Китоблар улкан фикр кемаларидир - Huquq.uz\nКитоблар улкан фикр кемаларидир\n15:22 - 25.12.2020\nКИШИНИНГ ЮЗ БЕРАЁТГАН ВОҚЕАЛАР ҲАҚИДАГИ ХУЛОСАСИ ШУ ЖАРАЁНГА ҚАНДАЙ КЎЗ БИЛАН ҚАРАЁТГАНИГА БОҒЛИҚ. ГАЗЕТАМИЗНИНГ 10 ДЕКАБРЬ СОНИДА ЧОП ЭТИЛГАН «КИТОБ АҚЛ ҚАЛЪАСИДИР» САРЛАВҲАЛИ МАҚОЛАНИ ЎҚИДИМУ БУ ҲАҚИДАГИ\nМУЛОҲАЗАЛАРИМНИ ГАЗЕТХОНЛАР БИЛАН ЎРТОҚЛАШГИМ КЕЛДИ.\nШоирларни фақат туғилган кунида эслаймизми?\nБиз ўзбеклар азалдан китобсевар халқмиз. Аждодларимиз учун маърифат ҳамиша ҳаётий эҳтиёж бўлиб келган. Фалакиётдан тортиб тиббиётгача, ҳатто ҳозир мислсиз ривожланган ахборот технологиялари соҳасининг тамал тошини қўйган ўнлаб буюк боболаримиз болаликдан маърифатга интилгани учунгина даҳо бўлиб етишишди.\nХўш, нега бугун биз, Хоразмий, Абу Али ибн Сино авлодлари, илм-фанда орқада қолдик? Нега интернетда ғийбатлашиш, бўлмағур хабарларни ўқиб, уларга муносабат билдириш, бачкана кўрсатув ва ахлоқсизликни тарғиб қилувчи чет эл сериалларини томоша қилишга соатлаб вақт сарфлаймизу, аммо йилда ақалли бир марта кутубхона ёки китоб дўкони остонасидан ҳатламаймиз?\nМамлакатни ҳар жиҳатдан қудратли қиладиган восита илмлигини ҳеч қайсимиз инкор этолмаймиз. Китобдан ихлоси қайтган, куну тун «Game club»ларда компьютер ўйинларига муккасидан кетган, кўча-кўйда қулоғига наушник тиқиб, бемаъни мусиқаларни тинглаб кетаётган ёшлар билан мамлакатни буюк давлатга айлантириб бўладими?\nМодомики, китобнинг ёш авлод дунёқарашини бойитиши ҳақида гап борар экан, муаммо атрофида эмас, унинг негизидан келиб чиқиб фикр юритиш керак. Оммавий китобхонлик бурунгидек эмас деяётган зиёлиларимиз талайгина. Бироқ бу сўзлар фақат ўша зиёли қатламнинг ўзида қолиб кетаётгандек. Телевидение, радио ва матбуотда истеъдодли ёшларнинг ютуқлари тез-тез тилга олинади, иқтидорига таҳсинлар ўқилади. Бу яхши. Бироқ истеъдоди бору имконияти йўқлар ҳақида лом-мим дейилмайди.\nДалада ишлаб, Бедилни шарҳлай оладиган одамлар, «Қиссаи Машраб»ни ёддан айтувчи болалар борлиги ҳақида жиммиз. Ҳозир таълим муассасаларининг барчасида «Маънавият хонаси» ишлаб турибди. Бироқ маънавият ишини жўн тушунувчилар йилда бир-икки бор навоийхонлик, бобурхонлик ёки бедилхонлик кечалари ўтказиш билан чекланаяпти. Негаки, бу шоирларнинг туғилган куни бир йилда бир марта келади-да!\nТоза маърифат суви\nМаънавий дунёқараши тор, илми саёз, хулқи бузуқ болалар қайдан пайдо бўлаяпти? Умрида қўлига бадиий китоб олмаган, битта эртак ё достон ўқимай ўсган болалар эмасми улар? Япон аёллари болаларини турли соҳаларга қизиқтириш учун уларга ойига камида 40 та китоб сотиб олиб беришар экан. Бизда-чи? Болалари учун бир йилда битта китоб харид қилмайдиганлар қанча?\nГрузияда келиннинг сепига Шота Руставелининг «Йўлбарс терисини ёпинган паҳлавон» достонини қўшиб бериш одат экан. Бу бугунги кунда биз ҳам ўргансак арзийдиган урфлардан эмасми? Келинларимиз сепига Қуръон, Алишер Навоийнинг «Хамса»си, Абдулла Қодирийнинг «Ўткан кунлар» романи қўшиб берилса, қандай яхши бўларди. Албатта, бундай одатлар янги оиланинг маънавий пойдевори мустаҳкам бўлишига хизмат қилади.\nНазаримда ҳозир адабий танқидчилик ҳам анча сустлашгандек. 1970 – 1980 йилларда бирон ёзувчи ёки шоирнинг китоби чиқди дегунча Озод Шарафиддинов, Матёқуб Қўшжонов, Иброҳим Ғафуров ва Норбой Худойберганов сингари таниқли танқидчилар ҳали сиёҳи ҳам қуримаган асарга муносабат билдиришарди. Шунда китобхон қайси китобни ўқиш керагу, қайсиниси вақт сарфлаб ўтиришга арзимаслигини билиб оларди. Асари ҳали охиригача сайқалланмаган муаллиф уни нашриётга топширишдан тийилиб турса, китоби чоп этилган муаллиф унинг нечоғли аҳамиятга эгалигини англаб, ўқувчилари олдидаги масъулиятини яхшироқ ҳис этарди. Ҳозир-чи? Ҳақиқий истеъдодлар бир четда қолиб, пули борлар маза-матрасиз китоб чиқариб ётишибди. Бундай китобларга муносабат билдирадиган танқидчини эса кундузи чироқ ёқиб ҳам топиб бўлмай қолди. Маърифатпарвар бобомиз Абдулҳамид Чўлпон адабиётни «ўткир юрак кирларини ювадурғон тоза маърифат суви» дея таърифлаган эди. Биз ана шундай маърифат сувидан баҳраманд бўлмас эканмиз, комилликка эриша олмаймиз. Бадан ювилмаса кирланганидек, қалбимиз ҳам мунтазам покланишга муштоқ. Бу Алишер Навоийни зикр этганда амалга ошади. Навоийнинг буюк мероси ҳар бир оила маънавиятида, фарзандлар тарбиясида катта аҳамият касб этади. Абдулла Қодирийнинг «Ўткан кунлар» романи оила аталмиш азалий иморатнинг мангу ва гўзал устунлари ҳақидаги қўшиқдир. Унинг эзгу қаҳрамонларидан ўрнак олсак, кам бўлмаймиз.\nДонишмандлар нега танқис?\nАмерикалик социолог Дэниел Белл «Постиндустриал жамият» номли асарида «ХХI асрда ўқиш-ёзишни биладиган ақлли одамлар кўп бўлади, лекин донишманд одамлар жуда кам учрайди» деб ёзган. Олимнинг башорати тўғри бўлиб чиқди. Донишманд китоб ўқиган одам.\nДоғистоннинг машҳур шоири Расул Ҳамзатов «Агар яна ёш бўлиб қолганимда вақтимни омонат дафтарчамга йиғиб, қариганимда оз-оздан ишлатиб турган бўлардим» деган экан. Буни қарангки, у пул эмас, вақт йиғардим дейди. Кўпчилигимиз эса бўш вақтимизда китоб ўқиш ёки бошқа фойдали ишлар билан шуғулланмай, уни беҳуда ҳавасларга сарфлаймиз.\nҚирғиз халқининг буюк фарзанди Чингиз Айтматовдан бир мухбир «Сиз кўп ёзасизми?» деб сўраганида у «Йўқ, мен кўп ўқийман» деб жавоб берган экан. Сир эмас, жаҳон адабиётининг буюк намояндалари фаолиятида китобхонлик муҳим ўрин тутади. Улар ўқиган китоблари ҳақида бетакрор мақолалар, хотиралар битишган.\nУзоққа бормай, мисолни ўзимиздан олсак. «Отамдан қолган далалар», «От кишнаган оқшом» сингари севимли асарлар муаллифи Тоғай Мурод (Аллоҳ раҳмат қилсин)нинг китобхонликка ниҳоятда катта эътибор берганини ибрат қилиб кўрсатиш мумкин. Бу ҳақида у шундай ёзган эди: «Мен фақат бир мақсадни кўзладим: 30-35 ёшгача жаҳон адабиётини ўқиш. Фақат ўқиш, ўқиш, ўқиш, қалам қотиб қолмаслиги учун майда-майда ҳикоялар машқ қилиб туриш…».\nЖамиятнинг маънавий ҳаётида муҳим аҳамиятга молик зиё масканларидан бири, шубҳасиз, кутубхонадир. Инсоният тафаккурининг қаймоғи, турли соҳаларга оид китоблар ана шу масканда жамланади. Компьютер барча соҳалар сингари кутубхоналарни ҳам ишғол этаяпти. Чунки ахборотни излаб топишда ундан афзал техника йўқ. Илмий ходимлар илгари қоғоз каталоглардан фойдаланиб библиография тузишлари учун бир неча ой вақт сарфлаган бўлса, компьютер туфайли энди бу ишга бир неча кун етарли. Келажакда кутубхоналар қиёфасини замонавий ахборот технологиялари белгилаб беради.\nҲеч қайси кашфиёт мутолаага тўсқинлик қила олмайди\nТез-тез одамлар китоб ўқимай қўйди деган фикр билдирилмоқда. Тўғри, китобхонлик сусайиб кетаётгани, китобга муносабат жўнлашиб қолаётгани рост. Сабаблари турлича: нархининг қимматлиги, пул ёки вақт етишмаслиги. Аммо яна бир сабаб ҳам борки, у ҳақда тўхталиб ўтмасак бўлмас. Тараққий этган мамлакатларда ахборот технологиялари яхши ривожланган, лекин у ерда китобхонлик сусайгани йўқ. Улар ҳамиша яхши китоб учун пулни аяшмайди. Театру музейларга тушишни канда қилишмайди. Мумтоз мусиқаларни мароқ билан тинглашади. Биз-чи? Болаларимиз-чи? Бу ҳақда мақтанишга арзигулик мисол келтиришим қийин.\nОта-оналарга шундай савол бергим келади: қачон болангизнинг қандай китоб ўқиётгани билан қизиқдингиз ёки қандай яхши китоб олиб бердингиз? Халқимизда «Китоб ўқиган одамдан ёмонлик чиқмайди» деган ақида бор. Бугунги ёшлар ана шу ақидага риоя қилаяптими? Ёшларнинг китобдан узоқлашаётганига ўзимиз айбдормиз. Интернетга маломат ёғдирган билан иш битмайди. Ақлли одамлар интернетдан қандай мақсадда фойдаланишни яхши биладилар.\nУ – тараққиёт маҳсули. У орқали бутун дунё билан боғланиш мумкин. ХХI асрда ахборот технологиялари тараққий этди. Натижада энди биров китоб ўқиши амримаҳол деган қарашлар пайдо бўлди. Бу ҳолат кўпчилик адабиёт ихлосмандлари ва забардаст адабиётчиларни ҳам ўйлантириб қўйди. Узоқ мунозаралардан сўнг эса жамоатчилик «Ҳар қандай ақлни шоширадиган кашфиёт китоб мутолаасига тўсқинлик қилолмайди, аксинча, ўзгаришларнинг сирини англашда китоб асқотади» деган қатъий қарорга келди.\nБу ҳам рубоб чалишни ўрганишдай гап\nКитоб мутолааси маънавиятни бойитади, тафаккурни теранлаштиради, воқеаларни таҳлил қилишни, дунёга очиқ кўз билан қарашни ўргатади. Бироқ мутлаанинг нозик жиҳати шундаки, дунёдаги китобларнинг ҳаммасини ўқиб бўлмайди. Бунинг имконийўқ, қолаверса, умр ҳам етмайди.\nШу боис дунё тажрибасида мутолаани ривожлантиришнинг янгича йўналиши учрайди. Масалан, Европа мамлакатларида бошланғич синфдан юқори синфларгача махсус мутолаа курслари ўқитилади, ўқувчилар уларда китоб ўқиш санъатини эгаллайдилар. Шу ўринда айтиш жоизки, мутолаа ҳам, мутолаага ўргатиш ҳам ўзига хос санъат. У ҳам, масалан, доира ёки рубоб чалишни ўргатишга ўхшайди. Болага китоб ўқиш услубиятини ўргатмас эканмиз, у мутолаа санъатини ўзлаштира олмайди. Оқибатда ўқиган нарсасини тушунмаганидан кейин болада китобга нисбатан салбий муносабат пайдо бўлиб қолади. Айнан шунинг олдини олиш учун ҳам йигирмадан ортиқ мамлакатда юқорида таъкидлаганимиздек курслар мавжуд.\nБизда ҳам Халқ таълими вазирлиги ва бошқа мутасадди ташкилотлар раҳбарлари бу борада ўйлаб кўрса, руҳшунослар, социологлар ва кутубхона ходимларини мутолаа тарғиботига жалб этса айни муддао бўларди. Компьютерлаштириш ривожланган ҳозирги даврда бу жуда муҳим. Чунки мутолаа маданияти, китобни танлаб ўқишни ўргатиш жуда катта масала. Бир вақтлар саводсизликни тугатишда ҳарф танишни ўргатиш етарли бўлган. Аммо бу бугун етарли эмас. Ҳозир ҳамманинг саводи бор. Лекин мутолаа борасида бундай деб бўлмайди.\nЎзини топса, ўқийди\nЯна бир гап. Севимли ёзувчимиз Саид Аҳмад «Болалар учун ёзаётган ёзувчи то ўша асар тугамагунича бола бўлиб турмаса – бу китобни ҳеч ким ўқимайди. Бир ўқийди-ю ташлаб юборади» деган эди. Чунки бола китобни ўқиётганда ундан ўзини қидиради. Қаҳрамон билан ўзининг фазилатларини беихтиёр таққослаб кўради. Бошқа бола қиёфасида ўзибоп гаплар, ўзига маъқул келадиган фикрлар бўлса, ана шу қаҳрамонга интилади.\nБутун дунё да китоб ҳақида айтиладиган гап битта: «Ким ўқиётган китобидан ўзини топа олса, мазза қилиб ўқийди». Демак, бугун болалар адабиётига алоҳида эътибор ке рак. Миллий қадриятларимиздаги буюкликни болалар адабиётига кўчириш лозим. Ойбекнинг «Навоийнинг болалиги» қиссасидан бошқа буюк аждодларимизнинг болалиги ҳақида ёзилган бирорта асарни топиб беринг-чи?\nДонишмандларнинг «Китоблар бизнинг энг содиқ дўстлари- миздир. Улар бизни алдамайди, ёнимизда туради, чорасизликда ташлаб кетмайди» деган сўзлари дунёда китобчалик холис маслаҳатчи йўқлигини англатади. Китоблар ўқитади, ўргатади, қийналганимизда йўл топиб беради. Бироқ ҳеч вақт ҳеч нима тама қилмайди. Айниқса, мағзи тўқ, юксак савияли, мазмунан пухта ва чиройли безатилган китоб ҳар қандай одамни ўзига тортади.\nДавлатимиз раҳбарининг китобхонликни ривожлантиришга алоҳида эътибор бераётгани бежиз эмас. У кишининг ташаббуси билан китобхонлик танловлари ўтказилаяпти, ҳатто ғолиблар автомашина ва бошқа қимматбаҳо совғалар билан тақдирланаяпти. 2019 йил 19 март куни ўтказилган видеоселектор йиғилишида Президентимиз бешта муҳим ташаббусни илгари суриш асносида болалар ўртасида китоб мутолаасига меҳрни кучайтириш мақсадида ҳар бир раҳбарни ўзи ўқиган мактабга китоб совға қилишга даъват этгани ҳам бекорга эмас. Ҳа, китоблар улкан фикр кемаларидир. Фикр денгизига шўнғиб, ундан жавоҳир олиб чиқишимизда китобларнинг ўрни беқиёс. Китобдан узоқлашиш эса қалбни чўлга айлантириш билан баробар. Орол денгизининг қуриган қисмида пайдо бўлган туз саҳроларида мунғайиб қолган кемаларни бир эсланг…


