Тадбирда Олий Мажлис қонунчилик палатаси спикери ўринбосари Акмал Саидов ҳам чиқиш қилди. У мазкур чиқишида пандемия иммиграция борасида бутун дунёда йирик муаммоларни пайдо қилгани ва бу жараёнда кучсиз қатлам – муҳожирлар энг кўп азият чекаётганини таъкидлади.\n«Кимлигини айтмай қўя қолай. Бир неча ой аввал ўзбек мигрантларига чет давлатларининг ўзида ёрдам кўрсатиш бўйича чақириқлар пайдо бўлди. Таклиф беришда ҳам ўйлаш керак. Хўш, Россияда бир кунлик яшаш харажатлари қанчага тушишини биласизми? Биз мигрантларга бундай пайтда ватанга қайтиш учун етарлича шароит қилиб беришимиз лозим. Мен депутатлардан ижтимоий тармоқлар орқали турли хил популистик чақириқлардан йироқ бўлишларини сўрардим», – дея Акмал Саидов сўзларини келтирмоқда Kun.uz мухбири.\nЭслатиб ўтамиз, «Миллий тикланиш» демократик партияси Марказий кенгаши раиси Алишер Қодиров бир муддат аввал чет элдан ўзбекистонликларни ватанга қайтаришни вақтинча тўхтатиб, уларни турган мамлакатларида даволанишларини молиялаштириш таклифини билдирган эди.\n«Хориждан ватандошларимизни олиб келишни тўхтатиш, уларни турган мамлакатларида даволанишларини молиялаштириш ҳақида ўйлашимиз керак. Бу биринчи навбатда ўша ватандошимизнинг қариндошларига, қолаверса бутун Ўзбекистонга яхшилик бўлади», деган сиёсатчи.\nМаълумот учун, қонунчилик палатаси спикери ўринбосари Акмал Саидов ҳам мансублиги бўйича «Ўзбекистон миллий тикланиш» партияси аъзоси ҳисобланади.\nАкмал Саидов аввалги сайловлар пахта йиғим-теримини ҳисобга олиб декабрда ўтказиб келинганини айтди


AirAsia ҳалокати:қирувчи учоқдан ҳам тез - BBC O'zbek\nAirAsia ҳалокати:қирувчи учоқдан ҳам тез\nБортида 162 йўловчи билан Ява денгизида ҳалокатга учраган AirAsia ширкатига қарашли учоқ қулашдан олдин ҳаддан ташқари тез кўтарилган.\nУчоқнинг икки "қора қути"си топилганидан бир ҳафта ўтиб, Индонезия Транспорт вазири Игнасиус Жоҳан ҳалокат сабаблари ҳақида дастлабки маълумотларни очиқлаган.\nРадиолакация маълумотларига асосан, жаноб Жоҳан учоқ охирги дақиқаларда ноодатий тезликда учганини айтади.\nУнинг билдиришича, QZ8501 рақамли учоқ фожеадан олдин минутига 6,000ft (1,828m) тезликда ҳаракат қилган.\nМутахассисларга кўра, бу қадар катта тезликда қирувчи учоқ ҳам кўтарила олмайди.\n"Минутига 6,000ft тезлик билан кўтарилиш ҳатто, қирувчи самолёт учун ҳам жуда кам учрайдиган ҳодиса", деган Индонезия Транспорт вазири комиссия вакиллари қаршисида.\nТижорат учоқлари учун кўтарилиш ўртача тезлиги 1000 дан 2000ft гача бўлиши мумкин.\nУчоқнинг тасаввур қилиб бўлмайдиган кескин бурилиш қилгани ҳақида аввалроқ дастлабки натижалар билан танишган манбалардан бири Рейтер агентлигига айтган эди.\n28 декабрда Сурабайдан Сингапурга йўналган учоқ бортида ҳеч ким тирик қолмаган.\nУчоқ бўлаклари бутун денгиз бўйлаб тарқалгани боис, ҳозиргача фақат 53 жасадни топишга муваффақ бўлинган.\nХабарларга биноан, қолган жасадлар борлиги умид қилинаётган учоқнинг фюзеляжи ҳам топилган. Қутқарувчилар уни сув остидан чиқариб олишга уринмоқдалар.\n"Қора қутилар" топилгач, мутахассислар ҳалокат илгари тахминларда айтилганидек терроризм ҳодисаси деб қаралмаётганини билдирганлар.\nAirbus A320-200 учоғи кучли ҳаракатланган бўронга дуч келгани тахмин этилади.\nАйни пайтда парвознинг хавфсизлигини яхшилаш борасида ўзгаришлар таклифи ўртага ташланган.\nИндонезия Транспорт вазирига биноан, бундан кейин учишга рухсат тўрт ой олдин олиниши керак, бироқ чипталар унгача сотилмайди.\nСурабайдан маҳаллий вақт билан 5.35 да учган Airbus A320-200 парвоздан икки соат ўтгач, экипаж командири қалин булут остидан чиқиб олиш учун диспетчерлардан 32,000ft баландликдан 38,000ft гача кўтарилишни сўраган.\nБироқ ҳаво ҳудуди тиғизлиги боис, кўтарилишга рухсат тезда берилмаган. Учоқ радарлардан ғойиб бўлишдан олдин фожеа сигналларини ҳам юбормаган. Диспетчерлар бироз вақтдан сўнг учоқ билан қайта алоқага чиқа олмаганлар.\nҲалокат сабаблари ҳақида дастлабки ҳисобот 28 январда эълон қилиниши кутилмоқда.\nAirAsia учоғининг "қора қути"лари топилди\nЙўқолган AirAsia учоғини қидираётганлар "иккита катта қисм"ни топдилар\nAirAsia ҳалокати: икки йўловчининг жасади Сурабайга етказилган\nИндонезия: йўқолган учоқнинг йўловчилари жасадлари топилган


Коронавирусга қарши эмлаш: саволлар жавобсиз қолмаслиги керак | Ўзбекистон Халқ демократик партияси\nКоронавирусга қарши эмлаш: саволлар жавобсиз қолмаслиги керак\n2021-02-22 18:02:24 669\nБутун дунёда бўлгани каби Ўзбекистонда ҳам “Соvid-19” вирусига қарши вакциналар билан эмлаш ишларига алоҳида эътибор қаратилмоқда. Давлатимиз раҳбарининг парламентга йўллаган Мурожаатномасида ҳамда Ёшларни қўллаб-қувватлаш ва аҳоли саломатлигини мустаҳкамлаш йили давлат дастурида бу борада муҳим вазифалар белгиланган. 2021 йил март ойининг биринчи ярмидан тоифалар бўйича эмлаш бошланиши режалаштирилган. Бунга оз муддат қолди, жараёнга ҳамма нарса тайёрми?..\nЎзХДП фракцияси ташаббуси билан қуйи палатада ўтказилган парламент эшитувида асосан аҳолини коронавирусга қарши эмлаш борасида режалаштирилаётган ишлар тўғрисидаги масала қизғин муҳокама этилди.\nМаълум бўлишича, республика бўйича хавф гуруҳига кирувчи аҳолини эмлаш ишлари якунланиши ва республикага вакцина келиши билан аҳолининг қолган қисми ҳам эмланади. Яъни, биринчи навбатда 65 ёшдан ошган нуронийлар, сурункали касалликлари бор шахслар, мактаб ўқитувчилари, тиббиёт ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ходимлари эмланиши маълум қилинди.\nДавлат ташкилотлари томонидан хавф гуруҳига кирувчи аҳоли тизимли равишда эмланиши бўйича қатор чора-тадбирлар белгиланган. Бу масалада масъуллар, тартиб-қоидалар белгиланмокда ҳамда ташкилий ишлар амалга оширилмоқда.\nЛекин хавф гуруҳига кирмайдиган фуқароларни эмлаш тартиби ҳақида ҳали охирига етказилмаган масалалар, жавобсиз қолаётган саволлар кўп. Бу борада жамоатчиликда ҳам кўплаб саволлар йиғилиб қолган. Хоҳловчи фуқароларни пуллик асосда эмлаш қай тариқа, қандай тартибда олиб борилиши билан боғлиқ масалаларни қисқа вақтда ҳал этиш зарур, деб ўйлаймиз. Чунки, эмлаш тадбирлари бошланган пайтда турли англашилмовчилик, тартибсизлик ҳолатлари, узундан узун навбатлар юзага келиши мумкинлигини эсдан чиқармаслик зарур. Шу жиҳатдан пуллик асосда эмлаш ишларини ташкил этиш ҳақи, назорати қандай бўлиши ҳақида аҳолига аниқ маълумотлар берилиши муҳим аҳамиятга эга.\nБу борадаги ҳар бир ишга катта масъулият билан ёндашиш, белгиланган чора-тадбирларни сўзсиз бажариш, ушбу йўналишда қатъий депутатлик назоратини олиб бориш талаб этилади. Гап аҳоли саломатлигини муҳофаза қилиш, мамлакатимизда эпидемиологик вазиятни барқарор ушлаб туриш ҳақида кетганда, бунга барча куч ва имкониятларимизни сафарбар этишимиз керак бўлади.\nЎзХДП фракцияси ҳамда Фуқароларнинг соғлиғини сақлаш масалалари қўмитаси аъзоси.


Ифторларда исрофгарчиликдан сақланайлик! – "Тасвир" нашриёт уйи\nМуборак Рамазон ойида эзгу амаллар бажарилади, хайр-саховатли кишилар меҳр-мурувват кўрсатиб, етим-есир, бева-бечоралар ҳолидан хабар оладилар, ўз хонадонларида ифторлик қилиб, рўзадорларни меҳмон қиладилар. Ҳадисларнинг бирида: “Ким бир рўзадорга ифторлик қилиб берса, унга ўша рўзадор эга бўлган савобдан бирон нарса камайтирилмаган ҳолда берилади”, дейилган.\nРамазон иссиқ кунларга тўғри келган маҳалда бир рўзадорнинг савобини қўлга киритиш катта нарса. Лекин масаланинг бошқа жиҳати ҳам борки, уни эътибордан четда қолдириб бўлмайди. У ҳам бўлса ифторлик маросимларидаги исрофгарчилик қилиш, кимўзарга ўйнаш, дабдабага берилиш иллатидир. Банда ҳадисда айтилган мақомга кўтарилиш, рўзадор эришган савобни қўлга киритиш учун ифторликни дабдаба билан, исрофгарчиликка йўл қўйиб ўтказиши шарт эмас. Ифторлик бир пиёла сув ёки чой, бир коса овқат билан ҳам бўлади.\nАммо, афсуски, орамизда ифторлик қилиш билан ўзини халққа кўз-кўз қилувчилар, хўжакўрсинга, риёга ҳаракат қилувчилар кўпайиб бормоқда. Рамазон тақво ойи, Рамазон меҳр-мурувват ва саховат ойидир. Албатта бу саховат ўз ўрнида қилингани маъқул. Меҳрга, эътиборга, моддий таъминотга муҳтожлар бир четда қолиб, қорни тўқлар, бой-бадавлат кишиларни ифторликка чақиришдан не фойда? Агар ифторликка етим-есир ва камбағаллар меҳмонга чақирилса, уларга оддий, камтарона дастурхоннинг ўзи етарли. Улар қорни тўйгани учун бир хурсанд бўлса, бой-бадавлат кишилар уларга меҳр кўрсатгани учун икки баробар хурсанд бўлади. Аллоҳ ҳам мана шу ифторликдан рози бўлади.\nИфторлик қилишдан мақсад ўз бойлигини, иморатининг чиройли чиққанию қимматбаҳо мебель, гилам ва пардаларини кўрсатиб қўйиш бўлса, бу ифторликдан ҳеч қандай фойда йўқ. Тўғри, биргина “фойдаси” бор: одамлар “фалончи шунақа ифторлик қилди. Энди дастурхонда одамдан бошқа ҳамма нарса бор”, дейишади. Биласизми, бу қачонгача давом этади? Кейинги ифторга боргунча. Эртаси куни бошқа жойда меҳмон бўлгач, кеча борилган хонадон эсдан чиқади…\nАллоҳ розилиги учун қилинадиган амални камтарона, исроф ва дабдабадан сақланган ҳолда ўтказиш, ниятни холис қилиш, одамларнинг маломатию мақтовларини ўйламай, холис Аллоҳ учун қилиш талаб этилади. Неъматларни исроф қилиб ифторлик қилиш билан гуноҳга ботгандан кўра, ҳеч ким билмаса ҳам, бир камбағалнинг рўзғорини бутлаб беришингиз минг марта афзал. Ифторлик фақат одамларни чақириш билан бўлмайди. Шундай ифторлик қилингки, уни Яратган билсин. Исрофгарчилик билан одамларни рози қиламан, деб дастурхон ёзсангиз-у, аммо мисқолча савобга эришмасангиз, бу ачинарли ҳолат, албатта.\nШайҳонтоҳур тумани бош имом-хатиби.


Оммавий юриш яхши, лекин бу пайтда бошқалар тўхтаб қолмаслиги керак - zarnews.uz\nОммавий юриш яхши, лекин бу пайтда бошқалар тўхтаб қолмаслиги керак\nБундан бир ойча аввал юмуш билан Самарқанд шаҳрига келгандим. Панжикент кўчасидан Регистон майдонига яқинлашгач, бу йўл бульваргача ёпиқлиги, қандайдир спорт мусобақаси ўтказилаётганини айтишди. Ортга қайтиб, бир неча километр масофани айланиб шаҳарга кирдим.\nЎтган ҳафта шанба куни эрталаб эса Бўстонсарой ва Мирзо Улуғбек кўчаларининг маълум қисми ёпиқ экан – марафон ўтказилибди. Яна бошқа кўчалардан айланиб, белгиланган манзилга етиб бордим. Самарқандда ўзи шу Регистон, Бўстонсарой, Мирзо Улуғбек кўчалари бошқа йўлларга қараганда бироз текис ва юришга қулай. Рудакий кўчасига мана икки йилдирки юриб бўлмайди, гоҳ у ери, гоҳ бу ери ковланади. Шунинг учун тез-тез ёпиб қўйилади.\nСпорт тадбирлари ўтказилиши яхши, лекин бундай тадбирларни истироҳат боғларида ёки спорт майдонларида ўтказса ҳам бўлади-ку. Шаҳарнинг барча кўчалари транспорт воситалари юришига яроқли бўлиб, бир нечта йўлларимиз бўлганда-ку майли эди, айримларини ёпиб, шундай оммавий тадбирлар ўтказилса. Фойдаланишга яроқли, туну кун автомобиллар билан тўла саноқлигина йўлларимиз бор. Шуларни ҳам тез-тез ёпиб, тадбир ўтказилишини тушуниш қийин.\nТеглар: оммавий юриш\nОммавий юришда 12 минг киши иштирок этди\nСамарқанд шаҳрида оммавий юриш ўтказилади\nСамарқандда оммавий юриш бўлиб ўтди (фото)\nДиққат эълон! Эртага Самарқанд шаҳрида оммавий юриш марафони бўлиб ўтади\nЭртага Самарқандда вилоят ҳокими бошчилигида оммавий юриш ўтказилади\nУч минг одам Регистондан театргача оммавий юриш қилди\nОқдарёлик фуқаро ноқонуний қурилган бино ва деворини ўз ҳисобидан бузадиган бўлди


ИнстаФорексдан шошилинч бинар форекс опционлари\nИнстаФорекс компанияси мижозлари Форекс-опционлар билан савдо қилишнинг барча афзалликларини баҳолашлари мумкин бўлиб, улардан энг асосийлари - даромаднинг юқорилиги, оддийлиги ва хатарларнинг чегараланганлигидир.\nИнстаФорекс шошилинч бинар опционлар қайд этилган, олдиндан маълум бўлган даромадли ва амал қилиш муддати бўйича тўрт ҳафтагача чекланган битимлар бўлиб ҳисобланади. Улар савдо воситасининг харид қилинган пайтдан опцион тугаган пайтгача бозор нархининг ҳаракатига нисбатан башорат тасдиқланганда ютуқли бўлиб ҳисобланади.\nИнстаФорексдан шошилинч бинар опционларнинг асосий афзалликлари қуйидагилар ҳисобланади:\nамал қилиш муддати 4 ҳафтагача;\nкечиктирилган харид 2 ҳафтагача;\nопционнинг амал қилиши бошланишининг назарда тутилган пайти 3 минут ичида харид қилиш мумкинлиги;\nопционни харид қилиш вақтигача 3 минут ичида номиналдан 10% тушиб қолиш билан бекор қилиниши мумкинлиги;\nсуткада сотиб олинган контрактларнинг миқдорига чеклашларнинг мавжуд эмаслиги.\nЭътибор беринг - опционни харид қилиш ва сотиш нархи шам очилиши (Open) билан қайд этилади.\nИнстаФорексдан шошилинч бинар опционни харид қилиш учун Сизга қуйидагилар зарур:\n1. Жорий санадан 2 ҳафта давомида харид қилиш учун ва сотиш учун харид қилинган пайтдан 4 ҳафтагача истаган вақт оралиғини танлаб олиш.\n2. Танлаб олинган восита бўйича нарх ҳаракати йўналишини башорат қилиш.\n3. Опционнинг танлаб олинган номинали билан кўтарилишга ёки пасайишга битим сотиб олиш.\nАгар ишласак - қулайлик билан, агар Форекс-опционлар бўлса - у ҳолда ИнстаФорекс!


