Ушбу ишда ҳаридорларлар танлаш, яъни мақсадли ҳаридорлар ва истеъмолчилар гуруҳларини танлаш, шунингдек, ҳарид фаолияти стратегияси масаларига нисбатан таркибий таҳлилнинг баъзи жиҳатларини қўллаш масалалари кўриб чиқилади. Ҳаридорлар ва етказиб берувчилар танлаш сиёсатида кўпинча операцияларни амалга ошириш масалаларига асосий эътибор бериш каби ўта тор ёндашув етакчилик қилади. Аммо, ширкат ҳаридорлар ва етказиб берувчилар муносабатларининг кенг стратегик муаммоларини ҳисобга олган ҳолда ўз рақобатбардош афзалликларини яхшилаб олиши ва уларнинг бозор ҳукмронлигига боғлиқлигини камайтириши мумкин.\nКўпчилик тармоқлар ўз маҳсулот ва хизматларини бир эмас, балки кўплаб ҳаридорларга сотади. Ушбу ҳаридорлар гуруҳининг бирлашган ҳолдаги бозор хокимияти тармоқнинг салоҳиятли афзалликларига таъсир қилувчи асосий рақобатбардош кучлардан бири ҳисобланади.\nТармоқ ҳаридорлари гуруҳи таркибига кўра камдан-кам ҳолларда бир хилда бўлади. Масалан, ишлаб чиқаришга мўлжалланган моллар ишлаб чиқарувчи кўплаб тармоқлар уларни турли бизнеслар билан машғул ва бу моллардан ҳар хил мақсадларда фойдаланувчи ширкатларга сотади. Бу ширкатлар харид ҳажмлари, уларнинг ишлаб чиқаришда фойдаланиладиган бошланғич ресурслар сифатидаги аҳамияти ва ҳ.к. бўйича бир-биридан сезиларли даражада фарқ қилиши мумкин. Истеъмол моллари ҳаридорлари ҳам бир-бирларидан сотиб олаётган моллари сони, маълумот даражаси ва бошқа кўплаб кўрсаткичлар бўйича фарқ қилади.\nТармоқ ҳаридорлари ўзларининг истеъмолчилик талаблари бўйича ҳам бир хил эмас. Улар турли хизмат кўрсатиш даражаси, буюмларнинг турли сифати ва ишончлилиги, товарга илова қилинган турли маълумотлар даражалари ва хаказоларни талаб қилади. Эҳтиёжларнинг бу хиллари турфалиги ҳаридорларнинг бозор ҳокимияти таркибининг сабабларидан бири ҳисобланади.\nҲаридорлар нафақат ўз таркибий ўринлари, балки ҳарид ҳажмларининг ўсиш эҳтимолида акс этадиган ўсиш салоҳияти бўйича ҳам фарқ қиладилар. Тез ўсаётган соҳалардан бири - мини компьютерлар ишлаб чиқариш билан шуғулланувчи Digital Equipment каби ширкатга электрон қисмлар сотиш, ўша буюмларни эскирган техника ишлаб чиқарувчисига сотишдан кўра, ўсиш учун катта имкониятлар очади.\nВа ниҳоят, бирқатор сабабларга кўра, алоҳида ҳаридорларга хизмат кўрсатиш қиймати ҳам турлича. Мисол учун, электрон қисмлар сотувида унча катта бўлмаган партияларга буюртма берувчи ҳаридорларга хизмат кўрсатиш йирик ҳаридорларга хизмат кўрсатишга қараганда анча қимматга тушади. Бунинг сабали – буюртмани бажариш ҳаражатлари буртма ҳажмига боғлиқ бўлмасдан, доимий характерга эгалигидир.\nУшбу ҳар хиллик натижасида ҳаридорларни мақсадли танлаш стратегиянинг муҳим компоненти ҳисобланади. Танлаш имконияти бўлса, ширкат катта маънода ўз маҳсулотларини мавжуд ҳаридорлар орасидан энг фойдалилигига сотгани маъқул. Ҳаридорлар танлаш ширкатнинг ўсиш суръатларига ҳам сезиларли даражада таъсир ўтказиши ва ҳаридорларнинг салбий таъсирга эга бозор ҳокимиятини оқибатларини минималлаштириши мумкин. Етилган тармоқлар, шунингдек, маҳсулотни дифференциациялаш ва технологик инновациялар асосида яратилган кириш тўсиқларини қўйиш қийин бўлган тармоқларда ҳаридорларни уларнинг таркибий характеристикаларидан келиб чиқиб танлаш стратегиянинг муҳим қисмларидан ҳисобланади.\nҚуйида ҳаридорларни танлашнинг баъзи меъёрлари келтирилади. Қулай ёки “яхши” ҳаридорларнинг характеристикаларини ажратиш, шунингдек, стратегияни ишлаб чиқишда ҳаридорларни танлаш концепциясини қўллаш йўлари кўриб чиқилади. Ҳал қилувчи имкониятлардан бири – ширкат нафақат яхши ҳаридорларни топиши, балки яратиши ҳам мумкинлиги билан боғлиқ.\nҲаридорлар ва стратегия танлаш схемаси\nАйтиб ўтилганлар асосида стратегик жиҳатдан ҳаридорларнинг сифатини белгиловчи тўртта умумий меъёр мавжудлигини ажратиб кўрсатиш мумкин.\nАгар ширкатнинг эҳтиёжларга хизмат қилишда рақобатчиларга қараганда бошқа имкониятлари бўлса, ҳаридорларнинг ҳариддаги эҳтиёжлари турлилиги аҳамиятга эга. Бошқа тенг шароитларда ширкат ўз рақобатбардош афзалликларини эҳтиёжини энг тўлақонли равишда қондириши мумкин бўлган ҳаридорларга эътибор қаратган ҳолдагина мустаҳкамлаши мумкин. Стратегияни шакллантиришда ҳаридорлар ўсиши салоҳиятининг аҳамияти кўриниб турибди. Ҳаридорларнинг ўсиш салоҳияти қанча юқори бўлса, ширкат маҳсулотига талаб юқори бўлиш эҳтимоли шунча кўп.\nСтратегик таҳлил мақсадларида ҳаридорнинг таркибий мақоми меъёрларини икки қисмга бўлиш фойдали. Ички (томонга тааллуқли) бозор ҳокимияти – бу ҳаридорлар сотувчиларга уларнинг ўрни ва мавжуд муқобил таклиф манбаларини ҳисобга олган ҳолда салоҳиятли босим ўтказишга қодир бўлган восита. Айни пайтда бу хилдаги босим ишлатилиши ёки ишлатилмаслиги мумкин, чунки ҳаридорлар бозор ҳокимиятларини сотувчиларни моллар баҳосини тушуришга қараб таъсир қилишда ишлатиш ёки ишлатмасликка мойиллиги бўйича ҳам фарқланади.\nҲатто кўп миқдорда нарса сотиб оладиган баъзи ҳаридорлар нархларга нисбатан унчалик таъсирчан эмас ёхуд нархни маҳсулотнинг бошқа характеристикалари билан бирга қабул қилади ва бу сотувчининг нархлари даражаси сақланиб қолишига кўмаклашади. Ҳаридорга хос бозор ҳокимияти ҳам, уни ишлатишга бўлган мойиллик ҳам катта стратегик аҳамият касб этади, чунки ишлатилмаган ҳокимият тармоқ ривожи баробарида ишлатилиши мумкин бўлган салоҳиятли ҳавф сифатида намоён бўлади.\nМасалан, нархларга нисбатан сезувчан бўлмаган ҳаридорлар тармоқ етуклик босқичига кираётган пайтда ёки уларнинг ўз нархларига таъсир ўтказаётган ўхшаш маҳсулотлар пайдо бўлган вақтда нархларга нисбатан сезувчан бўлиб қолиши мумкин.\nСтратегия жиҳатидан муҳим сўнгги ҳал қилувчи ҳаридорлик характеристикаси ширкатнинг маълум ҳаридорларга хизмат кўрсатиш бўйича ҳаражатлари бўлиши мумкин. Агар бу ҳаражатлар юқори бўлса, бошқа меъёрлар бўйича “яхши” бўлган ҳаридорлар ўз афзалликларини йўқотиб қўйишлари мумкин, чунки юқори ҳаражатлар янада юқорироқ фойда даражасини ёки уларга хизмат қилишнинг паст ҳавфларини нейтраллаштиради.\nКўрсатилган тўрт меъёр ҳам доим ҳам бир йўналишда ишламайди. Масалан, ҳаридор салоҳияти ўсишининг юқорилиги энг максимал бозор ҳокимияти билан, ва/ёки ундан энг шафқатсиз равишда фойдаланиш билан, унча катта бўлмаган ҳокимият ва нархларни сезувчанликнинг паст бўлиши билан юқори сотув нархлари афзалликларини йўққа чиқарувчи хизмат кўрсатиш ҳаражатларининг юқори бўлиши билан аралашиб келиши мумкин. Ва ниҳоят, хизмат кўрсатишга энг қулай бўлган ҳаридорлар бошқа барча меъёрлар бўйича ўтмаслиги мумкин. Шундай қилиб, энг яхши мақсадли ҳаридорларни бутунлайига танлаш кўрсатилган омилларни ширкат олдига қўйилган мақсадларни ҳисобга олган ҳолда яхши ўйлаб ва совуққонлик билан ёндашувни талаб қилади.\nМаълум ҳаридорни кўрсатилган тўрт меъёр бўйича баҳолаш тегишли вазиятларга туркибий ва рақобатбардош таҳлил усулларини қўллаш билан боғлиқ. Ушбу омилларни кўриб чиқишга ўтамиз.\nШиркат имкониятларига нисбатан ҳарид эҳтиёжлари\nҲаридорлар эҳтиёжларини ширкатнинг нисбий имкониятларига мувофиқлаштириш ойдин вазифалардан саналади. Бундай мослик маҳсулотни ҳаридорлар нигоҳида рақобатчилар маҳсулотлари билан юқори даражада фарқлашга эришиш имконини беради. Шунингдек, ширкат бу ҳаридорларга хизмат кўрсатиш ҳаражатларини рақобатчиларига қараганда минималлаштириши керак. Масалан, агар ширкат кучли инженер-конструкторлик салоҳияти ва маҳсулотлар ишлаб чиқариш тажрибасига эга бўлса, ўз индивидуал талабларига мос келувчи буюмларни олишга интилаётган ҳаридорларга хизмат кўрсатишда сезиларни нисбий афзалликларга эга бўлади.\nАгар ширкат рақобатчиларига қараганда самарали логистика тизимига эга бўлса, бу афзалликни максималлаштиришнинг манбаси бўлиб ҳаражатлар кўрсаткичи энг катта аҳамият касб этувчи ҳаридорларга ҳизмат кўрсатиш ёки хизмат кўрсатиш мураккаб логистикани талаб қиладиган ҳаридорлар бўлади.\nМаълум ҳаридорларнинг ҳарид эҳтиёжлари муаммоси уларнинг ҳарид қарорларини белгиловчи барча омиллари ва тегишли битимларни амалга ошириш шартларини аниқлаш йўли билан ҳал қилинади. Кейинчалик бутун ҳаридорлар оммаси орасидан ушбу омилларга мувофиқ ажратиладиган алоҳида ҳаридорлар ёки ҳаридорлар гуруҳи ажратилади. Ширкатнинг нисбий имкониятлари рақобатчиларни таҳлил қилиб усуллари билан аниқланиши мумкин.\nҲаридорларнинг ўсиш салоҳияти\nТармоқ бизнеси қатншчиси бўлган ҳаридорнинг ўсиш салоҳияти бевосита уч шарт билан аниқланади:\nтармоқнинг ривожланиш суръатлари;\nунинг асосий бозор сегменти ўсиш суръатлари;\nунинг тармоқдаги бозорда, унинг асосий сегментларидаги улуши ўзгариши.\nҲаридор тармоғининг ўсиш суръатлари кўпчилик омиллар, шу жумладан тармоқнинг ўхшаш маҳсулотларга муносабати, ушбу тармоқ маҳсулотларини сотадиган ҳаридорлар гуруҳининг ўсиши ва ҳ.к. билан белгиланади.\nОдатда, тармоқ доирасида баъзи сегментлар бошқаларига қараганда тезроқ ривожланади.\nШу сабабли ҳаридорнинг ўсиш салоҳияти маълум жиҳатдан у қайси асосий сегментларга хизмат кўрсатаётгани ёки келажакда хизмат кўрсатиши мумкинлигига боғлиқ бўлади.\nМаълум сегментлар ўсиш салоҳиятини баҳолаш ҳам тармоқ ўсиши баҳоланиши амалга оширилган асосий таҳлил усуллари ёрдамида амалга оширилади. Лекин бир оз паст даражада кўриб чиқилади.\nЎсиш салоҳияти таҳлилининг учинчи қисми – ҳаридорнинг тармоқ доираси ва унинг алоҳида сегментларидаги бозор улуши. Ҳам жорий кўрсаткичлар, ҳам уларнинг ўсиш ёки пасайиш тамойиллари ҳаридор маълум вазиятининг натижаси ҳисобланади. Ушбу вазиятга баҳо бериш рақобатбардошлик таҳлили, шунингдек, тармоқнинг жорий ва келажакдаги вазиятини услубга мувофиқ текширувдан ўтказишни талаб қилади.\nБиргаликда ушбу уч қисм ҳаридор ўсиши салоҳиятини белгилайди. Масалан, агар ҳаридор унинг бозор улуши ўсишидан далолат берувчи кучли ўринга эга бўлса, бу ҳатто етуклик ёки таназзул босқичини бошдан кечираётган тармоқ шароитларида ҳам ўсиш учун сезиларли имкониятлар очади.\nҲаридорнинг уй хўжалиги тармоғидаги ўсиш салоҳияти ҳам бирқатор омиллар гуруҳи билан белгиланади:\nДемографик омил маълум истеъмолчилик сегментининг келажакдаги ҳажмини белгилайди. Масалан, йигирма беш ёш ва ундан баланд ёшда бўлган маълумоти юқори истеъмолчилик сегментида тез ўсиш кузатилади. Худи шу тарзда даромад, маълумоти, оилавий аҳволи, ёши жиҳатларидан келиб чиққан ҳолда турли демографик таҳлилларни ўтказиш мумкин.\nМаълум истеъмолчилик сегменти ўсиши истиқболларининг яна бир ҳал қилувчи кўрсаткичи истеъмолчи томонидан ҳарид қилинадиган маҳсулот ва ҳизматларнинг ҳажми ҳисобланади. У субинститутларнинг мавжудлиги, ижтимоий тамойиллар, ўзгараётган асос эҳтиёжлар ва ҳ.к. омиллар билан белгиланади.\nҲаридорларнинг (ички) бозор ҳокимияти\nМаълум ҳаридорлар ёки ҳаридорлар гуруҳларига хос бўлган бозор ҳокимиятини белгиловчи омиллар, тармоқ ҳаридорлари гуруҳига умуман хос бўлган омилларга ўхшаш. Бу ерда мен бошқаларга қарагнда унча катта бозор ҳокимиятига эга бўлмаган ҳаридорларни аниқлашга ёрдам берувчи омилларни тақдим қиламан, чунки ҳаридор танлаш нуқтаи назаридан айнан улар “яхши” ҳаридор ҳисобланади.\nҲаридорлар сотувчилар маҳсулотларининг арзимаган улушини сотиб оладилар. Унча катта бўлмаган моллар партияларини сотиб оладиган ҳаридорлар нархдан тушиш, транспорт ҳаражатларининг ҳисобга олиниши ва бошқа махсус шароитлар талаб қилиш воситаларига эга эмас. Маълум ҳаридорнинг ҳарид ҳажми доимий ҳаражатлари юқори бўлган сотувчига бозор таъсирини ўтказишнинг энг самарали воситаси ҳисобланади.\nҲаридорлар етарли даражада муқобил таъминлаш манбаларига эга эмас. Агар уларнинг эҳтиёжлари талаб даражасидаги бошқа маҳсулотлар етарли даражада қондирилмаса, ҳаридорларнинг таъмир имкониятлари чекланган. Масалан, агар сўнгги маҳсулотнинг конструкцияси юқори аниқлик билан тайёрланган қисмларни талаб қилса, ҳаридорнинг бу эҳтиёжини қондирувчи етказиб берувчилар жуда камдан-кам топилади. Ушбу меъёр нуқтаи-назаридан ушбу сотувчи маҳсулоти ёки хизматининг ноёб хусусиятлари зарур бўлган ҳаридор “яхши” ҳисобланади. Сотувчи маҳсулотининг талаб қилинадиган меъёрларга мувофиқлигини интернсив синовдан ўтказиш ёки майдонда синовидан ўтказиш натижасида ҳам муқобил манбалар чекланиши мумкин.\nҲаридорлар юқори транспорт, транзакцион ёки шартнома ҳаражатларига дуч келадилар. Қўшимча квоталарни таъминлаш, музокаралар олиб бориш ёки трансакцияларни амалга ошириш бўйича алоҳида қийинчиликларга дуч келаётган ҳаридорлар қоидага кўра камроқ бозор ҳокимиятига эга. Улар янги брендлар ёки етказиб берувчилар излашда катта ҳаражатларга дуч келадилар ва бори билан қаноат қилишга мажбурлар. Масалан, чегараланган жойларда жойлашган ҳаридорлар шундай қийинчиликларга дуч келиши мумкин.\nҲаридорлар бундан олдинги ишлаб чиқариш босқичларини бир бирига мослаштиришга реал ҳавф солмайди. Илгариги ишлб чиқариш босқичларини мослаштириш имкониятига эга бўлмаган ҳаридорлар бозор таъмирин ўтказиш қобилиятини сезиларли даражада йўқотадилар. Ҳаридорлар бир бирларидан ушбу меъёр бўйича сезиларли даражада фарқланадилар. Масалан, сера кислотасининг кўплаб ҳаридорлари орасида фақат йирик истеъмолчилар – ўғит ишлаб чиқарувчилар ва нефт компанияларигина шундай реал имкониятга эга, қолганлар сезиларли бозор таъмири ўтказиш имкониятига эга эмас.\nҲаридорлар етказиб берувчиларни алмаштириш жараёнида ҳам катта ҳаражатларга дуч келадилар. Баъзи ҳаридорлар учраган вазият ўта юқори етказиб берувчиларни ўзгартириш ҳаражатлари билан ҳарактерланади. Масалан, уларнинг маҳсулотлари маълум етказиб берувчига ўта боғлиқ бўлиши мумкин ёки ҳаридорлар етказиб берувчининг ўзига хос ускунасидан фойдаланиш учун махсус билимларга эга бўлишлари керак.\nЕтказиб берувчиларни алмаштириш бўйича асосий ҳаражат манбалари қуйидагилар:\nмаҳсулотни янги етказиб берувчи маҳсулотига мослаштириш мақсадида модификация қилиш ҳаражатлари;\nянги етказиб берувчи маҳсулотини синов ёки сертификациядан ўтказиш ҳаражатлари;\nҳодимларни қайта тайёргарликдан ўтказиш ҳаражатлари;\nянги етказиб берувчи маҳсулотидан фойдаланиш учун зарур янги қўшимча ускуналар ҳарид қилиш ҳаражатлари;\nянги логистика тизимини ташкил қилиш ҳаражатлари;\nмуносабатларни узиш билан боғлиқ психологик ҳаражатлар.\nЮқорида саналган ҳаражатлар баъзи бир ҳаридорларда юқори, баъзиларида пастроқ бўлиши мумкин.\nЕтказиб берувчиларни алмаштириш сотувчини ҳам, агар у ҳаридорни ўзгартирганда доимий ҳаражатлар вужудга келадиган бўлса, безовта қилиши мумкин. Сотувчиларда юзага келадиган етказиб берувчиларни алмаштириш билан боғлиқ ҳаражатлар ҳаридорларга бозор ҳокимиятини беради.\nҲаридорларнинг нархларга сезувчанлиги\nШунингдек, айрим ҳаридорлар бозор ҳокимиятидан сотувчиларнинг нархларини тушуришда фойдаланишга мойиллиги бўйича бир-биридан сезиларли даражада фарқланадилар. Нархларга унча сезувчан бўлмаган ёки маҳсулотнинг юқори истеъмолчилик сифатларига яхши пул тўлашга мойил бўлган ҳаридорлар, қоидага кўра, “яхши” ҳаридорлар ҳисобланади. Алоҳида ҳаридорнинг нархларга сезувчанлигини белгиловчи шароитлар умуман ҳаридорлар гуруҳининг нархларга сезувчанлик омилларига ўхшаш.\nНархларга сезувчан бўлмаган ҳаридорлар одатда қуйидаги тоифалардан бирига тушади.\nУшбу маҳсулот қиймати ишлаб чиқариш ҳаражатлари ёки ялпи ҳарид ҳаражатларининг унча катта бўлмаган қисмини ташкил қиладиган ҳаридорлар. Агар маҳсулот ҳаражатларнинг унча катта бўлмаган қисмини ташкил қилса, уларнинг нархи бўйича музокаларлардан олинадиган фойда катта бўлмайди. Гап бир дона маҳсулот ишлаб чиқаришга кетадиган ҳаражатлар ҳақида эмас, балки маълум муддат давомида маҳсулотни ҳарид қилишга сарфланадиган ҳаражатлар ҳақида кетаяпти. Алоҳида маҳсулотни ишлаб чиқаришга кетадиган ҳаражатлар паст бўлиши, ҳаридлар ҳажми эса, катта бўлиши мумкин. Истеъмолчи ёки агентнинг диққати, қоидага кўра, катта ҳаражатларга қаратилади.\nСаноат истеъмолчилари учун бу кўпинча юқори даражадаги раҳбарлар ва маълум ҳаридлар бўйича мутаҳассислар қиммат маҳсулотлар (ҳариди) билан, умумий мутахассисликка эга бўлган агентлар ва қуйи даражадаги мутахассислар эса паст ҳаражатли маҳсулотлар билан шуғулланишини англатади.\nМаҳсулот дефекти сабабли юзага келадиган йўқотишлар маҳсулот қийматидан юқори бўлган ҳаридорлар. Агар маҳсулот ишламай қолиш ёки ишончни оқламаслик натижасида сезиларли зарар келтирадиган бўлса, ҳаридор, қоидага кўра, нарга нисбатан сезувчан бўлмайди. У маҳсулот учун кўп пул тўлаб, унинг сифати юқори бўлишидан манфаатдор бўлади, ва, қоидага кўра, сифати амалда исботланган маҳсулотларга содиқ бўлиб қолади.\nБунга яхши мисол қилиб, электротехника саноатидаги вазиятни кўрсатиш мумкин. Ушбу тармоқда ишлаб чиқариш ускуналарида фойдаланиш учун назорат ускуналарини ҳарид қиладиган ҳаридорлар умумий қўллаш ускуналари ҳаридорларига қараганда нархларга нисбатан унча сезувчан эмас. Ўта қиммат ишлаб чиқариш ускуналарига ўрнатилган ўскунанинг ишламай қолиши ускуна ва кўплаб ишчиларнинг, баъзан эса, бутун ишлаб чиқариш линиясининг туриб қолишига сабаб бўлиши мумкин. Бир бири билан боғлиқ тизимларда ишлатилиш учун сотиб олинадиган маҳсулотлар ҳам ишламай қолиш оқибатида сезиларли йўқотишларга олиб келиши мумкин. Чунки бир ускунанинг ишламай қолиши бутун тизимни тўхтатиб қўйиши мумкин.\nМаҳсулотнинг самарадорлиги сезиларли даражада тежаш ёки натижаларни яхшилаш имкониятини берадиган ҳаридорлар. Бундан илгариги шартни тескарисига ўзгартирган ҳолда қуйидагисини оламиз. Агар маҳсулот самарали ишлаши ёки ҳаридор маҳсулоти ишини яхшилаши ҳисобига ҳаридор вақти ва маблағини тежашга қодир бўлса, ҳаридор, қоидага кўра, нархга нисбатан сезувчан бўлмайди. Масалан, акциялар чиқариш вақтида сармоя банки ёки консалтинг компаниясининг асосланган баҳо белгилаш, сотиб олинаётган объектни аниқ баҳолаш ёки компания муаммоларини ҳал қилиш йўлларини топиш бўйича хизматлари унга катта ҳаражатларни тежаш имконини беради.\nБаҳо белгилаш билан боғлиқ ўта мураккаб қарорлар ёки қийин ва муҳим муаммолар қаршисида турган ҳаридорлар энг яхши маслаҳат учун юқори нарх тўлашга мойил бўладилар. Бошқи мисолни нефт излаш соҳасидан топиш мумкин. Масалан, Schlumberger каби компаниялар қидириш ишларида аниқлиги қазиш ҳаражатларида сезиларли даражада тежаш имконини берувчи мураккаб электрон қурилмаларни қўллайдилар.\nКатта чуқурликларда ёки денгиз шелфида ўта қимматга тушувчи қазиш ишларини олиб борувчи нефт компаниялари зарур хизматларга катта пул тўлашга тайёр. Бу каби тежашга ҳаридорнинг ўз вақтида етказиб бериш, тез хизмат кўрсатиш ва таъмир ва ҳ.к. ҳисобига тежаш йўли ҳам яқин. Баъзи ҳаридорлар бу каби соҳаларда самарали фаолият юритишга қодир компанияларга қўшимча ҳақ тўлашга тайёр. Ҳаридорга ҳар қандай фаолият соҳасида яхшиланишни таъминловчи соҳаларга масалан рецепт бўйича бериладиган даволаш воситалари ва электрон қурилмалар киради.\nҲарид қилинаётган маҳсулот катта аҳамиятга эга бўлиб, юқори сифатли маҳсулот ишлаб чиқариш стратегияси асосида рақобатлашадиган харидорлар. Сифат стратегияси асосида рақобатлашадиган ҳаридорлар кўпинча ҳарид қилинаётган бирламчи маҳсулотларга анче сезувчан бўлишади. Айни пайтда, уларнинг фикрига кўра, ресурслар уларнинг маҳсулотлари ёки брендлари сифатини яхшилайди. Бу эса, уларнинг стратегиясига ҳисса қўшади. Ҳаридорлар эса, ресурслар баҳосига бефарқ бўлиб боришади. Шу сабабли, қимматбаҳо техника ҳаридорлари кўпинча таниқли маркадаги электромоторлар ёки генераторлар учун қўпроқ пул тўлашга тайёр бўлишади.\nЎзига хос эҳтиёжларга жавоб берадиган ёки бошқалардан фарқланадиган хусусиятларга эга бўлган маҳсулотларни қидирувчи ҳаридорлар. Агар ҳаридор махсус қурилган буюмни сотиб олмоқчи бўлса, у кўпинча ушбу буюм учун қўшимча пул тўлашга тайёр. Бундай вазият ҳаридорни маълум етказиб берувчи ёки етказиб берувчиларга боғлаб қўйиши мумкин ва алоқаларни мустаҳкамлаш учунгина қўшимча пул тўлашга мажбур қилиши мумкин. Шунингдек, ҳаридорлар қўшимча ҳаракатлар тақдирлашга муносиб, деб ҳисоблашлари ҳам мумкин. Шундай стратегияда ўсган компанияга Illinois Tool Works ширкатини мисол қилиб келтириш мумкин. Ушбу компания истеъмолчиларнинг ўзига хос талабларини қондириш учун махсус мустаҳкамловчи қонструкциялар ишлаб чиқаради. Бундай сиёсат унга маҳсулотларини баланд баҳолаш ва истеъмолчилар эътиборини қозонишни таъминламоқда.\nАммо кучли бозор ҳокимиятига эга бўлган ҳаридор ноёб ёки фақат унинг буюртмаси асосида тайёрланган маҳсулотлар талаб қилиши ва айни пайтда улар учун қўшимча ҳақ тўлашдан бош тортиши мумкин. Бундай ҳаридорларга хизмат кўрсатиш сотувчини энг ёмон вазиятга тушириб қўйиши мумкин, чунки нархларни ошира олмаслик баробарида ҳаражатларни кўпайтиради.\nЮқори даромад келтирадиган ва ресурслар ҳаражатларни енгиллик билан кўтара оладиган ҳаридорлар. Одатда, юқори даромад келтирадиган ҳаридорлар қийин молия вазиятида бўлганларга қараганда нархларга камроқ сезувчан бўлишади(гап асосий ҳаражат тури ҳақида кетмаётган бўлса, албатта). Қисман бундай муносабат юқори даромад келтирадиган ҳаридорлар юқорида саналган тоифалардан бирига мансублиги билан, қисман эса, уларнинг сотувчига адолатли даромад келтиришга интилишлари билан белгиланади. Ушбу фикрга юқори даромад келтирадиган ҳаридорлар яхшигина музокарачи бўлишларини айтиб, эътироз билдириш мумкин. Амалда эса, уларнинг диққатлари нархлар ҳақидаги агрессив музокараларда эмас, балки бошқа муаммоларда бўлади.\nМаҳсулот ёки ҳаридлар ҳақида етарли даражада ахборотга эга бўлмаган ҳаридорлар ҳарид вақтида аниқ белгиланган талаблардан келиб чиқмайдилар. Одатда, бирламчи маҳсулотларнинг баҳоси, мавжуд талаб ёки муқобилли брендларнинг хусусиятларидан яхши хабардор бўлмаган ҳаридорлар яхши маълумотга эга ҳаридорларга қараганда нархларга камроқ сезувчан бўлишади. Бошқа томондан, агар ҳаридорлар бозордаги талаб ва етказиб берувчиларнинг нархларида яхши хабардор бўлсалар, нархлар бўйича музокаларарда ўта шафқатсиз бўлишади. Истеъмол моллари улгуржи ҳаридорларининг кўпчилиги худди шунақа бўлишади. Яхши хабардор бўлмаган ҳаридорлар субъектив омиллар таъсирида бўлиб, етказиб берувчи нархларини туширишга қодир эмас.\nАйни пайтда ҳаридор рақобатчи маҳсулотларни ажрата оладиган даражада ёмон хабардор бўлиши мумкин эмас.\nҚарор қабул қилувчи шахс мотивацияси ресурслар қийматидан келиб чиққан ҳолда етарли даражада аниқ бўлмаган вазият. Ҳаридорларнинг нархларга сезувчанлиги қисман ҳаридни амалга оширадиган ёки ташкилотда қарор қабул қилувчи шахс мотивациясига боғлиқ. Бу мотивация турлича бўлиши мумкин. Масалан, таъминот бўйича агентлар кўпинча харажатларнинг тежалишига боғлиқ ҳолда рағбатлантирилади. Бу эса, уларнинг нархларга эътиборини кучайтиради. Завод менежерлари эса одатда ишлаб чиқариш самарадорлигига асосий эътибор қаратишади. Компания ҳажми ва бошқа бирқанча омилларга боғлиқ ҳолда қарор қабул қилувчи реал шахс таъминот бўйича агент, завод раҳбари ёки ширкат юқори даражали бошқарувчиларидан бири бўлиши мумкин. Турли истеъмол моллари ҳарид қилишда оиланинг ҳар қандай аъзоси қарор қабул қилиши мумкин. Турли ҳаридорлар турлича мотивация тизимларига эга бўлишади. Қарор қабул қилувчи шахснинг мотивацияси ҳарид баҳосини туширишга қанча кам боғланган бўлса, ҳаридорнинг нархга сезувчанлиги шунча паст бўлади.\nНархларга сезувчан эмаслик омили кўп ҳолларда ялпи таъсир қилиш хусусиятига эга. Масалан, Letraset почта орқали тасвирий санъат асарларини тез етказиб бериш тизими мижозларининг кўпчилиги архитектор ва рассомлар ҳисоббланишади. Улар учун асарни етказиб бериш ҳаражатлари улар вақтларининг қийматига қараганда катта эмас. Етказиб бериш сифати ва безалиши улар ишининг умумий таассуротига катта таъсир қилади.\nТез етказиб бериш имконияти ва безаш усулларини танлаш имконияти Letraset хизматларидан фойдаланувчиларни компания хизматлари нархларига сезувчан эмаслигини таъминлайди, бу эса, компанияга юқори нархлар белгилаш ва юқори даромад олиш имкониятиини беради.\nШунингдек, юқорида кўриб чиқилган омиллар йирик ишлаб чиқарувчилар ҳар қачон ҳам нархларга сезувчан бўлмаслигини кўрсатади. Масалан, техникадан интенсив фойдаланувчи қурилиш техникаси харидорлари одатда унинг барча турларини бир етказиб берувчидан олишни афзал кўришади. Бу уларга деталларни бир-бирига алмаштириш ва бир сервис ташкилоти хизматларидан фойдаланиш имконияти афзаллигини беради. Бундай ҳаридорлар юқори босимда эксплуатация қилиш ва айни пайтда хизмат кўрсатиш қиммат бўлмаган ишончли ускуналар линияси учун қўшимча пул тўлашга тайёр. Айни пайтда, фақат бир хилдаги техникани сотиб олаётган ва ундан кўп фойдаланмайдиган пудратчилар харид нархларига анча сезувчандир, чунки ускуна нархи улар ҳаражатларнинг асосий қисми ҳисобланади.\nҲаридорларга хизмат қилиш қиймати\nБир хилдаги маҳсулот ҳаридорларига хизмат кўрсатиш қийматлари бир биридан анча фарқ қилиши мумкин. Қоидага кўра, бунинг қуйидаги сабаблари бўлиши мумкин:\nтўғридан-тўғри ёки воситачи орқали сотиш;\nрежалаштириш ва логистика мақсадларида буюртмалар тушушининг бир меъёрдалиги;\nмижозларнинг алоҳида истакларига молашиш ёки модернизация зарурати.\nҲаридорларга хизмат кўрсатиш ҳаражатларининг кўпчилиги яширин, баъзилари эса, кўзга кўринмас бўлиши мумкин. Улар қўшимча ҳаражатларни тақсимлаш жараёнида яшириниб ётган бўлиши мумкин. Одатда деталлаштирилган ахборотлар стандарт ҳисоботларга кирмаслигини ҳисобга оладиган бўлсак, турли хилдаги ҳаридорларга хизмат кўрсатиш қийматини аниқлаш учун ширкат махсус текшириш ўтказиши лозим бўлади.\nҲаридорлар танлаш ва стратегия\nҲаридорларнинг кўриб чиқилган тўрт меъёр бўйича фартланиши ҳаридорларни танлаш стратегиянинг муҳим элементларидан бири бўлиши мумкинлигини билдиради. Ушбу ҳаридорларни танлаш имкониятидан кўпчилик ширкатлар фойдаланади, ва барча тармоқлар кўрсатилган меъёрлар бўйича бир биридан сезиларли даражада фарқ қиладиган ҳаридорларга эга, деб бўлмайди. Аммо шундай бўлсада, кўпчилик ҳолларда танлаш имконияти мавжуд.\nҲаридорлар танлашнинг асосий стратегик принципи юқорида ўрсатилган меъёрлар асосида қулайроқ бўлган ҳаридорларни топиш ва уларда сотишдан иборат. Юқорида таъкидлаб ўтилганидек, конкрет ҳаридорни баҳолаш жараёнида тўрт меъёр қарама-қарши вазиятни юзага келтириши мумкин. Мисол учун, энг юқори ўсиш салоҳиятига эга бўлган ҳаридор катта бозор ҳокимиятига эга бўлиб, нархларга сезувчан бўлиши ҳам мумкин. Шундай қилиб, энг яхши ҳаридорни танлашда барча тўрт меъёрни фирманинг тегишли имкониятларига солиштирирган ҳолда қарор қабул қилиш зарур.\nТурли фирмалар ҳаридорлар танлаш масаласида турлича фиркга эгалар. Масалан, маҳсулотлари бир-биридан анча фарқ қиладиган фирма уни рақобатчилар ета олмайдиган “яхши” ҳаридорларга сотиши мумкин. Ҳаридорларннг бозор ҳокимияти ҳам турли фирмалар учун турлича. Жуда йирик ёки ноёб маҳсулотлар қаторига эга бўлган ширкат анча кичкина ҳамга эга бўлган ширкатга қараганда ҳаридор кўлами босими таъсирида камроқ бўлиши мумкин ва бу фақат мисоллардан бири. Ва ниҳоят, фирмалар ҳаридорларнинг конкрет эҳтиёжларини қондириш ҳизматларига нисбатан турлича имкониятларга эгалар. Шундай қилиб, ҳаридорнинг қанчалик фойдалилиги фирманинг турли кўрсаткичлар бўйича позициястга боғлиқ.\nҲаридорларни танлаш принципларидан келиб чиқадиган бирқатор стратегик хулосалар ҳам мавжуд.\nҲаражатлар пастлиги нуқти-назари асосида ҳаракат қилувчи фирма ўз маҳсулотларини бозор ҳокимиятига эга ва нарларга сезувчан бўлган ҳаридорларга сотиши, шунга қарамай, мувффақиятли бўлиши мумкин. Агар фирма ҳаражатлари оз бўлган ишаб чиқарувчи бўлса, ҳаридорнинг ҳокимияти ва сезувчанлигига қарамасдан, тармоқдаги ўртача фойдадан юқори фойда олиши мумкин. Чунки бу ҳолда сотувчи нарх рақобатига чидаб ва шунга қарамасдан, рақобатчиларига қараганда кўпроқ фойда олиши мумкин.\nАммо баъзи ҳолларда ушбу қоидаги четга суриб қўйиш мумкин. мисол учун, ҳаражатлар даражасида афзалликка эга бўлиши учун сотувчи баъзида “ярамайдиган” ҳаридорларга мол сотиши мумкин. Чунки унга белгиланган ҳажмдаги сотув кўлами зарур.\nЧиқимлар ва дифференциацияда афзалликларга эга бўлмаган фирма ўртача кўрсаткичлардан юқорироқ кўрсаткичларга эришиш учун ҳаридорларни танлаши керак бўлади. Тармоқдаги ўртача кўрсаткичлардан юқорироқ натижаларга эришиш учун чиқимларда афзалликка эга бўлмаган фиркат нархларга сезувчанлиги камроқ бўлган ҳаридорларга диққатни қартиши лозим бўлади. Бу талаб эса, ушбу натижага эришиш учун фирма сотув ҳажмларини атайлаб қурбон қилишини ҳам англатиши мумкин. Чиқимлар бўйича афзалликсиз сотув ҳажмларининг ўсишининг ўзи мағлубиятга олиб келади, чунки фойдаси камроқ бўлган ҳаридорлар билан ишлашга тўғри келади. Ушбу принцип асос стратегиялар ғоясини тасдиқлайди. Агар ширкат стратегиялар даражасида етакчиликка эришишга қодир эмас экан, кучли ҳаридорларга сота туриб, ўртада қолиб кетмаслик учун эҳтиёткорлик билан ҳаракат қилиши керак бўлади.\n“Яхши ҳаридорларни” стратегия асосида тарбиялаб олиш мумкин. Фирма ҳаридорларнинг баъзи характеристикаларига таъсир қилиб, уларни фойдали қилиб олиш имкониятига эга. Масалан, мумкин бўлган стратегиялардан бири – ширкат маҳсулотини ҳаридор маҳсулоти конструкциясига киритиш, маҳсулотнинг турли эҳтижларни қондиришга мўлжалланган турларини яратиш, ҳаридор ҳодимларини фирма маҳсулотлари билан ишлашга ўргатиш ва ҳ.к. йўллар билан қўшимча қийматлар ҳосил қилишдан иборат. Бундан ташқари, савдони усталик билан ташкил қилиш маҳсулотни сотиб олиш ҳақида қарор қабул қилиш вазифасини нархларга жуда сезувчан раҳбар шахсдан, нархларга сезувчан бўлмаган шахсга ўтишига кўмаклашиши мумкин. Маҳсулот ёки хизмат шундай такомиллаштирилиши мумкинки, токи у ҳаридорлар конкрет тоифларига салоҳиятли фойда келтирсин. Фирма нуқтаи назаридан ҳаридорлар сифатини яхшиловчи бошқа таъсир турларидан ҳам фойдаланиш мумкин.\nУшбу таҳлилдан кўринадики, стратегияни шакллантиришнинг ёндашувларидан бири фойдали ҳаридорларни яратишдан иборат. Шуниси аниқки, стратегия нуқтаи назаридан яхши ҳаридорни фирмага маҳкам боғлиб олиш зарур, токи у рақобатчиларга кетиб қолмасин.\nҲаридорларни танлаш базаси кенгайтирилиши мумкин. Ҳаридорларни танлаш базаси кенгайтирилиши “яхши” ҳаридорлар яратишнинг шунчалик муҳим ёндашувларидан бирики, уни алоҳида кўриб чиқишимиз керак бўлади. Идеал ҳолатда ушбу базанинг салоҳиятли кўлами ҳаридорнинг нархи билан эмас, балки фирманинг ноёб имкониятлари ёки қўшимча қийматлар яратиш бўйича чиқимлар билан белгиланади.\nҲаридорларни танлаш базаси кенгайтирининг икки аоссий йўли мавжуд. Биринчиси – фирма ҳаридорни таъминлайдиган қўшимча қийматни оширишдан иборат. Бу қуйидаги тактика ёрдамида амалга оширилиши мумкин:\nҳаридорларга ихтисослашган хизматлар кўрсатиш орқали;\nинженер-техник ёрдам кўрсатиш йўли орқали;\nкредит ёки тезкор етказиб бериш орқали;\nмаҳсулотнинг янги хусусиятларини яратиш.\nБундаги асосий ғоя оддий – қўшимча қийматнинг оширилиши салоҳиятли танлов амалга оширилаётган характеристикаларга қўшимча сифатида қўшилади. Шундай қилиб, кенг истеъмолдаги товар ҳисобланган маҳсулот юқори дифференциация даражаси билан ажралиб турувчи маҳсулотга ўзгартирилиши мумкин.\nҲаридорларни танлаш базаси кенгайтирилнинг биринчи йўл билан боғлиқ бўлмаган бошқача усули – ҳатто маҳсулот ўзгармаган ҳолатда ҳам ҳаридор томонидан унинг ҳақидаги таассуротни ўзгартиришдан иборат. Бунда ҳаридорга маҳсулотнинг қиймати ёки ноёблиги ҳариднинг бошланғич баҳоси билан чегараланмаслиги, балки қуйидаги омилларни ҳам ўзида жамлаши тушунтирилади:\nқайта сотиш қиймати;\nфойдаланиш ҳаражатлари ва эксплуатация муддати давомида туриб қолишнинг қиймати;\nдаромад келтириш имкониятлари;\nўрнатиш ёки уланиш қиймати.\nАгар ҳаридорни ушбу омиллар маҳсулотнинг амалдаги умумий қийматига киришига ёки унинг ноёблигини белгилашига ишонтириш мумкин бўлса, фирмада унинг маҳсулоти ушбу кўрсаткичлар бўйича бирқанча юқори сифатлари билан ажратиб туришига ва шу сабабли нархига қўшимча қўшилиши ҳамда ҳаридор диққатига сазоворлигини исботлаш имконияти пайдо бўлади. Албатта, ширкат ўз маҳсулотининг устунлиги ва рақобатчиларга қараганда фарқ қилувчи жиҳатларга эгалигини исботлаш ҳақидаги ваъдаларини бажариши керак. Аксинча, нархларнинг ҳаражатлардан фойдали устунлиги тезда йўқолади.\nҲаридорларни танлаш базасининг кенгайтирилиши ушбу база доирасида сифат ваъдаларининг асосланганлигини исботловчи маҳсулотларни ишлаб чиқиш билан бирга самарали маркетингни талаб қилади. General Electric компанияси ушбу стратегиядан ўнлаб йиллар давомида йирик турбогенераторлар ишлаб чиқаришда муваффақиятли фойдаланиб келди.\nҚиммат турадиган ҳаридорлар бартараф қилиниши мумкин. Юқори қўшимча қийматга эга бўлган ҳаридорларни чиқариб ташлаш сармоя қилинган капиталдан олинадиган фойдани ошириш стратегиясининг кўп тарқалган стратегияларидан бири ҳисобланади. Бу чора кўпинча самарали бўлиб, чунки маргинал ҳаридорлар сонининг ошиб кетиши тамойили кузатилади. Бу ҳолат айниқса, тармоқ ўсиш босқичида бўлса, яққол сезилади. Қиммат турадиган ҳаридорларни чиқариб ташлаш яна шуниси билан самаралики, бунда алоҳида ҳаридорларга хизмат кўрсатиш ҳаражатлари камдан-кам ҳолларда тадқиқ қилинади. Аммо шуни ҳам кўзда тутиш керакки, ҳизмат кўрсатиш чиқимлари билан бирга ҳаридорларнинг фойдалилигини кўрсатувчи бошқа омиллар ҳам мавжуд. Масалан, қиммат турувчи ҳаридорлар нархларга ўта сезувчан бўлмаслиги ва уларга хизмат кўрсатиш ҳаражатларини осонгина қопловчи нархларнинг ошишини енгил қабул қилиши мумкин. Бошқа вазиятда қимматга тушадиган ҳаридорлар фирма ўсишини таъминлашда муҳим рол ўйнаши мумкин. Бу эса, масалан, кўламдан иқтисод қилиш ёки бошқа стратегик мақсадлар учун муҳим бўлиши мумкин. Шундай қилиб, қимматга тушувчи ҳаридорларни мижозлар орасидан чиқариб ташлаш ҳақидаги қарор улар афзалликларининг барча тўрт қисмини тадқиқ қилмасдан туриб қабул қилинмаслиги лозим.\nВақт ўтиши билан ҳаридорлар сифати ўзгариши мумкин. Ҳаридорлар сифатини белгиловчи кўплаб омилларнинг ўзгариш эҳтимоли мавжуд. Масалан, тармоқнинг етуклик босқичига кира бошлаши билан ҳаридорлар кўп ҳоларда нархларга сезувчан бўлиб бора бошлашади. Бу ҳол уларнинг фойдалари пасайиши, шунингдек, уларнинг ҳарид қилиш тажрибалари ошганлиги билан белгиланади. Шу сабабли стратегик жиҳатдан стратегияни сифати ёмонлашиб борадиган ҳаридорларга хизмат кўрсатишга қурмаслик зарур. Аксинча, фойдли бўлиши мумкин бўлган ҳаридорларни эрта аниқлаш муҳим стратегик имконият ҳисобланади. Бундан ҳаридорлар билан алоқа боғлаш, - агар уларнинг етказиб берувчина алмаштириш ҳаражатлари юқори бўлмаса, шунингдек, рақобатчилар уларга ҳаддан ташқари катта эътибор бермаётган бўлса, - унчалик қийин бўлмайди. Ушбу алоқаларни ўртатгач, стратегия асосида алмаштириш ҳаражатларининг ўсишига кўмаклашиш мумкин.\nСтратегик ҳаракатларни амалга ошира туриб, алмашиш чиқимларини ҳам кўзда тутиш лозим. Ушбу алмашиш ҳаражатларининг муҳимлиги уларга барча стратегик ҳаракатларнинг таъсирини ҳисобга олишга мажбур қилади. Масалан, алмашиш ҳаражатларининг мавжудлиги ҳаридорга ҳарид қилиб улгурилган маҳсулотни бошқа бренд билан алмаштиришдан кўра, уни модернизация қилиш ёки тўлдириш арзонга тушишини билдиради. Бу, ҳаридорларга маълим сондаги маҳсулоларни етказиб берган ширкатлар ушбу товарларни модернизация қилишда анча фойда олишлари мумкинлигини билдиради. Бу натижага ушбу хизматларга рақобатчиларнинг янги товарларига нисбатан тўғри нарх белгиланган ҳолдагина эришиш мумкин.\nҲарид фаолияти стратегияси\nЕтказиб берувчилар бозор ҳокимиятини ҳаридорларни танлаб олиш принциплари билан биргаликда таҳлил қилиш фирмага ҳарид фаолияти стратегиясини шакллантиришда ёрдам бериши мумкин. Холбуки ҳарид қилиш стратегияси, тартиблари ва ташкил қилиш масалалари ушбу китоб доирасидан анче четга чиқсада, баъзи муаммолар тармоқ таркиби концепцияси асосида фойдали равишда кўриб чиқилиши мумкин.\nТаркиб жиҳатдан ҳаридлар стратегиясиинг ҳал қилувчи муаммоларига қуйидагилар киради:\nетказиб берувчилар умумий таркибининг барқарорлиги ва рақобатбардошлиги;\nвертикал интеграциянинг оптимал даражаси;\nҳаридларни тўғри келадиган етказиб берувчилар орасида тақсимлаш;\nтанланган етказиб берувчиларга таъсирнинг энг самарали йўлларини яратиш.\nБиринчи муаммо – етказиб берувчиларнинг барққарорлиги ва рақобатбардошлиги. Стратегик нуқтаи назардан фақат маҳсулотлар ва хизматлар соҳасида ўз мавқеларини барқарор сақлайдиган ва яхшилайдиган етказиб берувчилардан ҳарид қилиш зарур.\nБу меъёр фирма бошқаларига муқобил, улардан сифати/қиймати жиҳатдан устун турадиган ресурсларни ҳарид қилишини билдиради. Бу эса, ўз навбатида, рақобатбардошликни таъминлайди. Худди шу тарзда, ширкат эҳтиёжларини қондирувчи етказиб берувчилар уларни алмаштириш билан боғлиқ ҳаражатларни камайтиришга олиб боради. Ушбу китобнинг асос мавзуларидан бири бўлган структурал таҳлил ва рақобатбардош таҳлил фирма етказиб берувчилари Ушбу меъёрлар жиҳатдан қандай кўринишини аниқлаш учун ишлатилиши мумкин.\nИккинчи муаммо – вертикаль интеграция. Биз бунда фирма ҳаридни ташқи манбабардан қилишга қарор қилди ва масала ўзида энг яхши бозор позициясини ҳосил қилиш учун қандай ҳарид қилишда, деган тахминдан келиб чиқамиз.\nУчинчи ва тўртинчи муаммолар – ҳаридларни етказиб берувчилар орасида тақсимлаш ва бозор ҳокимияти қуролларини яратишни кўриб чиқишда ҳам биз струкктурал таҳлилга мурожаат қилишимиз мумкин. Бозор ҳокимиятига эга бўлган етказиб берувчиларни шакллантиришга олиб борувчи қуйидаги шартлар аниқланди:\nетказиб берувчилар концентрацияси;\nсотув катта қисмининг истеъмолчига боғлиқлиги йўқлиги;\nистеъмолчида алмаштириш чиқимлари муаммосининг мавжудлиги;\nмаҳсулотнинг ноёблиги ва фарқли хусусиятлари;\nишлаб чиқариш кейинги босқичлари интеграцияси ҳавфи.\nТақдим қилинган ҳаридорларни танлаш таҳлили етказиб берувчи ҳаридорга нисбатан бозор ҳокимиятига эга бўлиши учун яна бир қатор шартлар бўлиши кераклигини тақозо қилади:\nҳаридорда ишлаб чиқариш олдинги босқичларини интеграция қилиш реал имкониятининг йўқлиги;\nҳаридорда ҳарид билан боғлиқ юқои ахборот, ташкилий ёки музокара ҳаражатларининг мавжудлиги.\nШундай қилиб, ҳарид фаолиятини ташкил қилишда етказиб берувчиларнинг бозор ҳокимияти манбаларини йўққа чиқарувчи ёки бартараф қилувчи механизмларни топиш вазифалари олдинга чиқади. Баъзи ҳолларда ушбу ҳокимият тармоқ иқтисодиётининг ажралмас қисми бўлиб, фирма таъсири доирасидан четда бўлади. Аммо кўп ҳолларда у стратегия орқали кучсизлантирилиши мумкин.\nҲаридларни тақсимлаш. Маълум товар тури бир қанча етказиб берувчилар орасида фирманинг бозор музокара позицияларини кучайтирадиган қилиб тақсимланиши мумкин. Ҳар бир алоҳида етказиб берувчининг улуши уни сақлаб қолишга қизиқтирадиган даражада етарли даражада катта бўлиши керак: ҳаридларни ўта кенг тақсимлаш структурал бозор афзалликларини бермайди. Айни пайтда барча ҳаридларни битта етказиб берувчидан амалга ошириш унга бозор ҳокимиятини амалга ошириш учун катта имкониятлар бериш ва бир вақтнинг ўзида алмашиш ҳаражатларини яратиш демакдир.\nУшбу фикр ҳарид қилувчидан йирик миқдорда товар олишда чегирмалар олиш фикри билан кечишади. Бу эса, бир томондан бозор ҳокимиятига, бошқа томондан етказиб берувчи иқтисодитига боғлиқ. Ушбу омилларнинг мувозанатига эриша туриб, ҳарид қилувчи етказиб берувчининг ўз бизнесидан иложи борича кўпроқ боғлиқ бўлиб қолишига, максимал чегирмалар олишга эришиши ва айни пайтда алмаштириш чиқимлари қурбонига айланиб қолиш ҳавфига қўймаслиги керак.\nАлмаштириш ҳаражатларидан қочиш. Структурал жиҳатдан ҳарид фаолияти алмаштириш ҳаражатларини яратишдан қочиши керак. Кенг тарқалган алмаштириш ҳаражатлари юқорида келтириб ўтилди, аммо улардан бошқа бирқанча қўшимча омиллар ҳам мавжуд.\nАлмаштириш ҳаражатларидан қочиш етказиб берувчининг инженер-техник қўллаб қувватлаши ўсишига қаршилик кўрсатишни, унинг хизматчиларининг одатдаги алоқаларни давом эттиришини англатади. Шунингдек, етказиб берувчи томонидан турли вариантлар ёки ҳаражатларни мосламасдан туриб махсус ишлаб чиқарилган буюмларни яратишга қаршилик қилиш ҳам демакдир. Чунки юқорида саналганлар келажакжа бозор ҳокимиятини юзага келтириши мумкин.\nБундай сиёсат маълум вақт давомида муқобил етказиб берувчилар маҳсулотларини атайлаб ишлатиш, маълум бир етказиб берувчи билан боғлиқ ёрдамчи ускуналарга пул тикмаслик, ҳодимларни махсус усуллар ёрдамида тайёрлашни талаб қилувчи етказиб берувчилар маҳсулотларидан вос кечиш ва бошқаларни кўзда тутади.\nТўғри келадиган муқобил манбаларни яратишда ёрдам. Зарур товарларнинг бир қисмини ишлаб чиқиш ва ҳарид қилиш шартномаларини молиялаштириш йўл билан бизнесда муқобил манбалар қатнашиши учун шароитлар яратиш зарурияти юзага келиши мумкин.\nҲарид қилувчилар янги манбаларни молиялаштиришда амалий ёрдам кўрсатгани ёки ҳорижий фирмаларга бизнесда қатнашиш таклифи билан мурожаат қилганига мисоллар бор. Шунингдек, янги етказиб берувчиларга улар ҳаражатларини минималлаштиришда ёрдам бериш ҳам мақсадга мувофиқ: бу уларга таъминлашга мос келадиган манба бўлишига ёрдам беради. Таъминот бўлими томонидан янги етказиб берувчиларни излашдан бошлаб, янги етказиб берувчилар маҳсулотларини тажрибидан ўтказишгача турли умуллар мавжуд.\nСтандартлаштиришда кўмак. Тармоқ ширкатларига уларни таъминловчи манбалар бўлган тармоқларда ўзига хосликларни стандартлаштиришга кўмак бериш ҳам катта фойда келтириши мумкин. Бундай сиёсат етказиб берувчилар маҳсулотлари фарқланиш даражасини пасайтиришга ёрдамлашади ва алмашиш чиқимларининг пайдо бўлишини олдини олади.\nИшлаб чиқариш илгариги босқичлари интеграцияси ҳавфи. Ҳарид қилувчи ишлаб чиқариш илгариги босқичлари интеграциясини ҳақиқатдан ҳам амалга ошириш-оширмаслигидан қатъи назар, ушбу ҳавфнинг мавжудлиги унинг боҳор ҳокимиятини мустаҳкамлайди. Бундай ҳавф мурожаатлар, интеграцияни амалга ошириш ҳақидаги ички тадқиқотлар ҳақидаги маълумотлар, консалтинг ёки лойиҳа-конструкторлик фирмалари билан бирга интеграция бўйича вазият режаларининг ишлаб чиқарилиши кабилар ёрдамида яратилиши мумкин.\nҚисман интеграция. Агар ҳарид ҳажмлари имкон берса, интеграция бозор ҳокимияти воситалари конкрет буюмни ишлаб чиқаришда қисман амалга оширилиб, айни пайтнинг ўзида баъзи ёки асосий эҳтиёжлар ташқи етказиб беррувчилардан товар ҳарид қилиш орқали қондирлиши мумкин.\nУшбу ёндашувларнинг очиқ мақсади узоқ муддатда ҳарид умумий ҳаражатларини пасайтиришга қаратилган. Яна шуни ҳам ҳисобга олиш керакки, уларнинг баъзиларидан фойдаланиш амалда баъзи қисмлар ҳаражатларини ошириши мумкин. Мисол учун, муқобил манбаларни қўллаб-қувватлаш ёки алмашиш чиқимлари билан кураш қисқа муддатда пайдо бўлиши қийин бўлган ҳаражатларни келтириб чиқариши мумкин. Аммо ушбу ҳаражатларнинг энг асосий мақсади – фирма бозор позицияси ва шу билан таъминлаш чиқимларининг узоқ муддатли кўрсаткичларини яхшилашдан иборат.\nШу ўринда яна бир неча фикрларни ҳам айтиб ўтиш керак. Биринчидан, ҳаражатларни пасайтиришга қаратилган қисқа муддатли тор доирадаги ҳаракатлар ҳарид фаолиятининг юқорида айтиб ўтилган салоҳиятли фойдали стратегияларини ишдан чиқаришига йўл қўймаслик керак. Иккинчидан, бундай стратегиялар асосида туғилган ҳар қандай қўшимча ҳаражатлар узоқ муддатли фойдалардан келиб чиқиб амалга оширилиши керак.\nВа ниҳоят, турли етказиб берувчиларда ҳарид қийматлари турлича бўлишини ҳисобга олган ҳолда фирма ҳаридни маҳсулотлари баҳоси арзонроқ бўлган етказиб берувчилардан амалга ошириши керак ва айни пайтда бу ҳол бозор ҳокимиятини тиклаш бўйича узоқ муддатли сиёсатга қарама-қарши бўлмаслиги лозим.\n(овозлар: 5, Рейтинг: 3.75)


