дейди ўқитувчи.\nУнинг айтишича, бу ҳам етмагандек коллежда ўқитувчилар мажбурий обуна қилдириляпти:\n“Бундан кейин мажбурий обуна бўлмайди, ўқитувчилар ўз мутахассислиги бўйича керакли газетага ихтиёрий обуна бўлади, дейишганди. Лекин бу ҳам қуруқ гап бўлиб қолди. Худди ўтган йилгидек, ҳар бир ўқитувчи бирор кишига 200 минг сўмдан ўтказиб беринглар, у бориб тўлаб келади, деган мажбурият қўйган. Ҳатто биз қайси нашрга обуна бўлганимизни ҳам билмаймиз экан. Қўлга оладиган маошимиз ўзи 700-800 минг сўм, бетайин обуна учун 200 мингини бериш бизга оғирлик қилади”, дейди ўқитувчи.\nАндижон шаҳридаги қурилиш ва транспорт касб-ҳунар коллежи директори Моҳинур Қосимова ўқитувчиларнинг шикоятларини Озодликдан бирма-бир эшитгандан сўнг, ҳеч қандай муносабат билдирмай, телефон гўшагини қўйиб қўйди.\nЎқув ишлари бўйича директор ўринбосари Айнура Қурбонова эса, Озодлик билан суҳбатда ўқитувчиларнинг “ПК”га ва обунага мажбурланаётганини инкор қилди, лекин ўқувчилар ота-оналарини пахтага чиқишга тарғиб қилинаётганини тасдиқлади:\n- Ҳеч кимни мажбурий обуна қилдираётганимиз йўқ. Лекин, обуна масаласи ўқитувчилар учун борлигини айтганмиз. Ўқитувчиларга “ПК” топшириғи йўқ. Фақат ўқитувчиларга ота-оналарни тарғиб қилинглар, бир кунга чиқиб пахта теришсин, деб айтган гапимиз бор, деди Айнура Қурбонова.\nЎзбекистон бўйлаб мажбурий меҳнат¸ хусусан¸ таълим тизими ходимларининг пахта теримига жалб этилиши билан боғлиқ ҳолатларга қарши расмий ташвиқот кампанияси бораëтган бир пайтнинг ўзида ўқитувчиларнинг турли хил ишларга мажбуран жалб қилинаётгани ҳақида Озодликка келаётган хабарлар оқими тўхтагани йўқ.\nАндижон шаҳри ва туманларидаги юзлаб ўқитувчи кўздан панада чойшаб ва кўрпа жилди тикишга мажбурланаётгани ҳақида Озодлик 2 ноябрь куни хабар берган эди.\nЖиззах вилоят, Дўстлик туманидаги мактаблар ўқитувчиларнинг бир гуруҳи 24-25 октябрь кунлари мажбуран пахта теримига чиқарилган эди.\nМеҳнат вазирлиги матбуот хизматига кўра, 10 сентябрдан буён Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги мажбурий меҳнатга жалб қилиш бўйича аҳолидан 819 та мурожаатни қабул қилган.\nУлардан 77 таси бўйича мансабдор шахслар жавобгарликка тортилган.


Қозоғистон президенти Қосим-Жомарт Тўқаев мамлакат сенати депутати Дариға Назарбоеванинг ваколатларини тугатиш тўғрисидаги фармонни имзолади. У Қозоғистон парламенти юқори палатасининг спикери ва собиқ президент Нурсултон Назарбоевнинг тўнғич қизидир. Бу ҳақда республика раҳбарининг сайтида хабар берилган.\nНазарбоева Тўқаев ҳокимият тепасига келганидан кейин, 2019 йил 20 мартда Қозоғистон парламенти сенатининг раиси этиб сайланди. 2 сентябрда у ушбу лавозимга қайта тайинланди.\nҚозоғистонда сенатни яширин овоз бериш орқали сенат аъзолари умумий сонининг кўпчилик овози билан сайланган раис бошқаради. Сенат раиси лавозимига номзодни Қозоғистон президенти сенат депутатлари орасидан тақдим этади. Шу тариқа, Дариға Назарбоева энди Қозоғистон Республикаси парламентининг сенатини бошқармайди.\nДариға Назарбоева 1963 йил 7 майда Қарағанда вилояти Темиртау шаҳрида туғилган. Ломоносов номидаги Москва давлат университети ва Киров номидаги Қозоғистон давлат университетининг тарих факультетида таҳсил олган. Сиёсий фанлар доктори, тарих фанлари номзоди.\n2016 йил 13 сентябрь куни Дариға Назарбоева сенат депутатига айланган.


Ўзбекистон аҳолиси 32,3 млн нафардан ошди\n12:35 / 07.08.2017\nЎзбекистон аҳолиси 1 июль ҳолатига кўра 32,345 миллион кишини ташкил этиб, 2016 йил охирига нисбатан 224,5 минг нафар ёки 0,7 фоизга ошди. Шаҳар аҳолиси 16,353 миллион киши (умумий аҳолининг 50,6 фоизи), қишлоқ аҳолиси эса 15,9 миллион нафарни (49,4 фоиз) ташкил этди. Ушбу маълумотлар Давлат статистика қўмитаси ахборот хизмати томонидан эълон қилинди.\n2017 йилнинг дастлабки олти ойида 311,9 минг бола дунёга келди. бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 6000 га кам демакдир.\nТошкент, Қашқадарё, Фарғона, Хоразм, Жиззах, Наманган, Бухоро, Самарқанд вилоятлари ва Қорақалпоғистонда туғилишлар сони камайгани қайд этилди.\nЯнварь-июнь ойларида ўлим сони 78,8 мингтани ташкил этиб, ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 4900 тага кўпайган. Андижон, Жиззах, Қашқадарё, Наманган, Сурхондарё, Фарғона, Хоразм вилоятлари ва Қорақалпоғистонда ўлим кўрсаткичлари ошган. Тошкентда эса аксинча, ўлимлар сони камайган. Бу борада энг паст кўрсаткич Қашқадарё, Бухоро, Жиззах ва Самарқанд вилоятларида қайд этилган.\nУмумий ўлим ҳолатларининг 62,1 фоизи қон айланиш тизими касалликлари, 8,8 фоизи янги пайдо бўлган, 5,5 фоизи овқат ҳазм қилиш аъзолари хасталиклари, 5,4 фоизи бахтсиз ҳодисалар, заҳарланиш ва жароҳатлардан, 5,1 фоизи нафас олиш аъзолари касалликлари, 1,7 фоизи инфекцион ва паразитар ҳамда 11,4 фоизи бошқа хасталиклар билан боғлиқ. Ярим йил давомида 1 ёшгача бўлган 3900 гўдак ўлими қайд этилган. Бу борада Тошкент, Хоразм, Андижон, Жиззах, Сирдарё, Наманган вилоятлари ва Қорақалпоғистонда энг кичик кўрсаткич қайд этилган.\nЯнварь-июнь ойларида ФҲДЁ томонидан 96,3 минг никоҳ ва 15,6 минг ажрим рўйхатга олинган, 1000 нафар аҳоли ҳисобига 6 та никоҳ (2016 йилнинг январь-июнь ойларида — 5,9 та никоҳ) ва 1 та ажрим тўғри келади (2016 йилнинг январь-июнь ойларида — 0,9 та ажрим).\nЯрим йил мобайнида Ўзбекистонга кириб келганлар сони 82,5 минг, чиқиб кетганлар сони 91 минг нафарни ташкил этди.


Абдусаид Кўчимовнинг маҳорат мактаби - Уч илдиз\nТаниқли ёзувчи, шоир ва публицист Абдусаид Кўчимов 1951 йил 15 майда\nСамарқанд вилоятининг Ургут туманида туғилган. 1967 йили тумандаги 37-ўрта мактабни битирган. 1968-1972 йилларда Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика институтининг ўзбек тили ва адабиёти факултетида таҳсил олган. Меҳнат фаолияти 1972 йилда “Ўқитувчи” нашриётида корректорликдан бошланди. Мазкур нашриётда олти ой ишлаганидан кейин, болаларнинг республика газетаси – “Ленин учқуни”га адабий ходим бўлиб ишга ўтди ва 1984 йилгача ана шу газетада бўлим мудири, масъул котиб вазифаларида меҳнат қилди. 1984-87 йилларда “Шарқ юлдузи” журналида масъул котиб, 1987-91 йиллари “Ленин учқуни” газетасида бош муҳаррир, 1991-92 йилларда Ўзбекистон ёзувчилар уюшмаси раисининг ўринбосари, 1992 йилда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасида Маданият, ахборот ва туризм бўлими мудири, 1992-1996 йилларда Ўзбекистон телерадиокомпанияси раисининг ўринбосари, 1996-1997 йилларда Ўзбекистон Республикаси Президенти Девонида Ахборот маркази раҳбари, 1997-2005 йилларда Ўзбекистон телерадиокомпанияси раиси, 2005-2006 йилларда Ўзбекистон телерадиокомпанияси раисининг ўринбосари, “Тошкент” телерадиоканали бош деректори вазифаларида хизмат қилди. 2006-2017 йилларда “Хабар” газетаси бош муҳаррири, 2017 йил 10 августдан буён ЎзА Бош директори лавозимида фаолият кўрсатмоқда.\nЎзбекистон Журналистлари Ижодий уюшмаси ва Ёзувчилари уюшмаларининг аъзоси бўлган Абдусаид Кўчимовнинг биринчи китоби – “Кашфиётчи болалар” 1978 йили чоп этилган эди. Ўтган йиллар давомида “Менинг Ўзбекистоним” ( 1979 йил), “Тошбургут” (1981 йил), “Менинг юлдузим” (1984 йил), “Чаноқ” (1985 йил), “Ҳалқа” (1987 йил), “Икки баҳор” (1990 йил), ”Умид дарахтлари” (1992 йил), “Қиёфа” (1996 йил), ”Ёсуман” (2000 йил), “Баланд тоғлар” (2002 йил), “Кўзларимнинг қароғидасан” (2006 йил), “Муҳаббат боғлари” (2008 йил), “Эл сув ичган дарёлар” (2009 йил), «Сайланма» (2011 йил), «Сафар» (2010 йил) номли публицистик, шеърий ва насрий китоблари чоп этилди. Татар адиби М.Харисовнинг “Қизил сайёрага саёҳат” номли қиссаси Абдусаид Кўчимов таржамасида ўзбек китобхонларига тақдим этилган. Адибнинг “Баланд тоғлар” қиссаси ва “Бойчечак” ҳикояси асосида кўп қисмли бадиий филмлар яратилган. “Ҳалқа” ва “Ҳаёт ҳукми” номли китоблари Хитой Халқ Республикасида нашр этилган. Бир қанча ҳикоя, қисса ва шеърлари рус, украин, молдован, турк ва бошқа жаҳон тилларига таржима қилинган. Унга табиатни асраб-авайлаш мавзуидаги асарлари учун Халқаро ЮНЕСКО мукофоти, “Ҳалқа” китоби учун Ғафур Ғулом номидаги мукофот берилган.\nАбдусаид Кўчимов “Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган журналист” унвони, “Шуҳрат” медали, ”Меҳнат шуҳрати” ордени, Ўзбекистон Республикаси Президентининг ва Ўзбекистон республикаси Олий Кенгашининг Фахрий ёрлиқлари билан тақдирланган. 1990-1994-йилларда Ўзбекистон Олий Совети депутатлигига, 1994-1999 ва 1999-2004-йилларда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси депутатлигига сайланган.\nМирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети Журналистика факультетида шундай Устоз ёзувчи, шоир ва публицистларнинг маҳорат мактаблари ташкил этилган. Бугунги ижодкор талабаларимиз Абдусаид Кўчимовнинг «Ифтихор азоблари» сарлавҳали публицистикасини қунт билан ўқиб, ундан сабоқ олсалар арзийди.\nУстоз Абдуаид акани ҳамиша жўшқин ҳаёт қучоғида кўрамиз. Тиниб-тинчимас Устоз қанча масъул лавозимларда фаолият кўрсатиш билан бир қаторда насру назмда тинмай ижод қилади. Бу ижодий хазина ҳали кўп илмий тадқиқ этилишига ишонамиз.\nБугунги ёшларга қарата камтарлик, самимийлик ва бошқа инсонийлик фазилатларини шу Устоздан ўргансангиз арзийди, дегимиз келади.\nИфтихорнинг нималиги барчага аён: одам боласи бирор муваффақиятга эришганида суюнади, ғурурланади, озроққина мақтангиси ҳам келади, яъни фахрланади, ифтихор қилади. Муҳташам ғалаба лаҳзаларидаги сурур, ҳайрат ва музаффар туйғулар силсиласи — кўнгил уфқида камалакдек товланган латофатли ранглар ифтихор дейилмиш биргина сўзда жилваланади.\nБугун, худога шукур, зарнигор тонглар бирин-кетин жамол кўрсатаётир: қадим Туронзаминда ифтихор қилсак қилгулик муаззам боғлар, кўркам ва нурафшон манзиллар ой сайин, кун сайин кўпайиб, чирой очмоқда.\nШундоғ экан, унда нега ифтихор севинчлари бир четда қолиб, унинг азобларини сарлавҳа қилиб турибмиз мақоламизга? Негаки, ғалаба ҳеч замонда ойдан оёғини узатиб тушган эмас — ифтихор азоблари ҳамиша унинг фараҳли онларидан мўл, залворли ва машаққатли бўлган.\nАфсуски, биз кечаги мушкулотларни кўпинча тез эсимиздан чиқариб қўямиз, бугунги зироатларнинг қадрига етмаймиз, ҳатто ношукурлик қиламиз. Қаноат шамини ўчирамиз.\nШу ўринда бундан 4-5 йил аввал мамлакатимизда мактаб ва мактабгача тарбия ҳолати қандай бўлганини бир эслаб кўрайлик: кўплаб боғчалар сотиб юборилган, бузилган ёхуд омборхоналарга айлантирилган. Омон қолганлари ҳам ғариб, кўримсиз, бечораҳол. 30 фоизга ҳам етмайди боғчаларга борувчи кичкинтойлар сони. Энди-чи? Сўнгги 4 йилда мамлакатимизда мактабгача таълим билан қамраб олиш даражаси 2 баробар ортиб, айнан ўтган йили 60 фоизга етди, боғчалар сони 3 баробар кўпайиб, 14 мингдан ошди. Энди мазкур рақамни жайдаричасига мулоҳаза қиламиз: агар ўтган 25 йилнинг ҳар 4 йилида боғчалар сони 3 баробардан ошаверганида эди, боғча ёшидаги эркатойларимизнинг ҳаммаси аллақачонлар ушбу таълим йўналиши билан тўла-тўкис қамраб олинарди. Ёки мактаб. Боғчадан баттар эди бу азиз даргоҳнинг аҳволи. Ўқиш-ўқитиш ўлда-жўлда, муаллимлар бозорларга чиқиб кетган — эсласанг, эсинг кетади. Энди-чи? Биргина 2021 йилнинг ўзида 30 та янги мактаб қурилади, 320 та мактаб таъмирланиб, моддий-техник базаси яхшиланади. Яна ўзимизча таҳлил қиламиз: 25 йил давомида йилига 30 та эмас, ана, борингки, 20 тадан янги мактаб қурилганда, 320 та эмас, 220 тадан мактаб таъмирланганда маорифимизнинг ҳозирги шаклу шамойили қандай бўлар эди?\nМавриди келганда “ёрилмаган яра”дай кунма-кун газак олиб, ҳадсиз азобга айланиб кетган яна бир муаммо — ишсизлик оғриқлари қандай даволанаётганига тўхталмаслик мумкин эмас. Қаранг, 2020 йил 500 мингта янги иш ўрни яратилибди. Бу 500 минг фуқаро тирикчилик манбаига эга бўлганини англатади. Ўтган 25 йилнинг ҳар йилида ҳеч бўлмаса 200-300 мингтадан иш ўрни барпо қилинганда, беиш одам қолармиди бугун юртимизда? Ишсиз одам бўлмаганидан кейин иқтисодиётимиз ҳам бошқача ривожланмасмиди. Масалан, 25 йилда, майли, 5-6 эмас 2 миллион ишли бўлган фуқаро кунига 1 доллардан фойда келтирганда-чи?\nМен бу қиёслашларни кимнинг қўлига тош, кимгадир гул тутқазиш учун келтираётганим йўқ. Тугмадек ифтихор замирида тоғдек азоблар борлигини эслатдим, холос.