Инвестициялар (капитал Қўйилмалар), уларнинг иҚтисодий самарадорлиги\nНазвание Инвестициялар (капитал Қўйилмалар), уларнинг иҚтисодий самарадорлиги\nИнвестициялар (капитал Қўйилмалар), уларнинг иҚтисодий самарадорлиги (4 cоат)\n9.1.Инвестициялар (капитал қўйилмалар) ҳақида тушунча, уларнинг ижтимоий-иқтисодий зарурлиги ва аҳамияти\n9.2.Қишлоқ хўжалигида сарфланаётган инвестициялар (капитал қўйилмалар)нинг манбалари, уларнинг сарфланиш йўналишлари\n9.3.Инвестициялар (капитал қўйилмалар)нинг иқтисодий самарадорлигини ифодаловчи кўрсаткичлар, уларни аниқлаш\n9.4.Инвестиция (капитал қўйилма)лар даражаси, динамикаси ва уларнинг иқтисодий-ижтимоий самарадорлиги\n^ 9.5.Инвестиция (капитал қўйилма)лар кўламини кенгайтириш ва самарадорлигини ошириш йўллари\n9.1. Инвестициялар (капитал қўйилмалар) ҳақида тушунча, уларнинг ижтимоий-иқтисодий зарурлиги ва аҳамияти\nИнвестициялар ҳар қандай ижтимоий-иқтисодий формацияларда амалга оширилади. Чунки улар давлатни, тармоқ, корхоналар, ва ниҳоят, аҳолининг иқтисодий негизини мустаҳкамлашга сарфланади. Эркин бозор иқтисоди босқичма-босқич шакллантирилаётган Ўзбекистон Республикасида қишлоқ хўжалигини ривожлантириш мақсадида инвестициялар сарфланиши объектив зарурият ҳисобланади. Чунки тармоқни устувор шаклда ривожлантириш учун унинг моддий-техника базасини мустаҳкам равишда барпо этиш зарур. Бунинг учун уни замонавий бино-иншоотлар, барча турдаги зарур техникалар, қишлоқ хўжалик механизмлари, ички ирригация ва мелиорация иншоотлари, серунум, тезпишар навлар, зотли, маҳсулдор ҳайвонлар ҳамда айланма воситалар ва бошқа ишлаб чиқариш воситалари билан таъминлаш лозим.\nҲозирги даврда инвестицион маблағлар янги, самарали технологияга ҳамда интеллектуал мулкни барпо этишга ҳам сарфланиши мақсадга мувофиқдир. Бу муаммонинг тўғри, самарали ҳал этилиши маълум миқдордаги инвестициялар сарфланишини объектив равишда талаб этади. Демак, инвестиция маблағлари тармоқда доимий ва ўзгарувчан капитални ҳамда интеллектни барпо этиш ва уларни ривожлантириш ҳамда юксалтириш учун сарфланади. У узоқ ҳамда қисқа муддатларга мўлжаллаб сарфланиши мумкин. Агарда қишлоқ хўжалигининг асосий воситаларини сотиб олишга, қуришга ҳамда уларни капитал таъмирлашга сарфланса, унда бу сарфлар узоқ муддатга мўлжаллангандир. Уларни асосий капиталга сарфланган инвестициялар деб аташади. Шу билан биргаликда инвестициялар қишлоқ хўжалигининг айланма воситаларига ҳам сарфланади. Улар қисқа муддатга сарфланган ҳисобланади. Демак, инвестициялар натижасида қишлоқ хўжалигининг ишлаб чиқариш воситалари барпо этилиб, уларнинг ишга яроқлилиги тубдан яхшиланади.\nҚишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариш воситаларига сарфланадиган барча маблағлар инвестициялар деб аталади. Улар қишлоқ хўжалиги (корхоналар)нинг моддий-техника базасини мустаҳкамлаб, ишлаб чиқариш жараёнларини механизациялаштириш, кимёлаштириш, электрлаштириш, ирригация-мелиорациялаштириш натижасида харажатларни камайтириб, етиштириладиган маҳсулотлар ҳажми кўпайиши ва сифати яхшиланишини, олинадиган даромад (фойда) суммаси ошишишни таъминлайди. Бу инвестицияларни амалга оширишнинг туб мақсадидир.\nШуларни эътиборга олган ҳолда республикада барқарор инвестицион сиёсат ишлаб чиқилган. У мамлакатда «Инвестиция фаолияти тўғрисида»ги, «Чет эл инвестициялари тўғрисида»ги (1998й) қонунлар ва бошқа меъёрий ҳужжатлар асосида амалга оширилмоқда.\nИнвестициялар мақсад ҳамда вазифаларига кўра, қуйидаги турларга бўлинади:\nАсосий фондларни барпо этишга ва такрор ишлаб чиқаришга, шунингдек, моддий ишлаб чиқаришнинг барча шаклларини ривожлантиришга сарфланган инвестициялар капитал инвестициялар, деб аталади.\nТехника ва технологияларнинг янги авлодини яратиш ва ўзлаштиришга сарфланган инвестициялар инновация инвестициялардир.\nИнсон салоҳиятини, малакасини ва ишлаб чиқариш тажрибасини оширишга, шунингдек, номоддий неъматларнинг бошқа шаклларини ривожлантиришга сарфланадиган маблағлар ижтимоий инвестициялар деб аталади.\nУлар реал ҳамда молиявий инваестицияларга ҳам бўлинади. Моддийлашган асосий ва айланма воситаларга сарфланган маблағлар реал инвестицияларни ташкил этади.\nҚимматли қоғозлрни (акция, облигация, вексел, сертификат) шакллантиришга сарфланган маблағлар эса молиявий инвестициялар ҳисобланади. Реал инвестицияларни капитал қўйилмалар, деб ҳам аташ мумкин. Капитал қўйилмалар ялпи ва соф капитал қўйилмаларига бўлинади. Реал инвестицияларнинг умумий суммаси ялпи капитал қўйилмаларини ташкил этади. Реал инвестицияларни сарфлаш натижасида ишга туширилган қисми соф капитал қўйилмалардир. Соф капитал қўйилма ялпи капитал қўйилма сумасига тенг ёки кам бўлиши мумкин. Қишлоқ хўжалиги, жумладан, корхоналар миқёсида ялпи капитал қўйилмани соф капитал қўйилмага айлантиришга алоҳида эътибор берилиши лозим. Сарфланаётган реал инвестициялар моддийлаштирилишини, яъни ишга туширилишини таъминлаш зарур.\nМиллий ҳисоблар тизимида асосий капиталга ҳамда моддий ишлаб чиқариш воситларига сарфланган маблағлар реал инвестициялар деб ҳисобга олинади.\nЛекин, республика қишлоқ хўжалигида эркин бозор муносабатлари суст суръатлар билан ривожлантирилаётганлиги молиявий инвестициялар кўлами кенгайишини талаб даражасида таъминламаяпти. Жумладан, жамоа, ширкат, фермер хўжаликларида қимматли қоғозлар (акция, облигация, сертификат, векселлар…) чиқарилиб, сотилаётгани йўқ. Келажакда бу муҳим масалани ҳал этишга алоҳида эътибор бериш мақсадга мувофиқдир. Давлатнинг иқтисодий сиёсатида қишлоқ хўжалик корхоналарида ҳам қимматли қоғозлар бозорини ташкил этиш тадбирлари ишлаб чиқилиши ва улар амалиётга татбиқ этилиши лозим.\nКапитал қўйилмалрнинг миллий иқтисодиёт ва қишлоқ хўжалигидаги аҳамияти улкан. Биринчидан, капитал қўйилмалар жами харажатларнинг асосий қисми ҳисобланади. Капитал қўйилмалардаги ўзгаришлар жами талабга етарлича таъсир кўрсатади, шунингдек аҳолининг бандлиги ва ялпи миллий даромад (ЯМД) ҳажмининг ҳам ўзгаришини таъминлайди.\nИккинчидан, капитал қўйилмалар корхонанинг асосий фондлари жамғарилишига, яъни кўпайишига олиб келади. Бунда ишлаб чиқариш кучларини кенгайтиришга сарф қилинган пул маблағлари бошланғич босқичда корхона фаолияти натижаларига таъсир этмаслиги мумкин, лекин келажакда иқтисодий ўсиш учун зарур базани яратади.\nУчинчидан, капитал қўйилмаларнинг норационал сарф қилиниши ишлаб чиқариш ресурслари, харажатлар ўсишига олиб келади, натижада ЯМД қисқаради. Мисол учун, тугатилмаган қурилишнинг кўпайиши, моддий ресурслар ошиши, тўланадиган иш ҳақининг кўпайиши ҳамда ишлаб чиқаришнинг қисқариши шулар жумласидандир. Худди шундай тарзда норитмик ҳолда етказиб берилган воситалар меъёрдан юқори бўлиб, корхона заҳираларига ҳам таъсир кўрсатади. Улар сарфланаётган капитал қўйилмаларнинг қиймати ўсишига ҳамда самарадорлигига таъсир этади.\nКапитал қўйилмаларнинг миқдори, динамикаси ва самарадорлиги қуйидаги омилларга боғлиқ:\nкапитал қўйилма амалга оширилаётган лойиҳага;\nмамакатдаги ва корхона фаолиятидаги иқтисодий ўзгаришга;\nдавлатнинг солиқ сиёсати ва банкларнинг фоиз ставкасига;\nташқи савдодаги иқтисодий ҳолатга;\nмиллий валютанинг ички ва ташқи курсига;\nмамлакатнинг сиёсий ҳаётидаги барқарорликка.\nИнвестициялар (капитал қўйилмалар) қишлоқ хўжалигининг ҳар томонлама ривожланишини таъминлайди. Чунки улар эвазига тармоқнинг моддий-техника базаси мустаҳкамланади. Улардан тўлиқ ва самарали фойдаланиш натижасида жонли меҳнат харажатлари қисқариб, маҳсулотлар ишлаб чиқариш ҳажми кўпайиб, сифати яхшиланади. Бу ҳол қишлоқ хўжалик маҳсулотларига бўлган талаб янада яхшироқ қондирилишини таъминлайди. Шу билан биргаликда соф фойда суммаси кўпаяди. Натижада қишлоқ хўжалигини кенгайтирилган такрор ишлаб чиқариш асосида ривожлантириш имконияти туғилади. Аҳолининг ижтимоий-иқтисодий аҳволи янада юксалади. Булар инвестициялар, капитал қўйилмаларнинг ижтимоий ҳамда иқтисодий самарадорлиги мавжудлигидан далолат беради.\n^ 9.2. Қишлоқ хўжалигида сарфланаётган инвестициялар (капитал қўйилмалар)нинг манбалари, уларнинг сарфланиш йўналишлари\nҚишлоқ хўжалигининг барқарор ривожланиши тармоқда мавжуд бўлган ишлаб чиқариш воситалари оқилона тарзда такрор ишлаб чиқарилишини талаб этади. Бу жараён ишлаб чиқариш воситаларини сотиб олиш, қайта таъмирлаш, қуриш, инновацион ҳамда ижтимоий муносабатлар йиғиндисидан ташкил топади.\nИнвестицияларни мақсади, вазифалари, манбалари ҳамда йўналишларини эътиборга олган ҳолда 7-чизмадагидек туркумлаштириш мумкин.\nБарча инвестициялар (капитал қўйилмалар) қуйидаги йирик иккита манбадан шакллантирилиб, амалга оширилади:\nкорхонанинг ўз маблағларидан;\nчетдан жалб қилинган маблағлардан.\nКорхонанинг ўз маблағларига қуйидагилар киради:\n- корхонанинг соф фойдасидан ажратилаётган маблағлар;\n- амортизация фондидаги маблағлар;\n- асосий воситаларни тугатишдан, сотишдан келиб тушган маблағлар;\n- уларни ижарага беришдан тушган маблағлар;\nЮқоридагилардан ташқари, қишлоқ хўжалиги корхоналари учун капитал қўйилмалар манбаи чорва ҳайвонларини сотишдан тушган маблағлар, Устав фондини кўпайтириш учун қилинган ажратмалар ҳам ҳисобланади.\nЧетдан жалб қилинган маблағлар эса:\nқишлоқ хўжалиги учун давлат бюджетидан ажратиладиган маблағлар;\nҳамкорлардан олинадиган маблағлар;\nтурли хил қарзлар, шу жумладан, тижорат банкларидан олинадиган кредитлар;\nхўжалик аъзоларининг бўш ётган маблағларини жалб этиш;\nхорижий, давлат корхоналари ҳамда шахсий корхоналар ва фуқароларнинг маблағлари;\nхайрия фондларидан, ҳомийлар ажратаётган маблағлари ва бошқалар.\nЧетдан жалб қилинган маблағлар орасида банк кредитлари алоҳида ўрин тутади. Улар ишлаб чиқариш фаолияти натижаларидан қатъий назар, алоҳида корхоналар эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда капитал қўйилмаларни амалга оширишга имкон беради. Банк кредитлари корхона ўз маблағларининг капитал қўйилма учун керакли миқдорини йиғмасдан туриб инвестиция жараёнини тезлаштиради. Кредитлар капитал қўйилма манбаи сифатида нафақат капитал қурилишда, балки янги техникани жорий қилишда ҳам ишлатилади. Капитал қўйилмаларнинг асосий вазифаси – тармоқ маҳсулотини кўпайтириш ва ишлаб чиқариш самарадорлигининг ўсиш суръатлари тезлаштирилишини таъминлашдир.\nКапитал – корхона молиявий натижаларининг бир қисми бўлиб, айланма фондларга қўйилиб, даромад келтиради. Капиталнинг айланма фондларга қўйилиши тўғри портфелли инвестициялар орқали амалга оширилади.\nЧет эллик инвесторлар асосан даромад (фойда) олиш мақсадида тадбиркорлик фаолияти ва қонун ҳужжатларида таъқиқланмаган бошқа турдаги фаолият объектларига қўшадиган барча турдаги моддий ва номоддий бойликлар ва уларга доир ҳуқуқлар, шу жумладан, интеллектуал мулкка доир ҳуқуқлар, шунингдек, чет эл инвестицияларидан олинган ҳар қандай даромад республика ҳудудида чет эл инвестициялари ҳисобланади.\n^ Инвестицияларнинг мақсади, вазифаси, манбалари ва йўналишлари бўйича туркумлаштирилиши\nУлар Ўзбекистон Республикаси ҳудудида қуйидаги йўллар билан амалга оширилади:\nреспублика қишлоқ хўжалигидаги юридик ҳамда жисмоний шахсларнинг Устав жамғармаларида ва бошқа мол-мулкида улуш қўшиб қатнашиш;\nтармоқда чет эллик инвесторгарга тўлиқ қарашли бўлган хўжалик жамиятлари ва ширкатлари, банк, суғурта ва бошқа корхоналарни барпо этиш ва ривожлантириш;\nмол-мулк, акциялар ва бошқа қимматли қоғозларни, шу жумладан, Ўзбекистон Республикаси резидентлари томонидан эмиссия қилинган қарз маблағларини сотиб олиш;\nинтеллектуал муллка, шу жумладан, муаллифлик ҳуқуқлари, патентлар, фирма номлари ва ноу-хауларга, шунингдек, ишчанлик нуфузига (гудвиллга) ҳуқуқлар киритиш ва бошқалар.\nУларни чет давлатлар ёки бу давлатларнинг қуйидаги ҳудудий органлари амалга оширадилар:\nчет давлатларнинг қонун ҳужжатларига мувофиқ ташкил топган ва фаолият кўрсатиб келаётган юридик шахслар, ширкатлар, уюшма ва ташкилотлар;\nчет эл фуқаролари бўлмиш жисмоний шахслар ва бошқалар.\nЧет эл инвесторлари инвестициялари Ўзбекистон Республикасининг «Чет эл инвестициялари тўғрисида»ги (1998 й) қонуни талаблари асосида амалга оширилади.\n^ . Инвестициялар (капитал қўйилмалар)нинг иқтисодий самарадорлигини ифодаловчи кўрсаткичлар, уларни аниқлаш\nҚишлоқ хўжалигига инвестицияларни сарфлашдан мақсад–қўшимча фойда олиш ва фуқароларнинг яшаш шароитини яхшилашдир. Уларнинг даражасини лойиҳалар тузишда ҳамда бу лойиҳаларни амалга оширишда аниқлаш мумкин. Бунинг учун инвестициялар (капитал қўйилмалар)нинг иқтисодий самарадорлиги аниқланади. Иқтисодий самарадорлик харажатлар билан фойда суммалари таққосланиши натижасида аниқланади. У:\n- макроиқтисод, яъни мамлакат миқёсида;\n- мезоиқтисод, яъни тармоқлар (қишлоқ хўжалиги) миқёсида;\n- микроиқтисод, яъни қишлоқ хўжалик корхоналари доирасида;\n- айрим йўналишлар, объектлар бўйича ҳам аниқланади.\nМакро ҳамда мезоиқтисод миқёсида инвестицияларнинг иқтисодий самарадорлиги уларнинг мутлақ (абсолют) иқтисодий самарадорлиги коэффициенти кўрсаткичи ёрдамида ифодаланади. Унинг даражаси сарфланган инвестициялар натижасида ялпи ички маҳсулотнинг ўсган суммасини шу ўсишни таъминлаган инвестиция суммасига нисбати билан аниқланади.\nИнвестициялар – аксарият ҳолларда узоқ муддатга мўлжалланган харажатлардир. Шунинг учун уларнинг бир неча йиллар давомидаги иқтисодий самарадорлигини аниқашда қиёсий баҳолардан фойдаланиш лозим. Бунда инфляция даражаси ҳисобга олинади. Ҳозирги даврда қишлоқ хўжалигида қиёсий баҳо сифатида 1996 йилги ўртача баҳолар асос қилиб олинмоқда. Келажакда бу баҳолар Ўзгариши мумкин.\nШундай ҳолларда инвестициялар (капитал қўйилмалар) нинг иқтисодий самарадорлигини аниқлашда қуйидаги усуллардан фойдаланиш мақсадга мувофиқдир:\n- лойиҳанинг ўзини-ўзи қоплаш усулини аниқлаш;\n- компаундинг (мураккаб фоизлар) усули;\n- дисконтлаш усули.\nЎзини-ўзи қоплаш муддати – амалга оширилаётган лойиҳанинг фойдаси ҳисобидан дастлабки инвестиция миқдорини қоплаш даври. Уни ҳисоблашда соф фойда молиявий харажатлар, фоизлар ва амортизация ажратмалари эътиборга олинади.\nКомпаундинг усулининг моҳияти шундан иборатки, бунда дастлабки сумма ҳар йилги даромад фоизи ҳисобига ошиб боради. Бунда қуйидаги формулага амал қилинади:\nАҚ - дастлабки инвестиция суммасининг ўсган қиймати, сўмда;\nБҚ - дастлабки инвестициянинг бошланғич қиймати, сўмда;\nI – фоиз ставкасининг ўзгаришини кўрсатувчи бирлик;\nn – давр, яъни муддат, йилда.\nИнвестициянинг ўсган қиймати фоиз ставкаси билан давр муддатига боғлиқ. Фоиз ставкаси инвесторнинг муқобил қарорини ҳисобга олади, яъни пулни бирон лойиҳага қўйган самаралими ёки депозитга қўйган афзалми?\nДисконтлаш – ҳисоблаш принципи компаундингга нисбатан тескари. Яъни дисконтлаш – келажакда бўлиши мумкин бўлган даромадни жорий баҳоларда ҳисоблаш. Мазкур ҳисобнинг амалий мазмуни шундан иборатки, бунда тушумларнинг минимал даражаси аниқланадики, у шу даромаддан кам бўлган ҳолатда инвестиция қилиш мақсадга мувофиқ эмас.\nДисконтлашган қиймат фоиз ставкаларига боғлиқ.\nЙиллик даромад бир хил бўлганда дисконтлашган қиймат (Дқ) қуйидаги формула ёрдамида аниқланиши мумкин: К\nДк = --------------------\nДк – дисконтланган қиймат, сўмда;\nК – банкларнинг фоиз ставкалари асосида олиниши мумкин бўлган қиймат, сўм;\nх – йиллик даромад олиниши мумкин бўлган йиллар сони, йил;\nФ – банкларнинг фоиз ставкалари, фоиз;\nБанкнинг йиллик фоиз ставкаси 5 фоиз, хўжалик икки йилдан сўнг 10 млн. сўмлик даромад олишни мўлжаланган бўлса, унда дисконтланган қиймат 9,07 млн. сўмга тенг бўлади.\nДк = 10000000/ (1+0.05+(1+0.05)=9070000 сўм\nҚишлоқ хўжалигида сарфланган инвестициялар (капитал қўйилмалар) доимо ҳам фойда суммаси ошишини таъминламайди, бўлки ишлаб чиқариш харажатларини камайтириш ёки маҳсулот етиштириш учун қилинган Ўртача харажатлар (маҳсулот таннархи) камайишига ҳам олиб келади. Шундай ҳолларда уларнинг иқтисодий самарадорлик даражаси тежалган маблағ қийматини сарфланган капитал қўйилма суммасига тақсимлаб ҳам аниқланади. У қуйидаги тенглик ёрдамида аниқланиши мумкин:\nИ(Кс) = --------------------\nТ1 – инвестиция (капитал қўйилма) сарфланганидан олдинги таннарх суммаси,\nТ2 – инвестиция (капитал қўйилма)сарфланганидан сўнгги таннарх суммаси, сўмда.\nБу кўрсаткичнинг ҳам мутлақ (абсолют) даражаси юқори бўлиши мақсадга мувофиқдир.\n^ Инвестиция (капитал қўйилма) лар даражаси, динамикаси ва уларнинг иқтисодий-ижтимоий самарадорлиги\nИчки ва ташқи бозорнинг қишлоқ хўжалиги маҳсулотларига бўлган талабини қондириш энг долзарб муаммодир. Уни ҳал этиш учун инвестиция (капитал қўйилма)ларни сарфлаш зарур. Бунинг учун эса сиёсий, минтақавий, иқтисодий ҳамда ижтимоий барқарорликни таъминлаш даркор. Республикада бозор иқтисодиётига босқичма-босқич ўтиш даврида юқорида таъкидланган шароитлар яратилмоқда.\nРеспубликада сиёсий-иқтисодий барқарорлик қишлоқ хўжалигига инвестициялар жалб этилишига имконият бермоқда. Унинг ривожланишини таъминлаш мақсадида инвестицион сиёсатнинг ҳуқуқий асослари ҳам барпо этилган. Уларнинг мавжудлиги сўнгги йилларда тармоққа маълум миқдорда инвестиция (капитал қўйилма)лар сарфланишини таъминламоқда\nМамлакат агросаноат мажмуасига сарфланаётган инвестициялар 1996-2000 йилларда 3.2 мартага кўпайган (7-жадвал).\n^ Республика АСМ га киритилган инвестициялар, фоизда\nЖами инвестициялар (шу йиллар баҳосига) шундан:\nАгросаноат мажмуасига, жумладан, қишлоқ хўжалигига давлат бюджетидан ажратилаётган инвестицияларнинг миқдори йилдан-йилга камайиб бормоқда.\nИнвестиция (капитал қўйилма)ларни амалга ошириш учун маблағларни асосан хўжаликларнинг ўзлари сарфламоқдалар. Уларнинг маблағлари ҳисобидан қишлоқ хўжалигига сарфланаётган инвестицияларнинг 35-40 фоизга яқини шакллантирилмоқда. Бу бозор иқтисодиёти талабига мосдир. Хўжаликлар инвестицияларни амалга ошириш учун банк кредитларини ҳам кенг миқёсда жалб этмоқда. Уларнинг ҳиссаси 2004-2005 йилларда кескин ошган. Лекин бу ҳисса уларга бўлган талабга нисбатан кам, ҳозирги даврда қишлоқ хўжалигининг асосий воситаларни барпо этиш учун талаби ошиб бормоқда. Бироқ акциядорлик-тижорат банклари қишлоқ хўжалиги асосий капиталига бераётган узоқ муддатли кредитларнинг умумий миқдори жуда кам. Бундай ҳол қуйидаги сабаблар натижасида шаклланмоқда:\n- қишлоқ хўжалик корхоналари банклардан узоқ муддатли кредитларни олишда гаровга қўядиган ресурсларининг камлиги: ҳозирги даврда уларда мавжуд бўлган асосий воситаларнинг аксарият қисми жисмоний ва маънавий эскирган. Улар банкларнинг талабларига тўғри келмайди. Шунинг учун ҳам уларни гаровга олишмайди;\n- қишлоқ хўжалик корхоналари фаолиятининг иқтисодий самарадорлик даражаси пастлиги, яъни аксарият корхоналар рентабеллик даражасининг 5-8 фоиз атрофидалиги. Шунинг учун ҳам хўжаликларнинг кредиторлик қарзлари ортиб бормоқда. Бундай ҳолда кредит институтларининг бераётган маблағларини вақтида қайтариб олишга бўлган ишончи оқланмайди;\n- қишлоқ хўжалигининг устувор даражада ривожланишига давлат кўмаги, яъни молиялаштириш, кредитлаштириш дастурлари талабни тўлиқ қондирадиган даражасида эмаслиги;\n- қишлоқ хўжалик корхоналари сотаётган маҳсулотлари учун истеъмолчилардан маблағларни белгиланган муддатларда ололмаётганлиги. Шунинг учун ҳам қишлоқ хўжалик корхоналарининг дебиторлик қарзлари сўнгги йилларда ортиб бормоқда.\nТаъкидланган масалалар ижобий ҳал этилиши натижасида қишлоқ хўжалигига банк кредитлари оқимининг кўпайиши таъминланиши мумкин.\nДавлат бюджетидан қишлоқ хўжалигини инвестициялашга сарфланаётган маблағ миқдори йил сайин камайиб бормоқда. Бу объектив жараён. Бозор иқтисодиёти шароитида давлат аҳамиятига молик бўлган йўналишларни ривожлантиришгина давлат бюджетидан ажратиладиган маблағлар эвазига таъминланиши зарур.\n1996-2005 йилларда мамлакат миқёсида ирригация-мелиорация қурилиши учун сарфланган инвестиция (капитал қўйилма) лар қиймати 3,8 мартага ортган. Шу инвестицияларнинг аксарият қисми Хоразм, Сурхондарё, Наманган, Тошкент вилоятлари ҳудудларига тўғри келади. Ирригация-мелиорация иншоотлари барпо этилиши натижасида хўжаликларнинг сув билан таъминланиш даражаси ошди. Бу ҳол янги ерларни ўзлаштириш имкониятини яратди. 2001-2005 йилларда республика Қишлоқ ва сув хўжалиги Вазирлиги хўжаликлари ҳудудларида 54149 га янги ер ўзлаштирилган. Лекин инвестициялар чекланганлиги сабаби сўнгги йиларда янги ерларни ўзлаштириш даражаси нисбатан пасайган (8-жадвал).\n^ Республикада ўзлаштирилган янги ер майдони, гектар\nЯнги ерларни ўзлаштириш билан биргаликда фойдаланилаётган ерларнинг сифатини яхшилашга ҳам инвестиция (капитал қўйилма)лар сарфланмоқда. Улар эвазига 2001-2005 йилларда ўртача 300 минг гектар ернинг мелиоратив ҳолати яхшиланди (9-жадвал).\nБу ҳолат ҳозирги талабни тўлиқ қондиролмайди. Чунки, республикадаги жами суғориладиган ерларнинг 50 фоизга яқини у ёки бу даражада шўрланган. Келажакда ерларнинг сифат ҳолатини яхшилаш учун инвестиция (капитал қўйилма) лар кўламини кенгайтириш мақсадга мувофиқдир.\n^ Республикада инвестициялар эвазига эскидан фойдаланилаётган ерлар мелиоратив ҳолатининг яхшиланиши (гектар)\n2005й.да 2001 й.га нисбатан %да\nСарфланадиган инвестиция (капитал қўйилма) лар натижасида ерларнинг мелиоратив ҳолати яхшиланиб, сув билан таъминланганлик даражаси юксалмоқда, ишлаб чиқариш механизациялаштирилиши, кимёлаштирилиши туфайли экинлар ҳосилдорлиги ошмоқда.\n^ 9.5. Инвестиция (капитал қўйилма)лар кўламини кенгайтириш ва самарадорлигини ошириш йўллари\nКелажакда қишлоқ хўжалигининг моддий-техника базасини талаб даражасида барпо этиш, меҳнат ресурсларининг билимларини, малакаларини, тажрибаларини ошириш учун инвестиция (капитал қўйилма)лар сарфлашни давом эттириш керак. Қишлоқ хўжалигини ривожлантириш учун, аввало, давлат ҳамда маҳаллий бюджетлардан ажратилаётган инвестицион маблағларни ўз вақтида олишга эришиш керак. Шу билан бирга тармоқ, корхоналар иқтисодиётини юксалтириш натижасида уларнинг фаолиятини келажакда инвестициялаш учун кўпроқ маблағ ажратилишини таъминлашга алоҳида эътибор бериш мақсадга мувофиқдир. Бунда корхоналар ихтиёридаги фондларнинг маблағларини ҳам оқилона сарфлашга ҳаракат қилиш керак. Чунки улар инвестициялар кўламини кенгайтиришнинг реал манбалари ҳисобанади.\nҚишлоқ хўжалигига талабни қондирадиган даражада инвестиция (капитал қўйилма)лар сарфланишини келажакда ишончли таъминлаш учун инвестицияларни амалга оширувчи юридик ҳамда жисмоний шахслар кўламини кенгайтириш талаб этилади. Бундай шахслар республика ёки чет давлатлардан бўлиши мумкин. Бунда, ҳозирги даврда қишлоқ хўжалигидаги инвестицион жараённи шакллантиришда суст қатнашаётган инвесторларни интенсивроқ жалб этишга алоҳида эътибор бериш лозим.\nҲозирги даврдаги чекланган миқдордаги банкларнинг кўламини кенгайтиришга эришиш лозим. Бунинг учун уларга ҳуқуқий, иқтисодий шарт-шароитлар яратиб бериш зарур. Шу билан бирга қишлоқ хўжалигига кўмаклашаётган молия-кредит институтларини, жумладан, қишлоқ кредит уюшмалари ёки кооперативларини ташкил этиш, уларнинг фаолиятини ривожлантириш керак. Бундай кредит институтларининг ҳуқуқий асоси яратилган: Республика Олий Мажлисининг иккинчи чақириқ IX сессиясида (2002 йил, август) «Кредит уюшмалари тўғрисида»ги қонун қабул қилинган. Шунга асосланган ҳолда, Қишлоқ кредит уюшмалари ёки кооперативларини ташкил этиш ва уларнинг фаолиятини ривожлантириш орқали қишлоқ хўжалигига инвестиция оқимини кўпайтиришга эришиш мумкин. Улар нодавлат, нотижорат кредит институти бўлгани маъқул. Шунинг учун уларга давлатнинг имтиёзли иқтисодий ёрдами зарур. Бу ёрдамни давлатнинг қишлоқ хўжалигини ривожлантиришга қаратилган қуйидаги дастурлари асосида амалга ошириш мумкин:\n- «Озиқ-овқат муаммосини ҳал этиш»;\n- «Ирригация ва мелиорация ишларини ривожлантириш»;\n- «Қишлоқ фаунасини, флорасини ҳамда экологиясини яхшилаш»;\n- «Янги иш жойларини ташкил этишни ривожлантириш, ишсизликни камайтириш»;\n- «Қишлоқда малакали мутахассисларни тайёрлаш мақсадида «Билим-малака» дастурини тузиш»;\n- «Қишлоқда ижтимоий соҳани ривожлантириш» ва бошқалар.\nБундан ташқари янги ташкил этилган қишлоқ кредит кооперативларида айрим фондлар бўйича давлат субсидиялари ва кафолатлари тизимини жорий этиш лозим. Ташкил этилаётган қишлоқ кредит кооперативлари бошланғич капиталининг 35-45 фоизи давлатнинг имтиёзли ҳамда фоизсиз кредитлари ҳисобидан шакллантирилиши мақсадга мувофиқдир. Қишлоқ кредит кооперативларини ташкил этиш жараёнида давлатнинг роли қуйидагилар билан чегараланиши мақсадга мувофиқдир:\nреспубликадаги қонун яратувчи идоралар бу кооперативлар учун мамлакат миқёсида ҳамда хорижий давлатларда тўлиқ фаолият юритишнинг ҳуқуқий асосларини яратиб бериши;\nушбу кооперативларнинг илмий, услубий муаммолари бўйича тадқиқот ишларини ривожлантириш учун Ҳукумат томонидан қулай муҳит яратилиши;\nуларни ташкил этиш бўйича чет эл экспертларини жалб этиш ва маҳаллий мутахассислар томонидан хорижнинг илғор тажрибаларини ўрганишга изчиллик билан ёрдам бериш;\nдавлат идораларининг раҳбар ва мутахассислари янгидан ташкил этилаётган Қишлоқ кредит кооперативларининг афзалликларини барча ахборот воситалари ёрдамида тарғиб этишга, тушунтиришга қаратилган фаол сиёсат олиб боришлари, уларни амалда ташкил этишга кўмаклашишлари зарур.\nҚишлоқ кредит кооперативлари фаолиятининг асосий тамойиллари қуйидагилардан иборат бўлиши керак:\nистеъмолчига яқин бўлиши, бунинг учун у фермерлар, ширкатлар уюшмаси ҳудудида ташкил этилиши ва фаолият кўрсатиши мумкин. Бу унга фермерлар, деҳқонлар, пудратчилар, бошқа корхоналар ҳамда аҳоли аъзо бўлишини таъминлайди;\nкредит кооперативи мажбуриятлари юзасидан унинг аъзолари чекланмаган миқёсдаги жамоатчилик асосида жавобгарликка эга бўлиши;\nкооперативга кириш бадали ҳамда пайлари суммаси жуда катта бўлмаслиги, олинган фойда кооперативнинг бўлинмас ва заҳира фондларини ривожлантиришга сарфланиши;\nкооперативнинг иқтисодий негизи ҳисобланган бўлинмас мулкни барпо этиш, бу мулкнинг минимал миқдорини белгилаш;\nолинган кредитлардан фақат Низомда кўрсатилган мақсадлар учун фойдаланиш;\nбошқариш органларининг мавжудлиги ва уларнинг жамоатчилик асосида фаолият кўрсатиши.\nҚишлоқ кредит кооперативларининг акционерлик-тижорат банкларидан фарқи\nФарқ қилиш мезони\nҚишлоқ кредит кооперативи (ҚКК)\nАъзоларининг кредит ресурсларига бўлган талабини вақтида қондириш\nЎз капиталининг манбалари\nАъзоларининг пай бадаллари, давлатнинг мақсадли, имтиёзли кредитлари, аҳолининг бўш маблағлари\nАкционерларнинг Устав капиталига қўшаётган маблағлари, фойдадан ажратмалар\nКўрсатаётган хизмат турлари\nКооператив аъзоларига кредит хизматларини бажариш, уларнинг маблағларини сақлаш, аҳолига молиявий хизматлар кўрсатиш\nТалабгорларга турли хилдаги кредит хизматларини кўрсатиш, юридик ва жисмоний шахсларнинг ҳисоб рақамларини юритиш, молиявий хизматлар кўрсатиш\nЗаҳира фондга утказиш\nАкционерларга дивиденд шаклида бериш\nИнвестиция, капитал қўйилма, ялпи ва соф капитал қўйилма, капитал қўйилмаларни сарфлаш йўналишлари, капиптал қўйилма манбалари.\nИнвестиция (капитал қўйилма) деганда нимани тушунасиз?\nИнвестициянинг капитал қўйилмадан қандай фарқи бор?\nЯлпи ва соф капитал қўйилма нима? Улар бир-биридан қайси жиҳатларига кўра фарқланади?\nИнвестициялар қандай туркумлаштирилади?\nИнвестиция (капитал қўйилма)лўрнинг қандай манбалари мавжуд?\nИнвестиция (капитал қўйилма)лар қандай мақсадларга сарфланади?\nИнвестиция (капитал қўйилма)ларнинг тармоқ ва хўжалик миқёсидаги мутлақ иқтисодий самарадорлиги қандай кўрсаткичлар ёрдамида аниқланади?\nИнвестиция (капитал қўйилма)ларнинг қиёсий самарадорлиги қандай аниқланади?\nҚишлоқ хўжалиги ҳамда корхона миқёсидаги инвестицион ҳолатни қандай изоҳлайсиз?\nИнвестиция (капитал қўйилма)ларни қандай мақсадларга йқналтириш мумкин?\nИнвестицион институтларнинг қайсиларини ривожлантириш мумкин?\nИқтисодиётнинг кўламини ва ўсиш суръатини белгиловчи иқтисодий ресурслар ичида капитал муҳим ўрин тутади. Унинг бир неча таърифлари...\nКириш фанни ўрганишнинг долзарблилиги\nИқтисодий ислохотларни чуқурлаштиришнинг республикамиз президенти И. А. Каримов томонидан белгилаб берилган устувор вазифаларига...\nҚишлоҚ хўжалик маҳсулотларининг баҳолари, уларнинг такомиллаштирилиши\nБунинг учун маҳсулот етиштириш жараёнларини механизациялаштиришга, илғор технологияларни жорий этишга ҳамда мавжуд бўлган барча табиий...


