Оддий инсоний туйғудан… озон қатламига қадар - Behzod Fazliddin\nБаҳс Жамият ва маънавият Жараён Ижод ва эътиқод Моҳият Фан ва ҳаёт\nМарт 23, 2019 Sayt muallifi\t0 изоҳлар\nЁзувчи ва филолог олим Хуршид ДЎСТМУҲАММАД билан суҳбат\n– Президент Шавкат Мирзиёевнинг Фанлар академияси аъзолари, етакчи фан намояндалари билан учрашувида миллий академиямиз фаолияти билан боғлиқ ютуқлар қатори бир талай камчиликлар ҳам тилга олинди. Бутун дунёда академиялар фан соҳасида ҳукуматга маслаҳатчи, муҳим илмий изланишларга йўлбошчи, жамиятда фанни оммалаштириш, фуқаролар дунёқарашини ўстиришга масъул саналади. Академия аъзоларидан, илғор зиёлилар ўлароқ, жамиятда ўзига яраша мавқеи, айтар сўзи бўлиши ҳам талаб қилинади. Фан ва таълим соҳасидаги муаммоларни баралла айтиш, уларга жамоатчилик эътиборини қаратиш ҳам академиянинг бурчи, менимча. Шу нуқтаи назардан, бугунги академиямизнинг фан соҳасидаги ҳукумат сиёсатида қанчалик ўрни бор? Бу ташкилот ўз номига чиндан-да муносибми? Нега кўп академикларимизни эл танимайди, уларни матбуот ёки телевидениеда кам кўрамиз? Илгариги Фанлар академияси билан ҳозиргиси ўртасида қандай фарқ бор? Бу соҳада биз қандай камчиликларга йўл қўйдикки, академиямиз шу аҳволга келиб қолди? Вазиятни ўнглаш учун нима қилиш керак, сизнингча?\n– 2016 йилнинг 30 декабрида Президент Шавкат Мирзиёев миллий илм-фанимиз фахрийлари бўлмиш академиклар ва атоқли фан арбоблари билан учрашди, давра суҳбати қурди. Ватанимиз мустақиллигининг дастлабки чорак асрида бундай мулоқот илк бор ташкил этилгани учун ҳам уни фавқулодда ажойиб воқеа десак янглишмаймиз.\nУчрашувда “миллий академиямиз фаолияти билан боғлиқ ютуқлар қатори бир талай камчиликлар ҳам тилга олинди” деган жумла бор саволингизда. Шахсан мен учрашувни телеэкран орқали кузатиб, Фанлар академияси фаолиятидаги ютуқлар ҳақида сўз борганини пайқамадим, лекин талай камчиликлар тилга олингани ҳаққирост. Академия ва унинг тизимидаги институтларда, мавжуд қийинчиликларга қарамай, баҳолиқудрат илмий тадқиқот ишлари олиб борилганини инкор этиш инсофдан бўлмас, лекин умумлаштириб дангал айтсак, академия ўтган чорак аср мобайнида таназзул даврини бошдан кечирди. Қулоққа оғир эшитилади бу сўз, бироқ начора, айтай десангиз – тилингиз, айтмай десангиз – дилингиз куяди. Оқибати эса жамоатчиликка кундай равшан – академия таркибидаги илмий тадқиқот институтлари олий ўқув юртларига улашиб берила бошлади. Лўнда айтганда, 70 йилдан буён фаолият юритиб келаётган илмий тадқиқот марказларининг баҳридан ўтишга киришилди. Нега? Нима учун? Не сабабдан?\nБу каби саволларга жавоб изламадик, бундай “ислоҳот”нинг оқибати учун жондан кечиб қайғурмадик. Кўча-кўйда “Эҳ, аттанг! Фанлар академияси йўқ давлат ҳам бўладими?!” қабилидаги ивир-шивирлар айтилгандир, лекин “Ҳой халойиқ, ҳой илмий жамоат, бу қандай гап? Кимдан чиқди бу маслаҳат, академиямизни асраб қолиш чораларини топайлик!” дея бонг урмадик. Ваҳоланки, бонг уришга арзирли воқеа, ҳолат эди.\nФанлар академиясининг жамиятда тутган ўрни, аҳамиятини уч-тўрт оғиз сўз билан тугал баён этиш қийин. Табиий, Фанлар академиясига қарашли илмий муассасаларда муайян йўналишлар бўйича фундаментал изланишлар олиб борилади, тадқиқотлар яратилади, кашфиётлар қилинади. Юқори малакали олимлар сулоласи айни шу даргоҳларда етишиб чиқади. Фанлар академияси мамлакатнинг, таъбир жоиз кўрилса, ақл маркази саналади. Унинг жамият ҳаётида тутган ўрнини инсоннинг ақли-шуурига қиёслаш мумкин.\nМуболағага йўйманг, академия мамлакатда олиб борилаётган барча ислоҳотлар, қабул қилинаётган қарорлар учун илмий-назарий жиҳатдан масъул. Бугун жамият ҳаётида, қайси бир соҳада камчилик, янглишмовчилик юз бердими, билингки, бу ишга илм, олим аралашмаган, назариячи билан амалиётчи бош қўшмаган. Истаганча такрорлашдан чарчамайлик: илм-фан, илмий муассаса жамиятда юз бераётган бирон бир (!) жараёндан ўзини четда ёки ўзини ундан холи тутишга ҳаққи йўқ. У – жамиятнинг, халқнинг бош мияси, ақли, тафаккури ахир!