ОДИЛ ИКРОМ: ТАҲАММУЛ – МУНОСАБАТ\nИмомга иқтидо қилган ҳар обид қалбида, махфийми, жаҳрийми, ўз нияти бўлгани каби, «шеър гирдоби»га ташланган ҳар қандай Истеъдод, кашф этилган маълум Маъно қаърига ўз умиди билан бирга интилади ёки забт этилган маълум бир юксакликдаги Мавлога эргашади. Интиҳоси ноаён ушбу муҳлатда маълум маънолар қаъри қаърсиз, маълум юксакликлар чеки чексиз эканлиги аён бўлади… Иқтидодан Фанога қадар чўзилган олис, машаққатли, илоҳий ҳақиқатларни идрок қилиш йўлидаги гумроҳнинг энг содиқ ҳамроҳи Таҳаммулдир…\nШеър балосига қачон йўлиққанимни, ҳарчанд уринмай, эслай олмайман. қишлоғимиздаги бир имонли отиндан яширинча сабоқ олиб юрган опам, қўли бўшади дегунча, араб имлосидаги қалин жилдли китобни очиб, азбаройи кўп эшитмоқдан менга деярли ёд бўлиб кетган «Бисмиллоҳ деб баён айлай, ҳикмат айтиб, толибларга дурри гуҳар сочдим мано…» деб бошланувчи «ҳикмат»ни бурро-бурро қироат қилганда, бўғзимгача танчага тиқилиб эшитардим… Сайфуллохон акам эса жонли кутубхонанинг ўзгинаси эди. Юзлаб шеърларни акамнинг оғзидан жонҳолатда ёдлаб олганим эсимда. Қисматимдаги устоз аталмиш сийрат сиймоси яратилса, у, шубҳасиз, Акам қиёфасида намоён бўлган бўларди… Чунки, менинг назаримда, устоз деганлари – фақат, кўздаги ёшни артиб қўядиган дастгоҳ ёки «айтганимни қилгину қилганимни қилма» деб дағдаға қилиб, ҳар мақомга йўрғалайдиган чала мулла эмас. Устознинг, нафақат илми, балки, амали ҳам самимий эътиқод сабоғини бермас экан, шогирд ихтиёри шайтон қўлидадир. Устоз ўз хатоси билан ҳам ғафлатдан огоҳ этиб, «беайб»лик иддаосини қилмаган тақдирдагина – мантиқ доирасига гоҳ сиғиб, гоҳ сиғмаган тўғри фикр юзига қоракуя суртилмайди, рост сўз сазойи қилинмайди… Шогирдлик мақомининг меъёри густоҳлигу тавозе ўртасида эканлигини, тўғрисўзлик билан шаллақилик, назокат пардаси билан фикрсизлик ниқоби орасида ер билан осмонча фарқ борлигини эрта англадим… Бу – Акамга иқтидо эди…\nИмомга иқтидо қилган ҳар обид қалбида, махфийми, жаҳрийми, ўз нияти бўлгани каби, «шеър гирдоби»га ташланган ҳар қандай Истеъдод, кашф этилган маълум Маъно қаърига ўз умиди билан бирга интилади ёки забт этилган маълум бир юксакликдаги Мавлога эргашади. Интиҳоси ноаён ушбу муҳлатда маълум маънолар қаъри қаърсиз, маълум юксакликлар чеки чексиз эканлиги аён бўлади… Иқтидодан Фанога қадар чўзилган олис, машаққатли, илоҳий ҳақиқатларни идрок қилиш йўлидаги гумроҳнинг энг содиқ ҳамроҳи Таҳаммулдир… Тоқат, Сабр, Чидам билан бирга тақлид босқичларидан ўтиб, «чаманга булбул назари» билан қарашга одатланган чинакам шоир – садою ингроқлар аралашиб кетган ғала-ғовурлар ичидан ўз овозини таниб, топа олишга қодир. Бу – услуб…\nУслуб – қон. Ўз услубига эга шоир яратган Шеър – томирида «донор»нинг эмас, падар қони кезган зурёдга ўхшайди…\nБир-бирига «анор доналаридай» ўхшаб кетадиган аксарият замонавий ижодкорларнинг асарларидан дабдабали исму шарифи олиб ташланса, унинг муаллифини ҳеч ким айтиб беролмайди. Мумтоз адабиётда махсус сабкшунослик фанининг мавжудлиги – бежиз эмас. Ўрхун Памук айтгандай, «ўрмондаги дарахтлардан бирини шундай тасвирлагинки, ўрмон ёнидан ўтиб кетаётган йўловчи юз минглаб дарахтлар орасидан ўша сен тасвирлаган дарахтни адашмай топа олсин…»\nУслуб – муҳр. Ижодкор ўзини қанчалик кўкка кўтармасин ёки ерга урмасин, ушбу муҳрнинг нечоғлик хиралиги ёки ёрқинлиги – фурсат чиғириғи, шеърхон диди, қолаверса, шоир виждонига ҳавола.\nУслуб ҳақидаги фикримни тубандаги ҳикоя билан ёритмоқчиман:\nЎтмишда ўз услубига эга бўлмаган ўртамиёна, бироқ, сермаҳсул бир шоир ўтган экан. У туну кун тинмай ёзган шеърларини бир китоб ҳолига келтиришга келтирибдию одамларга қандай қилиб ўқитиш ва шу баҳонада машҳур бўлиш йўлини тополмай анчагача боши қотибди. (У даврда босмахона бўлмаган). Ўйлаб-ўйлаб, охири устозининг ҳузурига келибди ва ундан маслаҳат сўрабди.\n– Китобингни одамлар гавжум ердаги бирор дарахтга осиб қўйгин, – деб маслаҳат берибди устози.\n– Бу китобдаги шеърларни мен ёзганлигимни одамлар қаердан аниқлайди? – сўрабди ҳарис кўзларини жовдиратиб шогирд.\n– Ўша дарахтга, китобинг ёнига ўзингни ҳам осиб қўйиш керак! – жавоб берибди устози…\nНом қозониш илинжидаги ўша шоир ўз услубига эга бўлганда, балки, устози унга юқоридаги «фойдали» маслаҳатни бермаган бўлармиди…\nКейинги пайтларда модерн, яъни, замонавий шеърият хусусида баҳсу мунозараларнинг пайдо бўлиши – қувонарли. Оригиналликка интилишнинг ёмон томони йўқ. Аммо, ижодкор «оригиналликдан ўзини сал тиймаса, бора-бора унинг ижоди маскарадга айланади» (Коко Шанель). Иқтидорсизлигини модерн ниқобига чирмаб олганларнинг хархашаси – замонавийликнинг, фақат, зоҳирий кўринишини, шаклу шамойилини «чапдастлик» билан ўзлаштириш, яъни, маданий масхарабозликдан бошқа нарса эмас. Тоғ гиёҳларини тувакда ўстириб, парвариш қилиб, қанчалик маданийлаштирмайлик, улар учун беминнат Ватан саҳро бағри, тоғ чўққиси бўлиб қолаверади…\nШеърни тушуниш – махсус савод ёхуд алоҳида донишмандлик талаб қилмайди. Қолаверса, саводли ва саводсизнинг, деярли, фарқи йўқ. Ҳар икки тоифанинг ўз эътиқоди, фикри, қабул даражаси бор. Бири кўради, бири эшитади. Ўта саводли ва буткул бесаводлар маънавият учун бехатардир. Аммо, авомлар ва орифлар дини бўлмиш кўрмоқ ва эшитмоқ завқидан маҳрум яна бир тоифа борки, улар азалдан тарафкашлик касбини, ёлғон удумини, маломат, иддао қилиш одатини пухта эгаллаган бўлиб, эплаб отилмаган сопқондай ўзини ҳам, «пир»ларини ҳам шарманда қилади. Бу – чаласавод. Юракка қўл солиш ўрнига қалбга бурнини тиқадиган, хилватдаги офатнинг тимсоли бўлмиш аросат сиртмоғидаги бу зотларнинг кўлмак ичра «хас»га ёпишмоғи, таҳоратсиз адо этилган намозга менгзайди. Таъбир жоиз бўлса, саводсиз – бир коса тоза сув, саводли – бир коса ўткир заҳар, чаласавод эса сувга қўшилган заҳардир…\nДенгизнинг қўшниси бўлмаганидек, шоирнинг ҳам юракдан ўзга ҳамроҳи, Сўздан ўзга жон олиб, жон берадиган дўсти, қадрдони йўқ. Сўз билан шоир орасидаги меҳр-оқибат бузилмаса, ижодкор «Сўз зуғумини ҳис этиб, Сўзга зуғум қилмаса»(Ш.Нуриддин), бир донишманд айтгандай, сўзни қабул қила оладиган юраги, юрак пешвоз олишга арзигулик сўзи бўлса, хушомадгўйлик, ҳасратзадалик, сохта мақтову ортиқча намойишкорликка, фикрий тиланчиликка куни қолмасди деб ўйлайман.\nШеъриятда «ақл ва тоқат қушлари»ни (Навоий) ҳуркитадиган шовқин-суронлар самимият кушандаларидир. Шеър заҳматига бўйни ёр бермаган, «бало истамоқда машаққат бор»лигини (Бобо Саммосий) ҳис этгиси келмаётган ёнимдагиларнинг Сўз ва Туйғуга санъаткорона муносабат бўлиши мумкин эмас деган ақидага канадай ёпишиб олганлиги ачинарли ва хавфлидир.\nВаҳоланки, ақл ва юрак баҳсида фикр ва туйғулар мувозанатининг бузилмаслиги – шоирдан, фақат, тутқаноқ ҳолатини эмас, шеърга санъаткорона, сўзга заргарона, ҳушёр муносабатни талаб қилади, яъни, шеър – ақл жунуни эмас, жунун ақлидир. Шоирнинг жиннидан фарқи ҳам, «ақл йўлидаги девоналик» (Ҳижозий) ҳам, эҳтимол, шудир.\nУшбу китобда форс-тожик шеъриятидан баҳоли қудрат қилинган таржималарга кенгроқ ўрин берилди. Мен таржимон эмасман. Бир миллатнинг икки вакили бир-бирининг тилини тушуниши амри маҳол муҳитда таржима ҳақида гапириш эриш туюлса-да, мутаржимлик хусусидаги айрим фикрларимни тақдим этишни лозим топдим. Йўл-йўлакай кузатишлар жараёнида жумҳуриятимиз миқёсида айрим таржимонлар томонидан тожик шоирларининг ўзбек тилига ўгирилган ва нашр этилаётган таржималари, чиройли қилиб айтганда – расво. ўлганнинг устига тепган, деганларидек, айрим таржимонлар фаолиятида асл нусхадаги тушунмаган ёки тушунишга нафаси етмаган мисра ё байтларни, мендан кетгунча қабилида, тушириб қолдириш ҳоллари учрамоқда… Бир асарни юзлаб киши таржима қилиши мумкин. Фақат, таржимон таъмагир бўлмаса, бу эзгу юмушлар яхши натижа беради. Акс ҳолда, бу – жиноят, халқни алдаш, ошкора қотилликдир. Fоят нозик ва оғир юмушни зиммасига олган таржимон, энг аввал, ўз тилини яхши билиши шарт. Ҳали ҳассос, ўлса ўлиги мену сиздан ортиқ таржимонлар етишиб чиқишига ишонганим, бўлажак таржимонлар биз йўл қўйган хатоларни такрорламаслигига умид қилганим учун бу гапларни айтаяпман…\nДеярли, барча ижодкорлар битикларини ўз фарзанди деб билади. Бу, балки, тўғридир. Аммо, айримларнинг бу гапни тамшаниб, ҳуда-беҳудага бот-бот такрорлашдан чарчамаслиги, ўша «ардоқли фарзанди»нинг хулқсизлигини ҳар нечук ўринли дашномлардан жон-жаҳди билан ҳимоя қилган ҳолда умрини ўтказиб юбориши ачинарлидир. Ота-онадан тўрт мучаси соғ туғилган «фарзанд»лар – ўз йўлига. Бироқ, Нодирпур айтгандай, шеър тақдири – шафқатсиз. Ота-она мажруҳ туғилган ёхуд ноқис тийнатли, ёрдамга муҳтож «фарзанд»ини қанчалик ҳимоя қилмасин, уни тақдир ҳамласидан асраб қололмайди. Шеър шоирнинг фарзанди бўлса, шоир ўз шеърини истаганча суйиш, эъзозлаш, жуда нари борса, «мафтун» бўлиш ҳуқуқига эга, аммо, фарзанд тақдирини ота-она белгилаб беролмаганидек, шоир ҳам ўз шеърининг тақдирини ҳеч қачон ўзгартиролмайди…\nШоирга ўлимидан кейин чинакам ҳаёт бахш этадиган туйғу, авлиёлар таъбири билан айтганда, ўлим даҳшатидан эмас, «ўлимидан кейин бошига ёғиладиган фалокатлар»дан бехабар қолиш қўрқувидир. Бу қўрқув – ўлгандан кейин ўлмаслик мақсадида «ўлмасдан бурун ўлиш»га даъват бўлса, ажаб эмас. Ушбу даъватга бўйсунган шоирнинг жони баданидан, шунчаки, чиқиб кетмайди, балки, гиёҳдай ўзидан ўсиб чиқади…\nМен, хусусийлаштирилган минбарларда гапиришнинг имкони бўлмаган шеъру шоир ҳақидаги айрим баҳсталаб фикрларимни ўртага ташладим, холос. Ушбу китобдаги шеърлар ҳақида гапириш, уларни шарҳлаш, эътироф ё эътироз – менинг юмушим эмас. Зеро, ҳар қандай шеър, чумчуқдан қўрқмай, ерга умид билан сепилган тариққа ўхшайди. Уларнинг сарагини саракка, пучагини пучакка ажратиш қўлимдан келмаса-да, сепган донларим бирор юрак еридан униб чиқмаса айбимга иқрор бўлишга, пучлиги ошкор бўлган уруғларни такрору такрор мажбурлаб ерга қадамасликка, атрофимга «гўяндалар»ни йиғиб, чиққан жондан умид, ўлган шеър бошида обидийда қилмай, Саъдийнинг ушбу ҳикматини қадру имконим даражасида англашга, ҳозирча, фаросатим, қурбим етади:\nМушк он аст, ки худ бибўяд,\nНа он, ки аттор бигўяд.\nМушкдир ул, ўзи таратгач хуш атр,\nМақтагай аттор агар, беҳудадир.\nЮкдан халос бўлган жон,\nКирар бир армон,\nОллоҳнинг энг гўзал\nҚатра эмас, дарёсан, дарёга етолсанг…\nБу нопок олам,\nБу дунё хавфидан\nУ дунё бахтидан\nОнам ўтгандан кейин,\nТан бердим, лекин,\nҚайси бир гуноҳ,\nЎлимга қондош бу дунё,\nХудди, қилган каби\nАкамнинг арвоҳи билан,\nАйрилиқ бармоғи билан\nМанглайимга босганда муҳр.\nОққан бир кўнгил\nБу дунёда яшаб\nЭллик тўққиз йил,\nАтиги, тўққиз ой\nКун кўрди акам.\nДунёда одам бор\nОдам бор ҳануз.\nЮракдай бир ҳамроҳ\nЙўлларда бир армон\nМен ҳануз билмайман\nҚувонч билан ғам\nБир умр англамай\nКетса ҳам ранги.\nЭслолмас, бахт билан\nҲар доим қалбининг\nЯраси – янги.\nҚўл етмас толедан\nУ ёруғ кунларга\nЁғду – бир тутам.\nДардимга бир даво\nШўрлик безор бўлди\nИшонаман, бир кун\nИкки Ватан сарҳадларига.\nҲаддидан ошган дунёда,\nБир тоғ нарига.\nБаъзан, таскин топар\nТўрт томонга сочди меҳрин,\nКўз ёшин яшириб\nДарёга айланди тошиб,\nАқл ва кўнгилнинг\nХокимдан бир гиёҳ\nҚоним сингиб кетди\nҚанча кунлар ўтди\nЎз қадрин англамай\nБаъзан, бағир ёзиб,\nБаъзан, шеър ёзиб,\nБир ҳовуч дард бўлди\nБалки, бир кун эслар\nКетдим жонимни ташиб,\nТинчгина ётай деб\nБу ёруғ дунёдан\nБир кун қайтаман…\nУмрим, кўз ўнгимда тизилдинг қатор,\nКал тароғин темир тишлари каби.\nНечун юрагимни тарк этди мадор?..\nСенга аён эмас бунинг сабаби.