Қозоғистон депутатлари мамлакат жанубида Орттирилган Иммун Тақчиллиги Вируси – ОИТВ тарқалгани воқеаси юзасидан ўтказилаётган текширувни назорат қилувчи ишчи гуруҳи ташкил этиш ҳақида қарор қабул қилдилар.\nДепутатлар касаллик тарқалишининг олдини олмаган масъуллар жавобгарликка тортилмай қолиши мумкинлигидан ташвиш билдирдилар. Сўнгги ойлар ичида Жанубий Қозоғистон вилоятида олти нафар бола ОИТСдан вафот этди. Ўнлаб болага ОИТВ юққани аниқланди. Мутахассислар фикрича, болаларга шифокорлар масъулиятсизлиги оқибатида ОИТВ вируси бўлган қон қуйилган. Бу эса эпидемияга сабаб бўлган.


9 нарса содир бўлади: ҳар куни 2 тадан тухум ейиш натижаси | LifeHaq.uz\nТовуқ тухумининг инсон организми учун фойдаси борасида ўтказилган тадқиқотлар натижасини эътиборингизга тақдим этамиз. Аниқланишича, 2-3 та тухум бу энг мақбул суткалик нормадир.\nМиянгиз холин ҳимояси остида\nБош мия ҳужайраларининг нормал алоқасини таъминлайдиган фосфолипидлар холиндан иборат. Клиник жиҳатидан шуниси исботланганки, айнан у миянинг муҳим қурилиш материали ҳисобланади. Кунига 2 та товуқ тухуми истеъмол қилинганда ушбу тўйинтирувчи модданинг етарли миқдори организмга тушади. Холиннинг етишмовчилиги хотиранинг пасайишига олиб келади.\nКўриш қобилияти лютеин сабабли сақланади\nЯнги тадқиқотлар шуни кўрсатдики, товуқ тухуми таркибида лютеин катта мидорда. Бу модда кўриш тиниқ ва ўткир бўлиши учун жавоб беради. Унинг етишмовчилигида кўз қобиғида салбий ўзгаришлар тўпланиб, кўриш қобилияти тиклаб бўлмаш даражасида ёмонлашади.\nD витамини кальциюйнинг сўрилишида ёрдам беради\nАгар одамга бир қошиқ балиқ ёғини ичиш ёки пиширилган тухум ейиш таклиф этилса, кўпчилик иккинчи фикрни танлайди. Айниқса, икки ҳолатда ҳам D витамининг миқдори бир хил эканини билишса, шубҳасиз товуқ тухумини танлашлари аниқ. Бундан ташқари, олимлар томонидан товуқларни махсус қўшимчалар билан боқиш орқали тухумлардаги витаминлар миқдорини ошириш имконияти бўйича фикр билдирилган. D витамини кальцийга яхши сўрилишда ёрдам бериб, одам суяги ва тишини мустаҳкамлайди.\nB витаминлар гуруҳи тўплами тери, соч, шунингдек жигарни ҳимоя қилади\nБиотин, витамин В12, шунингдек тўйинтирувчи оқсил соч ва терини мустаҳкамлайди. Товуқ тухуми таркибидаги фосфолипидлар заҳарли моддаларнинг жигардан чиқариб юборилишига ёрдам беради.\nЮрак қон-томир касалликлари хавфи камаяди\nАввалги фикрлардан фарқли ўлароқ, янги тадқиқотлар тухумлардаги холестерин фосфатидлар билан мувофиқлаштирилган, шунинг учун улар одам учун хавфли эмас. Айнан у организм томонидан холестерин ишлаб чиқарилишини тўхтатади. Шунингдек тухумларда омега-3 кислотаси бўлиб, у триглицерид даражасини пасайтиради, бу эса ўз навбатида юрак қон-томир касалликлари хавфинининг камайишига олиб келади.\nСиз қадам-бақадам озасиз\nАмерикалик олимлар паст калорияли парҳез давомида нонуштага товуқ тухуми истеъмол қилинса, озиш икки марта тез кечади. Бундай нонушта узоқ вақт тўқлик ҳиссини бериб, кун давомида истеъмол қилинадиган овқат миқдорини камайтиришга ёрдам беради.\nОнкологик касалликлар хавфи камаяди\nМия учун зарур бўлган холин онкологик касалликлар хавфини ҳам камайтиради. Тадқиқотлар натижасига кўра, ўсмирлик даврида кунлик рационида тухум мавжуд бўлган аёлларда кўкрак бези саратони ривожланиши хавфи 18 фоизга пасайган.\nБолаларни режалаштиришда фойдали\nB гуруҳи витаминлари жинс гормонларининг шаклланишида ҳам иштирок этади. B9 витаминининг бошқа – фолий кислотаси номи ҳам бор. Унинг ёрдамида қизил қон таначалари, ҳомиланинг асаб найчалари шаклланиб, боланинг ақлий жиҳатдан ортда қолиши хавфи пасаяди. Шунинг учун B9 болани режалаштириш даврида аёллар учун зарур. Товуқ тухумида витаминнинг 7,0 мкг миқдори мавжуд.\nҚариш жараёни секинлашади\nНидерландиялик олимлар тадқиқотлари бу ҳақида гувоҳлик беради. 35 ёшдан 40 ёшгача бўлган 87 фоизгача аёлларда доғлар йўқолиб, тери таранглашган, эркакларда эса кўз атрофидаги майда ажинлар текислашган.\n05/07/2020 05:15:18 7948 0 Манба: https://www.adme.ru


Дуоларнинг қабул бўлиш омили - Hidoyat.uz\nАсосий саҳифа Мақолалар Дуоларнинг қабул бўлиш омили\nЧоп этилди Dekabr 2, 2020 Дуоларнинг қабул бўлиш омилиda fikr bildirishni o'chirish\nРабиъул аввал ойи қандай ой? Ҳижрийқамарий тақвим бўйича йилнинг (муҳаррам ва сафардан кейинги) учинчи ойи. У Ислом уммати учун энг севимли ойлардан бири саналади. Чунки бу ойда Аллоҳнинг сўнгги пайғамбари ва ҳабиби, сарвари коинот Муҳаммад алайҳиссалом таваллуд топганлар. Шу боис бу ой “Мавлуд ойи” деб ҳам номланади.\nМавлуд нима дегани? Мавлуд луғатда “туғилиш” деган маънони англатади. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам таваллуд топган Рабиъул аввал ойи муносабати ўтказиладиган маросим ва тадбирлар “Мавлуди Набий” дейилади.\nМавлуд ойи Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламни янада қаттиқроқ севишга интилиш, сийратларини ўрганиш, у зотга ҳар бир ишда эргашиш, янада кўпроқ салавоту дурудлар йўллаш ойидир.\nСалавот нима дегани? “Салавот” сўзи араб тилидаги “салот” сўзининг жами бўлиб, “дуо” деган маънони англатади. Салавот қандай айтилади? Саҳобалар розийаллоҳу анҳум Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан: “Ё Расулуллоҳ, сизга салавот айтиш қандай бўлади?” деб сўраганларида у зот алайҳиссалом: “Аллоҳумма солли ала Муҳаммадин ва аъла оли Муҳаммадин, кама соллайта аъла Иброҳийма ва аъла оли Иброҳийм. Иннака ҳамийдум мажийд. Аллоҳумма барик аъла Муҳаммадин ва аъла оли Муҳаммадин, кама барокта аъла Иброҳийма ва аъла оли Иброҳийм. Иннака ҳамийдум мажийд”, деб айтинглар, деганлар (Имом Бухорий ривояти).\nСалавот айтишнинг фазилатлари\nСалавот айтиш бахилликдан узоқ қилади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Ҳузурида зикр қилинсам, менга салавот йўлламаган киши бахилдир”, деганлар (Имом Термизий, Имом Аҳмад ривояти).\nСалавот айтиш дуо қабул бўлишининг омилидир. Анас розийаллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам:“Ҳар бир дуо Пайғамбарга салавот айтилмагунча, осмон ва Ер ўртасидаги парда туфайли тўхтаб туради, салавот айтилса, ўша парда кўтарилади”, деганлар.\nСалавот айтиш Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг шафоатларига ноил этади. Анас розийаллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам:“Менга жума кунида ва жума кечасида кўп салавот айтинглар, бас, ким шундай қилса, мен унга қиёмат куни гувоҳ ва шафоатчи бўламан”, деганлар (Имом Байҳақий ривояти).\nСалавот айтиш Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга яқин қилади. Абдуллоҳ розийаллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам:“Қиёмат куни менга энг яқин кишилар, албатта, менга кўп салавот айтганлардир”, деганлар (Имом Термизий ривояти).\nАллоҳ таоло салавот айтувчиларнинг гуноҳини мағфират этади, даражасини кўтаради. Анас ибн Молик розийаллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Ким менга бир марта салавот айтса, Аллоҳ унга ўн марта салавот айтади. Унинг ўнта гуноҳи ўчирилади. Ўн даража юксалтирилади”, деганлар (Имом Насоий ривояти).\nСалавот айтувчиларни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам эшитадилар. Абдуллоҳ ибн Абу Вафо розийаллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Жума куни менга салавотни кўпайтиринглар. Албатта, менга етказилади ва мен эшитаман”, деганлар (Имом Ибн Можа ривояти).\n– ҳар дуонинг аввали ва охирида;\n– Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг исмларини айтганда ва эшитганда;\n– таҳорат олгандан сўнг;\n– жаноза намозининг иккинчи такбиридан кейин;\n– масжидга кираётганда ва чиқаётганда;\n– бошга мушкул тушганда ва хурсандчиликда;\n– ҳар намоздан сўнг;\n– уйқудан турганда ва уйқуга ётишдан олдин;\n– Қуръони каримни хатм қилгандан кейин;\n– тонг отганда ва қуёш ботганда;\n– Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламни соғинганингизда…\nДемак, ҳар кун, ҳар соатда салавот айтинг: Аллоҳумма солли ва саллим ъала Муҳаммадин ва ъала оли Муҳаммад.\nҚандли диабет ва сил ҳамроҳ касалликларми?


Таъкидланганидек, мазкур ҳуқуқий ҳужжат Мамлакатимизда демократик ислоҳотларни янада чуқурлаштириш ва фуқаролик жамиятини ривожлантириш концепцияси ижроси доирасида ишлаб чиқилган. Унинг асосий мақсади — нодавлат секторнинг иқтисодиётдаги улушини янада кенгайтириш, иқтисодиётнинг етакчи тармоқларига хусусий инвесторларни жалб қилишни рағбатлантириш, салоҳиятли сармоядорларнинг барча тоифалари хусусийлаштириш жараёнида тенг равишда иштирок этиши, хусусийлаштирилган битимлар очиқлиги ва ошкоралигини таъминлаш ҳамда мулк ҳуқуқини ҳимоя қилишга қаратилган.\nМаълумки, қонун лойиҳаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан парламент қуйи палатасига киритилиб, биринчи ўқишда Олий Мажлис Қонунчилик палатаси томонидан концептуал жиҳатдан маъқулланган эди. Ўтган давр мобайнида ишчи гуруҳ томонидан қонун лойиҳасини иккинчи ўқишга тайёрлаш жараёнида муайян ишлар амалга оширилди. Жумладан, 30 дан зиёд йиғилишлар бўлиб ўтиб, муҳокамаларда депутатлар, тегишли вазирлик, идора, ташкилот вакиллари, мутахассислар, экспертлар қатнашди. Уларда берилган қатор таклифлар такомиллаштириш жараёнларида инобатга олинди. Ўз навбатида, бугунги хусусийлаштириш амалиёти ўрганилиб, хусусийлаштирилган корхоналар фаолияти билан танишилди, жойларда тадбиркорлар билан мулоқотлар уюштирилди.\nУларда қонун лойиҳасида давлат мулкининг алоҳида турдаги объектларини хусусийлаштириш, шу жумладан, “ноль” харид қиймати бўйича хусусийлаштиришнинг ўзига хос жиҳатлари белгилангани муҳим аҳамиятга эга эканлиги эътироф этилди. Чунки бу тадбиркорлар, инвесторларга хусусийлаштириш жараёнида янада фаол иштирок этиш, ишбилармонлик муҳитини яхшилаш, бюрократик тўсиқларни бартараф этиш имконини беради, чет эл ва маҳаллий сармоядорлар, янги технологияларни янада кенгроқ жалб қилиш, янги иш ўринларини яратиш ва аҳоли даромадларини оширишга йўл очади.\nҚолаверса, Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Регламентига киритилган ўзгартишларга мувофиқ, қонун лойиҳаси сиёсий партиялар фракциялари ҳамда Экоҳаракат депутатлик гуруҳи депутатлари иштирокида таҳлил қилинди. Бу эса уларнинг ҳуқуқий ҳужжатга оид позициясини янада аниқлаштириб, уни маромига етказишда айни муддао бўлди. Шунингдек, депутатлар ўз сайлов округларидаги учрашувларда кенг тушунтириш ишларини олиб бордилар. Унинг мазмун-моҳияти ҳақида оммавий ахборот воситаларида мунтазам чиқишлар уюштирилгани диққатга сазовор.\nҚизғин ўтган анжуман давомида қонун лойиҳасини янада такомиллаштиришда кенг жамоатчилик иштирокини таъминлашга доир фикр-мулоҳазалар билдирилиб, журналистларни қизиқтирган саволларга муфассал жавоб берилди.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Уруғидан ёғ, поясидан мато\tРағбат ва имконият »