\nФундаментал фанлар, одатда, узоқ ва яқин истиқболдаги лойиҳаларга доир тадқиқотлар ўтказади, шуниси билан улар сиёсатдан, одат ва анъаналардан, ҳукмрон қарашлардан бирмунча олдинда юради, бироқ бу улар бугун ва бугуннинг ташвишлари билан шуғулланмайди дегани эмас. Жамият миқёсида олиб борилаётган ишларнинг нечоғли тўғри-нотўғрилиги, ўринли-ўринсизлигини илмий нуқтаи назардан баҳоловчи маслаҳатчи ҳам, масъул ҳам, йўл кўрсатувчи ҳам – академия. Чунки академиянинг бош қуроли – илм-фан! Ақл, интеллект!\n“Илмийлик” деганда маълум бир масала юзасидан тизимли-системали мулоҳаза, мушоҳада юритиш тушунилади. Тажрибалар, фаразлар, тасодифлар, ҳатто бой берилган имкониятлар бўлиши ҳам мумкин, бунингсиз илм-фан ривожланмайди, аммо-лекин асосан олганда, академик илм-фаннинг ўзак-ўзагини пухта ўйланган, тажриба-синовлардан келиб чиқувчи хулосалар, таклифлар, тавсиялар ташкил этади.\nҲамонки Фанлар академияси мамлакатда кечаётган барча жараёнлар учун масъул экан, нега энди у ўз “томорқа”сидаги сурункали парокандалик борасида сукут сақламоғи керак? Ўз тақдирига ўзи бепарво-лоқайд бўлмоғи керак? Такрор таъкидлайдиган бўлсак, академия тақдирига қўл силташ мамлакатнинг, жамиятнинг, халқимизнинг – тарихнинг буюк инъоми бўлмиш мустақилликнинг тақдирига қўл силташ билан баробар!\nАкадемия аъзолари, умуман, олимлар жамиятнинг энг сара зиёлилари ҳисобланади. Зиёлилар эса ҳар қандай жамиятнинг ўзагини, умуртқасини ташкил этади. Зиёли қатлами шаклланмаган халқ тўлақонли халқ эмас.\nЕрдан 20-25 километр баландликда ҳосил бўладиган озон қатлами Қуёшнинг зарарли нурларини ўзига ютиб иҳота вазифасини ўтайди, у она заминимизга офтоб ҳароратининг ҳаёт учун фойдали қисминигина ўтказади. Ҳар бир халқнинг зиёлилари ўз юрти, ўз жамияти осмонидаги озон қатлами кабидир. Озон қатламидаги “туйнук”лар дунё олимларини нечоғли ташвишга солаётган бўлса, миллий тафаккуримиз осмонидаги “қора бўшлиқ”лар ҳам жамиятимизда зиёлилар сўзининг (олиму уламо, ёзувчию журналистларни қўшиб ҳисоблаганда) заифлашиб кетганидан далолатдир, бу ҳол соғлом ақл-идрок эгаларида ташвиш-хавотир туғдирмаслиги асло мумкин эмас.\nОлий аттестация комиссияси 2012 йилда бошлаган ислоҳотлари дунёнинг ҳеч бир диёрида учрамаса керак. Илмий даража олиш тартиби, низоми ва шартларига қарийб ҳар ойда ўзгартириш, янгилашлар қўшилди. Илмга чанқоқ ёш йигит-қизлар у ёқда турсин, кўпни кўрган устозлар ҳам гангиб қолди. Ислоҳот – ислоҳот учун тусини олди. Оқибатда илмий тадқиқот ишлари пароканда бўлди, илмий салоҳият жаҳон мезонлари тугул, ўзимиз эришган даражалардан-да пасайиб кетди. Академия шундай вазиятда нима каромат кўрсатди?\nШўролар даври республикамиз Фанлар академиясида қусурлар бўлса бўлгандир, лекин унда ҳаракатдаги жараён бор эди. Салобат, нуфуз баланд эди. Кимё, физика, математика, кибернетика, геология, астрономия, сейсмология, иқтисод йўналишидаги илмий текшириш институтларини оласизми, тарих, фалсафа ва ҳуқуқ, тил ва адабиёт, шарқшунослик сингари институтларни оласизми, уларнинг ҳар бири улкан илмий изланишлар “мамлакат”ига қиёс этгулик мавқега эга эди. Хизмат тақозосига кўра (бир неча йил академия муассислигидаги “Фан ва турмуш” журнали таҳририятида фаолият юритганимдан фахрланаман) ўз даврининг улкан фан дарғалари билан яқиндан танишиш, суҳбатлашиш насиб этган – Обид Содиқов, Ёлқин Тўрақулов, Саъди Сирожиддинов, Восил Қобулов, Иброҳим Ҳамробоев, Собир Юнусов, Содиқ Азимов, Обид Акрамхўжаев, Ҳамдам Усмонов, Абдуманнон Раҳимжонов, Иззат Султон, Матёқуб Қўшжонов, Мирҳожи Асқаров, Раҳим Бекжонов, шунингдек, қанчадан-қанча мухбир-аъзолар, фан докторлари… Ҳар бир академик алоҳида бир дунё, шахмат лаҳжасида айтганда, залворли фигура эди. Академикнинг салобати босарди, ҳузурига кириб борганда ёки қўққис рўпара келганда, тасаввур қилайлик, у қандайдир ғаройиб аура – зирҳ билан муҳофазалангандек туюларди. Фалончи академик билан кўришдим, суҳбатлашдим, мақоласини журналга тайёрладим, деб фахрланардик. Журналхонлар фалончи академик билан суҳбатлашибсиз-а, деб ҳавас қилишарди биз мухбирларга.