АКРОМ ЙЎЛДОШЕВ: “ИЙМОНГА ЙЎЛ” - 1 Декабря 2010 - ХИМОЯЧИ\nЧетверг, 21-01-21, 16:06\nГлавная » 2010 » Декабрь » 1 » АКРОМ ЙЎЛДОШЕВ: “ИЙМОНГА ЙЎЛ”\nАКРОМ ЙЎЛДОШЕВ: “ИЙМОНГА ЙЎЛ”\nШУҲРАТ АҲМАДЖОНОВНИНГ КИРИШ СЎЗИ\nКитоб – бу сўзлар уруши эмас, балки руҳлар жангидир. [1, 73-б.]\nЭДВАРД ДАЛБЕРГ (1900-1977)\nМаълумки, 2005 йил 13-14 май кунлари юзлаб фуқаролар ноҳақ ҳалок қилинган Андижон фожиаси рўй берди. Ўзбекистондаги полициявий режим раҳбарияти ва унинг кучишлатар органлари: "Андижон фожиасига Акромжон Йўлдошев раҳбарлигидаги гуруҳ, яъни "Акрамийлар" деб айтаётган ташкилот айбдор” деб таъкидлайди.\nМен 2006 йил октябр-ноябр ойларида шу фожиа таҳлилига доир лотин алифбосида --мақолаларимни ёздим ва www.turonzamin.org сайтида чоп эттиргандим (ушбу бешта мақоламнинг кирил алифбосидаги варианти 2010 йил 11 май куни www.yangidunyo.com сайтида чоп этилган, -га қаранг). Шу мақолаларни ёзиш давомида Акромжон Йўлдошев ва у 1992 йилда ёзган "Иймонга йўл” номли китобчасини топиб ўқиб чиқишга ҳаракат қилдим. Таниш-билишлардан сўраб-суриштирдим. Лекин китобча нусхасини топа олмадим.\nМен 2010 йил 21 январда Бойси (АҚШ) шаҳрига қочқин сифатида келдим. Шу шаҳарда 2006 йилдан буён андижонлик 100 нафарга яқин қочқин яшарди. 2010 йил 20 март куни Бойсидаги Blue Meadows ("Яшил майсазор”) кварталига бориб, улардан айримлари билан танишдим ва беш соат суҳбатлашдим. Уларга --мақолаларим нусхасини бердим ва танқидий фикрлар бўлса айтишларини сўрадим. Шу суҳбат давомида "Иймонга йўл” китобча матнини топишга ёрдам беришларини сўрадим. Улар топиб беришга ваъда қилишди.\nКитобчани ўзим ҳам Интернетда анчагина изладим. Лекин топа олмадим. 2010 йил 20 мартдаги учрашувдан кейин ҳам андижонлик қочқинлардан бир неча марта сўрадим. Ниҳоят, 2010 йил 12 июн куни уларнинг уйига борганимда шу китобча чоп этилган сайтни компютерда очиб кўрсатишди. Мен дарҳол китобчанинг сайтдаги манзилини ёзиб олдим. Китобча сайтда 2009 йил май ойида чоп этилган экан (-га қаранг).\nМен Интернет соҳасида у ёки бу даражада тажрибага эга бўлиб, "Иймонга йўл” номли китобчасини кўп вақт давомида излашимга тўғри келди. Бу китобча ҳақида Ўзбекистонда ҳам анча сўраб-суриштиргандим. Шу фактлардан кўриниб турибдики, кўпгина ватандошларимиз, айниқса ёшлар бу китобчани ўқиб чиқишмаган.\nШу сабабли Акромжон Йўлдошевнинг "Иймонга йўл” номли китобчасини сайтлардан бирида чоп эттиришга қарор қилдим.\nАкромжон Йўлдошев ва унинг "Иймонга йўл” номли китобчасига доир қўшимча фикрларим, "Акрамийлар" ташкилоти, деган туҳмат билан Акромжон Йўлдошев ва бошқа юзлаб бегуноҳ ватандошларимиз қамалишининг асл сабаблари ҳақида --мақолаларим давомида ёзаман, Аллоҳ хоҳласа.\nА.Йўлдошевнинг турмуш ўртоғи Ëдгора Йўлдошева, ўғли Абдулла, қизи Розия, невараси Исмоил яқин вақтларгача Бойси шаҳрида яшади . 2010 йил июн-август давомида 52 нафар андижонлик қочқинлар Бойсидан 2700 километр наридаги Чикаго (АҚШ) шаҳрига кўчиб кетишди. Яқинда суриштириб кўрсам, бу қочқинлар билан бирга Ëдгора Йўлдошева ва унинг яқинлари ҳам кўчиб кетишган экан.\nАкромжон Йўлдошевнинг ягона ўғли Абдулла Бойси шаҳри университетида молия соҳаси бўйича ўқиётгани ҳақида -мақолада ёзилганди. Отаси ҳақида қўшимча маълумот олиш учун мен 2010 йил 26 октябр куни Бойси университетига бордим. Мен Department of Marketing and Finance Administrative Assistant Sue Ellis хоним билан гаплашдим. У бир неча жойга қўнғироқ қилиб, кейин менга мурожаат қилди: "Сиз Абдулла номига хат ва телефон рақамангизни ёзиб беринг. Биз хатингизни Абдуллага бериб қўямиз. У лозим топса сизга телефон қилади”. Мен ўзимнинг кимлигим, учрашувдан мақсадим, манзилим ва телефон рақамим ҳақида ёзиб имзо қўйиб бердим. Лекин Абдулла 26 октябрдан бери менга телефон қилгани йўқ. Балким у ҳам Чикагога кўчиб кетгандир.\n"Иймонга йўл” номли китобча матнини келтириб ўтишдан олдин Акромжон Йўлдошев ва унинг ташкилоти ҳақида сайтлардан олинган айрим маълумотларни баён қилиш ўринлидир. Унинг раҳбарлигидаги гуруҳни "Биродарлар” деб аташади.\nА.Йўлдошев ва унинг "Биродарлар” гуруҳи ҳақида энг яхши тўрт қисмдан иборат мақолани www.yangidunyo.com сайти раҳбари, журналист Юсуфжон Расул сиёсий қочқин мақомида Норвегияда яшаётган Ҳотам Ҳожиматов билан суҳбат тарзида ёзган (-га қаранг). Шу тўртта мақола охирида ўқувчиларнинг 95 та изоҳи берилган. Улар орасида Ҳотам Ҳожиматов айтган фикр ва фактларга жиддий эътирозни кўрмадим. Яъни у айтган гаплар асослидир. Шу сабабли -мақоладан кўпгина иқтибослар келтирдим. Имкониятдан фойдаланиб муҳим ва қизиқарли -мақола учун Юсуфжон Расул ва Ҳотам Ҳожиматовга ўз миннатдорчилигимни билдираман.\nАкромжон Йўлдошев, адашмасам 1963 йилда Андижонда туғилган. У мактабда математика ўқитувчиси бўлиб ишлаган ва 1992 йилда "Иймонга йўл” номли китобчани ёзган .\nФото. Акромжон Йўлдошев панжара ортидан сўзлаётган пайти. 2005 йил октябр. \n«Ҳурматли олимимиз Алоуддин Мансурнинг (Аллоҳ у кишидан рози бўлсин) 1991 йил охирида ёзиб тугатган ва "Шарқ Юлдузи" ойномасида илк бор ва кейинчалик "Чўлпон" нашриётида чоп этилган "Қуръони Карим изоҳли таржималари" китоби бутун ўзбек халқи учун ажойиб бир совға бўлганди. Кўпчилик Ислом дини ҳақида илк тасаввурни шу китоб орқали олганди. Бу китоб Акромжон Йўлдошев ҳаётида тубдан ўзгариш ясайди. Акромжонни суҳбат олиб боришлик ва ораторлик маҳорати бор эди. У киши билан соатлаб суҳбат қурсангиз ҳам зерикиш сезмасдингиз. У суҳбат давомида ўз сўзларини Қуръони Каримдан жуда кўплаб суралар билан тасдиқларди» [12, 2-суҳбат]\n«1992-93 йиллари Акромжон Юлдашев "Хизб ут Таҳрир" ҳаракатидан ўзининг бир неча тарафдорлари билан ажралиб чиқди ва янги жамоатга асос солди» [12, 2-суҳбат]\n«Аста секин "Иймонга йўл" ва "Қуръони Карим изоҳли таржималари" асари "Биродарлар" ҳаракатининг асосий қўлланмасига айланди. Кейинчалик диний илмдан хабардор инсонлар Акромжонни Қуръони Каримни Аллоҳ нозил қилган араб тилида билмаслиги динда бир ёқлама ва тор йўл тутишига олиб келганлигини таъкидлашган эди. Лекин Акромжон ва унинг сафдошлари ҳар бир инсон учун Қуръонни араб тилида билишлик шарт эмас, асл мақсад китобни моҳияти - маъносини билишлик, деб такидлар эдилар» [12, 2-суҳбат]\n"Акрамийлар" ташкилоти борми ёки йўқми, деб тортишишни ўзи Акромжон Йўлдошев асос солган жамоа аъзоларига нисбатан беҳурматлик бўлар эди. Албатта бу жамоат бор. Уни инкор қила олмаймиз. Лекин бу жамоат аъзолари ўзларини "Акромийлар" дейишларини хоҳламайдилар. Бу улар учун ёқимли эмас шекилли... Яна ким билади дейсиз?!\nУлар бир бирларини "Биродарлар" деб чақирадилар ва Андижонда улар "Биродарлар" номи билан танилганлар. Кейинроқ бу ҳаракатга Акромжон асос солгани учунми халқ уларни "Акромийлар" деб ҳам атайдиган бўлиб қолганди» [12, 1-суҳбат]\nЛекин расмий бошқа уюшмалари бор эди уларни. Масалан, Андижондаги «Қурилиш СавдоТаъминот» корхонаси... Бу корхона 2000 йилда ташкил қилинган эди. Таъсис аъзолари қуйидагилар:\nБундан ташқари қишлоқ хўжалиги ва чорвачиликка ихтисослашган фермер хўжалиги ташкил қилинган эди. Бу хўжалик раиси Маҳмудов Оббосхон эди» [12, 1-суҳбат]\n"Биродарлар" ўзларини холис ва сидқи дилдан қилган меҳнатлари билан халқ ичида обрў қозонган эдилар. Уларни корхоналарига ишга кириш ўта қийин масала эди. Кўпчилик йиллаб навбат кутар эди.\nУларнинг қурилиш ташкилоти вилоятда кўплаб колледж, спорт иншоотлари қурилишларида қатнашиб, шаҳар ва вилоят халқига жуда таниш бўлган эди. Улар ишлаб чиқарган мебеллар сифатлилиги билан машҳур эди. Ҳатто шаҳар ҳокими кабинети ҳам улар ишлаб чиқарган шинам мебеллар билан жиҳозланган эди. Умумий овқатланиш тизимида ҳам анча ютуқлари бор эди. Масалан икки уч йил аввал Андижонга борганимда албатта "Биродарлар"ни "Шинам" номли чойхона - кафесида овқатланмасдан кетмас эдим. Бу бутун Андижонга машҳур чойхона "Биродарлар"нинг биринчи расмий корхоналаридан бири эди. Бу номигагина "чойхона" бўлгани билан, анча мунча ресторанлардан қолишмас эди.\n"Биродарлар" ишлаб чиқарган нон ва кондитер маҳсулотлари бутун водийда ва ҳатто Тошкентда ҳам машҳур эди.\nХуллас, "Биродарлар" ҳаракати бор ва борлиги ҳақиқатдир. Биз уларни икки оғиз сўз билан таърифлайдиган бўлсак, бу ҳаракат ижтимоий ва иқтисодий, руҳий масалаларни жамоатга уюшган ҳолда ҳал қилишни ўз олдига мақсад қилиб олганди. Балки, уни "Биродарлар" уюшган жамоати десак тўғрироқ бўлар...» [12, 1-суҳбат]\n«Бу ҳаракат вакиллари ўша йилларда, яъни 1992 -93 йилларда Андижоннинг "Боғи шамол" массивида янги участкалар олиб, ўша ерда илк бор алоҳида бир жамоат бўлишиб яшай бошлашган эди.Улар "Бизлар соф иймон эгалари ва ислом динини уйғотувчилар жамоасимиз!", деб даъво қилиб чиқдилар. Улар бутун дунёда бирон бир жойда Муҳаммад(САВ) мерос қолдирган ҳақиқий Ислом дини қолмагани, ўзлари Аллоҳ ўз динини қайта кўтаришлик учун маъсул қилинганлигини таъкидлай бошлашганди.\nҲаракатнинг илк даври давлатдан алоҳида ажраган ҳолда, давлат ичидаги давлат сифатида шаклланган эди.Улар биргалашиб меҳнат қилишар ва унинг маҳсулини биргалашиб баҳам кўришар эди. Жамоат ўзининг мустақил молия системасини ташкил қилганди. Бунинг учун жамғарма-байтул мол ташкил қилгандилар ва ҳар бир жамоа аъзоси ўз даромадидан бешдан бир қисмни бу жамғармага топширар эди.\nЎрта Осиёда машҳур ислом олими Шайх Абдували Қорини давлат томонидан 1995 йилнинг 29 августида Тошкент аэропортида ўғирлаб кетилиши ва оқибатда Андижон жомий масжидини ёпилиши "Биродарлар" сафига кўплаб ишбилармон, тадбиркор ва илмли йигитларни қўшилишига олиб келди. Бу эса ўз навбатида "Биродарлар" ҳаракатида жиддий ривожланишга туртки бўлди» [12, 2-суҳбат]\n«Дастлаб мен бу ҳаракатга хос бўлган баъзи бир тушунчалар ҳақида сўзлаб бермоқчиман. Банда фақат Аллоҳнинг қулидир. У ҳеч бир жамоанинг ёки бошқа ўзига ўхшаш банданинг қули қилиб яратилмаган. Қулликнинг икки тури бор. Бири жисмоний, иккинчиси маънавий қулликдир.\nЖисмоний қул бу ўз ихтиёридан ташқари ҳолда озодликдан маҳрум қилинган шахс. У бирор шахснинг, жамоат ёки давлат мулки бўлиши мумкин. Ундан бир жонлик буюм сифатида фойдаланилади.\nМаънавий қул бу бирор ғоя тасирида ўз ихтиёри билан қулга айланган шахсдир. Жисман қулнинг кишани унинг қўлида бўлади ва доимо у кишанни узиб озодликка чиқиш умиди билан яшайди. Маънан қул бўлган инсоннинг қалбига эса кишан солинган ва у бу кишанни борлигини баъзан ўзи ҳатто сезмайди ва ўзини озод ва эркинман деб ўйлайди. Хурсандлик билан ўз эгаларига қуллик вазифасини бажариб юраверади мисоли бир зомби, манқурт каби. Кимдир унга бу ҳақда хабар берса, бундан ранжийди. Ҳатто хабар берувчига раҳм билан назар солади ва "Бу бечора нақадар адашган кўринади" деб ўйлайди» [12, 3-суҳбат]\n«Улар жамоат ичида бир бирларидан қиз олиб, қиз беришликка ва жамоа ичидан уйланишликка катта эътибор беришади. Оилавий, яъни эр хотин ўғил қизлар билан жамоат аъзоси бўлишлик янада рағбатлантирилади. Бундай тўйларга қўшимча маблағлар ажратилар эди. Бу ўз навбатида ишчиларни янада жамоага қаттиқроқ боғлар эди.Чунки бирор биродар жамоат билан алоқани узишни ихтиёр қилса у бирданига ҳам оиласидан ҳам ишидан айрилар эди. Ишсизлик ва иқтисодий муаммолар авжига чиққан бир пайтда бу каби усуллар жамоатга боғлиқликни жуда ҳам оширади» [12, 3-суҳбат]\n«Улар асосан Пайғамбаримиз Муҳаммад Саллолоҳу Алайҳи Вассаллом босиб ўтган йўлни қайта қадамма қадам ўтишимиз керак деб даъво қиладилар. Улар 13 йилда бирор бир катта ғалабага албатта эришамиз дер эдилар. Негаки Пайғамбаримиз Мухаммад (САВ) ўн уч йил деганда ҳижрат қилган ва Мадинада биринчи ислом давлатига асос солган эдилар. Бу инсоният тарихида янги оламшумул босқич бўлган» [12, 3-суҳбат]\n«Бундан ўн бир йил аввал (1996 йилда, А.Ш.) мен Акромжондан "Хўш, агар сизлар 13 йил ичида Пайғамбаримиз (САВ) эришганларидай бирор ютуққа эга бўла олмасангиз унда нима бўлади?" деб сўраган эдим. У киши бир оз ўйланиб туриб: "Демак бизлар хато қилган ва адашган бўламиз", - деганди. Шундан сўнгра давом этиб: "Биз хатоларимизни ўнглаймиз ва Аллоҳ бизларга тўғри йўлни кўрсатади", - деган эди...\n"Биродарлар" янги-янги иш жойлари ташкил қилаётган эдилар. Болалар уйига, боғчаларга хайрия эҳсон қилишликни мунтазам равишда йўлга қўйган эдилар. Ишчи хизматчиларни уй жой масалалари ҳал қилиш йўлга қўйилаётган эди. Азиз ўқувчиларда табиий савол туғилиши мумкин. Бундай яхши, савобли ишларни амалга оширган эканлар, нимаси ёмон экан бу жамоани? Нима зарар экан булардан жамиятга? Ахир бу ишларни бутун Республика миқёсида амалга оширилса қандай яхши бўлади?!