Водий етакчи.Ўзбекистонда коронавирусга қарши эмланганлар 650 минг нафарга яқинлашди - EFFECT.UZ\n. 11:25 | 29.04.2021\n28 апрель куни Ўзбекистон ҳудудлари бўйлаб жами 46 317 нафар киши COVID-19 га қарши эмланди. Бу ҳақда ССВ матбуот хизмати хабар бермоқда.\nШу тариқа айни кунгача мамлакатимизда коронавирус инфекциясига қарши эмланган фуқаролар сони 646 696 нафарга етди.\n28 апрель кунидаги эмлаш кўрсаткичлари бўйича юқори ўринларни:\nФарғона вилояти (7446 нафар),\nАндижон вилояти (4986 нафар),\nТошкент вилояти (4532 нафар),\nНаманган вилояти (4415 нафар),\nСурхондарё вилояти (4138 нафар) банд қилди.\nЭътиборли жиҳати шуки, коронавирусга қарши эмланган жами аҳоли сони:\nФарғона вилоятида 88320 нафар,\nНаманган вилоятида 66690 нафар,\nСамарқанд вилоятида 63784 нафар,\nАндижон вилоятида 63012 нафарни ташкил қилмоқда.\nИстеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш агентлиги Тошкент метросида содир бўлаётган ҳолатлар бўйича муносабат билдирди\nФоторепортаж: Тошкентда метронинг Сергели йўналиши очилди


Тавҳид китоби (10) – Islom Nuri\nТавҳид китоби (10)\nТўртинчи боб: Бидъатлар\nҚуйидаги бўлимларни ўз ичига олади:\nБиринчи бўлим: Бидъатнинг таърифи, турлари, ҳукмлари.\nИккинчи бўлим: Мусулмонлар ҳаётида бидъатнинг пайдо бўлиши ва унга олиб келган сабаблар.\nУчинчи бўлим: Ислом умматининг бидъатчиларга муносабати, аҳлус-сунна вал-жамоанинг уларни рад қилишдаги манҳажи.\nТўртинчи бўлим: Замонавий бидъатлардан намуналар:\n1) Мавлудхонлик маросимлари;\n2) Жойлар, қадамжолар ва дунёдан ўтиб кетганлардан барака тилаш.\n3) Ибодатлар ва Аллоҳга қурбат ҳосил қилинадиган ишлардаги бидъатлар.\nБидъатнинг таърифи, турлари, ҳукмлари\nБидъат – илгари бўлмаган нарсани ихтиро қилиш маъносидаги «бадъ» сўзидан олинган.\nАллоҳ таоло деди: «(У) Еру осмонларни пайдо қилган зотдир.» (Бақара: 117) яъни илгари бўлмаган ҳолда уларни янгидан пайдо қилган.\nАллоҳ таоло деди: «(Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам), айтинг: «Мен пайғамбарлардан янги — биринчи эмасман (яъни, мендан аввал ҳам Аллоҳнинг пайғамбарлари ўтган-ку, нега сизлар менинг пайғамбарлигимга ҳайрон бўлиб, инкор қилмоқдасизлар?!) (Аҳқоф: 9)\n«Фалончи бир бидъатни чиқарди» дегани илгари бўлмаган бир янги йўлни биринчи бўлиб бошлаб берди, деганидир.\nБидъат чиқариш икки хил бўлади:\n1) Дунё ишларида бидъат чиқариш, янги ихтиролар яратишга ўхшаш. Бу мубоҳдир. Чунки одатлардаги асл-асос мубоҳликдир.\n2) Динда бидъат чиқариш. Бу ҳаромдир. Чунки дин ишидаги асл-асос тавқиф (Аллоҳу Расулининг амрларига чекланиш)дир.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Ким бизнинг бу ишимизда (яъни динимизда) ундан бўлмаган нарсани пайдо қилса, у рад (қилинади)».\nБир ривоятда: «Ким у тўғрида бизнинг амримиз бўлмаган бир ишни қилса, у рад этилади» деганлар.\n2) Бидъатнинг турлари:\nДиндаги бидъат икки турли:\nБиринчи тур: Эътиқод ва сўздаги бидъат. Жаҳмия, муътазила, рофиза (шиа) ва бошқа адашган фирқаларнинг сўзлари ва эътиқодлари каби.\nИккинчи тур: Ибодатлардаги бидъат. Аллоҳга У машруъ қилмаган ибодатлар билан ибодат қилиш каби. Бунинг ўзи бир неча қисмдир:\nБиринчи қисм: Ибодатнинг аслида бўладиган бидъат. Шариатда асли бўлмаган янги бир ибодат пайдо қилиш билан бўлади. Масалан, аслида шаръий бўлмаган бирор намозни янгидан пайдо қилиш ёки мавлуд ва бошқа ношаръий байрамларни пайдо қилиш каби.\nИккинчи қисм: Машруъ бўлган ибодатга зиёда орттириш билан бўладиган бидъат. Масалан, пешин ёки аср намозига бешинчи ракъатни зиёда қилиш каби.\nУчинчи қисм: Машруъ бўлган ибодатни адо этиш кайфиятида бўладиган бидъат, бу машруъ бўлган ибодатни машруъ бўлмаган кайфиятда адо этиш билан бўлиши мумкин. Масалан, машруъ зикрларни жўр бўлиб, оҳанг билан айтиш каби ёки ибодатларда ўзини Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг суннатларидан чиқариб юборадиган даражада қаттиқ қийнаш каби.\nТўртинчи қисм: Машруъ ибодат учун шариат белгиламаган бир вақтни белгилаш билан бўладиган бидъат. Масалан, Шаъбоннинг ўртасидаги бир кечани намозга, кундузини рўзага хослаш каби. Чунки, рўза ва тунги намоз аслида машруъ, бироқ уларни махсус вақтларга белгилаш далилга муҳтождир.\n3) Динда бидъат чиқаришнинг ҳукми:\nДиндаги ҳар бир бидъат ҳаром ва залолатдир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Янги пайдо қилинган ишлардан сақланинглар! Чунки (динда) янги пайдо қилинган ҳар бир нарса бидъат ва ҳар бидъат залолатдир». Бир ривоятда: «Ким у тўғрида бизнинг амримиз бўлмаган бир ишни қилса, у рад этилади» деганлар.\nМазкур икки ҳадис шунга далолат қиладики, динда пайдо қилинган ҳар бир янгилик бидъат, ҳар бир бидъат рад этилажак залолатдир. Бунинг маъноси шуки, ибодат ва эътиқодлардаги бидъатлар ҳаром қилинган. Бироқ, ҳаромлик бидъатнинг навига қараб фарқли бўлади. Улардан очиқ куфр бўлганлари ҳам бор, қабрларни уларда ётганларга қурбат ҳосил қилиш мақсадида тавоф қилиш, уларга жонлиқ ва назрлар келтириш, қабрдагиларга дуо қилиш ва улардан мадад сўраш каби ёки жаҳмия ва муътазилаларнинг ғулув кетганлари айтадиган сўзлар каби. Улардан ширкка восита бўладиганлари бор, қабрлар устига бино қуриш, улар олдида намоз ўқиш ва дуо қилиш каби. Улардан эътиқодий фисқ бўлганлари бор, хавориж, қадария ва муржиъаларнинг шаръий далилларга зид сўз ва эътиқодларидаги бидъатлари каби. Улардан маъсият бўлганлари бор, тарки дунёчилик, рўзасини офтоб тиғида туриб ўтказиш, жимоъ шаҳватини кесиш мақсадида ўзини бичиш каби.\nКимки бидъатни бидъати ҳасана ва бидъати саййиъага (яхши бидъат ва ёмон бидъатга) бўлса, у хато қилган ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: «Ҳар бир бидъат залолатдир» деган сўзларига қарши чиққан бўлади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам барча бидъатни залолат деб ҳукм қилган ҳолларида бу одам: йўқ, барча бидъат залолат эмас, балки ҳасана бидъат ҳам бор деган бўлади. Ҳофиз Ибн Ражаб «Арбаъийн» шарҳида айтади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг жавомиъул калимдан саналувчи «ҳар бир бидъат залолатдир» деган сўзларидан ҳеч бир нарса истисно этилмайди. Бу дин асосларидан бир буюк асл-асосдир. Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг «Ким бизнинг бу ишимизда ундан бўлмаган нарсани пайдо қилса, у рад қилингандир» деган сўзлари ҳам айни шу маънони ифодалайди. Демак, кимки бир янгилик пайдо қилиб, уни динга нисбатласа, динда унинг қайтадиган асли бўлмаса у залолатдир. Эътиқод масалалари бўладими, амалларми, зоҳирий ишлар бўладими, ботинийми, фарқсиз, дин ундан покдир.».\nБидъати ҳасана дейдиганларнинг сўзларига ҳеч қандай ҳужжат йўқ, фақат Умар розияллоҳу анҳунинг таровеҳ намози ҳақида: «Бу нақадар яхши бидъат» деган сўзини ҳужжат қиладилар.\nВа яна салафларнинг Қуръонни битта китоб қилиб жамланишини ҳамда ҳадисларни ёзиб, девон қилинганини инкор қилмаганларини айтиб, бу ҳам бидъат-ку, дейдилар. Бунга жавоб шуки, бу ишлар шариатда асли бор бўлиб, янги пайдо қилинган эмас. Умар розияллоҳу анҳу «нақадар яхши бидъат» деган сўзлари билан луғавий бидъатни назарда тутган, шаръий бидъатни эмас. Шариатда қайтадиган асли бор бўлган ҳар қандай нарсага бидъат дейилса ундан луғавий бидъат тушунилади, шаръий бидъат тушунилмайди. Чунки шаръий бидъат деб шариатда қайтадиган асли бўлмаган нарсага айтилади. Қуръонни битта китобга жамлашнинг шариатда асли бор. Чунки Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам Қуръонни ёзиб қўйишга буюрар эдилар, лекин қўлёзмалар тарқоқ эди. Саҳобалар розияллоҳу анҳум уни сақлаш мақсадида битта мусҳафга жамладилар. Таровеҳни Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам бир неча кун саҳобалари билан ўқигач, уларга фарз қилиниб қолишидан хавф қилиб чиқмай қўйганлар. Саҳобалар розияллоҳу анҳум уни Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳаётлик пайтларида ёлғиз-ёлғиз ўқиб юрганлар. У зотнинг вафотларидан сўнг Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу худди Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг орқаларида ўқиганларидек ҳаммани битта имом ортига жамлади. Бу диндаги бидъат эмас. Ҳадисларни ёзиб қўйиш ҳам шариатда асли бўлган ишдир. Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам баъзи саҳобаларнинг илтимосларига кўра айрим ҳадисларни ёзишга буюрган эдилар. Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам даврида умумий тарзда ҳадис ёзишдан эҳтиёт бўлишнинг сабаби – ҳадис билан Қуръоннинг аралашиб кетиши хавфи эди. У зот соллаллоҳу алайҳи ва саллам вафот этгач бу қўрқув барҳам топди. Яъни, Қуръон Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам вафотларидан илгари мукаммал ва аниқ-тиниқ бўлган эди. Шундан сўнг мусулмонлар ҳадисни зое бўлиб кетишидан сақлаш учун йиғиб китоб ҳолига келтирдилар. Уларни Аллоҳ таоло яхши мукофотлар билан мукофотласин. Улар Раббиларининг китоби ва набийлари соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг суннатини зое бўлишдан сақлаб қолдилар.\nМусулмонлар ҳаётида бидъатларнинг пайдо бўлиши ва унга олиб келган сабаблар:\n1) Мусулмонлар ҳаётида бидъатларниннг пайдо бўлиши. Бунинг остида иккита масала бор:\nБиринчи масала: Бидъатларнинг пайдо бўлиш даври.\nШайхулислом Ибн Таймия раҳимаҳуллоҳ айтади: «Билингки, илмлар ва ибодатларга тааллуқли бўлган аксари бидъатлар уммат ичида хулафои рошидийнларнинг охирги даврларида содир бўлди. Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам хабар берганларидек: «Мендан кейин яшаганларингиз тез орада кўп ихтилофларни кўради. Шунда сизлар менинг суннатимни ҳамда хулафои рошидийн ва маҳдиййин (ҳидоят ва тўғри йўл устидаги халифалар) суннатини маҳкам ушланглар».\nБиринчи бўлиб қадар бидъати, иржоъ бидъати, ташайюъ ва хаворижлар бидъати пайдо бўлди. Усмон розияллоҳу анҳу вафотидан кейин фирқалар пайдо бўлгач ҳарурия бидъати пайдо бўлди. Саҳобалар даври охирларида, яъни Ибн Умар, Ибн Аббос ва Жобир каби саҳобалар даврининг охирларида қадария пайдо бўлди. Муржиалар ҳам шунга яқинроқ даврда пайдо бўлди. Жаҳмия эса Умар ибн Абдулазизнинг ўлимидан сўнг тобиийнлар даврининг охирларида пайдо бўлди. У киши бу фирқадан огоҳлантирганлиги ривоят қилинган. Жаҳм Ҳишом ибн Абдулмаликнинг халифалик даврида Хуросонда чиққан эди.\nБу бидъатлар иккинчи асрда пайдо бўлди, у даврда саҳобалар бор эди, улар бидъат аҳлига қарши наҳий мункар қилдилар. Асри муфаззаладан сўнг иътизол бидъати пайдо бўлди, мусулмонлар орасида фитналар юз берди, фикрларнинг хилма-хиллиги, бидъат ва хоҳиш-ҳавога мойиллик кучайди, сўфийлик бидъати, қабрларга сағана қуриш бидъати вужудга келди. Шундай қилиб вақт ўтган сари бидъатлар кўпайиб, хилма-хил тус олди.\nИккинчи масала: Бидъатларнинг пайдо бўлиш ўрни.\nБидъатларнинг пайдо бўлиши жиҳатидан исломий диёрлар фарқли бўлган. Шайхулислом Ибн Таймия айтади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг асҳоблари яшаган ва улардан илм ва иймон тарқалган катта шаҳарлар бешта: икки ҳарам (Макка ва Мадина), икки ироқ (Куфа ва Басра) ва Шом. Қуръон, ҳадис, фиқҳ, ибодат ва улар ортидан келувчи исломий ишлар барчаси шу диёрлардан чиққан. Асосий бидъатлар ҳам Мадинаи Набавиядан ташқари шу тўрт шаҳардан чиқди. Куфадан ташайюъ (шиалик) ва иржоъ (муржиалик) чиқди, кейин бошқа жойларга тарқалди. Басрадан қадар (қадарийлик), иътизол (муътазилалик), бузуқ носиклик-таркидунёлик чиқди, кейин бошқаларга тарқалди. Шомда носибийлик ва қадарийлик тарқалди. Бидъатларнинг энг ёмони бўлмиш тажаҳҳум (жаҳмиялик) Хуросон томонда пайдо бўлди. Бидъатларнинг пайдо бўлиши набавий диёрдан (Мадинадан) узоқлик миқдорига қараб бўлди. Усмон розияллоҳу анҳу ўлдирилгандан сўнг бўлининш пайдо бўлгач, ҳарурия бидъати пайдо бўлди. Аммо Мадинаи Набавия гарчи унда бидъатни дилларида сақловчи кимсалар бўлган эса-да, бундай бидъатлар тарқалишидан саломат эди. Унда қадария ва бошқа бидъат аҳллари бўлган, бироқ улар хорланган, мазамматланган, Куфадаги, Басрадаги, Шомдаги бидъатчиларнинг акси ўлароқ мағлуб ва хор бўлганлар, мазкур шаҳарлардаги бидъатчилар эса кўзга кўриниб анча кенг тарқалгандилар. Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламдан саҳиҳ ҳадисда собит бўлганки, Дажжол Мадинага кира олмайди. Дарҳақиқат, тўртинчи асргача, яъни имом Моликнинг асҳоблари давригача унда иймон ва илм устун бўлди».\nМуфаззал уч аср ичида Мадинаи Набавияда бошқа шаҳарларда бўлгандек бидъат зоҳир бўлмади ва унда диннинг аслларида бидъат чиқмади.\n2) Бидъатларнинг чиқишига олиб келган сабаблар:\nШубҳасиз, Қуръон ва Суннатни маҳкам ушлашда бидъату залолатларга тушишдан омонлик бор. Аллоҳ таоло айтади: «Албатта, мана шу Менинг Тўғри Йўлимдир. Бас, шу йўлга эргашинглар! (Бошқа) йўлларга эргашмангизки, улар сизларни Унинг йўлидан узиб қўяр» (Анъом: 153).\nИбн Масъуд розияллоҳу анҳу ривоят қилади: Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам бир чизиқ чиздилар-да, сўнг: «Бу Аллоҳнинг тўғри йўли», дедилар. Унинг ўнг ва чап тарафига бир неча чизиқлар тортиб: «Булар шундай йўлларки, ҳар бирининг устида биттадан шайтон унга чорлаб туради», дедилар. Сўнг қуйидаги оятни ўқидилар: «Албатта, мана шу Менинг Тўғри Йўлимдир. Бас, шу йўлга эргашинглар! (Бошқа) йўлларга эргашмангизки, улар сизларни Унинг йўлидан узиб қўяр».\nКим Китоб ва Суннатдан юз ўгирса, уни адаштирувчи йўллар, пайдо қилинган бидъатлар ўз домига тортиб кетади.\nБидъатлар келиб чиқишига олиб келган сабаблар қуйидаги ишларда умумлашади:\nМазкур сабабларни бирма-бир батафсил кўриб чиқамиз:\n«Албатта Аллоҳ илмни бандалари (қалби)дан суғуриб олиш билан олиб қўймайди, балки илмни олимларни олиш билан олиб қўяди. Ҳатто бирон бир олимни қолдирмагач, одамлар жоҳил кимсаларни ўзларига бош қилиб олишади, улардан (фатво) сўралганда илмсизлик билан фатво бериб, (ўзлари ҳам) адашиб, (бошқаларни ҳам) адаштиришади».\nБидъатларга фақат илм ва уламолар қарши тура олади. Агар илм ва уламолар йўқолса, бидъатлар ёйилишига, бидъатчилар фаоллашувига қулай фурсат вужудга келади.\nКим Китобу Суннатдан юз ўгирса, ҳавосига эргашиб кетади. Аллоҳ таоло айтади:\n«Энди агар улар сизга жавоб бера олмасалар, бас, билингки улар фақат ҳавойи нафсларигагина эргашурлар. Аллоҳ томонидан ҳидоятланмаган ҳолда ўз ҳавои нафсига эргашган кимсадан ҳам йўлдан озганроқ ким бор?!» (Қасас: 50).\n«(Эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам), ҳавойи нафсини ўзига «илоҳ» қилиб олган ва Аллоҳ уни билган ҳолида йўлдан оздириб, қулоқ ва қалбини муҳрлаб, кўз олдига парда тортиб қўйган кимсани кўрганмисиз? Бас, уни Аллоҳ (йўлдан оздиргани)дан сўнг ким ҳидоят қила олур?!» (Жосия: 23).\nБидъатлар хоҳиш-ҳаволарга эргашиш самарасидан бошқа нарса эмас.\nФикр ва шахсларга таассуб қилиш ҳам кишини далилга эргашиш ва ҳақни танишдан тўсади. Аллоҳ таоло айтади: «Қачон (мушрикларга): «Аллоҳ нозил қилган ҳукмларга бўйсунинггиз», дейилса, улар: «Йўқ, биз оталаримизни қандай йўлда топган бўлсак, ўшанга эргашамиз», дейишади» (Бақара: 170).\nҲозирги даврдаги баъзи сўфий мазҳаблар ва қубурийларга эргашган кишилар ичидаги мутаассибларнинг ҳоли айни шуки, агар уларни Китобу Суннатга чақирилса, бу иккисига хилоф келувчи барча нарсаларни тарк қилишга чорланса, ўз мазҳаблари, машойихлари, ота-боболарини ҳужжат қилишади.\nг) Кофирларга ўхшашга уриниш:\nКофирларга ўхшашга уриниш ҳам кишини бидъатлар комига тортадиган сабаблардан. Абу Воқид ал-Лайсий шундай ҳикоя қилади: «Биз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам билан бирга Ҳунайнга қараб отландик, куфрдан қутулганимизга ҳали кўп бўлмаган эди. Мушриклар унинг олдига бориб сиғинишадиган ва (ирим қилиб) қуролларини унга осиб қўйишадиган дарахт бўларди, уни «зоту анвот» деб аталарди. Йўлда ўшандай дарахтлардан бири бўлган сидр дарахти ёнидан ўтиб қолдик. Шунда биз: «Ё Расулуллоҳ, мушрикларники бўлгани каби бизга ҳам «зоту анвот» қилиб берсангиз» дедик. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Субҳаналлоҳ! Жоним Қўлида бўлган Зотга қасамки, худди Бану Исроил Мусога айтгандек сўзларни айтмоқдасизлар. Улар: «Эй Мусо, бизларга ҳам уларнинг илоҳлари каби худо қилиб (ясаб) бер», дедилар. У айтди: «Албатта, сизлар билмайдиган қавмдирсизлар» (Аъроф: 138). Илгари ўтган умматларнинг йўлларини тутмоқдасизлар!» дедилар.\nҲадисдан маълум бўладики, Бану Исроилни ўз пайғамбарларидан шундай қабиҳ талабни қилишга – уларга худди мушрикларнинг олиҳалари каби олиҳа ясаб беришни сўрашга олиб борган нарса – уларнинг кофирларга ўхшашга уринишларидан бошқа нарса эмасди. Айни шу нарса Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг асҳобларидан баъзиларини у зотдан ўзларига табаррукланадиган бир дарахт қилиб беришларини сўрашга олиб борди. Бу эса бугунги воқеъликнинг айни ўзидир. Зеро, ҳозирда мусулмонлардан кўплари бидъат ва ширк амалларида, чунончи туғилган кунларни нишонлаш, махсус ишлар учун кунлар ва ҳафталиклар уюштириш, диний ва хотирлаш муносабатлари билан йиғилиш, ҳайкал ва хотира тошлари ўрнатиш, мотам маросимлари ўтказиш, жанозалардаги бидъатлар, қабрлар устига сағаналар қуриш ва шу кабиларда кофирларга тақлид қилишга ўтиб кетдилар.\n Жомеъул улум вал-ҳикам.\n Мажмуъул фатово (10/354).\n Мажмуъул фатово (20/300-303).