\n“Фан ва турмуш” журналимизнинг бош муҳаррири, таниқли олим Ёлқин Тўрақулов таҳририят ходимларидан фундаментал изланишлар ҳақида кўпроқ ёзиш, шу орқали фан янгиликларини оммалаштиришни маслаҳат берарди. Бу йўсинда мақола ёзганда эса муайян фан дарғасига мурожаат қилишга тўғри келарди. Яъни олимнинг номи, фаолияти, кашфиётлари, қолаверса, у раҳбарлигидаги илмий жамоа, иқтидорли ёш тадқиқотчилар тилга олинарди. Фан ютуқлари оммалаштириларди. Агар журналимиз ҳар ойда 500 минг ва ундан ортиқроқ нусхада тарқалганини, журналда чоп этилган ҳар бир мақола юзасидан ўнлаб-юзлаб хат-хабар оқиб келганини, муштарийлардан олинадиган бирорта савол-мурожаат жавобсиз қолдирилмаганини назарда тутсак, маърифатга чанқоқлик нечоғли кучли бўлганини, яъни ИЛМИЙ МУҲИТнинг кўлами ва жўшқинлигини осонгина тасаввур қилиш мумкин.\nБир жиҳатга эътибор берайлик, ўшанда олий даражадаги илмий дунё билан ўқувчилик, талабалик давридан илм-фанга ҳавасманд омма ўртасидаги оралиқ масофа у қадар узоқ эмасди. Халқ ўз олимини – АКАДЕМИГИни танирди, ҳурмат қиларди, уни ўзи учун ибрат деб биларди. Биз яқин ўтган йилларда ана шу илмий муҳитни барча афзалликларига қўшиб-чатиб бой бериб қўйдик: академия тизими молиявий буҳронга учради, узлуксиз илмий изланишлар занжири парчаланди, мавжуд илмий салоҳиятнинг аста-секинлик билан тугаб боришига йўл қўйилди, илмий авлодлар ворисийлиги чок-чокидан сўкилди, илм-фан унинг заҳматкашларига қўшиб обрўсизлантирилди…\nҲайратланарли жойи шундаки, халқнинг илм-фанга бўлган азалий муҳаббати, садоқати оғир синовлардан омон ўтди. Илмий жамоатчилигимиздаги бугунги инқироз кечаги билиб-билмай қўйилган янглиш қадамлар оқибати эканлиги аён бўлди-қолди.\nДавлатимиз раҳбари Шавкат Мирзиёев ишни ҳаёт бўлган илм-фан намояндаларига эътибор кўрсатишдан бошлагани таҳсинга сазовор. Илм-фан, аниқроқ айтганда, академия фаолияти давлат эътиборидан четда қолиши мумкин эмас.\nИлм-фан маънавий, молиявий мадад тўғри йўлга қўйилгандагина юқори самара беради. Фан соҳаларида кадрлар узвийлиги-давомийлиги алоҳида аҳамиятга эга. Илмий-тадқиқот муассасаларини замонавий мезонларга мувофиқ жиҳозлаш улкан сарфиётларни тақозо этади. Ўзбекистон Фанлар академияси, умуман, мамлакатимиз фан намояндалари дунёнинг тараққий этган нуфузли илмий марказлари билан эмин-эркин мулоқотга, ҳамкорликка киришишлари зарур. Фан – аввало, назария, назарияга эътиборсизлик, беписандлик эса жаҳолатдан ўзга нарса эмас. Назария бугун оқсадими, унутмайлик, эртага амалиётда оқсаш юз бериши муқаррар. “Олимнинг ўлими – оламнинг ўлими” деган муборак ҳикмат халқимиз энг суйган ва ардоқлайдиган шиорга айланмоғи лозим. Зеро, илмнинг қоқилгани – жамиятнинг, миллий тафаккурнинг қоқилгани демакдир. “Илмий тажриба халқнинг ҳам маънавий, ҳам амалий ўзлигини англашдир” деганида машҳур олмон файласуфи Освальд Шпенглер юз карра ҳақ эди.