\nСўрай десам бахту қазо сирини,\nБукун болалигим кўнгил ёрмайди.\n(Лақабим «тўнг» эди, яна бирини\nАйтишга, негадир, тилим бормайди).\nҚачондир менга ёр эди Бир Нафас,\nОқизоқ сувларда кетмасдан оқиб.\nЮрагимда илк бор уйғонди ҳавас,\nҲақиқатнинг урён лошига боқиб.\nҚачондир Бир Орзу қадрдон эди,\nКун-кеча пойига тўшардим гилам.\nУни бир ёввойи армоним еди…\nБукун арвоҳига ёқаяпман шам.\nҚачондир Бир Севинч чорларди, гўё\nМузлаган ҳовузнинг сирпанчиқ лаби.\nДунёдан кўнглимни совутди, аммо,\nТўнини тескари кийган қиш каби.\nҚачондир менда ҳам бор эди Кўнгил,\nОчмиди, тўқмиди, парво қилмасдим.\nТоргина дилимга сиғар эди қил,\nКўнглимнинг уйига ўзим сиғмасдим.\nБаъзида, баҳона, баъзан, шеър тўқиб,\nЎзимча, ўзимга излардим ҳамдард.\n(Токда турган «Минг бир кеча»ни ўқиб,\nОтамдан балога қолганман бир пайт.)\nЁдимни бўлмағур хаёллар ютди,\nОрзуларим ботиб кетди хаёлга.\nТентак қуюн мендан хушхабар кутди,\nМен эргашиб кетдим Дайди Шамолга…\nБуёғи оз қолди, энди чидайсан,\nСабрим чидамайди, боқсам ортимга.\nУмрим, сен қадрингга қачон йиғлайсан?!\nАйтгил, мен йиғладим қачон, қорнимга?!\nМен ўша… Юрибман ҳамон шеър тўқиб,\nОч билан иши йўқ ҳеч қачон тўқнинг.\nШафқатсиз қисматим ҳукмини ўқиб,\nУмрим, уволингга қолганим йўқми?!..\nҚачондир қўрқувдан қилмасдим ҳазар,\nFамимга Бир Хатар бўкиб ётганда.\nҚалбимга ўғринча ташлади назар,\nБировнинг хатини ўқиётгандай.\nУмрим, мен ҳолингдан олмадим хабар,\nХокистар қўлига олгандек чўғни.\nБукун қўлга олдим ўзимни сал-пал,\nСен менинг хатимни олганинг йўқми?..\nКўрган кунларимни сендан яширган\nМозорлар бошида бир ўзим қолдим.\nМен сени сўрадим кўрдан, басирдан…\nВиждонимдан баттар қийналди ёдим.\nУхласанг – уйғотдим, уйғонсанг – ётдим,\nКўксимга жойладим сен отган ўқни.\nНимадир йўқотдим, нимадир топдим,\nНима у?!.. Умрим, сен кўрганинг йўқми?!..\nБошимга битгани бахтми, баломи?!..\nУмрим, пешонамга термулдинг бунча.\nУмрим, бу қисматим оқми, қароми…\nМен билан ўласан ўла-ўлгунча…\nЎтиб кетди қанча қадрнинг туни,\nFурбатдаги ғариб шодлиги мисол.\nМен даъват айладим буюк қайғуни,\nЙўқотиб-топганим шудир, эҳтимол.\nҲақнинг халифаси яралди ғамдан,\nЯралди ҳарому ҳаришдан ҳазар.\nЖонсиз жасадимга боқди, одамдан\nЮзини ўгирган ул фаришталар.\nЎзимдан ўзимни излайман ҳануз,\nЎзимдан ўзимга қайтаман ҳамон.\nБалчиқнинг қаъридан боқарди маъюс,\nАллоҳнинг руҳидан ато бўлган жон.\nАйбим овозадир етти иқлимга,\nСавобим юқидан тополмас хабар,\nВужудим лойида унган фикримга\nБир пайт сажда қилган малойикалар.\nҲалоллик ёшидай бўлмайди тамом,\nБош устимдан дўлдай ёғилган таъна.\nКибрдан лол – Одам алайҳиссалом,\nКибрдан маст – Иблис алайҳилаъна.\nВалангор юракда тентирайди жон,\nУяси бузилган қушдай тинимсиз.\nВужудим хокига келтирмас имон,\nFазабим ўтидан яралган Иблис.\nҚарға ўлигидай, юрак қаърида,\nҚолиб кетди Қобил қилмишидан доғ.\nТўйдим жом узатган жоннинг заҳрига,\nЁруғ дунё мендан юз ўгирган чоғ…\nОнам қазо қилди, мерос қолди ғам,\nОтам ўтгандан сўнг йўқлаб келди руҳ.\nАкамнинг арвоҳи янглиғ хотиржам,\nFариб шомларимда ёр бўлди андуҳ…\nЕтиб келдим юрак жанозасига,\nЎтиб кетди қанча қадрнинг туни.\nМен кўнгил мулкининг харобасига\nДаъват этаяпман буюк қайғуни…\nҚайғулар бошингда чаққанда ёнғоқ,\nРиёзат ўтида ёнганинг басми?\nҚисматинг мўриси оппоқ, ярқироқ,\nУндан чиққан тутун қора эмасми?\nБало ёпишганда, жон аччиғида\nХасга ёпишмадинг, асрадинг хасни.\nБилмай қилган битта гуноҳ тиғида\nБутун умринг пора-пора эмасми?\nЎзлигинг ўзгалар чалган ноғора\nСадоси остида жон этар таслим.\nЭллик йил ахтардинг ўлимга чора…\nЎлимнинг ўзи бир чора эмасми?!..\nКузатардим бир чеккада жим,\nҲар гал онам нон ясаганда.\nМен хомкалла, гап эшитардим,\nНонларини хом санаганда.\nХом саналса тўкилар деб нон,\nОнагинам қиларди ирим.\nЎшал нонлар ёпилса осон,\nЁпиларди менинг ҳам сирим…\nБукун ўша содда Одилдан\nНа ном, на бир нишон топилар.\nМаломатнинг олов отилган\nТандирида кўзим ёпилар.\nПода бўлиб кезган ғийбатнинг\nСаноғига етолмадим лек.\nСўнг адашиб кетдим, қисматнинг\nЧучварасин хом санагандек…\nЮрак ёниб-ёниб бўлса кул,\nҚизиб кетар, баъзан, қулоғим.\nХом хаёллар шохидан буткул\nТўкилгандек бўлар гуноҳим.\nСиғмаса ҳам кўнгил ичига.\nИт ялаган ўша қозонлар\nҚолиб кетди ёпиқлигича…\nЮрак, гўё – қизиган тандир,\nБағримга ўт қалаганимда.\nКўз ёшларим тўкилар бир-бир,\nСиз – муқаддас, мен эса – одам,\nСиз пўримсиз, мен бир кўримсиз.\nОқсуяксиз, сохта қувонч, ғам\nТепкилаган қаро гўримсиз.\nҚочолмайсиз, келганда хатар,\nСиз муқимсиз, мен бир қўнимсиз.\nТонг отгунча, тунларни баттар\nҚорайтирган қора чўғимсиз.\nБетамизлар юришса ови,\nХудбинга бир луқма, чўқимсиз.\nУзилганда маъно жилови,\nХарлар учун зарбоф тўқимсиз.\nСиз – қиёмат бўлмасдан қойим,\nМанглайимда қотган шўримсиз.\nГоҳ сийқаси чиққан бу жоним\nЧиқолмаган баланд тўримсиз.\nКун бермаган зару зўримсиз.\nКун кўрмаган хору хўримсиз.\nАгар оҳим Худога етса,\nТилаганим, бору йўғимсиз.\n«Ё, ҳу!» ёки «Ман ҳу!» деб кетсам,\nЕлкамдаги эски тўнимсиз…\nНе-не юракларда яшадик муқим,\nВатанда ватандай кездик дарбадар.\nИзимизни қорлар кўмолмади жим,\nМуллодавлатдан то Кўлкентга қадар.\nЕтти иқлим гувоҳ ҳар сиримизга,\nОрқадан санчилган тўмтоқ тиғмасмиз.\nҲаддимиз сиғади бир-биримизга,\nСичқон ковагига сиғмасмиз!\nБу юртда жуда кўп,\nМендай кўкрагига муштлаб ургани.\nНа уй-жой қурдим, на топа олдим вақт,\nОзодлик ҳақида суҳбат қургани.\nУзилган тасбеҳнинг донаси мисол\nСочилган ғамларга биз битта бандмиз.\nНовча бахтимиздан пастмиз, эҳтимол,\nҚадримиздан эса анча баландмиз!..\nКўзимга қарадим, кўнглимга боқдим…\nВа лекин, ким очу ким тўқ?.. Билмайман.\nТун чўкди, юлдузлар порлаб, тонг отди…\nЎртада ким нишон, ким ўқ?.. Билмайман.\nАхтардим дунёдан ўтган ишқ изин…\nКим куйиб кул бўлди, ким чўғ?.. Билмайман.\nБукун одам бўлиб яшамоқ қийин…\nЭртага ким бору ким йўқ?.. Билмайман.\nБу ҳол – уйғоқликда кўринган рўё,\nЗавқ тошиб чиқади ўз ботинидан.\nБир мақом илкида чиққандай гўё,\nҚиличлар – қинидан, қушлар – инидан.\nЧиқиб келар юрак ғулғуласидан,\nШавқнинг ўғурида туйилган шукуҳ.\nЎзини ахтариб ўз уясидан,\nЎзга бир манзилга кетаётган руҳ.\nЎртанган ўзимга ўзим сиғмайман,\nАқлимга сиғмайди ҳавою ҳавас.\nБир жонбахш каломдан тўзиб-титрайман,\nЖон олгувчи куйдан чайқаламан маст.\nКўнгил кулбасини тутмагай дариғ,\nТаҳаммул кўксин чок айлаган зиё.\nОшиқлар йўлига чиққани янглиғ,\nХилватда Ҳақ билан қолган авлиё.\nҚисмат аччиқлиги – ишқ ўтидан шод,\nНафасимга муҳтож руҳнинг ғизоси.\nFафлатда исённи айлагайман ёд,\nҚалб ҳузури ичра – ризқим ризоси.\nЗоҳидлар завқини сочди узлатга,\nАҳли қол бўғзида чайналган даъво.\nНогоҳ ўздан кетиб етар вуслатга,\nЖазава ўтида тобланган маъно.\nМен ҳайрат ахтардим кўнгилни қазиб,\nТитрадим, тўкилди обидлик хайри.\nТариқат аҳлига айлагай насиб,\nСафо саҳросида соликлар сайри.\nБу ҳол – уйғоқликда кўринган бир туш,\nБир зум ошкор бўлар ўз ботинига.\nРуҳим танга қайтар, қайтгандай хомуш,\nҚиличлар қинига, қушлар инига.\nҲеч ким қисматидан қочиб қутилмас,\nЕр, само – оламнинг аввал-охири.\nБир қўлим илдизи ердан узилмас,\nОсмонга қадалган қўлимнинг бири.\nОсмоннинг ғаройиб ҳолидан бесас,\nЕрнинг бехуд қалби олганда ҳузур.\nЙўргакдан то қабр қаърига эмас,\nЕрдан осмонгача чўзилгай умр.\nҚалб ўртанар ишқу ваҳдат ёдида,\nМуҳибга муҳаббат этилгай нисор.\nОсмондан олинган нафас бодида,\nЮрак мосуводан айлагай фирор.\nҚисматбоз заминда очилмаган фол,\nОй, юлдуз мулкида титрайди урён.\nҲар гиёҳ жисмида ингранар беҳол,\nЕрни осмон билан боғлаб турган жон.\nКўнгил – самовий ишқ илкидаги соз,\nОсмон кўзгусида замин этар акс.\nСамовий нажот бу – илм, амал, ихлос,\nЕрдаги ҳаёт бу – қўшиқ, куй ва рақс.\nҲар битта тукимдан тўкилар ёлғон,\n«Тазарру – йиртилган иймонга ямоқ».(1)\nБоязид Бистомий сингари шодон,\nИлоҳий ишқимдан олганман сабоқ…\nИтга йўл бердилар бир кун Боязид,\nИтнинг ҳурматини келтириб бажо.\nЗеро, оч, мунғайиб боқиб турган ит\nКўзидан уқдилар шундай бир маъно:\n«Сизга кийдирилди муҳташам, узун,\nСултонул-орифин сарпо, хилъати.\nМенга кўппаккона юлуқ ва юпун\nПўстиндан ўзгаси насиб қилмади.\nМангу тақдир эмас ҳашам, мартаба,\nҚисмат, баъзан – ширин, баъзида – тахир.\nБугун – мен хорман, сиз – улуғ, эртага\nАкси ҳам бўлиши мумкин-ку ахир!..»\nТегирмон тошидай айланар олам,\nКимга ато, кимни айлагай адо.\nЗеро, эврилишдан тўхтамас одам,\nКим билсин, бугун – шоҳ, эртага – гадо.\nАйланиб, турланиб қайтади қисмат,\nГоҳ пастлик – баланд, гоҳ баландликлар – паст.\nБаъзан, ошкор бўлиб, баъзида, хилват,\nДаввор дунё тинмай айланади маст…\nЖисмим ичра жоним айланади зор,\nЖаҳру жазавада айланар фалак.\nТинмай ўз қутбида такрору такрор\nАйлангани каби эски чархпалак…\nМастчоҳ районининг Қўшқудуқ қишлоғидаги энг баланд тепалик, ажойиб шоир Эрали Жиянбоев хоҳиши билан, норасмий тарзда, Шоиртепа деб аталаркан… Ушбу ярим ҳазил шеъримни мастчоҳлик шоир дўстларим Эрали Жиянбоев, Иброҳим Ашуров, Абубакр Сулаймонов ва Бегмат Холматовларга бағишлайман.\nКарнайчилар бир «пуф!» деганда ҳар дам,\n«Уф!» дедик чеккада, Худога шукур!\nЎзгаларга қувонч улашган олам,\nБизга ғам берса-да, Худога шукур!\nБир шоир айтгандай, дунё юкини\nОлганмиз елкага, Худога шукур!\nКимдир бужмайтириб бугун турқини,\nТан олса эртага, Худога шукур!\nДарахтлар гулини тўккани билан,\nКиргайдир мевага, Худога шукур!\nЮракни англадим, Эрали Жиян\nГапирган шевада, Худога шукур!\nЖонимиз бир бўлди, тўфон ичра Нуҳ\nБошқарган кемада, Худога шукур!\nБизга ҳамроҳ бўлди Иброҳим Ашур,\nСафарлар бехатар, Худога шукур!\nТошбулоқнинг ҳар бир тошига, чўғли\nВа ёниқ шеър атар, Худога шукур!\nШеърдан, Абубакр Сулаймон ўғли\nБўлмагай ҳеч зада, Худога шукур!\nҚўшиққа айланар, ота-бобоси\nТўқиган термада, Худога шукур!\nГар олис – Исфара-Мастчоҳ ароси,\nКўприкдир Бек ака, Худога шукур!\nЮрак тандирида пишган нонимиз\nБор соғу телбада, Худога шукур!\nПойгоҳда турса ҳам жисму жонимиз,\nНомимиз теппада, Худога шукур!..\nБаъзида, эсимга тушар безавол,\nСокин болаликнинг беғубор пайти.\nХуфтон чоғи эди…\n«Ҳа!» дедим дарҳол,\nКимдир чақирганда номимни айтиб.\nЎшанда ажина чақирган дея,\nҚўрқиб кетган эди бечора онам.\nЛабимга термулиб, пичирлаганча,\nТонггача ухламай тутганди мотам.\nЛаби қийшаяр, деб уқтиргандилар,\n«Ҳа!» деса, ажина чақирганда ким.\nДунёга ишончим йўқолмай олдин,\nУшбу ақидага ишонар эдим…\nҲартугул, қийшайиб кетмади лабим,\nПайпаслаб кўраман «Ҳа!» десам қачон.\nЮракдан қўрқувни олиб ташлади,\nҚулоғим остида янграган азон.\nДўст-душман олдида қолганда мулзам,\nОғзимдан сўзларим тушса сирғаниб,\nҲалигача менинг тўғрисўз укам,\nЛабимга боқади хавотирланиб…\n«Ҳа!» дедим, чорлади атроф-теварак,\nГоҳ йўлим бошида гоҳ ўртасида.\nТомоғи йиртилиб кетган келажак\nЖин чалган кўнгилнинг жинкўчасида.\n«Ҳа!» дедим, ҳаётнинг баланд-пастида\nУчратиб урғочи, нор туяларни.\nБироқ, тополмадим кўнгил даштида\n«Ҳа!» деган мададга зор туяларни.\nАрмонлар чақирди ажина бўлиб,\nШўнғиб кетдим орзу- хаёл ичига.\nНегадир, хўмрайиб кутган бахт йўли\nЎхшарди заҳарли илон изига.\nОдамдан яралган маймун сингари\nТуйғулар тутундай кетди тарқалиб.\nКуну тун изғиди ҳасрат жинлари,\nОдамсиз қалбимга кафан ахтариб…\n«Ҳа!» дедим, бемаҳал чақирганда вақт,\n«Ҳа!» дедим, тиш қайраб турган одамга.\n«Ҳа!» дедим, тиржайиб чорлаганда бахт,\n«Ҳа!» дедим, ишшайиб имлаган ғамга.\nЧақирмади ўзим яратган овоз,\nЭҳтимол, у – менинг умримдан узун.\nБисотимда битта «Ҳа!» қолди, холос,\nЙўқликнинг биргина даъвати учун.\nҲаёт қулоғига танбур чертмайди,\nЎлимнинг ҳақлигин куйлагай созим.