Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Ўқитувчи ва (...)\nБугун сиз, азизлар билан 1 октябрь – Ўқитувчи ва мураббийлар куни – умумхалқ байрами арафасида учрашиб турганимдан бахтиёрман.\nФурсатдан фойдаланиб, сизларни, жойлардаги студияларда ўтирган фидойи устозларимизни, “ойнаи жаҳон” орқали бугунги тантанали маросимни кўриб турган барча юртдошларимни ушбу қутлуғ айём билан самимий муборакбод этаман.\nБиз ҳар биримиз ҳаётда қандай муваффақият ва натижаларга эришган бўлсак, бу ютуқларда сизларнинг беқиёс ҳиссангиз борлигини доимо миннатдорлик билан эътироф этамиз. Шу боис, мана шундай қувончли кунда барча шогирдларингиз, бутун халқимиз номидан сизларга юксак ҳурмат-эҳтиромимиз, эзгу тилакларимизни билдириб, чин дилдан таъзим қиламиз.\nУлуғ шоиримиз мавлоно Фурқат илм-маърифатни кўнгилларнинг сурури, кўрар кўзларнинг нури, деб таърифлаганини ҳаммамиз яхши биламиз.\nДарҳақиқат, миллионлаб фарзандларимиз қалбига илм-фан зиёсини сингдириб, уларни эл-юртга муносиб инсонлар этиб тарбиялаётган заҳматкаш ва олижаноб устозларимизга ҳар қанча таҳсинлар айтсак, арзийди.\nМен бугун билдирадиган фикрларни, аввало, ҳурматли муаллим ва ўқитувчиларга, қадрли тарбиячиларга, барча жонкуяр зиёлиларимизга йўлланган мурожаат сифатида қабул қилишингизни истардим.\nХабарингиз бор, Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош Ассамблеясининг 75-сессиясида сўзлаган нутқимда мен бошқа кўпгина муҳим масалалар қаторида Ёшлар ҳуқуқлари бўйича халқаро конвенцияни қабул қилишга оид Ўзбекистон ташаббусига яна бир бор жаҳон ҳамжамиятининг эътиборини қаратдим.\nЁшлар ҳуқуқи деганда, биз, биринчи навбатда, уларнинг тинч ва соғлом яшаш ҳамда таълим олишга бўлган тўлақонли ҳуқуқини тушунамиз. Шу боис, униб-ўсиб келаётган ёш авлодимизнинг баркамол бўлиб вояга етиши, сифатли ва мукаммал таълим олишини таъминлаш биз учун ҳамиша устувор вазифа ҳисобланади.\nБутун дунё давлатлари қатори Ўзбекистон ҳам коронавирус пандемиясини бошидан кечираётган ҳозирги мураккаб даврда мамлакатимиз таълим тизими ҳам жиддий синовга дуч келди. Бугунги қийин шароитга қарамасдан, давлатимиз томонидан ўз вақтида кўрилган чора-тадбирлар ва сизларнинг фидокорона меҳнатингиз билан бу борадаги ишларимиз изчил давом эттирилмоқда. Жумладан, қисқа муддат ичида юртимизда “онлайн мактаб” лойиҳаси ва масофавий таълим жорий этилди.\nЯқинда республикамизнинг аксарият мактабларида, карантин қоидаларига амал қилган ҳолда, янги ўқув йили бошланди. Эзгу анъанамизга мувофиқ, қарийб 650 минг нафар 1-синф ўқувчисига Президент совғалари сифатида 72 миллиард сўмлик ўқув қуроллари топширилди. Шунингдек, моддий ёрдам ва кўмакка муҳтож, боқувчисини йўқотган оилаларнинг фарзандлари ва ногиронлиги бўлган болаларга қишки кийим-бош тўпламлари, мактаб формаси ва ўқув қуролларидан иборат 426 миллиард сўмлик моддий кўмак берилгани ҳам ана шундай эзгу ишларимиз қаторига киради.\nАйни вақтда, бугунги вазиятдан келиб чиққан ҳолда, ўқувчи ва педагогларнинг саломатлигини асраш масаласи барчамизнинг алоҳида эътиборимиз марказида турибди. Шу мақсадда мактабларни зарур тиббий ва антисептик воситалар билан таъминлаш учун Инқирозга қарши кураш жамғармасидан 17 миллиард сўм маблағ ажратилди.\nХабарингиз бор, бу йил 1,5 миллионга яқин ёшларимиз олий ўқув юртларига кириш учун ҳужжат топширди. Бу кўрсаткич ўтган йилга нисбатан 40 фоизга кўп демакдир. Биз мана шундай оғир вазиятда тест синовларини очиқ стадионларда, эпидемиологик хавфсизлик талабларига қатъий амал қилган ҳолда, муваффақиятли ўтказишга эришдик.\nБуюк давлат арбоби Индира Гандининг “Битта қиз болани ўқитсангиз, бутун оилани ўқитган бўласиз”, деган сўзларида катта ҳаётий ҳақиқат борлигини албатта ҳаммамиз яхши тушунамиз. Шунинг учун жорий йилда қишлоқ жойларда яшаётган, кам таъминланган оилаларга мансуб қизларимиз олий ўқув юртларининг кундузги бўлимида давлат гранти асосида ўқишлари учун 940 та ўрин ажратдик.\nЎйлайманки, қизларимиз учун яратилган бундай қўшимча имконият яна юзлаб оилаларга билим ва маърифат нурини олиб киради. Бу, ўз навбатида, ёш қизларимизнинг келажакда жамият учун муносиб касб эгалари бўлиб камол топишига пухта замин яратади. Биз бу борадаги ишларимиз кўламини бундан кейин ҳам янада кўпайтириб борамиз.\nҲаммамизга аёнки, тараққиётнинг тамал тоши ҳам, мамлакатни қудратли, миллатни буюк қиладиган куч ҳам бу – илм-фан, таълим ва тарбиядир. Эртанги кунимиз, Ватанимизнинг ёруғ истиқболи, биринчи навбатда, таълим тизими ва фарзандларимизга бераётган тарбиямиз билан чамбарчас боғлиқ.\nБуюк юнон олими Аристотелнинг “Ватан тақдирини ёшлар тарбияси ҳал қилади”, деган сўзлари бор.\nҚаранг, бу фикрлар милоддан аввал айтилган. Демак, инсоният онгли ҳаёт кечира бошлаган даврдан буён таълим ва тарбия масаласи, доимо долзарб аҳамият касб этиб келмоқда.\nБир ўйлаб кўрайлик, дунёдаги ривожланган давлатлар қандай қилиб юксак тараққиёт ва турмуш фаровонлигига эришмоқда? Энг аввало, илм-фан ва таълимга қаратилган улкан эътибор туфайли эмасми?\nШунинг учун ҳам кейинги йилларда юртимизни ҳар томонлама тараққий эттириш, янги Ўзбекистонни яратиш мақсадида барча соҳалар қатори таълим тизимида ҳам туб ислоҳотлар олиб борилмоқда.\nБу борада ўнлаб муҳим фармон, қарор ва дастурлар қабул қилингани сизларга яхши маълум. Мана, куни кеча тасдиқланган “Таълим тўғрисида”ги қонун ушбу соҳа тараққиётида, ҳеч шубҳасиз, янги уфқларни очиб беради. Қонунга мувофиқ, таълим олишнинг масофавий, инклюзив шакллари жорий қилинди, таълим ташкилотларига хорижий муассасалар билан қўшма факультет ва ўқув марказлари ташкил қилишга рухсат этилди. Шунингдек, ўқитувчиларга муаллифлик дастури ва ўқитиш услубларини жорий этиш, замонавий педагогик шакллар, ўқитиш ва тарбия усулларини эркин танлаш ҳуқуқи берилди.\nБиз кенг кўламли демократик ўзгаришлар, жумладан, таълим ислоҳотлари орқали Ўзбекистонда янги Уйғониш даври, яъни Учинчи Ренессанс пойдеворини яратишни ўзимизга асосий мақсад қилиб белгиладик. Бу ҳақда гапирар эканмиз, аввало, учинчи Ренессанснинг мазмун-моҳиятини ҳар биримиз, бутун жамиятимиз чуқур англаб олиши керак.\nТарихга назар солсак, Буюк ипак йўлининг чорраҳасида жойлашган она заминимиз азалдан юксак цивилизация ва маданият ўчоқларидан бири бўлганини кўрамиз. Халқимизнинг бой илмий-маданий мероси, тошга муҳрланган қадимий ёзувлар, бебаҳо меъморий обидалар, нодир қўлёзмалар, турли осори атиқалар давлатчилик тарихимизнинг уч минг йиллик теран илдизларидан далолат беради.\nМен юқорида Аристотелнинг фикрларини бежиз эсламадим. Ҳаммангизга яхши маълум, антик даврда Юнонистонда ёнган илм машъаласи тўққизинчи – ўн иккинчи асрларда Марказий Осиё ҳудудида қайта порлади. Бу даврда юртимиз ҳудудида биринчи Ренессанс юзага келди ва у бутун дунё тан оладиган машҳур даҳоларни етиштириб берди. Хусусан, Муҳаммад Хоразмий, Аҳмад Фарғоний, Абу Райҳон Беруний, Абу Али ибн Сино, Маҳмуд Замаҳшарий сингари ўнлаб буюк алломаларимизнинг жаҳоншумул илмий-ижодий кашфиётлари умумбашарият тараққиёти ривожига беқиёс таъсир кўрсатди.\n“Ислом маданиятининг олтин асри” деб эътироф этиладиган бу даврда она заминимиздан етишиб чиққан Имом Бухорий, Имом Термизий, Имом Мотуридий, Бурҳониддин Марғиноний, Абул Муъин Насафий каби улуғ уламолар бутун мусулмон оламининг фахру ифтихори ва чексиз ғурури ҳисобланади.\nЎн бешинчи асрда Соҳибқирон Амир Темур бобомиз асос солган ва унинг муносиб авлодлари давом эттирган муҳташам салтанат, юртимизда иккинчи Уйғониш, яъни иккинчи Ренессанс даврини бошлаб берди. Бу даврда Қозизода Румий, Мирзо Улуғбек, Ғиёсиддин Коший, Али Қушчи сингари беназир олимлар, Лутфий, Саккокий, Ҳофиз Хоразмий, Абдураҳмон Жомий, Алишер Навоий, Бобур Мирзо каби мумтоз шоир ва мутафаккирлар майдонга чиқди. Шарафиддин Али Яздий, Мирхонд, Хондамир каби тарихчилар, Маҳмуд Музаҳҳиб, Камолиддин Беҳзод сингари мусаввирлар, кўплаб хаттот ва созандалар, мусиқашунос ва меъморларнинг шуҳрати дунёга ёйилди.\nДонишманд халқимиз ҳар икки Ренессанс даврида жаҳоннинг энг илғор, тараққий этган халқлари қаторида бўлгани барчамизга улкан ғурур ва ифтихор бағишлайди.\nБир ўйлаб кўрайлик, аждодларимиз бундай юксак чўққиларга қандай эришганлар? Улар, энг аввало, жаҳолатга қарши маърифат байроғини баланд кўтариб, ўз ақл-заковати ва салоҳиятини башарият яратган илм-фан ютуқларини чуқур ўрганиш ва бойитишга бағишлаганлар.\nТан олиш керакки, биз ана шундай бебаҳо меросга кўпинча фақат тарихий ёдгорликка қарагандай муносабатда бўлиб келмоқдамиз. Бундай тенгсиз бойликни амалий ҳаётимизга татбиқ этишда бепарволик ва эътиборсизликка йўл қўймоқдамиз. Ваҳоланки, бундай ноёб мерос камдан-кам халқларга насиб этган. Биргина Фанлар академиясининг Шарқшунослик институти фондларида сақланаётган 100 мингдан ортиқ нодир қўлёзмаларга дунё аҳли ҳавас қилади. Биз бу ҳақиқатни ҳар томонлама теран англашимиз зарур.\nБуюк аждодларимизнинг бетакрор ва ноёб илмий-маънавий мероси биз учун доимий ҳаракатдаги ҳаётий дастурга айланиши керак. Бу ўлмас мерос ҳамиша ёнимизда бўлиб, бизга доимо куч-қувват ва илҳом бағишлаши лозим. Авваламбор, миллий таълим тизимини ана шундай руҳ билан суғоришимиз керак. Бунинг учун олим ва мутахассисларимиз, ҳурматли уламоларимиз бу маънавий хазинани бугунги авлодларга содда ва тушунарли, жозибали шаклларда етказиб беришлари зарур.\nШу муносабат билан Фанлар академияси, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Маданият вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги, Мусулмонлар идораси, Халқаро ислом академияси, Ислом цивилизацияси маркази буюк мутафаккирларимизнинг илмий-маърифий ва маданий меросини фундаментал асосда нашрга тайёрлаш, чоп этиш ва кенг оммага етказиш, шунингдек, уни ўрганиш методикасини ишлаб чиқиб, амалда қўллаш чора-тадбирларини кўрсин. Бу масалага Бош вазир ўринбосари Б.Мусаев масъул этиб белгиланади.\nЯна бир масалага алоҳида тўхталиб ўтмоқчиман: минг афсуски, ўн олтинчи асрнинг иккинчи ярмидан бошлаб Марказий Осиё заминида ички уруш ва низолар, ҳокимият учун кураш авж олди. Айирмачилик ва маҳаллийчилик кучайди, маърифат ўрнига жаҳолат илдиз отди. Натижада бир пайтлар гуллаб-яшнаган ўлкамизда ижтимоий-сиёсий ва иқтисодий инқироз юзага келди. Илм-фан ва тафаккур машъали сўна бошлади. Юртимизнинг ўн тўққизинчи асрга келиб қарамликка тушиб қолишида айни шундай салбий ҳолатлар асосий сабаб бўлгани ҳаммамизга яхши аён.