Эшак гўшти можароси ёхуд ҳалқумингизни асранг азизлар! » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nИллюстратив сурат. Фото:«Pazimbabwe.com»\nКеча пешонамда туриб олган одам анча бақирди. Пешонам, юзим сачраган тупуклардан ҳўл бўлди.\n— Мен сизга жуда яқин турибман-ку, нега бунча бақирасиз ёки битта-яримта мени сизга кар дедими? – дедим.\n— Бақираман! Бундан ҳам баланд бақираман! — деди бақироқ одам.\nКечаси билан ўйладим, нега одамлар бир-бирига бақирадиган бўлиб кетди деб. Жавоб яна ҳадислардан чиқди.\n«Қўй гўштини енглар, еган нарсаларинг юзларингда, феълларингда акс этади», — дейилган экан. Қўй ювош жонивор, қўйдек ювош бўлишимизни истаган эканлар-да пайғамбаримиз алайҳиссалом.\nҲадиснинг исботини чўчқа гўшти ейдиганларда кўрган эдим. Улар ароқ ичиб, чўчқа гўшти еб, лойларда худди чўчқадек ағанаб ётганларини кўрганман.\n«Янги турғунлик даври»нинг аввалида қишлоқларда егани нарса бўлмади. Одамлар арпа унидан, маккажўхори унидан нон еди. Уни ҳам топган еди. Ўша йиллари одамлар итларни сўйиб ейиши кўпайиб кетди. Тавба қилдим, ранги, юзи итга ўхшаб кетган, гапирсангиз ит талагандай, ҳургандай гапирадиган одамларни кўрдим.\nОдам яшайверса кўраверар экан, қаранг, худди эшакка ўхшаб бақирадиган одамлар кўпайди. Йиғилиш қилиб ўша овозда бақирадиган, ҳақорат қиладиган одамлар чиқди. Эшакка ўхшаб тепадиган одамлар пайдо бўлди.\nБунинг сабаби ҳам аниқ бўлди: бутун республикамиз бўйлаб эшак гўштидан сомса, шашлик қиладиганлар кўпайиб кетибди. Гоҳ у, гоҳ бу вилоятда эшак сўйиб, гўштини одамларга едирганлар фош қилинаяпти.\nЎзингизни, ҳалқумингизни асранг! Зеро, дуоларимиз қабул бўлиши ҳалқумимиздан ўтган нарсаларга боғлиқ эканини пайғамбаримиз алайҳиссалом шунчалар кўп такрорлаган эканки, саҳобалар ҳаромдан ҳазар қилишар, шубҳали нарсага яқин боришмас, аниқ ҳалол нарсаларнинг ҳам ўнтадан биттасини ер эканлар! Шунинг учун ҳам улар буюк даражаларга эришганлар!\nБиз эса, ҳеч бўлмаганда, наслимиз булғанмаслигини ўйлайлик, шубҳали нарсалардан узоқ бўлайлик!\nЯнгиликлар » Жамият » Эшак гўшти можароси ёхуд ҳалқумингизни асранг азизлар!\n18:30 От гўштининг ҳукми қандай?\n16:30 Прокуратура Тошкентдаги колбаса цехида эшак гўшти ишлатилганини аниқлади\n22:00 «Шаршара» + эшак = ?


Каталонияда парламент сайловлари бўлиб ўтмоқда\n14:27 / 27.09.2015\nИспаниянинг Каталония мухтор вилоятида парламент учун сайловлар бошланди. Экспертлар ушбу сайловни мустақиллик референдумининг муқобили сифатида эътироф этишмоқда.\nМаҳаллий сиёсатчиларнинг фикрига кўра, сайлов натижасида Испаниядан ажралиб чиқиш тарафдорлари парламентда 68тадан ортиқ ўринни қўлга киритса, мустақиллик учун ҳаракатлар бошланади. Воқеалар ривожи режадагидек кечса, 18 ойдан кейин Каталония мустақиллик эълон қилиши мумкин. Испания ушбу вилоятининг ўзидан ажралиб чиқиши тўғрисидаги плебисцитни (жуда муҳим масалани ҳал қилишни умумхалқ овозига қўйиш, референдум) тан олмай келади.\nСайлов участкалари маҳаллий вақт билан 09:00да очилиб, кеч соат 20.00да ёпилади. Каталонияда сайлов ҳуқуқига 5,5 млн одам эга бўлиб, улардан 200 мингдан камроғи хорижда яшайди.\nВилоятда қарийб 2697 сайлов участкалари фаолият юритади. Шундан 1607таси Барселонада жойлашган. Сайлов жараёнини Европанинг 11та давлатидан келган депутатлар ва Лотин Америкаси вакиллари кузатиб боради. Шунингдек, 180 давлатдан 550га яқин ОАВ вакиллари овоз бериш жараёнини ёритиб бориш ҳуқуқини қўлга киритган.\nСайлов жараёни хавфсизлигини таъминлашга 8,1 минг ҳуқуқ тартибот органлари ходимлари жалб этилган.\nПарламент 135 ўриндан иборат бўлиб, у умумий ёпиқ овоз бериш орқали амалга оширилади. Асосий ўринлар 4та ҳудудга ажратилган бўлиб, улар - Барселона (85 ўрин), Таррагона (18), Жирона (17) ва Льейдадан (15) иборат. Сайловда 1281 нафар номзод иштирок этмоқда.\nСайловнинг дастлабки натижалари 27 сентябрь куни кечаси эълон қлиниб, унинг якуни 4 октябрда маълум қилинади.\nСўровномалар натижаларига кўра, парламентдаги ўринлар учун асосан 6та сиёсий куч кураш олиб боради. Сайловга 40та сиёсий гуруҳлардан вакиллар ўз номзодларини қўйган. Асосий кучлар сифатида Junts pel Si коалицияси (Артур Маснинг "Демократик Каталония" (CDC), ва Ориол Жункерас раҳбарлигидаги "Каталон сўл республикачилари"), "Миллий бирлик" (CUP), "Фуқаролар", Каталония социалистик партияси, Catalunya Si que es Pot коалицияси ("Каталония, ҳа, бу мумкин", ва Podemos партиясини бирлаштирган), Миллий партия кабилар қаралмоқда.


Донишмандлар тавсия қилган етти сир » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nДонишмандлар тавсия қилган етти сир\n18 апрель 2017, 21:21\n1. Донишмандларнинг айтишларича, сир сақланиши лозим бўлган биринчи нарса – узоқни кўзланган режалар. Бу режалар амалга ошмагунча уларни ҳеч кимга айтманг. Бизнинг ҳар бир ғоямиз ўзимизга қарши ҳам ишлатилиши мумкин.\n2. Донишмандлар сир сақлашни тавсия этган иккинчи нарса қилган хайр-саховатимиз ҳақида гапирмасликдир. Саховат ноёб нарса бўлиб, уни кўз қорачиғидек асраш даркор. Қилган яхши амалингиз билан мақтанманг. Кибр хайрли амалингиз ортидан келган яхшиликни тортиб олади.\n3. Донишмандлар бировларга ошкор қилмасликни тавсия этган учинчи нарса бу ўз дидингиз ҳақида гапиришдир. Дуч келган кишига қандай овқатларни ёқтиришингизу нималарни емаслигингиз, қанча ухлашингиз ҳақида гапираверманг.\n4. Айтмаслик керак бўлган тўртинчи нарса бу мардлик, жасоратдир. Кимдир ташқи томондан синовларга дучор бўлади, кимдир эса ички томондан. Ташқи синовларни ҳамма кўради ва бу синовларни енгган инсонлар мукофот олишади, лекин ички синовларни ҳеч ким кўрмайди ва бу синовларга дош берганларни мукофотламайди.\n5. Ўзгаларга айтмаслик лозим бўлган бешинчи нарса диний билимдир. Диний билим турли даражада бўлиб, бу борада мукаммалликка эришган инсонгина бу билимини бошқалар билан баҳам кўриши мумкин. Эндигина диний билимларни эгаллай бошлаганларнинг асосий хатоси шундаки, улар дарҳол бу билимларини бошқалар билан ўртоқлашгиси келади ва бу бошқаларга яхшилик келтириш ўрнига уларни адаштиради ва ҳаттоки чўчитиши ҳам мумкин.\n6. Бошқалар билан ўртоқлашиш лозим бўлмаган олтинчи нарса оилавий низолар ва умуман, шахсий ҳаётдир. Ёдда тутинг: оилангиздаги муаммолар ҳақида қанчалик кам гапирсангиз, оилангиз шунчалик мустаҳкам бўлади.\n7. Бошқаларга айтилмайдиган еттинчи нарса эса кимлардандир эшитилган ғийбат ва иғволардир. Кўчада юрганингизда пойабзалингиз ифлос бўлиши мумкин. Уйга келиб ёки бировнинг олдига бориб кимдандир эшитган ёмон сўзларни бошқа одамга айтиш худди уйга келиб, ифлос пойабзалини ечмаган одам кабидир.\nЯнгиликлар » Ҳаёт тарзи » Донишмандлар тавсия қилган етти сир\n07:38 Сизга кимдир гул совға қилса, гул орқали унинг кўнглидагини билиб олишингиз мумкин\n14:19 «Омадли кишиларга тақлид қилиб, сиз ўзингизни шахс сифатида ўлдирмоқдасиз»\n17:48 Сизни мафтун қилиш осонми?\n11:59 Ёш кўринай десангиз, ушбу хатоларни қилманг!