Бахтиёр Қамбаралиев: "Иорданияни бемалол юта оламиз" / CHAMPIONAT.asia\n18:37Достон Турсунов: "Чорак финалда янада яхшироқ ҳаракат қиламиз" 3 18:31Футбол клубларида мухлислар билан ишлашнинг янги услублари жорий этилади 2 18:27“Локомотив”, “Насаф” ва “Пахтакор” ОЧЛ учун таркибини тақдим этди 28 17:01Неъматулла Қутибоев яна катта футболга қайтмоқчи 6 16:34"Арсенал" ҳужумчиси бугун Ливерпуль шаҳри клуби учун тиббий кўрикдан ўтади 19 16:30“Сўғдиёна”га янги футболчилар келиши давом этмоқда 2 16:00Самвел Бабаян: "Вақти келса барини айтиб бераман..." 161 15:55"Реал" ёзда 110 млн. евролик трансфер амалга оширади 14 15:54"Ал-Гарафа" - "Пахтакор" учрашуви бошланиш вақти маълум 23 15:50“Қўқон-1912” Ғиёс Комиловни ҳам таркибга қўшиб оладими? 58 15:29"Нефтчи"ни яна бир футболчи тарк этди. Дилёрбек Ирматов “Металлург”да 20 15:22Файзулло Аҳмедов “Норин” келгуси режалари ҳақида нима дейди? 4 15:19ЛаЛига. Турнир жадвалидаги ўзгаришлар ва тўпурарлар пойгаси 21 15:01Ўзбекистон U-23 чорак финалда Япония билан ўйнайди 59 14:55U-23 Осиё чемпионати. Япония ва Фаластин чорак финалга чиқди 26\nБахтиёр Қамбаралиев: "Иорданияни бемалол юта оламиз"\nФутболчилик даврида ҳимоячи вазифасини бажарган Қамбаралиевга ҳам миллий терма жамоа либосини кийиш насиб этган.\nБугунги кунда биринчи лига вакили "NBU-Осиё" мураббийлар штабида фаолият юритаётган собиқ футболчи, бош жамоамиз таркибида 16та ўйин ўтказган (1252 дақиқа) ва бир бор ўз ҳисобига гол ёзиб қўйган.\n- Иордания билан дастлабки ўйин биз учун қониқарли натижа билан якун топишини истагандик. Якунда шундай ҳам бўлди. Аслида йигитларимиз Амманда ғалаба қозонишлари ҳам ҳеч гап эмасди. Учрашувни бошқариш тўлиқ футболчиларимиз томонида бўлди. Иордания ютса бўладиган рақиб эканлиги ўйин давомида шундоқ кўзга ташланди. Рақиб чўчитадиган даражада эмас экан. Шу боис ўйлайманки, уларни Тошкентда кечадиган баҳсда бемалол юта олмамиз. Шахсан мен бунга тўлиқ ишонаман.\n- Афтидан дуранг футболчиларимиз учун қониқарли эди шекилли, улар асосан шу ҳисобни ушлаб қолиш учун тўп сургандек таассурот қолдирди. Иккала жамоада ҳам гол уриш учун жиддий вазиятлар содир этилмади. Битта хато эвазига ўз дарвозамиздан тўп ўтказиб юбордик. Қолган вақт давомида иорданияликларга айтарли имконият қолдирмадик. Ғалаба қозонишимиз учун эса озгина омад етишмади деб ўйлайман.\n- Менимча учрашувнинг энг яхши ўйинчиси Сервер Жепаров бўлди. Шунингдек Жасур Ҳасановнинг ҳаракатларини ҳам аълоҳида кўрсатган бўлардим.


Шафоат Раҳматуллаева: “Мен учун саҳна, томошабин ва чиройли ижро муҳим”\nҚўқон театрининг ардоқли актрисаси, ўзбек киносининг ёрқин образларини яратган Ўзбекистон халқ артисти Шафоат Раҳматуллаева, 1941 йилнинг 4 январида Фурқат туманида туғилган. 7 йиллик мактабни битиргач, Қўқон хотин-қизлар педагогика билим юртига ўқишга киради. Ўшанда — 1955 йилда у ўн тўрт ярим ёшда эди. Билим юртида ўқиш даврида драмтўгаракка қатнашарди. Мана шу давр ҳаётидаги улкан мақсадлар сари дастлабки қадам бўлди. Бу даврда уларни эски Ҳамза театри биносидаги томошаларга кўп олиб келишарди.\n-Менга саҳна жуда сирли, қизиқ туюларди. Парданинг ортида нима бор экан, чиқиб кўрсаммикан, дердим, — деб эслайди Шафоат опа. – 1959 йили ўқишни битириб ўқитувчи бўлиб ишладим. Қўқон театрига ишга кираман десам, дадам қўлингдан келармикин, бунинг ўқиши бормикин, дедилар. Дадамдан рухсат олиб мусиқали драма факультетига ўқишга кирдим. Ўқишни битиргач, 1965 йилда Сирдарё театрига йўлланма билан Диас Раҳматов, Эсон Лутфуллаев, Незя Люманова, диктор Элдор Мирсаидовлар билан бирга беш киши ишлагани кетдик. У пайтда Сирдарё ва Жиззах вилоятлари битта эди. Марказ Гулистонда, театр Жиззахда эди. Бу ерда бош ролларни ишониб топширишди. Чимкентда гастролда юрган пайтимда — 1969 йилда тўсатдан дадам автоҳалокатга учраб вафот этдилар. Шу сабаб Қўқонга қайтиб келдим ва театрга ишга кирдим. Тўрт йил ишлаганимдан кейин Сирдарё театри яна чақириб олди. Сирдарё билан Жиззах ажраб, Гулистон марказида янги театр ташкил қилинган эди. Ўша ерда ишлаб унвонлар ҳам олдим. 1980 йилда Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист, 1992 йилда Ўзбекистон халқ артисти унвонига сазовор бўлдим. Бундан ташқари, кўп фестивалларда “Энг яхши аёл ижрочиси”, “Энг яхши она ижрочиси” каби номинациялар бўйича дипломлар, мукофотлар соҳиби бўлдим. Шундай қилиб, саҳна ҳаётимга айланди.\nОпа оилавий шароит туфайли яна Қўқонга қайтиб келади. Биз Шафоат опага республика миқёсида таниқли актриса бўлганингиз, кўплаб фильмларда ҳам роллар ижро этганингиз ҳолда нега пойтахтга кетмагансиз, деб савол берганимизда, у марказ бўладими, вилоятнинг бир чеккаси бўладими, мен учун театр, саҳна, томошабин ва чиройли ижро муҳим. Ўзимдан чиқиб ижро қилгим келади. ” деб жавоб берди.\nҚўқон театрида опага Ўзбекистон халқ артисти Раҳимахоним Мазоҳидова, Занжирали Мирзатов, Қурбон Назаров, Пўлатхон ая, Саодатхон Очилдиевалар устозлик қилдилар.\n-Президентимиз томонидан Қўқон шаҳрини комплекс ривожлантиришга алоҳида эътибор қаратилди. Чорсудаги архитектура мажмуасида “Алломалар музейи” ташкил этилди. Театр санъати ривожи учун шаҳарда Санъат ва маданият институтининг филиали очилди. Театримиз реставрация қилинди, рўпарасида театр ходимлари учун Санъаткорлар уйи қуриб битказилди. Сизга ҳам ана шу Санъаткорлар уйидан хонадон берилди, деб эшитдик, — дея опага юзланамиз.\n-2017 йилнинг 22-23 июнь кунлари муҳтарам Президентимиз Фарғона вилоятига ташриф буюрганларида Қўқонга келиб театрга кирди. Суҳбат давомида театр соҳасидаги муаммоларимиз билан қизиқдилар. Шулар доирасида узоқдан келиб ишловчи ходимлар учун уй қурилиши Президентимиз топшириғи билан бошланди, шу уйнинг 2-қаватидан 2 хонали хонадон совға тариқасида менга берилди.\nОпа фаолияти давомида фарғоналик драматург Малика Мирзаеванинг “Сўнгги фожиа” асаридаги Малоҳат, Ўш театри режиссёри Абдуғофир Абдураҳмоновнинг “Ўғрини қароқчи урди” асаридаги Башорат, озарбайжон драматургининг “Ўлим ҳукми” асаридаги Она, Папаяннинг “Чет эллик куёв” асаридаги Пепронэ каби кўплаб ролларни қойилмақом қилиб ижро этди. Шунингдек, кўплар ижро этишни орзу қилган чет эл драматургиясидан Вильям Шекспирнинг “Ричард III” трагедиясида қиролича Елизавета,“Қирол Лир” асарида эса катта қиз ролларини маҳорат билан ўйнаган.\nШафоат опа 77 ёшга етса ҳам ҳали ижод завқига тўла, бугунги кунда ҳали яна катта роллар ижро этиш орзуси билан яшамоқда. Яқинда намойиш этиладиган, “Мерос” номи билан суратга олинган “Зурёд” сериалининг 2-си бўлган “Зурёд — 2” 30 серияли фильмида Шарофат хола ролини ижро этди (фильмнинг режиссёри Эргаш Мўминов). “Жалолиддин Мангуберди” номли янги фильмда ҳам роль ижро этган. Театр соҳасида эса айни кунларда “Қўқоннинг ўн иккинчи дарвозаси” спектаклида, Озарбайжон кинорежиссёрлари суратга олган машҳур “Қайнона” фильмининг спектаклида ижро этган роллари Қўқон театрида қўйилиб, томошабинлар олқишига сазовор бўлмоқда.\n« Биринчи тур якунлари\nБувайдалик тадбиркор аёллар »


Қаерда очиқ ҳавода тамадди қилиб олиш мумкин: пойтахтнинг айвон ва пешайвонли ресторанлари\nҚаерда очиқ ҳавода тамадди қилиб олиш мумкин\nИссиқ кунларда биз тетиклантирувчи салқинлик ҳақида тез-тез ўйлаймиз ва кеч тушиши билан куннинг иссиғидан дам олиб, мазали тамадди қилиш мумкин бўлган шинам айвон қидирамиз.\nАйвон ва пешайвонли пойтахт ресторанлари шарҳини эътиборингизга ҳавола қиламан:\n60 кишилик ёзги айвонга эга чиройли итальянча ресторан. Шунга мувофиқ равишда таомномада италиялик ошпаз Антонелло Де Паскуаль тайёрлаган итальянча таомлар. Десертга эса, шу ерда тайёрланган ҳақиқатан ҳам жуда мазали музқаймоқ! Романтик ёки оилавий кечки овқат учун жуда мос.\nБир кишилик ўртача чек: 100 000 сўм\nИш вақти: 12.00-24.00\nБанд қилиш: +99890 977 00 06\nДўстлар билан биргаликда мазали тановвул қилиб ва чилим чекиб, ҳордиқ олиш мумкин бўлган таниқли ёзги майдонча.\nАммо, муассаса ўзини оилавий доира учун деб ҳисоблайди, чунки у болалар майдончасига эга.\nБу ерда тез-тез эстрада юлдузлари Севара Назархон ва DJ Piligrim чиқиш қилишади. Оқшомлари бу ерда пойтахтнинг энг яхши мусиқий жамоаси ижро этади, болалар соатидан кейин эса, DJ пульт олдига туради ва рақс майдони бирданига жонланиб кетади. Майдон 600 ўринга эга, таомнома европа, муаллифлик таомлари ва кабоблардан иборат.\nБир кишилик ўртача чек: 70 000-100 000 сўм\nИш вақти: ҳар куни 11.00 дан охирги меҳмон кетгунча.\nБанд қилиш: +99871 235 00 15, +99890 325 57 55\nDar ресторани Тельман паркида жойлашган. 2та айвони бор: 40 кишилик ва 8 кишига мўлжалланган 6 та шийпончали айвон, ҳамда 30 ўринлик 1 та ҳудуд. Турли-туман ва ривожлантирувчи ўйинчоқларга эга болалар майдончаси ота-оналарга хотиржамликка тўла вақт ҳадя этади. Таомлар аралаш: яъни европа, япон, италия таомлари ва кабоблар. Ресторан оилавий доиралар учун. Мусиқа жонли ёки фонограммада, банкет қилсангиз рақс учун майдонча бор.\nБир кишилик ўртача чек: 90 000 сўм\nИш вақти: душанба-якшанба 12.00 дан 00.45 гача.\nБанд қилиш: +99871 237 35 45\nШаҳар марказида жойлашган ва 30 ўринли ёзги айвонга эга бар сирасига киради. Рre-party учун жуда мос. Қаймоқли соусдаги барра сёмга, товуқ ва стейкларни татиб кўриш тавсия этилади. Япон таомлари ва албатта аъло коктейлларнинг катта танлови. Асосан, суҳбатингизга халал бермайдиган фонограммали мусиқа янграйди, бу эса анча муҳим. Аммо баъзан пойтахт бенд ёки дижейлари чиқиш қилиб туришади.\nБир кишилик ўртача чек: 150000 сўм\nИш вақти: 12.00 дан 03.00 гача.\nБанд қилиш: +99871 252 78 72, +99871 252 78 73\nЭҳтимол, пойтахтдаги ягона,шаҳар марказидаги меҳмонхонанинг энг охирги 8 қаватида жойлашган айвон. Оқшомлари у ердан тунги шаҳар кўриниши ишқибозлари учун ажойиб манзара очилади.\n60 кишига мўлжалланган айвон иккига бўлинган: бир томонда юмшоқ диван ва телевизорли 8 ўринлик чодирлар, иккинчи томонда стол-стулли ўринлар.\nТаомлар: европа, турк, ўзбекча. Таомномада кабоб ва барбекюлар бор.\nБир кишилик ўртача чек: 100000 сўм\nИш вақти: 09.00 дан 24.00 гача.\nБанд қилиш: +99871 140 20 00\nСалқин анҳор соҳилида жойлашган 200 ўринли шинам ва катта айвон. Бу ресторанда романтик кечки овқатланиш ҳам, дўстлар билан терлаб турган кружкалардан муздай пиво ичиш ҳам, кейин эса қўшни жойдаги клубга ўтиш ҳам мумкин. Таомнома европа ва япон таомларидан иборат.\nБу жой хивача қўй гўшти билан машҳур.\nКўпинча ресторанда жонли мусиқа ва юлдузларнинг чиқишлари бўлиб туради. Рақс майдони ҳам бор.\nБир кишилик ўртача чек: 30000 - 60 000 сўм\nИш вақти: 18.00 дан.\nБанд қилиш: +99871 252 39 37, +99890 984 30 00\nРесторан шаҳар марказидан узоқда жойлашган, аммо бунинг яхши томони ҳам бор. У Кўкча маҳалласининг ичкарисида жойлашган. Шийпончаларга бўлинган катта майдон 250 кишига мўлжалланган. Болалар қувлашмачоқ каби фаол ўйинлар ўйнашлари мумкин бўлган ҳудуд борлиги ва боғ бўйлаб аста сайр қилиб юрган лайлак ва ўрдаклар болалар майдончаси йўқлиги ўрнини босиб кетади.\nТаомлар: кавказ (кабоблар), ўзбек, европача.\nРақс майдони йўқлиги сокин оилавий ҳордиқ чиқаришга ундайди.\nБир кишилик ўртача чек: 65 000 сўмдан бошлаб\nИш вақти: 11.00 дан 00.00 гача.\nБанд қилиш: +99871 243 16 36\nШарқона услубдаги ҳақиқатан ҳам шинам, оилавий ресторан. 40 кишилик кичик банкет ва чет эллик меҳмонларни миллий таомлардан татиб кўришга таклиф қилиш учун мос жой.\nБир кишилик ўртача чек: 85 000 сўм.\nИш вақти: 12.00 дан 00.00 гача.\nБанд қилиш: +99871 234 47 47, +99871 234 94 44\nSato ва Караван\nИккала ресторан ҳам CaravanGroup тармоғига киради. Уларни биргаликда кўрсатаётганимга қарамай, сервис сифати ва ўзбек таомларидан бошқа ҳамма нарсалар бир-биридан фарқ қилади.\nSATO - 60 ўринли айвондаги шарқона Хива устунлари, жонли иҳота қуёшдан ҳимоя ва айвон безаги бўлиб хизмат қилади.\nБир кишилик ўртача чек: 50000 сўм.\nИш вақти: 11.00 дан 03.00 гача.\nБанд қилиш: +99871 150 06 60, +99871 150 99 49\nКараван - миллий услубда безатилган ёзги ҳовли. Иккала ресторан ҳам оилавий ўтиришлар учун мос. Бу ресторанларда кўпинча пойтахт меҳмонларини учратиш мумкин, Караванда улар учун ресторанга ташриф буюрган дунё юлдузлари фотосуратлари қўйилган ҳурмат тахтаси мавжуд.\nБанд қилиш: +99871 150 75 55, +99871 150 66 06\nШаҳардаги ҳаммага маълум жой. Кафе-барнинг ёзги майдончаси катта бўлмаса ҳам, жуда сиғимли - 60 ўринли. Бу ерда сизга алоҳида таъкидласа бўладиган стейклар ва европа таомларини таклиф этадилар. Албатта коктейллар ва ичимликларнинг катта танлови мавжуд. Тушликда бизнес-ланчга келиш мумкин, кечки пайт эса бўш ўрин топиш қийин, шунинг учун олдиндан буюртма бериш маъқул.\nБир кишилик ўртача чек: 60000 сўм.\nИш вақти: 11.00 дан 24.00 гача.\nБанд қилиш: +99871 233 06 01\nНашр санаси: 24-06-2013