Санитария-эпидемиологик хизмат бошлиғининг ўринбосари жамоат транспортида қўлқоплар кийиш борасида ўз фикрини айтди - Anhor\nAnhor Все посты Санитария-эпидемиологик хизмат бошлиғининг ўринбосари жамоат транспортида қўлқоплар кийиш борасида ўз фикрини айтди\nСанитария-эпидемиологик хизмат бошлиғининг ўринбосари жамоат транспортида қўлқоплар кийиш борасида ўз фикрини айтди\nРеспублика махсус комиссиясининг аъзоси, санитария-эпидемиологик хизмат бошлиғининг ўринбосари Нурмат Отабеков қўлқопларда юриш қоидаларининг жорий этилиши коронавирусга қарши курашиш бўйича махсус комиссия томонидан қўллаб-қувватланганини билдирди. Бу ҳақда Kun.uz ёзади.\n«Коронавирус инфекцияси тарқалиши бошланган пайтдан бугунги кунга қадар даволаш-профилактика тадбирлари такомиллашишда давом этмоқда. Ушбу ташаббусни Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳам, Махсус комиссия ҳам қўллаб-қувватламоқда. Бу ўз самарасини беряпти. Ҳар қандай ҳолатда ҳам, бу унчалик жиддий бўлмаса-да, шу тарзда биз эпидемиологик вазиятни нормаллаштиришимиз мумкин» – деди у.\nНурмат Отабековнинг сўзларига кўра, агар чет давлатларда автобус тўлган бўлса, унда одамлар кейингисини кутади, Ўзбекистонда эа аксинча.\n«Шу нутаи назардан мутахассис сифатида вазирликнинг ушбу ташаббусини қўллаб-қувватлайман. Масаланинг формал томони эса ҳал этилади. Мувофиқлаштириш жараёнида босқичларнинг ўзгаришига ҳам аниқлик киритиш мумкин. Аммо умуман олганда, бу тўғри ташаббус» – дейди Махсус комиссия аъзоси.\nKun.uz нашри қўлқоплар ҳақидаги қарор нима сабабга кўра Адлия вазирлигида рўйхатдан ўтказилмагани ҳақида сўраганида, қуйидаги жавобни олди:\n«Бу ташаббус аввал бошидан кимдан чиққанига эътибор қаратишларини истамайман», – дея қайд этди у.\nБу орада «Тошшаҳартрансхизмат» АЖ бир марта ишлатиладиган қўлқопларни харид қилиш ҳақидаги музокаралар иккита компания – Poliplast Dizayn МЧЖ ва Biznes Tech Mir МЧЖ билан ўтказилганини қайд этди.\nМузокаралар якунларига кўра Poliplast Dizayn МЧЖ бир жуфт қўлқоп учун 56 сўм, Biznes Tech Mir МЧЖ эса 70 сўм миқдорида нарх таклиф қилгани маълум бўлди. Охир-оқибатда «Тошшаҳартрансхизмат» АЖ Poliplast Dizayn компанияси билан шартнома имзолаган.\nЮридик шахслар реестрининг маълумотларига кўра, Poliplast Dizayn компаниясининг устав жамғармаси 6,3 млн сўмни ташкил қилади. Компаниянинг асосий фаолияти – маҳсулотлар учун пластик ўрамларни ишлаб чиқариш.\nЎзбекистон ҳудудларида муз қопламали майдончалар барпо этилади\nБу йил Тошкентда 20 км велосипед йўли барпо этилади


