Репродуктив (ҳосил) органлари - И.Ҳ.Ҳамдамов, С. Б. Мустанов, Э. И.Ҳамдамова, Г. А. Сувонова ботаника и.Ҳамдамов,...\nГ 4 5 -расм. Гул\n46-расм. Гулнинг тузилиши (гулқўрғонли ва гулқўрғонсиз гуллар)\n47-расм. Ҳар хил шаклли гултожлар\n4 Б 8-расм. Чангчи, чанг ва уруғчининг тузилиши\nБир жинсли ва икки жинсли гуллар.\n50-расм. Моноподиал мураккаб тўпгуллар\n51- расм. Симподиал тўпгуллар\nМикроспорогенез ва эркак гаметофитнинг ривожланиши. Чангчи (андроцей), унинг етилиши ва тузилиши.\n53- расм. Оталик гаметофитининг ривожланиш схемаси\nМикроспора, унинг тузилиши, ҳосил бўлиши (микроспорогенез).\nЭркак гаметофитниг ривожланиши.\nРепродуктив (ҳосил) органлари\nЁпиқ уруғлилар жинсий кўпайиши жиҳатидан бошқа ўсимликларга қараганда юқори босқичда туради. Уларда жинсий кўпайиш учун махсус репродуктив (ҳосил) органлари - гул ҳосил бўлади.\nГулда жуда мураккаб ва муҳим ривожланиш: микро ва макроспорогенез, чангланиш, уруғланиш ва меванинг ҳосил бўлиш жараёнларини кузатиш мумкин. Гулбанди гулни пояга бириктиради. Бир хил ўсимликларнинг гулларида гулбанди бўлмайди. Бундай гулларга ўтиргич гул дейилади. Иссиқсевар ўсимликларда гулбанди узун бўлади. Гулбандининг юқори қисми кенгайиб гул ўрнини ҳосил қилган. Гул ўрни, яъни чўзилган, бўртган, текис ёки ботиқ бўлиши мумкин.\nГул ўрнига гулкоса, гултож, чангчи ва уруғчилар жойлашган.\nГул қўрғони оддий (perigonium) ёки мураккаб бўлади. Гул қўрғони ҳосил қилувчи бир хил рангли баргларнинг неча қатор бўлиб жойлашишидан қатий назар оддий гулқўрғони дейилади. Оддий гулқўрғонли гуллар гултожисимон ёки гулкосасимон бўлади. Оддий гулқўрғоннинг гул барглари яшил рангда бўлса, бундай гуллар гулкосасимон дейилади ва бунга лавлаги (Beta vulgaris), отқулоқ (Rumux), изень (Kochia prostrata) ва бошқа ўсимлик гулларини мисол қилиш мумкин. Оддий гулқўрғоннинг гулбарги ҳар хил рангларда (сариқ, қизил, бинафша, пушти, кўк ва ҳоказо) бўлса, улар гул тожсимон дейилади. Бу гуруҳга лола (Tulipa), бойчечак (Gagea), чучмома (Ixiolirion), гулсафсар (Iris), ширач (Erumurus) каби ўсимликларнинг гуллари мисол бўлa олади(46-расм).\nГ улкоса. У гулкоса баргларига эга. Гулкоса барглари гулни ғунча вақтида ташқи томондан ўраб туради. Гулкоса баргчаларида хлорофилл доначалари бўлганлиги сабабли қўшимча фотосинтез органи ҳисобланади.\n45-расм. Гул: А – зигаморф (нотўғри),\nБ – актиноморф (тўғри), В – ассимитрик\nгул (канна гули).\nултож. Гултожбаргларининг йиғиндисига гултож дейилади. Гултожбарглари тиниқ рангли бўлиб, ҳашаротларни ўзига жалб қилади. Гулкоса ва гултож барглари ўзаро бириккан ёки бирикмаган бўлиши мумкин.\nМасалан, карамнинг гулида гулкоса ҳамда гултож барглари эркин ўсган. Печак гулида эса улар бирикиб ўсиб қўнғироқсимон гултожи ҳосил қилган (47-расм).\n46-расм. Гулнинг тузилиши (гулқўрғонли ва гулқўрғонсиз гуллар): А – икки жинсли, гулқўрғонли, Б – икки жинсли гулқўрғонсиз: I – тўлиқ гул бир уруғчи ва кўп чангчили гул, II – икки уруғчи ва чангчили тўлиқ гул, III – гулнинг алоҳида қисмлари, IV – V – икки жинсли гул, VI – бир жинсли чангчили гул, VII – бир жинсли уруғчили гул: 1 – гул ўрни,\n2 – гулкоса барги, 3 – гултожбарглари, 4 – чангчиси, 5 – уруғчи, 6 – ёпқич барг,\n7 – ширадон\nГул қисмларининг гул ўринда жойлашига кўра гуллар актиноморф (тўғри), зигаморф (нотўғри), ассиметрик, циклик, ациклик ва гемициклик бўлади (45-расм).\nГул юзасидан биттадан ортиқ симметрия чизиғи ўтказиш мумкин бўлса, бундай гуллар актиноморф гуллар дейилади. Ўрик, шафтоли, бодринг, ғўза, бойчечак, гилос, помидор ва шу каби ўсимликларнинг гуллари бунга мисол бўла олади.\nГул юзасидан фақатгина битта симметрик чизиқ ўтказиш мумкин бўлса, улар зигоморф гуллар дейилади. Бундай гуллар ялпиз, кийикўт, беда, себарга акация, ширинмия ва бошқа ўсимликларда учрайди. Гул юзасидан бирорта ҳам симметрик чизиғи ўтказиб бўлмаса, улар ассимитрик гуллар дейилади.\nКанна (Саnnа) ва Валериана (Valeriana) ўсимлигида шундай гуллар мавжуд.\nЦ иклик гулда гул азолари доира бўлиб жойлашади. Бу ҳолатни сиз ўрик, ғўза, помидор, зиғир, лимон ва кўпчилик ёпиқ уруғлиларнинг вакилларидан кўришингиз мумкин. Гулда гул азолари спирал ҳолда жойлашса, бундай гуллар ациклик гуллар дейилади. Мисол учун Магнолия (Magnoliya) ўсимлигини кузатинг. Гемициклик гуллар ярим доиравий гуллар бўлиб, уларнинг бир қисми спирал, иккинчи қисми эса доира шаклида жойлашади. Масалан, учмаўт (Ceratocephalus), айиқтовон (Ranunsulus)да ана шундай гуллар мавжуд.\n47-расм. Ҳар хил шаклли гултожлар: 1, 2, 3, 6, 7, 8, 9, 10 – тўғри – актиноморф гуллар,\n4, 5, 11, 12 – нотўғри – зигаморф гуллар, 13 – гулнинг алоҳида қисмлари: – а – елкан,\nб – эшкак, в – қайиқча.\nЎзида гулқўрғони, чангчи ва уруғчиси бўлган гуллар тўлиқ гуллар дейилади. Фақат уруғчи ва чангчиси бўлган гуллар эса яланғоч гуллар дейилади. Масалан, толнинг (Salix alba) гули шундай гулларга киради.\nБиргина гулқўрғони бўлган гуллар жинссиз гуллар деб ном олган. Мисол тариқасида бўтакўз ўсимлигининг саватча тўпгулини кузатинг.\nЧангчилар. Булар морфологик табиати ва функциясига кўра микроспорафиллардан ҳосил бўлган. Ҳар бир чангчи чанг ипига, иккита чанг халтачаларига ва боғлағичга эга. Чанг халтачаларида иккита микроспорангий бўлади ва баъзан улар чанг уялари ҳам дейилади. Демак, ҳар қайси чангчи 4 та микроспорангийга эга. Чангчиси ривожланмай қолган бази гулларга стаъминодий дейилади. Масалан, зиғир гулида 5 та чангчиси ривожланган 5 та стаъминодий бўлади.\nГулдаги чангчиларнинг тўплами андроцей деб аталади. Чангчилар гулда эркин ёки чанг ипи билан бирикиб ўсади (48 А-расм).\nУруғчи ёки мева баргча (карпелла)лар. Гулнинг ўртасида мевабаргчалар ўрнашган бўлиб, улар мегаспорабаргчалар ҳисобланади ёки уруғчи дейилади. Уруғчиларнинг тўплами генеций деб аталади. Генецийда уруғчининг тумшуқчаси, устунчаси ва тугунчаси мавжуд.\nУруғчининг тумшуқчаси бир, икки, уч ва ундан ортиқ бўлакларга бўлиниши мумкин, бу бўлаклар уруғчининг нечта мева баргчадан ҳосил бўлганлигини билдиради. Уруғчининг тумшуқчаси чанг ҳужайраларини қабул қилиб олади, яъни уруғчининг тумшуқчасида чангланиш жараёни ўтади.\nУруғчининг устунчаси тугунча билан тумшуқчани бириктиради. Бир хил уруғчиларда устунча бўлмайди. Масалан, кўкнор гулининг уруғчисида шундай манзарани кўриш мумкин. Уруғчининг устунчаси жуда узун бўлиши мумкин, бундай узун устунчани эса маккажўхорининг урғочи гулида кўрамиз.\n8-расм. Чангчи, чанг ва уруғчининг тузилиши:\nА – чангчи: 1 – чангдон, 2 – чангчи ипи, 3 – боғлағич, 4 – тўкилаётган чанг, 5 – чанг доначаларининг хиллари. Б – чанг доначасининг тузилиши: 1 – экзина, 2 – интина,\n3 – генератив ядроси, 4 – вегетатив ядроси. В – уруғчининг тузилиши: А1 – бешта мевабаргчадан ҳосил бўлган уруғчи, Б2 - битта мевабаргчадан ҳосил бўлган уруғчи,\nВ2 - бешта мевабаргчанинг қўшилишидан ҳосил бўлган уруғчи: 1 – уруғчи тугунчаси,\n2- устунчаси, 3 – тумшуқчаси. Г4 – тугунчанинг нечта мевабаргчадан иборат эканлиги кўндаланг кесимда кўрининб турибди.\nУруғчининг тугунчаси уруғчининг муҳим қисмларидан бири, унинг гулда ўрнашишига қараб устки ёки остки тугунчали бўлади. Уруғчини ҳосил қиладиган мева баргчаларининг сонига қараб тугунчалар бир, икки ёки кўп уяли бўлиши мумкин (48-расм).\nУруғчи (генеций) битта мева баргчадан ҳосил бўлса, апокарп генеций дейилади. Апокарп генецийни зиркдошлар, ранодошлар, айиқтовондошлар ва асосан бурчоқдошлар оилаларининг вакилларида кўрамиз. Иккита ёки бир нечта мева баргчаларнинг бирикиб ўсишидан ҳосил бўлган уруғчиларга ценокарп уруғчи дейилади.\nНектар безлари. Гулларда махсус безлар бўлади ва улар нектар безлари деб аталади. Бу безлар нектар деб аталадиган ширани ишлаб чиқарадилар. Нектар таркибида: глюкоза сахароза, аминокислоталар, оқсиллар, витаъминлар ва бошқа органик ҳамда анорганик моддалар бўлиши мумкин. Нектар безлари асосан четдан чангланишга мослашган гулларда учрайди.\nАгарда гулда ҳам андроцей (чангчилар), ҳам генеций (уруғчилар) бўлса икки жинсли гул дейилади. Масалан, ғўза, олма, буғдой гуллари - икки жинсли гуллар ҳисобланади. Бир жинсли гулларда фақат андроцей ёки генеций бўлади Бир жинсли гулда фақат андроцей бўлса, бир жинсли эркак гул деб аталади. Гулда фақат генеций бўлса, бир жинсли урғочи гул дейилади.\nБир жинсли (эркак ва урғочи) гуллар битта ўсимликнинг ўзида жойлашган бўлса, у бир уйли ўсимлик дейилади. Масалан, маккажўхорининг эркак гуллари поянинг учида, урғочи гуллари эса барг қўлтиғидаги сўта тўпгулида бўлади. Бодринг ўсимлигида эркак ва урғочи гуллари битта палакда жойлашади. Енғоқ дарахтининг ёш новдалари учида урғочи гуллар, икки йиллик новдаларидаги сирғасимон тўпгулда эса эркак гуллари жойлашган. Демак, бу ўсимликлар бир уйли ҳисобланади. Агарда эркак гуллари бир ўсимликда, урғочи гуллари бошқасида бўлса, икки уйли ўсимлик деб аталади. Масалан, исмалоқ, тол, терак ва наша ўсимликлари икки уйли ўсимлик ҳисобланади.\nГулнинг тузилиши формуласини ёзиб ва диаграммасини чизиб кўрсатиш мумкин. Гулнинг қисмлари қуйидаги ҳарфлар ва белгилар билан ифодаланади:\nР (Perigonium)—оддий гулқўрғон\nА (Androeceum)—андроцей (чангчилар)\nG (Gynoeceum)—генеций, уруғчи.\nG(2) — устки тугунчали ва\nG(2) —остки тугунчали гул бўлади.\n—икки жинсли гул\n♀ —айрим жинсли (бир жинсли) урғочи гул\n♂—айрим жинсли (бир жинсли) эркак гул\n*— актиноморф гул\n↑↓— зигоморф гул\n( )— гулнинг қисмлари бирикиб ўсганда\n∞ —гулнинг қисмларн 10 тадан кўп бўлганда, чексизлик белгиси қўйилади.\nК арам гулннинг формуласи * Са4Co4A4+2G(2)\nС абзи гулининг формуласи Са5Co5A5G(2)\nҒўза гулининг формуласи * ♀Са3+(5)Co5A(∞)G(5)\nБодринг гулининг формуласи: *♀Са(5)Co(5)G(3) – урғочи гул;\n*♂Са(5)Co(5)А(3):(2)+1 –эркак гул\nола гулининг формуласи * Р3+3 А3+3 G(3)\nуғдой гулининг формуласи Р(2)+2 А3 G(2)\nМаккажўхори:— урғочи гулининг формуласи: ♀ РоG(2)\nЭркак гулининг формуласи ♂ PoA3\nГ улнинг диаграммасини чизишда, гулнинг қисмлари қуйидаги белгилар билан кўрсатилади:\n— гулкоса баргининг кўндаланг кесими\n— гултож баргининг кўндаланг кесими.\n— чангчи, чанг халтачасининг кўндаланг кесими;\nТугунчанинг кўндаланг кесими;\n— тугунча бир уяли бўлса,\n— тугунча икки уяли бўлса,\n— тугунча 3 уяли бўлса,\n— тугунча 5 уяли бўлса\nГул ҳосил қилувчи новда (беҳи, лола, лолақизғалдоқ)да гуллар якка-якка жойланиши мумкин.\nКўпчилик ўсимликларда гуллар тўп-тўп бўлади ва улар тўпгуллар дейилади. Тўпгулларнинг шакли, катталиги ва гулларнинг сони ҳар хил бўлиши мумкин. Масалан, қуға (Гурha) туркумининг тўпгулида 300 минг гул борлиги аниқланган.\nКорифа палма (Corypha umbraculifera) тўпгулининг узунлиги 10 метр, гулларнинг сони эса 6 млн. Тўпгуллардаги майда гулларни аниқ кўриш мумкин.\nТўпгуллар шохланишига кўра моноподиал ва симподиал тўпгулларга бўлинади.\n49- расм. Моноподиал оддий тўпгуллар:\n1-шингил: 2- қалқон; 3-бошоқ; 4- соябон; 5-бошча; 6- саватча; 7-сўта.\nМоноподиал, ботрик тўпгулларнинг асосий ўқи ривожланган ва гулларининг сони ноаниқ бўлади, шунинг учун ҳам уларни ноаниқ тўпгуллар дейилади.\nМоноподиал тўпгулларда гуллар тўпгулнинг биринчи тартиб ўқида жойлашган бўлса оддий тўпгул, аксинча, гуллари иккинчи ёки учинчи тартибдаги ўқига ўрнашган бўлса мураккаб тўпгул дейилади.\nОддий моноподиал тўпгуллар:\nБошоқ (Spica) тўпгулнинг ўқида гуллари гул бандсиз жойлашган: зубтурим ўсимлигини кузатинг.\nКўчала, сирғасимон (Amentum) тўпгулнинг ўқи осилиб турадиган шингилдир. Ёнғоқ (juglans)нинг эркак тўпгули бунга мисол бўла олади.\nСўта (Spadix) тўпгулнинг ўқи йўғон ва серэт бўлиши билан бошоқ тўпгулидан фарқланади.\n4. Шингил (racemus botrys) - тўпгулнинг ўқида гуллари гулбанди билан жойлашган. Гуллари пастдан юқорига қараб бирин-кетин очилади. Карамдошлар оиласи вакилларининг тўпгули шингилдир.\n5.Қалқонча (Corymbus)-остки гулларининг гулбанди устки гулларига қараганда узун бўлади. Мисол учун нок (Pirus communis) гулларини олишингиз мумкин.\n6.Соябон (Umbella) - тўпгулнинг асосий ўқи, қисқарган гулбанди бир хил узунликда бўлиб, гуллари бир нуқтада ўрнашган.\n7.Бошча (Capitatum) тўпгулнинг ўқи жуда қисқарган. Гуллари бандсиз, бир-бирига жуда зич жойлашган. Бунга себарга туркуми (Trifolium) мисол бўлади.\n8. Саватча (Calathidium). Тўпгулнинг юқори қисми саватча сингари\nкенгайган бўлиб, унда бандсиз майда гуллар жойлашган. Саватча тўпгул ясси, кўзачасимон ёки гумбазсимон бўлиши мумкин. Саватча тўпгулнинг атрофини гулёнбарглар ўраб туради. Кунгабоқар (Helianthus), андиз (Jnula), бўтакўз (Acroptilon) ўсимликларининг тўпгуллари саватча тўпгулга мисол бўлади (49-расм).\n50-расм. Моноподиал мураккаб тўпгуллар:\n1- мураккаб бошок; 2- кучала: 3- мураккаб соябон; 4- рўвак ёкн мураккаб шингил; 5- бошоқсимон рўвак.\n51- расм. Симподиал тўпгуллар:\n1- дихазий: 2- монахазий; 3-плейохазий.\nМураккаб моноподиал тўпгуллар.\nМураккаб бошоқ (Spica composita) тўпгулнинг ўқида оддий бошоқча мавжуд. Буни буғдой (Triticum) ва арпанинг (Hordeum) тўпгулида кузатиш мумкин.\nМураккаб соябон (Umbella composita) тўпгулнинг бирламчи қабиласидаги ўқининг учида оддий соябончалар ўрнашган.Бунинг учун сабзи (Daucus) ва укроп (Anethum) тўпгулларини ўрганиш кифоя қилади.\n3. Рўвак ёки мурраккаб шингил (Panicula) тўпгулнинг асосий ўқида оддий шингил тўпгули жойлашган. Шоли (Oryza) ва қўнғирбош (Роа)нинг тўпгуллари бунга мисол бўлади (50-расм).\nСимподиал тўпгуллар. Симподиал тўпгуллар цимоз ёки аниқ тўпгуллар дейилади. Симподиал тўпгулларнинг ўқи қисқа бўлиб, гул билан тугайди.\n1. Монохазий (monochasium) тўпгули икки хил бўлади.\nа) Гажак (bostrium) тўпгул ўқи бир томонлама ўрнашиб буралган тўпгулдир, уларни кампирчопондошлар оиласининг ва вакилларида кўриш мумкин.\nб) илонизи (Cincinnus) тўпгулининг ўқи икки томонлама бирин кетин ўрнашган бўлиб, илонизига ўхшайди. Бу хилдаги тўпгул мингдевона (Hyocyamus) ўсимлигида учрайди.\nДихазий (dichasium) айри тўпгул. Тўпгулнинг асосий ўқи гул билан тугайди. Тўпгул ўқининг ёнидан бир-бирига карама-қарши жойлашган иккита ўқи ўсиб чиқади, буларнинг ҳар бири гул билан тугайди. Сўнг уларнинг ёнларидан яна иккита тўпгул ўқи ўсади, булар ҳам гул билан тугалланади. Демак, дихазий тўпгулида сохта дихотомик шохланишни кўрамиз. Бу хилдаги тўпгул чиннигулдошлар оиласининг вакилларида учрайди.\nПлейохазий (Pleiochasium) ёки сохта соябон (Umbella cymosa) тўпгул.\nПлейохазий тўпгулнинг асосий ўқи анча қисқарган бўлиб, унинг атрофида доира ҳолида ўрнашган бир қанча ўқлардан ташкил топган тўпгуллар жойлашади. Буни сутлама ўсимлигида учратамиз (51-расм).\nМикроспорогенез ва эркак гаметофитнинг ривожланиши.\nЧангчи (андроцей), унинг етилиши ва тузилиши. Гулдаги чангчилар йиғиндиси андроцей дейилади (Andros) юнонча эркак деган маънони билдиради. Бази бир гулларда андроцей бўлмаслиги мумкин, бундай гуллар бир жинсли урғочи гуллар дейилади.\nБир жинсли эркак гулларида эса факат андроцей бўлади. Гулда биттадан тортиб 100 тача чангчилар бўлиши мумкин. масалан архидеядошлар оиласи вакилларида 1 чангчи бўлса бурчоқдошлар оиласига мансуб мимозаларда 100 тагача чангчи бўлади. Бирок кўпчилик гулларда чангчининг микдори 3, 4, 5, 6, ёки 10 та бўлади. Чангчининг онтогенез даврида у ўсиш нуктасида буртма шаклида акропетал (яъни остидан юқорига караб) ёки базипетал (яъни учидан остига караб) хосил бўлиши мумкин.\nБиринчи ҳолатда ёш чангчилар гул марказида жойлашса, иккинчи ҳолатда эса аксинча бўлади. Чангчилар бирлашган ёки эркин ҳолатда жойлашган бўлади, масалан, чой утида чангчилар бир нуктага бирлашган, қоқидошлар оиласига кирувчи ўсимликларда эса, чангдонлари бирлашган бўлади. Бурчоқдошлар оиласига мансуб кўпчилик ўсимликларда 10 та чангчидан 9\n52- расм. Карам гулидаги чанг халтачасининг кўндаланг кесими:\n1-ўтказувчи боғлам; 2- боғловчи; 3- эпидерма; 4-эндоцет; 5-ўрта кават; 6- тапетум; 7-чанг халтачасинииг уялари; 8- микроспоралар.\n53- расм. Оталик гаметофитининг ривожланиш схемаси:\n1- микроспора; 2- икки ҳужайрали микроспора; а) микроспоранинг экзина пусти; б) микроспоранинг интина пўсти; в) микроспоранннг вегетатив ҳужайраси, г) микроспоранинг генератив ҳужайраси; 3- микроспоранинг генератив ҳужайрасининг бўлиниши; - учта ҳўжайрали микроспора, иккита спермида ҳужайралари цитоплазмада эркин ўрнашган; 5 микроспоранинг униб чиқиши.\nтаси бирлашган ва биттаси эса эркин жойлашади. Хар бир чангчи чанг ипига ва иккита чангдондан тузилган, чангдонлар бир-бирлари билан боғлагич орқали бирлашган.\nХар бир чангдон иккита чанг уяси ёки микроспорангийдан тузилган. Улар баъзан чанг халтачалари ҳам деб аталади (52-расм).\nЧангдон ва унинг тузилиши. Чангдон ташки томондан эпидермис билан қопланган. Эпидермис остида ҳужайра пусти-иккиламчи тузилишга эга бўлган бир қават ҳужайралардан ташкил топган эндотеций жойлашади, у қуриганда чанг уячалари очилади. Эндотеций остидан чукуррокда 1-3 қават юпқа пўстли майда ҳужайралар қатлами жойлашади, чангдоннинг ички қавати топетум деб аталади. Топетум ҳужайралари микроспораларни ҳосил қилувчи она ҳужайралар (микроспорацитлар) учун озуқа бўлиб хизмат қилади чанг халталарида микроспоралар ва чанглар ҳосил бўлади.\nМикроспоралар эса микроспорангийлардаги микроспороцитлар ҳужайраларининг мейоз бўлиниши натижасида ҳосил бўлади. Микроспорацитларнинг ўзлари эса чангдоннинг етилиши даврида археспория ҳужайрасидан шаклланади. Дастлабки археспория ҳужайралари катта ядро, ядроча ва цитоплазма билан тўлган бўлади. Чанг археспорияларида 1,2 ва ҳаттоки бир неча ядролар учраши мумкин.\nМикроспора, унинг тузилиши, ҳосил бўлиши (микроспорогенез). Она ҳужайрада микроспоранинг ҳосил бўлишига микроспорогенез дейилади. Микроспорогенез вақтда она ҳужайраларда мейознинг 2 хил бўлиниши кузатилади: 1- чи редукцион бўлиниш ёки мейоз ва иккинчиси эквацион бўлиниш ёки мейоз 2-бўлиниш дейилади. Мейоз бўлиниш натижасида тўртта микроспора ёки тетрадалар ҳосил бўлиб улардан эркак гаметофити ривожланади. Мейоздан сўнг организмлар диплоид ҳолатидан гаплоид ҳолатига ўтади (53-расм).\nОна ҳужайралардан микроспораларнинг ҳосил бўлиши турли хил гулли ўсимликларда турлича бўлади. Бироқ шулардан энг кўпи 3 хил бўлади.\n1. Сукцессив (кетма-кет) ҳосил бўлиши.\nБунда биринчи мейоз бўлинишдан сўнг, она ҳужайраларни иккита қиз ҳужайрага ажратадиган бўлиниш урчиғидан тўсиқ ҳосил бўлади ва иккита диада ҳужайра шаклланади, иккинчи бўлинишдан кейин эса яна ҳосил бўлган қиз ҳужайралар орасида тўсиқ пайдо бўлиб, натижада она ҳужайра 4 та бўлакка бўлинади. Бу хил бўлиниш қисман икки паллалиларда ва асосан бир паллали ўсимликларда кўп учрайди.\n2. Стимултан (бир вақтда бўлиниш) ҳосил бўлиш микроспоранинг бу хил ривожланишида мейознинг биринчи ва иккинчи бўлинишидаги урчуқ тўсиқлари ҳужайрани 4 қисмга бўлишда туғридан-туғри иштирок этмайди. Аксинча протопластда 4 та ядроси бўлган она ҳужайрада 2 хил бўлинишдан сўнг ҳужайра четларидан челлар ҳосил бўлиб, ана шу челлар ҳужайрани 4 қисмга бўлади. Демак бунда она ҳужайра протопласти мейоз 2 бўлинишдан кейин бирданига бўлиниб 4 та микроспора ҳосил қилади. Стимултан бўлиниш асосан икки паллали ўсимликларда учрайди. Бироқ ҳилолдошлар, палмадошлар, архидеядошлар, якандошлар ва шу каби бошқа хил бир паллали ўсимликларда ҳам симултан бўлиниш кузатилган.\n3. Оралиқ бўлиниш билан тетрадаларнинг ҳосил бўлиши. Бу хил микроспораларнинг ҳосил бўлиши бази бир гули ўсимликларда кузатилади. Бу ерда биринчи мейоз бўлинишдан кейин ядролар ўртасида тўсиқ ҳосил бўлмайди, бирок цитоплазма икки томонга қараб ажрала бошлайди ва иккинчи бўлинишдан кейин қиз ҳужайралар шаклланади.\nКўпчилик эмбриологларнинг кўрсатишича стимултан бўлиниш бу дастлабки бўлиниш бўлиб, сукцессив бўлиниш эса прогрессив ва такомиллашган бўлиниш хисобланади.\nБази вақтларда чанглар 8, 12, 16, ва 32 ҳужайрали гуруҳларга бирлашган бўлади. Бундай чанглар ўсганда жуда кўп чанг найчалари ҳосил бўлади (Мимозодошлар оиласи). Бази бир ўсимликларда масалан, архидеядошларда ҳам оддий ҳам мураккаб чанглар учрайди. Етилган чанг цитоплазма, ядро, кўпинча битта катта вакуола ҳам чанг қобиғидан тузилган, қобиғи икки қават пўстдан ташкил топади, ташқи қавати экзина ва ички қавати интина дейилади. Бу қаватлар чангдан сувнинг буғланишига тўсқинлик қилиб туради. Фақат сувда ўсувчи ўсимликларда чанг қобиғи бир қаватли бўлади.\nЧангнинг ташқи томони ҳар хил тузилишга эга, яъни унда тишчалар, тикончалари бўлади ёки тўрсимон қалинлашган ҳамда пластикасимон чуқурликларга эга бўлади. Чангнинг ташқи тузилиши ҳар бир тур ва туркум учун алоҳида уни ажратиб турувчи белги бўлиб хизмат қилади. Шу сабабли экзинанинг тузилиши полеоботаникада ўсимликлар систематик гуруҳларнинг келиб чиқишини аниқлашга муҳим аҳамиятга эга. Экзина фақатгина ҳимоя функциясини бажариб қолмасдан у Цингер ва Петровскийларнинг (1961) айтиши бўйича ташқи муҳит билан чанг марказида муҳим физиологик функцияъни ҳам бажаради. Экзинада поралар (тешикчалар) бўлиб, улар орқали ўтиб турадиган плазмодесмалар ёрдамида чанг топетум ҳужайралари билан узвий алоқада бўлиб туради.\nПораларнинг миқдори кўпинча 3 дан 20 тагача, бази ҳолларда 30-40 гача бўлиши мумкин. Микроспоранинг ички қисми интина ҳам 2 қаватдан ташкил топган. Ташқи қавати кўпинча пектин моддасидан тузилган бўлиб, чанг найчаси чиқаётган вақтда бу қават шишиб эластиклик ҳусусиятга эга бўлади, ички қавати целлюлоза ва пектиндан тузилган.\nЕтилган чангдонда углеводлар (крахмал, қандлар) липоидлар, оқсиллар, аминокислоталар, нуклеин кислоталар, ферментлар (цитохромоксидаза, пероксидаза ва бошқа хил), витаъминлар, каротиноидлар, гетероауксин, минерал тузлар бўлади. Чунончи буғдойдошлар оиласи вакилларини етилган чанг доначалари таркибида 43,3% крахмал, 40,2% оқсиллар, аминокислоталар ва нуклеин кислоталар, 2,2% липоидлар, 5,1% кул ва 8,2% чўкинди моддалар бўлади (Жебрак, 1959). Чангнинг ўлчами 0,008 мм дан то 0,3 мм гача бориши ва ранги кўпинча сарғиш, кўкимтир бўлади. Чангдонлардаги чанглар сони ҳам турли хил ўсимликларда турлича бўлади. Маккажўхори ўсимлигининг битта чангдонида 50 минг, жавдарда 30 минг бази бир Архидеядошларда эса миллионлаб чанглар етишади.\nЧангларнинг ҳаётчанглиги ҳам бир хилда эмас. Бир хил ўсимликларнинг чанглари бир неча соат ичида ўзининг тириклик ҳусусиятини йўқотса, бошқа хил ўсимликларда эса унинг ҳаётчанглиги 2-3-5 сўткагача давом этади. Масалан, буғдой, маккажўхори, жавдар ўсимликларида чангнинг ҳаётчанглиги 3 сўткадан 5 сўткагача давом этса, Ранодошлар оиласи вакилларида бу кўрсатгич 25-30 кун, пиёздошларда (лолада) 60-70 кун ёки уларни 2-510 с ҳароратда СаСl2 эритмаси устида сақланганда бир йилдан ортиқ муддатда сақланиши мумкин (Печеницын, 1962).\nПеченицын (1961) маълумотларига қараганда лоланинг кўпчилик турларининг чанг ҳаётчанглиги 400 кунгача сақланиши мумкин ёки чангларни музлатиб сақлаганда уларнинг ҳаётчанглиги 2-4 ва ҳаттоки 9 йилгача сақланиши мумкин (Иори, Вазил, 1961).\nЧанг доначаси ядросининг биринчи бўлинишидан сўнг цитокинез бошланиб, иккита ҳужайра ҳосил бўлади: биринчиси вокуоласи бўлган суюқ цитоплазма, катта юмолоқ ядроли ва йирик ядрочали ҳужайра бўлиб уни вегетатив ҳужайра дейилади, иккинчиси ундан кичикроқ бўлиб, генератив ҳужайра дейилади. Генератив ҳужайра цитоплазмаси қуюқ, унда РНК миқдори кўп, ядроси суюқроқ ва ДHК га бой бўлади кўпинча ўрчиқсимон шаклда бўлади.\nГенератив ҳужайра вегетатив ҳужайра билан узвий алоқада бўлгандагина яхши ривожланади кўпинча генератив ҳужайра вегетатив ҳужайра цитоплазмаси билан ўралган бўлиб, ундан у доимо озиқа олиб туради, шундай қилиб вегетатив ҳужайра генератив ҳужайранинг ривожланиши учун керак бўлган бошланғич манба ёки материалдир.\nЧанг найчасида генератив ҳужайранинг бўлиниши оддий митоз типида ўтади. Генератив ҳужайра протопласти цитокинез орқали иккига бўлинади. Баъзан цитокинез бўлмасдан икки ядроли генератив ҳужайра ҳам ҳосил бўлиши мумкин (масалан, ёнғоқда Juglans regio). Қоқидошлар, зиғирдошлар, буғдойдошлар ва шу каби бошқа гулли ўсимликларда гул очилганга қадар чангдонда спермогенез бўлиб ўтади ва гул очилган пайтда эркак жинсий ҳужайралар спермийлар тайёр бўлади.\nГулли ўсимликларда эркаклик гаметофитининг ривожланишини ўрганишда В.В- Финн, К.Ю. Кастрокова, Г.К. Бенецкая, Д.А. Транковский, М.В. Чернояров, Н.Е. Руденко, О.А. Ашурметов, Ж. Турсунов ва шу каби олимларнинг хизмати каттадир. Спермийларнинг шакли ва ўлчами уларнинг қаерда етилишидан катъий назар (чангдами, чанг найчасидами) ҳар хил ўсимлик турларида турлича бўлади.\nУлар кўпинча юмалоқ, узунчоқ, эллипсимон, ўриксимон, урчуқсимон, спиралсимон, қуртсимон шаклларда учрайди. Спермийнинг шакли чанг ҳолати ва ёшига қараб ўзгариб туриши мумкин. Масалан, Поддубнная-Арнольди (1964) нинг кузатишича буғдойдошлар ва Қоқидошлар вакилларидаги ёш чанг доначалари юмалоқ шаклда бўлса, етилган чанг доначаларида эса унинг шакли узунчоқ бўлади.\nСпермийларнинг ўлчами кичик, ўртача ва йирик бўлади. Икки паллалиларда спермийлар ўлчами кичик ва камдан кам ўртача катталикда бўлса, бир паллали ўсимликларда бу кўрсатгич катта ва ўртача ўлчамда бўлади. Спермий ядроси унинг ривожланиш охиригача ҳам бир хил ҳолатда, яъни телофоза ҳолатида сақланади.