08 август 2020, Тошкент вақти: 20:04\nЎша вақтда уларга Туркманистон фуқаролигини қабул қилиш ёки уйларини бузиб, кўчиб кетиш таклиф этилганди. Аксарият ўзбеклар иккинчи таклифни танлади. Улар бир йилча муқаддам чегаранинг Ўзбекистон томонига ўтиб, уй-жой тиклашга киришганди. Илгари қумликлардан иборат жойда бугунги кунда каттагина қишлоқ пайдо бўлган.\nМазкур қишлоқда яшовчи Кумуш Сафарованинг таъкидлашича, ўтган йили янги кўчиб келганларга давлат томонидан бирмунча ёрдам кўрсатилган. Аммо қишлоқ аҳли учун иш ўринлари яратилмаган. Бошпана тиклаш эса кўпчиликни анча оғир иқтисодий аҳволга солиб қўйган.\n77 ёшли Хўжақул Раҳмоновнинг сўзларига қараганда, қишлоқда муаммолар етарли. Тирикчилик қилишнинг қийинлиги боис баъзилар Туркманистондан бензин олиб келиб сотишга ҳаракат қилади. Лекин уларни ҳам чегарачилар ушлаб, калтаклашмоқда, жаримага тортмоқда.\nЯнги қишлоққа Обод деб ном берилган. Қишлоқ фуқаролар йиғини раиси Мурод Раҳмоновнинг айтишича, ўтган вақт мобайнида аҳоли электр энергияси ва ичимлик сув билан таъминланган. Яқин вақтларда қишлоқни газлаштириш режалаштирилган.\nАҳоли орасида юрган гап-сўзларга қараганда, яқин орада ободликлар сафи янада кенгайиши кутиляпти. Чегараларнинг демаркация қилиниши натижасида Таллимаржоннинг чеккасида жойлашган Пушкин кўчаси Туркманистон ҳудудида қолиб кетган. Бу ерда яшайдиган аҳоли ҳам кўчирилиши мумкин.\nОбодликларнинг билдиришича, вафот этиб кетган яқинларининг кўпчилиги бугунги кунда қўшни давлатга ўтган ҳудуддаги қабристонга кўмилган. Кишилар ўзлари хоҳлаган пайтда қабрларни зиёрат қилиш имкониятидан маҳрум бўлган.


00:09 / 14.09.2016\nХитойнинг Сычуань вилоятилик эр-хотин 54 йил давомида ғорда яшаб келди ва у ердан кўчиб кетишни рад этмоқда. Бу ҳақда «Жэньминь жибао» газетаси хабар бермоқда.\n81 ёшли Лян Цзифу ва унинг 77 ёшли рафиқаси Ли Суин 54 йил аввал ғорга келиб, қўним топишади, чунки уларнинг ўзига уй сотиб олишга пули йўқ эди. Йиллар сайин ёшлар ғорда ўз ҳаётини қура бошлади, уни ётоқхона, ошхона, меҳмонхона билан жиҳозлашди ва кичик фермер хўжалигини ташкил қилишади.\nГазетанинг ёзишича, уларнинг ғордаги турмуши давомида тўрт фарзанди дунёга келади. Хитой ҳукумати уларга яхши турар-жой таклиф қилади, бироқ оиланинг ўз ғорини ташлаб кетиш нияти йўқ.\nЛян Цзифу ва Ли Суиннинг ҳолати Хитойдаги биринчи ҳодиса эмас. 2011 йилда журналистлар Гуйчжоу вилоятидаги тоғ ғорида жойлашган қишлоққа эътибор қаратди. Ғор денгиз сатҳидан 1800 метр баландликда жойлашган. Ғорда доимий тарзда 100дан ортиқ одам яшайди. Бу ерда спорт майдони, уй ҳайвонлари учун майдон бор. Аввалари мактаб ҳам бор эди.\nБироқ мамлакат ҳукумати мактабларни ёпишга буйруқ бериб, Хитой «ғор одамлари жамияти» эмаслигини айтиб ўтди. Бироқ айрим манбалар қайд этишича, Хитойда ҳозиргача 30 миллионга яқин инсон ўз қўли билан жиҳозлаган ғорларда яшайди.\nБундан ташқари, кўплаб аҳоли орасида ғор қиммат бўлмаган ва экологик тоза уй ҳисобланади. Айрим ғорлар ижарага берилади, ҳатто сотилади. Уларнинг нархи баъзан ўн минг долларгача кўтарилади.\nКун санаси: Ўзбекистонда Бутунжаҳон аҳолишунослик куни нишонланмоқда\n20:24 / 11.07.2018


ТЎҚҚИЗ ҲАЁТ —4—\n(асардаги барча воқеалар реал ҳаётдан олинган, қаҳрамонлар шахсияти ва воқеалар содир бўлган жойлар манзили ўзгартирилган) Илдизга айланган одамлар ёҳуд Икки йўл Дилшод чет элдан ўқишдан қайтиб келганида май тугаб Ёзга хам бир кун қолганди. 31 май кун шу қадар исиб кетганки, сояда хам нафас олишга қийналади киши. Осмон узра тўп тўп оқиш булутлар тўдаланиб қолган. Бу буюк димлик тез орада етиб келадиган кучли ёмғирнинг дараги эди. Катта маҳала бошидаги гузарда чойхонада хам одамлар қайнаган. Оқшом чўккан бўлса хам, хаво дим. Катта гузар ёнида уни яқин дўсти Аброрхўжа оғзи қулоғида тиржайиб кутиб турарди. Чет элдан ўқишдан қайтган дўстини қучоқ очиб кутиб олди.\n— Ахволлар қалай, биродарим? — роса терлаб бичиган экан жиққа сувли елкасини номига силаган бўлди Дилшод эса қадрдонини бу тахлит қутиб олганига рости сал ҳайрон бўлди.\n— Нима гап? Нега уйдагилар мени кутиб олишга чиқишмади? — Дилшод дўстининг кўзларида сониялик ўзгаришни пайқагандек довдираб қолганига эса янада шубҳаси ошди : — Тиничликми? Гапирсангчи?\n— Юр, уйга етиб олайдик. Бафуржа гаплашамиз. Улар катта муюлишдан Дилшоднинг қадрдон тор кўчасига бурилдилар. Дилшоднинг Ватан соғинчи— ю, яқинларини айниқса онасини кўришга бўлган илинжи бир сонияда дахшатли қўрқувга айланди. Хозир уни фақат бир нарса миясида шаклланаётган минглаб ўй ҳаёллар ва дахшатли фантазиялари хаммаси бўлмағур ваҳима бўлсачи, кўнгли бироз ором топса дея, кўзи аланг жаланг атрофга қарарди. Қадрдон уй. Нақадар чиройли ва жонажон уй. аммо айни дамда Дилшодга энг қўрқинчли уйдек туюлиб кетди. Уй чироқлари ўчиқ. хамма ёқ жим жит эди.\n— Уйдагилар қаерда? Ойи? Дада? Лола? — Аброрҳўжа секин итоатгўйлардек изига қайтиб кетганини хам Дилшод сезмади. Тўрги отасининг хужрасидан кимнингдир қора шарпаси гандираклаганча чқинлаша бошлади.\n— Дилшоджон? Қоронғуда ғира шира отасининг чеҳраси кўринди. Йигит отасининг чеҳрасида хеч қанақа мотам қиёфасини кўрмагач, бироз кўнгли хотиржам бўлди. Аммо отасининг кўзлари бироз ташвишли эканини сезмай қолмади.\n— Дада? Уйдагилар қаерда? Ойим қани? ЛОла қани? — Дилшоднинг чет элдан келган ашқал дашқалларини завқ билан хонтахта ёнига тахлар экан яккаю ёлғиз синглиси учун олган чироцли совғалар хали “сюрприз” сифатида сумкаси ичида ётарди.\n— Уч кундан бери уйда чироқ йўқ. Тармоқ симларини янгилашаябди экан. — отаси жавоб беришдан қочгандек шағам ёруғида ўғлининг кўзларидан кўзларини олиб қочди. Йигит эса турган гапки хамма гап уйда йўқларнинг ахволига қаратилди.\n— Дада. — секин шивирлади Дилшод — Ойимга бирор нима бўлдими?\n— Йўқ, болам, хаммаси яхши. Кеча ойингни Г. шахрига санаторияга юборгандим. Қон босими ошиб кетганди. Шунга уйда йўқ.\n— Лола хам ойим билан бирга кетибди да. Дилшод тағир сўради.\n— Лола? — дадаси худди бунақа исмни биринчи марта эшитаётгандек ажабланиб қаради сўнг эсанкиради ва тутилиб жавоб берди:\n— Ха у хам ойинг билан бирга кетди.\n— Унда эртага кўргани бирга борамиз. Дадаси ғамгин кўзларини олиб қочди. “Ойимни халитдан соғинибдилар. “ дея ўзича ҳаёл қилди Дилшод. Сўнг ховлида турган дадасининг машинасига қаради. Ох жонажон уй! Жонажон ҳовли! Қадрдон машина!\n— Дада, юринг хозироқ Г. га бориб келамиз! У қадар узоқ бўлмаса? ялингандек бўлди Дилшод аммо отаси унамади. “Эртага борарсан, ҳозир чарчагансан. узоқ йўлдан келдинг. Ётиб дамингни ол.” дея осонгина қутилди. Дилшод шу топда қорни очқаганини сезди. Отасини унашга қўймади. Уйда на ойиси на синглиси бор, жуда ажойиб манзара бўлди да! бу бечора неча неча умидлар билан узоқдан келсаю хатто нон хам йўқ дастурхонда!? Бу ерга нима бўлган ўзи!? Аброрхўжа хам ажалга дуч келгандек урра қочибди. Бу ерда қанақадир ғалати бир сир бор. Аммо қандай ўша сир? Осмонда чақин чақнаган бир паллада қорайиб турган булутлардан секин аста ёмғир томчилай кетди. Дилшод битта майка шортикда оёғида шиппак ховлига чиқиб олган. Қорнининг хам очлиги эсдан чиқиб кетди. Баҳорнинг сўнгги ёмғири. Ватан ёмғири\nЙигит тепага қоп қора осмонга тикилганча тиниқ ҳаводан тўйиб тўйиб нафас оларди. Ичкарида шағам липиллаб турган эди. Тўсатдан у хам ўчиб қолди. Навбатдаги момақалдироқ гулдуросида Дилшод аниқ уни кўриб қолди. Болалигида ўзи экан олҳўри дарахти. Шовуллаган куйи ёмғир калтакларига титраганча Дилшодга қараб турарди. “ Ниҳоят келибди. деди япроқ (у боягина ёмғир томчиси текканида сесканиб кетиб ёнидаги иккинчи ёпроққа ёпишганди) “Келадида\nЎз уйи бўлганидан кейин. жавоб берди иккинчи япроқ сўнгра шеригини ўзидан секин нари суриб осмонга қараб тикилди “ Бу жуда қаттол ёмғир. Шафқатсиз ёмғир. “Хозир унга хаммасини жуда жуда айтиб бергим келаябди. аммо буни унга одамларни ўзи айтиб бергани маъқул. “ Сен билан менга одамларнинг ташвиши аҳамиятсиз. Аҳир қара бир сонияда шамол учириб кетадиган бир бурда япроқ бўлсак? Улар эса олий мавжудот “ “Аммо улар қилган қилмишларни ўйласам буларни кўрмаслик учун қора тупроқ тагида илдиз бўлиб қолгим келади. “ Иккинчи япроқ индамади “ У бизни ўз қўллари билан экаётганида ёшгина бола эди. Қара қандай хушсурат ёқимой бўлиб етишибди. “ “Ха у вақтлар унинг бошида бу қадар дахшатли ишлар кутиб туришин и у хали билмасди да. “ ниҳоят гап қотди иккинчиси “ Нима деб ўйлайсан, одамлар биз каби келажакни кўра олишганида нима қилишган бўларди? Секин сўради биринчи япроқ “ Фақат икки йўл : Ёки ақлдан озишади, ёки ўша хатоларини қайта ва қайта такрорлайверишади. Одамзод хеч қачон Фоний оламда ўзгара олмайди. “ Аммо биринчи япроқ шеригини гапига қўшилмади. Аразлагандек унда юзини ўгириб олди. “Эгамиз унақа калтабин одамлардан эмас. У фикр мулоҳаза билан\nDaxshatli voqealar 153 toqqiz hayot\nДЕРАЗА - қисқа реал ҳикоя117\nЎжарлигим ва тантиқлигим сабабли 25 ёшга тўлганимда уйдан аразлаб чиқиб кетдим. Мустақил ҳаётда яшаб кўраман, дея ижарага ўзимизнинг даҳалардаги тўрт қаватли уй... SARDORNING QASOSI yoxud XAROBADAGI NEXIA 2 FASL.4-qism246\nSardor garaj darvozasidan uzoqlasharkan bu mashinada bir gap bor.U uyni oldi tarafga borarkan osha kungi daxshatli voqealar chinqiriqlar qulog'iga elas ela...


iPhone эгаларининг хавфсизлиги ҳақида Apple антиқа видео чиқарди - Terabayt.Uz\niPhone эгаларининг хавфсизлиги ҳақида Apple антиқа видео чиқарди\nApple компанияси яқиндагина ўз смартфонларининг турли имкониятларини акс эттирувчи бешта видеолавҳа эълон қилганди. Кейинроқ эса iPhone’ларнинг яна нималарга қодирлигини кўрсатувчи яна тўртта ролик тарқатди.\nЎҚИНГ: iPhone ўз эгасини муқаррар ўлимдан асраб қолди!\nКуни кеча ушбу корпорациянинг YouTube-каналида пайдо бўлган навбатдаги лавҳа эса шахсий ҳаёт ҳимоясига бағишланган. Видеолавҳанинг шиори: «Агарда махфийлик сизнинг ҳаётингиз учун аҳамиятли бўлса, у сизнинг смартфонингиз учун ҳам муҳим бўлиши даркор».\nВидеороликда кишилар ўз шахсий ҳаётини бегона кўзлардан қандай ҳимоялашлари кўрсатилган қизиқ лавҳалар бор: эшикларни ёпиш, деразаларни пардалар билан тўсиш, шивирлаб гаплашиш ва ҳоказо. Охирида эса телефон ҳам сир сақлашни билиши кераклиги таъкидланади.\nApple корпорацияси iOS тизимида ўз мижозларининг шахсий маълумотлари дахлсизлигига кўп урғу беради. Афтидан, ушбу ролик Google’нинг «жиғига тегиш» учун ишланган, зеро, унинг Android операцион тизими шахсга йўналтирилган рекламани кўрсатиш учун фойдаланувчининг шахсий маълумотларини имкон қадар кўп йиғади.\nЎҚИНГ: Google’нинг шахсга йўналтирилган рекламасини ўчириш\n#Apple #Apple iPhone #iOS #ахборот хавфсизлиги #махфийлик #смартфонлар