\nАлбатта бу саволларда жон бор. Бу каби эзгу ишларни бутун республикада амалга оширсалар жуда яхши бўларди! Аммо ҳар қандай тангани орт томони ҳам бор. Агар "Акромийлар" жамоси ҳукумат тепасига келса, мамлакатда тоталитар система ўрнатилади. Ҳар қандай ўзга фикрлилик ман қилинади. Чунки, матбуот, сўз ва дин эркинлиги "Биродарлар" ҳаракатига ёт нарсалардир» [12, 3-суҳбат]\n"Акромийлар" жамоасини сектантлар ҳаракатига хос томонларидан бири, улар "Бизлар бутун инсониятни дунё ва охират азобларидан қутқариш учун Аллоҳ томонидан танланган бир гуруҳмиз" деб даъво қиладилар.\n"Биродарлар" жамоати ички тартиблари ҳарбийларнинг тартиб қоидаларига ўхшашлиги ҳам сектантлик ҳаракатларида табиий бир ҳолдир. Ички тартиб шундай тузилганки, ҳар бир жамоа аъзоси устидан бир назорат бор. Ҳар бир ишчини ўз масъули бор. Масъуллар устидан ўз навбатида яна масъул бор... Ҳар бир ишда ҳатто ўта шахсий масалалар бўйича ҳам ўз масъуллари билан маслаҳатлашиш лозим булади. Ишчи ўзининг бошқа жамоа аъзолари билан бўлаётган муносабатлари хақида, ҳар кунги унинг ҳаётида учраётган воқеликлар ҳақида доимо ўз масъулларига ҳеч сир сақламай етказиб туриши керак. Бу жамоа ички интизомини оширади ва ишчиларни бошқарув янада кучаяди. Жамоат ичидан бирор сир хабарларни ташқарига чиқишидан сақлайди ва ўз навбатида ҳар бир шахсни жамоатга ўз бошлиқларига қарамлигини янада оширади» [12, 4-суҳбат]\n«Аслини олганда "Биродарлар" тутган йўл ҳеч бир янгилик эмас, бу тарихдан маълум бўлган масонлик ҳаракатининг XVIII асрдан бошлаб амалда қўллаб келаётган классик усулубидир: аввал ҳамфикр кичик бир жамоа ташкил қилинади, сўнгра ўз аъзоларининг савдо тижорат лойиҳаларини қўллаган ҳолда, бу жамоа ўзини молиявия ҳолатини мустаҳкамлаб, сафларини кенгайтира боради. Кейин хайриячилик ва маърифатпарварлик ҳаракатлари билан кенг жамоатчилик ўртасида яхши фикрлар ҳосил қилинади. Ундан кейин ҳукумат бошқарув тузулмалари ичидан ўзларига тарафдорлар ортира борадилар. Жамоат аъзолари эса секин аста ҳокимият тепасига чиқа бошлайди» [12, 4-суҳбат]\n«Расмий Ўзбекистон Андижондаги қонли воқеалар ташкилотчиларининг пировард мақсади, Андижонда, сўнгра Фарғона водийсида Ислом халифалигини барпо этиш бўлганлигини баён этиб келади.\nҲамда 1999 йилги Тошкент портлашларига алоқадорлик айби билан бундан олти йил бурун (1999 йилда, А.Ш.) 17 йилга озодликдан маҳрум этилган Акромжон Йўлдошевни қамоқхонадан туриб, у ердаги исёнга раҳбарлик қилганликда айблаган” \n"Ëдгора опа: Мен давлат томонидан айбланган ва қуруқ туҳматлар билан қамоқда ўтирган инсоннинг жуфти ҳалоли бўламан.\n"Акрамийлар" деб айтилаëтган ҳаракатга¸ мен бу нарсанинг "акрамий” деб аталишига қаршиман. Чунки биз бу нарсани "акрамий" деб айтишга жуда ҳам¸ Худодан қўрқамиз. Чунки динга¸ Худога ишонган инсон ўзининг исмига чақиришлик кечирилмайдиган катта гуноҳлардан бири¸ яъни ширк ҳисобланади. "Акрамий" деган нарсанинг ўзи йўқ. Лекин мана Қуръонда "ҳар биттангиз бир арқонга боғланган инсонлар¸ биродардурсизлар” деяпти. Биз ҳақиқатан мўмин-мусулмон биродарлармиз¸ деб айтаман” \n"Ёдгорага кўра, унинг турмуш ўртоғи Акромжон Йўлдошев илк бора 1998 йил 3 мартида гиёҳванд моддаларни сақлашда айбланиб, икки ярим йилга қамалган, бироқ шу йили амнистия туфайли озод этилган.\nОзодликка чиққач, Йўлдошев адлия бошқармасига ўз китобининг расман чоп этилиши сўраб мурожаат этади. Бироқ 1999 йил 17 февралида яна ҳибсга олиниб, 17 йилга қамалган” \n"Ёдгора Йўлдошева турмуш ўртоғини охирги марта 2005 йил апрел ойида Сангородда (Тошкентда, А.Ш.) кўрган. Аммо ҳозир унинг тақдири ҳақида ҳеч нарса билмайди. Ўтган йил (2004 йил, А.Ш.) август ойида Акром Йўлдошевнинг Ўзбекистондаги номаълум қамоқдан чиқарган хатини олганидан сўнг, Қизил хоч қўмитаси ёрдамида унинг қаердалигини аниқлашга киришган” \nАкромжон Йўлдошевнинг "Иймонга йўл” китобчасининг http://www.welcomebackuz.com/publ/4-1-0-14 сайтда келтирилган матнида анчагина имловий хатолар бор экан. Шуларни имкон қадар тўғрилаб ёздим.\nМен Акромжон Йўлдошевнинг "Иймонга йўл” китобчасини ўқиб чиқиб, инсон ҳуқуқлари ҳимоячиси ҳамда мустақил журналист сифатида уни ва шу китоб асосида биргаликда ишлаган фуқароларни қамашга доир ҳеч қандай қонуний асосларни топмадим. Китобчада халқ орасидан чиққан бир ўзбек зиёлисининг шахсий қарашлари баён қилинган.\nСиз ҳам ўқиб кўринг, дея уни эътиборингизга ҳавола қилмоқдаман.\nДунёдаги жамики инсонлар ўз ҳаётларини яхшилашлик учун ҳаракат қилмоқдалар.\nҚийнчиликларини енгишга ва камчиликларини йўқотишга зўр бериб тиришиб, бугунги кунини кечагисидан яхши қилишлик учун интилмоқдалар. Ўз ҳаётини яхшилашлик учун интилиш барча инсонга хос бўлиб, яшашликдан асл мақсад ҳам шудир. Аммо айни бир мақсадга эришмоқлик учун инсонлар турли хил ҳаракат қилмоқдалар. Инсонларни ҳаётига эътибор бериб қаралса, баъзилар ҳаётни қийинчиликларини енгишни моддий бойлик билан боғлиқ деб биладилар ва бойлик ортириш йўлида турли хил ҳаракат қилмоқдалар.\nҲақиқатдан ҳам инсон ҳаётининг яхшиланиб боришида моддий бойлик ҳам ўзига хос аҳамиятга эга. Чунки инсон тирик экан у уй-жой, кийим-кечак ва кераклик уй-рўзғор буюмлари каби моддий нарсалар билан муносабат қилишга мажбур. Ҳаёт учун зарур бўлган моддий нарсаларсиз инсон ҳаётда хотиржам яшай олмайди. Ахир иссиқ кийимсиз, уй-жойсиз совуқда қолган инсон қандай ҳам хотиржам бўла олсин. Шунинг учун ҳам кўп инсонлар ҳаётда савдогарчилик, деҳқончилик ва ҳунармандчилик қилиб кераклик бойлик топиш учун ҳаракат қилмоқдалар.\nХулоса қилиб айтганда ҳаёт учун зарур бўлган моддий нарсаларсиз ҳам бахтли ҳаёт бўлиши мумкун дейишлик нодонликдан бошқа нарса эмас. Аммо ҳаёт фақат моддий бойлик билангина яхшиланади дейиш ҳам доноликдан эмасдир. Чунки инсон моддий муносабатлар қилиш билан бир қаторда маънавий муносабатлар қилишликка ҳам мажбурдир.\nМаънавий муносабатлар деб инсоннинг бошқа инсонлар билан қиладиган муносабатига айтилади. Масалан оталик, дўстлик, қариндошчилик ва қўшничилик муносабатлари каби. Гарчи бойлик инсонларнинг моддий муносабати учун асос бўлсада, маънавий муносабатларида бойлик асос бўла олмайди. Чунки маънавий муносабатларда ҳосил бўлган қийинчиликни бойлик воситасида бартараф қилиб бўлмайди. Бунга кўп мисоллар келтириш мумкин. Масалан, бирон инсонни ота-онаси оқ қилса, ёки дўстлари тарк этса, ёки турмуш ўртоғи хиёнат қилса уни виждон азоби қийнай бошлайди. Виждон эса пул билан олди-соти қилинадиган нарса эмас. Ўтмишда улкан подшоҳларни ҳам маънавий қийинчиликка учраганликлари ва бутун мамлакат бойликларига эга бўла туриб ҳам унинг давосини топа олмай ўтиб кетганлари буни ёрқин далилидир. Хулоса қилиб айтганда маънавий муносабатларда ҳосил бўладиган қийинчиликларни бойлик воситасида бартараф қилиб бўлмайди.\nМаънавий муносабатларда ҳосил бўладиган қийинчиликларни енгишнинг асоси одоб-ахлоқ бўлиб, қачон инсон тўғри одоб-ахлоққа эга бўлгандагина уни бартараф қила олади. Инсоннинг маънавий муносабатларини тўғри ёки нотўғри бўлиши унинг одоб ахлоқига боғлиқдир.\nМасалан, фарзанднинг одоби деб, фарзанднинг ота-онаси билан қиладиган муносабатларида ўзини қандай тутишига айтилади. Агар тўғри муносабатда бўлса одобли, акс ҳолда одобсиз деб ҳисобланади. Маънавий муносабатлар моддий муносабатларни ўз ичига олади. Маънавий қийинчиликларни еча олган шахснинг моддий тўсиқлардан ўтиши ҳам осон бўлади. Масалан: фарзандини баркамол бўлиб ўсишини истаган отанинг унга керакли бўлган моддий нарсалар билан таъминлашлиги табиий бир ҳолдир. Шунинг учун ҳам бугунги кунда кўп инсонлар ўз ҳаётларини яхшилашлик учун жамиятда катта лавозимларни эгаллаш, таниш-билишларни кўпайтириш ва обрў-эътиборга эга бўлиш учун бор кучини сарфламоқдалар.\nКўриниб турибдики инсонлар бугунги кунда қандай ҳаракат қилмасинлар аслида ўзларининг моддий ва маънавий қийинчиликларини бартараф қилмоқчилар. Албатта ҳар бир инсон ҳам энг чиройли моддий ва энг самимий маънавий муносабатларни вужудга келтиришликни орзў қилади. Бироқ хаёл бошқа-ю ҳаёт бошқа. Агар ҳаёт инсонларнинг хаёлларига мос бўлиб қолганда ер юзида биронта ҳам изтиробли инсон қолмаган бўлар эди. Аслида эса инсонлар ўз ҳаётларини яхшилашлик учун қанчалик уринмасинлар уларнинг ҳаётлари кундан кунга ёмонлашиб бормоқда. Бундай ҳолатда инсонлар ўтмишларини эслаб завқланувчи ва бугунги кунидан изтиробланувчи бўлиб қолмоқдалар.\nКелажак ҳақида гапирмасак ҳам бўлаверади. Чунки бугунги муаммолар кечагисидан кўпайиб бораётган бир пайтда, қандай қилиб порлоқ келажак ҳақида гапириш мумкин. Албатта ҳаётни яхшилаш учун қилинган ҳаракат ўз самарасини бермаса ҳар қандай инсон ҳам келажакдан умидсизликка тушиши табиий бир ҳолдир. Изтиробларни бу каби кўпайиб бориши натижасида инсонлар порлоқ келажак бўлишлигидан умид узиб, «Замон сенга боқмаса сен замонга боқ» қабилида ечим топмоқдалар. Аммо бу ҳолат порлоқ келажак бўлмаслиги учун далил бўла олмайди. Балки инсонларни мақсад сари ўз ҳаракатларини ўзгартириши керак эканлигига далолат қилади. Токи бу ўзга ҳаракат ўз самарасини берсин ва инсонларни ҳаёти кундан кунга яхшиланиб борсин. Бундай ҳаракатга эришмоқлик учун инсон ҳаётда яна бир муносабатни эътиборга олмоғлиги зарурдир. Бу муносабат билан танишиб чиқайлик.\nАгар ҳаётга эътибор бериб қарасак, ҳаётда инсон ихтиёрига боғлиқ бўлган қонунлар билан бир қаторда, инсон ихтиёрига мутлақо алоқаси бўлмаган қонунлар ҳам бор. Инсон бу қонунларни ўзгартира олмайди ва четлаб ҳам ўта олмайди. Шунинг учун инсон бу қонунларга нисбатан тўғри муносабатни вужудга келтиришдан бошқа чораси йўқ. Масалан: Йил тўрт фаслдан иборат экан инсон уни фақат ёз ёки баҳор қила олмайди. Шу сабабли инсон ҳар бир фаслни талабига бўйин суниб яшашга мажбур.\nҲаётда бу каби ҳодисалар жуда кўп. Инсон бу табиий ҳодисаларни олдида ожиз ва ўз ҳаётини сақлаб қолишлик учун кўп нарсаларга муҳтождир. Зилзила, сув тошқини, вулқонлар, касаллик ва ўлим каби табиий офатлар олдида инсон нима ҳам қила олар эди. Бу каби ҳолатларда инсон ожизлигини ҳис қилади ва ўзидан қудратли бўлган кучни қидиради. Бу илоҳий куч деб аталиб, ҳар бир инсон ўзи тушунган ёки тушунмаган ҳолда кимнидир ёки ниманидир илоҳийлаштиради. Инсонни бу илоҳий куч билан қиладиган муносабати руҳий муносабат деб аталиб, бу инсон четлаб ўта олмайдиган учунчи тур муносабатидир.\nБу уч турдаги муносабатларни кўриб чиқиб шуни хулоса қилиш мумкин. Моддий муносабат деб инсонни ўзига бўйсунадиган нарсалар билан қиладиган муносабатига айтилади. Маънавий муносабат деб моддий муносабатни ўз ичига олган, инсонни ўзи билан бир хил қувватга эга бўлган бошқа инсонлар билан қиладиган муносабатига айтилади. Руҳий муносабат эса, инсонни ўзидан қудратли бўлган куч билан қиладиган муносабати бўлиб, у моддий ва маънавий муносабатларни ҳар иккисини ўз ичига олади.\nБундан келиб чиқадики, инсоннинг моддий ва маънавий муносабатларини чиройлик бўлиши унинг руҳий муносабатига боғлиқдир. Агар инсон ўзини руҳий муносабатини тўғри йўлга қўйса уни моддий ва маънавий муносабатлари ўз-ўзидан яхшиланиб бораверади.\nШунинг учун моддий ва маънавий муносабатлардаги қийинчиликлар кундан-кунга кўпайиб бораётган бир пайтда инсонлар аввало руҳий муносабатларини тўғри йўлга қўйишлари шарт. Фақат мана шу муносабатгина бугунги кунимизни кечагисидан яхшилаб, бизни порлоқ келажак сари етаклайди.\nРуҳий муносабатни тўғри йўлга қўйиш учун биз ўзимиздан қудратли бўлган кучни тўғри топмоғимиз ва унга бўйин сунмоғимиз лозимдир. Аммо бизни ўраб турган ва инсон идрок қила олиши мумкин бўлган бу борлиққа эътибор бериб қарасак ундаги барча нарсалар ўз ҳаётларини сақлаб қолиш учун кимгадир ёки нимагадир муҳтож эканлигини кўрамиз. Илоҳий куч соҳиби эса ҳеч кимга ва ҳеч нарсага муҳтож бўлмаслиги керак.\nҲа , албатта биз ўзимизни ўраб турган бу борлиқдан қудратли куч соҳибини топа олмаймиз. Лекин бу ундай куч соҳиби йўқлигига далолат қилмайди. Негаки ҳар қандай инсон ва ҳар қандай ривожланган фанлар натижалари ҳам ҳаётда инсон идрок қила олмайдиган доира борлигини инкор эта олмайди. Қудратли куч соҳибини ҳам худди шу инсон идрок қила олмайдиган ва борлиги инкор қилинмайдиган доирадан қидирмоқ лозимдир. Инсон ақл-идроки бу муаммо олдида ожиз бўлиб, ўзи идрок қила олмайдиган доира ҳақида хаёл қилишдан нарига ўта олмайди. Бу эса ўз навбатида ҳеч қандай асосга эга бўлмаган келишмовчиликларга сабаб бўлади. Натижада инсонлар ечиб бўлмас муаммога дуч келади.\nИнсонларни моддий ва маънавий изтироблар хор қилиши муқаррар бўлган бир вақтда осмондан раҳмат нури ёғилиб, инсон идрок қила олмайдиган доира билан боғланиш вужудга келди. «Аллоҳдан ўзга ҳеч қандай илоҳ йўқ» - деган бу боғланиш инсоният дуч келган катта муаммони ҳал қилиб берди. Аллоҳни борлигига ва бирлигига далолат қилувчи бу боғланиш Аллоҳ томондан инсонлар учун юборилган катта раҳмат–марҳаматдир. Инсонларни моддий ва маънавий изтироблар қуршаб олган бир пайтда Меҳрибон ва Раҳимли Аллоҳ уларни ҳаётдаги муаммоларини тўғри ҳал қилиб берувчи ва бахт сари етакловчи ҳидоят йўлини кўрсатиб берди.