\nШу нуқтада лирик ҳиссиётларни тўхтатиб, жиддий гапларга ўтишдан олдин битта ҳаётий ҳикояни эътиборингизга ҳавола қиламан.\nАлишер Нарзулло деган шоир бор. Тожикистонлик ўзбеклардан. Душанбега яқин Чинор деган қишлоқда туғилиб, катта бўлган. 30 йилдан бери Тошкентда яшайди. Бир неча шеърий китоблар муаллифи. Ҳозир ЎзАда — бирга ишлаймиз. “У кунларни эсласам қўрқинчли бир туш кўргандек бўламан, — дейди Алишер. — Туғилган маконга бориб-келиш учун 2-3 ойлаб сарсон бўлар эдик. Паспорт столида 80-90 кунлаб, элчихонада унданам кўп рухсат кутардик. Ижозат берилгунига қадар боришинг зарур бўлган маъракаю маврид аллақачон ўтиб кетган бўларди.\nЧегарадан ўтиш-қайтиш машаққатларини айтмай қўяқолай. Бу ёқдагилар: Қаерга? Нима учун? У ёқдагилар: Кужо? Барои чи?\nБир гал Душанбедан қайтишда йўл-йўлакай ўқиб кетарман, деб “Адабиёт ва санъат” газетини олдим. Газетанинг бир саҳифаси азалдан арабий ёзувда бўлган. Мен шуни ҳисобга олмай чакки қилган эканман. Чегарачилар газетани кўрибоқ терговни бошлаб юборди: Нега олиб ўтяпсан? Ким топшириқ берган? Қайси диний оқимга мансубсан?\nОхири паспортимдан нусха ва газетани олиб қолишди. Чегарадан Деновга, ундан Тошкентга келдим. Кечқурун одатдагидек эшик қўнғироғи жиринглади: “Паспортний режим, ҳужжатларни бир кўрайлик…”\nМен бу хунук ҳолат қиёматгача давом этса керак, деб қийналардим. Рухсатнома, виза, чегара муаммолари, савол-жавоблар, йил-ўн икки ой давом этадиган “паспортний режим” — йўлларимизда хитой девори бўлиб турарди-да!\nШукрки, бугун тош деворлар қулади. Ҳаммаси худди бир босинқирашдек ўтди-кетди. Энди чегарада турганлар сиздан олдин салом беради, йўл кўрсатади, оқ йўл, деб кузатиб қўяди. Тожик биродарларимиз чегарадан ўтаётган ҳар бир ўзбекистонликка азиз меҳмонни кутиб олгандек, “хуш омадед”, дея жилмайиб туради…”\nТушунаман. Чегара, давлатлар ўртасидаги алоқалар мураккаб, яъники сиёсат. Сиёсат эса айсбергга ўхшайди — кўринганидан кўринмаган томони бисёр. Сиёсатчи-ғаввослар билади уёғини. Эҳтимол, бизнинг ақлимиз етмайдиган жиҳатлар бўлгандир. Аммо Алишер Нарзуллога ўхшаш минглаб ватандошларимизнинг армону шодликларини эшитганда, бўларкан-ку, деб юборасанда беихтиёр. Мана, чегаралар, йўллар очилди — осмон узилиб, ерга тушмади-ку! Аксинча, қардошлар ўртасидаги борди-келдиларнинг равонлашуви нафақат Ўзбекистон, балки минтақадаги барча давлатларнинг иқтисодий юксалишига ҳам омил бўлмоқда. Бугун сиёсатнинг кўчасига яқинлашмаган одам ҳам кўриб-билиб турибди: Тошкентдан эсаётган ҳаётбахш шабадалар қўшни республикалар, денгизу уммонлар оша БМТгача етиб борди. Қозоқларнинг элбошиси Нурсултон Назарбоевнинг Шавкат Мирзиёевга қарата, биз сиз бошлаган ўзгаришларни 25 йил кутдик, деганиям шунчаки эътироф эмас! Илло, Ўзбекистон бошлаган очиқлик сиёсати Марказий Осиёдаги давлатларнинг ҳаммасига баҳорий ҳаволар олиб кирди. Мамлакатлар ўртасидаги тўсиқлар олиб ташланди. Кеча бир-бирига худо қарзи саломни ҳам қизғанган халқлар қалбида бугун яна ота мерос шарқона меҳр, оға-инилик ришталари мустаҳкамланиб, беш мустақил давлат битта аҳил оила сингари қадрдонлашиб бораётир. Рости, агар бундай тарихий инқилоб Европа ёки Ер шарининг бошқа бир қитъасида содир бўлганида эди, эзгулик ва тинчлик ҳаракатининг ташаббускори бўлган давлатнинг етакчиси аллақачонлар Нобель мукофоти билан сийланган бўлур эди.\nЎзбекистон эса минтақа интеграцияси йўлидаги саъй-ҳаракатларини бир дақиқа ҳам сусайтиргани йўқ. Қардошлик меҳру муҳаббатини бугун кечагидан, эртага бугунгидан мустаҳкамлаш чоралари изланмоқда. Яна бир мисол: шу пайтгача “интеграция-интеграция”, деб тинмай гапирилар, бироқ узоқ йиллик “бегоналик”дан кейин бирикиш, яқинлашиш учун минтақанинг ижтимоий ва сиёсий муаммоларини ўрганувчи биронта институт йўқ эди. Шавкат Мирзиёев Олий Мажлисга Мурожаатномасида айнан шу муаммо — Марказий Осиё халқлари институтини очиш зарурлигига эътибор қаратди ва мазкур даъвати билан минтақа интеграцияси масаласи Ўзбекистон учун доимий эканини яна бир карра тасдиқлади.\nУмуман, эътироф этиш жоизки, бугунги кунда мамлакатимизнинг ташқи сиёсати, дипломатлар тили билан ифодалаганда, кўп векторли форматга ўтаётир. Бу мамлакатни минтақада таъсир кучи энг юқори турувчи икки регионалистик иқтисодий-сиёсий бирлашмалар — марказида Россия турувчи Евроосиё иқтисодий иттифоқи ва Хитой бошчилигидаги “Бир макон, бир йўл” лойиҳаларига “қарам” бўлиб қолишдан ҳимоялайди. Масалан, бугун глобал дунёда жаҳон бозорига чиқиш, у ердан ўрин эгаллаш қанчалар мураккаб эканини сиёсатчи ёки иқтисодчи бўлмаган одам ҳам яхши англайди. Шундай бир пайтда Афғонистонда ўрнатиладиган тинчлик минтақа давлатларига катта имкониятлар ваъда қилиши мумкин. Хусусан, бу Марказий Осиё давлатлари учун шу пайтгача ёпиқ ва хатарли бўлиб келган Жануб сари йўлни очади. Биламизки, жанубимизда биз ҳали тўлиқ ўзлаштирмаган, аҳолиси қарийб 1,5 миллиард нафар (Покистон, Эрон, Афғонистон, Ҳиндистон) бўлган бозор мавжуд. Ўзбекистон Президентининг ҳаракатлари шуни англатадики, у мамлакатни неоколониал (янги мустамлакачилик) ботқоғига ботирмоқчи эмас, балки очиқ дунёда барча билан тенгма-тенг муносабатлар олиб бориш, ҳеч кимнинг “қош-қовоғи”га қарамайдиган беғубор ва тиниқ янги давлатни шакллантириш, назаримда.\nШунинг учун ҳам 2020 йилда Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев афғонистонлик ҳамкасби Ашраф Ғани билан 3 марта телефон орқали суҳбатлашди. Ўзбекистонга Афғонистондан 5 марта, Афғонистонга Ўзбекистондан 4 марта махсус делегация бориб келди. БМТ Бош Ассамблеясининг 75-сессиясида давлатимиз раҳбари яна бир марта дунё жамоатчилиги эътиборини Афғонистонда барқарор тинчлик ўрнатиш муаммосига қаратди.\nЗеро, Афғонистоннинг тинчлиги Марказий Осиё мамлакатларига Ҳинд океани ва Форс кўрфази портларига энг қисқа йўл билан чиқиш ҳамда Жанубий Осиёни Европа ва Хитой билан боғлаш орқали 1,5 эмас, 3 миллиард кишилик улкан бозорга кириш имконини тақдим қилади. Бундай улкан режаларни амалга ошириш билан боғлиқ азоблар эса алоҳида мавзу.\nМен қарийб 50 йилдан буён матбуот ичида юрган одамман. Лекин шу йиллар ичида совет замонини қўяверинг, мустақиллик йилларидаям сиёсий режим бу даражада оғир юкни елкасига олган эмас. Жуда яхши эслайман, кечагина нафақат халқнинг дарду фиғони, ҳатто тепага ёқмайдиган “чеҳра”нинг эфирда пайдо бўлиши қандай тўполонларга, баъзи ҳолларда охири бехайр ҳодисаларга айланиб кетарди. Бугун-чи, бугун шундай замон бўлдики, тармоқлар очиб қўйилди, ким нима деса деяётир. Тўғри, бунинг ичида туҳмат бор, хусумат, кўролмаслик деган иллатлар ҳам бор.\nНеча йиллар давомида жиноий жавобгарликдан қочиб, аллақайси ковакларда пусиб-яшириниб ётган аламзадаларнинг “ватанпарвар-герой”лик даъволари бор. Туйнугидан ел, эшигидан эл кирмайдиган, умрида бир туп райҳон кўкартирмаган ношудларнинг энса қотиргувчи ҳавойи талаблари бор. Ўз боласига ўз сўзи ўтмайдиган, ўз боласини ўз сўзи билан ўзига ишонтиролмайдиган, ўз туйғуларини ўз боласига юқтиролмай эзилиб, дардини бировга айтолмай, ичидан зил кетиб юрганлар бор. Не-не орзу-ҳаваслар билан катта тўй қилиб, фарзандининг битта бошини иккита қилган, аммо тўрт-беш ой ўтиб-ўтмай, ўз оиласини парчаланишдан асраб қолишга кучи етмай, бошини чангаллаб, маҳалла-кўйга аралашишга бети чидамай юрганлар бор. Умрида битта каптархона қуришни эплолмаганлар бор.\nИнтернетда шундай суратга кўзим тушди: қора қарға учиб кетаётган бургутнинг елкасига минволиб, муттасил чўқимоқда. Қарғанинг ўткир тумшуғи бургутга озор етказаётган эса-да, тоқат билан парвозда давом этаётир. Осмон шунқори билади: у қанча тез юксакка кўтарилса, қарға шунча тез ҳолсизланади, ўпкасига ҳаво етмай ё тушиб қолади, ёки…\nНа иложки, бугун бургут парвозига тиш-тирноғи билан қаршилик қилмоқчи бўлаётган қарғалар ҳам бор. Тўғрими? Шундай бўлгач, улардан сўрагим келади, сиз миллион-миллион халқни ўзига, сўзига, эртасининг нону тузига ишонтириш қанчалар азоблигини ҳеч ўйлаб кўрганмисиз? Фақат ишонтириш билан олам гулистон бўлиб қолса қанийди. Ишонганлар рўзғори бут, дастурхони тўкин, кўчаси обод, овул-қўрғони осойишта бўлишини истайди. Дунёнинг бошқа музофотларидаги қавмлардан кам бўлмасликни орзу қилади. Тирик одамнинг ҳар бири бир сайёра, деган экан Алишер Навоий ҳазратлари. Миллион-миллион сайёраларнинг юрак зарбларига қулоқ солиш, дардига малҳам бўлиш учун қанча чидам, ақл, заковат ва яна нодир салоҳият керак.\nЁки сиз давлат раҳбари бу ишга журъат қилганда шуларни билмас эди, деб ўйлайсизми? Ундай бўлса адашибсиз — биларди, билгандаям яхши биларди. У киши бу мамлакатни, жамиятни янгилашнинг бундан бошқа йўли йўқ эканини кўрди ва ўзида метин сиёсий ирода топди….\nНазаримда, ҳозирги шаффоф жамият, очиқ матбуот масалаларига шундоқ қарасак янглишмаймиз.\n25 йил худди сув йўлини тўсиб тургандай жамиятнинг дамбаланиши, йўли тўсилган сув ўзида турли чиқинди-қўқимларни йиққандай биздаям ўтган давр мобайнида анча гап-сўз йиғилиб қолди. Нима қилиш керак эди, дамбага қўшимча янги симон қуйиш керакмиди? Албатта, ҳали айтганимдай, бу босимни кўтариш учун янги ҳукуматга катта ирода керак бўлар эди. Бу ирода Президентда бор эканини бутун дунё кўриб турибди. Кўриб турибди елкасига тушган буюк тарихий юмушни ноёб истеъдод билан адо этаётганини ҳам. Кўриб турибди вазифага киришганидан буён бир нафас тинч турмай, одамларнинг яхши яшаши учун куну тун изланаётганини. 2020 йилда кўринмас душман — “тождор ёв” қутқу солиб турганда Ўзбекистондаги иқтисодий ривожланиш аввалги йиллардагидан кам эмаслиги ҳам ўз-ўзидан содир бўлиб қолган эмас.\nМамлакат тақдири, миллат келажаги ҳал бўлаётган ҳаёт-мамот кунларда томошабинлик, ёлғончилик, туҳмат ва кўролмовчилик, ўз ҳаловати атрофидаги майда манфаатларга ўралиб қолиш Ватанга хиёнатдан оғир бўлса оғирки, енгил эмас. Биз ҳозир худди тирнаб-тирноқлаб баланд чўққига чиқиб бораётган пай-болдирлари бақувват альпинист ҳолатидамиз.\nТасаввур қилинг: тилинган бармоқлар симиллаб оғрийди, шилинган тиззалар лўқиллаб қақшайди, пешонадан оққан тер кўзларни ачитади. Чақир тикандай чағир тошлар кийимларни йиртиб баданга игнадай санчилади. Оёқ теккан тош кўчиб, бир қўлда муаллақ осилиб қолади, альпинист эса бир дақиқаям умидсизланмайди, бор кучини билагига жамлаб, Яратгандан мадад сўраб, тоғ йўлбарси сингари харсангларга ёпишиб ўрлайверади — чўққини забт этмагунча жамики қийинчиликларга чидайди — тош келса кемиради, сув келса симиради. Муродга етган муборак лаҳзаларда эса қувончлари осмонларга сиғмайлар кетади — еру жаҳонни ярқиратиб юборади қалбида чақнаган ифтихор қуёши!\nАльпинистнинг ҳаёти шундай. Бу — унинг қисмати, ўзи танлаган ягона, муқаддас йўли — худди бизники каби.\nРоса 30 йил аввал, бир ярим асрлик қулликдан қутулган кунларда бошланган эди бу қутлуғ сафар. Шодликларимиз беадоқ эди. Бошимиз фалакда — энди отимиз тугул, эшагимизнинг эгар-жабдуғигача зебу зар бўлади, деган ширин хаёллар завқида карахт эдик. Айни чоғда, осмонўпар қояга чиқиш учун, эҳ-ҳе, не-не хатарли даралару зовлардан ошиб ўтиш кераклигиниям тўғри тушунардик. Тушунганимиз туфайли белни маҳкам бойлаб, азобларни гарданимизга олиб, шиддат билан йўлга тушдик. Беш-олти йил астойдил интилиб, анча жойга чиқиб ҳам бордик. Аммо кейин… Кейин гоҳ кетма-кет, гоҳ қаватма-қават келаётганлар кўча чангитганча ўзиб кетди. Биз бўлсак… Хомсут эмган банда эканмизда, сохта ифтихорнингми, кибрнингми гирдобига тушиб қолдик. 25 йил қўйиб юбормай, чангалида маҳкам тутиб турди бу худбин гирдоб. Шаштимиз пасайди, ишонч камайди, лоқайдлик, саросима, коррупция…\nТўрт йилдан буён бетўхтов “жанг” қилинаётганига қарамай, афсуски, бу иллатлар ҳозирча қуригани йўқ. Хушомад, хусумат, алдов кабиларнинг бозори ҳалиям айрим манзилларда энг чаққон молга айланиб турибди.