\nКўпчилик зиёлилар қаторида мен ҳам бир фикрни ҳамиша катта армон билан ўйлайман: мамлакатимизда Учинчи Ренессансни йигирманчи асрда маърифатпарвар жадид боболаримиз амалга оширишлари мумкин эди. Нега деганда, бу фидойи ва жонкуяр зотлар бутун умрларини миллий уйғониш ғоясига бағишлаб, ўлкани жаҳолат ва қолоқликдан олиб чиқиш, миллатимизни ғафлат ботқоғидан қутқариш учун бор куч ва имкониятларини сафарбар этдилар. Шу йўлда улар ўзларининг азиз жонларини ҳам қурбон қилдилар. Улар “Илмдан бошқа нажот йўқ ва бўлиши ҳам мумкин эмас” деган ҳадиси шарифни ҳаётий эътиқод деб билдилар. Миллий истиқлол, тараққиёт ва фаровонликка, аввало, маърифат орқали, дунёвий ва диний билим, замонавий илм-ҳунарларни чуқур эгаллаш орқали эришиш мумкин, деб ҳисобладилар.\nБу даврда Абдулла Авлоний, Маҳмудхўжа Беҳбудий, Мунавварқори Абдурашидхонов, Убайдулла Хўжаев, Абдурауф Фитрат, Ибрат домла, Абдулҳамид Чўлпон, Абдулла Қодирий, Ашурали Зоҳирий, Ҳожи Муин ва бошқа яна юзлаб улуғ инсонлар миллий уйғониш ва миллатпарварлик ҳаракатининг олдинги сафларида турдилар. Улар янги усул мактаблари билан бир қаторда, одамларнинг дунёқараши ва турмуш тарзини ўзгартиришга қаратилган газета-журналлар, нашриёт ва кутубхоналар, театрлар ташкил этдилар.\nМинг афсуски, жадид боболаримиз ўз олдига қўйган эзгу мақсадларни амалга оширишга мавжуд вазият, ижтимоий тузум йўл бермади. Маърифат фидойилари ўша даврнинг турли жоҳил кимсаларининг туҳмат-маломатларига дучор бўлдилар. Аввал чор ҳукумати, кейинчалик совет ҳукумати уларни аёвсиз қувғин ва қатағон қилди. Шу тариқа миллий уйғониш ва тараққиёт ҳаракати эл-юртимиз учун армон бўлиб қолди.\nВатанимиз озодлиги ва халқимиз бахт-саодати йўлида жонини фидо қилган жадидларнинг илмий-маърифий, адабий-бадиий мероси биз учун бугун ҳам беқиёс аҳамиятга эга.\nБиргина мисолга эътиборингизни қаратмоқчиман.\nБу йил таваллудининг 145 йиллиги нишонланаётган улуғ маърифатпарвар бобомиз Маҳмудхўжа Беҳбудий ўз вақтида биз учун икки эмас, тўрт тилни билиш зарур, деб бонг урган эди. Беҳбудий бобомизнинг ушбу даъвати ҳозир ҳам ғоят долзарб бўлиб турибди.\nҚадрли муаллимлар, мен бугун Ўқитувчи ва мураббийлар байрами муносабати билан бир гуруҳ ватандошларимизни мукофотлаш тўғрисидаги Фармонни имзоладим. Ана шундай юртдошларимиз орасида Ватанимиз истиқлоли, халқимизнинг озодлиги ва эркинлиги, обод ва фаровон ҳаётини таъминлаш йўлида фидокорлик кўрсатиб, миллий таълим ва тарбия тизимини яратишга беқиёс ҳисса қўшган Абдулла Авлоний, Маҳмудхўжа Беҳбудий ва Мунавварқори Абдурашидхонов “Буюк хизматлари учун” ордени билан тақдирланганини сизларга ва бутун элимизга мамнуният билан айтмоқчиман.\nҲозирги вақтда мустабид тузум даврида сиёсий қатағон қурбони бўлган ота-боболаримизнинг ҳаёти ва фаолиятини, хусусан, жадидлар меросини янада чуқур ўрганиш ва уларнинг хотирасини абадийлаштириш бўйича қарор лойиҳаси тайёрланмоқда.\n“Оққан дарё – оқаверади”, дейди доно халқимиз. Бугун буюк аждодларимизнинг бебаҳо меросига таяниб, янги Ренессанс пойдеворини яратиш учун бизда барча имкониятлар мавжуд, дейишга тўла асосларимиз бор. Ҳамма гап ана шу имкониятлардан қай даражада оқилона фойдалана олишимизга боғлиқ.\nБу фикрларга бир мисол келтирмоқчиман.\nБиласизлар, Қоракўл туманида ҳаммамизга маълум бир мактаб бор. Бу мактабни машҳур қилган фидойи муаллим Тўхтамурод Жумаев номини ҳам барчамиз яхши биламиз. Бу ажойиб педагог ўзининг тинимсиз изланиши, янги таълим методикаси билан оддий бир қишлоқ мактабини республика даражасидаги машҳур таълим даргоҳига айлантирди. Ҳолбуки, ушбу мактаб Бухоронинг олис чўл туманида жойлашган бўлиб, замонавий шароитга, қулай имкониятларга ҳам эга эмас эди.\nБугун ушбу мактаб битирувчиларининг 95 фоиздан ортиғи олий ўқув юртларига ўқишга киряпти. Халқаро олимпиадалардан энг кўп медаль олиб келаётганлар ҳам айнан шу мактабнинг ўқувчилари ҳисобланади. Мамлакатимизнинг барча ҳудудларидан, ҳатто пойтахт Тошкентдан ҳам одамлар ўз фарзандини Қоракўлга олиб бориб, ана шу мактабга ўқишга беряпти.\nБиз бу таълим маскани эришаётган катта ютуқларни инобатга олиб, ўтган йили уни Халқаро математика мактабига айлантирдик.\nТўхтамурод домла ҳам, жадид боболаримиз каби, тинимсиз ва фидокорона меҳнат қилиб, ҳозирги даврнинг янги усул мактабини яратишга эришди.\nМана, бугунги кунимизнинг ҳақиқий маърифатпарвари, давримизнинг Авлонийси, Беҳбудий домласи, Мунавварқориси!\nБундай улкан натижага эришиш учун албатта ўзига хос ўқитиш тизими бўлиши керак. Айни вақтда бундай ютуқлар замирида инсоннинг ўз касбига, Ватанига меҳри ва садоқати, юксак масъулият туйғуси мужассам, десак, айни ҳақиқатни айтган бўламиз.\nМана шу мактабда Тўхтамурод ака бошчилигида ҳар бир ўқитувчи шогирдларини ўз боласидай кўрган, бу ерда чинакам ижодий мусобақа муҳити шаклланган ва бу ишлар бугун ўзининг муносиб натижасини бермоқда.\nМоҳир педагог Тўхтамурод Жумаев таълим-тарбия соҳасида эришган улкан ютуқлари ва ибратли фаолияти учун Президент Фармонига асосан давлатимизнинг юксак мукофоти – “Буюк хизматлари учун” ордени билан тақдирландилар.\nФурсатдан фойдаланиб, Тўхтамурод акани ва мукофотга сазовор бўлган барча ўқитувчи ва мураббийларимизни ўз номимдан, халқимиз номидан самимий муборакбод этаман.\nҲурматли йиғилиш иштирокчилари, шу ўринда савол туғилади: Қоракўл мактаби биз учун замонавий мактабнинг ҳақиқий андозаси эмасми? Нима учун Халқ таълими вазирлиги унинг ноёб тажрибасини етарлича оммалаштирмаяпти? Нима учун бошқа мактаб директорлари бу таълим даргоҳидан ибрат олмаяпти? Халқ таълими вазири Ш.Шерматов нега уч йилдан буён бу жиддий масалага етарлича эътибор бермаяпти?\nАфсуски, ҳаммамиз “Олдингдан оққан сувнинг қадри йўқ”, деб, бепарво бўлиб юрибмиз.\nНима учун бошқа вилоятларда, дейлик, Андижонда, Фарғона, Самарқанд, Хоразм ёки Қаршида, Жиззах ва Сирдарёда бундай мактаблар йўқ?\nВаҳоланки, бугунги кунда бизга мана шундай юзлаб мактаблар, ўз касбининг чинакам устаси ва фидойиси бўлган минглаб мураббийлар сув билан ҳаводай зарур.\nШу муносабат билан Халқ таълими вазирлиги ҳудудлар раҳбарлари билан биргаликда ҳар бир туманда камида биттадан мана шундай мактаб яратиш чораларини кўриши зарур.\nПрезидентнинг ҳар бир ҳудуддаги вакиллари, ҳар бир вилоят ва туманнинг етакчилари – бу ҳокимлар. Маъмун академиясининг бешиги, Муҳаммад Хоразмий юрти бўлган Хоразм, Мирзо Улуғбек камолга етган Самарқанд, дунёга Бобур Мирзони берган Андижон, Аҳмад Фарғоний ватани бўлган Фарғона вилоятларининг ҳокимлари бугун бу оқсоқлик ва бепарволик тўғрисида нима дейдилар?\nЎзингиз раҳбарлик қилаётган вилоятларда мана шундай намунали мактаблар ташкил этиш учун сизларга олти ой муҳлат берамиз.\nАлбатта, янги мактабларни қуриш, чиройли қилиб жиҳозлаш, безаш мумкин, лекин уларни замонавий маъно-мазмун, илм-маърифат, тарбия билан тўлдириш қўлимиздан келадими?\nБу долзарб масала устида ҳокимлар билан Вазирлар Маҳкамаси, мутасадди вазирликлар ва идоралар раҳбарлари биргаликда жиддий ишлашлари талаб этилади.\nБиз Учинчи Ренессанс масаласини стратегик вазифа сифатида олдимизга қўйиб, уни миллий ғоя даражасига кўтармоқдамиз.\nБиз мактабгача таълим ва мактаб таълими, олий ва ўрта махсус таълим тизими ҳамда илмий-маданий муассасаларни бўлғуси Ренессанснинг тўрт узвий ҳалқаси, деб биламиз. Боғча тарбиячиси, мактаб муаллими, профессор-ўқитувчилар ва илмий-ижодий зиёлиларимизни эса янги Уйғониш даврининг тўрт таянч устуни, деб ҳисоблаймиз.\nМен ишонаман – ҳурматли ота-оналар бу ташаббусни албатта қўллаб-қувватлаб, янги Ренессанснинг бешинчи ҳалқаси, бешинчи устуни бўладилар. Ва бу маънавий-маърифий ҳаётимиздаги энг мустаҳкам устун бўлади, десам, ўйлайманки, сизлар тўла қўллаб-қувватлайсизлар.\nБарчангиз хабардорсиз, бугун юртимизда бир-бири билан чамбарчас боғланган муҳим соҳаларни, яъни мактабгача таълим, мактаб ва олий таълим тизимлари, илмий-тадқиқот муассасаларини ривожлантириш бўйича беқиёс ўзгаришлар амалга оширилмоқда. Лекин сир эмас, мактабгача таълим соҳаси бу борадаги ислоҳотлардан яқин вақтгача четда қолиб келди.\nАслида, фарзандларимиз тарбиясида энг асосий бўғин ҳисобланган мактабгача таълим тизимининг жамиятимиз ҳаётидаги ўрни ва аҳамиятини ҳеч нарса билан ўлчаб бўлмайди. Айнан мактабгача таълим соҳасига бўлган эътибор мамлакатнинг эртанги тараққиёти учун мустаҳкам замин яратади. Шуларни назарда тутиб, биз юртимизда илк бор Мактабгача таълим вазирлигини ташкил этдик.\nБугун йирик шаҳарларимиздан тортиб, чекка туманлар, қишлоқ ва овулларимизда янги-янги замонавий боғчалар барпо этилмоқда. Қисқа вақт, яъни тўрт йил ичида республикамизда боғчалар сони 3 баробар ошиб (5 минг 200 тадан 14 минг 200 тага), болаларни қамраб олиш даражаси 28 фоиздан 54 фоизга етгани ана шундай амалий ҳаракатларимиз натижасидир.\nСоҳага давлат-хусусий шериклик механизми жорий этилиши туфайли 223 мингдан ортиқ ўринга эга бўлган 7 минг 400 та хусусий боғча ташкил қилинди. Бу мақсадлар учун 1 триллион 850 миллиард сўм имтиёзли кредит маблағлари йўналтирилиб, 20 мингга яқин янги иш ўрни яратилди.\nКўриниб турибдики, дастлабки натижалар ёмон эмас. Бироқ ҳали бу борада қиладиган ишларимиз анчагина.\nСоҳада давлат-хусусий шериклик тизимини ривожлантириб, нодавлат секторнинг улушини 75 фоизга етказиш, мактабгача таълим қамровини эса 80 фоиздан ошириш зарур.\nБолалар боғчалари учун кадрлар тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишнинг амалдаги тизими давр талабларига жавоб бермайди. Қолаверса, мактабгача таълимда замонавий ўқитиш шакллари, янги педагогик ва ахборот технологияларини жорий қилиш масаласи ҳам долзарб бўлиб турибди.\nВазирлар Маҳкамаси икки ой муддатда мактабгача таълим соҳасидаги ушбу муҳим вазифалар ижроси юзасидан ҳукумат қарорини қабул қилсин.\nХалқимиз ҳамиша устозларни эъзозлаб, уларнинг ҳурмат-иззатини жойига қўйиб келган. “Устоз ота каби улуғ” деган ҳикматли нақл ҳам бежиз айтилмаган. Энди ана шу сўзларни қоғозда эмас, амалда қарор топтирадиган, ўқитувчи-муаллимнинг қадр-қимматини жойига қўядиган пайт келди.\nМен бу гапларни нима учун айтаётганимни ҳаммангиз яхши тушуниб турибсиз, албатта.\nЯшириб нима қилдик, кўп йиллар давомида ўқитувчига эътибор борасида сўзимиз бошқа, ишимиз бошқа бўлиб келди. Оқибатда соҳа ходимлари гўёки кераксиз ва ҳимоясиз қатламга айланиб қолди. Мактаб ўқитувчиларининг асосий вазифаси бир четда қолиб, уларни ўзларига мутлақо алоқаси бўлмаган ишларга жалб этиш чуқур илдиз олди. Янаям очиқроқ айтсак, муаллимларнинг “хўжайини” кўпайиб кетди. Бундай ножўя ишлар нафақат таълим сифатига, балки соҳа ходимларининг ўз касбига бўлган муносабатига ҳам салбий таъсир кўрсатди. Қанчадан-қанча тажрибали ўқитувчилар дили оғриб, севган касбини ноилож ташлаб кетганини ҳам биламиз.