\nБу йўл дин деб аталади. У инсоният ҳаётини бошидан Аллоҳ томонидан одамлар учун туширилган бўлиб, бугунги кундаги энг тўғри дин Ислом динидир. Бу мукаммал дин бўлиб қиёмат кунигача инсоният дуч келиши мумкин бўлган ҳар қандай муаммоларни ҳал қилиб беради.\nҚуръон каримда айтиладики:\nБугун Мен сизлар учун динингизни комил қилдим, мен сизларга неъматимни тўкис қилиб бердим ва сизлар учун Исломни дин қилиб танладим.\nМоида сураси 3оят\nАллоҳ-таъалонинг бу ояти юқоридаги сўзларни ёрқин далилидир. Аллоҳ-таъалонинг инсонлар учун туширган кўрсатмалари бир китобга жамланган бўлиб у «Қуръон» деб аталади ва фақатгина шу китоб инсонлар ҳаёти учун энг тўғри қўлланмадир. Қуръон каримда айтиладики:\n(Аллоҳ таъолонинг ҳақ каломи эканлигида) ҳеч қандай шак-шубҳа бўлмаган ушбу китоб ғойибга ишонадиган, намозни тўкис адо этадиган ва биз ризқ қилиб берган нарсалардан инфоқ-эҳсон қиладиган тақволи кишилар учун Ҳидоят – Тўғри Йўлдир.\nБақара сураси 2-3 оятлари\nОятлардан кўриниб турибдики дин аввалгилардан қолган афсона ёки эртак эмас, ҳаётни маълум бир қисмига ечим берадиган ноқис нарса ҳам эмас, қарилик учун эрмак ҳам эмас. Балки дин Аллоҳ-таъало томонидан туширилган бўлиб, инсонларни дунё ва охират бахту-саодатига етакловчи ҳаёт йўлидир. Бу йўлда юриш ёки юрмаслик инсон ихтиёридадир. Ким бу йўлда юрмасликни ихтиёр қилса кофир ҳисобланиб, бу дунёда моддий ва маънавий изтироблар билан яшаши, охиратда эса дўзах азобига гирифдор бўлиши муқаррар.\nҲали (Қиёмат Куни) кофир бўлган кимсалар мусулмон бўлишни истаб қолурлур.\n(Эй Муҳаммад алайҳиссалом), уларни қўяверинг, еб-ичиб, фойдаланиб қолсинлар, орзу-ҳавасларига машғул бўлаверсинлар. Бас, яқинда (бу қилмишларининг оқибати нима бўлишини) билиб олурлар\nҲижр сураси 2-3 оятлар\nЭнди ким бу йўлда юришликни ихтиёр қилса мусулмон ҳисобланиб, унга дунёю охират неъматлари нақд қилингандир.\nИймон келтирган ва (Аллоҳдан) қўрқувчи бўлган зотлар учун ҳаёти дунёда ҳам, охиратда ҳам хушхабар бордир. Аллоҳнинг Сўзлари (оятлари) ўзгартирилмас. Мана шу (мазкур неъматларга эришиш) буюк саодатдир.\n"Юнус" 63-64 оятлар\nБундай бахтга эришмоқлик Аллоҳ-таъало борлигига ва бирлигига иймон келтиришдан бошланади. Иймон тилда айтишликни ўзи билан комил бўлиб қолмайди. Бунинг учун тилда айтилган нарса амалда тасдиқланмоғи шарт. Бу эса осон иш эмас. Шунинг учун ҳам «Айтиш осон, қилиш қийин» деган ҳикматли сўз ўтмишдан бизгача сақланиб келган. Иймон исломнинг асоси бўлиб, инсонни Аллоҳ-таъалонинг буйруқ ва тақиқларига қай даражада амал қилиши уни иймонига боғлиқ бўлади. Аллоҳ-таъалонинг буйруқ ва тақиқларига тўлиқ амал қилишлик учун инсон комил иймон эгаси бўлиши керак. Меҳрибон ва Раҳимли Аллоҳ бизга қандай қилиб комил иймон эгаси бўлишлик йўлини кўрсатиб берди.\nКуръони - каримда айтиладики :\n(Эй Муҳаммад алайҳиссалом, Сиз ўзингизга нозил бўладиган Куръонни барча мавжудотни) яратган Зот бўлмиш Парвардигорингиз номи билан (бошлаб) ўқинг! У инсонни лахта қондан яратган (Зотдир). Ўқинг! Сизнинг Парвардигорингиз (инсониятга) қаламни (яъни, ёзишни — хатни) ўргатган ўта Карамли Зотдир. У Зот инсонга унинг билмаган нарсаларини ўргатди.\nБу ҳаёти дунё фақат (бир нафаслик) ўйин-кулгидир, холос. Албатта, Аллоҳдан қўрқадиган кишилар учун охират диёри яхшироқдир. Ахир ақл юргазмайсизларми?!\n«Анъом», 32 оят\nАлбатта осмонлар ва ернинг яралишида ҳамда кеча ва кундузнинг алмашиниб туришида ақл эгалари учун (бир яратгувчи ва бошқариб тургувчи Зот мавжуд эканлигига) оят-аломатлар бордир.\n«Оли-Имрон» 190 оят\nИнсонни иймон эътиқодга чақирувчи бу ва бу каби оятлардан маълум бўладики, иймон комил бўлишлиги учун инсон аввало ўқишлиги, фикр юритишлиги ва ақл эгаси бўлиши керак. Лекин ҳар қандай нарсани ўрганишлик ҳам инсонни комил иймон эгаси бўлишига олиб бормайди. Ҳатто инсон тўғри нарсани ўргансаю ўз ўрнига хос тўғри тартибда ўрганмас экан, уни амали эмас фақат тили мукаммал бўлиб бораверади. Натижада бундай инсон ўзининг моддий ва маънавий хоҳишлари қурбонига айланади. Ҳадиси қуддусида айтиладики:\n"Эй Одам фарзанди! дойим умрингни хаёти-дунё учун саърф килаверсанг, качон бундай чексиз умидлар билан тавба излайсан, озгина амалинг билан охиратни умид киласан, ибодатли зоҳидларни сўзини сўзлайсану ўзинг мунофиқларни ишини қиласан”\nШунинг учун ҳам айни бугун зарур бўлиб турган нарсани ўрганишлик диннинг асоси ҳисобланади. Ҳадиси қудусида айтиладики :\n«Эй Одам фарзанди! Мен сендан эртанги ибодатингни сўрамайман бас сен ҳам мендан эртагалик ризқингни сўрама».\nШунинг учун ҳам ким динни тилда эмас дилда устивор қилишликни истаса, дин маълумотларни тўғри ва тартибли ўрганиши зарурдир. Токи бу муаммолар тўлиқ ҳал бўлмагунча. Қуръони - каримда айтиладики:\nКофир бўлган кимсалар: "(Нега) бу Қуръон унга (Пайғамбир алайҳиссаломга) битта тўплам бўлган ҳолида нозил қилинмади?", дедилар. (Эй Муҳаммад алайҳиссалом), Биз у — Қуръон билан Сизнинг дилингизни устивор қилиш учун мана шундай (парча-парча ҳолда нозил қилдик) ва уни дона-дона қилиб баён этдик.\n«Фуркон» 32 оят.\nЮқоридаги айтилганлардан кўриниб турибдики иймон ҳақида гап борар экан, уни мукаммал бўлиши учун нимани ўрганиш кераклигини билиш муҳимдир. Аллоҳ-таъало раҳмат қилиб юборган энг тўғри ва мукаммал дин бўлмиш ислом дини ҳақидаги илк хабар ушбу оятлар билан бошланади.\n(Эй Муҳаммад алайҳиссалом, Сиз ўзингизга нозил бўладиган Куръонни барча мавжудотни) яратган Зот бўлмиш Парвардигорингиз номи билан (бошлаб) ўқинг! У инсонни лахта қондан яратган\n«Алақ» 1-2 оятлар\nБу оятлар инсонни барча нарсаларни Яратувчи томонидан яратилган махлуқ сифатида ўрганишликка буюради. Барча яратилган махлуқлар ичида инсонни ўрганишлик алоҳида такидланади. Дарҳақиқат кимки инсони ҳаётдаги ўрни ва мавжудлик маъносини тушунса у албатта Роббисини таниди. Ойша розиаллоҳу анхо онамиздан ривоят қилинган ҳадисда шундай дейлади: Ойша розиаллоху анхо онамиз пайғамбаримиз Муҳаммад соллоллоҳу-алайҳи вассаллам дан сўрадилар\n–– Ё Росулуллоҳ инсон қачон Роббисини танийди ;\nпайғамбаримиз Муҳаммад соллоллоҳу- алайҳи вассаллам жавоб бердилар\n–– Қачон ўзини таниса\n(Ал-Моварди) «Адаб-уд-дунё вад-дин», 231 бет\nШунинг учун кимки бугун ўз иймонини заиф деб билса ва уни Меҳрибон ва Раҳимлик Аллоҳ кўрсатган йўл билан кучайтиришни истаса у аввало ўзини, ҳаётдаги ўрнини ва мавжудлик маъносини ўргансин.\nАлбатта инсон бу борлиқдаги яратилинган мавжудотларни энг афзалидир. Бирон устунликлари сабаблик кичкина жамоа ичида афзаллигини ҳис қилаётган инсон ўзини афзал бўлишликка сабаб бўлган нарсани яхши билади.\nПросмотров: 3594 | Добавил: himoyachi | Рейтинг: 3.8/4


Бош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологиясиЗулфия Қуролбой қизи (1966)Зулфия Қуролбой қизи. Бойвучча (ҳикоя)\nУни қонсираган шафақ еб қўйди.\nШамол турди. Шамол қуёшнинг нимпушти қони сачраган уфқнинг чекка-чеккасида дайдиб юрган булутларни ҳайдай бошлади.\nАммо… зум ўтмай осмонни қоп-қора булут қоплади.\nҲовлига туман ва қоронғилик бостириб кирди.\nАёл зим-зиё дераза олдида турарди.\nХонага аёлнинг тутинган синглиси Руқия кирди. Қўлида патнис.\nБир қўли билан чироқ тугмасини босди.\nАёл миқ этмади. Ҳатто ўгирилиб қараб қўймади.\nРуқия патнисни кўтарганча остонада туриб қолди.\nАёл ташқаридан кўз узмасди.\nБир маҳал унинг мижжаларидан ёш томчилай бошлади.\n– Опа… – Руқия на нонушта олиб келдим дея олар, на кечлик… Бу уйда анчадан буён кун билан туннинг ўрни алмашиб қолганди. – Сутчойингиз совиб қол…\nРуқия гапини тугата олмади. Аёл кескин бурилиб ўшқириб берди:\n– Йўқол, Руқия! Кўзимга кўринма!\nҚичқиргани камлик қилгандай, мушукни ҳайдагандай қўлини силкиди.\nРуқия қўлида патнис тутганча қимир этолмай қолди. Патнис титради ва кўксида бир қуш безовталанди: “Текин томоша бошланди!..”\nАёл қўлларини кўксида чалиштирганча яна ташқарига тикилди.\nДераза ортида зимистон жарлик пайдо бўлган, ичкаридан тўкилган сарғиш нур жарликни ёритишга ожизлик қилар, бўшлик қаъридан мўр-малахдай ўрлаётган туман тап тортмасдан ичкарига ёпириларди… лекин аслида бундай эмасди, ташқарида чигирткалар чириллар, йўлак четидаги чиннигулларнинг иси атрофни тутар, тўлин ой эса сахийлик билан мўл-кўл ёғду сочарди оламга…\nАёл зимистон жарликка қанчалик тикилмасин, ҳеч нарсани илғай олмади.\nКейин қунишганча ортига ўгирилди. Унинг намхуш кўзлари ювош тортганди.\n– Олиб ке.\nАёл оромкурсига чўкди.\nРуқия патнисни столча устига қўйди. Кейин деразани ёпайми дегандай аёлга қаради. Аёл миқ этмади.\nУ финжондан ўрлаётган буғга тикилиб қолганди.\nТашқарида нимадир гумбурлади.\n– Қор ёғади-ёв… – деди Руқия аёлнинг саволчан нигоҳига жавобан.\n– Хўжайин келдими? – сўради аёл совуқ уфураётган деразага бир қараб қўйганча.\n– Йўқ ҳали.\n– Қизгина хонасида ўтириб нимадир ёзяпти.\n– Шунинг учун товуши чиқмаётган экан-да. Фурқат-чи?\n– Фурқатжон ҳали кўчадан келмадилар.\n– Ҳа, кеп қолар.\nРуқия ташқарига йўналди. Ундан оҳиста “тақ” этган овоз қолди хонада…\nАёл оромкурсига ястанди.\nОромкурси қаршисидаги стол устида банкдан берилган ҳисоб рақамлари, енгил машина ҳужжатлари, четларига олтин суви юритилган қутича бор эди. Столдан нарироқда қоқ ўртасидан дарз кетган тўртбурчак тошойна аёлнинг қаҳридан қўрққандай қалтираб турарди: “Менинг айбим йўқ!..”\nТошойна ёнида тумба. Тумба устида жойнамоз. Четлари кашталанган, лекин чанг босган…\nТумба тепасида иккита портрет жилмайиб турибди. Портретлардан бирини ялтироқ чилвир маҳкам ўраб олган…\nАёл кўзларини юмди.\nБир маҳал ташқарида нимадир қаттиқ гулдиради.\nКўзи илинган аёл ваҳима ва аросат ичида титраб кетди. “Ё раббим!”\nСониянинг аллақайси улуши ичра навниҳол қизнинг додлаб бақириши, дунёни бошига кўтарган чинқириғи, алланарсаларнинг ғажир-ғужури, қандайдир кишиларнинг қўпол сўкинишлари… аёлнинг миясини пармалаб, юрагини даҳшат ва қўрқинчга тўлдирди.\nАёлнинг кўзлари чақчайиб кетди.\n…Сочлари ёйилган, тўзғиган, нозик бўйнига ялтироқ чилвир ўралган йигирма ёшлардаги қиз бор овози билан чинқирганча хонани гир айланиб югурар, ялтироқ чилвир унинг ортида илондай билангларди.\nДевордаги жилмайиб турган қиз портрети ўрадай қорайиб турар, пастда ойна синиқлари ётарди.\n– Ифлослар! Ярамаслар! Бу ишларинг учун ҳали жавоб берасанлар!\nАёл даҳшат ичида туриб қолди.\nҲолдан тойган, гиламга чўк тушган аёл ниҳоят нима қилиши кераклигини эслади.\nЮгуриб бориб қизини қучоқлаб олди, афтодаҳол қиз юлқинди, онасининг қучоғидан чиқишга уринди, аммо она маҳкам қучоқлаб тураверди. Ниҳоят, Комила бироз тинчланди, онасининг кўксига бошини қўйганча… изиллаб йиғлаб юборди:\n– Ахир бу аҳволда қандай яшайман?!. Қандай яшайман… – Кейин кимларгадир ялина бошлади: – Илтимос, менга тегманглар… жон акалар! Илтимос, мени жувонмарг қилманглар!..\nАёлнинг етмиш икки томири зириллаб кетди. Қизи тортган азобларни ўз танида, ўз вужудида ҳис этиб аламдан инграб юборди.\nНиҳоят, қиз бутунлай ўзига келди.\n– Ойи, мени деб кўп қийналдингиз-а? Энди ҳеч нарсани ўйламанг, мен яхшиман, – дея онасининг қулоғига шивирлаб қўйди у.\nАёл миқ этмади, кўзига ёш олди, қизининг жавдираб турган нигоҳлари жавоб кутаётганини англаганидан кейин:\n– Сен билан уканг тинч бўлсаларинг, бас, менга бошқа ҳеч нарса керакмас! – деди у.\nШу билан олам гулистон бўлди. Комила хотиржам тортди.\n– Сиз бораверинг, ойи…\nАёл қизининг буткул хотиржам тортганига ишонди ва ўрнидан турди.\nҚиз яна портрет ичидан жой олди.\nЯлтироқ чилвир унинг сочларини тараб, ўра бошлади…\nОппоқ, ярқироқ, қадам ташлаётган одамнинг акси кўринадиган мармар зиналардан бир-бир босиб пастга тушаётган аёл туйқусдан жиринглаган эшик қўнғироғидан чўчиб тушди, юришдан тўхтаб, паришон ва ғамгин нигоҳлари билан Руқияни қидирди.\nРуқия шундоққина зина тагида, нақшинкор панжара ортида турарди.\n– Опа… Бугун маошимни оладиган куним, агар иложи бўлса… – деди у панжара ортидан чиқиб.\n– Шу ердамидинг? Эшикни очмайсанми? Нодир келди, шекилли, – деди аёл унинг маош ҳақидаги сўзини эшитмаганга олиб.\n– Эшик жирингламади… Укангиз ҳам келганлари йўқ, бундан кейин умуман келмасалар керак, буларнинг ҳаммаси… кўзингизга кўриняпти… Ибодат қилинг, илтимос… Кейин агар иложи бўлса, бугуноқ маошимни берсангиз, ўғлимнинг ўқишига…\nАёл унинг сўзига яна парво қилмади.\n– Бор, эшикка қара дедим! – зуғум қилди аёл.\nРуқия ноилож ташқарига чиқиб эшик ортига бекинди.\nАёл дераза ойнасидан ташқарига кўз ташлади.\n…Руқия қадимий услубда ишланган иккинчи дарвоза олдида ёшгина жувон билан гаплашиб турарди.\nАёл беихтиёр ортга тисланиб, ўзини четга олди: “Яна келибди-да, ярамас!” Аёл қаҳр-ғазаб зўридан титраб кетди. Худди шу вақт Руқия эшикдан мўралади.\n– Опа, яна ўша танноз…\n– Йўқолсин! – аёл бақириб юборди. – Мен сенга нима дегандим?! Эшигимга яқин йўламасин демаганмидим?!