Ироқнинг Фаллужа шаҳридаги исёнчиларга қарши ҳарбий амалиётлар давом этмоқда.\n26 феврал 2021, Тошкент вақти: 05:14\nЖумага ўтар кечаси ҳаво ҳужумлари уюштирилганидан сўнг, бугун АҚШ қўшинлари шаҳар атрофидаги позицияларни эгаллади. Аммо қўшинлар шаҳарга бостириб кирмади. Улар Фаллужа шаҳрига олиб борувчи йўлларга текширув пунктлари ўрнатмоқда.\nАйни пайтда, Фаллужадаги етакчи диний уламо Шайх Маҳмуд Абдул Азиз АҚШ ҳарбийлари уюштирган ҳужумларига норозилик билдиришга чақирди.\nШунингдек, бугун Бағдод жанубидаги полиция идораси яқинида худкуш террорчи машинага ўрнатилган бомба портлатгани оқибатида ўн одам нобуд бўлди.


Ўшда боласини сотган ўзбекистонлик қўлга олинди\n10 апрел 2020, Тошкент вақти: 11:54\nМазкур суратдаги чақалоқнинг мақола қаҳрамонларига алоқаси йўқ.\nЎшда 6 декабрда туғилган фарзандини 30 минг сўмга сотган Ўзбекистон фуқароси қўлга олинди. Маълум бўлишича, чақалоқнинг онаси туғруқдан бир неча ҳафта ўтгач Ўш вилоят туғруқхонасида ОИВ касаллигидан оламдан ўтган.\nЎш шаҳар милициясининг билдиришича, боласини сотганликда гумонланиб қўлга олинган Садирбек исмли шахс 1973 йилда Ўзбекистоннинг Қўрғонтепа шаҳрида туғилган. У бир неча йил олдин Ўш вилояти Ўзган шаҳридаги Шерали қишлоғига кўчиб келган ва бу ерда оиласи билан вақтинча яшаб турган. Бироқ Қирғизистон фуқаролигини олган эмас.\n-28 декабрда унинг хотини касалхонада ётган бир пайтда, бу шахс боласини кўтариб олиб, шаҳар кезиб харидор излаган. У боласини бир аёлга 30 минг сўмга сотиб, пулни чўнтагига солган пайтда қўлга тушди. Ҳозир бу шахс Ўш шаҳар милициясининг вақтинча сақлаш изоляторида қолмоқда, -деди Ўш милицияси матбуот котиби Замир Сидиқов.\nУнинг айтишича, бу оила қашшоқликда яшаган. Уларнинг сотилган чақалоқдан ташқари яна бир фарзандлари бор. Замир Сидиқовнинг айтишича, чақалоқнинг отаси Садирбек боласини сотишдан топган пулига Россияга кетиб ишламоқчи бўлган.\nЗамир Сидиқов чақалоқнинг онаси Умида эса 2 январ куни соат 9 лар чамасида вилоят туғруқхонасининг реанимация бўлимида вафот этганини билдирди. Вилоят туғруқхонасининг бош шифокори Гулбара Кенжебаеванинг Озодлик радиоси қирғиз хизматига билдиришича, 36 ёшли Умида одамнинг иммунитет танқислиги вируси билан оғриган.\n-Унинг касаллиги сабабли вирусга қарши дори-дармонлар берганмиз. Бироқ бу келин дориларни ичишдан бош тортган. СПИД маркази ходимлари ҳам “Умида касаллигига қарамай, биз билан ҳамкорлик қилишдан мутлақо бош тортган”, деб бизга билдирган. ВИЧ касаллиги юқмаслиги учун чақалоқни операция йўли билан туғдирганмиз, -деди Гулбара Кенжабаева.\nШифокорнинг айтишича, туғруқдан сўнг Умида икки ҳафта мобайнида касалхонада даволанган ва аҳволи яхшиланганидан сўнг уйига чиқарилган. Бироқ қашшоқлик туфайли ўз уйида яхши парваришланмаган Умида ўн кун ўтгач яна касалхонага тушиб қолган ва реанимация бўлимида жон берган.\nМаълумотларга қараганда, туғилиши биланоқ онасидан ажралган ва отаси томонидан сотиб юборилган чақалоқ айни пайтда вилоят туғруқхонасида шифокорлар кўригидан ўтказилмоқда. Чақалоқнинг кейинги тақдири қандай бўлиши, яъни унинг болалар уйига ёки қариндошларига топширилиши ҳозирча номаълум бўлиб қолмоқда.\nСолиқ қўмитаси банкларни картасига 30 млн+ тушганларга оид маълумот беришга мажбурламоқчи. Жамоатчилик қарши\nБМТ ҳисоботида Ўзбекистонда қийноқлар давом этаётганидан хавотир билдирилди


Уйма-уй юриш орқали 2 миллиондан ортиқ хонадон муаммоси ўрганилди » Новости Узбекистана сегодня: nuz.uz\nНовости Узбекистана → ЖАМОАТЧИЛИК → Уйма-уй юриш орқали 2 миллиондан ортиқ хонадон муаммоси ўрганилди\n29-04-2019 14:04 0 822 Рейтинг1 Чоп этиш\n2019 йил 1 февралдан бошлаб муаммоларни уйма-уй юриш орқали аниқлаш ва ҳал қилишни янги тизимига асосан Халқ қабулхоналари, секторлар, давлат органлари ва бошқа ташкилотлар вакилларидан иборат ишчи гуруҳларташкил этилиб, республикаҳудудларидаги барча туман ва шаҳарлар секторларида ўрганишларўтказилмоқда. Аҳоли муаммоларнинг ўрганилиши ҳамда уларнинг ўз вақтида ечими топилиши бевосита Президент Администрацияси томонидан назоратга олинган.\nЖорий йилнинг апрель ҳолатига Республика бўйича жами 2,6 млн. дан ортиқ хонадонлар ўрганилиб, муаммоси мавжуд бўлган\nАниқланган муаммоларнинг энг кўпи бандлик (19,9%), суюлтирилган газ (газ баллон) етказиб бериш (16,4%), соғлиқни сақлаш (9,9%), уй-жой (9,8%), банк кредити (5,8%), моддий ёрдам (5,7%), кадастр (4,1%), ичимлик суви (2,9%), электр энергия таъминоти (1,9%), табиий газ (1,6%), паспорт (1,3%), мактабгача таълим (1,6%) билан боғлиқ масалаларга тўғри келади. Жойларда уйма-уй юриш натижасида аниқланган аҳолини қийнаб келаётган муаммоларни сектор раҳбарлари, Халқ қабулхоналари ва бошқа ташкилотлар ходимлари биргаликда ҳал этиш чораларини кўрмоқда.\nМисол тарзида Фарғона вилояти Қўқон шаҳарида олиб борилган ҳайрли ишларни келтирсак бўлади. Хусусан, 21 та маҳалладаги ички йўлларда 1,8 км. асфальт ётқизилди, 3 100 метр ички йўллар таъмирланди. Умумфойдаланувдаги автомобиль йўлларининг 450 кв. метри таъмирдан чиқарилди. Мазкур мақсадлар учун 1,7 млн. сўм сарфланди. Аҳолини ичимлик суви билан таъминлаш сифатини яхшилаш мақсадида 3150 метр ичимлик суви тармоғи тортилиб, 80 та кўп қаватли уйда сув босими яхшиланди. 2 572 метр канализация тармоғи янгиланди.\nШаҳардаги 39 та кўп қаватли уйнинг том, фасад, ертўла ва кириш йўлакларини таъмирлаш, атрофини ободонлаштириш, болалар майдончаларини қуриш ишларига 1,4 млрд. сўм маблағ сарфланди. Уй-жойга муҳтож бўлган шаҳар аҳолисини уй билан таъминлаш мақсадида 24 та 1100 квартирали кўп қаватли арзон уйлар қурилиб, ўзи эгаларига топширилди.\nАҳолининг саломатлигини тиклаш ва муҳофаза қилиш ишлари ҳам диққат-эътиборда. 14 241 нафар фуқаро тўлиқ тиббий кўрикдан ўтказилди. Уларнинг 607 нафарини ногиронлар, 1112 нафарини пенсионерлар, 2289 нафарини кам таъминланган эҳтиёжманд фуқаролар ташкил қилади. Касаллик аниқланган 3 346 нафар фуқаро амбулатор, 122 нафари шифохонага даволанишга ётқизилди, 23 нафари вилоят ва 3 нафари республиканинг ихтисослаштирилган шифохоналарига жўнатилди. Шу билан бирга 59 нафар фуқарога нафақа тайинланди.


Ижарага олинган транспорт воситалари учун тўланадиган ижара тўловидан келиб чиқадиган даромад солиғи бўйича қандай ҳисобот топширилади? Даромад солиғини жисмоний шахсга тўланадиган ижара тўловидан ушлаб қолиб, ўтказиб бериш бўйича корхона жавобгар бўладими? Ижара тўловини тўлай олмаган ой учун ҳам даромад солиғини ўтказиб бериш керакми?\nЖамиятимиз шахар ичида йуловчиларни ташиш фаолияти билан шугулланади. Автомашиналар жисмоний шахслардан ижарага олинган. Ижара туловидан 7,5% даромад солиғи ушлаб қолинмоқда. Баъзи ҳолларда транспорт воситалари учун ойлик ижара ҳақини тўлаш жамиятнинг молиявий аҳволини ҳисобга олган ҳолда чўзилиб кетяпти.\nРедакция от 13.04.2016\nМулкни ижарага беришдан олинган даромад жисмоний шахснинг мулкий даромади бўлиб, унга белгиланган энг кам ставка бўйича солиқ солинади (Солиқ Кодексининг 181-моддаси). Солиқ солиш мақсадида энг кам ставка 2016 йил учун 7.5% миқдорида белгиланган (22.12.2015й. 2455-сонли Президент Қарорига 9-Илова).\nАйтиш лозимки, жисмоний шахснинг автотранспорт воситасини ижарага беришдан олган даромади тўлов манбаида солиққа тортилади (Солиқ Кодексининг 184-моддаси). Тўлов манбаида жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғининг ҳисоблаб чиқарилган суммаси бюджетга солиқ агенти (юридик шахс) томонидан пул маблағларини олиш (ёки ижарага берувчининг ҳисоб рақамига ўтказиш) учун хизмат кўрсатувчи банкка ҳужжатларни тақдим этиш билан бир вақтда тўланади (Солиқ Кодексининг 188-моддаси).\nЖисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғининг тўғри ушлаб қолиниши ва ўз вақтида бюджетга ўтказилиши учун жавобгарлик даромад тўлаётган солиқ агенти (юридик шахс) нинг зиммасида бўлади. Мазкур солиқ суммаси ушлаб қолинмаган тақдирда, солиқ агенти ушлаб қолинмаган суммани ҳамда у билан боғлиқ пеняни бюджетга тўлаши шарт (Солиқ Кодексининг 185-моддаси).\nЖисмоний шахсларга даромад (шу жумладан, мулкий даромадларни ҳам) тўловчи юридик шахслар йилнинг ҳар чорагида, ҳисобот давридан кейинги ойнинг 25-кунидан кечиктирмай, йил якунлари бўйича эса йиллик молия ҳисоботини тақдим этиш муддатида давлат солиқ хизмати органларига ҳисобланган ва амалда тўланган даромадлар суммалари ҳамда жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғининг ушлаб қолинган суммалари тўғрисидаги маълумотларни белгиланган шаклда тақдим этишлари шарт. Яъни меҳнат ҳақи бўйича солиқ ҳисоботини тўлдиришда унда автотранспорт воситалари ижараси учун жисмоний шахсларга ҳисобланган даромад суммасини ҳамда унга ҳисобланган солиқ суммасини ҳам акс эттиришингиз лозим. Ушбу даромаддан шахсий жамғариб бориладиган пенсия ҳисобварақларига ўтказиладиган мажбурий бадаллар, ягона ижтимоий тўлов ва жисмоний шахснинг суғурта бадаллари тўланмайди.\nОператив ижара бўйича операцияларни бухгалтерия ҳисобида акс эттириш тартиби Бухгалтерия ҳисобида ижара операцияларини акс эттириш тартиби тўғрисида Низом (АВ 1.06.2009 й. 1961-сон билан рўйхатга олинган) билан белгиланган. Бухгалтерия ҳисобида ижарага берувчи жисмоний шахс билан ҳисоб-китобларни юритиш учун қўшимча счёт, масалан, 6730 “Жисмоний шахслар билан мулкий даромадлар бўйича ҳисоб – китоб счёти” киритишингиз ҳам мумкин.


"ИШИД" яқин йилларда ядровий қуролга эга бўлишини маълум қилди\n17:44 / 23.05.2015\n“ИШИД” ўз тарғибот воситалари орқали яқин 12 ой ичида Покистонда ядровий қуролга эга бўлиши мумкинлиги ҳақида маълум қилди. Бу ҳақда 23 май куни Independent нашри хабар тарқатди.\nМазкур мақсадни амалга ошириш ҳақида террорчилар томонидан бир неча тилларда чоп этилаётган Dabiq журнали саҳифаларида сўз юритилган.\n“ИШИД”нинг банклардаги ҳисоб рақамларида миллиардлаб доллар бор. Улар шунчаки Покистондаги ўз “вилояти”га қўнғироқ қилади ва коррупциялашган амалдорлар тизими орқали ядровий қуролни қўлга киритади”, деб ёзади жангарилар қўлида асирликда бўлиб қайтган британиялик журналист Жон Кэнтли ўзининг “Идеал қуршов” (The Perfect Storm) мақоласида.\nШу ўринда таъкидлаш жоизки, террорчилар ўз фаолияти тарғиботи йўлида журналист Жон Кэнтлидан фойдаланмоқда. Аввалроқ интернетда Кэнтлининг 2012 йилда Сурияда асирга тушиб қолгани ҳақида видео маълумот чиқарилган эди.