Пойтахтдаги 236-мактаб ўқувчилари ва тарих фани ўқитувчиси ўртасида келишмовчилик келиб чиқди - 7 Ноября 2018 - Yangiliklar Olami - www.SherlarUz.CoM - SMS SHERLAR, SEVGI SHERLARI, YANGI\nГлавная » 2018 » Ноябрь » 7 » Пойтахтдаги 236-мактаб ўқувчилари ва тарих фани ўқитувчиси ўртасида келишмовчилик келиб чиқди\nШу йилнинг 27 октябрида пойтахтимизнинг Учтепа туманидаги 236-мактабда нохуш воқеа рўй берди. Мактабнинг 11-"А” синфида таҳсил олаётган бир гуруҳ ўқувчилар ҳамда тарих фани ўқитувчиси ўртасида юзага келган келишмовчилик тартибсизликка айланиб, ўқитувчининг енгил тан жароҳати олишига сабаб бўлди.\n"Халқ сўзи" нашри ота-оналар ҳамроҳлигида мазкур таълим муассасасига бориб, юз берган воқеа билан яқиндан танишди. Маҳалла фуқаролар йиғинлари фаоллари ҳам ушбу воқеага бефарқ қараб турмади.\nАйни пайтда ушбу мактабда Учтепа туманида жойлашган 4 та маҳалла фарзандлари таҳсил олмоқда. Жумладан, Истироҳат, Шафтолизор, Ўткир ва Жарбулоқ маҳаллаларининг фаоллари шу муносабат билан мактабда ташкил этилган муҳокамада ўқувчилар, уларнинг ота-оналари билан юзма-юз суҳбатлашишди. Аниқланишича, таълим муассасасида шу кунга қадар бундай ҳолат кузатилмаган. Ўқувчилар томонидан йўл қўйилган бу каби одобсизлик сабаби, оиладаги тарбиявий муҳит атрофлича муҳокама қилинди.\n— Бола тарбиясига, яхши таълим олишига биргина мактаб жавобгар эмас, — дейди Учтепа тумани "Истироҳат” МФЙ раиси Неъмат Рафиқов. — Бунинг учун, энг аввало, боланинг ота-онаси, маҳалла аҳли ҳам бирдек масъул. Шунинг учун бугун биз барча фаолларни йиғиб, ота-оналарни ҳам шу ерга чақирдик. Мақсадимиз рўй берган воқеада кимнидир айблаш ёки жазолаш эмас. Аксинча, биз нима учун бу каби воқеалар рўй беряпти, болаларимиз бундай ишга қўл ураётганининг сабаби нимадалигини аниқлаб олиб, шунга яраша чора кўришимиз керак. Токи, устозга нисбатан бундай ҳурматсизлик қайта такрорланмасин. Болаларни ҳам ортиқча сиқувга олиб, жазолаш фикридан йироқмиз. Улар билан бирга кўпроқ ота-оналари билан ишлаяпмиз. ¤зи фарзандининг орқасидан яхши гап эмас, мана бундай аччиқ гапларни эшитиш қанчалик оғир. Воқеа рўй бердими, шунга яраша иш олиб бориш керак. Демак, маҳалла фаоллари шу ўқувчиларнинг хонадонига янада чуқурроқ кириб бориши, улар ва ота-оналар билан суҳбатда бўлиши талаб этилади.\nМаҳалла фаоллари ота-оналарнинг бу борадаги алоҳида масъулияти хусусида тўхталиб ўтишди. Мактабда ўтказилган бир неча йиғилишларга қатнашмасдан бефарқлик билан қараётган ота-оналар танқид қилинди. Болаларнинг айни катта ҳаётга қадам қўядиган, оқ-қорани танийдиган ёшида бу каби ҳолатлар юз бераётгани маҳалла фаолларини ҳам ташвишга солиши, табиий. Бундан кейин маҳалла — мактаб — ота-оналар ҳамкорлигини янада кучайтириш, маҳалла ҳузуридаги "Ота-оналар университети” фаолиятини жонлантириш хусусида келишиб олинди.\nХудди шундай йиғилиш маҳаллалар миқёсида ҳам ташкил этилиб, қоидабузар ўқувчиларга маҳалла фаоллари, ота-оналар, мактаб жамоаси ва нуронийлар томонидан устоз мақоми, уни ҳурмат-иззат қилиш юзасидан тушунтиришлар берилди.