Саудия Арабистони ташқи ишлар вазири: Сурия мухолифатига барча зарурий қурол-аслаҳани етказиб бериш керак\n08:25 / 03.05.2016\nСуриядаги қуролланган мухолифатга барча зарурий қурол-аслаҳа, жумладан ташиб юрилувчи зенит-ракета мажмуалари етказиб бериш керак. Бундай баёнот билан Женевада журналистлар олдида Саудия Арабистони ташқи ишлар вазири Одил ал-Жубайр нутқ сўзлади.\n"Биз мухолифатга максимал даражада қирғин қуроли тақдим қилиш керак деб ҳисоблаганмиз ва бундан ҳисоблашни давом эттирамиз", деб айтди ал-Жубайр. У гап зенит-ракета мажмуалари ҳақида кетаётганини билиш мақсадида берилган саволга "Исёнчилар Сурия ҳукумати тузумига қарши курашиш учун барча зарурий қурол-аслаҳага эга бўлишлари керак, биз тутган позиция шундай", деб айтди.\nЖурналистлар Сурия мухолифатига зенит-ракета мажмуалари берилса, улар террорчилар қўлига тушиши мумкинлигига эътибор қаратишди. "Барча бундан хавотирлманмоқда, бироқ қўллаш учун олдини олувчи ва бу хавотирни минималлаштирувчи чоралар ва тартиботлар бор", деб таъкидлаб ўтди вазир.\nВазир қурол-аслаҳа етказиб берилиши Сурия бўйича музокараларнинг барбод бўлиши мумкинлигини тезлаштириши мумкин-мумкинмаслиги ҳақидаги саволга аниқ жавоб бермади. Шу билан бирга унинг фикрича, вазиятнинг бундай ривожланиши "мухолифатни кўпроқ қўллаб-қувватлашга" олиб келарди. "Агар барча имкониятлар тугаган бўлса, қандай бошқа йўл бўлиши мумкин", деб айтди вазир ва агар ўт очишни тўхтатиш тартиби иш бермаса, унда "Б режага ўтиш кераклигини" қўшимча қилди.\nАл-Жубайр шу билан бирга мухолифатга қурол-аслаҳа етказиб бериш ҳақидаги қарорни алоҳида давлатлар эмас, балки коалиция қабул қилиши кераклигини қайд қилиб ўтди.\nАл-Жубайр Саудия Арабистони мухолифатнинг барча гуруҳларига кўмак кўрсатаётганини таъкидлаб ўтди. "Биз барча гуруҳларга кўмак кўрсатмоқдамиз. Кўмак Иордания ва Туркиядаги бошқрув марказлари орқали кўрсатилмоқда", деб маълум қилди вазир.\nАл-Жубайр 2 майда АҚШ Давлат котиби Жон Керри билан учрашуви тафсилотларини ошкор қилмади. "Бизнинг суҳбат норасмий бўлди, биз фикрлар айлмашдик, мақсадга эришиш учун амалга ошириш мумкин бўлган вариантларни кўриб чиқдик. Бизнинг мақсад – Асадсиз Суриядир", деб айтди ал-Жубайр.