Умид учқунлари – Сурхон тонги\nБош саҳифа / Жамият / Умид учқунлари\nИюн 30, 2019\tЖамият Изоҳ қолдириш 808 Кўрилди\n2004 йилда Термиз шаҳрида туғилган Азиза Қосимова эндигина 15 ёшни қаршилади. Аммо, у ўқишга, бадиий адабиёт мутолаасига, ижод қилишга бўлган меҳри ва интилиши билан алоҳида ажралиб туради.\nУнинг ижод намуналари вилоятимиздаги турли газеталарда мунтазам чоп этиб келинади. 2018 йилда эса ёш ижодкорнинг илк «Танҳо юлдуз» номли шеърий тўплами нашр этилди .\nЭнг қувонарлиси, у 2017 йил республика инновацион ўқувчи-қизларнинг «Медия ва журналистика» фестивали иштирокчиси ҳам бўлган. 2019 йилда эса “Энг намунали сардорлар Кенгаши” республика танловининг ғолибига айланди. Айни пайтда изланувчан, ёш ижодкор Азиза Ўзбекистон ёшлар иттифоқи вилоят кенгашида истеъдодли ёшлар сардори сифатида фаолият кўрсатмоқда. Азизани ўқишда, ижод қилишда тенгдошларига ўрнак бўлаётганини таърифладик. Кўплар унга ҳавас қилишади. У бу ютуқларга ўзининг чаққонлиги, эпчиллиги, илм олишга интилиши билан эришаётир. Ҳаракатдан-баракат деган мақол Азизага ўхшаган интилувчан ёшларга менгзаб айтилгандек.\nОлдинги Тадбиркор маҳсулоти – экспортга!\nКейинги Халқаро аэропортда ёшларнинг ўрни


14:32 / 25.05.2017\nИллюстратив сурат. Фото: olx.uz\nРинат ҳамда унинг жиноий шериклари – Владислав Ни, Сергей Тян, Азиз Матяқубов ва Руслан Огай тунги соат уч яримларгача Урганч шаҳри кўчаларида санғиб юра-юра Хонқа кўчасидаги “Paynet” шохобчаси олдига келиб қолишди, деб ёзади “Постда” газетаси.\n- Болалар, ана мўмай даромад! – деди Ринат дўстларининг диққат-эътиборини ўзига қаратиб.\n- Қани, қаерда? – ён-атрофга олазарак кўз ташлади йигитлар.\n- Мана, рўпарангизда турибди!\n- “Paynet”ни айтяпсанми? – сўради Руслан ажабланганча.\n- Ҳа, - деди Ринат ўйлаб ҳам ўтирмай. – Атрофда ҳеч ким йўқ. Шундан фойдаланиб “тозалаб” кетамиз. Қарабсизки...\n- Бу фикрингга қўшилмайман. Қилмишимиз фош бўлса, қамаламиз.\nБошқа йигитлар ҳам Русланнинг гапини маъқуллашди.\n- Чумчуқ “пир” этса, юракларинг “шир” этаркан-да! – дея мийиғида кулди Ринат. – Атрофга қаранглар, ҳеч зоғ йўқ, нимадан қўрқасанлар. Гапни чўзмасдан атрофни диққат билан кузатиб туринглар. Мен бир зумда “ўлжа”ни қўлга киритаман, ўртада “арра” бўлади, келишдикми?!\nШайтон феълига кирган йигитлар мўмайгина даромадни эшитиб, рози бўлишди ва атрофни кузата бошлашди. Ринат эса “Paynet” шохобчасининг орқасига ўтиб, пластикдан ясалган пастки деворга бир тепди-да, ичкарига киргудек тешик ҳосил қилди. Сўнг ичкарига кириб, стол устида турган компьютерни Русланга узатди. Стол тортмасидаги интернет модеми, 12 дона интернет карточкаси ва 46 минг сўм пулни шошилганча чўнтагига солди. Шу пайт атрофни кузатиб турган шерикларидан бири кимдир келаётганини айтиб қолди. Улар бир зумда кўздан ғойиб бўлишди.\nКўп ўтмай Хонқа кўчаси бўйлаб хизмат вазифасини ўтаётган вилоят ИИБ ППХ ва ЖТСБ ППХ батальони 1-отряд милиционерлари – сафдорлар Сарварбек Сотлиқов ва Санжарбек Бекчонов уларга рўбарў келиб қолди. Осойишталик посбонларига кўзи тушган йигитлар орқасига қарамай қоча бошлади. Кўп ўтмай улардан бири қўлга олинди ва шаҳар ИИБга олиб келинди. Дастлабки суриштирувдаёқ у жиноий шерикларининг кимлигини, қаерда яшашини, ўғирлик содир этилган жойнинг манзилини айтиб берди. Кўп ўтмай унинг ҳамтовоқлари ҳам қўлга олинди.\nЖиноят ишлари бўйича Урганч шаҳар суди жиноий гуруҳ фаолиятини кўриб чиқди ва уларни қилмишига яраша жавобгарликка тортиш ҳақида ҳукм чиқарди.\nўғирлик Хоразм Paynet


Ходима 2.04.2018 йилда ойига 650 000 сўмлик маош билан тўқимачилик фирмасига ишга қабул қилинди. 2018 йил 20–25 июнда касал бўлди, буни тасдиқловчи вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик варақаси бор. Унда бемор 26.06.2018 йилдан ишга тушиши мумкин деб ёзилган. Ходима касаллик варақасини тақдим этгунча ва тақдим этгандан кейин ишга чиққан. Корхонамиз – унинг биринчи иш жойи, илгари у ҳеч қаерда ишламаган.\nВақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақасини қандай қилиб тўғри ҳисоблаш мумкин? Унинг суммасини қандай солиқ ҳисоботларида кўрсатиш лозим?\n– Вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақаси Давлат ижтимоий суғуртаси бўйича нафақалар тайинлаш ва тўлаш тартиби тўғрисидаги низомга (АВ томонидан 8.05.2002 йилда 1136-сон билан рўйхатдан ўтказилган) мувофиқ тайинланади ва тўланади. Даволаш-профилактика муассасаси томонидан Меҳнатга лаёқатсизлик варақаларини бериш тартиби тўғрисидаги йўриқномага (АВ томонидан 17.04.2015 йилда 2667-сон билан рўйхатдан ўтказилган) мувофиқ берилган вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик варақаси асос ҳисобланади.\nНафақа миқдорлари ходимларнинг меҳнат стажи давомийлиги, шунингдек ижтимоий аҳамиятга эга бўлган касалликлар турларига қараб табақалаштирилади. Бунда айрим тоифадаги шахсларга нафақалар Низомнинг 26–28-бандларига мувофиқ иш стажидан қатъи назар меҳнат ҳақининг тўлиқ миқдорида тўланади.\nХодим давлат ижтимоий суғурта бадали тўлаган даврининг (умумий иш стажининг) давомийлигига боғлиқ равишда қуйидаги миқдорларда вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақасини олиши керак:\n● умумий иш стажи 8 йилгача бўлганда – иш ҳақининг 60%и миқдорида;\n● умумий иш стажи 8 йил ва ундан ортиқ бўлганда, шунингдек иш стажидан қатъи назар 21 ёшга етмаган чин (сағир) етимлар – иш ҳақининг 80%и миқдорида.\nНафақанинг энг кам миқдори қонун ҳужжатларида белгиланган энг кам иш ҳақидан кам бўлиши мумкин эмас.\nНафақани ҳисоблаш учун меҳнатга қобилиятсизлик бошланган ойдаги ходимнинг маоши олинади ва суғурта бадаллари ҳисобланган охирги 12 ойдаги мукофотлар ва бошқа устамалар суммасининг 1/12 қисмига кўпайтирилади.\nСизнинг ҳолатда ходимага фақат 650 000 сўм маош ҳисобланган.\n2018 йил июнда 5 кунлик иш ҳафтасида вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақасини ҳисоблаб чиқариш учун ўртача кунлик иш ҳақи 32 500 сўмни (650 000 / 20 кун) ташкил этади.\nНафақанинг умумий суммаси ўртача кунлик иш ҳақини вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик даврига тўғри келадиган иш кунлари сонига кўпайтириш, ходиманинг умумий стажи 8 йилдан кам бўлганлиги учун 60%га кўпайтириш орқали аниқланади. У 78 000 сўмни (32 500 х 4 х 60%) ташкил этади.\nВақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақаси жисмоний шахснинг бошқа даромади ҳисобланади. У жисмоний шахсдан олинадиган даромад солиғи бўйича солиқ ҳисоботи шаклларида (АВ томонидан 22.03.2013 йилда 2439-сон билан рўйхатдан ўтказилган 2-илова) акс эттирилиши керак:\n● Ҳисобланган ва амалда тўланган даромадлар суммалари ҳамда жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғининг ушлаб қолинган суммалари тўғрисидаги маълумотларда;\n● Жисмоний шахсларга тўланган даромадлар ва ўтказилган жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи ҳамда ШЖБПҲга бадаллар суммасининг расшифровкасида (Маълумотларга 1-илова).\nБошқа даромадлар Ягона ижтимоий тўлов ва фуқароларнинг бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасига суғурта бадаллари ҳисоб-китобида акс эттирилмайди.


Айни кунларда Тошкент темир йўл муҳандислари институтида ҳуқуқ ва эркинлигимизнинг бош кафолати, қомусимиз саналган Конституциямиз қабул қилинганлигининг 27 йиллик санасини нишонлашга қаратилган туркум тадбирлар амалга ўтказилмоқда.\nБайрам арафасида институт касаба уюшма қўмитаси томонидан институт профессор-ўқитувчилари ва ишчи-хизматчиларининг оила аъзолари ўртасида “СПОРТ ҲАР БИР ОИЛАГА КИРИБ БОРСИН” шиори остида оилавий спорт мусобақаси ташкил этилди.\nСпортнинг бир нечта турлари бўйича ўтказилган беллашувда оила бошлиқлари, оила бекалари, спортчи фарзандлар галма-галдан ўзаро куч синашишди.\nБир биридан қизиқарли ва ёрқин лаҳзаларга бой бўлган ушбу спорт тадбири, иштирокчи оилалар вакилларининг кўтаринки кайфиятига ва ғалаба учун шижоат билан интилишига сабаб бўлган бўлса, спортсевар томошабинларнинг олқишларига сазовор бўлди.\nМусобақанинг энг қизғин шарти саналган ва оила аъзоларининг барча аъзолари иштирок этиши кўзда тутилган арқон тортиш баҳсида иштирокчиларнинг нафақат жисмоний имкониятлари, балки ўзаро ҳамжихатлиги ҳам синовдан ўтди.\nМусобақанинг барча шартлари бўйича муваффақиятли қатнашган Дилшод Раҳматовлар оиласи 1-ўринга, Абдураҳон Алимовлар оиласи 2-ўрин, Анвар Туйчиевлар оиласи 3-ўринга муносиб деб топилди.\nТадбир якунида барча ғолиблар ва фаол иштирок этган оилалар касаба уюшма қўмитаси томонидан эсдалик совғалар билан рағбатлантирилди.\nСпорт байрами оммавий ахборот воситалари томонидан ёритилди.


ИМОМ БУХОРИЙГА ОНАСИНИНГ НАСИҲАТИ - Mehrob.uz\nОнангиз ва отангиз...\nМақолалар access_time7-сентябр 2017, 15:40\nОнангиз ва отангиз орасида қандай фарқ борлигини биласизми? – Она…\nАЙТИБ БЎЛМАЙДИГАН СЎЗЛАР\nМақолалар access_time20-май 2019, 12:48\n1. “Уф” деманг... Аллоҳ таоло ота-онага “Уф” дейишдан…\nИМОМ БУХОРИЙГА ОНАСИНИНГ НАСИҲАТИ\naccess_time20-апрел 2017, 17:34 visibility1754\n— Ўғлим, устозингизни илмидан, тақвосидан ва унинг гўзал одобидан таълим олинг. Қулоқларингиз устоз оғзидан чиқаётган дарсни тингласа, кўзларингиз унинг одоби, оғир вазминлиги, одамларга бўлган муомаласини кузатиб сабоқ олсин. Бугун ўқиган бир варағингиз сизни яхши томонга ўзгартирса, иккинчи варағини очиб ўқинг. Агар биринчи варақ сизнинг иймонингизни, тақвойингизни ва одобингизни зиёда қилмаса, асло иккинчи вараққа ўта кўрманг. Фойдаси кам, зиёни кўп бўлур.\nАллоҳ учун ўқинг. Шаҳарда ном чиқараман, тенгдошларимни ортда қолдириб, ҳаммадан олдин бўламан, давралар тўрида ўтираман, одамлар диққатини ўзимга қаратаман, кимларнидир гап билан ўсал қиламан, деган мақсадда ўқиманг. Буларнинг бари шуҳратпарастлик дейилади. Шуҳратпарастлик одам ичига беркинган юқумли балодир. Иймони заиф, эътиқоди суст кимсаларга тез юқадиган вабодир. Шуҳратпарастлик ихлосга зиддир. Фикрингизни дунё ташвишлари билан чалғитманг. Сизнинг ёшингизда илм таҳсилидан ўзгаси дуруст бўлмас.\n— Хўп бўлади онажон. Сизнинг қимматли ҳар ўгитингиз мен учун йўлчи юлдуздир. Биҳамдилиллааҳким, сизнинг панд-насиҳатингизни олиб асло кам бўлган эмасман.\n— Аллоҳ тани жонингизни соғ, ризқингизни мўл қилсин, илоҳим манфаатли илм ато қилсин.\n— Айтганингиз келсин онажон. Сизга ҳам Холиқи яктодан соғлик-саломатлик, офият тилайман. Худованди карим сизга узоқ йиллар хизмат қилишимни насиб этсин.\n— Лаббай онажон.\n— Жавонингизга янги оқ кийим қўйиб эдим, уни киймай яна сиёҳ теккан кўйлакни кийиб олибсизда.\n— Ҳечқиси йўқ онажон. Абдуллоҳ ибн Муборак "аҳли илмлар кийимидаги сиёҳни киёвлар кийимидаги зийнат" деб айтган эканлар. Суфён Саврий "Сиёҳ (аҳли илм учун) катта сармоядир" деб айтганлар.\n— Ундоқ бўлса "куёв" ўғлим, сармоянгизнинг кўпроғини манфаъатли ишларга, яъниким дафтарингизга сарфлаб, озроғини кўйлагингизга чапланг, тоинки "сармоянгиз" тоғорада чириб кетмасин, - деди онаси ўғлининг ҳазиломуз айтган чин гапларига ҳазил мутойиба тариқасида ва хижолатдан ёноғи қирмизи тусига кирган ўғлини мадрасага кузатар экан, уни хижолатдан қутқариб ширин табассум ила хайрлашди.\n— Сўзингиз чин ўғлим, эркакларнинг безаги сиёҳдир.\n"من خدم المحابر خدمته المنابر"\n"сиёҳдонларга хизмат қилганларга минбарлар хизмат қилгай". Хайр энди, яхши ўқиб келинг.\n— Лутф этдингиз онажоним, миннатдорман. Устоздан рухсат бўлган ҳамоно ёнингизга чопгайман, хайр.\n"Ўн бир ёшли ворис" китобидан.\n#МУНОСАБАТ: ҲИССИЁТ БИЛАН ЭМАС, ТАФАККУР ИЛА ИШ ТУТАЙЛИК!


ЎЗБЕКИСТОН ТАЛАБА-СПОРТЧИЛАРИ - Ўзбекистон овози газетаси\nҚозон шаҳрида ўтказилган XXVII Бутунжаҳон универсиадасида иккита олтин, еттита кумуш ва ўнта бронза медалига сазовор бўлдилар\nКеча Қозон (Россия)да XXVII Бутунжаҳон универсиадаси баҳслари ниҳоясига етди. Икки ҳафта давом этган мазкур нуфузли мусобақада дунёнинг 162 давлатидан келган ўн уч минг нафардан зиёд қатнашчи спортнинг йигирма етти тури бўйича ғолиблик учун кураш олиб борди.\nУниверсиаданинг охирги кунларида ҳамюртларимиз самбо, юнон-рум кураши, байдарка ва каноэда эшкак эшиш, бадиий гимнастика турлари бўйича баҳсларда қатнашди. Улардан фақат каноэчиларимиз кучлилар қаторидан жой олишга муваффақ бўлдилар. Жумладан, мусобақанинг 500 метр масофага каноэда эшкак эшиш баҳсларида Мираджон Азметов, Элдор Қаюмов, Мирзиёджон Ҳожиев ҳамда Дилшод Йўлдошев «квартети» маррага учинчи бўлиб етиб келди ва Ўзбекистон спорт делегацияси жамғармасига ўнинчи бронза медалини тақдим қилди.\n— Бутунжаҳон универсиадасида илк маротаба мамлакатимиз вакиллари ўнта спорт тури бўйича ўз омадларини синаб кўрди, — дейди Миллий Олимпия қўмитаси вице-президенти Фарҳод Турдиев. — Унда рингга чиққан тўққиз боксчимиздан саккиз нафарининг шоҳсупага кўтарилганлиги алоҳида эътирофга сазовордир. Бу юртимизда боксни янада ривожлантириш, истеъдодли ёшларни кашф этиш йўлида ибратли ишлар амалга оширилаётганлигини кўрсатиб турибди. Шунингдек, оғир атлетика баҳсларида қатнашган тўрт спортчимиздан уч нафарининг кучлилар қаторида эътироф этилганлиги ҳам барчамизни хурсанд қилди.\nМухлислар дзюдо ва самбо беллашувларида вакилларимиздан кўпроқ медаллар кутишганди. Афсуски, натижалар қувонарли бўлмади. Кейинги йилларда самбо бўйича қитъа ва жаҳон чемпионатларида медаллар учун асосий даъвогарлардан бири бўлиб келаётган ҳамюртларимиз универсиадада атиги битта бронза медали билан кифояланди, холос.\n— Дзюдо мусобақаларида саккиз нафар полвонимиз татамига чиқди, — дейди дзюдо бўйича мамлакат терма жамоаси бош мураббийи Андрей Штурбабин. — Улардан фақат Яҳё Имомов (81 кг) кумуш, Сойиб Қурбонов (100 кг) бронза медаллари билан тақдирланди. Бунгача 60 кг вазн тоифасида икки карра жаҳон чемпиони, Пекин ва Лондон олимпиадалари бронза медали совриндори Ришод Собиров илк маротаба 66 кг вазн тоифасида ўз омадини синаб кўрди. Мутахассис ва мухлислар ундан яна медаль кутишганди. Аммо учинчи ўрин учун кечган беллашувда номдор дзюдочимиздан бироз омад юз ўгирди. Етакчи спортчиларимиз Мирали Шарипов, Шерали Жўраев, Дилшод Чориевлар кучли саккизликдан жой олишди.\nОлдинда Бразилияда бўладиган навбатдаги ёзги Олимпия ўйинлари лицензиялари учун очко берувчи йирик мусобақалар кутиб турибди. XXVII Бутунжаҳон универсиадаси мутахассисларимиз ва дзюдочиларимиз учун ана шу муҳим баҳслар олдидан ўзига хос тажриба мактаби вазифасини ўтади. Биз ҳали жамоамиз аъзолари билан биргаликда йўл қўйилган хато-камчиликларни жиддий ўрганиб, таҳлил қиламиз. Ишонаманки, келгуси мусобақаларда, албатта, мухлисларимиз ишончини оқлаб, Ватанимиз шарафини муносиб ҳимоя қилишга ҳаракат қиламиз.\nМамлакатимиз талаба-спортчилари умумжамоа ҳисобида 162 давлат вакиллари орасида ўн учинчи поғонани банд этди. МДҲ ва Болтиқбўйи мамлакатлари ўртасида эса вакилларимиз бешинчи ўринни эгаллади. Агар ҳамюртларимизнинг универсиада дастуридан жой олган 27 спорт туридан фақат ўнтаси бўйича медаллар учун курашганлигини ҳисобга олсак, эришилган кўрсаткичлар ижобий эканлигига иқрор бўламиз.