Аниқроғи, бу чивин ўзи билан ўта юқумли ва оғир касаллик — Ғарбий Нил безгаги вирусини олиб келган ва бу хасталик енгилмас саркардани ҳаётдан олиб кетган экан. Америкалик тадқиқотчилар — Виржиния штати соғлиқни сақлаш департаменти эпидемиологи Джон Марр ва Колорадо штати университетининг юқумли касалликлар бўйича мутахассиси Чарльз Кэлишер шунга қаттиқ ишонишмоқда. Улар бу фаразларини юқумли касалликларга бағишланган «Emerging Infectious Disaeses» ахборотномаси саҳифаларида илмий жиҳатдан асослаб беришган. Майли, бу масалага ҳали қайтамиз, ҳозирча эса империянинг таназзулига сабаб бўлган ўша ўлим тафcилотларига тўхталсак.\nЎшандан бери ўтган деярли икки ярим минг йиллик муддат ичида буюк саркарда тўғрисида юзлаб, ҳатто минглаб китоблар ёзилган. Бу масалага бағишланган барча жиддий тадқиқотлар антик давр тарихчиларининг ёзиб қолдирган асарларига суяниб олиб борилган. Ўша қадимий тарихчилар эса Александр саройи кундаликларидан ва унинг лашкарбошилари китобларидан фойдаланиш ҳуқуқи ва имкониятига эга эдилар. Аммо бу кўҳна кундалик ва солномалар илк манбалар бизгача етиб келмаган. Мазкур тарихнавислар — биринчи навбатда қуйидагилар эди: Квинт Энний Флавий Арриан (тахминан эрамизнинг 95-175 йилларида яшаган), Плутарх (тахминан 45-127 йиллар) ва Диодор Сицилийский (тахминан эрамиздан аввалги 90-21 йиллар). Уларнинг учаласи ҳам Афина ҳокими Гегесий томонидан уюштирилган 114-олимпиада ўйинлари даврида — Десий ойида бўлиб ўтган воқеаларни деярли бир хил тарзда тасвирлашган. Бу кўрсатилган вақтҳозирги ҳисоб бўйича эрамиздан аввалги 323 йил май ойининг охирлари, июннинг бош-ларига тўғри келиб, ўшанда касаллик мағлубият нималигини билмас Александрнинг ҳаётини икки ҳафтадаёқ поёнига етказиб қўйганди.\nБезгак умуман кутилмаганда бошланди: бу пайтда Бобилда шоҳона зиёфат авжида бўлиб, бир неча кундан сўнг Искандарнинг қўшини Арабистон орқали Ғарбга юриш бошлаши режалаштирилганди. Шу мақсадда Ўрта Ер денгизи соҳилларидаги провинцияларда сон-саноқсиз кемалар Италия, Сицилия, Иберия ва Африкани забт этиш учун жанговар сафарга тайёрлаб қўйилганди. Бобилда жойлашган флот эса Африкани жанубдан айланиб ўтиб, Геркулес устунлари орқали Ўрта Ер денгизига кириб келиб, Карфагенга ғарбдан ҳужум қилиши керак эди. Кўҳна тарих бунчалик катта ҳарбий амалиётга гувоҳ бўлмаган; замонамизнинг йирик тарихчиларидан сэр Арнольд Тойнби ўзининг «Ўшанда Александр ўлмаганида эди...» деб номланувчи ҳикоясида шунга ишонч ҳосил қиладики, Ўрта Ер денгизи ҳавзаларини забт этиб бўлгач, у Ҳиндистон фатҳини ҳам тугатиб, ўз империясига Хитойни ҳам қўшиб олган бўларди. Ахир, ўшанда у ҳали 32 ёшда эдида.\nХулласи калом, ҳолдан тойдирувчи безгакнинг биринчи хуружидан кейин навбатдагилари бостириб кела бошлади. «Касаллик зўрайди; табибларни чақиришди, лекин Ҳеч ким ҳеч бир восита билан ёрдам бера олма-ди», дея ёзади Диодор. Ҳарбий сафар буйруғи бекор қилинди. «У саркардаларини танирди, аммо уларга ҳеч нарса деёлмасди; аллақачон унинг овози чиқмай қолганди», дея таъкидпайди Арриан. «Дастлаб, унинг заҳарланганига ҳеч ким шубҳа қилмаганди», дея гувоҳлик беради Плутарх.\nАлександрии текширган табибларнинг барчаси ўша пайтда унга фақат безгак ташхисини қўя олишган. Ярим олам ҳукмдори бўлмиш бу жаҳонгирнинг ичадиган шаробига зиёфатда заҳар қўшиб берилганлиги, бу ишга гўёки унинг устози Аристотель (Арасту)ҳам аралашганлиги ҳақидаги гап-сўзлар эса орадан олти йил ўтгачгина пайдо бўлган. Бу «миш-миш»лар туфайли кўпчиликни қатл этишган (файласуф Арасту шогирди ўлимидан бир йил ўтиб вафот этганди). Заҳарланиш тўғрисида ёзаркан, Арриан шундай дейди: «Мен буларни билганим учунгина ёзяпман, бу хабарга ишонганим учун эмас». Плутарх ҳам бунга ишора қилган: «Заҳарлаш воқеасини кўпчилик уйдирма деб ҳисоблайди». Заҳарларнинг айрим турларигина тана ҳароратининг ошишига сабаб бўлади, узоқ муддатли безгак келтирувчи заҳарлар эса ўша пайтларда маълум бўлмаган, дея изоҳ беришади Марр ва Кэлишер юқумли касаликлар ахборотномасида:\nЎша пайтдаги манбаларда Александрнинг ўзи ҳақида ёзиб қолдирилган маълумотларга таянган кейинги айрим мутахассислар унинг тиф (ичтерлама)га чалинганлигини тахмин қилишади, бирок, тадқиқотчиларнинг кўрсатишларича, бу касаллик ўта юқумли; унинг Бобилда кенг тарқалганлиги ҳақида сарой йилномачилари ҳеч нима ёзиб қолдирмаганлар. Марр ва Кэлишер шунга асосланиб, грипп, малярия, шистосоматоз, туляремия, энцефалит, эндокардит каби бир қатор касалликлар тўғрисида ran ҳам бўлиши мумкин эмаслигини келтиришади.\nШу пайтгача аввалги тадқиқотчиларнинг эътиборидан четда қолиб ке-лаётган Плутархнинг қуйидаги қайдлари янги версия муаллифларининг диққатини ўзига жалб этди: «Шаҳарнинг (Бобилнинг) дарвозаси олдига келиб, у қарғалар тўдасини кўрди; улар ҳар томонга учишар ва бир-бирларини чўқишарди. Бир нечта қуш унинг ёнига тушди». Айнан мана шу икки жумла туфайли тадқиқотчилар Гарбий Нил безгаги ҳақида ўйлаб қолишди. Чунки бу юқумли касаллик нафақат инсонларга, балки қушлар, айниқса, қарғалар тўдасига ҳам ҳужум қилади.\nТиббиётчилар ўз тахминларини ГИДЕОН (GIDEON — умумжаҳон юқумли касалликлар ва диагностика тармоғи) номли электрон ташхис дастурида текшириб кўриш-ди. «Биз Александрдаги барча симптомларни киритиб, қушлар тўғрисидаги маълумотларни ҳам қўшганимизда жавоб юз фоиз Гарбий Нил безгаги касаллигини тасдиқлади», — дейди Кэлишер «Nature» журналига берган интервьюсида. Бунгача Александр ўлимини текширган олимларнинг бу касалликни аниқлай олмаганларининг сабаби оддий: Гарбий Нил безгаги касаллиги 1999 йилда, тасодифан АҚШ ҳудудларига келиб қолгандан кейингина жаҳонга маълум бўлган. Ўтган йилнинг ўзида бу касаллик вируси 240 нафар америкаликни ҳаётдан олиб кетди, бу безгакка чалинганлар сони эса, мамлакат Соғлиқни сақлаш министрлиги берган маълумотга кўра, 9000 нафарга яқинлашади.\nМазкур касаллик Осиё ва Африканинг кўплаб мамлакатларида аввалдан тарқалиб турган, бироқ 1937 йилга келибгина Угандада унинг тавсифи ишлаб чиқилган. Ироқдаги чивинларнинг уч тури ушбу вирус ташувчилари ҳисобланади. Бу касаллик уч кундан то уч ҳафтагача давом этиши мумкин, унинг инкубацион даври ҳам худди шундай. Дарвоқе, Арриан берган маълумотга кўра, Мидиядан Бобилга қайтган Александр кўлларда «кемани ўзи бошқарган ҳолда» суз-ган. Мазкур кўллар атрофидаги ботқоқликлар эса вирус ташувчи чивинларнинг кўпайиш жойи ҳисобланади. Безгак одатда фақат организми нимжонланиб қолган кишиларнигина ўлимга олиб келиши мумкин. Аммо илгари ҳам ичишни канда қилмай келаётган ёш подшо ўз умрининг кейинги ойларида шароб ичишда меъёрдан умуман чиқиб кетганди; мунтазам шаробхўрлик эса нафақат жангу жадалларда чарчаган, балки одатий юмушлар билан банд бўлган кишининг ҳам баданини толиқтириб қўяди.\nАлбатта, бошқаларнинг сўзига ишонган ҳолда аниқ ташхис қўйиш унчалик тўғри эмас. «Аммо Марр ва Кэлишернинг тахминлари жуда мантиқли ва ишонарли кўринади», дейди Род-Айленд университети эпидемиологи Томас Мейтер «Nature» мухбирига.\nШоҳнинг ўлимидан сўнг унинг саккиз нафар қўмондони (диадохлари) империяни ўзаро тақсимлаб олишди. Александр ўзини Мисрнинг Сива воҳасидаги илоҳ Амон Ра эҳромига дафн этишларини хоҳлаганди. Аммо Мисрга эга чиққан Птолемей ўз пойтахти Александрияда унга мавзолей қурдирди. Мақбара мазкур шаҳарга асос солган, маъбудлар билан тенг тутилган ҳукмдорга муносиб тарзда қойилмақом қилиб қурилган. Кейинчалик зиёрат қилган Юлий Цезарь бу мақбарага қимматбаҳо туҳфалар бахш этган. Император Август Александрнинг бошига тилла гулчамбар қўйдирган. Император Калигула бўлса, аксинча, подшонинг кўкрак безагини ўзлаштириб олиб, тантанали маросимларда уни тақиб юрган. Бу мақбарага Рим императорларидан сўнгги бора эрамизнинг 215 йилида Каракалла ташриф буюриб, ўзининг шоҳона тўни ва қимматбаҳо безакларини ҳадя этган.\nШундан кейин бу мақбара тўғрисида ишонарли маълумот учрамайди. 392 йилда Византия империясида христианлик давлат дини даражасига кўтарилгач, Апександрияда ҳам эски динларга мансуб ибодатхона ва меъморий ёдгорликлар йўқ қилина бошлади. Кўпчилик тарихчиларнинг фикрига кўра, 397 йилда Александрнинг мақбараси ҳам бузиб ташланган, бироқ бу факни тасдиқловчи ҳужжатлар йўқ. Афсоналардан бирида айтилишича, Македонскийнинг мумиёланган жасади солинган тобут Александриядан махфий олиб кетилиб, яшириб қўйилган. Уни қидириш ишлари эса асрлардан бери давом этмоқда. Ўтган асрнинг ўзида унинг қабрини топиш учун расмий тарзда 150 га яқин илмий экспедиция ташкил этилган. 1805 йилдан бери етти бора, жумладан, 1990-йилларда ҳам икки марта унинг топилганлиги эълон қилинди. Аммо Александрнинг тобути ҳозиргача топилган эмас.\nҲамид ОҒА таржимаси


“Навбаҳор” “Шўртан”га қарши баҳсга тайёргарликни бошлади\n18 апрель, 2017, 17:37\nХабарингиз борки, 7-тур доирасида “Навбаҳор” Ғузорнинг “Шўртан” клубини қабул қилади. Клуб матбуот хизмати ушбу ўйин олдидан жамоа машғулотларни бошлаб юборганини маълум қилмоқда.\n“Лочинлар” аъзолари икки кунлик дам олишдан сўнг бугундан “Шўртан”га қарши ўйинга тайёргарликни бошлаб юборишди. Дастлабки машғулот кечки пайтга режалаштирилганлиги сабабли футболчилар куннинг иккинчи ярмида клуб қароргоҳида тўпланишди.\nЭслатиб ўтамиз, “Шўртан” билан ўйин 22 апрель куни Намангандаги “Марказий” ўйингоҳда соат 17.00да бошланади. Ғузорликлар билан ўтадиган учрашувни бухоролик Ильгиз Танташев бошқариши ҳақида ҳам аввал хабар бергандик.