\n– Шундай дегандингиз…\n– Яна айтаман, қорасини ўчир бу ердан! Кўзимга кўринмасин!\nРуқия эшикни ёпди.\nАёл асабийлик билан ғудранганча чарм креслога бориб ўтирди. Бироқ кўп ўтира олмади. Ўрнидан туриб хонада у ёқдан бу ёққа юра бошлади. Эгнидаги кўйлаги унинг азадор эканлигини билдирувчи либос бўлса-да, ниҳоятда нафис ва қимматбаҳо матодан бичими жуда келиштириб тикилгани боис ўзига ярашиб турар, ёши элликдан ошса-да, ҳамон тиниқ, ажинсиз юзини яна-да оқартириб кўрсатарди.\nАёл хонага, нафақат хонага, балки дунёга сиғмай, у ёқдан бу ёққа бориб келаркан, қанча уринса-да, хавотирли ҳаяжонини боса олмай турган бир вақтда Руқия яна эшикдан мўралади.\n– Вой дод! – аёл бошини чангаллади.\n– Нима қилай ахир?.. У кетмаяпти, гапларимни эшитишниям хоҳламаяпти!\n– Билмадим! Мен билмайман! Лекин нима қилиб бўлсаям уни йўқот!\n– Милиса чақирайми?\n– О… йўқ! Нималар деяпсан?! – аёл қўрқинчли тарзда кўзларини чақчайтирди.\n– Хўп, яна бир уриниб кўрай-чи…\nАёл ҳолдан тойиб адойи-тамом бўлгандек ўриндиққа ўзини ташлади. “Ярамас! Ифлос!”\n– Опа… – Руқиянинг овози қулоғи остида эшитилганда аёл сесканиб тушди. Шоша-пиша қаддини ростлади.\n– Анови танноз кетди…\n– Ҳа. Лекин…\n– Нима лекин? Чайналмасдан гапир!\n– Яна келаман деб кетди. Энди у сизни тинч қўймасмиш. Яхши гапига кўнмасангиз, қонун йўли билан ҳақини ундириб олармиш…\n– Ҳақини… ундириб олармиш?..\n– Ҳа, боласи Комилбекдан бўлганидан кейин…\n– Чучварани хом санабди!\n– Опа… – Руқия журъатсизлик билан шундай деди-ю, индамай қолди.\n– У келса… нима қиламиз?\n– У ёғи билан ишинг бўлмасин!\n– У боя мени ҳақорат қилди. Эмишки, сиз одамларнинг кўзига мени тутинган синглим деркансиз. Лекин аслида хизматкорга қарагандай қарармишсиз….\n– Парво қилма. Сен мени билсанг бўлди. Одамларнинг гапи билан ишинг бўлмасин, – бироз ўзини босиб олган аёл тутинган синглисини юпатди.\n– Агар қўлида боласи бўлмаганда…\n– Тағин боласи билан келибдими?.. – овози ўзгариб сўради аёл.\nАёл ўйланиб қолди.\nРуқия нимадир демоқчи бўлиб тараддудланиб турди-да, аёлнинг авзойига қараб фикридан қайтди. Бир-бир босиб ташқарига йўналди.\nАёл қарғанди: “Жасадинг гўрда чирисин, илойим! Сени дастингдан қизим жувонмарг бўлди! Топган пулларинг кафанлигингга ярасин!”\nАёл шахд билан тепага кўтарилди.\n…Комилбек хонасида эди. У ҳозиргина қабрдан чиқиб келган, аммо ўз аҳволидан уялгандай, ниҳоятда хижолатли эди .\n– Нималар бўляпти ўзи? Нега ташвиш бошимиздан аримай қолди? – деганча кириб борди у эрининг хонасига.\n– Бу душманларимнинг иши… Шошмай туришсин, ит кунини бошларига соламан ҳали! – деди дераза олдида турганча ўзининг у ер-бу ерини бекитишга уринаётган Комилбек. Кейин хотинига ўгирилди. – Лекин сен эътибор берма, ўтиб кетади.\nЭрининг хотиржамлиги, боши узра қора булут тўпланаётганини сезса-да, парво қилмасликка уринаётгани аёлнинг чатнаб турган асаб торлари устига ёққан нафрат, нафрат, нафрат қорлари бўлди.\n– Бас, етар! Ҳозироқ милисага хабар бераман!\n– Биз қонундан паноҳ тополмаймиз!\n– Жонимга тегди бундай ҳаёт! – чинқирди аёл.\nКомилбекнинг ёноқларидаги ғуддалари ўйнади. Асабийлашди. “Яқиндагина қачон биз ҳам одамларга ўхшаб бекаму кўст яшаймиз, демаганмидинг?!” демоқчи бўлиб, оғиз жуфтлади, аммо индамади.\n– Сиз билан яшаб турсам тинчлик бўлмас экан, – деди аёл кутилмаганда. – Яхшиси ажрашайлик!\nКомилбекнинг юзи бўзарди. Аёл бунга парво қилмади.\n– Ё бўлмаса вақтинчага уйдан чиқиб кетинг! – деди у аввалгидан ҳам қатъий оҳангда. – Менга тинчлик керак!\n– Шундайми… – деди Комилбек анчадан кейин худди ҳафсаласи пир бўлган одамдек ҳазин товушда.\n– Шундай! Ҳамма кўргиликларим сиз туфайли! Агар сиз… Агар сиз аллақандай ишларга аралашиб юрмаганингизда Комилам хароб бўлмасди! Номусига чидай олмай ёш жонига қасд қилмасди!.. Қандайдир шаллақи хотин ҳароми боласини рўкач қилиб, уйимга бостириб келмасди! Фурқатжоним…\nКомилбек хотинига бир неча сония сўзсиз тикилиб қолди. Тупроқ нуқси урган юзи аллақандай зўриқишдан бўғриқиб кетганди.\n– Шу фикрда экансан… нимаям дердим, – деди Комилбек, сўнг сўзларим қандай таъсир этаркин, дегандек хотинининг юзига тикилди.\n– Худога шукр! – деб юборди аёл беихтиёр.\nКомилбекнинг юз-кўзларида ғазаб учқунлари чақнади, хотинини уриб юбормоқчи бўлгандек ҳезланди, кейин нима учундир бирдан ҳовуридан тушиб, тумтайиб олди, аёлига бир олам гинаю таъна аралаш маъюс назар ташлади, гўё ҳаммасини сен учун қилгандим, дегандек…\nОстонада Руқия пайдо бўлди.\n– Опа… Ўғлингиз… – деди-ю шошилганча ортига қайтди.\nАёл унинг ортидан югурди.\n– Бу ёққа, – Руқия уни ўғлининг ётоғи томонга бошлади.\nАёл хонага кириб борганида ўн етти ёшлардаги йигитча каравотда ғужанак бўлиб ётар, қўл-оёқлари тинимсиз қалтирарди.\nРуқия унинг тепасида парвона.\n– Фурқатжон… Болам… – ўғлини касал бўлиб қолди, деб ўйлаган аёлнинг жон-пони чиқиб кетди. Фурқатни қучоқлаб бошини бағрига босди. – Нима бўлди, болам? Қаеринг оғрияпти?..\nФурқат жавоб бермади. Гапиришга ҳоли йўқ, нафақат қўл-оёқлари, балки бутун вужуди ғайритабиий жазавадан қалт-қалт қиларди, тишлари такилларди, кўзлари қўрқинчли олаярди. Билаги кўкариб-қорайиб кетганди.\n– Унга нима бўлди, Руқия?!. Боламга нима бўлди?!.\n– Бу душманларимизнинг иши. Лекин аввал дўхтир чақирайлик…\n– Чақир! Чақирмайсанми?! Нега қаққайиб турибсан?!\n– Хўжайин… – эҳтиёткорлик билан деди Руқия.\n– Хўжайинни ҳам чақир! Бўл тез! – аёл яна ўғлига юзланиб, унинг юз-кўзларини силай бошлади. – Болажоним, нима бўлди сенга…\nФурқат жавоб бермади.\n– Опа… ўзингизни қўлга олинг…\nРуқия нимадир демоқчи бўлди, аммо аёл уни гапиртиргани қўймади:\n– Сен ҳаммасини билгансан! Била туриб менга айтмагансан! Нонкўр! Берган тузим кўр қилсин сени!\nРуқия довдираб қолди, ҳушини жамлаганидан кейин ўзини оқлашга уринди, ҳатто қасам ичди ҳам, аммо аёл унинг илтижоларига қулоқ солмади.\nРуқия ув тортиб йиғлаб юборди. Ва югурганча ташқарига чиқди, ҳовлини кесиб ўтиб, дарвоза ёнидаги ҳужрасига қамалди. Кўксида бир қуш безовта чирқиллади: “Сен текин томошани такрор-такрор кўришдан чарчамайдиган ягона томошабинсан!..”\nЭрталаб Руқия меҳмонхонага кирганида аёл ҳамон боласини қучоқлаб ўтирарди.\nРуқия аёлнинг ёнига келди.\nАёл бирдан қалқиб тушди. Кимдир аямасдан миясига тош билан ургандек, сакраб ўрнидан туриб кетди.\nАммо шу заҳоти шилқ этиб қулади.\nНиҳоят, аёл кўзларини очди, лекин уни бутунлай ўзига келди деб бўлмасди. У гоҳ иситма ичида алаҳлар, гоҳ атрофига тийрак назар ташлаб, ҳаммасини аниқ-тиниқ ҳис қилиб тургандек, бошига тушган шўришларга сабр қилишдан ортиқ чораси қолмагандай маҳзун, мунис кўринар, Руқияга гоҳ мутеларча, гоҳ мутаассибларча боқар, гоҳ миясида ўпирилиш юз берган одамдай дунёга аллақандай туманли парда ортидан қарар, атрофида аллақанча одамлар йиғилиб, у ҳақида гаплашаётгандай ва унинг мол-дунёси важидан талашиб-тортишаётгандай, жанжаллашаётгандай бўлар, гоҳида эса ҳамма ундан безиб, уни ташлаб кетгандай, нотаниш манзилда ёлғиздан ёлғиз, саргардон қолиб кетгандай бўлар, аммо бу ҳолат узоққа чўзилмас, дам ўтмай хўрак ҳидини сезган каламушлардай, нариги хонада тўпланиб, ўзларича алланималарни бўлишиб олаётган яқин қариндошлари ўқтин-ўқтин эшикни очиб, унга қараб қўяётгандай, нигоҳлари билан унга “Қачон ўларкин, очкўз бойқуш?” дея зуғум қилишаётгандай бўлар, айниқса, укаси Нодирнинг нигоҳларидаги нафрат ҳамманикидан кучлироқ эди.\nБундан бир ҳафта аввал…\nМиясида аллақандай ўзгариш юз бераётганини англаган аёл ниҳоят, мерос масаласида бир қарорга келиши лозимлигини тушуниб етди ва кечаси уйқуга кетиш олдидан хаёлан бор бисотини баҳоли қудрат қариндошларига улашди. Ҳатто бева-бечора Руқияни ҳам унутмади. Унга бироз маблағ ажратди. Мероснинг қолган қисмини гиёҳвандларни даволайдиган касалхонага хайрия қилишни кўнглига тугди. Қарори қатъий эди.\n“Мендан бой, бадавлат аёл йўқ, – деб хаёлидан ўтказди аёл маҳзунлик билан шу кеч. – Қаерга қўлимни узатсам етади! Лекин нима қиламан шунча пулни? Ёшим ўтиб қолди. Ҳаётимни қайтадан бошлашнинг иложи йўқ! Эримнинг елиб-югуриб топгани яхши кунларимизга буюрмади, ҳеч қурса бировларнинг камини тўлдирса, бировларнинг дардига малҳам бўлса, кўнглим таскин топармиди?”\nЭртаси куни нонушта вақтида кечаси тузган режасини эслаб, қариндошларга мерос улашиш масаласида ўйланиб қолди. “Шошилмадиммикин?” дея ўзига ўзи савол берди. Иккинчи қаватда, ёзги айвондаги тебратма креслода ўтирганча ҳовлисига назар ташлади. Кенг-мўл, озода, қасрмонанд ҳовли-жойнинг бир қисмини болажон синглисининг ижарама-ижара санқиб юрадиган ўғлига ажратганди. Ҳадемай жияни хотинию бола-чақаси билан кўчиб келса… “Ҳамма ёқ ифлос бўлиб кетса керак…” маҳзунлик билан хаёлидан ўтказди аёл. Юраги “жиз” этди.\nТушлик қилиб ўтирганида эса феъли айниб қолишидан чўчиб, нима бўлганда ҳам бугун кечга қариндошларини уйига тўплаш ва тузган режасини эълон қилиш ҳақида укаси Нодирга маслаҳат солди. Бирдан-бир ишонгани шу укаси эди. Анча йиллар муқаддам эски папкасини қўлтиқлаб, уйидан заводга, заводдан уйига йиртиқ туфлида пойи пиёда қатнайдиган, она бир, ота бошқа ўгай укасидан бошқа айтарли қариндош-уруғи бўлмаган Комилбекка ота-онасининг розилигисиз турмушга чиққани учун опасини кечирмай юриб-юриб, кутилмаганда поччасининг ишлари юришиб, шаҳарнинг энг бой одамларидан бирига айланганидан кейин ҳеч нарса бўлмагандай, уни йўқлаб кириб келган ва анча йиллик гинани унутиб, узилган риштани боғлаган одам мана шу укаси Нодир эди. У аввал ўзи келган бўлса, кейин онасини олиб келди. Салдан кейин отасини… Лекин ярашув Нодир кириб келмасдан сал олдинроқ юз берганди чамаси. Ўшанда Нодир азбаройи тирикчилик важидан киракашлик қилиш учун ижарага олган машинасини симтўсиққа уриб олиб, на машина эгасининг ойлик ҳақини, на пачақ бўлган аравасини таъмирлаш учун чақа тополмай, бир сиқим бўлиб юрганида мана шу Руқия орқали анча-мунча пул бериб юборган куннинг эртасига биринчи бўлиб онаси йиғлаб қўнғироқ қилганди: “Яхшиям сен бор экансан, болам!” Севгани ёнида бўлгани билан юрагининг бир чети кемтик бўлган аёл учун бу гаплар олам-жаҳон шодлик бахш этганди.\nЎшанда у ич-ичидан ўзидан эмас, Комилбекнинг пулларидан миннатдор бўлган, бекаму кўст яшаш истаги эса ҳаётининг мазмунига айланганди. Ахир кўзёшлару изтироблар ҳал қила олмаган нарсаларни бир сиқим қоғоз ўз ўрнига қўйиши мумкин экан-да!..\nХуллас, Комилбек тириклигида сал-пал ийманиб юрадиган, лекин машъум кўргиликлардан сўнг ҳеч ким ундан илтимос қилмаган бўлса-да, бу уйда ўзини хўжайиндай ҳис қилиб, опасининг иссиқ-совуғидан хабар олиб турган укага тушлик вақтида айтилган мерос ҳақидаги гап негадир ёқмагандай туюлди. Ҳардамхаёл опа шоша-пиша: “Лекин меросга асосий даъвогар ўзинг бўласан,” деганидан кейингина унинг бужмайган юзига табассум югурди.\n– Ҳа, албатта, уларнинг ҳам ҳақи бор-да, адолат билан тақсимлайверинг, бировнинг ҳақи бировга керакмас, – деб қўйди укаси олийҳимматлик билан.\nАёл укасига зимдан назар ташларкан, негадир маблағнинг бир қисмини гиёҳвандларни даволайдиган касалхонага хайрия қилмоқчилигини айтмади. Айтгиси келмади. Пул ҳозирча уники бўлса, нимани истаса шуни қилади-да.\nМеҳмонлар кечки соат саккизга чақирилди. Лекин улар соат олти ярим бўлмасдан тўпланишди. Аёл бундан аччиқланди, лекин билдирмади.\nЎгай уканинг ҳовлида турган машина атрофида айланишаётганига кўзи тушганда негадир Нодирнинг ғазаби қайнаб кетди. Аёл буни сезди ва укаси томонга иддао билан қараб қўйди. Аммо Нодир буни сезмади, у еб юборгудай бўлиб, ўгай ука томонга қараб турарди. Ёшлигидан машина ҳайдашни орзу қилган, аммо қўли калталигидан ҳалигача орзусига эриша олмаган ўгай ука Нодирнинг ғазабнок нигоҳини пайқамади. Ҳавас билан машина капотини силаркан: “Тулпор! Ҳақиқий тулпор!..” – дея ғудранарди у. “Меросни бўлиб берган куним, улар бир-бирлари билан қирпичоқ бўлишади-ку! – қўққисдан миясига урилган фикрдан аёл қўрқиб кетди. – Дарвоқе, нега бу томонини ўйламадим?”\n– Бу уй эмас, қаср-ку қаср! – дегани эшитилди ижарачи жиянининг. – Қани энди болаларим билан бир умр шундай уйда яшасам!\nАёл ўгирилиб қараб юмшоқ креслода ижарачи жиянининг оёқларини чалиштирганча ястаниб ўтирганини кўрди. Жиянининг хотини – мумсик келин эса хориж мебели ёнидан жилмас, ҳадеб ва ҳадеб кафти билан мебелни силагани силаган эди. “Бу мебелни қўл билан ушлаб бўлмайди!” деб бақириб юборди Нодир бу гал ўзини босолмай. Аёл ўзини эшитмаганга олди. Мумсик келин эса айб иш қилиб қўйгандай Нодирга узрли нигоҳ ташлаб, шоша-пиша нари кетди.\nСоат саккизлар атрофида ҳамма меҳмонхонадаги стол атрофига тўпланди. Дастурхон тўкин эди. Аммо нима учундир қариндошлар ноз-неъматларга қарашмасди. Ҳамманинг нигоҳи аёлга қадалганди.\n– Жуда сиқилиб кетдим… Шунинг учун сизларни чақиртирдим, – деди аёл қариндошларининг унсиз саволларига жавобан.