\nТўғри, қисқа вақтда ура-урачилик, ҳавойи мақтовлардан йироқ, инсон қалбини очадиган, самимий, кишининг ғамию ташвишларини яширмай айтадиган эркин муҳит бўй кўрсата бошлади. Янгиланиш жараёнлари — ислоҳотлар кўлами ва самарасини оширишда ҳар томонлама етук, замонавий билим ва ҳунарларни пухта эгаллаган, азму шижоатли, ташаббускор авлод шаклланмоқда. Мана бу юмушни бажар десанг ҳам оғриниб аранг қимирлайдиганлар ўрнида шарқона анъаналарни, Ватан манфаатларини, умуминсоний қадриятларни қадрлайдиган кўзи очиқ, тозақалб ёшлар улғаяётир, мамлакат тақдири билан боғлиқ маҳобатли юмушларга дадил елка тутаётган мардлар сафи кенгайиб, кўпайиб бораётир.\nТўрт йилда шижоати аввалгиларга ўхшамайдиган, имон-эътиқоди юксак ёшларни тарбиялаш осон бўлган эмас, албатта. Уларни ўқитиш, ўргатиш, иш билан таъминлаш, қалбида Ватан туйғуси, миллий руҳ ва миллий ифтихорни шакллантириш…\nДарвоқе, миллий руҳ ҳақида.\nИлмий шаҳодатларга кўра, одамзоднинг судралиб ёхуд учиб юрувчи жондорлардан афзаллиги унинг жисмида руҳнинг мавжудлигидадир. Шоирлар руҳи ғариб одамни илдизи чириган бутага, қоғоз гулга, тош ҳайкалга қиёслайдилар. Мозий саҳифаларида эса миллий руҳи ва ифтихори, миллий мафкурага бойланиб, юракларни бирлаштирувчи қудратли тўфонга айлангач, гуллаб-яшнаб кетган мамлакатлар тўғрисида мисоллар жуда кўп. Бу жабҳадаям ёвқур боболаримиз бизга шундай шоҳона салтанат қолдирганки, бу улуғ меросга абадул-абад бутун дунёнинг ҳаваси келади. Президент ҳам миллатни оёққа қалқитишни айнан мана шу нуқталардан бошлагани бежиз эмас. Миллий ифтихорни англаш, асраш ва уни барча авлод қалбига сингдириш ҳаракати туфайли мудраган ғурурлар уйғонмоқда, ташаббуслар қанот ёзмоқда.\nБундай юксалишларни кўриб, ҳали айтганимдай, ҳасадланиб пичинг қиладиган “писмиқ дўст”ларга, албатта, пиёз тўғрамаганнинг кўзи ачимайди, дейишдан ўзга чора йўқ. Пуфлаб-пуфлаб ёндирган билади олов ёқиш азоби нималигини. Бугун зўр ифтихор ичра иқрор бўлиб турибмизки, мислсиз баҳодир ва қўрқмас саркарда Жалолиддин Мангуберди учқур самани билан қутурган дарёга сакраганда унга мадад берган куч миллат ва Ватан ифтихори эканини юракдан ҳис қилувчи ватанпарвар ёшлар кўкламда қирларни тўлдирган қизғалдоқлар каби яшнаб кўзларни қувонтирмоқда. Улар ўлимини била туриб босқинчи Доро лашкарларини саҳрода сарсон-саргардон қилган афсонавий қаҳрамон Широққа, жаҳоннинг ярмини босиб олган Македонский армиясига шердай ҳамла қилган Спитаменга, мўр-малах сингари беҳисоб мўғул аскарларига қарши қилич кўтарган Маҳмуд Торобийга қандай қудрат илоҳий жасорат ато қилганини ҳам чуқур англайдилар. Қонхўр Оқпошшонинг ёқасидан олган Намоз ботир ёхуд Дукчи Эшон жасоратининг илдизлари она Ватан томирларига туташиб кетгани ғурур ва илҳом бағишлайди уларга. Ёки Маҳмуд Замахшарий бобомиз жисмоний ногиронлигига қарамай, Хоразм диёридан неча минг чақирим олисдаги Арабистонга бориб, араб тили граматикасини мукаммал тарзда ишлаб чиққанда, Мирзо Улуғбек “осмон тоқига илк нарвон” қўйганда қаёқдан олган эди самовий тафаккурни? Уйғониш даврининг буюк мутафаккирлари Абу Наср Форобий “Шарқ Арастуси”, Мусо ал-Хоразмий Европа фанида “алгоритм” номлари билан абадий жой олишида-чи? Ёхуд Темур Маликдек мардлари, Алишер Навоий, Заҳириддин Муҳаммад Бобур, Бобораҳим Машраб каби етти иқлимга машҳур улуғлари бўлган эл кейин-кейин қандай қилиб қаҳкашон юлдузларининг энг хирасига айланиб қолди? Соҳибқирон Амир Темур ҳазратларидан кейин Туронзамин нега парчаланди, таланди, топталди? Дунёга маърифат нурларини таратган иккита Ренессанснинг икковиям нега бардавом бўлмади?\nҲозирги авлод, умуман, ўзбекистонликман деган ҳар бир инсон бугун Ватан тақдирига уйқаш юқоридаги каби саволларга безовталик билан жавоб излаётирларки, миллатнинг бундай қалқиниши неча юз йиллар давомида кузатилган эмас.\nҲа, биз фикрлаш, тафаккур қилиш нуқтаи назаридан ҳам эркинлик майдонига чиқдик. Ўзлигини англаган, миллий руҳи уйғонган халқнинг она Ватанга бўлган меҳру муҳаббати савқитабиий туйғу сифатида товланмоқда.\nБир-бирининг қўлидан маҳкам ушлаб олганлар тез оқар ва тойринчоқ кечувдан бешикаст ўтадилар. Осмон бепоён — қарғадир, қузғундир, бургутдир — парвоз учун ҳаммага майдон етади.\nМатлаб бир бўлмаса — жам бўлмагаймиз,\nЖам бўлсак — бошимиз хам бўлмагаймиз.\nЖам қилсак инсофу диёнатни ҳам,\nДунёда ҳеч кимдан кам бўлмагаймиз.\nДонишманд Шарқнинг даҳо шоири Абдулла Ориповнинг бу даъватини қонимизга, жонимизга сингдирсак, жам бўлсак, иншооллоҳ, ҳеч кимдан кам бўлмаймиз!\nЭнди бир зум қулоқларингизни беркитинг-да, қалбингизга қулоқ тутинг, эшитяпсизми, ичингиздан бир сас келаётир:\n— Сарбаланд қоя ишғол қилиниб, ифтихор ифтихорларга уланиб кетадиган кунлар узоқ эмас! Фақат кўтарилиш азобларини матонат билан енгиб ўтсак бас!


Малороссия Донбассда фуқаро урушини тўхтатиш ва Украина билан можарога барҳам бериш учун имкон яратади. 18.07.2017, Sputnik Ўзбекистон\n© Sputnik / Сергей Аверин / Фотобанкка ўтишОтвод колонны тяжелой военной техники ДНР из Донецкой области\nМалороссия Донбассда фуқаро урушини тўхтатиш ва Украина билан можарога барҳам бериш учун имкон яратади.\nTOШКЕНТ, 18 июл — Sputnik. Донецк Халқ Республикаси раҳбари Александр Захарченко Украинада ўтиш даври мобайнида янги давлат — Малороссия ташкил қилинганини эълон қилди, РИА Новости хабарига асосан.\nБироз олдин Захарченко Украина боши берк кўчага кириб қолганини ва бундан ягона йўл — янги давлат ташкил қилиш деган эди.\n"Вазият боши берк кўчага кириб қолди. Биз мамлакатни қайта қўшилиш режасини таклиф қилмоқдамиз. Украина ўзини мустақил давлат сифатида оқламади. Киев ҳукуматининг фуқаро урушини тўхтатишга қурби етмади. Фуқаро урушини тўхтатиш мақсадида… уч йиллик ўтиш даври мобайнида, биз янги мустақил давлат — Малороссияни ташкил қилишни таклиф қиламиз", — деди Захарченко.\nДонец раҳбарининг фикрига ўкра, янги давлат ташкилил қилиниши, Донбасс можаросини ва фуқаро урушини тўхтатиб қолиши мумкин. Фақат бунинг учун халқаро ҳамжамият ва аҳоли уни қўллаб-қувватлаши керак бўлади.\nЯнги давлатнинг бошқарув тизими тури ташкилий қўмитанинг кейинги мажлисида ҳал қилинади. Конституцияси эса — тайёр бўлганидан кейин умумхалқ референдумига чиқарилади.\n"Мамлакатдаги оғир иқтисодий вазиятни ҳисобга олган ҳолда, мутлақ бетартиблик ва "барчанинг барчага қарши" уруши эҳтимоли бор вақтда, уч йилгача бўлган муддат давомида мамлакатда "фавқулодда вазият" ҳолати жорий этиш мақсадга мувофиқ бўлар эди", — деди Захарченко.\nЭслатиб ўтамиз, 2014 йилга Украинада содир бўлган ҳукумат алмашувидан кейин, Донецк ва Луганск вилоятлари Украинанинг янги ҳукуматнинг қонуний эканлигига шубҳа билдиришди ва ўз ҳудудида суверенитет эълон қилишган эди.\nКиев ДХР ва ЛХРларини оккупация қилинган ҳудудлар деб ҳисоблайди ва 2014 йилнинг апрел ойидан бошлаб уларга қарши ҳарбий операция бошлаган. БМТ маълумотига кўра ушбу урушда 10 мингга яқин киши қурбон бўлган.


Uhatmaydigan xurrak va uni davolash!\nОдатда узоқ уйқу ҳам тўлақонли ором олишни таъминламайди. Инсон 8-9 соат ухласа ҳам, ҳорғин ва чарчаган ҳолатда, камига бош оғриғи билан уйғонади. Ҳолбуки ўрин қулай, хона ҳам шамоллатилган, лекин сиз ўзингизни умуман ухламагандек ҳис қиласиз. Бу ерда яна яқинларингиздан шикоят тушади: кечаси билан хуррак отиб чиқдинг!\nАйнан хуррак оромсиз уйқунинг сабабидир. Тунги хуррак хавфлими ва у билан қандай курашиш кераклиги тўғрисида юқори категорияли шифокор-сомнолог Клара Зейнулловна Искакова сўзлаб беради.\nНима учун тунда ёмон ухлаймиз?\nХуррак – юқори нафас олиш йўлларининг торайиши натижасида юзага келадиган феномен ҳодиса. У туғма ҳам бўлади, аммо кўпинча орттирилган муаммодир. Хурракнинг сабаби тўлалик, ангина ва тонзиллитнинг асоратлари ва бошқа касалликлар бўлиши мумкин.\nУйқу вақтида томоқ мушаклари бўшашади ҳамда ҳавонинг ўтиши қийинлашади. Мана шу ҳолат хурракни юзага келтиради.\nХуррак уйқу вақтида муаммолар келтириб чиқаради ва у нафас олишнинг бузилишига олиб келиши мумкин. Организмга етарли миқдорда кислород келиб тушмаслиги туфайли кислород етишмовчилиги юзага келади.\nШунинг учун, инсон тўйиб ухлай олмайди, бош оғриғи ҳамда баланд қон босими билан уйғонади. Диққатни жамлаш ва хотира сусаяди. Бу юрак ишемияси, миокард инфаркти, аритмия ва инсультга олиб келиши мумкин.\nХурракнинг энг асосий хавфи – нафас олишнинг тўхтаб қолиши, илмий номи апноэ. Агар бу ҳолат 10 сониядан ортиқ бўлса, бир соат ичида 5-10 марта рўй берса, демак кучли организм кислород етишмовчилигидан азият чекмоқда. Бу биринчи навбатда юрак ва мияга тааллуқли.\nШундай одамлар борки, 2 дақиқагача нафас олмай қўйишади. Шу вақт ичида кутилмаган ўлимга олиб келувчи паталогия ёки бузилиш содир бўлиши мумкин.\nХурракни даволаш ишлари билан шифокор-сомнолог шуғулланади. Унинг биринчи вазифаси – уйқу ва нафас йўлларининг бузилиши сабабларини аниқлашдан иборат. Бунинг учун махсус уйқу лабараторияси мавжуд. Бу бемор ўзини бемалол ҳис қиладиган қулай ётоқхонадир.\nУхлашга бир соат қолганда келинади. Аввал у хонада ётиб дам олади ва кўникади. Сўнг ҳамшира электродларни қўяди ва уларни махсус кичик қурилмага улайди. Бемор уйқуга кетади. Туни билан видеотасма кетади ва қурилма компьютерга узатилаётган уйқунинг ўн бир физиологик параметрларини қайд этади.\nУйқу структураси - тез ва секин уйқу кетма-кетлиги, нафас олиш, қоннинг кислород билан тўйиниши, юрак мушакларининг қисқариш сони, бемор қандай ҳолатда ухлаётгани, кардиограмма ўрганилади. Эртасига шифокор видеотасма ёрдамида барча кўрсаткичларни ўрганиб чиқади ва хулоса қилади: уйқунинг қандай бузилиш ҳолатлари борлиги, бунинг ҳаёт учун хавфи қай даражада ва беморда нафас олиш жараёнида тўхташ бор-йўқлиги тўғрисида маълумот беради.\nХурракнинг давоси бор\nХурракнинг сабаби тўғри аниқланса, кўп ҳолларда буни даволаш қийин эмас. Вазнни камайтириш, чекиш ва спиртли ичимликлар истеъмолидан воз кечиш, баланд ёстиқ ва уйқу вақтидаги тўғри жойлашув – буларнинг барчаси беморга ёрдам бериши турган гап.\nАгар юқори нафас йўлларининг қисқариши – анатомик аҳамиятга эга бўлса, бунда жарроҳнинг аралашуви мақсадга мувофиқ. Жарроҳлик операциясидан кейин сабаблар йўқотилгани назорат остида ўрганилади ва текширилади.\nБурун-томоқ касалликлари билан боғлиқ муаммоларни бартараф қилиш учун лор-шифокор консультацияси керак бўлади. Бунинг учун махсус машқлар ҳам мавжуд.\nХуракка қарши машқлар\nБир ой давомида мунтазам равишда шу машқлар бажарилса, хурракни сезиларли даражада камайтириш ва уйқуни яхшилаш мумкин.\n1. Тилингизни максимал даражада олдинга чиқариб пастга туширинг. Тилнинг илдизида ютиш мушакларининг оғирлигини ҳис қилиш керак. Тилни олдинга чиқарилган ҳолатда 1-2 сония ушлаб туринг ва бир вақтнинг ўзида чўзиқ “и” товушини талаффуз қилинг. Машқни бир кунда икки маротаба 30 мартадан бажаринг. Бундай машқ тил мушакларини мустаҳкамлайди.\n2. Қўлингиз билан иягингизни босинг, пастки жағни куч билан олдинга ва орқага ҳаракатлантиринг. Бу машқни ҳам кунига икки маротаба 30 мартадан бажаринг. Бунда пастки жағ мушаклари машқ қилинади, ҳалқум кенгаяди ва хуррак отиш камаяди.\n3. Тишларингиз билан ёғоч ёки пластик чўпни (қалам, ручка) қаттиқ сиқинг, уни 3-4 дақиқа мобайнида ушлаб туринг. Бу машқни уйқу олдидан бажаринг. Бу машқ ютиш ва чайнаш мушакларини ҳаракатга келтириб, уйқунинг бошланишида хурракни камайтиради.\n4. Оғзингизни очинг, пастки жағингиз билан аввал соат стрелкаси бўйича, кейин унга қарши 10-15 марта ҳаракатлантиринг.\nҚийин вазият юзага келганда\nНафас олиш касалликларининг ўтказиб юборилган ва оғир ҳолатлари бўлади. Унда аппаратли даволаш - Сипап-терапия қўлланилади. Бу қурилма юқори босимда бурундан нафас олишга мўлжалланган.\nУйқудан олдин ускунага бириктирилган герметик ниқоб кийилади. Туни билан ҳаво босим остидан келади ва бу юқори нафас йўлларининг қисқармаслигига олиб келади. Оғир ҳолатларда бемор бутун умр шу аппаратдан фойдаланишига тўғри келади. Бир ҳафтада 3-4 марта албатта аппарат билан ухлашига тўғри келади. Ҳар бир бемор учун индивидуал равишда терапевтик босим танланади.\nТунги сокин уйқу ва эркин нафас олиш инсоннинг жисмоний ва руҳий соғлиғи учун жуда муҳимдир. Хуррак ҳаёт сифатига сезиларли путур етказиши мумкин. Шунинг учун ўз вақтида керакли ёрдамни олиб, хурракдан буткул халос бўлишингиз мақсадга мувофиқ бўлади.\n- Joylandi: 30.04.2016 22:24


Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси » Аҳмаджон Мелибоев. Жавоҳирлар уммони\nАсосий Ўзбек насри Аҳмаджон Мелибоев. Жавоҳирлар уммони\nУстоз Пиримқул Қодировнинг темурийлар давридаги адабий тилимиз муаммоларига доир “Тил ва эл” сарлавҳали илмий бадеаси адабий-илмий жамоатчиликнинг юксак баҳосига сабаб бўлди. Қизиғи шундаки, муаллифнинг бу асари, гарчи илмий мушоҳада услубида ёзилган бўлса-да, биз ёшлигимизда қайта-қайта ўқиган “Уч илдиз”, кейинги йилларда яратилган “Хумоюн ва Акбар”, “Авлодлар довони”, “Она лочин нидоси” каби бадиий китоблар даражасида мароқ билан ўқилади. Бунинг боиси, китоб — тилимиз ҳақида. Бу энди менинг шахсий фикрим: ҳар қандай мажруҳ иқтисодни тадбиркорлик билан соғломлаштирса бўлади, давр, замон талаб этса, сиёсат ҳам ўзгаради. Бузилган, емирилган иморатни қайта тиклашнинг иложи бор. Аммо бузилган, бошқа тиллар таъсирида қоришиқ бир аҳволга келган тилни ўнглаш — ўта мураккаб масала. Тилни фақат тил нуқтаи назаридан эмас, тарих, миллий қадриятлар, урф-одатлар, улуғ аждодларимизнинг бебаҳо мероси, васияти нуқтаи назаридан туриб ҳам, булардан асло ажратмаган ҳолда ўрганишимиз, сақлашимиз, бойитишимиз ва авлодларга бутун жозибаси, куч-қудрати билан етказишимиз лозим. Шу маънода “Тил ва эл”ни ўқиб, ўзим учун англаганларим, ён дафтаримга алоҳида ёзиб қўйганларим қуйидагилар бўлди.\nТилга эътибор, тил ҳақида қайғуриш, уни эъзозлаш — чинакам ватанпарварлик. Француз олими М.Беллин 1861 йилда ёзган китобида улуғ мутафаккир Алишер Навоийнинг она тилига катта эътиборини шундай баҳолаган экан: “Алишер Навоий ўз миллий тилининг афзалиятларини инкор этиб бўлмайдиган далиллар билан исбот этганлиги — ўз халқи орасида ватанпарварликни бошлаб берганидан далолатдир”.\nХVI асрда Дю Белле деган шоир бошчилигида бир гуруҳ олим ва ёзувчилар “Француз тилини ҳимоя қилиш ва улуғлаш” номли манифест қабул қиладилар. Унда “Она тилини ҳимоя қилиш — Ватанни ҳимоя қилиш билан баробардир”, деган фикр олдинга сурилади.\nА.С.Пушкиннинг “Евгений Онегин” романини камида икки марта ўқиганман. Лекин бир нарсага эътибор бермаган эканман. Роман бош қаҳрамони Татъяна ўз она тилини яхши билмаганлиги учун севган йигитига француз тилида хат ёзади. Пиримқул ака ушбу фактни ўқувчи ёдига солар экан, машҳур тарихчи адиб Н.М.Карамзиннинг қуйидаги сўзларини келтиради: “Бизнинг зодагонлар рус билан русча гаплашмасдан, нуқул бузуқ француз тилида сўзлашишади. Яхши жамият деб аталган юқори табақамизда француз тилини билмасангиз кар ва гунгга ўхшаб қоласиз… Уят эмасми? Рус тилида француз тилидагига нисбатан уйғунлик кучли. Бизда ўз ҳаётимизни ифодалайдиган сўзлар француз тилидагидан кўпроқ”.\nИстиқлолнинг дастлабки йилларидаёқ бизда “Мадомики, ўз тарихини билган, ундан руҳий қувват олган халқни енгиб бўлмас экан, биз ҳаққоний тарихимизни тиклашимиз, халқимизни, миллатимизни ана шу тарих билан қуроллантириш зарур”, деган вазифа қўйилди. Пиримқул Қодировнинг фикрича, бундан салкам минг йил аввал яратилган “Девону луғотит турк”, “Қутадғу билик” каби асарлар, улуғ Алишер Навоийнинг бутун ижоди, ўлмас шоҳ байтлари халқни ўз тарихи билан қуроллантиришга муносибдир. Чунончи, тил ҳақидаги бизнинг билимимиз пештоқида Алишер Навоий турмоғи керак. “Алишер Навоий кўтарилган маънавий юксаклик Ғарбда Ренессанс деб аталадиган Уйғониш даврининг энг юксак чўққиси эди, — деб ёзади адиб. — Дунёнинг баланд маънавият чўққисига кўтарилган мутафаккир шоирнинг қалб кўзлари жанубда Ҳиндистондан тортиб, шимолда Дашти Қипчоққача, шарқда Хитой чегараларидан тортиб, Ғарбда Туркия ва Грециягача бўлган улкан ҳудудларни қамраб олади ва шунчалик кенг минтақаларда истеъмолда бўлган тил бойликларини ўрганиб, саралаб, ўз асарларига олиб киришга интилади”.\nДемак, тарих билан қуролланиш, тарих асносида ўзликни англаш учун ҳазрат Навоийни ўқишимиз ва уқишимиз керак. Устоз Жомий Навоийнинг туркий тилда яратилган “Ҳамса”сига юксак баҳо бериб, “Зи чарх офаринҳо бар он килк бод”, яъни, бу қаламга фалакдан офаринлар ёғилсин”, деганидек, улуғ Навоийнинг анашу офаринларга сазовор бўлган муборак қаламидан тўкилган дур-жавоҳирларни ўрганмоғимиз биз учун жуда ҳам муҳим. Устоз олим Азиз Қаюмов ҳазрат Навоийнинг “комил инсонни шакллантиришда муҳим аҳамиятга эга сабоқлар” деб атаган шеърий тўртликларини ёд олмоғимиз зарур. Фанлар Академиямизнинг бир гуруҳ фидойи олимлари узоқ йиллар давомида ғайрат-шижоат кўрсатиб, Алишер Навоий асарларининг 20 жилдлигини бизга туҳфа қилдилар. Аммо бу китоблар имконият даражасида нашр этилди. Матбуотимизда унинг ютуқ-камчиликлари рўй-рост айтилди. Қани энди, биз ҳам Навоий асарларини гуржи Шота Руставелининг “Йўлбарс терисини ёпинган паҳлавон”и, ҳиндларнинг “Маҳобхорат”и ёки “Рамаяна”си, финларнинг “Каливала”си каби дунёга кўз-кўз қилсак. Мамлакатимизга келаётганлар, “Хўш, бу ерда нима бор экан ўзи?” деган саволларига ўзлари жавоб қайтариб, “пахта”, “тилла” деган сўзлардан кейин “Бу ерда улуғ Амир Темур руҳи яшайди, бу халқнинг дунёни қалам билан забт этган даҳо Навоийси бор” десалар.\nБир чимдим кўкатнинг баҳоси\nСадриддин Салим Бухорийнинг “Қутби замон”, “Ҳожатбарор” мартабасига эришган атоқли олим, фақиҳлар пири Ҳазрат Абу Ҳафс Кабирнинг ҳаёти ва маърифий меросига бағишланган мўъжазгина рисоласини ўқиб, кўп нарсаларни билиб олдим. Эътироф этишларича, Абу Ҳафс Кабирнинг шарофати боис, Бухоро “Қуббатул ислом” унвонига сазовор бўлган экан. Наршахий бобо Бухоро аҳолисининг илмли бўлишида, шаҳарда илмнинг кенг ёйилишида, илмли кишиларнинг эл-юртда ҳурмат-эътибор топишида Абу Ҳафс Кабирнинг хизматлари беқиёс эканлигини таъкидлаган эканлар. Рисолада бу мўътабар олим билан боғлиқ бир неча ривоятлар келтирилади. Улардан бири қуйидагича.\nАбу Ҳафс Кабир Бағдоддан Бухорога илм олиб келади. Ўша пайтда шаҳарда оташпарастлар кўп эди. Аллома ўз маърузаларида уларни ислом динига даъват этмоқчи бўлади. Шунда хотинлари у кишидан: “Сиз умрингизда бировнинг ҳақини еган эмасмисиз? Негаки, шубҳали таом еган кишининг гапи инсонлар қалбига етиб бормайди”, деб сўрайди. “Ёшлигимда бир оташпараст қўшнимнинг боғидан бир чимдим кўкат олиб истеъмол қилганман, ҳақини беришни унутибман”, — дейди аллома. Хотин дейди: “Бориб ул оташпарастни рози қилинг, андин сўнг одамларни Исломга даъват этмоқ сизга мумкиндур”.\nАллома бориб, оташпарастдан бир чимдим кўкатнинг баҳосини сўрайди. Унинг баҳоси бир чақа бўлишига қарамай, оташпараст бир ҳамён олтин талаб қилади. Абу Ҳафс рози бўлади. Оташпараст бу воқеани хотинига айтиб берганида, хотини унга танбеҳ беради: “Бу одам ўзи сиғинадиган Аллоҳнинг ғазабидан қўрқиб, бир пулга ҳам арзимайдиган кўкат учун бир ҳамён олтин бермоққа рози бўлибди. Эй эр, билгилки, унинг дини ҳақ экан. Биз ҳам Аллоҳга иймон келтириб, исломга кирайлик. У каби ҳалол-пок, ҳақгўй бўлиб яшайлик”.\nШу воқеа сабаб, оташпараст бутун оиласи билан мусулмон бўлади.\nЯна бир ривоят. Саид Мир Кулол бир гал масжидда у кишини тинглаб турган кишиларга Ҳаж арконларини қандай бажармоқ лозимлиги тўғрисида сўзлаб бераётган эканлар. Даврада ўтирганлардан бирининг кўнглида шубҳа пайдо бўлади: ”Ҳазрат Каъбатуллога борган эмаслар-ку…”. Саид Мир Кулол суҳбатни тугатиб, масжиддан ташқарига чиқади-да, кўнглида иштибоҳ туғилган кишининг қўлидан тутиб: “Қалб кўзингни оч, осмонга назар сол”, дейди. У киши осмонга қараса, ҳазратнинг бошларида Каъбатулло жилва қилиб турганмиш…\nУшбу рисолани ўқиб, дилим ёришди, уйда фарзандларимиз билан такрор-такрор ўқидик. Мухтасаргина китобчада келтирилган ушбу ва бошқа ривоятлар, айниқса, Мухлис Намангонийнинг Абу Ҳафс Кабир шаънида айтган шеъри кўнгил мулкига айланди.\n“Китоб ўқиган, китоб кўрган одамдан ёмонлик чиқмайди”. Бу нарса ёшлигимиздаёқ кўпчилигимизнинг қулоғимизга қуйилган. Кексалар билан суҳбатлашсангиз, одоб-ахлоққа доир бирор бир гапни насиҳат тарзида айтишиб, “Китобда бор гапни айтаяпман, болам” деб қўйишади.\nБир неча қисса ва ҳикоялари билан адабиёт ихлосмандларига яхши таниш Баҳодир Қобуловнинг “Ўспиринлик” қиссасини дастлаб шунчаки варақлаб чиқиш учун қўлимга олдим. Тоғ қишлоқларидан бирида кечган беғубор болалик хотиралари, тоғликлар, уларга хос урф-одатлар, табиатнинг бетакрор манзаралари тасвирланган қисса экан. Кичик-кичик ҳикоячалар воқелиги бир-бирига уланиб, яхлит сюжет чизиғини ҳосил қилади. Китобни варақлай бошлашим биланоқ, муаллифнинг бир қарашда бироз эриш туюладиган, аммо нимаси биландир ўқувчини ўзига тортадиган услубига эътибор бердим. Халқда бор, аммо бадиий адабиётда деярли кам ишлатиладиган, бугунги ёш китобхонга унча таниш бўлмаган сўз ва иборалар, ноёб атамалар, жой номлари шу қадар кўп ва қизиқарлики, беихтиёр қўлимга қоғоз-қалам олдим.\nТоғлик кексаларнинг тилидан келтирилган мақол, маталлар: “Ўлик борнинг борини, йўқнинг сирини очади”, “Одам дегани — ариқдаги сувдай гап, оқади —кетади”, “Иши йўқ (ишсиз), аммо тиши бор”, “Дунё борки, ўғри бор”, “Дунёнинг оти ўғри”, “Ўғри ўзингдан чиқса яхши, топганини барибир, элга қайтаради, бегона ўғри ейди—кетади”, “Бегона ўғридан бегона райком ёмон, ёппа талайди”, “Тузинг сочилган кўчани тўзитма”, “Кўчани беҳуда чангитма, чангнинг ҳам уволи бор”, “Сутим ҳалол бўлсин десанг, подачининг ҳақини вақтида (тўғри) бер”, “Девонаси йўқ шаҳарнинг баракаси йўқ”, “Оларда мард бўлсанг, берарда ҳам мард бўл”, “Қўлинг очилмагунча йўлинг очилмайди”, “Бош ёриғи бўрк ичида”, “Ялангоёқ мардлик қилса ё кўзи чиқади, ё оғзи йиртилади”, “Бировнинг ҳисобидан мардлик қилма”, “Қозонга яқинлаша олмасанг ўчоқ бошида юр”, “Болаларинг ўчоғидан чўғ бермаса ҳам, доғини кўрсатмаса бўлди”, “Оч одамдан оч бола туғилади”, “Эркакмисан ё хотинларнинг холасимисан?”, “Қишлоқда жаноза ўқийдиган эркак қолмаса, эчкининг оти мулла Норқўзи бўлармиш”, “Қўй — ёмон куннинг ямоғи”, “Қуруқ чўпни бош (бошлиқ) қилиб қўйсалар ҳам унга бўйнингни эг”)…\nҚиссада қишлоқ оқсоқоллари, кекса момоларнинг тилидан берилган бундай мақолу маталлар, “қишлоқшумул” иборалар, писанда, қочиримлар талайгина. Муҳими, қисса қаҳрамонларнинг характери уларнинг нутқи, дунёқараши орқали очиб берилади. Мана, Яхшигул момо шаҳарда яшайдиган ўғли Бекмирза келганида у билан суҳбатлашиб ўтириб, нима дейди: “Бек боламдан айланай, яхши келдингизми, довмисиз болам, ҳамиша дов бўлинг—да. Сиз менинг отамсиз, ёмон назарлар менга тегсин, сизга тегмасин. Раҳматли катта отангиз “Йигит кишининг пири бўлади, етмиш ёшли кампир ҳам етти ёшли ўспиринга йўл бериши керак”, дер эдилар. Сизни сиз десам дебман—да, боламжон, хижолат бўлманг. Онаси сизлаган болани ҳеч ким сан деб бетига тик қарай олмайди. Сизни ҳеч ким сан демасин дейман—да. Худо ҳам ҳаммани эркак қилиб яратавермайди…”.\nЯхшигул момо ўлимлигини тайёрлаб қўйган. Дугонаси Энақиз кампирга тайинлайди: “Мана бу бош—оёқ сарпо — ювғучига, мана бу яктак—минсак — жағбойларга, мана бу жегда — сув қуйганга, мана бу камзул — суяганга. Бел болаганларга мана булар. Ўзинг қўлинг билан берасан…”, “Ҳа, энди мани болаларим кўмсин—да. Шуларни кутмай, кимни кутаман. Ўлигимни эгаси шулар. Шулардан икки кетмон тупроқ умидворман—да, айланай…”.\nШаҳарлик ўғли келганида момонинг ҳовлиси ёш-яланглар, бўйга етиб қолган қизчалар, қўшни келинлар билан тўлади. Бекмирза уларга пул улашади. Момо дейди: “Бек берганида бетига қарамай олаверинглар, қарз бўлиб қолмайсизлар, ҳақига ўлганимда яхшилаб йиғлаб берасизлар…”.\nҚиссадаги таъсирчан образлардан бири Ҳувайдо момо. Жаркўчаликларнинг айтишича “Қариб қуюлмаган қирчанғи”. Кампирлар бирор бир маракага боришса, сурувнинг серкасидек, бир қадам олдинда аланг-жаланг юради. Йўл-йўлакай ҳовлима-ҳовли кўз югуртиради, кимнинг ўчоқбошиси супуриб-сидирилмаган, кимнинг тандиридаги кул олинмаган, шуларни ўз кўзи билан кўриш учун билинар-билинмас атрофни кузатади. Аммо бировнинг гапини, деди-дедисини бировга айтмайди. Ўз кўзи билан кўриб, ўз қулоғи билан эшитганини, қўли билан ушлаганини дейди. Шунинг учун уни Ҳувайдо деянғич дейишади.