3-мавзу: тарбия жараёни, моҳияти, мазмуни ва тамойиллари (2 соат) режа\nТарбия назариясининг моҳияти\nТарбия жараёнининг мазмуни\nТарбия жараёнининг натижаси\nИжтимоий тарбиянинг асосий вазифалари\nТест топшириқлари : Тарбия нима\nТарбия қонуниятлари қайси жавоб вариантида тўғри кўрсатилган\n3-мавзу: ТАРБИЯ ЖАРАЁНИ, МОҲИЯТИ, МАЗМУНИ ВА ТАМОЙИЛЛАРИ\n1. Тарбия назариясининг моҳияти ва мазмуни\n2. Тарбия жараёнининг натижаси\n3. Ижтимоий тарбиянинг асосий вазифалари ва йўналишлари\n4. Тарбия тамойиллари\nТарбия назариясининг моҳияти. Тарбия назарияси педагогика фанининг муҳим таркибий қисми бўлиб, тарбиявий жараённинг мазмуни, шакл, метод, восита ва усуллари ҳамда уни ташкил этиш муаммоларини ўрганади. Ҳаётга янгича сиёсий ва иқтисодий нуқтаи назардан ёндашиш ўсиб келаётган ёш авлод тарбияси билан боғлиқ жараённи ҳам қайтадан кўриб чиқишни тақозо этмоқда.\nТарбия назарияси Шарқ мутафаккирлари ва халқ педагогикасининг тарбия борасидаги бой тажрибаларига таянади. Тарбия назарияси ўз қоидаларини асослаш учун фалсафа, социология, этика, эстетика, физиология, психология каби ларнинг маълумотларидан фойдаланади. Тарбия назарияси педагогиканинг бошқа бўлимлари: педагогиканинг умумий асослари, таълим назарияси ҳамда халқ таълими тизимини бошқариш билан узвий боғлиқ.\nТарбия жараёнининг мазмуни. Тарбия – муайян, аниқ мақсад ҳамда ижтимоий-тарихий тажриба асосида шахсни ҳар томонлама ўстириш, унинг онги, хулқ-атвори ва дунёқарашини таркиб топтириш жараёни. Бошқачароқ талқин этилганда, тарбия ёш авлодни муайян мақсад йўлида ҳар томонлама вояга етказиш, унда ижтимоий онг ва хулқ-атворни таркиб топтиришга йўналтирилган фаолият жараёнидир.\nШунингдек, тарбия мазмунини Қуръони Карим оятлари, Муҳаммад пайғамбаримиз (а.с.) Ҳадислари, миллий ва маданий қадриятлар, халқ педагогикаси, мутафаккир ва олимларнинг тарбияга оид асарлари кабилар ташкил этади.\nТурли замон ва маконда ижтимоий тарбия моҳияти турлича бўлиб, унинг мазмуни ижтимоий мақсадлардан келиб чиқиб асосланган. Тарбия ғояси турлича ифодаланган бўлсада, аммо йўналтирувчанлик хусусияти ҳамда объектига кўра якдилликни ифода этади.\nТарбия хусусида таниқли ўзбек педагоги Абдулла Авлоний шундай дейди: «Ал-ҳосил, тарбия бизлар учун ё ҳаёт, ё мамот, ё нажот - ё фалокат, ё саодат – ё фалокат масаласидур»1. Ушбу фикрлардан англаниладики, шахс тарбияси хуссий иш эмас, балки ижтимоий, миллий ишдир. Зеро, ҳар бир халқнинг тараққий этиши, давлатларнинг қудратли бўлиши авлодлар тарбиясига кўп жиҳатдан боғлиқ.\nЎзбекистон Республикаси ижтимоий-сиёсий мустақилликни қўлга киритгач, ижтимоий ҳаётнинг барча соҳаларида туб ислоҳотлар олиб борилмоқда. Ислоҳотларнинг асосий ғояси республиканинг риожланиш ва тараққиёт йўли деб эътироф этилган демократик, инсонпарвар, ҳуқуқий жамиятнинг барпо этиш учун хизмат қилади. Демократик, инсонпарвар, ҳуқуқий жамиятнинг барпо этиш вазифаси ўсиб келаётган ёш авлод зиммасига юкланади. Ўзбекистон Республикасининг «Таълим тўқрисида»ги Қонуни, «Кадрлар тайёрлаш Миллий дастури» ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президенти И.А.Каримовнинг қатор асар ва нутқлари, чунончи, «Баркамол авлод – Ўзбекистон тараққиётининг пойдевори», «Ўзбекистон XXI асрга интилмоқда» номли асарларида мустақил республикада ижтимоий тарбияни йўлга қўйиш мақсади ва вазифалари белгилаб берилган.\nТарбия - шахсни мақсадга мувофиқ такомиллаштириш учун уюштирилган педагогик жараён бўлиб, тарбияланувчининг шахсига мунтазам ва тизимли таъсир этиш имконини беради.\nТарбия жараёни ўқитувчи ва ўқувчи (тарбиячи ва тарбияланувчи)лар ўртасида ташкил этилувчи ҳамда аниқ мақсадга йўналтирилган ҳамкорлик жараёнидир. Тарбия жараёнида тарбияланувчининг онги шакллана боради, ҳис-туйғулари ривожланади, ижтимоий ҳаёт учун зарур бўлган ижтимоий алоқаларни ташкил этишга хизмат қиладиган хулқий одатлар ҳосил бўлади.\nТарбия жараёнида ўқувчиларнинг ҳаёти ва фаолиятини педагогик жиҳатдан тўғри уюштириш ғоят муҳимдир. Фаолият жараёнида ўқувчи ташқаридан келаётган тарбиявий таъсирларга нисбатан маълум муносабатда бўлади. Бу муносабат шахснинг ички эҳтиёж ва хоҳишларини ифодалайди. Психолог ва педагогларнинг тадқиқотлари шахсга ташқи омилларнинг (хоҳ салбий, хоҳ ижобий) таъсири ўқувчининг уларга муносабатига боғлиқлигини кўрсатади. Ўқувчи фаолиятини уюштиришгина эмас, балки тарбияланувчининг бу фаолиятга нисбатан турли кечинмаларни қандай англаши, баҳолаши, ҳис қилиши, улардан ўзи учун нималарни олаётганлигини билиши зарур. Зеро, тарбия ижтимоий муносабатларнинг мураккаблашиб бориши асосида кечади.\nТарбия жараёнида ўқувчининг онгигина эмас, балки ҳис-туйғуларини ҳам ўстириб бориш, унда жамиятнинг шахсга қўядиган ахлоқий талабларига мувофиқ келадиган хулқий малака ва одатларини ҳосил қилиш лозим. Бунга эришиш учун ўқувчининг онги, ҳиссиёти ва иродасига таъсир этиб борилади. Агар буларнинг бирортаси эътибордан четда қолса, мақсадга эришиш қийинлашади. Тарбия жараёнига ўқитувчи раҳбарлик қилади. У ўқувчилар фаолиятини белгилайди, уларнинг ижтимоий жараёнда иштирок этишлари учун шарт-шароит яратади.\nИжтимоий жараёнда фаол иштирок этиш орқали ўқувчиларнинг мустақиллиги, ижодий ташаббускорлиги ортиб боради. Фаолият ўқувчилар жамоаси манфаати ва истаги асосида уюштирилса, бу жараёнда ўқувчининг тенгдошлари ва ўзини ўзи англаш жараёни юзага келади. Ўқувчи ўз хулқи, хатти-ҳаракати учун жамоа олдида жавобгарликни сезишга эришгач, ижрочи эмас, балки умумий ишнинг фаол қатнашчиси бўлиб қолади.\nТарбияни самарали йўлга қўйиш учун унинг ҳаракатлантирувчи кучи, тарбия жараёнининг манбаини яхши билиш ва ҳисобга олиш муҳимдир. Бу тарбия жараёнидаги ички ва ташқи қарама-қаршиликлардан иборат.\nТарбияда ўқувчиларнинг тарбияланганлик даражасини ҳам ҳисобга олиш керак бўлади. Бу жиҳат унутилса, муайян қарама-қаршиликлар вужудга келади.\nФаолият жараёнида ҳосил бўлган малака ва одатлар ахлоқ меъёрларига риоя қилишни енгиллаштиради.\nДемак, тарбиячи ўқувчи шахсининг тез ривожланадиган даври – ўқувчилик йилларида унинг онгига турли фаолият (ўқиш, меҳнат, ижтимоий ишлар, ўйин, спорт, бадиий ҳаваскорлик) ёрдами билан махсус таъсир этиш муҳимдир. Акс ҳолда хулқ меъёрлари, ахлоқ талабларини яхши тушунмай қолиши натижасида шахс ижтимоий муносабатларда беқарор, тасодифий таъсирга берилувчан бўлиб қолиши мумкин.\nТарбия яхлит жараёнда амалга оширилиб, унинг таркибий қисмлари айни бир вақтда, фаолиятнинг бирор тури асосида намоён бўлади.\nУмумий педагогика жараёнида тарбия муҳим ўрин тутади. Шахсни шакллантириш, бошқариш, назорат характерига эга бўлиб, бу борада белгиланган вазифалар тасодифий ҳаракатлар орқали эмас, балки олдинда белгиланган ва пухта ўйланган режалар асосида ҳал этиб борилади. Тарбия жараёнида унинг мақсади, шакл ва методлари, шахснинг ўзини-ўзи тарбиялаш ва қайта тарбиялаш жиҳатлари муҳим ўрин тутади. Тарбия мазмуни ижтимоий тузум буюртмаси асосида белгиланиб, унинг амалга ошиши учун маълум шарт-шароитларнинг мавжудлиги талаб этилади. Ушбу ғоялар яхлит тарзда қуйидагича акс этади:\nҲар қандай ижтимоий жамиятда ёш авлод тарбияси муайян мақсад асосида ташкил этилади. Тарбия мақсади ижтимоий жамият тараққиёти, унинг ривожланиш йўналиши, ижтимоий муносабатлар мазмунидан келиб чиқиб белгиланади. Бугунги кунда Ўзбекистон Республикасида ташкил этилаётган тарбиянинг асосий мақсади комил шахсни тарбиялаб вояга етказишдан иборат.\nТарбия жараёнининг натижаси. Тарбиянинг натижаси юксак маънавий ва ахлоқий талабларга жавоб берувчи юқори малакали кадрларни тарбиялашдир. Бу жараён икки томонлама бўлиб, уюштириш ва раҳбарлик, шунингдек, ўқувчи шахсининг ўзи томонидан фаоллик кўрсатилишини тақозо этади. Бу жараёнда педагог етакчи рол ўйнайди. Чунки у ижтимоий тарбиянинг умумий мақсадлари моҳиятини тушунади, мақсад йўлида амалга ошириладиган вазифалар тизимидан яхши хабардор, тарбия шакл, метод ва воситаларини асосли, илмий тарзда танлаб олади ва тарбия жараёнига татбиқ этади.\nТарбия жараёнининг моҳиятини тарбияга ҳар томонлама ёндашиш билан муваффақиятли тарзда, илмитй таҳлил қилиш мумкин.\nШахс тарбиянинг натижаси сифатида шаклланадиган ижтимоий мавжудотдир.\nШахснинг кўпдан-кўп хислатлари бир-биридан ажратилган эмас, балки ўзаро мустаҳкам боғланган. Тарбия жараёнида ўқувчининг шахсияти айрим-айрим эмас, балки яхлит равишда ривожланади.\nЎқувчи ўсиб ва ривожланиб боргани сари тарбия вазифалари мураккаблашиб, чуқурлашиб, табаҳалашиб боради.\nҲар томонлама етук шахсни тарбиялаш унга изчил равишда ақлий, ғоявий-сиёсий, ахлоқий, меҳнат, эстетик, жисмоний, экологик, иқтисодий ҳамда ҳуқуқий тарбия бериш, ўқувчиларнинг онги, хулқ-атвори ва фаолиятининг бирлиги, шунингдек, тарбия жараёнини ташкил этишнинг якка, гуруҳли ва оммавий шаклларини қўшиб олиб борилишини таъминлайдиган педагогик тизимларни вужудга келтириш ва бу тизим ғояларига амал қилишни талаб этади.\nИжтимоий тарбия жараёни шахснинг ижтимоий фазилатларини шакллантириш, унинг атроф-теварак, жамитят, одамлар ҳамда ўзига нисбатан муносабатлари доирасини вужудга келтириш ва уни кенгайтиришга қаратилган. Шахс иштирок этадиган ижтимоий муносабатлар тизими қанчалик кенг, хилма-хил ва чуқур бўлса, унинг маънавий дунёси шунчалик бой бўлади.\nЎз табиатига кўра тарбия жараёни кўп омилли характерга эга. Яъни, ўқувчи шахсининг қарор топиши оила, таълим муассасаси, жамоатчилик, ижтимоий муҳит, шунингдек, вазиятлар хилма-хиллиги, бевосита ва билвосита таъсирлар остида рўй беради.\nТарбия жараёнининг натижалари одатда бир хил характерда бўлмайди. Бу нарса ўқувчиларнинг психологик (индивидуал, типологик), физиологик ва жисмоний хусусиятлари, уларнинг ҳаётий ва маънавий тажрибаси, шахсий позициясига боғлиқ.\nТарбия жараёни, одатда, ўзини-ўзи тарбиялаш, ўзини-ўзи қайта тарбиялаш, ўқувчинингш атроф-муҳитдаги у ёки бу ҳодисалар билан салбий алоқаси натижасида вужудга келадиган муносабатлар ва уларнинг хусусиятларини бартараф этиш билан олиб борилади.\nЎзини ўзи тарбиялаш шахсни ўзида ижтимоий қадрга эга бўлган фазилатларни ҳосил қилиш ва такомиллаштиришга ҳамда салбий хислатларни бартараф этишга қаратилган ички фаолият сифатида таърифланади.\nЎзини-ўзи қайта тарбиялаш шахснинг ўзидаги салбий одатлар, характеридаги зарарли сифатларни йўқотиш, уларни бартараф этишга қаратилган ички фаолияти жараёнидир. Ўқувчи хулқидаги «оғиш»лар оиладаги носоғлом муҳит, ота-онанинг тарбияда йўл қўйган хатолари, ўқитувчи фаолиятидаги камчиликлар асосида вужудга келади. Қайта тарбиялаш жараёнида салбий хулқни ҳосил қилган сабаб, шароит ўзгартирилади, қайта тарбиялашда касб-ҳунар коллеж ва шахснинг шахсий таъсирини оила, шу жумладан, ота-она ҳам маъқуллаши лозим.\nДемак, қайта тарбиялаш ўқувчининг ўзигагина эмас, балки унинг ота-онасига ҳам қаратилиши лозим.\nИжтимоий тарбиянинг асосий вазифалари. Ижтимоий тарбияни ташкил этиш жараёнида бир қатор вазифалар ҳал этилади. Ушбу вазифалар ижтимоий тарбия мақсадидан келиб чиқиб белгиланади. Мустақил Ўзбекистон Республикасида айни вақтда ёш авлодни тарбиялаб вояга етказиш жараёнида қуйидаги вазифаларни ҳал этиш муҳим аҳамият касб этмоқда:\nа) ёшларни ижтимоий ҳаётга тайёрлаш, уларда кенг дунёқарашни таркиб топтириш, ўз шахсий турмушига мақсадли ёндашув, режа ва амал бирлиги ҳиссини уйғотиш;\nб) ўқувчиларни миллий ва умуминсоний қадриятлар моҳиятидан огоҳ этиш, чуқур билим ва тафаккурга эга ёшларни тарбиялаш, уларнинг онгини бойитиш;\nв) умуминсоний ахлоқ меъёрлари (одамийлик, камтарлик, ўзаро ёрдам, меҳр-муҳаббат, мурувват, алодатни ёқлаш, инсонпарварлик, ахлоқсизликка нисбатан нафрат ва ҳоказолар)нинг моҳиятини англаш, ўқувчиларда муомала одоби, юксак маданиятни қарор топтиришга эришиш;\nг) ўқувчиларда ҳуқуқий ва ахлоқий меъёрларга ҳурмат руҳида ёндашиш ҳисси ва фуқаролик туйғуси, ижтимоий бурчга масъулликни қарор топтириш;\nд) табиатни муҳофаза қилиш, экологик мувозанатни юзага келтириш борасидаги масъулиятни таркиб топтириш;\nж) ватанпарварлик ва байналминаллик туйғусини шакллантириш, ўзга миллат ва халқларни ҳурмат қилиш, уларнинг ҳуқуқ ва бурчларини камситмаслик туйғусини қарор топтириш;\nз) мустақил давлат – Ўзбекистон Республикасининг ички ва ташқи сиёсатига тўғри ва холисона баҳо беришга ўрганиш;\nи) инсонни олий қадрият сифатида қадрлаш, унинг шаъни, ор-номуси, қадр-қиммати, ҳуқуқ ва бурчларини ҳурмат қилишга ўргатиш ва бошқалар.\nЎзбекистон Республикасида олиб борилаётган ижтимоий тарбиянинг умумий вазифалари ана шулардан иборат.\nШу билан бирга ижтимоий тарбия йўналишлари – ахлоқий, ақлий, жисмоний, экологик, иқтисодий, ҳуқуқий ва сиёсий тарбиянинг хусусий мақсадидан келиб чиққан ҳолда бир қатор вазифалар амалга оширилади. Чунончи,\n1) ахлоқий тарбияни ташкил этиш жараёнида – ўқувчиларни ижтимоий-ахлоқий меъёрлар мазмунидан хабардор этиш, уларга ахлоқий меъёрларнинг ижтимоий ҳаётдаги аҳамиятини тушунтириш, уларда ижтимоий-ахлоқий меъёрлар (талаб ва таъқиқлар)га нисбатан ҳурмат ҳиссини қарор топтириш асосида ахлоқий онг ва маданиятни шакллантириш;\n2) ақлий тарбияни йўлга қўйиш чоғида – ўқувчиларни илм-фан, техника ва технология борасида қўлга киритилаётган ютуқлар, янгилик ва кашфиётлардан бохабар этиш, уларга ижтимоий ва табиий фанлар асослари хусусидаги билимларни бериш тарзида тафаккурни шакллантириш, дунёқарашини ривожлантириш;\n3) жисмоний тарбияни ташкил этиш жараёнида – ўқувчиларни ўз соғлиқларини сақлаш ва мустаҳкамлаш, организмни чиниқтириш, жисмоний жиҳатдан тўғри ривожланиши ҳамда унинг ишчанлик қобилиятини ошириш борасида ғамхўрлик қилиш туйғусини юзага келтириш, уларда янги ҳаракат тўрлари борасида кўникма ва малакаларни ҳосил қилиш, уларни махсус билимлар билан қуроллантириш, ўқувчиларнинг ёши, жинсига мувофиқ келадиган (куч, тезкорлик, чаққонлик, чидамлилик, сабот, меҳнат, чидам, ирода ва характерни қарор топтириш) асосий ҳаракат сифатларини ривожлантириш, уларда шахсий гигиенани сақлашга нисбатан онгли муносабатларни тарбиялаш;\n4) эстетик тарбияни олиб бориш жараёнида – ўқувчиларда эстетик ҳис-туйғу, эстетик дидни тарбиялаш, уларнинг ижодий қобилиятлари, эстетик эҳтиёжлари ва гўзалликни севиш, гўзалликка интилиш туйғуларини ривожлантириш, эстетик маданиятни шакллантириш;\n5) экологик тарбияни олиб бориш чоғида – ўқувчиларга экологик билимлар бериш асосида шахс, жамият ва табиат бирлиги ҳамда алоқадорлигини ўқувчиларга тушунтириш, уларда экотизимнинг инсон, инсоният, жамият тараққиётидаги муҳим ўрни ва моҳияти борасидаги тушунчаларни қарор топтириш, табиатга нисбатан эҳтиёткорона ва масъулият билан муносабатда бўлиш, табиатни асраш тўғрисида ғамхўрлик қилиш каби туйғуларни қарор топтириш, шунингдек, экологик маданиятни шакллантириш;\n6) иқтисодий тарбияни ташкил этиш жараёнида – ўқувчиларга иқтисодий билимларни бериш асосида мамалакат иқтисодий барқарорлигини таъминлаш, бозор инфраструктураси қоидаларига амал қилиш, ички бозорни тўлдириш, кичик ва ўрта бизнесни яратиш борасидаги фаолият жараёнида иштирок этиш кўникма ва малакаларини ҳосил қилиш, инсон меҳнати билан бунёд қилинган моддий бойликларни асраш, уларни кўпайтириш борасида қайғуриш туйғуларини қарор топтириш, иқтисодий маданиятни шакллантириш;\n7) ҳуқуқий тарбияни ташкил этиш жараёнида ўқувчиларга давлат Конституцияси, давлат ҳақидаги таълимот, фуқаролик, оила, меҳнат, хўжалик, маъмурий нафақа, суд ишларини юритиш ва бошқариш ҳуқуқларининг маъносини тушунтириш, улар огига ижтимоий-ҳуқуқий меъёрларнинг шахс ва жамият ҳаётидаги аҳамияти ҳақидаги тушунчаларни сингдириш, ҳуқуқий муносабатлар моҳияти юзасидан тасаввурга эга бўлишларини таъминлаш, уларда ҳуқуқий онг, шунингдек, ҳуқуқий фаолиятни ташкил этиш борасидаги кўникма ва малакаларни ҳосил қилиш, ҳуқуқий маданиятни шаклллантириш;\n8) ғоявий-сиёсий тарбияни ташкил этиш жараёнида – ўқувчиларга сиёсий билимларни бериш, Ўзбекистон Республикаси Конституцияси, фуқаролик жамияти асослари, миллий давлат тузилиши, давлат органлари фаолияти, шунингдек, Ўзбекистон Республикасининг ички ва ташқи сиёсати мазмунини ўрганишни таъминлаш асосида ўқувчиларда сиёсий фаолият кўникма ва малакаларини таркиб топтириш, сиёсий маданиятни шакллантириш ва ҳоказолар.