Пулицер очган Америка | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Илм ва фанТарихПулицер очган Америка\nЧоп этилган 06.03.2014 МуаллифZiyouz.uz\nАнъанавий матбуотнинг муайян маънода «нонини яримта қилган» «сариқ матбуот» қандай юзага келганига ҳеч қизиқиб кўрганмисиз? Бугун Нью-Йорк остонасида савлат тўкиб турган машҳур «Озодлик» ҳайкали ҳомийси айнан газета эканидан бохабармисиз? Колумбия университетидаги журналистлар тайёрловчи номдор марказ ҳақида биласизми? Адабиёт, драма, матбуот, мусиқа, таълим йўналишларидаги ижодий ишларни рағбатлантирувчи нуфузли мукофотни-чи?..\nБу оламшумул ҳодисаларнинг ўзаро боғлиқлиги нимада? Эҳтимол, ҳеч иккиланмай Америка Қўшма Штатлари, дея жавобга ошиқаётгандирсиз? Бу жавоб ҳам мантиқан тўғри. Шундай бўлса-да, улар бошқа бир ном устида туташадилар. Хўш, Американи ана шундай ютуқларга «ватан» қилган ким?\nМедиабизнес ихлосмандлари ҳамда хусусий матбуот эгаларининг кўпдан бери диққат марказида бўлган улкан медиа-империя охир-оқибат шиддатли рақобатга бардош бера олмади. Йўқ, гап бугунги куннинг энг катта медиаҳукмрони Мердоклар ҳақида эмас. (Бу сулола фаолияти ҳамон изчил давом этмоқда.) Аксинча, сўз Сент-Луисда жойлашган «St.Louis Post-Dispatch» ва «Arizona Daily Star» каби икки йирик газета, яна АҚШ ҳудудидаги ўн икки кундалик, бир неча ҳафталик нашрларни ўз ичига олган Пулицер контсерни хусусида.\nУ эндиликда Мердоклар корпорацияси каби матбуот оламининг гигантлари билан беллаша олмай қолди. Шундай бўлса-да, унинг яхшигина тушумбарор «ўлжа» бўлишига ишонган «New York Times» ва «Gannett Newspapers» («USA Today» эгалари)нинг контсернга қизиқиши катта эди. Айнан улар «Пулицер»нинг бўлажак хўжайинлари сифатида тахмин қилиниб, жамоатчилик оғзига тушишга ҳам улгурдилар. Бироқ, Американинг энг кекса ва машҳур бу даврий матбуот контсерни «Lee Enterprises» компанияси томонидан 1,46 миллиард долларга сотиб олинди. Афсонавий журналист, ношир Жозеф Пулицер асос солган ушбу контсерн қачонлардир замонавий журналистикага тамал тошини қўйган эди ва у қарийб бир асрдан зиёдроқ вақт мобайнида авлодларининг асосий даромад манбаи бўлиб келди.\nМашҳур сулола фаолиятининг барҳам топаётгани ачинарли ҳол, албатта. Венгриялик яҳудий муҳожир Жозеф Пулицер асос солган компанияга ворисликни унинг ўғли, кейинроқ эса невараси давом эттирди. Шуни таъкидлаш жоизки, уларнинг ҳар иккаласига сердаромад компания билан бир қаторда, бобосининг исми ҳам мерос бўлиб ўтган эди. 1993 йили Жозеф Пулицер III вафотидан кейин компания актсияларининг катта қисмига (49,6 фоизи) унинг 71 ёшли беваси Эмили Рауҳ-Пулицер эгалик қилади. Шундан сўнг оиланинг компаниядаги фаолияти деярли сезилмай қолди. Марҳумнинг ўғли Жозеф Пулицер IV эса, оилавий бизнесдан 1995 йилиёқ воз кечганди.\nЖозеф Пулицер ўз салтанатини 1878 йили барпо этди. Ҳеч бир сулола бу қадар матбуот бизнесининг яққол тимсоли бўла олмаган. Ҳа, ўша хира кўрувчи дароз, жиззаки венгер муҳожиридан бўлак ҳеч ким! Жозеф Пулицер Уилям Рендолф Ҳёрст билан басма-бас журналистиканинг янги ва мунозарали намунасини яратди. У халқ томонидаги жамоат ишларининг фаол иштирокчиси ҳамда демократия вакили сифатида ўзини кўрсатди. Монополиялар жабрдийдалари бўлмиш меҳнаткашларни қўллаб-қувватлаб, сиёсий корруптсияни фош этишда ўз ҳиссасини қўшди. Журналистика тирикчилик учун мақбул йўл ҳисобланмаган бир пайтда Пулицер бу соҳага бўлган муносабатни, жамоатчилик фикрини бутунлай ўзгартириб юборди.\nОфитсиант, подачи, ҳаммол…\nБахт ёхуд бахтсизлик Сизнинг кимлигингиз, қаэрда ва нима қилаётганингиз, нимага эга эканингиз билан эмас, балки нима ҳақида ўйлашингиз билан белгиланади.\nЖозеф 1847 йилнинг 10 апрелида Венгриянинг Мако шаҳрида дунёга келган. Ғалла савдоси билан шуғулланувчи отаси венгер яҳудийларидан, католик динига эътиқод қилувчи онаси эса олмон миллатига мансуб эди. Тақдир тақозоси билан улар Будапештга кўчиб келишади ва Жозеф ўша ерда хусусий мактабда таълим олади. 17 ёшида ҳарбийликка кучли ҳавас уйғониб, бирваракайига Франция, Австрия ва Британия армияларига ёлланишга уринади. Бироқ, кўриш қобилияти ва соғлиги заиф бўлгани учун уни ҳарбийга олмайдилар. Лекин уч бора берилган рад жавоби ҳам Пулицерни шаштидан қайтаролмади. Ўша пайтда Америка Қўшма Штатларида Гражданлар уруши кетаётган эди. Кўпчилик бадавлат америкаликлар ёлланма одамнинг ҳақини бериб, ҳарбийга чақирувдан қутулиш пайида эдилар. Жозеф ҳам Шимол армиясининг ана шундай кўнгилли солдатларидан бўлди. У Биринчи Нью-Йорк отлиқ полкида оддий аскар сифатида жангга кирди. Аммо бу бўз боланинг ўз хомхаёллари билан видолашишига кемада ўтган бир неча ой кифоя қилади. 1865 йили уруш тугагач, уни армиядан осонгина ҳайдаб юборадилар. Ўн саккиз яшар йигитчанинг нима қилишни билмай боши қотади. Жозеф олмон, франтсуз ҳамда венгер тилларида равон сўзларди-ю, аммо инглизчада оқсарди. Инглиз тилини билмай эса дурустроқ иш топиш амримаҳол эди. Кунларнинг бирида у ўзининг севимли «Wестличе Пост» газетасида Луизиана штатининг тамаки плантатсиясига ишчи кераклиги ҳақидаги хабарни ўқийди. Ишчилар у ерга Миссисипи орқали юборилар эди. Жозеф пул топиш умидида кемага ўтиради. Лекин шаҳардан 50 километр узоқлашганда кема капитани энди ишчига эҳтиёж йўқ деган хабарни олади. Яёв қайтишга мажбур бўлган аламзада Пулицер бу ҳақда «Wестличе Пост» газетасига аччиқ кинояли хат ёзади. Таҳририят йигитчанинг мактубини эълон қилади. Бу — Жозефнинг газетада чоп этилган биринчи «асари» эди.\nПУЛИЦEР МУКОФОТИНИ ОЛГАН МАШҲУР ИНСОНЛАР\nПрезидент Жон Кеннеди – биография (1957 йил).\nМаргарет Митчелл – “Шамолларда қолган ҳисларим” асари (1937).\nСол Беллоу – “Ҳартон туҳфаси” асари (1976 йил).\nЭрнест Хемингуэй – “Чол ва денгиз” асари (1953 йил).\nЭдора Велтей – “Оптимист қизи” (1973 йил).\nҲарпер Ли – “Майнанинг ўлими”(1961 йил).\nУилям Фолкнер – “Масал”(1955 йил) ва “Рейверлар”(1963 йил).\nТони Моррисон – “Ошиқ” асари (1988 йил).\nРоберт Фрост – назм.\nРожер Эберт – танқид учун.\nТеннесси Уилямс – “Иссиқ темир томдаги мушук” пьесаси (1955 йил).\nАртур Миллер – “Савдогарнинг ўлими” пьесаси (1949 йил).\nБўлажак «Америка журналистикасининг Колумби» не ишларга қўл урмади дейсиз: подачи, офитсиант, вокзалда юк ортувчи, ҳаммол, адвокат ёрдамчиси, хуллас, тирикчилик тошдан қаттиқ деганларидек, неки қора иш бўлмасин, у барига кўнаверди. Шаҳарма-шаҳар иш қидиравериб, вабо авж олган Сент-Луисга бориб қолади ва аслаҳахона бошлиғи ўрнига ишга жойлашади. Вабодан вафот этганларни кўмиш ҳам унинг зиммасида эди. Ишдан сўнг кутубхонадан қўшимча иш олиб, бирваракайига қонунлар ҳамда инглиз тилини ўрганади. Ўша кутубхонанинг шахматхонасида унинг елкасига омад қуши қўнади. Пулицер икки ўйинчининг юришини кузата туриб, улар суҳбатига аралашади. Ўйинчилардан бири олмон тилида чиқувчи «Westliche Post» газетасининг хўжайини Карл Шуртс, иккинчиси эса, унинг муҳаррири Эмил Преториус эди. Ёш йигитчанинг тақдирини унинг шахмат ишқибозларига берган биргина жўяли маслаҳати ҳал қилди-қўйди. Улар Пулицерга газетада мухбирлик лавозимини таклиф қиладилар.\nОрзуларни рўёбга чиқариш учун уйғонинг!\nАввалига инглиз тилини яхши билмагани ва турли миш-мишларни текширмай шошқалоқлик қилгани учун муҳаррирлардан кўп дакки еди. Ҳамкасблари эса, бу дароз йигитга ҳазиллашишдан сира ўзларини тия олмасдилар. Бироқ, бора-бора, иш уни тамоман эгаллаб олди, ўз устида тинимсиз ишлади, ўқиб-ўрганди. Кўп ўтмай у ҳар қандай ахборотни қўлга кирита олади деган олқишга сазовор бўлди. «Ҳаммага тааллуқли бўлган нарсани журналистлардан бўлак ҳеч ким сезмайди», дерди Жозеф ўз муваффақияти сирини очар экан. Уч йилдан сўнг чапдаст журналист сифатида у Цент-Луиснинг эътиборли жамоат арбобига айланди. 1869 йили уни ҳатто Миссури штатининг қонун чиқарувчи мажлисига сайлайдилар. Жозеф «Westliche Post» газетасида мухбирлик билан бир вақтда банклар ва банк иши бўйича қўмита котиби ҳам бўлиб ишлайди. 1870 йили қўмита раиси истеъфога чиққач, кутилмаганда Пулицер ушбу лавозимга тайинланади. Шу ерда қонунга хилоф иш тутишга тўғри келади. Қўмита раислигига 24 ёшдангина қўйиларди. Жозеф эса, ўша пайтда бор-йўғи 23 ёшда эди…\n1871 йили Карл Шуртс унга «Westliche Post«нинг ҳаммуассиси бўлишни таклиф қилади. Шу орада уни Cент-Луиснинг полиция комиссари этиб тайинлашади. Пулицер энди батамом сиёсий ҳаётга шўнғиб кетади. 1872 йили президентлик кампаниясида либерал-республикачилардан Ҳорас Грил номзодини қўллаб-қувватлайди. Бироқ, у сайловда мағлуб бўлгач, Пулицернинг сиёсий фаолияти ҳам ниҳоясига етади. Гарчи ўшанда у Демократлар партиясига қарши чиққан бўлса-да, ўзи умрининг охиригача демократлигича қолди.\nЎзгаларнинг сайловида мағлубиятга учрагач, у яна журналистикага қайтди. Лекин кейинроқ «Westliche Post» унга торлик қилиб қолди. 1874 йили у газета актсияларини сотиб, Вашингтон томон йўл олади. Cент-Луис кутубхонасидаги изланишлари зоэ кетмай, у адвокатлик қилиш ҳуқуқи учун имтиҳон топширади. Пулицер уч йил мобайнида адвокатлик билан бирга, «The New York Times» газетасида мухбирлик ҳам қилади. Адвокатлик унинг молиявий шароитини анча тиклаб, у вашингтонлик Кейт Девис исмли қизга уйланади. Шундан сўнг унинг турмуш тарзи мутлақо бошқача тус олди. Бир вақтлар Cент-Луиснинг хароба кўчаларида дарбадар изғиган «яҳудий тирранча», эндиликда Америка граждани, нотиқ, ёзувчи ҳамда инглиз ноанъанавий журналистикасининг асосчиси сифатида тан олинади. У маҳаллий зодагонлар муҳитига осонгина мослашиб, башанг кийинадиган, хиёбонларда от ўйнатиб, зиёфатлардан завқ оладиган бўлди. Бироқ, бундай ҳаётдан баҳра олиш кўпга чўзилмади. 1878 йили унга синиш арафасида турган «Dispatch» ҳамда «Post» газеталарини сотиб олишни таклиф қиладилар. Пулицер икки газетани бирлаштириб, уни «St.Louis Post-Dispatch» деб номлайди.\nБир инсон инқилоби\nВоқелик орзуни барбод этиши мумкин. Нега энди орзу воқеликка барҳам бера олмас экан?\nМана, энди ўз орзусидаги газетани яратиш имконияти туғилди! Пулицер енг шимариб астойдил ишга киришади. Бир вақтнинг ўзида ҳам хўжайин, ҳам муҳаррир, ҳам журналистликни эплайди. У ўзининг журналистик суриштирувларида сиёсий фаолияти давомида таниган кишиларни фош этди, зўр ғайрат билан барча маҳаллий сиёсий кампаниялар ҳамда жанжалларга аралашди. «St.Louis Post-Dispatch» шаҳарнинг энг машҳур нашрларини ҳам ортда қолдириб, жанговар газетага айланди. Шу тариқа, журналистика саҳнасида яна бир кучли шахс пайдо бўлди. «The New York World» газетасининг муҳаррири Жеймс Уайман Барретт ўзининг «Жозеф Пулицер ва унинг олами» биографик асарида шундай ёзади: «У эрта тонгдан то ярим тунгача, баъзан ундан ҳам кечроқ ишлаб, газетанинг ҳар бир ҳарфи устида бош қотирарди».\nБИР НEЧА БОР МУКОФОТНИ ҚЎЛГА КИРИТГАН МАШҲУРЛАР\nДевид МакКаллоу (икки марта) – биография.\nРоберт Фрост (тўрт марта) – назм.\nМаргарет Лиич (икки марта) – тарих.\nЮжин ЎНеил (тўрт марта) – драма.\nЭдвард Олби (уч марта) – драма.\nАвгуст Уилсон (икки марта) – драма.\nУилям Фолкнер (икки марта) – роман.\nНорман Мейлер (икки марта) – роман\nЖон Апдайк (икки марта) – роман.\nБус Таркингтон (икки марта) – роман. (Ушбу номинация номи 1948 йили романдан беллетристикага ўзгартирилди.)\nПулицер муштарийларини кўпайтириш мақсадида газетани шов-шувли текширувлар, аёвсиз шарҳлар билан бойитди. Журналистик суриштирувлар, давлат коррупцияси, солиқ найрангбозлари ҳамда муттаҳамларга қарши таҳририят ҳужумларини эълон қилди. Бундай чақин чиқишлар айни ўқувчиларнинг чанқоғини қондириб, натижада газета адади ҳайратомуз даражада кўтарилди.\nБироқ, кунига йигирма соатли узлуксиз меҳнат ўз таъсирини кўрсатди. Ўттиз беш ёшида кўзи кескин хиралаша бошлаган Пулицерни фақат биргина қўрқув — газета ўқий олмаслик хавфи дам олишга мажбур этарди. У 1883 йили хотини билан доктор кўрсатмасига кўра Европа сафарига отланади. Бироқ, Нью-Йоркка келганида фикридан қайтиб, молиявий танг аҳволда қолган «The New York World» газетасини сотиб олади. Соғлиғи жиддий хавф туғдираётганига қарамай, у «World»нинг ишларига кўмилиб кетади. Баррет бу ҳолатни: «Бу бир Инсон инқилоби эди», дея изоҳлайди.\n«Бу улкан ва ривожланиб бораётган шаҳарда газета учун… ёруғ, катта ва чинакам демократиябоп жой бор… у барча қаллоблик ва риёкорликни фош этади; таҳқир ва жаҳолатга қарши курашади; ошкораликка хизмат қилади». (Жозеф Пулицернинг «The New York World» газетасига эгалик ҳуқуқини қабул қилиш пайтида сўзлаган нутқидан.)\nЖозеф Пулицер Нью-Йорк таблоидида (кичик форматдаги газета) илк бор иллюстратсиялардан кенг фойдаланади ҳамда давомли мақолалар эълон қилади, энг асосийси, янгиликларни етказишда тезкорликни таъминлашга муваффақ бўлади. Газетанинг биринчи сонидаёқ 1 миллион доллар зиён келтирган Ню-Жерсидаги даҳшатли тўфон ҳақидаги мақола, қотилликда айбланган кишининг қатли олдидан олинган интервю берилади. Пулицер ўз журналистларидан «шов-шув ташиш»дан кўра, уни ёрита билишни талаб қиларди. Катта-катта ҳарфлар билан ёзилган: «Ўлим нафаси», «Уолл-стритдаги террор» ёки «Кичкинтой Лизанинг маҳбуби» каби сарлавҳалар ўқувчилар диққатини тортади. Пулицернинг шарофати билан «World» бош саҳифада мунтазам сиёсий карикатуралар эълон қилувчи биринчи газетага айланади. У ўрта қатламни қамраб олган оммабоп газета эди. Қолаверса, Пулицер асос солган бу янги усул кейинроқ «янги журнализм» номини олди. Ўн йил ўтгач, «The New York World» мамлакатдаги энг катта — 600000дан ортиқ нусхада чиқувчи газетага айланди.\nПулицер ўз журналистлари билан «салиб юришлари»(репортаж жанрида ёзилган таҳририят текширувлари)ни ташкил этади. Бундай «салиб юришлари»нинг энг ёрқин намунаси Нелли Блайнинг Нью-Йорк руҳий касалликлар шифохонаси ҳақида ёзган мақоласи бўлди. Шифохонага кириб олиш учун журналист ўзини шунчалик жинниликка соладики, уни текширган беш шифокордан тўрттаси «шизофрения» ташхисини қўяди. Бир неча ҳафтада «соғайиб кетган» Неллининг шифохонадаги ҳақиқий ҳолат тасвирланган репортажи «World»да босилади. Жумладан, унда касаллар совуқ хоналарда муолажа қилиниши, еб-ичишнинг тайини йўқлиги, уларга шафқатсиз муносабатда бўлишлари баён этилади. Бу мақоладан кейин мерия(ҳокимият) шифохонани қайта жиҳозлаб берди. «Салиб юришлари» ҳақида Пулицер шундай дейди: «Айнан мавҳумлик ортида жиноят илдиз отади. Уни юзага чиқаринг, ёзинг, матбуотда эълон қилинг. Эртами-кечми, жамоатчилик фикри ўзининг покловчи таъсирини кўрсатади».\nЎзингиз яхши кўрган нарсага эга бўлишга ҳаракат қилинг, йўқса, эга бўлган нарсангизни яхши кўришга мажбур бўласиз.\nФрантсиядан Америкага келтиришнинг имкони топилмаётган, бугун «Озодлик» номи билан жаҳонга донг таратган ҳайкалнинг дастлабки тавсифи ҳам «World» газетасида биринчи бўлиб ўз аксини топди. Нью-Йоркнинг машҳур тимсоли бўлмиш Озодлик ҳайкали айнан Пулицернинг саъй-ҳаракати билан шаҳар бандаргоҳида қад ростлади. Ушбу ҳайкални ўрнатиш унчалик оммабоп ғоя эмасди, шу боис, ҳукумат уни молиялаштиришни рад этади. Шунда Пулицер ҳаммани аёвсиз танқид остига олади: сиёсатчиларни субсидиядан бош тортганликда, бойларни пул бермаганликда, туб аҳолини эса, бировларга орқа қилишга ўрганиб қолганликда айблайди. Зарур маблағни йиғиш учун оммавий обунани йўлга қўяди ва икки ой ичида кампаниянинг «Озодлик ҳайкалини қуриш фонди» қурилишга керакли юз минг долларни тўплайди. Ҳайкални шахсан АҚШ президентининг ўзи очади…\nПулицер ихтироларидан бири — Озодлик ҳайкали атрофидаги мўъжизавий ёруғлик гардиши бугун ҳам ёғду таратмоқда.\n«Сариқ матбуот» отаси\nИжтимоий ҳаётда энг катта маънавий куч ва омил ошкоралик, ошкоралик ва яна ошкораликдир!\nБу фикр ҳам Жозеф Пулицерники.\nПулицер «The New York World» газетасини сотиб олганида унинг адади 15000 нусхадан ортмаган эди. Ўн беш йил ўтгач, 1898 йили унинг тиражи 1 миллионга етди. «St.Louis Post-Dispatch» ҳамда «The New York World» унга 20 миллион доллар миқдорида (бугунги ҳисобда 3 миллиард) даромад келтирди.\n1917 йили Ҳерберт Байярд Своп “The New York World” газетасида босилган мақоласи учун мукофотнинг биринчи соҳиби бўлган.\nЭдит Вартон ўзининг “Бокиралик ёши” асари учун 1921 йили мукофотни қўлга киритган биринчи аёл бўлди.\n1941 йили Эрнест Ҳемингуэйнинг “Қўнғироқ ким учун чалинади” асарига мукофот беришдан бош тортган қўмита 1953 йили унинг “Чол ва денгиз” номли қиссасини муносиб тақдирлади.\n“Нью-Йорк Таймс” газетаси 1918 йилдан буён 98 марта Пулицер мукофотига муносиб деб топилган.\nАммо унинг муваффақиятлари ҳаммага ҳам манзур бўлавермади. Рақиблари унинг бироз танобини тортиб қўйиш учун ҳар нарсага тайёр эдилар. Бундай зарбалар ўз кучини кўрсатиб, унинг соғлигига таъсир этади. У 1890 йили 43 ёшида «World»нинг муҳаррирлигидан воз кечишга мажбур бўлади ва таҳририятга бошқа қайтмайди.\nУ дунёнинг энг яхши шифохоналарида даволанса-да, бу ҳеч қандай наф бермади. Бировнинг кўмагисиз бир қадам ҳам ташлолмай қолди. Устига-устак, шовқинга ўта сезгирлик касалига мубтало бўлади. Жанговар журналистнинг сўнгги йигирма йиллик умри Нью-Йоркда жойлашган ҳовлисининг товуш ўтказмайдиган бункери ва «Озодлик» номли яхтасида ўтди.\nШунга қарамай, у масофадан туриб ўз нашрларининг ҳам таҳририй, ҳам тижорий ишларини бошқаришни уддалади. 1896 йили Пулицер ва Уилям Рендолф Ҳёрст адад борасида қизғин рақобатлашади. Кучли сарлавҳалар, оламшумул янгиликлар, шов-шув кўтарувчи хабарлар, иллюстратсиялардан фойдаланиш орқали ишчилар ҳамда муҳожирлар эътиборини жалб этишга қаттиқ киришади. Газета кулгили иловаларга катта эътибор қаратади. 1895 йили мултипликатор Ричард Ф.Аутколт (1863 — 1928) чизган рангли «Сариқ бола» номли мултипликатсия тўла саҳифада чоп этилади. Лекин ўшанда бу номнинг «сариқ матбуот»га ҳеч қандай дахли йўқ эди. 1898 йили Пулицер тез ишловчи рангли босма машинасини сотиб олади ва ўз даври учун тасвир орқали таъсир этувчи ягона газета яратади. Адад устидаги жангда Пулицерга қалтис бир ҳаракат халал берди: Аутколт Ҳёрстнинг нашрларидан бири бўлган «The New York Journal»га ўтиб кетади.\n1898 йили Пулицер ҳам, Ҳёрст ҳам ўз газеталарининг кучини кўрсатишга киришадилар. 16 февралда Американинг «Майн» номли ҳарбий кемаси номаълум сабабларга кўра портлаб, Ҳавана бандаргоҳида ғарқ бўлгач, уларнинг ҳар иккиси «кимўзарга» Испанияга қарши мақолалар бера бошлайдилар. «World» президент Мак Кинлийга уруш очиш тўғрисидаги даъво билан мурожаат қилади. Конгрессменлар газетадаги бу тахлит эътирозларни инобатга оладилар. Тўрт ойлик натижасиз урушдан сўнг уларнинг ҳар иккови «сариқ матбуот»чиликда айбланади ва Пулицер ўз контсептсиясидан воз кечишга қарор қилади. Эндиликда «World» материал узатишда ўзини чеклайди ва Демократлар партияси манфаатларини ёқлаб чиқади.\nГарчи Пулицер «сариқ матбуот»га қўл силтаган бўлса-да, «World» 1909 йилдаги текширувлари билан жамоатчилик ҳурматини қайта қозонади. Газета Франтсия компаниясининг Панама каналига АҚШ ҳукумати томонидан тўланган ноқонуний 40 миллион доллар ҳақидаги хабарни эълон қилади. Федерал ҳукумат «World»ни президент Теодор Рузвелт ҳамда банкир Ж.П.Морганга туҳматда айбламоқчи бўлади. Бироқ, суд айблов даъвосини бекор деб топади.\nПулицер 1911 йилнинг 29 октябрида ўз яхтасида юрак хуружидан вафот этади. Ўлимидан олдин у қайсидир маънода касбий васиятини ёздириб қўяди: «Фақат катта масъулиятгина журналистикани жамоатчилик манфаатига зид келувчи, муайян синфларнинг шахсий мақсадларига қарам бўлиб қолишдан қутқаради».\nЎлимдан кейинги ҳаёт\nМен журналистиканинг юксалиши ҳамда тараққиёти тарафдориман, умримни журналистикага бағишладим. Шуни ишонч билан айта оламанки, у кишилар маънавияти ва дунёқарашига таъсир этувчи эзгу ҳамда беқиёс соҳа. Ниятим — лаёқати ва қобилияти бўлган ёшларни бу касбга тортиш, озми-кўпми, ўзини бу йўлда синаб кўрганларга маънан юксак ҳамда закий таълим олишларида кўмак беришдир.\n1904 йили Пулицер ўз васиятида 2 миллион долларни Колумбия университетига хатлаб беради. Медиа-магнат бу пулларнинг тўртдан уч қисми олий журналистика мактабини ташкил қилишга сарфланишини, қолган қисми эса, Америка журналистлари учун махсус мукофот таъсис этишга йўналтирилишини истайди. Бу билан у динамит ихтирочиси Алфред Б.Нобел (1833 — 1896) йўлини тутади.\nУ ёшлар юрагида учқунлаётган истак, иштиёқ профессионал даражада шакллана олиши учун замин яратиб кетди. Колумбиядаги журналистика мактаби Пулицер вафотидан бир йил ўтгач, ташкил қилинди. Ушбу мактаб бугунги кунда ҳам журналистлар тайёрловчи энг яхши марказ саналади. У яратган Фонд ҳисобига 1917 йили махсус қўмита бошчилигида Пулицер мукофоти таъсис этилди. Пулицер ўз васиятида мукофотни қандай тақдим қилиниш тартибини батафсил тавсифлаган. Хусусан, ҳар йили журналистика ҳамда адабиётнинг тўрт йўналиши, таълим соҳасининг бир йўналиши бўйича мукофот беришларини сўрайди. Унинг хоҳишига кўра, энг яхши роман, драма, АҚШ тарихига бағишланган китоб ва биографияларга алоҳида мукофот белгиланди. Ушбу рўйхатга қўшимча ёки ўзгартириш киритишни қўмита кенгаши аъзоларининг ҳукмига ҳавола этади.\n1922 йилдан улар қаторига энг яхши карикатура, 1942 йилдан эса, энг яхши фотосурат учун (кейинроқ у иккига: янгилик ҳамда бадиий фотосурат йўналишларига ажралди) номинатсиялари ҳам қўшилди.\nБугун Пулицер мукофоти номинатсиялари сони йигирма биттага етди. Ҳозирда ушбу мукофотнинг нуфузи баланд. Ҳар йили қарийб уч мингга яқин даъвогар мукофот учун курашади. Иштирокчилар йил давомида АҚШнинг кундалик, якшанбалик, ҳеч бўлмаганда, ҳафталик нашрларида ўз материалларини эълон қилган бўлишлари лозим. Март ойининг бошида 77 муҳаррир, ношир, ёзувчи ҳамда педагог иштирокчиларни журналистиканинг 14 категорияси бўйича саралаш учун Колумбиядаги журналистика мактабига йиғилади. Гарчи мукофотнинг қиммати, бор-йўғи, 10000 долларни ташкил этса-да, уни қўлга киритиш учун катта кураш кетади. Айниқса, «Жамоатчилик хизмати учун» номинатсияси ғолибига алоҳида эътибор қаратилади. Ушбу йўналиш совриндори олтин медал билан ҳам тақдирланади. Мукофот расман апрел ойида Колумбия университети президенти томонидан тақдим этилади. Ушбу сана Пулицернинг хоҳишига кўра танланган. Мукофотнинг асосий мақсад ва вазифаси — Америка ижодий ишларини дунё ҳукмига ҳавола қилиш.\nМана, 130 йилдан зиёдроқ Жозеф Пулицер матбуот соҳасида йўлга қўйган ўзига хос усул жаҳон журналистикасида кенг қўлланиб келинмоқда. «Сариқ журналистика» номи билан миллионлар эътиборини тортган медиа-магнат асли шунчаки ҳавойи «сариқ» шуҳратдан йироқ эди. У «сариқ матбуот»ни бугун бизнинг тасаввуримиздаги енгил-элпи мавзулар, олди-қочди маълумотлар, ахборий чиқиндилар билан эмас, балки халқ манфаатига хизмат қилувчи, жамоатчилик фикрини ўрганувчи, ошкораликни ҳимоя этувчи, адолат ва ҳақиқатни ёқловчи, жаҳолатга қарши курашувчи чиқишлар билан бойитди. У бошлаган хайрли иш — журналистика, адабиёт, таълим, мусиқа жабҳасида таъсис этилган мукофот, мана, бир\nасрдирки, мамлакатнинг энг яхши маданий ютуқларини саралабгина қолмай, уларни беминнат рағбатлантириб ҳам келмоқда.\nЯнги иш бошлаш олдидан «Америка очишга уриниш» деган кинояли қочириқни тез-тез қўллаймиз. Мазмуни ҳаммага тушунарли… Аммо Американи дунёга қайта танитган, соҳада янги йўналишга асос солган Жозеф Пулицер каби сиймоларга нисбатан ушбу иборани ўз маъносида ҳам баралла айтиш мумкин!\n← Аввалги Аввалги Имант Зиедонис. Бедор тош\nКейинги → Кейинги: Мансурхон Тоиров. Америка: Обамадан олдин ва кейин (2013)