\nҚариндошлар кирпи ютган илондай сумрайиб қолишди. Айниқса, ўз укаси Нодирнинг юзига қараб бўлмасди.\nКейин иддаоли хитоблар эшитилди:\n– Кеннайи, ахир…\nАёл миқ этмади. Кўзларини тўкин дастурхонга тикканча қилт этмай ўтираверди.\nҚариндошлар бирин-кетин хонадан чиқишди.\nЭнг охирида укаси Нодир қизариб-бўзарганча, лом-мим демасдан хонадан чиқаркан, эшикни шундай зарда билан ёпдики, деворлар зириллаб кетди. Аёл қулоқларини бекитди. Бир неча сония ўтгач, эшик оҳиста очилиб укаси хонага кирди. У ниманидир ўйлаган шекилли, бояги зардасидан асар ҳам қолмаган, нигоҳлари айбсиниб боқарди.\n– Опа, узр, боя эшик бехосдан…\nАёл индамади. Аммо укасига нега қайтиб келдинг, дегандай қаттиқ тикилди.\n– Мен, очиғи, тушунмадим, опа…\n– Ҳали вақт бор, шошилма, – деб жавоб берди аёл хотиржам ва қатъий оҳангда.\nШундан кейин Нодир чиқиб кетса бўларди, авваллари шундай қиларди, лекин бу гал кетишни хаёлига ҳам келтирмади.\nАёлнинг қони қайнади, аммо куч билан ўзини босиб, яна хотиржам оҳангда деди:\n– Биласанми, мен ўйлаб кўриб, эримдан нимаики қолган бўлса, барини касалхонага хайрия қилишга қарор қилдим.\nНодир шайтонлаб қолаёзди.\n– Ўйлаб гапиряпсизми шу гапларни, опа?! Одам ҳам шунчалик ақли калта бўладими?! Касалхонага хайрия қиламан деганингиз нимаси? Касалхона сизнинг мурувватингизга зор қоптими? Ўз жигарларингизни ўйлаш ўрнига… Боласи гиёҳвандликдан ўлиб кетган бошқа оналарнинг қилаётган хайрияси ҳам етиб ортади уларга…\nАёл мийиғида кулимсираганча укасининг сўзларини тинглади, аммо ортиқ чидаб туролмади. Стол устида турган вазани шаҳд билан олиб тўртбурчак тошойнага қараб улоқтирди.\nОйнага дарз кетди. Ваза синди.\nТутқаноқ жазавасидан ҳушини йўқотиб, кутилмаганда ўзига келгандек бирдан сесканиб тушган Нодир жим бўлди, опасига еб юборгудек ваҳшиёна назар ташлади. Аёл ўз укасини таниёлмай қолди.\nНодир шарт бурилиб ташқарига отилди.\n“Мана, яна бир жигаримдан айрилдим… У энди қайтиб келмайди, остонамниям ҳатламайди…”\nВужудини аллақандай паришонлик, армон ва ғам-ғусса чулғаб олди. Ўзини ёлғиз ва ночор ҳис эта бошлади.\nАгар ҳаёти шу тарзда давом этганида, балки у кўпга бормасди. Аммо кунларнинг бирида…\n“Агар ҳисоб рақамимда икки миллиард пулим бўлмаганида,” деган ўй хаёлига келди-ю аёл бирмунча ўзини ўнглагандек бўлди.\nПашша йирингли ярадан озиқ олгандай, аёл ҳаётидаги нохушликдан ўзига тасалли топди…\nТаниш овоз эшитилгач аёл бошнини кўтарди. Қаршисида патнис кўтарган Руқия турарди.\n– Дорингизни ичволинг, кейин нонушта қиласиз.\nБироздан кейин аёл кўзи тўла ёш, асалу бол эмас, ғичирлаган тош чайнаб ютаётгандек, кавшана бошлади…\nДаҳлиздан укасининг зардали овози эшитилди:\n– Опамни даволатиш керак. У касал! Касал! Хавфли касал!\nАёл қаттиқ сесканиб тушди ва хизматчига, э, тутинган синглисига савол назари билан қаради.\n– Эрталабдан буён шу ерда. Сизни бетоб десам ҳам кетмаяпти.\nАёл кўзида ёш, истеҳзо билан кулимсиради:\n– Уни энди келмайди, дегандинг?!\nРуқия ҳам жим қолмади:\n– Одамлар бировнинг пулига эгалик қилишдан ор қилмай қўйишди!\n– Опа… нима қилай?.. – деди даҳлиздан эшитилаётган ғўнғир-ғўнғир овозга қулоқ тутиб, ранги ўчган Руқия.\nЎз хаёли билан андармон аёл паришонлик билан деди:\n– Нодир билан болалигимиздан келишолмаймиз. Ҳар доим менинг ўйинчоқларимни тортиб олиб қўярди. Мен йиғлаб қолаверардим, у парво қилмасди… У вақтларда бола эдик, ўйинчоқларимиз ҳам кам эди, лекин энди ҳамма нарсамиз етарли, лекин нега ҳалиям бир-биримизга меҳримиз йўқ. У ҳамиша мендан норози…\n– Рози бўлса, пул бермай қўясиз-да, – пичинг қилди Руқия.\nАёл бирдан ҳушёр тортди.\n– У ҳалиям кетмадими?\n– Кетишни истамаяпти…\n– Яна нима гапи бор экан? – сўради аёл. – Ахир келмайдиган бўлиб кетганди-ку!\nРуқия дарҳол жавоб бермади.\n– Ўзингиз жуда яхши билиб турибсиз-ку, – деди бироздан кейин у аниқ жавобдан қочиб.\nАёл қошларини чимириб, қаттиқ тикилди. Руқия ноилож давом этди:\n– Опам касал, дўхтир олиб келаман, лозим бўлса касалхонага ётқизаман, деяпти.\nАёл титраб кетди.\n– Жаҳл устида гапиряпти, тўғрими? Мен касал эмасман! Укам мени ҳеч қачон касалхонага юбормайди, а?\n– Эътибор берманг. Вайсаб-вайсаб, охири кетади.\nШу вақт даҳлиздан яна бир эркак овози эшитилди:\n– Акам қандай қилиб пул топганини яхши биламиз! Эгасига буюрмаган ҳаром пул…\n“…ҳаром пул!” Аёл кўзларини чирт юмиб, қулоқларини бекитди.\nЖаҳлдан кўкарган Руқия отилиб даҳлизга чиқди.\nАёл бошига тушаётган кулфат залворини кўтаришга мажоли етмаётгандек букчайиб қолди.\nРуқия хонага қайтиб кирди:\nАёл қаддини тиклаб, унга боқди. Нигоҳларида аллақандай ғайриоддий ўт чақнади.\n– Биласанми, калламга нима келди?\nРуқия миқ этмай тикилиб тураверди: “Янги томоша бошланди!”\n– Қариндошларимнинг шу қилиғи учун улардан боплаб ўч олмоқчиман.\n– Ҳойнаҳой киллер ёллаб, уларни ўлдиртириб юбормассиз!\n– Агар шундай қилсам, бу ўч олиш ҳисобланмайди, битта ўқ билан оппа-осон ўлади-кетади! Ўч олиш сал бошқачароқ бўлиши керак… – аёлнинг кўзлари совуқ ялтиради. – Токи улар ҳар гал ўйлаганларида, эслаганларида ёки кўзлари тушганида юраклари туз қуйгандай ачишсин!\n– Опа, – аёлнинг сўзини бўлди Руқия. – Бир гап айтсам хафа бўлмайсизми?\n– Рости, мендан ранжимайсизми?.. Мени синглим дегансиз-а!\n– Шарт қўймасдан гапир.\n– Анави жувоннинг боласини… ҳеч бўлмаса сотиб олинг! Ахир сизнинг қурбингиз етади-ку!\n– Йўқ, бўлмайди! – дангал жавоб берди аёл.\n– Нега? Ахир… бегона эмас. Жувоннинг айтишига қараганда, Комилбек уйдан чиқиб кетганидан кейин ўша аёл билан яшаган. Жувон ҳомиладор бўлиб қолганини билгач, фақат бир шарт билан болани туғишга розилик берган. Яъни, бола туғилгач, жувон уни сизга бериши лозим бўлган. Комилбек ўзидан кейин сизнинг бутунлай ёлғиз бўлиб қолишингизни истамаган…\n– Менга бундай мурувватнинг кераги йўқ! Кераги йўқ! Кераги йўқ! Кераги йўқ! У Комилбекнинг боласи эмас! Умуман, Комилбек мени ўйлаганида!.. Йўқ, уни ҳеч қачон кечирмайман! Ҳатто у дунёда ҳам!.. – нафрат билан жон аччиғида қичқириб юборди аёл Руқия, э, хизматчиси қон силқиб турган ярасига туз сепгандай. – Азбаройи пул ундириш ниятида бу гапларни ўша фоҳишанинг ўзи ўйлаб топган.\n– Агар у қонунга мурожаат қилса, уйга ёки машинага эгалик қилиши мумкин…\n– Агар у қонунга мурожаат қилса, ҳеч нарсасиз қолиши ҳам мумкин! – деди аёл ўжарлик билан.\n– Опа, – Руқия бирдан гапни бошқа ёққа бурди. – Ўғлимнинг ўқиш пулини тўлашим керак. Шунинг учун… менга ҳозироқ…\nАёл бир лаҳза унинг юзига сўзсиз тикилиб турди. Сўнг мадори қуриб кетгандай:\n– Руқия, ҳеч бўлмаса сен пул ҳақида гапирма. Ҳар куни чирқиллаб турмасанг ҳам сенга пул кераклигини биламан, ўз вақтида бераман ўша зормандангни. Фақат мен сал ўзимга кеволай, ахир сингил деган ҳам шунчалик бўладими…\nАёл гапини тугата олмади.\nРуқия шаҳд билан эшик томон бурилди. Унинг аёл билан тортишишга ҳам, унинг ташвишларига шерик бўлишга ҳам тоқати қолмаганди. Одатдаги томошанинг ёлғиз томошабини бўлишга ҳам.\nБир сўз демасдан хонадан чиқди-да, ҳовлини кесиб ўтиб, ўзининг кичкина ва қоронғи ҳужраси томон йўл олди.\nКалит ичкаридан буралди.\nРуқия стол ғаладонида сақланаётган уйқу дорисидан икки донасини кафтига тўкди ва ичиб юборди. Аслида биттасини ичса ҳам бўларди, аммо у эрталабгача ҳеч нарсани ўйламасдан, тинч ухлашни, дам олишни истарди…\n– Руқия! Қулоғинг том битганми, Руқия?! – чақирди аёл. Унинг жаҳли чиқаётганди, чунки ҳалидан буён эшик қўнғироғи жиринглар, хизматчидан эса дарак йўқ эди. – Руқия, эшикни оч!\nДераза рахига қўнган тўлин ой деразадан ичкарига мўраларди.\nАёл ўрнидан турди. Дераза олдига келди.\nЭшик олдида оқ халатли киши билан укаси Нодир турар, ҳовлида эса аёлнинг бошқа қариндошлари ва бола кўтарган ёш жувон айланиб юришар, ўзларининг чорбоғида юргандай бақиришар, шовқин солишар, гапиришар, кулишар, ора-чора аёл турган хонанинг деразасига қараб-қараб қўярдилар: “Бопладикми, телба миллионерни!..”\nАёлнинг қизиган миясига қон тепди. “Ҳали шунақами? Мени касалхонага жўнатиб… уйни ўзлариники қилиб олишмоқчими? Йўқ, мен осонликча жон бермайман. Бу уйда ҳеч кимнинг, ҳатто анави фоҳишанинг ҳам, боласининг ҳам ҳақи йўқ! Уй эмас, бир дона гугурт чўп ҳам ололмайдилар. Ололмайдилар! Ололмайдилар!”\nТун бағрини ёриб оловнинг ўткир тиллари кўкка ўрлади.\nЛовуллаётган уй атрофида бир аёл қаҳ-қаҳ урганча рақс тушарди:\n– Ололмайдилар! Ололмайдилар! Ололмайдилар!..\nЮраги ёрилган тўлин ой дераза рахидан учиб кетди. Унинг ортидан кичкина бир қушча ҳам.\nОсмон энкайганча ерга тикилиб қолди…\nКейинги → Кейинги: Муҳаммаджон Ҳакимов. Навоий асарлари қўлёзмаларининг тавсифи


ФАОЛИЯТИ НАМУНА – Ўзбекистон касаба уюшмалари Сирдарё вилоят Кенгаши\n02/08/2021 sirdaryo 0 Comments\nЎзбекистон касаба уюшмалари Федерацияси ташаббуси билан “Энг намунали бошланғич ташкилот” кўрик-танлови жойларда ўтказилмоқда. Танловнинг Сирдарё вилоят босқичи якунланиб, фаолияти энг намунали бўлган бошланғич ташкилотлар аниқланди. Шу муносабат билан ғолибларни эълон қилиш ва уларни муносиб рағбатлантириш мақсадида тадбир ўтказилди. Унда вилоят кенгаши раиси, тармоқ касаба уюшмаси масъул ташкилотчилари, касаба уюшма фаолари ва танлов ғолиблари қатнашди.\nВилоят кенгаши раиси Рустамбек Турсунмуродов танловнинг аҳамияти, йилдан йилга нуфузи ортаётгани, ҳаттоки иш берувчиларнинг қизиқиш ва фаоллиги сезилаётгани ҳақида фикр билдирди.\nТанловга топширилган ҳужжатлар асосида бошланғич касаба уюшма ташкилотлари фаолияти йиғма жилдлари ва фотоальбомлари, ташкилотда ходимларга яратилган шарт-шароит, иш ҳужжатларининг юритилиши, спорт ва соғломлаштириш, меҳнат муҳофазаси ва хавфсизлиги бўйича жамоатчилик назоратини ташкил этиш каби йўналишлардаги фаолият эътиборга олинди.\n-Касаба уюшмаси бор, айниқса, фаолиятини тўғри ташкил этган ташкилотда иш барқарор бўлади. Ходим ҳам ишга хуш кайфиятда келиб-кетади. Касаба уюшмасининг мақсади ҳам шу: иш ўрни хатарсиз, ходим манфаати кафолатганган бўлсин. Ушбу кўрик-танлов бизга рағбат ва шижоат бериши билан аҳамиятли деб биламан, -дейди танлов ғолиби вилоят божхона бошқармаси бошланғич касаба уюшмаси ташкилоти раиси Аҳмаджон Жайнаров. –Ғолиб ташкилот тажрибалари билан танишиб келгуси фаолият давомида фойдаланиш ниятидамиз.\nБоёвут туманидаги 52-умумтаълим мактаби, Сайҳунобод туман касб-ҳунар мактаби, Гулистон шаҳар тиббиёт бирлашмаси, вилоят дермотовенерология ва косметология маркази, Ширин шаҳар ободонлаштириш бошқармаси, Вилоят божхона бошқармаси, Ўзсаноат қурилиш банк вилоят филиали, Йўллардан фойдаланиш унитар корхонаси, Тошкент Кимё технология институти Янгиер филиали, “Оқолтин дон” АЖ бошланғич касаба уюшмаси ташкилотлари намунали эътирофига сазовор бўлди. Ғолибларга вилоят кенгашининг диплом ва эсдалик совғалари топширилди.\n← ТАЪЛИМДА-УСТОЗ, УЙДА-ПАЗАНДА\nМУРОЖААТНОМА ТАРҒИБОТИ →\n13/06/2019 sirdaryo ЁЗ ЎТМОҚДА-СОЗda fikr bildirishni o'chirish\nАЁЛЛАР УЧУН МУСТАҲКАМ ТИРГАК\n05/02/2018 sirdaryo 0


Фазлиддин Қурбоновнинг facebook саҳифасидан олинган сурати.\nФазлиддин Қурбоновга адвокат этиб тайинланган Ричард Рубин журналистлар билан суҳбатлашишдан бош тортган.\nАйдахо прокуратурасидан олинган маълумотларга қараганда, Фазлиддин Қурбоновга 2009 йилнинг августида АҚШда қочқин мақоми берилган ва у Айдахода яшай бошлаган. У бу штатда яшаётган 650 га яқин ўзбек қочинларининг бири. Қурбонов инглиз тилини билмайди ва Бойсе шаҳрида юк ташувчи машина ҳайдовчиси бўлиб ишлайди.\nАйдахо прокурори Венди Олсон “Қурбоновнинг қўлга олиниши билан биз исталган вақтда содир этилиши мумкин бўлган таҳдиднинг олдини ола билдик”, деб баёнот берди. Унга кўра, тергов ишлари давом этмоқда. Лекин прокурор “Қурбонов иши билан боғлиқ равишда яна қўлга олишлар бўладими?” деган саволни жавобсиз қолдирди.\nРасмий маълумотларда Қурбонов аввал судланмагани, лекин тезликни оширгани учун икки марта полиция томонидан жаримага тортилгани ҳақида айтилади.\nРоссиядаги Новости агентлигининг хабар беришича, Ўзбекистон махсус хизматлари ҳам Фазлиддин Қурбонов шахсини ўрганишни бошлаган.\n“Ҳозирги кунда бу йўналишда иш олиб борилаяпти. Қурбоновнинг кимлиги, қаердан экани тўғрисида ҳозирча ишончли маълумотлар йўқ”, деб хабар берди Ўзбекистон махсус хизматидаги манбага таянган ҳолда Новости агентлиги.\nЎзбекистонлик 30 ёшли Фазлиддин Қурбонов АҚШда 16 май куни ноқонуний тарзда портловчи модда сақлаганликда ва террорчилик ташкилотини қўллаб-қувватлаш йўналишида фаолият кўрсатаганликда гумонланиб қўлга олинган эди.\nУнга қўйилаëтган айблов хулосасида айтилишича, Фазлиддин Қурбонов 2012 йил августидан 2013 йилнинг май ойигача террорчи ташкилот деб ҳисобланувчи Ўзбекистон исломий ҳаракатини маблағ ва компютер дастурлари билан таъминлаш мақсадидида бошқа шахслар билан онгли тарзда тил бириктирган.