Оқсоқоллар бошқаларни яроқли бўлишга қандай ўргатишади? | Тадқиқ сони\nМендан эшитган нарсаларни... ишончли инсонларга ҳам етказ. 2 ТИМ. 2:2\nҚай йўсин оқсоқол биродарни маънан мустаҳкамлаши мумкин?\nМасъулиятли вазифаларни олишга бефарқ кўринган биродарнинг нуқтаи назарини ўзгартиришга қайси оятлар ёрдам беради?\nШогирдлар Элишайга қандай тақлид қила олишади?\n1. а) Худонинг хизматчилари ўргатиш борасида нимани доим тушунишган ва бу, ҳозирги кунга қандай тегишли? б) Бу мақолада нимани муҳокама қиламиз?\nХУДОНИНГ хизматчилари, таълим муваффақият гарови эканини доим тушунишган. Бобокалонимиз Ибром Лутни қутқариш учун «ҳамма қуролли одамларни», яъни жанг қилишга ўргатилган кишиларни тўплаган ва улар муваффақиятга эришишган (Ибт. 14:14–16). Шоҳ Довуднинг даврида ҳам, ўргатилган созандалар «Эгамизнинг ҳузурида юксак маҳорат билан мусиқа чалиб», Яҳовани шарафлашган (1 Сол. 25:7). Бугун биз, Шайтон ва унинг дунёсига қарши маънавий кураш олиб боряпмиз (Эфес. 6:11–13). Шунингдек, Яҳованинг исмини бошқаларга танитиб, Уни шарафлаш учун жон куйдиряпмиз (Иброн. 13:15, 16). Демак, Худонинг ўтмишдаги хизматчилари каби муваффақиятли бўлиш учун ўрганишга муҳтожмиз. Тангри Яҳова, жамоатдаги оқсоқолларга бошқаларни ўргатиш масъулиятини ишониб топширган (2 Тим. 2:2). Тажрибали оқсоқоллар, биродарларни Аллоҳнинг сурувига ғамхўрлик учун яроқли бўлишга ўргатаётиб қандай усулларни қўллашяпти?\nШОГИРДНИ МАЪНАН МУСТАҲКАМЛАНГ\n2. Таълим беришдан олдин оқсоқоллар нима қилишлари мумкин ва нега?\n2 Оқсоқолларни боғбон билан солиштирса бўлади. Боғбон уруғ экишдан олдин ернинг унумдорлигини ошириш учун, уни ўғит билан бойитади. Худди шундай, тажрибасиз биродарга таълим беришдан олдин Муқаддас Китобдан у учун фойдали бўладиган фикрлар билан бўлишиш кераклигини пайқарсиз. Шунда, унинг қалби ўрганаётган нарсаларини қабул қилишга мойилроқ бўлади (1 Тим. 4:6).\n3. а) Марк 12:29, 30 даги Исонинг сўзларини шогирд билан суҳбатлашаётганда қандай қўлласа бўлади? б) Оқсоқолнинг ибодати шогирдга қандай таъсир қилиши мумкин?\n3 Ҳақиқат шогирднинг нуқтаи назарига ва ҳаракатларига қандай таъсир қилаётганини кўриш учун қуйидагича сўрашингиз мумкин: «Ўзингизни Яҳовага бағишлаганингиз ҳаётингизга қандай таъсир қиляпти?» Бундай савол, қандай қилиб Яҳовага бутун жонимиз билан хизмат қилишимиз мумкинлиги борасида мазмунли суҳбатга замин яратиши мумкин (Марк 12:29, 30 ни ўқинг). Балки бундай суҳбатнинг охирида, биродар ўрганишни давом этишига кўмаклашадиган муқаддас руҳни сўраб, Яҳовага ибодат қиларсиз. У самимий ибодатингизни эшитиб, қанчалар далда олишини бир тасаввур қилинг-а!\n4. а) Шогирд маънан улғайишига ёрдам берадиган Муқаддас Китобда ёзилган воқеалардан мисол келтиринг. б) Бошқаларни ўргатаётганда оқсоқоллар қайси мақсадни кўзлашлари керак?\n4 Ўргатишни бошлаганингизда, шогирд тайёр, ишончли ва камтарин бўлиши кераклигини тушуниши учун Муқаддас Китобдаги баъзи воқеаларни кўриб чиқсангиз яхши бўларди (3 Шоҳ. 19:19–21; Нахим. 7:2; 13:13; Ҳавор. 18:24–26). Ерга ўғит керак бўлганидай, шогирд учун ҳам бундай фазилатлар ўта муҳим. Бу, унинг маънан ўсишини тезлаштиради. Франциялик Жан-Клод исмли оқсоқол шундай дейди: «Таълим беришдан асосий мақсадим, шогирдга маънан етук бўлишига ёрдам беришдир. Шогирднинг кўзлари очилиб, Худонинг Каломидаги “ажойиботларни” кўриши учун биргаликда муайян оятларни ўқишга имкон излайман» (Заб. 118:18). Шогирдни мустаҳкамлашнинг яна қандай йўллари бор?\nМАҚСАДЛАРНИ ТАКЛИФ ҚИЛИБ, САБАБЛАРИНИ КЕЛТИРИНГ\n5. а) Шогирд билан маънавий мақсадлар ҳақида гаплашиш қанчалар муҳим? б) Нега оқсоқоллар биродарларни ёшлигидан ўргатишлари керак? (Изоҳга қ.)\n5 Шогирддан: «Маънавий мақсадларингиз қанақа?» — деб сўранг. Агар аниқ мақсадлари бўлмаса, унга оқилона ва эришиб бўладиган мақсад қўйишига ёрдамлашинг. Шогирдга, қачонлардир муайян мақсадни қўйиб, унга эришганингизда қанчалик қувонганингизни завқ ила айтиб беринг. Бу усул оддий бўлиб кўринса-да, самаралидир. Африкада оқсоқол ва кашшоф бўлиб хизмат қилаётган Виктор қуйидагиларни эслади: «Ёшлигимда, оқсоқол бир нечта пухта танланган саволдан фойдаланиб, маънавий мақсадларим ҳақида сўраган. Ўша саволлар туфайли хизматим борасида жиддий ўйлай бошлаганман». Тажрибали оқсоқоллар, биродарларни ёшлигидан, эҳтимол ўсмирлигиданоқ ёшига мос келадиган вазифаларни топшириш орқали ўргатишни бошлаш муҳимлигига қўшилишади. Биродар ёшлигидан ўргатилса, у улғайиб, эътиборини чалғитадиган кўпгина нарсаларга дуч келганда ҳам кўзларини маънавий мақсадларга тика олади (Забур 70:5, 17 ни ўқинг) *.\nНега вазифани бажариш кераклигини тушунтиринг ва шогирдни амалга оширишда кўрсатган тиришқоқлиги учун мақтанг (5–8- хатбошиларига қ.)\n6. Исонинг бошқаларни ўргатиш усули нимаси билан аҳамиятли эди?\n6 Шунингдек, нафақат нима қилишни, балки нега буни бажариш кераклигини тушунтириб, шогирдда хизмат қилиш истагини уйғота оласиз. Бундай йўл тутиб, Улуғ Устозимиз Исога тақлид қилган бўласиз. Масалан, ҳаворийларга шогирд орттириш вазифасини беришдан олдин, Исо улар нега буни қилишлари кераклигининг сабабини келтирган. У шундай деб таъкидлаган: «Аллоҳ менга еру осмондаги барча нарсани ишониб топширди». Кейин эса қуйидагиларни қўшиб қўйган: «Шунинг учун боринглар, барча халқлардаги одамларга таълим бериб, менга шогирд тайёрланглар» (Мат. 28:18, 19). Исонинг таълим бериш усулига қандай тақлид қилишингиз мумкин?\n7, 8. а) Оқсоқоллар Исонинг таълим бериш усулига қандай тақлид қилишлари мумкин? б) Шогирдни мақташ қанчалик муҳим? в) Бошқаларни ўргатишда оқсоқолларга қайси маслаҳатлар қўл келади? (« Бошқаларни қандай ўргатиш мумкин?» номли рамкага қ.)\n7 Шогирдга Муқаддас Китоб асосида у қилиши керак бўлган ишнинг сабабини тушунтиринг. Шу йўсин, уни Муқаддас Китоб принциплари устида мулоҳаза юритишга ўргатасиз. Айтайлик, шогирддан Йиғилиш Залининг кираверишини тоза ва юришга хавфсиз сақлашини сўрадингиз. Сиз, Титусга 2:10 ни кўриб чиқишингиз ва унга қандай қилиб бу иш, «Қутқарувчимиз Худонинг таълимотини безашини» тушунтиришингиз мумкин. Шунингдек, шогирдни унинг бу иши жамоатдаги ёши улуғ кишиларга қандай фойда келтириши борасида ўйлашга унданг. Бу каби суҳбатлар, шогирдни ўрнатилган тартибдан кўра одамлар ҳақида кўпроқ ўйлашга чорлайди. У, биродару опа-сингиллар унинг қилаётган ишидан фойда олишаётганини кўриб, қувончга тўлади.\n8 Бундан ташқари, шогирдни маслаҳатларингизни қўллашга ҳаракат қилаётгани учун мақтанг. Бундай йўл тутиш қанчалар муҳим? Шогирд учун самимий мақтов, ўсимлик учун сувдай гап. Бу, унинг равнақ топишига ёрдам беради (Матто 3:17 ни солиштиринг).\n9. а) Бой давлатлардаги баъзи оқсоқоллар ўргатиш борасида қандай қийинчиликка дуч келяпти? б) Нега Худога хизмат қилиш айрим ёшларнинг ҳаётида биринчи ўринда эмас?\n9 Бой мамлакатларда оқсоқоллар бошқа бир қийинчиликка дуч келишлари мумкин. Бу ҳам бўлса, қандай қилиб 20 ёки 30 ёшли биродарларни жамоат ишларида қатнашишга ундашдир. Тахминан 20 та Ғарб мамлакатларидаги тажрибали оқсоқоллардан, нега баъзи ёш биродарлар жамоатдаги масъулиятларни олишдан қочишлари борасида фикрларини сўрадик. Жавоблардан бири шундай эди: Ёш биродарлар улғаяётганда, уларни ҳеч ким маънавий мақсадлар қўйишга ундамаган. Баъзи ҳолларда ёшлар бундай мақсадлар қўйишни истаган тақдирда ҳам, ота-оналари уларни дунёвий мақсадлар сари интилишга чорлашган! Бу каби ёшларнинг ҳаётида Худога хизмат қилиш ҳеч қачон биринчи ўринда бўлмаган (Мат. 10:24).\n10, 11. а) Қандай қилиб оқсоқоллар биродарга фикрлаш тарзини ўзгартиришга аста-секин ёрдам беришлари мумкин? б) Оқсоқол шогирд билан Муқаддас Китобдаги қайси фикрларни муҳокама қилиши мумкин ва нега? (Изоҳга қ.)\n10 Агар биродар масъулиятли вазифаларни олишга бефарқ кўринса, нуқтаи назарини ўзгартиришга кўп ҳаракат ва сабр-тоқат талаб қилинади, лекин бунинг иложи бор. Баъзи ўсимликларнинг пояси тўғри ўсиши учун боғбон уни секин-аста йўналтиради. Худди шундай, сиз ҳам айрим биродарларга масъулиятли вазифаларга бўлган нуқтаи назарини ўзгартириши кераклигини кўришига аста-секин ёрдам бера оласиз. Хўш, буни қандай амалга ошириш мумкин?\n11 Биродар билан дўстона муносабатларни ривожлантириш учун вақт ажратинг. У жамоат учун муҳимлигини билдиринг. Вақт ўтгани сайин, у билан Муқаддас Китобдаги муайян оятларни муҳокама қилинг ва ўзини Яҳовага бағишлагани ҳақида фикр юритишига ёрдам беринг (Воиз 5:3; Ишаё 6:8; Мат. 6:24, 33; Луқо 9:57–62; 1 Кор. 15:58; 2 Кор. 5:15; 13:5). Ундан: «Яҳовага ўзингизни бағишлаганингизда, Унга қандай ваъда бергансиз?» — деб сўрасангиз бўлади. Биродарни ҳаракатга ундаш учун шундай деб сўранг: «Сизнингча, ўзингизни Яҳовага бағишлаганингизда, У нималарни ҳис қилган?» (Ҳик. 27:11) «Шайтон-чи?» (1 Бутр. 5:8) Пухта танланган Муқаддас Китоб оятлари биродарга қаттиқ таъсир қилишини унутманг (Ибронийларга 4:12 ни ўқинг) *.\nШОГИРДЛАР, САДОҚАТНИ НАМОЁН ЭТИНГ\n12, 13. а) Элишай шогирд сифатида қандай нуқтаи назарни кўрсатган? б) Яҳова Элишайнинг садоқатини қай йўсин мукофотлаган?\n12 Азиз ёш биродарлар, жамоат сизнинг ёрдамингизга муҳтож! Ишингиз ўнгидан келишида сизга қандай нуқтаи назар ёрдам беради? Бу саволга жавоб топиш учун келинг, ўтмишда яшаган бир шогирднинг ҳаётидаги айрим воқеаларни кўриб чиқайлик.\n13 Тахминан 3 000 йил олдин, Илёс пайғамбар ёш Элишайга унинг ёрдамчиси бўлишни таклиф қилган эди. Элишай дарҳол рози бўлган ва майда-чуйда ишларни бажариб, бу ёши улуғ кишига садоқат ила хизмат қилган (4 Шоҳ. 3:11). Деярли олти йил таълим олгач, Элишай Илёснинг Исроилдаги хизмати якунига етганини билган. Шунда, Илёс шогирдига унинг изидан юрмаслигини айтган, лекин Элишай уч марта: «Сиздан ҳечам айрилмайман»,— деб жавоб берган. У устози билан иложи борича кўпроқ бирга бўлишга қарор қилган. Яҳова, Илёснинг қуюн ичида осмонга кўтарилишини кўришига ижозат бериб, Элишайнинг садоқатини муносиб тарзда мукофотлаган (4 Шоҳ. 2:1–12).\n14. а) Қандай қилиб шогирдлар Элишайнинг ўрнагига тақлид қилишлари мумкин? б) Садоқатли бўлиш нега шогирд учун шунчалар муҳим?\n14 Қандай қилиб Элишайнинг ўрнагига тақлид қилишингиз мумкин? Майда-чуйда топшириқларни ҳам дарҳол қабул қилинг. Устозингизга дўст сифатида қаранг ва фойдангизни кўзлаб қилаётган ҳаракатлари учун ундан миннатдор эканингизни кўрсатинг. Бундай йўл тутиб: «Сиздан ҳечам айрилмайман»,— дегандай бўласиз. Энг асосийси, сизга берилган ҳар қандай топшириққа садоқат ила ёндашинг. Бу нима учун шунчалик муҳим? Сабаби, садоқатни намоён этиб, ишончли эканингизни кўрсатганингиздан кейингина, Яҳова сизга жамоатда кўпроқ масъулиятли вазифалар ишониб топширилишини истаётганига оқсоқоллар амин бўлишади (Заб. 100:6; 2 Тимўтийга 2:2 ни ўқинг).\nОҚСОҚОЛЛАРНИ ҲУРМАТ ҚИЛИНГ\n15, 16. а) Қай йўсин Элишай устозига ҳурмат кўрсатган? (Очқич оятнинг юқорисидаги расмга қ.) б) Нега бошқа пайғамбарлар Элишайга ишонишган?\n15 Элишайнинг мисоли, биродарлар тажрибали оқсоқолларга қандай қилиб ҳурматни намоён этишлари мумкинлигини кўрсатяпти. Ерихода бир гуруҳ пайғамбарлар билан кўришгандан кейин, Илёс ва Элишай Иордан дарёсига қараб йўл олишди. Ўша ерда «Илёс чакмонини олди-да, бураб эшиб, сувга урган эди, сув икки томонга сурилиб, йўл очилди». Дарёнинг қуруқ еридан ўтиб олгач, «улар йўлда суҳбатлашиб кетишди». Шуниси аниқки, Элишай энди ҳамма нарсани биламан, деб ўйламаган. Илёс кетадиган вақт келмагунча, Элишай унинг ҳар бир сўзини диққат билан тинглаб, юрагига жо қилган. Кейин, Илёс қуюн ичида осмонга кўтарилган. Сўнг Элишай Иордан дарёси қирғоғига қайтиб келиб, Илёснинг чакмонини сувга урди-да: «Эгам Илёсга қилганидай, мен учун ҳам мўъжиза кўрсатадими?» — деди. Шунда, дарё суви яна иккига бўлинган (4 Шоҳ. 2:8–14).\n16 Элишайнинг биринчи мўъжизаси, Илёс кўрсатган охирги мўъжизанинг аниқ нусхаси эканига эътибор бердингизми? Бу нимаси билан қизиқ? Шубҳасизки, Элишай ўзини ҳокимиятга эга бўлгандай ҳис қилиб, ўзгаришлар киритиш керак, деб ҳисобламаган. Аксинча, Элишай хизматида худди Илёс каби йўл тутиб, устозига ҳурмат намоён этган. Бу эса бошқа пайғамбарларга, унга ишониш мумкинлигини кўрсатган (4 Шоҳ. 2:15). Пайғамбар 60 йиллик хизмати давомида Яҳованинг ёрдами билан Илёс қилгандан ҳам кўпроқ мўъжизалар яратган. Сиз шогирдлар, бундан нимани ўрганишингиз мумкин?\n17. а) Шогирдлар Элишайнинг нуқтаи назарига қандай тақлид қилишса бўлади? б) Вақти келиб, Яҳова шогирдлардан қандай фойдаланиши мумкин?\n17 Жамоатда айрим масъулиятли вазифаларга эга бўлибоқ ўзгаришлар киритишга, яъни бу ишларни олдин қилинганидан бутунлай бошқача бажаришга ҳаракат қилманг. Ўзгаришлар киритишга келсак, улар сиз хоҳлаганингиз учун эмас, балки жамоатнинг эҳтиёжи ва Яҳованинг ташкилоти орқали берилаётган йўл-йўриқлар бўйича киритилади. Элишай хатти-ҳаракатлари билан бошқа пайғамбарларнинг ишончини қозонган ва Илёснинг усулларини қўллаб, устозига ҳурмат кўрсатган. Шу сингари, сиз ҳам тажрибали оқсоқолларнинг Муқаддас Китобга асосланган усулларини қўллаб, уларга ҳурмат намоён этишингиз ва имондошларнинг ишончига сазовор бўлишингиз мумкин (1 Коринфликларга 4:17 ни ўқинг). Тажрибангиз ортгани сайин, жамоат Яҳованинг илғор ташкилоти билан ҳамқадам бўлишига кўмаклашадиган ўзгаришларни кирита оласиз. Элишайда бўлгани каби, вақти келиб сиз садоқатли шогирдларга ҳам, Яҳова устозларингиздан кўра кўпроқ улуғ ишлар қилишингизга кўмаклашиши ҳеч гап эмас (Юҳан. 14:12).\n18. Нега жамоатдаги биродарларни ўргатиш ҳозир айниқса муҳим?\n18 Бу ва олдинги мақоладаги маслаҳатлар, янада кўп оқсоқолларни бошқа биродарларни ўргатиш учун вақт ажратишга ундайди, деган умиддамиз. Илойим, муносиб биродарлар ҳам ушбу таълимни иштиёқ билан қабул қилиб, уни Яҳованинг сурувига ғамхўрлик қилиш учун донолик ила қўллашсин. Бундай йўл тутиш, барча жамоатларни мустаҳкамлайди ва ҳар биримизга келажакдаги улкан воқеалар пайтида садоқатли бўлиб қолишимизга ёрдам беради.\n^ 5- х.б. Агар ёш биродар маънан етук, камтарин ҳамда Муқаддас Китоб талабларига мос экани кўринса, у 20 ёшга тўлмаган бўлса ҳам, оқсоқоллар уни жамоат хизматкори қилиб тайинлашга тавсия этишлари мумкин (1 Тим. 3:8–10, 12; «Қўриқчи минораси»нинг (рус) 1990 йил 1 февраль сонидаги 23- саҳ. қ.)\n^ 11- х.б. Муҳокама пайтида «Қўриқчи минораси»нинг 2012 йил 15 апрель сонидаги 14–16- саҳ. 8–13- х.б. ва «Ўзингизни Худонинг меҳр-муҳаббати соясида сақланглар» китобининг 16- боби 1–3- х.б. келтирилган маълумотни қўллашингиз мумкин.\nБошқаларни қандай ўргатиш мумкин?\nБОШҚА биродарларни ўргатишда муваффақиятга эришган оқсоқоллар қуйидаги усулларни таклиф қилишмоқда:\nСўз ва амалда ўрнак кўрсатинг.\nШогирдни бир йил ичида Муқаддас Китобни ўқиб чиқиб, маънавийлигини янада мустаҳкамлашга унданг.\nБиргаликда ваъз қилинг. (Муқовадаги расмга қ.)\nВаъзгўйлик хизмат учрашувини имондошларга фойда келтирадиган тарзда ўтказишни ўргатинг.\nОммавий нутқ билан чиққанингизда нутқ режасини унга беринг, токи у, мавзуни қандай ёритиб бераётганингизни кўрсин.\nГоҳида уни ва оиласини оилавий топинишингизга таклиф қилиб туринг.\nУ ва оиласидан сиз ва оилангиз билан ваъзгўйлар кам бўлган ҳудудларда хизмат қилишга боришларини сўранг *.\n^ 57- х.б. Австралия, Африка, Европа, Жанубий ва Шимолий Америка ҳамда Осиёдаги оқсоқоллар бу усулларни қўллаб, яхши самараларга эришишган.