Пьер РИШАР: «Мен кулиш ва кулдириш учун дунёга келганман...» - 19 Ноября 2015 - BEPUL MP3 KO'CHIRISH, VIDEO KLIP, FOTO SURATLAR, YANGI\nСуббота, 2017-10-21, 6:00 PM\nГлавная » 2015 » Ноябрь » 19 » Пьер РИШАР: «Мен кулиш ва кулдириш учун дунёга келганман...»\nПьер РИШАР: «Мен кулиш ва кулдириш учун дунёга келганман...»\nЧиройли, келишган, басавлат актёрлар... Ошиқ йигитлар, романтик образлар, аслзодалар, уруш қаҳрамонлари... Пьер Ришар эса тамомон бошқа амплуадаги роллар соҳиби. Бир пайтлар паст бўйи, жингалак сочи, кулгули юз тузулиши учун уни актёрлик тўгарагига қабул қилишмаган. Ҳа, «Барибир роль беролмаймиз, ахир жуда хунук!» дея ҳукм ўқишган... Аммо бугун унинг қиёфасини танимайдиган, ижросидаги фильмларни кўрмаган, яратган образларидан кулиб йиғламаганлар кам бўлса керак орамизда... Омадсиз, бахтсиз, довдир, аммо нимасидир кўнгилга яқин қаҳрамонлар ижрочиси — Пьер РИШАР ҳаёти фильмларидан-да қизиқ.\n«Қаҳрамонларим аҳмоқ эмас!»\n— Ҳа! Кимлардир уларни бир сўз билан аҳмоққа чиқариб қўя қолади. Йўқ, яхшилаб назар солиб қаралса, уларнинг атрофидагилар аҳмоқмасми? Мана, масалан, ўша машҳур «Ўйинчоқ» фильмини олайлик. Тўғри, ижромдаги қаҳрамоннинг омади чопмаган, иши юришмаган, аранг кунини кўради, яна нуқул боши деворга урилаверади. Картина якунида эса бола ўйинчоқ дўкони билан бирга журналистни ҳам сотиб олиб берган бойвачча отаси биланмас, жамият ўйинчоққа айлантирган инсон билан дўстлашади-ку! Отасидан тополмаган ишонч, меҳр, эътиборни «Ўйинчоқ» беради-ку унга? Хўш, аслида ким бахтсиз, ким аҳмоқ? Фарзандининг истакларини қондириш билан унга оталик қилаяпман деб ҳисоблаётган кишимасми?\nБу фильм мени томошабинларга танитган. Кинокомедияда аччиқ кулгу бор, қайсидир маънода ҳаётимга яқин. Умуман олганда, фильмдаги барча сюжетлар ҳаётий... Режиссёр Франсис Вебер бу воқеани бир кишидан эшитиб қолган. Яъни бадавлат одам боласига ўйинчоқлар дўкони совға қилади. Кичкинтой учун ҳамма ўйинчоқлар муҳайё, аммо барибир унинг кўнгли тўлмайди. Охири аҳмоқ отанинг қурби сотувчини «харид» қилишгача этади. Эҳ, катта одамлар...\nИкки хил дунёда яшаган болакай\n— Биласизми, катталарнинг хатоси нимада? Ўзлари бахт тополмаган бойлик билан фарзандларига бахтли болаликни ато қиламан, деб ўйлашларида. Ҳозир эсласам ҳам, хафа бўлиб кетаман. Мактабимизда асосан кончиларнинг фарзандлари таълим олишар, бобом эса мени қора лимузинида ўқишга жўнатарди. Тасаввур қилаяпсизми, бир бурда нони ўйловли болакайларнинг кўз ўнгида қимматбаҳо машинадан тушишни? Мактабда шу сабаб дўстим йўқ эди. Доим ёлғиз юрардим. Чунки мени тенгқурларим ёмон кўрарди. Улар ҳам, бобом ҳам, билишмасдики, ярим кўнгилни бундай дабдабабозлик билан тўлдириб бўлмайди... Ахир отам бизни шу пуллар сабаб ташлаб кетганди...\nОта томондан бобом аслзодалардан бўлган, газлама фабрикаси соҳиби эди. Устига-устак, кун келиб мен ҳам шу меросни бошқаришимни истарди. Онамнинг отаси эса овчи бўлган. Иккимиз бирга балиқ овига борардик, ўрмон кезардик. Хуллас, бир пайтнинг ўзида ҳам кичкина шаҳзода, ҳам Том Сойер эдим... Энди мулоҳаза қилсам, боболаримнинг биридан аниқлик, иккинчисидан фантазия мерос қолган экан менга.\nАфишаларга ярашмаган фамилия\n1— О-о-о, менинг узундан-узоқ исми-шарифим— Пьер Ришар Морис Шарль Леопольд Дефей. Бу фамилия ҳеч қачон афишалардан ўрин ололмасди. Чунки бобом ўзининг олий насаби қанақадир афишаларга ёзилишига тоқат қилолмасди. Оиламдагилар аввалбошдан актёр бўлишимга қаршилик қилишган. Ҳатто улар истаган йўналишда ўқишга ҳам мажбур бўлдим. Бакалаврлик дипломимни олгач эса фабрикага қадам ҳам босмадим. Бой бўлишни, ҳамма мендан нафратланишини истамасдим. Гарчи мактаб тўгарагига жуда хунуклигим сабаб қабул қилишмаган бўлишса-да, кино орзуси қайта уйғонди қалбимда. Охири мақсадим йўлида ҳаракат қила бошладим. Драма йўналиши бўйича машҳур Шарль Дюплен ва Жан Вилар қўлида таҳсил олдим. Бироз муддат бар, қаҳвахоналарда қўшиқ айтиб юрдим. Кейин кичик ролларда кўрина бошладим. Ниҳоят, ўттиз уч ёшимда омад кулиб боқди. «Бахтли Александр»да роль ижро қилдим. Актёр Жерар Депардье ва режиссёр Франсис Вебер билан ҳамкорлигимиз эса ҳақиқий ютуғим. Айтганча, биз Жерар билан нафақат яхши партнёр, балки яхши дўстмиз ҳам. «Омадсизлар», «Ота», «Қочоқ» картиналари бизни янада яқинлаштирган. Мен Жерарни жуда ҳурмат қиламан. У дўстлари учун ҳамма нарсага тайёр. Ҳатто узумзоримдаги ишларимга ҳам кўмаклашарди кези келса.\n— Ўша пайтлари унинг даҳшатини сезишга болалик қилганман. Фақат бир воқеа ҳамон эсимда. Бир куни ёнимда немис аскарининг мотоцикли тўхтади. У менга қараб кулди-да, шоколад берди. Ва кетди. Чопиб онамнинг олдига келдим. Онам эса қўлимдан ширинликни тортиб олиб, отиб юборди. Етти-саккиз ёшли болакайман, онам шоколадни есам, ичбуруғ бўлиб қолишимдан хавотирланаяпти, деб тушунганман ўшанда. Йиллар ўтиб, аслида нима бўлганини англадим ва инсонларни бир-бирига қарши қўйган, нафратлантирган ёвузликнинг оғриғини ҳис қилдим. Немис аскарининг синиқ жилмайиши ва онамнинг кўзларидаги нафратни ҳеч қачон унута олмасам керак.\n— Ҳар шанба бобомга кундалигимни кўрсатишга қўрқардим. Ёмон ўқирдим-да. Дарсларда жавоб бера туриб, синфдошларимнинг эътиборини тортишдан чўчирдим. Юқорида айтганимдек, улар мени ёқтиришмасди. Амакимнинг мендан икки ёш катта ўғли бор эди, жуда аълочилиги сабаб нуқул иккимизни таққослашарди.\nОта-онам ажрашгач, мактаб-интернатга ўқишга жўнатишган. Панжарали деразалар, совуқ ва бемаза таомлар, узоқдан шафақдек кўзга ташланувчи урушнинг оловли манзараси... Булар эсимга тушса, ҳамон кўнглим хижил бўлади...\nҲозир нималардан қўрқаман? Кулгуни фақат қаҳ-қаҳ отиш деб тушунишларидан. Ҳар қандай кулгу замирида дард, бахтсизликлар мужассам ахир. Табассум билан эса фалокатларни, қайғуларни енгилроқ қабул қилиш, керак бўлса, енгиш мумкин! Ҳа, мен бу қоидага ҳаётда ҳам амал қиламан. Шу сабаб яратган образларим жонли чиқарар...\n3— Бироз фурсат театрда ҳам ишлаганман. Рус, грузин кинорежиссёрлари билан ҳамкорликдаги фильмларда суратга тушдим. Рус адабиётини, грузин ошхонасини жуда яхши кўраман-да...\nКубалик инқилобчи Эрнесто Че Геваре ҳақида фильм суратга олишни истардим. Чунки у менга болалигимдан яқин: ёлғиз ва исёнкор... Кубага сайёҳатим чоғида Че Геваренинг қизи ва синглиси билан учрашдим. Улар сценарий ёзишимга ёрдам беришди. Ва 1988 йил орзумдаги ҳужжатли фильм «Че ҳақида ҳикоя» экран юзини кўрди.\nТеатрда машҳур Гамлет образини яратганман. Яна қандай ролларни кўнглим истайди? Умуман менга Янги йил совғасидек чиройли образлар ёқмайди. Муҳими, қаҳрамонларим самимий бўлсин, ҳаёт ҳақиқатларини киномухлисга осон ва тез тушунтирсин.\nЧеховнинг асарларини яхши кўраман. «Ваня тоға» ҳикоясининг бош қаҳрамонини театр саҳнасида ўйнашни кўп йиллардан бери орзу қиламан. Аммо бунга катта тайёргарлик кўришим керак, уни ҳис қилишим, ёрқин томонларини, ҳақиқий маъносини англашим лозим. Тургеневнинг қаҳрамонлари ёшлигимдан ҳамроҳим, қишлоқ жойлари, ўрмон манзаралари болалигимнинг нафасини беради. Яна Михаил Булгаковнинг «Ит юраги» асари асосидаги фильм қайта суратга олинса, Шариковни камера қаршисида гавдалантирардим.\n— Ёшлигимдан муҳаббатга, эътиборга ташна инсонман. Доим севиб, севилиб яшашни истайман. Севсанг, қалбинг билан севишинг керак. Қалбингга яқин инсон бўлмаса, умр шунчаки ўтаяпти, деб ҳисоблайман. Биринчи турмуш ўртоғим балерина эди. Икки ўғилли бўлдик. Аммо йўлларимиз айрилди. Болалар менда қолди. Кейин яна қайта икки бор оила қурдим. Бугунги кунда бразиялик модель Сейла Ласерда билан умргузаронлик қилаяпмиз. Францияда катта уйимиз бор, боғимизда узум етиштираман. Бобомнинг орзусини амалга оширдим-да, ҳар йили тадбиркорликдан мўмайгина даромад оламан.\nБир ўғлим саксафон чалишга уста, бири контрабас. Уч ўғил, бир қиз набирам бор. Мен ҳам худди бобомдек ўғилларимдан кўра набираларим билан яқинман. Ёки ёшим ўтиб қолгани учунми? Ўзим ҳақимда болажонлар учун эртак ҳам ёзганман.\nБиласизми, ота сифатида нимага хурсанд бўламан? Мен оиламдагиларнинг хатосини такрорламадим, болаларимнинг касб танлашига ҳалақит қилмадим, истакларига қарши чиқмадим. Муҳими, шу эмасми?\n«Кулиш ва одамларга табассум улашишни яхши кўраман. Бу — бахт! Ахир шунинг учун дунёга келганман! Қаранг, кўринишим ҳам беихтиёр кулгунгизни қистатади...»\nКатегория: SHOU BIZNES YANGILIKLARI / ШОУ БИЗНЕС ЯНГИЛИКЛАРИ | Просмотров: 275 | | Теги: Yangilik, newsuz, uznews, xabarlar, habarlar, Новости, Yangiliklar, ahborot, news | Рейтинг: 0.0/0