50+1. Немис футболининг Европадаги инқирози сабаби нимада? » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n50+1. Немис футболининг Европадаги инқирози сабаби нимада?\n15 март 2019, 21:10\nДекабрда Чемпионлар Лигаси плей-офф босқичига қуръа ташланганида, АПЛ ва Бундеслига ўртасида ўзига хос дуэль бўлишини ва ниҳоят қайси лига ҳақиқатан ҳам кучли эканини билиб олиш имкони ҳақида гапирилганди. Натижа маълум, ҳар учала инглиз жамоаси рақибини ер тишлатди, умумий тўплар нисбати: 17:3 кўринишини олди.\nБу натижанинг фақат футбол, майдондаги вазиятлар сабабли юзага келганини, яъни, балки бошқатдан ўйналса, умуман бошқа натижа бўлиши ҳам мумкинлигини айтадиганларни «ўчириш» учун бир факт етарли: Мюнхендаги ўйинда «Ливерпуль» олдинга чиқиб олганида, мезбонларни қутқариш учун Ренату Саншеш майдонга туширилди. Яхши футболчи, балки келажакда ундан катта юлдуз чиқар, аммо эсласангиз, Саншеш атиги бир йил олдин «Суонси»да асосий таркибга кира олмаган ва «Бавария» уни ижарадан қайтариб олиб келганди. Ҳозир «Суонси» Чемпионшипда ўйнаяпти, шундай футболчи «Ливерпуль» билан ўйинда қутқарувчига айланишига ишониш қийин, албатта.\nШу билан мунозараларнинг бевосита футбол билан боғлиқ қисмини тугатсак бўлади, табиийки, лигалар ўртасидаги фарқ чуқурроқ – клубларни бошқариш принципларида. Масалан, ўша 50+1 қоидасини яна тилга олиш мумкин.\nҚисқача, бу қоидани тушунтирамиз. 50+1 қоидаси Германияда клублар инвесторларининг фаолиятини чеклаш учун чиқарилган. Асосан араблар ва хитойлик инвесторлар Бундеслигани босиб олишларидан ҳайиқиб, шундай қарор қабул қилингани айтилса-да, аслида, клубларнинг йирик корпорацияларнинг бир бўлагига айланиб қолишига тўсиқ сифатида анча олдинроқ ишлай бошлаган. Истиснолар фақат учта: машҳур заводларнинг клуби бўлган «Вольфсбург» ва «Байер» ҳамда «Ҳоффенҳайм» (Дитмар Хопп узоқ йиллардан бери клубига пул киритиб келмоқда). Яъни, бу қоидани айланиб ўтишнинг йўли, бир клуб эгасига айланиш учун камида 20 йиллардан бери инвестиция киритиб келинган бўлиши шарт.\nЕврокубоклардаги натижалар пасайиб кетиши натижасида, Германияда бу қоидага қарши чиқишлар ҳам кўпайди, аммо етарли эмас. Роппа-роса бир йил олдин, 2018 йилнинг март ойида юқори лигаларнинг 36 клубидан атиги тўрттаси «50+1»га қарши бўлишган, холос. Натижалар эса пасайишда давом этмоқда. УЕФАнинг умумий рейтингида яқинда ҳам фақат Испаниядан ортда қолган Бундеслига, эндиликда Англия ва Италияни ҳам олдинга ўтказиб юборди ва 4-ўринга тушиб кетди.\nГапнинг пўсткалласини айтганда, бу қоида немис клубларининг АПЛ бойлари, Испания грандлари ёки Париждаги топ-клуб билан рақобат қилишда мағлубиятни тан олишларига сабаб бўлмоқда. Ҳар томонлама муносиб бўлиб келган «Бавария» ҳам фақат Бундеслига юлдузларини ўз томонига оғдириш орқали топ-даражани сақлаб турган бўлса, эндиликда, Германияда ҳам ёш юлдузларнинг камайиб бораётганини кўрмоқдамиз. Оқибат маълум, юқорида Саншеш мисолида «Бавария»да ҳам муаммолар борлигини кўрдик. Ҳозирда Европанинг бошқа лигаларида порлаётган Кейта, Де Брюйне, Дракслер, Дембеле, Сане ва бошқа мисоллардан сезиш мумкинки, энди бозор кенгайди ва «Бавария» Бундеслига юлдузларини осонлик билан ўз сафига қўшиб олиши моддий томондан янада қийинлашиб бораверади. Илгари фақат футболчига яхши шароитлар ваъда қилиб, Гётце ёки Левандовскилар қўлга киритилган бўлса, энди, АПЛ ёки испан грандлари томонидан ваъда қилинаётган катта трансфер нархлари клубларни кўпроқ жалб қилиши турган гап.\nАлбатта, бу қоиданинг ҳалигача мавжуд бўлишининг асосий сабаби, мухлислик маданияти Германияда кучлироқ, Англия, Испания ёки Франциядан анча илғордир. Қайсидир маънода бошқарувга таъсир қилишнинг шу шакли уларни қониқтирар, аммо бугунги шароитларда бу қоида кўпроқ сунъий чекловга айланиб бораётгани ҳам бор гап. «50+1» концепцияси асосчиларидан бири Вольфранг Хольцхойзернинг айтишича, қоиданинг бугунги шароитларга мослаш керак. Илгари ўз ҳомийсига эга бўлган клубларга бу қоида таъсир қилмаслиги айтилганди, бу рост, аммо энди нафақат Германия, балки чет эл компаниялари ҳам Бундеслига клубларига қизиқиш билдиришлари мумкин. 20 йиллик талаб эса, уларни бироз қўрқитади, бир клубни сотиб олиш учун шунча вақт кутишдан кўра, ўз эътиборларини Англия ёки Италияга қаратишлари мумкин.\nБошқа тарафдан Хольцхойзер лойиҳанинг фойдали эканини ҳам таъкидлайди, зеро 20 йиллик талаб натижасида, ростан ҳам ҳақиқий инвесторлар клуб эгаларига айланишлари мумкин. Масалан, сўнгги йигирма йилда Германияда шунчаки, инвесторнинг футболга қизиқиши пасайгани туфайли муаммоларга учраган бирорта клубни топиш имконсиз. Европада бундай мисоллар тиқилиб ётибди: «Портсмут», «Монако», «Малага», «Валенсия» ва яна бир қатор клублар айнан шу сабабли беқарорликка юз тутди. Айнан шу барқарорлик туфайли немис клублари бошқарув бобида жуда тез ривожланиб бормоқда. Шундай бўлса-да, инвесторларнинг «садоқатини» 20 йил эмас, масалан, 3 йилга қисқартириш вақти етган.\n«Немис клубларини осонлик билан қўлга киритиш мумкинлиги ҳақидаги фикр уйғонмаслиги давом этиши керак, шу билан бирга «50+1» қоидасини сал ўзгартириш лозим» – дейди Хольцхойзер.\nГермания терма жамоасининг собиқ футболчиси Фабиан Эрнст яқинда Дания биринчи лигасидаги «Нествед»нинг эгасига айланди. Эрнстнинг айтишича, клубни у жуда осонлик билан қўлга киритган ва агар масалан, Германиядаги каби «50+1» қоидаси бўлганида, «Нествед»нинг тўлақонли эгаси бўлиш учун Эрнст 60 ёшини кутган бўларди. Амбициялар учун қаттиқ тўсиқ, тўғрими?\n«Бир томондан, бу қоидани қувватлайман, чунки инвесторларнинг кўпи фақат футбол учун эмас, фойдани кўзлаб ҳам келишади. Бошқа тарафдан эса, эҳтиёт бўлиш лозимки, немис футболи футбол тамаддунидан четланиб қолиш эҳтимоли ҳам бор» – дейди Фабиан Эрнст.\nЭрнстга бегона бўлмаган «Ҳанновер»ни узоқ йиллардан бери маҳаллий мухлислар нафратига дучор бўлаётган Мартин Кинд бошқаради. Маҳаллий мухлислар билан очиқ уришиб келган Кинд энди Лига билан ҳам зиддиятга бориб қолган. Гап шундаки, Мартин Кинд йигирма йилдан бери инвестиция киритиб, маълум талабни бажарган, аммо бу ҳам «50+1» тўсиғини ошиб ўтишга етарли эмас, деб эътироф этилмоқда. Биринчидан, 20 йил давомида жалб қилинган 19,7 миллион евро етарли эмас деб топилди, иккинчидан, баъзи маблағлар сунъий пайдо қилингани айтилмоқда. Масалан, Кинд клуб бош директори лавозимида маош олишдан воз кечган ва бу суммалар ҳам шахсий инвестиция сифатида ҳисобга олинишини талаб қилмоқда.\nБир йилдан бери маҳкамаларда ўз ҳақини талаб қилаётган Кинд мисоли қоиданинг янада мураккаб эканидан далолат қилади. Бу ҳар икки томон тарафдорларининг қайтадан мунозарага киришларига замин ҳам яратди. «50+1» тарафдорлари Мартин Кинднинг клуб эгаси бўлиб олиб, жамоа либоси рангидан тортиб, яна бир қанча хос ўзгартиришлар киритмоқчи бўлаётгани ва балки ўз ҳиссаларини чет эллик инвесторларга қимматроққа сотиб юбориши мумкинлигидан ҳайиқаётганликларини билдиришмоқда. «Ҳанновер»нинг Кинд даврида иккинчи Бундеслигага тушиб кетгани ҳам уларга асос сифатида ҳизмат қилмоқда. Қарши тараф ҳам ўз далилларини келтиради, албатта. Уларнинг айтишича, худди шундай воқеалар «50+1» талаблари мавжуд бўлган ҳолатда ҳам бўлиши мумкин ва бу тўсиқ клубларни «ёмон инвесторлардан» асрашини эътироф этиш нотўғри.\nЎтган асрнинг 80-йилларида «Кёльн» бельгиялик Ван Гол билан бир миллион маркалик шартнома имзолаганида, бутун Германия жунбушга келган ва мухлислар бундай сарфларни кўтара олмаслиги маълум бўлганди. Ҳозирда легионерлар учун сарфланаётган катта пуллар оддий ҳолга айланиб бўлди. Мухлислар жамоаларининг дунёдаги топ-клублар билан ҳар томонлама рақобат қилишларини истамоқда. Қизиғи, шу билан бирга, «50+1»ни ёқлаб ҳам овоз беришяпти. Улар чет эллик инвесторларни «олабўжи» сифатида кўрсатилиб, айтилаётган баъзи мисоллардан қўрқиб кетаётган бўлишлари табиий. Аммо ҳозирда еврокубокларда Германия шарафини ҳимоя қилишда давом этаётган «Айнтрахт» Германиянинг энг кўп миллатли жамоаси эканини ҳам унутмаслик керак. 17 миллат вакиллари Франкфурт жамоаси шарафини ҳимоя қилади, бош мураббий эса, австриялик Ади Хюттер. Немис мухлислари учун янада оғриқли ном.\nЯнгиликлар » Спорт » 50+1. Немис футболининг Европадаги инқирози сабаби нимада?\n19:45 Европа Чемпионлар Лигасининг барча 1/4 финалчилари маълум бўлди\n10:35 Арьен Роббен «Бавария»дан кетишини эълон қилди\n08:39 «Ливерпуль» Мюнхенда «Бавария»га ҳеч қандай имконият қолдирмади\n23:26 «Ливерпуль» ўз майдонида «Суонси»га имкониятни бой берди


МАҲАЛЛА– МУАММОЛАР ГИРДОБИДА » Жиззах ҳақиқати газетаси расмий сайти\nЖиззах ҳақиқати газетаси » Жамият » МАҲАЛЛА– МУАММОЛАР ГИРДОБИДА\nМаҳаллага қадам қўйишингиз билан чала ярим қурилишлар, саройларга кўзингиз тушади. Энг ёмони, туман марказидаги бу маҳалланинг чиқиндихонага айлантирилгани, болаларнинг мароқли дам олиши ва ўйнаши учун қурилган майдончанинг ачинарли аҳволга келиб қолгани...\nШуларни кўргач, “Тинчлик” маҳалла фуқаролар йиғинининг раиси Жумагул Боймуродовага мурожаат қилдим.\n–Маҳалламизда 2 минг 214 нафар турли миллат вакиллари истиқомат қилади. Маҳаллада ўз ҳисобидан таъмирланаётган 5 та кўча ва 40 та кўп қаватли уйлар мавжуд. Мана 15 йилдирки бу хонадонлар иситиш тармоғидан бутунлай узилган ва аҳоли қўлбола иситиш ускуналаридан фойдаланаяпти. Ичимлик суви хонадонларга етиб бормаган. Аҳоли сувни ташиб истеъмол қилади. Шунингдек, хонадонлар канализацияси яхши ишламайди. Бу муаммолар билан аҳоли юқори ташкилотларга мурожаат қилишган ва ҳанузгача муаммо ҳал этилмаган. Ҳаммаси қуруқ ваъда беришади. Имкон қадар камчиликларни ўз ҳисобимиздан ҳал қилишга ҳаракат қилаяпмиз.\n–Мен Манзура Умарова тумандаги “Тинчлик” маҳалласининг 278- хонадонида 10 йилдан бери истиқомат қиламан. Уйимда умуман шароит йўқ. Томдан чаки ўтади, ичимлик суви чиқмайди, доим пастки қаватдан ташиб ичамиз. Иситиш тармоғидан узилганимизга анча бўлди.\n–Шу муаммолар билан қаергадир мурожаат қилганмисиз?\n–Бизни ҳеч ким эшитишни истамайди. Депутатларни умуман танимаймиз, маҳалламизга келишмайди. Маҳалла раҳбарлари ҳам ўз муаммолари билан овора. Мен ширкат раҳбари сифатида туман ҳокимлигига бордим, аммо фойдасиз. Қуруқ ваъда беришади бироқ ечим йўқ. Аҳаолга қаранг... Тегишли идоралар ҳисобот тайёрлашдан нари ўтмайди.\nАйни пайтда мамлакатимизда катта ислоҳотлар амалга оширилаяпти. Юртбошимиз айтганидек халқимиз эртага, яқин келажакда эмас бугун яхши яшаши керак.\nЗеро “Тинчлик” маҳалласи аҳолиси ҳам муносиб яшашга ҳақли.


Газпром 2016 йилда Ўзбекистондан кўпроқ газ сотиб олади - 05.01.2016, Sputnik Ўзбекистон\nКомпания раҳбари Алексей Миллер сотиб олинаётган газ ҳажми ошганлиниги тасдиқлаб, Ўзбекистон билан ўзаро самарали ҳамкорликни давом эттиришга умид билдирди. 05.01.2016, Sputnik Ўзбекистон\n10:36 05.01.2016 (янгиланди: 12:52 05.01.2016)\n© Sputnik / Станислав Корытников / Фотобанкка ўтишҚорақумда газ таёрлаш станцияси\nКомпания раҳбари Алексей Миллер сотиб олинаётган газ ҳажми ошганлиниги тасдиқлаб, Ўзбекистон билан ўзаро самарали ҳамкорликни давом эттиришга умид билдирди.\nТОШКЕНТ, 5 янв — Sputnik. Алексей Миллер, журналистлар билан бўлган учрашувда, компания 2016 йилда Ўзбекистондан сотиб олинаётган газ ҳажмини оширишга қарор қилганлигини таъкидлади ва Ўзбекистонлик ҳамкорлар билан эришилган келиишувни юқори баҳолади.\nМиллер, Ўзбекистондан сотиб олинаётган газ ҳажмини ошгани ҳақидаги маълумаотларни тасдиқлаб шундай деди: “Ҳа, тасдиқлайман. Газ соҳасида Ўзбекистон бизнинг ишончли ҳамкоримиз. Биз кейинчалик ҳам ушбу соҳасида ўзаро самарали бўлган ҳамкорлигимизни давом эттирамиз. Табиийки, Ўзбекистондан газ сотиб олиш ҳажми бу йил ўсади.”\nДушанба куни “Туркменгаз” давлат концерни матбуот хизмати “Газпром Экспорт” компанияси 2016 йилдан бошлаб улардан газ сотиб олишни тўхтатганини хабар берганди.\n“Газпром” ва “Туркменгаз” узоқ вақтдан бери туркманистон газининг нархи борасида тортишиб келмоқда. 2015 йилнинг ўртасида расмий Ахшобод “Газпром”ни сотиб олинган газ учун пул тўламаганликда айблади. 2015 йилнинг июнида эса Газпром, Туркменгаз томонидан газнинг нархи қайта кўриб чиқилиши мунособати билан, Стокгольм арбитраж судига мурожаат қилди.\n2015 йилда Газпром сотиб олинаётган Туркманистон газининг ҳажмини 10 миллиард кубометрдан 4 миллардга камайтирди, қолган ҳажмини эса ўз гази билан тўлдирди.\n“Ўрта Осиё – Марказ” газ ўтказгичи - собиқ СССР меъроси\n5 Январ 2016, 12:49\nГазпром 2001 йилдан бери Ўрта Осиё газ ишлаб чиқарувчилари билан ҳамкорлик қилиб келмоқда. 2014 йилда Газпром томонидан Ўрта Осиёда 29,52 миллиард кубометр газ остиб олинган. Улардан 10,98 млрд куби Туркманистондан, 7,38 млрд куби Ўзбекистондан ва 10, 95 млрд куби Қозоғистондан.\nГазпром томонидан сотиб олинаётган газ “Ўрта Осиё – Марказ” (САЦ) газ қувури орқали транспортировка қилинади.