\nБукун «Йўқ!» дейишга умрим етмайди,\nЕтади «ҳа!» деган оҳим, овозим!..\nБукун «Аналҳақ»ни(1) варақламоқда.\nАлҳол дил қавмига дўст бўлган қачон,\n1-А.Маҳкамнинг тириклигида чоп этилган сўнгги китоби.\nИмон келтир ёлғизликка, тун,\nЕтиб келдим яқин-йироқдан.\nЁлғиз қолган юраклар учун,\nЧарчаб кетдим бахт тиламоқдан.\nХотирамни унутмас бир зум,\nҚарғишларнинг қонаган лаби.\nЁдим юзин қоплади қурум,\nТил учида турган сўз каби.\nЁлғиз ёдинг кўмилиб кетар\nЁлғонлар ёр бўлгани етар\nКуйган кўнгил сайёдларига.\nБосиб кетар кўзларингни нам,\nНаҳс босмади, бироқ, кўнглингни.\nЕрни босиб кетса ҳам одам,\nБосолмайди сенинг ўрнингни.\nЁлғиз ўзим яшаганим рост,\nБуни сенга сездирмаганман.\nФақат, сендан безмадим, холос,\nФақат, сени бездирмаганман.\nФақат, одам ахтарма дилдан,\nИмон келтир ёлғизликка, тун.\nИмон келтир, шайтонлар билан\nСен муроса қилмаслик учун.\nБандаликни буюк бахт деган\nАрвоҳларни этгим келар шод.\nЭнди билсам, ўшалар экан,\nМени сендан қутқарган нажот.\nҚолган-қутган ёдимни йиғиб,\nОлиб кетар қалб ғассоллари…\nХайр, менинг ёдимдан чиқиб\nЎсаётган жунун толлари…\nМАҲМУД ЖЎШҚИН ХОТИРАСИГА\nЕр юзига оёқ қўймай йўл олди,\nҚалби билан кезди кўнгил юртини.\nОроми йўқолди, тинчи йўқолди,\nАммо, йўқотмади топган бурдини.\nБадбашара қисмат қилса-да ҳужум,\nЧидади, чиқармай, ҳатто, чурқини.\nНа дарди борларга айлади зуғум,\nНа ялаб-юлқади бахтнинг турқини.\nБерди оғзидаги еб турган ошни,\nСўз олдида адо айлаб бурчини.\nБир умр дўстларга меҳрини сочди,\nЙиғиб қудратини, йиғиб қурбини.\nБарчани ўзига яқин оларди,\nБоқса – юрак эди унинг дурбини.\nДунёга дунёдай разм соларди,\nБоқмади иззату нафснинг қуртини.\nҚўли бўм-бўш кетди, аммо, кўз ёшга\nТўлиб кетди, кетгач, олам хуржуни.\nДунёни тарк этди эллик бир ёшда,\nЭллик бирга кирди унинг Бир Куни…\nВидо айтдим ҳар бир шеъримда,\nУлар – менинг тушларимдай ўнг.\nЁ ўқилар тириклигимда,\nЎқилар ё ўлганимдан сўнг.\nВидо айтдим, бироқ, нолимам,\nВидо айтдим мулойим ва тўнг.\nВидо айтдим, отам, волидам\nВа акамни кўмганимдан сўнг.\nГоҳ дўзахда ёнди жасадим,\nГоҳ сўзлашдим сурурим билан.\nБор овозим билан яшадим,\nЎламан бор вужудим билан.\nАзоб ўтди қийналган жондан,\nТўкилмади гуноҳ сочлари.\nДилимда ишқ қурган тўғондан\nТошиб кетди нафрат ёшлари.\nМенда менсиз ўртанди бағир,\nМендан кейин туғилмайди ғам.\nБир кун ўлсам, топилар, ахир,\nЭслайдиган бирорта одам.\nХотирамни қоплаган чанглар\nТўзонига кўмилдим тандай.\nЎнгида хуш кўролмаганлар\nТушида ҳам кўринмагандай.\nҚалбимга ўт қаламаганлар.\nҚирқ кунимни ёритармикан,\nБир кунимга ярамаганлар…\nАза очиб, юлмаса сочин,\nМенга бағир очолмаган бахт,\nДуо қилар, қўлларин очиб\nМозоримда ўсган бир дарахт.\nАза очар… Қувончимга қул,\nКўзларимдай очиқ қолган ул\n(Гапжўра курсдошларга ҳазил)\nЁ икки ё ҳар ойда гап бор,\nАбдужаббор бор жойда гап бор,\nГоҳ зиёну гоҳ фойда гап бор,\nЙўқ енгилу оғирнинг фарқи.\nСадриддин ҳам мусофир бугун,\nКўнгли ярим, тилаги бутун,\nЙўқдир озод мусофир учун\nВатан билан чодирнинг фарқи.\nЎздан кетиб, ўзгарар замон,\nМавлонберди ўшадир ҳамон,\nУнга бир кун бўлади аён,\nҚўрқмас билан ботирнинг фарқи.\nЖўравойнинг суннат, фарзи бир,\nБу ҳаётда пўчоқ, мағзи бир,\nҚолмади деб кулар, баъзи бир\nМуслим билан кофирнинг фарқи.\nАбдуманнон кўнгли тўлса бас,\nДўст меҳрига бир бор тўйса бас,\nИкки дунё ичра бўлса бас,\nАввал билан охирнинг фарқи.\nИмкон топар йўлу чўлда ҳам,\nҚолиб кетса қаттиқ дўлда ҳам,\nХолбобога, ўнгу сўлда ҳам\nБилингай қор, ёмғирнинг фарқи.\nИшқ бор, Худо ёр бўлса агар,\nЁрга кўнгил зор бўлса агар,\nҲақиқат бор, бор бўлса агар\nШоир билан шоирнинг фарқи.\nҚолмас ўша қиёматгача\nБегмат билан Қодирнинг фарқи!\nЕрнинг танасида кезган дард каби,\nFаним лашкарлари изғиган бунда.\nТузалди бу замин жароҳатлари,\n«Ист, Равшан!» деб қирқ қиз ёлворган кунда…\nБалки, суғдиёна ривоятдир бу,\nБалки, ибодатдир султонларга хос.\nБалки, ишоратдир… Юрак амрига\nСаркарда Равшаннинг бўйсунгани рост…\nКўнгиллар ўсар бу тупроқ устида,\nТубида ўсади қадим илдизлар.\nКарвон-карвон бўлиб она юртига\nТағин қайтиб келар ўшал қирққизлар…\nЭҳтимол, порлаган Илоҳ жилваси,\nКарвонлар ортидан кетмаган йироқ.\nЭҳтимол, бағдодий шайхлар чилласи,\nШу қадим тупроқда кўргандир чироқ.\nЭҳтимол, юракка, Фаною Абад,\nОллоҳнинг ишқи деб тутганда бода.\nШайх Шиблий(1) руҳидан сўраган мадад,\nЗуфархон Жавҳарий(2) – авлиёзода.\nМусофир юртларда қолгандир маъюс,\nДилшод Барно(3) туйган ишқнинг озори.\nБу ишқни бағрида асрайди ҳануз,\nУл Хўжа Абдуллоҳ Сурхий(4) мозори…\nБу кўҳна, зарандуд тупроқ бағрида,\nБобур оёғининг ўчмас изи бор.\nГангиб қолган ушбу замон бахтига,\nБитта шоирию қирқта қизи бор.\nКимлардир қорнининг нолаларига,\nЖўр бўлиб ўтганда шақилдоқ чалиб,\nБулоқдан сув берди болаларига,\nБир умр савобга қолган Болғали…(5)\nБу юртда беғубор бир дарё оқар,\nБеғубор юракдан ахтариб соҳил…\nОналар қўлини дуога очар,\nСултонлар муроди бўлганда ҳосил!..\n1- Абубакр Шиблий, 1Х аср охири, Х аср бошларида(859-946) яшаган машҳур мутасаввуф. Асли – истаравшанлик.\n2- Истаравшанлик шоир (1860-1945).\n3- Х1Х асрда яшаган шоира. Истаравшанда туғилган, 17ёшгача Истаравшанда яшаган.\n4- Исфарадаги қалъачаи Мазор қишлоғида жойлашган қадамжой. Дилшод Барно шу қабристонга дафн этилган деган тахмин бор.\n5- С.Ҳожибоев туғилган қишлоқ.\nБир умр тўкилган пешона тери,\nКипригимга қўнган гард – ўзимники!\nМенга таскин бериб, тасалли бериб,\nМенга кун бермаган дард – ўзимники!\nБу қудуқни ўзим учун қазганман,\nТомирида оққан қон – ўзимники!\nУнга ўлигимни ташламаганман…\nУнинг тубидаги жон – ўзимники!..\nКАТТА АЙРИ БАДИҲАСИ\nКиндик қони томган қадрдон ерга\nЮракнинг қони ҳам тўкилмоғи шарт…\nОдамзод ташнадир дарё бағрида,\nЮрагида дарё оқмаса агар.\nДарёдил одамлар Катта Айрида(1)\nОналар оёғин остида яшар.\nТоғлар – тўхтаб турган карвонлар сафи,\nКўклам сафарига кўнгилни чорлар.\nБаҳор киндигидан томган қон каби\nКўринар қадрдон қизғалдоқзорлар.\nУмид оловидай ой ёнар бунда,\nОсмон ер дардини айлагай қабул.\nБоши узра фонус кўтариб тунда\nЙўлларни ёритар кекса Мевағул.(2)\nОқ қорни устига тортиб исинган\nЧечаклар уйғонар ҳар қадамида.\nКатта шаҳарларда қадри билинган\nБаҳор туғилади ўз Ватанида…\n1- А.Бургутов яшаётган қишлоқ номи.\n2- Мўғул тоғининг қадимий номи.\nЙиғламайди, ўлиб кетса ҳам очдан,\nЮрак оловида тоблар тиғини.\nМусонинг таёғи урилган тошдай,\nҲайрат ёши қоплар қорачиғини.\nХарлар қулоғига чертмайди танбур,\nҚора кунга йиққан сармояси йўқ.\nИшқнинг жилвасига ҳамхона, ҳамнур,\nИблис маконида ҳамсояси йўқ.\nАввал садо келар…\nСекин ва секин,\nТошиб кетар тўлган юрагидан завқ.\nНогоҳ, икки ракат намоздан кейин,\nҲарир парда ичра кўринади ҳақ.\nТубсиз қучоғига чорлайди уни,\nЖодугар кўзидек, ғафлат хунёси…\nАгар ўчирмаса кўздан уйқуни,\nКуйиб кетар унинг икки дунёси.\nАКАМ ҚОДИРХОН ХОТИРАСИГА\nАка, кўнглингизни кўп оғритганман,\nБилмай, арзирмиди, арзимасмиди…\nМулойимлик билан дил ёритгандан,\nСиз заҳар бўлсангиз, яхшимасмиди…\nДардимизни сизга тўкардик нуқул,\nАхир, ўз дардингиз бас эмасмиди.\nFофил укаларнинг ғамидан буткул\nБехабар бўлсангиз, яхшимасмиди…\nҚора тупроқмиди, хору хасмиди.\nСизга уй бўлгандан кўра қабрингиз,\nДарбадар бўлсангиз, яхшимасмиди…\nАжал чақирганда… Эшитмай қолдим,\nАжалнинг овози шунча пастмиди.\nЎша Ажал, Сизни чақирмай олдин,\nАка, кар бўлсангиз, яхшимасмиди…\nДунёга ишончим қолмади ҳеч бир,\nКимсасиз юракда ҳеч нарса қолди.\nБу дунё бир қошиқ қонимдан кечди,\nБир қошиқ қонимдай, жон нася қолди.\nКўрган кунларим кўз ўнгимдан кетмас,\nҚалбимни титратган бир ларза қолди.\nБахтли яшаш учун бир умр етмас,\nБевақт ўлиш учун бир баҳя қолди.\nСабрим чидамади, гуноҳларим кўп,\nСавобимдан эса бир пайса қолди.\nҚаттиқ ранжиганим юрибди тўп-тўп,\nҚаттиқ ранжитганим, айт, қайда қолди?!\nУнутдим осмону ердалигимни,\nЁдимнинг додида бир лаҳза қолди.\nЭнди ким кўтарар эркалигимни?!..\nСўнгги бор йиқилсам, Бир Такя қолди.\nҚишнинг чилласида кўкарган ғамнинг\nНиҳолидай дилда бир найза қолди.\nУмри хазон бўлган ғариб акамнинг\nҚабрида киприги ҳўл майса қолди…\nРуҳингизни айлаб кетди зиёда,\nАжал, гарчи қотил бўлгани билан.\nЖонингиз сиғмади икки дунёга,\nДунё икки соҳил бўлгани билан.\nБу оламдан тониб кетдингиз эрта,\nИшончингиз комил бўлгани билан.\nСиз ётибсиз ҳосил бермаган ерда,\nМуродингиз ҳосил бўлгани билан.\nВақтида жон фидо бўлмаса – бир пул,\nЗорлар унга қойил бўлгани билан.\nЎлмаган жонимни этмайсиз қабул,\nБорлар унга мойил бўлгани билан.\nҚабрингиз хокига тўкилмоқда ёш,\nЮрагим тош, жоҳил бўлгани билан.\nҚабрингизда арча кўтармоқда бош,\nОдам зоти ғофил бўлгани билан.\nСиз ўтгандан кейин рўй берди маҳшар,\nҲар бир мўмин, қобил бўлгани билан.\nҚалбим қиёматдан бермади хабар,\nСур чалган Исрофил бўлгани билан.\nОҳ, сизнинг дийдордан маҳрум – бир банда,\nГарчанд, исми Одил бўлгани билан.\nНима қилиб берди Сиз ўлмаганда?!..\nНима қилиб берар ўлгани билан?!..\nҚишнинг чилласида, сўнгги ноладай,\nКўзим шамдонида сўнаётир шам.\nХудди, қоқ тўнкага ботган фонадай,\nМенинг юрагимни ёриб кетди ғам.\nЖон кирган тан каби чайқалар тобут,\nМозор бошигача етар мажоли.\nЧинқириб эсарди, тунд ва заҳролуд\nҚисмат саҳросида ҳутнинг шамоли.\nЕрдан тошиб кетар, оҳу зоримнинг\nТубидай озорга тўлган бир чуқур.\nЁритиб турарди маҳзун ёдимни,\nАкамнинг гўрига тўлиб кетган нур…\nКўргулигим билан қилмай муроса,\nВабодай бостириб хўрлигим келди…\nРуҳимга аталган Буюк Жаноза\nКимнинг этагида ўқилар энди?!..\nМен, ҳозирча, қўйолмадим тош\nҚабрингизга бош қўйдим мулзам.\nҲа, бир жойга бориб қолган ёш\nМендан тўйди, мен эса ундан.\nЭндигина ақл кирмоқда,\nУзуқ-юлуқ ўнгу тушимга.\nМендай қафас торлик қилмоқда,\nКўксимдаги кўнгил қушимга.\nКетсам – ишим қолмайди чала,\nҚолганлари – бир майда-чуйда.\nҲозирча, сиз ётибсиз, Ака,\nБир ўзингиз қоронғу уйда…\nДердик, ер тагида бўлса ҳам, айтинг,\nДардингизга шифо дорини.\nБаъзан эса, парво қилмасдик, балки,\nҚилардик Худонинг зорини…\nКелардингиз, сўфи чақирмай азон,\nЁрдамга, дунёнинг ҳар чеккасидан…\nАка, энди керак бўлсангиз қачон,\nБиз Сизни топамиз ернинг тагидан.\n«Онам йўқ!..» деб ғамга ботганман ҳар вақт,\n«Отам йўқ!..» деб дилни ўртаган армон.\nАкамдан айрилиб, энди мен бадбахт,\n«Одам йўқ!..» дейману йиғлайман қон-қон.\n…Юрак дунёсининг тоғу тошида\nТамошо қилгайман бул манзарани:\nШамоллар кўтариб кетар бошида,\nХаёлим кўмилган чўнг мақбарани…\nОч эмасман, очкўз дунёдан тўйдим,\nДунёда бормисан, қиёматлик дўст?..\nКўнгил кундасига бошимни қўйдим,\nКел, юрак қинидан суғурилган сўз!\nЙиғлаб, ўртамайсан мен учун бағир,\nМен ҳам мозорингда ётолмасман тинч.\nСен менга ўзингнинг тилингда гапир,\nКел, кўнгил қонидан яралган севинч!\nМеҳр кўчасида кезган гадоман,\nАдоман, лек адо этилмаган фарз.\nЎзимдан ўзимга қайтган жазосан,\nЭй, қўли дуога очилмаган нафс!\nFаразлар дилингга осойиш бермас,\nГар Худо бермаган бўлса истеъдод.\nНозинг бунча баланд,\nЗотинг бунча паст,\nЭй, сен, қусуғига ёнбошлаган зот?!\nНима топдинг, ёлғон қувонч ахтариб,\nНима берди сенга ўшал сохта ғам?!\nГуноҳин шайтонга буткул ағдариб,\nЭй, айбин ажалга тўнкаган одам!\nКел, ўшал қиёмат келгунга қадар.\nСенга муҳтож эмасман…\nҚайга қочаяпсан мендан, баччағар?!..\nТуялар ҳаммомни қилгандек ҳавас,\nОрзулар қўйнида тебранар замон.\nКўмирнинг ҳидидан бўғилар нафас,\nАкиллар бўйнидан боғланган армон.\nКатта майдонларда талашар мазҳаб,\nҚовоқ солар, ўлик чиққан кулбадай.\nОртига қайтади қалтираб-қақшаб,\nМуштугин унутган Тарас Булбадай.