Ўзбекистонлик ёш математиклар Таиланддаги халқаро мусобақада 2-ўринни эгаллади\nДобавлено: 23.08.2016, 15:05\nЖорий йилнинг 14–20 август кунлари Таиланд Қироллигининг Чианг Маи шаҳрида бўлиб ўтган математика бўйича халқаро мусобақада ўзбекистонлик ўқувчилар иштирок этиб, икки нафари яккалик баҳсларида бронза медалига сазовор бўлди. Жамоавий баҳсларда эса иккинчи ўринни эгаллади. Бу ҳақда Ўзбекистон Халқ таълими вазирлиги ахборот хизмати хабар бермоқда.\nУшбу нуфузли мусобақа Халқаро олимпиадалар реестридан ўрин эгаллаган бўлиб, унда ҳар йили 30 дан ортиқ давлатдан иқтидорли ўқувчилар қатнашиб келмоқда. Жорий йилда ташкил этилган олимпиадада 31 та давлатдан 600 нафардан зиёд иқтидорли ўқувчилар иштирок этди.\nХалқаро математика мусобақаси икки босқичда: шахсий ва жамоалар ўртасидаги беллашувда ўтказилди. Шахсий беллашувда ўқувчиларга 15 та масала тақдим этилди ва беллашув натижаларига кўра Нейматов Элдор ва Ҳасанов Шахбоз бронза медали, Норбоев Жаҳонгир ва Махмудов Шохбек фахрий ёрлиқ билан тақдирланди.\nШунингдек, жамоалар беллашувида биргаликда ечиш учун 10 та масала тақдим этилди, шундан Ўзбекистон жамоаси аъзолари 8 та масалани тўлиқ ечиб иккинчи ўринни эгаллади ва мусобақа кубоги билан тақдирланди.\nЭслатиб ўтамиз, ўзбекистонлик мактаб ўқувчилари 13—14 август кунлари Сингапурда ўтказилган математика бўйича халқаро олимпиадада бешта олтин медални қўлга киритганди.


Туркиянинг ўнинчи султони ҳисобланувчи Сулаймон 1494 йилнинг 6 ноябрида Трабзон шаҳрида дунёга келган. Ёшлик даврида у аввал бобоси, кейин эса отаси қўмондонлик қилган армия сафида жангларда иштирок этган. Отаси Салим I вафот этганидан сўнг у тахтни мерос қилиб олди ва тезда империяни кенгайтириш ва мустаҳкамлашга тайёргарликни бошлади. Янги султоннинг бахтига, унинг Иброҳим пошшо исмли қобилиятли вазири бўлиб, у мамлакатда фуқароларни бошқариш ишларини ажойиб тарзда олиб борар, бу эса Сулаймонга узоқ давом этадиган ҳарбий юришлар даврида қўшинларга раҳбарлик қилиш имконини берар эди.\nСулаймонга отасидан ажойиб пиёдалар, отлиқлар, муҳандислар ва қудратли артиллерияга эга бўлган дунёдаги энг катта ва яхши тайёргарлик кўрган қўшин мерос бўлиб қолган. Венгрияда ўз элчиларига ёмон муносабатда бўлинганини баҳона қилиб, ўзининг биринчи урушини у айнан шу мамлакатга қарши бошлаган. Султоннинг асл мақсади эса империя ҳудудини кенгайтириш ва ўз чегаралари хавфсизлигини таъминлашдан иборат эди.\n1521 йилда Сулаймон қўшинлари Белградни ишғол қилади, кейинги йили эса у Ўрта ер денгизида турк ҳукмронлиги ўрнатилишига асосий тўсиқ бўлган Родос оролидаги рицар-иоаннитларга қарши ҳарбий ҳаракатларни бошлайди. Аммо ярим йиллик қамалга қарамай, султон қўшинлари оролдаги кучли истеҳкомларни забт эта олмайди. Сулаймон рицарларга озодлик ва хавфсизликни ваъда қилиб, таслим бўлишни таклиф этади. Моҳирона ўтказилган музокаралар унга янги йўқотишларсиз ўз мақсадига етиш имконини беради.\n1526 йилда Венгрия яна империя чегараларига хавф сола бошлайди. Сулаймон аввал қўшни Польша билан нейтралитет (бетарафлик) тўғрисида битим тузади, шундан сўнг саксон мингдан иборат қўшин билан Венгрияга ҳужум бошлайди. Жанглар мобайнида ўн беш мингдан ортиқ душман жангчилари, шу жумладан, мамлакат қироли Людовикни ўлдиришади. Сулаймон Будани босиб олади ва Венгрия тахтига ўз одамини қўяди. 30-йилларда Ироқ, Родос ороли ва Эгей архипелагининг бошқа ороллари, Триполитания, Жазоир ва бошқа ҳудудлар империя назорати остига ўтади.\nҒарбдаги чегаралар хавфсизлигини таъминлаган Сулаймон Шарқдаги душманларга қарши курашни бошлайди. 1534 – 1538 йилларда султон бошчилигидаги турк қўшинлари Эронга бостириб киради ва Табриз ҳамда Бағдодни қўлга олади. Шу билан бир вақтда, Сулаймон Франция билан Рим империясига қарши иттифоқ тузади.\nЎРТА ЕР ДЕНГИЗИДА\nҚуруқликдаги ғалабалар билан бир вақтда, Сулаймон собиқ қароқчи Барбаросса бошчилигидаги ўз флотини ҳукмронлик ўрнатиш учун Ўрта ер денгизига юборади. 1538 йилда Превез яқинида бўлиб ўтган жангда Венеция ва Австрия империясининг бирлашган қўшинлари устидан қозонилган ғалабадан сўнг Туркия бу ҳудудни ўз назорати остига олади ва ўттиз йил мобайнида Ўрта ер денгизида ҳукмронлик қилади.\nШу билан бир вақтда, турк флоти Жанубий Европа, шунингдек, Шимолий Африка давлатларига қарши кўплаб юришларни амалга оширади ва бу деярли йигирма йил давом этади. Сулаймон I Кавказ орти мамлакатларига эгалик қилиш учун Эрон билан узоқ кураш олиб боради. 1555 йилда ўзаро тинчлик шартномаси тузилганидан сўнг Усмонли империяси Эрзерум, Ереван, Ван, Табриз ва Грузияни ўз назорати остига олади.\nҲаётининг сўнгги даврида Сулаймон ўз империяси хавфсизлигини таъминлаш учун даврий урушлар олиб боради. 72 ёшга тўлганида у саксон минглик қўшин билан Австрияга қарши янги юришни бошлайди. Айнан шу юриш даврида, 1566 йилнинг 5 сентябрида буюк саркарда ҳарбий лагерда вафот этади. Бу воқеадан уч кун ўтганидан сўнг унинг қўшини душман қаршилигини енгади ва урушни муваффақиятли якунлайди.\nСулаймоннинг пиёдалар, отлиқлар, артиллерия ва ҳарбий муҳандислар ҳаракатини уйғунлаштириш маҳорати ажойиб ғалабаларга олиб келган ва бунинг натижасида XVI асрда энг қудратли империялардан бири юзага келган. Ҳарбий ва дипломатия соҳаларидаги катта ютуқлари сабабли у ўз иттифоқчилари ва душманлари орасида «Буюк», моҳирона танланган ҳукумат амалдорлари ёрдамида ўз империясини муваффақиятли бошқарганлиги туфайли эса «Қонуний» лақабига сазовор бўлади. Сулаймон I даврида маъмурий тузилиш ва молия ишлари, айрим вилоятларнинг мавқеи, ҳарбий тизимни тартибга солиш, ер эгалиги шакллари, аҳолидан олинадиган солиқлар ва деҳқонларга ер бириктириб қўйиш ҳақида қонуннома жорий этилган. Масжид, сарой, қалъалар ва бошқа бунёдкорлик ишларига катта эътибор қаратилган.