\nМана, яқин-яқингача ўқитувчи-муаллимлар, айрим жойларда ўқувчилар ҳам, тўрт ойлаб пахта йиғим-терими, чопиқ ва яганага чиқарилгани сир эмас. Натижада ўқитувчи бир ойда ўртача 80 соат дарс ўтиши керак бўлса, тўрт ойда 320 соат йўқотадиган вазият вужудга келди. Ўз навбатида, ўқувчи бир ойда 136 соат сабоқ оладиган бўлса, тўрт ойда 544 соат дарсни бой беришга мажбур бўлди.\nАгар бу рақамларни ўн бир йилга кўпайтирсак, биласизми, қанча бўлади? Бу, ахир, юқори синф ўқувчилари учун белгиланган 8,5 минг соатлик ўқув дастурининг қарийб 3 минг соати – 30 фоизи далада мажбурий меҳнатда ўтди, дегани эмасми? Бошқача айтганда, бола 11 йил ўрнига атиги 7 йил ўқишга мажбур бўлди.\nЯратганга шукрки, бундай салбий ҳолатлар энди тарихда қолди. Ҳамма соҳани ўз эгасига, жумладан, қишлоқ хўжалигини ҳам фермер ва кластерларга топшираётганимиз туфайли бунга эришмоқдамиз.\nКейинги тўрт йилда мактаб ўқитувчиларининг ойлик маоши бир ярим баробар кўпайтирилди. Давлат мукофотлари билан тақдирланаётган устозлар сони ошиб боряпти. Ўқитувчи тайёрлайдиган ҳисоботлар, қоғозбозликлар сони кескин камайтирилди.\nЎзингиз ўйланг, тўрт йил олдин бундай ўзгаришларни тасаввур қилиб бўлармиди?\nЖамиятда устоз ва мураббийларга қаратилаётган эътибор туфайли қарийб 15 минг нафар эркак ўқитувчи мактабларга қайтди. Аммо, шуни таъкидлаш керакки, ҳали бу борада кўзланган натижага эришганимиз йўқ. Ҳозирги кунда ҳам халқ таълимидаги педагогларнинг қарийб 70 фоизини аёл ўқитувчилар ташкил этмоқда.\nАлбатта, ҳаммамиз мактаб даврини эслаганимизда, кўз олдимизга аввало, талабчан ва меҳрибон синф раҳбаримиз келади. Нима учун? Чунки, мактабдаги ҳар бир қадамимиз мана шу азиз ва олижаноб инсонларнинг доимий эътибори ва ғамхўрлигида бўлган. Ҳаётга илк йўлланмани ҳам бизга мана шу устозларимиз берган.\nШу сабабли биз синф раҳбарларининг машаққатли ва масъулиятли меҳнатини муносиб рағбатлантириш чорасини кўряпмиз. Хусусан, 2020 йил 1 октябрдан бошлаб 242 минг нафар синф раҳбари учун қўшимча тўлов миқдори бир ярим баробар оширилади. Мазкур мақсадлар учун йиллик 400 миллиард сўмдан зиёд қўшимча маблағ йўналтирилади.\nЎрни келганда айтмоқчиманки, мен бугун имзолаган Фармон билан биринчи марта 14 нафар синф раҳбари давлатимизнинг орден ва медаллари билан тақдирланди.\nЎқитувчиларнинг доимий ва узлуксиз психологик кўникмаларини ривожлантириш мақсадида Халқ таълими вазирлиги қошидаги ҳудудий малака ошириш институтларида синф раҳбарларини тайёрлаш бўйича алоҳида ўқув курсларини ташкил этиш керак.\nБугунги кунда жамиятимизда ўқитувчи ва мураббийларнинг қадди, шаъни ва ғурури тикланаётгани барчамизни қувонтиради.\nАйни вақтда бу ўта муҳим масала энг долзарб вазифамиз эканини алоҳида таъкидлаб, уни амалга ошириш бутун жамиятимизнинг бурчига айланишини истардим.\nФарзандларимиз мактабдан қанчалик билимли бўлиб чиқса, юқори технологияларга асосланган иқтисодиёт тармоқлари шунча тез ривожланади, кўплаб ижтимоий муаммоларни ечиш имкони туғилади. Шундай экан, Янги Ўзбекистон остонаси мактабдан бошланади десам, ўйлайманки, бутун халқимиз бу фикрни қўллаб-қувватлайди.\nМамлакатимизнинг келгуси тараққиётини ўйлаб, ўқитувчи ва муаллимларнинг ҳаётимиздаги нуфузи ва мавқеини ошириш мақсадида уларнинг мақомини қонун даражасида белгилашни таклиф қиламан. Ушбу қонунда ёшларга таълим ва тарбия бериш жараёнида ўқитувчилар ўзларининг салоҳиятини тўлиқ намоён этишлари учун зарур шарт-шароитлар яратиш, уларни ижтимоий, ҳуқуқий, моддий қўллаб-қувватлаш чоралари кафолатланиши керак. Жумладан, мактаб директори, унинг ўринбосари, синф раҳбари, ўқитувчининг мақоми аниқ белгиланиши лозим.\nЎқитувчиларга устамалар тўлаш, уларни рағбатлантириш мезонлари ҳам тўлиқ қайта кўриб чиқилиши зарур. Амалда бу масала ўта мураккаблиги ва ортиқча қоғозбозлик талаб қилиши ҳам ҳақиқат. Бунда аксарият эскирган қонуности ҳужжатлари қайта кўриб чиқилиб, бекор қилинса, ўйлайманки, мақсадга мувофиқ бўлади.\nЎқитувчиларнинг ҳуқуқлари давлат ҳимоясида бўлишини, уларнинг касбий фаолиятига ноқонуний аралашув, бошқа ишларга жалб қилиш жавобгарликка сабаб бўлишини қатъий белгилаш лозим.\nҚонунда, шунингдек, мактаб директорига қўйиладиган талаблар, унинг асосий вазифалари ва фаолиятини баҳолаш мезонлари ҳамда ҳисобот бериш тартибини белгилаш зарур.\nМактаб директори лавозимини танлов асосида, мактабни келгуси 5 йилда ривожлантириш бўйича энг яхши дастурга эга номзод эгаллаши керак. Энди мактаб директори йил якуни бўйича дастур ижроси ҳақида маҳаллий кенгашда ҳисобот беради ва унинг фаолиятига халқ вакиллари томонидан очиқ-ойдин баҳо бериб борилади. Мактаб директорига интизомий жазо бериш ва уни лавозимидан озод этиш масалалари ҳам маҳаллий кенгашлар билан келишилган ҳолда амалга оширилиши зарур.\nПарламентимиз аъзоларидан маҳаллий кенгашларнинг мактаблар билан ишлаш тизимини алоҳида назоратга олиб, ушбу жараёнларга яқиндан кўмак беришларини сўрайман. Олий Мажлис палаталари (Т.Норбоева, Н.Исмоилов) икки ой муддатда умумтаълим мактаблари билан ишлашни янада кучайтириш бўйича тегишли чора-тадбирларни ишлаб чиқишлари мақсадга мувофиқ бўлади.\nКелгуси икки йил давомида мактабларни моддий-техник жиҳатдан таъминлаш харажатларини 2 баробар ошириш, уларни замонавий жиҳозлар ва кўргазма қуроллари билан тўлиқ таъминлаш лозим.\nАфсуски, бугунги кунда туман ва шаҳар халқ таълими мудирларининг тизимдаги ўрни сезилмаяпти. Уларнинг фаолияти асосан хўжалик ишларини назорат қилиш ва тегишли жазо чоралари қўллашдан иборат бўлиб, таълим сифати билан шуғулланиш иккинчи даражали масалага айланиб қолган. Мазкур раҳбарларнинг тизимдаги ролини қайта кўриб чиқиш ва уларнинг мақомини оширишни даврнинг ўзи талаб қилмоқда. Бундан буён туман халқ таълими бўлими мудирлари ҳокимнинг маориф бўйича маслаҳатчиси сифатида фаолият олиб боради ва бевосита ҳокимлик биносида ўтиради. Шунга мос равишда уларга зарур ваколатлар берилади.\nБундан ташқари, таълим соҳасини ривожлантириш мақсадида туман ва шаҳарларда алоҳида жамғарма ташкил этсак, нима дейсизлар?\nЖамғарма маблағлари илғор ва намунали мактаб раҳбарлари ҳамда халқ таълими бўлимлари методистларини рағбатлантиришга йўналтирилади.\nВазирлар Маҳкамаси (Ж.Қўчқоров), Молия вазирлиги (Т.Ишметов) бир ой муддатда ушбу жамғармани ташкил этиш ва унинг молиявий манбаларини шакллантириш бўйича қарор лойиҳасини тайёрласин.\nКейинги вақтда мамлакатимизда мактаб таълими умуммиллий ҳаракатга айланиб, соҳа ривожида янги давр бошланганидан хабардорсиз. Ана шу ҳаракатнинг амалий ифодаси сифатида сўнгги икки йилда 556 миллиард сўм маблағ ҳисобидан 77 та янги мактаб қурилди. 1 минг 930 та мактабда қайта қуриш ва таъмирлаш ишлари бажарилди.\nАйни пайтгача мавжуд бўлган қишлоқ мактабларидаги “Қўлбола печка”лар ҳам тўлиқ алмаштирилмоқда. Юзлаб мактабларда электр энергияси, тоза ичимлик суви таъминоти, иситиш тизими яхшиланди, ошхона, спорт заллари ва бошқа зарур бинолар барпо этилди. 6 мингга яқин мактаб юқори тезликдаги Интернетга уланди.\nШу билан бирга, хусусий таълим тизимига кенг йўл очилмоқда. Бу борада лицензия олиш тартиби соддалаштирилди. Ўтган уч йил давомида уларнинг сони 6 марта ошиб, 140 тага етгани диққатга сазовордир.\nМутлақо янгича мазмун ва шаклга эга бўлган Президент мактаблари ҳамда ижод мактаблари бўйича ишлар фаол давом эттирилмоқда.\nМатематика ҳамда кимё-биология фанларини ривожлантириш бўйича қарорлар қабул қилдик. Уларга асосан ҳар бир туман ва шаҳарда ана шу фанларга ихтисослашган мактаблар босқичма-босқич ташкил этилади. Шу йилнинг ўзида математика йўналишида 56 та, кимё-биология йўналишида 27 та мактаб ташкил этилгани бу ишларнинг бошланишидир.\nМатематика, кимё, биология, ахборот тизимлари ва информатика фанлари бўйича сертификация тизимини жорий этишни бошладик. Ўрта таълим тизимида иқтидорли ўқувчилар ва ўқитувчилар билимини баҳолаш тизимини кенгайтириш мақсадида бошқа асосий фанлар бўйича ҳам сертификация тизимини жорий этиш зарур.\nХабарингиз бор, пойтахтимизда Муҳаммад Хоразмий номида ахборот-коммуникация технологияларига ихтисослашган янги мактаб очдик. Айни пайтда фарзандларимизнинг “ай-ти” технологияларга қизиқишини янада ошириш ва уларнинг етук мутахассис бўлиб етишиши учун шароит яратиш мақсадида жорий йилда – 14 та, келгуси йилда – 82 та, 2022 йилда – 64 та, 2023 йилда – 45 та ахборот технологиясига ихтисослашган мактаблар ташкил этилади ва барча туман ва шаҳарлар қамраб олинади.\nЎқитувчилар ишини енгиллаштириш ва уларнинг салоҳиятидан оқилона фойдаланиш учун келгуси йилда таълимни рақамлаштириш ишларини якунлаб, “Онлайн мактаб”, “Рақамли ва хавфсиз мактаб”, “Электрон дарслик”, “Электрон кундалик” каби тизимлар жорий этилади. 2020 йил охиригача мактабларни кенг полосали Интернет тармоғига улаш даражаси 70 фоизга етказилади. Келгусида барча мактаблар 100 фоиз Интернет билан таъминланади ва бунинг учун Давлат бюджети маблағлари йўналтирилади.\nБиз халқаро фан олимпиадалари ғолиблари ва уларнинг ўқитувчиларини рағбатлантириш тизимини йўлга қўйдик. Илгари олимпиадада олтин ёки кумуш медаль олса, совриндор ўқувчига ҳам, уни тайёрлаган ўқитувчига ҳам нари борса битта фахрий ёрлиқ бериларди. Ҳозир улар миллионлаб пул мукофоти билан тақдирланмоқда.\nБу рағбатлантириш тизими амалда ижобий натижа бера бошлаганини алоҳида таъкидламоқчиман. Пандемия шароитига қарамасдан, ўқувчи ёшларимиз халқаро фан олимпиадаларида фаол иштирок этиб, юқори ўринларни эгаллаётгани барчамизни қувонтиради. Хусусан, бу йил 28 нафар иқтидорли ўғил-қизимиз ана шундай олимпиадаларда 2 та олтин, 8 та кумуш, 15 та бронза медаль ҳамда 3 та дипломни қўлга киритгани алоҳида эътиборга лойиқ.\nУшбу йўналишдаги ишларимизни янги босқичга кўтариш мақсадида, Халқ таълими вазирлиги қошидаги Фан олимпиадалари бўйича иқтидорли ўқувчилар билан ишлаш департаменти фаолиятини кучайтириш, вазирнинг биринчи ўринбосарини бу масала бўйича бевосита масъул этиб белгилаш лозим.\nБиз кейинги пайтда таълим соҳасида мутлақо янги тизим яратиш мақсадида ташкил этишни бошлаган Президент ва ижод мактаблари зиммасига барча умумтаълим мактаблари учун ўрнак ва андоза бўлиш вазифаси юклатилган. Афсуски, Президент, ижод ва ихтисослаштирилган мактабларни ривожлантириш агентлигининг (С.Бобохўжаев) бу борадаги жонбозлиги ва ташаббускорлиги ҳали-ҳануз сезилмаяпти.\nАйни вақтда, кўзлаган мақсадларимизга эришиш учун, мактабнинг ҳам масъулиятини оширадиган вақт келди. Бу – давр талаби. “Қарс икки қўлдан чиқади”, дейди халқимиз.\nБугун шиддат билан ривожланаётган замон ҳар биримиздан доимо изланиб, ташаббус кўрсатиб, янгича ишлашни талаб этмоқда.