\nКулганда, юзининг териси қалин,\nЮрганда, оёғи тегмайди ерга.\nУзун мўйлов қўйса, худди – Сталин,\nКалта мўйлов қўйса ўхшар Гитлерга.\nТун бўйи тўйма-тўй изғиб юради,\nБошига кўтариб қишлоқ, шаҳарни.\nТемир панжаралар тўсган юраги,\nТамаки экилган ердай хатарли.\nОғир гуноҳини сотар арзонга,\nКўзга жуда яқин, кўнгилдан нари.\nХудди, Баҳоуддин балогардондан\nИмдод сўраб турган осий сингари.\nДардини тутундай ичига ютмас,\nБироқ, тарқамайди дилдан ғубори.\nҲеч кимни ҳеч кимнинг уволи тутмас,\nТутқаноқдай тутар носнинг хумори.\nШодлиги ғарибдир, дарди шоҳона,\nКулган-йиғлагани ёлғондир бари.\nБаъзан, ўтиради қуриб чордона,\nОғир ўйга чўмган Будда сингари.\nҚўриқлар кўнглидай тор ҳудудини,\nОдамзод, гўё бир қавмдан эмас.\nМинг тангадан ошган сичқоннинг ини,\nМеҳмондан панадир, шармдан эмас.\nЎзин танимаган бу ғала-ғовур,\nМеросхўриман дер Имом Аъзамнинг.\nГўё бешигида тебранган Бобур,\nБоласи сут эмган Биби Марямнинг…\nТўлган сабр тошиб кетар косадан,\nМунғаяр манглайда балқиган шўрлар…\nФақат, узр, сизни бу томошадан\nСал чалғитган бўлсам, эй, кўрлар, кўрлар!..\nҚўйни кўргай баҳам», томошабинлар.(1)\nҚўшади мени ҳам, томошабинлар!..\n1-Лойиқнинг бир шеърида шунга ўхшаган ташбеҳ бор.\nКимлигингни қўрқоқлардан сўр,\nБало боқса – кўзингни яшир.\nСенинг барча қудратинг, эй, Зўр,\nОлиб қочган улоғингдадир!\nЎлиб кетсанг, сен ўзингдан кўр,\nТирик қолиб топмасанг қадр.\nБўй чўзмаган журъатинг, эй, Хўр,\nИшонганинг – пешонангда шўр,\nИшонмаган қисматинг тахир.\nИз қолдирган нусратинг, эй, Fўр,\nСенинг бир жуфт туёғингдадир!\nЁпирилган мисли малах, мўр,\nҚалбингдаги кўргулик надир?..\nКўз очмаган турбатинг, эй, Кўр,\nҚуриб қолган булоғингдадир!\nЁниб-ўчди юракдаги қўр,\nЖоним тушди танимга асир.\nСен мудрадинг, эй, вужуд, эй, Тўр,\nЖоним сенинг тузоғингдадир.\nТирикликка бўлолмайсан жўр,\nКел, қулоғим оғзингда, гапир.\nШунча ғурбат кўрсанг ҳам, эй, Гўр?!..\nНечун оғзинг қулоғингдадир?!..\nЭҳтимол, етарсан ўшал кунгача,\nСабр таги сариқ олтиндир бешак.\nБалки, Подшоҳ ўлиб кетар унгача,\nЁ Афанди ўлар, ё ўлар Эшак.\nТирикларга ўлим тиламоқ – гуноҳ,\nАммо, чора йўқдир келган қазога.\nДавр эсин йиғиб олгунча ногоҳ,\nПодшоҳ риҳлат этди дорилбақога.\nҚулликнинг териси қопланди юзга,\nПодшоҳлар гўрига ғиштлар қаланди.\nЎтган фурсатларнинг тобути узра\nЎлиб ётар эди шўрлик Афанди.\nЎтиб кетди Подшоҳ яшаган замон,\nЎтиб кетди не-не соғлар, тентаклар…\nКелажакка қараб ҳанграйди ҳамон,\nЖони пешонамдан қаттиқ эшаклар!..\nУни Худо ургани етар.\nУнга мерос қолдирган олам,\nКамбағалнинг тўнини йиртма,\nРаҳм қилгин имконсизларга.\nТағин кулги бўлмасин, итдай\nПойлаб турган иштонсизларга…\nҲар гал, сувдан қуруқ чиқасан чиндан,\nҚуримоқ, қуритмоқ ишқида мастсан.\nГарчанд, Нуҳ пайғамбар авлоди минган\nНажот кемасининг ичидамассан.\nВаъдаларинг қуруқ, сўзларинг қуруқ,\nҚуп-қуруқдир сиртинг ва сийратинг ҳам.\nДунёни сув босса, узуқ ва юлуқ\nЭтагингга, ҳатто, юқтирмайсан нам.\nКўз ёши кўрмаган кўзларинг юмуқ,\nҚуриб кетсин, ўша сен кирган чуқур.\nАйт, тағин нимадан сен қолдинг қуруқ,\nСувдан қуруқ чиққан эй, шўринг қурғур?!..\nЯхши бўлсам – сендан бахтли йўқ,\nЁмон бўлсам – мендан яхши йўқ,\nКимнинг асли, кимнинг нафси йўқ,\nБари зоҳир бўлади бир кун.\nБоқиб турган нигоҳлар – ғилай,\nFилай бўлса, мен нима қилай?\nКимга инсоф, диёнат тилай?..\nУлар кофир бўлади бир кун.\nКўнгил чўкар, тоқатлар тўлиб,\nДунё ўтар девона бўлиб,\nЭтаги кир «пир»ларни кўриб,\nҲафсаланг пир бўлади бир кун.\nҲақ олдида одам – кўр, соқов,\nКерак бўлса, ўйнайман гаров,\nЁв келса – қул, қочиб кетса ёв,\nҚўрқоқ ботир бўлади бир кун.\nОсмонидан ахтариб нажот,\nҚўзғалади ҳар фисқу фасод,\nЎшал ожиз, бозори касод,\nЮртга нозир бўлади бир кун.\nЧекиб кетар кимдир риёзат,\nЭкиб кетар кимдир хиёнат,\nБу кўргулик, ўша қиёмат,\nБевақт содир бўлади бир кун.\nСабри борлар, бўлмаса собир,\nҚурби борлар, бўлмаса қодир,\nОзор берсак, олиб хавотир,\nРуҳлар ҳозир бўлади бир кун.\nКимларгадир сўзим ёқмаса,\nАйб қидириб, ўзин топмаса,\nУлар, фақат, Худо хоҳласа,\nМендай шоир бўлади бир кун.\nОсмон – улкан савдо чодири,\nҚадрин арзон сотар тожири,\nБормикан бу армон охири?!..\nЗамон охир бўлади бир кун…\nИлдизин қурт еган дарахт сингари,\nАгар қулаб тушса таги бўш томинг.\nКўчани чангитиб, сендан илгари,\nҲаллослаб ёрдамга келади номинг.\nСени қўллагувчи қўлларда қалқиб,\nЧил-чил синса, қуйқа тўлдирган жоминг.\nУзун енги билан бурнингни артиб,\nТуртиниб минбарга чиқади номинг.\nТонг элчиси бўлган кўршапараклар\nСенга тинчлик бермай, қорайди шоминг.\nБошингда чақилган пуч бир данакдай,\nСохта дўст тилида чақилди номинг.\nАдашдинг, сен яқин борган қозонда\nЮзинг куйиб кетди, пишмади хоминг.\nЭгасини қопган итдай, бир тонгда,\nКетингдан ўзингни тишлади номинг.\nЯхшиям номинг бор,\nБир шўрлик ақлдан озган, дермидим.\nГар шеъринг остида номинг бўлмаса,\nУни хотин киши ёзган, дермидим…\nТўрт кунлик риёзат, тўрт кунлик ҳузур,\nЭси бор, этаги юлуқ – бу дунё.\nДунё назарида – одам ношукур,\nОдам назарида – бузуқ, бу дунё!\nЮрак саҳросида сарсон-саргардон,\nКўнгиллар адашган сулук(1) – бу дунё!\nДунё сўраганга дунё – ҳаром қон,\nДунё сўрмаганга – зулук, бу дунё!\nДунёдан қўл силтаб ўтади ҳаёт,\nКўрмагай кўзлари – юмуқ, бу дунё!\nЮсуф пайғамбардан ўзга бирор зот\nЧиқиб кетолмаган – қудуқ, бу дунё!\nМозор бошигача етар нафаси,\nЎртанган юраги – куюк, бу дунё!\nҲар лаҳза ўткинчи ҳою ҳаваси\nЁлғонлиги учун – суюк, бу дунё!\nДунёга сиғмагай оҳу фиғонлар,\nБир тобутга сиғар бу юк – бу дунё!\nЎлимга ишонган омонат жонлар\nГўри оғзидаги тупук – бу дунё!..\n1- Йўл маъносида.\nБу сўзнинг вақти-соати\nЭҳтимол, Ал-Мийсоқ давридан қадим.\nБу сўзни айтмаган бир зот қолмади,\nБироқ, жавобини айтмади ҳеч ким.\nБалки, қўй оғзидан олмагансан хас,\nСен ҳам бир бор айтгин, малол келмаса.\nЗеро, бу дунёда одам – одаммас,\nЎзига шундай бир савол бермаса.\nҲолинг бўлса, борай мен ҳол сўргани,\nНа бир надимдирсан,\nНа бир ғанимсан.\nБу сўзни ҳеч кимса айтмаган ҳали,\nБукун мен сўрайман сендан: Сен кимсан?!..\nСен қон ялаб тўймадинг нечун,\nИштонсизлар учун етти кун\nБайрам қилиб яратилгансан.\nОлти тараф, тўрт томонингга\nЙиғи бўлиб таратилгансан.\nАхир, жисминг билан жонингга\nМотам қилиб яратилгансан.\nМўлтирайди кўнгил зор, маъюс,\nСен кўнгилга қаратилгансан.\nҲақ руҳ берган балчиқдан, афсус,\nОдам қилиб яратилгансан.\nҚирқ кунлик умрини яшайди секин,\nМайитлар – руҳидан жудо бўлганлар.\nЁтибди ўлганлар – ўлгандан кейин,\nЁтибди «ўлмасдан бурун ўлганлар».\nТупроқ отилади уюм ва уюм,\nИчига ютгандай қайғу аламни.\nРутубат, уқубат чулғайди ҳар зум,\nБеомон бод чалиб кетган танамни.\nЕр остидан кўкка этади давом\nБешикдан бошланган йўл интиҳоси.\nБоқий дунё умри бўлмайди тамом,\nНишон қолдирмаган ном илтижоси.\nЕрнинг қаватига ботиб кетар нур,\nЗоҳирий оламдан – уфқдан нари.\nҚабрлар – тиз чўкиб қотган бир умр,\nСаждага эгилган обид сингари.\nҚабрлар тошига дўнган юрагим\nОзиб, орқасига тортиб кетар гоҳ.\nВа ногоҳ қарсиллаб-қақшар суягим,\nХудди мен бировга қазигандек чоҳ.\nЎзимдан кечмадим, умр кечириб,\nЎлим – ҳақ, жон эса омонат танда.\nОғир ўй босгандек кетдим эзилиб,\nОдам бир-биридан айб ковлаганда.\nТоқатим тоқ бўлди бўзлатиб, бўзлаб,\nКўнглим қотиб кетди, дийдаларим қоқ.\nЗеро, аламзада, чақчайган кўзлар\nМен ўйган лаҳаддан кўра чуқурроқ.\nУмрнинг қўлидай қисқадир фиғон,\nЖон ортидан чопар ёввойи ҳислар.\nНом тугул, қолдирмас кўримсиз нишон,\nҚор ёғиб, бекафан кўмилган излар.\nМен урён этмадим гўрнинг оғзидай\nБақрайган беҳаё турқу талъатни.\nИшқ кўмган мозор бор оёқ остида,\nКўнгил кўчасида қолган жасадни.\nИддао бўлмагай инсон ботини,\nУ – ўз эгасига қайтарилган қарз.\nҚўлимда татигай ажал тотини,\nИлдизидан буткул қўпорилган нафс.\nМени, гар ажалнинг келса муҳлати,\nДунё ва уқбонинг орасидан сўр.\nОтамнинг арвоҳи ҳаққи-ҳурмати,\nТирикларга асло қазимайман гўр…\nОдамзод ўзини гуноҳдан тийиб,\nҲамон иштонини бошига кийиб,\nНошукурлар аҳли кўтарар ғавғо.\nҲамон дарё бўлиб оқади қонлар,\nҲамон қадрлидир сичқонлар ини.\nҚурбонлик қилгандай, умидвор жонлар\nДарёга ташлайди яхшилигини.\nТоки нафс этилмас экан шарманда,\nЎша яхшиликни бўлмас аниқлаб.\nУшбу кун семириб, китга айланган,\nКеча яхшиликни билган балиқлар…\nБу ёруғ дунёда қолмади нарлар,\nЎз қадрин заргардан сўрайди зарлар,\nСизни шоир эмас, деган хумпарлар\nОтилган тошини термаса-термас!\nПасткашга ишқ баланд мақом бўлмайди,\nИт сув ичса, дарё ҳаром бўлмайди,\nХудо берган йўл бу, тамом бўлмайди…\nБандаси сизга йўл бермаса-бермас!\nАгар тонг орзуси бўлмаса – ғам бор,\nАгар суғд ёғдуси бўлмаса – шам бор,\nБеорликнинг қадри бўлмаса ҳам – бор…\nКимдир шеърингизни севмаса-севмас!\nТо ерга урилган қадр синмасин,\nШеърингизга асло кинна кирмасин,\nЁзинг, қаламингиз бир зум тинмасин…\nИлҳом деганлари келмаса-келмас!..\nУмр – бамисоли сочилган қоғоз,\nЙўлнинг азобини сен мендан сўра.\nЎзга мамлакатда мардикорлик – соз,\nЎз юртингда шоир бўлгандан кўра.\nБу ҳазилим оғир ботмасин, лекин,\nАросатда қолиб кетганинг ёмон.\nЎзга юртда буғдой эмасдир текин,\nЎз юртингда қарзга берилар сомон…\nЖоним танда эмас, руҳдаман,\nЧиқдим ақл қобиқларидан.\nМўлтирайди шодлик мустаманд,\nЮрак мени сазойи қилган\nБу кечалар бунчалар юпун?..\nЧўғи ўчган танчадай дилга,\nТирсак тираб, инқиллайди тун.\nТун қаърига чўкдим заҳардай,\nТонглар отди, чиқдим отилиб.\nТўрт томонга, хавфу хатардан,\nХавотирим кетди сочилиб.\nСевинчингдан ёшланар кўзинг,\nҚайғу тўлган кўнглинг бўлар шод.\nИнсми? Жинсми? Нимасан ўзинг,\nКимсан ўзинг, эй, одамий зот?!..\nҲеч ким сендай ёнмайди бекас,\nЁндиролмас сен каби ҳеч ким.\nЁнаяпсан, икки ўт эмас,\nКултўдалар орасида жим…\nГуноҳ осилади зулмат бўйнига,\nҚурт еган томирлар ўрмалар танда.\nТентак туйғуларнинг муздай қўйнига\nАқл кеч кирганда…\nБезиб бу дунёнинг маломатидан,\nКўнгил кўчасида кезар эшаклар.\nЭски девор янглиғ юрак қатидан\nТиржайиб боқади калтакесаклар.\nЗах босган мозордай ўртанар бағир,\nСовиган тандирдай кўнгиллар карахт.\nКўнгилнинг кифтини айлагай яғир,\nКўнгил елкасида кетаётган бахт.\nАрмонлар уйғонар кўзин ишқалаб,\nЗулмат сиртмоғидай ой боқар ҳазин.\nУзилиб кетади нозик ришталар,\nМаҳрамона суҳбат чўзилган сайин…\nАзоб яйраб кезар кўнгил қонида,\nКўнгил – бамисоли тўнтарилган хум.\nЭгасиз юракнинг биёбонида\nМусофир шамоллар айлар таяммум.\nЧирқиллар, қиёмат бўлгандек содир,\nМуқаддас туйғулар ўлган қадамжой.\nЁруғ кун жасади солинган оғир\nТобутдай орадан кўтарилар ой…\nБалолар жонимга шафқат қилмади,\nОқармади, кўнгил косаси тўлиб.\nИшқнинг осмонидан ёғди нимадир,\nБаъзан, ёмғир, баъзан, мағзава бўлиб.\nМуаллақ қолади, кун ўтиб бир кун\nЖонимга чўзилган Азроил қўли.\nМени ишқ ёмғири ўлдирмай бурун,\nЎлдириб кетади ишқсизлик дўли…\nТашвишлар қаърига кўмилганда ҳис,\nОлис-олислардан келар бир қуюн.\nБу ёлғон дунёда ким ҳам чўкар тиз,\nЁлғон туйғуларнинг турбати учун.\nТиниб-тинчимайди эски ғавғолар,\nЕчилмаса дилни чирмаган тугун.\nАхир, жавоб бермас сувсиз дарёлар,\nҚумсиз саҳроларнинг туҳмати учун.\nЁ ўлгандан сўнг, ё ўлмасдан бурун.\nФақат, одамларнинг кўзи учунмас,\nЎтган кунлар ҳаққи-ҳурмати учун.\nБир жойда ўтириш йўқ одатимда,\nЎзимдан, ўзгадан кетарман безиб.\nҲар хил юмуш билан, болалигимда\nЕтти маҳаллани чиқардим кезиб.\nТердим, бу дуёнинг аробасидан,\nАтрофга тўкилиб кетган ризқимни.\nЗиёрат, тижорат баҳонасида\nМен айланиб чиқдим етти иқлимни.\nБукун мени йўллар қаритди буткул,\nБолалигим ҳаддан ошган деворман…\nДунё, ўша етти маҳалланг тугул,\nЕтмиш маҳаллангдан энди безорман!..