Ўзбекка Мисрда ҳам тинчлик йўқ\nПайшанба куни Қоҳирада Миср хавфсизлик идораси ходимлари Шоҳрух Халиқулов исмли ўзбек қочқинини ҳибсга олди. Ш.Халиқулов 2005 йилнинг 10 октябрида Ўзбекистонни тарк этган эди.\nЎзбекистонда унга нисбатан ваҳҳобийлик диний оқимига аъзолик бўйича жиноят иши қўзғатилгач, у БМТ қочқинлар идорасининг Мисрдаги бўлимига ўзига қочқин мақомини беришни сўраб мурожаат этган ва шу пайтгача БМТ ҳужжати асосида Қоҳирада истиқомат қилиб келган.\n“Ҳозир мени полиция бўлимига олиб келишди. Нима мақсадда келганим, Ўзбекистонда нима муаммо бўлгани ҳақида сўрашди. Ҳозир ҳам ушлаб туришибди”, - деди Ш.Халиқулов “Озодлик” мухбири билан суҳбатда.\nУ Ўзбекистонда ўзига нисбатан жиноят иши қўзғатилгани ва Ўзбекистонга қайтарилса, қамоққа олиниши хавфи борлигини айтди.\nРоссиядаги “Фуқаровий кўмак” ташкилоти раҳбари Елена Рябинина ҳам Ш.Халиқулов ҳақида билишини маълум қилди.\n“Мен бу йигитча ҳақида эшитганман. Янгийўлда унинг Интернет-кафеси бўлган. Кейинчалик хавфсизлик ходимлари ўша кафега ташриф буюрувчилар рухсат этилмаган сайтларга киришини иддао қилган ва ўшандан кейин кафега доим келувчи саккиз шахс қўлга олинган ва улар Ш.Халиқуловга қарши кўрсатма берган”, - деди Е.Рябинина.\nЎзбекистонлик инсон ҳуқуқлари ҳимоячиси Суръат Икромов Ш.Халиқулов ваҳҳобийлик оқимига алоқадорлик айби қўйилганини учун Мисрдан бошпана сўраганини тасдиқлар экан, Янгийўлда шу айб билан қамалган саккиз йигитга қўйилган айб судда ўз исботини топмаганини таъкидлади.\nҲозир Мисрда ҳибсда ушлаб турилган Ш.Халиқуловнинг Ўзбекистонга депортация қилиниши қанчалик эҳтимолга яқин, буниси қоронғу. Аммо Е.Рябинина Миср ҳукумати халқаро қонунчилик доирасида иш юритишига ишонади.\n“Шу ёшгина йигитчами ёки бошқа шахсга қандай айблов қўйилишидан қатъий назар, ҳеч ким Ўзбекистонга қайтариб берилмаслиги керак. Чунки Ўзбекистонда қийноқлар кенг қўлланилиши ҳаммага аён”, - деди у.\n“Озодлик” мухбири Ш.Халиқулов масаласида кўпроқ маълумот олиш учун БМТ қочқинлар идорасининг Қоҳирадаги бўлимига қўнғироқ қилди. Бироқ жума Мисрда иш куни бўлмагани сабабли бу ҳақда маълумот олишнинг имкони бўлмади.


Қонун лойиҳаси Вазирлар Маҳкамаси ишини ташкил этишнинг сифат жиҳатидан янги, самарали усуллари ва замонавий механизмларини жорий этиш, Ҳукумат аъзоларининг бириктирилган соҳаларда аниқ натижаларга эришиш учун шахсий масъулиятини ошириш, Вазирлар Маҳкамасининг ҳар бир соҳадаги ваколатларини аниқ белгилаб бериш, шунингдек, унинг ушбу соҳалар ривожланиши учун масъулиятини янада оширишни кўзда тутади. Эътиборли жиҳатларидан бири шундаки, қонун лойиҳаси турли даражадаги қонун ҳужжатларининг нормалари тўғридан-тўғри амал қиладиган қонун доирасида тизимлаштирилмоқда.\nҚонун лойиҳасини иккинчи ўқишга тайёрлаш жараёнида айрим моддаларга аниқликлар киритилди ҳамда қонунчилик техникаси талабларига мослаштирилди.\nЖумладан, Ҳукумат томонидан Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасига қонунчилик ташаббуси ҳуқуқи асосида киритилаётган қонун лойиҳаларини Вазирлар Маҳкамаси Раёсати мажлисида кўриб чиқилиши тартибига аниқлик киритилди. Лойиҳада Вазирлар Маҳкамаси Раёсати мажлислари ҳар ҳафтада Бош вазир томонидан ўтказилиши ҳақида норма белгиланган. Бироқ, ушбу нормада Бош вазир бўлмаган вақтларда Раёсат мажлисини ким ўтказиши масаласи ёритилмаган эди. Шундан келиб чиқиб, ушбу моддага Бош вазир бўлмаган вақтларда Вазирлар Маҳкамаси Раёсати мажлисини унинг ўринбосарларидан бири ўтказиши ҳақидаги норма киритилди.\nШунингдек, Ҳукумат аъзолари Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг мажлисларида депутатларнинг саволларига (Ҳукумат соати) ҳисобот тақдим этишлари кўрсатилган. “Парламент назорати тўғрисида”ги Қонуннинг 101-моддасига мослаштириб, ушбу норма Ҳукумат аъзолари томонидан депутатларнинг саволларига ҳисобот эмас, балки жавоб тариқасида маълумот тақдим этишлари ҳақидаги нормага ўзгартирилди.\nЯнги таҳрирдаги қонун лойиҳаси Ҳукумат фаолияти ОАВ орқали ёритиб борилиши ҳақидаги алоҳида модда билан тўлдирилди. Унга кўра, Вазирлар Маҳкамаси ўз расмий веб-сайтида фаолияти тўғрисидаги ахборотларни жойлаштириш ва янгилаб боради, шунингдек, Вазирлар Маҳкамаси ва унинг Раёсати мажлисларини оммавий ахборот воситалари орқали ёритиб бориши белгиланди.\nБундан ташқари, янги қонун лойиҳасида Бош вазир томонидан аниқ соҳалар ва йўналишларда амалга оширилаётган ислоҳотларнинг боришини ўрганиш мақсадида маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, давлат бошқаруви ҳудудий органлари раҳбарлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари вакиллари иштирокида ҳудудларда Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг мавзули сайёр мажлислари ўтказилиши назарда тутилган. Бу ўз навбатида марказий ва маҳаллий ҳокимият ўртасидаги бошқарувни самарали йўлга қўйиш билан бирга, Ҳукуматнинг халққа янада яқинлашишига хизмат қилади.\nЯнги таҳрирдаги лойиҳада Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари ва унинг мансабдор шахслари ҳаракати (ҳаракатсизлиги) юзасидан шикоят қилиниши мумкинлиги белгилаб берилмоқда. Мазкур норманинг янги таҳрирдаги қонун лойиҳасида мустаҳкамлаб қўйилиши ҳокимиятларнинг бўлиниш ва бир-бирини тийиб туриш принципларига мувофиқ, Ҳукуматнинг ўз фаолиятини қонуний, шаффоф ва демократик руҳда амалга оширишини таъминлашга ёрдам беради.\nПарламент Қонунчилик палатасида қабул қилинган ушбу янги таҳрирдаги қонун билан Вазирлар Маҳкамасининг ваколатлари аниқ соҳа ва йўналишлар бўйича белгилаб берилди. Бу эса, унинг ижтимой-иқтисодий, ҳарбий-сиёсий, маънавий-маданий ва бошқа бир қатор йўналишлардаги фаолияти самарадорлигини таъминлашга ёрдам беради.


Қозоғистон ЕОИИ ҳудудидаги энг кам инфляция даражасига эга давлат эканлиги маълум бўлди\n02:58 / 22.07.2015\nЕвроосиё иқтисодий комиссияси статистика департаменти маълумотларига кўра, Қозоғистон Евроосиё иқтисодий иттифоқи ҳудудидаги энг кам инфляция даражасига эга давлат эканлиги маълум бўлди. Энг катта инфляция даражасига Россия эгалиги аниқланган.\nАрманистонда бир йил ичида инфляция 5,5 фоизни, Қирғизистонда 4,5 фоизни ташкил қилган. Энг кам инфляция Қозоғистонда бўлиб, у 3,9 фоизни ташкил қилган.\nОлинган маълумотларга кўра, энг катта инфляция даражаси Россияда қайд этилган. Бу ерда бир йил ичида (2014 йил июнь-2015 йил июнь) маҳсулот ва хизматлар нархи 15,3 фоизга ошиб кетган. 13,2 фоизлик инфляция даражаси билан Беларусь 2-ўринни эгалламоқда,\nҚозоғистон ва Беларусда пуллик хизматлар нархи мос равишда 4,4 ва 21,6 фоизга ошган. Россияда эса озиқ-овқат маҳсулотлари нархи 18,8 фоизга ошган. Арманистон ва Қирғизистонда ноозиқавий маҳсулотлар нархи мос равишда 6,9 ва 8,9 фоизга кўтарилган.


ОТАБЕК PАҲИМБОЕВ – ОСИЁ ЁШЛАP КОНФЕPЕНЦИЯСИНИНГ ЭКОЛОГИЯ ЙЎНАЛИШИДА “ЭНГ ЯХШИ МАҚОЛА МУАЛЛИФИ” ВА “ЭНГ ФАОЛ PАИС ЎPИНБОСАPИ” НОМИНАЦИЯЛАPИ ҒОЛИБИ БЎЛДИ - AmuNews.uz - энг сўнгги янгиликлар\nОТАБЕК PАҲИМБОЕВ – ОСИЁ ЁШЛАP КОНФЕPЕНЦИЯСИНИНГ ЭКОЛОГИЯ ЙЎНАЛИШИДА “ЭНГ ЯХШИ МАҚОЛА МУАЛЛИФИ” ВА “ЭНГ ФАОЛ PАИС ЎPИНБОСАPИ” НОМИНАЦИЯЛАPИ ҒОЛИБИ БЎЛДИ\nШу йилнинг 6-8 сентябрь кунлари Тошкент шаҳрида кўплаб оловқалб, ватанпарвар ёшларни ўз бағрига жамлаган Осиё ёшлар конференцияси бўлиб ўтди.\nЎзбекистон ёшлар иттифоқи ва Ўзбек халқаро ҳуқуқ ассоциацияси ҳамкорлигида мамлакатимизда илк бор ўтказилган бундай нуфузли анжуманда юртимизда ҳамда қўшни давлатларда фаолият кўрсатаётган олий таълим муассасаларининг фаол ва иқтидорли талабалари 6 та йўналиш бўйича ўз билимларини синовдан ўтказдилар.\nКонференция иштирокчилари сафида Қиличбой овулининг юқори қишлоқ маҳалласида туғилиб ўсган, ҳозир Қорақалпоқ давлат университетининг география ва табиий ресурслар факултетининг 3 курсида таҳсил олаётган Отабек Pаҳимбоев ҳам бор. У ёшлар учун ўз иқтидорларини намойиш этиш имконияти яратилган анжуманда экология йўналиши бўйича қатнашди ва бу борадаги “Энг яхши мақола муаллифи” ҳамда “Энг фаол гуруҳ раиси ўринбосари” номинациялари бўйича халқаро даражадаги сертификатлар билан тақдирланди. У раис ўринбосари бўлган экология гуруҳи “Ўзбекистонда экологик маданиятни ошириш ва яшил иқтисодиётга ўтишнинг 5 йиллик давлат дастури” мавзусида ишлаган лойиҳаси “Энг яхши лойиҳа” деб баҳоланди ва фахрли биринчи ўринни эгаллади.\n– Конференциядан олган таассуротларимни сўз билан ифодалай олмайман. Гуруҳимиз ишлаб чиққан лойиҳа биринчи ўринга муносиб кўрилганини, экологик вазиятни яхшилашга қаратилган таклифларимизга юқори баҳо берилгани бизни жуда руҳлантирди. Келгусида буларга эътибор қаратилишига ишончимизни оширди – дейди Отабек Pаҳимбоев.\nАнжуман тугагач, Олий мажлис Қонунчилик палатаси спикери ўринбосари, Ўзбекистон Экологик партияси марказий Кенгаши раиси Б. Алихонов ёшлар билан учрашиб, суҳбатлашди. Шу ернинг ўзида бир гуруҳ ёшлар Ўзбекистон Экологик Ҳаракати жамоатчи инспектори қилиб ишга олинди. Отабек Pаҳимбоев ҳам Қорақалпоғистон Pеспубликаси бўйича вакил қилиб тайинланди. Уларга шу ернинг ўзида гувоҳнома ҳам тақдим этилди.\nОтабек Pаҳимбоев эришган ютуқлар биз илк босқич талабаларини ҳам қунт билан ўқиб ўрганишга, интилишга даъват этади. Зеро, бизнинг юртимизда ҳар бир ёшнинг ўз иқтидорини намойиш этиши учун барча шароитлар муҳайё.\nҚДУ 1-босқич талабаси.\nОтабек Pаҳимбоев – “Ёш блогер” танлови ғолиби бўлди\n“ИСТЕЪДОД ШОУ” ТЕЛЕТАНЛОВИНИНГ ҲУДУДИЙ БОСҚИЧИ ҒОЛИБЛАPИ АНИҚЛАНДИ


ЎзА - Меҳнат соҳасидаги халқаро ҳамкорлик ва истиқболли лойиҳалар таҳлил қилинди\n15.12.2018 00:22:37 Чоп этиш версияси\nМеҳнат соҳасидаги халқаро ҳамкорлик ва истиқболли лойиҳалар таҳлил қилинди\nТошкентда 14 декабрь куни Халқаро меҳнат ташкилоти бош директори Гай Райдер бошчилигидаги делегациянинг мамлакатимизга ташрифи доирасида “Барқарор тараққиёт мақсадлари доирасида муносиб бандликни таъминлаш: халқаро амалиёт ва Ўзбекистон тажрибаси” мавзусида халқаро конференция бўлиб ўтди.\nУшбу нуфузли тадбирда Ўзбекистон, шунингдек, Россия, Озарбайжон, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон каби давлатлар мутахассислари, БМТ Тараққиёт дастури, ЮНИСЕФ, ЕХҲТ, Халқаро миграция ташкилоти, Осиё тараққиёт банки экспертлари иштирок этди.\nУнда меҳнат миграциясини тартибга солиш, аҳолини ижтимоий ҳимоя қилишнинг долзарб масалалари муҳокама қилинди.\nАнжуманда Халқаро меҳнат ташкилоти бош директори Гай Райдер сўзга чиқди.\n– Дунёда кечаётган сўнгги воқеалардан шундай хулоса қилиш мумкинки, жамият, иқлим ўзгармоқда, глобаллашув, миграция жараёнлари тезлашган, – деди ХТМ бош директори. – Буларнинг бари биздан меҳнат муносабатлари келажагини зудлик билан таҳлил қилишни тақозо этади. Бугунги анжумандан ҳам айни мақсад кўзланган.\nЎзбекистон Халқаро меҳнат ташкилотининг тўлақонли аъзоси ҳисобланади. Мамлакатимиз ХМТнинг 14 та конвенциясини ратификация қилган.\nХалқаро конференцияда Ўзбекистон Республикаси Бош вазири ўринбосари, Хотин-қизлар қўмитаси раиси Танзила Норбоева мамлакатимизда ХМТнинг ратификация қилинган конвенциялари доирасида ҳукумат даражасида олиб борилаётган ишлар мазмунига тўхталиб, Ўзбекистонда меҳнат муносабатларига зид ҳолатларга йўл қўйилмаслигини қатъий таъкидлади.\nХалқаро меҳнат ташкилотининг Муносиб меҳнат концепцияси иш ўринлари яратиш ва самарали бандликни таъминлаш, хавфсиз шароитлардаги меҳнат кафолати ва ҳуқуқларини таъминлаш, мақсадли ижтимоий ҳимоя, соҳа қонунчилигини ривожлантириш ҳамда такомиллаштириш, ижтимоий мулоқотни фаоллаштириш каби стратегик вазифаларни ўз ичига олади.\nЎзбекистон Республикаси бандлик ва меҳнат муносабатлари вазири Шерзод Кудбиевнинг қайд этишича, мамлакатимизда ушбу концепция доирасида болалар ва аёллар меҳнат ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича самарали чора-тадбирлар кўрилмоқда.