\nБир ўйлаб кўрайлик, нега қанчадан-қанча мактабларда битирувчиларнинг 10 фоизи ҳам олийгоҳларга кира олмаяпти? Ота-оналар репетитор ёллаб, пул тўлаб болаларини ўқишга тайёрлашга мажбур бўляпти.\nСавол туғилади: нима учун аксарият мактабларимиз 11 йил ўқитган ўқувчилар олийгоҳга кира олмаяпти-ю, репетитор 2 йилда бунга эришяпти?\nБу саволлар ҳар бир мактаб ўқитувчиси, жамоаси ва директорини, ҳар қайси виждонли педагогни ўйлантириши зарур, деб ўйлайман.\nЭнди мактаб жамоатчилик олдида ҳисобот берадиган бўлади. Мактабни битирган ўқувчи олийгоҳга кириши керак ёки мактаб давридаёқ бирор-бир касб-ҳунарга эга бўлиши шарт. Айнан шу мезон асосида мактаб жамоаси ва директори фаолиятига баҳо берилади.\nБугун ҳар бир ўқитувчи ва тарбиячи, олийгоҳ домласи таълим ва илм-фан соҳасидаги энг сўнгги ижобий янгиликларни ўқув жараёнларига татбиқ эта оладиган, чуқур билим ва дунёқараш эгаси, бир сўз билан айтганда, замонамиз ва жамиятимизнинг энг илғор вакиллари бўлишлари керак.\nБундай устозлар қўлида таълим олган фарзандларимиз биз орзу қилган Ўзбекистоннинг ёруғ келажагини бунёд этишга қодир авлод бўлиб камол топади. Лекин бу юксак натижаларга эришиш учун таълим тизимидаги мавжуд муаммоларни ҳал қилишимиз лозим.\nБугун аниқ ва табиий фанларни ўқитиш методикаси мураккаб тузилгани, уларда назарий билимлар амалиёт билан боғланмагани, ўқув дастурларида узвийлик йўқлиги, дарсликларнинг мазмуни ва сифати қониқарсиз экани ҳақли эътирозларга сабаб бўлмоқда. Амалдаги таълим стандартлари ҳамда ўқув дастурлари асосан ўқувчини таълимнинг навбатдаги босқичига тайёрлашга йўналтирилган бўлиб, уларни эркин фикрлаш ва мустақил ҳаётга тайёрлаш масаласи эътибордан четда қолмоқда. Бундай ҳолатларга барҳам бериш учун, хорижий экспертлар ва тажрибали ўқитувчиларни кенг жалб қилган ҳолда, умумий таълимнинг Миллий ўқув дастури лойиҳасини ишлаб чиқиш ва жорий ўқув йили давомида уни илмий-тадқиқот ва таълим муассасаларида синовдан ўтказиш лозим.\nШунингдек, умумтаълим мактабларида дарслик ва ўқув-методик мажмуаларни тажриба-синовдан ҳамда чет эллик мутахассислар иштирокида экспертизадан ўтказиш тизими мавжуд эмас. Мактаб дарсликларини яратиш ва чоп этишни тартибга солиш масаласи ҳам долзарб бўлиб қолмоқда.\nШу сабабли Республика таълим маркази фаолияти замонавий талаблар асосида тубдан қайта кўриб чиқилиб, такомиллаштирилиши керак. Ушбу марказнинг фаолияти Вазирлар Маҳкамасида Бош вазир ўринбосари Б.Мусаев томонидан шахсан мувофиқлаштирилиши ва назоратга олиниши зарур.\nБошланғич синфлардан бошлаб фарзандларимизнинг қизиқиш ва қобилиятларини аниқлаш, келгусида уларни ихтисослашган синфларда ўқитишни давом эттириш тизимини жорий этиш лозим. Бунинг учун Халқ таълими вазирлиги, Таълим сифатини назорат қилиш давлат инспекцияси навбатдаги ўқув йилидан бошлаб 4-синф битирувчиларини фанлар бўйича саралаш ва йўналтириш тартибини амалиётга киритиши керак.\nҲозирги пайтда умумтаълим муассасаларининг олий маълумотли педагог кадрлар билан таъминланиш даражаси 87 фоизни ташкил этади. Кўплаб мактаблар, айниқса, чекка ҳудудлардаги таълим масканларида бир қатор фанлар бўйича малакали ўқитувчилар етишмаяпти. Шу муносабат билан педагог кадрлар тайёрлаш масаласи ҳамиша эътиборимиз марказида туриши зарур.\nҚорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри раҳбарлари ўз ҳудудидаги педагог кадрлар тайёрлайдиган университет ва институтлар билан жиддий ишлаши керак. Ушбу олий таълим даргоҳларининг профессор-ўқитувчиларига ипотека ва истеъмол кредитлари ажратиш, уларнинг соғлиғини мустаҳкамлаш, санаторий ва курортларда даволанишини ташкил этиш масалалари шахсан ҳудуд раҳбарининг назоратида туриши лозим. Чунки, эътибор қаратадиган бўлсак, жойлардаги ҳамма мутахассиснинг – фермер ёки инженерни оласизми, бошқа касб вакилларини оласизми, ҳаммасига эътибор ва ғамхўрлик қиладиган ташкилотлар бор. Фақат ўқитувчининг, ўқитувчи тайёрлайдиган институтларнинг, таъбир жоиз бўлса, жойларда “эгаси” йўқ.\nТакрор айтаман, энди бу масала билан шахсан ҳокимлар шуғулланади.\nБугунги тез ўзгараётган замонда, барча соҳаларда ходимларнинг билим ва малакасини мунтазам ошириб бориш ҳал қилувчи масалага айланган бир пайтда педагог кадрларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш тизими бу талаблардан орқада қолмоқда.\nХалқ таълими вазирлигининг Абдулла Авлоний номидаги Халқ таълими тизими раҳбар ва мутахассис ходимларини қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш институти бор. Минг афсуски, бу институтнинг исми жисмига мос эмас. Улуғ маърифатпарвар илгари сурган ва муваффақиятли амалга оширган ғоялар, замонавий таълим методикасини ишлаб чиқиш масалалари институт фаолиятида ўзининг амалий ифодасини топа олмаётганини айтишга мажбурмиз.\nШу муносабат билан мактаб директорлари ва ўқитувчиларининг малакасини ошириш тизимини танқидий кўриб чиқиш зарур. Бу борада Абдулла Авлоний номидаги институт фаолиятини тубдан қайта ташкил этиш талаб этилади.\nМазкур таълим даргоҳи ҳудудлардаги университетлар ва педагогика институтлари билан биргаликда туман халқ таълими бўлими мудирлари ва мактаб директорларининг малакасини ошириш, ўқитишнинг замонавий методикаларини яратиш, масофавий таълим бериш масалаларига алоҳида эътибор қаратиши керак.\nСоҳада рақобатни таъминлаш мақсадида нодавлат таълим ташкилотларини ҳам малака ошириш ва қайта тайёрлаш тизимига жалб қилиш вақти келди. Бу жараёнда ўқитиш харажатларини қоплаш учун Давлат бюджетидан маблағ йўналтирилади.\nЎрнак кўрсатган ўқитувчилар учун мажбурий малака ошириш талабларини бекор қилиш, уларнинг фаолиятини бевосита ўқувчилари олган билим даражаси билан баҳолашни назарда тутиш лозим. Ўқувчилари халқаро фан олимпиадаларида ғолиб бўлган педагогларга олий малака тоифаси тўғридан-тўғри тақдим этилиши керак.\nЭндиликда халқ таълими ходимларининг малакасини ошириш ва қайта тайёрлашнинг янги тизими жорий этилади. Яъни, ўқитувчилар бевосита малака ошириш марказларига бормасдан, масофадан туриб ўз касбий кўникмаларини доимий ривожлантириш имкониятига эга бўладилар. Бундан ташқари, таълим сифатини оширишга кўмаклашадиган ва ўқитувчиларнинг доимий касбий ривожланишига амалий ёрдам кўрсатадиган устоз-шогирд тизими ташкил қилинади ва уларнинг меҳнати муносиб рағбатлантирилади.\nМактабларда информатика, кимё, хорижий тиллар каби фанлар бўйича ўқитувчилар етишмовчилигини бартараф этиш мақсадида педагогик бўлмаган йўналишлар бўйича олий таълим олаётган ёшлар учун қисқа муддатли педагогик курслар ташкил қилинади.\nМуаллим ва ўқитувчиларнинг билими ва малакасини ошириш ҳақида гапирганда, бугун жамиятимизда долзарб бўлиб турган яна бир масалага тўхталиб ўтиш зарур, деб ўйлайман.\nАйтинг-чи, ўқитувчи ўз устида ишлаши, билим ва маҳоратини ошириши учун қўшимча методик ёрдамни қаердан олади? Албатта, шу соҳага оид китоб ва қўлланмалардан, махсус педагогик нашрлардан олади.\nАфсуски, биз кейинги йилларда “мажбурий обуна” баҳонасида ихтиёрий обунани ҳам йўқ қилдик. Бунинг натижасида мактаб ва олийгоҳларнинг ўқитувчи ва домлалари ўзлари учун зарур бўлган газета ва журналлардан ажралиб қолди. Шундай аянчли ҳолга келдикки, ҳатто айрим раҳбарлар газета ўқимаслиги билан мақтанадиган бўлдилар.\nЎзингиз биласиз, дунёда компьютер технологиялари энг ривожланган давлатлардан бири бу – Япониядир. Лекин ушбу мамлакатда кунига 3-4 миллион нусхада нашр этиладиган газеталар борлигига нима дейсиз? Айтмоқчиманки, ҳаётимизда радио-телевидение, Интернет билан бирга босма нашрларнинг ҳам ўз ўрни бор.\nБугунги кунда босма нашрларни таълим муассасаларига, ўқитувчи-профессорларга етказиб бериш ҳам жиддий муаммога айланган. Чунки бу борада матбуот тарқатиш ва почта тизимининг фаолияти мутлақо талабга жавоб бермайди.\nШу муносабат билан Вазирлар Маҳкамаси бир ой муддатда босма матбуот нашрлари фаолиятини қўллаб-қувватлаш, хусусан, мактаб ва олийгоҳларни педагогик фаолият учун зарур нашрлар билан таъминлаш, уларнинг кутубхоналарини ўқув ва бадиий адабиётлар билан тўлдириш чора-тадбирларини ишлаб чиқсин ва амалга оширсин.\nЎқувчиларнинг қобилиятини юзага чиқариш, бўш вақтини мазмунли ташкил этишга қаратилган беш муҳим ташаббус доирасида ҳам ижобий ишлар олиб борилмоқда. Бу борадаги амалий ҳаракатларни давом эттириш, айниқса, мусиқа ва санъат, ахборот технологиялари ва спорт тўгараклари фаолиятини янада ривожлантириш, уларни зарур восита ва жиҳозлар билан тўлиқ таъминлаш алоҳида диққат марказида бўлмоғи лозим.\nҲаммамизга аёнки, бугунги мураккаб глобаллашув даврида жамиятимизда миллий ғоя ва мафкуравий иммунитетни кучайтириш, ёшларимизни турли зарарли ғоя ва таҳдидлардан асраш, уларни ўз мустақил фикрига эга, иродали, фидойи ва ватанпарвар инсонлар этиб тарбиялаш ҳар қачонгидан ҳам долзарб аҳамият касб этмоқда. Шу сабабли биз биринчи марта умумтаълим мактабларида “Тарбия” фанини жорий этмоқдамиз.\nМаърифатпарвар бобомиз Абдулла Авлонийнинг асрий қадриятларимиз асосида яратган “Туркий “Гулистон” ёхуд ахлоқ” асари шарқона тарбиянинг ноёб қўлланмаси сифатида бугунги кунда ҳам ўзининг қадри ва аҳамиятини йўқотган эмас. Биз “Тарбия” фанининг назарий асосларини ишлаб чиқишда мана шундай бебаҳо асарлардан самарали фойдаланишимиз зарур.\nХабарингиз бор, бир йил олдин ўтказилган селектор йиғилишида халқ таълимини ривожлантиришни умуммиллий мақсад, умумхалқ ҳаракати сифатида белгилаб олган эдик. Ушбу ҳаракат доирасида барча поғонадаги раҳбарлар ва уларнинг ўринбосарлари мактабларни оталиққа олган эди. Шундан сўнг ҳокимларимиз “урра-уррачилик” билан бир муддат мактабга киргандек бўлди, буни “ойнаи жаҳон”да намойиш ҳам қилди. Лекин шу билан тамом – мактаб эсимиздан чиқди.\nТакрор айтаман, бугун мактабга кирмаган, мактабнинг, ёш авлоднинг дарду ташвишлари билан яшамаган раҳбарни эртага ҳаётнинг ўзи қабул қилмайди.\nҲозирги вақтда қишлоқ хўжалиги соҳасида ҳам институционал ислоҳотлар олиб борилмоқда. Энди ҳокимлар иш вақтининг фақат 10-15 фоизини қишлоқ хўжалиги соҳасига сарфлайдиган шароит вужудга келмоқда. Қолган вақтда улар ижтимоий масалалар, аввало, таълим-тарбия, маънавият билан бевосита шуғулланишлари лозим.\nМана, ҳар бир ҳоким ёки унинг ўринбосарлари ҳамма фермерларни номма-ном билади. Лекин мактаб директорларини, илғор синф раҳбарларини, фаол ўқитувчиларни-чи? Бугун бу борада қайси ҳокимни ибрат, намуна қилиб кўрсата оламиз? Афсуски, жавоб йўқ.\nШундан келиб чиққан ҳолда, ҳар бир вилоят, туман ва шаҳар ҳокими ҳафтада бир кунни албатта мактабга бағишлаши керак.