Имконияти чекланганлар учун махсус йўловчи вагонлари ишлаб чиқарилмоқда / Ўзбекистон янгиликлари, энг сўнгги хабарлар\nПайариқда 100 ёшдан ошган онахонга туғилганлик тўғрисид...\n22 апрел 2019 15:09\n2019 йилнинг биринчи чорагида жиноят оқибатида етказилг...\n22 апрел 2019 14:38\nҚозоғистондаги ЙТҲда вафот этганлар Ўзбекистонга олиб к...\n22 апрел 2019 14:05\nЖАМИЯТ 0 Шархлар 247 кўрилди\nИмконияти чекланганлар учун махсус йўловчи вагонлари ишлаб чиқарилмоқда\n“Тошкент йўловчи вагонларини қуриш ва таъмирлаш заводи” акциядорлик жамиятида йилдан-йилга ишлаб чиқариш ҳажми ортиб, экспорт кўлами кенгайиб бормоқда. Хусусан, шу кунгача 61-907 ва 61-911 моделдаги купе ва плацкарт вагонлари экспорт қилинган бўлса, эндиликда уларнинг сони яна биттага ортди. Бу ҳақда “Ўзбекистон темир йўллари” АЖ матбуот хизмати хабар берди.\nЗаводда янги 61-931 русумдаги ногиронлиги бўлган шахслар учун махсус купели штаб вагони ишлаб чиқарилди. Ушбу вагон мижозлар талаб ва истакларига кўра, завод муҳандис-конструкторлари томонидан лойиҳалаштирилди. Мутахассислар вагонда имконияти чекланган инсонлар учун бир қатор қулайликларни яратишга алоҳида эътибор қаратишди. Хусусан, вагон ва купенинг кириш қисми, йўлаклар кенгайтирилган. Энг муҳими, ногиронлик аравачасини олиб чиқиш учун махсус кўтарувчи мослама ўрнатилган.\nЯнги ишлаб чиқарилаётган вагоннинг 60 фоиз бутловчи қисмлари маҳаллийлаштириш дастури бўйича корхонанинг ўзида тайёрланмоқда. Хусусан, иситиш ва совитиш тизимлари, электр бошқарув пульти, юқори ва паст кучланиш махсус электр мосламаси, тележкалар ўзимизнинг миллий маҳсулотлардир.\n“Тошкент йўловчи вагонларини қуриш ва таъмирлаш заводи” акциядорлик жамоаси шу кунларда ногиронлиги бўлган шахслар учун махсус вагонлар кўргазмасини Қозоғистон Республикасида ўтказишни режалаштирмоқда. Айни кунда 2 та тайёр маҳсулот мижозларга етказилган.\nЭндиликда “Ўзтемирйўлйўловчи” акциядорлик жамиятининг халқаро йўналишлардаги поездларида ҳам шу каби жаҳон стандартига мос вагонларни жорий этиш кўзда тутилган.\nНогиронлиги бўлган шахсларни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш янада такомиллаштирилади\nокт 25 / 2017\nПрезидент ногиронларни қўллаб-қувватлаш бўйича фармойиш имзолади


Армани вориси масаласини ҳал қилди\n12:47 / 29.09.2015\nArmani модалар империяси асосчиси Жоржио Армани ўз таржимаи ҳоли билан боғлиқ равишда вориси масаласини ҳал қилди, деб ёзади WWD нашри.\nКитобнинг тақдимоти ва сотувга чиқарилиши доирасида 28 сентябрь куни италиялик дизайнер матбуот анжумани уюштирди. Журналистларнинг унинг вориси ким бўлиши тўғрисидаги саволга жавобан 81 ёшли Армани шундай жавоб берди: “Эго уни шуни айтишга мажбур қилмоқдаки, Жоржио Арманига ўхшаган бошқа ҳеч ким бўлмайди”.\nДизайнер ўзини мода олами инқилобчиси деб атаб, учта энг муҳим кашфиётини эсга олиб ўтди: эркаклар курткаларининг яхшиланган дизайни, тунги кўйлакларнинг ясси тагчармли пойафзал билан омухталаштирилиши. Шунингдек у аёлларга “аёллигини сақлаган ҳолда эркаклардай кийиниш” имкониятини берганини эслатиб ўтди.\nТаржимаи ҳолнинг тақдимоти бренд асос солинганининг 40 йиллигига мўлжаллаб ўтказилди.


Ўлганлар террорчига чиқарилди\n17 май 2021, Тошкент вақти: 04:39\nИсфаранинг Гумбаз маҳалласидаги бу уй ўлдирилганлардан бири Абдуфаттоҳ Қаюмовнинг отасига тегишли бўлган.\nТожикистон Ички ишлар вазирлиги 18 октябр куни Исфарада ўлдирилган ва Ўзбекистон исломий ҳаракати аъзолари экани даъво қилинаëтган тўрт шахс номини очиқлади.\n- Мамлакат шимолида рўй берган бир неча оғир жиноят ортидан ўша ҳудудда махсус операция уюштирилди. Натижада 18 октябр куни шу жиноятларда қўли бор деб кўрилаётган Ўзбекистон исломий ҳаракатининг тўрт аъзоси йўқ қилинди. Улар Закриддин Турсунов, шайх лақаби билан танилган Абдуфаттоҳ Қаюмов, Маъруфхўжа Баҳоваддинов ва Ҳусайнбой Исмоиловдир, деди Тожикистон Ички ишлар вазирлиги матбуот хизмати бошлиғи Маҳмадулло Асадуллоев.\nВазирлик расмийсининг билдиришича, Сўғд вилоят Ички ишлар бошқармаси, Миллий хавфсизлик қўмитаси ва Чегара қўшинлари ҳарбий қисми ходимларидан тузилган махсус гуруҳ жиноятчиларга таслим бўлишни таклиф қилган. Бироқ улар қуролли қаршилик кўрсатгач, жиноятчилар яширинмиш уйга ҳужум қилишга қарор қилинган. Уй ишғол қилингач, у ерда Ўзбекистон исломий ҳаракатининг тўрт нафар жанггариси жасади топилган.\nМаҳмудулло Асадуллоевнинг маълум қилишича, ўтказилган операция давомида бу шахсларга тегишли бўлган кўп миқдорда қурол-аслаҳа, ўқ-дори ва диний-экстримистик мазмундаги адабиётлар топилган.\nРасмийга кўра, Исфаранинг Гумбаз маҳалласидаги бу уй ўлдирилганлардан бири Абдуфаттоҳ Қаюмовнинг отасига тегишли бўлган. Айни пайтда, Асадуллоевга кўра, мазкур жиноят устидан тергов ишлари давом этаётир.\nТожикистон Ички ишлар вазирлиги масъулининг билдиришича, шу йил Исфара шаҳрининг Шўроб, Конибодом шаҳрининг Равот ва Қуянчи давлат автомобил назорати постига қуролли ҳужум уюштирган, шунингдек, икки милиционер, Исфара шаҳри фуқароси Алиев Умар ва Исфара шаҳар ички ишлар бўлимининг жиноий қидирув бўлими бошлиғи Сайидумар Сайидовни ўлдирганлар ҳам ўшалар бўлган.\nАйни пайтда, тожикистонлик айрим таҳлилчилар фикрича, мамлакат куч ишлатар тизими вакилларининг Исфарада ўлдирилган кишиларга далил-исботсиз жиноятчи ёрлиғини ёпиштиришга уринишлари ўринсиздир. Тожикистонлик Ҳошимжон Меликов ҳам шундайлардан бири.\n- Халқаро ҳуқуқ нормаларига кўра ҳам токи суд айбланувчи айбини далил-исбот билан бўйнига қўймагунича, уни жиноятчи деб аташ мумкин эмас. Лекин бахтга қарши бизда шу нарса анъана тусига кирган, дейди Ҳошимжон Меликов.\nКейинги ойлар давомида расмийлар Тожикистоннинг шимолий ҳудудларидан бири Исфарада сўнгги вақтларда исломий гуруҳлар фаоллашаётгани таъкидлашдан тўхтамаяптилар. Ўзбекистон исломий ҳаракати ёки “Байъат” гуруҳига аъзоликда айбланиб қамалганларнинг кўпчилиги, расмийларнинг қайд этишларича, айнан шу ҳудудда яшовчилардир.\nРасмий манбаларга кўра, 1997 йилдан шу кунга қадар Исфаранинг 84 фуқароси Ўзбекистон исломий ҳаракатига аъзоликда гумонланиб қўлга олинган, улардан 40 нафари турли муддатга озодликдан маҳрум этилган.