\nҚиссада ижодкор сифатида билиб қўйишимиз зарур бўлган халқона ибораларни кўплаб учратдим. “Чўлга кўчирма қилинганлар”, “Қишнинг эшак ўлдирар совуғи”, “Арнасойнинг қаншари”, “Эски дамқисмаси (астма касали) тутиб қолмаса гўрга эди”, “Ойшадан -бемордан) киртайган кўз, қоқшол тана, жинжайган соч, пичоқ қайраса бўладиган ияк қолганди, холос”, “Бола ёши бир жойга мўралагач”, “Оқмирза муаллим ўғлининг қамоқдан чиққанига элга ош-кўзойдин берди”, “Қишлоқда аввал кўча уйғонади”, “Давлатмурод… уруш бошланганида ўн тўққизни босганди. Сталин радиодан гапирган куннинг эртасига қўшни қишлоқлик Санам сатанг деган уч эр кўрган, ўзидан ўн икки ёш катта хотинга уйланди. У (Санам сатанг) бир қиз — эргаштирмаси билан Давлатмуродникига келин бўлиб тушди-ю шу ерда равиш топди… Орадан беш-олти йил ўтиб, яна бир қиз кўрди. Яккадан якка бўлди (Давлатмуроднинг якка ўғиллиги айтилмоқда), Давлатмурод кўп куйинмади. Уруғи ўзи шундай, яккаотар, “Кўчанинг икки бошига илиниб турган уйлар…”.\nМуаллиф шева сўзлардан унумли фойдаланади: қаншар, болор, марза, бўзалам, зулпак, қурбақа учуқ, маташтириб, жармушук, чувва, хомишак, бозораки нон, деворбир (бир девор), Кўкқоянинг каллаги, тевалашди, мезлади, ўтирик, экаришиб (“ўчакишиб”), панқилдоқ, беш тош, мак-мак (болаларнинг ўйинлари), дўғлади… Бу сўзларнинг баъзиларига изоҳ бериш керак бўлади, чунки қиссани қисса воқеалари содир бўлган жаркўчаликлардан ташқари бошқалар ҳам ўқишади.\nТоғликларда бир вақтлар келинчак обқочиш (ўғирлаш) одати бўлган экан. Ўғрилар бир гал этикдўзнинг сулувдан сулув хотинини ўғирлаб кетишади. Қандай қилиб денг: “Қасам ичган йигитлар кечаси этикдўзнинг ҳовлисига кириб, айвонда эри билан ётган келинчакнинг лозими почасига ичи чумолига тўлдирилган қамишни пуфлашган. Чумолига таланган келин лозимини қоқиш учун ташқарига чиққанида, бошига қоп солишган—у обқочишган, тамом—вассалом”. Бошқа бир одат — тоғликларнинг ғов ва дарчалари олдида бировники чоғроқ, бировники каттароқ супа бўлади. Тўй-томошаларда қариндош-уруғ супага йиғилиб, маслаҳат қилишади. “Ҳа, у-ми, катта супалик-да, дейишса, билингки, уруғ-аймоғи кўп одам”.\nБаъзан оғирлиги анча-мунча тош босадиган китобни умид билан ўқийсану, бирор бир янги гап топа олмай, ҳафсаланг пир бўлади…\nБизнинг қишлоқда… ёзилмаган китоб\n“Калила ва Димна” асарини биринчи бор қачон ўқиганлигимни эслай олмайман. Тўғриси, биринчи марта бу китобни мендан катталар овоз чиқариб ўқишаётганида, ораларига суқилиб кириб, узуқ-юлуқ ҳолда эшитганман. Ёдимда қолгани — бу китобни бизнинг қишлоқда яшаган Файзулла қори деган киши ёзган экан, деб юрардим. Болаликда қўшни қишлоқлик тенгдошларинг олдида мақтанишдан ҳам завқли иш бўлмайди-да. Аммо, кейинчалик маълум бўлдики, “Калила ва Димна”ни Тошкентда 1898 йили Алмаий тахаллусли Қори Файзуллоҳ деган киши ўзбек тилига таржима қилган экан. Демак, бизнинг қишлоқда ўқилган бу китоб 1901-1913 йиллардаги тошбосма нусха бўлиши керак. Китоб жавонимдаги “Калила ва Димна” 1977 йили Ғафур Ғулом номидаги адабиёт ва санъат нашриётида муҳтарама олимамиз Суйима Ғаниева таржимасида чоп этилган. Ҳар гал, ушбу китобни қўлимга олганимда, энг аввало, академик Воҳид Зоҳидовнинг “Юксак нафосат ва мангу ҳикмат обидаси” сарлавҳали сўзбошисини, кейин ибн аш-Шоҳ ал-Форисий номи билан машҳур Беҳнуд ибн Саҳвонинг муқаддимасини ва таржимон Суйима Ғаниеванинг сўнгсўзини ўқийман.\nСўнгсўздан бу қадимий китобнинг ёзилиш тарихи, кимлар томонидан қачон ва қаерда таржима қилингани, Қори Файзуллоҳнинг кимлиги, таржима чоғида нималарга эътибор берилгани тўғрисидаги маълумотларни билиб оламан. Муқаддимада эса, эътибор беринг, мана бундай жумлалар бор: “Бу китобнинг мазмун ва мақсадини жоҳил кимсалардан пинҳон тутиш учун ундаги ривоятлар ҳайвонлар ва қушлар тилидан нақл этилади. Беақл одамлар учун унинг мазмуни юзаки кўринар, аммо фаросатли одамлар эса ундан ғоят чуқур, ибратли маъно жавоҳирларини топадилар, манбалари жуда бой ва гўзал эканлигини кўрадилар. Бу китоб файласуф учун — кенг бир фазо, ақл учун — буюк машқ майдони, китоб мухлислари учун — унутилмас хотира, маъносига тушунадиганлар учун — ажойиб бир ибрат хазинасидир”.\nЭнди Воҳид Зоҳидов қаламига мансуб сўзбошига қайтамиз. Ишонинг, қайта-қайта ўқийвериб, мен ушбу атиги уч ярим бетлик, етмишинчи йиллар услуби ва имконияти доирасида ёзилган мақолачани деярли ёд олганман, ҳозир ҳам адашмай қайтара оламан. Шу сўзбошига ишқим тушиб қолган. Баъзан овоз чиқариб ўзимга ўзим қироат билан ўқиб бераман. “Асарда социал воқеликдаги салбий ҳодисаларга қарши ўт очилади, ақл, адолат, одамгарчилик тараннум этилади. Унда (“Калила ва Димна”да) ўша жамиятдаги (асар ёзилган пайтдаги) барча нуқсонлар — хиёнат ва жиноят, пасткашлик, иғво, фисқ-фасод, зулм-ваҳшат фош қилинади. Мана шу қора кучларнинг намояндалари — золим шоҳлар ва уларнинг разилликлари, нопок вазирлар, амалдорлар ва уларнинг палид ишлари, сарой ихтилофлари ва ифлосликлари; қотил ва йиртқич табиатли одамлар ва уларнинг шафқатсизликлари; халқлар тинчлигини бузувчи ва мамлакатларни харобага айлантирувчи уруш-ихтилофлар; ҳар нарсани — инсонийлик ва ор-номусни, инсоф ва виждонни мол-дунёга сотувчилар, нафси бузуқлиги, очкўзлиги, худбинлиги туфайли ўзгаларни ҳам, ўзларини ҳам фалокат гирдобига ташловчилар; фитначи, қаллоб, мунофиқ, муттаҳамлар ва уларнинг қилмиш-қидирмишлари; бегуноҳлар устига ҳар қандай айбни юклаб, маломат тошларини отувчи, ўзлари ҳеч нарсага арзимайдиган, қўлидан ҳеч қандай фойдали иш келмайдиган ёки буни хоҳламайдиган, лекин ўзларини барчадан юқори қўйиб, ўзгаларни камситишга, оёқ ости қилишга уринувчи ва шу билан кун кўрадиган ғийбатчи ва ҳасадчилар — булар бир олам.\nАқл ва инсоф эгалари, одил ва доно шоҳ, унинг ҳикматли, билимдон, тадбирчан аркони давлати; фан, ҳунар ва санъат аҳллари; адолат ва раият учун жонини ҳам аямайдиган, қаҳрамонлик ва жасорат намуналарини кўрсатадиган, қўрқмас баҳодирлар. Ақл-идрок, инсоф ва тадбирчанликни ҳар нарсадан устун қўядиган, шулар ёрдами билан энг оғир ва мураккаб масалаларни ҳам ҳал қила оладиган, ҳатто барча учун жуда хавфли ва ғоят зўр душманни ҳам енга оладиган вафодор ва садоқатли кишилар — бу иккинчи олам. Ўз даврининг ҳақиқий манзарасини акс эттирувчи бу асардан шундай хулоса чиқади: “Хўжайин ва қарол, шоҳ ва қул бор жойда ҳамиша ўлим ва жазо бўлади”.\nВоҳид Зоҳидовнинг бу сўзбошиси тилимизнинг нақадар бойлиги билан бирга, инсон ҳаётининг нақадар мураккаблигини ҳам кўрсатади.\nЭртак китоблар керакми?\nБолаликда “Алпомиш”, “Гўрўғли”, “Ёзи ва Зебо”, “Равшан ва Зулхумор” каби достонларни кўп ва хўб ўқиганмиз. Шундай бўлардики, бир янги китоб қўлимизга тушса, уни бошқалардан аввалроқ ўқиб чиқишга, ўқиганларимизни бир-биримизга айтиб беришга ҳаракат қилар эдик. У пайтлари достонларни қироат билан, деярли қўшиққа ўхшатиб, овоз чиқариб ўқиш одат эди. ўқиб бўлгач, қизғин муҳокама бошланарди.\nЭртак китобларни айтинг. Қироатхонлар уларни бизга шундай ўқиб беришардики, воқеалар — ёвуз ниятли ялмоғиз кампирнинг афт-башараси, раҳмсиз, очкўз девларнинг ғазаби, нияти бузуқларнинг кирдикорлари шундоққина кўз ўнгимизда гавдаланиб, биз уларни деярли кўриб тургандек бўлардик.\nКейинчалик англаб етганим — эртак ва достон китобларни кўп ўқиган болаларнинг нутқи равон, фикрлаши кенг, ҳаёл тасаввури чексиз бўлар экан. Бундай бола кейинчалик фарзандига бирор бир воқеани гапириб бераётганида ёшлигида ўқиган ва шуурига сингган китобларидан мисоллар келтириб, нутқини янада таъсирли қилиб юборади. Масалан, “Кеча темирчи бувадан битта ўроқ сотиб олдим, ўзиям Абу Муслимнинг қиличидай келади” ёки “Ҳой бола, бу дейман, Алпомишнинг синглиси Қорасочга туя боқтирган Ултонсозга ўхшаб босар-тусарингни билмай қолибсан-ку…” ва ҳоказо.\nЁшлар нашриётида ишлаб юрган кезларим қирғиз, қозоқ, туркман, грузин, рус, арман, Шри Ланка, шимол халқ эртакларини ўзбек тилига ўгирдим. Ўгирдиму қизиқ бир нарсага гувоҳ бўлдим — халқнинг миллий ўзига хослиги, илм тили билан айтганда, менталитети, маънавий-ахлоқий қиёфаси, урф-одаатлари унинг эртакларида ҳам акс этар экан. Чунончи, грузин эртагидаги дев билан ўзбек эртагидаги девнинг характерида бир-бирига мос келмайдиган жиҳатлар бор: ўзбек дев “Саломинг бўлмаганда етти ямлаб бир ютардим, дейди. Грузин дев бўлса салом-паломга қараб ўтирмайди. Тожик дев билан бемалол гаплашиш мумкин, қирғиз ёки қозоқ дев бўлса, қўнғироқдек овозда ашула айтиб юборсанг, кўнгли бўшаб кетади. Арман дев гапни шундай айлантирадики, тузоғига илинганингни билмай ҳам қоласан. Немис эртагидаги Ғоз бўлса қўшниларини уйига таклиф этишдан олдин улар кечги овқатни ейишганми-йўқми, шунга қизиқади.\nХалқ эртакларининг жозибаси, таъсир қудрати ҳам шунда бўлса керак.\nХўш, бугун болаларимиз эртак китобларни, достонларни қай даражада ўқимоқдалар?\nБу саволнинг жавоби жуда мушкул. Шу боис, уни бироз енгиллатиб, “Бугун болалар китоб ўқияптиларми?” дейишимизга тўғри келади. Аммо бунда ҳам жавобдан қониқмаймиз. Бошланғич синфларда ўқиётган кезларимиз муаллимларимиз бизни эртак тўқишга ундашар эди. Масалан, бирорта ҳикоят ёки ривоятни ярмигача айтиб, қолганини ўзинглар уйда тўқиб келинглар, дея вазифа беришарди. Шундай вазифалардан бири ёдимда қолган:\n“Қадим ўтган замонда, Қорақалпоқ деган томонда бир подшо яшаб ўтган экан. Подшонинг учта ўғли бўлган экан. Бир куни подшо ўғилларини ёнига чақириб, уларга шундай дебди: “Болаларим, мен ёшимни яшаб, ошимни ошаб бўлай деб қолдим. Мендан кейин тахт сизларга қолади. Бугун эса ҳар бирингизга ўнтадан тилла танга бераман. Шаҳарга бориб ўйнаб-кулинглар, хохлаган нарсангизни сотиб олинглар, кайфичоғлик қилинглар. Бир ойдан кейин уйга қайтинглар. Қайтиб келганингиздан кейин кўрган-кечирганларингизни менга сўзлаб берасизлар. Кимнинг ҳикояси қизиқарли чиқса, тахт ворислигини ўшанга топшираман.\nАлқисса, уч ака-ука хурсанд бўлишиб, йўл тадоригини кўришиб, отларига миниб уч тарафга равона бўлишибди. Катта ўғил шаҳарга келиб, роса бир ой маишат қилибди, бор пулини еб-ичиб битирибди. ўртанча ўғил отаси берган пулларга кўркам либослар сотиб олибди. Бошига қундузи телпак, оёғига юқори мартабали зотлар киядиган баланд пошнали этик тиктирибди. Кенжа ўғил бўлса…”\nКенжа ўғил отаси берган пулларни қандай сарфлаганини биз ичимиздан тўқиб, эртакни давом эттириб келишимиз керак эди. Тўқиганмиз ҳам. Масалан мен, кенжа ўғил шогирдликка тушиб, бир ой ичида ҳунар ўрганибди, деб ёзганман. Кимдир эртакни “Кенжа ўғил бир дурадгорга шогирд тушиб, шаҳарда бир-икки ой қолиб кетибди, акалари ундан хабар олишмабди, аксинча, тахтга битта меросхўр камайди, дея хурсанд бўлишибди”, деган мазмунда давом эттирган.\nБола эртаклар дунёсида яшаса, ўзини эртак қаҳрамонларига ўхшатса, яхшилик нимаю ёмонлик нима, эзгулик нимаю ғараз нима — бу тушунчаларнинг фарқига бора бошласа, бу, албатта, хўб гап. Аммо фарқига бормай катта бўлса-чи? Ерга тушган ушоқни минг машаққат билан елкасида кўтариб бораётган чумолини эзғилаб ўтса, қушларнинг патини юлса, инини бузса, кучукчага озор берса-чи?\nИшончим комилки, эртак, ривоят ўқиган, баъзан эса ўзи ҳам билганича эртак тўқиган бола асло бундай қилмайди. Эртак, халқ достонлари, ривоят ва ҳикоятлар мурғак қалбларни одобга, меҳр-мурувватга, одил ва холисликка ундайди.\nЯқинда бир ривоят ўқиб қолдим. Бир донишманд саҳрода сувсизликдан азоб чекиб бораётган экан. Қарши томондан келаётган карвон соҳиблари унга раҳм қилиб, бир пиёла сув узатишибди. Донишманд сувни ичмай, ниманидир кута бошлабди. Бунинг сабабини сўрашганида, у “Пиёла четида бир чивин чанқоғини қондирмоқда, унга ҳалақит бергим келмаяпти”, деган экан.\nКитоб жавонимдан “Алпомиш” достонини олиб, варақлай бошлайман. Қани энди, набирам ҳам шу китобни ўқиса, дейман. Аммо китоблар олами остонасига энди-энди қадам қўяётган набиралар уни тушунишармикин? Шуни ўйлаб қоламан. Нега десангиз, достон тилида болалар тугул, анча-мунча катталар ҳам тушуниши қийин бўлган сўз ва иборалар кўп. Бизга бугун Навоийни тушунишда унинг асарлари асосида яратилган изоҳли луғат қанчалар зарур бўлса, болаларимиз учун ҳам эртаклар, достонлар тилини, тилсимини очувчи калит-изоҳлар шунчалар керак. Масалан, “Алпомиш” достони бўйича изоҳли луғат яратиш нега мумкин эмас? Халқ достонлари бўйича илмий-тадқиқот ишларини олиб бораётган муҳтарам олимларимиз, фидойи муаллифлар бу савол ечимини топсалар ёмон бўлмасди.