ЎзА - Фарғоналик асаларичилар йил давомида 30 минг она асаларини хорижга экспорт қилмоқда\n19.09.2017 15:42 Чоп этиш версияси\nАсал – минг дардга шифо, дейдилар. Бунинг исботи буюк аждодимиз Абу Али ибн Синонинг “Тиб қонунлари” асарида берилган рецепт-тавсияларнинг 500 дан ортиғи айнан асалари заҳари ва бошқа маҳсулотларига асосланганида ҳам кўриниб турибди.\nМамлакатимизда амалга оширилаётган изчил ислоҳотлар бозорларимиз тўкинлигини таъминлаш, аҳолига сифатли, арзон ва сервитамин озиқ-овқат маҳсулотлари етказиб беришга хизмат қилаётир. Хусусан, асаларичиликни янада ривожлантириш, соҳадаги илғор тажрибаларни кенг оммалаштиришга қаратилаётган алоҳида эътибор ўз самарасини бермоқда.\nВилоят асаларичилар уюшмаси томонидан соҳани янада ривожлантириш борасида кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Бир вақтлар 10-15 нафар асаларичидан иборат уюшма бугунги кунда ўз сафларида 1 минг 200 дан ортиқ малакали мутахассисни бирлаштирган. Улар орасида иш тажрибаси юртимиздагина эмас, хорижий давлатларда ҳам қизиқиб ўрганилаётган ва юксак баҳоланаётган аричилар бор. Фарғона туманилик Олимжон, Бобомурод, Турсунмурод Аҳмедов, Қўқон шаҳридан Нуриддин Аҳмедов, Қувасой шаҳридан Ғанижон Йўлдошев, Фарғона шаҳридан Александр Картунов, Қўчқор Каримов, Бахтиёр Парпиев шулар жумласидандир. Улар оила аъзолари билан бирга 1500-2000 тагача она ари парвариш қилиб, юқори маҳсулот ва истиқболли насллар етиштирмоқда. Бундан икки йил илгари вилоят бўйича минг тоннага яқин асал етиштирилган бўлса, жорий йилда бу кўрсаткични 1 минг 700 тоннадан ошириш режалаштирилган.\n– Аҳолини сифатли асал билан таъминлашдан ташқари, хориждан келтирилган наслли асалариларни кўпайтириш ва хорижга сотиш, асалари билан чанглатиш орқали қишлоқ хўжалиги экинлари ҳосилдорлигини кескин ошириш мақсад қилинган, – дейди вилоят асаларичилар уюшмаси раиси, қишлоқ хўжалиги фанлари номзоди Шерали Суярқулов. – Бу соҳада илмий изланишларни кўпайтириш билан бирга, АҚШ, Исроил, Россия, Испания, Канада, Швейцария сингари хорижий давлатлар мутахассислари билан ҳамкорликни мустаҳкамлаш, улар тажрибасини ўрганиш ва амалий фаолиятда кенг қўллашга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Қозоғистон, Украина ва Германиядан келтирилган сермаҳсул ари зотлари вилоятимиз шароитига мослаштирилиб, юксак натижаларга эришилмоқда. Вилоят асаларичилари йил давомида 30 минг она асаларини хорижга экспорт қилиб, бундан катта даромад олмоқда.\nВилоят асаларичилар уюшмаси самарали иши ва илмий изланишлари билан юртимизда чинакам тажриба мактабига айланган. Уюшма қошида ташкил этилган ишлаб чиқариш ўқув марказида барча шароит яратилган. Марказда илмий-текшириш лабораторияси, тренинг заллари, ихтисослаштирилган кутубхона, электрон архив базаси, шунингдек, асални қайта ишлаш ва қадоқлаш цехи, тикувчилик, мум-парда, асбоб-ускуна ва асалари уяси ишлаб чиқариш цехлари фаолият юритмоқда. Ёш асаларичиларга касб сирлари ва унинг илмий асосларини ўргатадиган махсус мактаб очилган.\nПрезидентимиз шу йил июнь ойида Фарғона вилоятига ташрифи чоғида мазкур ўқув марказида бўлиб, бу ерда олиб борилаётган ишлар билан танишди. Асаларичиликни ривожлантириш, соҳа мутахассисларини тайёрлаш бўйича кўрсатмалар берди. Айни кунларда бу борада кенг кўламли ишлар олиб борилмоқда.\nФарғона тумани технология касб-ҳунар коллежида асаларичилик соҳаси бўйича мутахассислар тайёрлайдиган йўналиш ташкил этилган бўлиб, ўқувчилар ўқув марказида назарий билимини амалиёт билан мустаҳкамламоқда. Фарғоналик мутахассислар кейинги йилларда Исроил давлатидаги ҳамкасблари билан тажриба алмашишни йўлга қўйди. У ерда экинларни чанглатиш орқали сифатли асал ва юқори ҳосил олиш технологияси жуда ривожланган. Бу тажриба яхши ўрганилиб, вилоятда кенг жорий этилмоқда. Бу усулнинг афзаллиги шундаки, асаларичи хўжаликлар йил давомида 10 миллиард сўмлик асал ва асалари маҳсулотлари етиштирса, пахта, ғалла ва бошқа экинларни асалари орқали чанглатиш йўли билан 120 миллиард сўмгача фойда олмоқда. Шу боис амалда бу ишлар кўламини илмий асосда янада кенгайтириш ва самарадорликни ҳозирги замон талаблари даражасига кўтариш имкониятлари яратилади.