\nТарбия тамойиллари. Тарбия мазмунида олдинга қўйилган мақсад ва вазифаларга мувофиқ ўқувчилар томонидан ўзлаштирилиши лозим бўлган билим, кўникма ва малакалар, шахс хулқ-атвори ҳамда сифатлари моҳияти акс этади. Тарбия мазмуни шахснинг шаклланишига қўйилувчи ижтимоий талаблар моҳиятидан иборат бўлиб, ижтимоий-иқтисодий тараққиёт, кишилик муносабатлари моҳияти ва даражаси, шунингдек, жамият мафкураси ғоялари асосда белгиланади. Замонавий тарбия мазмунида қуйидаги тамойиллар ётади:\nТарбия мақсадининг аниқлиги. Ўзбекистон Республикаси ижтимоий-сиёсий мустақиллигининг дастлабки йилларидаёқ республикада, амалга оширилиши кўзда тутилаётган тарбия мақсади аниқ белгилаб олинди. Ўзбекистон Республикасининг «Таълим тўқрисида»ги Қонуни ҳамда «Кадрлар тайёрлаш Миллий дастури» ғояларига кўра ижтимоий тарбиянинг асосий мақсади – эркин, ижодкор, мустақил фикр эгаси бўлган комил инсон ва малакали мутахассисни тарбиялаб вояга етказишдан иборат. Ушбу мақсадга эришиш йўлидаги асосий вазифа - бу шахсда умумий маданият унсурлари, яъни, шахснинг ақлий, ахлоқий, жисмоний, эстетик, иқтисодий, экологик, ҳуқуқий, сиёсий ҳамда меҳнат маданиятини тарбиялашдан иборат.\nЎқувчилар ва катталарнинг биргаликдаги фаолияти. Ўқитувчиларнинг ўқувчилар билан маънавий маданиятини шакллантиришнинг энг яхши намунасини излаш, шу асосида тарбиячи ишининг ҳаётий меъёр ва қадриятларини аниқлаш ўқувчининг тарбия жараёнидаги фаоллигини таъминлашга олиб келади. Дунёқараши ҳали тўла-тўкис шаклланмаган ўқувчилар учун катталарнинг ҳаётий тажрибалари, уларнинг шахсий намуналари тарбиявий таъсир кучига эга.\nЎзини-ўзи англаш. Тарбия инсонда эътиқод, демократик қарашлар ва ҳаётий позициянинг шаклланишига олиб келади. Тарбия мазмунининг энг муҳим унсурларидан бири – бу инсоннинг ҳаётий ўзини-ўзи англаши, унинг ўз шахсий ҳаёти ва фаолиятининг субъекти сифатида эътироф этилиши билан тавсифланади. Инсон камолотида фуқаролик, касбий ва ахлоқий ўзини-ўзи англаш жиҳатлари муҳим аҳамиятга эгадир.\nТарбиянинг шахсга йўналтирилганлиги. Мазкур ғоя таълим муассасаси амалиётининг марказий нуқтасида тарбиявий ишлар дастури, тадбирлар, уларнинг шакл, метод ва воситалари эмас. Балки, ўқувчи турганлигини англатишга хизмат қилади. Тарбия жараёнида унинг шахсий хусусиятлари, қизиқишлари, ўзига хос характери, ўз қадр-қимматини англаш туйғулари ривожлантирилиб борилиши зарур.\nИхтиёрийлик. Тарбияланувчиларнинг ирода эркинлигисиз тарбия ғоялари моҳиятини қарор топтириш мумкин эмас. Тарбия жараёни, агар у оқилона ташкил этилса, бир вақтнинг ўзида ҳам ўқувчи, ҳам ўқитувчи маънавиятининг бойитилишига хизмат қилади. Агар тарбиячи ўқувчининг қизиқиши, фаолияти, ўртоқлик ва фуқаролик бурчини англаш, мустақилликка интилиш туйғуларини кўра ва англай олсагина унинг иродали эканлиги аён бўлади. Тарбияланувчининг иродали бўлиши таъминланган шароитда унинг шахсига таъсир кўрсатишга йўналтирилган фаолият жараёнида самарага эришилади.\nЖамоа йўналиши. Тарбиявий ишлар мазмунида жамоага нисбатан ижобий муносабатни қарор топтириш ётади. Жамоа ёрдамида шахсни ҳар томонлама камолоти, унинг дунёни англаш, уни тўлақонли талқин этиш, инсонпарварлик ва ўзаро ҳамкорлик туйғуларини юзага келиши ва ривожланиб бориши каби ҳолат амалга оширилади.\nЗамонавий педагогик жараёнда тарбияланувчига: инсон ақлий, эстетик, ахлоқий, жисмоний, сиёсий-ғоявий, иқтисодий, экологик ҳамда диний тарбия олиши лозимлигини уқтиришининг ўзигина кам самара беради. Ўқувчи учун юқорида қайд этилган тарбия йўналишларининг нима учун кераклиги, уларнинг инсонга нима бера олиши каби масалалар қизиқарлидир. Ривожланган хорижий мамлакатлар тарбия тизимида муаммонинг мана шу жиҳати биринчи ўринга қўйилмоқда. Юқорида қайд этилган ғоялар тўғри ташкил этилган педагогик жараёнда – етук фуқаро, малакали мутахассис ҳамда баркамол оила соҳибини тарбиялаб вояга етказиш учун хизмат қилиши лозим.\nЗамонавий тарбия мазмуни ва уларда илгари сурилган ғоялар яхлит тарзда қуйидаги кўринишга эга бўлади:\nТарбия қонуниятлари. Ижтимоий тарбия мақсади ҳамда вазифаларини амалга ошириш учун тарбия жараёнининг ўзига хос қонуниятларини англаб олиш муҳим аҳамиятга эга.\nШунингдек, уларга қуйидагиларни киритиш мумкин: тарбиянинг маълум мақсадга қаратилганлиги, тарбиянинг инсонпарварлиги ва демократик тамойили, тарбиянинг ҳаёт билан, меҳнат билан боғлиқлик тамойили, тарбияда миллий-маданий ва умуминсоний қадриятларнинг устиворлиги тамойили, тарбияда ўқувчиларнинг ёш ва шахсий хусусиятларини ҳисобга олиш тамойили, изчиллик, тизимлилик, тарбиявий таъсирларнинг бирлиги ва узлуксизлиги тамойили ва бошқалар.\nТарбия жараёни ўзига хос хусусиятларга эга. Унинг энг муҳим хусусияти аниқ мақсадга йўналтирилганлигидир.\nЗамонавий талқинда тарбия жараёни ўқитувчи ва ўқувчилар ўртасидаги муайян мақсадга эришишга қаратилган самарали ҳамкорлик демакдир. Зеро, тарбия жараёнида ўқитувчи ва ўқувчиларнинг биргаликдаги фаолиятлари ташкил этилади, бошқарилади ва назорат қилинади. Ягона мақсадга эришиш йўли замонавий тарбия жараёнининг мақсадини тавсифлайди.\nТарбия жараёни кўп қиррали жараён бўлиб, унда тарбия моҳиятини ёритишга хизмат қилувчи ички ва ташкил (субъектив ва объектив) омиллар кўзга ташланади. Субъектив омиллар шахснинг ичики эҳтиёжлари, қизиқишлари, ҳаётий муносабатлари мазмунини англашга ёрдам берса, объектив омиллар шахснинг ҳаёт кечириши, шаклланиши, ҳаётий муаммоларни ижобий ҳал этиш учун шароит яратади. Тарбия фаолиятининг мазмуни, йўналиши ва шакли обектив шароитлар билан қанчалик мутаносиб келса, шахсни шакллантириш борасида шундай муваффақиятга эришилади. Тарбия жараёнининг ташкил этилиши ва бошқарилишида нафақат ўқитувчи фаолияти, балки ўқувчининг ёш ва психологик шахсий хусусиятлари, ўй-фикрлари, ҳаётий қарашлари ҳами муҳим ўрин тутади.\nТарбия жараёнининг яна бир хусусияти унинг узоқ муддат давом этишидир. Тарбия натижалари тез суръатда ёки яққол кўзга ташланмайди. Ўзида инсоний сифатларни намоён эта олган шахсни тарбиялаб вояга етказишда узоқ муддатли давр талаб этилади. Шахснинг муайян вақтнинг ўзида, турли-туман қарашлар мавжуд шароитда ҳаракат қилиши тарбия жараёнини мураккаблаштиради. Таълим муассасаларида олиб борилаётган тарбия шахс онги, дунёқарашини шакллантиришда муҳим ўрин тутади. Бинобарин, ёшлик йилларида инсоннинг асаб тизими юқори даражада таъсирчан ҳамда беқарор бўлади. Шу боис тарбия муваффақияти айни ўқувчилик йилларида шахсга тўғри тарбия бериш лозимлигини талаб этади.\nТарбия жараёнининг яна бир хусусияти унинг узлуксизлиги саналади. Таълим муассасасида олиб борилаётган тарбия жараёни бу – ўқитувчи ва ўқувчиларнинг биргаликдаги узлуксиз, тизимли ҳаракатлари жараёнидир. Ўқувчиларда ижобий сифатларни қарор топтиришда ягона мақсад сари йўналтирилган, бир-бирини тўлдирувчи, бойитиб борувчи, такомиллаштирувчи фаолият алоҳида аҳамият касб этади. Шу боис оила, таълим муассасалари, жамоатчилик ҳамкорлигида ташкил этилаётган тарбиявий тадбирларнинг узлуксиз ўтказилишига эришиш мақсадга мувофиқдир.\nЎқувчини тарбиялашда касб-ҳунар коллеж етакчи ўрин эгалласа ҳам, ўқувчиларга узлуксиз тарбиявий таъсир ўтказа олмайди, чунки, ўқувчилар маълум муддатгина таълим муассасасида, ўқитувчининг тарбиявий таъсири остида бўлиб, қолган вақтининг асосий қисмини оилада, кўчада, жамоат орасида ўтказадилар. Кузги, қишки, баҳорги ва айниқса, ёзги таътиллар даврида ўқувчилар таълим муассасаси ўқитувчиси таъсиридан четда қоладилар. Демак, таълим муассасасида ўқувчиларни тарбиялаш вақт жиҳатидан чегараланган бўлиб, синфдан ва касб-ҳунар коллеждан ташқарида амалга ошириладиган тарбиявий ишлардан ҳоли вақтда улар ўқитувчи ёки тарбиячининг таъсири ҳамда назоратида узоқлашадилар.\nЎқувчиларга нисбатан таълим муассасасининг таъсирини сусайтирмаслик мақсадида синфдан, касб-ҳунар коллеждан ташқарида ва таътил даврида ҳам тарбиявий ишларни ташкил этишга алоҳида эътибор берилади. Ана шу мақсадда бир қатор тарбиявий ишлар олиб борилади.\nАйни вақтида, республикада, ўқувчиларнинг таълим муассасаларидан узоқлаштирмаслик мақсадида қўшимча таълим муассасалари фаолият олиб бормоқда. Қўшимча таълим муассасаларида ўқувчилар хусусий фанлар ҳамда хорижий тилларни мукаммал ўзлаштиришлари, техник ва бадиий йўналишлар бўйича билим олишлари, амалий фаолият кўникма ва малакаларига эга бўлишлари мумкин. Қўшимча таълим муассасаларида ташкил этилаётган турли йўналиш ва мавзулардаги учравшувлар, кўргазмалар, кўриклар, суҳбатлар ўқувчиларнинг тафаккурини бойитишда, уларда мустаҳкам характер ва иродани таркиб топтиришда муҳим ўрин тутмоқда.\nТарбия жараёнининг яна бир хусусияти – бу унинг яхлит ҳолда тизимли ташкил этилишидир. Яхлитлик шундан иборатки, тарбия жараёнининг мақсади, мазмуни ва методларини бирлиги шахсни шакллантириш ғоясини амалга ошириш учун хизмат қилади. Бизга маълумки. Шахс маънавий-ахлоқий сифатларни навбатма-навбат эмас, балки яхлит тарзда ўзлаштира боради, шу боис педагогик таъсир ҳам яхлитлик, тизимлилик характерига эга бўлиши лозим.\nТарбия жараёнининг яхлитлик, тизимлилик хусусияти бир қатор муҳим педагогик талабларга амал қилиш, ўқитувчи ва ўқувчилар ўртасидаги ҳамкорликни қарор топтиришни талаб этади.\nТарбиянинг яна бир хусусияти шундан иборатки, бу жараён икки томонлама алоқа хусусиятига эга бўлиб, унда ўқувчининг ўзи ҳам фаол иштирок этади.\nИкки томонлама алоқа икки йўналишда, яъни, ўқитувчининг ўқувчига кўрсатадиган таъсири (тўғри алоқа) ҳамда ўқувчининг ўқитувчига нисбатан муносабати (тескари алоқа) тарзида ташкил этилади.\nТарбиянинг педагогик технология назарияси ғоясига мувофиқ, эндиликда ўқувчи тарбия жараёнининг объектигина бўлиб қолмасдан, субъекти сифатида ҳам фаолият кўрсатади. Шунинг учун ўқитувчи ўқувчининг ички имкониятлари, унга нисбатан бўлаётган ташқи таъсирлар ва ахборот манбаларини инобатга олиши зарур. Агарда мазкур талаб унутилса, шахсни тарбиялаш қийинлашади ёки барча уринишлр самарасиз якун топади. Мана шундан тарбия жараёнининг яна бир хусусияти – тарбияда қарама-қаршиликнинг мавжудлиги келиб чиқади. Ушбу қарам-қаршиликлар ўқувчиларга ўз тушунчаларига мувофиқ пайдо бўлган дастлабки сифатлар ўртасида ёки ўқувчиларга қўйиладиган талаблар билан уларни бажариш имкониятлари ўртасидаги зиддиятларнинг келиб чиқиши учун замин яратади.\nУндан ташқари бу қарама-қаршиликлар кўпинча ўқувчининг онги билан хулқи бир-бирига мувофиқ бўлмаслигидан, ўқитувчи ва тарбиячиларнинг ўқувчилар ёш, психологик, физиологик хусусиятлари (феъл-атвори, характери, қизиқишлари, жисмоний, руҳий ҳамда физиологик жиҳатдан соғломлиги)ни яхши билмасликлари оқибатида келиб чиқади.\nДемак, тарбия жараёни ўзида қуйидаги хусусиятларни намоён этади:\nЮқорида баён этилган фикр-мулоҳазаларга таянган ҳолда мавзуга қуйидгича хулоса қилиш мумкин:\nТарбия муайян, аниқ мақсад ҳамда ижтимоий-тарихий тажриба асосида шахсни ҳар томонлама ўстириш, унинг онги, хулқ-атвори ва дунёқарашини таркиб топтириш жараёни бўлиб, ҳар қандай тузум ва замонда ижтимоий муносабатлар мазмунини аниқлаш, уларни ташкил этиш асоси бўлиб келган.\nЁш авлод тарбияси турли макон ва замонда муайян мақсад асосида ташкил этилади. Ижтимоий тарбияни йўлга қўйиш жараёнида бир қатор вазифалар ҳал этилади. Тарбиянинг мақсад ва вазифалари ижтимоий тузум моҳияти, тараққиёт даражаси, ижтимоий муносабатлар мазмуни, шунингдек, жамият фуқароларининг дунёқараши, интилишлари, орзу-ниятлари асосида белгиланади.\nТарбия жараёнининг хусусиятларини чуқур англаш ва уларни инобатга олган ҳолда тарбияни ташкил этиш олдинга қўйилган мақсадга эришиш, шунингдек, бу борадаги вазифаларни ижобий ҳал этиш имконини беради.\nТарбия назарияси, тарбия мазмуни, тарбия жараёни, шахс, феъл-атвор, характер, қизиқиш, жисмоний, руҳий ҳамда физиологик жиҳат, тамойил, қонуният, ёш авлод\nТарбия жараёнининг моҳиятини қисқача тавсифланг.\nТарбия мақсади нимадан иборат?\nТарбия жараёнининг ўзига хос хусусиятлари нималардан иборат?\nТарбия жараёнида қандай вазифалар ҳал этилади?\nа) шахсга касбий билимлар бериш жараёни;\nв) ўқитувчи ва ўқувчи ўртасидаги муносабат жараёни;\nс) шахснинг муайян мақсад асосида ижтимоий ҳаётга тайёрловчи, тарихий-ижтимоий тажрибага суянган ҳолда олиб борилувчи фаолият жараёни;\nд) ўқувчи тарбиясига нисбатан технологик ёндашувни ифода этувчи қараш;\ne) барча жавоблар тўғри.\nТарбия қонуниятлари қайси жавоб вариантида тўғри кўрсатилган?\nа) диалектик жараён;\nв) кўп қиррали, узоқ муддатли, узлуксиз, яхлит тизимли, икки томонлама алоқа, қарама-қаршиликлардан иборат жараён;\nс) динамик жараён;\nд) технологик жараён;\ne) ижтимоий муносабатлар жараёни.\nЎзбекистон Республикасининг Конституцияси. – Т.: Ўзбекистон, 2005 йил.\nЎзбекистон Республикасининг “Бола ҳуқуқлари кафолатлари тўғрисида”ги Қонуни. 2009 йил.\nКаримов И.А. Баркамол авлод – Ўзбекистон тараққиётининг пойдевори. – Тошкент, Шарқ нашриёт-матбаа концерни, 1997.\nКаримов И.А. Юксак маънавият – енгилмас куч. Тошкент, Маънавият, 2009. – 176 б.\nКаримов И.А. Асосий вазифамиз – ватанимиз тараққиёти ва халқимиз фаровонлигини янада юксалтиришдир. – Т.: Ўзбекистон, 2010. – 80 б.\nКаримов И.А. Барча режа ва дастурлдаримиз ватанимиз тараққиётини юксалтириш, халқимиз фаровонлигини оширишга хизмат қилади: 2010 йилда мамлакатимизни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш якунлари ва 2011 йилга мўлжалланган энг муҳим устувор йўналишларга бағишланган ЎзР Вазирлар Маҳкамасининг мажлисидаги маъруза, 2011 йил, 21 январь. – Т.: Ўзбекистон, 2011. – 48 б.\nАбу Наср Форобий . Фозил одамлар шаҳри. – Тошкент, Халқ мероси нашриёти, 1993.\nАбдукудусов О., Рашидов Ҳ. Касб-ҳунар педагогикаси. Ўқув-услубий қўлланма. – Т.: ЎМКҲТТКМО ва УҚТ, 2008. – 240 б.\nМавлонова Р., Тўраева О., Ҳолиқбердиев К. Педагогика. Касб-ҳунар коллежлари талабалари учун дарслик. – Т.: Ўқитувчи, 2008. – 382 б.\n1 Авлоний, Абдулла. Туркий гулистон ёҳуд ахлоқ. – Тошкент, Ўқитувчи, 1992.\nКаталог: umk -> Kasbiy%20pedagogika -> 1 %D0%A3%D0%BC%D1%83%D0%BC.%D0%BF%D0%B5%D0%B4%20%202011 -> 13.%20%D0%BC%D0%B0%D1%8A%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B0%20%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BD%D0%B8%20%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%91%D0%98%D0%AF%20%D1%83%D0%BC%D1%83%D0%BC%D0%B8%D0%B9\n13.%20%D0%BC%D0%B0%D1%8A%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B0%20%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BD%D0%B8%20%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%91%D0%98%D0%AF%20%D1%83%D0%BC%D1%83%D0%BC%D0%B8%D0%B9 -> 13-Мавзу: Касб-ҳунар коллежлари тарбиявий тадбирларни ташкил этиш\n13.%20%D0%BC%D0%B0%D1%8A%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B0%20%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BD%D0%B8%20%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%91%D0%98%D0%AF%20%D1%83%D0%BC%D1%83%D0%BC%D0%B8%D0%B9 -> 13-мавзу: тарбиявий тадбирларни ташкил этиш шакллари (2 соат) режа