\nБалки, хаёлингга келарман кўчиб,\nЁ кетгум кимнингдир телба ёдига.\nЧалажон умидлар баҳридан ўтиб,\nЧўкарман азобнинг гирдибодига.\nБалки, бегоналар бўшатар бағрин,\nДеворлар тўсмайди мендан барчани.\nКимдир, эсин йиғиб, тўзғитар тағин,\nЮракда жунжиккан чўғни, лахчани.\nБалки, юрагимнинг илтижосига\nКўмилиб, ўз қадрин йўқотган хасман.\nБалки, ёру дўстлар илтимосига,\nМен икки дунёмни алмаштирмасман.\nБалки, ҳасратгўйлар, юраги тошиб,\nЁдимнинг устидан тўкар мағзава.\nАламдан задалар кўтарар бошин,\nБайроққа айланган каби пайтава.\nБалки, қай бир садо келар аланглаб,\nМени қиёматдан айлагай огоҳ.\nКимнингдир кўз ёши, тунда чарақлаб,\nҚоп-қора йўлимни ёритар ногоҳ.\nБалки, хаёлимни қақшатиб, наркуш\nВа мунглиғ номалар келар номингдан.\nЁлғизлик дилимга суйкалар сархуш,\nМен чиқиб кетаман ёлғиз ёдингдан.\nБалки, ўзга юртнинг сўзон даштида\nМенсиз ҳам порласа сўлим оймома.\nКимдир сенга, куйган юрак фаслида,\nЭртаклар юртидан келтирмас нома.\nОчилмаган кўздай, очирмайди кўз,\nИмонидан боши қаттиқ ғалвалар.\nКутганда, қошингга келолмаган дўст,\nКутилмаган бевақт ажалдан баттар.\nРуҳлар қиёматнинг озурдасидир,\nОдам – ҳали ажал англамаган роз.\nТириклик – ўлмаган жон мурдасидир,\nЎлим – жоннинг йиртиқ жандаси, холос…\nМен тўзим тилайман жон балосига,\nБалолар жонига диёнат сўрдим.\nУнутилган ёдлар хонақоҳига\nЁдим қайтиб келар,\nГуноҳ тортиб олди мендан савобни,\nЎйиндан ўқ чиқди…\nКўзининг пахтаси чиққан азобнинг\nОртидан эргашиб кетаётган жон.\nМен дарахт эккандим…\nМен орзу қилган\nЎрмондан ўт чиқди…\nУмид учқунлари сачраган дилда\nЁниб кетди ҳўлу қуруқ баробар.\nБалчиқдан чиқолмай қийналдим якка,\nПешонамдан сизиб балчиғим чиқди.\nСув қўйиб, ҳайдалган ердай юракка\nБахт уруғин сочсам…\nМен на маош олдим, эшакдай ишлаб\nВа на итдай чарчаб тополдим ором.\nЭкканингни ўриб ол, дер танишлар,\nЭкиб-ўрганларим бари чиқди хом…\nОлиб беролмадим сени ҳеч кимга,\nСен ердан шунчалар йироқмисан, ой?\nКўринмай кетасан, баъзан кўзимга,\nСен, фақат, кўнгилга чироқмисан,ой?\nГарчанд, порласанг-да тун қучоғида,\nИкки дунё ичра сен тоқмисан, ой?\nБир дунё – девона ҳуснинг доғида,\nАслида, бир ҳовуч тупроқмисан, ой?\nЗулмат кўппаклари изғиган тунда,\nЎн тўрт кун итларга ялоқмисан, ой?\nЁ сени кутмоқдан кўзи йиртилган\nДунёнинг камига ямоқмисан, ой?!..\nХайр, агар сизни бошқа кўрмасам,\nСўнг бор қўлингизни қўлимга қўйинг.\nЎлсам, гуноҳимдан кечинг, ўлмасам,\nЎша гуноҳимни бўйнимга қўйинг.\nАгар кўмган бўлсам сизни озорга,\nКўз ёшингиз янглиғ кетай тўкилиб.\nЎлсам, кўмилишим тайин мозорга,\nЎлмасам, хаёлга ётай кўмилиб.\nЖавоб тополмадим битта жумбоққа…\nМени ўшал битта нодонга йўйинг.\nЎлсам, қўйинг, майли, қора тупроққа,\nЎлмасам, мени ўз ҳолимга қўйинг…\nУмрим, жонингга ишқ олов қалади,\nУмрим, мен капангга ўт қўйганим йўқ.\nСени ит талади, пашша талади,\nСени қутқарганим ва қўрганим йўқ.\nҲали ўрганим йўқ, хом ўрганим йўқ.\nМайли, деяверсин, ким нима деса,\nҲамон ўлганим йўқ,\nҲаром ўлганим йўқ!\nҚачондир, қўрқоқлар муштидан гаранг,\nБезиб кетган эдим ғамдан, ғурбатдан.\nТунлар оғушидан узилиб аранг,\nКуним туғди, куним… туғди зулматдан.\nҚачондир қайғудан мосуво эдим,\nШодлигим дардини солардим созга.\nБукун ўхшаб кетар кулган толеим,\nУстимдан кулган бир масхарабозга.\nЮзингга қўнган чанг, пашшани қўриб,\nСенга «шўринг қурсин!» дегандим бир вақт.\nУшбу кун, очилган юзингни кўриб,\nЭнди «бетинг қурсин!» дегайман, эй, Бахт!..\nУмримда ажалга кўп келганман дуч,\nДўсту душманларнинг зиёфатида.\nГоҳ эски дард каби, қилганда хуруж,\nАламзада аёл қиёфасида.\nЁдимга имону ёдимдан дарак\nКелтирганди менга ҳамнафас бир зот.\nЭрлик даъво қилган каби ҳезалак,\nБугун шак келтиргай, келтиргай иснод.\nЙўлимда қутурган нафс йўлиққанда,\nЖоним баданимга кетмади сиғиб.\nКеча тухумидан зўрға чиққанлар,\nБугун имонидан кетганда чиқиб.\nИшқ имдод сўрайди, йўлда адашган,\nАқлнинг қўлига тушган чўридай.\nДилимда муҳтожлик – қонимга ташна,\nХароба қишлоқда кезган бўридай.\nҚитиқлаб ўлдирар одамни одам,\nЧуқур чоҳ қазийди ақли саёзлар.\nАйт, ахир, қайси бир кўргуликдан кам,\nҚайғу тўнин кийган масхарабозлар?!..\nТуҳматлар зулукдай сўрди қонимни,\nКўнгилнинг косаси синганда чил-чил.\nИғволар суғуриб олди жонимни,\nГўёки, хамирдан суғургандай қил.\nЖувонмарг умидлар беном, бенасаб,\nИгна еган итдай ўлиб кетар жим.\nЎша Худо берган умрини яшаб,\nТобутига тумор тақмайди ҳеч ким.\nБезорман, кўзимга иссиқ кўринган,\nҚалбимга етти ёт бегоналардан.\nБезорман, безорман, ахир, ўзимдан\nВа ўзимдай ўша бечоралардан!..\nҲовлиқма қуёш ҳам боқар бир муддат,\nБурнининг учидан кўрмас нарини.\nВужудимга тирик кўмилган кулфат\nТирнайди ёдимнинг яраларини.\nЧўкиб кетган кўнгил кетар кўринмай,\nАндуҳлар кетади хаёлга ботиб.\nБир кўнгил ахтариб топдим ўзимдай,\nЎзимда ўзимни қўйдим йўқотиб.\nТиржайиб боқади, ўшал икки йўл\nОрасида турган сўқир касофат.\nТубанлик бўй чўзар, чўзилмайди қўл,\nЧўзилади азоб, фурсат, масофа.\nЗулмат сиртмоғидан қутулгандай тонг,\nБўғзимдан бир фиғон чиқар отилиб.\nБу ботқоқ қаъридан чиқиб кетар жон,\nАжал арқонига осилиб…\nБунда на чаман бор,\nНа дашту даман,\nТунлар босиб келар, тонглар отмоқда.\nКел, чўккан кўнглингни мен кўтараман,\nГар ботиб кетмасам ўзим ботқоққа.\nЭсласам юракни босар қалтироқ,\nБошим айланар қалб теварагида.\nСўзимнинг устидан чиқдиму бироқ,\nқолиб кетдим майда гапнинг тагида.\nЖоним баданимга кетмоқда сиғмай,\nКўтарсам – ноумид, қўйсам – нобудман.\nКўнглим кафанига ўралган ҳислар\nЖасади солинган оғир тобутман…\nБўлиндим, бўрилар емади ногоҳ,\nАйиқлар аяди мендай етимни.\nМени хавф-хатардан айлаган огоҳ\nИтлар ғажимади, холос, этимни.\nБаъзида, ёдимга ёр бўлди хатар,\nБаъзида, Худонинг ўзи асради.\nЧаёнга ўхшарди мени чаққанлар,\nҲақиқий чаёнлар мени чақмади.\nЎз қаричи билан ўлчайди ночор,\nМени ёвуз кўздан асрайди мозор,\nИтлар қўриқлайди ёлғиз қалбимни…\nБизнинг орамизга қўшилди одам,\nҚонимиз қўшилмас азал-азалдан.\nАхир, бир ёқадан бош чиқарганлар\nБоши чиқмас экан жанжалдан.\nҚанча сувлар оқди, қанча сўлаклар,\nҚайғулар ортимдан ёлворди қанча.\nКел, энди мен сенга ақл ўргатмай,\nБир ғилофга сиғмас иккита ханжар.\nКерак бўлса, мени боқиб олар ғам,\nБалолар кўзимга тик қаролмайди.\nОсмонни бошига кўтарган одам\nБир чўккан кўнгилни кўтаролмайди.\nУмрим адоғида бўлмасдим абгор,\nАгар жон қадрига етганда жасад.\nОдам билан одам қўшилмас зинҳор,\nОдам билан тупроқ бирикар, фақат.\nБир ён – даъват этиб барчани сафга,\nТонг отмасдан сўфи азон ўқийди.\nБир ён – қарға кўзин чўқимас қарға,\nОдамнинг юрагин одам чўқийди.\nҚўшилар юракни ютиб лошимиз,\nБугун кечагидан баттар бўламиз.\nЗеро, қўшилмади бизнинг бошимиз,\nЭнди икки бошли аждар бўламиз.\nТонг отгунча тебранар оғир,\nОсилган ишқ, осий бир танда.\nТентирайди бодлар – мусофир,\nСен Бодлердан шеър ўқиганда…\nБилмасман бу ишқ муддаосин,\nЁниб кетар дил – эски ҳужра.\nПичирлайсан ғусл дуосин,\nЭҳтирослар мозори узра…\nТуни билан тинмас товушлар,\nНогоҳ, қадр уйғонар жонда.\nЮрагимни кетдим ҳовучлаб,\nТул товуқлар қичқирган тонгда…\nБир куни уйғотар самовий титроқ,\nТушларимга кирган дашту дарани.\nМендан одилроғу мендан олдинроқ,\nЯманда оҳ тортди Увайс қараний.\nХоин тун бостириб келди хатардай,\nСўндириб бўғзимда қотган наърани.\nНафасимга қўшиб ютдим заҳардай\nТонглар косасидан томган заррани.\nЁлғизлик гоҳ тирнаб, гоҳида безар\nўлган ишқдан ёдгор эски ярани.\nКимдир мендан кейин қуритиб кетар\nЁдимга тўкилган бир шаршарани.\nЮрак дунёсининг тоғу тошида\nОFЗИНГ ОШГА ЕТСА…\nОғзинг ошга етса…\nБалки, висолига етарсан ҳурнинг.\nҚутурган нафсингни тиймасанг бир зум,\nЮрагинг қонайди, қонамас бурнинг.\nХиёнатнинг қизғин бозорларини.\nЗиёрат қил, ошни сендан олдинроқ\nЕб, ўлган итларнинг мозорларини…\nБу оламда ўзимдай\nБир одам топганимда,\nБу қадар ачинмасдим.\nДарё бўлган кўнгилнинг\nЙўл бошида Аввалдан\nБаъзан, икки дунёга\nқўл силтадим сўкиниб,\nОти улуғ зотларнинг\nНафс дардига йўлиққан\nОтам тирик бўлса ҳам,\nМен чорлаган майдонга\nБирорта мард чиқмади…\nИт, мушуклар аро жанг-\nОқибатдан лоф урган\nНокасларда, мен нодон\nИшқу диёнат кўрсам,\nБу гапни гапирмасдим.\nКимдир менга ёр эди,\nКим дўст эди қадрдон…\nМинг йил бир қозонда қайнаган жонлар\nқони қўшилмаган бир қошиқ қонман.\nБаридан кечганман аллақачонлар,\nҳамма бир томону\nМен бир томонман.\nҲеч кимни қошимга этмасман даъват,\nЎзимни ўзига топширган жонман.\nМен, фақат, Худодан сўрайман мадад,\nОлти томони бор ҳар нотавонга,\nАввал салом бериб, келган товонман.\nҲожат қолмаганда баҳсу баёнга,\nЕр, осмондан келар бир тўда лашкар,\nОсмонга бегона, ерга ёмонман.\nЮрагимда икки дунё талашгай,\nТоғдай кўтарилган юрак – минбарим,\nЎзимга – ўзим қул, ўзим ҳоқонман.\nБитта қўлдан чиққан қарсак сингари,\nМен бир томонман\nЮким ерда қолар…\nДарахти шохида кетмасман чириб.\nУлоқтириб ташлар жон сиртмоғини\nЖисмим яшар ернинг бағрига кириб.\nБир кун чарчайди\nЛошимни кўтарган ёнимдаги нор.\nВужудим ўзини ерга ташлайди,\nҚаддин кўтарганда ёлғиз бир мозор…\nМенинг кўчамда ҳам байрам бўлади,\nБир ерга йиғилса қондан ўтганлар.\nТўлиб кетар эди кўнглим йўлаги,\nЎтганда эшаги лойдан ўтганлар.\nҲали инсон зоти қўймаган қадам,\nКўнглимнинг кўчаси тўлар ўшанда:\nМенинг кўчамда ҳам бўлади байрам,\nЖасадим солинган тобут ўтганда…\n… Ё ориф айлаган ё телба қилган,\nДунёдан фориғдир валиюллоҳлар…\nБОЯЗИД БИСТОМИЙ ЗИКРИ\nҚаҳратон… Совуқ қиш кечаси эди,\nИзғирин юракка соларди ғулув.\nБоязиднинг бемор волидалари\nЁтган жойларида сўрадилар сув.\nБоязид булоққа бордилар дарҳол,\nКўзани тўлдириб келдилар шу дам.\nУйқуга кетганди волида такрор,\nКўзлари қиймади уйғотишга ҳам.\nЮмилиб кетса-да кўз қароғлари,\nШу ҳолда кутдилар аллақанча вақт.\nСовуқдан муз қотган қўл, бармоқлари\nКўзага ёпишиб қолганди карахт.\nҚўлда кўза билан қилдилар тоқат,\nСовуқнинг таъсири келмасди малол.\nҳорғин кўзларини очиб ниҳоят,\n«Сув» деб инграндилар она бемажол.\nОна кўзларини оҳиста очиб,\nБоязидни кўриб, қолдилар ҳайрон.\nЎғил турар эди совуқдан қотиб,\nСув тўла кўзани кўтариб ҳамон.\n«Айт, кўзани ерга қўймадинг нечун,\nНега сен қўлингда турибсан тутиб?..»\n«Уйғонсангиз дарҳол сув бериш учун,\nМаҳтал қилмай дея турибман кутиб…»\nБоязид кўзани ерга қўйгунча,\nВолида дуога кўтардилар қўл:\n«Ё, Раббий, мен энди ўла-ўлгунча\nЎғлимдан розиман, сен ҳам рози бўл!..»\nҲазратга дедилар: «Табаррук зотсиз,\nМарҳамат этгайсиз хосу авомга.\nРуҳият мулкига сиз бир нажотсиз,\nҚандай эришдингиз юксак мақомга?..»\nҲазрат сўйладилар: «Ойдин бир тунда\nАжиб ҳол чулғади, Бистомдан чиқдим.\nАтроф ёруғ эди, сокин жунунда\nЎзимни унутиб кетар эдим жим.\nБирдан бўлди кўзим ўнгида пайдо,\nМумтоз, маҳобатли бир олий мақом.\nБу юксак ҳилқатнинг наздида, ҳатто,\nЎн саккиз минг олам эди нотамом.\nМени жазба ҳоли чулғади ўшал,\nБуткул ақлу ҳушдан бегона эдим.\n«Ё, Раббий, бунча кенг, бунчалар гўзал,\nМуҳташам бу даргоҳ нечун бўш?» дедим.\nСадо келди: «Ушбу даргоҳга ҳеч ким\nКелмагани боис бўш эмасдир бул.\nБунда ҳар қандай зот тополмас тўзим,\nНолойиқ кимсалар этилмас қабул…»\nНогоҳ юрагимдан бир орзу тошди,\nЧўкдим надоматнинг тубсиз оҳига:\n«Мен ҳам шафоатчи бўлсайдим, кошки,\nҲар ким бу даргоҳга эришмоғига…»\nШафоат мақоми – Пайғамбарга хос,\nБарча гуноҳимиз, савобимизга…\nСескандим, ўзимни қилгандек қиёс,\nМуҳаммад Мустафо жанобимизга.\nТазарру айладим ўша лаҳзада,\nЎйлаган ўйимдан дарҳол кечдим воз.\nЭшитдим, қалбимни солиб ларзага,\nFойибдан келди бир сеҳрли овоз:\n«Тингла, эй, Боязид, сендай огоҳга\nСултон-ул-орифин мақоми жоиз.