\n– Маърифат улашиш академиянинг муҳим вазифаси экани рост. Шу билан бирга соғлом матбуотсиз ҳам бу вазифа тўкис адо этилмаса керак. Сўз ва матбуот эркинлигини алоҳида қадрият сифатида ардоқлаймиз-у, серандиша шарқона одобимизни рўкач қилиб, уни кўпинча четлаб ўтишга уринамиз. Назаримда, дангал тан олиш лозим – сўз ва матбуот эркинлиги чинакам қадриятга айланмас экан, на коррупцияга қарши самарали кураша биламиз ва на қонун устуворлигини таъминлай оламиз. Бироқ ушбу қадриятнинг назарий ва амалий жиҳатдан муаммолари борлигини ҳам қайд этмай илож йўқ. Чунончи, у бошқа қадриятлар, дейлик, шахсий дахлсизлик ҳуқуқи билан баъзан терс келиб қолади. Диний эътиқод ва муқаддасотлар билан ҳам гоҳо уйғун келавермайди. (Масалан, диний нақллардан фойдаланиб асар битган ва бунда умумқабул қилинган талқинлардан жиндак четга чиққан ёзувчи бирор диний радикал ўқига нишон бўлиши ҳеч гап эмас.) Ахир кимдир бир қадриятни устун билса, бошқаси ўзга қадриятни муҳим ҳисоблайди. Ҳақиқатни айтишга қанчалик масъул бўлсак, ёлғонни айтмасликка ҳам шунчалик масъулмиз. Ҳақиқат йўлидаги тўсиқларни бартараф этмоққа чоғланар эканмиз, бирйўла ёлғон йўлидаги тўсиқларни ҳам олиб ташламасмиканмиз, деб хавотирга тушамиз. Бу жараённи қонунан тартибга солиш эса нақадар мураккаб. Таъбир жоиз бўлса, мудом зарарлар ичидан зарарсизроғини саралашга, ёмонни энг ёмондан асрашга мажбурмиз. Сиз кўп йиллар матбуот соҳасида фаолият юритган журналист, бу соҳада талай илмий ишлар ҳам қилган олим сифатида мазкур масала назарий жиҳатдан узил-кесил ечилган деб ўйлайсизми? Умуман, уни ҳал этиш мумкинми ўзи? Сўз ва матбуот эркинлигини бошқа қадриятларга зарар етказмай ҳимоя қила оламизми?\n– Жамият ҳаётидаги бир қатор муаммоларни санар экансиз, ўзингиз сезмаган ҳолда уларнинг барини матбуотга боғлаяпсиз. Ва тўғри қиляпсиз. Замонавий маданий жамият матбуотсиз яшай олмайди, матбуот жамиятнинг яшовчанлигини таъмин этиш, тараққий эттириш, фаровон ва айниқса адолатли ҳаёт бунёд этишда сув ва ҳаводек муҳим воситадир. Раҳматли биринчи президентимиз Ислом Каримов кўп таъкидлаган сўзни эслайлик – одамлар ҳамма нарсага чидайди, лекин адолатсизликка чидай олмайди! Савол туғилади: қандай матбуот адолатни тиклашга кўмак бера олади? Шу қадар бемисл вазифаларни адо этишга бел боғлаган матбуотнинг бирламчи вазифаси нимадан иборат бўлмоғи керак?\nУмумлаштириб айтганда, матбуотнинг бурчи ва асосий вазифаси уч ўқтомирда мужассам: халқни мамлакатда ва дунёда бўлаётган воқеа-ҳодисалардан зудлик билан, холисона ва мумкин қадар батафсил бохабар қилиш. (Халқни эзгу амалларга ундаш, саводхон қилиш, маърифатини ошириш, тараққиётга тўсқинлик қилувчи иллатларни фош этиш, кенг омма ўртасида жамоатчилик фикрини шакллантириш сингари бошқа-бошқа вазифалари ҳам шу жумладан.) Хўш, савол туғилади: миллий матбуот “Туркистон чор Русияси томонидан забт этилиб, мустамлака ҳолига тушган” даврдан (1920 йилда Чўлпон шундай таснифлаган) то ҳозирга қадар қайси йилларда мазкур вазифаларни эмин-эркин бажариш имконига эга бўлди?\nХХ асрнинг биринчи чорагида пайдар-пай таъсис этилган газит-журналларнинг фидойи ижодкорлари чор маъмурияти тақдим этган “эркин”ликлардан илҳомланиб, матбуотнинг жамият аҳлига кўрсатажак таъсирига астойдил ишонган. Бу ишонч Октябрь тўнтаришидан кейинги жадидлар даврида ҳам давом этган (биргина Абдулла Қодирийнинг 1916-26 йилларда журналистика соҳасида олиб борган жўшқин фаолияти том маънодаги матбуот қандай бўлмоғи керак, деган саволга жонли мисол ва жавоб бўла олади). Ўшандан кейин миллий матбуот ва журналистика… ХХ аср 80-йиллари ўрталарига келибгина ўзининг асл бурчи ва асосий вазифаларини адо этиш билан машғул бўла олди. Миллий матбуот кимнингдир хоҳиш-иродаси, қайсидир ғоя ёки мафкура эгаларининг буйруқ-кўрсатмаси эмас – ўз стихиясининг, халқнинг, кенг омманинг эҳтиёжи йўлида хизмат қилишга ўтди. Ана энди салкам бир ярим асрлик тарихида, нари борса, 10-12 йилгина ўз ҳолича эмин-эркин яшаган, енгил нафас олган матбуот ва унинг “солдат”ларидан жаҳоннинг илғор демократик мамлакатлари матбуоти мезонларида фаолият юритишни талаб қилиш нечоғли адолатдан бўлади?!