Акутагава Рюноскэ. Лойхўрак (ҳикоя) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Жаҳон насри онлайн антологиясиАкутагава Рюноске (1892-1927; Япония)Акутагава Рюноскэ. Лойхўрак (ҳикоя)\nАкутагава Рюноскэ. Лойхўрак (ҳикоя)\nЧоп этилган 28.04.2017 14.03.2017 МуаллифZiyouz.uz\nБу воқеа 1880 йил май ойида, кечга томон содир бўлди. Икки йил ўтгач, Ясная Полянага қайта ташриф буюрган ва шу ерда меҳмон бўлиб турган Иван Тургенев ҳамда қўрғоннинг хўжайини граф Толстой Воронка дарёси ортидаги ўрмонга лойхўрак овлаш учун жўнашди.\nБу икки кекса ёзувчи билан бирга овга Толстойнинг ёшгина хотини ва болалари ҳамда ити шерик бўлишди.\nВоронкагача бўлган йўл жавдар далалари орқали ўтарди. Кунботарда эсабошлаган майин шабада бошоқлар узра оҳиста сузаркан, ернинг ҳидини эргаштириб келарди. Милтиқни елкасига осиб олган Толстой олдинда борар, ҳар замонда орқага ўгирилиб, хотини билан ёнма-ён келаётган Тургеневга гап қотарди. “Оталар ва болалар”нинг муаллифи ҳар гал кўзларини ажаблангансимон кўтариб, юмшоқ овозда хуш кайфият ила жавоб берар ва айни пайтда вақти-вақти билан хириллаган овозда кулар, кулганда эса елкалари титраб-титраб қўярди. Толстойнинг дағаллиги билан солиштирганда унинг сўзлашув йўсини латофати билан ажралиб турар ва айни вақтда у заифаларга хос назокат ила сўйларди. Йўл адир бўйлаб юқорилаганда уларнинг ёнига, ака-укалар бўлса керак, иккита қишлоқлик болакай югуриб келишди. Толстойга кўзлари тушиши билан улар таққа тўхташди ва таъзим қилишди. Кейин эса яланг оёқларини пилдиратиб, яна зинғиллаганча тоққа қараб югуриб кетишди. Орқадан Толстойнинг фарзандларидан бири уларга қарата нимадир деб қаттиқ қичқирди. Лекин болакайлар эшитмагандай чопишда давом этишди ва жавдар орасида кўздан ғойиб бўлишди.\n— Қишлоқ болалари ғаройиб! — деди Толстой Тургеневга, юзини ботиб бораётган қуёш томон қаратаркан. — Бу болакайларнинг гап-сўзларига қулоқ тутиб, гоҳо нутқнинг оддий, бевосита қўлланиш услубларини ўрганаманки, биз катталар уларни ҳатто хаёлимизга ҳам келтирмаймиз.\nТургенев ўгирилиб қаради. У энди аввалги Тургенев эмасди. Авваллари Толс-тойнинг сўзлари уни худди болалардай ҳаяжонга солар ва у ҳазил-мутойиба қиларди…\n— Яқинда, бу болакайларга сабоқ берганимда, — давом этди Толстой, — улардан бири бирдан синфдан чиққиси келиб қолди. Мен ундан сўрадим: “Қаёққа?” У эса: “Бўр тишлаб келаман” деди. “Бўр олиб келаман” ҳам, “бўр синдириб келаман” ҳам демади, айнан “тишлаб келаман” деди. Бундай сўзни бўрни ҳақиқатан ҳам тиши билан тишлаб синдирадиган рус болаларигина ишлатиши мумкин. Биз катталар бундай дея олмаймиз.\n— Рост, бу фақат рус болаларининггина қўлидан келади. Шундай гапларни эшитганимда Русияга қайтиб келганимни янада теранроқ ҳис қиламан. — Тургенев жавдар далаларини худди илк бора кўриб тургандек атрофга аланглади. – Ҳақ гап. Фарангистонда ҳатто болалар ҳам папирос чекишдан уялишмайди.\n— Ҳа, айтгандай, ахир сиз ҳам сўнгги вақтларда чекишни умуман ташладингиз, шекилли? — Толстойнинг рафиқаси меҳмонни эрининг кесатиқ гапларидан моҳирлик билан қутқариб қолди.\n— Шундай, чекишни умуман ташладим: Парижда икки соҳибжамолни танирдим, улар мендан тамаки ҳиди анқиб туришини ва шу боис ул гўзаллардан бўса олишимга йўл қўя олмасликларини айтишарди.\nБу гал Толстой иршайиб қўйди.\nШу орада улар Воронка дарёсидан ўтишди ва лойхўраклар кўп учрайдиган жойга келиб қолишди. Бу дарёдан унча узоқ бўлмаган, ўрмон сийраклашган ердаги серботқоқ яланглик эди.\nТолстой Тургеневга энг яхши жойни таклиф этди, ўзи эса, чамаси, бир юз эллик қадам нарида, яланглик бурчагида тўхтади. Мезбоннинг рафиқаси Тургенев ёнидан жой олди, болалар эса ҳар томонга тарқаб кетишди.\nОсмон ҳали шафақланарди. Осмонни тўсиб олган дарахтларнинг шохлари ғира-шира кўринар, бу, албатта, энди кўкариб чиққан хушбўй баргларнинг чувалашиши туфайли эди. Тургенев қўлида милтиқ билан турар ва баргларга ҳавас ила боқарди. Ним қоронғи ўрмон қаъридан аҳён-аҳёнда сезилар-сезилмас шабаданинг енгил шитири келиб турарди.\n— Малиновка* ва саъвалар сайраяпти, — ўзича гапирингандай деди Толстойнинг рафиқаси, бошини ён тарафга эгаркан.\nИмиллаб, сукут ичра ярим соат ўтди.\nБу орада осмон сув янглиғ кўриниш олди. Фақат у ер-бу ердагина қайинларнинг танаси оқариб кўринарди. Малиновка ва саъваларнинг нолиши ўрнига энди бошқа бир қушнинг қичқириғи элас-элас эшитиларди… Тургенев яна баргларга тикилганча қотди. Лекин ўрмон ичкарисида ҳамма нарсани кечки зулмат қоплаган эди.\nБирдан ўрмон бўйлаб ўқ овози янгради. У акс-садо бериб улгурмаган ҳам эдики, нарироқда кутиб турган болалар ит билан олдинма-кетин ўлжани ахтариш учун отилишди.\n— Турмуш ўртоғингиз мени доғда қолдирди, — деди Тургенев табассум ила Толстойнинг рафиқаси томон ўгириларкан.\nЗум ўтмай қалин ўтлар орасидан Толстойлар оиласининг иккинчи ўғли Илья онаси ёнига югуриб келди. У Толстой лойхўрак отганини маълум қилди. Тургенев гапга аралашди:\n— Ким топди уни?\n— Дора. Ит лойхўракни ахтариб топганида у ҳали тирик эди.\nҲаяжонланганидан тип-тиниқ юзи ял-ял ёнаётган болакай яна онаси томон ўгириларкан, Дора лойхўракни қандай топганини энтикиб гапириб бера бошлади.\nТургеневнинг тасаввурида “Овчи ён дафтаридан” асари бобларидан бири каби ҳикоя тасвири жонланди.\nИлья кетгач, яна аввалгидай сукунат чўкди. Зим-зиё ўрмон қаъридан ёш баргларнинг баҳорий ифори ва нам тупроқнинг ҳиди қуйилиб келарди. Аҳён-аҳёнда узоқдан аллақандай мудроқ қушнинг қичқириғи эшитилиб қоларди.\n— Зяблик*, — шу заҳоти жавоб берди Тургенев.\nЗяблик бирдан сайрашдан тўхтади. Бир муддат ўрмоннинг кечки ғира-ширасида тиқ этган овоз эшитилмасдан турди. Осмон… ним шабада ҳам тинди, аста-секин осмон ўзининг кўкимтир пардасини жонсиз ўрмон устига тортди, ва бирдан бош узра аянчли қичқириқ ила зарғалдоқ учиб ўтди.\nУнсиз ўрмон сукунатини бир соатдан сўнг яна ўқ овози бузди.\n— Кўриниб турибди, Лев Николаевич лойхўрак овида ҳам мени чангида қолдириб кетяпти, — кўзлари билангина кулиб деди Тургенев елка қисаркан.\nЮгураётган болакайларнинг тапир-тупури, ҳар замонда Доранинг ҳуриши… Атрофга яна жимлик чўккан маҳалда осмоннинг ҳар ер-ҳар ерида юлдузлар порлай бошлади. Кўз илғар масофада ўрмон тунги сокинлик либосига ўранган, бирорта шохча ҳам қимир этмасди. Йигирма дақиқа, ўттиз дақиқа… вақт секин ўтар, шу билан бирга намтоб қоронғулик ичра оёқлар остига оқиш туман ўрлаб келарди. Лекин лойхўраклар пайдо бўлишидан дарак берадиган ҳеч қандай белги йўқ эди.\n— Бугун уларга нима жин урдийкин? — бидирлади Толстойнинг рафиқаси, унинг сўзларида ачиниш оҳанги сезилиб турарди. — Онда-сонда шундай бўлади, лекин…\n— Эшитяпсизми? Булбул сайраяпти.\nТургенев сўзлашув мавзуини атайин бошқа томонга буриб юборди.\nЗулматдай ўрмон ичкарисидан чиндан ҳам булбулнинг жарангдор овози тараларди. Иккалалари ҳам бир муддат жим қолишди ва ҳар бири ўз фикри билан машғул бўлиб, булбулнинг хонишига қулоқ тутишди…\nВа бирдан, Тургеневнинг ўз таъбири билан айтганда, “ва бирдан – мени фақат овчиларгина тушунишади”, бирдан сал нарироқдаги ўтлар орасидан, шак-шубҳасиз, лойхўрак қичқирганча парр этиб учиб чиқди. Қаноти остидаги оқишларини кўз-кўз қиларкан, у зулмат қаърига сингиб кетиш илинжида осилиб турган шохлар оралаб уча бошлади. Тургенев шу заҳотиёқ милтиқни ростлади ва тепкини босиб юборди.\nТутун чиқиб, ўт чақнади ва ўрмоннинг осойишталигини ўқ овози бузди.\n— Теккиза олдингизми? — унга яқинлашаркан, баланд овозда сўради Толстой.\n— Теккиздим! Тошдай қулади…\nБолалар ва ит Тургеневнинг атрофини қуршаб олишга улгуришганди.\n— Ахтаринглар уни! — буюрди уларга Толстой.\nИтнинг ортидан эргашаркан, болалар ўлжани қидира бошлашди. Бироқ қанчалик ахтаришмасин, ўқ теккан лойхўрак топилмади. Ҳар замонда тўхтаб, норози оҳангда ғингшиганини ҳисобга олмаса, Дора кучининг борича югуриб-еларди.\nНиҳоят, болаларга ёрдамлашиш учун Толстой ва Тургенев етиб келишди. Лекин лойхўрак қаерга тушганидан дарак берувчи на бирор нарса, на бир пат ҳам топилмади.\n— Сиз уни ўлдиролмагансиз, шекилли, — мурожаат қилди Тургеневга Толстой йигирма дақиқалар ўтгач дарахтлар орасидаги қоронғуликдан.\n— Қандай ўлдирмаган бўлишим мумкин? Ахир тошдай қулаганини кўрдим-ку.\nШундай дея Тургенев ён-атрофдаги ўтлар орасини қидира бошлади.\n— Теккизишга-ку, теккизгандирсиз, аммо, ҳойнаҳой, фақат қанотидан яралагансиз. У йиқилгандир ҳам, лекин қочиб қолган бўлиши мумкин.\n— Йўғ-э, қанотига теккизмадим, ахир. Ҳар ҳолда уни ўлдирганим аниқ.\nТолстой шошиб қолди ва қуюқ қошларини чимирди:\n— Унда ит қушни топган бўларди. Отиб туширилган ўлжани Дора ҳар доим олиб келади.\n— Бироқ уни ўлдирганимни аниқ биламанми, бас, — аччиқланганнамо жавоб берди Тургенев, қўлида милтиқни ҳамон ушлаб тураркан. — Ўлдирдимми, ўлдирмадимми, бунинг фарқини ёш бола ҳам билади. Мен аниқ кўрдим.\nТолстой Тургеневга истеҳзоли назар ташлади:\n— Унда итга нима бўлганийкин?\n— Итга нима бўлганини билмайман. Мен фақат кўрганимни айтяпман. Тошдай учиб тушди, — деди Тургенев кутилмаганда чинқироқ овоз билан, Толстойнинг кўзлари муғомбирона чақнаб турганини кўраркан. — Il est tombe comme pierre, je t’assure*.\n— Унда Дора қушни топмаслиги мумкин эмасди.\nХайриятки, шу вақтда уларнинг ёнига кулимсираб яқинлашган Толстойнинг рафиқаси ҳеч нарса кўрмагандай кекса ёзувчиларнинг гапини бўлиб қўйди. У эртага эрталаб болаларни бу ерга қушни излаш учун яна бир марта жўнатишини, ҳозир эса ҳаммасига қўл силтаб, қўрғонга қайтиш лозимлигини айтди. Тургенев шу заҳотиёқ рози бўлақолди.\n— Унда болалардан ўзим илтимос қиламан. Эртага албатта билиб оламиз.\n— Ҳа, эртага аниғини биламиз, — аччиқ киноя билан гап қотди Толстой, ҳануз норози қиёфада Тургеневга тескари туриб олди ва илдам қадамлар билан ўрмондан чиқиб кетди…\nШу кеча Тургенев ўзининг ётоқхонасига ўн бирларда кетди. Ниҳоят ёлғиз қолгач, курсига оғир чўкди ва атрофга олазарак аланглади.\nТургеневга ажратилган хонадан Толстой одатда кабинет сифатида фойдаланарди. Катта китоб жавонлари, тахмондаги бюст, уч-тўртта портрет, деворда илиғлик буғу калласи – буларнинг бари шамчироқ ёруғида дидсиз кўринар, уларда қувноқликдан асар ҳам йўқ эди. Шундай бўлса-да, унинг ақалли шу кеча ёлғиз қолганининг ўзиёқ Тургеневни ғалати тарзда қувонтирарди.\n…Ётоғига ўтишдан олдин меҳмон бутун кечани стол атрофида оила аъзолари билан суҳбат қуриб, чойхўрлик қилиб ўтказди. Тургенев мумкин қадар қизиқиб суҳбат қуриш ва кулишга уринди. Бироқ Толстой қовоғини очмади ва суҳбатга ҳам деярли қўшилмади. Бундан Тургенев ўзини ҳам нохуш сезди, ҳам хафа бўлди. Шу сабабли мезбоннинг сукут сақлашини сезмасликка атай ҳаракат қилди ва оила аъзоларига одатдагидан кўра кўпроқ илтифот кўрсатди.\nТургенев муваффақиятли ҳазил қилганида ҳар гал ёппасига кулги кўтариларди. У болаларга Гамбургдаги зоология боғида фил қандай қичқиришини моҳирлик билан ижро этаркан ва парижлик кўчабезори боланинг қилиқларини кўрсатиб бераркан, кулги янада авжига минди. Лекин стол атрофида қувноқ кулги авж олган сайин Тургеневнинг кўнглидаги ғашлик кучая борди ва у ўзини ўнғайсиз ҳис эта бошлади.\nСуҳбат француз адабиётига кўчганида Тургенев ясама қувноқликка ортиқ дош бера олмади ва бирдан Толстой томон ўгирилди ва унга атайин енгил-елпи оҳангда гапира бошлади:\n— Яқинда келажаги порлоқ янги ёзувчи пайдо бўлганидан хабарингиз борми?\n— Йўқ, хабарим йўқ. Ким экан у?\n— Де Мопассан. Ги де Мопассан. Ҳар ҳолда, у тенги йўқ, ўта сезгир ёзувчи саналади. Жомадонимда айнан унинг “La maison Tellier”* ҳикоялари тўплами бор. Вақт топсангиз, ўқиб чиқарсиз.\n— Де Мопассан? — Толстой меҳмонга шубҳаланганнамо қараб қўйди. Лекин ҳикояларни ўқиши ёки ўқимаслиги ҳақида лом-мим демади.\nЁшлигида ёвуз, ўзидан катта болалардан қанчалик жабр-ситам кўргани Тургеневнинг ёдида… Унинг юрагини шу тобда худди шундай ранж-алам кемира бошлаганди.\n— Янги ёзувчилар ҳақида гап бошлаган эканмиз, бизда ҳам битта антиқаси пайдо бўлди.\nУнинг саросималанганини пайқаган хотини шу заҳотиёқ ғалати меҳмоннинг ташрифи ҳақида гапира кетди. Бир ойча бурун, кечга томон анчайин фақирона кийинган ёш йигит ташриф буюриб, Толстой билан албатта гаплашиши лозимлигини айтади ва уни ичкарига олишади. Толстойни кўриши билан айтган илк сўзлари шу бўлади: “Зудлик билан каминага бир рюмка ароқ ва селёдканинг думини келтиришингизни сўрайман”. Шу гаплари билангина у ҳаммани лол қолдирганди, лекин ўша ғалати ёш йигит маълум маънода довруғ қозониб улгурган ҳаваскор ёзувчи эканлиги янада ажабланарли эди.\n— Бу Гаршин эди.\nТургенев бу номни эшитганида унда Толстойни суҳбатга чорлашга яна бир бор уриниш истаги туғилди: Толстойнинг бегоналарча муомаласи унинг ғашига кўпроқ тега бошлаганидан ташқари, энди қулай баҳона туғилган эди: бир вақтлар у биринчи бўлиб Толстойнинг эътиборини Гаршиннинг асарларига қаратган эди.\n— Наҳотки Гаршин бўлса? Менимча, унинг ҳикоялари чакки эмас, шекилли. Ўшандан кейин унинг қайси асарларини ўқиганингизни билмадим-у, лекин…\n— Чакки эмас, шекилли.\nҲар ҳолда Толстойнинг жавобидан унинг мавзуга қизиқиш билдирмагани ва осонгина қутулмоқчи бўлгани сезилиб турарди…\nТургенев ўрнидан турди ва оппоқ оқарган бошини сарак-сарак қилганча кабинет бўйлаб у ёқдан бу ёққа юра бошлади. Унинг столда турган шам ёруғлигидан ҳосил бўлган сояси деворда аксланар ва у бир катталашар, бир кичраяр эди. У индамас, қўлини орқасига қилиб олган ва ғамгин кўзларини полнинг тахталаридан узмасди.\nТургеневнинг хаёлида йигирма йиллик хотиралар, яъни Толстой билан дўст бўлган пайтларидаги воқеалар яққол намоён бўла бошлади. Ўша вақтда зобит бўлган Толстой бир неча тунни айш-ишрат билан ўтказиб, тунаш учун ўзининг Петербургдаги квартирасига кўп бор келганлиги… Толстой Некрасовнинг меҳмонхонасида унга ғолибона назар ташлаб, Жорж Сандга маломат тошларини ёғдираётганда борлиқни унутиши… Айнан ўша вақтда “Икки гусар”ни ёзган Толстой билан Спасский ўрмонида сайр қилишаркан, унинг тўхтаб, ёзги булутларнинг гўзаллигидан баҳраманд бўлганлиги… Ва ниҳоят, Фетнинг уйида меҳмон бўлиб турган Толстой иккиси қўлларини мушт қилиб тугганича бир-бирига куракда турмайдиган ҳақорат сўзларини айтишлари… Мазкур хотираларнинг қай бирини олманг, доим қайсар Толстойнинг ўзгалардаги ҳеч қандай самимийликни тан олмайдиган инсон эканлиги, бошқаларнинг хатти-ҳаракатида сохталик мавжуд, деган фикрга мойиллиги кўзга яққол ташланарди. Ўзгаларнинг тутаётган иши ўзиникидан фарқ қилган ҳолатлардагина эмас, бошқа вақтларда ҳам аҳвол шу эди. Агар бўлак одам худди ўзи каби айш-ишратга берилганида эди, унинг иллатларини худди ўзини кечира олгани каби кечира олмасди асло. Бошқа бир киши ёз осмонидаги булутлардан худди ўзи каби баҳра ола билишига ҳам ишонмас эди ҳатто. Жорж Санддан ҳам нафратланишига сабаб унинг самимийлигига шубҳа билан қараши эди. Бир вақтлар Тургенев билан ажралиб кетишларига ҳам сабаб шу бўлган. Йўғ-э, ҳозир ҳам, худди аввалгидек, Тургеневнинг лойхўракни отиб ўлдирганлиги ёлғон, дея уқтирмоқда…\nТургенев чуқур тин олди ва тахмоннинг қаршисида тўхтади. Узоқроқдаги шам ёритиб турган тахмонда мармар бюст ғира-шира кўринарди. Бу Лев Толстойнинг катта акаси Николайнинг бюсти эди. Нимасини айтасиз, Тургенев учун ҳам азиз бўлган, инсонлар билан тез киришиб кетадиган Николай бу дунёни тарк этганига йигирма йилдан ошибди. Агар укаси ҳам ақалли Николай каби бошқаларнинг ҳис-туйғуларига қулоқ тута олганидами… Баҳор тунида соатлар қандай ўтаётганини сезмагандай, Тургенев тахмон олдида нимчароғон бюстга ғамгин тикилганча узоқ вақт тик қотди…\nЭртаси куни Тургенев бу уйда емакхона бўлиб хизмат қилувчи залга анча эрта кириб борди. Зал деворларида аждодларнинг портретлари осиғлиқ бўлиб, улардан бири остида Толстой столда ўтирган кўйи хатларни кўздан кечирарди. Залда ундан бўлак ҳеч ким йўқ эди.\nКекса ёзувчилар саломлашишди.\nТургенев Толстойнинг юз ифодасига назар солар экан, унда хайрихоҳликдан дарак берувчи арзимас ишорани сезганида ҳам у билан ярашиб олишга тайёр эди. Бироқ Толстой асабий бир-икки сўз қотганча ўша-ўша сукут ила мактубларни кўздан кечира бошлади. Тургенев яқин орадаги стулни суриб, стол устидаги газетани олди ва ўзи ҳам хоҳлар-хоҳламас, индамай ўқишга тутинди. Бир муддат нимқоронғи залда қайнаб турган самоварнинг биқиллашидан бўлак бирорта ҳам товуш эшитилмади.\n— Кечаси яхши ухладингизми? — деб мурожаат қилди Толстой Тургеневга мактубларни кўриб бўлгач, гўёки бир нарса ҳақида ўйлаб олгандай.\nТургенев газетани қўлдан қўйди ва Толстой яна гап бошлашини кутди. Лекин мезбон, кумуш финжонга самовардан чой қуяркан, бошқа бир сўз ҳам айтмади.\nБу бир-икки бор такрорланди ва, худди кеча кечаси бўлганидек, Толстойнинг норози юзига термулиш Тургеневга тобора оғир бота бошлади. Айниқса ҳозир, эрталаб, бегоналар йўқлигида, у ўзини ўта дилгир ҳис қиларди. “Толстойнинг рафиқаси кела қолса ҳам майли эди”, бир неча маротаба хаёлидан ўтказди у, ич-ичидан ҳаяжонланаркан. Лекин нимагадир ҳанузгача ҳеч ким келмасди.\nБеш дақиқа, ўн дақиқа… Бошқа чидай олмайдигандай, Тургенев газетани ташлади ва иккиланганча ўрнидан турди.\nШу пайт эшик ортидан баланд овозлар ва оёқ товушлари эшитилди. Зина бўйлаб бир-бирларини қувганча чиқиб келишаётганлиги билиниб турарди… Шу заҳотиёқ эшик ланг очилди ва хонага ғала-ғовур қилиб болалар ва қизлар югуриб киришди:\n— Дада! Топилди!\nБошқалардан олдинда турган Илья қўлида ушлаб турган нарсасини тантанавор силкитиб қўйди.\n— Мен биринчи бўлиб кўрдим! — дея қичқирди онасига ўхшаб кетадиган Татьяна акасига бўш келгиси келмай.\n— Афтидан, қулаётганда илинган. Қайиннинг шохига осилиб қолган, — ниҳоят изоҳ берди уларнинг энг каттаси бўлмиш Сергей.\nТолстой ҳайрат тўла кўзлари билан болаларни кўздан кечирарди. Лекин кечаги лойхўрак охир-оқибат топилганини англагач, унинг соқол қоплаган юзида бирдан яққол табассум пайдо бўлди.\n— Шунақа де? Дарахтнинг шохига илиниб қолган экан-да? Шунинг учун ҳам ит уни топа олмаган.\nЎрнидан туриб, у болалар қуршовида турган Тургеневнинг ёнига келди ва унга ўзининг кучли қўлини узатди:\n— Иван Сергеевич! Энди мен ҳам тинчланишим мумкин. Ёлғон гапирадиган одамлар тоифасидан эмасман. Агар бу қуш ерга тушганида, Дора уни албатта топган бўларди.\nТургенев уялганча Толстойнинг қўлини сиқди. Ким топилди – лойхўракми ёки “Анна Каренина”нинг муаллифими? “Оталар ва болалар” муаллифининг кўнгли шу қадар кўтарилдики, бу саволга жавоб топа олмади.\n— Мен ҳам ёлғон гапирмайман. Қаранг — ҳар ҳолда уни ўлдирган эканман-ку. Ўқ овози янграганда у шу заҳотиёқ ўқдай қулаб тушди, ахир.\nҚария ёзувчилар атрофларига қараб қўйишди ва келишиб олгандай хахолаб юборишди.\nРусчадан Абдувоҳид Умр таржимаси\n“Жаҳон адабиёти” журнали, 2006 йил, 12-сон\n* Малиновка – чумчуқсимонларга мансуб сайроқи қуш.\n* Зяблик – сайроқи қуш.\n* Il est tombe comme pierre, je t’assure – Сени ишонтириб айтаманки, тошдай учиб тушди (франц.).\n* “La maison Tellier” – “Телье муассасаси” (франц.).\nБу 1880 йилнинг май ойида, оқшом чоғи юз берганди.\nОхирги марта бундан икки йил бурун Ясная Полянада меҳмон бўлиб кетган Иван Тургенев ҳозир уй соҳиби граф Толстой билан бирга Варонка ортидаги ўрмонга лойхўрак ови учун отланди. Бу икки ёзувчига Толстойнинг хотини ҳамда болалари ҳамроҳ бўлишди. Варонкагача йўл буғдойзор оралаб ўтганди. Оқшомолди кўтарилган енгил шамол буғдойзор узра ўйнаб, димоққа ер исини келтирарди.\nТолстой милтиғини елкасига осганча олдинда борар, вақти-вақти билан ортига ўгирилиб, Софья Андреевна билан бирга келаётган Тургеневга сўз қотарди. “Ота ва болалар” асарининг муаллифи улуғ ёзувчига ҳайратга тўла кўзлари ила боқар, унинг саволларига севиниб, мулойимлик билан жавоб қайтарар, ҳирқироқ овозда кулар, бу кулги унинг елкаларини силкитиб-силкитиб қўярди. Толстойнинг бироз тундлиги билан солиштирганда унинг сўзлаши илтифотли ҳамда ўта назокатли эди.\nЙўл ям-яшил тепаликка етганда уларнинг ёнига (кўринишидан ака-ука бўлса керак) икки бола чопиб келди. Толстойни кўриб, иккиси ҳам тўхтади-да, таъзим қилди. Сўнгра шу заҳоти яланг товонларини ялтиратганча тепалик томон югуриб кетишди. Толстойнинг болаларидан бири уларнинг ортидан нимадир деб қичқирди, бироқ улар ҳеч нима эшитмагандай чопа кетишди ва дарахтлар орасида кўздан ғойиб бўлишди.\n– Қишлоқ болалари жуда ажойиб! – деди Толстой ботаётган қуёш томон юзини бураркан. – Баъзан бу чурвақаларни эшитиб, биз ҳали ҳам англаб етмаган содда халқ тилини ўрганаман.\nТургенев Толстойга қаради, энди унинг нигоҳи аввалгидек ҳайратга тўла эмасди. Авваллари Толстойнинг ҳар бир сўзи уни ёш боладек қувонтирарди. Бугун эса у Толстойга истеҳзо билан қаради.\n– Яқинда бу болаларга дарс бераётганимда, – давом этди Толстой. – Улардан бири дарсхонадан чиқиб кетмоқчи бўлиб ўрнидан турди. “Қаерга?” дея сўрадим мен. У эса “Бўрни тишлаб кўрмоқчиман”, деди. У бўрни “олиб кўрмоқчиман”, “бўлиб кўрмоқчиман” демади, айнан тишлаб кўрмоқчиман, деди. Улар чиндан ҳам бўрни тишлаб кўришади. Биз катталар буни қаёқдан ҳам билардик? Дарҳақиқат, фақат рус болаларигина шундай дея олади. Ҳа, шундай сўзларни эшитганимда мен ўзимнинг Россияда яшаётганимни ич-ичимдан ҳис этаман.\nТургенев худди буғдойзорларни биринчи марта кўриб тургандек атрофга аланглади.\n– Ҳа, Францияда ҳатто болалар ҳам папирос чекишдан тортинишмайди.\n– Айтгандек, шу кунларда сиз чекишни бутунлай ташлаган кўринасиз? – меҳмонни ноқулай аҳволдан қутқариш учун атай сўзга аралашди Толстая хоним.\n– Ҳа, мен чекишни бутунлай ташладим: Парижда хонимлар сиздан тамаки иси келяпти деб, ўпгани рухсат этишмади.\nБу сафар Толстой истеҳзоли кулди. Бу вақтда улар жарликдан ўтиб, ов учун мўлжалланган жойга етиб келишганди. Бу ер ўрмон ёқасидаги дарёга туташ ботқоқлик эди. Толстой Тургеневга қулай жойни қолдириб, ўзи юз қадамча нарига кетди. Толстая хоним Тургеневнинг ёнида қолди, болалар эса ҳар тарафга чопиб кетишди.\nОсмон ҳамон шафақ рангида, дарахтларнинг кўкка бўй чўзган учлари хира тортган, шохлардаги муаттар япроқлар ғужум бўлиб қолганди. Тургенев қўлида милтиғи билан турар, унинг ўткир нигоҳлари гўё дарахт япроқларини тешгудек бўлиб тикилар, дам-бадам қоронғи ўрмон ичкарисидан енгил эсган шамолнинг шитирлаши эшитиларди.\n– Тоғ чумчуқлари сайраяпти, шекилли, – деди Толстая хоним гўё ўзи билан ўзи сўзлашгандек бошини бир томонга эгиб.\nСукунат ичида ярим соат ўтди. Осмон мусаффо, у ер-бу ерда қайинларнинг танаси оқариб кўринарди. Энди тоғ чумчуқларининг ўрнига аҳён-аҳёнда мусичаларнинг сайраши қулоққа чалинарди. Оқшом қоронғилиги ўрмон узра ёйилиб борарди.\nБирдан ўрмон тарафдан ўқ овози янгради. Болалар худди шуни кутиб тургандек итларининг ортидан югуриб, ўлжани излай кетишди.\n– Эрингиз мендан ўзиб кетди, – деди Тургенев кулиб Толстая хонимга қараркан.\nТолстойнинг иккинчи ўғли Илья қалин ўтлар орасидан ўтиб, онаси томон шошиб келаркан, Толстойнинг лойхўрак отганлигини айтди. Тургенев сўзга аралашди:\n– Уни ким топди?\n– Дора! Итнинг лақаби шундай. Дора топганда лойхўрак ҳали тирик эди!\nСўнгра бола онаси томонга ўгирилиб, соғлом, қип-қизил юзида ҳаяжон акс этганча Дора лойхўракни қандай қилиб топганлигини батафсил ҳикоя қила кетди.\nТургеневнинг хаёлида “Овчининг кундалиги” ёки шунга ўхшаш сарлавҳа қўйилган бирор-бир ҳикоя ёзиш фикри милт этди. Илья кетгач, атрофга яна аввалгидек сукунат чўкди.\nҚоронғи ўрмон қаъридан яшил баргларнинг баҳорий ифори ва ернинг зах иси келарди. Аҳён-аҳён олисларда қандайдир қушнинг саси қулоққа чалинарди.\n– Бу нима?\n– Қизилтўш, – дарҳол жавоб берди Тургенев.\nБирдан қуш овози тинди. Тун қоронғисида тиқ этган товуш эшитилмасди. Ҳатто ҳаводаги енгил шамол ҳам тик қотган, осмон жонсиз ўрмонни секин-аста ўз қоронғилигига ўраб борарди. Бирдан ғамгин сайраганча юқоридан зарғалдоқ учиб ўтди. Қарийб бир соат чўзилган сукунатни отилган ўқ овози бузди.\n– Кўриниб турибдики, Лев Николаевич лойхўрак овида ҳам мени доғда қолдиряпти, – деди Тургенев елкаларини қисиб, мийиғида кулганча.\nБолаларнинг қадам товуши, Доранинг акиллаши – буларнинг бари тинган вақтда осмоннинг у ер-бу ерида юлдузлар хира нур соча бошлаган эди. Ўрмоннинг кўз илғагудек кенгликлари қоронғи сукунатга чўмган, бирорта шох-шабба қимир этмас, йигирма дақиқа, ярим соат… вақт чўзилгандан чўзилар, намчил ҳавода аллақаёқлардан тушиб келган оқиш туман оёқ остида ўралашарди. Бироқ лойхўракдан дарак йўқ эди.\n– Бугун нима бўлган ўзи? – дея шивирлади Толстая хоним. Унинг овозида ҳамдардлик зоҳир эди. – Бундай ҳол камдан-кам бўларди.\n– Эшитинг-а, булбул сайраяпти! – Тургенев суҳбат мавзусини атай бошқа томонга бурди.\nҚоронғи ўрмон қаъридан чиндан ҳам булбулнинг сайроқи куйи эшитиларди. Уларнинг иккиси ҳам бир нафас жим қолиб, ўз хаёлларига берилганча булбул куйини эшитишди. Бирдан… (Тургеневнинг ўз ибораси билан айтганда: “Бирдан ва фақат овчилар тушунар мени”) бирдан ўтлар орасидан чуғурлаганча лойхўрак учиб чиқди. У қанотларини кенг ёйганча шохлар орасидан учиб ўтди-ю, тун қоронғилигига яширинди. Шу онда Тургенев милтиғини қўлга олиб, тепкини босди. Тутун иси тарқаб, олов сачради ва бутун ўрмонга ўқ овози янгради.\n– Нишонга тегдими? – баланд овозда сўради Толстой унга яқинлашаркан.\n– Ҳа, тегди! Шундай учиб тушди ўзи ҳам!\nБолалар итни етаклаганча Тургеневнинг атрофида ўралашарди.\n– Бора қолинглар, ўлжани изланглар, – буюрди Толстой уларга.\nБолалар итни олдиларига солиб, ҳамма ёқни излай кетишди. Аммо қанча уринишмасин, уриб туширилган лойхўрак топилмади. Дора жон-жаҳди билан ер искар, фақат аҳён-аҳёнда тўхтаб, норози ғингширди. Ниҳоят, Тургенев билан Толстой ҳам ёрдамга келишди. Бироқ атрофда лойхўракнинг пати ҳам кўринмасди.\n– Балки сиз уни отолмагандирсиз? – сўради йигирма дақиқаларча излагач, ҳафсаласи пир бўлиб Толстой.\n– Ахир, кўз ўнгимда ерга қулади-ку! – Тургенев шундай деб, майсалар устини синчиклаб кўздан кечирди.\n– Балки, ўқ унинг қанотига теккандир. Ерга йиқилгану қочиб қолгандир.\n– Йўқ, ўқ унинг қанотига тегмади. Мен унга аниқ теккиздим!\nТолстой қалин қошларини чимираркан, саросима ичра деди:\n– У ҳолда ит уни топган бўларди, чунки Дора отилган ўлжани аниқ топади.\n– Ўлдирганимдан кейин ўлдирдим дейман-да! – деди асабийлашган Тургенев милтиғини маҳкам ушлаб. – Ахир, ўлганми-ўлмаганми, бунинг фарқини ёш бола ҳам билади. Мен аниқ кўрдим!\nТолстой Тургеневга истеҳзо билан қараб “У ҳолда, ит-чи?” деб сўради.\n– Унисини билмадим. Мен фақат кўрганимни айтяпман. Ахир ерга қулади!\nТургенев Толстойнинг кўзларидаги истеҳзони кўрди-ю, бирдан даҳшатли овозда қичқирди:\n– Ахир, айтяпман-ку, ерга қулади!\nШу вақт икки қария ёзувчининг баҳсига гўё ҳеч гап бўлмагандек Толстая хоним аралашди:\n– У ҳолда Дора ўлжани тополмабди.\nСофья Андреевна овчилар томон жилмайиб яқинлашаркан, эртага тонгдаёқ болаларни ўлжани яна бир бор излаб кўришга юбораман, баҳсни ҳозироқ тўхтатиб, ҳаммамиз уйга қайтайлик, деди. Тургенев шу заҳоти рози бўлди.\n– Ҳа, эртагаёқ болалардан сўраб, ҳаммасини билиб оламиз.\n– Ҳа, эртага билиб олармиз, – деди Толстой заҳарханда қилиб.\nУ норози қиёфада Тургеневга орқасини ўгирганча, тез-тез одим ташлаб юриб кетди…\nБу кеч Тургенев ўз ётоғига чамаси соат ўн бирларда кирди. Ниҳоят, ёлғиз қоларкан, курсига чўкиб, атрофга ўйчан назар солди. Тургенев учун Толстойнинг иш кабинети ўрнидаги хона ажратилганди. Хонадаги улкан китоб жавонлари, бюст, портретлар, деворга осилган кийик шохи – буларнинг барчаси шам ёруғида тунд, зерикарли, шавқу завқдан холи кўринари. Аммо Тургеневни бу оқшом ёлғиз қолганлиги хафа қилмади.\nУ оқшомни уй соҳибининг оила аъзолари билан дастурхон атрофида ўтказди. Тургенев хушчақчақлик билан ҳазил қилар, кулар, бироқ Толстой қовоғини солганча жим ўтирар, деярли суҳбатга аралашмасди. Тургеневга бу оғир ботар, шунинг учун у оила аъзоларига хушмуомалалик билан илтифот этаркан, уй соҳибининг тунд қиёфасига атай парво қилмасди. Ҳар гал Тургенев бирор ҳазил гап ташлаганда дастурхон атрофида кулги кўтарилар, айниқса, болаларга Гамбург ҳайвонот боғидаги филнинг ўкиришини қойилмақом қилиб ўхшатиб берганда ёки Париждаги кўча болаларига тақлид қилганда кулги баралла янграрди. Лекин дастурхон атрофида хурсандчилик бўлгани сари Тургеневнинг кўнгли хижил тортиб борарди.\nСуҳбат мавзуси француз адабиётига бурилганда Тургенев ортиқ тоқат қила олмай Толстой томон ўгирилди ва ундан бепарво оҳангда сўради:\n– Эшитган бўлсангиз керак, Францияда қандайдир ёш бир ёзувчи ҳақида гапиришяпти?\n– Йўқ, хабарим йўқ. Ким экан у?\n– Де Мопассан. Ги Де Мопассан. Ниҳоятда зеҳни ўткир ёзувчи. Айтгандай, мен ўзим билан унинг “La maison Tellier” ҳикоялар тўпламини олиб келганман. Агар вақтингиз бўлса, ўқиб кўринг.\n– Де Мопассан?\nТолстой меҳмонига шубҳа аралаш қаради. Бироқ таклиф этилган китобни ўқиб чиқадими, йўқми, бу ҳақда оғиз очмади. Тургенев болалигида катта ёшли болалар унга озор берганини эслади. Ҳозир ҳам худди ўшандай оғриқ унинг томоғига тиқилганди.\n– Ҳа, янги ёзувчи денг… Бизда ҳам шунақаси пайдо бўлган, – деди Толстая хоним меҳмонни ноқулай аҳволдан чиқариш учун ва ўша ёзувчининг ўзлариникида меҳмон бўлганини айта кетди:\n– Бир ой бурун оқшом пайти уйимизга одмигина кийинган бир киши кириб келиб, дарҳол Лев Николаевични кўришим керак, деди. Уни Толстой ҳузурига олиб киришганларида у Лев Николаевичга қараб нима деди денг! “Келтирингиз менга дарҳол шўр балиқ ва бир қадаҳ арақ, токи бўлсин кайфимиз тарақ!” Бу қофияли гапи билан у ҳамманинг оғзини очириб қўйди. Ҳаммадан ҳам қизиғи, билсак, у анча-мунча машҳур ёш ёзувчилардан экан.\n– Ҳа, бу Гаршин эди.\nБу номни эшитган Тургенев Толстойни яна суҳбатга тортишга уринди, чунки Толстойнинг индамай ўтириши уни хуноб қилганди. Энди эса унга яхши баҳона топилган, сабаби қачонлардир унинг ўзи Гаршиннинг асарларини Толстойга тавсия этганди.\n– Наҳотки, Гаршин бўлса? Менимча, унинг ҳикоялари ёмон эмас. Билмадим, ўқиб кўрган бўлсангиз керак. Бироқ…\n– Менимча ҳам ёмон эмас.\nҲа, Толстой шунчаки бепарво, қуруққина қилиб жавоб берганди.\n…Тургенев ўрнидан турди. Хона бўйлаб у ёқдан-бу ёққа юраркан, оппоқ сочларини силкитиб бошини чайқади. Шам ёруғида унинг девордаги сояси гоҳ узаяр, гоҳ қисқарар, у қўлларини орқага қилганча хона бўйлаб юраркан, кўзларини полнинг яланғоч тахтасидан узмасди.\nТургеневнинг кўз олдидан Толстой билан дўстлашган вақтлардаги, қарийб йигирма йил олдинги ёрқин хотиралар сузиб ўтди. Унинг кўз ўнгида, ўша вақтлар офицер бўлиб, бир неча кун кайфдан боши оғриб, Петербургдаги уйига уни тез-тез йўқлаб бориб турган, қачонлардир Некрасовнинг меҳмонхонасида юзингда кўзинг борми демай, Жорж Сандни танқид қилган, бир вақтлар “Икки гусар”ни ёзиб тугатгач, у билан бирга ўрмонда сайр қиларкан, бир зум тўхтаб, ёзги булутларнинг гўзаллигига мафтун бўлган, ва ниҳоят, Фетнинг уйида мушт ўқталганча бир-бирларига энг ҳақоратли сўзларни ёғдирган ўша Толстой гавдаланди. У бу хотираларнинг қай бирини эсламасин, қайсар, ўжар Толстойни, бошқалардаги самимиятни тан олмайдиган, бошқаларнинг самимиятига ҳамиша шубҳа билан қаровчи инсон эканлигини кўрарди. У наинки бошқаларнинг худди ўзи каби қилган аъмолига, балки кайфу сафосига ҳам шубҳа билан қарар, у бошқаларни ўзини кечиргандек кечира олмас, чунки бошқалар ҳам худди унинг сингари ёзги булутларнинг чиройини ҳис этишига ишонмасди. У Жорж Санднинг худди ўзидек самимийлигига ишонмаганлиги учун уни ёмон кўрарди. Ҳа, Тургенев борасида ҳам худди шундай. Ҳа, у Тургеневнинг ўша лойхўракни отганлигига ишонмаяпти.\nТургенев чуқур хўрсинди ва токча ёнига келиб тўхтади. Токчадаги бюстни хонадаги шамнинг олис ёғдуси хира ёритиб турарди. Бу Лев Толстойнинг катта акаси Николайнинг бюсти эди. Ҳа, унга ҳам қадрдон бўлиб қолган Николайнинг оламдан ўтганига йигирма йилдан ошибди. Қани эди, Толстой жилла қурса, акасидек инсон қалбини тушуна олганда эди!\nТургенев кўзларини хира ёритилган бюстга тикканча, баҳор оқшомининг ўткинчи лаҳзаларига ҳам парво қилмай, токча олдида узоқ туриб қолди…\nЭртаси куни Тургенев тонгданоқ емакхона вазифасини ўтовчи каттакон залга кириб келди. Зал деворларига сулола аждодларининг суратлари осилган бўлиб, ана шу суратлардан бирининг остида Толстой келган хатларни кўздан кечириб ўтирарди. Емакхонада ундан бўлак бирор киши йўқ эди. Кекса ёзувчилар саломлашишди. Тургенев Толстойнинг юзида хайрихоҳлик аломатларини излар, ҳозир ҳам у билан ярашишга тайёр эди! Бироқ Толстой бетоқатлик билан бир-икки оғиз сўз айтганча миқ этмай хатларни кўздан кечираверди. Тургенев ҳам стулни яқин суриб, истар-истамас газета ўқишга киришди. Бир неча вақт нимқоронғи залда самоварнинг виқирлаб қайнашидан бўлак овоз эшитилмади.\n– Тунни яхши ўтказдингизми? – деди Толстой хатларни бир четга суриб Тургеневга юзланаркан ниманидир эслашга урингандай.\nТургенев Толстойнинг яна бирор гап айтишини кутиб, газетадан бошини кўтарди. Бироқ уй соҳиби ўзига самовардан кумуш финжонга чой қуяркан, бир оғиз ҳам сўз демади. Тургенев худди кеча оқшомдагидек Толстойнинг норози қиёфасига қарашга оғрина бошлади. Унинг юраги тобора хижил бўлиб тоқатсизланаркан, қани энди, ҳеч бўлмаса, Толстойнинг хотини кела қолса, деб ўйлар, лекин негадир ҳамма ёқ жимжит эди. Орадан беш, ўн дақиқа ўтди. Тургенев ортиқ тоқат қилолмай, газетани нари суриб ўрнидан турди. Бир вақт эшик ортидан оёқ товушлари, болаларнинг шовқин-сурони эшитилди. Шу ондаёқ эшик ланг очилиб, ғала-ғовур кўтарганча болалар кириб келишди.\n– Дада, топилди!\nҲаммадан олдинда турган Илья ниманидир қўлида баланд кўтарганча силкитарди.\n– Уни биринчи бўлиб мен кўрдим! – деди онасига ўхшаб кетадиган Татьяна акасига гал бермай.\n– У қулаётиб қайин шохига илиниб қолган бўлса керак, – деди ниҳоят Толстойнинг тўнғич ўғли Сергей.\nТолстой ҳайрат билан болаларига қараб қолди. Ниҳоят, кечаги лойхўракнинг топилганини кўриб, унинг серсоқол юзи яшнаб кетди.\n– Ҳа, дарахт шохига илиниб қолган. Шунинг учун ит уни тополмаган…\nУ ўрнидан туриб, болалар орасида турган Тургеневнинг ёнига келди ва унга бақувват қўлларини узатди.\n– Иван Сергеевич, мен ҳам энди хотиржам тортдим. Менинг ёлғон гапирадиган одатим йўқ. Агар бу қуш ерга қулаганда эди, Дора уни албатта топган бўларди.\nТургенев қизарганча Толстойнинг қўлини сиқди. Ким топилди? Лойхўракми ёки “Анна Каренина”нинг муаллифими? Иван Сергеевичнинг қалби шу қадар қувончга тўлдики, у бу саволга жавоб топа олмади.\n– Мен ҳам бир сўзли одамман. Қаранг, ахир мен уни отмадимми? Ахир, у ўқ янграган пайтдаёқ қулаганди.\nИкки кекса ёзувчи бир-бирига қараб қаҳ-қаҳ уриб кулиб юборишди.\nРус тилидан Ойгул Асилбек қизи таржимаси\nРукнларАкутагава Рюноске (1892-1927; Япония)\n← Аввалги Аввалги Виктор Томилов. Коса тагида нимкоса\nКейинги → Кейинги: Озарбойжон ТИВ хориж фуқароларини огоҳликка чақирди