\nОдоб, муҳаббатинг, ҳурматинг боис.\nЗеро, мосуводан юз бурдинг бадар,\nНоласи руҳга ризқ таратган найсан.\nЮксалдинг, энди сен қиёмат қадар,\nСултон-ул-орифин деб эслангайсан!..»\nҲазрат қабристонда кўп кезардилар,\nРуҳларни зиёрат айлардилар мўл.\nБир кеча айланиб юрганларида,\nТаёқ билан урди тунги қоровул.\nТун эди, қоровул йиғолмай эсин,\nҳазратни ўғри деб ўйлади чоғи.\nЯна бир неча бор ургандан кейин,\nСинди қўлидаги ирғай таёғи.\nХафа бўлмадилар Боязид, гарчанд,\nАқлга сиғмасди бу ҳол талқини.\nУйга етиб келгач, талабалардан\nСўрадилар синган таёқ нархини.\nСўнг бир шогирдлари орқали шу кун,\nҚоровул номига битиб махсус хат,\nБир талай ширинлик ва бир миқдор пул\nБериб юбордилар шод, мамнун ҳазрат.\n«Муҳтарам қоровул, мен ўша тунги\nАйбимга чин дилдан иқрорман чунон.\nМени таёқ билан урдингиз, чунки,\nСиз мени ўғри деб қилдингиз гумон.\nМени урмасдингиз, бевақт, бемаҳал,\nСизнинг тинчингизни бузмаганимда.\nЭҳтимол, синмасди таёғингиз ҳам,\nКечаси қабристон кезмаганимда.\nМен сизга ширинлик бериб юбордим,\nВа синган таёқнинг эвазига пул.\nҲайданг юракдаги ғашлик, ғуборни,\nЎша ширинликдан айлаб тановул…»\nЁш қоровул ушбу мактубни ўқиб,\nАллоҳ ишқи билан юраги тўлди.\nДунёвий ташвишлар баҳридан ўтиб,\nҲақиқат йўлига равона бўлди…\nБоязид Бистомий ҳаж зиёратин\nҚирқ беш бор чин дилдан этганда адо,\nВасвасага тушиб, ўз итоатин\nУнутган нафслари айлади даъво:\n«Ҳамма ҳам сен каби, ушбу борлиқда\nҚирқ беш бор ҳаж қилиш бахтига ёрми?\nРуҳоният ичра тақводорликда\nБоязид, айт, сенга ўхшаган борми?..»\nЖуда оғир ботди ҳазрат қалбига,\nНафснинг хуружидан янграган талаб.\nДедилар, Арофат тепалигида\nТўпланган оломон томонга қараб:\n«Халойиқ! Эшитинг менинг гапимни,\nБотил бўлди буткул қилган тоатим.\nБераман қирқ беш бор қилган ҳажимни,\nАгар битта нонга сотиб олса ким!..»\n«Мен оламан!» деб нон узатди кимдир,\nАллоҳ етган каби унинг додига.\nҲазрат нонни олиб, бурдалаб бир-бир,\nТашладилар бир оч кучук олдига…\nБир тун, уйқу босиб, тонг намозига.\nТонгги ибодатнинг бу қазосига.\nЖуда оғир ботди ибодат тарки,\nқолдилар пушаймон, қолдилар хомуш.\nШу қадар ўкиниб инградиларки,\nНиҳоят, ғойибдан келди бир товуш:\n«Боязид, гуноҳдан эрурсан халос,\nЗеро, қилмишингдан ўзинг пушаймон.\nСени афу этдим, етмиш минг намоз\nСавобини сенга айладим эҳсон!..»\nОйлар ўтди, намоз вақти ҳам етиб,\nШирин уйқу босди уларни тағин.\nШу лаҳза у зотни уйғотди туртиб,\nТалвасага тушган шайтони лаин.\nБоязид уйғониб сўрдилар: «Нечун\nМенинг савобимни этмадинг ғорат?\nFафлатдан уйғотдинг мени, эй, малъун,\nҚайдан пайдо бўлди сенда бу одат?!..»\nШайтон жавоб берди: «Уч-тўрт ой бурун,\nҚазо бўлганида сабоҳий тавоб,\nСен пушаймон айлаб, куйганинг учун,\nҲадя этилганди етмиш минг савоб.\nБекор уйғотмадим сени тавобга,\nСени бир савобга айладим маҳкум.\nМаҳкум айлаб сени битта савобга,\nЕтмиш минг савобдан айладим маҳрум…»\nБир кун сўрадилар:\nҚайдан келди Сизга бу олий мақом?»\n«Бир аёл… Мен уни муршид деб билдим…»\nТағин сўзларида этдилар давом:\n«Ўзимда йўқ ҳолда кетардим бир кун,\nҚалбимга Аллоҳнинг ишқи ёр эди.\nБир аёлни кўрдим, қўлда бир қоп ун,\n«Шу қопни уйимга элтиб бер» деди.\nҚўзғалган ғурурим имкон бермади,\nМен имкон ахтардим ғофил нафасдан.\nИшорат айладим, ўша ердаги\nБитта арслон чиқиб келди қафасдан.\nВа қопни арслонга юкладим секин,\nҲузур қилиб ҳолим, салобатимдан.\nБироқ, қўрқар эдим, хижолат эдим,\nОшкора кўрсатган кароматимдан…\n«Кимни кўрдим дейсиз?..» Ундан сўрадим,\nАёл жавоб берди: «Бошим эгарман,\nАммо, кимни кўрдинг, деб сўраса ким,\nЗолим Боязидни кўрдим, дегайман…»\n«Бу арслонни, Аллоҳ таоло\nЯратмаган, ахир, ҳаммоллик учун.\nСиз унга юк ортиб қилдингиз хато,\nБу зулм, золимлик эмасми бутун?..\nЭҳтимол, одамлар ҳайратдан айтар,\nБоязид каромат кўрсатибди деб.\nБу ҳол – иззат талаб қилгандан баттар,\nБу ҳол – нафсингизни ясантирган зеб…»\nБоязид дедилар: ҳол, бу ҳавасдир,\nБанданинг иймони қаттиқ бўлмаса.\nҲар нечук каромат раво эмасдир,\nАллоҳ таолодан тасдиқ бўлмаса…\nОрифлар султони ёнидан бир кун\nБир ит ўтар эди сокин, безавол.\nИтга тегиб ифлос бўлмаслик учун,\nЎзларини четга тортдилар дарҳол.\nБу ҳол қаттиқ ботди итнинг кўнглига,\nИтнинг юрагини қоплади озор.\nБир лаҳза одамдай ўйга чўмди-да,\nНогоҳ тилга кириб сўйлади жонвор:\n«Сизга кирим тегса, бўлманг ғамбода,\nҲалол бўлар, агар ювилса уч бор.\nАммо, ювилса ҳам етти дарёда,\nНафсингизнинг кири покланмас зинҳор…»\n«Кел, бирга бўлайлик, айбимиз – аён,\nНафимиз тегади бир-биримизга…»\n«Сиз дўст бўлолмайсиз менга ҳеч қачон,\nНасиб айламагай бу тақдир бизга.\nЗеро, тош отади мени кўрса ким,\nСизни эса ҳамма тортади ошга.\nМени хўрлаб, Сизга айлашар таъзим,\nАхир, йўриғимиз, йўлимиз бошқа.\nМен ғамга ботаман эртани ўйлаб,\nСизнинг эгнингиз бут, кўнглингиз ҳам тўқ.\nЗеро, омборингиз – буғдойга тўла,\nМенда емоқ учун бирор суяк йўқ…»\nБоязид қолдилар қайғуга чўмиб,\nВа надомат билан сўйладилар жим:\n«Начора, орифлар султони бўлиб,\nҲатто, бир кўппакка дўст бўлолмадим…»\nРиёзатнинг асил маъноси надир,\nЖон лашкари исён кўтарган танда?\nҚай малҳам қалб кўзин айлагай басир,\nКўнгил гуноҳ билан хасталанганда?..\nҲар нафас ёдидан айлагай назар,\nЗалолат қамраган кўнгилнинг сири.\nЎзаро ийланиб, қўшилса агар,\nИстиғфор япроғи, тавба томири.\nТавҳид тўқмоғи-ла ботин, зоҳири\nТуйилар, қон сизиб нолон сасида.\nИстиғфор япроғи, тавба томири,\nҚақшаган юракнинг ҳовончасида.\nИшқнинг оловида пишар бу малҳам,\nГар ёнса Аллоҳга ишқнинг олови.\nВа уни шифобахш айлагай ҳар дам,\nўшал Муҳаммадий муҳаббат боли.\nРуҳ ўз манзилига қайтар ёруғ юз,\nГуноҳлар қувилар гуноҳкор дилдан.\nТановул этилса кечаю кундуз,\nБу малҳам, қаноат қошиғи билан…\n(Ўн бир дастур)\nКириб чиққан нафас ноласидаги\nўшал икки нафас орасидаги\nНафасингда, ўзинг бормисан?!..\nОлис-олис йўлда, ҳар бир қадамдан\nКўтарилиб кетган чанг-ғубормисан?\nОёғинг остига, ерга қадалган\nНазарингда, ўзинг бормисан?!..\n«Хожагон» йўлида, охири бахайр\nРиёзат юкига битта нормисан?\nВатан ичра Ватан маъносига сайр,\nСафарингда, ўзинг бормисан?!..\nҳаққа ҳамроҳмисан хилват қўйнида,\nАнжуманда халққа йўлдош, ёрмисан?\nЎша оломоннинг кўзи ўнгида,\nЖавҳарингда, ўзинг бормисан?!..\nТавҳид калимасин айладингми ёд,\nТил билан дилингга мададкормисан?\nЗикрда кўзларинг юмилган заҳот,\nСаҳарингда, ўзинг бормисан?!..\nҲар бад, ҳар балони қувдингми дилдан,\nНафсингга дормисан ё бе дормисан?\nСобит ҳақиқатнинг, ёлғондан қилган\nҲазарида, ўзинг бормисан?!..\nНигоҳ тиғи, аввал, қалбга раводир,\nБегона ҳисларга тутқун, хормисан?\nНеку бад жангида, хавфу хавотир,\nХатарингда, ўзинг бормисан?!..\nЗавқ йўлида, шуҳуд ойнаси берган\nҲузур ҳолидаги оҳу зормисан?\nЎздан кетмай, мурид истило этган\nЗафарингда, ўзинг бормисан?!..\nҚабзу баст ҳолига айлаб таважжуҳ,\nДунёни бағрига олган ғормисан?\nШукрингдан, узрингдан тополган шукуҳ,\nКафанингда, ўзинг бормисан?!..\nКўнгилни ёритган ул қароғингда\nЎргимчак тўқиган ўшал тормисан?\nЗикр айлаган чоғ, тоқ саноғингда,\nҚадарингда, ўзинг бормисан?!..\nАён бўлса юрак муроқабаси,\nҚалб илмига шоён бир мозормисан?\nТутқун жоннинг синиб кетган қафаси,\nБаданингда, ўзинг бормисан?!..\nТушларида аён бўлди бир тилсим.\nБир чироқ нурига сингиб кетди жим…\nРиёзат ўтида ёниб кетди нафс,\nСултонул анбиё оёқларининг\nБир оёқда туриб этганда адо,\nНидо келди: «Айтгил, қаддама ҳазаҳ\nАло рақбата кулли валиюллоҳ!»(1)\nИстакдан мосуво имон пирлари,\n«Илондай пўст ташлаб»(2) худонинг халқи\nОчса мушоҳада боргоҳи бағир,\n1-«қадамим жами авлиёларнинг гарданларигадир!»\n2-Боязид Бистомий ҳоли.\nБАҲОУДДИН НАҚШБАНД ЗИКРИ\nБир куни ҳикоя қилдилар ҳазрат:\n«Қиш эди, ҳис этдим жазба ҳолини.\nОёқяланг кездим тоғу тошларда,\nҲатто, товонларим кетди ёрилиб.\nГоҳ ҳузур қилиб гоҳ ҳайратланардим,\nЎз ҳолимдан ўзим эмасдим огоҳ.\nХожам Амир Кулол ҳазратларининг\nСуҳбатларин кўнглим тусади ногоҳ.\nБордим, талабалар бўлган эди жам,\nҲазратнинг ўзлари тўрда эдилар.\n«Ким бу?» деб туйқусдан сўради Хожам,\n«Баҳоуддин» дея жавоб бердилар.\nМени ҳайдадилар ушбу мажлисдан,\nХожам амри билан бўлдим бадарға.\nЮрагим ёнарди ўжар бир ҳисдан,\nМен тайёр эмасдим бундай хатарга.\nСобит туйғуларим йитиб кўнгилдан,\nКимгадир сочмоқчи бўлдим қаҳримни.\nАллоҳ таолонинг эҳсони билан\nҚайтардим саркашлик қилган нафсимни:\n«Эй, нафс, мен енгаман бундай хўрликни,\nҲеч қачон бўлмасман истагимга қул.\nМени енголмаган бу кўргуликни\nАллоҳ даргоҳида айлагай қабул…»\nҲазрат эшигида қолдим мен ётиб,\nТонггача қор ёғиб кўмди лошимни.\nБомдодга чиққан чоғ, олдилар босиб,\nҲазрат, қор ичида қолган бошимни.\nҲолатимни кўриб, ҳолимни кўриб,\nМени ичкарига олдилар ҳазрат.\nДиллари муршидлик меҳрига тўлиб,\nТаважжуҳда бўлиб, бердилар мадад.\nСуғуриб муборак қўллари билан,\nКирган тиканларни, оёқ-танимга.\nТасалли бердилар бошимни силаб,\nСўнг малҳам сурдилар яраларимга.\nМарҳамат этдилар: «Гар кимда мангу\nРуҳоний файзи бор, ўша ошиқдир.\nЎғлим, қалбингизни безаган ушбу\nСаодат либоси Сизга лойиқдир!..»\nБир тун қабристонда кезардим ёлғиз,\nЖазаба ҳолидан қилардим ҳузур.\nУч буюк зот ётган мозорнинг ожиз\nЧироқлари хира сочар эди нур.\nҚиблага юзланиб, кетдим ўзимдан,\nАтрофда одам кўп, мен эдим карахт.\nШу лаҳза кўринди менинг кўзимга,\nЯшил ёпинчиқ-ла безатилган тахт.\nТеваракка боқдим ахтариб нажот,\nЎйладим, бу ҳолат, балки, онийдир.\nКимдир деди: «Тахтда ўтирган ул зот,\nҲазрат Абдухолиқ Fиждувонийдир…»\nОдоб билан салом бердим ҳазратга,\nҚўлларини ўпдим, қилиб пок ният.\nИнтизор эдим мен олий даъватга,\nҲазрат айладилар менга насиҳат:\n«Алҳол сизга ёвуқ келар йироқлар,\nБу ҳам Аллоҳнинг бир кароматидир.\nҚабр бошидаги хира чироқлар,\nЮксак мақомингиз аломатидир.\nИлм, қобилият жавоҳирлари\nКўнгил жилосидир, амал қилсангиз.\nАён бўлар ҳақнинг махфий сирлари,\nЧироқ пилигидай кўтарилсангиз…»\nБотил туйғулардан бўлгандим зада,\nИстагим қўлида чалинмаган соз.\nБир кун кўриб қолдим қиморхонада,\nБерилиб ўйнарди икки қиморбоз.\nАтрофда нима бор, қилмасди парво,\nТикишга ҳам тайёр эди бошини.\nҚўли баланд келди бирининг ногоҳ,\nВа бири бой берди бор дунёсини.\nҚиморбоз дер эди завқ билан: «Не ғам,\nТопган-тутганимдан айрилдим чиндан.\nМолу мулким тугул, бошим кетса ҳам,\nЗинҳор воз кечмайман ушбу йўлимдан…»\nМен шунда англадим, ошиқ руҳига\nРобита бўлолмас завқу шавқ ирси.\nВосил бўлдим олис шавқ шукуҳига,\nМенга ибрат бўлди қиморбоз ҳирси.\nМеҳрим беҳад эди зодаларимга,\nУларни эркалаб суярдим бот-бот.\nБир куни оилам, болаларимга\nҚилдим керагидан ортиқ илтифот.\nНогоҳ қулоғимнинг остида ёниб,\nБир махфий сас-садо чақмоқдай чақди:\n«Айтгил, келмадими, ҳар недан тониб,\nАллоҳга қайтишнинг фурсати, вақти?!..»\nБуни тинглаб, бирдан ўзгарди ҳолим,\nНедир юрагимни ташлади ёриб.\nЛибосимни ювдим, йиғиб мадорим,\nFусл қилдим яқин дарёга бориб.\nКейин икки ракат намоз ўқидим,\nТавба қилдим, гуноҳ қилмаслик учун.\nҲар недан қўл узиб, кўнгил узиб жим,\nАллоҳ таолога қайтдим бус-бутун.\nЖоним қолиб кетар эди кафанда,\nДилимда ёнмасди имон ёғдуси,\nГуноҳга ботардим, ушалмаганда\nЎша икки ракат намоз орзуси…\nБир куни тўсатдан қолганимда оч,\nНафсим ҳаддан ошиб, қутурди ёмон.\nБу ҳол етаклади мени ноилож,\nХожа Баҳоуддин Бухорий томон.\nҲазрат яқин келиб, энсамга қаттиқ\nУрдилар, бақирдим калтак зарбидан.\nНима бўлганини билмайман аниқ,\nХалос бўлган эди қалбим дардидан.\nҳазрат Баҳоуддин аччиқландилар:\n«Наъра тортмай, сабр қилсайдинг, нодон,\nИшинг битар эди бир суҳбат билан,\nВа ўз мақсадингга етардинг осон!..»