\nШу ўринда ҳар қандай истибдоду қатағон шароитида ҳам миллий журналистика ижтимоий адолат учун кураш йўлларини излагани, топгани ва шу орқали чинакам ижодий жасорат намуналарини кўрсатганидан фахрланамиз ҳам. Яхлит олганда эса…\nЖамиятда шахснинг, зиёли қатламнинг ўрни ҳақида куюнчаклик билан савол қотмоқдамиз. Маданий жамиятда йирик шахслар кенг омма кўз ўнгида туғилади, вояга етади – ибрат, намуна тимсолига айланади. Бундай ишларда матбуот ўзига хос кўзгуга айланади. ШАХСлари билан матбуот саҳифаларида фахрланмайдиган, уларни миллат кўрки, миллий-маънавий бойлиги сифатида эъзозламайдиган жамият етук ва мустаҳкам бўлолмайди. ШАХСларга, чинакам ЗИЁЛИларга бой давлатгина бадавлатдир, деган машҳур ҳикматнинг амалиётдаги ифодаси матбуотда кўринмаса қаерда кўринади?!\nВатанимиз истиқлолга эришгач, жамиятнинг барча соҳаларида бошланган ислоҳотлар миллий журналистикамиз қиёфасини, йўналишини жаҳон журналистикасида қиёси кам учрайдиган ўзига хос ва ўзига мос янги ўзанга солиб юборди, чамамда. Матбуотимизнинг анъанавий мақсад-маслаги ўзгарди, унда ҳаёт реаллиги эмас, матбуот реаллиги устунлик қила бошлади. Мавжуд воқеликдан кўра ҳали-вери рўёбга чиқмаган, орзу осмонидан замин сатҳига тушиб улгурмаган ютуқларни олқишлашга суяги йўқ шоввоз журналистлар авлоди шаклланди. Ижобий ахборотга зўр берилди, таҳлил, танқид, таклиф-мулоҳаза кун тартибидан тушиб қола бошлади. Жаҳон журналистикасида оммалашган журналист текшируви бирйўла иккита қонунимизда мустаҳкамлаб қўйилгани ҳолда амалда барҳам топди. Бундай йўл тутилишига халқаро муносабатларнинг қалтислашуви, ички ва ташқи муаммоларнинг кескинлашуви, мустақилликни мустаҳкамлаш, жамиятда барқарорликни сақлаш эҳтиёжи ва ҳоказолар рўкач қилиб кўрсатилиши мумкин, лекин сабаблар ўз йўлига, уларнинг қандайлигидан қатъи назар, факт шуки, матбуотимиз зиммасидаги табиий миссияни адо этишдан кўра вазият тақозосига мослаштирилди. Ваҳоланки, ўзбек миллий матбуоти ва журналистлари олдидаги вазифалар тизма тоғ бўлиб ястаниб ётган эди.\nПрезидентимиз Шавкат Миромоновичнинг сайловолди ва сайловдан кейинги маърузаларида таъкидлаб ўтилган беҳисоб муаммолар йиғилиб қолганига қарамай матбуотимиз, журналистикамиз уларни ўз вақтида кенг жамоатчилик эътиборига, муҳокамасига қўя олмади.\n– Жамиятимиздаги икки йирик соҳа – илм-фан ва матбуотдаги муаммоларга, гарчи мухтасар бўлса-да, тўхталдингиз. Ҳар иккала ҳолатда ҳам, кечирасиз-у, муаммонинг илдизи бир нарсага – зиёли, аниқроғи, зиёлинамо юртдошларимиз орасида кенг ёйилган ва аслида ахлоқсизлик бўлган бир иллатга – “аччиқ ҳақиқат”дан қўрқиш ва айни чоқда, “ширин ёлғон”ни қарсаклар билан қаршилаш “одат”ига бориб тақалмоқда. Нима учундир ҳақиқатни доим қоғозга ўраб гапиришни тавсия қиламиз. Аслида, тоталитар давлат ва жамиятларга хос бўлган бу “санъат” қўрқув асорати ўлароқ вужудга келган. Бизнинг ҳам “муҳташам” тоталитар ўтмишимиз бор, унинг онгимизга муҳрланган излари ҳамон ўчмаган. Қизиғи, шароит ўзгарса-да, бу “санъат” давом этмоқда. Уни эгаллаганлар “маданиятли” дея олқишланади ҳам. Қачон “ширин ёлғон”ларимиздан бетимиз қизариб, “аччиқ ҳақиқат”ларимиз билан фахрланадиган бўламиз? Ҳақиқатнинг юзига упа-элик суртмай, қандай бўлса шундай айтиб қўяқолиш қачон фазилатга айланади?\n– Жаҳон журналистикасида саволларнинг бу қабилда кўндаланг қўйилиши “колючие вопросы” дея таърифланади. Ҳечқиси йўқ, жамиятимиз ҳар бир соҳа эгаси ўзини ўзи айни “тиконли саволлар” билан ўққа тутадиган паллани бошдан кечирмоқда.\nИнсон табиатидаги ҳеч бир туйғу бехосият-беҳикмат эмас, уларнинг барчаси қандайдир вазифани адо этади. Жумладан, қўрқув – инсон табиатидаги энг мураккаб, энг сирли туйғулардан бири.\nТирик жон борки, қўрқув бор. Чунки тирик жоннинг бирламчи мақсади – қандай бўлмасин жонни сақлаш. Бадандаги оғриқ қайсидир касалликнинг даракчиси бўлганидек, қўрқув – жонга хавф туғилишидан бохабар этувчи сигналдир. Жон талвасаси – жисмоний-биологик қўрқув, бу – алоҳида мавзу. Лекин қўрқувнинг тури-хили шу қадар кўпки, уни заргарона фарқламай туриб у ҳақда ҳукм-хулоса чиқариш тўғри бўлмайди.