Туркия президенти 2021 йилда Ўзбекистонга келади — вазирлар ташкилий масалаларни муҳокама қилди – Газета.uz\nМевлут Чавушўғлу ва Абдулазиз Камилов.\nLotinchada 9 март 2021, 19:04 Сиёсат\n9 март куни Ўзбекистон ташқи ишлар вазири Абдулазиз Камилов ва Туркия ташқи ишлар вазири Мевлут Чавушўғлу учрашуви бўлиб ўтди, дея хабар бермоқда «Газета.uz» мухбири.\nАввалига, икки вазирлик раҳбарлари ўртасида тор доирада суҳбат бўлиб ўтди. Мевлут Чавушўғлу 6 мартда Ўзбекистонга келган бўлса, шундан буён «ўзбекларнинг меҳмондўстлигидан ўзини уйидагидек ҳис қилаётганини» маълум қилди ва бунинг учун миннатдорчилигини билдирди.\nТор доирадан кенгайтирилган тартибдаги ТИВ раҳбарлари бошчилигида Стратегик режалаштириш гуруҳининг иккинчи йиғилишига ўтилди.\nУнда бўлажак қўшма тадбирларга, хусусан, олий даражадаги Ўзбекистон-Туркия стратегик ҳамкорлик кенгашининг иккинчи йиғилишига тайёргарликнинг ташкилий масалалари кўриб чиқилди.\nМажлисда Туркия делегацияси ўзига хос турнени амалга ошираётгани, Ўзбекистондан олдин Туркманистонда бўлишгани, бундан кейинги манзил эса Қирғизистон эканлиги айтилди.\nШундан сўнг, икки мамлакат делегациялари раҳбарлари Ўзбекистон ва Туркия ташқи ишлар вазирликлари ўртасида 2022−2023 йилларга мўлжалланган ҳамкорлик дастури ва Таржима хизматлари соҳасида ўзаро англашув меморандумини имзолашди.\nЯкунда ташқи ишлар вазирлари ОАВ вакиллари учун брифинг ўтказди ва ўзаро ҳамкорлик масалалари юзасидан фикр билдиришди.\nТуркия президент 2021 йилда Ўзбекистонга келади\nЎзбекистон ташқи ишлар вазири Абдулазиз Камилов Туркия президентининг Ўзбекистонга расмий ташрифи шу йили амалга оширилиши таклифи билдирилганини маълум қилди.\n«Музокаралар давомида олий даражадаги ўзбек-турк Стратегик ҳамкорлик кенгашининг 2-йиғилишини ўтказиш мақсадида Туркия президенти Режеп Таййип Эрдоған жаноби олийларини 2021 йилда ўзларига қулай бўлган вақтда Ўзбекистонга расмий ташриф буюриш таклифи яна бир бор билдирилди», — деди вазир.\nКамилов, — «Ўзбекистон ота юртингизнинг эшиклари сизлар каби яқин қардошларимиз учун доимо очиқ», — дея сўзини якунлади.\nТуркия собиқ президенти Сулаймон Демирелнинг мактуби\nЎз навбатида Туркия ташқи ишлар вазири ўз миннатдорлигини билдириб, Ўзбекистон мустақиллигини тан олган биринчи давлат Туркия бўлгани ва мамлакатда очилган илк элчихона ҳам айнан шу давлатники эканини қайд этди.\n«Сал аввал, Абдулазиз акамизга ўша пайтларда бош вазир, кейинчалик президент (1993−2000 йилларда) бўлган марҳум Сулаймон Демирел мактубининг бир нусхасини тақдим этдим», — деди у.\nТуркия вакили Олий кенгашнинг биринчи саммитида қабул қилинган қарорлар ижросининг бориши муҳокама қилинганини ҳам қайд этди.\n«Олий кенгашнинг иккинчи саммитига бўладиган тайёргарликларни бугун бошлаб юбордик ва саммитга жуда ҳам зич завишда ишларни олиб борамиз. Муҳтарам президентимиз Эрдоғаннинг Ўзбекистонга ташрифида бўлиб ўтадиган олий кенгашнинг иккинчи саммити чоғида имзолашни хоҳлаган битимларимиз рўйхатини тақдим этдик. Улар устида муҳокамаларни давом эттириб, саммитда имзолаймиз», — деди Чавушўғлу.\n«Ҳозирги вақтда биз имтиёзли савдо битимини имзолаш жараёнидамиз, биз уни тезроқ имзолаб олгач, кейинги босқичда эркин савдо битими муҳокамаларига ўтишни хоҳлаймиз. Иқтисодий муносабатларимизни ривожлантириш учун катта салоҳият бор, уни ҳаётга жорий қилиш учун қўлимиздан келган ишни бажарамиз», — дея қўшимча қилди вазир.\nБрифинг якунида Туркия ТИВ раҳбари шу куниёқ Ўзбекистон президенти қабулида бўлиши ва кейинги манзил — Қирғизистонга йўл олиши маълум қилинди.\nМаълумот ўрнида, Ўзбекистон ва Туркия ўртасида имтиёзли савдо тўғрисидаги Битимни имзолаш шартлари муҳокама қилинмоқда.\nБитим президент Шавкат Мирзиёевнинг 2020 йилнинг февралида Туркияга расмий ташрифи давомида эришилган келишувларда белгиланган ва ўзаро савдо ҳажмини 5 млрд долларга оширишнинг муҳим воситаси сифатида қайд этилган. Битим билан муайян буюмларга нисбатан божхона божлари қўлланилмаслиги ёки уларнинг ставкаси сезиларли даражада пасайтирилиши режа қилинган.\n#ўзбекистон ва туркия


«Хотинимдан меҳр кўрмаяпман…» ёхуд Мурод Ражабов маслаҳат беради - 1 Марта 2012 - WWW.UZ-DUNYO.COM O'ZBEKONA PORTAL\nГлавная » 2012 » Mart » 1 » «Хотинимдан меҳр кўрмаяпман…» ёхуд Мурод Ражабов маслаҳат беради\n«Хотинимдан меҳр кўрмаяпман…» ёхуд Мурод Ражабов маслаҳат беради\n«Одамлар орасида» лойиҳасига одатда аёллар, қизлар қўнғироқ қилишади. Бу гал таҳририятга мурожаат қилган эркаклар аёлининг оиласи ва эрига эътиборсизлигидан куйиниб гапиришди…\nЎзбекистонда хизмат кўрсатган артист Мурод Ражабов маслаҳат беради:\n— «Суғдиёна» аёллар газетаси бўлгани билан уни биз — эркаклар ҳам севиб ўқиймиз. Ижодкорларга тилагим: ҳаётий, қизиқарли мавзуларни ёритишда чарчаманг.\n— Кенжа ўғлимизни уйлантиришимиз керак, сиз бўлсангиз, ҳалитдан пенсияга чиқиб олдингиз, — деб менга зарда қилади хотиним. Гаплари кўнглимга оғир ботади.\nУ билан ўттиз икки йилдан буён бирга яшаб, беш фарзандни тарбиялаб, уйли-жойли қилдик.\nªариган чоғингда ширин сўзга муҳтож бўлиб, ёнингдаги инсонга суянишни хоҳларкансан. ²озирдан шундай, эртага бошим ёстиққа тегиб, бир пиёла сувга муҳтож бўлсам, менга қарармикан, деб ташвишга тушаман.\n— Бундай юраверсангиз оилангиз бузилиб кетиши ҳеч гап эмас. Аёлингиз ёмонга ўхшамайди. Ўзингиз атганингиздек, фақат пул топишга муккасидан кетган. У шундай муҳитга тушиб қолган бўлиши керак. Сиз ундан аразлаб, уйдан чиқиб кетиб нотўғри қилгансиз. Кўчага чиқиб, савдо қилишини қатъий таъқиқлаб қўйсангиз, сизни, болаларини деса, кетмайди. Унга ётиғи билан тушунтиринг. Атрофидаги дугоналари кимлигини, қандай аёллар эканини текширинг. Оилангиз, фарзандларингиз учун шундай қилишингиз керак. Сизнинг кетиб қолганингиз хотинингизга, қизларингиз тарбиясига салбий таъсир қилади.\nБошка уртокларимнинг хотинлари ширин гапириб, эркалашини курсам, хотиним менга жуда мехрсиз, деб уйлайман. Мана, хозир фарзандимиз бор, якинда бир ёшга киради. Энди бола билан булиб менга умуман эътиборсиз булиб колган. Гапираверганимдан кейин, мехмон келса, бегоналарнинг олдида яхши гапирадиган булган. Бошқа пайтда яна ўша қўполлиги. Бу артистлигидан жахлим чикади. Рузғор ишларини, бошкаларнинг кўнглини олишни унутмайди, лекин мендан ширин сузини аяйди. Аҳволимизга караб, узим ачиниб кетаман. Орамиздаги девор кундан кунга калинлашиб кетяпти.\nМоҳитобон ёзиб олд\nКатегория: Статья / Maqola | Просмотров: 941 | Добавил: UzDunYo | Рейтинг: 0.0/0\n1 Ukinch (01.03.2012 22:54) [Материал]


02 июл 2022, Тошкент вақти: 01:22\nТошкент шаҳар ИИББнинг ҳуқубузарликни олдини олиш бошқармаси бошлиғи Рашид Умуровнинг маҳаллий нашрларга берган маълумотига кўра, “Тозалаш-Антитеррор” оператив-қидирув тадбири бошланганидан буён ўтган 18 кун ичида пойтахтда ота-она қаровисиз ва назоратсиз қолган 398 нафар бола ушланган.\nТошкент шаҳар ИИББнинг ўзини таништирмаган мулозими эса Озодлик билан суҳбатда, йил бошидан буён қарийб бир ярим минг нафар ана шундай бола ушланганини айтди:\n“Жорий йил бошидан буён 1400 нафар вояга етмаган бола олиб келинди. Бу болаларнинг асосий қисмини вилоятлардан Тошкентга иш излаб келганлар ташкил этади. Бу болалар бозорларда арава тортиш, машина ювиш билан шуғуланишади. Новвойхона, ошхона, сомсахоналарда ишлайди. Вояга етмаганлар билан ишлайдиган участка инспекторлари уларни ижтимоий-ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш Марказига олиб келишади. Биз бу болаларнинг ота-оналарини чақириб, тушунтириш ишлари олиб боргандан сўнг бериб юборамиз”, деди мулозим.\nЎрикзор улгуржи бозорида ишлайдиган Ботир исмли тадбиркорнинг айтишича, арава тортадиганлар орасида вилоятлардан келган ёш болалар кўп:\n“Бу болалар бозор атрофидаги квартираларда 10-15 киши бўлиб ётишади. Битта аравани ҳар куни 18 минг сўмга ижарага олади ва кечгача ишлайди. Топишлари ёмон эмас. Ўртача бир кунда юз минг сўмгача ишлаши мумкин. Албатта, бу вилоятдан келганлар учун катта пул. Лекин, уларни милиция ходимлари доим таъқиб қилиб юради. Айниқса, катта байрамлар арафасида ҳаммасини автобусга босиб олиб кетишади. Байрамлар ўтгандан сўнг яна пайдо бўлишади. "Яшаш учун кураш", деган гап борку?!” деди тадбиркор.\nТошкентга вилоятлардан келиб, пул топишга ҳаракат қилаётган вояга етмаган болалар ҳаётини мониторинг қилган “Эзгулик” жамияти фаоли Абдураҳмон Ташановнинг айтишича, қишлоқлардаги оғир ижтимоий аҳвол, болаларни катта шаҳарларга иш излаб келишга мажбур қилади:\n- Аввало, вояга етмаган болаларнинг шаҳарга иш излаб келиши сабабини оилалардаги иқтисодий қийинчиликлардан излаш керак. Кузатувларимизга кўра, аксарият хонадонларда болалар ўсмир ёшидан бошлаб ишлашга мажбур бўлади. Биргина Қашқадарё вилоятининг Нишон туманидан юздан ортиқ бола ва ўсмир Тошкентнинг турли хил жойларида ишлашини мен аниқ биламан. Тўғри, ҳуқуқ идораларининг гапларида жон бор. Боланинг назоратсиз қолиши ва қора ишларда ишлаши унинг соғлиғига, руҳиятига ҳам салбий таъсир қилади, бу жамият учун ҳам хавотирли. Лекин, мамлакатдаги иқтисодий таназзул болаларни шунга мажбур қилмоқда, - деди Абдураҳмон Ташанов.\nТошкент ИИББ маълумотига кўра, пойтахтда ушланган назоратсиз ўсмирларнинг аксарият қисмини коллеж ёшидаги болалар ташкил этади.\nЎзбекистон коллежларидаги давомат даҳшати ҳақида Ўзбекистон касаба уюшмалари федерацияси сайти ўтган ой охирида мақола нашр қилган эди.\nОзодлик жорий йил давомида биргина Наманган шаҳридаги ертўлалардан 400 нафардан ортиқ киши қўлга олинган бўлиб, уларнинг асосий қисми болалар бўлганлиги ҳақида ҳам хабар берган эди.