\nҲазратни ахтариб Хуросон сари\nЙўл олдим дуч келган кемага миниб.\nАзон айтдим, кема аҳлининг бари\nНамозга турмади тонгда эриниб.\nЗиллат, залолатнинг йўлин тўсмадим,\nНафсим таом тусаб, мени этди лол.\nБу ҳол қаршисида ҳолим ўзгариб,\nАллоҳга ёлвориб, қилдим арзи ҳол:\n«Аллоҳим, ким сендан розилик сўрса,\nНеки лозим бўлса, айларсан эҳсон.\nРизойингдан ўзга, ёдингдан ўзга\nНарса тиламасман сендан ҳеч қачон!..»\nЕгуликни едим, безиб нафсимдан,\nБиёбон бағрида кезардим сарсон.\nНогоҳ пайдо бўлди менинг қаршимда\nЎйноқлаб югурган бир сурув жайрон.\nМени кўриб ҳар ён қочди оҳулар,\nХожанинг руҳидан нажот истадим:\n«Самимий бўлганда, қочмасди улар,\nАгар бу йўлдаги орзу-истагим…»\nШу ўй адоғида ҳолим ўзгариб,\nЖайронлар олдимга келдилар яқин.\nМенинг атрофимда улар тўпланиб,\nЮзларин юзимга ишқади майин…\nҲазрат суҳбатига эришганда зор,\nҚон сачраб кетарди оҳ-фиғонимдан.\nУлар атворимдан мени хабардор\nВа огоҳ этдилар ҳақир ҳолимдан:\n«Қаровсиз юракни қўриқлар умид,\nЭгасиз қалб турса муҳаббатга шай.\n«Умрим зое кетди» демагай мурид,\n«Буни аввал билган бўлсайдим» дегай…»\nҲазрат Баҳоуддин зиёратига\nШайх Шоди деган зот этганда қусур,\nГуноҳи акс этиб қиёфасида,\nБир куни ҳазратдан сўради узр.\nҳазрат бу ҳолатдан огоҳ эдилар,\nШайх Шодига қараб дедилар малул:\n«Шифоси бор гуноҳ афу этилар,\nБедаво узрлар этилмас қабул…»\nШайх Шоди ҳазратга боқди умидвор,\nНоласи титратди нурли гўшани:\n«Сиз учун атаган бир ҳўкизим бор,\nҚабул айланг, Сизга берай ўшани…»\n«Девор орасига анчадан буён\nЯшириб қўйган қирқ олтинингиз бор.\nҚабул этилгайдир узрингиз шу он,\nЎша олтинларни этсангиз нисор…»\nШайх Шоди таажжуб ичра қолди лол,\nУшбу воқифликдан ҳайратга чўкди.\nЯширган қирқ дона олтинни дарҳол\nКелтириб ҳазратнинг олдига тўкди.\nҲазрат олтинларни санаб бирма-бир,\nАжратиб қўйдилар бир донасини.\nҚолган олтинларни шайхга қайтариб,\nАйтдилар бу ҳолат хулосасини:\n«Деҳқончилик қилинг, битта ҳўкизни\nСотиб олинг олтин тангаларига.\nЎша йиғиштирган ҳосилингизни\nТарқатинг Аллоҳнинг бандаларига!..»\nШайхдан сўрадилар: «қайдан келганди,\nҲазрат ажратган ул бир дона олтин?..\nШайх деди: «қиморда ютиб олгандим,\nҲазратимга шогирд тушмасдан олдин…»\nХожа Баҳоуддин англар эдилар\nЎзлари ўтирган олий мавқени.\nБир кун шогирдларга савол бердилар:\n«Мен Сизни топдимми ё сизлар мени?..»\nБарча деди: «Сизни топганмиз бизлар,\nБизлар талпинганмиз, фақат, Сиз жониб».\n«Ундай бўлса, мени топинглар излаб»\nДея бир лаҳзада бўлдилар ғойиб.\nШогирдлар ҳазратни ахтариб бу дам\nЧопдилар ҳар ёнга, чопдилар ҳайрон.\nТопа олмадилар изларини ҳам,\nАйтган гапларига бўлиб пушаймон.\nСўнг дедилар: «Маъзур тутинг, ҳазратим,\nБу ҳолдан биз огоҳ эмасдик ҳаргиз.\nСиз билан суҳбатга ета олур ким,\nЎзингиз марҳамат кўрсатмасангиз?..»\nХожа Баҳоуддин ҳазратларига\nАдабсизлик қилди бир зот бир куни.\nҲазрат эрк бермасдан ғазабларига,\nТабассум-ла қарши олдилар уни.\nНогоҳ оғир дардга йўлиқди у зот,\nКўтара олмади ёстиқдан бошин.\nРамақижон бўлиб ахтарди нажот,\nДарҳол тавба қилди англаб хатосин.\nДори-дармонлар ҳам бермасди мадад,\nДарднинг чангалида қақшаб жон-тани.\nБундан огоҳ бўлиб, бир куни ҳазрат\nУйига бордилар ҳол сўрагани.\nУ деди: «Авф этинг, ранжитдим Сизни,\nАдабсизлик қилдим Сизга, ҳазратим…»\nҲазрат дедилар: «Йўқ, хотирингизни\nЖам қилинг, кўнгилдан олиб ташладим.\nДилимиз ўшанда ранжиган эди,\nАлҳол ой толаси янглиғ мусаффо.\nҚўрқманг, тузаласиз, ўз бандасига\nДард бериб, шифо ҳам бергайдир Аллоҳ.\nМуршидлар – қиличдир қинидан чиққан,\nКўзни қамаштиргай ўти, яллиғи.\nОмонлик топмайди унга йўлиққан,\nЗеро, бу қиличнинг ўткирдир тиғи.\nУнутманг, бу қилич келтирмас завол,\nЗалолатдан асрар, гуноҳдан асрар.\nМуршидларнинг кўнгли чекса-да озор,\nУлар ҳеч кимсага қилич урмаслар.\nМуршидлар дардини ютади ичга,\nМарҳамат соҳиби – муршидлар бари.\nЎзини уради ушбу қиличга,\nОдамзоднинг бало ахтарганлари…»\nТасаввуф йўли бу – узундан-узун,\nРуҳини қобиққа ўраганларга.\nҲазрат Баҳоуддин Бухорий бир кун\nДедилар каромат сўраганларга:\n«Бизларнинг каромат ошкору аён,\nШунча гуноҳ билан, соғу саломат,\nЕр юзида яшаб юрибмиз ҳамон,\nБулурми бундан ҳам ортиқ каромат?!..»\nҲазрат Баҳоуддин, дўст-танишларга\nВаъда бергандилар қай бир суҳбатда:\n«Қандай ўлиш керак?\nЎргатаман қазо келган муҳлатда…»\nҚулларин очиб дуога,\nКафтларини юзга суртиб… қотдилар…\nПарда тортган каби ёруғ дунёга,\nЎз қуллари билан…\n12. МАҚСАД ТАЛАБИ\nБуткул ошкор айлар тийнатингизни.\nЁрга чексиз меҳр кўрсатган каби,\nУндан дариғ тутманг ҳимматингизни.\nМақсад – кўнгилларга ёқилган чироқ,\nБу нурни дилимдан ўчирмагайман.\nМақсад талаб этса,\nҚўйиб ўтмасангиз, кечирмагайман!…»\nГар сен порламасанг, ҳамал порлайди,\nГар сен зорламасанг, касал зорлайди.\nМен маҳтал турибман битта имога,\nГар сен чорламасанг, ажал чорлайди.\nГуноҳда не гуноҳ, йўқдир бегуноҳ,\nЗалолат йўлидан ҳамма ҳам ўтар.\nЖонмисан, танмисан, гадомисан, шоҳ,\nБилдингми? Иқрор бўл!.. қилдингми? Кўтар!..\nОхири ёлғондир барча эртакнинг,\nАхир, тамом бўлмас эски эртаклар.\nМеҳнати ҳалолдир, фақат, эшакнинг,\nҲалол меҳнат қилар, фақат эшаклар.\nДардинг ортса, дардларинг ортса,\nТўзим берсин дарди борларга.\nДўстинг сотса, дўстларинг сотса,\nИнсоф берсин харидорларга.\nЁрдам кутма ёру дўстингдан,\nСендан ёрдам кутмаса улар.\nЎлсанг, йиғлар сенинг устингда,\nЎлмай қолсанг, устингдан кулар.\nҚора тун қўйнидан чиқиб келар моҳ,\nҲаттоки, жон чиқар бир кун қамоқдан.\nСайёҳ чиқмас экан саёқдан ҳеч гоҳ,\nАвлиё чиқмаскан ялангоёқдан…\nСой бўласан – чаман бўлмайсан,\nОй бўласан – олам бўлмайсан.\nТой бўласан – саман бўлмайсан.\nБой бўласан – одам бўлмайсан!\nЎз жонимга ўзим қалқону тиғман,\nЎзим қобиқману ўзим фориғман.\nЮрагимда кезар ялангоёқлар,\nИшқнинг пойгоҳида қолган чориқман.\nИзламасман йўқолсанг, йитсанг,\nГарчанд, сўнгги чора бўлсанг ҳам.\nИтсан, итсан, барибир итсан,\nОқ бўлсанг ҳам, қора бўлсанг ҳам.\nЭй, Ажал! Бунчалар худбинсан нечун?!..\nГуноҳдай, юракдан қувғинсан нечун?!..\nҲаёт чаманидан сара гул узиб,\nСўнг ерга ташлаган гулчинсан нечун?!..\nМендан жон сўраган эдинг, эй, Бало,\nАйт, сенга қачон жон бермаган эдим?\nАйтгил, нега сенинг бир бетинг қаро?\nНечун қаро, менинг ҳар икки бетим?!..\nБандалик – барчага қисмат эрур бул,\nФақат, ёнган жонлар ёниб бўлгай кул.\nРаҳмат қилган бўлсин Сизга Худойим,\nЭй, гулчин ажалнинг қўлидаги Гул!..\nўлим – ҳақ, баъзида, қозисан, Ажал!\nБаъзан, қиёматнинг созисан, Ажал!\nМен дунё ортидан қувиб етмадим,\nМени қувиб етган тозисан, Ажал!..\nИнсофли бўл, дерлар, ўғри бўлсанг ҳам,\nИчингдан пишгансан, аслида, ғўрсан.\nСен кимнинг гапига кирдинг, эй, Одам?!..\nЎғри бўлармидинг, инсофли бўлсанг…\nЭй, дўст, букун хосу авом жангида\nҲақ талаб айлаган битта толибмиз.\nВа лекин, ҳалолу ҳаром жангида\nВа на мағлубдирмиз ва на ғолибмиз.\nБукун мажнун бўлиб яшамоқ осон,\nБукун мамнун бўлиб ўлмоқ қийиндир.\nҲеч ким ишқ йўлида беролмайди жон,\nБукун Фарҳодларнинг жони шириндир.\nЕрда ер сотилар, осмонда осмон,\nСотилар – кўчада қолиб кетса эр.\nФақат, шоир зоти сотилмас осон,\nФақат, сотилади шоир ёзган шеър.\nБир юзи қораман – болалигимга,\nЧорасиз чораман болалигимга.\nБаъзида, одамдай яшагим келар…\nБарибир бораман болалигимга.\nМанзилим узоқдир, вақтинг етмайди,\nШодлик, бахт – насия, нақдинг етмайди.\nҚадамим ўлчашга қаричинг етмас,\nҚадримни ўлчашга ақлинг етмайди.\n← ЯНГИ АВЛОД ОВОЗИ\nУМРНИНГ ЛАЗЗАТЛИ ОНЛАРИ →


Ҳар доимги хўжакўрсинчилик: ШҲТ саммитига Ўзбекистон пойтахтининг олд кўриниши шошилинч тарзда ўзгартирилмоқда (фоторепортаж) - Фарғона.Ру ахборот агентлиги\n22:30 msk, 14 Июль 2020\nБиринчи навбатда “президент трассаси” деб аталадиган кўча “тегишлича” кўриниш касб этмоқда. Бу кўча Тошкентнинг марказий шоҳкўчалари – Нукус ва Мустақиллик (собиқ Пушкин) бўйлаб ўтиб, президентнинг “Дўрмон” қароргоҳига олиб борувчи Мирзо Улуғбек ва Буюк Ипак Йўли кўчаларидан ўтади.\nЖумладан, феврал ойида Мирзо Улуғбек кўчаси юзидаги барча уйларнинг осма балконлари бошланғич кўринишига қайтарилди. Яъни бу балконларга эгалари ўрнатган ром ва панжаралар олиб ташланди. Бу қуйидаги тарзда амалга оширилди.\n“Янгиланиш”дан олдин балконлар “индивидуал” бўлса ҳам, шунақа тартибли эди. 2016 йил феврал ойидаги сурат\nВазирлар Маҳкамасининг “Тошкент шаҳрининг магистрал кўчаларини модернизация ва реконструкция қилишга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарорида (тўлиқ матни ва иловаси бу ерда ) бу жараённи қуруққина қилиб “архитектуравий қиёфасини янгилаш” деб аталган. Бу уйларда яшайдиган одамлар эса ҳисобга олинмайди: уларнинг фикри билан ҳеч ким қизиқмаган, ноқулайликлари билан иши йўқ.\n“Балконларга солинган деразаларни ёмон бузишди: девор, ром ва ойналарни болға билан синдириб, тепадан улоқтиришди. Даҳшатли манзара пайдо бўлди, - дейди гувоҳлардан бири. – Бу ерда яшовчиларнинг ҳаммаси ўз уйини ободонлаштиришга ҳаракат қилганини ҳисобга олсак, бундай замонавийлаштириш ишлари кўпчилик учун кутилмаган нохуш ҳодиса бўлди”.\nТемир асбоблар билан ромларни бузиб, пастга улоқтиришди. 2016 йил февралида суратга олинган\nҲаттоки балконларга ўрнатилган шкафларни ҳам бузиб, ташлаб юборишди. 2016 йил февралида суратга олинган\nКўпчиликнинг уйида балкон билан хоналар ўртасида ром ўрнатилмаган экан, энди янгиланишдан кейин ҳаммаёқ очилиб қолди. Февралда тунги ҳарорат -3 даража эди.\nҚўл остидагиларининг ишлашини кузатиб ўтирган бошлиқ чой ичмоқда\nУйда истиқомат қилувчиларнинг эса индамай кузатиб туришдан бошқа иложи қолмади. Норозилик билдириб кўринг-чи...\nВазирлар Маҳкамасининг юқорида айтиб ўтилган қарорига кўра, ШҲТ саммитигача ҳаммаси бўлиб 45,6 километрлик кўчани “модернизация ва реконструкция” қилиш кўзда тутилган. Бундай чоралар рўйхатига маъмурий биноларнинг олд кўринишини алюкобонд билан қоплаш ҳам кирса керак, бу ишлар Нукус, Ойбек ва Бобур марказий кўчаларида амалга оширилмоқда.\nУйларнинг олд кўриниши алюкобонд билан “чиройли” қилинган. 2016 йил февралида суратга олинган\nУйларнинг фақат кўчага қараган томони шу йўсинда безалмоқда. Бунақа хўжакўрсинчиликка тошкентликлар ўрганиб қолган… (Узоқ вақт чала қолиб кетган “Медиацентр” биносини эсланг).\nБу безак материали умуман ёнғинга чидамсиз экани, ҳаттоки хавфли экани ҳам умуман ҳисобга олинмаяпти. Бунинг исботи сифатида 2015 йилнинг 18 сентябрида Амир Темур кўчасидаги 12 қаватли бизнес-марказдаги ёнғинни келтириш мумкин. Ўшанда пайвандлаш ишлари оқибатида алюкобондга учқун тушиб, бинонинг бир томони бутунлай куйиб кул бўлди.\nШуни ҳам эслатиб ўтиш лозимки, бу ишлар билан бир қаторда шу йилнинг январ-феврал ойларида Мирзо Улуғбек ва Мустақиллик кўчаларида юзлаб чинорлар кесиб ташланди. Чинорлар билан кураш аслида 2009 йилнинг кузида бошланган эди. Бу соя-салқинли баҳайбат дарахтларнинг ўрнига аксарият ҳолларда паст бўйли игнабаргли дарахтлар ўтқазилмоқда. Расмийлар бу дарахтларни пойтахт қиёфасига кўпроқ мос келади деб ўйлашса керак.\nБу уйлар қурилган пайтда омон қолган юз йиллик дарахтларни ҳовлиларда ҳам қолдиришмади. 2016 йил февралида суратга олинган\nАлбатта, ШҲТ саммити – ўта муҳим халқаро тадбир. Уни етарлидаражада тантанали ўтказиш, меҳмон делегацияларнинг тўла-тўкис хавфсизлиги ва қулайлигини таъминлаш лозим. Аммо бу ишларни амалга ошириш йўлида Тошкент аҳолисининг хавфсизлиги ва қулайлигидан воз кечиш керакми? Уларнинг мулкига тажовуз қилиш (балконларинибузиб ташлаш), жазирама ёзнинг куйдирувчи қуёшидан пана қилаётган соя-салқин дарахтлардан маҳрум этиш керакми?..