\nМашҳур даниялик мутафаккир Сёрен Кьеркегор (1813-55) инсондаги қўрқув туйғусини махсус ўрганган. Ва мулоҳазаларини Одам Ато билан Момо Ҳаввога Парвардигор эълон этган илк тақиқдан бошлаган. Бироқ башарият падари ва волидаси тақиққа қулоқ осмадилар, оқибатда гуноҳга ботдилар. Шу тариқа биринчи гуноҳ, биринчи гуноҳкор ва шу гуноҳ эвазига ҳукм этилган жазо орқали биринчи қўрқув уруғи қадалди инсон қалбига. Бошқа диний эътиқодларни қўятурайлик-да, Қуръони каримга мурожаат қилайлик. “Бақара” сурасининг 6-оятида “қўрқитиш-қўрқитмаслик” ибораси келади. Навбатдаги оятларда гуноҳкорлар учун “улкан азоб”, “аламли азоб” борлиги ваъда қилинади. Шу тариқа Оллоҳ таолодан қўрқишнинг улкан фазилат экани, нариги дунё азобларидан қўрқиш имоннинг салмоғини белгилаб бериши бот-бот такрорланади. Илоҳий каломга тил теккизишдан эҳтиётланамиз, албатта (қўрқамиз ҳам!), илло, мулоҳаза тариқасида айтадиган бўлсак, фикри ожизимизча, улкан ва аламли азоблардан қўрқув туйғуси диний эътиқодимизнинг ўзак ақидаларидан бири сифатида қон-қонимизга сингиб кетган. Яъни жисмоний-биологик қўрқувга эътиқодий қўрқув қўшилган. Бу ёқда ижтимоий, маиший қўрқувлар “қучоқ очиб” кутиб турибди одамни.\nКьеркегор айбсизлик туйғусини алоҳида тадқиқ қилган. Унинг фикрича, ҳар бир одамда ўзини айбсиз ҳисоблашга бўлган иштиёқ кучли кечади. Оила аъзолари олдида, ҳамкасблари, раҳбарият, ёр-биродарлари, қолаверса халқ, миллат, ватан ва ҳоказолар олдида айби бўлмаслигини жуда-жуда истайди киши. Қизиғи, ушбу истак кучайгани сайин у қўрқувга айлана боради. Айбли бўлиб қолишдан, бошқаларга айбдор кўринишдан қўрқиш… Бир мисол келтирайлик: тўрт-бешта болакай кўчада тўп қувалашаётиб бехосдан дераза ойнасини синдириб қўяди. Уй эгаси югуриб чиқади ва ўзига жавдираб, мўлтираб қараб турган болалар орасидан “айбдор”ни топади. Айбдорнинг аҳволи-ку маълум, аммо қолган болалар ўз айбсизлигидан шу қадар енгил тортадики!..\nБу – жўн гап эмас, балки ҳар қандай одамни умр бўйи таъқиб этадиган, ҳаётнинг жуда кўп вазиятларида тасдиғини топадиган руҳий ҳолат. Ўзини айбсиз ҳис этиш туйғуси, чунончи, кенг омма олдида фариштадек пок қиёфасига доғ тушишидан хавотир кучайиб боргани сайин қўрқувнинг кўлагаси қуюқлашади. Агар бундай одам ихтиёрида ҳукмронлик, куч-қудрат чексиз бўлса, худо урди деяверинг – у ўзини бирон лаҳза тарк этмайдиган қўрқувидан қутулиш учун кўз кўриб-қулоқ эшитмаган ёлғонларни ўйлаб топади, келажакда асқатиб қолар деган умидда айбсиз эканини исботлайдиган “тарихий” ҳужжатлар яратади, бу сингари ёлғонлар (ёлғонлигини ўзи билади-да!) зимистон қалбини ёритолмай қолган чоқларда эса таҳдид, таъқибга зўр беради. Жуда оддий тилда айтганда, вос-вос касаллигига йўлиқади, вужудию шуури ваҳимали хаёллар харобазорига айланади, унга даво топиш қаёқда дейсиз?!\nКўряпсизми, ёлғон, қўрқув ва мустабидлик бир-бирига бамисоли қондошу жондош оға-ини. Кечирасиз-у, бундай бедаво дардга йўлиққан одамнинг бетига қараб туриб ёлғончисан, лўттибозсан, беномуссан дея рўй-рост айтишни ҳеч бир соғлом ақл эгаси ўзига раво кўрмайди. Ундан кўра “Шунга зормисан, олақол” деган маънода ўша ёлғонларини олқишлаб қўяқолади.\nУнутмайлик, ёлғонга ғоятда ноёб бир “фазилат” ато этилган, у – узоққа бормай ўзини ўзи фош этиш, эл-юрт кўз ўнгида шарманда бўлиш “фазилат”и. Шундай экан, ёлғонга чалинаётган қарсакларни ўша ёлғон учун мукофот эмас, балки ёлғон узоққа бормай, ҳадемай фош бўлишидан дарак берувчи пайғом, деб қабул қилинмоғи тўғри.