Ўзбекистон ипотека кредитларининг қулайлиги рейтингида охирги ўринлардан бирини эгаллади\nАсосий/Сўнгги янгиликлар/Ўзбекистон ипотека кредитларининг қулайлиги рейтингида охирги ўринлардан бирини эгаллади\nНашр қилинган сана: 23.12.2021 21:10\nЎзбекистон ипотека кредитларининг қулайлиги рейтингида 111 давлат орасида 104-ўринни эгаллади. Бу ҳақда дастлаб иқтисодчи Отабек Бакиров "Numbeo" таҳлилий сайти маълумотларига таяниб, ўз телеграм каналида ёзмоқда. Мазкур масалага шунингдек, Spot нашри ҳам эътибор қаратган.\nРейтинг маълумотларига кўра, Ўзбекистон бўйича ипотека олиш имконияти индекси 0,28 ни ташкил этган. Бу - МДҲ давлатлари орасида (Қирғизистон, Тожикистон ва Туркманистон рейтингга киритилмаган) охирги ўрин ҳисобланади.\nТаққослаш учун, Қозоғистон 0,7 балл билан рейтингнинг 71-поғонасини, Россия эса 0,57 балл билан 80-ўринни эгаллаган. МДҲда энг яхши натижа Молдовада – 0,79 балл (65-ўрин).\nИпотека кредитлари қулайлиги рейтингининг биринчи учлигида Саудия Арабистони (5,1 балл), АҚШ (3,4 балл) ва Америка ҳукумати томонидан назорат қилинадиган Пуэрто-Рико ороли (3,1 балл) жойлашган. Рейтингни сўнгги поғоналарини эса, Эрон 0,13 балл, Аргентина 0,09 ва Гана 0,04 балл билан якунлаган.\nИпотека олиш имконияти индекси уй хўжалиги аъзоларининг ўртача ойлик иш ҳақининг қанчаси 90 метр квадратлик яшаш майдонига эга квартира сотиб олиш учун олинган ипотекани тўлашга кетишини акс эттиради. Тўловларни ҳисоблашда ўртача давр сифатида 20 йил олинади. Рейтингда индекс қанча паст бўлса, шунча яхши.\nСаудия Арабистонида ипотека кредитлари учун тўлов оила аъзосига тўғри келадиган ўртача даромаднинг 19,6 фоизини, АҚШда – 29,4 фоизини, Қозоғистонда – 143,5 фоизини, Ўзбекистонда эса 355 фоизни ташкил этади Бу дегани - Ўзбекистонда ипотека кредитлари оила аъзосига тўғри келадиган даромаддан 3,5 баробар кўпдир.\n"Numbeo" нашрининг ёзишича, Ўзбекистонда уй-жой нархининг йиллик даромадга нисбати ҳам юқори. Ўзбекистонлик ўртача даромад олувчи шахс яшаш майдони 90 метр квадрат бўлган уй жойни ўртача нархда сотиб олиш учун 17 йилу 5 ой ишлашга тўғри келади. Таққослаш учун, Қозоғистонда бу кўрсаткич 9,5 йилдан паст, Саудия Арабистонида эса 2,5 йилни ташкил қилади.\nИқтисодчи Отабек Бакиров мазкур рейтинг давлат ипотека дастури бўйича субсидияларни ва фоиз компенсацияларини инобатга олмаган бўлиши мумкинлигини эслатмоқда.\nЭслатиб ўтамиз, Марказий банк маълумотларига қараганда, Ўзбекистонда ҳар 6-квартира ипотека кредити эвазига сотиб олинади.\nТеги ipoteka ipoteka kreditlari


«Нимага бу пуллар давлатга эмас, кимларнингдир чўнтагига тушмоқда?» Президент — ер сотиш ҳолатлари ҳақида – Газета.uz\nLotinchada На русском языке 20 январ 2022, 21:54 Сиёсат\nЎзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев 20январь куни давлат активларини хусусийлаштириш масалалари юзасидан йиғилиш ўтказди. Давлат раҳбари матбуот котиби Шерзод Асадовнинг маълум қилишича, президент «жойларда ерларни аукционга чиқариш орқали жорий йилда бор-йўғи 400 миллиард сўм тушумни таъминлаш режаси мутлақо қониқарсиз» эканини таъкидлаган.\n«Биргина мисол: Тошкент вилоятида 14 гектар ер участкаси 3,5 миллион долларга ноқонуний йўллар билан сотилгани ҳамма раҳбарларни ўйлантириши керак. Нимага бу пуллар давлатга эмас, кимларнингдир чўнтагига тушмоқда?» — деган саволни ўртага ташлади Шавкат Мирзиёев.\n«Тасаввур қилинг, давлат қанчадан-қанча пулларни йўқотмоқда! Бу пулга қанча мактаб, қанча боғча ва йўл қуриш мумкин эди. Нега шуни ҳокимлар ўйламайди?» — деб сўради у.\nДавлат раҳбари ушбу вилоятда ўтган йил давомида ер участкаларини сотишдан атиги 18 млрд сўм маблағ тушган. «Бу бозор нархида нари борса 5−10 гектар ернинг нархи», — деди давлат раҳбари йиғилишда.\nЙиғилишда Сирдарё вилояти ҳокими Ғофуржон Мирзаев ва Хоразм вилояти ҳокими Фарҳод Эрмановга хусусийлаштириш ишларини суст ташкил этгани учун ҳайфсан берилди. Қолаверса, Давлат активларини бошқариш агентлигининг Сирдарё, Хоразм ва Бухоро вилоятлари бошқарма бошлиқлари ҳамда «Ўзагросервис» бош директори ишдан олинди.\nАвгустда ИИВ пойтахтда Тошкент вилоятининг Бўстонлиқ туманида 16 гектар ер участкасини 5 млн долларга сотмоқчи бўлган икки фуқаро қўлга олингани ҳақида хабар қилган эди.\n21 январ, 00:15\nШунча пуллар кимни чонтагига кириб кетди.???


Франциянинг Канн шаҳрида 57инчи бор ўтказилаётган кинофестивали очилди. 18 кино асари фестивалнинг "Олтин Палма Бошоғи" совринига даъвогарлик қилмоқда.\nЖорж Буш ташқи сиёсатининг ашаддий мухолифларидан бири бўлган Майкл Мур ҳам ўзининг "Фаренгейт 9/11" деб номланган ҳужжатли фильми билан бу йилги Канн фестивали "Олтин Палма бошоғи" мукофотига даъвогарлик қилмоқда. Айтиш жоиз, ўтган хафта Уолт Дисней ширкати Мурнинг ушбу сиёсий асарини бир томонлама деб топиб, унинг АҚШда тарқатилишига қарши чиққан. Ўшанда Майкл Мур Дисней студиясини цензурада айблаган эди.\nШу ўринда фестивалда намойиш этиладиган бошқа филмларнинг ҳам томошабин эътиборидан четда қолмаслиги айтилмоқда. Улар орасида Боснияда туғилган режиссер Эмил Куштурицанинг "Дунё бу мўжиза" деб номланган асарини тилга олиш мумкин. 1995 йилда Куштурицанинг собиқ Югославия ҳақидаги "Underground" деб номланган филми "Олтин Палма Бошоғи" мукофотига сазовор бўлганини эслаш жоиз.\nПост-совет кинематографияси Канн фестивалида қозоғистонлик режиссер Гулшод Умарованинг "Шиза" филми билан қатнашмоқда. Ушбу асар Россия ва Қозоғистонда суратга олинган. Бир пайтлар россиялик режиссер Сергей Бодровнинг "Опа-сингиллар" фильми сценарий муаллифи бўлган Гулшод Умарова бу сафар режиссер сифатида ўзининг дебют асари билан Канн фестивалида қатнашмоқда. Қозоғистонлик журналист Ардақ Нурғали Умаровнинг иккита номинация бўйича ғолиб бўлишига умид борлигини айтади. "Иккита номинациядан умид бор. Биринчиси шу пайтгача номаълум бўлган режиссерларга бериладиган "Алоҳида кўз қараш" ва дебют филмлари учун бериладиган "Олтин Камера" мукофотларидир. Гулшод Умарова Каннинг энг олий мукофоти "Олтин Палма Бошоғи" мукофтини олади деб айта олмаймизу, лекин мана шу иккита номинация бўйича умид бор", - дейди қозоғистонлик журналист.


Долзарб мавзу: Бу ҳам ўтар, ваҳимага асос йўқ - Hidoyat.uz\nАсосий саҳифа Мақолалар Долзарб мавзу: Бу ҳам ўтар, ваҳимага асос йўқ\nЧоп этилди Aprel 3, 2020 Долзарб мавзу: Бу ҳам ўтар, ваҳимага асос йўқda fikr bildirishni o'chirish\nИслом – ғоят гўзал дин. Унинг ҳар бир буйруғида ҳикмат, тавсиясида манфаат, қайтариғида эса раҳмат мужассам. Биргина имонимизнинг асосий шартларидан бири бўлган яхшилик ҳам, ёмонлик ҳам Аллоҳдан эканини олайлик. Мўмин киши яхши кунда ҳам, бошига бирор мусибат келганда ҳам фақат ўзини ўйламайди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Сизлардан бирортангиз ўзи яхши кўрган нарсасини биродарига раво кўрмагунча мўмин бўла олмайди”, деганлар (Имом Бухорий ривояти). Ҳадис шарҳида уламолар “мўмин бўла олмайди” жумласини “чинакам мўмин бўла олмайди”, деб шарҳлаганлар. Бундан киши имон келтиришининг ўзи етарли бўлмаслиги, балки имон кучли ва мустаҳкам бўлиши учун бир қанча сифатлар соҳиби бўлиши лозимлиги англашилади.\nХўш, мусулмон киши бундай вазиятда қандай йўл тутиши керак?\nАввало, мусулмон киши ваҳимага тушмасдан, фақат ўзини эмас, бошқаларни ҳам ўйлаб, ризқ Аллоҳдан эканини унутмаслиги, керак, нокерак маҳсулотларни ғамлаб олмаслиги лозим. Ояти каримада: “Ер юзида ўрмалаган нарса борки, уларнинг ризқи Аллоҳнинг зиммасидадир. У уларнинг турар жойларини ҳам, борар жойларини ҳам билур. Ҳаммаси очиқ-ойдин китобдадир” (Ҳуд сураси, 6-оят), деб марҳамат қилинади.\nҲадиси шарифда Расулоллоҳ саоллалоҳу алайҳи ва саллам: «Ўзи тўқ бўлиб, қўшниси оч қолган одам мўмин эмас», деганлар.\nСўнгги уч кунда интернет сайтларини, оммавий ахборот воситаларини кузатиб, Шайх Фаридуддин Атторнинг “Илоҳийнома” асарида келтирилган “Подшо ва узук” ҳикояси эсимга тушди.\nҲикоя жуда таъсирчан. Сизга ҳам илиндим.\n«Бир пайтлар жаҳон қўрғонида бир комил шоҳ яшар эди. Бутун халқ унинг ҳукмига ҳозир турар, сабаби, ул шоҳ адолатда назири йўқ инсон эди. Мулки бисотининг эса ҳисоби ҳадсиз, яна атрофида илму ирфон аҳллари, номдор олимлар ҳам кўп.\nКунларнинг бирида уларни олдига чақириб, ҳолининг паришонлигидан шикоят қилди. Кўнглига келган орзуни баён қилиб, ҳакимларга бир узук ясашни буюрди, токи ул узукка кўз ташлаган дам кўнгли шодликка тўлиб, аламу қайғулардан озод бўлсин. Ёки иқболдан кўнгли шодликка тўлиб кетса, шу узукка боқиб маъюс бўлсин…\nҲукмдорнинг талаби оғир эди. Олиму ҳакимлар ундан муддат сўрадилар. Узоқ фикрлашдилар, ўйладилар, бу мушкул ишни бажариш чорасини излаб “қон ютдилар”. Охири оқилу доно ҳакимлар узукка “Бул ҳам ўтар” деган ёзувни нақш қилдилар.\nҲар бир нарсанинг “келмоқ” ва “кетмоғ”и Яратганнинг измида. Ҳаётда бахту иқбол кулиб боқса – шоду хуррам кунларда бунинг ўткинчи эканини ёдда сақласинлар-да, ҳаддан ошмасинлар. Бойлик, бахт, иззату обрў топганда мағрурланиб, ўзларини йўқотиб қўймасинлар. Аксинча, қайғуга ботган, бошларига ғам-алам келган кунларда эса тушкунлик ботқоғига ботмасдан, сабр қилиб, яхши кунлар орзусида яшаб “бул ҳам ўтар” десинлар».\nДарҳақиқат, ҳамма нарса: шодлик, хурсандчилик, хуррамлик ҳам, ғам, қайғу, алам, офат ва бало ҳам ўткинчи. Иншоаллоҳ, бу бало ва офат ҳам чекинади. Бунга шубҳа йўқ. Бу биз учун бир синов. Ана шу синовни жипслашиб, биргаликда бартараф этишимиз зарур.\n“Яккасарой” жоме масжиди имом-хатиби


Бийлик кўйлаги чокини йиртган исён\nҚозоғистоннинг энг янги тарихига “Желтўқсон қўзғолони” номи билан кирган воқеа юз берганига шу кунларда 20 йил тўлди. Бу ғалаён Совет Иттифоқи интиҳосининг ибтидоси бўлган эди.\nБундан 20 йил муқаддам миллий иззат-нафсни менсимай тўралик қилган Кремлнинг қилиғига қарши бош кўтариб, Олмаотанинг марказий майдонига чиққан қозоқ ёшлари бу ҳаракати билан Совет Иттифоқи деган сунъий танага кийдирилган кўйлакнинг чокини йиртиб қўйганини билганмиди?\nКремлнинг хурмача қилиқ қилгани, республикани бошқаришга миллати рус Колбинни олиб келиб қўйгани республиканинг туб миллат вакиллари - қозоқ ёшларининг иззат-нафсига оғир ботди. Улар қоринларини эмас, қадрларини ўйлаб бош майдонга бош кўтариб чиқди.\nЖелтўқсон воқеаси иштирокчиларидан бири, ўша вақтда талаба бўлган Абдилхон Уули бундай эслайди:\n“Тўртта чойшабга шиорлар ёзиб олиб, уларни кўтариб чиқдик. "Қозоғистонни қозоқ бошқарсин!", "Қунаев қайтарилсин!" деганга ўхшаш шиорлар эди”.\nХалқ билан фақат мажлисларнинг президиумларидан туриб гаплашишга кўниккан бийлик халқнинг бу журъатидан эсанкираб қолди. Қўрқоқ бийлик қўлидаги тўппончага ёпиша қолди. Уни ишга солди. Қон тўкилди. Қама-қамалар бошланди. Ўлим жазосига ҳукмлар ўқилди.\n“Бизни Олмаотанинг Тошкент кўчасидаги турмага олиб боришди. 2,5 соат қорнинг устида ўтирганмиз. Кейин тепиб, калтаклаб турманинг ичига олиб киришганди. Қўлимни қайириб синдиришган, бурнимни пачоқ қилишган”, - деб эслайди Абдилхон Уули.\nҚозоғистон ССР Компартияси ўша вақтда тайёрлаган ҳисоботда айтилишича, Желтўқсон исёнида 11 минг киши иштирок этган. Улардан 860 киши қамоққа олинган, бир киши ўлган.