\nАнжуманда халқаро экспертлар томонидан бугунги кунда меҳнат муносабатларига дахлдор қарашлар эскиргани, жамият ривожланишнинг янгича кўриниш ва шаклларига муҳтож экани қайд этилди. Хусусан, Халқаро меҳнат ташкилотининг Европа ва Марказий Осиё мамлакатлари бўйича минтақавий бюроси директори Хайнц Коллер глобаллашув, ахборот технологиялари тараққиёти жараёнида “иш ўрни” тушунчасини қайтадан кўриб чиқиш зарурлигини таклиф қилди.\n– Глобал миқёсда олиб қараганда, муносиб иш ўринлари тақсимоти адолат мезонларидан оғишганига гувоҳ бўлиш мумкин, – дейди Х.Коллер. – Рақамлар мисолида айтилганда, жаҳонда ҳар 10 кишидан икки нафари доимий иш жойига эга, холос. Бугун меҳнат бозорида кечаётган яна бир муҳим ҳодиса ишчи кучи сонининг ортиб бораётганидир. Ҳисоб-китобларга кўра, 2030 йилга бориб ривожланаётган давлатларда ишчи кучи ўртача 60 фоизга ўсади. Ўзбекистон аҳолиси йилдан-йилга кўпаймоқда. Ишсизликка барҳам бериш мақсадида мамлакатингизда ҳар йили минглаб янги иш ўринлари яратилаётгани эътиборга молик. Бунда ислоҳотлар натижаси ўлароқ, иқтисодий ўсиш суръатлари кузатилаётгани муҳим ўрин тутмоқда.\nЖорий йилда АҚШ Меҳнат вазирлиги Ўзбекистонни пахта етиштириш ва териб олишда болалар меҳнатидан фойдаланувчи мамлакатлар рўйхатидан чиқарди, ХМТнинг дастлабки ҳисоботида эса мажбурий меҳнатга қарши курашишда Ўзбекистонда салмоқли юксалишлар кузатилгани қайд этилди.\nАнжуман иштирокчилари Ўзбекистонда 2018 йилги пахта ҳосилини териб олиш мавсуми давомида мажбурий меҳнатга жалб қилиш ҳолатларининг ХМТ халқаро экспертлари ва ҳуқуқ ҳимоячилари иштирокида қабул қилинган мониторинги хулосалари билан таништирилди.\nЖорий йилда мамлакатимизда талабалар, ўқитувчилар ва тиббиёт ходимлари пахта йиғим-теримига жалб этилмаган. 2017 йилга нисбатан қўлда пахта териш тарифи 30 фоизга оширилган. Мансабдор шахсларнинг аҳолини мажбурий меҳнатга жалб қилгани учун жазо чоралари кучайтирилган. Хусусан, 200 дан зиёд раҳбар ходим айни ҳолат бўйича маъмурий жавобгарликка тортилган.\nАнжуман ўз ишини ялпи сессияларда давом эттирди. Унда муносиб меҳнат ва аҳоли бандлигини таъминлаш, меҳнат миграцияси хавфсизлигини таъминлаш ва тартибга солиш, меҳнат муносабатлари истиқболларининг фундаментал тамойиллари каби устувор вазифалар атрофлича муҳокама қилинди. Иштирокчи давлатларнинг ушбу соҳадаги фаолиятига доир тақдимотлар ташкил этилди.\nХалқаро конференцияда Ўзбекистон Республикаси Бош вазири А.Арипов сўзга чиқди.


Уч миллионинчи автомобиль эгаси тақдирланди\n25 Дек 2018 1972\nGM Uzbekistan АЖ хабар беришича, 24 декабрь куни «LUX AUTO MOTORS» автосалонида GM Uzbekistan АЖда ишлаб чиқарилган уч миллионинчи автомобиль эгасига топширилди. Юбилей автомобилининг бахтли соҳиби корхона директори Шамсиддинхўжа Тиллахўжаев шахсида «RENT LIGHT» МЧЖ бўлди, у Nexia-3 автомобилини харид қилди.\nАвтосалонда бахтли харидорни безатилган автомобиль, GM Uzbekistan ҳамда «LUX AUTO MOTORS» вакиллари байрамона тарзда кутиб олди. Тантанали равишда харидорга махсус байрам сертификати, совғалар ва «LUX AUTO MOTORS» автосалонидан плазмали телевизор ҳам топширилди.\nШу ўринда айтиш мумкинки, 2008 йилда GM Uzbekistan конвейеридан чиққан миллионинчи автомобиль ҳам, 2013 йилда чиққан икки миллионинчи автомобиль ҳам Chevrolet Lacetti бўлганди, уч миллионинчиси эса Chevrolet Nexia-3 автомобили бўлди.


12:02 15.09.2017 (Янгиланган 13:44 15.09.2017)\nТОШКЕНТ, 15 сен — Sputnik. КХДРнинг янги баллистик ракетаси 770 километр баландликда 3700 километр масофани босиб ўтди. Бу ҳақда РИА Новости Жанубий Корея харбийларига таяниб хабар қилди.\n"Шимолий Корея ракетаси 770 км баландликка парвоз қилди ва 3700 км масофани босиб ўтди", — дейилган Жанубий Корея қуролли кучлари штаб бошлиқлари хабарида.\nМаълумотларга кўра, ракета Пхеняннинг Сунан аэропорти ҳудудидан шарқий йўналишда учирилган.\nКХДР томонидан жума куни эрталаб учирилган ракета Япониянинг шимолий-шарқий қисмидан учиб ўтиб Тинч океанига тушган. Бу ҳақда Япония ҳукумати бош котиби Ёсихиде Суга таъкидлади.\nРёнхап агентлиги маълумотларига кўра, КХДР ракета синовига жавобан Жанубий Корея ўзининг "Хёнму-2" баллистик ракетасини Япония денгизи томон учирган.\nЭслатиб ўтамиз, Шимолий Корея 29 август куни баллистик ракета учирган эди. Ракета Япония ҳудуди устидан учиб ўтиб, Хоккайдо ҳудудида қулаган. Бунга жавобан АҚШ ва Жанубий Корея ҳамкорликда қирувчи ва бомбардимончи самолётлар иштирокида катта ҳарбий ўқув машғулотлар ўтказишган эди.\nБундан ташқари, 3 сентябр куни Шимолий Корея водород ўқли ракетани синовдан ўтказилганлигини маълум қилди. Синовни ўтказиш ҳақида буйруқни шахсан Шимолий Корея етакчиси Ким Чен Ин имзолади.


Шаҳло Аҳророва. Дада (ҳикоя) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологиясиШаҳло Аҳророва (1967)Шаҳло Аҳророва. Дада (ҳикоя)\nШаҳло Аҳророва. Дада (ҳикоя)\nЧоп этилган 10.01.2018 05.01.2018 МуаллифZiyouz.uz\nОҳангдор ҳуштак овози – тонгнинг илк даракчиси эди. Йўқ, уни ташқаридан ҳеч ким чалмади. Телефон дарак берди шу овоз билан. Кимдандир телефон қўнғироғи эмас, ҳақиқатан ҳам дарак – СМС хабар келганди. Кеча, уйқуга ётишдан олдинги каби. Йўқ, ҳар кеча уйқуга ётишдан олдинги каби. Ҳар тонгдаги каби…\nСолиҳа кўзини очар-очмас, қўли билан пайпаслаб телефонини топди. Ҳақиқатан ҳали кўзларини очиб улгурмасдан лабига табассум инди. Тонгги биринчи табассуми. Ҳар тонгдаги табассуми каби…\nПирпиратиб очиш ҳалиям уйқусираб турган кўзларига малол келди, лекин бу Солиҳага малол келмади. У муштоқлик билан, гарчи ҳар тонг уни шу хабар уйғотса ҳам, муштоқлик билан пичирлаб ўқий бошлади:\n“Уйғонинг, азизам! Қуёш деразангизни тақиллатяпди. Аслида тақиллатаётган у эмас, мен! Нур юзингизни силаяптими? У ҳам – мен…”\nСолиҳа ростдан ҳам у тургани каби, тонг ёруғини ҳовучлаб тутаётган деразага қараб қўйди, нур силаётган юзига кафтини қўйди. Ширин энтикиб қўйди:\n“Мунча ҳам яхшисиз! – хаёллари ҳам сармаст эди унинг. – Мен энг бахтли одамман! Чунки дунёдаги энг яхши одам мени севади. Мен ҳам…”\nҲар галгидек, бу эътирофини хабарга жавоб тариқасида йўлламоқчи бўлди. Ҳар галгидек йўлламади. Чунки, Санжарга бўлган меҳру ишончини ифодалаш учун бу сўзлар камлик қилади. Ҳозир унинг Санжар хайрли тун тилагач, алламаҳалгача ширин орзулар ва хаёллар қучоғида бўлиб, уйқуга тўймаган кўзларида шундай бахт бор эдики! Яна, чексиз меҳр ҳам бор. Шунингдек, ҳеч тугамайдиган соғинч ҳам…\n– Кўзларингизни ўқияпман, – деган эди бир куни Санжар унинг ўша тобда ҳам бахт жилвалари милтираб турган нигоҳларига боқиб. Ҳа, Санжар нигоҳларни ўқий билади. У Солиҳанинг кайфиятини, дилидагиларни ҳам ҳали у гапирмасданоқ, кўзларига боқиб сезиб олади. Шунинг учун ҳар гал учрашганларида, хоҳи ғам, хоҳи шодлик билан бўлса-да, мастона боққан сотқин кўзларига бир муддат қараб туради унинг. Агар ҳозир ҳам Солиҳанинг кўзларига боққанда борми! Қизиқ, қандай ўқий оларкан у кўзларни? Ҳуқуқшунос бўлгани учунми? Санжар ўтган йили институтнинг ҳуқуқшунослик факультетини тамомлаб, шаҳардаги нуфузли идоралардан бирида нуфузли одамларга шогирдликка тушиб иш ўрганяпти. Ўзининг айтишича, ҳали унга буйруқ чиқмади. У ерга ишга киришнинг ҳам ўзи бўлмас экан. Яна нималардир деганди у иши ҳақида. Хуллас, Санжар яхши шогирддан яхши ходимга айланиб, Солиҳа иккалаларининг бахтли келажаги учун пойдевор қўймоқчи. Солиҳанинг институтни тамомлашига олти ой бор. Солиҳа охирги имтиҳонини топширган куни Санжарнинг совчилари эшигини тақиллатишаркан. Аслида Солиҳанинг эшигини аллақачонлардан бери совчилар тақиллатиб келишади. Буғдойранг юзига зулукдай қора қош-у, киприклари, кичиккина қирра бурни остидаги чиройли лаблари ярашиб турадиган бу қизнинг ошиқлари кўп. Зиёли оиланинг тарбияли қизи сифатида ҳам келин қилиш ниятидагилар кам эмас. Лекин уларнинг ҳаммасидан мана шу барваста, қийғоч қошлари остида қийиқ кўзлари порлаб турадиган йигит устун келди…\nСолиҳа ширин энтикиб қўйди-да, ўрнидан турди.\nЮзини юваётиб, кўнглида аллақандай ғашлик туйди. Нега бундай бўляпти экан, ўйлади у. Ҳа-я, айтгандай, кечаси ғалати тушлар кўрган эди у. Санжарнинг СМСи бутунлай чалғитворибди уни. Дадасига келган хизмат машинасининг овози юрагини ғаш қилаётган ўша тушни эслатди унга.\nАйқириб оқаётган соймиди, ё каттакон ариқмиди, э-ҳа, сел оқиб келаётган бўлса керак. Чунки, сув лойқа, бундан ташқари гувиллаганча, хас-хашак, чангу тўзон, яна нималарнидир лопиллатиб оқизиб келарди. Сувнинг важоҳати ёмон эди. Солиҳа дадасининг шу сувга қачон тушиб кетганини англолмай қолди. Дадаси тўлқинлар билан олишиб, қирғоққа чиқишга уринар, аммо сув ўпириб кетган қирғоқларга яқинлашиб ҳам бўлмаётганди. Солиҳа дод солиб қирғоқ бўйлаб югурар, одамларни ёрдамга чорлаганча, сув бурамлари орасида боши бир кўриниб, бир кўринмай оқиб бораётган дадасига қўл узатмоқчи бўларди. Лекин дадаси унинг қўлларидан узоқда эди. Ниҳоят, қандайдир кўприк остида ёғочми, ё бошқа тўсинми, ҳар ҳолда ниманидир ушлаб олди дадаси. Солиҳа хайрият, дея кўприк томон югурди. Лекин гумбурлаб келаётган оқим кўприкка урилди ва кўприк иккига бўлиниб, дадаси яна сувга тушиб кетди.\nСолиҳа зўр бериб тушнинг якунини эслашга ҳаракат қилди. Дадаси сувдан чиқолдимикан? Солиҳа унинг ўтлар, яна қандайдир бута шохларига тирмашганча қирғоққа чиқишга уринаётганини эслади. Юзини артиб, дадасининг ёнига чиқди.\n– Ассалому алайкум, дада! Яхши ётиб турдингизми?\nЛекин Солиҳага дадаси яхши ухламагандай туюлди. Чунки қовоқлари салқиб турарди унинг. Елкасига костюмини илганча, хотини ҳозирлаган туфлисини кияркан, қизига юзланди.\n– Ваалайкум ассалом.\n– Мунча барвақт кетяпсиз, дада?\n– Ишлар чиқиб қолди, қизим. Ўқишинг яхши кетяптими?\n– Ҳа, биринчи семестр бошланди.\n– Имтиҳонларга яхши тайёргарлик кўргин.\n– Яхши бўляпти, дада.\n– Биласан-а, домлаларинг сенга менинг ҳурматим учун баҳо қўйишларини истамайман. Ўзинг ўқиб, ол баҳоларингни. Ҳаёт имтиҳонлари ҳам шундан бошланади ўзи.\nДадаси шошиб чиқиб кетди. Солиҳа унга кўрган тушини айтолмади. Онасига ҳам. Ёмон тушни сувга айтиш керак, деб эшитганди. У яна ювиниш хонасига қайтиб кириб кетди.\nДадаси айтгандай, Солиҳа имтиҳонларга яхши тайёргарлик кўрди. Яхши ўқиди. Яхши меҳнат қилди. Дадаси доим таъкидлайди бу гапни:\n– Мен оддий деҳқоннинг боласиман. Менинг зарим ҳам, зўрим ҳам бўлмаган. Мен нимага эришган бўлсам, фақатгина ўз билимим, меҳнатим билан эришганман. Сизлар ҳам яхши ўқинглар. Ўқиш ҳам меҳнат.\nСолиҳанинг дадаси катта лавозимлардан бирида ишлайди. Ҳурмати баланд. Солиҳа институтда ҳам, кўча-кўйда ҳам, ёр-у дўстлар орасида ҳам дадаси ҳақида яхши гапларни жуда кўп эшитади. Бу гапларни эшитиш шундай ёқимлики! Солиҳанинг қалбини ғурур ва фахр ҳисси тўлдиради шундай пайтларда. Санжар ҳам унинг дадасини жуда ҳурмат қилади.\n– Дадангиз ақлли инсон, – дейди у. – Ақлли дадаларнинг қизлари ҳам оқила бўлишади. Оқила қизлар эса оқила хотин бўладилар. Оқила хотинларнинг эрлари ҳаётда энг бахтли одамлар санашади ўзларини. Сизга уйланиб, мен ҳам энг бахтли одам бўламан…\nСанжарнинг гапларини эслаб Солиҳанинг кўнгли ёришгандай бўлди, лекин кўнгил тубидаги аллақандай хиралик унинг ҳар қандай севинчига соя солиб тураверарди.\nСолиҳа отасини жуда яхши кўради. Аслида отасини ёмон кўрадиган одамнинг ўзи бўлмайди. Аммо, отасига ҳаммадан ҳам бошқача меҳр қўйгандай туюлади Солиҳанинг ўзига. Онасини ҳам албатта, ҳамма яхши кўради ва бу меҳрни биринчи даражага қўйишади. Лекин, Солиҳа онасини ҳам жуда қадрлаган ҳолда, кимни кўпроқ яхши кўрасан, деб сўрашса, дадамни, деб жавоб берган бўларди. Унинг феъл-атвори ҳам кўпроқ дадасига ўхшайди. Қайсар, ушлаган жойидан узади. Бунинг устига ҳаракатчан. Ўзи истаган нарсасига эришмагунча тинчимайди. “Шу қизим бошқача-да”, – дейди дадаси ҳам. Гарчи, дадаси истамаса ҳам, одамларнинг Солиҳага бўлган муносабатларида ҳар қадамда дадасининг ҳурмати сезилиб туради.