IELTS тестини қандай қилиб муваффақият билан топшириш мумкин?\nАсосийси – тўғри мақсад қўйиш ва ўзига бўлган ишонч!\nКутилган IELTS сертификатини олишни истайдиган ҳар бир номзод тестни муваффақиятли топширишга қандай қилиб унумли тайёрланиш мумкин деган саволни ўзига беради? Бугунги кунда бунинг учун имкониятлар кўп. Интернетда имтиҳон жараёнига тайёрланишнинг ҳар хил методикалари ва ёндашувлари, тестларнинг хусусиятлари ҳақида кўплаб ахборот топиш мумкин. Ҳаттоки, IELTS тестларидан ўтишни ўзингизда синаб кўришингиз ҳам мумкин, яъни сиз биринчи марта IELTS тестларини қандай қилиб топширишни амалиётда синаб кўришингиз, унинг механизмлари ва хусусиятларини тушуниб олишингиз мумкин.\nШу муносабатда янги талабгорлар учун сертификатни олиб бўлган шахсларнинг тавсиялари қизиқиш уйғотиши ва фойдали бўлиши мумкин, улар ўзларининг имтиҳондан олган таассуротлари ҳақида гапириб беришлари, IELTS тестлари ҳақида умумий тасаввурни беришлари мумкин. Хусусан, қуйида IELTS имтиҳонларини муваффақиятли топширган, ўз тажрибаси билан ўртоқлашмоқчи бўлган иккита қаҳрамонимиз фикрларини келтирамиз.\nДиана Кафар (Ибрагимова), таниқли пойтахтлик фотограф:\nIELTS сертификати умуман керакми? Қатъий ишонч билан айта оламанки, ҳа, керак. Агар сиз нуфузли маҳаллий ёки хорижий олий ўқув юртига ўқишга кирмоқчи ёки юқори маош тўланадиган ишга кирмоқчи бўлсангиз, IELTS сертификатини олишингиз шарт бўлади. Мен IELTS тестини бир неча марта – диплом олиш учун ва магистратурага кириш учун топширганман. Ҳар икки галда IELTS сертификатининг бўлиши менга қўл келган.\nIELTS тестига тайёрланиш ва муваффақиятли топширишда менга Ўзбекистондаги Британия Кенгаши беқиёс ёрдам кўрсатди. Кенгаш мутахассислари нафақат менга батафсил ахборот, балки фойдали тавсияларни бердилар – имтиҳонни топшириш тизимини тушунтирдилар, мустақил ўқиш учун керакли адабиётларни ва ресурсларни таклиф қилдилар ва ҳоказо.\nАлбатта, IELTS тестларини топшириш – бу ҳам жисмоний, ҳам психологик жиҳатдан катта синов. Бу машаққатли меҳнат, яъни сиз узоқ вақт давомида ҳар куни мунтазам ва муайян услубда ўз нутқий ва ёзма кўникмаларингизни такомиллаштириб боришингиз, чет тилидаги маърузалар ва диалогларни тинглашингиз керак. Табиийки, ҳамманинг ҳам бунга сабри етмаслиги мумкин, аммо бу шунга арзийди! Меҳнатингиз ўз самарасини беради, сиз охир-оқибат кутилган сертификатни ва юқори баҳони оласиз.\nIELTS тестларини топшириб ўз кучини синаб кўрмоқчи бўлганларга ёндашинг – курсларга ёзилинг, барча топшириқларни виждонан бажаринг, мустақил тайёргарликка ҳам вақт ажратинг. Асосийси, ҳаммаси тизимли асосда бўлсин.\nҲар куни машқ қилинг: подкасталарни тингланг, кўрсатувлар ва фильмларни кўринг, ҳар куни ҳеч бўлмаса инглиз тилида кичик ҳажмда матн ўқинг. Ҳаттоки, инглиз тилидаги нутқни бир ўзингиз кўзгу олдида машқ қилишингиз мумкин. Тестни ўзини топшираётганингизда IELTS ни топшириш учун йўриқномани диққат билан ўқиб чиқинг ва нотиқнинг барча кўрсатмаларини сўзсиз бажаринг. Сиз шу тариқа ўз вақтингизни анча тежайсиз ва тестни топшираётганда хатоларга йўл қўймайсиз.\nОтабек Маҳкамов, халқаро CIPA дастури доирасидаги дипломли ва сертификатли халқаро тоифали юристи, таниқли актёр:\nБиринчи марта IELTS ни мен 2014 йилда, Британия олийгоҳига ўқишга кириш учун топширганман. Тўғрисини айтишим керак, биринчи натижа мени қониқтирмади. Техник хато туфайли балларимни камайтириб юборишди. Аммо кейинчалик, такроран топшираётганимда имтиҳон пайтида мен барча кўрсатмаларни сўзсиз бажаришга ҳаракат қилдим ва юқори якуний натижани қўлга киритдим.\nШунга қарамай, мен ҳар икки йилда мунтазам равишда IELTS ни қайта топширишга ҳаракат қиламан. IELTS тестларига тайёрланиш ва топшириш – бу билимлар даражасини муносиб даражада ушлаб туриш ва янада мукаммаллаштириш, чет тилда ва она тилида оғзаки ва ёзма нутқ кўникмаларини яхшилаш учун зўр имконият. Ҳар гал тайёрланаётганда янги ахборотни олишга интиласан, билимларингни кўпайтирасан. IELTS ни топширишга тайёргарликни икки-уч ой олдин бошлаш, ҳар куни камида ярим соат – бир соатдан шуғулланиш керак. Тайёргарлик тизимли бўлиши лозим. Мунтазам радио ва подкасталарни тинглаш, инглиз тилида кўрсатувлар ва фильмларни кўриш зарур. Шунда тайёргарлик жараёнининг ўзи ҳам мароқли ва унумли бўлади.\nЎзбекистондаги Британия Кенгаши мутахассисларининг юксак маҳоратини алоҳида қайд этишим жоиз. Тест пайтида кузатувчилар ортиқча қаттиққўллик қилишларига қарамай, IELTS тестларини топшириш жараёнининг ўзи аниқ ва барча қоидаларга мувофиқ ўтади.\nКейинчалик у керак бўладими? Шак-шубҳасиз, керак бўлади. У бутун дунёда катта обрўга эга бўлиб, ўқишга ва ишга кираётганда жиддий афзаллик беради. Шу сабабли IELTS тестларини топширишда кучингизни синаб кўринг. Тестларни топширишга ижобий томондан ёндашишга ҳаракат қилинг. Айтайлик, Speaking да менга кўпроқ ёқадигани – имтиҳон олувчи билан суҳбат. Сиз олдиндан барча берилиши мумкин бўлган саволларга тайёрланиб олишингиз ва уларни машқ қилишингиз мумин. Бу масалага бошқа томондан ҳам ёндашса бўлади. Тасаввур қилингки, сиз таниқли телебошловчи билан суҳбатга келдингиз. Бошловчини ўз дунёқарашингиз ва чуқур фикрлашингиз билан ҳайратга солиш учун. Бу томошада асосий юлдуз – сиз. Бундай ёндашув менга яқинроқ.\nЭнг асосийси, ўзингизга тўғри мақсад ва юқори марра қўйинг. Ўзингизга ишонинг! Сиз, авваламбор, тестни олийгоҳга ёки ишга кириш учун зарурлиги учун топширяпсиз, балки янги чўққилар, янги рекордлар, янги ютуқлар ва муваффақиятларга биринчи қадамни қўймоқдасиз! Бу сизнинг бўлажак марраларингизга эришиш учун бош машқ, юксак касбий ютуқларингиз калити!\nКириш имтиҳонида чет тилидан максимал балл олиш учун қайси даражага эга бўлиш керак?\nШерзод Шерматов: «Ҳатто она тили фани ўқитувчилари ҳам грамматикани яхши билмайди»\nIELTS сертификатни асли эканлигини текшириш жуда осон!