15:40 / 26.09.2017\nИспания чемпионатининг 6-турида «Реал» - «Алавес» ўйинида жамоанинг ёздаги харидларидан бири Дани Себальос илк марта бошланғич таркибда ҳаракат қилди. Испан футболидаги талантлардан бири илк ўйинидаёқ жамоасига ғалаба келтирган голларга муаллифлик қилди.\nСебальос Мадрид клубида Тони Кроос ва Лука Модрич билан рақобатни енгиши керак. У мавсумни қандай ўтказиши келажакка савол. Қуйида унинг ўтмишини кўриб чиқамиз.\nТуғилган куни: 1996 йил 7 август\nАсосий оёғи: ўнг оёқ\nБўйи: 176 см\nИкки йил муқаддам Испаниядаги нашрлар Дани Себальосни нафақат мамлакатнинг, балки Европа ва жаҳоннинг энг истиқболли футболчилари сафига қўша бошлади. У охирги мавсумларда ёш бўлишига қарамай «Бетис»нинг асосий етакчисига айланди. 2017 йил ёзида, 21 ёши арафасида эса Польшада бўлиб ўтган Европа чемпионатида энг яхши футболчи сифатида тан олинди.\nСебальос Испания ёшлар терма жамоасида 12 учрашув ўтказиб, 10 гол урди.\nДани Себальос Севилья шаҳри яқинида туғилган, шу туфайли Андалусиянинг асосий клуби унинг иқтидорини тезда пайқаган. Дани 8 ёшида «Севилья» академиясида пайдо бўлган, аммо клубдагилар Себальосда хроник бронхит аниқлангач, ундан воз кечишди – мураббийлар, бу келгусида унинг жисмоний машқларни кўтариши ва кучли футболчи бўлишига халал беради, деб ҳисоблашди. Шу туфайли 13 ёшида Дани «Севилья»ни тарк этади ва муниципалитет жамоаси – «Утрер» сафида пайдо бўлади.\nБронхит якунда асоратли бўлиб чиқмади. Икки йилдан кейин Себальос «Севилья»нинг асосий душмани – «Бетис»да ўйнай бошлади. Айнан шу ерда у испан футболининг кейинги ўн йилликдаги талантларидан бирига айланди.\nЎз фаолиятнинг илк даври ҳақида эслар экан Себальос шундай дейди: «Менда «Севилья» билан нохуш хотиралар бор. «Бетис» фанатлари эса менинг меҳнатларимни қадрлашди.\nЎтган мавсумда «Севилья» Испания Кубоги ярим финалига етиб борди. Ҳамма финал қизиқарли бўлишини кутди, ғалаба эса «Барселона»ники бўлди — Дани Себальос журналистлар қаршисида бундан жуда хурсандлигини яширмади. У ҳамиша «Севилья»га муваффақиятсизлик тилаб келган. Андалусияликлар клубининг қарори 9 ёшли Дани хотирасида шундай чуқур из қолдирганди.\nСебальос 2014 йили «Бетис» таркибидан мустаҳкам жой олди, ўша мавсумни жамоа сегундада ўтказганди. У ёшлар жамоасида кўп қолмади, асосий жамоа захирасида ўтирмади, ўзига берилган имкониятдан фойдаланиб, мавсумда 5 гол урди ҳамда клубга Примерага қайтишда катта ёрдам берди. «Бетис» хўжайинлари эса дарҳол у билан 2020 йилгача шартнома имзолади ва унинг бадал пули миқдорини 15 миллион евро этиб белгилади.\nПримерадаги биринчи мавсумда кўрсатган ўйинларидан кейин Себальос учун «Наполи», «Арсенал», «Ливерпуль» ва «Атлетико» клублари даъвогар бўлиб чиқди, «Реал» скаутлари уни кузатишни бошлади. Аммо Себальос «Бетис»да бахтиёр эканини маълум қилди.\nИккинчи мавсумда эса унга «Реал», «Барселона» ва «Ювентус» клублари жиддий қизиқишни бошлади, якунда Дани пойтахт жамоасини танлади.\nИспания ўсмирлар ва ёшлар терма жамоаларида етакчилик\nСебальос Марко Асенсио ва Хесус Вальехо билан бир қаторда Испания ёшлар терма жамоасининг асосий умиди эди. Бу учлик аввалига Евро U-19 турнирида ғалаба қилди, кейин Евро U-21 турнири финалига етиб борди, финалда Германия ёшлари ғолиб чиқди.\nЕвропа чемпионатида Себальос фақат 3 ўйинда тўлиқ ҳаракат қилди, битта ҳам гол урмади, лекин турнирнинг энг яхши футболчиси деб тан олинди, у «Атлетико» футболчиси, Евронинг тўпурари Саулни ортда қолдирди.\nБунга Дани кўрсатган фантастик даражадаги томошабоп ўйин сабаб бўлганди. Германияга қарши кечган ва мағлубиятга учралган финал ўйинида ҳам у майдондаги энг фойдали футболчи бўлганди.\nСебальос Италияга қарши жуда юқори савиядаги ўйинни намойиш этганди: тўпни майдон бўйлаб олиб юрар, кўплаб хавфли вазиятлар яратар, финтлари билан мухлисларни хурсанд қилар эди.\nЎйин услуби билан Иньеста ва Пирлони эслатади\nСебальос – марказий яримҳимояни мустаҳкам ушлай олади, ҳимояга ёрдам беради, ҳужумда плеймейкерлик қилади. «Бетис»да Дани ҳужумларга қўшилишдан кўра, майдон марказини назорат қилиш билан шуғулланар, мураббий уни аҳён-аҳёнда қанотларда ўйнатарди.\nСебальос ўйин давомида кучни тенг тақсимлайди ва қора ишдан қочмайди. У ўзини ҳужумларда ишончли тутади. Себальоснинг ўзи бу ҳақда шундай деган: «Мен учун идеал позиция - марказий ҳужумчи ортида ҳаракат қилиш. Мен яратувчиман».\nУ ўзи ҳақида нималар дейди?\n«Менга Андрес Иниеста ва Искога ўхшаб ўйнаш ёқади. Улар майдонда эркин ҳаракат қиладиган футболчилар. Улар тўп қаерда бўлишини ҳал қиладиган футболчилар», - дея қайд этган Себальос.\nУ ҳам Иниеста каби баланд бўйли бўлмаган, лекин битта пас билан ўйиндаги вазиятни ўзгартириб юбора оладиган футболчи.\n«Буюк ярим ҳимоячига айланиш учун майдонни яхши кўра билишнинг ўзи етарли эмас, жарима майдонига ёриб кириш ва гол уришни ҳам уддалаш керак. Шунингдек, рақибдан тўпни тортиб олиш, жамоадошларга ёрдам бериш ва бор куч билан ўйнаш талаб этилади».\n«Ўтган мавсумда [2015/16] мен ўз ўйинимдан қониқиш ҳосил қилмадим. Буни ота-онам билан муҳокама қилдим, улар менга фақат футбол ҳақида қайғуришни, ундан бошқа барчасини унутишни тавсия қилишди, улар айтганидек қилдим ва энди ҳаммасидан мамнунман».\n«Мен учун ўзимга ишонч муҳим. Мен ҳаммаси яхши кетаётганини сезсам, ўзимни тўлқиндаги каби эркин тутаман. Лекин шу билан бирга диққатни йўқотмаслик керак».\nУ ҳақида нималар дейишади?\n«Бетис»нинг собиқ мураббийи Пепе Мель: «Дани катта клубга ўтишга тайёрлигини кўрсатиб бўлган. У жуда жасур, уни ҳеч нарса қўрқитмайди».\n«Бетис»нинг собиқ мураббийи Виктор Санчес: «У жуда талантли, ўзига жуда ишонади ва ўйинни ўз зиммасига ола олади, унинг ўйини рақиб футболчиларини довдиратиб ташлайди. Унда заргарона паслар бериш маҳорати бор, у майдонни жуда яхши кўради. У янада кучли бўлишга қодир».\n«Бетис»даги собиқ жамоадоши Рубен Пардо: «Дани майдонда шерикларига осон бўлиши учун жуда кўп иш қила олади. Унинг паслари жуда аниқ чиқади, у ҳар қандай вазиятда тўпни ўзига бўйсундира олади. У истаган ишини қилади».\nИспания терма жамоасининг собиқ мураббийи Висенте дель Боске: «Дани Себальосда «Реал»нинг асосий футболчисига айланиш учун барча нарса етарли. У ўзида шикоят қилишга ўрин қолдирмайди».\nСебальос ажойиб техникага ҳам эга. У тўп билан жуда яхши муомала қилади ва тўпни йўқотмайди.\nСебальоснинг универсализмини статистика кўрсатиб турибди. У қора ишларни кўп бажаради: бир ўйинда ўртача 2,05 марта ҳужумни тўхтатган ва 3,30 марта тўпни олиб қўйган.\nДанининг бугунги вазифаси – орқароқдаги плеймейкер. «Бетис» мураббийлари унинг узоқ масофага тўпни аниқ етказиб бериш қобилиятидан унумли фойдаланишган, унинг тўпсиз ақлли ҳаракат қилиши ва курашувчанлигига ишонч билдиришган.\nСебальос кўпчилик испан футболчилари каби айёр футболчи. У симуляция қилади, рақибга провакация қилишдан қайтмайди, у бундай ҳаракатлари билан мухлисларнинг кўнглини қолдиришдан чўчимайди.\nСебальос рақибнинг жаҳлини чиқариб, уларнинг жазоланишига эришади. Бир сафар у «Хетафе» футболчисига қуйи лигага тушиб кетишни тилаганидан кейин мураббийи томонидан қатъий огоҳлантирилганди.\nТвиттерда у ўзини жуда эркин тутади, айтиш мумкинки, Себальос кўпчилик нафратланадиган навбатдаги испаниялик футболчига айланиши мумкин. Мисоли Жерар Пике.\n«Реал»га ўтишдан аввал Дани твиттердаги эски ёзувларни ўчирди. Масалан, у бир вақтлар Икер Касильяс ва унинг рафиқаси Сара Карбонерога ҳужум қилганди, «Атлетико»ни «Реал»га қарши ўйинларда қўллаб-қувватлаганди, Испания мадҳияси чалинаётган вақтда ҳуштакбозлик қиладиган каталонлар ва баскларга ўлим тилаган. (У «каталон кўппаклари» жойлашган стадионни портлатган яхши бўлиши ҳақида ёзганди).\nБу твитлар 2-4 йил олдин ёзилган, шу туфайли Испанияда буни ўсмирнинг безорилиги сифатида қарашади, уни радикал миллатчи деб билишмайди.\nДарвоқе, Себальос Лионель Месси ҳақидаги ижобий твитларини ўчириб юборган. Масалан, кимдир «Месси Хави ва Иньестасиз ҳеч кимлиги» ҳақида ёзганида, Дани унга жавобан Леонинг 4та «Олтин тўп» билан тушган суратини кўрсатганди.\n«Барселона»нинг мавсумдаги илк мағлубияти Себальосни асосий рақобатчисига бой бергани бўлганди. Жамоага марказ учун шундай футболчи жуда керак эди (Иньестанинг ёши ўтди ва унга муносиб ўринбосар ҳали топилмади). Данини қўлга киритиш учун «Барса» футболчининг Каталония ҳақидаги нафратомуз сўзларига кўз юмишга ҳам тайёр эди.\nАммо «Реал»нинг таклифи ишонарлироқ чиқди. Себальосга қатъий ультиматум қўйилди, унга 8 июлга қадар жавоб қайтариш талаби қўйилди ва футболчи тезда ўз розилигини билдирди. 21 ёш арафасидаги футболчи камида 15 миллион евро эвазига трансфер қилинди, у билан 6 йиллик шартнома тузилди.\nХамес бу трансфер ҳақида эшитгач, «Реал»дан кетиш бўйича якуний қарор қабул қилди. Энди Мадридда Испаниянингэнг ёш юлдузлари тўпланди: Асенсио, Льоренте, Вальехо ва Себальос.\nБугун ким қандай ўйнайди? Финал олдидан


«Самарқанд қачон шиддат билан ривожланади, деган савол мени ҳамиша қийнайди» — Президент — Sof.uz\n«Самарқанд қачон шиддат билан ривожланади, деган савол мени ҳамиша қийнайди» — Президент\n16.04 11:41 228 Жамият\nШавкат Мирзиёев бошчилигида 16 апрель куни Самарқанд вилояти фаоллари, соҳалар раҳбарлари билан навбатдан ташқари сессия бошланди. Бу ҳақда «Kun.uz» хабар берди.\nФoто: Президент матбуот хизмати\nХабарга кўра, Президент мазкур вилоятда ҳоким бўлиб ишлаган пайтларини ҳар доим эслашини, вилоятни соғинишини таъкидлаган:\n«Мен ҳамиша Самарқандни соғинаман. Куни кеча Имом Бухорий мажмуасида бўлган учрашувда ҳам айтдим – кўп жойларда ишладим, лекин бу вилоятда орттирган тажрибам жуда кўп қўл келган. Албатта, мен бу вилоятда ҳоким бўлиб ишлаган пайтларимни ҳар доим эслайман. У пайтлар муаммолар кўп эди, имкониятлар чекланган эди. Уларни ечишга ҳамиша ҳаракат қиламиз. Самарқандда ўзгариш бўлмаяпти десак тўғри эмас, ўзгаришлар бор. Лекин Самарқанд қачон шиддат ривожланади, деган савол мени ҳамиша қийнайди. Биласиз, 2020 йил жуда оғир келди. Қандай қилиб мана шундай оғир шароитда кечагига нисбатан бугун нима ўзгаради, хонадонлар қандай обод бўлади, фарзандларимиз қандай қилиб яхши яшайди, деган саволлар мени ўйлантиради. Агар кимдир келиб бизга бу нарсаларни қилиб беради, десак адашамиз. Бугунги шиддат билан ўзгараётган замонда ҳар бир давлат, ҳар бир миллат биринчи ўзи ҳақида қайғурмоқда» дейди Президент.\nШунингдек, Шавкат Мирзиёев сессия аввалида барчани Рамазон ойи билан табриклаган.\n«Биз ҳам бугунги мулоқот чоғида ўйлашимиз керак – Имом Бухорий мажмуасидек муқаддас жойлари бўлган Самарқандда бугун нималар қиламиз? Президент ана шундай улуғ айём кунларида нега келди, деган саволга қандай жавоб берамиз? Биз ана шундай улуғ инсонлар давомчиларимиз, шуни унутмасак ишимизда барака бўлади, шукроналик бўлади. Фурсатдан фойдаланиб мен ҳаммангиз муқаддас Рамазон ойи билан табриклайман. Ниятим, келгуси йилларда ҳам шу кунларга эсон-омон етиб борайлик», дейди Шавкат Мирзиёев.


15 Aprel 2021 Yil 3078\nИнтернет тармоғида Тошкент шаҳар ИИББ ходимлари аёлларни хизмат автомобили томон олиб кетаётганлиги акс этган видеотасвир тарқалмоқда. Мазкур ҳолат бўйича қуйидагиларни маълум қиламиз.\n14 апрель куни тахминан соат 21.30 да Қоратош ва Бунёдкор кўчалари кесишмасида Тошкент шаҳар ИИББ патруль-пост хизмати ходимлари автомобиллар қатнов қисмида фарзандлари билан тиланчилик қилиб ҳайдовчиларга ҳалақит бераётган уч нафар аёлларни кўришган. Аёллар тиланчилик қилиш маъмурий ҳуқуқбузарлик ҳисобланиши ҳақида огоҳлантирилиб, уларнинг шахсларини аниқлаш мақсадида Шайхонтоҳур тумани ИИО ФМБ 2-сон Ички ишлар бўлимига таклиф қилиндилар. Бунга жавобан аёллар атрофдагиларнинг раҳмини келтириш учун бақириб, ходимларга фаол қаршилик қила бошлашди. Ички ишлар бўлимига олиб келинган шахслар Самарқанд вилоятилик икки фарзандли 25 ёшли Маҳлиё Ю., 30 ёшли Зуҳра Ш. ва 25 ёшли Санобар У. эканликлари, шунингдек улар муқаддам бир неча маротаба огоҳлантирилганликлари аниқланди.\nБундан аввал ходимлар мазкур аёлларни йўл қисмида тиланчилик мақсадида болаларидан фойдаланаётганликларини гувоҳи бўлишган. Бу аёлларнинг йўл қатнов қисмида тиланчилик қилиши нафақат уларнинг ўзлари, балки норасида гўдакларининг ҳаёти учун ҳам хавфли бўлиб, камига бошқа йўл ҳаракати қатнашчиларининг ҳаётини ҳам хавф остида қолдирган.\nАёлларга нисбатан тегишли ҳужжатлар расмийлаштирилиб, қонуний чора кўрилиши учун терговга қадар текшируви ўтказилмоқда, натижаси ҳақида қўшимча хабар берилади.\nҚайд этиш жоизки, Тошкент шаҳар ИИББ ходимлари тиланчилик учун жавобгарлик кучайтирилгандан буён, фаол тиланчилик билан шуғулланувчи шахслар орасида тушунтириш профилактик ишларни олиб боришмоқда. Профилактик суҳбатлар давомида тиланчилик билан шуғулланиш сабаблари ўрганилиб, уларга ёрдам бериш учун иш таклиф этилмоқда. Афсуски, ушбу фуқаролар ҳар доим ҳам ишга жойлашишга рози бўлмасдан, енгил даромад топиш мақсадида тиланчилик билан шуғулланишда давом этмоқда.