ЖЧ-2022. Осиё қитъасида дастлабки саралаш босқичига қуръа ташланди / Olamsport.com\n17 апр 14:07\nЖЧ-2022. Осиё қитъасида дастлабки саралаш босқичига қуръа ташланди\nТеглар : ЖЧ-2022ҚатарОсиё\nБугун ОФК штаб-квартирасида жаҳон чемпионати биринчи саралаш ўйинларига қуръа ташлаш маросими ўтказилди.\nМаълумки, 2022 йилги жаҳон чемпионати Қатарда ўтказилади. Июнь ойидан бошлаб эса дастлабки саралаш ўйинлари старт олади. Саралаш босқичининг биринчи раундида ФИФА рейтингига кўра Осиё бўйича 35-46 рақамдаги жамоалар иштирок этади.\nСаралаш учрашувларининг биринчи раундида 12та жамоа ўзаро баҳс олиб боради. Уй-меҳмон тарзида ўтадиган баҳслардан сўнг 6та жамоа кейинги босқичга йўл олади. Дастлабки ўйинлар 6 июнь, жавоб учрашувлари 11 июнь куни бўлиб ўтади.\nЭркин курашчилармиз Осиё чемпионатини 3 та медаль билан якунлашди + ФОТО 0


БИЗНИНГ ВАЗИФАМИЗ — - Ўзбекистон овози газетаси\nЎЗБЕКИСТОН - ҚОЗОҒИСТОН: ҲУДУДЛАРАРО ҲАМКОРЛИККА БАҒИШЛАНГАН БИРИНЧИ ФОРУМ\nКИТОБ ИНСОННИ ЯХШИЛИККА ЕТАКЛАЙДИ\nДАВЛАТ БЮДЖЕТИ ЛОЙИҲАСИ КЎРИБ ЧИҚИЛАДИ\nБИЗНИНГ ВАЗИФАМИЗ —\nсоғлом, баркамол авлодни, Ватанимиз шаънини муносиб ҳимоя этадиган спортчиларни тарбиялаш\nМана ўн уч йилдирки, енгил атлетикага ихтисослашган болалар спорт мактабида мураббийлик қиламан. Бир пайтлар бу ерда машғулотлар ўтказиш учун шароит етарли эмасди. Президентимиз томонидан болалар спортини ривожлантиришга берилган жуда катта эътибор натижасида аҳвол тубдан яхшиланди.\nБунинг натижасида маҳоратли спортчилар имкониятига эга бўлдик. Ҳозир шогирдларимдан икки нафари келгуси олимпиадада иштирок этиш ниятида курашяпти. Сардор Умаров 400 метрга тўсиқлар оша югуришда 53 секунд натижа кўрсатди. Ҳозир янги йўлакчада такомиллашган техник усулларни ўзлаштираяпмиз. Ишончим комил, Сардор бу масофани 50-51 секундда босиб ўтиш имконига эга. Шунда унга олимпиадага йўл очилади. Ўсмирлар ўртасида икки карра мамлакат чемпиони Татьяна Таланова ҳам 800 метрга югуришда юқори натижаларга эришмоқда. Кундалик изчил машғулотлар туфайли унинг кўрсаткичи тобора яхшиланиб бормоқда.\nКейинги йилларда бутун мамлакатимизда бўлгани каби Фарғонада ҳам спортнинг барча турлари ривож топмоқда. Бокс, шахмат, кураш, стол тенниси ва бошқа йўналишларда кўплаб Осиё, жаҳон чемпионлари ва совриндорлари етишиб чиқди. Буларнинг барчасига юртимизда ёшлар, айниқса, болалар спортини ривожлантиришга берилаётган беқиёс эътибор туфайли эришилаяпти, десам тўғри бўлади.\nФарғонадаги муҳташам олимпия захиралари коллежи, гимнастика спорт зали, янги қурилаётган ёпиқ сузиш саройи барчанинг ҳавасини келтирмоқда. Бугунги кунда Президентимиз қарори билан Фарғона шаҳри янгитдан бунёд этиляпти. Янги лойиҳада ўнга яқин спорт иншоотлари қурилиши режалаштирилганидан биз мураббийлар беҳад хурсандмиз. Қувонмай бўладими, энди 25 минг ўринли, халқаро талабларга жавоб берадиган янги стадионимиз бўлади, сузиш саройида эса сув спортининг барча турлари бўйича машғулот ва халқаро мусобақалар ўтказиш имкони яратилади.\nБолалар спортини ривожлантириш жамғармаси Ҳомийлик кенгашининг навбатдаги йиғилишида Президентимизнинг биз мураббийлар шаънига илиқ сўзлар айтгани руҳимизни кўтариб юборди. Бундан буён ҳам халқаро спорт мусобақаларида мамлакатимиз шуҳратини янада оширадиган ёшларни тайёрлашга бор куч ва билимимизни сарфлайверамиз.\nФарғона болалар ва ўсмирлар махсус спорт мактаби мураббийси.


ССП Янгиликлари: 20.01.20 ССП томонидан “Бухорогазсаноатқурилиш” АЖнинг 33 млрд. сўмлик дебиторлик қарзи ундириб берилди. ССП Янгиликлари: 20.01.20 Ҳиндистонда ўтказиладиган ўқув курсларига таклиф этамиз! ССП Янгиликлари: 17.01.20 Савдо-саноат палатаси томонидан Наманган вилоятида электротехника саноатини ривожлантиришга қаратилган семинар ташкил этилади. ССП Янгиликлари: 17.01.20 Савдо-саноат палатаси юридик шахслар ҳайдовчиларининг мажбурий малака оширишдан ўтиши тўғрисидаги меъёрий-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини жамоатчилк экспертизасидан ўтказди. ССП Янгиликлари: 16.01.20 Савдо-саноат палатаси кўмагида Тошкент вилояти ҳокимининг қарори ҳақиқий эмас деб топилди Чет элда кўргазма ва савдо ярмаркалари: 23.01.20 - 27.01.20 15-Халқаро автомобилсозлик кўргазмаси Чет элда кўргазма ва савдо ярмаркалари: 15.01.20 - 18.01.20 18-Халқаро совутиш ва эшитиш аппаратлари ва ускуналари кўргазмаси (TERMOTEC 2920) Чет элда кўргазма ва савдо ярмаркалари: 10.01.20 - 13.01.20 DOMOTEX Hannover 2020 кўргазмаси Чет элда кўргазма ва савдо ярмаркалари: 7.01.20 - 10.01.20 14-Халқаро тиббиёт, стоматология ва лаборатория жиҳозларининг кўргазмаси Чет элда кўргазма ва савдо ярмаркалари: 7.01.20 - 10.01.20 ISFAHAN PHARMA 2020 фармацевтика саноати II Халқаро кўргазмаси Вазирликлар ва идоралар тендерлари: 23.01.17 Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Саноат соҳасидаги тендерлар : 20.01.17 Министерство Минобороны Республики Узбекистан И активный Вазирликлар ва идоралар тендерлари: 10.05.16 Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги Давлат тендер ва харидлари: 11.12.15 Россия Федерацияси Давлат тендер ва харидлари: 11.12.15 Украина\nЭкспертлар кенгашининг навбатдаги йиғилиши дори моддаларини олиб кириш масалаларига қаратилди.\nЎзбекистон Савдо-саноат палатасида Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирининг 2017 йил 24 ноябрдаги 639-сонли буйруғи билан ўрнатилган дори моддаларини олиб киришнинг янги тартиби натижасида тадбиркорлик фаолиятини амалга оширишда вужудга келган муаммоларни муҳокама қилиш бўйича маҳаллий дори ишлаб чиқарувчи тадбиркорлар ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги вакиллари иштирокида Палатанинг ҳуқуқий масалалар бўйича Экспертлар кенгаши йиғилиши бўлиб ўтди.\nХусусан, Соғлиқни сақлаш вазирининг 2017 йил 24 ноябрдаги 639-сонли буйруғи билан 2003 йил 25 сентябрдаги 426-сонли буйруғи ҳамда амалда бўлган дори моддалари ва in bulk маҳсулотларни олиб кириш тартиби бекор қилинган. Шунингдек, янги буйруққа кўра, олиб кириладиган дори моддалари ва in bulk маҳсулотлар мажбурий рўйҳатдан ўтказилиши зарур. Янги тартиб кучга киргандан сўнг дори моддалари учун 6 ой, in bulk маҳсулотлар учун 1 ой ўтиш даври ҳамда ўтиш даврида дори моддалари ва in bulk маҳсулотлар мажбурий рўйҳатдан ўтказилмаслиги белгиланган.\nЙиғилиш давомида маълум бўлдики, Соғлиқни сақлаш вазирининг 639-сонли буйруғи Савдо-саноат палатаси билан келишилмаган ҳамда Адлия вазирлигидан рўйҳатдан ўтказилмаган. Шу сабабли, 2017 йил 16 ноябрда Адлия вазирлиги томонидан Соғлиқни сақлаш вазирлигига юқоридаги буйруқни бекор қилиш ва ижродан қайтариб олиш тўғрисида 1-6/33-1324/8-сонли тақдимнома киритилган. Ушбу тақдимнома асосида Соғлиқни сақлаш вазирлиги ходимлари томонидан юқоридаги буйруқни бекор қилиш бўйича лойиҳа тайёрланмоқда.\nСоғлиқни сақлаш вазирлиги вакиллари томонидан юқоридаги буйруқ бекор қилиниб, янги тартибни белгилайдиган меъёрий-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси тайёрланаётганлиги ҳамда Савдо-саноат палатасига келишиш учун юборилиши билдириб ўтилди.\nЙиғилиш натижалари бўйича ишлаб чиқилган таклиф ва тавсиялар ҳамда йиғилиш баённомаси манфаатдор ташкилотларга юборилган.


TANISH KABUTARLAR - 24 Ноября 2013 - www.BePuL.NeT\nГлавная » 2013 » Ноябрь » 24 » TANISH KABUTARLAR\nОҳ-фарёд, ҳайқириқ, қувонч билан айтилган ҳар бир сўз ҳудди қора мой сингари ана шу йўл, ана шу кўҳна бино бағрига сингиб кетган. Йўл ҳам, бино ҳам жонсиз. Аммо у кўп воқеаларнинг гувоҳи. Даҳшати кишини ларзага келтирувчи ҳар қандай воқеа ҳам улар учун паровоз қичқириғидай оддий бир нарса бўлиб қолган.\nШунинг учун ҳам бу мунғайган бино, қорамойга беланган йўл жим...\nБиринчи ҳикоя: 1942 йил.\nАсқархўжаникида тўй тарқаши билан Нафиса ўғлига аза очди. "Қўшнимнинг тўйига зомин бўлмайин”, деб қорахатни яшириб, ёниб-куйиб юрган она қалбида йиғилиб қолган дардини энди йиғи билан чиқарарди.\nҲозиргина тўйхонадан чиққанлар, энди қўшни эшикка азага кирдилар...\nПолвон тоға фотиҳага келганларни ўзи кутди. Муборак ҳам Нафисага далда бериб ўтириб, қош қораймай уйига қайтди. Ўнг қўшниникидаги тўй, чап қўшниникидаги аза ташвишлари охирига етди. Шом азони ҳамма нарсага барҳам берди. Одамларнинг қувончлари ҳам киприкдаги ёшдай омонат бўлиб қолган эди. Хурсандчилик ҳеч ерга ўз ҳукмини мутлақ ўтказа олмас, изма-из қувиб юрган ғамга жойини бўшатиб кетишга мажбур бўларди.\n-Дунёнинг ишлари шу эканда... ишқилиб, Аллоҳим кўпнинг қаторида Нарзимни ҳам ўз паноҳида асрасин,-деб қўйда Полвон тоға.\n-Айтганингиз келсин,-деди Муборак. Кейин кўча эшик томон тикилди:-қаранг-чи, кимдир турганга ўхшаяпти.\nПолвон тоға бир йўталиб олиб: "Кимсиз, келовринг”, деб қўйди. Эшик томондан қиз боланинг "менман, Полвон тоға”, деган синиқ овозини эшитиб, "ўзинг қарай қоласанми?” деган маънода аёлига савол назари билан боқди.\n-Келовринг, қизим, тортинманг,-деди Муборак ўрнидан тураётиб.\nҚиз супага яқинлашиб салом берди-да, кўрпачанинг четига омонатгина ўтирди. Бир вақтлар у Полвон тоғадан ҳайиқарди. Нарзи "дадам кўриб қолмасинлар”, деб ҳадиксирагани ҳадиксираган эди. Фақат бир марта... Нарзи урушга жўнаётгани куни Нозик қўрқмади. Билишса билишар, деб Нарзининг ёнига келди. Келишга келди-ю, лекин уятдан юзлари ёниб, ерга қараб олди. Қариндошлари билан хайрлашаётган Нарзи Нозикдан бир нарса кутгандай унга умидвор кўз билан тез-тез қараб қўйган эди.\nНозик Полвон тоғага ўшандан бери рўпара бўлгани йўқ. "Полвон тоға ўшанда мени кўрганмидилар?... Балки... эсларидан чиқиб кетгандирман...” Нозик шу хаёлда бошини қуйи эгиб ўтирарди.\n-Қизим, тинчликми?-деб сўради Полвон тоға, аёли билан кўз уриштириб олгач.\nБир дақиқагина хаёл оғушига шўнғиган Нозик чўчиб, тоғага қаради. Гапни нимадан бошлашни билмай, тараддудланди.\n-Тинчлик, тоға... Ҳм... ҳалиги... ўғлингиздан... Назрулла акамдан хат келмадими?\nДабдурустдан берилган бу саволдан ажабланган эр-хотин бир-бирларига қараб олишди.\n-Бир ҳафта бўлди шекилли, а, Нарзи?-деб сўради Полвон тоға хотинидан.\n-Бир ҳафтадан ошди, саккиз ярим кун бўлди,-деб аниқлик киритди Муборак.\n-Нимага сўраяпсиз, қизим, тинчликми?\n-Бизга хат келмай қолди.\n-Йўқ... акамдан. Улар урушга бир кунда кетишган эди...\n-Сабр қилинглар, келиб қолар. Нарзимдан бир ойча хат олмадик. Ўғлимни Худойим асрабди, қўлини ўқ таталаб ўтганмиш. Айтиб туриб, бировга ёздирибди. Хати бошқа бўлса ҳам., гаплари ўша-ўша.\n-Ҳа, менинг ўғлим қизиқ гапларни топишга уста,- Муборак бу чиройли қиз олдида ўғлининг мақтовини келтириб, ошхона томон юрди.\nАёли нари кетиши билан Полвон тоға қизга синовчан тикилди:\n-Қизим, ҳавотирингизни кўзингиз айтиб турибди. Яширманг. Бугун айтолмасангиз, эртами- индинми, барибир айтасиз. Нарзи омонми? Холангиз йўғида тўғрисини айтовринг, омма у эшитмасин, юраги чатоқ.\nНозик Полвон тоғага бир қараб олди-да, сўнг нигоҳини узумзорга тикиб, тез-тез гапира бошлади:\n-Менга хат ёзибдилар... "Уйга бормайман...” дебдилар.\nНозикнинг овози титради. Полвон тоға унга ҳайрат билан тикилди:\n-Кўзлари... кўзлари кўрмаётганмиш...\nПолвон тоға паст овозда бир нималар деди, лекин Нозик эшитмади. Полвон тоға бошини эгиб бир пас жим қолди.\n-Мен эртага кетяпман,-деди Нозик.\n-Бокуга. Ўша ердаги госпиталда эканлар. Олиб келаман.\nМуборак бир чинни косада таом кўтариб қайтди:\n-Қизим, тўйдан насиба, олинг.\n-Раҳмат холажон, қорним тўқ...\n-Бир чимдим бўлса ҳам олинг. Насиба-да. Худойим ҳаммани тўйга етказсин.\n...