БИ-ИР КУЛИШМАЙМИЗМИ, ТОҒА?.. (05.02.2020) - 5 Февраля 2020 - BEPUL MP3 KO'CHIRISH, VIDEO KLIP, FOTO SURATLAR, YANGI\nВторник, 2020-02-25, 8:07 PM\nГлавная » 2020 » Февраль » 5 » БИ-ИР КУЛИШМАЙМИЗМИ, ТОҒА?.. (05.02.2020)\nҚиз отасига деди:\n— Дада, мен ҳеч қачон турмушга чиқмайман. Бир умр сизлар билан яшаб қоламан.\n— Йўқ, одамни бунақанги гаплар билан қўрқитаверма!\nФутболни жонидан ортиқ кўрадиган бир қария куни битганини яқин дўстига айтганди, у шошиб қолди.\n— Менга қара, мабодо жаннатга тушиб қолсанг, сўраб кўр-чи, у томонлардаям футбол жамоалари бормикан. Бўлса, дарров тушимга кириб менга айтасан!\nҚария эртаси куни ўлибди-ю, бир кун ўтиб дўстининг тушига кирибди.\n— Ошна, жаннатда ҳам ҳақиқатан футбол жамоалари бор экан. Эртага ўйин бор. Сениям асосий таркибга тиркаб қўйдим.\nНервопатолог беморга асабни тинчлантирадиган дори беряпти.\n— Қани, дорини ютинг! Тезроқ ютинг! Ют дедим, ярамас!!!\nБолакай бобоси яшайдиган қишлоққа меҳмон бўлиб келди. Бобо уни зерикиб қолмасин деган ниятда ёнига овчи итни қўшиб овга жўнатди. Бола икки соатдан сўнг қайтиб келиб бобосига деди:\n— Бобо, яна итингиз борми?\n— Ҳурматли аёллар, эрингизга совға сотиб олинг! Шунда суюкли инсонингиз учун кичкинагина совға текинга тушади.\nАёлнинг эркакдан фарқли томони шундаки, аёл она бўлганини дарров билиб қолади. Эркак эса, кимнингдир отаси бўлганини умрининг охиригача била олмаслиги мумкин.\n— Азизам, мабодо ўта жаҳлдор, инжиқ, пасткаш бўлиб қолсам, барибир мени севиб яшармидинг?\n— Албатта… Аммо жуда-жуда соғинган бўлардим.\nХалқаро хотин-қизлар симпоизуми дастури:\n1. Нима киямиз буёғига?\n2. Ҳамма эркаклар — ярамас.\n3. Бошқа масалалар.\nКатегория: HIKOYALAR / ХИКОЯЛАР | Просмотров: 54 | | Теги: #Yangiliklar, #xabarlar, #Yangilik, #новости, #uznews, #ahborot, #news, #habarlar, #newsuz | Рейтинг: 0.0/0


ИННОВАЦИЯЛАР — ҲАЁТГА\nНаманган муҳандислик-технология институтининг бир гуруҳ илмий ходимлари яқинда “Наманган вилоятида иссиқхона ва мактабни биогаз ёрдамида иситиш ва ёритиш” мавзуида лойиҳа тайёрладилар.\nМуқобил энергия таъминотини йўлга қўйишга бағишланган бу ғоя БМТнинг Глобал экология жамғармаси томонидан маъқулланди. Тадқиқотчиларга грант ҳам ажратилди. Айни пайтда шу лойиҳа асосида вилоятда кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектлари, фермер хўжаликлари учун биогаз қурилмалари тайёрлаш амалиёти ва услубиёти ишлаб чиқилмоқда.\n— Илмий ходимларимиз ва тадқиқотчиларимиз инновацион лойиҳалар ҳамда технологияларни жорий этиш бўйича кенг кўламли ишларни амалга оширмоқдалар, — дейди институтнинг илмий ишлар бўйича проректори, техника фанлари доктори, профессор Рустамжон Муродов. — Ўтган йили республика Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги фан ва технологияларни ривожлантириш қўмитаси томонидан ўтказилган танловда ҳамкасбларимизнинг тўртта лойиҳаси умумий қиймати 145 миллион сўмлик грантларга сазовор бўлди.\nМасалан, маркетинг кафедраси доценти, техника фанлари номзоди Козимжон Мирдадаев раҳбарлигида ишлаб чиқилган “Кичик бизнес субъектларида маҳаллий хом ашёдан экспортбоп маҳсулотлар тайёрлашни йўлга қўйиш” лойиҳаси ҳаётга самарали тадбиқ этилди. Пахта тозалаш корхоналари учун таклиф этилган қурилма эса мазкур машинанинг ишчи камерасида толадан яхши тозаланган чигитни ўз вақтида чиқариб олади. “Тик тозалагич” номли қурилма эса пахта хом ашёсидан майда ифлос нарсаларни ажратиб олади. Бунда тола ва чигитнинг табиий хусусиятлари сақлаб қолинади. Олдинда олимлар томонидан янги инновацион ғояларни ҳаётга татбиқ этиш вазифаси турибди.


Сайловдаги овозлар сони эълон қилинди\n29.10.2021 12:25 0 2581\nМарказий сайлов комиссияси президент сайловида номзодлар қанчадан овоз олгани ҳақидаги рақамлар статистикасини эълон қилди.\nҚайд этилишича, Ўзбекистон Республикаси бўйича сайловчиларнинг умумий сони – 20 миллион 158 минг 907 нафар.\nОкруг сайлов комиссияларига юборилган сайлов бюллетенларининг умумий сони – 20 миллион 259 минг 701 та.\nСайлов бюллетенларини олган сайловчилар сони – 16 миллион 212 минг 343 нафар.\nФойдаланилмаган ва бузиб қўйилиб, бекор қилинган сайлов бюллетенларининг умумий сони – 4 миллион 47 минг 358 та.\nОвоз беришда иштирок этган сайловчиларнинг умумий сони – 16 миллион 212 минг 343 нафар бўлиб, шундан муддатидан олдин овоз беришда иштирок этганлар 421 минг 176 нафарни ташкил этди.\nКимга қанча овоз берилди?\nЎзбекистон «Адолат» социал-демократик партиясидан номзод Абдуҳалимов Баҳром Абдураҳимовичга – 549 минг 766 нафар ёки овоз беришда иштирок этган сайловчиларнинг 3,39 фоизи;\nТадбиркорлар ва ишбилармонлар ҳаракати – Ўзбекистон Либерал-демократик партиясидан номзод Мирзиёев Шавкат Миромоновичга – 12 миллион 988 минг 964 нафар ёки овоз беришда иштирок этган сайловчиларнинг 80,12 фоизи;\nЎзбекистон Экологик партиясидан номзод Обломурадов Нарзулло Наимовичга – 670 минг 641 нафар ёки овоз беришда иштирок этган сайловчиларнинг 4,14 фоизи;\nЎзбекистон «Миллий тикланиш» демократик партиясидан номзод Қодиров Алишер Келдиевичга – 888 минг 515 нафар ёки овоз беришда иштирок этган сайловчиларнинг 5,48 фоизи;\nЎзбекистон Халқ демократик партиясидан номзод Ворисова Мақсуда Азизовнага – 1 миллион 75 минг 16 нафар ёки овоз беришда иштирок этган сайловчиларнинг 6,63 фоизи ёқлаб овоз берган.\nҲақиқий эмас деб топилган сайлов бюллетенларининг сони – 39 минг 443 тани ёки 0,24 фоизни ташкил қилди.


"Локомотив"да Сербиялик футболчи кўрикдан ўтмоқда - Спорт UZ - Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017\n"Локомотив"да Сербиялик футболчи кўрикдан ўтмоқда\nЖамоамизнинг Дубайдаги йиғинига янги легионер футболчи келиб қўшилгани ҳақида кеча хабар бергандик. У бугундан эътиборан машғулотларни бошлаб юборди.Тўлиқ исм-шарифи Ненад Предрагович Иняц бўлган ҳужумчи 1985 йил Белград шаҳрида туғилган. Ўз мамлакати клубларидаги фаолиятидан ташқари 2008 йил Пермнинг “Амкар” клуби шарафини ҳимоя қилган. Ўша вақтлар “Амкар”ни Миодраг Божович бошқариб борарди. Унинг бошчилигида пермликлар Россия чемпионатининг 4-пағонасига қадар кўтарилишган.Иняц кейинги мавсумдан эътиборан Нижний Новгороднинг “Волга”сида тўп сурган. 2010-2011 йилги мавсумларни Белграднинг “ОФК” клуби сафида ўтказган ҳужумчи, 2011 йилга келиб Осиё қитъасига ташриф буюрди ҳамда Саудия Арабистонининг “Ал-Ансор” жамоаси билан шартнома имзолади. 2013-14 йилги мавсумларда Қозоғистоннинг “Атирау” клубида ўйнади.Сўнгги икки мавсумни Сербия чемпионатида ўтказган 30 ёшли Ненад Иняцнинг кейинги тақдирига Дубайдаги йиғиндан кейин ойдинлик киритилади. Унинг ҳаракатлари Мирко Еличич бошчилигадаги мураббийлар штабига маъқул келса, “Локомотив” сафида қолиши мумкин. Йўқса, унга жавоб бериб юборилади.Эслатиб ўтамиз, “Локомотив” йиғинида шунингдек черногориялик ҳужумчи Иван Вукович ҳам бўлиб турибди.


Марадонанинг «Наполи» билан Мадридга келиши Зиданни чўчитмади\n20:49 / 14.02.2017\n«Реал» бош мураббийи Зинедин Зидан Чемпионлар лигасининг чорак финали доирасида «Наполи»га қарши ўйин арафасида интервью берди. У рақиб жамоанинг афсонавий футболчиси Диего Марадона ҳам неаполликлар делегацияси билан Мадридга келгани хусусидаги фикрларини билдириб ўтган.\n«Наполи» таркибида жуда яхши футболчилар йиғилган, уларнинг ҳужум чизиғи кучли. Улар тезкор футбол намойиш этишади, бизга бундай вақтда қийин бўлади. Биз рақиб бизни қарши ҳужумларда ушлашига йўл қўймаслигимиз керак.\nБу учрашувни финал деб аташ керакмас. Ҳа, бу муҳим ўйин, аммо финал Кардиффда бўлиб ўтади. Олдиндаги баҳсда ҳам эҳтиёткорлик билан ҳаракат қилишимиз керак, чунки «Наполи» кучли жамоа.\nДиего Марадона дейсизми? Мен уни 14 ёшлигимдан бери биламан, уни ҳурмат қилишимни яна бир бор таъкидлаган ҳолда айтишим керакки, биз майдондаги рақиб ҳақида ўйлашимиз керак, мен ундан кўра, майдондаги футболчилардан хавфсирайман», – дея Зиданнинг сўзларини келтирган Football Italia.\n«Реал» – «Наполи» учрашуви 15 февраль оқшомида «Сантьяго Бернабеу» стадионида ўтказилади, жавоб учрашуви 7 март куни Неаполдаги «Сан-Паоло» стадионида ўтказилиши белгиланган.\nМарадона «Наполи» билан Мадридга келди. Бу Модрични чўчитди\nЗидан Марадона Наполи\n«Наполи» Италия чемпионати чўққисига қайтди


Баклажонли рулет тайёрлаш усули рецепти сирлари, оддий ва мазали\nVatanda.Com » Пазандалик » Салатлар » Баклажонли рулет\nГазак учун ажойиб танлов! Тайёрланиши ҳеч қандай қийинчилик туғдирмайди. Натижаси дастурхон даврасида барчани лол қолдириши турган гап. Таомномадан ўз ўрнини эгаллайди. Ушбу рецептни албатта тайёрланг!\n2 дона бақлажон\n150 грамм ўсимлик ёғи\n100 грамм пишлоқ\n3-5 дона саримсоқ доначаси\n40 грамм ёнғоқ\n40 грамм кўкат (укроп, кашнуч, райҳон)\n1. Ювилган бақлажонни узунлиги бўйлаб, юпқа шаклда кесиб чиқинг. Туз сепинг ва 5 дақиқага қолдиринг. Сўнг, ювинг ва қуритинг.\n2. Товада ёғни қиздиринг. Бақлажон бўлакларини ҳар томонлама, қизартириб қовуринг. Сўнг, ошхона сочиғига олинг, ортиқча ёғи ажралиши учун.\n3. Асосни тайёрланг. Қирғичдан чиқарилган пишлоқ, творог, майда тўрғалган саримсоқ, кўкат ва майдаланган ёнғоқ, туз, мурчни бирлаштиринг ва аралаштиринг.\n4. Бақлажон бўлаги бошига чой қошиқда асосдан солинг ва рулет шаклда ўранг.\n5. Тайёр рулетни кўкат шохчалари ва майдаланган ёнғоқ билан безатинг. Дастурхонга тортинг.\nБаклажон йирик сомонча тугралиб, идишга солиниб, туз сепилади. Пиёз йирик тугралиб, ковурилади. 10-15 сониядан сунг баклажонни узидан чиккан сувидан ажратилиб пиёз устига солиниб, ковурилади....\nГрузинча тузланган карам\nБу жуда ҳам мазали ва фойдали. Витаминларга бой. Қуюқ таомлар учун ажойиб қўшимча. Тайёрланиши оддий, натижаси сизни лол қолдириши турган гап. Ушбу рецептни албатта тайёрланг!...\nМўжизавий газак! Тайёрланиши жуда ҳам оддий, натижаси дастурхон даврасида барчани лол қолдириб, лаззатланиш бахтини тақдим этади. Таомномадан ўз ўрнини эгаллаши турган гап. Ушбу рецептни албатта тайёрланг!...\nСмак салати тайёрлаш рецепти - босқичма-босқич + фото, тавсиялар\n“Смак” салати жуда мащур, деярли хар бир кафе менюсида мавжуд. Салатани тайёрлаш осон ва масаллиқларни топиш мушкул вазифа эмас. Аксарияти хар доим совутгичда бўлади. Шунга қарамай, салат жуда мазали саналади. Уни маёнез, сметана ёки зайтун мойи билан тўлдириш мумкин....\nХамма масалликлар майда сомонча тугралади. Тугралган турпни тахири чикиши учун бироз муддатга сувга солиб куйинг. Сунгра, барчаси аралаштирилади....\nХитойча баклажон салати\nАжойиб газак! Тайёрланиши оддий, натижаси бутун бир лаззатланиш бахтини тақдим этади. Таомномадан ўз ўрнини эгаллаши турган гап. Яқинларингизга лаззатланишни улашинг. Ушбу рецептни албатта тайёрланг!...\nЕвропа пшхонасининг машҳур салатларидан бирин эътиборингизга тақдим этамиз. Енгил ва витаминларга бой салат. Фойдаланилган масаллиқлар бир-бири билан киришиб, мазали ва лаззатбахш таъмни сизга тақдим этади....


Россия ОТМга қандай ўқишга кириш мумкин? | NORMA.UZ\nРоссия ОТМга қандай ўқишга кириш мумкин?\nЎзбекистондаги Россия ҳамкорлик ваколатхонаси Россия олий таълим муассасаларида бепул таълим олиш учун конкурсли танлашда иштирок этиш учун рўйхатга олиш бошланганлигини эълон қилди.\nКонкурсли танлашда Ўзбекистон фуқаролари, фуқаролиги бўлмаган шахслар ва Ўзбекистонда яшайдиган россияликлар иштирок этишлари мумкин. Рўйхатдан ўтиш учун даъвогар сўровномасини электрон шаклда 2016 йил 17 февралдан 21 февралга қадар rcnk@inbox.ru электрон манзилига юбориш зарур.\nКонкурсли танлашдан кейинги ўтиш регламенти Ваколатхона сайтида жойлаштирилади.\nТанлашдан ўтганлар Россия олий таълим муассасаларида Россия Федерацияси федерал бюджети маблағлари ҳисобидан таълим оладилар.