\n– Сиз фалончининг қизимисиз? – Тасдиқни олишгач, Солиҳага эшиклар ўз-ўзидан очилиб кетгандай бўлади гўё. Тўғри, дадаси ҳеч кимга айтмайди, қизимга қаранглар, деб. Лекин дадасининг ҳурмати…\nБугун ҳам Солиҳа қишки имтиҳонлардан бирини яхши топширди. Дадасини ҳурмат қилишса ҳам, Солиҳанинг аниқ ва мукаммал жавоблари учун қўйишди баҳони унга. Солиҳа хурсанд чиқаркан, бир-иккита курсдошларининг унга ғалати қараш қилишганини, савол назари билан қараган Солиҳадан кўзларини олиб қочиб, ўзаро шивирлаб қолишганини сезди.\n– Солиҳа, хафа бўлганингни сездирмасликка ҳаракат қиляпсан-а? Тўғри қиласан. Дўсту душманнинг олдида шундай юр. – Биринчи дугонасининг гапини тушунмади Солиҳа.\n– Хафа бўлма. – Иккинчи дугонасининг гапи ўлганнинг устига тепган бўлди. – Дадамдан эшитдим. Бўлиб туради-да шунақаси. Даданг яхши одамлар-ку, ҳали оқланиб кетадилар.\nБир неча кундан бери, айниқса бугун эрталаб дадаси ташвишли кўринганди. Кейинги кунларда хонасидан деярли чиқмай қўйганди. Кеча Солиҳа унга чой олиб кирганида, негадир дадасининг юзи қорайиб кетгандай туюлди унга. Чойни қўйиб чиқиб кетаётганда эса, дадасининг чуқур уф тортганини эшитди. Дадаси шунақа, камгап одам. Ичидагини ҳаммага билдиравермайди. Эрталаб костюмининг тугмасини солаётганда ҳам эътибор қилди у дадасига. Бемалол солиняпти. Илгари тирсиллаб турарди. Дадаси озибди шекилли.\nТунов кунги тушини эслаб Солиҳанинг ичидаги ғашлик яна бўй кўтарди. Тинчликмикан ишқилиб? Солиҳа дугоналарига ҳеч нарса демай, аудиториядан чиқиб кетди.\nУ уйга келибоқ, дадасининг хонасига ўзини урди. Тақиллатмаёқ, эшикни очди. Хайрият, дадаси ўтирган экан! Дугоналари пичир-пичир қилишгандай, уни қамаб қўйишмабди! Солиҳа хонага разм солди. Бир-иккита ошиқча сувенирлар, расмлар пайдо бўлибди. Стол усти ҳам китоблар ва аллақандай қоғоз жилдларга тўлиб кетибди. Дадасининг ҳафсаласи бўлмаган шекилли, улар тахлаб ҳам қўйилмаган. Солиҳа уларни таниди. Дадасининг кабинетида кўрганди уларни. Демак, уни ишдан бўшатишибди. Бўшатишса бўшатишар, муҳими, одамлар айтганидай, қамашмабди-ку! Солиҳа индамайгина, мунғайиб ўтирган бўлса-да, кўзидаги мунгни яшириб, қизини жилмайиб қарши олган дадасининг ёнига келди ва энгашиб, унинг бўйнидан қучди.\n– Дадажон, сизни яхши кўраман!\nИкки ойдан ўтдики, Солиҳаларнинг уйида аллақандай нохуш кайфият ҳукмрон. Энди эрталаблари дадасини олиб кетиш учун машина келмаяпти. Дадаси гоҳ-гоҳида аллақаерларга бориб келишини айтмаса, деярли хонасидан чиқмайди. Иши юзасидан болалари олдида ҳеч нарсани гапирмайди. Эҳтимол онаси билан бу ҳақда гаплашишар, лекин Солиҳа эшитмаган. Бир куни Солиҳа дадасининг ким биландир гаплашаётганини, жумладан, туҳмат, гувоҳ, тергов деган сўзларни эшитиб қолди ва суҳбат мазмунидан суҳбатдошнинг адвокат эканини ҳам билиб олди.\nСолиҳанинг юраги орқасига тортиб кетди. У дадасидан, нима гап ўзи, деб сўрашга ботинолмади. Наҳотки, миш-мишлар рост бўлса, ўйлади у. Дадасининг нопок ишларга қўл урмаслигига ишонарди. Кўнглини алам ўртай бошлади, сиқилиб кетди. Дардини ким биландир бўлишгиси келди. Солиҳа Санжарни жудаям соғинганди. Бир ойдан ошди уни кўрмаганига. Қандайдир муҳим топшириқ билан хизмат сафарига кетибди. Кейинги пайтларда қўнғироқларга ҳам жавоб бермаётган, хабар ҳам жўнатмай қўйганди. Солиҳа ҳар тонг телефонига қараб бир хўрсиниб қўяр, гоҳо мўъжиза кутгандай телефонига термулиб ўтирар, Санжарнинг эски СМС хабарларини қайта-қайта ўқиркан, кўнгли соғинчдан ўртаниб кетарди…\n“Махфий хизмат бўлса керак, – ўйлади у бир куни. – Бўлмаса, ҳеч йўқса мени хотиржам қилиш учун хабар жўнатарди.”\nСолиҳа ортиқ чидолмади. Санжар билан бундан икки ҳафта олдин, ўшанда ҳам Солиҳа бегона рақамдан қўнғироқ қилганида гаплашганларида, ишларим битсин, ўзим қўнғироқ қиламан, деган эди. Солиҳа унинг рақамини бир-бир босиб тера бошлади. Чақирувлар овози ҳозир тўхтаб қолаётгандай, юраги ўйнаб турарди унинг. Қизиқ, нима гап экан ўзи? Нега яна телефонни кўтармади? Соғ ва тинчмикан ишқилиб? Солиҳанинг кўнгил ғашлиги бадтар ортди. Хабар ёза бошлади:\n“Соғ-омонмисиз? Хавотир оляпман. Менга ҳозир жуда ҳам кераксиз! Илтимос, имконини топиб, қўнғироқ қилинг”…\nВа ниҳоят қўнғироқ бўлди! Санжарнинг рақамини кўриб Солиҳа орзиқиб кетди.\n– Санжар ака! Шунақаям бўладими одам?! Соғиниб кетдим ахир! – Солиҳа бу гапни қандай айтиб юборганини ўзи ҳам сезмай қолди.\n– Солиҳа, узр, хизмат сафарим чўзиладиган бўляпти. Ишимни ҳам шу ёққа оламан шекилли. Сиз билан ҳозирча гаплашолмайман.\n– Нега гаплашолмайсиз?\n– Ишим шунақа…\n– У қанақа иш ўзи, севган қизи билан гаплашишни маън қиладиган?\n– Солиҳа, буни айтолмайман. Узр, мени чақиришяпти.\nСолиҳа телефонни қулоғига тутганча қотиб қолди. Назарида ҳозир атрофида ҳамма нарса чирпирак бўлиб айланаётган, сал қимирласа, бу қуюн уни ютиб юборадигандай карахт эди у. У билан гаплашган Санжармиди ўзи?\nСолиҳа уйидан чиқиб бораркан, бекатга етгунига қадар Санжарнинг ҳар бир сўзини таҳлил қилар, ёнидан ким ёки нима ўтиб бораётганини ҳам кўрмас, қулоғида фақат Санжарнинг овози эди.\n“Эҳтимол, ростдан ҳам муҳим вазифадир, – қиз ўзига-ўзи таскин берар эди. – Махфий хизмат шунақа бўлса керак-да. Қизиқ, илгари иши махфий эмас эди-ку. Эҳтимол хизмат вазифаси телефонда шундай қуруқ ва совуқ гаплашишни тақазо қилар. Қизиқ, қайси шаҳарда экан ўзи? Бу ердан узоқдаман, деганди.”\nСолиҳа бекатда анча туриб қолди. Транспорт йўқлигидан эмас, хаёл суриб қолганди у. Қайсидир ўтаётган машина сигналининг баланд овози Солиҳани уйғотиб юборди гўё. Йўлга яқинроқ чиқиб, дуч келган машинага қўлини кўтармоқчи бўлди. Шу пайт… Солиҳанинг тиззаларида мажол қолмади. У нафақат қотиб қолди, балки бақрайганча қараб қолган кўзларидан тирқираб ёш чиқиб кетди: ҳозиргина ёнидан ўтиб кетган машинада бир ойдан бери, шунингдек, боягина ҳам бошқа шаҳардаман, деган Санжар ўтирганди!\n– Нимага йиғлайсан, қизим? – кечқурун чўккалаганча, дадасининг тиззасига бошини қўйиб, елкалари хўрсиниқдан силкиниб тушаётган Солиҳанинг бошини силади у.\nСолиҳа анча пайт шундай ўтирди. Дадаси ҳам уни овутадиган бошқа сўз тополмади. Ниҳоят Солиҳа бошини кўтариб, қизарган кўзлари билан дадасига мўлтираб боқди.\n– Одамлар нега бунақа хиёнаткор, бунақа риёкор бўладилар, дада?\nДадаси унинг кўзларига тикилиб қолди.\n– Ҳали ҳаммаси яхши бўлади, – дея олди холос. Чунки, у кўз ёшларини кўрсатмаслиги, овози ҳам титрамаслиги керак эди.\nДадаси ҳақ экан. Яхшиямки, Солиҳа яхши ўқиб, дадаси айтгандай, яхши меҳнат қилган экан. Институтда оралиқ назорат, реферат, курс иши деганлари бор. Диплом ишини ёзиш анчайин машаққат ҳисобланади талабалар учун. Давлат имтиҳонини-ку, айтмаса ҳам бўлади. Кўпчилик диплом ишини ёзиб берадиганларни излаб қолишади. Солиҳа эса ўзи ўқиди, ўзи ёзди. Дадасининг ҳурмати сезилмаётгандай эди унга. Энди домлалар ундан кўпроқ сўраб, кўпроқ талаб қилишаётгандай туюларди. Майли, қайтага шуниси яхши. Билими мукаммалроқ бўлади. Тинимсиз ўқигани битириш имтиҳонларини топшираётганда натижасини кўрсатди. У бугун охирги имтиҳонни аълога топширди.\nАслида бу шодиёна эди. Солиҳа уйга қайтаётиб, дадасига бу хабарни айтиб, унинг анчадан бери хуфтон бўлиб юрган дилини бир оз бўлса-да ёритиш ҳақида ўйлаб борарди. Шунингдек, унинг хаёлидан яна бир ўй кетмаётганди: бугун унинг уйига Санжарнинг совчилари келиши керак эди… Санжар шундай ваъда берганди унга. Лекин, олти ойки, ундан дарак бўлмади. Чунки, олти ойки, дадасининг иши … Солиҳа томоғига тошдай тиқилган нарсани ютишга ҳаракат қилди. У дадасининг олдига кўзлари кулиб кириб бориши керак.\nҲар куни томорқада ишлаб ўзини овутадиган дадаси негадир кўринмади. Солиҳа унинг хонасига кирди. Дадаси у ерда ҳам йўқ эди.\n– Ая, дадам қаердалар? – сўради у ошхона томонга бўйнини чўзиб.\n– Эрталаб чиқиб кетганлари бўйи, ҳали келмадилар. Имтиҳонинг нима бўлди?\nСолиҳа онасига имтиҳон таассуротларини сўзлаб бергач, дадасининг қўл телефонига қўнғироқ қилди. Ўчиқ экан. Она-болалар дадасини кечасигача кутишди. Онаси хавотирлана бошлади. Солиҳа ҳам. Имтиҳонларга тайёрланиш жараёнидаги бир неча кунги уйқусизлик ўз кучини кўрсатди. Солиҳа дадасини кута-кута ухлаб қолди.\nЭрталаб машинанинг таниш овозидан Солиҳа чўчиб уйғонди. “Уйғондимми, ёки туш кўраяпманми?” – даставвал унинг хаёлига келгани шу бўлди. Юз-қўлини ювиб ташқарига чиқди. Дадаси анча кенгайиб қолган костюмини кийиб, ўзи ёқтирган галстугини таққанча дарвоза олдида турарди. Унинг чеҳраси тонгдай нурафшон, дарвоза эса ланг очиқ, у ерда… ўша таниш… дадасининг хизмат машинаси турарди…\nСолиҳа анграйиб қолди.\n– Ҳаммаси яхши бўлади, дегандим-ку, қизим! – жилмайганча, машинанинг орқа ўриндиғига ўтираркан, дадаси қўшиб қўйди: – Аянгдан эшитдим. Баракалла қизим, табриклайман.\n– Ишингизга… қайта тиклашдими? – ишониб-ишонмай айтди Солиҳа бу гапни.\n– Йўқ. Ундан ҳам баландроғига ўтказишди.\nМашина юриб кетгандан сўнг ҳам дадасининг ортидан ҳаяжон билан қараб қолган Солиҳанинг ширин хаёлини телефонидаги янги хабар келганидан дарак берадиган ўша, анчадан бери чалинмаган оҳангдор ҳуштак овози бўлди. Солиҳа хабарни очди:\nСолиҳа хабарнинг қолганини ўқимади. Телефоннинг “ўчириш” деган тугмасини босаркан, коллежга отланаётган укасига деди:\n– Латифжон, бугун қайтишингда менга бошқа сим карта олиб келгин.\nРукнларШаҳло Аҳророва (1967)\n← Аввалги Аввалги Алексис Киви (1834-1872)\nКейинги → Кейинги: Саят Қамчигар (1978)


Халқ ичида бўл: Вилоят ҳокими муаммоларни уйма-уй юриб, ҳал этмоқда!\n12:11 05 Августа 2019\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёевнинг топшириғи асосида эндиликда секторлар раҳбарларининг аҳоли муаммолари билан ишлаш тзими мутлақо янгича стратегия асосида ташкил этилмоқда.\nДавлат идораларининг бевосита биринчи раҳбарлари маҳаллама-маҳалла, уйма-уй юриб, фуқароларнинг муаммоларини ўрганишга киришдилар. Бошқача айтганда, “Халқ давлат идораларига эмас, давлат идоралари халқимизга хизмат қилиши керак!”, деган эзгу ғоя амалда ўз ифодасини топаётир.\nНаманган вилояти ва шаҳар сектор раҳбарлари, тегишли давлат ташкилотлари мутасаддилари вилоят ҳокими, сенатор Хайрулло Бозоров бошчилигида Наманган шаҳридаги “Бунёдкор” маҳалла фуқаролар йиғинида бўлишиб, одамларни қийнаётган масалаларга ечим излашди.\nШаҳар ҳокимлиги ахборот хизматининг хабар беришича, халқ билан очиқ ва ошкора, энг асосийси самимий руҳда кечган мулоқотлар давомида уч нафар хотин-қизларга тикув машинаси, 150 та хонадон соҳибларига суюлтирилган газ баллонлари тарқатилди.\nКўчаларга 90 та электр симёғоч ўрнатиладиган бўлди. Шунингдек, паспорт масаласига оид 12 та мурожаат шу жойнинг ўзида ҳал этилди. Демак, ҳудуд одамларининг ойлаб, керак бўлса йиллаб эриша олмаётган орзулари ушалди: уларга Ўзбекистон Республикаси фуқароси паспортлари тантанали суратда топширилди.\nДемак, давлат идоралари раҳбарлари, ҳокимларимиз кабинетдан чиқиб халқ ичига киришлари, уйма-уй юриб одамлар дардига қулоқ тутишлари натижасида халқимиз розилигини таъминланишига “Бунёдкор” маҳалласидаги кечган учрашувлар мобайнида яққол амин бўлдик.\nЭнг аҳамиятлиси шундаки, эндиликда аҳолини қийнаётган муаммо ва масалаларни ҳал этишда сектор раҳбарларининг бевосита уйма-уй юрадилар. Мурожаатлар эса кенг жамоатчилик иштирокида кўриб чиқиш тизими йўлга қўйилади ва бу мунтазам равишда амалга оширилади.\nШаҳар ҳокимлиги ахборот хизмати суратларидан фойдаланилди.