\nМактаб муаммосига биринчи даражали масала деб қарашимиз лозим. Мактаб – фақатгина таълим берадиган маскан эмас, барчамиз учун юксак маънавият бешигига, фарзандларимизни болаликдан бошлаб касбга ўргатувчи даргоҳга айланиши зарур.\nЖорий ўқув йилидан бошлаб профессионал таълим тизимида янги шаклдаги муассасалар тармоғи йўлга қўйилаётганидан барчангиз хабардорсиз. Жумладан, халқаро стандартларга мос 725 та профессионал таълим муассасаси – касб-ҳунар мактаби, коллеж ва техникумлар яқин кунларда ўз фаолиятини бошлайди. Уларда 200 мингдан ортиқ ўқувчилар бугунги талабларга жавоб берадиган ўқув дастурлари асосида таълим олади.\nОлий ва ўрта махсус таълим вазирлиги халқаро меҳнат бозори талабларига жавоб берадиган кадрларни тайёрлаш, профессионал таълимнинг мазмуни ва сифатини ошириш дастурини ишлаб чиқсин. Ҳудудларнинг раҳбарлари эса битириб чиқаётган ёш мутахассисларни муносиб иш билан таъминлаш ҳақида бош қотириши зарур.\nБугунги кунда жаҳондаги нуфузли олий таълим муассасалари илм-фаннинг йирик ўчоқлари ҳисобланиши ҳеч кимга сир эмас. Шуни ҳисобга олиб, биз мамлакатимиз олий таълим тизимида туб ислоҳотларни амалга оширяпмиз. Янги-янги олий ўқув юртлари, дунёдаги етакчи университетларнинг филиаллари ташкил этилмоқда.\nМисол учун, сўнгги 4 йилда мамлакатимизда 47 та янги олий таълим муассасаси, жумладан, хорижий университетларнинг филиаллари ташкил этилиб, олий ўқув юртларининг сони 125 тага етди.\nДавлат-хусусий шериклик тизими асосида нодавлат олий таълим муассасалари фаолияти йўлга қўйилмоқда. Аҳоли фикрини ўрганган ҳолда, сиртқи ва кечки таълим шаклларини қайта тикладик, қабул квоталари оширилмоқда. Мактаб битирувчиларини олий таълимга қамраб олиш даражаси 2016 йилги 9 фоиздан 2020 йилда 25 фоизга етган бўлса-да, биз бу ишларни янада кенгайтиришимиз зарур.\nПрофессор-ўқитувчиларнинг хориждаги олий таълим ҳамда илмий-тадқиқот масканларида малака ошириши ва стажировка ўташини таъминлайдиган механизм яратилди. Уларнинг ойлик иш ҳақи миқдори 2018 йилга нисбатан ўртача 2,5 баробар оширилди. Бу йилдан бошлаб 10 та олий таълим муассасаси ўзини ўзи молиялаштириш тизимига ўтказилди.\nАйни пайтда олий таълим соҳасида бир қатор муаммолар сақланиб қолаётганини таъкидлаш лозим. Бу муаммолар нималардан иборат? Уларни ҳал этиш учун қандай тадбирларни амалга оширишимиз керак?\nАввало, соҳада давлат-хусусий шерикликни ривожлантириш, айниқса, ҳудудларда нодавлат олий ўқув юртларини ташкил этиш секин бормоқда. Мана, Фарғонада Корея билан, Хоразмда Малайзия билан ҳамкорликда олий ўқув юртлари ташкил этиляпти. Лекин, нима учун бошқа вилоятларда бундай ҳаракатлар сезилмаяпти?\nАксарият битирувчиларнинг билим ва малакаси меҳнат бозори талабларига жавоб бермаётганини ҳам тан олишимиз керак. Маҳаллий таълим муассасаларида инновацион фаолият ҳамда тадқиқот натижаларини амалиётга жорий этиш даражаси жуда паст. Тизимда илмий даражали ўқитувчилар улуши ўртача 37 фоиз экани бизни қониқтирмайди. Ҳудудларда бу кўрсаткич янаям паст даражада сақланиб қолмоқда.\nОлий таълим масканларини илмий лабораториялар билан жиҳозлаш, тизимда ахборот-коммуникация технологияларини қўллаш даражаси ҳам паст эканини қайд этиш лозим.\nСир эмас, бугунги пандемия жуда кўп соҳалар қаторида соғлиқни сақлашнинг илм-фан йўналишида ҳам ҳали билимларимиз заиф эканини кўрсатиб қўйди. Барчамиз бундан жиддий хулоса қилишимиз керак.\nОлий таълим тизимининг вазифаси фақат талабаларга дарс беришдан иборат эмас. Университет ва институтларимиз илм-фан соҳасида ҳам фаол ишлаши, ёшларни илмий ишларга, катта-катта лойиҳаларга жалб этиши керак. Ушбу муассасаларда илмий-тадқиқот ишларини янада ривожлантириш мақсадида илмий-техник дастурлар доирасида амалга ошириладиган лойиҳалар кўламини 3 баробар кенгайтириш, докторантурага қабул квоталарини 4 марта кўпайтириш зарур.\nБугун “рақамли иқтисодиёт” деган тушунча дунёда энг долзарб масалага айланганини барчамиз кўриб турибмиз. Айни пайтда ахборот технологиялари соҳасида чуқур билим ва малакага эга бўлган, улардан унумли фойдалана оладиган замонавий мутахассислар миллий иқтисодиётимиз учун ниҳоятда зарур. Барчамиз бу масалани чуқур англаган ҳолда, шу мақсадга эришиш учун жиддий ҳаракат қилишимиз шарт. Бу ишга бугун киришмасак, эртага кеч бўлади.\nВазирлар Маҳкамаси ушбу устувор вазифалар ижроси юзасидан алоҳида дастур ишлаб чиқиши зарур.\nЁдингизда бўлса, давлат раҳбари сифатидаги менинг биринчи учрашувим 2016 йил 30 декабрда мамлакатимиз академиклари билан бўлиб ўтган эди. Бу пайтда Фанлар академияси муаммолар гирдобига ботиб қолган, унга охирги сайловлар 1995 йилда ўтказилган эди. Оқибатда ўтган давр мобайнида академикларнинг сони 2 баробар қисқариб, 63 нафар академик қолган эди, холос.\nБиз академияни, таъбир жоиз бўлса, реанимация ҳолатидан чиқариб, соғлом, тўлақонли фаолиятга қайтариш учун зарур амалий чораларни кўрдик. 32 нафар янги академик сайланди. Фанлар академиясининг фаолиятини давлат бюджетидан молиялаштириш тизими йўлга қўйилди. Бир қатор илмий-тадқиқот институтлари ва марказлар фаолияти қайта тикланди. Жумладан, 40 та илмий лаборатория замонавий асбоб-ускуналар билан жиҳозланди. Ушбу мақсадлар учун биргина Фанлар академиясининг институтларига қарийб 300 миллиард сўм маблағ йўналтирилди.\nБиз жамиятимизда илм-фаннинг қадрини кескин ошириш, олимлар ва тадқиқотчилар учун шароит ва имкониятларни кенгайтириш йўлида жиддий ҳаракат қиляпмиз. Айни пайтда таъкидлаш лозимки, ўша учрашувда билдирилган аксарият вазифа ва топшириқлар бугун ҳам долзарб бўлиб, уларни тўлақонли амалга ошириш учун барчамиз масъулмиз.\nФанлар академияси, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги бир ой муддатда Ўзбекистонда илм-фан соҳаларини 2030 йилгача ривожлантириш концепцияси лойиҳасини киритсин.\nШахсан мен жонкуяр олимларимиз буюк аждодларимизнинг илмий анъаналарини муносиб давом эттирган ҳолда, илм-фанни тараққиётимизнинг драйверига айлантириб, мамлакат ривожига хизмат қиладиган муҳим кашфиётлар яратишларига ишонаман.\nБарчамиз яхши биламизки, инсоннинг онги ва дунёқараши, фикри ўзгармаса, жамият ўзгармайди. Жамият ўзгармаган жойда ҳеч қандай ижобий натижа ҳам, тараққиёт ҳам бўлмайди. Одамларнинг онгу тафаккурини ўзгартирувчи куч эса, ҳеч шубҳасиз, аввало, ўқитувчи-мураббийлар, олийгоҳ домлалари, илм-фан арбоблари, маданият ва санъат, адабиёт намояндаларидир.\nБугун биз яшаётган жамиятга янги фикр, янги ғоя, энг муҳими, ислоҳотларни амалга оширишга қодир бўлган янги авлод кадрлари керак. Албатта, халқимизнинг мардона меҳнати, ўқитувчи ва мураббийларнинг жонбозлиги туфайли таълим соҳасини тубдан модернизация қилиш бўйича кўп иш қилдик. Лекин ҳаммамиз яхши тушунамизки, булар – катта мақсад йўлида ташланган дастлабки қадамлар, холос.\nБарчангиз гувоҳсиз, бугун замон шиддат билан ўзгариб, барча соҳалар қатори таълим тизими олдига ҳам ўта долзарб ва мураккаб вазифаларни қўймоқда. Биз дунё миқёсидаги кескин рақобатга бардош бера оладиган миллий таълим тизимини яратишимиз зарур. Шу мақсадда, аввало, таълим масканларининг моддий-техник базасини, кадрлар салоҳиятини мустаҳкамлаш, дарсликлар ва ўқув қўлланмаларини замон талаблари асосида такомиллаштириш, ўқув дастурлари ва стандартларини оптималлаштириш, соҳа ходимларининг иш ҳақини босқичма-босқич ошириб бориш, уларнинг машаққатли меҳнатини муносиб қадрлаш бундан буён ҳам доимий эътиборимиз марказида бўлади.\nБугун мен, аввало, таълим-тарбия соҳаси фидойиларига, барча юртдошларимизга мурожаат қилиб айтмоқчиман: азиз дўстлар, биродарлар, агар интилсак, астойдил ҳаракат қилсак, ҳар қандай баланд маррани эгаллаш қўлимиздан келади. Биз маърифат борасида, таъбир жоиз бўлса, “илиги тўқ” халқмиз. Илм-фанга интилиш бизнинг қонимизда, бугунги тил билан айтганда, генимизда бор.\nҲаммамиз яхши тушунамиз, Учинчи Ренессанс пойдеворини яратиш –беш-ўн йилда бўладиган иш эмас. Бунинг учун, аввало, юзлаб, минглаб истеъдодли кадрлар, фидойи шахслар керак.\nБиз Худо берган истеъдодга парвариш зарурлигини, агар ўз вақтида шароит яратиб берилмаса, ҳар қандай иқтидор ҳам сўниб қолиши мумкинлигини яхши англаймиз.\nМана, Темурийлар даврини эслайлик, Ғазнавийлар, Хоразмшоҳлар, Навоийлар замонини ёдга олайлик. Агар давлат томонидан эътибор ва ҳомийлик бўлмаса, ижодий муҳит яратиб берилмаса,\nулуғ алломаларимизнинг салоҳияти бу даражада ёрқин намоён бўлмас эди.\nБугун давлатимиз томонидан илм-фан, таълим ва тарбия, маданиятни ривожлантириш учун қанча куч, қанча маблағ керак бўлса, ҳаммасини топамиз. Қандай имконият зарур бўлса – яратамиз.\nБаъзи одамлар, пандемия даврида шу гаплар зарурми, деб ўйлаши ҳам мумкин. Бундай тор қараш билан яшайдиган кишилар янглишади. Худо хоҳласа, коронавирус пандемияси ҳам эртами-кечми, албатта тарихга айланади.\nБу касаллик бошланган март ойидаёқ биз ушбу оғир синовдан муносиб ҳолда, янада кучли бўлиб ўтишимиз керак, деб ўз олдимизга улкан вазифа қўйган эдик. Бугун ана шу мақсадларимиз аста-секин амалга ошмоқда. Биз барчамиз улуғ аждодларимиздан ибрат олиб, уларга муносиб бўлиб, доимо эзгу орзу-интилишлар билан яшашимиз керак.\nБугунги фурсатдан фойдаланиб, мен йил бошида Олий Мажлисга йўллаган Мурожаатномадаги бир фикрга эътиборингизни қаратишни ўринли, деб биламан. Яъни: “Энг катта бойлик – бу ақл-заковат ва илм, энг катта мерос – бу яхши тарбия, энг катта қашшоқлик – бу билимсизликдир”.\nЧиндан ҳам, бугун биз улуғ ниятлар билан пойдевор қўяётган янги Уйғониш даври мамлакатимизда мана шундай улкан бойлик яратишга, халқимизнинг ҳаётини фаровон қилишга ва келгуси авлодларга ўзимиздан муносиб мерос қолдиришга хизмат қилади.\nИшонаманки, ўз тарихида не-не буюк ишларни шараф билан амалга оширган халқимизнинг интеллектуал ва маънавий салоҳияти, куч-қудрати ва олижаноб фазилатларига таяниб, ўз олдимизга қўйган улуғ ва эзгу мақсадларимизга албатта эришамиз.\nАзиз муаллимлар, муҳтарам домлалар!\nМен янги Ўзбекистонни – обод ва фаровон, демократик мамлакатни барпо этишда сиз, муҳтарам педагогларни, профессор-ўқитувчиларни ўзим учун энг катта куч, таянч ва суянч, деб биламан. Сизларнинг ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлган фаолиятингизни қўллаб-қувватлаш, сизлар учун муносиб меҳнат ва турмуш шароити яратиб беришни Президент сифатида ўзимнинг муқаддас бурчим, деб ҳисоблайман.\nСизларни қутлуғ байрамингиз билан яна бир бор чин юракдан табриклаб, барчангизга сиҳат-саломатлик, бахту саодат, масъулиятли ва шарафли фаолиятингизда муваффақиятлар, хонадонларингизга файзу барака тилайман.\nДоимо фарзандларингиз, шогирдларингиз, элу юртимиз ҳурмати ва ардоғида бўлиш бахти насиб этсин, азиз устозлар!