Исми ва нисбаси: Абул Ҳасан Али ибн Ҳамза ибн Абдуллоҳ ибн Усмон ал-Кўфий ал-Кисоий. Асли кўфалик бўлиб, кейинчалик Бағдодга кўчиб ўтган. Унинг бобоси Усмон Бану Асаднинг озод қилган қули Баҳмон ибн Ферузнинг авлодидан бўлган.\nБу зотнинг Кисоий дейилиши сабаби ҳақида турли фикрлар бор. Жумладан, уни кисо ‒ кийимда эҳром боғлагани учун Кисоий деб аташган; у ёшлигида кийим-кечак савдоси билан шуғулланган; қора танлилар яшайдиган Кисоя деган қишлоқдан бўлган; у Ҳамзанинг дарсига кисо ‒ кийимга ўраниб келар эди. Ҳамза «Кимнинг навбати келди?» деганда, шериклари «Кисо кийиб олган боланинг навбати» дейишарди. Гоҳида Ҳамза «Мана бу фикрни кисо кийган болага ҳам тушунтириб қўйинглар», дер эди. Аҳвозий мана шу охирги фикрни тўғрироқ деб айтган.\nТаваллуд ва вафоти: Али ибн Ҳамза Кисоий 120/738 йили Кўфада таваллуд топган ва 189/805 санада Райнинг Ранбавайҳ деган ноҳиясида 70 ёшда вафот этган.\nМаноқиблари: Имом Кисоий раҳматуллоҳи алайҳи етти машҳур қорининг биридир. Ўз замонида қироат соҳасида барчанинг имоми ва энг билимдони бўлган. Имом Ҳамзадан кейин Кўфада Қуръон ўқитишда биринчи рақамли устоз бўлган. У ўта зийрак, фаросатли, фазилатли киши эди. Кисоий наҳв ва луғат илмида ҳам ўз даврининг етук намояндаларидан эди. Одамлар унинг қироатини тинглаб, шу асосда мусҳафларига ҳаракат ва нуқталарни қўйиб олишарди.\nАбу Бакр Анбарий айтади: «Кисоийда бир нечта хислат жам бўлган: у наҳв (грамматика)нинг билимдони, ноёб луғатларни билишда беназир, Қуръон борасида якто эди. Одамлар унинг ҳузурига қатнар, у эса уларни тўплаб, курсига ўтирган ҳолда Қуръонни аввалидан охиригача тиловат қилиб берар, одамлар ундан Қуръон ўқишни, қироатдаги тўхташ ва бошлаш ўринларини аниқлаб, ўзларига қайд қилиб олардилар».\nИмом Жазарийнинг ўз санади билан нақл қилишича, Халаф ибн Ҳишом шундай деган: «Шаъбон ойи келганда Кисоийга бир минбар қўйиларди. У одамларга ҳар куни ярим субуъ (тақрибан 2 пора) ўқиб бериб, Шаъбон ичида иккита хатм қилиб берарди. Мен минбарнинг тагида ўтирардим».\nИмом Нофеънинг катта шогирдларидан бири, Кисоийнинг устози Исмоил ибн Жаъфар Маданий: «Аллоҳнинг китобини Кисоийдан яхшироқ ўқийдиган кишини кўрмаганман», деган эди.\n«Тарожум алқурро» китобида айтилишича, Наср шундай деган: «Кисоий Қуръон ўқиса ёки гапирса, худди оғзида фаришта гапираётгандек бўлар эди».\nЯҳё ибн Маъин: «Ушбу икки кўзим билан Кисоийнинг лаҳжасидан тўғрироқ лаҳжани кўрмадим», деган.\nИмом Шофеъий: «Ким наҳвда чуқур билимга эга бўлмоқчи бўлса, Кисоийга муҳтождир», дер эди.\nИбн Мужоҳид айтади: «Кисоий Ҳамза ва бошқаларнинг қироатларидан ҳамда ўтган имомлардан ўрганилган таълимотлардан ташқарига чиқмайдиган мўътадил қироатни сайлаган. У қироат илмида ўз асрининг пешволаридан эди».\nАбу Убайд «Ал-Қироат» китобида айтади: «Кисоий қироатларни ихтиёр қилар эди. У Ҳамзанинг қироатидан бир қисмини олиб, баъзисини тарк қилган. У етук қироат мутахассиси бўлиб, бу унинг соҳаси, машғулоти эди. У бу соҳани ўзидан кўра мустаҳкамроқ эгаллаган ва кўпроқ шуғулланган киши билан бирга ўтирмаган».\nИбн Касир ўзининг тарих китобида шундай ёзади: «Кисоий наҳвнинг нозик жиҳатларини Халилдан ўрганган. Бир куни у: «Бу илмни кимдан ўргангансан?», деб сўради. Халил унга: «Ҳижоз бадавий (кўчманчи)ларидан» деб жавоб берди. Шундан сўнг Кисоий ўша жойларга бориб, бадавий араблардан жуда кўп нарса ёзиб олди. Кейин Халилнинг олдига қайтиб келган эди, у вафот этиб, ўрнига Юнус бош бўлиб қолган экан. Ўрталарида бўлиб ўтган илмий мунозаралардан сўнг Юнус Кисоийнинг устунлигини тан олиб, уни ўз ўрнига сайлади».\nҲусайн ибн Муҳаммаддан, у Райдаги Абул Қосим Исмоил ибн Ибод ибн Аббосдан, у Абдуллоҳ ибн Муҳаммад Ижийдан, у Муҳаммад ибн Ҳасан Аздийдан, у Абу Ҳотам Саҳл ибн Муҳаммад Сижистонийдан ривоят қилиб айтади: «Бизга кўфалик бир ҳоким ташриф буюрди. Басрадаги ҳокимлар ичида ундан илмлироқ кишини кўрмаганман. Салом бериб, унинг ҳузурига кирдим. У мендан: «Эй Сижистоний, Басранинг уламолари кимлар?» деб сўради. Мен: «Зиёдий ичимизда Асмаъийнинг илмини энг яхши эгаллаган киши, Мозиний наҳвда энг етук олимимиз, Ҳилол энг кучли фақиҳимиз, Шозкуний ҳадис соҳасида энг ўткир билимдонимиз, камина Қуръон илмига муносиброқман, Ибн Калбий шарт ва низомларни энг яхши ёзадиганимиздир», дедим. У котибига: «Эртага ҳаммаларини тўплаб, ҳузуримга келтир!» деди. Эртасига тўплангач, бизга: «Мозиний ким?» деди. Абу Усмон: «Мен шу ердаман», деди. У: «Зиҳорнинг каффоратида ғилай қулни озод қилса бўладими?» деб сўради. Мозиний: «Мен фақиҳ эмас, луғатшуносман» деди. У: «Эй Зиёдий, маҳрининг 1/3 эвазига ўрталарига талоқ тушган эр-хотин ўртаси қандай ажрим қилинади?» деб сўради. Зиёдий: «Бу менинг соҳам эмас, Ҳилолнинг соҳаси», деди. У: «Эй Ҳилол, Ибн Авн Ҳасандан қанча санад келтирган?», деб сўради. Ҳилол: «Бу менинг соҳам эмас, Шозкунийнинг соҳаси», деди. У: «Эй Шозкуний, ким «яснуъний судуроҳум» (асли «яснуъна...») деб ўқиган?», деди. Шозкуний: «Бу менинг соҳам эмас, бу Абу Ҳотамнинг соҳаси», деди. У: «Эй Абу Ҳотам, Амирул мўмининга Басра аҳолисидаги тангчилик, уларга етган қурғоқчиликни тавсифлаб, халифанинг улардан хабар олиб, эътибор беришини сўраб қандай хат ёзасан?» деб сўради. Абу Ҳотам: «Мен балоғат ва китобат мутахассиси эмасман, мен Қуръон кишисиман», деди. Шунда у: «Эллик йил илм олиб, биттагина фанни ўрганган, бошқа соҳадан сўралса, жавоб бера олмай тўхтаб қолган киши нақадар ёмон! Аммо агар бизнинг Кўфадаги олимимиз Кисоийдан буларнинг барчаси сўралганда, албатта, жавоб берган бўларди», деди».\nИмом Заҳабий «Маърифату ал-қурро ал-кибор» китобида Салама ибн Осимдан ривоят қилади: «Кисоий шундай ҳикоя қилди: «Ҳорун ар-Рашид билан намоз ўқидим. Қироатимга ўзим қойил қолдим. Кейин ёш бола ҳам хато қилмайдиган жойда хато қилдим. «Лаъаллаҳум йаржиъуʹн» демоқчи бўлиб, «Лаъаллаҳум йаржиъиʹн» деб юбордим. Аллоҳга қасамки, Ҳорун менга «Хато қилдинг», дейишга журъат қила олмади. Лекин салом бергач: «Бу қайси қироат?» деди. Мен: «Эй мўминлар амири, учқур от ҳам гоҳида қоқилиб туради», дедим. У: «Мана шу тўғри», деди».\nМашҳур наҳвшунос олим Фарро: «Кисоий билан мунозара қилиб, уни ютиб қўйдим ва ўзимни гўё денгиз узра учиб юрган қушдек ҳис қилдим», деган эди.\nХатиб Бағдодий «Тарихи Бағдод» китобида шундай ёзади: «Абу Убайд Аҳмад ибн Саҳл Тамимий айтади: «Кисоийнинг шундай деганини эшитдим: «Одамларга Қуръон ўқиб берганимдан сўнг тушимда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни кўрдим. У Зот: «Сен Кисоиймисан?» дедилар. Мен: «Ҳа, ё Расулуллоҳ!» дедим. У Зот: «Али ибн Ҳамзамисан?» дедилар. Мен: «Ҳа, ё Расулаллоҳ», дедим. У Зот: «Умматимга кеча Қуръон ўқитган сенмисан?» дедилар. Мен: «Ҳа, ё Расулаллоҳ», дедим. У Зот: «Менга ҳам ўқиб бер», дедилар. Тилимга «Вас-соффат» сурасигина келди, мен «وَالصَّافَّاتِ صَفًّافَالزَّاجِرَاتِ زَجْرًافَالتَّالِيَاتِ ذِكْر» дея ўқий бошладим. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Жуда яхши, бироқ, وَالصَّافَّاصصَفًّا демагин», деб мени идғом қилишдан қайтардилар. Кейин менга: «Ўқи», дедилар. Мен ўқий бошладим, «فَأَقْبَلُوا إِلَيْهِ يَزِفُّونَ»га келганимда, у Зот: «Жуда яхши, يَزِفُون демагин», дедилар ва: «Ўрнингдан тур! Сен билан фахрланаман», дедилар».\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қориларга мақтанаман, деганмидилар ёки фаришталаргами, Кисоий шак қилиб қолди».\nКейинроқ имом Кисоий Бағдодга келиб, у ерда ҳам кишиларга Қуръон ўқитади. Хусусан, Ҳорун Рашидга, кейинчалик унинг ўғилларига таълим-тарбия беради, доимо уларнинг эҳтиромида бўлади. Кисоий гоҳида халифага насиҳат қилиб мактуб ёзиб юборарди. Абу Умар Дурий айтади: «Кисоий подшоҳлар билан бирга бўлганида кийимидан бошқа ҳеч нарсасини ўзгартирмас эди. Бир куни баъзи кўфалик уламолар уни катта, ўнган либосда кўриб: «Эй Абул Ҳасан, бу қанақа кийиниш?» дейишди. У: «Подшоҳга одоб берадиган кишининг одоби, у динга футур етказмайди, бидъатга кирмайди ва суннатдан чиқмайди», деди».\nФарро айтади: «Бир куни Кисоийни учратиб қолдим, унинг йиғламсираб турганини кўрдим. Унга: «Нега йиғлаяпсан?», дедим. У: «Подшоҳ Яҳё ибн Холид менга одам юбориб, бир нарса сўраш учун ҳузурига чақиртирибди. Агар жавоб беришда кечиксам, у мени айблайди, агар шошилсам, хато қилишдан эмин бўлмайман», деди. Мен уни синаш учун: «Эй Абул Ҳасан, сенга ким ҳам эътироз билдирарди, хоҳганингни айтайвер, ахир сен Кисоийсан-ку?», дедим. Шунда у тилини ушлаб: «У ҳолда, агар билмаганимни гапирсам, Аллоҳ буни кесиб ташласин», деди».\nКисоий Ҳорун Рашидга ҳамроҳлик қилиб Хуросонга кетаётганда йўлда бемор бўлиб қолади ва Райнинг Ранбавайҳ қишлоғида вафот этади. Сафарда у билан бирга бўлган, имом Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳининг энг катта шогирдларидан бири Муҳаммад ибн Ҳасан Шайбоний ҳам айни шу куни вафот топади. Шунда Хорун Рошид: «Райда фиқҳ ва наҳвни бир кунда дафн қилдик», дейди.\nИмом Заҳабий ва Ибн Жазарийлар ўзларининг қорилар тарихига бағишлаб ёзган асарларида Нусайр ибн Юсуфдан шундай нақл қиладилар: «Мен Кисоийнинг олдига ўлими олдидан касал бўлганида кирдим. У шундай ҳикоя қилиб берди: «Мен Дамашқ масжидида одамларга Қуръон ўқитардим. Меҳробда мудроқ босиб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни туш кўрдим. У Зот масжид эшигидан кириб келдилар. Шунда бир киши у Зотга пешвоз чиқиб ўрнидан турди. У Зот: «Кимнинг қироатида ўқимоқдасан?», дедилар. Ҳалиги одам менга ишора қилди».\nХатиб Бағдодий «Тарихи Бағдод» китобида, Ибн Касир «Ал-Бидоя ван-ниҳоя»да ёзишича, Абу Мисҳал шундай деган: «Мен Кисоийни тушимда кўриб, унга: «Аллоҳ сенга қандай муомала қилди?» деб сўрадим. У: «Қуръон сабабли мени мағфират қилди», деди. Мен: «Ҳамзага нима муомала қилди?» дедим. «У Иллийюнда, биз уни худди юлдузни кўргандек кўриб турамиз, холос», деди».\nУстозлари: Имом Кисоий қироатда асосан Ҳамза ибн Ҳабиб аз-Зайётдан таълим олган ва бу борада унга таянган. Унга Қуръони Каримни уч-тўрт маротаба ўқиб берган. Кисоий яна Муҳаммад ибн Абу Лайло, Ийсо ибн Умар Ҳамадонийлардан ҳам қироатдан таҳсил олган. Шунингдек, Абу Бакр ибн Айёш, Исмоил ибн Жаъфар, Аъмаш, Абдурраҳмон ибн Абу Ҳаммод, Зоида ибн Қудомалардан ҳам қироат нақл қилган.\nУ Басрага бориб, буюк имом Халил ибн Аҳмаддан араб тили балоғатини, бу тилнинг сирасрорларини ўрганган. Фузайл ибн Шозон айтади: «Кисоий қироатни Ҳамзадан ўтказгач, саҳрога чиқиб, бадавийлар билан бирга яшай бошлади. Сўнг юртига луғат билимдони бўлиб қайтиб келди».