«Туронбанк» АТБ ва Ислом тараққиёт банки гуруҳига кирувчи корпорациялар билан келишувларни имзолади - «Туронбанк» АТБ\n«Туронбанк» АТБ ва Ислом тараққиёт банки гуруҳига кирувчи корпорациялар билан келишувларни имзолади\nЯнгиланган сана: 26 Август 2019, 17:01\n«Туронбанк» АТБ ва Ислом тараққиёт банки гуруҳига кирувчи корпорациялар 16 млн доллар миқдоридаги келишувларни имзолади\nСўнгги вақтларда Ўзбекистон ва Саудия Арабистони ўртасидаги ҳамкорлик ижобий суръатлар билан ривожланиб бормоқда, жумладан, Хусусий секторни ривожлантириш Ислом корпорацияси (ХСРИК) ва Халқаро Ислом савдо-молия корпорацияси (ХИСМК) каби молиявий муассасалар билан олиб борилаётган ишларни таъкидлаш жоиз. Юқорида келтирилган муассасаларнинг молиялаштириши ҳисобидан қурилиш, қишлоқ хўжалиги, инфратузилма ва транспорт соҳасидаги лойиҳалар амалга оширилмоқда.\nМамлакат раҳбарияти томонидан республика вазирликлари ва идоралари, шу жумладан, тижорат банкларига истиқболли лойиҳаларни кейинчалик молиялаштириш учун тўғридан-тўғри хорижий инвестицияларни жалб этиш вазифаси юклатилган.\nҚўйилган вазифаларни ижро этиш мақсадида «Туронбанк» АТБ томонидан ХСРИК ва ХИСМК билан биргаликда Муробаҳа тамойили асосида молиялаштиришни жалб этиш мақсадида муайян ишлар олиб борилди.\n«Туронбанк» АТБ делегациясининг Жидда (Саудия Арабистони Қироллиги) шаҳрига расмий ташрифи доирасида Ўзбекистон Республикаси кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларини молиялаштириш учун ХСРИК билан 10,0 млн. АҚШ доллари ва ХИСМК билан 6,0 млн. АҚШ доллари миқдоридаги келишувлар имзоланди.\nХСРИК билан келишув Ўзбекистон Республикаси кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларига технологик ускуналар ва асосий воситаларни харид қилиш учун 5 йилгача бўлган муддатга узоқ муддатли молиялаштиришни жалб этиш имконини беради.\nХИСМК билан келишув Ўзбекистон Республикаси кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларига айланма маблағларни тўлдириш (хомашё ва товарларни харид қилиш) учун 1 йилгача муддатга молиялаштиришни жалб этиш имконини беради.\nБулар «Туронбанк» АТБнинг тўғридан-тўғри хорижий инвестицияларни жалб этиш бўйича илк битимлари бўлиб, Банк бошқа молия муассасалари билан линияларни жалб этиш юзасидан ишларни давом эттирмоқда.\nАвтор: кўрсатилмаган / Манба: kun.uz / Кўришлар: 407\n“Туронбанк” оққонга чалинган беморларга 50 млн сўмлик дорилар тақдим этди\nЧакана хизматлар ривожи – халқ розилигининг асосидир\nТуронбанк бўлажак банкирларни ҳозирдан тарбияламоқда\n4 Июн 2020, 00:46 (GMT+5)