Льюис Ҳэмилтон “Формула-1”нинг Сингапур Гран-приси ғолиби бўлди\n22:10 / 17.09.2017\nСингапур Гран-приси ўтадиган “Марина Бей” трассасида “Формула-1” пойгасининг 14-босқичи ўз ниҳоясига етди.\nПойгада маррага биринчи бўлиб Mercedes’нинг британиялик пойгачиси Льюис Ҳэмилтон етиб келди. 2-ўринни Red Bull аъзоси Даниэль Риккардо, 3-ўринни эса Mercedes’нинг яна бир вакили – Валттери Боттас эгаллади.\nУшбу ғалаба Ҳэмилтоннинг фаолиятидаги олтмишинчи юбилей ғалабаси бўлди.\nПойганинг бошида ёмғирдан ҳўл бўлган трассада болидлар тўқнашуви юз берди. Бунинг оқибатида бирданига уч кучли пойгачи – Макс Ферстаппен (Red Bull), Кими Райкконен ва Себастьян Феттель (иккалови ҳам Ferrari) пойгани барвақт тугатишга мажбур бўлдилар. Стюардлар ушбу тўқнашувни тафтиш қиладиган бўлишди.\nГран-прининг ўзи эса ёмғир ва кўплаб тўқнашувлар сабабли барвақт якунланди. Пойгачилар белгиланган 61 айлана ўрнига, 58 айлана босиб ўтишди.\n14 та босқичдан кейин Ҳэмилтон 263 очко билан етакчилик қилмоқда, унинг ортидан келаётган Феттелда эса 235 очко бор.\nПойганинг кейинги босқичи Малайзияда 29 сентябрь-1 октябрь кунлари бўлиб ўтади.\nЛьюис Ҳэмилтон Сингапур Гран-приси\nЛьюис Ҳэмилтон "Формула-1" пойгаларининг 4 карра чемпионига айланди\nҲэмилтон Япония Гран-присида ғолиб чиқди


Ходим 2017 йил 7 октябрда ишга қабул қилинган, 2019 йил июлда навбатдаги меҳнат таътилини оляпти. Буйруқ қуйидагича расмийлаштирилган: «7.10.2018 йилдан 6.10.2019 йилгача бўлган иш даври учун меҳнат таътили берилсин».\nХодим таътилга кетишдан олдин ишлаб бермаган ҳолларда, ушбу давр ҳам буйруқда кўрсатиладими?\n– Ҳа, кўрсатилади.\nХодимга навбатдаги меҳнат таътили берилаётган иш даври буйруқда қуйидагилар учун кўрсатилиши лозим:\n♦ кейинги таътиллар тўғри расмийлаштирилиши;\n♦ кейинчалик фойдаланилмаган меҳнат таътиллари учун компенсация ҳисоблаш ва бошқалар.\nХодимга таътил ҳар йили, шу таътил берилаётган иш йили тугагунга қадар берилиши лозим (МКнинг 143-моддаси 5-қисми). 7.10.2018 йилдан 6.10.2019 йилгача бўлган давр тўғри кўрсатилган.\nЖорий йилнинг июль ойида кўрсатилган давр учун таътил берилганда, ходимнинг таътилга бўлган тўлиқ ҳуқуқи 2019 йил 6 октябрдагина ишлаб берилиши мумкинлигини ёдда тутиш лозим. Кўрсатилган санага қадар у билан меҳнат шартномаси бекор қилинган тақдирда, ходимнинг меҳнат ҳақидан фойдаланилган, бироқ ишланмаган таътил кунлари учун ушлаб қолишлар амалга оширилади. Ушлаб қолишлар меҳнат шартномаси бекор қилинган кундан кейинги кундан таътил берилган иш даври якунлангунига қадар бўлган давр учун амалга оширилади (МКнинг 164-моддаси 4-банди).\nМИСОЛ. Ходим 18 иш куни давомийлигида 7.10.2018 йилдан 6.10.2019 йилгача бўлган иш даври учун меҳнат таътилидан фойдаланди. 2019 йил 31 августда у билан тузилган меҳнат шартномаси бекор қилинди. Ҳисоб-китоб қилиш чоғида ходимдан 1.09.2019 йилдан 6.10.2019 йилгача бўлган даврда фойдаланилган, бироқ ишланмаган таътил – 1,5 (бир ярим) иш куни учун ушлаб қолинади (таътил миқдорини 12 иш ойига бўлиш ва ой тугагунига қадар ишланмаган бир кунга (мазкур ҳолатда) кўпайтириш лозим).\n2019 йил 7 октябрдан бошлаб ходим яна бир навбатдаги меҳнат таътилидан фойдаланишга ҳақли бўлади.


Мавзу: "янги технология" - Carzone.Uz\nМавзу: "янги технология"\nХитойда ишлаб чиқарилган ҳар қандай автомобиль кузатилади\nҲукумат RFID-чипларнинг жорий этилишидан мақсад йўлдаги ҳаракатни тўғри бошқариш, экологик нобоп автомобилларни аниқлаш ва машина олиб қочилганда топишни осонлаштириш, деб ҳисоблайди.\nКўзингиз кўрмаганини ойна шипшиб туради\nТизимдаги овозли ёрдамчи автомобилнинг мултимедиа тизимига уланган бўлиб сунъий интеллект алгоритмлари ёрдамида манзарани тавсифлаб беради.\n“Яндекс.Такси”нинг ҳайдовчисиз автомобили синовдан ўтди (видео)\nСинов мобайнида ақлли машина мустақил равишда ўнг ва чапга бурилди, пиёдаларни ўтказиб юборди, тор кўчада тўхтаб турган автомобилларни айланиб ўтишни ҳам уддалади.\nТулада пиёдалар ҳаётини полиэтилен пакетлар ёрдамида сақлаб қолишмоқчи\nПакетларга нур қайтарувчи бўёқда “Тула, засветись” ёзуви туширилган. Уни қўлида тутган пиёдалар кечқурун машина чироғида яққол кўзга ташланади.\nFord заводда экзоскелетларни ишга соляпти (видео)\nFord компанияси ўз ишчиларига экзоскелет либослар кийдириб ишлата бошлади.\n2017 йилда ўзбек автооламида юз берган энг муҳим янгиликлар\n2018 йилнинг биринчи кунида туриб ўтган йил Ўзбекистон автомобиль дунёси учун катта ўзгаришлар ва янгиликлар йили бўлди, дея бемалол айтиш мумкин.\nХитойда электр токи чиқарувчи йўл қурилади\nЙўлнинг 1,12 кмли бир полосаси қуёш панели билан қопланди. Фотоэлектрли панелларнинг умумий майдони 5870 кв метр.\nХитойда автомобиль сотиб олиш газсув харид қилиш каби осонлашди (видео)\nЭнди машина сотиб олиш учун кўчада учраб қолган автомобилни суратга олиб, мобиль иловага юклаш етарли.\nБеларусда кўтарма автотураргоҳлар тайёрлаш бошланди\nАвтоматлаштирилган автотураргоҳ қуйидагича тартибда ишлайди: ҳайдовчи ер билан баробар тураргоҳ майдончасига машинасини ҳайдаб келади ва ундан тушади. Махсус тугмани босиши билан автомобиль юқорига кўтарилади.\nУхлатмайдиган бейсболка тайёрланди\nFordнинг оғир юк машиналари ишлаб чиқарувчи Бразилиядаги бўлинмаси SafeCap номли кепка тайёрлади. У “Редбулл” каби таъсир этади, яъни ҳайдовчини ухлаб қолишдан асрайди.\nСалом, робот: Хитойда автомобилларни робот рўйхатга олади\nОфис ичида тирик жон бўлмайди, барча ишлар компьютер зиммасига юкланади.\nПекинда қайта ишланган қурилиш чиқиндисидан йўл қурилди (видео)\nЙўл, одатда, махсус материаллардан қурилади. Қурилиш чиқиндиларидан қурилган йўл эса 20 фоиз арзонга тушди.\nҲожатхона қоғозидан шоссе бўйлаб 1 км узунликда тажрибавий йўл участкаси барпо этилди.\nТехнологик скамейканинг бошқа ҳунарлари ҳам бисёр. У кўчадаги шовқин, намлик ва ҳаво ҳароратини ўлчайди, кўча ҳавоси таркибидаги карбонат ангидрид фоизини баҳолайди.\nФарғона вилоятининг Ўзбекистон туманида бўлган мухбиримиз одатда йўл қурувчиларнинг назарига тушмай ўйдим-чуқур бўлиб ётадиган қишлоқ кўчаси ғалати таркибли модда билан ямалганининг гувоҳи...\nКиото университети тадқиқотчилари ва “Тойота”га бутловчи қисмлар етказиб берувчи Denso Corp компанияси мутахассислари, шунингдек, DaikyoNishikawa Corp пластикли целлюлоза нанотоласи устида ишламоқда. Бундай...\nЯпон инженерлари 2014 йилдан бери ёнилғини учқунсиз алангалантириш технологияси устида иш олиб бормоқда. Янги технология номи Spark Controlled Compression Ignition деб аталади....