Қоракўл: Картошка, дуккакли экинлар ва соя етиштиришда ҳам ишлар жадал давом этмоқда\nБугун нафақат юртимизда, дунёда озиқ-овқат маҳсулотлари таъминоти нақадар долзарб аҳамият касб этаётганини ортиқча изоҳлашга ҳожат йўқ. Ер шари аҳолисининг 30 фоиздан зиёди тўлақонли равишда овқатланмаслик, энг асосий микроэлемент ва витаминлар етишмаслиги муаммосини бошидан кечирмоқда. Аҳолининг жадал ўсиб бориши ва озиқ-овқат маҳсулотларига бўлган талабининг ортаётгани соҳа вакиллари олдига қатор долзарб масалаларни қўймоқда. Бу аввало аҳолини экологик тоза қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари билан таъминлашдир.\nМамлакатимизда “иккинчи нон” дея эъзозланадиган картошка билан бирга пиёз, сабзи, карам, помидор, бодринг, булғор қалампири, шунингдек, мош, ловия, нўхат ва бошқа дуккакли экинлар билан бирга жумладан, соя – мойли экинлар майдонлари кенгайтирилаётгани мазкур масала ечимига хизмат қилади. Соя аҳолининг ёғ-мой маҳсулотларига бўлган эҳтиёжини тўла қондиришда ҳам муҳим аҳамият касб этади. Деҳқончилик мавсумида ҳар қарич экин еридан самарали фойдаланиш мақсадида йилига камида икки-уч марта ҳосил олиш тажрибаси кенг қўлланилаётгани бежиз эмас. Яқин –яқингача ғалладан бўшаган майдонларда чорва озуқаси учун маккажўхори, тариқ, арпа, рош ва бошқа ўсимликлар етиштириб келинаётган бўлса, эндиликда улар ўрнини мош, ловия, соя, семечка, яна бошқа сабзавот–полиз маҳсулотлари эгаллаётгани элимиз дастурхони тўкинлигини таъминлашнинг устувор шартларидандир.\nЖорий деҳқончилик мавсумида биргина Қоракўл туманида 109 гектар ерда дуккакли экинлар, чунончи, 92 гектарда мош, 10 гектарда ловия, 360 гектар ерда кунгабоқар, шунингдек, 61 гектарда сабзи, 37 гектарда пиёз, 450 гектар ерда картошка экиш ишларига жадал киришилган. Бу жараёнда ўтган йиллардан фарқли ўлароқ, инновацион илмий ишланмалар – мини технология ва агрегатлардан кенг фойдаланилаётгани иш унумини оширмоқда. Шу усулда айни пайтда ҳудуддаги фермер хўжаликларида амалда 380 гектарда картошка экиб, парвариши бошланган. Жумладан, пахтачилик, ғаллачилик ва боғдорчилик йўналишидаги жами 21 та фермер хўжалигини ўзида бирлаштирган “Сайёд” ҳудудида ҳам баҳорги экин ишлари уюшқоқлик билан ташкил этилганини кўриш мумкин.\n— Юртимизда аҳоли дастурхони тўкинлигини таъминлаш мақсадида экин ерлари ва томорқадан унумли фойдаланиш, йилнинг тўрт фаслида ҳам омилкорлик билан ҳосил олиш тажрибасини яратишга алоҳида эътибор кучайтирилгани бежиз эмас. Бунда баҳорги ва ёзги сабзавотларнинг ўрни беқиёс, – дейди “Сайёд” ҳудуди раҳбари Қаҳрамон Рустамов. — Айниқса, бу масулотлар сув тежамкор замонавий технологиялар асосида етиштирилса. Ҳудудимизда 1 минг 239 гектарда пахта, 650 гектар майдонда ғалла етиштирилади, 83 гектарга етказилган боғ-токзоримизда ҳам агротехник тадбирларни кечиктирмасдан амалга ошириб, баракали ҳосил етиштириб келмоқдамиз. Масъулияти чекланган жамияти шаклидаги “Мергантекс” агрокластери таркибига кирган фермер хўжаликларимиздан биргина “Самад Бешим” фермер хўжалигини олсак, тажрибали деҳқон Акбар Рустамов бошқариб келаётган хўжаликнинг ўтган йили 19 гектар майдонини “Агробанк” туман филиалидан олинган 450 миллион сўм кредит маблағи асосида томчилатиб суғориш технологиясига ўтказдик. Даладан 2 та ҳовуз қазиб тайёрланиб, насослар ўрнатилди. Жорий йил шу кеча-кундузда ҳам “Мергантекс” агрокластери кўмаги билан 30 гектар ерда томчилатиб суғориш технологиясини қўллаб, 20 метрга 300 метр ҳажмдаги йирик сув ҳавзасини қазиб тайёрлаяпмиз.\n“Самад Бешим” фермер хўжалигида ўтган йилги мавсумда 54 гектар пахта майдонидан давлатга 320 тонна юқори сифатли саноат хом ашёси, 58 гектар ердан 400 тоннадан ошириб сара буғдой етиштиришга эришилган. Эътиборлиси, томчилатиб суғориш услубида пахта етиштирилган контурлар ҳосилдорлиги гектарига 50 центнерни ташкил этган бўлса, ғалла ҳосилдорлиги ҳам гектарига 70 центнерни ташкил этган. Етиштирилган буғдойнинг ярми хўжалик ҳисобида, 13 кишилик жамоа моддий манфаатдорлигига сарфланган. Бундан ташқари, фермер хўжалиги 2018 йилда 5 гектарда интенсив усулдаги олхўри боғини барпо этишга киришиб, 4 минг туп ниҳол келтириб ўтқазишган. Ҳадемай, бу боғ ҳосилга киради, албатта.\nШу кеча-кундузда эса хўжалик миришкорлари боғ қатор ораларига 2 гектар майдонга соя ўсимлигини экиб, парваришлашни бошламоқда. Серҳосил бу экиндан жамоа ўрим-йиғимга бориб 6 тонналик хирмон кўтариш тараддудида. Қолаверса, хўжаликда 3 гектар майдон картошка, пиёз ва сабзи етиштиришга ажратилган ва бу контурда ҳам айни пайтда қизғин иш бошлаб юборилган. Муҳими, таъминотчи “Мергантекс” агрокластери томонидан барча фермер хўжаликларига уруғлик ва шунга яраша минерал ўғит бепул етказиб берилаётгани баробарида, уч ой нари-берисида йиғиб олинадиган маҳсулотнинг ҳам асосий харидори – буюртмачиси агрокластер ҳисобланади. Фермер хўжаликлари билан тайёр маҳсулотни бозор нархида харид қилишга келишилгани деҳқон миришкорлар учун ҳам қулай таклиф, албатта.\nВилоят миқёсида олсак, агрокластерлар билан шартнома асосида фермер хўжаликларида жорий мавсумда 3 минг гектар майдонда соя етиштириш ҳаракати жадал бошланган. Ҳозирда эса Ромитан, Қоровулбозор, Ғиждувон, Шофиркон, Вобкент, Жондор туманларида бу борадаги агротехник тадбирлар, экиш ишлари 40 фоиздан юқори кўрсаткичда уддаланаётганини кўриш мумкин.\nКези келганда, бир мулоҳаза. Соянинг ватани Хитой, Корея, Манжурия каби узоқ Шарқ мамлакатлари деб ҳисоблансада, Иккинчи жаҳон уруши давридаги қаҳатчилик, озиқ-овқат таъминотидаги инқироз, оқсил ва ёғ билан таъминланишда юзага келган муаммолар ҳисобга олингани ҳолда амалий ҳаракат уммонортида АҚШ да кузатилган ва кенг плантацияларда соя экишга киришилган. Озуқавий тўйимлилиги боис соя ўсимлиги бугунга келиб жаҳонда энг кўп етиштириладиган экинлардан бирига айланди. Соя дони таркибида катта миқдорда оқсил ва мой мавжуд, бундан ташқари минерал ва витаминларга жуда бой ҳисобланади. Уруғининг таркибида 18-24 фоиз ёғ, 35-45 фоиз оқсил, 30 фоиз углевод ва 5 фоиз минерал, кўп миқдорда витамин ва аминокислоталар мавжуд. Соя тупроқни азот билан таъминловчи дуккакли экинлардан ҳисобланса-да, дони таркибида ёғ бўлганлиги сабабли мойли экинлар гуруҳига киради.\n"Мўъжиза ўсимлик" дея таърифланадиган соя инсон ҳамда ҳайвон озиқланишида ҳамда саноатда катта аҳамият касб этади. Соянинг энг муҳим хусусияти бошқа ўсимлик ва ҳайвон озуқа манбаларига қараганда, ер майдондан кўпроқ ва арзонроқ оқсил таъминланиши ҳисобланади. Соя оқсили ҳайвон оқсилига энг кўп ўхшайдиган оқсил бўлиб, биологик жиҳатдан аҳамияти жуда баланд. Шу сабабдан сояни асосан парранда ва кичик уй ҳайвонлари (қўй, эчки) сут ва гўштли қорамолларнинг рационида оқсил манбаи сифатида фойдаланилади. Бугунги кунда жаҳонда энг кўп ишлаб чиқарилган ҳамда истеъмол қилинган ёғ соя ёғи, ем-хашак саноатида энг кўп қўлланилган хом ашё эса соя кунжараси ҳисобланади. Соя илдизларида тупроқни ҳаводаги эркин азот билан таъминловчи “Rhizobium Japonicum” бактерияси бор. Ҳозирда атроф-муҳит ифлосланишининг ортиб бораётгани туфайли катта аҳамият касб этган соя ўсимлиги тупроқ структурасини ҳам яхшилайди.


Ўзбекистонда Жеймс Бонд ҳақидаги филм қачон...\n10.05.2019 10:08 0 2206\nДунёдаги энг машҳур кинофраншизанинг навбатдаги фильми «Жеймс Бонд 25» суратга олинишига оид режаларини эълон қилди. Унда актёрлар таркиби ва синопсис билан биргаликда фильм қаерларда суратга олиниши ҳақида ҳам маълумотлар бор. Унга кўра Ямайка, Норвегия, Италия ва Буюк Британия бўлажак фильмга локациялар сифатида танлаб олинган.\nШу кунгача Бонд ҳақидаги киноасарлар Австрия, Швейцария, Туркия, Баҳама ороллари, Ҳиндистон, Исландия, Таиланд каби табиати ёки ва меъморчилиги жиҳатдан жозибали мамлакатларда ҳикоя қилинган. Бу давлатлар ичида «007: Спектр» суратга олиш жараёнларига мезбонлик қилган Марокаш ҳам бор.\nХўш, Ўзбекистон шаҳарлари қачон Бонд каби фильмлар учун локация сифатида танлаб олинади? Келинг, бу саволга жавоб беришдан аввал қуйидаги учта саволга жавоб топайлик.\nБонд каби фильмларнинг бизда олинишидан нима наф?\n«Travel Сompetitive Intelligence» маркетинг тадқиқотларига кўра дунё бўйлаб 40 миллион сайёҳ кўрган фильмларидан илҳомланиб, саёҳат манзилини танлайди. 2015-2017 йилларда дунё бўйлаб киносайёҳлар сони 80 миллиондан ошган бўлиб, уларнинг аксарияти Россия, Ҳиндистон ва Хитой фуқаролари ҳисобланади.\n«Гарри Поттер» фильмларида намойиш этилган масканларга келадиган сайёҳлар сони, ушбу киноасар дунё томошабинлари этиборига ҳавола этилгач, ўртача 50 фоиз, «Троя» фильмидан кейин Туркиянинг Чаноққаласига келадиган туристлар оқими 73 фоиз, «Довюрак» (Braveheart)да намоён бўлган Шотландиянинг Уоллес монументи зиёратчилари адади 300 фоиз (!) ошган.\nЭнди, ўзингиз тасаввур қилинг, дунёнинг турли нуқталаридаги томошабинлар «Джеймс Бонд», «Бажариб бўлмас топшириқ» ёки «Форсаж» каби давомли ҳикояларга эга франшиза фильмларидан бирини томоша қилаяпти, у ерда эса «Samarkand, Uzbekistan» деган титр билан Регистон майдони ёки бошқа обидалар чиқиб келса... Албатта, бу туристлар оқимини кескин оширишга ҳамда мамлакат брэндини ривожлантиришга ўз ҳиссасини қўшмай қўймайди.\nБошқа томондан чет эл кинокомпаниялари Ўзбекистонга фильм олиш учун келиши улар маҳаллий киносаноат вакиллари, мутахассислар ва тадбиркорлар хизматидан фойдаланади дегани. Иқтисодиётнинг барча секторларига ҳисса қўшилиши нуқтаи назардан хорижий киноларнинг бизда олинишини бир қанча миллионлик валютадаги тўғридан-тўғри инвестицияга тенглаштириш мумкин.\nЎзбекистон бундай фильмларга локация бўлиш учун қанчалик муносиб номзод?\nТарихий шаҳарларимиз, меъморий обидаримизу қадимий цивилизация қолдиклари турли киновоқеаларга мезбон бўлишга лойиқ. Айниқса, улар ўтган йиллар давомида катта фильмларда акс этмаган, таъбири жоиз бўлса, улар йирик продакшн компаниялари учун «яширинган жавоҳир» кабидир.\nХуллас, Ўзбекистон кино олиш учун манзил сифатида чакана вариант эмас. Шунчаки уни муносиб тақдим қилиш, инфраструктурани паралелл равишда аста-секин яхшилаш ва кинотуризм йўналишини комплекс равишда кенг қўллаб-қувватлаб, халқаро миқёсда тадбиқ этилаётган имтиёзларни жорий этиш ҳамда суратга олиш билан боғлиқ кўплаб чекловларни кескин қисқартириш энг долзарб муаммолардан биридир. Балки шунинг учун ҳам ўтган йиллар мобайнида Жеймс Бонднинг «тиши» Ўзбекистонга ўтмагандир?!\nЎзбекистонни дунё киноижодкорлари орасида қандай тарғиб қилиш керак?\nШу кунларда эса дунё киносаноати учун энг йирик воқелик Халқаро 72-Канн фестивали доирасида «Ўзбекистон Миллий павилиони»ни ташкил қилиш ишларига тараддуд кўрилмоқда. Канн фестивали нафақат киносанъати дурдоналарини намойиш этиш учун, балки кино индустрияси иштирокчилари учун B2B музокаралар майдончасидир.\nМазкур Ўзбекистон павильонида мамлакат кинотуризмининг имкониятларини дунё миқёсида муносиб намоён этиш мақсадида Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси, Ўзбекистон ёшлар иттифоқи ҳамда Кинематографияни ривожлантириш маркази томонидан юқори сифатли турли реклама маҳсулотлар тайёрланган.\nБу ўз ўрнида, Ўзбекистон кинолокацияларида халқаро миқёсдаги фильмлар олинишига йирик кинокомпаниялар, киноижодкорлар ва машҳур актёрлар билан келишувлар имзоланиши ҳамда Ўзбекистон номини кино олами сарлавҳаларида катта битиклар билан ёзиб қўйиш имкониятини яратади.\nЎзбекистон туризм кино Жеймс Бонд


Наврўзи оламингиз муборак бўлсин, азиз дўстлар! - IF\nНаврўзи оламингиз муборак бўлсин, азиз дўстлар!\nАзиз юртдошлар! Фасли баҳор айёми азалий Наврўз шарқона йилбоши, баҳорги тенгкунлик, яшариш ва янгиланиш рамзидир.\n“Ижтимоий фикр” республика жамоатчилик фикрини ўрганиш Маркази қадимий ва навқирон Наврўз айёми билан барчангизни муборакбод этади ва Сиз, азизларга, мустаҳкам сиҳат-саломатлик, тинчлик-фаровонлик, кўнгилларга хотиржамлик ва шукроналик ҳисси, ҳаётингиз ва фаолиятингизда ижобий ўзгаришлар, янгидан-янги ютуқлар ва омад тилайди.\nНаврўзнинг файзли қадамлари қутлуғ бўлсин, Наврўз билан юртимиз, хонадонимиз меҳр-муҳаббатга, илиқликка, эзгу орзу-умидлар ва бахту саодатга тўлсин!


Qalampir.uz | Тошкентда аянчли ЙТҲ: 1 қурбон, 6 жабрланувчи бор\nТошкентда аянчли ЙТҲ: 1 қурбон, 6 жабрланувчи бор\nЖамият\t26 Июль 17:52 2928\nБугун, 26 июль куни пойтах Тошкент шаҳрида юз берган аянчли йўл-транспорт ҳодисасида бир киши ҳалок бўлди ва олти киши турли даражада жароҳат олди.\nТошкент шаҳар ИИББ Матбуот хизматининг хабар беришича, ЙТҲ соат 07:20 да Сергели тумани Биродарлик кўчасида содир бўлган. Cobalt русумли автомобиль ҳайдовчиси 55 ёшли Александр З. 33 ёшли Камал Н. бошқарувидаги Nexia русумли автомобиль билан тўқнашган.\nЙТҲ натижасида Nexia русумли автомобиль йўловчиси 34 ёшли Артур Б. олган тан жароҳатлари сабабли воқеа жойида ҳаётдан кўз юмган.\nNexia русумли автомобиль ҳайдовчиси 33 ёшли Камал Н. ва уч нафар йўловчилар (25 ёшли Зинур М., 30 ёшли Павел Р., 27 ёшли Дмитрий Н.), Cobalt русумли автомобиль ҳайдовчиси 55 ёшли Александр З. ва 55 ёшли йўловчи Марина К. тан жароҳатлари олиб, тиббий ёрдамга мурожаат қилган.\nЙТҲ сабаби Cobalt русумли автомобиль ҳайдовчиси қарама-қарши ҳаракат йўлига чиқиб кетган.\nЙТҲ Сергели тумани\n10 Нобярь 13:32 16458\n11 Нобярь 11:55 15637\n12 Нобярь 08:33 15432\n11 Нобярь 16:52 11451


Доғистондаги мактабда граната портлади\n18:26 / 24.04.2017\nДоғистондаги мактаблардан бирида ўқувчилардан бири гранатани эҳтиётсизлик туфайли портлатиб юбориши оқибатида саккизинчи синф ўқувчиси ҳалок бўлди ва яна 11 бола жароҳатланди. Бу ҳақда мактаб директорига асосланган ҳолда РИА Новости агентлиги хабар тарқатди.\nЖароҳатланганлардан 3 нафари оғир аҳволда реанимация бўлимига жойлаштирилган.\nҲодиса Цумадинский туманидаги Агвали қишлоғи мактабида, компьютер синфида рўй берган. Айни вақтда воқеа жойида махсус гуруҳ иш олиб бормоқда.\n«Саккизинчи синф ўқувчиларидан бири мактабга граната олиб келган. Натижада компьютер синфида портлаш рўй берган»,— деган Агвалидаги ўрта мактаб директори Шомил Абакаров. Унинг қўшимча қилишича, дарс вақтида граната отган ўқувчи полицея маҳкамасига олиб кетилган.\nПолиция: Кизлярида отишма ижрочисининг радикал оқимларга алоқаси йўқ\nРоссия МСК Доғистон муфтийсининг рафиқасига рад жавобини берди\nДоғистондаги портлашда икки киши ҳалок бўлди