23 май 2022, Тошкент вақти: 20:24\nТақиқланган телеканаллар расман "Голос" партиясидан депутатликка номзод бўлган Тарас Козакка тегишли.\nУкраина Россия президенти Владимир Путинга яқин алоқаси бўлган сиёсий арбобнинг маҳаллий медиактивларига қарши санкция жорий қилди.\nМамлакатдаги кремлпараст кучларга қарши навбатдаги юриш доирасида Украина президенти Владимир Зеленский 2 февраль куни уч маҳаллий телеканалга қарши санкциялар киритди. Хавфсизлик Кенгаши тавсияси билан 112, NewsOne ва ZIK телеканаллар фаолияти тўхтатилди.\nУшбу телеканаллар расман руспараст парламент депутати Тарас Козакка тегишли.\nЛекин ОАВ маълумотига кўра, аслида улар мамлакатнинг энг бадавлат ва нуфузли кишиларидан бири, партия сиёсий кенгашининг раҳбари Виктор Медведчукка тегишлидир.\nПутин Медведчукнинг қизига чўқинтирган ота бўлади. Медведчукнинг ўзи телеканаллар унга тегишли эканлигини инкор этади.\nСанкциялар жорий қилингандан сўнг, телеканаллар дарҳол эфирдан олинди, лекин улар ҳамон интернетда узатилмоқда.\nУкраина парламентининг собиқ депутати Сергий Лешченко Россия мафкурасини Украинада тарғибот қилаётган ушбу телеканалларни “Россиянинг троян оти” деб таърифлайди.\nЛешченконинг фикрича, Youtube ҳам уларни узиб ташлаши керак. Президент маслаҳатчиси Михайло Подоляк маҳаллий журналистларга билдиришича, ушбу телеканаллар “очиқчасига ва фаол тарзда ёт ташвиқот воситаси сифатида Украинада фаолият юритган”.