Косонсой туманида сел келиши ҳодисаси ҳақида маълумот берилди - Ishonch.uz\nБош саҳифа Жамият Косонсой туманида сел келиши ҳодисаси ҳақида маълумот берилди\nКосонсой туманида сел келиши ҳодисаси ҳақида маълумот берилди\nНаманган вилояти Косонсой туманида 13 июль кундузи кузатилган гидрометеорологик вазият тўғрисида «Ўзгидромет» маълумот берди.\nМаълум қилинишича, 2021 йил 13 июль куни Қирғизистон Республикасининг шимоли-ғарбий қисми ва Қозоғистон жанубидан атмосфера совуқ фронти ўтди. Куннинг иккинчи ярмида фронт ўтиши ортидан, Фарғона водийси тоғ ҳавзаларида кучли ёмғирли тўп-тўп булутлар ривожланди.\nҚирғизистон Республикаси Жалолобод вилояти Оқсув ва Олабуқа туманларида маҳаллий вақт 12:35 ва 13:25 оралиғида кучли жала ёмғирлар ёғиб ўтди. Кучли жала ёмғирлар Жалолобод вилояти Оқсув тумани ва Наманган вилояти Косонсой туманидан оқиб ўтувчи Косонсой сойида сел оқимини ҳосил қилди.\nНаманган вилояти Косонсой тумани айрим ҳудудларида қисқа муддатли жала ёмғирлари ва дўл ҳодисаси кузатилди. Ўртача ҳисобда дўл диаметри 1 см ни ташкил этди.\nКосонсой тумани тоғ олди ҳудуд ҳисобланиб, географик жойлашганлигига кўра, сел-тошқинлари ҳосил бўлишига мойил ҳудуд саналади. 2021 йил 13 июль куни қўшни Қирғизистон Республикаси ҳудудларида кузатилган кучли жала ёмғирлар ҳисобига шаклланган Косонсой сойидаги сел ҳодисалари олдинлари туманнинг бошқа сойларида ҳам тез-тез такрорланган.\n2021 йил 13 июль куни Косонсой сойидан максимал 60 м³/с миқдордаги сел-сув тошқини ўтган. Бу Косонсой сойи учун максимал миқдор эмас. Косонсой сойида сел ҳодисалари 1878 йилдан бошлаб рўйхатга олиб келинади. Сойда сел ҳодисалари асосан, апрель-июль ойларида ҳосил бўлади. Косонсой сойида тез-тез сел ҳодисалари кузатилган бўлиб, 1964 йил 27-28 июлда 278 м³/с, 1988 йил 1 майда 200 м³/с, 1992 йил 25 майда 250 м³/с миқдорида сел келган.\nЎзбекистон Республикаси Гидрометеорология хизмати маркази маҳаллий аҳолидан 2021 йил 14-17 июль кунлари Қирғиз Республикаси билан чегарадош бўлган ҳудудлардаги дам олиш масканларига бормасликни сўраб қолади.\nАввалги саҳифаССВ: Юртимизда жами қўлланилган вакциналар 5,1 миллион дозадан ошиб кетди\nКейинги мақолаҚашқадарёда фуқаролар уйига келган ходимларнинг устига бензин сепиб ёқиб юбормоқчи бўлишди


Футбол бўйича Евро-2020 бекор қилиниши мумкин — Sof.uz\n26.02 11:45 416 Спорт\nЕвро-2020 коронавирус туфайли бекор қилиниш ёки қолдирилиш хавфи остида.\nБу ҳақда Rai Radio 1 Sport телеканалида эфирга узатилди. "Ҳозир биз кутиш босқичидамиз ва ҳар бир мамлакатдаги вазиятни кузатмоқдамиз. Футбол муайян давлатлардаги шароитларга мослашиши керак. Бекор қилмасликка ҳаракат қиламиз, вазият ёмонлашгандагина спорт тўхтатилади" - деди УЕФAнинг вице-президенти Мишел Ува.\nТурнир ўйинларининг бир қисми Римда ўтказилиши керак. Aйни пайтда Италияда коронавирусдан олтита ўлим қайд этилган ва 200 дан ортиқ одамда коронавирус инфекцияси қайд этилган. Мамлакатда фавқулодда ҳолат эълон қилинган.\nAввалроқ, A Сериянинг 25-тур "Интер" - "Сампдория", "Aталанта" - "Сассуоло", "Верона" - "Кальяри» ва "Торино" - "Парма" учрашувлари қолдирилганди.\nФутбол УЕФА Италия Евро-2020 Рим\n18.09 15:33 2040\n17.09 14:45 2030\nБугун, 10:14 82 Спорт\n15.09 11:43 380\n4.09 09:55 427 Спорт\n3.09 16:56 222 Спорт


FUT.uz'да Жамшид Саидов: «Бухоро»нинг асосий мақсади ОЧЛда иштирок этиш\nЯнгиликлар » ОЛИЙ ЛИГА Хабарингиз бор, айни пайтда “Бухоро” клуби Тошкентда кишки йиғинни олиб бормоқда. Жамоа йиғини, ўзгаришлар ва етакчилар билан боғлиқ масалалар борасида клуб бош мураббийи Жамшид Саидов SPORTS.uz сайти учун интервью берди.Жамшид ака “Бухоро”нинг тайёргарлик жараёни ҳақида маълумот бериб ўтсангиз?- “Бухоро” Тошкентдаги йиғинни январдан бошлади. Эрталаб “Обод” стадионида машғулотлар ўтказсак, кечки пайт “НБУ-Осиё” ўйингоҳида шуғулланамиз.Дастлабки ўртоқлик ўйинимиз “Бунёдкор” ўринбосарлар жамоасига қарши ўтказдик. Жамоа таркиби ҳали тўла эмас. Бугунги ўйинда асосан ёшлар майдонга тушди. Ҳозир уларга имконият бермоқдамиз. Етакчилар эса секин-аста клубга келиб қўшилишмоқда.“Бунёдкор” билан ўйин бизнинг дастлабки ўртоқлик учрашувимиз эди. Энди “Нефтчи” ва “Обод” билан ҳам назорат баҳслари ўтказамиз. Шундан сўнг бу босқичдаги йиғинимиз якунланади. Сўнгра 3 кунга футболчиларга жавоб берамиз. Кейин эса яна Тошкентда йиғиламиз.Ўтган йилги ўйинлари орқали “Бухоро” кўпчиликда яхши таассурот қолдирди. Шундай экан янги мавсумда бу жамоанинг мақсади борасида барча бирдек қизиқмоқда. Шу ҳақда тўхталиб ўтсангиз?- Айни пайтда аниқ шу бизнинг мақсадимиз деб айта олмайман. Лекин биз камида ўтган йилги натижани такрорлашга ҳаракат қиламиз. Ҳозирда бизда раҳбариятда ўзгаришлар бўлди. Шунинг учун ҳали аниқ бир мақсад борасида маълум қилинмади. Лекин биз ҳаммаси яхши бўлади деб умид қиламиз.“Бухоро” клуби сардори ҳисобланган Шавкат Саломов Малайзиянинг “Т-Тим” жамоаси йиғинида иштирок этди. Унинг келажаги борасида мухлислар қизиқишмоқда. Айтингчи, Саломовни янги мавсумда ҳам “Бухоро” сафида кўрамизми?- Буни вақт кўрсатади. Олдиндан бир нарса дейиш қийин. Кеча Азиз Ибрагимов Чехиядан келди. Бугун у жамоа билан бирга. Ўртоқлик ўйинида ҳам иштирок этди. Шавкат Саломов ҳам кеча Малайзиядан қайтди. У билан гаплашиб олишимиз керак. Биз нафақат Саломовни балки, клубнинг барча етакчиларини олиб қолишга ҳаракат қиламиз. Бизнинг асосий вазифамиз ўтган йилги жамоа ўзагини сақлаб қолиш.Янги мавсум олдидан “Бухоро” ўз сафига легионер ҳам қўшиб олиши мумкинми?- Албатта, 2016 йил “Бухоро” футболи савиясини кўтардик. Шунинг учун янги мавсумда ҳам янада яхши натижалар кўрсатишга интиламиз. Биздан мухлислар янада кўпроғини кутишмоқда. Албатта, биз уларга муносиб жавоб беришни истаймиз. Қолаверса, ОЧЛга жамоани олиб чиқишни хоҳлаймиз. Бу барчанинг орзуси.Биз ўтган мавсумнинг биринчи даврасида легионерларсиз ҳаракат қилдик. Иккинчи мавсумда эса Вадим Чемиртанни қўшиб олгандик. Лекин у яқинда “Бунёдкор”га ўтиб кетди. Биз шундай футболчи топишимиз учун вақт керак. Легионер масаласида шошиш керак эмас. Биз чет-эллик футболчини чақиришдан олдин унинг натижаларини яхшилаб кўриб чиқамиз. Чемиртан ҳам ҳудди шу тарзда бизнинг клубга келиб қўшилганди. Аммо ҳозирча легионер масаласи бизнинг кун тартибимиздан ўрин олмаган.Агар “Бухоро” легионерларга эҳтиёж сезса, бу қайси чизиқ футболчиси бўлиши мумкин?- Ҳозир жамоа тўлиқ ҳолда йиғилса кейин қандайдир тўхтамга келишимиз мумкин. Тўғри, барча чизиқларда муаммолар бор. Ҳимоя, ярим ҳимоя ва ҳужумда ҳам. Биз янги мавсум учун рақобатбардош жамоа шакллантиришимиз керак. Шунинг учун ҳар бир позицияга кучли футболчилар керак.Жамшид ака, биз учун вақт ажратганингиз учун раҳмат. “Бухоро” клубига янги мавсумда ҳам омад тилаб қоламиз.- Раҳмат.Бекзод ИСАЕВ Манба: www.sports.uz Ўқилган: 1506. Фикрлар: 0.\nМиржалол Қурбонов «Бухоро»да кўрикдан ўтмоқда «Бухоро» назорат учрашувида ғалаба қозонди\nФутбол ичида, футбол атрофида Koptok.Uz\nKoptok.Uz — доим майдонда! Эркин Ғайбуллаев


Юз миллион обуначиси бор влогер YouTube’ни нега тарк этяпти? - Terabayt.Uz\nФеликс Чельберг дунёдаги энг оммабоп YouTube-блогер бўлиб, унинг PewDiePie канали юз миллиондан ошиқ обуначига эга. Куни кеча у мазкур платформадаги фаолиятини 2020 йилдан тўхтатишини маълум қилди.\nТаъкидлаш керакки, PewDiePie – битта шахс томонидан юритилувчи YouTube-каналлар орасида юз миллионлик маррадан ошган илк вакилдир. Ушбу кўрсаткичга биринчи бўлиб ҳиндларнинг T-Series канали эришгани ҳақида ҳам ёзгандик.\nЧельбергнинг сўзларига кўра, ушбу сервисда кейинги ўн йиллик фаолияти давомида у қаттиқ чарчаган ва шунчаки YouTube’дан дам олмоқчи. Мазкур платформага энди қачон қайтишини у маълум қилмаган.\n#YouTube #ижтимоий тармоқлар


АҚШ Сурияни бомбалаши керакми ёки йўқ?\nСурия мухолифати Асад ҳукумати қўллаган кимёвий ҳужум натижасида мингдан зиёд одам қурбон бўлганини идаао қилмоқда.\nСурия ҳукумати “АҚШ агрессиясини бартараф қилиш” учун ўз ихтиёридаги кимёвий қуролларни халқаро ҳамжамият назоратига топширишга розилик берди. Бироқ айни пайтда АҚШ президенти Обама Конгресс аъзоларидан кимёвий қуроллар қўллагани гумон қилинаётган Сурия ҳукуматига қарши чекланган ҳарбий зарба бериш ваколатини беришга кўндириш ҳаракатларини давом эттиришини билдирган. Хўш, Сурия масаласини сиёсий ҳал қилиш имкони борми ёки мухолифат қонхўр диктатор деб атаётган Асадни ҳокимиятдан кетказишнинг бирдан-бир йўли бомбардимон қилишми? Чоршанба, 25 cентябр Тошкент вақти билан соат 21.05 да жонли ўтказилган Баҳс майдонида ана шу икки хил қарашдаги эксперт ва тингловчилар билан мавзуни муҳокама қилдик.\nАгар сиз АҚШ томонидан Башар Ассад ҳукуматининг муҳим нуқталарини бомбардимон қилиш тарафдори бўлсангиз, Skypeнинг Ozodskype манзилига қўшилинг.\nАгар сиз АҚШнинг Сурияни бомбалашига қарши бўлсангиз, Skypeнинг ozodskype2 манзилига қўшилинг.\nСуриядаги тўполонлар “араб баҳори” инқилобларининг давоми сифатида 2011 йилнинг март ойида бошланган эди.\nСурия президенти Башар Ассад ҳокимияти тизимида демократик ўзгаришларни талаб қилиб чиққан намойишчилар ҳукумат ҳарбийлари томонидан аёвсиз ўққа тутилди.\nБу хунрезликларга қарши ўтказилган бошқа намойишлар ҳам танк ва қуроллар ёрдамида бостирилди.\nСурия мухолифати ҳукумат кучлари Дамашқ яқинида исёнчиларга қарши кимёвий қурол қўллагани оқибатида 1400 одам, жумладан, аёллар ва болалар нобуд бўлганини айтмоқда.\nАммо Ассад ҳукумати кимёвий қурол мухолифат кучлари томонидан қўлланилганини иддао қилмоқда.\nБМТнинг махсус комиссияси ҳам Сурияда кимёвий қурол қўлланилганини тасдиқлади, бироқ комиссия бу қурол ким томонидан қўлланилганини очиқламади.\nАҚШ Сурия ҳукумати ўз халқига нисбатан кимёвий қурол қўлланилганини кескин танқид қилиб, Сурия қуролли кучларини заифлаштирадиган нуқталарни бомбардимон қилиш ҳаракатига тушди.\nАйни пайтда Россия аралашуви боис Сурия ўз ихтиёридаги кимёвий қуролларни халқаро ҳамжамият назоратига топширишга розилик берди.\nБу билан Суриянинг муҳим нуқталарини бомбардимон қилиш ҳақидаги АҚШнинг режаси ортга сурилгандай бўлди. Аммо Оқ уй матбуот котиби Жей Карни президент Обама Конгресс аъзоларидан кимёвий қуроллар қўллагани гумон қилинаётган Сурия ҳукуматига қарши чекланган ҳарбий зарба бериш ваколатини беришга кўндириш ҳаракатларини давом эттиришини билдирган.\nХўш, минглаб тинч аҳолининг қурбон бўлишига сабаб бўлган, тинч намойишларни қурол билан бостирган ва кимёвий қурол қўллагани иддао қилинаётган Башар Асад ҳокимиятини йўқ қилиш учун АҚШ чекланган зарбалар бериши керакми ёки йўқ?\nКремл иддао қилаётгандай, Сурия мухолифатининг асосий қисмини радикал исломчилар ташкил этадими ёки Асад ҳукуматидан жабр кўрган сурияликлар?\nАҚШнинг Сурияни чекланган йўсинда бомбардимон қилиши пировардида тинчлик келтирадими ёки йўқ?\nСурия масаласини бошқача сиёсий йўл билан ҳал қилиш имкони борми?\nАгар шу масалаларни ўрганган бўлсангиз, 25 сентябр, чоршанба куни Тошкент вақти билан соат 21.05 ўтказиладиган жонли баҳсимизда қатнашинг.\nСиз ўз фикрларингизни sadriddin61@gmail.com электрон почтасига ёзиб қолдиришингиз ёки +420 775 150 584 телефонига SMS жўнатишингиз ҳам мумкин.\nBahsOnline: АҚШ Сурияни бомбалаши керакми ёки йўқ?