ЁШЛАР – КЕЛАЖАГИМИЗ ТАЯНЧИ - Амударё тумани ҳокимлиги расмий сайти\nЁШЛАР – КЕЛАЖАГИМИЗ ТАЯНЧИ\n13 ноябрь 2020, 15:26 Туман янгиликлари\n«Ўзбекистонни ривожланган мамлакатга айлантиришни мақсад қилиб қўйган эканмиз, бунга илм-маърифат ва инновация билан эриша оламиз. Бунинг учун, авваламбор, ташаббускор ислоҳотчи бўлиб майдонга чиқадиган, стратегик фикр юритадиган, билимли ва малакали янги авлод кадрларини тарбиялашимиз зарур. Шунинг учун ҳам, боғчадан бошлаб олий ўқув юртигача, таълимнинг барча бўғинларини ислоҳ қилишни бошладик.\nНафақат ёшлар, балки бутун жамиятимиз аъзоларининг билими, савиясини ошириш учун аввало илм-маърифат, юксак маънавият керак.\nИлм йўқ жойда қолоқлик, жаҳолат ва албатта, тўғри йўлдан адашиш бўлади. Шарқ донишмандлари айтганидек, “Энг катта бойлик – бу ақл-заковат, илм, энг катта мерос – бу яхши тарбия, энг катта қашшоқлик — бу билимсизликдир”.\nЗамонавий билимларни ўзлаштириш узлуксиз ҳаётий эҳтиёжга айланиши керак», - деган эди юртбошимиз.\nОхирги йилларда давлат олий таълим муассасаларининг бакалавриат таълим йўналишларига қабул тест синовлари жараёнлари, кўпчилик эътироф этганидек, анча шаффоф, ошкора ва адолатли ўтди. Бу, энг аввало, ҳукуматимиз раҳбариятининг ушбу соҳада олиб бораётган сиёсати, ислоҳотлари натижасидир.\nЖорий ўқув йили учун Қорақалпоғистон Республикасида 82 минг 397 нафар абитуриент онлайн рўйхатга олинган бўлса, шундан 67103 нафари тест синовлари орқали, 11 мингдан ортиғи ижодий имтиҳон асосида ўз билимини синовдан ўтказди.\nАбитуриентларнинг туманлар кесимида олий таълим муассасаларини (таълим йўналишларини) танлашида, асосан битирувчиларнинг қизиқишлари, шунингдек, ҳудудларнинг ихтисослашуви асосий роль ўйнамоқда. Давлатимиз раҳбарининг таълим соҳасида қабул қилаётган қарорлари ёшларимиз учун айни муддао бўлди. Хусусан, 2020 йил 27 февралдаги “Педагогик таълим соҳасини ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида” ПҚ-4623-сон қарори ёшлар учун жуда қувонарли янгилик бўлди.\nАмударё тумани бўйича жами 9086 нафар абитуриентлар (шундан 2382 нафари жорий йил битирувчилари) ўз ҳужжатларини онлайн рўйхатдан ўтказган бўлса, уларнинг аксарияти педагогика таълим йўналишлари, ветеринария, тиббиёт ва шу каби таълим йўналишларини танламоқда. Бу албатта ёшларимизнинг олий маълумотли етук кадр сифатида юртимиз ривожланиши учун ўз билимини, салоҳиятини сарфлаш учун қилаётган ҳаракатидир. Олий таълим муассасаларига ҳужжат топширган 9086 нафар абитуриентлардан 1036 нафари (11,4%) ўқишга тавсия этилди.\nОлий таълим муассасаларига кириш бўйича қабул қилинган ўзгаришлар, аввало, қабул жараёнини соддалаштириш, тест синовларининг янада очиқлиги, холислиги ва шаффофлигини таъминлаш, ёшларга имкониятлар яратиш тизимини тубдан яхшилашга хизмат қилади.\nМ.Абдуллаев, Давлат тест марказининг Қорақалпоғистон\nРеспубликасидаги бўлими бошлиғи


Греция расман "банкрот давлат" деб эълон қилинди\n06 декабр 2020, Тошкент вақти: 06:29\nЖума куни Греция расман банкрот давлат, дея эълон қилинди. Мамлакатнинг ўз қарзларини тўлолмаслигини Европа молиявий барқарорлик жамғармаси (EFSF) қайд этди.\nЯкшанба куни Грецияда бош вазир Алексис Ципрас тарафидан эълон қилинган ва парламент томонидан тасдиқланган референдум бўлиб ўтади. Унда фуқаролар “Кредиторлар таклиф қилган кескин иқтисодий чораларни қўллайсизми?” деган саволга “ҳа” ёки “йўқ” деб жавоб бериши керак бўлади.\nАфинада чиқадиган “Этнос” газетаси ўтказган сўров натижасига кўра, кредиторлар билан ҳамкорлик қилиш тарафдорлари ва бунга қарши бўлганлар сони қарийб тенг бўлиб турибди, айни пайтда сайловчиларнинг 12 фоизи бу борада ҳали якуний бир қарорга келмаган.\nЕвропарламент раиси Мартин Шулц юнонистонликлар кредиторлар билан ҳамкорлик ғоясини дастаклашига умид билдирди. Бу эса Ципраснинг истеъфосига олиб келиши керак.\nШулц Греция бош вазирининг “юнон халқини манипуляция қилганлиги” ва демагогик риторикадан фойдаланганлигини писанда қилиб, уни кескин танқид қилди.


Ушбу ўзгартириш қачондан кучга киритилган ва дорихона харидорга товар чекини бермаса қонунчиликда қандай чоралар белгиланган?\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 14 февралдаги ПҚ-2773-сон қарорига Вазирлар Маҳкамасининг 1994 йил 6 августдаги 404-сон қарори билан тасдиқланган Республика дорихона муассасаларида дори-дармонлар ва тиббий буюмлар сотиш қоидалари 8-2-бандлари билан тўлдирилди. Мазкур бандда "Дори-дармон воситалари ёки тиббиёт буюмлари билан бирга сотиб олувчига идентификацион маълумотлар (номи, дозаси, қадоқлаш, миқдори) билан бирга дори-дармон воситалари ёки тиббиёт буюмларининг номи, уларни берувчи шахсга оид маълумотлар, бериш санаси ва нархи кўрсатилган товар чеки берилади".деб белгиланган.\nРедакция от 21.04.2017\nПрезидентнинг 2017 йил 14 февралдаги ПҚ–2773-сон қарори билан киритилган ва дорихоналар томонидан касса чеки билан бирга сотиб олувчига товар чекини бериш бўйича ни назарда тутувчи мажбурият 2017 йил 20 феврал кунидан бошлаб кучга кирди.\nУшбу мажбуриятни бажармаслик дори-дармон воситалари қоидаларини бузиш деб ҳисобланади ва Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекси 164-моддасининг тўртинчи қисми бўйича жазоланади. Яъни фуқароларга энг кам иш ҳақининг 5 бараваридан 10 бараваригача, мансабдор шахсларга эса – 7 бараваридан 15 бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.\nБундан ташқари, фармацевтик фаолиятини тартибга солувчи конун ҳужжатларга риоя қилиш – ушбу фаолиятни лицензияшнинг талаблари ва шартларидан бири ҳисобланади. Шунинг учун, товар чекни бермаслик лицензияни тўхтатиш учун асос бўлиши мумкин.\nҚонун ҳужжатларини бузиши оқибатида лицензияси тугатилган дорихона муассасаларининг манзиллар реестри ва ходимлар реестрини шакллантирилади. Ушбу ходимларга 3 йил давомида ушбу соҳада ишлаш ҳам тақиқланади. Ходимлар реестрига киритилган маълумотлар улар киритилган вақтдан эътиборан 3 йил ўтганидан сўнг чиқариб ташланади)(Фармацевтика фаолиятини лицензиялаш тартиби тўғрисидаги Низомнинг 7-1- ва 29-бандлари).


Нос ҳамда сигарет чеккан одамнинг таҳорати бузиладими? | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\nНос ҳамда сигарет чеккан одамнинг таҳорати бузиладими?\n14.05.2018 10:00 7222\nАссалому алайкум ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳу. Саволим шундан иборат, нос ҳамда сигарет чеккан одамнинг таҳорати бузиладими?\nКўпгина ишончли замондош уламолар сигарет чекишни ҳаром дейишади. Аммо уни чеккан кишининг таҳорати кетмаслигини айтишган. Миср "Дорул-ифто" - фатво маҳкамасининг Фатволарида шундай дейилади: "Чекиш таҳоратни синдирмайди. Лекин сигарет чеккан киши намоз пайтида бошқаларга озор бермаслик учун, оғзини чайиб-тозалаб олиши мустаҳаб бўлади".\nНоснинг ҳукми ҳам сигаретникидек, балки ёмонроқдир. Чунки нос оғизни янада ифлослантиради.\n11:30 16.03.2019 6161


Ўзбекистонда кўчирмачиликка қарши сервис ташкил этилади | Futura – ҳаммаси ахборот технологиялари, маркетинг ва стартаплар ҳақида Ўзбекистонда кўчирмачиликка қарши сервис ташкил этилади – Futura – ҳаммаси ахборот технологиялари, маркетинг ва стартаплар ҳақида\n28 oktyabr 14:40\nЎзбекистонда кўчирмачиликка қарши сервис ташкил этилади\nЎзбекистонда кўчирмачиликка қарши сервис сайти аналоги ва ўзбек фильмлари портали ташкил этилиши ҳамда “Википедия”да республикада спортни ривожлантиришга оид саҳифаларни жойлаштириш режалаштирилмоқда. Бундай чоралар ҳукумат томонидан тасдиқланган 2022 йилгача интернетда миллий контентни ривожлантириш дастурида изоҳланган.\nҲужжат илм-фан ва таълим соҳасида плагиатга (кўчирмачилик) қарши курашишда рефератлар, мақола ва диссертациялар банкини ташкил этишни назарда тутади. 2020 йил июлигача илм ва таълим соҳасида маълумотларнинг ягона ахборот ресурсини ишга тушириш режалаштирилган.\nШунингдек, “Википедия”да Ўзбекистон спорт муассасалари ва таниқли спортчилари ҳақидаги саҳифалар, Узнетда “Спорт болалар нигоҳида” порталининг ҳам пайдо бўлиши кутилмоқда.\n2020 йил ёзига қадар миллий фильмлар порталини ҳамда минтақавий журнал ва газеталар каналларини машҳур интернет-мессенжерларда ташкил этиш режалаштирилган.\nУяли операторлар жанги: Beeline, Ucell ва UMS Ўзбекистонда нимани бўлиша олмадилар?\nУяли операторлар жанги: Beeline, Ucell ва UMS Ўзбекистонда нимани бўлиша олмадилар\n23 fevral 10:41\nНавоийда «миллий смартфон» тақдим қилинди. Вазир ёш мутахассис ихтиросига юқори баҳо берди (фото)\nWant create site? Find Free WordPress Themes and plugins.АКТ вазири Шуҳрат Содиқов раҳбарлигидаги ишчи гуруҳ Навоий вилоятида бўлиб, соҳа корхона ва ташкилотлари фаолиятини ўрганмоқда, деб ёзади Хабар нашри. Ишчи гуруҳ Бешработ туманлараро почта алоқаси ва Навбаҳор телекоммуникациялар боғламаларида, шунингдек, Навоий эркин индустриал-иқтисодий зонасидаги «TELECOM INNOVATIONS» ҳамда «TELECOM DEVICES PRO» қўшма корхоналарида бўлди. Вазирлик «Рақамли технологиялар ва […]\n12 mart 14:36\nМамлакат ичида ID-карталар паспорт ўрнини эгаллаши мумкин\n10 yanvar 12:29\nБепул ҳуқуқий маслаҳат берувчи портал ишга тушди\nWant create site? Find Free WordPress Themes and plugins.Бепул ҳуқуқий маслаҳат беришга мўлжалланган www.advice.uz портали расман иш бошлади. Бу ҳақда Адлия вазирлигининг “Ҳуқуқий ахборот” каналида маълум қилинди, деб ёзади Qalampir нашри. Портал орқали меҳнат, оила, ижтимоий ҳимоя, солиқ, уй-жой, соғлиқни сақлаш, транспорт ва бошқа соҳалардаги қонунчилик ҳақида маълумот олиш мумкин. “Advice.uz”да маълумотлар мазмуни аниқ ва […]\n1 мая 17:42\nШахсга доир маълумотлар тўғрисидаги қонун қабул қилинди\nWant create site? Find Free WordPress Themes and plugins.Шахсга доир маълумотлар тўғрисидаги Қонун Президент томонидан имзоланди, деб Адлия вазирлигининг “Ҳуқуқий ахборот” канали ёзмоқда. Қонунга мувофиқ, шахсга доир маълумотлар жисмоний шахсга тааллуқли бўлган ёки уни идентификация қилиш имконини берадиган, электрон тарзда, қоғозда ва (ёки) бошқа моддий жисмда қайд этилган ахборот ҳисобланади. Қонун билан Ҳукумат ҳузуридаги Давлат […]\n3 iyul 11:38\nЎзбекистонда энг кўп ўқилидиган китоблар рейтинги эълон қилинди\nWant create site? Find Free WordPress Themes and plugins.Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонасида фойдаланувчилар томонидан энг кўп мутолаа қилинган 10 та китоблар рейтингини чоп этди, деб ёзади Repost нашри. Рейтинг 2018 йилнинг сўнгги 6 ойи учун тузилган бўлиб, у китоблар, газета ва журналларни ўз ичига олади. Биринчи учталикни Александр Дюманинг «Граф Монте-Кристо», […]\n13 iyul 11:27\n“Яндекс” Самарқанднинг виртуал картасини яратмоқда\nYouTube платформасининг қўшимча функциялари Осиё бўйлаб тарқалмоқда\n«Яндекс» курьер-роботни намойиш этди\n“Tashkent International University” халқаро университети очилади\nХодимларга тўғри танбеҳ бериш бўйича 10 та маслаҳат\nOnePlus 8 моделининг жонли суратлари пайдо бўлди\nБлогерлик – ўткинчи тренд\nWSJ: Google шахсий маълумотларни тўплаш учун махфий лойиҳа устида ишламоқда


Пикулина ўзига тазйиқлар бўлаётганини рад этмоқда\nФеруза Мустақил электрон оммавий ахборот воситаларида Ўзбекистондаги “С-Монитор” ноҳукумат тадқиқот маркази тезда ёпилиши мумкинлиги тўғрисида маълумотлар тарқатилмоқда.\nМаълумотларда айтилишича, мазкур марказ раҳбари Марина Пикулинага мамлакат Ташқи ишлар вазирлиги раҳбарияти томонидан қаттиқ тазйиқ ўтказилмоқда. Бунга марказнинг “Нобель мукофотига номзод минг аёл” халқаро лойиҳаси бўйича иш олиб бораётгани сабаб бўлган.\nЯқинда Интернетда эълон қилинган “Аёлларни хушламайдиган шахс. Элёр Ғаниев “1000 аёл”га қарши” сарлавҳали мақолада халқаро лойиҳа бўйича Ўзбекистондан Нобель мукофотига номзод аёллар билан матбуот анжумани ўтказилишига ТИВ қаршилик кўрсатгани баён этилади. Мақола муаллифи Вадим Ляганов шу мисолда Ўзбекистон ТИВни мамлакатда фаолият кўрсатаётган халқаро ва хорижий демократик ташкилотларга қарши қатағон сиёсатини олиб бораётганликда айблайди.\nБироқ, қизиғи шундаки, “С-Монитор” маркази раҳбари М.Пикулина электрон ОАВда пайдо бўлаётган бу каби хабар уйдирмадан бошқа нарса эмаслигини айтмоқда.\n“Мақолада айтилганидек, ташқи ишлар вазири ҳузурига борганим ҳам, у мени сўроқ қилгани ҳам йўқ. Бу ҳақдаги хабарлар бўҳтон. Мен бундай миш-миш ва уйдирмалар кимга кераклигидан таажжубдаман”, - деди “Озодлик” мухбири билан суҳбатда М.Пикулина.\nУ Вадим Лягановга ташкилоти ва ўзига тазйиқ бўлаётгани тўғрисида келтирилган маълумотларни бермаганини билдирди.\nШу билан бирга, М.Пикулина ҳақиқатан ҳам Ўзбекистонда Швейцариянинг “Нобель мукофотига номзод 1000 аёл” лойиҳасига ижобий қаралмаётганини таъкидлади.\n“Охирги пайтларда биз олиб бораётган лойиҳа атрофида носоғлом ахборот муҳити юзага келди, - деди М.Пикулина. - Бу лойиҳа аслида тинчликни мустаҳкамлаш ва аёллар мақомини кўтаришга қаратилган. Бироқ, минг афсуски, бизга Ўзбекистон матбуоти орқали бу лойиҳанинг мақсади фақат мамлакатда аёлларнинг фаоллигини ошириш, уларнинг жамиятдаги мавқеини юксалтиришдан иборат эканини тушунтиришга имкон берилмади. Биз тўғримизда ҳаққоний ва холис ахборотлар йўқлиги лойиҳамиз ҳақида турли салбий фикрлар пайдо қилди ва Ўзбекистон расмийлари лойиҳамизни ижобий қабул қилмади”.\nМ.Пикулинанинг таъкидлашича, у раҳбарлик қилаётган “С-монитор” ташкилотининг “Нобель мукофотига номзод 1000 аёл” лойиҳасига мутлақо алоқаси йўқ. Унинг ёпилиш-ёпилмаслиги лойиҳа билан боғлиқ эмас. Ҳозир Тошкент шаҳри адлия бошқармаси марказнинг фаолият муддатини чўзиб бериш учун лозим баъзи қўшимча ҳужжатлар талаб қиляпти.\nМ.Пикулина бу масала яқин орада ижобий ҳал этилишига умид билдирди.\n“Озодлик” мухбири юқорида эслатилган мақола муаллифи В.Ляганов билан ҳам суҳбатда бўлди. Унинг айтишича, мақола келтирилган маълумотларни айнан М.Пикулинадан олган. Аёл маълумот берганини инкор этаётганига сабаб эса унинг ўзига бўлаётган тазйиқлардан чўчиб қолганидир.