\nҚироатдаги санади: Кисоий қироатни асосан Ҳамзадан олган. Шунингдек, Ибн Абу Лайлодан ҳамда Ийсо ибн Умар Ҳамадонийдан ҳам қироат илмидан таълим олган. Улар орқали Убай ибн Каъб, Али, Ибн Масъуд розияллоҳу анҳумнинг қироатларини нақл қилган. Мазкур саҳобалар ушбу қироатни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ўрганганлар.\nСанаднинг тафсилоти қуйидагича:\nКисоийнинг Ҳамза воситасидаги санади қуйидагича:\nҲамзанинг устозлари Аъмаш ва Талҳа Қуръонни Яҳё ибн Вассобдан ўрганганлар. Яҳё эса Алқама ибн Қайс, Асвад ибн Язид, Зирр ибн Ҳубайш, Зайд ибн Ваҳб ва Масруқ ибн Аждаъларга ўқиб берган.\nҲамзанинг яна бир устози Ҳумрон ибн Аъян эса Абу Асвад Дайламий, Убайд ибн Нузайл ва Муҳамад Боқирга ўқиб берган. Убайд ибн Нузайл ҳам Алқамага ўқиб берган.\nҲамзанинг бошқа бир устози Абу Исҳоқ эса Абдурраҳмон Суламий, Зирр ибн Ҳубайш ва Осим ибн Замра, Ҳорис ибн Абдуллоҳ Ҳамадонийларга ўқиб берган.\nШу тариқа Ҳамзанинг қироати тобеинларга етиб келади. Мазкур тобеинлардан:\nАлқама ибн Қайс, Асвад ибн Язид, Зайд ибн Ваҳб, Масруқ, Абу Асвад, Осим ва Ҳорислар Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳуга ўқиб берган;\nАбу Асвад Усмон розияллоҳу анҳуга ҳам ўқиб берган;\nАбдурраҳмон Суламий, Зирр ибн Ҳубайш, Осим ва Ҳорислар Алий розияллоҳу анҳуга ҳам ўқиб беришган;\nҲамза яна Муҳаммад ибн Абдураҳмон ибн Абу Лайло ва Жаъфар Содиқлардан ҳам қиротни ўрганган.\nКисоийнинг Ибн Абу Лайлодан санади қуйидагича:\nМуҳаммад ибн Абдураҳмон ибн Абу Лайло Минҳол ибн Амрга, Минҳол Саъид ибн Жубайрга, у Ибн Аббос розияллоҳу анҳумога, Ибн Аббос Убай ибн Каъб розияллоҳу анҳуга ўқиб берган.\nКисоийнинг Ийсо ибн Умар орқали санади:\nИйсо Осим ибн Абун Нажудга ўқиб берган. Шунингдек, Ийсо Талҳа ибн Мусарриф Ҳамадоний ва Сулаймон ибн Меҳрон Аъмашларга ўқиб берган.\nОсим Зирр ва Суламийдан, улар Али ва Ибн Масъуд розияллоҳу анҳумодан ўрганган. Суламий яна Зайд ибн Собит ва Усмон розияллоҳу анҳумлардан ҳам қироатдан таълим олган.\nТалҳа ва Аъмашлар Яҳё ибн Вассобдан, Яҳё эса Алқама ибн Қайс, Асвад ибн Язид, Зирр ибн Ҳубайш, Зайд ибн Ваҳб ва Масруқ ибн Аждаълардан, улар Ибн Масъуддан қироатни ўрганган.\nКисоий яна Абу Бакр Шуъба ибн Айёш, Исмоил ибн Жаъфар ва Зоида ибн Қудомалардан ҳам қироатларни ривоят қилган. Шуъба қироатни Осимдан ўрганган. Унинг санади юқорида ўтди.\nИсмоил ибн Жаъфар Шайба ибн Нисоҳ ва Нофеъга ўқиб берган. Шайба қироатни Абдуллоҳ ибн Айёшдан, у Убай ибн Каъбдан ўрганган. У Нофеънинг шайхларидан бири эди. Нофеъ қироатни яна етмишта тобеиндан ўрганган. Тобеинлар эса саҳобалардан таълим олган. Жумладан, Ибн Аббос ва Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳум Нофеънинг санадида алоҳида зикр қилинади. Улар ҳам Қуръонни Убай розияллоҳу анҳудан ўрганган.\nИсмоил яна Сулаймон ибн Жаммоз ва Ийсо ибн Вирдонларга ҳам ўқиб берган. Бу иккови қироатни Абу Жаъфар ва Нофеъдан ўрганган. Абу Жаъфар эса Абдуллоҳ ибн Айёш, Ибн Аббос, Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳумдан Қуръонни ўқиб бериб ўтказган. Буларнинг санади юқоридаги сатрларда ўтди.\nЗоида ибн Қудома Ҳамзанинг устози Аъмашда таълим олган.\nИбн Масъуд, Али, Зайд, Усмон ва Убай розияллоҳу анҳум қироатни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан таълим олганлар.\nАсарлари: Имом Кисоий қироат ва наҳв фанида бир қанча китоблар ёзган. Жумладан,: «Маъоний ал-Қуръон», «Ал-Қироат», «Ан-Наводир ал-кабир», «Ан-Наводир ал-авсат», «АнНаводир ал-асғар», «Ан-Наҳв», «Ал-Адад», «Ал-Ҳижа», «Мақтуъ ал-Қуръон ва мавсулуҳу», «Ал-Масодир», «Ал-Ҳуруф», «Ал-Ҳаот», «Ашъор». Бу асарларнинг номлари манбаъларда учраса-да, улар бизгача етиб келмаган. Шу боис, ҳозирда улар ҳақида батафсил маълумот йўқ.\nШогирдлари: Кисоийдан қироатни арз ва самоъ (ўқиб бериш ва тинглаш) орқали ривоят қилганлар қуйидагилар: Иброҳим ибн Зозон, Иброҳим ибн Ҳурайший, Аҳмад ибн Жубайр, Аҳмад ибн Абу Сариъ, Аҳмад ибн Абу Заҳл, Аҳмад ибн Мансур Бағдодий, Аҳмад ибн Восил, Исмоил ибн Маддон, Ҳамдавайҳ ибн Маймун, Ҳумайд ибн Рабиъ Хаззор, Закариё ибн Вирдон, Сариъ ибн Юнус, Сура ибн Муборак, Таййиб ибн Исмоил, Абдураҳмон ибн Воқид, Абдурраҳим ибн Ҳабиб, Абдуқуддус ибн Абдумажид, Абдуллоҳ ибн Аҳмад ибн Заквон, Убайдуллоҳ ибн Мусо, Адий ибн Зиёда, Али ибн Осим, Умар ибн Ҳафс Масжидий, Ийсо ибн Сулаймон, Яҳё ибн Зиёд Хоразмий ва бошқалар.\nЎн қироат қориларидан Яъқуб ибн Исҳоқ Ҳазрамий, Халаф ибн Ҳишом, шунингдек, қироат ровийларидан бири Ибн Заквон ва яна бир гуруҳ уламолар ундан айрим қироат қоидаларини ривоят қилган. Унинг қироатини ривоят қилган энг кўзга кўринган шогирдлари Лайс ибн Холид ва Ҳафс ибн Умарлардир. Улар қироатни имомдан бевосита олган ровийлардан ҳисобланадилар.\nА) Лайс ибн Холид;\nБ) Ҳафс ад-Дурий.\nЛайс ибн Холид\nИсми ва нисбаси: Абул Ҳорис Лайс ибн Холид ал-Бағдодий.\nТаваллуд ва вафоти: Лайс ибн Холиднинг таваллуд санаси маълум эмас. У 240/854 санада Шаввол ойида вафот этган.\nМаноқиблари: Лайс ибн Холид ўта ишончли, мўътабар, ўткир ҳофизали, қироат илмида етук олим ва моҳир устоз бўлган. У бир қанча ҳадислар ривоят қилган. Жумладан, «Тарихи Бағдод» китобида унинг Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан: «Қуръон бойликдир, ундан кейин фақирлик йўқ ва ундан бошқа бойлик ҳам йўқ», деган ҳадисни ривоят қилгани келтирилади.\nЛайс ибн Холид раҳматуллоҳи алайҳи асосан имом Кисоийдан таълим олган бўлса-да, бошқа устозлардан ҳам илм таҳсил қилган. Жумладан, Сулаймон ибн Айюбдан ҳам ҳарфларни ривоят қилган.\nАбу Амр Доний айтади: «Лайс Кисоий издошларининг энг улуғларидан бўлиб, Ҳамза ибн Қосим ва Язидийлардан айрим қироат услубларини ривоят қилган».\nНаҳвшунос Фарронинг энг катта шогирдларидан бири Салама ибн Осим, Муҳаммад ибн Яҳё (Кичик Кисоий), Фазл ибн Шозон, Аҳмад бин Туркмоний ва бошқалар унинг қироатини арз ва самоъ воситасида ривоят қилган.\nИсм ва нисбаси: Абу Умар Ҳафс ибн Умар ибн Абдулазиз ибн Саҳбон ибн Адий ибн Саҳбон ад-Дурий ал-Аздий Наҳвий ал-Бағдодий.\nТаваллуд ва вафоти: Имом Дурий халифа Мансурнинг даврида, 150/767 санада Бағдоднинг Дур деган маҳалласида таваллуд топган ва 246/860 йили вафот этган.\nФазилати: Имом Дурий раҳимаҳуллоҳ ўз замонасида қироат имоми, етук устоз, чуқур билим эгаси, ишончли, собит, ҳофизаси мустаҳкам, улуғ зот бўлган. Ўз даврида қироат илмида энг катта пешво ва Қуръон таълимида бош устоз бўлган. Барча қироатларни ўзлаштирган биринчи инсон. У Дажла бўйидаги Сомарро шаҳрида истиқомат қилган. Бу шаҳар Бағдод билан Текрит ўртасида жойлашган.\nАҳвозий айтади: «Имом Дурий қироатларни ўрганиш мақсадида сафарлар қилди, етти ҳарфни ҳам, шоззларни ҳам ўқиди. Бу борада жуда кўп илмларни тинглади. У ўзи барча ривоят қилган маълумотларда ўта ишончли одам эди. Узоқ умр кўрди, умрининг охирида кўзи ожиз бўлиб қолди. У ғоятда диндор ва фазилатли киши эди. Унинг санади олийлиги ва илми кенглиги туфайли одамлар барча минтақалардан атайлаб унинг олдига келадиган бўлди».\nУ ўз даврининг етук уламолари билан яқиндан алоқада бўлган. Имом Аҳмад ибн Ҳанбал билан ҳам яқин дўст эди. Улар бир-бирларидан ҳадис ривоят қилардилар.\nИмом Абу Довуд: «Аҳмад ибн Ҳанбалнинг Абу Амр ад-Дурийдан ҳадис ёзиб олаётганини кўрганман», дейди.\nИмом Дурий Кисоийнинг қироатидан ташқари, Абу Амр ибн Алонинг қироатини ҳам нақл қилган ва унинг қироатини тарқатган энг машҳур ровийларидан бири ҳисобланган. У бу қироатни Яҳё ибн Муборак ал-Язидий орқали Абу Амрдан ривоят қилган.\nМуфассир Аҳмад ибн Фараҳ айтади: «Имом Дурийдан «Қуръон ҳақида нима дейсан?» деб сўрадим. У: «Аллоҳнинг Каломи, махлуқ эмас», деди».\nИбн Наффоҳ айтади: «Мен Дурийнинг: «Мен Мадина аҳли қироатини Исмоил ибн Жаъфарга тўлиқ хатм қилиб ўқиб берганман. Нофеъ ҳаётлик вақтида яшаганман. Агар ёнимда ўн дирҳам бўлганида, албатта, унинг олдига сафар қилган бўлардим», деяётганини эшитдим».\nИмом Дурий қироат соҳасида илк китоб тасниф қилган киши бўлди. Манбаларда унинг қуйидаги асарлари зикр қилинади: «Аҳкам ал-Қуръан вас-сунан», «Ма иттафақот алфазуҳу ва маъанийҳи мин ал-Қуръан», «Фазоил ал-Қуръан», «Ажзау ал-Қуръан».\nИмом Дурий жуда кўп устозлардан таълим олди, жумладан:\nИмом Нофеънинг шогирди Исмоил ибн Жаъфар, имом Ҳамзанинг шогирди Сулайм ва Муҳаммад ибн Саъдон, Ҳамза ибн Қосим, Яҳё ибн Муборак ал-Язидий, Шужоъ ибн Наср ал-Балхий. У Яқуб ибн Жаъфар орқали Абу Жаъфарнинг қироатини ўрганган. У асосан имом Кисоий қироатига таянган.\nУ яна Абу Бакр Шуъбадан айрим ҳарфларни ривоят қилган. Шунингдек, Исмоил ибн Айёш, Суфён ибн Уяйна, Абу Муовия ва бошқалардан ҳам таълим олган.\nИмом Дурийнинг шогирдлари жуда ҳам кўп бўлиб, жумладан, қуйидагиларни зикр қилиш мумкин:\nАҳмад ибн Ҳарб, Аҳмаб ибн Фараҳ, машҳур муфассир Абу Жаъфар, Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Моҳон, Аҳмад ибн Язид ал-Ҳулвоний, Аҳмад ибн Масъуд ас-Сирож, Исҳоқ ибн Иброҳим ал-Аскарий, Муҳаммад ибн Убайд ар-Розий, Абу Абдуллоҳ ал-Ҳаддод, Нуҳ ибн Мансур, Абу Заъро, Ҳасан ибн Башшор.\nИмом Дурийдан Ибн Можа, Абу Заръа, Ҳожиб ибн Аркин алФрғоний ва бошқалар ҳадис ривоят қилган.\nКисоийнинг қироатдаги йўли:\n1. «Тавба» сурасидан бошқа барча суралар бошида «басмала»ни айтади. «Анфол»нинг охирида «Тавба»га ўтишда: а) вақф қилади; б) сакта қилади; в) «басмала»сиз улаб кетади.\n2. Муттасил ва мунфасил мадларни тавассут қилади ‒ 4 ҳаракат миқдорида чўзади;\n3. اذ даги «зал»ни «жим»дан бошқа барча ҳарфларга идғом қилади. «Дал» ва муаннаслик «та» си, هل ва بل даги «лам» ҳарфини кейинги ҳарфга идғом қилади. Сокин «ба» ҳарфини «фа» ҳарфига – قَالَ اذْهَبْ فَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ идғом қилади. Сокин «фа»ни «ба» ҳарфига – ِ إِنْ نَشَأْ نَخْسِفْ بِهِم идғом қилади. Лайс ривоятида сукунли «лам»يفعل ذلك даги «зал» ҳарфига барча жойда идғом қилинади. Шунингдек, «зал»عذت, فنبذت, اتخذتم, اخذتمларда «та»га идғом қилинади. اورثتموها, لبثتم, لبثت лардаги «са» ҳарфи «та» ҳарфига идғом қилинади.\n4. Ҳамза имола қилган барча «алиф»ларни имола қилади.\n5. Махсус шартлар билан الملائكة , رحمة кабилардаги муаннаслик «та»сидан олдинги ҳарфни имола қилади.\n6. شجرت, بقيت, جنت калималаридаги «та» ҳарфида «ҳ» билан вақф қилади.\n7. «Иброҳим» сурасидаги قُلْ لِعِبَادِي الَّذِينَ آَمَنُوا ҳамда «Анкабут» ва «Зумар» сураларидаги ياِعِبَادِي الَّذِينَ даги изофа «йа»сини сукун қилади.\n8. «Ҳуд» сурасидаги يوم يأت ва «Каҳф» сурасидаги وما كنا نبغ даги зоида «йа»ни васл ҳолатида талаффуз қилади.\nБу қоидаларнинг тафсилоти ва яна айрим хилофларни ушбу мавзудаги китоблардан ўрганилади.