Кластер раҳбари вилоят ҳокимининг қишлоқ ва сув хўжалиги масалалари бўйича ўринбосари лавозимига тайинланган.\nДилмурод Абдураҳмонов Авазхон Эргашев ўрнига Сирдарё вилояти ҳокимининг ўринбосари лавозимини эгаллади. Сирдарё вилояти ҳокимлиги ахборот хизмати хабар беришича, бу ҳақда 11 апрел куни вилоят ҳокими Ғофуржон Мирзаев иштирокидаги йиғилишда маълум қилинган.\nЙиғилишда Сайхунобод туманидаги «Политекс Сирдарё» МЧЖ шаклидаги тўқимачилик кластери раҳбари Дилмурод Абдураҳмонов вилоят ҳокимининг қишлоқ ва сув хўжалиги масалалари бўйича ўринбосари лавозимига тайинлангани эълон қилинган.\nДилмурод Абдураҳмонов 1983 йилда Ховос туманида туғилган. 2002 йилда Тошкент молия институтини, 2010 йилда Президент ҳузуридаги Давлат ва жамият қурилиши академиясини, 2011 йилда Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институтини тамомлаган. «Шуҳрат» медали соҳиби.\nМаълумот учун, 2020 йил декабрида кўп йиллар давомида Андижон вилоятининг Қўрғонтепа туманига ҳокимлик қилган, 2015-2019 йилларда Сенат аъзоси бўлган Авазхон Эргашев Сирдарё вилояти ҳокимининг қишлоқ ва сув хўжалиги масалалари бўйича ўринбосари этиб тайинланганди.\nФото: Авазхон Эргашев\nKun.uz'га маълум бўлишича, у 2022 йил 28 феврал куни Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Уруғчиликни ривожлантириш маркази директорининг биринчи ўринбосари лавозимига тайинланган.\n15:30 / 30.03.2022\nСирдарё вилояти ИИБ ЙҲХБ ва яна бир неча туман ИИБга янги бошлиқлар тайинланди


Грузия Бош вазири истеъфога чиқди | Qalampir.uz\nЖамият\t02 Сентябрь 2019 16:18 822\nБугун, 2 сентябрь куни Грузия Бош вазири Мамука Бахтадзе истеъфога чиққанини маълум қилди.\n“Грузия Бош вазири лавозимида мамлакатимиз манфаатлари учун хизмат қилиш катта масъулият ва ғурур эди. Мен “Грузия орзуси” (етакчи партия) аъзоси бўлганман ва бу ўзгармайди, шунингдек, мамлакатимизнинг содиқ аскари бўлиб қоламан”, деган Бахтадзе ижтимоий тармоқдаги саҳифасида.\nБахтадзе ўзидан аввалги Бош вазир Георгий Квирикашвилининг хизматлар учун миннатдорлик билдириб, ўзидан кейинги Ҳукумат раҳбарига омад тилади.\nБахтадзе 2018 йилнинг июнь ойида Грузия Бош вазири бўлганди. Унгача мамлакатнинг Молия вазири лавозимида фаолият юритган.\nГрузия Конституциясига кўра,Бош вазир истеъфога чиққач, бутун Ҳукумат автоматик тарзда у билан лавозимини тарк этади. Аммо янги Бошвазир ва Ҳукумат тасдиқланмагунча, ўз вазифасини бажаришда давом этади.\nҚонунчилик органи бу масалани икки ҳафтада кшриб чиқади. Бахтадзенинг ўринбосари ҳозирча номаълум. Бироқ грузин ОАВ вице-Бош вазир, Ички ишлар вазири Георгий Гахария Ҳукуматнингг янги раҳбари бўлишини тахмин қиляпти.\nЭслатиб ўтамиз, жорий йилнинг июнь ойида Грузияда халқ норозилик акциялари авж олганди. Бунга россиялик депутатнинг Грузия парламенти спикери ўрнига ўтириб, рус тилида гапиргани сабаб бўлган. Бунинг ортидан Грузия парламнт спикери Ираклий Кобахидзе истеъфога чиққанди. Бироқ намойишчилар шу билан тинчимай, Ҳукуматнинг ҳам истеъфога чиқиши ва муддатидан аввал сайлов ўтказилишини талаб қилаётганди.\nГрузия Мамука Бахтадзе\nМАК Грузияга тўғридан-тўғри рейс йўлга қўяди Грузияда 4 яшар қизалоқни ўлдирган ўзбекистонлик аёл қамоқхонада қолади\n14 Февраль 15:33 38304\n16 Февраль 16:50 33618\n14 Февраль 20:18 23400\n15 Февраль 11:58 22810\n14 Февраль 21:51 22808


Ботир Қораев яна “Шўртан”га қайтди » Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017\nБотир Қораев яна “Шўртан”га қайтди\nКомментариев: 0 Просмотров: 340 Дата: 18-01-2016, 18:56 Ғузорнинг “Шўртан” жамоаси футболчилари Тошкентда бугун тиббий кўрикдан ўтишди. “Оқ бўрилар” қишки ўқув-йиғин машғулотларини иккинчи қисмини Тошкентда ўтказишади. Ўтган йили “Шўртан” жамоаси сафида иккинчи даврадан ижара асосида тўп тепган “Насаф”нинг моҳир ва тажрибали ҳимоячиси Ботир Қораев яна “Шўртан” сафига қўшилди. Катта тажрибага эга бўлган ушбу футболчининг ўтган йилги ғузорликлар сафидаги ўйини кўпчиликда илиқ таасурот қолдирганди. Ажаб эмас Ботир Қораев бу йилги мавсумда “Шўртан” жамоаси шарафини ҳимоя қилса. Шунингдек “Шўртан” жамоаси сафига, муқаддам “Навбаҳор”да ўйнаган дарвозабон Хуршид Хаджиев ҳам қўшилган. Фахриддин Чориев.


Сўнгги икки ой ичида Ўзбекистонда пневмонияга чалинганлар сони 24 минг нафардан ошди\n23 май 2022, Тошкент вақти: 17:36\nЎзбекистонда жорий йилнинг 1 сентябрь куни 266 нафар кишида пневмония аниқланган, 5 июлдан бери эса пневмонияга чалинганлар сони 24 минг 175 нафарга етган.\nСоғлиқни сақлаш вазирлиги маълумотига кўра, шу кунгача пневмонияга чалинганлардан 16 минг 834 нафари соғайиб чиққан, 177 нафари эса вафот этган.\nВазирлик мустақиллик куни мамлакат бўйлаб яна 736 нафар кишида коронавирус инфекцияси аниқлангани, коронавирусга чалинганларнинг умумий сони эса 157 минг 872 нафарга етганини қайд этган.\nШунингдек, кеча 494 киши коронавирусдан соғайгани, мазкур дарддан тузалганларнинг умумий сони эса 149 минг 767 нафарга етгани айтилмоқда.\nССВ ўтган кеча-кундузда коронавирус юқтириб олган беморлардан 5 нафари вафот этгани, COVID-19 қурбонлари сони 1093 нафарга етганини билдирган.


MR Клотримазол – Meducate.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар MR Клотримазол\nПрепаратнинг савдо номи: MR Клотримазол\nТаъсир этувчи модда (ХПН): Клотримазол\nФаол модда: Клотримазол 100% моддага қайта ҳисобланганда – 1 г.\nЁрдамчи моддалар: пропиленгликоль – 12,5 г, метилпарагидроксибензоат (нипагин) – 0,2 г, қаҳрабо кислотаси – 0,5 г, натрий бензоати – 6 г, эмульсион мум – 3 г, канакунжут мойи – 14 г, метилцеллюлоза – 3 г, дистилланган моноглицеридлар – 1,5 г, тозаланган сув – 100 г гача.\nТаърифи: Оқ ёки деярли оқ рангли, кучсиз ўзига хос ҳидли суртма.\nАТХ коди: D01AC01\nСиртга қўллаш учун имидазол ҳосилалари гуруҳига мансуб замбуруғларга қарши восита, микроб деворининг ҳужайра мембранасининг таркибий қисми бўлган эргостеролнинг синтезини пасайтиради ва унинг структураси ва хусусиятларини ўзгаришига олиб келади.\nКичик концентрацияларда фунгистатик, катта (20 мг/мл дан ортиқ) концентрацияларда эса – фунгицид, айни пайтда нафақат пролиферацияланувчи хужайраларга таъсир қилади.\nФунгицид концентрацияларда митахондриал ва пероксидаз ферментлар билан ўзаро таъсир қилади, бунинг натижасида водород пероксидининг концентрациясини токсик даражагача ошиши юз беради, бу ҳам замбуруғ ҳужайраларининг парчаланишга ёрдам беради.\nПатоген дерматофитлар (Trichophyton rubrum, Trichophyton mentagrophytes, Epidermophyton floccosum, Microsporum canis), ачитқисимон ва моғор замбуруғлари (Candida spp., Torulopsis glabrata, Rhodotorula spp., Pityrosporum orbiculare) га нисбатан фаол.\nКлотримазол тери ва шиллиқ қаватлар орқали ёмон сўрилади ва деярли тизимли таъсир кўрсатмайди. Эпидермиснинг шох қаватида тўпланади, тирноқларнинг кератинига киради. Эпидермиснинг чуқур қаватларидаги концентрацияси дерматофитлар учун минимал бостирувчи концентрациясидан юқорироқ.\nтерининг, шу жумладан тери бурмалари ва оёқ панжасининг дерматофитлар, ачитқисимон (Candida spp.), моғор ва бошқа замбуруғлар ва клотримазолга сезгир бўлган қўзғатувчилар чақирган касалликлари: дерматомикоз, дерматофития, трихофития, эпидермофития, микроспория, кандидомикоз, бармоқлар орасининг замбуруғли эрозияси, замбуруғли паронихия.\nиккиламчи пиодермиялар билан асоратланган микозлар, мажмуавий даволаш таркибида.\nкепаксимон темиратки, ранг-баранг темиратки, эритразмада қўлланади.\nКатталарга бошқа тавсиялар бўлмаса, суртмани бир кунда 2-3 марта олдиндан тозаланган ва терининг қуруқ жароҳатланган соҳаларига юпқа қилиб суртиш тавсия қилинади. Кафт ўлчамига тенг юзаси майдонига бир марталик доза – 5 мм узунликдаги суртманинг устунчаси. Муваффақиятли даволаш учун суртмани мунтазам қўллаш лозим.\nДаволашнинг давомийлиги шахсий равишда белгиланади ва касалликнинг оғирлиги ва жойлашишига боғлиқ. Тўлиқ соғайишга эришиш учун суртма билан даволашни яллиғланишнинг ўткир симптомларини йўқолиши ёки субъектив шикоятларни камайиши билан дарров тўхтатиш тавсия этилмайди. Даволашнинг давомийлиги ўртача тахминан 4 ҳафтани ташкил қилиши лозим.\nКепаксимон темиратки асосан 1-3 ҳафта давомида, эритразма эса 2-4 ҳафта давомида тузалади.\nОёқ терисидаги замбуруғли касалликларида даволашни касаллик симптомлари бартараф қилингандан кейин тахминан 2 ҳафта давом эттириш тавсия қилинади.\nБолаларда 2 ёшдан бошлаб препарат юқорида кўрсатилган дозаларда қўлланади.\nМаҳаллий реакциялар: ачишиш, шиш, терини таъсирланиши ва қипиқланиши, парестезиялар, эритематоз тошмалар, қавариқларни пайдо бўлиши.\nКлотримазолга ёки ёрдамчи моддаларига юқори сезувчанлик.\nҳомиладорлик (I уч ойлиги).\nЭҳтиёткорлик билан: лактация даври, ҳомиладорликда (II ва III уч ойликда) эҳтиёткорлик билан қўлланади.\nАмфотерицин В, нистатин, натамицин бир вақтда қўлланганида клотримазолнинг самарадорлигини пасайтиради.\nКўзнинг шиллиқ қаватига тушишига йўл қўймаслик лозим.\nЖигар етишмовчилиги бўлган беморларда жигарнинг функционал ҳолатини вақти-вақти билан назорат қилиш керак.\nЎта юқори сезувчанлик ёки таъсирланишнинг белгилари пайдо бўлганида даволаш тўхтатилади.\n4 ҳафта давомида самара бўлмаса ташҳисни тасдиқлаш керак.\nБолаларда катта юзаларга суртишдан сақланиш керак.\nСиртга қўлланганида препаратнинг фаол компонентини паст тизимли сўрилиши деярли дозани ошириб юборилишини йўққа чиқаради.\nСиртга қўллаш учун суртма 1%.\n20 г дан алюмин тубаларда. Ҳар бир туба қўллаш бўйича йўриқномаси билан бирга картон қутига жойланади.\nҚуруқ, ёруғликдан ҳимояланган, 15оС дан юқори бўлмаган ҳароратда сақлансин.