Бурилишда пишқириб паровоз кўринди. Орқадан таниш овоз эшитилди:\nНозик ўгирилди. Полвон тоға унга тугунча узатди:\n-Ўғлимни сизга, сизни Худога топширдим. Нарзига айтинг: кўнгли чўкмасин. Омон қайтса Худога шукурлар қиламиз. Бор бахтимиз ҳам ўша. Бекорчи хаёлларга бориб биз бедаволарни бебахт қилмасин.\nПоезд бу бекатда икки дақиқагина тўхтади. Кейин чуқур "уф” тортиб, жўнаб кетди.\n"Шундай қиз яхши кўраркан, Нарзи мендан нега яширди? Айтганида урушга кетмай туриб уйлантириб қўярдим-а... Бошимизга бахт қуши қўниб турган экан-у... билмапмиз. Ажаб... Худойим, ўзинг меҳрибонсан, энди бу қушни учириб юбормагин...Нотавон бандаларингга раҳминг келсин...”\n...Назруллага зулукдай от беришди. Ҳудди ўзининг қорабайирига ўхшайди. Ман-ман деган чавандозлар ҳам унинг шу отига тан беришган эди. Мана ўша оти. Йўқ, бу эмас, бунинг пешонасида оқ қашқаси йўқ. Оёғи ҳам унча ингичка эмас, аравага қўшилганга ўхшайди, яхши чополмайди. На илож, урушда яхшисини танлашга вақт йўқ. Назрулла чаққонлик билан эгарга ўтирди-ю, отга қамчи босди. Жонивор елдек учди.\n-Яхши чопаркан,-деб ўйлади Назрулла.-Лекин совутиш керак. Нима бу? Жарликми? Дирр!\nОт ҳам Назрулла ҳам пастликка шўнғиди...\nУнинг юзларини таниш қўл силади.\nБу бекат Полвон тоға билан Муборак холани бошқа кўрмади. Нозик билан Назруллани ҳар йили кузатади, кейин кутиб олади. Аввал улар икки киши эдилар, кейин учта бўлишди, сўнг эса тўртта...\nИккинчи ҳикоя: 1961 йил\nБекатдаги сув дўкони икки кундан бери очилмайди. Учинчи куни хизматчилар орасида шивир-шивир тарқалди:\n-Лолахон ўлиб қолибди...\n-Икки кун бўлибди...\nБу гап-сўзларга биргина фаррош эътибор бермади.\n-Аллоҳнинг қудрати,-деб қўйди.\nПешинга яқин бекат кўчасидан ўн – ўн беш киши тобут кўтариб ўтди. Фаррош оқсоқланиб бориб, тобутнинг бир томонини кўтарди. Пичирлаб дуо ўқиди, кейин тобутни бошқа киши елкасига олгач, сафдан чиқиб, юзига фотиҳа тортди-да, бекат томон юрди.\nТепасига паранжи ташланган тобут ичида ким ётганини у билади.\nЎша йиллари ҳам у фаррош эди. Бекат биноси қад кўтарганидан бери шу хизматда.\nДастлаб сув дўкони очилиб, дуркунгина қиз Лолахон ишга келганида уни кўриб, кўп йигитлар қатори унинг ҳам юраги "жиз” этиб қўйган эди. Лекин... "биздек чўлоққа йўл бўлсин”, деб қизга яқин йўламас, шилқимлик қилмасди. Аввал Сарварга ҳасад билан қараб юрди.Бу йигитнинг бекатда ҳар куни ўралашиб юриши бежиз эмаслигини билди. Бир куни баҳор офтобида мудраб ўтирганида Сарвар унга салом берди. Ёнида ясаниб олган дўсти. Иккови ҳам бир ҳилдаги икки саман отни миниб олишган.\n-Мансур ака, тўйга айтиб келдим, бирга бўлинг. Якшанба куни эрталабдан бораверасиз.\nМансур унга бўлган ҳасадини яширишга уриниб, базўр жилмайганича қутлади. От устида мағрур ўтирган елкадор бу йигитга қараб: "бахти кулган экан, бошига дўппи, белига белбоғ ярашаркан”, деб қўйди. Келин боланинг кимлигини сўрамади. Сарварнинг Лолахонга уйланаётганига амин эди. Янглишмади.\nШундан сўнг бу бекатда Сарварни яна икки марта кўрди. У Сарварни авваллари кўп маротаба кўрган бўлса-да, уч учрашув хотирасига муҳрланиб қолган эди. Шулардан бири – от устида кулимсираб ўтирган Сарвар.\nЁзда уруш бошланди.\nКузда Сарвар билан учрашди. Ёнида Лолахон. Кўзлари қизарган. Бошини Сарвар акасининг елкасига қўйиб хомуш турарди. Сарвар Мансурни кўриб негадир жилмайди. Бу от устида ўтириб тўйга айтган йигитнинг жилмайиши эмасди.\nҲамма ўзи билан ўзи овора эди. Мансур секингина ўзини четга олди. Унинг вазифаси йигитларни кузатиш эмас, одамлар тарқалганидан кейин супуриб-тозалаш.\nПоезд ўрнидан жилди. Уфқда қуёш – гўё қип-қизил баркаш, осмон этагига омонатгина осилиб турарди. Поезд қуёшни мўлжалга олгандай тўғри ўша томон юрди. Бора-бора қуёш бағрига кириб кетди – кўринмай қолди. Мансур шунча йил бекатда ишлаб, бундай манзарага эътибор бермаган экан.\n"Тавба, қуёш ютиб юбордими?”,-деб қўйди у ўзича.\nМансур билан Лолахон ўртасида салом-аликдан бошқа алоқа йўқ эди. Фаррош индамай юргани билан аёлни зимдан кузатарди. Шунинг учун ҳам китель кийган, бақбақаси осилган, беўхшов қорин қўйган кишининг сув дўкони атрофида айланишиб юрганини дарров сезди. Лолахон кўзга яқин, кўркамгина жувон бўлган эди. Унинг ҳаёти, ҳусни айни баҳор палласини бошдан кечираётган эди. Мансурнинг наздида у ўзини асрай олмади: нобоп шамолга учради. Сув дўкони атофида юрган беўхшов семиз киши лобар аёл баҳорини хазон қилгувчи аямажуз эди.\nОрадан бир ярим йилча вақт ўтган эди...\nТушга яқин поезд келиб тўхтади. Ҳарбий кийимдаги бир қиз Мансурни чақирди:\n-Ҳой амаки! Амаки, дейман, бу ёққа келинг, қарашиб юборинг.\nЗамбилдаги одам Мансурга таниш кўринди. Юзидаги чандиқларни ҳисобга олмаганда Сарварнинг ўзи эди.\n-Мансур ака, ассалому алайкум, танимаяпсизми? Сарварман...\n-Сарварбек! Омонмисиз, биродар?..\nМансурнинг кўришмоқ учун узатган қўли ҳавода муаллақ қолди. Сарвар ҳазин жилмайди. Унинг бу жилмайишида қандайдир алам, ўкинч бор эди. Мансур буни сезди. Этлари жимирлашиб кетди.\n-Шунақа бўлиб қолди, Мансур ака. Қўл-оёқларни Сталинградга ташлаб келяпмиз.\n-Ё алҳазар! Ишқилиб, бошингиз омон экан, шунисига шукур! Мен ҳозир, биродар... ҳозир...\nМансур шундай деб, шох ташлаганича югуриб сув дўконга борди:\n-Лолахон, синглим, суюнчи беринг: Сарварбек келдилар!\nЛолахон бу хушхабарга ишонқирамай сўради:\nСарвар замбилда ётганича, ўша аламли жилмайиш билан хотинини қарши олди. Лолахон бир нарсадан чўчигандай замбил яқинида тўхтади.\nЛолахон аста тиз чўкди. Чойшабнинг бир учини аввалига чўчибгина кўтарди. Кейин қандайдир куч уни мажбур қилгандай, чойшабни буткул очиб юборди-да, даҳшат билан қичқириб, ўрнидан турди. Орқага тисарилди.\n-Йўқ, йўқ!- у шундай деб нидо қилганича ҳарбий кийимдаги ҳамширага юзланди:-Эримни қандай олиб кетган бўлсаларинг менга шундай қайтарасанлар.! Йўқ, йўқ! Энди у одам бўлмайди. Э, Худойим, пешонам шунчалар ҳам шўр бўладими, а?!\nУ ўкраб-ўкраб йиғларди. Мансур ҳам, ҳамшира ҳам унинг овунишини кутиб жим туришарди. Сарвар лабини тишлаб олган, кўз ёшларини тия олмасди. Лола овунмади:шашт билан бурилиб, югуриб кетди. Унинг бу йиғиси Сарвар урушга кетаётгандаги йиғисига сира ўхшамас эди.\nСарварни тиббий машинада қаергадир олиб кетишди.\nМансур уни бошқа кўрмади.\nСув дўкони атрофида турли-туман эркаклар кўп айланишадиган бўлишди.\nМансур Лолахон билан салом-аликни йиғиштирди.\nЎшандан кейин неча марта баҳор келди. Мансурнинг сочига оқ оралади. Соғ оёғидан ҳам қувват кетди. Ишини яримламай туриб оёғи санчиб оғрий бошлади. Супургисини судраб бориб, бекатга кираверишдаги ўриндиққа ўтирди. Шу ерда ўтирган киши унга бир қараб олиб, салом берди.\n-Танимадингиз, а?-деб сўради.\n-Кўзимга иссиқ кўриняпсиз-у, эслолмаяпман, қаричиликда, биродар...\n-Уруш бошланган йили дўстим билан шу ерга келиб сизни тўйга айтган эдик.\n-Сарвар билан. Келин сув дўконида ишларди, эсладингизми?\n-Ҳа, ҳа. ёдимга тушди. Икковинглар саман отда эдинглар. Хўп ярашган эди-я!\n-Қойилман, хотирангиз зўр экан.\n-Сарварбек... омонмилар? Ҳозир қаердалар?\n-Тошкентда. Ҳозир унинг олдига кетяпман. Эртага диссертация ёқлайди.\n-Олим бўляпти ошнам.\n-Бир ўзига қийиндир?\n-Нега бир ўзи бўлади, оиласи бор. Ўғли ҳам катта йигит бўлиб қолган. Биринчи хотини ҳалиям шу ерда ишлайдими?\n-Қаерга ҳам борарди...\n...Ана шу Лолахон икки кун илгари ўлибди. Мурда икки кун қаровсиз қолибди. Кейин савобталаб қўшнилар уни қабрга қўйиб келишди. Ҳассакаш ҳам йўқ, уйда аза очувчи ҳам йўқ.\nБу воқеага бир одам гўё фарқсиздай...\n...бекат биноси ҳам миш-мишларга парво қилмайди. У аввалгидай мунғайиб турибди...\nУчинчи ҳикоя: 1985 йил\nОлтинчи купенинг эшига ҳалигача ёпилмаган, чироғи ҳам ўчирилмаган эди. Купега кетма-кет кириб келган иккала йўловчи ҳам бош қимирлатиб саломлашганича ҳали бир-бировларига сўз қотишгани йўқ. Вагоноғаси ташлаб кетган чойшаб, сочиқ, ёстиқжилд тахи бузилмай ётибди.\nНорбўта аввалига қўлидаги газеталарга кўз югуртирган бўлди. Унинг нигоҳи сатрларда бўлса-да, хаёли бўлак фикрлар билан банд эди:\n"Қорайибди, озгина тўлишибди. Ҳусни илгаригидан ҳам очилибди. Мен у билан саломлашдим. У нима учун индамай кетяпти? Гапиришни истамаяпти? Ё ўзим сўз бошлайми? Нима дейман? Силтаб ташласа-чи?..”\nМарғуба дераза оша ташқарига тикилиб ўтирибди. Бу ўтириш ўзига ҳам ноқулай туюлдими, ялтироқ қора сумкачасидан китобча чиқариб, ўқишга тутингандай бўлди. Китобчани у ўқиб битирган, аммо ҳозир сатрларга кўз тикиб ўтиришдан ўзга чора тополмаганди.\n"Қаёққа кетяпти? Уйигами? "Институтда омади юришмади”, дейишган эди. Шу тўғримикин? Қизиқ, нимага индамаяпти? Атайин қиляптими ё гапиришга юзи чидамаяптими? Ҳеч ўзгармабди. Қишлоғига бораётган бўлса яна саккиз соат юрамиз... Нега гапирмайди?..”\nНорбўта жувон нигоҳининг бир саҳифадан узилмай турганини сезди. Енгил йўталиб, ўрнидан турди.\n-Жойингизни солиб ётинг, мен йўлакка чиқиб тураман. Чарчаганга ўхшайсиз,-деди.\n-Йўқ, йўқ,-деди жувон шошиб,-безовта бўлманг. Мен барибир поездда ухлай олмайман. Сиз бемалол ётаверинг, мен чиқиб тураман.\n-Мен ҳам поездда ухлай олмайман...\nЯна жойларига ўтиришди. Яна жим қолишди.\n-Ҳали ҳам ўша ердамисиз?-деди Норбўта бир зумдан сўнг.\nМарғуба "қаердалигимни ростдан билмайсизми?” дегандай унга бир қараб олди. Норбўта биларди, лекин айни дамда гап бошлашга ўзга баҳона топа олмади. Марғуба унинг ҳамма нарсадан бехабар эканига ишонгандай бўлиб жавоб қайтарди:\n-Ҳа, ўзингиз билган ўша мактабдаман.\n-Директор ҳали ҳам Расул акамилар?\nМарғуба энди унга "наҳот билмасангиз?” деган маънода ошкора ажабланиб қаради:\n-Йўқ... у киши оламдан ўтдилар...\nНорбўта жувоннинг нигоҳига дош беролмай пастга қаради.\n"Устозининг тақдирига шунчалар бефарқми?” деб ўйлади Марғуба. Институтда ўқиб юришганида Норбўта Расул акани кўп эслаб: "Устоз бўлмаганларида мен бу ерга ўқишга келолмасдим. Менга руҳсат олиб бераман, деб раис билан аччиқлашиб олишган. Ўқиш битгач, ўзимнинг бағримга келасан, деб оқ фотиҳа бергандилар”, дерди. Алҳол, шу сўзлар йигитнинг ҳам жувоннинг ҳам хаёлидан ўтди.\nНорбўта устози билан бўлган сўнгги учрашувни эслади. "Сенга буйруқ беролмайман, сенга менинг ҳукмим ўтмайди. Ўзингга етарли ақлинг бор. Кўнглингга қаер хуш ёқса ўша ерда бўлишинг мумкин. Лекин елкангдаги туз ҳаққини унутишинг мумкин эмас. Сендан ражимайман. Фақат... кўп йиллик умидимнинг юзига тупроқ тортиш менга оғирлик қиляпти...”\nУлар сой бўйида, эски кўприкка етмасдан хайрлашишган эди. Кўзлари қисиқроқ, бурни япасқироқ, бироқ истараси иссиқ, сочларига оқ оралаган, оддий деҳқон каби кийиниб олган Расул ака...\nНорбўтанинг кўз олдида у энди шу кўринишда сақланиб қолади.\n"Умидига мен тупроқ тортган эдимми? Энди барибир эмасми? Ахир ўзлари қоронғу ва зах ер бағридалар-ку?.. "Ўрнимга ўзинг директор бўласан”, дердилар. Қизиқ... ҳозир ким экан?”\n-Ўринларига ким бўлди?-деб сўради Норбўта бир неча нафаслик сукутни бузиб.\n-Илмий мудирами? Унинг ўрнига-чи?\nНорбўта буни кутмаган эди. Шунинг учун яна жим қолди. Лекин бу жимлик уни ноқулай аҳволга солиб, суҳбатни давом эттиришга ундади:\n-Йўқ, уйга кириб-чиқишга вақт бўлмади. Москва поездидан тушдиму бунга чиқа қолдим.\nНорбўта унга савол назари билан тикилиб, гапининг давомини кутди. Марғуба бу қарашнинг маъносини англаса ҳам кўзини олиб қочиб, индамади. Норбўта қайта сўрамади.