Ҳижрат ва унинг ҳукмлари (4) – Islom Nuri\nҲижрат ва унинг ҳукмлари (4)\nТўртинчи масала: Бугун кўпчилик мусулмонлар ғарбга ҳижрат қилишаяпти. Уларнинг ана шу сафарлари ҳам Аллоҳ йўлидаги ҳижрат ҳисобланадими?\nБу ерда асосан икки нарсага қараб хулоса чиқарилади.\nБиринчидан улар нима сабабдан ғарбга йўл олдилар? Иккинчидан, мазкур сафардан кўзланган ниятлар қандай?\nАгар шаръий эътиборга молик ва муҳим сабаб туфайли ҳижрат қилишга мажбур бўлган бўлса, бу шаръий жоиз сабаблардандир. Масалан, муслим ўз ватанида динини зоҳир эта олмаса ёки ўлим, қамоқ каби зулм тури унга таҳдид солаётган бўлса, бошпана бўладиган исломий диёр топилмаса ва фақат бегона ғарб юртида динига, жонига ибодатига омонлик ҳамда имконият берилса, ушбу ҳижрат сабаби шаръан саҳиҳдир.\nАлбатта мўминнинг ҳижратидан ва кофирлар юртида яшашидан мақсад фақат дини, жони ва аҳли оиласини омон сақлаб, Парвардигорига яхшироқ ибодат қилиш бўлмоғи керак. Ҳижрат мол-дунё ёҳуд бир аёл жамолига етишиш учун қилинган бўлмасин.\n– Амаллар ниятлар биландир (яъни, амал ниятга қараб бўлади). Ҳар кимга ният қилгани бўлади. Кимнинг ҳижрати Аллоҳ ва расули учун бўлса, бас, унинг ҳижрати Аллоҳ ва расули учундир. Кимнинг ҳижрати мол-дунё учун ёки бирон аёлни никоҳга олиш учун бўлса, бас, унинг ҳижрати ўша ҳижрат қилган нарсаси учундир.\nХуллас, агар ният тўғри, сабаблар яроқли бўлса, кишининг ҳатто ғарбга қилган сафари ҳам ҳижратдир. Агар ният нотўғри, сабаблар фосид бўлса, ундай кимсанинг сафари Аллоҳ йўлидаги ҳижрат дейилмайди. Бошқа мақсадлар учун кофир юртни ватан тутиб, динидан тойилиб кетган кимсалар гуноҳкор бўладилар.\nБиз юқорида бир қанча далилларни келтириб ўтдик. Саҳобалар ҳам куфр юртига – Ҳабашистонга ҳижрат қилганлар. Уларнинг ниятлари тўғри, сабаблари ўринли эди. Шу боис улар Аллоҳ йўлидаги муҳожирлар номини олишди.\nИбн Ҳазм бошқа имконият топа олмаган киши муайян зулмдан қутулиш учун дорул ҳарбга қочиб ўтса ва мўминларга қарши кофирларга ёрдам бермаса, унинг ҳижратида ҳеч қандай ҳараж йўқ, деб фатво берди.\nМашҳур ислом олими Муҳаммад ибн Муслим ибн Шиҳоб Зуҳрий халифалик замонида, ислом ерлари кенг пайтда яшаган бўлишига қарамасдан, зулм кўрмаслик учун рум юртларига кетишга азм қилган эди. Зеро, Ибн Ҳазм таъкидлаганидек, унинг бошқа чораси қолмаганди. Сабаби – ўша даврдаги шаҳзода Валид ибн Язид ҳукм тепасига келиши билан уни қатл қилишга онт ичганди.\nШундай экан, ҳатто соқол қўйиш ёки исломий кийинишни улкан гуноҳ санаб, буни жиноятчилик аломати деб биладиган, ўз мусулмон халқига қарши ҳақиқий зулм сиёсатини олиб бораётган золим ҳокимлар қўл остида яшашни тасаввур қилиб кўринг. Боз устига, диний эркинликка шароит яратилган ислом юртининг ўзи бўлмаса – мўмин қаерга ҳижрат қилиши мумкин?!\nУшбу мажбурлик ҳолати Имом Зуҳрийнинг қийин аҳволидан бир неча баробар ёмонроқ эмасми?!\n«Муставрид ал-Қураший Амр ибн Ос розияллоҳу анҳу ҳузурида шундай деди:\n– Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг «Қиёмат қоим бўлганда одамларнинг кўпи Румликлар бўлади», деганларини эшитганман».\n– Нима деяётганингни ўйлаб гапир!- деди Амр ибн Ос розияллоҳу анҳу.\n– Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан эшитганимни айтдим.\n– Агар айтганларинг рост бўлса, мен Румликларда бор тўртта хислатни айтай:\n1. Улар фитна вақтида энг ҳалим бўладиган;\n2. Мусибатдан сўнг ўзларини энг тез ўнглаб оладиган;\n3. Чекингандан кейин энг тез фурсатда ҳужумга қайтадиган;\n4. Мискинларга, етим ва заифларга энг яхши муомала қиладиган одамлар бўладилар.\nЯна жуда чиройли бешинчи хислатлари ҳам бор – улар подшоҳлар зулмидан энг узоқ одамлар бўлади». (Муслим ривояти).\nУлуғ саҳобийнинг 1400 йил муқаддам билдирган мулоҳазаси бугун айрим ғарб давлатларида ўз тасдиғини топган. Хусусан, подшоҳлар зулмидан узоқ бўлиш.\nБизнинг «мусулмон» ҳокимларимиз айнан мана шу зарур ҳислат билан хулқланишлари керак эди, агар улар мусулмон бўлсалар.\nМодомики Амр ибн Ос розияллоҳу анҳу айтган сифатлар душманларимизда мавжуд экан, уларга бўлган нафратимиз туфайли бу шаҳодатни инкор этмаслигимиз лозим. Биз ҳатто душманимизга нисбатан ҳам адолатли бўлиб, улардаги бор сифатни тан олмоғимиз лозим. Чунки ислом ҳамиша адолат қилишга буюради.\n«Эй мўминлар, Аллоҳнинг ўзи учун ҳақ йўлни тутгувчи, адолат билан гувоҳлик берувчи бўлингиз! Бирон қавмни ёмон кўришингиз сизларни адолат қилмасликка чорламасин. Адолат қилингиз! Шу тақвога яқинроқдир. Аллоҳдан қўрқингиз! Албатта Аллоҳ қилаётган амалларингиздан ҳабардордир». («Моида»-8)\n«Эй мўминлар, адолат билан тургувчи, (шунингдек), ўзларингнинг ёки ота-она ва қариндош уруғларнинг зарарига бўлса-да, Аллоҳ учун (тўғри) гувоҳлик бергувчи бўлинглар! У (яъни, гувоҳлик берилувчи) бой бўладими, камбағал бўладими, ҳар иккисига ҳам Аллоҳнинг ўзи (сизлардан кўра) яқинроқдир. Бас, адолат қилмасдан нафс-ҳавога эргашиб кетманглар!». («Нисо»-135)\nБешинчи масала: Америка ва бошқа ғарб давлатларида яшовчи айрим мусулмонлар ана шу давлатларнинг қуролли кучларида ҳизмат қилаяптилар. Уларнинг ҳукми нима бўлади? Агар ана шу қўшинлар сафида туриб мўминларга қарши жанг қилишга мажбур бўлсалар уларнинг мажбурликлари эътиборга олинадими?\nЖавоб: Кофир давлатлар қуролли кучларида (ўз хоҳиши билан) ҳизмат қилиш мутлақо мумкин эмас. Чунки бу кофирларни дўст тутиш ва мўминларга қарши уларга ёрдам беришдан бўлиб, шариат ҳукмига биноан кишини исломдан чиқаради.\n«Эй мўминлар, яҳудийлар ва насронийларни дўст тутмангиз! Уларнинг баъзилари баъзиларига дўстдирлар. Сизлардан ким уларга дўст бўлса, бас, у ўшалардандир. Албатта Аллоҳ золим қавмни ҳидоят қилмас». («Моида»-51)\nҚуртубий ёзади: «Аллоҳ таъоло «Бас, у ўшалардандир» деди. Яъни унинг ҳукми яҳудий ва насороларнинг ҳукмидек бўлади. Кофирларга қарши урушилганидек, у ҳам душман саналади. Унинг ҳам жойи жаҳаннам бўлади».\nШайх Муҳаммад ибн Абдулваҳҳоб юқоридаги оятга таяниб мусулмонларга қарши мушрикларга ёрдам бермоқ ва уларнинг ёнини олмоқ кишини диндан чиқаради, дейди.\nШайх Сулаймон ёзади: «Куфр юртида кофирлар билан дўст-иноқ бўлиб, улар сафида жанг қилмоқ каби амаллар куфрдир».\nИбн Ҳазм ҳам юқоридаги оятга таяниб шундай дейди: «Оятдан кўриниб турибдики, яҳуд ва насороларни дўст тутган кимса кофирлар жумласидан саналади. Ушбу ҳақиқат хусусида биронта мусулмон бошқача фикр билдирмаган».\nСавол: Агар мусулмон ўз биродарига қарши жангга чиқишга мажбурланса, унинг ҳукми нима бўлади?\nЖавоб: Аввало унинг мажбурланиши шаръий эътиборга молик бўлмоғи шарт. Яъни у то мажбурлангунга қадар ўзини бу жиноятдан қутқаришга қодир эдими? Агар қодир бўла туриб юртини, мол-давлатини, аҳли оиласини хуллас, дунёни яхши кўргани учун ўзини қутқармаган бўлса, унинг мажбурлиги шаръан эътиборга олинмайди. Дунёда ҳам, охиратда ҳам унинг ҳукми кофирларнинг ҳукми билан бир хил бўлади.\nҚуртубий Икримадан ривоят қилади:\n«Исломни қабул қилсалар-да, лекин ҳижрат қилмасдан Маккада қолган айрим мусулмонлар Бадр жангига мушриклар сафида чиқишга мажбур бўлдилар. Ораларида кимлардир ўша жангда ҳалок бўлишди. Шунда Аллоҳ таъоло қуйидаги ояти каримани улар хусусида нозил қилди:\n«Албатта (мусулмонлар билан бирга «ҳижрат» қилмасдан кофирлар қўл остида яшашга рози бўлиш билан) ўз жонларига жабр қилган кимсаларнинг жонларини олиш чоғида фаришталар уларга: «Қандай ҳолда эдингиз?», деганларида: «Биз бу ерда чорасиз бечоралар эдик», дедилар»… («Нисо»-97)».\nАгар мушриклар сафида жанг қилишга мажбурланганлар Аллоҳ таъоло санаб ўтган кекса, ногирон, чорасиз эркак-аёллар ва гўдаклардан бўлишса, уларнинг ҳукми қуйидагича:\nМажбурланган мусулмонлар мусулмонларга қарши фитна-тузоқ қўймайдилар, уларга қарата ўқ отмайдилар. Бироқ мужоҳидлар уларни ўлдириб қўйишлари мумкин. Мажбурланганларнинг бу ҳатти-ҳаракати кофирлар томонидан уларнинг ўлдирилишига ёки ҳибсга олинишига олиб борса ҳам, мажбурланганлар ҳеч қачон биродарларига қарши иш қилмайдилар. Чунки мушриклар сафида жанг қилишга мажбур бўлган мусулмоннинг қони мужоҳид биродарларининг ҳаётидан қимматроқ турмайди. Мажбурлик айрим ўринларда узр саналса-да, у ҳеч қачон бошқа бир мусулмоннинг қонини тўкишга рухсат бермайди. Чунки ҳар иккисининг қони бир хилда ҳаром.\nМусулмонлар ўзаро урушаётган фитна жангида эса ҳеч кимга қўшилмасдан жангни тарк қилмоқ лозим. У чекиниш ҳатто унинг ўлдирилишига сабаб бўлса ҳам, мўмин қўлига қурол олмасин, ўшанда барча гуноҳ қотилнинг зиммасида бўлади. Фитна жангида ёки кофирлар сафида мажбуран мусулмонларга қарши жангга чиққан пайтда мусулмонга қарши қурол кўтармаслик керак.\n– Ҳали фитна, фирқаланиш ва ихтилоф бўлади. Ана шу кунлар келганида қиличингни Уҳуд тоғига уриб синдириб ташла! Сўнг сенга то бир хатокор қўл ёки ажалинг етгунга қадар уйингда ўтир!». (Ибн Можа ривояти).\n– Мусулмонлар ўртасида фитна чиққан пайтда қиличингни ёғочдан (қилиб) ол. (Яъни фитна жангида иштирок этма)». (Ибн Можа ривояти)\nСавол: Мусулмонлар ўқидан ҳалок бўлган мажбурланганларнинг ҳукми нима бўлади?\nЖавоб: Кофирлар сафида жанг қилишга мажбур бўлган мусулмонлар ўз диндош биродарлари ўқидан ҳалок бўлсалар, ниятларига кўра тириладилар. Уларни ўлдирган мусулмонлар гуноҳкор бўлмайдилар. Чунки жангда кофирлар сафида турган кишини ҳеч ким мусулмон деб ўйламайди.\nИбн Таймийя ёзади: «Биз кофирлар сафида жангга чиқишга мажбур бўлган мусулмонни душмандан фарқлай олмаймиз. Агар уларни ўлдириб қўйсак, биз узрли саналамиз ва қилган ҳаракатимизга ажр оламиз. Улар эса ниятларига яраша бўладилар. Чиндан ҳам мажбур бўлгани учун кофирлар сафида жангга чиққан бўлса, қиёматда ниятига кўра тирилади. Агар дин учун ўлдирилса, унинг ўлими мусулмонлар сафида ҳалок бўлаётганларнинг ўлимидан улканроқ (мусибат) эмас… Агар бир киши бошқа бир мусулмонни ўлдиришга мажбурланса, унинг мажбурланганлиги билиттифоқ узр саналмайди. Чунки у ўз жонини сақлаб қолиши учун бошқа бир бегуноҳ биродари қонини тўкиши мумкин эмас..».\nАгар мусулмон киши кофирлар сафида мусулмонларга қарши – ҳаттоки номига бўлса ҳам – жангга чиқиш билан қамоқа олиниш ўртасида ихтиёрли бўлса, ўз диндош биродарларига қарши кофир сафида урушгандан кўра қамоқни афзал билмоғи шарт.\nОлтинчи масала: Муслима аёл инсон қиёфасида юрган махлуқлар тазйиқига учраса, жони, шаъни ва аёллик шарафига қилинадиган тажовуздан хавотирга тушса, ўзга юртларга маҳрамсиз ҳижрат қилиши мумкинми?\nЖавоб: Ана шундай мушкул аҳволда қолган муслима агар зулмдан қутулишнинг бошқа чорасини топа олмаса, маҳрамсиз ҳам ҳижрат қилаверади. Иншааллоҳ, бу масалада ҳараж йўқ. Чунки заруротлар маҳзуротларга рухсат беради.\nИбн Қудома ёзади: «Муслима аёл ёки қиз кофирлар орасидан чиқиб кетишга йўл қидирса, ҳар қандай мусулмоннинг уни кофирлар орасидан чиқариб қўйиши жоиз. Бунга қуйидаги ривоят далил бўлади:\n«Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам Маккани тарк этдилар. Ҳамза розияллоҳу анҳунинг қизи йўл бўйида ўтирарди. Йўлдан Али розияллоҳу анҳу ўтиб қолди.\n– Эй Амакимнинг ўғли, мени кимга ташлаб кетяпсиз?- деди Ҳамзанинг қизи.\nАли розияллоҳу анҳу қизни олиб, Фотима розияллоҳу анҳуга топширдилар. Улар Мадинага бирга ҳижрат қилишди».\nБироқ ҳижрат фарз эмас мустаҳаб бўлса, маҳзуротларга йўл очадиган зарурот йўқлиги туфайли аёлнинг маҳрамсиз ҳижрат қилиши мумкин бўлмайди.\nЕттинчи масала: Барча кофирлар бир ҳилда ҳажр қилиниб четга суриб қўйиладими?\nЖавоб: Кофирлар билан муомала қилишдаги асл асос уларни ҳажр қилиш – четга суриб қўйишдир. Кофирнинг исломга адовати қанчалик ортса, уни ҳажр қилиш ҳам шунчалик қаттиқлашади. Шунга биноан Аллоҳ каломини эшитишни истаб, омонлик сўраган кофир билан душман мақомида турган ашаддий кофирга бир ҳилда муомала қилинмайди. Қалби исломга ошно этилаётган ғайридин билан исломга қарши курашувчи кофирга ҳам бир хил муомала қилинмайди.\nХуллас, куфр, даҳрийлик ва ҳақдан юз ўгириш қанчалик ашаддий кўриниш олса, ҳажр ва алоқани узиш ҳам шунчалик кескинлашади. Аксинча, кофирда ҳаққа мойиллик, динга рағбат уйғонишига қараб унга бўлган муносабат ҳам юмшайди. Ушбу ҳолатларда кофир билан алоқа боғлашнинг ўзига хос сабаблари ва шаръий оқловлари бўлади. Яна Аллоҳнинг ўзи билгувчироқдир.\nКофир билан муомала қилишдаги асл – ҳажр ва ўртани узишликдир. Бироқ айрим мустасно ҳолатларда маълум маънода алоқа қилишга рухсат берилади. Масалан:\nа) Муслим фарзанд кофир ота-онасига яхшиликлар қилади. Фақат дин ва ақида масаласида уларга бўйсунмайди.\n«Агар улар (яъни, ота-онанг) сени ўзинг билмаган нарсаларни Менга шерик қилишга зўрласалар, у ҳолда уларга итоат этма!». («Луқмон»-15).\nАлбатта кофир ота-онани ҳикмат ва чиройли мавъиза билан мудом ҳақ йўлига даъват этмоқ ва Аллоҳдан ҳидоят тиламоқ уларга қилинадиган энг улкан яхшиликлардандир. Шояд Аллоҳ таъоло уларни фарзандлари сабабли ҳаққа йўллаб, жаҳаннам ўтидан халос этса.\n«Асмо бинти Абу Бакр розияллоҳу анҳумодан: Онам – у мушрика эди – Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам замонларида меникига келди. Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламдан нима қилиш кераклигини сўрадим:\n– Онам (бирон нарса беради деб) умидвор бўлиб келибди. У билан алоқа (яхшиликлар) қилсам бўладими?\n– Ҳа- дедилар пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам. Унга силаи раҳм қилгин».\nб) Бирон мушрик ёки кофир Аллоҳ каломини эшитиш учун омонлик сўраса, уни ҳимояга олиш мумкин.\n«(Эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам), агар мушриклардан биронтаси сиздан ҳимоя сўраса, бас, уни ўз ҳимоянгизга олинг, токи у Аллоҳнинг каломини эшитсин. Сўнг уни ўзи учун тинч бўлган жойга етказиб қўйинг! Бу (ҳукм) уларнинг билмайдиган қавм бўлганлари учундир». («Тавба»-6).\nв) Агар қўшнингиз кофир ёки мушрик бўлса, унга ҳам чиройли муносабатда бўлиб, яхшиликлар қилишга мажбурсиз. Чунки қўшнининг – ҳатто кофир бўлса ҳам – ҳақлари бор. Абдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳу қўй сўйди ва:\n– Менинг яҳудий қўшнимга ҳам гўшт чиқариб бердингларми?- деди у – Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг шундай деганларини эшитганман: «Жаброил менга қўшнига яхшилик қилишни айтаверганидан, қўшни ҳам мерос олса керак, деган гумонга бордим. (Яъни, қўшни ҳам меросхўр қилинса керак…)».\nг) Исломга мойиллиги кўриниб турган, қалби динга ошно этилаётган кофирни ҳаққа етаклаш мақсадида у билан яхши муносабатда бўлиб, яхшиликлар қилинади.\n«Албатта садақалар (яъни, закотлар) Аллоҳ томонидан фарз бўлган ҳолда, фақат фақирларга, мискинларга, садақа йиғувчиларга, кўнгиллари (Исломга) ошно қилинувчи кимсаларга…». («Тавба»-60).\nНабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам садақа-эҳсонлар билан айрим мушриклар қалбини эгаллаганлари ва уларнинг исломни қабул қилганлари тарихдан маълум.\nд) Ислом даъватчилари динсиз кимсалар орасига киришга мажбурлар. Улар кофирларни исломга даъват этиш, амри маъруф ва наҳйи мункар қилиш учун уларнинг давраларига кириб, озорларига сабр қиладилар. Иншааллоҳ, бунинг асло зарари йўқ. Аксинча бундай ҳатти-ҳаракат Аллоҳ таъолога яқинлаштирувчи энг яхши амаллардан саналади.\n«(Одамларни) Аллоҳ (нинг дини)га даъват қилган ва ўзи ҳам яхши амал қилиб, «шак-шубҳасиз, мен мусулмонлардандирман», деган кишидан ҳам чиройлироқ сўзлагувчи ким бор?» («Фуссилат»-32).\nБироқ, ушбу муҳим вазифага киришувчи киши қуйидаги муҳим шартларга эътибор қилмоғи лозим:\n– Даъватчи нимага буюриб, нимадан қайтараётганини яхши тушуниши керак. Ўзи ҳеч нарсани тушунмайдиган киши бошқаларга бирон нарсани ўргатиши маҳол. У бир мункарни ундан ҳам ёмонроқ мункар билан инкор этса ёки бир фитнага ундан ҳам улканроқ фитна билан қарши чиқса, буни илм ёҳуд тушунча деб аташ мумкин эмас.\n– Кофирлар даврасида – уларга Аллоҳ даъватини етказиб, устларига ҳужжатни қоим қилиш учунгина – ўтириш мумкин. Улар орасида бундан ортиқ ушланиб қолмаслик керак.\n– Мункарни кўрганида жим турмасин. Чунки унинг сукути тасдиқ маъносида тушунилади.\n– Агар наҳйи мункар қила олмаса ёки кофирлар унинг гапларига қулоқ солишмаса, ўзи ҳам кофирлар билан бир хил бўлиб қолмаслиги учун мўмин киши уларнинг даврасини дарҳол тарк этсин.\nДемак, Фақат юқоридаги шартларга биноан динсизлар даврасига кириш мумкин.\nе) Кофирнинг яхшилигига яхшилик билан жавоб қайтармоқ. Жавоб тариқасида кофирга яхшилик қилмоқнинг иншааллоҳ, ҳаражли жойи йўқ.\nОғир кунларда Мутъим ибн Адий Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламни ўз ҳимоясига олиб, яхшилик қилганди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам унинг яхшилигини зиёдаси билан қайтаришга тайёр эканликларини Бадр жангидан сўнг қуйидагича ифодаладилар:\n– Агар Мутъим ибн Адий ҳаёт бўлиб, манави бадбўйлар (асир тушган мушриклар)ни деб ўртага тушганида, унинг учун асирларни озод қилиб юборардим. (Абу Довуд ривояти)\n(Мутъим ибн Адий Бадрдан анча олдин мушрик ҳолида вафот этган).\nБу яхшиликка яхшилик билан жавоб қайтариш қабилидандир.\nЮқоридаги васл, чиройли муомала ва яхшилик қилиш ҳақида келтирилган мисолларни ҳиссиётга берилиб, ислом ақидасига зид ҳаракат ёки мушрикларни дўст тутиш, деб тушунмаслик лозим. Биз қайси кофирларга қачон ва нима учун яхши муомала қилинишни баҳоли қудрат баён этиб ўтдик. Яна Аллоҳнинг ўзи билгувчироқдир.\nЗолим ва фожир султонларни ҳажр қилинади.\nЗолим султонлар зулми куфр даражасига чиқмаган бўлса-да, зўравонликлари ва мункар ишларида ёрдамчи бўлиб қолмаслик учун суннатга биноан улар ҳажр қилинади.\n– Ҳали бошингизга ўз атрофига фақат ёмонларни тўплайдиган, намозни вақтидан кечиктирадиган амирлар келади. Ким ўша кунларга етса, асло раҳбар, миршаб, солиқ йиғувчи ёки ҳазиначи бўлмасин». (Ибн Ҳиббон ривояти).\n«Мендан кейин тепангизга фақат билган нарсасини гапирадиган, маъруф амаллар қиладиган ҳокимлар келади. Уларга итоат қилиш чин итоатдир. Бир қанча вақт ана шундай яшайсизлар. Сўнг тепангизга шундай амирлар келадики, улар билмаган нарсаларини гапириб, билмайдиган ишларини қиладилар. Ким уларга ҳамфикр ва ёрдамчи бўлиб кучларига куч қўшсалар, ана ўшалар (ўзлари ҳам) ҳалок бўлибдилар, (ўзгаларни ҳам) ҳалок қилибдилар. Сиз уларнинг орасида таналарингиз билан аралашиб юринг ва амалларингиз билан улардан ажралиб туринг». (Табароний ривояти).\nИлм, шараф ва адолат билан танилган ҳақиқий мўминлар золим ҳокимларнинг ёнларида юрмасинлар, уларнинг зулм-зўравонликларига беихтиёр ёрдамчи бўлиб қолишмасин. Чунки авом халқ уларни кўриб, «Агар бу ҳоким яхши одам бўлмаганида бундай яхши зотлар унинг ёнида ёрдамчи бўлиб юрмасди», деган нотўғри хулосага келади. Ана шунда золимнинг ёрдамчиси бўлганлар ўзлари ҳам ҳалок бўладилар, ўзгаларни ҳам ҳалок қиладилар».\n«Сизлар (улар қилаётган айрим ишларини) маъруф деб, (айримларини) мункар деб биладиган амирлар бўлади. Ким уларга қарши курашса, нажот топади. Ким улардан йироқ юрса, саломат қолади. Ким улар билан аралашиб юрса, ҳалок бўлади».(Табароний ривояти).\n«Ким султон эшигига келса, фитналанади. Киши султонга қанчалик яқинлашса, Аллоҳдан шунчалик узоқлашади». (Аҳмад ривояти).\n«Ким ботил ёрдамида ҳақни инкор қилишда золимга ёрдам берса, Аллоҳ ва расулининг зиммаси ундан покдир».\nЗолим ҳокимлардан йироқ юриш хусусида яна бир қанча ҳадисларни келтириш мумкин. Эътибор беринг, Аллоҳни бир деб биладиган, намоз ўқийдиган золим раҳбарларга ёрдамчи бўлиш қанчалар қаттиқ қораланган. Энди ўзларини исломнинг ашаддий душманлари деб биладиган муртад ва кофир ҳокимлар ёнини олиш хусусида нима дейиш мумкин?!\nБироқ, золим ҳокимлардан четланиш лозим экан, деб уларни ўз ҳолларига ташлаб қўйиш ярамайди. Хусусан илм эгалари золим раҳбарларни ҳаққа чақириб турмоқлари, уларга амри маъруф наҳйи мункар қилмоқлари лозим.\n«Шаҳидлар саййиди – Ҳамза ибн Абдул Муттолиб ва золим раҳбар қаршисига чиқиб, уни маъруфга буюргани ва мункардан қайтаргани учун ўлдирилган киши!». (Ҳоким ривояти, Ас-Саҳийҳа 374).\n«Убода ибн Сомит розияллоҳу анҳу айтади: «Биз қаерда бўлсак ҳам маломатчининг маломатидан қўрқмасдан ҳақни айтамиз деб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга байъат бердик!». (Муттафақун алайҳ)\nФақат золим ҳокимлар ёнига ҳақни айтгани чиққан биродарларимиз қўрқиб ёки мол-дунё таъмасида уларнинг ёнини оладиган маддоҳларга айланиб қолишдан ҳазир бўлсинлар. Чунки, қанча олимлар амри маъруф, наҳйи мункар қилмоқ қасдида саройга бориб, бутунлай ўзгариб қайтди. Энди улар аксинча, золим ҳокимларни ёмонликка буюриб, яхшиликдан қайтаришга тушдилар. Бу оғир имтиҳондан фақат Аллоҳ асраган бандаларгина саломат чиқадилар, холос!\nАҳли сунна вал жамоа эътиқоди бўйича золим ҳокимлар бошчилигида ҳам душманга қарши жиҳод қилинаверади. Мусулмонлар ёмон ҳокимларнинг ёмонликларидан четланишади. Лекин улар маъруф ишларга буюришса, албатта итоат қилишади. Жиҳод яхши амир раҳбарлигида ҳам, фожир амир бошчилигида ҳам қиёматга қадар қилинаверади. Чунки, жиҳоднинг тарк этилиши жуда ҳунук оқибатларги олиб келади.\nГуноҳкор-осий золимларни ҳам ҳажр қилинади.\nГуноҳкор осийларни ҳажр қилиш маълум маънода фиқҳ ва тақвога боғлиқ. Чунки ҳажр гуноҳкорларни гуноҳ-маъсиятдан тўсишда фойдали бўлган ҳолатларда уларнинг гуноҳларига яраша қилинади. Ҳажр гуноҳкорлар учун ҳам, бошқалар учун ибрат бўлмоғи лозим. Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам Табук ғазотидан узрсиз қолган уч нафар саҳобани бошқалардан ажратиб қўйдилар – ҳажр қилдилар. Ушбу ҳажр улар учун жуда фойдали бўлди.\nБироқ ҳажр фойда ўрнига зарар келтирса, гуноҳкорларни фисқу-фасодда баттар бўлишларига олиб борса, ҳажр қилинмайди. Чунки ҳажр бу ерда фойда бермайди ва ислом аҳди – диний биродарлик борлиги учун улар четга суриб қўйилмайди.\n– Биродарини уч кеча (кундуз)дан ортиқ ҳажр қилмоқ мусулмон учун ҳалол бўлмайди». (Муттафақун алайҳ).\n– Мусулмонни уч (кун)дан ортиқ ҳажр қилмоқ мусулмонга (ҳалол) бўлмайди. Учрашиб қолишса, (биродари) уч марта салом берса-ю, у биронтасига жавоб қайтармаса, (ҳажрнинг) гуноҳи унга бўлади».\nСаккизинчи масала: Шариатда ҳижрат қилишга маълум бир жой тавсия этилганми? Ватан тутиб яшаш афзал саналган юрт мавжудми?\nЖавоб: Айрим юрт ва минтақаларни ватан тутмоқнинг ҳамда мазкур ерларда яшашнинг фазли хусусида бир қанча ҳадислар ворид бўлган. Ана шундай афзал юртлар сирасига Шом ерлари ва Мадина шаҳри киради. Қуйида Шом ва Мадина ҳақида айтилган ҳадисларнинг бир қисмини келтириб ўтамиз.\nБиринчи: Мадина ва унда яшаш хусусидаги ҳадислар:\n«Агар билсалар, Мадина улар учун яхшироқдир. Ким Мадинадан юз ўгириб, уни ташлаб кетса, Аллоҳ таъоло Мадинага ундан яхшироқ кишини беради. Ким Мадинанинг кўргулик ва қийинчиликларига сабот билан турса, қиёматда мен унга шафоатчи ёки гувоҳ бўламан». (Муслим ривояти).\n«Мадинанинг бошига шундай замонлар келадики, одамлар қишлоқларга кетишади. Улар (ўзлари учун) қулай жойни излашади, қулай жойни топадилар ҳам. Сўнг Мадинага келиб, оилаларини ҳам олиб кетадилар. Агар улар билсалар, Мадина улар учун яхшироқдир». (Аҳмад ва бошқалар ривояти).\n«Қай бирингиз Мадинада (яшаб, шу ерда) вафот этишга имкон топса, шундай қилсин. Ким Мадинада вафот этса, қиёмат куни мен унга гувоҳ ёки шафоатчи бўламан». (Термизий ва бошқалар ривояти).\nИккинчи: Шом хусусидаги ҳадислар.\n– Шомга барокотлар ёғилсин! Шомга барокотлар бўлсин!\n– Ё Расулуллоҳ, нима учун бундай деяпсиз?- сўрашди саҳобалар.\n– Шом узра Аллоҳ фаришталари қанотларини ёзиб турибди!-дедилар Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам».\n– Агар Шом аҳли бузилса, сизларда хайр-яхшилик қолмайди. Умматимдан бир тоифа то қиёмат қойимга қадар ғолиб бўлиб туради. Ёрдамсиз ташлаб кетганлар уларга зарар беролмайди». Бир ривоятда: «Улар Шомда бўлади», дейилган.\n– Ҳали ҳижрат кетидан ҳижрат бўлади. Ер аҳлининг энг яхшилари Иброҳим соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳижрат қилган ерларни ватан тутганлардир».\nИброҳим соллаллоҳу алайҳи ва саллам Фаластин ва унинг атрофига ҳижрат қилганлар.\nҲадисдаги Шом калимаси бугунги Фаластин, Сурия, Ливан ва Урдун ерларини ифодалайди.\nПайғамбаримиз Муҳаммад ибн Абдуллоҳга, У зотнинг аҳли оилалари ва асҳобларига Аллоҳнинг салоту саломлари бўлсин! Сўзимиз сўнгида Аллоҳ таъолога ҳамду санолар айтиб қоламиз.