МЕҲНАТ ҲУҚУҚИ АСОСЛАРИ ВА ОИЛА ҲУҚУҚИ АСОСЛАРИ • Kutubxonachi.uz\n207 dona Yuklangan\n167.0 KB Hajmi\n974 dona Ko'rilgan\nМЕҲНАТ ҲУҚУҚИ АСОСЛАРИ ВА ОИЛА ҲУҚУҚИ АСОСЛАРИ\n1.\tМеҳнат ҳуқуқи тушунчаси, предмети ва усули. 2.\tМеҳнат ҳуқуқи манбалари, тамойиллари ва функциялари. 3.\tМеҳнат шартномаси, уни тузиш ва бекор қилиш тартиби.. 4.\tОила ҳуқуқи тушунчаси, предмети ва манбалари. Никоҳни тузиш ва тугатилиш тартиби. 5.\tЭр-хотинларнинг шахсий номулкий ва мулкий ҳуқуқлари ва мажбуриятлари. 6.\tОта-оналар ҳамда болаларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари. 7.\tОила аъзоларининг алимент мажбуриятлари. 8.\tОта-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни аниқлаш ва жойлаштириш.


Манфаатли ҳамкорлик – Сурхон тонги\nБош саҳифа / Жамият / Манфаатли ҳамкорлик\nДекабр 19, 2018\tЖамият Изоҳ қолдириш 705 Кўрилди\nВилоятимизнинг ҳар бир гўшаси ўзига хос ва такрорланмас табиатга эга.\nТабиат бойликларини кўз қорачиғидек асраш ва келажак авлодларга қолдириш, табиат инъом этган бойликларни кўпайтириш ва зарар етказмасдан тўғри фойдаланиш бугун яшаб турган ҳар бир шахснинг асосий вазифасидир. Ота-боболаримиз турли дарахт-буталар, доривор гиёҳларни асрлар давомида парваришлаб, қўриқлаб, маданий ҳолда ўстириб халқ селекциясига ўз ҳиссаларини қўшиб келишган. Бу эса соҳага тегишли кўплаб олиму ҳаваскорларни ўзига жалб қилган.\nБМТнинг Глобал экологик жам- ғармаси “Ўзбекистонда қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришида экосистема функциясини мувофиқлаштириш ва қўллаб-қувватлаш учун қишлоқ хўжалигида биохилма-хилликни сақлаш ва самарали фойдаланиш” лойиҳаси асосида республика ўрмон хўжалиги илмий тадқиқот институти олимлари билан самарали ҳамкорлик қилиб келмоқда. Ушбу лойиҳа бўйича катта илмий ходим Е. Бутков бошчилигида ишчи гуруҳи тузилган. Ишчи гуруҳ ҳозирги кунда вилоят ҳокимлиги кўмагида Шеробод туманидаги Қизилолма ва Қорабоғ қишлоқлари ҳудудидаги ўсимлик дунёсини ўрганиш билан биргаликда, фермер хўжаликлари далалари ва аҳоли томор- қаларида ўстирилаётган турли мевали дарахтлар ҳолатини ўрганиб бормоқда. Олимлар аҳолига дарахтларга шакл бериш, уларни тўғри жойлаштириш, парваришлаш агротехник тадбирларини ўз вақтида сифатли ўтказиш орқали юқори ҳосилдорликка эришиш мумкинлиги тўғрисида илмий-амалий ёрдам беришаяпти.\nОлдинги Нима учун келажагимиз китоб мутолаасига боғлиқ?\nКейинги Келишув шартномангиз қонунийми?


Тошкентлик сайловчилар билан очиқ мулоқот бўлди | O'zLiDeP\nТадбиркорлар ва ишбилармонлар ҳаракати – Ўзбекистон Либерал-демократик партиясидан Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзод Шавкат Мирзиёев 19 октябрь куни Тошкент шаҳри сайловчилари билан учрашди.\nУчрашувни номзоднинг ишончли вакили Р.Калонов очди.\nЎзбекистон Республикаси Президентлигига номзод Шавкат Мирзиёев ўзининг сайловолди дастури юзасидан маъруза қилди. Дастурда мамлакатимизнинг барча ҳудудлари қатори Тошкент шаҳрини ҳам ҳар томонлама тараққий эттириш, уни янада гўзал ва обод шаҳарга, дунёнинг йирик мегаполисларидан бирига айлантириш масалаларига алоҳида эътибор қаратилган.\nХусусан, келгуси беш йилда “Тошкент - яшаш учун қулай яшил шаҳар”, “Бизнес учун улкан имкониятлар шаҳри”, “Минтақавий инвестициялар маркази”, “Рақамли пойтахт”, “Билим ва инновациялар шаҳри”, “Пойтахт – маданият ва маърифат булоғи”, “Соғлом турмуш ва сифатли тиббиёт” дастурларини амалга ошириш режалаштирилган.\nМаърузада қайд этилганидек, пойтахтнинг меъморий қиёфасини сақлаб қолиш мақсадида “Янги Тошкент” концепцияси амалга оширилади ва шаҳар шарқий йўналишга қараб кенгайтирилади. Келгуси беш йилда 100 минг хонадонли кўп қаватли энергия тежамкор уйлар қурилади. Шу билан бирга, эски икки қаватли уйлар реновация қилинади.\nНомзод кўп қаватли турар жойлар орасидаги майдонларда ҳар қандай қурилишга чек қўйилиши, “яшил ҳудуд”лар кўпайтирилишини таъкидлади.\nТошкентда жамоат транспорти ва йўл инфратузилмасини ривожлантириш масалалари жуда долзарб. Шу боис, 400 та замонавий автобус ва 700 та электробус олиб келиш, 200 га яқин янги автобус йўналишлари ташкил этиш режалаштирилган. 500 та йирик чорраҳани "ақлли” тартибга солиш, тирбандлик юқори бўлган кўчаларда 21 та йўл ўтказгич қуриш чоралари белгиланган.\nПойтахтимиздаги 575 та маҳаллани ривожлантириш бўйича шаҳар ҳокимлиги ҳузурида алоҳида жамғарма ташкил этилиб, ҳар бир маҳаллага 10 миллиард сўмдан ажратилиши маълум қилинди.\n“Тошкент – бизнес учун улкан имкониятлар шаҳри” дастурини амалга ошириш орқали келгуси беш йилда ялпи ҳудудий маҳсулот ҳажмини 200 триллион сўмга етказиб, қарийб 2 баробар ошириш мақсад қилинган.\nХусусан, шу даврда умумий қиймати 14 миллиард долларлик 2 мингга яқин инвестиция лойиҳасини амалга ошириш мўлжалланган. Бу 250 мингта янги иш ўрни яратиш имконини беради.\nҚайд этилганидек, Тошкент шаҳри атрофида “саноат белбоғи” ташкил қилиниб, Бектемир, Сергели, Яшнобод ва Янгиҳаёт туманлари юқори даромад келтирувчи саноат тармоқларига мослаштирилади. Янги технопарклар, логистика марказлари, божхона терминаллари ташкил этилади. Шаҳарда жойлашган барча божхона юк омборлари пойтахт ташқарисига чиқарилади.\nУмуман, ишга тушириладиган лойиҳалар ҳисобига шаҳар экспорти 2 баробарга оширилиб, йилига 2,5 миллиард долларга етказилади.\nШавкат Мирзиёев Тошкентда савдо ва хизматларни янада ривожлантириш учун улкан имкониятлар борлигини таъкидлади. Бу борада тадбиркорларга шароит яратиш мақсадида келгуси йилларда 4 мингдан ортиқ ер участкалари онлайн аукцион савдоларига чиқарилиши кўзда тутилган.\nКелгуси беш йилда хориждан келадиган меҳмонлар сонини 3 миллион нафарга, туризм хизматлари ҳажмини эса 1 миллиард долларга етказиш мумкинлиги айтилди.\nШунингдек, шаҳардаги савдо майдонлари 10 баробарга оширилади. Маҳаллаларда оилавий тадбиркорликни ривожлантиришга йилига 1 триллион сўм йўналтирилади.\nУмуман олганда, келгуси беш йилда пойтахтнинг иқтисодий ва ижтимоий ривожланишига давлат бюджетидан 70 триллион сўм ажратилади.\nАхборот технологияларини ривожлантириш мақсадида “Рақамли Тошкент” ва “Ақлли шаҳар” дастурлари амалга оширилиши қайд этилди. Хусусан, молия, тижорат, транспорт, тиббиёт, таълим соҳаларида электрон хизматлар кенг жорий этилади.\n“Соғлом турмуш ва сифатли тиббиёт” дастури доирасида 13 та янги оилавий поликлиника қурилади ва 25 та поликлиника таъмирланади. Кўп тармоқли тиббиёт кластерлари ташкил этилади. Келгуси икки йилда пойтахт аҳолиси учун давлат тиббий суғурта тизимини жорий этиш бошланади. Тошкент тиббиёт академияси капитал таъмирланиб, илғор технологиялар билан жиҳозланади.\nШунингдек, янги таълим муассасаларини қуриш ва мавжудларида ўқитиш сифатини ошириш, маданият ва спорт соҳаларини ривожлантиришга қаратилган режалар ҳам қайд этилди.\nУчрашув очиқ мулоқот тарзида давом этди. Сайловчилар номзоднинг дастурини қўллаб-қувватлаб, қўшимча таклифларини билдирди.


Обама қурол-яроғ тўғрисидаги қонунни ўзгартиришни ёқлаб чиқди\n08:57 / 02.10.2015\nАҚШ президенти Барак Обама Орегон штатидаги коллежда содир бўлган отишмадан сўнг қурол-яроғ тўғрисидаги қонунга ўзгартиришлар киритиш лозимлигини айтди. Бу ҳақда Reuters агентлиги хабар бермоқда.\nУнинг фикрича, қурол-яроғ эгаларининг ҳам кўпчилиги бундай ўзгаришларни қўллаб-қувватлайди.\n“Бир неча ой муқаддам айтганимдек, ундан олдин ҳам айтганимдек, ҳар сафар бундай оммавий отишмалар бўлган чоғда айтганимдек, бизнинг ўйлашимиз ва мотивларимизнинг ўзи етарли эмас”, - таъкидлади АҚШ етакчиси.\nАгар бундай ишни руҳий хасталар қилган тақдирда ҳам, унинг айтишича, “АҚШ руҳий хаста инсонлар бошқаларга зиён етказиши мумкин бўлган ягона давлат эмас. Аммо биз бундай оммавий отишмалар ҳар бир неча ойда содир бўладиган дунёдаги ягона мамлакатмиз”.


ҮЙ ҲАЙЎАНЛАРЫН САҚЛАЎ ҚАҒЫЙДАСЫ » Aqmang'i't tan'i' gazetasi'\nҮЙ ҲАЙЎАНЛАРЫН САҚЛАЎ ҚАҒЫЙДАСЫ\nНөкис районлық Абаданластырыў басқармасының ийт аўлаў бригадасы тәрепинен өткен жыл даўамында қараўсыз қалған 377 ийт ҳәм 19 пышық усланып жоқ етилди.\nБәҳәр пасылында күнниң жылытыўы менен ҳайўанларда әсиресе үй ҳайўанларында қутырыў кеселлиги пайда болыўы мүмкин. Ийт тислегенде оның силекейинен инсанның өмири ушын қәўипли болған қутырыў кеселлиги пайда болады. Сонлықтан да, ҳәр бир пуқара үйлеринде сақлап атырған ийт ҳәм қутырыў қәўипи болған үй ҳайўанларын қутырыўға қарсы емлеў вакцинасы менен профилактикалық емлеўи шәрт. Сондай-ақ, көп қабатлы турақ жайларда қоңсылардың разылығы менен тек бир-бирден ийт ҳәм пышық сақлаўға рухсат бериледи. Ал, жер жайларда ийтлер байланған ҳалларда сақлаўға жол қойылады.\nРайонлық абаданластырыў басқармасының қараўсыз қалған ийтлерди тутыў бөлими тәрепинен усланған ийтлер 5 күн даўамында сақланады. Ийеси мүрәжат еткен ҳәм ийттиң оныки екенлиги (дизимге алыў гуўалығы, ветеринария гуўалығы) тастыйықланған ҳәм сақлаў қәрежетлери төленген жағдайда ийесине қайтарылыўы мүмкин.\nАбаданластырыў басқармасының бөлим баслығы\nӨЗГЕРИС ҲӘМ ҚОСЫМШАЛАР\nКАРТОШКАДАҒЫ РАК КЕСЕЛЛИГИ\nСУЎ АЛҒЫШ ҲӘМ ҲӘЎИЗЛЕР НЕ УШЫН КЕРЕК?\nТУБЕРКУЛЕЗДИҢ ДАЎАСЫ БАР\n15 марта 2018 23:53\nКонечно. Это было и со мной. когда выйдут елки 5, будет ли духless 3 а также пятницкий пятый сезон дата выхода бумер 3 фильм смотреть онлайн


«Afrosiyob» поезди «Тошкент-Самарқанд-Тошкент» йўналишидаги рейсини яна биттага кўпайтирмоқда - UzNews.uz\n«Afrosiyob» поезди «Тошкент-Самарқанд-Тошкент» йўналишидаги рейсини яна биттага кўпайтирмоқда\nШунингдек, мазкур поезднинг Жиззах вокзалида ҳам тўхтаб ўтиши йўлга қўйилади.\n«Ўзбекистон темир йўллари» йўловчиларнинг замонавий поездларга бўлган талабини тўла қондириш мақсадида «Тошкент-Самарқанд-Тошкент» йўналишида ҳаракатини амалга ошираётган «Afrosiyob» электропоездининг рейсини яна биттага кўпайтирмоқда.\nҲозирда ҳафтада 2 маротаба, яъни шанба ва якшанба кунлари ҳаракатини амалга ошираётган мазкур замонавий поезд жорий йилнинг 13 ноябридан бошлаб, ҳафтада 3 маротаба – жума, шанба ва якшанба кунлари йўловчиларнинг узоғини яқин қилади.\nБундан ташқари, мазкур поезднинг ушбу санадан бошлаб Жиззах вокзалида ҳам тўхтаб ўтиши йўлга қўйилади.\nМаълумот ўрнида, рейслар учун чипталарни харид қилишда чекловлар қўйилмаган.\nЭслатиб ўтамиз, жорий йил 26 сентябрдан бошлаб “Тошкент-Самарқанд-Тошкент” йўналишида “Афросиёб” поездининг қўшимча қатнови йўлга қўйилган ва қатновлар ҳафтасига икки маротаба, шанба ва якшанба кунлари амалга оширилаётган эди.