\nКези келганда айтай, бир неча йил бурун чоп этилган “Куза…” номли қиссам айни шу руҳий ҳолатни очиб бериш нияти ила туғилган эди. Қиссада кўзда тутилган мақсадлардан бири – ҳар бир инсон ўз умри мобайнида ҳам кузатувчи, ҳам кузатилувчи мақомида бўлишини тасвирлаш бўлган. Асар ўқувчини саволга тутади: сиз кўпроқ КУЗАтувчимисиз ёхуд КУЗАтилувчи? Текширувчимисиз ёки текширилувчи? (Айбловчимисиз ёки айбланувчи ва ҳоказо.)\nКузатилувчининг (текширилувчининг) ичида ё англанган, ё англанмаган қўрқув, хавотир бўлмай иложи йўқ. Бу – ҳозиргина тилга олинган айбсизлик туйғусининг айнан ўзгинаси.\nЭнди қўрқоқлик ва маданиятлилик ҳақида. Бир киши билан бир неча йил мобайнида мунтазам мулоқотда бўлишга тўғри келди. Ниҳоятда хушбичим, басавлат. Ёши ўтиб қолганига қарамай қиличдай. Ўзига шу қадар оро берадики, азбаройи никоҳ оқшомига отланган куёв болани эслатади. Муомала ҳам шунга яраша – ғоятда хушфеъл, латиф. Болаликда Усмон Носир, Амин Умарий билан қувалашиб ўсган. Аянчли қисмати ҳам машҳур шоир дўстиникига ўхшаш – 18 йил умри қамоқда, сургунда ўтган. Ўша инсоннинг феъл-атвори, юриш-туриши, гап-сўзлари таъсирида “Маданиятли киши” номли ҳикояни ёзгандим. Гап шундаки, қаҳрамоним ҳеч кимсага товушини кўтармайди, ҳатто чумолига ҳам тик қарамайди, ҳеч қаерда зинҳор ўз сўзини айтмайди, бошқалар нима деса маъқуллайди, маъқуллаб туриб ҳам вужудини лиммо-лим тўлдирган қўрқувдан халос бўлолмайди. Ва аянчли жойи шундаки, шуларнинг барини маданиятлилик пардаси ортига яширади.\nОхирати обод бўлсин, ўша танишимнинг феъл-атворидан мутаассир бўлиб юрган кезларимда буюк Достоевскийнинг “Хилватдан мактублар”идаги қуйидаги гапни ўқиб қолдим: “Бизнинг даврда ҳар қандай батартиб одам қўрқоқ ва мутеъ бўлмоғи керак, аслида ҳам шундай. Унинг оддий нормал ҳолати – шу”.\nБу ўринда аҳволнинг нозиклиги қўрқоқлик билан маданиятлилик ўртасидаги деворнинг ғоят юпқалигида.\nБундай қиёс келтираётган бўлсам-да, шахсан мен маданиятга тил теккизиш, унинг устидан кулиш тарафдори эмасман. Инсоният бу ёруғ очунга келиб орттирган бебаҳо бойлиги ҳам маданият. Дид, фаросат, назокат ва нафосат. Ёлғоннинг бетига қараб туриб – ёлғон, ёмоннинг кўзига ўқрайиб – ёмон деб ўзимизда шаклланган маданият, лутф, дид-фаросату назокатнинг ҳақоратланишини, булғанишини ҳам унутмайлик. Бу – қўрқоқлик эмас. Рост гапни айтиш жасорат саналишининг ўзи аслида уят, иснод. Чунки нотўғри қилинаётган ишнинг нотўғрилигини, ёлғоннинг ёлғонлигини очиқ-ошкора айтиш… тўғри гап тўғри ва холис қабул қилинмайдиган, боз устига, шафқатсиз жазоланадиган, таъқиб этиладиган муҳитдагина жасорат саналади (аксаран ақлсизликка йўйилади). Мен зинҳор жамият, эл-юрт манфаати кўндаланг турган жойда қўрқоқликни, ҳақиқатни очиқ-ошкора айтишдан қочишни оқламоқчи, хаспўшламоқчи эмасман. Аксинча, ҳар қандай танқидий мулоҳазани маданият билан, мулойимлик билан ҳам изҳор этиш йўлини топиш мумкин деб ҳисоблайман. Афсуслар бўлсинки, бизда ёши улуғлар – ўзидан кичиклардан, эркаклар – аёллардан, ота-оналар – фарзандлардан, раҳбарлар – ўз қўли остидагилардан, бадавлатлар – ночорлардан, димоғдорлар – камсуқумлардан кўра ўзини ақллироқ, ростгўйроқ, устунроқ сезади. Улар аслида устун эмаслигини сезмайдилар ёки сезмасликка оладилар, илло дунёга ўт кетса кетадики, ўзларининг ноҳақ эканини тан олмайдилар.\nМуаммонинг энг нозик жойи – жамиятда (ҳар қандай жамоада) энг қуйидан тортиб то олий мақомга қадар очиқ-ошкора фикр-мулоҳаза билдириш ва унга тоқат қила билиш муҳитини, маданиятини шакллантиришда. Ушбу маданият шакллантирилмас экан, порлоқ келажакни барпо этиш орзулигича қолаверади.\n– Жамоанинг бизникига ўхшаш шахсга босими кучли жамиятларда одамлар керагидан ортиқ серандиша бўлади. Элдан бурун гапириб, таъна-дашномга қолиш кимга керак дейсиз? Кимдир биринчи бўлиб журъат билан гапиришини кутамиз. Шундагина ҳақиқат овозидан мудроқ омма уйғонадию барча ўша ҳақиқатни баралла айта бошлайди. Мудроқликни бузган одамга эса “провокатор” деган тамға босилади. Ижобий маънодаги “провокатор”лик биз учун балки керакдир? Нега доим давлат раҳбари ташаббускор бўлиши керак?