\n"Москвадан келяптими? Бирорта мажлисга борган шекилли? Ҳозир мактабда иш қайнайдиган пайт. Ўйнагани бормагандир... Севишиб, аҳд-паймон қилган кунларимиз эсидамикин? Ўпич бергани-чи? Эсидадир. Лекин энди бундан нима фойда? Энди у бошқа одам, мен бошқа одамман. Нима учун қишлоқда қолди? Менга ўчакишдими ё ростданам қишлоқ ёқиб қолдими? Ё шаҳарга қайтиб боришга юзи чидамадими? Қайтиб кетмагани учун балки ҳозиргача ўкинар? Нега ўкинади? Бахтли бўлса-чи? Турсун тракторчига теккани ростмикин? Тақдир қизиқ эканда... Унга менинг қишлоғим ёқди. Мен эсам унинг шаҳридан кўнгил узолмадим. Хато қилдимми? Ахир қишлоғига қайтишни истамаганлар озми? "Ҳаробгина ёзги кинотеатр, баҳорда пиллахона, кузда ҳашарчиларга бошпана бўлувчи "клуб” отли бостирма, чойхона... Булар ёшлик сурурига зид эмасми?” деган эдим унга. У эса: "Меҳр-чи” деганди. Қандай меҳрни назарда тутганди? Ота-онам ўлиб кетишган бўлса. Акаларим билан ота меросни бўлишолмай олишиб юришим меҳрга кирармиди? Хайрлашаётган пайтида кўзларида ёш бор эди. Менга ишониб қишлоққа келгани учун хафа эдими ё менинг шаҳарга қайтиб кетишим оғир ботганмиди? "Сиз ҳаммани норизо қилиб кетяпсиз. Қайтишни ўйлаяпсизми? Яна қайтиб келишга юзингиз чидайдими?” девди. "Юзингиз чидайдими...” Бу нима дегани? Ахир мен жиноят қилмадим-ку? Шаҳарда бахтимни синаб қайтдим. Илмда омадим юришмади. Изза чекишга лойиқ иш қилмадим. Фақат... олти йил қишлоғимга келолмадим...”\nМарғуба яна китобга тикилди.\n"У шон-шуҳратга интилди. Буни мен билмасмидим? Сезардим. Лекин эътибор бермагандим. Бир куни: "Омад эшигингни қоқиб турганда андишани ўйлаб пусиб ётмаслик керак”, деган эди. "Омад” деганда менга ҳам эгалик қилишни назарда тутганмикин? Унга кўнгил қўйишим омад бўлиб туюлгандир балки? У яхши спортчи эди. Дарсга нисбатан мусобақаларга кўпроқ қатнарди. Бунақа ўқишда билим саёз бўлишига ўзининг ақли етмадими? Билмагандир... Билса илмий ишни орзу қилармиди? Мен эсам тўғрисини айтолмадим... Институт раҳбарларига обрў олиб берувчи яхши спортчи керак эди. Спортчининг бутун умри шоҳсупаларда ўтмайди-ку? Пастга тушадиган пайти ҳам бўлади-ку? Унинг пастга тушадиган вақти етдими? Олти йил умрини ҳавога совурди. Хато қилганини энди англадими? Мен-чи? Мен хато қилмадимми? Уни севдим. Уни деб қишлоғига келдим. Ажаб, ўз қишлоғи кўзига хунук кўринди-я! Мен шаҳарга қайтмадим. Хатоим шуми? Йўқ. Мен унга кўнгил қўйиб хато қилган эдим...”\nВагоноғаси кириб унинг хаёлини бўлди:\n-Қизим, истасангиз бўш купе бор, бирини очиб берайми?\n-Бўш бўлса мен чиқа қолай,-деди Норбўта,-юклари билан овора қилмайлик.\n-Шуниси ҳам маъқул. Қизим, сиз бафуржа дам олаверинг. Эрталаб уйғотиб қўяман.\nУлар чиқиб кетишди. Марғуба эшикни қулфлаб, тўшакни ёйди-да, ёнбошлади.\nВагоноғаси ваъдасига хилоф қилмай эрталаб эшикни тақиллатганда Марғуба тушишга тайёр турарди. У нарсаларини кўтариб, даҳлизга чиқди. Икки купе нарида турган Норбўтага кўзи тушди. Кўзлар тўқнашди. Бир-биридан сўз кутди. Икковидан садо чиқмади. Норбўта ўзини ичкари олиб, йўл бўшатди. Марғуба ўтиб кетди.\nМарғуба вагондан пастга тушиб, атрофга аланглади. Норбўта вагон зинасига оёқ қўйганича ундан кўз узмай қараб қолди. Икки яшар қизчасини кўтариб олган эркак Марғубага яқинлашди. Жувон қизчани бағрига босиб ўпа кетди Норбўтанинг кўкрагини бир нарса куйдириб ўтгандай бўлди.\nБу бекатда поезд икки дақиқагагина тўхтарди. Тепловоз жилиш фурсати етганини маълум қилиб чинқирди. Норбўта пастга тушмай, орқасига қайтди.\n-Ўғлим, тушмайсизми?-деб ажабланди вагоноғаси.\n-Адашибман,-деди.Кейин қўшиб қўйди:-Ташвишланманг, ҳақини тўлайман.\n-Ташвишланаётганим йўқ,-деди вагоноғаси, сўнг ҳазил қилди:-Ҳақини тўлайдиган бўлсангиз истаганингизча адашаверинг.\nПоезд аста жилди. Қизчасини бағрига босган Марғуба, юкларини кўтариб олган эркак, мунғайиб турган бекат биноси ортда қолди.Буларнинг барчаси Норбўта учун гўё бегона эди...\nКўп сирларни бағрига сингдирган бекат ҳамон ўз ўрнида.\nСоғинган юраклар уни кўрганда шодликдан ёнади.\nКимларгадир эса бегона...\nКатегория: HIKOYALAR / ХИКОЯЛАР | Просмотров: 435 | Добавил: Bepul_net | Теги: HAYOTIY HIKOYALAR, хикоя, Hikoya, ХАЙОТИЙ ХИКОЯЛАР, хикоялар, хадислар, bo'lgan voqealar, Hikoyalar, булган вокеалар, xadislar | Рейтинг: 0.0/0


Денис Истомин келишилган ўйинларда қатнашгани борасидаги хабарни абсурд дея таърифлади » Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017\nДенис Истомин келишилган ўйинларда қатнашгани борасидаги хабарни абсурд дея таърифлади\nКомментариев: 0 Просмотров: 208 Дата: 28-01-2016, 17:43 Ўзбекистоннинг биринчи рақамли теннисчи – 29 ёшли Денис Истомин келишилган ўйинлар иштирок этишда шубҳа остига олинган спортчилар рўйхатига киритилганидан ажабланганини билдириб ўтди, деб ёзади «Интерфакс». «Бу бутунлай абсурд. Бундай маълумотлар ҳеч қандай асосга эга эмас», дея таъкидлаган Истомин. Шунингдек, у мазкур рўйхатга етакчи спортчиларнинг киритилгани кўпроқ пиар можароларни ёдга солаётганини ҳам таъкидлаб ўтди. Эслатиб ўтамиз, олдинроқ, BuzFeed нашри келишилган ўйинларда иштирок этгани шубҳа остида бўлган теннисчилар рўйхатини эълон қилган ва дунёнинг энг кучли 50талигига кирган теннисчиларнинг 16таси, бундан ташқари ўзбекистонлик Денис Истоминни номини ҳам кўрсатиб ўтганди. - деб хабар бермоқда Stadion.uz нашри.


21st Ноябрь 2017 / Савол-жавоб\t/ 0 comments\nСавол: Қандай ҳолатларда нотариус нотариал ҳаракатни амалга оширишни рад этиш мумкин?\nНотариусларнинг муҳим мажбуриятлари ва шу билан бирга улар фаолиятнинг кафолатларидан бири бу нотариал ҳаракатни амалга оширишни рад этишдир.\nЎзбекистон Республикасининг “Нотариат тўғрисида”ги Қонунининг 38-моддасига мувофиқ нотариус қўйидаги ҳолларда нотариал ҳаракатни амалга оширишни рад этиши мумкин:\nмуомалага лаёқатсиз фуқаро ёҳуд зарур ваколатлари бўлмаган вакил нотариал ҳаракатни амалга оширишни сўраб мурожаат қилган бўлса;\nнотариал ҳаракатни амалга ошириш учун тақдим этилаётган ҳужжатлар қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ бўлмаса;\nМасалан, нотариус қонун ҳужжатларига мувофиқ фуқаролик муомаласидан чиқарилган мол-мулк предмети бўлган олди-сотди шартномасини тасдиқлашга ҳақли эмас. Ёки нотариус қонун ҳужжатлари талабларига жавоб бермайдиган ҳужжатларни қабул қилмаслиги ва улар асосида нотариал ҳаракатни амалга оширмаслиги мумкин. Шу сабабли, масалан, шаръий (диний) никоҳ тузилганлиги ҳақидаги ҳужжат нусхаси нотариус томонидан шаҳодатланмайди.\nҚонунга мувофиқ, нотариал ҳаракатни амалга ошириш рад этилган тақдирда нотариал ҳаракатни амалга оширишни рад этиш ҳақида нотариус мурожжат қилинган кундан бошлаб уч кундан кечиктирмасдан қарор чиқаради.\nНотариус нотариал ҳаракатни амалга ошириш тўғрисисдаги мурожаати рад этилган шахснинг илтимосига биноан рад этиш сабабини ёзма равишда баён этиш устидан шикоят қилиш тартибини тушунтириб бериш лозим.\nНотариал ҳаракатнинг амалга оширилишини рад этиш тўғрисидаги қарор устидан қандай тартибда шикоят қилиш мумкин?\nЎзбекистон Республикаси Фуқаролик процессуал кодекснинг 273-моддаси ҳамда “Нотариат тўғрисида”ги Қонуннинг 39-моддасида нотариал ҳарактни амалга оширишни рад этиш тўғрисидаги қарор устидан шикоят қилиш тартиби белгиланган.\nНотариал ҳаракатни амалга ошириш рад этилганлиги ҳақидаги шикоятлар бундай харакатни бажариш рад этилганлиги аризачига маълум бўлган кундан эътиборан йигирма кунлик муддатда берилади.\nШикоят бериш муддати ўтказиб юборилганда уни тиклаш ҳақидаги илтимоснома суд томонидан умумий асосларда ҳал қилинади.\nСаволларга Сардоба тумани ДНИ\nнотариуси О. Раҳимов жавоб берди.


13.05.20 13:50\tmsk\nИслом биродарлиги ўйинлари доирасидаги бокс мусобақаси. Aiba.org сайтининг архив фотосурати\n2021 йили Туркиянинг Кўния шаҳрида ўтказилиши режалаштирилган бешинчи Ислом бирдамлиги ўйинлари номаълум муддатга кўчирилди. Бу ҳақда Қирғизистон олимпия қўмитаси Facebookдаги саҳифасида хабар беради.\nКоронавирус пандемияси туфайли Токио Олимпия ўйинлари 2020 йилдан 2021 йилга кўчирилгани муносабати билан Ислом бирдамлиги спорт федерацияси ўйинларни бошқа муддатга кўчиришга қарор қилган. «Кўния-2021» ташкилий қўмитаси халқаро спорт жадвалидан келиб чиқиб, кўчирилган санани маълум қилади.\nШу билан бир пайтнинг ўзида федерация 2025 йилга режалаштирилган бешинчи Ислом бирдамлиги ўйинларида қатнашиш истагини билдирган мамлакатлардан аризалар қабул қилишни бошлади.\nИслом бирдамлик ўйинлари 2005 йилдан бери ўтказиб келинади. 2009 йили Эронда ўтиши керак бўлган ўйинлар 2010 йилга кўчирилди. Кейинчалик ушбу турнир Форс кўрфази номланишига доир Эрон ва араб давлатлари ўртасида келиб чиққан жанжалдан сўнг умуман бекор қилинди.\nИслом бирдамли ўйинларининг охиргиси 2017 йил май ойида Баку шаҳрида бўлиб ўтди. Мусобақаларда 57 та мамлакатдан уч мингдан зиёд спортчилар иштирок этдилар. Йигирма битта спорт тури бўйича 262 комплект медаллар учун жанглар олиб борилди.


АҚШ Президенти Жорж Буш Ироқдаги зўравонликлар шиддати ошиб бораётганини тан олди ва хунрезликни камайтириш учун уруш тактикасини тегишли равишда ўзгартиришини маълум қилди\nоктябр 23, 2006\n"Озодлик" Лекин, деди Буш, Америка Ироқда демократик тузумни ўрнатиш мақсадидан чикмайди. Айни пайтда, АҚШ Давлат Департаменти мулозими, Қўшма Штатлар Ироқдаги уруш давомида “такаббурлик” ва “ахмоқлик” қилганини айтган.\nАҚШ Президенти Жорж Буш ўз етакчилигидаги ҳукумат Ироқдаги жанггарилар олдида чекинмаслигини яна бир бор таъкидлаб, Ироқдаги вазиятни яхшилаш мақсадида уруш тактикасини ўзгартиришни ваъда қилди.\n“Ироқдаги мақсадимиз аниқ ва ўзгармасдир: мақсадимиз ғалабага эришиш. Бу мақсадга эришиш учун тактикани ўзгартиришимиз мумкин. Жойлардаги қўмондонларимиз доимий равишда душманларимиздан устун келиш учун тегишли ўзгартишларни амалга ошириб бормоқда, айниқса Бағдодда”, - деди Буш.\nБуш, ўзининг радио орқали одатдаги ҳафталик мурожаатида, сўнгги пайтларда Ироқда ҳалок бўлаётган америкалик аскарлар сонининг кўпайганини АҚШ қўшинларининг кўпроқ ва фаолроқ операциялар ўтказаётгани билан изоҳлади. Шунингдек, жанггарилар олиб бораётган ташвиқотнинг самараси ҳам бунга ҳисса қўшяпти, деди Оқ уй раҳбари.\n7 ноябрга белгиланган конгресс сайловларидан олдин, Ироқдаги уруш сабабли жамоатчилик танқидларига учраётган президент Буш Қўшма Штатлар танлаган йўлидан қайтмаслигини таъкидлади.\n“Биз ўз вазифамизни адо этмагунимизча ўз қўшинларимизни жанг майдонидан олиб чиқмаймиз. Буни аниқ айтишим керак. Вашингтонда Ироқдан қўшинларни олиб чиқиш билан хавфсизлигимизни оширамиз, дейдиганлар ҳам бор. мен бундай фиркларга қаршиман. Ироқдан чиқиб кетсак, у ерда террорчилар учун макон яратган бўламиз, у ердан туриб улар Америкага янги ҳужумларни уюштиришади”, - деди Оқ уй раҳбари.\nПрезидент Буш бу сўзларни АҚШ армияси генераллари билан бўлиб ўтган учрашувдан кейин айтди.\nАйни пайтда, АҚШ Давлат котиби Кондолиза Райс Қўшма Штатларнинг уруш стратегиясини қайта кўриб чиқиш учун “жиддий сабаблар йўқлигини” таъкидлади.\nИроқда кучайиб бораётган зўравонликлар оқибатида, у ерда сўнгги бир ой давомида америкалик 75 аскар ўлдирилди.\nАйни пайтда, АҚШ Давлат Департаментининг мулозими Алберто Фернандез Ал-Жазира телеканалига берган суҳбатида, Қўшма Штатлар Ироқда “такаббурлик” ва “ахмоқлик” қилганини айтган.\nАҚШ Давлат Департаментида Яқин Шарқ масалалари бюросининг дипломатия бўлими раҳбари лавозимини эгаллайдиган Фернандез суҳбат пайтида араб тилида гапирган.\nБироқ, Давлат Департаменти матбуот котиби Шон МакКормак Фернандезнинг баёнотига муносабат билдирар экан, дипломатнинг сўзлари араб тилида нотўғри талқин қилинган, дейиш билан чекланди.