Меҳмонлар вилоятнинг диққатга сазовор жойлари билан танишишди. Янги барпо этилган сув спорти саройи, “Истиқлол” стадиони каби иншоотлар уларда юртимизда баркамол авлод тарбиясига эътибор нақадар юқори эканлиги хусусида кенг тасаввур уйғотиб, катта таассурот қолдирди. Шунингдек, олий ўқув юртлари ҳамда санъат коллежи талаба ёшлари билан ижодий учрашув уюштирилди.\nФарғона вилоятида қирғиз миллий маданий маркази самарали фаолият кўрсатмоқда. Унинг қошида ташкил қилинган “Сулув қиз” ансамбли миллий урф-одат ва қадриятларни кенг тарғиб этиб келаётир.\nИслом Каримов номидаги Театр-концерт саройида Ўш театр жамоасининг Жалил Сиддиқов асари асосида саҳналаштирилган “Айкол Манас” спектакли намойиш қилинди. Спектакль тақдимоти олдидан давлат ҳамда жамоат ташкилотлари вакиллари, театр ихлосмандлари ва вилоят қирғиз миллий маданий маркази фаоллари иштирокида мулоқот бўлиб ўтди.\n— Фарғонанинг бугунги қиёфасига боқиб, ўзбек заминидаги беқиёс ўзгаришлар кўламини дилдан ҳис этдик, — дейди Ўш театри раҳбари Набижон Мамажонов. — Юртингизга ташрифимиз эса икки халқ ўртасидаги дўстлик алоқаларини янада мустаҳкамлашга хизмат қилиши шубҳасиз. Зеро, миллий қадриятлар ва маънавий меросни асраб-авайлашда санъатнинг ўрни ниҳоятда катта. Шу маънода, ижодий гуруҳимиз қирғиз халқининг дунёга машҳур “Манас” эпоси асосида саҳналаштирган “Айкол Манас” спектакли фарғоналик театр ихлосмандларига ёққанидан мамнунмиз. Манас образини яратган Акмалхон Арслонхонов унинг ички дунёси, фалсафий қарашлари, жасурлиги каби фазилатларини маромига етказиб ижро этган.\nСпектакль ниҳоясида томошабинлар асар ижрочиларига гулдасталар тақдим қилиб, эҳтиром кўрсатишди.\nТадбирда Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари А. Икромов, Қирғизистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари Ж. Разаков иштирок этди.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Алломалар меросига юксак эҳтиром\tКитоб байрами »


Тарихий воқеалар ва шахсларга тескари от қўйиш анъаналари ёҳуд биз ғоявий курашларда қандай ғолиб бўламиз? « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n23 April 2020 - 16:03\nКейинги пайтда глобал тармоқларда Ўзбекистон тарихини холисона ўрганувчиларга қарши турли айб қўйиш ва туҳматлар қилиш авжига чиқмоқда. Ўзбекистон тарихи жонкуялари “ревизионистлар” каби қўрқинчли номлар билан аталмоқда. Улуғ ватан урушининг номи Иккинчи жаҳон уруши деб аталса ҳам эътирозлар билдирилмоқда.\nАслида ким Ўрта Осиёга бостириб келган? Уларни биз “халоскорлар” деб атайликми? Ким босмачи-босқинчи-ю, ватанини озод қилишга бел боғлаганларнинг номи нима? Босқинчини “халоскор”, “маъданият олиб келган”, миллий озодлик ҳаракати намоёндаларини “босмачи” деб атаб- уларнинг номини алмаштириб қўйиб халқни алдаган кимлар эди? Хориждан молиялаштирилиб ўта фирибгарлик билан аҳлоқсизлик, худосизликни тарғиб қилган қайси сиёсий тузум эди? Бизни мажруҳ қилмоқчи бўлганларнинг рўйхатлари биз ўйлагандан ҳам кўра кўпроқдир. Юз минглаб одамларни сургунга юборганларни, минглаб зиёлиларимизни отиб ташлаганларни қайси ном билан атайлик? Ким сиёсий ўйинлар билан халқнинг томирига болта урган? Ўзбек ва бошқа халқларни йўқ қилиб битта совет миллати яратмоқчи бўлганлар кимлар? Улар бир ҳовуч босқинчи-босмачи, аҳлоқсиз, ўта хавфли кимсалар эди. Совет мафкурачилари ўзларининг ёлғон ва утопик ғоялари билан уларнинг домига тушган бирор миллатни ва халқни аядиларми? Уларни деб қанча миллатлар зиг-заг шаклида бир ердан иккинчи жойга кўчирилди, депортация ва сургун қилинди? Уларнинг хавфи ҳамма миллат ва элатларга бирдек тегишли эмасмиди? Биз уларнинг отини нима деб атайлик?\nБаъзи катта хўжайин танқидчи сиёсий тузумлар ўзлари катта-катта иттифоқларга бирлашишди, ҳатто пулларини ҳам бир хил қилишди, пул империясини дунё узра ёйишди, қурол ишлаб чиқиб қонлар эвазига ўзлари бойиб олиб, демократия ва софликдан бонг уришди. Уларнинг кўпи демократия байроғи остида дунё ҳокимлигини истаб қолмаганларми? Сиёсий ўйинлар, ким ўзар, ўзим бўлсам деган Эго аслида бутун ер шаридаги халқларнинг аксариятининг шўрини қуритмадими? Ўша дунё хўжайинлари ҳудудлардаги қон-қариндош халқларнинг бирга қўшилиб иттифоқ аҳил яшашларини даҳшатли ва зарарли ҳодиса деб биладилар. Ўзлари ва минтақа учун бирлашувни хавф деб биладилар ва воқеаларга сиёсий тус беришга уриниб “пантуркист” деб туҳмат қиладилар. Чунки туркий халқларнинг тарихдаги ўрнини, катта минтақаларни улар бошқарганларини билиб огоҳлик сезгирлик билан кузатиб турадилар. Бу ерга бирор пашша учиб кирса турли визитлар, чиқишлар бошланади. Ўзининг асрий томирларини ўрганмоқчи бўлган ва ўрганишни истаганларни “пантуркист” деб ғоявий оқимга чиқариб қўядилар. Бизда ҳам атайлаб бўлиб ташланган, азалдан қон-қариндошлиги бўлган туркий давлатларнинг конфедератив ташкилотлар тузишининг нимаси ёмон? Буни бошқалар катта хавф деб биладилар ва сиёсий ўйинларини турли хил туҳмат атамалар билан яширишга уринадилар. Тарихчи сифатида айта оламанки, дунё тарихи сиёсий ўйинлар, ким ўзарлар, урушлар, ғоявий курашлар тарихидир. Бу урушларни тинчитишга уларнинг ўзи монеълик қиладилар. Бунга сабаб миллионлаб кишилари ўша қурол заводларида ишлайди, катта маблағни шу қора бозордан топадилар. Ташқари эшиклари нақадар оҳанграбо бўлиши баробарида ичкари эшиклари ўта жирканчли кўринишдадир. Аллоҳ барибир уларни бир кун жазога гирифтор қилгусидир. Зеро, буюк подшоҳ, оламлар султони бўлган у улуғ Зот ҳаммасини жойига қўйиб уларни қаҳри билан жазолайди.\nАслида ғоялар хавфи ядро хавфидан кучли деб бежизга айтилмаган. СССР иғво, фитна, туҳмат, аҳлоқсизлик, хоинлик, миллий зулм устида бино бўлди. У минглаб йиллик анъаналарни, аҳлоқий ва миллий қадриятларни ерпарчин қилишга уринди. “Оққан дарё оқаверади” деганларидек, халқ яна ўз ўзанига тушиб бормоқда. Бу каби ғоялар жанги греклар, араблар, мўғуллар, Чор империяси ва совет даврида амалга оширилди. Бугун ўша зарарли ҳаракатларнинг илдизлари қайтадан ҳаракатга келмасидан улардан халос бўлишимиз керак. Зеро, инсон қалби ва онгига қарши кураш бугунги куннинг энг биринчи галдаги вазифасидир.\nБу масалада биринчи галдаги вазифа тинмай ўқиш, тил ўрганиш ва дунёда рақобатбардош мутахассис даражасига эришиш, аввало она ватан тарихини ўрганиш ва уларни ҳар қандай шароитларда таниб олиш, танқидий ёндашувни шакллантиришдан иборатдир.


Трамп Ким Чен Иннинг унга ёзган мактубини «жуда қизиқарли» деб атади\nТрамп Ким Чен Иннинг унга ёзган...\n02.06.2018 14:38 0 1115\nАҚШ президенти Доналд Трамп Шимолий Корея раҳбари Ким Чен Ин билан 12 июнь куни Сингапурда кўришишга розилик берди. Бу ҳақда «Аргументы и факты» хабар бермоқда.\nБу ҳақда у Шимолий Корея меҳнат партияси марказий қўмитаси раиси ўринбосари Ким Ён Чол билан бўлиб ўтган музокарадан сўнг маълум қилган. Учрашув давомида Трамп Ким Чен Ин жўнатган мактубни қабул қилган. Трамп хатнинг «жуда қизиқарли» эканини айтган, аммо унда нима ёзилганини маълум қилмаган. Ҳатто унинг маъмурияти ҳам унда нима ёзилганидан бехабар.\nБундан ташқари, Трамп Шимолий Кореяга қарши чекловлар жорий этмаслигини ва мамлакатга нисбатан ортиқча босим ўтказмаслигини маълум қилди. Унинг сўзларига кўра, Шимолий Корея ядро қуролидан воз кечишга тайёр.\nЭслатиб ўтамиз, аввалроқ 12 июнда ўтказилиши режалаштирилган Доналд Трамп ҳамда Ким Чен Ин учрашуви бекор қилинган эди.


НАЖОТ ИСТАБ… — Nargis.uz\nУйга келин келди. Уйдагилар. Қуни-қўшнилар, қариндошлар назарида ҳамма ишни бажарадиган, оила аъзоларнинг кўнглини оладиган одам келди.\nҚўшни маҳалладаги Шоҳиста (исмлар ўзгартирилган)ни Салима опага роса мақташганди: “ишдан қочмайди, кетмон билан ер чопишми, молга қарашми, уй тутишми, унинг олдига тушадигани йўқ дея”. Салима опа ёлғиз ўғлига сўраб, Шоҳисталарникига совчиликка борди. Ёлғиз ўғил, овсинлари бўлмайди, азият чекмайди” деб қизни Салима опанинг ўғлига беришди. Уйда ўғлидан кейин 3 та қизи бор қайнона келинига уй юмушларини топширди. Аммо уйда ишлайдиган одам йўқ. Пул етишмовчилигидан орадан уч ой ўтар -ўтмас Камолиддин уч ойлик ҳомиласи бор хотинини ташлаб, Россияга ишлашга кетди. Уйдаги барча юмушлар, бунинг устига томорқа ишлари, молга қараш ҳомиладор келинчакка оғирлик қилиб соғлиғи ёмонлашди. Аввалгидек, елиб -югуриб иш қила олмай қолди.\n-Ҳа келин, ўғлим кетиб, тоза талтайиб кетдингиз. Эрталаб кўчани ҳам супирмайсиз, сигирлар эрталабдан бери сувсиз, овқатсиз қолди.\nСалима опа ранглари сарғайиб, кўзлари киртайган, токсикоз сабабли, оғзига сув олса ҳам қайт қилиб, озиб кетган келинига кесатди.\n-Ойи жон, узр, мазам бўлмаяпти. Бироз ўзимга келиб олай, қиламан. Уйда қайинсингилларим борку.\n-Вой ергина ютгур, сенга ҳали менинг қизларим хизматкор бўлдими, илоҳим тилинг кесилсин.\nСаломат ая Шоҳистанинг юзига шапалоқ тортиб юборди. Бақир-чақирга югириб келган қайинсинглиси Солия онасининг тарафини олиб, Шоҳистани ура кетди. Ўша куни онасиникига нарсаларини йиғиштириб кетган Шоҳиста эри Россиядан қайтса уни ҳимоя қилишига, бахтли ҳаёт кечиришига ишонар эди.\nЭри Шоҳистанинг туғишига яқин қайтди. Ҳолдан анча тойган Шохистанинг боласи операция билан туғдирилди. Келинчакнинг ота-онаси Камолиддинга ишониб, қизини куёвининг уйига қўйиб кетишди. Аммо онасининг ҳар куни хотинини ёмонлаши, жанжаллари оқибатида Камолиддин ича бошлади. Уйга келганида эса аламини хотинидан олиб, уни хақоратлар, қўл кўтарарди. Қишлоқ жойида қизнинг ота-она уйига қайтиб келиши уят ор-номус ҳисобланади. Шоҳиста ота -онасининг юзини ерга қаратмаслик учун барча ҳақорату калтакларга чидади. Аммо бўйида иккинчи боласи бўлганида, эри яна Россияга ишлагани кетди. Уйда эса жанжал, келишмовчиликлар авж ига чиқди. Шоҳиста яна ота-онасининг уйига кетишга мажбур бўлди. Эри Россиядан келганда уйдагилари хотинининг “қилиқ”ларини айтиб беришади, ғазабланган эр хотини онасининг уйидан келган кнуидан бошаб зўппослаб, “ақлини киритди”. Доимий камситиш, тазйиқ, калтаклардан Шоҳистанинг тобора ҳаётдан кўнгли совуб, фақат фарзандларини ўйлаб, чидаб, яшарди. Аммо арзмаган нарсадан жанжал чиқариб, яна хотинини дўппослаган Камолиддин бу сафар Шохистани ушлаб тура олмади. У фарзанларини олиб, онасиникига кетди. Онасининг уйида хам келин ва болалари бор. “Чиққан қиз чиғириқдан ташқари” деганларидек, онаси ҳам қизини ҳар қайтиб келганида сабрсизликда айблаб, койирди. Қўни қўшнилари олдида бош кўтара олмай қолганидан шикоят қиларди. Яшашга пули йўқ, уйдаги келиннинг тўнғиллаши, онасининг “нима бўлсада эри билан яшашга ундаши”дан сабр-косаси тўлган Шоҳиста болаларини онасиникига қолдириб, Бухоро шаҳрига иш қидириб кетди. Аввал “Ойдин нур” марказида, кейин Бухоро вилояти реабилитация ва мослаштириш маркази бошпанасида яшади. Марказ раҳбари Хуринисо Камолова ва марказ психологининг машқлари туфайли руҳий жиҳатдан тикланди. Аммо марказдаги жанжалкаш бир аёл билан чиқиша олмай, қишлоққа қайтиб, қариндоши билан ҳамкорликда нон маҳсулотлари цехини очишди. Туну кун ишга берилган Шоҳиста тез орада даромад олиб, уйга пул олиб кела бошлагач, онаси ҳам, келини ҳам уни тинч қўйишди. Реабилитация раҳбари Камолиддин билан боғланиб, оиласини асраб қолишга чақирганида эса, у қўпол равишда “онаси ўпмаган қиз олишини” айтиб, гўшакни қўйди.\nЎзига нисбатан ишонч пайдо бўлган Шоҳиста зулмкор эри ёнига қайтиш нияти йўқ. Унинг мақсади фарзандларини ўқитиб, уларни етук инсонлар қилиб тарбиялаш. Энг қийин пайтлари унга ёрдам қўлини чўзган “Ойдин нур” ННТ, Бухоро вилояти реабилитация ва мослаштириш маркази ходимларидан эса миннатдор.\nАввалгиси: ҚАНОТИ СИНГАН ФАРИШТА\nНавбатдаги:“…АЙБИ ҚИЗ БОЛА БЎЛИБ ТУҒИЛГАНИДА ЭДИ…”


2015 йилда Туркманистон ЯММ 9 %га ўсади – mulkdor.com\n2015 йилда Туркманистон ЯММ 9 %га ўсади\nApril 7 2015, 09:04 Иқтисодиёт хабарлари\nХалқаро Валюта Фондининг башоратларига кўра, 2015 йилда Туркманистон ялпи миллий маҳсулоти кўрсаткичлари 9 фоизни ташкил қилади. Бу ҳақдаги матбуот хабарномаси ташкилотнинг расмий веб-сайтида эълон қилинди.\nХабарномада таъкидланишича, 2014 йилда Туркманистоннинг ушбу кўрсаткичи 10.3 фоизни ташкил қилган бўлиб, мамлакат иқтисодиёти давлат инвестициялари ва углеводород ресурслари экспорти ҳисобига минтақавий бозордаги салбий ўзгаришларга чидамли ҳолатда эди. Жорий йилда эса давлат инвестицияларининг ҳамда экспорт ҳажмининг қисқариши оқибатида ялпи миллий маҳсулот кўрсаткичлари бироз пасаяди ва 9 фоизни ташкил этади. Шунингдек, инфляция суръати 6-6.5 фоизни ташкил қилади.\nАйни пайтда, Фонд таҳлилчиларининг фикрича, кейинги йилларда экспорт ҳажми ўсиб боради ва юқори кўрсаткичлар яна тикланади, фойдали қазилмалар ва углеводород ресурслари захираси эса импортни ва қисқа муддатли қарздорликни қоплашга етарли даражада туради.\nХитой компанияси ангренда электромобиллар ишлаб ...\nВазирлар Маҳкамасининг “Ўзбекистон Республикасининг Хитой Халқ Республикаси билан ҳамкорлик бўйича ҳукуматлараро қўмитанинг бешинчи мажлиси якунларига кўра эришилган ...\nИнвестицияSeptember 29 2019, 03:09


Нилуфар Усмоновадан севишган қалбларга аталган қўшиқ ва клип премьераси » PopCorn.uz - Шоу Бизнес олами хақиқати\nНилуфар Усмоновадан севишган қалбларга аталган қўшиқ ва клип премьераси\nСана: 29.11.2016 846 қайноқ\nАёл... шубҳасиз у мўжиза. У меҳрибон она, садоқатли умр йўлдош, ғамхўр фарзанд. Аёл энг улкан бахтга муносиб ожиза. У ҳар қандай қийинчиликларга дош беради. Чунки у аёл...У севади, меҳр улашади, дардингни олади, биргина нигоҳингдан ички дунёингни англайди. Севганда ҳам шундай севадики, гоҳида аччиқ қисматига қарамай, ёниб севади.\nҲар бир севимли аёл учун ўз ёрини бошқаси билан бўлишиш бу энг катта азоб. Бироқ шундай тақдир измига тушган аёлда бошқаларга бошқалардан фарқли ўлароқ, катта жасорат, фидойилик мужассам бўлади. Ана шундай аёллар дардини хонанда Нилуфар Усмонова куйга солиб, кутилмаган мавзудаги қўшиқни ижро этган эди. “Кел иккимиз” деб номланган бу таронага аввал хабар берганимиздек, видеоклип ҳам тасвирга олинган. Мазкур видео асарда юқорида келтириб ўтилган мавзу атрофлича ёритиб берилган десак муболаға бўлмайди.\nБугунги кунда мана шундай зарбага чидаб, ҳаёт кечираётганлар қанча. Уларнинг ҳар бир ўтган куни, дақиқаси, қўйинки, ҳар олаётган нафасида аламли тақдири кўз ўнгида гавдаланаверади. Бироқ у ўз дардини, чекаётган озорини атрофдагиларга билдирмайди. Бу ҳам унинг жасоратидан, иродасидан даракдир. Ушбу клипни томоша қила туриб, мана шундай, тақдир эгаларига қанчалик қийин эканлигини тушуниб этасиз. Орангизда клипдан сўнг дарди янгиланганлар ҳам топилади. Бироқ, нафакат шундай тақдир эгалари, балки барча мухлислар бугунги туҳфадан миннатдор бўлишлари шубҳасиз.