Антон Чехов. Зерикарли воқеа (қисса) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Жаҳон насри онлайн антологиясиАнтон Чехов (1860-1904; Россия)Антон Чехов. Зерикарли воқеа (қисса)\nЧоп этилган 15.02.2016 15.02.2019 МуаллифZiyouz.uz\n(кекса одамнинг хотираларидан)\nРоссияда Николай Степанович фалончи деган отоқли профессор бор, ўзи тайний советник ҳам ордендор; унинг рус ва чет эл орденлари шунчалик кўпки, Николай Степанович шуларни таққанида студентлар уни иконастас деб улуғлашади. Унинг танишлари ҳам жуда аслзодалардир; қисқаси, кейинги 25—30 йил ичида Россияда Николай Степанович билан яқиндан ошначилик қилмаган биронта машҳур олим бўлмаган, ҳозир ҳам йўқ. Энди ошначилик қиладиган одам қолмаган, мабодо ўтмиш тўғрисида гап очиладиган бўлса, у ортдирган ажойиб дўстларининг узун рўйхати Пирагов, Кавелин, шоир Некрасов каби кишиларнинг номлари билан тугайди. Булар Николай Степановични ўз самимий дўстликлари ва меҳрибончиликлари билан бахтиёр қилганлар. У Россиядаги ҳамма университетларнинг ва чет эллардаги учта университетнинг аъзоси. Ва ҳоказо ва ҳоказолар. Буларнинг ҳаммаси ва айтилиши лозим бўлган яна кўп нарсалар менинг номимни безаб туради.\nМана шу машҳур ном — менинг номимдир. Бу ном Россияда ҳар бир саводли кишига маълум, чет элларда эса кафедраларда «машҳур» ва «муҳтарам» деган сўзлар билан тилга олинади. Бу ном камдан-кам бахтиёр кишиларда бўладики, бундай номларни беҳурмат қилиш ёки одамлар орасида ва матбуотда беҳудага тилга олиш одобсизлик ҳисобланади. Шундай ҳам бўлиши керак. Шуҳратли, ғоят истеъдодли, мутлақ фойдали киши ҳақидаги тушунча менинг номим билан боғлиқ-ку, ахир. Мен ниҳоятда меҳнатсевар ва туядек чидамли кишиман, бу жуда муҳим фазилат, талантим ҳам бор, бу эса яна ҳам муҳимроҳдир. Ўрни келганда шуни ҳам айтиш керакки, мен тарбия кўрган, камтар ва ҳалол бир кишиман. Адабиётга, сиёсатга ҳеч қачон тумшуғимни суққан, нодонлар билан сўз талашиб шуҳрат қозонишни кўзлаган, на зиёфатларда ва на дўстларимнинг қабри устида ваъзхонлик қилган эмасман… Умуман айтганда менинг олимлик номимда ҳеч қандай доғ йўқ, шу сабабли бу номдан нолишга асос тополмайман. Бу ном — мусаффо ном.\nБу номнинг эгаси, яъни мен, тепа сочлари тўкилган, оғзи тўла ясама тиш қўйилган бедаво tic касалига мубтало бўлган олтмиш икки ёшли бир кишиман. Номим қанчалик яхши, қанчалик гўзал бўлмасин, ўзим шунчалик беўхшов ва бадбашараман. Бошим ва қўлларим дармонсизликдан тинмай қалтирайди; бўйним Тургеневнинг битта қаҳрамони сингари контрабаснинг дастасига ўхшайди; кўкрагим чўккан, яғриним тор. Гапирганимда ёки китоб ўқиганимда оғзим бир томонга қийшайиб кетади; жилмайсам афти-башарамни қариликнинг хунук ажинлари босиб кетади. Менинг ожиз танимда салобатли бирон нарса йўқ; tic касали қўзиганда башарам алланечук тусга киради, шундай пайтларда афтимни кўрган кишининг кўнглига: «бу одам бугун-эрта ўлади» деган қатъий ишонч келса керак.\nМен лекцияни ҳали ҳам ёмон ўқимайман, аввалгидек студентлариинг диққатини икки соат давомида ўзимга жалб қилиб тура оламан. Лекцияни эҳтирос билан ўқишим, тилимнинг адабийлиги, лекция орасидаги ҳазил-мутойибаларим, овозимдаги камчиликни силлиқлаб кетади. Менинг овозим эса жуда қуруқ, шираси йўқ, мунофиқнинг овозига ўхшаш анча мулойимдир. Ёзувга келганда жуда нўноқман. Миямдаги ёзув қобилиятини бошқариб турадиган марказ менга итоат қилмай қўйган. Зеҳним хитлашиб кетган, фикримда етарлик изчиллик йўқ, фикримни қоғозга кўчираётганимда, бу фикрларни бир-бирига боғлаш қобилиятини йўқотиб қўйганга ўхшайман, жумлаларим бир хил, заиф ва қўрқа-пуса ёзилган бўлади. Кўп маҳал бир нарсани ўйлаб туриб, бошқа нарсани ёзиб қўяман; хатнинг охирига келганда боши эсимдан чиқиб қолади. Кўпинча оддий сўзларни унутиб қўяман; ортиқча сўзларни кераксиз кириш ибораларини ёзиб юбормаслик учун ҳар доим анча уринишга тўғри келади — буларнинг ҳаммаси, шубҳасиз, зеҳнимнинг анча сусайиб қолганлигидан дарак беради. Шуниси қизиқки, хат қанчалик оддий бўлса, мен шунчалик кўп қийналаман. Табрикнома ёки докладномага кўра илмий мақолаларни анча бамаъни ва эркин ёзаман. Яна бир нарса бор: русчадан кўра, немисча ёки инглизча ёзиш менга анча осон.\nҲозирги кечириб турган кунимга келсак, аввало уйқусизликни айтиб ўтишим керак; кейинги вақтларда мана шу дардга мубтало бўлиб қолганман. Башарти мендан: «Ҳозирги турмушингнинг асосий хусусияти нимадан иборат?» деб сўрасалар, мен: «уйқусизлик» деб жавоб қилган бўлар эдим. Илгариги одатимни қилиб қоқ ярим кечада ечиниб ўринга кираман. Кўзим тезда уйқуга кетади, бироқ бир соат ўтар-ўтмас, худди ҳеч ухламаган кишидек яна уйғониб кетаман. Ўриндан туриб чироқни ёқишга мажбур бўламан. Бир соат ёки икки соат уйнинг бир бурчагидан иккинчи бурчагига қатнаб, кўра-кўра кўнглимга уриб кетган суратларни ва фотографияларни томоша қиламан. Юраверишдан безор бўлиб, стол ёнига келиб ўтираман. Шу аҳволда қимирламасдан, ҳеч нарсани ўйламасдан ва ҳеч қандай орзуни хаёлимга келтирмасдан, анчагача ўтираман; бордию рўпарамда биронта китоб ётган бўлса — уни ихтиёрсиз олдимга тортаман, беҳафсалалик билан ўқий бошлайман. Масалан, яқинда «Қалдирғоч нима деб чуғурлади» деган ғалати каттакон бир романни кечаси билан беихтиёр ўқиб чиқдим. Ё бўлмаса бирон нарса билан банд бўлиш ниятида, минггача санашга ўзимни мажбур қиламан, ёинки ошналаримдан биронтасининг қиёфасини кўз олдимга келтириб, бу одамнинг қачон ва қандай шароитда хизматга кирганини ўйлаб кетаман. Ҳар хил товушларга қулоқ солишни яхши кўраман. Гоҳ менинг уйимдан икки уй нарида ётган қизим Лиза босинқираб тез-тез жоврайди, гоҳ хотиним залдан шам кўтариб ўтади; ўтиб кетаётиб, албатта, гугуртни тушириб юборади, гоҳ қуриган шкаф ғижирлаб кетади ёки чироқ горелкаси пихирлаб қўяди; бу товушларнинг ҳаммаси негадир юрагимни ҳовлиқтиради.\nКечаси ухламаган одам ҳар дақиқа ўзини бошқача ҳис қилиб туради, шунинг учун тонг отишини чидамсизлик билан кутаман, шундан кейин киши ухламаса ҳам бўлади. Ҳовлида хўроз чақиргунча яна анча вақт ўтади. Хўроз менинг биринчи хушхабарчимдир. Биламанки, хўроз чақиришидан бир соат ўтар-ўтмас пастда швейцар уиғонади, кейин зарда аралаш йўталиб, алланима учун зинадан чиқади. Сўнгра ташқари аста-секин ёрийди; кўчадан ҳар хил товушлар эшитилади.\nҲар куни тонг отиши билан хотиним эшикдан кириб келади. У сочларини тарамасдан, лекин ювиниб, гулдан ясалган атирни гуркиратиб, гўё бехосдан киргандек юбка кийиб, менинг ёнимга келади ва ҳар сафар:\n— Кечирасан, мен бир минутга кирдим… Тағин ухламадингми? — дейди.\nСўнгра чироқни ўчиради-да, стол ёнига ўтириб гап бошлайди. Мен пайғамбар эмасман, аммо нима ҳақида суз очишини биламан. Ҳар куни бир хил гап. Одатда ташвиш билан соғлиғимни суриштиргандан кейин Варшавада ишловчи офицер ўғлимизни тўсатдан эслаб қолади. Ҳар ойнинг йигирмасидан кейин унга 50 сўмдан пул юборамиз, суҳбатимиз асосан шу масаладан бошланади.\n— Албатта, бизга қийин, — дейди хотиним хўрсиниб, — аммо ўзини батамом эплаб олгунча қарашиб туришга мажбурмиз. Бола бечора бегона юртда, моянаси оз… Яхшиси, сен рози бўлсанг, келаси ойда эллик сўм эмас қирқ сўм юборамиз. Шунга нима дейсан?\nКундалик тажрибалардан хулоса чиқариб, харажатлар ҳақида гапираверган билан уларнинг камаймаслигини хотиним тушуниши керак эди. Бироқ у тажрибани инобатга олмайди ва ҳар куни эрталаб офицер ўғлимиз ҳақида, худонинг марҳамати билан ноннинг нархи тушганини, қанд икки тийин ошганини гапиришни қўймайди. Буларнинг ҳаммасини менга гўё бирон янгилик айтаётгандек гапиради.\nМен қулоқ солиб ўтираман, гапларини беихтиёр маъқуллайман, кечаси ухламаганимдан бўлса керак, аллақандай кераксиз хаёллар миямни чулғаб олади. Хотинимга қараб, ёш бола сингари ажабланаман. Наҳотки, икир-чикир ташвишлар, бир парча ноннинг ғами-ҳасрати чеҳрасидан сира аримаган, фикри-зикри қарздорлик мухтожлик, рўзғор харажати бўлиб қолган, фақат арзончиликдан гапиргандагина чеҳраси очилиб, лабида табассум кўринган мана шу бесўнақай семиз кампир, бир вақтларда ниҳоятда ақллик, дили покиза, ўзи чиройлик бўлганидан Отелло Дездемонани севганидек бутун жон-дилим билан севганим, мен хизмат қилган фанга «жон куяр» булгани учун яхши кўрганим нозиккина қиз, бир вақтлар менга ўғил туғиб берган хотиним Варя шу бўлса деб ўз-ўзимдан сўрайман.\nХом семиз, бесўнақай кампирнинг бетига тикилиб-тикилиб қарайман, уни ўзимнинг Варямга ўхшатмоқчи бўламан, бироқ унинг табиатида ўтмишдан фақат менинг соғлиғим устида ташвишланиш, менинг маошимни «бизнинг маош», менинг шапкамни «бизнинг шапка» деб гапириш одатигина қолганини эслайман. Башарасига қарашга юрагим безиллайди, аммо бироз бўлса ҳам кўнглини тинчитиш ниятида нимани гапирмасин тинглаб ўтира бераман, ҳатто одамлардан ноҳақ нолиса ҳам, ёки касалларни даволаш иши билан шуғулланмаганим, дарслик ёзмаганим учун мени койиса ҳам индамайман.\nСуҳбатимиз ҳамиша бир хилда тугайди. Хотиним, тўсатдан, ҳали чой ичмаганимни эслаб қўрқиб кетади.\n— Мен нима қилиб ўтирибман? — дейди у, ўрнидан турар экан, — самовар аллақачон столга келтирилган-у, менинг эзмалигим битмайди. Эсим қурғур қолмапти, э худойим!\nУ тез-тез юриб кетади, яна гапирмоқчи бўлиб эшик ёнида тўхтайди:\n— Егорга беш ойлик ҳақ тўлашимиз керак. Хабаринг борми? Хизматкорларнинг маошини чўзиб юбориш ярамайди. Неча бор шуни сенга айтдим! Беш ойга эллик сўм тўлагандан, бир ойга ўн сўм тўлаган енгил бўлади!\nЭшикдан чиқиб кетиб яна тўхтайди, кейин гапиради:\n— Мен ҳаммадан кўра бечора Лизамизга кўпроқ ачинаман. Қизгина консерваторияда ўқийди, муттасил яхши одамлар орасида бўлади, усти-боши бир ҳолатда. Пўстинини кўрсанг, киши кўчага чиққани уялади. Бошқа бировнинг қизи бўлса майли-я, ахир, отаси кимсан овозаси кетган профессор, тайний советник эканини ҳамма билади!\nШуҳратимни, мартабамни писанда қилиб, ниҳоят, чиқиб кетади. Куним мана шундай бошланади. Давоми ҳам бошланишидан дуруст бўлмайди.\nЧой ичаётганимда ёнимга Лизам чиқади. У консерваторияга кетишга аллақачон отланиб олган — устида поча пўстини, бошида шапка, қўлида ноталари бор. Қизим йигирма иккига кирган бўлса ҳам башарасидан анча ёш кўринади, ўзи анча хушрўй, бироз онасининг ёшлигига ўхшайди. У меҳрибонлик билан чаккамдан, қулимдан ўпиб.\n— Салом, дадажон, соғлиғинг дурустми? — дейди.\nҚизим болалигида мороженоени жуда яхши кўрарди. Мен уни тез-тез кондитерскаяга обориб турардим. Унинг учун мороженое ҳар бир гўзал нарсанинг андазаси эди. Қизим башарти мени мақтамоқчи бўлса: «Дадажон, сен худди қаймоққа ўхшайсан» дер эди. У битта бармоғига писта, иккинчисига — қаймоқ, учинчисига — малина ва ҳоказо ном қўйган. Ҳар кунги одатини қилиб мен билан сўрашиш учун эрталаб олдимга келганида, уни тиззамга ўтқизиб, бармоқларини ўпар эканман:\n— Қаймоқ… писта… лимон… — деб қўяр эдим. Ҳозир ҳам Лизанинг бармоқларини ўпиб туриб, эски одатимга кўра «писта… қаймоқ… лимон…» деб минғиллайман, бироқ ҳозирги эркалатишим сира-сира илгариларига ўхшамайди. Мен, баайни, мороженое сингари совуқман, бу ҳолимдан ўзим ҳам уяламан. Қизим олдимга чиқиб, лабларини чаккамга текизганида, бамисоли асалари чаққандек сесканиб кетаман, кейин зўрма-зўраки илжайиб, юзимни ўгириб оламан. Уйқусизлик балосига йўлиққанимдан бери: мен кекса бир одам, номи чиққан олим бўла туриб, хизматкордан қарздор бўлганим учун жуда қаттиқ азият чекишимни, арзимаган қарзлар ташвишида кўп маҳал ишимни йиғиштириб қўйиб, соатлар бўйи уйнинг у бурчагидан бу бурчагига қатнаб хаёл суришимни қизим ҳар доим ўз кўзи билан кўради-ю, нима учун бирон марта онасидан яширинча менга келиб: «Ота, мана менинг соатларим, билакузукларим, балдоқларим, кўйлакларим… ҳаммасини гаровга қўйиб, устидан пул кўтар демайди»? Онаси иккимиз сохта хаёлларга берилиб, қашшоқлигимизни одамлардан яширишга уринганимизни била туриб, нима учун қимматга тушадиган музикани йиғиштириб қўймайди? Мен унинг соатларини ҳам, билакузугини ҳам, балдоқларини ҳам олмас эдим, худо мени бу нарсалардан асрасин, — мен истаган нарса булар эмас, деган фикр миямга қадалиб туради.\nДарвоқе, Варшавада хизмат қиладиган офицер ўғлим ҳам эсимга келиб қолди. У анча ақлли, ҳалол ва хушёр бир йигит, аммо бу нарса кўнглимни тўлдирмайди. Ўйлайманки, менинг кекса отам бўлсаю, унинг ўз қашшоқлигидан номус қиладиган пайтлари бўлишини сезиб қолсам, офицерлик ўрнимни бошқа бирон кимсага бериб, хизматкорликка ёлланиб кетар эди. Болаларим ҳақидаги бу хилдаги хаёллар таъбимни хира қилади. Бунинг нима ҳожати бор? Оддий одамларга қарши, ҳотам эмассан деб кўнгилда ёзғириш, феъли тор, аламзада кишиларнинг иши-ку, ахир. Бас, бу ҳақда энди гапирмайман.\nСоат чорак кам ўнда қадрдон болаларимнинг олдига лекция ўқишга боришим керак. Усти-бошимни кийиб, ўттиз йилдан бери қатнай-қатнай, кўзимга синашта бўлиб қолган кўчадан йўлга тушаман. Мен бу кўчанинг тарихини яхши биламан. Ана, каттакон кулранг иморат, унинг ичида дорихона бор. Бир маҳаллар бу ерда кичкинагина уй, уйнинг ичида пивохона бўларди. Мен мана шу пивохонада диссертациямнинг плани устида кўп ўйлар эдим. Варяга биринчи ошиқлик хатини ҳам шу ерда ёзганман. Ўша хатни, тепасига «Historia morbi» деган сўз битилган бир варақ қоғозга қалам билан ёзганман. Ана, боққоллик дўкони; илгари бу дўкон қотмагина яҳудийга қарар эди, у папиросни менга насияга берарди. Кейин ана шу дўконда семиз бир хотин савдо қиладиган бўлди, бу хотин «ҳар бир студентни онаси бўлгани учун» уларни яхши кўрар эди. Ҳозир бу ерда сариқ бир савдогар мол сотади; у жуда беғам, ҳамиша мис чойнакдан чой қуйиб ичиб ўтиради. Ана, университетнинг кўпдан бери ремонт қилинмаган хунук дарвозаси; тери пўстин кийган, зерикиб турган қоровул, супурги, ғарам-ғарам қор уюмлари… Провинциядан янги келган ва илм меҳробини чиндан ҳам меҳроб деб ўйлайдиган ёш йигитда бундай дарвоза яхши таъсир қолдирмайди. Умуман айтганда, университет биноларининг эскириб кетганлиги, коридорларнинг бефайзлиги, деворларнинг иси, ғира-шира ёруғлик, зиналарнинг, қозиқларнинг, скамейкаларнинг нурсиз кўриниши — рус пессимизми тарихида бу касалга майл эттирадиган сабаблар қаторида энг олдинги ўринлардан бирини олади… Ана, боғимиз ҳам кўринди. Студентлик чоғларимдан бери бу боғнинг яхшилангани ҳам ёмонлашгани ҳам сезилмайди. Мен бу боғни ёқтирмайман. Нимжон липа дарахтлари, сарғайиб кетган акациялар, каллакланган яккам-дуккам сиреналар ўрнига 6У ерда узун-узун қарағайлар, яхши-яхши дуб дарахтлари ўсганида жуда бемаъни иш бўлар эди. Студентларнинг аҳвол-руҳияси кўп маҳал шароитга қараб камол топади; шу сабабли улар, ўзлари ўқийдиган ерда, қадам сайин мағрур, забардаст ва нафис нарсаларни кўришлари лозим… Нимжон дарахтлардан, синиқ деразалардан, кулранг деворлардан, йиртиқ-йиртиқ клеенкалар қопланган кўримсиз эшиклардан уларни худонинг ўзи асрасин.