“Бир ойлик хизматни текин қилиш ёки буткул йўқотиш лозим…” - EFFECT.UZ\n“Бир ойлик хизматни текин қилиш ёки буткул йўқотиш лозим…”\n. 14:04 | 10.10.2021\nЖурналист Нурбек Алимов Армия тизими ҳақида гапирар экан, бир ойлик хизматни мутлоқ текин қилиш ёки умуман йўқотиш кераклигини айтиб ўтди. Шунингдек, мазкур тизимдаги коррупцион ҳолатлар ҳам қуйида келтириб ўтилган.\n“Армияга бориш тизимини қачон ислоҳ қиламиз?\nКонституциядан мажбурий харбий хизмат деган нарсани чиқариб ташлаб, “ватан чақирганда келиш” деган нарсага ўхшаш бирнарса киритиш керак. Конституциядаги шу модда просто безак холос.\nАрмия давно де факто мажбуриймас. Армияга кетиш эса коррупцияхона.\nКаримов армияни пресстижини шу даражада кўтариб кетганки унда ҳизмат қилишни истовчилар сони керакли контингент сонидан кўп. Ўша конституциядаги модда муқобил хизмат орқали бир ой ёнингдан соққа тўлаб хизмат қилишни легаллаштириб берган. Бу жуда ғалати нарса.\nШу бир ойлик хизматни ҳам йўқотиш керак ёки текин қилиш керак. Биз, катта ҳисобда Иккинчи жаҳон уруши давридан бери бирорта давлат билан уруш ҳолатида эмасмиз ва бўлмадик. Атрофимизда бўрилар йўқ. Толибонниям тилини топяпмиз.\nВоенкомат еса ёш йигитлар учун қўрқинчли туш, бир ойликка пул тўла, қамаласан деган военкомлар ҳам бўлган бир пайтлар. Уларда квота, план борми нима бало худди банкдан келган кредитор коллектор каби тақиб қилишади.\nЁки ростдан ҳам мажбурий қилиб ҳаммани харбий хизматга опкет ёки шу тизимни бекор қил ватан”, – дейди Алимов.\nКоррупция тўғрисидаги янги қарор лойиҳаси муҳокамага қўйилди


«Муҳаммад Солиҳ ҳам, Халқ манфаатлари партияси ҳам эмас». Жаҳонгир Отажонов ким унга президент бўлишга мотивация берганини айтди - 6 Октября 2021 - BEPUL MP3 KO'CHIRISH, VIDEO KLIP, FOTO SURATLAR, YANGI\nЧетверг, 2021-10-28, 7:43 PM\nГлавная / Bosh sahifa » 2021 » Октябрь » 6 » «Муҳаммад Солиҳ ҳам, Халқ манфаатлари партияси ҳам эмас». Жаҳонгир Отажонов ким унга президент бўлишга мотивация берганини айтди\n«Муҳаммад Солиҳ ҳам, Халқ манфаатлари партияси ҳам эмас». Жаҳонгир Отажонов ким унга президент бўлишга мотивация берганини айтди\n«Муҳаммад Солиҳ ҳам, Халқ манфаатлари партияси ҳам эмас». Жаҳонгир Отажонов ким унга президент бўлишга мотивация берганини айтди.\nХонанда Жаҳонгир Отажонов президент бўлишга мотивация берган инсон ким эканини ва бу мақсадидан қайтмаганини айтди.\nУнинг таъкидлашича, ҳозирда «Эрк» партияси лидери Муҳаммад Солиҳ билан алоқаси йўқ. Презитент бўлишга интилишига эса амалдаги Президент Шавкат Мирзиёев сабабчи эканини айтган.\n«Зотан мен сиёсатга бировнинг маслаҳати билан кириб келмаганман. Амалдаги президент менга мотивация берган. Чунки у амалдаги сайловлар мустақил тарзда бўлади деб айтган. Бошқа ҳеч ким: на Муҳаммадсолиҳ, на бошқа бир муҳолифлар, ёки Халқ манфаатлари партияси бу масалада маслаҳат бермаган. Мен ўзи бировнинг маслаҳатига қараб иш қилмайман, қалбимга қулоқ тутаман. Кўпчилик бировнинг гапини гапиряпти деб ўйлайди. Унақа эмас. Мен ортга қайтмадим, вақтинча чекиндим. Чунки ҳаётга реал қараш керак, битта ўзим ҳеч нара қила олмайман», дейди Жаҳонгир Отажонов.


Фарзандингизга огоҳ бўлинг! Икки ёшли қизчанинг ҳаётдан кўз юмишига сабаб… – Mulohaza.uz\nФарзандингизга огоҳ бўлинг! Икки ёшли қизчанинг ҳаётдан кўз юмишига сабаб…\nҚизи билан содир бўлган фожеадан сўнг, она барчани фарзандларига эътиборли бўлишга чақирмоқда.\nОклохомада 2 ёшли қизалоқ шифокорларнинг таъкидлашича, тугмадан кичикроқ ҳажмдаги батарейкани ютиб юбориб икки соат ичида вафот этган.\nКент Вайснинг сўзларига қараганда, унинг набираси Брианна Флорер охирги бир неча кунларда ўзини ёмон ҳис этган, бироқ ҳамма буни ундаги ҳарорат сабабли деб ўйлаганлар. Бироқ бир неча кундан сўнг қизалоқ кўкариб, қон қуса бошлаган. Брианнанинг ота-онаси Браян ва Стефани Флорер тез ёрдам чақириб, уни тезликда касалхонага олиб боришган. Қизалоқни тезкор жарроҳлик амалиётига тайёрлашган, бироқ у бу амалиётдан тирик чиқмаган.\nРентген текшируви натижасида Брианнанинг тугмадан ҳам кичикроқ ҳажмдаги батарейкани ютиб юборгани аниқланган.\nШундай кичкина буюм бир инсонни ҳаётдан олиб кетиши мумкинми дерсиз, у нафақат бир норасидани ҳаётига нуқта қўйди, балки бутун бир оиланинг бир маромдаги ҳаётини ўз измидан чиқариб юборди. Шундай экан, эҳтиёт бўлайлик болаларимизнинг қизиқувчанлиги қандай якун топишини ҳеч қачон олдиндан била олмаймиз, ахир.\n– Жарроҳлик амалиёти икки соат давом этган бўлсада, набирамизнинг ҳаётини сақлаб қола олмадилар, айтишларича, ички қон кетишини тўхтатишнинг иложини топа олмаганлар, шифокорлар батарейка ошқозон орқали унинг артериясини куйдириб ташлаганини аниқлашган. Энди ҳаммаси яхшилана бошлади деганларида, икки дақиқадан сўнг унинг жони узилган… Биз ҳеч биримиз у қачон бу матоҳни ютиб юборганини ақлимизга сиғдиролмаяпмиз, – дейди Брианнанинг буваси.\nNewsOK информацион порталининг хабар беришича, 2015 йилдан буён кичик ҳажмдаги батарейкалар билан боғлиқ 53 та ҳолат рўйхатга олинган. Лекин уларнинг ҳеч бири ўлим билан боғлиқ эмас.\nОклохома маълумотлар маркази котиби Ренди Бадилонинг аниқлик киритишича, батарейка овқат ҳазм қилиш тизимида тиқилиб қолмаса, ҳеч қандай зарарсиз чиқиб кетади. Бироқ овқат ҳазм қилиш органларида тиқилиб қолса, очилиб кетиши гидроксид моддасини чиқариб юбориши ва ички органлар куйишига олиб келиши мумкин.\nБрианнанинг буваси Кевин Флолер набирасининг хотирасига GoFundMe саҳифасини яратди. У ерда кўпчилик қизнинг оила аъзоларига ҳамдардлик билдириш билан бирга шунга ўхшаш воқеалар билан бўлишмоқдалар. Ота-оналарни фарзандларига эътиборли бўлишга чақирмоқдалар.\nКўрилган : 3 961\nШукр қилиб яшайлик\nКўзларингиз саломатлигингиз ҳақида гапириб бериши мумкин


Ўзбекистоннинг нохолис судлов тизими қурбонига айланган собиқ дипломат | Eurasianet\nҚодир Юсупов (шахсий архивидан олинган сурат)\n3 Декабр куни эрталаб Тошкент метросининг Пушкин бекатига кириш учун пастга тушишдан аввал, Қодир Юсупов қўл телефонидаги Телеграм иловасини очди ва уч боласига хабар юборди.\nҚисқа хабарда, ўн йиллар давомида руҳий касаллик билан курашган, Юсупов оиласини яхши кўришини, лекин чарчагани ва бунинг барчасига барҳам беришга қарор қилганини айтди.\nЎн дақиқадан кейин, соат 08:45 да, 66 ёшга тўлган бу киши ўзини темир йўл устига ташлади. У ўмров суягини синдирди, бошидан жароҳат олди, лекин тирик қолди.\nУндан кейинги соатларда бўлиб ўтган воқеаларнинг тафсилотлари мужмал. Юсупов Ўзбекистон дипломатик хизматининг истеъфодаги юқори мартабали ходими бўлгани туфайли унинг ўз жонига қасд қилишга уриниши дарров хавфсизлик органларининг эътиборини ўзига тортди.\nКасалхонада тиббий ёрдам олаётиб ва ҳали чуқур депрессия ҳолатида бўла туриб, Юсупов КГБ нинг ворис агентлиги бўлмиш Давлат Хавфсизлик Хизмати, ёки ДХХ, ходимлари томонидан сўроққа тутилди. Камида беш-олтита ҳуқуқ тартибот ходимлари Юсуповнинг палатаси атрофида ва ундан сўнг у кўчириб ўтказилган алоҳида хона ичида у ёқдан бу ёққа юришарди.\nТахминан кечки соат 9 дан кейин, соатлаб давом этган сўроқдан сўнг, Юсупов, куннинг аксарият қисмини касалхонада ўтказган кенжа ўғли Темурни кровати ёнига чақирди. Икки ДХХ ходими қулоқ эшитадиган масофада туришарди. Бир оҳангда гапириб, Юсупов ҳайратда қолдирадиган бир нарсага иқрор бўлди. У 2015 йилдан буён ойига 1 000 АҚШ доллари олиш эвазига номаълум ғарб ҳукумати учун айғоқчилик қилиб келаётганини айтди.\nТемур булар азобланаётган, ҳолдан тойган ва қўрқиб кетган одамнинг чалкашиб кетган сўзлари эди деб ҳисоблайди.\n“Отамнинг эс-ҳуши аниқ жойида эмас эди. Агар у ҳодиса рўй беришидан аввал тўғри фикрламаётган бўлса, у содир бўлганидан сўнг фикрлаши яхшироқ бўлиб қолмаган эди,” деди у Eurasianet билан бўлган суҳбатда. “Менинг фикримча ўша терговлар маълум бир нуқтага етганда уни, умуман олганда, синдирди ва улар қандайдир бир маънода уни менинг олдимда иқрор бўлишга мажбурлашди.”\nҲукумат айтилган гапларни ўта жиддий қабул қилди. Шундай қилиб 2009 йил дипломатик хизматдан истеъфога чиққан Юсупов давлатга хиёнат қилишда айбланиб июнь ойидан бери ёпиқ эшиклар ортида суд қилинмоқда. Учинчи суд эшиттириши 12 июлга белгиланган.\nЮсуповга декабрда айблов қўйилиши ва суд жараёни ўртасидаги, инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари таъбири билан айтганда процессуал суд жараёни тартибининг қўпол бузилишлари каталоги деб тасвирлаган, танаффус Ўзбекистон ислоҳотчи қадриятларга қучоқ очмоқда деган сўзларга жиддий путур етказадиган бўлиб турибди.\nТерговчиларнинг шубҳали ҳатти ҳаракатлари биринчидан кунданоқ, Юсуповни мажбурлаб айбига иқрор қилдирганларидан, бошланган. Бир хавфсизлик хизмати ходими собиқ дипломатнинг уйига бостириб кириб, унинг қизига ноутбукни бериши учун босим ўтказган. Унинг телефонини касалхонада мусодара қилиб олиб қўйишади.\nЭртаси куни терговчилари изларини йўқ қилишга уринишди.\n“Улар менга биз телефонни ва отамнинг ноутбукини ўз ихтиёримиз билан бердик деб ёзилган тилхатни беришга уринишди. Мен ‘Узр, биз бунга имзо қўймаймиз. Бу ихтиёрий бўлгани йўқ. Сиз аслида бизни мажбур қилдингиз’ деб айтдим” деди Темур.\n10 декабрга келиб, 67 ёшга тўлишидан бир ҳафта олдин, Юсупов тергов изоляторига ўтказилди. Унинг оиласи бу ҳақида уни кўришга келганларидан кейин касалхона ходимларидан билишди.