Бугун энг кўп ишлатиладиган сўзларимиздан бири муқаррар “коррупция” бўлса керак. Ижтимоий ҳаётда унинг домига тушиб, оёғи қоқилганлар оз эмас.\nАйтишларича, қадимги дунёда баъзи қабилаларда муайян мавқега эга бўлиш учун унинг сардорига турли совға-саломлар бериш одатидан коррупциянинг илдизлари бошланган экан. У вақтларда бу амал одатий ҳол деб қабул қилингани табиий. Бироқ орадан ўтган вақт давлатлар ташкил топиши, унинг иши мураккаблашуви ва марказлашуви коррупциянинг юрт ривожига катта тўсиқ эканини кўрсатди.\nТез-тез эшитиб қолаётганимиз: болалар боғчасидан то олий ўқув юртларигача, қоровулдан то ҳокимгача, айбдордан то қозигача бу иллат қурбонига айланиб, қанча жазоланса-да, таъмагирликка қарши қаттиқ курашилса-да, коррупцияга тўла барҳам бериб бўлмаяпти. Хўш, нега шундай? Сабаби оддий: одамлар унча-мунча ишни азбаройи вақтини беҳуда сарфламаслик учун эмас, ўша юмуши айрим нопок, таъмагирлар томонидан ўрнатилган турли сохта ғовлар сабаб битмай қолишидан қўрқув туфайли ҳам пора бериш пайида бўлади. Шу зайлда кўпчилик “бераверади”, камчилик “олаверади”. Албатта, бундайлар сафи ошиши ва нафси ҳакалак отишида сизу биз ҳам, барчамиз айбдормиз!\nБир фуқаронинг интернетда “Ҳатто коррупцияга қарши курашадиган идораларда ҳам коррупция бор”, дея қолдирган изоҳи кишини чуқур ўйлантириб қўяди ва беихтиёр Имом ал-Бухорий ҳазратларининг “Ал-жомиъ ас-саҳиҳ” аcарида келтирилган “Одамларга шундай замон келадики, инсон ўз топган молу дунёсини ҳалол йўл бирлан топдими ёки ҳаром йўл бирлан топдими, иши бўлмай қўяди” деган гапни эсга солади. Бу фикрни XVII асрда яшаган Томас Гоббснинг “Коррупция – даврлар оша ўсиб келаётган илдиз бўлиб, у ҳар хил орзу-ҳаваслар ортидан бирортаям қонунни менсимасликдир”, деган гапи янада мустаҳкамлайди.\nАслида инсоният тарихида коррупцияга қарши кураш қадимдан бошланган. Жумладан, Шумер давлати порахўрликка қарши курашган биринчи мамлакат сифатида эътироф этилади. Ёки Бобил ҳукмдори Хаммурапи томонидан коррупцияга қарши алоҳида қонун ишлаб чиқилган. “Тарих отаси” дея таърифланган Геродотнинг хабар беришича, қадимги форс давлати – Аҳамонийлар салтанатида шоҳ Кир II нинг ўғли Камбис II даврида пора олган судьянинг тириклайин териси шилиниб, курсисига тортиб қўйилган ва унинг ўғли шу вазифага тайинланганки, токи судда иш кўраётган чоғида қайси курсида ўтирганини унутмасин.\nРусларда 1556 йилда Иван Грозний томонидан порахўрлик учун ўлим жазоси жорий этилган.\nЕвропада порахўрларга нисбатан кескин чоралар қўллаш даври ўрта асрларга тўғри келади. Унда жиноятчига мисли кўрилмаган қаттиқ қийноқ усулларидан (танасини чопиб, тўртга бўлиш, чархпалакка тортиш, осиш, оловда ёқиш, қўлларини кесиш, қизиган ёққа тириклайин ташлаш ва б.) фойдаланилган.\nЯпонияда бу масала бола онгига элементар усулларни сингдиришдан бошланган. Яъни, дарс машғулоти вақтида китобдан кўчираётган ўқувчи ёнида ўтирган дўсти ўша пайтнинг ўзида ўқитувчига хабар берган. Ўқитувчи айбдорга жазо бали ва хабардор қилган ўқувчига эса, рағбатлантирувчи бал қўйган.\nСингапур ҳозирги пайтда коррупциянинг йўқлиги, иқтисодий эркинлик ва тараққиёт даражаси бўйича дунё рейтингларида етакчи ўринларни эгаллаган. Қатъий авторитар давлат номини олишига ҳам у ерда жорий этилган “Виждонли бўлиш ва сотилмаслик” тамойили сабаб бўлган. Сингапур мисоли сиёсий ирода, коррупцияга қарши самарали қонунчилик ва сотилмайдиган мустақил агентлик (Коррупция ҳолатлари юзасидан суриштирув олиб бориш бюроси) бир неча йил ичида коррупцияни жуда паст даражага туширишга қодир эканини кўрсатди. Бу давлатдаги асосий ислоҳотлар судьяларнинг ойлигини кескин оширишга (1990 йилда 1 миллион доллар), судьялик лавозимига энг яхши адвокатлар жалб этишга қаратилди. Мафия гуруҳлари шафқатсизлик билан йўқ қилинди. Масъулиятли лавозимларни эгаллаб турган давлат хизматчиларининг маоши хусусий корпорациялар топ-менежерлариники даражасигача оширилди.\nҲозирда порахўрлик учун қўлланиладиган Хитойдаги жазо тури бошқа ҳеч бир давлатда бўлмаслиги табиий. Сабаби, у ерда бундай жиноят жиддий саналиб, жиноятчига нисбатан қатл жазоси белгиланади.\nЖанубий Корея Конституцион маҳкамаси коррупция туфайли бундан олдинги ўз давлат раҳбарини кечирмади ва лавозимидан четлатди. Бу давлатда барча раҳбар амалдорларнинг фаолиятини ишдан кетгандан кейин ҳам чуқур тафтиш этиш амалиёти кенг жорий этилган.\nКоррупцияга қарши кураш халқаро миқёсда қораланиб, Бирлашган Миллатлар Ташкилоти томонидан 9 декабрь — “Халқаро коррупцияга қарши кураш куни” деб эълон қилинган. Энг ачинарлиси, дунёнинг деярли барча давлатлари қонунларида коррупцияга қарши курашишга доир нормалар мавжуд бўлса-да, порахўрлик дунёнинг исталган бурчагида, қаердадир кескин авж олган, бошқа ерида эса бир қадар камроқ учрайди.\nТадқиқотлар бирор бир иллатга барҳам беришда энг самарали восита иллатнинг ўзи билан эмас, балки сабаби билан курашиш эканини кўрсатмоқда. Шу маънода, мамлакатимизда ҳам коррупцияга қарши кескин курашиш бўйича қатор чора-тадбирлар амалга оширилмоқда. Хусусан, сўнгги йилларда бу иллатга қарши кураш бўйича аниқ мақсадли стратегия белгиланди. Жумладан, 2017 йилда “Коррупцияга қарши кураш тўғрисида”ги қонуннинг қабул қилиниши ҳам жамиятимизда мазкур иллатнинг пайини қирқишда янги босқични бошлаб берди. Мазкур қонун билан коррупция, яъни порахўрлик, мансабдан фойдаланган ҳолда қонунни суиистеъмол қилиш, таниш-билишчилик, қариндош-уруғчилик, истеъдодли кадрларнинг ўсишига тўсиқ бўлиш, инсон ҳуқуқларини бузиш, таъмагирлик қилиш каби жирканч ҳолатларга йўл қўйганлик учун қатъий жазо муқаррарлиги аниқ-равшан белгиланди.\nКўриниб турибдики, қонун ва қонуности ҳужжатларимизда коррупцияга қарши кураш бўйича хорижий амалиёт нормалари ҳам сингдирилиб, кучайтириб борилмоқда. Қабул қилинган қонун ҳужжатлари ўзининг самарасини бера бошлади ҳам. Хусусан, мамлакатда бюджет очиқлигининг таъминланиши, Ўзбекистон турли халқаро рейтингларда (“Халқаро бахт индекси”да 47-ўрин, “Қонуний тартибларга итоат қилиш индекси”га кўра 2-ўрин ва ҳ.к.) кўтарилиб бораётгани бежиз эмас.\nШу ўринда қонун ҳужжатларини ҳаётга татбиқ этишда яна айрим жиҳатларга алоҳида эътибор қаратиш мақсадга мувофиқ, деб ҳисоблайман. Хусусан, ОАВнинг шу йўналишдаги фаолиятини янада ривожлантириш, коррупция ҳолатларини аниқлаш, оқибатларини ёритиш борасидаги фаолиятини рағбатлантириб бориш лозим. Аҳолининг турмуш фаровонлигини ошириш ва меҳнатга муносиб ҳақ тўлашни энг долзарб масаласи ҳисобланган “Истеъмол саватчаси”ни жорий этишни тезлаштириш зарур. Диний уламоларимиз масжид ва мадрасаларда мунтазам равишда коррупция ва унинг салбий оқибатлари хусусида тарғиботлар олиб бориши, “Коррупциядан ҳоли ҳудуд” мавзусида кенг жамоатчилик ўртасида ижтимоий сўровлар ташкил этиш орқали, танловлар ўтказиш, олимлар, тадқиқотчилар ва изланувчиларнинг коррупцияга қарши кураш бўйича тадқиқот натижаларини амалиётга жорий этиш механизмини ривожлантириш, инновацион ёндашувларни қўллаб-қувватлаш даркор. Аҳоли томонидан энг кўп мурожаат этиладиган жабҳалар, хусусан, коррупция аломатлари мавжуд тармоқларда кафолатланган шаффоф электрон тизимни жорий қилиш ҳам яхши самара берадиган чоралардан бири бўлиши шубҳасиз.\nБир сўз билан айтганда, жамият тўшови, тараққиёт кушандаси, одамларни йўлдан оздирувчи қабоҳат — коррупция аталмиш жиноятга қарши кескин курашиш, унинг йўлига қатъий тўсиқ қўйиш эртанги кунимизнинг фаровонлигига, халқимизнинг давлатимиздан рози бўлиб яшашида ҳал қилувчи роллардан бирини ўйнайди.\nКўришлар сони: 4251


Давлатимиз раҳбарининг “Инсонларнинг дарду ташвишларини ўйлаб яшаш инсонийликнинг энг олий мезонидир” деган сўзлари бугун том маънода ҳаётимизнинг мазмунига айланиб бормоқда.\nБуни мутасадди ташкилот раҳбарларининг жойларга чиқиб, халқ билан юзма-юз учрашиб, уларни қийнаётган муаммоларга ечим топишга ҳаракат қилаётганида ҳам кўришимиз мумкин.\nЎзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитаси раисининг ўринбосари Мирзиёд Маҳкамов томонидан Миришкор туманининг чекка Чандир қишлоғида аҳоли билан ўтказилган сайёр қабулда турли масалалар юзасидан мурожаатлар тингланди.\n“Яшаш шароитим оғир”, дея сўз бошлайди, Чандир қишлоғида истиқомат қилувчи Зилола Раҳмонова. У уй-жой қуриш учун ер участка ажратиш масаласида ёрдам сўраб мурожаат қилди. Унинг мурожаати юзасидан аниқ муддат ва мутасаддилар белгиланди.\nШунингдек, фуқаро Лобар Аҳмедова мурожаат қилиб, ўрта маълумотга эгалиги, ҳеч қаерда ишламаслиги сабабли бандлигини таъминлаш масаласида амалий ёрдам сўради. Унинг мурожаати юзасидан мутасаддиларнинг муносабати эшитилди. Унга бепул ҳунар ўргатилиши билдирилди.\nСўнгги йилларда юртимизда китобхонликни тарғиб қилиш, ёшларни китоб мутолаа қилишга ўргатиш масаласига алоҳида эътибор қаратилмоқда. Чандир қишлоғи “Бунёдкор” маҳалла фуқаролар йиғинида яшовчи Нилуфар Аҳмедованинг мурожаати айнан шу мазмунда бўлди. У ёшларни билимини ошириш мақсадида қишлоқдаги Маданият саройида ташкил этилган кутубхона фондини янги китоблар билан бойитиш масаласида мурожаат қилди. Ушбу масалани ҳал этиш учун икки кун муддат белгиланди.\nЯшаш жойимизда фақат бизнинг уйимизда электр ҳисоблагич ўрнатилмаган. Бу борада туман электр тармоқлари корхонасига бир неча маротаба мурожаат қилганман. Шу сабабли электр ҳисоблагич ўрнатишда амалий ёрдам беришингизни сўрайман, – дейди Ойтоза Қамбарова.\nУшбу мурожаатни Қашқадарё вилояти электр тармоқлари акциядорлик жамияти вакили, вилоят IV сектор ишчи гуруҳ аъзоси ўз назоратига олди.\nТуманда яшовчи II гуруҳ ногирони Норқул Ўринов вилоят кардиология марказида даволаниш учун ордер сўраб мурожаат қилди. Унинг мурожаати шу ернинг ўзида ҳал этилди.\nШунингдек, имконияти чекланган Чўллиев Ҳусан, Маманазаров Рамазонга ногиронлик аравачалари берилди.\nИштирокчиларга эсдалик сифатида бадиий китоблар тарқатилди.\nСайёр қабул давомида жами 43 нафар фуқародан 56 та мурожаат келиб тушди. Барча мурожаатлар ижроси юзасидан аниқ муддатлар белгиланиб, назоратга олинди. Айрим мурожаатлар юзасидан тушунтириш берилди.\nХулоса шуки, ўтказилаётган бу каби қабуллар фуқароларни қийнаётган масалаларга ечим топишга хизмат қилиши билан янада аҳамиятлидир.