Хитойда ишончни оқламаган терма жамоа аъзолари Қозоғистон сафари олдидан Рио совриндорларига алмаштирилди » Зарафшон шаҳри ҳокимлиги расмий веб-сайти\nАСОСИЙ » Спорт » Хитойда ишончни оқламаган терма жамоа аъзолари Қозоғистон сафари олдидан Рио совриндорларига алмаштирилди\nХитойда ишончни оқламаган терма жамоа аъзолари Қозоғистон сафари олдидан Рио совриндорларига алмаштирилди\n17-02-2017, 17:31 admin 1 129 0\nЎзбекистон терма жамоаси (Uzbek Tigers) Бутунжаҳон бокс серияси (WSB)нинг 2-турини 18 февраль куни Қозоғистонда Astana Arlans клубига қарши ўтказади. Беллашувлар Қозоғистоннинг Толдиқўрғон шаҳрида бўлиб ўтади.\nШу ой бошида турнирнинг 1-турини Хитойда China Dragons жамоасига қарши ўтказган Uzbek Tigers 2:3 ҳисобида ютқазганди. Мироншоҳ Ибрагимов (-49 кг), Абдулҳай Шораҳматов (-56 кг) ўз жангларида ғалаба қозонган, Элнур Абдураимов (-64) жароҳат туфайли рингга чиқмаган, унга техник мағлубият ёзилган, Улуғбек Ҳақбердиев (-75 кг) ва Бобурбек Йўлдошев (-91 кг) ўз жангларида мағлуб бўлган.\nЎзбекистон бокс федерацияси матбуот хизмати Қозоғистонга йўл олаётган спортчилар номини маълум қилган. Таркиб Хитойдагидан бутунлай ўзгартирилган ҳамда Рио—2016 Олимпиадасида Ўзбекистон шарафини ҳимоя қилган боксчилардан 4 нафари танлаб олинган.\nОлимпиадада кумуш медаллар совриндорлари бўлган Шаҳрам Ғиёсов ва Бектемир Мелиқўзиев мос равишда -69 ва -81 килограмм вазн тоифаларида рингга чиқади. Бронза соҳиби Мурод Аҳмадалиев -60 килограммда ўз омадини синаб кўрса, Рио—2016 да Ўзбекистон байроғини кўтариб чиққан Баҳодир Жалолов +91 килограмм вазн жанг қилади. Шунингдек, -52 вазнда Аброр Қодиров иштирок этади.\nМаълумот учун, 17 февраль куни боксчиларни тарозига тортиш маросими бўлиб ўтади. 18 февраль куни беллашувлар бўлиб ўтади.\nМаълумот учун, Astana Arlans турнирнинг 1-турида Россиянинг Boxing Team жамоасини енгганди.\nЎзбекистон вакилларининг рақиблари маълум бўлган:\n52 кг Олжас Саттибаев - Аброржон Қодиров\n60 кг Закир Сафиуллин - Муроджон Аҳмадалиев\n69 кг Асланбек Шимбергенов - Шаҳрам Ғиёсов\n81 кг Нурдаулет Жарманов - Бектемир Мелиқўзиев\n+91 кг Камшибек Кункабаев - Баҳодир Жалолов.\n29-12-2016, 14:04 Спорт\nОгоҳликка даъват этилди\n29-12-2016, 13:52 Сиёсат


Тошкентда бепул ҳуқуқий маслаҳат бериш маркази очилди\nФото: Inside Housing\nТошкентнинг Чилонзор туманидаги “Яккабоғ” маҳалла фуқаролари йиғини ҳузурида аҳолига бепул юридик маслаҳат бериш ҳуқуқий маркази очилди. Бу ҳақда Ўзбекистон Бош прокуратураси матбуот хизмати маълум қилди.\nМарказ фуқароларга, биринчи навбатда аҳолининг заиф қатламлари вакилларига бепул ҳуқуқий ёрдам олишда, фуқароларнинг ўз ҳуқуқларидан хабардорликлари даражасини оширишда кўмак кўрсатади. Марказ вазифаларига янги қабул қилинган қонунларни аҳолига етказиш, амалдаги меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатлар ва уларни амалиётда қўллашни тушунтириш, маҳалла фуқаролари йиғинларига амалий масалаларни ҳал қилишда ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш киради.\nМарказ, шунингдек, фуқаролик-ҳуқуқий масалалар, оилавий, меҳнат ва бошқа ҳуқуқий муносабатлар бўйича муаммоларга эга фуқароларга бепул ҳуқуқий ёрдам кўрсатади.\nҲуқуқий ёрдам кўрсатиш ҳуқуқшунослар томондан амалга оширилади. Улар, шунингдек, фуқароларга ҳуқуқий мазмундаги ҳужжатларни тузишда кўмак кўрсатишади.\nМарказ Бош прокуратура ва Европада хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилотининг Ўзбекистондаги лойиҳалари координатори билан биргаликда амалга оширилаётган “Прокуратура идоралари фаолияти очиқлигини такомиллаштириш ва жамоатчиликнинг ахборотга эга бўлишлигини кенгайтириш йўли билан жамиятда ҳуқуқий маданиятни ошириш” лойиҳаси доирасида ташкил этилди.