Фирдавс Абдухолиқов: «Айни пайтда Самарқанд, Сурхондарё,...\n09.12.2018 14:58 0 220\nАввал хабар берганимиздек, 10-11 декабрь кунлари мамлакатимизда «Ўзбекистон маданий мероси жаҳон тўпламларида» лойиҳасининг 2018 йил якунлари ва «Йўл харитаси-2019»ни ишлаб чиқишга бағишланган халқаро мультимедиа форуми бўлиб ўтади. Мазкур йирик анжуман арафасида лойиҳа раҳбари, Ўзбекистон Электрон оммавий ахборот воситалари Миллий ассоциацияси раиси Фирдавс Абдухолиқов билан суҳбатлашдик.\n– Лойиҳанинг асосий мақсад ва вазифалари, ҳамкорлари ҳақида гапириб берсангиз.\n–Раҳмат. Маълумки, Ўзбекистон дунё таманддунининг қадимий ўчоқларидан бири ҳисобланади. Бугун Давлатимиз раҳбари Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан юртимиз ҳудудида яратилган ва турли сабабларга кўра, жаҳоннинг турли ҳудудларига сочилиб кетган меросимиз намуналарини излаб топиш, тадқиқ қилиш ва кенг миқёсда тарғиб этишга катта эътибор қаратилмоқда. Бу борада бир қатор меъёрий ҳужатлар қабул қилинди. Бизнинг лойиҳамиз ҳам ана шу кенг қамровли лойиҳага муносиб ҳисса қўшиш мақсадида ташкил этилган. Шу мақсадда Олий Мажлис ҳузуридаги Нодавлат нотижорат ташкилотларини ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтларини қўллаб-қувватлаш жамоат фондининг маблағларини бошқариш бўйича парламент комиссияси, Туризмни ривожлантириш бўйича давлат қўмитаси, Ўзбекистон Фанлар академияси, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистонга оид хориждаги маданий бойликларни тадқиқ этиш маркази, Ислом цивилизацияси маркази, Маданият вазирлиги, ЮНЕСКОнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси, шунингдек, нефть қазиб чиқариш билан шуғулланувчи «Eriell Group» компнанияси сингари йирик бизнес субъектлари билан ҳамкорликда иш олиб борамиз.\nШу ўринда бир ҳақиқатни айтиб ўтсак. Кейинги пайтларда турли давлатларда ўз ўтмишини янада салобатли кўрсатиш мақсадида тарихий маълумотларин кўпиртириш, ўзларини Буюк ипак йўлининиг маркази, тамаддуннинг энг қадимий бешиги сифатида кўрсатиш ҳоллари кузатилмоқда. Шундай пайтда биз нега жим туришимиз керак? Ҳолбуки, Ватанимиз ҳудудидан топилган осориатиқалар боболаримизнинг қанчалик буюк, оқил, доно ва жасур бўлганини исботламоқда. Бизнинг диёримиз Буюк ипак йўлининг марказида жойлашган. Бу ҳудудда турли маданиятлар, тамаддунлар, қарашлар, билимлар туташган. Аждодларимиз яратган моддий ва маданий мерос намуналарини Хитойдан Ҳиндистонгача, Европадан Япониягача бўлган ҳудудлардан топилиши ҳар биримиз учун беҳад фахру ифтихор бағишлайди.\n– Навбатдаги форумнинг аввалгиларидан фарқли жиҳатлари борми?\n–Бу галги форум олдингиларидек илмий ва маданий қисмлардан иборат. Тадбирда лойиҳа доирасида жорий йил давомида қилинган ишлар хусусида сўз юритилиб, хорижий мамлакатларда амалга оширган илмий экспедициялар, турли шаҳарларда ўтказилган йирик халқаро анжуманларнинг натижалари кенг оммага тақдим этилади.\nШу билан бирга, «Ўзбекистон маданий мероси дунё тўпламларида» туркумидан чоп этилган китоб-альбомларнинг навбатдаги 10 жилди ўқувчиларга тақдим қилинади. Бу китобларда мамлакатимиз, шунингдек, Россия, Германия, Чехия, Япония, Туркия сингари мамлакатлардаги музейлар, кутубхоналар, илмий муассасаларда сақланаётган Ўзбекистонга оид маданий ёдгорликлар ҳақида сўз боради. Худди шу мавзуларда суратга олинган фильмлар намойиш этилади.\nФорум давомида лойиҳа доирасида фаолият юритаётган олимлар ўз натижалари ва шов-шувли топилмалари ҳақида сўзлаб беришади. Масалан, дунёга машҳур олим, тарих фанлари доктори, Ефим Резван Қуръони каримнинг Ўзбекистон ҳудудига тегишли бўлган, айни дамда дунёнинг турли ҳудудларида сақланаётган 114 та нусхаси ҳақида сўзлаб беради.\n–Мазкур анжуманда «Ўзбекистоннинг 100 машҳур қўлёзма ёдгорликлари» лойиҳаси ҳам тақдим этилар экан...\n–Аслида бугун дунёнинг турли мамлакатларида аждодларимизнинг ақл-заковати маҳсули бўлган минглаб нодир китоблар сақланади. Уларни бориб ўрганиш, тадқиқ этиш, кенг жамоачиликка таништириш зиммамиздаги асосий вазифалардан саналади. Айни пайтда мазкур лойиҳа бўйича бир қатор дурдона асарларнинг факсимиле нусхалари Европа технологиялари асосида кўпайтирилиб, юртимизга олиб келинди. Улар қаторида «Темур тузуклари», «Девоний Ҳусайний», «Меърожнома», «Равзатус-сафо» сингари ноёб асарларни мисол келтиришимиз мумкин.\nУшбу форумда Шарафуддин Али Яздийнинг Соҳибқирон Амир Темур ҳаёти ва фаолияти ҳақида ҳикоя қилувчи «Зафарнома» китоби ноёб нусхасининг факсимиле нусхасини тақдим этамиз. Келгусида мазкур туркумга кириши мумкин бўлган нодир асарлар рўйхатини шакллантиряпмиз.\n–Бу йилги Х Ижтимоий медиа маҳсулотлар миллий фестивали айнан шу мазкур илмий анжуман билан бирга пайтда ўтяпти. Бунинг ўзига яраша сабаблари бўлса керак?\n–Албатта бор. X Ижтимоий медиа-маҳсулотлар миллий фестивалида бевосита «Маданий мерос – Ўзбекистон бренди» ғоясини тарғиб этувчи ижод намуналари тақдим этилади. Мазкур медиа маҳсулотлар орасидан энг яхшиларини саралашда халқимизнинг бой миллий маданий мероси қай даражада асосли, қизиқарли ва гўзал тарзда тарғиб этилганига эътибор қаратилади. Мазкур фестивалнинг мутлақ ғолибига «Спарк» автомашинаси тақдим этилиши ҳам унинг қамрови, талаблари, масъулияти қанчалик юқори эканини кўрсатиб турибди.\nБиз бу фестивални 10 йилдан бери ўтказиб келамиз. Унинг асосий мақсади жамиятимиздаги жиддий муаммоларга қисқа, лўнда, аниқ роликлар орқали жамоатчиликнинг эътиборини қаратишдан иборат. У атиги бир-икки дақиқа давом этади. Томошабиннинг кўп вақтини олмайди. Бундай роликларни интернетда жойлаштириш, ижтимоий тармоқлар орқали тарқатиш, жамот жойларида, транспорт воситаларида намойиш қилиш мумкин. Муҳими, шу қисқа вақт кесимида муаллифлар йирик бир муаммо ва унинг ечимини кўрсатиб бера олишлари керак.\n– Мазкур йирик лойиҳа доирасида келгуси йилда қандай режалар кўзда тутилган?\n– Форумнинг иккинчи куни 2019 йилги «Йўл харитаси» муҳокама қилинади. Биз бу ҳақда жорий йилда Париж ва Деҳлида ўтказилган анжуманларимизда ҳам гапириб ўтган эдик. Марказий Осиё тарихи бўйича йирик олим Фредерик Стар яқинда Ўзбекистон тарихий гўшаларининг виртуал лавҳаларини яратиш ҳақида гапирди. Айни пайтда Самарқанд, Сурхондарё, Қорақалпоғистондаги қадимий масканларининг виртуал хариталарини – ўтмишда улар қандай кўринишда бўлганини бугунги томошабинга намойиш қилиш устида ишляпмиз.\nЖорий йилда Санкт-Петербургда ўтган конгрессда дунёнинг турли ҳудудларидан 300 олимни ўзида бирлаштирган Ўзбекистон маданий меросини ўрганиш, асраш ва тарғиб қилиш бўйича Бутунжаҳон жамияти таъсис этилди. Дунёнинг бирор мамлакатида бундай нуфузли халқаро жамият ташкил этилмаган. Биз бу олимларнинг илмий салоҳиятидан, тажрибасидан фойдаланишимиз керак.\nМасалан, Япониянинг Михо музейи мутахассиси Сергей Лаптев қадимий сопол кошинлар сирини топиш устида изланмоқда. Биласиз, юртимиздаги тарихий обидалар гумбазлари асрлар ўтса-да, ўз тусини йўқотмайдиган ўзига хос сирли кошинлар билан қопланган. Ўтмишда боболаримиз бу гумбазларга ранг беришда қандай технологиялардан фойдалангани ҳанузгача сир бўлиб қолмоқда. Лаптев эса ана шу сирни очиш арафасида. Биз эса унга қўлдан келганча ёрдам беряпмиз.\nБиз келгуси йилда илмий-маданий анжумналаримизни мамлакатимизнинг кўҳна маданий марказлари – Тошкент, Самарқанд, Бухоро ва Хива шаҳарлари бўйлаб ўтказишни режалаштирганмиз. Ушбу шаҳарларнинг ҳар бирида унинг тарихи, маданий дурдоналари, ўзига хос қадриятлари билан боғлиқ анжуманлар, кўргазмалар, тақлдимотлар ўтказилади. Бу мамлакатимизни жаҳонга янада кенгроқ танитишда катта аҳамият касб этади.\nинтервю Фирдавс Абдухолиқов виртуал харита


Тадбир «Ўзбекнефтгаз» АЖ, «Ўзнефтгазқазибчиқариш» АЖ, «O‘zLITIneftgaz» АЖ ва Ўзбекистон нефть ва газ саноати илмий-муҳандислик жамияти (ЎзНГС ИМЖ) томонидан ҳамкорликда ташкил қилинди.\nНефть ва газ конларини фойдаланишга тайёрлаш соҳасида фаолият юритадиган олим ва мутахассислар нефть ва газ кимёси ва энергетиканинг ресурс базасини самарали таъминлаш масалалари юзасидан фикр алмашдилар.\nАнжуман давомида баён қилинган ғоялар ва рационализаторлик таклифлар ушбу йўналишда қўйилган ишлаб чиқариш вазифаларини ҳал қилишга қаратилди. Уларнинг амалий қўлланилиши нефть ва газни қайта ишлаш ва нефтгаз кимёси корхоналарига ўз фаолиятларини оптималлаштиришга имкон беради, ва улар, ўз навбатида, ички ва ташқи бозорларда харидоргир бўлган юқори ликвидли маҳсулотларни ишлаб чиқариш имконига эга бўладилар.\nТадбир натижалари бўйича инновацион технологияларни ишлаб чиқариш жараёнига жорий қилишга қаратилган амалий тавсиялар ишлаб чиқилди.


Андижонда баландлиги 20 қаватли бинога тенг улкан байроқ ўрнатилди. Бунга 850 млн. сўм сарфланди - Халқ сўзи\n11:33 30 Август 2019 Жамият\nЎзбекистон Республикаси давлат мустақиллигининг 28 йиллиги байрами арафасида Андижон вилоятининг марказида давлатимиз байроғи ўрнатилди. Унинг тутқичи 64 метрдан иборат бўлиб, 20 қаватли бинога тенг. Эни 14, бўйи 7,5 метрдан иборат ушбу байроқнинг оғирлиги 33 кг.ни ташкил этади ва уни ўрнатиш ишлари учун 850 миллион сўм маблағ сарфланди.\nКеча оқшомда байроқнинг очилиш маросими бўлиб ўтди. “Байроғимиз ғурур ва ифтихоримиздир!” деб номланган ушбу тадбирга 3 мингдан зиёд иштирокчилар ташриф буюрди. Унда сўз олганлар республикамиз байроғи миллатимиз фахри ва ифтихори эканлигини таъкидлашди.\nМаълумот учун айтиш ўринлики, айни пайтда республикамизнинг улкан байроғи мамлакатимизнинг кўплаб ҳудудларида ҳилпирамоқда. Жумладан, республикамиз пойтахти Тошкент шаҳрида ўрнатилган байроқнинг баландлиги 65 метрдан иборат. Шунингдек, 60 метрли байроқ Бухорода, 35 метрлиси Наманганда, Ширин шаҳри ва Қоракўл, Бектемир туманларига ҳам ўрнатилган. Самарқанд шаҳрида ўрнатилган байроқнинг баландлиги 30 метрни ташкил қилади.\nДавлат байроқлари расман урф бўлганига 300 йил бўлган бўлса-да, бизнинг диёрда бу анъана қадим ўтмишга бориб тақалади. Зеро, манбаларда баён этилишича, Буюк Соҳибқирон 1370 йилда асос солган Турон салтанатининг ўз рамзи – Темур туғи ва тамғаси жорий қилинган эди.


Отабек Нарзуллаев: Ниҳоят ўз ўйинимни топганга ўхшайман\n15 май,2017, 23:55 304\n“Шўртан”-“Бунёдкор” жамоалари ўртасидаги томошабоп учрашувида қозонилган ғалабадан сўнг,(1-0) мезбонлар сафида ўзининг ажойиб мавсумини бошидан ўтказаётган мазмунли ўйинлари билан мухлисларга илиқ таассурот қолдираётган “оқ бўрилар” чап қанот ҳужумкор ҳимоячиси Отабек Нарзуллаев билан ўйиндан кейин, жамоага берилган икки кунлик таътил оралиғида қисқача суҳбатлашдик..\n- Отабек “Шўртан” бў йилги мавсумни кўтаринги руҳда бошлади, турлар давомида юқори ўринлар учун кураша олишини исботлаяпти. Жамоангизнинг ишончли ўйинларига нима сабаб бўлди деб ўйлайсиз?\n- Тўғри айтасиз, жамоамиз чиндан ҳам анча мазмунли ўйинларни бошдан ўтказаяпмиз. Жамоамиз футболчиларнинг ғалаба бўлган иштиёқлари баланд. Ҳар-бир баҳсда фақат ғалаба учун майдонга чиқамиз. Ишончли ўйинларимизнинг сабаби оддий, биз бир жамоамиз. “Шўртан” жамоаси шаьни муносиб ҳимоя қилиш биринчи галдаги бурчим, деб ҳисоблайман.\n- Сиз жамоада чап қанот ҳимоясида ҳаракат қиласиз, аммо қарши ҳужумларда фаолликни оширасиз ўз майдонларингизда икки учрашувида яъни “Локомотив” ва “Бунёдкор” жамоаларига қарши баҳсда гувоҳ бўлдим-ки, чап қанотдан ҳужумларга иштирок этиб, шеригларингиз аниқ узатмаларингиз эвазига жамоадошингиз Умар Эшмуродов гол билан якунлади?\n- “Шўртан” жамоасининг аксарият ҳужумлари қанотлар фаоллигида оширилади. Мухлислар ҳам майдондаги ҳужумкор футболни хуш кўришади. Мураббиймиз айтгандек, тезкор футбол фаолликни талаб қилади. Бизнинг ўз услубимиз, жамоавий ўйинимиз бор. Тактик жиҳатдан ҳам ўсиш кузатилмоқда.\n- Ўйинингиз ақл бовар қилмас даражада яхшиланди. Буни ҳис қилаяпсизми?\n-Ниҳоят асл ўйинимни топганга ўхшайман. Бу ўз кучимга бўлган ишончни ортиши билан боғлиқ. Зеро, ишонч ҳар бир футболчига жуда зарур. Биласизми, ўзингга ишонган тақдирда ҳатто ҳаракатларинг қовушмаса ёки бир маромини ушлолмасанг ҳам ўз савиянгдан пастга тушмайсан.\n-“Бунёдкор” жамоаси билан кечган учрашув ҳақида тўхталиб ўтсангиз?\n- Ўйин оғир бўлишни ҳис қилардик, “Бунёдкор”да ёш иқтидорли футболчилар йиғилган. Ҳар икки жамоага ғалаба жуда зарур эди. Шу боис жамоалар майдонга кучли иштиёқ билан тушишди. Шиддатли учрашувда биргина имкониятдан фойдаланиб, якунда ғалабага эришдик.\nФахриддин Чориев суҳбатлашди.\n"Реал" етакчилари сафга қайтишди 217 22.11.2017\nДибала: Месси Аргентинанинг "ҳозирги Марадонаси" 161 22.11.2017\nАна холос! ПФЛ томонидан “Насаф”га нисбатан қўлланган жаримани мухлислар тўлашмоқчи 1325 22.11.2017\nВан дер Варт Индонезияда тўп суришга яқин турибди 89 22.11.2017\n"Атлетико" Куртуани ҳам "Челси"дан қайтариб олмоқчи 180 22.11.2017\nТеглар: Футбол Ўзбекистон Шўртан\nАна холос! "Насаф" 100 млн сўм жарима тўлайди 3256\nСанжар Қувватов: “Пахтакор” биз кутгандан ҳам кўпроқ қаршилик кўрсатди 729\nМарсело - Роналду ва Рамос ўртасидаги низо борасида нималар деди? 711