02.03.2018 20:45 0 6219\nИжтимоий тармоқларда ташаббускор гуруҳлар томонидан йўл ҳаракати қоидаларига риоя этишни кучайтиришни тарғиб этувчи ролик тобора оммалашмоқда.\nУнда ҳайдовчиларнинг қоидаларни писанд қилмаслиги ортидан келиб чиқаётган оғир йўл транспорт ҳодисалари тасвирланган.\nСветофорга бўйсунмаслик, йўл бермаслик ортидан келиб чиқаётган авариялар оғир оқибатларга олиб келгани шубҳасиз. Айниқса ҳеч бир айби бўлмаган ва қоида асосида йўлни кесиб ўтаётган пиёдаларнинг автомобиллар томонидан шафқатсизларча уриб кетилиши кишини ларзага солади.\nКўринг, ўзингиз хулоса қилинг.\nЭслатма: видеолавҳа овози ва титрлари рус тилида.


Шароф Рашидов туманидаги 11-умумтаълим мактабида ўқув йили бошланишининг биринчи кунида 9-синф ўқувчиси дарс вақтида тўсатдан вафот этди.\nТОШКЕНТ, 17 сен — Sputnik. Жиззах вилояти Шароф Рашидов туманидаги 11-умумтаълим мактабида ўқув йили бошланишининг биринчи кунида 9-синф ўқувчиси дарс вақтида тўсатдан вафот этди. Бу ҳақда “Замон” информацион дастурида хабар қилинди.\nМаълумотларга кўра, ҳодиса 3-соат информатика дарсида юз берган. Дарс тугашига 15 дақиқа қолганда ўқувчи қиз ҳушидан кетган.\nМактаб директори ўринбосари Дилноза Ҳотамованинг сўзларига кўра, дарс вақтида вафот этган 9-“в” синф ўқувчисининг ҳолати эрталаб мактабга келганида жуда яхши, тана ҳарорати ҳам жойида бўлган. Барча ўқувчилар қаторида антисептик воситалар билан зарарсизлантирилган.\nВоқеа жойида бўлган ҚВП шифокори Шаҳбоз Усмонов қизда биринчи ҳаётлик белгиларини текшириб, ҳеч қандай белги кўринмаган бўлса-да, унга ўпка-юрак реанимациясини амалга оширган.\n15 дақиқалик реанимация ҳаракатидан кейин ҳам беморда ҳаётлик белгилари тикланмаган. Бундан ташқари, ўқувчи қизга ташқи юрак массажи қилинган ва сунъий нафас бериб, биринчи тиббий ёрдам кўрсатилган. Аммо бунинг фойдаси бўлмаган.\nҚайд этилишича, ўқувчи қизнинг тўсатдан вафот этиши юзасидан ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ходимлари томонидан суриштирув ва экспертиза ишлари олиб борилмоқда.\nЭслатиб ўтамиз, аввалроқ Тошкентдаги иккита мактаб очилганидан икки кун ўтиб ўқитувчиларда коронавирус аниқлангани боис карантинга ёпилгани ҳақида хабар қилинган эди.


Мирзиёевнинг АҚШга сафари, Ўзбекистонда зилзила, Эрон...\n10.05.2018 21:59 0 3687\nШавкат Мирзиёевнинг АҚШга сафари санаси маълум бўлди\nФоторепортаж: халқ билан тўлиб-тошган Халқлар дўстлиги\n«Xabar.uz» фотомухбири Фаррух Алиев кеча, 9 май куни янгитдан қуриб битказилган ва фойдаланишга топширилган Халқлар дўстлиги майдонидан фоторепортаж тайёрлади.\nСигирингизнинг паспорти борми?\nЧорвасини идентификация қилдирмаган фуқаро жавобгарликка тортилади.\n«Наврўз» майдонида тўплар ва салют қурилмалари учун махсус ўт очиш позициялари жиҳозланган бўлиб, артиллерия тизимлари ва ишга тушириш қурилмаларидан жами 42 та салют отилди.\n«Ёшлар» телеканали атрофидаги можаро: телеканал манба кўрсатмаган эдими? (видео)\nМақолада «Troll.uz» лойиҳаси асосчиси Умид Ғофуров муаллифлик ҳуқуқини бузганлиги учун «Ёшлар» телеканали узр сўраши лозимлиги, акс ҳолда судга бермоқчи экани баён этилган эди.\nЭнди байрам салютлари бир нечта жойларда отилади\nТошкент шаҳар ҳокимлиги Тошкент шаҳрида ўтказиладиган келгуси байрамларда отиладиган мушакларнинг сифатини ва гўзаллигини, замонавий шаклларда акс этишини халқаро даражага кўтаришни ва отиладиган мушакларнинг сонини сезиларли даражада оширишни режалаштирмоқда.\nМажбурий меҳнатга барҳам бериш бўйича ҳукумат қарори қабул қилинди\nЎзбекистон Бош прокуратурасига фуқароларнинг кафолатланган меҳнат ҳуқуқларини таъминлаш ва Ўзбекистон Республикаси ҳудудида мажбурий меҳнатга йўл қўймаслик соҳасидаги қонун ҳужжатларига риоя этилиши юзасидан назоратни кучайтириш, бу борадаги текширувлар самарадорлигини ошириш ва мажбурий меҳнат ҳолатлари аниқланганда эса айбдор шахсларга нисбатан тегишли жавобгарлик чораларини қўллаш топширилди.\nБир қарашда унчалик ваҳимали эмасдек туюлади, кўп жойларда чироқ бўлмаслиги табиий ҳолга айланган. Аммо ёзувчилар уйида барибир чироқ ўчмаслиги керак, айниқса, уларда ҳамма нарса ток билан ишласа.\nБекободда «Нексия» ҳайдовчиси рулда ухлаб қолди. Қурбонлар бор\nИИВ жамоатчилик ва оммавий ахборот воситалари билан алоқалар бошқармаси хабарига кўра, бошқарувсиз қолган машина симёғочга бориб урилган.\nМашина ўт ўчирувчилар келгунча бутунлай ёниб кетган.\nБугун, 10 май куни соат 19:11 да Тошкентда яна зилзила кузатилди.\nФВВ бугунги зилзила ҳақида расмий маълумот берди\nМаълумотда айтилишича, зилзила Тошкентдан 520 километр жанубий-шарқда, Афғонистонда кузатилган. Магнитуда — 6 балл.\nНизомга мувофиқ афв этиш Президент томонидан турли шаклларда амалга оширилади.\nБу йилги тест синовлари қандай тартибда ўтказилиши маълум бўлди\nКўрсатувда эксперт сифатида қатнашган блогер Хушнудбек Худойбердиев ўз хулосалари билан «Телеграм»даги каналида ўртоқлашди.\nДеҳқонлар пиёзнинг улгуржи – дала бошидаги нархи ҳозир 300 сўмлигини айтиб беришди. Бу эса деҳқон пиёзни етиштиришга сарфлаган харажатининг ярми тугул учдан бирини ҳам ололмайди дегани. Шунинг учун маҳсулотни ердан қазиб олиш харажатини кўтаролмаган деҳқон уни ҳатто ерда қолдиришга мажбур бўлади.\nЭкспертлар фикрича, «ZTE» АҚШ ва Хитой ўртасидаги «янги совуқ уруши»нинг илк қурбонига айланиши мумкин.\nИсроил армияси мудофаа вазири матбуот котибининг сўзларига кўра, Исроил ҳукумати ушбу воқеани «Эроннинг ҳужуми» сифатида кўриб чиқмоқда.\nАсад: «Россия дунёни учинчи жаҳон урушидан сақлаб қолди»\n«Айнан Россия ҳукуматининг ақлли тадбирлари туфайли яна бир жаҳон урушининг олди олинди», — деган Асад.\nПолиция вакиллари юз берган ҳодисаларга изоҳ бермади, Остонадаги полиция ходимларидан бири изоҳ «кейинроқ бўлиши»ни айтди. Олмаотада полиция ходимлари изоҳ учун ички ишлар департаменти матбуот хизматига мурожаат қилиш лозимлигини айтишди.\nТрамп Ким Чен Ин билан қачон ва қаерда учрашишини айтди\nАҚШ президенти Доналд Трамп КХДР етакчиси Ким Чен Ин билан учрашадиган мамлакат номи ва санасини эълон қилди.\nШундай кунларнинг бирида ярим кечаси акам маст ҳолатда кириб келди-да, «Эртага мен билан нотариусга борасан-да, иккита қоғозга қўл қўясан, агар қўл қўймасанг, болангни ўлдираман», деб қўрқитди. Очиғи, бу унинг қўлидан келади. У ҳеч нарсадан тап тортмайди. Ўша пайтлар қамоқдан чиққан вақтлари эди. Яккаю-ягона суянчиғим бўлган фарзандимни йўқотишни истамадим.\nШавкат Мирзиёев Сурия Доналд Трамп Зангиота Ким Чен Ин Исроил тест имтиҳонлари зилзила Дайжест Эрон Бушир Зилзила