\nКабинетимга кирадиган зинага етганимда кўп йиллардан бери университетда швейцар бўлиб ишлайдиган, тенгдошим ҳам адашим Николай эшикни очиб мени кутиб олади. Ичкарига кирганимда томоғини қириб:\n— Жуда совуқ, жаноби олийлари! — дейди.\nМабодо пўстиним ҳўл бўлса:\n— Ёмғир ёғяпти, жаноби олийлари! — деб қўяди.\nКейин мендан илгари югуриб, йўлимдаги ҳамма эшикларни очади. Кабинетга кирганимда эҳтиёт билан устимдан пўстинимни ечиб олади ва шу пайт университетдаги биронта янгиликни айтиб ҳам қўяди. Жамики, университетларнинг швейцарлари билан қоровуллари ўртасидаги яқин ошналик туфайлидан, ҳар тўрттала факультетда, канцелярияда, ректорнинг кабинетида, қироатхонада ўтадиган ҳеч бир гапдан Николай бехабар қолмайди. У нималарни билмайди дейсиз? Университетда бирон мишмиш гап, чунончи, ректор ёки деканнинг ишдан бўшатилиш масаласи кўтарилиб қолгудек бўлса, унинг оғзидан ажойиб сўзларни эшитаман. Николай ёш қоровуллар билан суҳбатда бўшаган ўринга ким келишини айтади ва шу оннинг ўзида фалончини министр тасдиқламаслигини, пистончи ўзи хоҳламаслигини тушунтириб беради, сўнгра канцелярияга келган аллақандай сирли қоғозлар, гўё министр билан нозир ўртасида бўлиб ўтган махфий суҳбат ва ҳоказолар тўғрисида ажойиб тасфилотларни сўзлайди. Агар мана шу тафсилотларни чиқариб ташланса, унинг гаплари, деярлик ҳар маҳал асосан тўғри чиқади. Кандидатларнинг ҳар бирига берадиган баҳолари ҳам ғалати-ғалати, лекин тўғри бўлади. Агар сиз кимнинг, қайси йили диссертация ёқлаганини, ишга кирганини, истиъфо берганини ёки вафот қилганини билмоқчи бўлсангиз шу солдатнинг буюк хотирасини ёрдамга чақиринг, у сизга фақат йилни, ойни, куннигина айтиб қўя қолмасдан, ҳатто ҳар бир воқеанинг қандай шароитда рўй берганини ҳам гапириб беради. Фақат жони-дилидан севган кишигина шундай эслаб қолади.\nНиколай университет ҳақидаги ривоятларни сақлаб келувчи одам. Ўзидан олдин ўтган швейцарлардан мерос тариқасида университет ҳаётига доир анча-мунча афсоналарни ўзлаштириб олган. Бу бойликка ўзининг хизмати даврида ортдирган жуда кўп ҳиссаларини қўшган.\nИстасангиз, сизга бир талай узун-узун ва қисқа-қисқа воқиаларни гапириб беради. Ҳамма нарсани билган улуғ донишмандлар, ҳафталаб ухламаган ажойиб захматкашлар, фаннинг беҳисоб жафокашлари ва қурбонлари ҳақида ҳикоя қила олади. Бу одамнинг айтишига қарагаида, яхшилик ёмонлик устидан ғалаба қозонади, кучсиз кучликни, доно нодонни, содда мағрурни, ёш қарини ҳар доим енгиб чиқади… Бу хилда афсоналарни ва тўқима гапларни нақд пулга олшлнинг, албатта, ҳеч қандай зарурияти йўқ, аммо сиз уларни сузиб ташласангиз. Истаган нарсангизнинг ҳаммаси сузгичда қолади: ана шулар бизнинг яхши анъаналаримиз, барча одамлар томонидан эътироф этилган асл қаҳрамонлармизнинг номлари бўлади.\nБизнинг жамиятда олимларнинг ҳаётига доир масалалар устида гап очилганда, эски профессорларнинг ўтакетган паришонхотирлиги тўғрисида тарқатилган латифалар, шунингдек гоҳ Груберга, гоҳ менга, гоҳ Бабухинга тўнкаладиган бир-иккита қочириқ сўзлар билан чекланиб келинади. Маданий жамият учун бу камлик қилади. Жамиятимиз фанни, олимларни, студентларни Николай сингари севганида, унинг адабиёти аллақачон эпопеялар, ривоятлар, қасидалар билан бойиган бўларди, афсуски бундай нарсалар ҳозирча йўқ.\nНиколай янгиликни гапириб бўлгандан кейин бетига жиддий тус беради, шундан сўнг ишга доир сўз бошланади. Шу пайт бегона бирон кимса Николайнинг гапига қулоқ солиб турса, ҳар хил терминларни қийналмасдан ишлатишини кўриб, бу одам солдатча кийиниб олган олим бўлса керак деб ўйлаши ҳам мумкин. Кези келганда университет қоровулларининг билимдонлиги ҳақидаги миш-мишларнинг ортиқча муболаға эканини айтиб ўтишга тўғри келади. Тўғри, Николай юздан ортиқ лотин ибораларини билади, скелет ясашни уддалайди, баъзан препарат ҳам тайёрлайди, узундан-узоқ биронта олимона сўз билан студентларни кулдириб қўяди, бироқ ўнгғайгина қон айланиш назарияси унинг учун йигирма йил клгари қанчалик қоронғи бўлган бўлса, ҳозир ҳам шундай.\nКабинетдаги стол ёнида, китоб ёки препарат устида бошини энгаштириб менинг ёрдамчим Петр Игнатьевич ўтиради, у — тиришқоқ, сипо, аммо қобилиятсиз, ўттиз беш ёшларга кирган, аллақачон сочи тўкилиб, боши ялтираб қолган, қориндор бир одам. У эрталабдан қора кечгача ишлайди, китобни жуда кўп ўқийди, ўқиган нарсаларини жуда яхши эслаб қолади — бу жиҳатдан, у одам эмас, олтин; бошқа ҳамма жиҳатлардан эса — аравакаш от, ёки бошқача қилиб айтганда, қовоқбош олим. Аравакаш отни талантли одамларидан ажратадиган хусусиятлар шулардан иборатдир: унинг онг-билим даражаси жуда тор ва ўзининг касби билан қатъий чегараланган бўлади; ўз касбидан четга чиқди дегунча гўдак боладек гўл бўлиб қолади. Эсимда бор, мен бир кун эрталаб кабинетга кириб:\n— Биласизми, қандай бахтсизлик юз берипти? Скоблев вафот қилган эмиш,— дедим.\nНиколай чўқиниб қўйди, Петр Игнатьевич эса юзичи менга ўгириб:\n— Скобелев деганингиз ким? — деб сўради.\nЯна бир сафар — бу нарса бирмунча илгарироқ бўлган эди — мен профессор Перовнинг ўлганини айтдим, ёқимтой Петр Игнатьевич дафъатан:\n— У киши нима дарс берардилар, — деб сўради.\nМашҳур ашулачи Патти унинг кулоғи остида қўшиқ айтса, хитой лашкарлари Россияга ҳужум қилгудек бўлса, ёинки зилзила бўлиб қолса, бу одам пинагини бузмасдан, сузилган кўзларини хотиржамлик билан микроскопга тикиб ўтираверади. Қисқасини айтганда, унинг Гекуба билан ҳеч қандай иши йўқ. Бу гуваланинг хотини билан ётганини кўриш менга насиб этса, ҳар қанча бўлса тўлашдан қочмас эдим.\nУнинг яна бир ҳислати, фаннинг ва, айниқса, немислар ёзган ҳар бир нарсанинг бенуқсонлигига шак-шубҳасиз ишонишидир. Қилаётган ишларининг тўғрилигига, препаратларининг беками-кўстлигига чуқур ишонади, нима учун яшаб юрганини яхши тушунади, аммо талант аҳлларининг сочларини оқартириб юборадиган шубҳалар, умидсизликлар унга бутунлай бегонадир. Улуғ кишиларга кўр-кўрона сиғиниш ва мустақил фикр юритишнинг йўқлиги ҳам унинг хусусиятидир. У билан баҳслашиб бирон масалага уни ишонтириб бўлмайди. Энг яхши фан — медицина фани, энг яхши одамлар — врачлар, энг яхши анъаналар — медицина анъаналари эканлигига чуқур ишонган бир одам билан масала талашиб бўладими. Медицинанинг совуқ ўтмишидан фақат битта анъана омон қолган, у ҳам бўлса ҳозирги маҳалда докторлар тақадиган оқ галстукдир; олимлар ва, умуман, ўқимишли кишилар, анъаналарни медицина анъанаси, юридистик анъана ва ҳоказо қисмларга бўлмасдан, ёлғиз умум университет анъаналарини инобатга оладилар, холос, Петр Игнатьевич эса бу нарсага сира-сира рози бўлмайди, шу хусусда у сиз билан то ўлгунча тортишади.\nПетр Игнатьевичнинг истиқболи менга равшан. Бутун умрида у бир неча юз ҳаддан зиёда тоза препарат тайёрлайди, анчагина қуруқ ва дуруст рефератлар ёзади, астойдил ўтириб ўнга яқин китобни таржима ҳилади, аммо порох ўйлаб чиқаролмайди. Порох ўйлаб чиқариш учун фантазия, ижодкорлик, фаҳм-фаросат керак, Петр Игнатьевичда эса буларнинг биронтаси ҳам йўқ. Қисқасини айтганда, бу одам фаннинг соҳиби эмас, мардикоридир.\nМен, Петр Игнатьевич ва Николай уччаламиз пиччрлашиб сўзлашамиз. Ҳаммамиз ўзимизни бироз ноҳулай ҳис ҳиламиз. Эшик орқасида студентлар денгиздек гувиллаб турганида, киши ўзини бошқача сезади. Ўттиз йил давомида мен бу сезгини асло босолмадим, ҳар кун эрталаб шу сезги меми безовта қилади. Асабийланиб камзилимнинг тугмасини қадайман, Николайга ўринсиз сўроқлар бераман, тажанг бўламан… Гўё, қўрқаётганга ўхшайман, аммо бу қўрқув эмас, бошқа бир нарса-ю, бироқ мен унинг номини айтолмайман, таърифини ҳам қилолмайман. Ҳеч қандай эҳтиёж бўлмагани ҳолда соатимга қараб:\n— Хўш, юринглар, бўлмаса! — дейман.\nШундан кейин биз қуйидаги тартибда йўлга тушамиз: олдинда препаратларни, атласларни кўтариб Николай боради, ундан кейин мен, менинг орқамдан бошини қуйи солиб аравакаш от юради; мабодо зарур бўлиб қолса, олдинда замбилга солиб ўликни оборишади, ўлик орқасидан Николай юради ва ҳоказолар. Мен аудиторияга киришим билан студентлар ўринларидан туришади, кейин яна ўтиришади, денгиз гувиллаши бирдан босилади. Жимлик чўкади.\nМен нима тўғрида лекция ўқишимни биламан, аммо қандай ўқишим, нимадан бошлаб, нима билан тугатишимни билмайман. Миямда биронта тайёр жумла йўқ. Бироқ, аудиторияга (у амфитеатр шаклида қурилган) бир кўз ташлаб, «ўтган дарсда… қолган эдик…» деган чайналган жумлани айтиш билан, узун-узун сўзлар бирин-кетин қўйилиб кела беради — қани, энди мени тўхтатиб бўлса! Мен ҳаддан зиёда тез ва жўшқин гапираман, гўё қуйилиб келаётган сўзимни тўхтата оладиган биронта куч йўқдек сезилади. Лекцияни яхши ўқимоқ учун, яъни студентларни зериктириб қўймаслик, уларга нафи тегадиган қилиб ўқиш учун, истеъдодли бўлишдан ташқари, киши маҳорагли, тажрибали бўлиши, қанчалик кучи борлигини жуда яхши билиши ҳамда лекцияни кимга ўқиётганлигини ва нима тўғрисида ўқиётганлигини чуқур тушуниши лозим. Бундан ташқари кишининг калласида фаҳм-фаросати бўлиши, ҳар томонга ҳушёр назар ташлаб туриши ва бир дақиқа ҳам студентларни кўздан қочирмаслиги керак.\nЯхши дирижёр композиторнинг фикрини тингловчиларга етказиш учун бир варакайига йигирмата ишни бажаради: партитурани ўқийди, чўпини қимирлатиб туради, ашулачини кузатиб боради, гоҳ дўмбирачига, гоҳ скрипачига қарайди ва ҳоказолар. Мен ҳам лекция ўқиганимда худди шундай қиламан. Рўпарамда бир-бирига ўхшамаган бир юз элликта башара ва уч юзта кўз бақрайиб бетимга тикилиб туради. Менинг вазифам кўп бошли мана шу аждаҳони енгиб чиқишдир. Лекция пайтида шу аждоҳонинг қанчалик зеҳн қўяётганини ва қанчалик тушунаётганини минут сайин назардан қочирмасам, мен, албатта, ғолиб чиқаман. Менинг иккинчи душманим ўзимнинг ичимда яшириниб ётади. Бу душман — формаларнинг, ҳодисаларнинг, қонунларнинг ҳаддан ташқари хилма-хиллиги ва булар натижасида ўзингда ҳам туғилган фикрларнинг беҳисоб кўп бўлишидир. Ҳар минутда мен мана шу буюк материалдан энг муҳимини ва энг зарурини эпчиллик билан илиб олишим, қандай тез гапираётган бўлсам, худди шу хилда илдамлик билан фикрларимни аждаҳонинг тушунчасига мос келадиган ва унинг диққатини қўзғотадиган бир шаклга солишим лозим. Сурат солаётган рассом ҳар бир бўёқни ўз ўрнида берганидек, дарс ўқувчи киши ҳам миясига келган фикрларни ҳадеб гапира бермасдан, уларнинг маълум бир тартибда ифодаланишига диққат қилиши зарур. Ундан кейин нутқимнинг адабий бўлишига, ифодаларнинг қисқа ва аниқлигига, жумланинг мумкин қадар содда ва чиройлик бўлишига уринаман. Ҳар минутда ўзимни қўйиб юбормасликка ҳаракат қилишим ҳамда менга фақат бир соату қирқ минут вақт берилганини унутмаслигим керак. Қисқаси, нш кам эмас. Бир вақтнинг ўзида ҳам олим, ҳам педагог, ҳам нотиқ бўлишга тўғри келади, агар сиздаги нотиқлик педагогни ҳамда олимни енгиб қўйса, ёки шунинг тескариси бўлса — иш чаппасидан кетади.\nЎн беш минут, ярим соат гапиргач, студентларнинг шипга, Петр Игнатьевичга қараётганини сезиб қоламан, биттаси дастрўмолини олишга қўл солади, иккинчиси қулайроқ ўтириб олади, учинчиси миясига келган фикрлардан илжайиб қўяди… Бу нарса студеитларнинг чарчаганини кўрсатади. Чора кўриш керак. Мен биринчи қулай пайтдан фойдаланиб, бироита қочириқ гап айтаман. Бир юз элликта одамнинг ҳаммаси оғзини катта очиб илжаяди, кўзлар шодиёна ялтирайди, бир нафас денгиз гулдуроси эшитилади… Мен ҳам куламая. Студентлар бироз енгил тортади, кейин лекцияни давом этдираман.\nҲеч қандай мунозара, ҳеч қандай кайфи-сафо, ҳеч қандай ўйин-кулги менга лекциядан ортиқ завқ берган эмас. Менинг бутун шавқ-завқим фақат лекциядагина хуруж қилади, шунда мен илҳом шоирлар ўйлаб чиқарган уйдирма гап эмас, чиндан ҳам бор нарса эканини англар эдим. Геркулес ўзининг энг ажойиб қаҳрамонликларидан кейин ҳам, мен ҳар сафар лекциядан сўнг ҳис қилганимдек ширин ҳорғинлик ҳис қйлмагандир, деб ўйлар эдим.\nБуларнинг ҳаммаси бир замонлар бўлиб ўтган. Энди бўлса лекцияда фақат азоб чекаман. Ярим соат ўтар-ўтмас оёқларимда, елкамда қаттиқ чарчаш сезаман; креслога ўтираман, ўтириб лекция ўқишга одатланмаганимдан бир минутдан кейин яна ўрнимдан туриб давом этдираман, сўнгра тағин ўтираман. Оғзим қуриб кетади, овозим хириллайди, бошим айланади… Аҳволимни тингловчилардан яшириш учун дамба-дам сув ичаман, йўталаман, баайни тумов халақит бераётгандек, тез-тез бурнимни қоқаман, беўрин қочириқ қиламан, ниҳоят, муддатдан илгари танаффус бераман. Энг оғири — жуда уяламан.\nШу аҳволда менинг қилишим мумкин бўлган энг яхши нарса — болаларга хайрлашув лекциясини ўқиб, уларга охирги сўзни айтиш, кейин оқ фотиҳа бериб, ўрнимни ўзимдан ёш ва бақувват кишига бўшатиб бермоқдир. Менинг виждоним, ақлим шу нарсани талқин қилади. Бироқ виждонан иш қилишга жасорат қилолмайман. Худоё, ўзинг кечиргайсан.\nБахтга қарши мен файласуф ҳам эмасман, художўй ҳам эмасман. Яхши биламанки, ярим йиллан ортиқ яшамайман. Модомики шундай экан, охират масалалари, қабрим ичра сўроққа кирадиган мункар-накирлар, ҳозирги кунда мени кўпроқ қизиқтириши лозим эди. Ақлим бу масалаларнинг муҳимлигини англаса ҳам, руҳим негадир уларни асло эслагиси келмайди. Йигирма-ўттиз йил илгаригидек, ҳозир ўлим олдида турганимда ҳам, мени ёлғиз фан қизиқтиради. Оғзимдан охирги нафасим чиққунча инсон ҳаётида энг муҳим, энг гўзал, энг зарур нарса фан эканига, фан ҳар вақт севгининг энг юксак ифодаси бўлганига ва бундан кейин ҳам шундай бўлажагига, инсон табиатни ҳамда ўзини ёлғиз фан воситаси билан енга олишига ишонишимдан қайтмайман. Бу ишонч асосида, эҳтимол гўллик ва нотўғри тушунча бордир, аммо начора, шу хилда ишонганим учун айбли эмасман, руҳимдаги бу ишончни енгиш менинг қўлимдан келмайди.\nГап бунда эмас. Мен фақат жўшқин муҳаббатимга илтифот кўзи билан қарашларини, бутун коинотнинг тиқдиридан кўра иликнинг тузилиши ва хизмати масалалари билан кўпроқ қизиққан бир одамни кафедрадан, шогирдларидан ажратиш — шу одамнингўлишини кутмасдан тириклайин товутга михлаб ташлаш билан баравар эканини англашларини илтимос қиламан.\nУйқусизлик ва кундан-кунга зўрайиб бораётган бедармонлик балосидан қутилишга жиддий уриниш орқасида ғалати бир ҳолга тушиб қолганман. Лекция ўртасида кўз ёшларим бехосдан томоғимни бўғиб қолади, кўзим қичиша бошлайди, шундай пайтларда қўлларимни чўзиб, овозимнинг борича фарёд уриб .нола қилгим, дод солиб: мендек машҳур одамни тақдир ўлимга ҳукм қилди, бирон ярим йилдан кейин бу аудиторияда бошқа биров хўжайинлик қилади, мен заҳарландим дегим келади; илгари менга номаълум бўлган янги-янги хаёллар ҳаётимнинг сўнгги кунларини заҳарлайди ва искаб топар сингари найзасини бетўхтов миямга санчади. Шундай кезларда аҳволим шунчалик танглашадики, мен барча ўқувчиларим бу аҳволни кўриб қўрқиб кетишларини ва даҳшат ичида ўринларидан туриб дод-фарёд билан эшикка отилишларини истар эдим.\nБундай минутларни бошдан кечириш ўнгғай эмас.\n← Аввалги Аввалги Тўхтамурод Жўраев (1934-2008)\nКейинги → Кейинги: Зиёдулла Ҳамидов. Бадиий сўз санъаткори