\nҚодир Юсупов оиласи даврасида (шахсий архивидан олинган сурат)\nАйнан ўшанда давлат томонидан тайинланган адвокат Шаҳзод Шарипов пайдо бўлди. У Юсуповнинг оиласига 11 декабр куни телефон қилиб бу иш учун тайинланганлигини маълум қилди.\nЮсуповнинг оиласидагилар Шарипов ҳақида аввал ҳеч ҳам эшитмаганлари учун шубҳаланишди. Бироқ, бу каби жиноий жавобгарликка тортилган бошқалар у ҳақида эшитишган.\nЖурналист Бобомурод Абдуллаев ҳукуматни ағдаришни режалаштиришда айбланиб 2017 йил сентябрида хибсга олинганида Шариповни унга мажбурлаб беришган эди. Ҳукумат вакиллари Абдуллаевнинг ўз адвокатини тайинлашга уринишига куч ишлатиб қаршилик кўрсатишган.\n“[Шарипов] мендан терговчилар менга имзолашим учун берган барча ҳужжатларга имзо чекишимни талаб қилди. Яъни, у ДХХ нуқтаи назарини ёқлаётган оқловчи адвокат эди,” деди Абдуллаев Eurasianet билан бўлган суҳбатда. “Шарипов мендан ҳамма нарсага иқрор бўлишимни талаб қилди.”\nАбдуллаев доим ўзига қўйилган айбловларни батамом рад этиб келган, ва ҳукумат ўзининг шов-шувли айбловларини омма олдида асослашга ҳеч қачон интилмаган. (У 2018 май ойида айбдор деб топилган ва озод қилинган.)\nТергов пайти келганида Шарипов ҳеч ҳам кўринмас эди.\n“У умуман иштирок этмас эди,” деди Абдуллаев. “У ҳатто жиноят қидирув департаментига ҳам келмасди.”\nБу ҳикоя Юсупов тушиб қолган ҳолатга бехато тўғри келади.\nТемур Юсупов Шариповга отасининг руҳий беқарорлик тарихини омил сифатида кўрсатиб ўтишни таклиф қилганида адвокат буни эътиборга олмади.\n“У шунчаки бунинг аҳамияти йўқ деб жавоб берди,” деди у.\nШариповнинг сусткашлигидан жаҳли чиққан оила бошқа вакил излай бошлади ва Аллан Пашковскийда тўхташди.\nБироқ Пашковскийга бир неча маротаба Юсупов билан кўришиш имконияти рад этилди. Тергов изоляторидаги расмийлар учун таъмирлаш ишлари, йил охиридаги таътиллар ва бюрократик тўсиқларни сабаб сифатида рўкач қилиб адвокатни яқинлаштирмадилар.\nФақат 4 январдагина Пашковский Юсуповни кўриш имкониятига эга бўлди. Унинг қаршисида исқирт ва шахсий гигиенасига риоя қилишга қийналаётган одам турарди. Юсупов юзининг фақат бир тарафидаги соқоли олинган эди.\nМахбус унга нима бўлаётганини қай даражада идрок қила олиши номаълум эди. Бир ойдан ортиқ вақт мобайнида Юсуповда, у ҳар куни мунтазам равишда кечки соат роппа-роса 9 да қабул қиладиган кучли антидепрессант, эсциталопрам дозасини олиш имконияти бўлмади. Шифокорлар эсциталопрам дозасининг бир марта қолиб кетиши касалнинг қайталаниши, ва шизофрения ташҳиси қўйилган Юсупов ҳолатида уйқусизлик ҳуружлари, ўз жонига қасд қилиш ҳаёллари ва номақбул ҳулққа олиб келиши мумкинлигини айтишади.\n“Бу қийноқнинг яна бир шакли, чунки у бу дорини қабул қилиши керак. У зомбига ўхшаб кетаётган эди,” деди Темур.\nЁнида терговчи ўтирган Юсупов Пашковскийга ичида унинг юридик хизматларини рад этаётганлиги айтилган хатни узатди.\nХатнинг санаси 27 декабр, улар учрашишидан бир ҳафта олдинги сана эди. Ўзбекистон қонунчилиги бўйича мижоз ўз адвокатини ишдан бўшатишидан олдин камида битта яккама-якка консультация ўтказилиши лозим.\nФақат 17 январдагина ДХХ тергов изолятори Юсуповнинг эсциталопрам дозаларини қабул қилди.\nКейинги ойлар мобайнида, Юсупов мисли кўрилмаган даражада кўп маротаба сўроқ қилинди. У кейинчалик унинг терговчилари қатор психологик қўрқитиш усуллари, жумладан қамоқ жазоси ва турмуш ўртоғи ва болаларини зўрлаш кабиларни қўллашганини айтди. Инсон ҳуқуқлари ҳимоячиларининг айтишича бу ҳолат ва дорини мунтазам равишда қабул қилмаслик биргаликда қийноқ билан баробар.\n“Юсупов иши ойлаб давом этган қийноқ, маслаҳат олишга рухсат йўқлиги ва шифокорлар Юсуповнинг руҳий касаллигини даволашда ўта муҳим деб айтган дорини олишга рухсат бермаслик каби инсон ҳуқуқлари бузилишларининг энг ёмон кўринишларининг мисолидир,” деди Хьман Райтс Вотч нинг Марказий Осиё бўйича тадқиқотчиси Стивен Свердлов. “Шунинг ўзгинаси Юсуповга қарши очилган ишни тўхтатиш зарурлигига асос бўла олади.”\nИюнда бош прокурор муовини Эркин Юлдашев журналистларга Юсупов қийноққа солинаяпти деган даволар асоссиз деб айтди.\n“Биз махсус прокуратура текширувларини ўтказдик, ва уларнинг натижаларига бўйича... ҳеч қандай психологик ёки жисмоний босим ўтказиш ҳолатлари бўлмаганлиги аниқланди,” деди у.\nЮлдашевнинг гапидан ўша текширувлар қайси даврларни ўз ичига олгани тушунарсиз эди.\nАдвокат Шариповга келадиган бўлсак, Абдуллаев ҳикоясининг акс садоси каби, у афтидан бирорта ҳам сўроқда қатнашмаган. Eurasianet нинг Шарипов билан боғланиб ундан ўтган воқеалар бўйича фикрини олишга бўлган кўплаб уринишлари бесамара кетди.\nФақат апрель ойининг охирига келиб, ҳатто шу кунга қадар яқин қариндошлари билан бевосита мулоқот қилиш имконияти бўлмаган, Юсупов ахири Пашковскийни ўз вакили бўлишини хоҳлаши тўғрисидаги истагини етказиш имкониятига эга бўлди. Бундан кейин қисқа вақт ўтиб терговлар тугади.\nҚўйилаётган айбловлар суд жараёни махфийлик ниқоби остида ўтаётганини англатади. Юсуповнинг турмуш ўртоғи ва фарзандлари суд эшиттиришларида иштирок эта олмаяптилар. Пашковскийнинг суд жараёни ҳақида гапириш ваколати йўқ. Гувоҳлар рўйхатида тахминан 10 та исм бор. Фақат терговчилар, юристлар ва суд расмийларигина Юсупов айнан нима қилганликда айбланаётганлигини билишади.\nЮсупов қандай қилиб давлатга хиёнат қилиш айбловига дуч келиб қолганини ҳатто тахмин қилиш ҳам қийин.\nУ ўтган ўн йиллик ичида бирор бир давлат лавозимида ишлаганлиги ҳақида маълумот йўқ. Терговчиларнинг таъкидлашига қараганда унинг айғоқчилик деб аталмиш фаолияти 2015 йилдан бошланган. Арабшунос сифатида совет даврида, 1970 йилларда, дипломатик корпусга қўшилган Юсупов шак-шубҳасиз ДХҚ нинг эътиборини тортган бўлса керак. Бироқ у ўғилларига ўтмишда уни ёллашга бўлган уринишларни рад этганини айтган эди\n1990 йиллар бошида у Москвада таҳсил олишни давом эттирди ва кейин Европада нуфузли лавозимларни эгаллади, жумладан Ўзбекистоннинг Бирлашган Қиролликдаги миссиясида элчи муовини бўлиб фаолият юритди.\nОиласининг сўзларига қараганда, нафақага чиққандан сўнг унинг жамоатчилик ишлари Ўзбекистонга инвестиция киритишни осонлаштириш ва уни илгари суришга йўналтирилган нодавлат фаолиятга қаратилган эди.\nТошкентнинг бугунги кунда барча имкониятларни ишга солган ҳолда ўзининг адлия тизими ва бошқа бошқарув соҳаларини тубдан кўриб чиқиш бўйича қилаётган ваъдалари орқали чет эл капиталини жалб қилишга уринаётганини эътиборга олинса, бу сўнгги детал истеҳзоли кўринади.\nЮсуповнинг ўтмишда дипломат сифатида фаолият юритгани туфайли ҳам у бошидан кечираётган оғир синовларга маълум бир даражада халқаро ҳамжамиятнинг эътибори қаратилди.\nГрег Хэндз, Бирлашган Қироллик парламенти аъзоси, The Telegraph газетасига “Британия ҳукумати бу ишни яқиндан кузатиб боришда давом этмоқда” деб айтди. Бироқ, Британия ташқи ишлар вазирлиги бу иш бўйича изоҳ бера олмаслигини айтган.\nХэндз Ўзбекистон ташқи ишлар вазири Абдулазиз Камилов билан 9 июл куни Лондонда учрашган бир гуруҳ Британия қонунчиларидан бири эди. Юсуповнинг иши учрашувда кўтарилдими ёки йўқми буниси номаълум.\nОммавий ахборот воситалари эркинлиги учун глобал конференция деб номланган анжуманга иштирок этиш учун бу ҳафта Бирлашган Қиролликка келган Камилов каби расмийлар чет элликлар орасида Ўзбекистон ҳақидаги оптимизмни ошириш учун барча саъй-ҳаракатларни амалга ошираётган бир пайтда, бу сага мамлакатда пессимизмни пайдо қилиш эҳтимоли катта.\nТемур Юсупов отаси билан содир бўлган воқеа унинг адолат қарор топиши мумкинлигига бўлган ишончига путур етказди. Унда отаси оқланишига умид йўқ. Кутиш мумкин бўлган энг катта нарса бу суд Юсуповга уй қамоқ жазоси шароитида, 20 йилгача бўлиши мумкин бўлган, ўз жазо муддатини ўташга рухсат бериши, деди Темур.\n“Мана шу бутун бир жараёндан кейин, мен Ўзбекистондаги адлия тизимининг мустақиллигига ҳеч бир муболағасиз заррача ҳам ишонмайман,” деди у.


Шавкат Мирзиёев пойтахтимиздаги «Aкfamedline» тиббиёт марказида бўлдиHaqida.net\nHome Mahalliy Шавкат Мирзиёев пойтахтимиздаги «Aкfamedline» тиббиёт марказида бўлди\nПрезидентимизнинг «Соғлиқни сақлаш соҳасида хусусий секторни янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори хусусий тиббиёт муассасаларига кенг имкониятлар очди.\nПойтахтимизнинг Олмазор туманида жойлашган «Aкfamedline» тиббиёт маркази шундай масканлардан бири.\nМазкур тиббиёт маркази лойиҳаси жорий йилнинг 21 апрель куни тақдим қилинган бўлиб, давлатимиз раҳбари уни замонавий асбоб-ускуналар билан жиҳозлаш, бу ерда юқори малакали мутахассисларнинг ишлашини ташкил қилиш бўйича топшириқлар берган эди. Ўтган вақт мобайнида қуриб фойдаланишга топширилган тиббиёт марказининг умумий майдони 2 гектар бўлиб, 5 блокдан иборат. 12 қаватли замонавий бино 160 ўринли стационарга эга.\nХусусий тиббиёт марказлари қанча кўп бўлса соҳада рақобат бўлади, рақобат бор жойда хизмат сифат юқори бўлиб, нарх арзонлашади. Бу эса энг муҳим жиҳатдир, деди Президентимиз. Одамлар тиббиёт масканига унинг чиройли бинога қараб эмас, мутахассисларнинг юқори малакаси бўйича баҳо беради. Бу марказда малака оширган мутахассислар вилоятларга бориб аҳоли саломатлиги мустаҳкамлаш йўлида самарали меҳнат қилиши зарур.