Самарқандда қуёш электр станцияси: лойиҳа ижросини ким ортга сурмоқда? | Коммерсант.Уз\nҚарийб бир йил олдин “Ўзбекэнерго” ДАК Хитойнинг “Zhuhai Singyes Green Building Technology Co., Ltd” компанияси тендерда ютиб чиққани ва Самарқанд вилоятида қуёш электр станциясини бунёд этажагини, қиймати $233 млн бўлган ушбу лойиҳани амалга оширишга Осиё тараққиёт банки кредити жалб этилишини билдирганди. Хитойлик шериклар бир йилдан буён Ўзбекистонда, лекин улар билан шартнома ҳануз имзоланмаган, қурилиш бошланмаган. Сабаб нимада?\nАвтор: Тимур Сайдуллаев 1,504 марта кўрилган 06.11.2017 Кейс\nБир кун, Ер орбитасидан тунда олинган фотосуратларни томоша қила туриб, Тошкентдан жануброқ ва ғарброқда жойлашган катта майдонлар қоронғулик қаърида қолганлигини кўрдим. Самарқанд, Қарши ёки Нукусни кўриш амримаҳол эди. Агар фотосуратда Марказий Осиё эканлигини билмаганимда, бу бир чеккасида ёлғиз шаҳар қад ростлаган қандайдир кимсасиз саҳро деган хаёлга борган бўлардим (шимолроқда Қозоғистон шаҳарлари ёришиб турарди). Хорижга экспорт қилинаётган электр энергиясининг ички бозорда етишмаслиги – бу XXI асрда мамлакатимиз аҳолиси кундалик ҳаётида тўқнаш келаётган воқеликдир. Кейинги йилларда бу муаммонинг ечими йўқ, деган тасаввур тобора мустаҳкам илдиз отмоқда. Совет Иттифоқидан қолган тизим эскирди, замонавий технологиялар эса, бамисоли бизни четлаб ўтгандек. Энергетика тармоғининг барча соҳаларида авж олган коррупция туфайли вазият янада чуқурлашган.\nБироқ, 2014 йил октябрда, Президент фармонига мувофиқ, Самарқандда қуёш фотоэлектр станцияси қурилиши бўйича халқаро тендер эълон қилинганда, ва ниҳоят Ўзбекистон энергетик модернизация йўлига қадам ташлагандек кўринганди.\nҚуввати 100 МВт бўлган Самарқанд станциясини 2016 йил иккинчи ярмида фойдаланишга топшириш режалаштирилганди. Тендер эълон қилинганига уч йил, “Ўзбекэнерго” ДАК ва Осиё тараққиёт банки ўртасида лойиҳани амалга ошириш учун кредит ажратиш бўйича келишув имзоланганига тўрт йил бўлди. Қиймати $233,1 млн бўлган лойиҳа ОТБ ($110 млн), Ўзбекистон Республикаси Тикланиш ва тараққиёт фонди ($110 млн) ва “Ўзбекэнерго” ($13,1 млн) маблағлари ҳисобига молиялаштирилади.\nҚурилиш ҳануз бошлангани йўқ.\n2016 йил июлда вилоят Табиатни муҳофаза қилиш қўмитаси инспекцияси бошлиғи Тўрахон Ҳошимов қурилиш учун жой тайёрлаб қўйилганлигини маълум қилганди: ҳудудга олиб борувчи йўллар тартибга солинган, ҳудуд атрофи панжаралар билан тўсилган, артезиан қудуқлари тайёрланган, ўз эҳтиёжлари учун трансформаторлар ўрнатилган. Бунинг учун 4 млрд. сўм сарфланди. Ҳудуд мана шундай кўринишда эди:\nСамарқанд вилояти Пастдарғом туманидаги қуёш фотоэлектр станцияси қурилиши учун ажратилган ҳудуд. 2016 йил. Фото: nuz.uz\nЎшанда, қурилиш бўйича тендер ғолиби аниқлангандан кейин, модуллар ўрнатилиши 2016 йил 1 сентябрда бошланиши айтилганди.\nТендер ғолибини эса, фақат 2016 йил декабрида эълон қилдилар – у Хитойнинг “Zhuhai Singyes Green Building Technology Co., Ltd” компанияси бўлди. Қарийб бир ой ўтди, лекин лойиҳа жойидан жилгани йўқ. Сабаби нимада?\nТендер қандай ўтганди\n“Ўзбекэнерго”даги суҳбатдошим айтишича, тендерда турли мамлакатлардан 19 та компания қатнашган. Бироқ, саралашнинг биринчи босқичидаёқ кўпроқ тажрибага ва ишлаб чиқариш ҳажмига эга бўлган Хитой компаниялари асосий даъвогар эканлиги кўриниб қолди. Бундан ташқари, хитойликлар энг паст нарх ва мақбул муддатни таклиф қилардилар. Натижада даъвогарлар қисқа рўйхатида бешта иштирокчи қолди.\nШунда дастлабки тўсиқлар ва ишни чўзишлар пайдо бўла бошлади. Ўзбекистон томони иккита кореялик компания – “Daewoo” ва “KT Corporation”ни иштирокчилар рўйхатига киритишни талаб қилди. Бу ҳол рақобат даражасини ошириши, пировардида, иштирокчилар тақдим этаётган лойиҳалар сифатига ижобий таъсир кўрсатиши таъкидланди. Аслида иккала корейс компанияси аввалроқ, асосий талаблар (хусусан, ижрочи-компания шундай кўламдаги қуёш станцияси қуриш тажрибасига эга бўлиши кераклиги)га жавоб бера олмай, саралашдан ўта олмаганди. ОТБ бунга кўнди ва даъвогарлар рўйхатини кенгайтиришга рози бўлди.\n2015 йил ўрталарида энг яхши лойиҳани, ҳар қалай, Хитой компанияси – “Zhuhai Singyes Green Building Technology Co., Ltd” тақдим этгани маълум бўлди.\nЎзбекистон томони, Германиянинг “C2Energy” компаниясидан олинган хатларга таяниб, такрорий тендер ўтказишни таклиф қилди. Хатларда тендер ҳам, унинг ғолиби ҳам халқаро стандартларга мувофиқ келмаслиги ҳақида айтиларди. ОТБ “Ўзбекэнерго”га йўллаган хатида такрорий тендер ўтказиш учун объектив сабаблар йўқлигини ва жаҳон тажрибасида фақат форс-мажор ҳолатлардагина бундай чоралар қўлланилишини қайд этади.\nШундай бўлса-да, банк ғолибнинг ҳам тендер, ҳам замон талабларига мувофиқлигини баҳолаш учун малака комиссиясини ташкил этишни таклиф қилди. Малака аттестациясини ўтказиш учун Буюк Британиянинг OST Energy компанияси чақирилди. Британияликлар Хитойда бўлиб, даъвогар амалга оширган қатор объектларда бўлдилар, уларнинг ишлаб чиқариш қуввати ва хизмат сифати билан танишдилар. Яна бир бор лойиҳа қийматини баҳолаш ўтказилди. Текширув натижаларига кўра хитойлик иштирокчига ҳеч қандай даъволар билдирилгани йўқ – лойиҳа талабларга тўлиқ жавоб берарди.\nХитойлик пудратчилар билан контракт 2016 йил декабридагина, “Ўзбекэнерго”даги суҳбатдош сўзларига кўра, Президент ва ОТБ босими остида имзоланди. Тендер якунлари ҳақида ҳам ўшанда эълон қилинди.\nХитойлик шериклар дарҳол бир гуруҳ муҳандислар ва геологларни бўлажак станция ҳудудига жўнатдилар, Тошкентда эса, компанияни рўйхатдан ўтказдилар ва шаҳар марказидан офисни ижарага олдилар. Бундан ташқари, лойиҳага қуёш панелларининг янгиланган вариантини киритдилар, зеро лойиҳа тасиқдлангунича, олдинги панеллар эскиришга улгурганди. Бунинг учун қўшимча ҳақ талаб қилинмади.\nПрезидент Мирзиёевнинг 2017 йил 26 майдаги қарорида лойиҳа амалга оширилишининг янги муддатлари келтирилган – 2017–2018 йиллар. “Жануби-ғарбий магистрал электр тармоқлари” ДК етакчи муҳандиси Санжар Қўлдошев тасдиқлашича, станцияни бунёд этиш бўйича ишлар ҳали бошлангани йўқ.\nҲар қанда халқаро контракт, имзоланганидан кейин, Инвестициялар бўйича давлат қўмитасида рўйхатдан ўтиши керак (аввал бу билан ТИАваСВ шуғулланарди). “Ўзбекэнерго”даги манба сўзларига кўра, ТИАваСВда контрактни жуда қиммат дея, рўйхатга олишдан бош тортдилар (ҳолбуки, ғолибнинг лойиҳаси таклиф қилинганлар ичида энг арзони эди). Ваҳоланки, лойиҳа бир неча марта, жумладан Ўзбекистон томонидан баҳоланган, мамлакат олий раҳбарияти станцияни тезроқ ишга тушириб, кейинги лойиҳага ўтишни қўзлаган эди. Қатор музокаралардан кейин хитойлик шериклар нархни туширмасликлари аниқ бўлди.\nЖорий йил баҳорида ТИАваСВ Ташқи савдо вазирлигига ўзгартирилди. Энди контрактни имзолаш Президент фармонига мувофиқ ташкил этилган Инвестициялар бўйича давлат қўмитаси ваколатига ўтди. Бироқ, бу ҳали ҳам амалга ошмади. “Ўзбекэнерго” АЖ раҳбарияти томонидан контракт имзоланиши кутилмоқда, деб хабар беришди ушбу компанияда.\nБундан ташқари, бизга маълум бўлишча, жорий йил августида Хитой компанияси “Ўзбекэнерго”дан хат олади, унда компания боқаруви раиси ўринбосари Шуҳрат Шералиев лойиҳанинг рентабеллигини шубҳа остига олиб, 100 МВт қувватга эга битта станция эмас, 10 МВт қувватга эга 10 та станция қуришни таклиф қилади. Бундай хат йўлланишига нима асос бўлгани номаълум, чунки у мамлакат раҳбарияти тутган йўлга ҳам, энергетика соҳасидаги лойиҳаларни амалга ошириш халқаро тажрибасига ҳам зид келади. Ўзбекистон томони кейинги уч йил давомида узоқ музокаралар, катта харажатлар ва кўп меҳнат эвазига эришилган натижаларни йўққа чиқариб, ҳаммасини бошдан бошлашни таклиф этаётган бўлиб чиқмоқда.\nKommersant.uz ушбу лойиҳани амалга оширишга у ёки бу даражада алоқаси бор вазирликлар, идоралар ва компанияларга изоҳ сўраб мурожаат қилди. Расмий жавоблар қўлимизга тегди дегунча, тафсилотларини сизлар билан ўртоқлашамиз.\nUzairways ва Сеулдаги Инҳа коллежи Тошкентда авиамутахассисларни тайёрлайди. 454 28.11.2017\nЎзбекистон делегацияси ЖССТ Европа қўмитасининг 67- сессиясида қатнашмоқда. 479 12.09.2017\nСессияда Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг Европа минтақаси бўйлаб дори воситаларининг тарқалишини...\nШавкат Мирзиёев ислом оламининг илмий-технологик салоҳиятини оширишга чақирди. 639 11.09.2017\nЁш олимларга билим ва тажриба алмашиш, биргаликда тадқиқотлар ўтказиш имконини берадиган Мусулмон ол...\nИслом ҳамкорлик ташкилотининг фан ва технологиялар бўйича иккинчи саммити Ўзбекистонда ўтказилади. 682 11.09.2017\nЎзбекистон Ислом ҳамкорлик ташкилотининг фан ва технологиялар бўйича навбатдаги саммитига мезбонлик ...\nЎзбекистон Президентининг Қирғизистонга ташрифи давом этмоқда. 552 06.09.2017\nЎзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев Қирғизистон Республикаси Президенти Алмазбек Атам...\nШвейцария элчиси ишонч ёрлиқлари нусхасини топширди. 452 09.08.2017\nТИВ вазири Абдулазиз Комилов Швейцария Конфедерациясининг янги тайинланган Фавқулодда ва Мухтор Элчи...


Россия ҳарбий академиясида Талғат Бигелдинов номидаги ўқув хонаси очилди\n6 Август 09:45\nNUR-SULTAN. Kazinform – Воронеж шаҳридаги Ҳарбий-авиация академиясининг жамоа ва авиация ҳарбий ҳаракатларини таъминлаш факультетида таҳсил олаётган қозоғистонликлар- магистрантларнинг ташаббуси билан афсонавий учувчи, икки карра Совет Иттифоқи Қаҳрамони, авиация генерал -майори Талғат Бигелдинов номидаги ўқув хонаси очилди. Бу ҳақда Kazinform Мудофаа вазирлиги матбуот хизматига асосланиб хабар беради.\nЎқув хонасини яратиш ғояси академия раҳбарияти томонидан қўллаб -қувватланди. Ҳарбий ва сиёсий ишлар бўйича академия бошлиғининг ўринбосари, полковник Андрей Еремин, қозоғистонлик аскарлар Улуғ Ватан урушидаги Ғалабага катта ҳисса қўшганини таъкидлади.\nМагистратура талабалари номидан сўзга чиққан подполковник Бахитжон Усибалиев машҳур учувчининг ҳаёти ва фаолияти ҳақида сўзлаб берди.\nАлмати Марказий давлат архивидаги аудитория учун кўргазмалар, хусусан, Талгат Бигелдиновнинг шахсий буюмлари, жумладан давлат мукофотлари, Ил-2 модели, «Олтин юлдуз» ордени ва медаллари ҳамда мукофот ҳужжатлари нусхалари, архив фотосуратлари тақдим этилди.\nМашҳур учувчининг туғилган кунида Ақтўбе шаҳридаги Авиация ҳужуми мудофааси кучлари Ҳарбий институтида хотира тадбири бўлиб ўтди.\nҲарбий хизматчилар икки марта Совет Иттифоқи Қаҳрамони Талғат Бигелдинов ҳайкалига гулчамбарлар қўйдилар.


11:20 / 28.05.2017\nФранция пойтахти Париж шаҳрида бугун, 28 май куни «Катта Дубулға» туркумига кирувчи, йилнинг тўртта йирик турниридан бири «Ролан Гаррос» мусобақасининг асосий тур баҳсларига старт берилади. Турнирнинг соврин жамғармаси 2017 йилда ўтган йилдагига нисбатан 12 фоизга ошган ва 36 миллион еврони ташкил этади.\n«Ролан Гаррос» Париждаги қумли кортларда 11 июнь кунига қадар давом этади. Ушбу турнир грунт кортларда кучлироқ иштирок этадиган теннисчилар учун кульминация босқичидир. Бундай турнирларда испаниялик теннисчи Рафаэль Надалга тенг келадиган рақиб топилмайди, у шу вақтгача 9 марта «Ролан Гаррос» ғолиби бўлган.\nНадални қандай тўхтатиш мумкин?\nНадаль «Ролан Гаррос»гача ҳам бир неча жиддий ғалабалар қайд этди. У Монте-Карлода ўтказилган «Мастерс»да фаолиятидаги ўнинчи ғалабани нишонлади, Барселонадаги турнирда ҳам унга тенг келадигани топилмади, Мадрида «Мастерс»ида ҳам у ғолиб бўлди. У бу мавсумда қумли кортларда ўтказилган баҳсларда ягона мағлубиятни Римдаги «Мастерс»да қайд этди, австриялик Доминик Тим уни енгишга муваффақ бўлди.\n«Ролан Гаррос»га тайёргарлик жараёни кўнгилдагидек кечди, унинг натижалари мухлисларини хурсанд қилмаслиги мумкин эмас, у Мадриддаги турнир ярим финалида энг ноқулай рақиби Новак Жоковичдан устун келди. Парижда жаҳоннинг собиқ биринчи ракеткаси билан у финалга қадар ҳам тўқнаш келиши мумкин.\nИспаниялик теннисчининг баҳорги ўйинлари шуни кўрсатдики, у «Ролан Гаррос»да асосий фаворит ҳисобланади ва у фаолиятида ўнинчи марта ушбу турнирда ғолиб бўлиши мумкин. Айни вақтда унга спорт формаси юқори бўлган Доминик Тим ва германиялик Александр Зверев жиддий рақиблик қилиши мумкин.\nФедерерсиз зерикарли бўлмайдими?\n2009 йилда Франция очиқ чемпионати ғолиби бўлган Рожер Федерер бу йилги турнирда иштирок этмасликка қарор қилди. Бу мавсумда қаттиқ кортларда кетма-кет ғалабалар қозонган (Australian Open, Индиан-Уэллс, Майами) швейцариялик теннисчи қумли кортларда ўтказилган турнирларни ўтказиб юборди. Унинг учун қумли кортлардаги турнирлар ҳамиша ноқулай келган, ўзи учун севимли бўлган Уимблдон турнирига тайёргарлик кўради. Август ойида 36 ёшни қаршилайдиган теннисчининг бу қарорини тўғри тушуниш мумкин.\nФедерер бўлмасада, бу турнирда ўзини кўрсатиши мумкин бўлган яна бир қатор номлар бор. Жаҳоннинг биринчи рақамли теннисчиси Энди Маррей ҳали «Ролан Гаррос»да ҳали зафар қучмаган, швейцариялик Станистас Вавринка эса Парижда яна бир бор ғолиб бўлиши мумкин.\nШарапова ва Серена Уильямс қатнашмайди\nБир неча йиллар аввал Мария Шарапова ва Серена Уильямс Париж кортларидаги турнирга келмаслигини тасаввур қилиб бўлмасди. Франция теннис федерацияси президенти Бернар Жудичелли май ойида маълум қилдики, «Ролан Гаррос»нинг икки карра ғолиби, россиялик теннисчи Мария Шарапова бу йилги турнирда дисквалификациядан қайтганига қарамасдан wild card ололмагани учун қатнашмаслиги ҳақида маълум қилди. Лекин унда рухсатнома бўлганида ҳам қатнаша олмасди, у Римдаги турнирда хорватиялик Миряна Лучич-Баронига қарши баҳс вақтида белидан жароҳат олди.\nЯна бир жаҳоннинг собиқ биринчи рақамли ракеткаси Серена Уильямс ҳам «Ролан Гаррос»ни ўтказиб юборади. У аввалроқ ҳомиладорлиги туфайли бу йилги турнирларда иштирок этмаслигини маълум қилганди.\nРафаэль Надаль Ролан Гаррос\nИспания тарихидаги энг яхши спортчи учун мукофот топширилди\nРафаэль Надаль мавсумни биринчи рақамли теннисчи сифатида якунлайди\nДунёнинг биринчи рақамли теннисчиси 100 ёшли мухлисасига "ўзини" совға қилди\nНадалнинг мураббийи Федерерни барча даврларнинг энг яхши теннисчиси деб атади