\n– Бизнинг шароитда матбуот саҳифаларида бу мавзу муҳокама қилинганини мен эслолмайман. Сабаби битта – мулоҳазалар давлат раҳбари шахсига бориб тақалади. Шарқ мамлакатларида, жумладан, ватанимиз ҳудудларида юрт эгалари шаънига танқидий мулоҳаза айтиш азалу абад олқишланмаган. Амалдор олдида неки банда бор, оми ҳисобланган. Ундан мутеълик, сомеълик талаб қилинган, холос. Амир Темурдек соҳибқирон авлодлари орасида бўлган биродаркушликларни эслайлик, ўсмирларнинг биргина нигоҳи – оёқ олиши ўзгаргани замон боши танидан жудо этилган. Мирзо Улуғбекдек қиёси йўқ мутафаккир жияни Абубакр (янглишмасам, 20 ёшли) ҳавасга ёзган тўрт мисра туюқ мазмунини тушуниб-тушунмай уни қатл эттирган.\nБир иқтибоснинг ўрни келиб қолди: “Тарихдан маълумки, – деб ёзади тарихчи олим Қаҳрамон Ражабов, – ҳокимият тепасига келган ҳар қандай ҳукмдор ўз мавқеини сақлаб қолиш учун ўзига рақиб ҳисобланган барча сиёсий кучларни маҳв этишга интилади. Бу йўлда у ҳатто ўзининг яқин қариндош-уруғлари… дўстлари ва васийларини ҳам аяб ўтирмайди. Бу – ҳокимиятнинг азалий темир қонуни. Ким бу қонунга амал қилмаса, унинг ўзини нобуд қилишган… Ҳозир ҳам бу соҳадаги аҳвол деярли ўша ҳолатда сақланиб турибди”.\nХирадманд улдурким, ялғон демас,\nАммо борча чин ҳам дегулик эмас.\n“Маҳбуб ул-қулуб”да келадиган бу доно ҳикмат “Садди Искандарий”да ҳазрат Навоий иниси Дарвешалига қилган насиҳатда давом этади. Валинеъматнинг ҳукмини фарз бил, агар шубҳанг бўлса арз қил, лекин:\nЁдингда тут, дейди Навоий ва насиҳатига қуйидагича илова қилади:\nНишотинг биносин тубин қозмағил.\nИкки достондан келтирилган олти мисрада кўҳна Шарқ тарихининг ўта нозик нуқтаси – шоҳ ва фуқаро ўртасидаги мулоқот одоби мезонлари мужассам дейишимиз мумкин. Мазкур мезонларга риоя қилмаслик ўз бахт-иқбол биноси тубини қазишга тенг кўрилган.\n“Нега доим давлат раҳбари ташаббускор бўлиши керак?” деган савол жиддий мулоҳазага ундайди. Шаклланган миллий ва маҳаллий менталитетимизда давлат ва давлат раҳбарига алоҳида эҳтиром кўрсатилади. Ана шу эҳтиром, кези келганда, давлат ва давлат раҳбарини тенг кўришга айланиб кетади. Бир қарашда бунинг зиёни йўқдек гўё, лекин алоҳида ҳолатларда қаердадир ёки кимдадир туғилган ташаббус давлат раҳбари ва давлатга нисбатан хурматсизлик, ўзбошимчалик, билағонлик дея талқин этилади. Қарабсизки, серандишалик шахсий ташаббусдан зўр чиқади.\nАна шундай нозик ҳолатларда матбуотнинг сеҳрли ва қудратли имконияти қўл келади. Мазкур миссияни адо эта олса – чин матбуот, адо эта олмаса – сонидан, ададидан қатъи назар, бундай миллат “ғазетасиз миллат тилсиздир” (Абдулла Авлоний таърифи) дейилмоққа лойиқдир.\n1990 йили “Ёшлик” журнали “Ўзбекистон мустақил бўла оладими?” деган савол билан мурожаат этди. Мухтасаргина жавобимда қуйидаги мулоҳаза бор эди: “Жумҳуриятимиздаги ҳозирги вазиятда кишиларда ботиний мустақиллик сари қадам ташлаш йўлида яна бир хавф сезилмоқда. Бу шахс ва ҳокимият ўртасидаги муносабатларда кўринмоқда.\nЖумҳурият Президенти, ҳукумати кейинги пайтларда амалга ошираётган – халқ фаровонлигини яхшилашга қаратилган – тадбирларнинг нечоғли таҳсинга лойиқлигини эътироф этган ҳолда шуни ҳам унутмаслик керакки, ўтказилаётган тадбирлар Президент ёки ҳукумат фаолиятини халқ назарида илоҳийлаштириб юбормаслиги лозим. Бунга йўл қўйиш, биринчидан, воқеаларни ҳали теран идрок этолмайдиган фуқаролар орасида сиғиниш касаллигини уйғотса, иккинчидан, одамлар қалбида ўзимиз истаётган мустақиллик туйғусини яна бўғишга олиб келади. Бошқача айтганда, “сен ҳозирги марказдан (Москва назарда тутилган эди) бошқаришдаги адолатсизликлардан холисан, эркинсан, бу ёғига сен бизлар туфайли мустақилсан, ўзимизга бўйсунавер” деган мазмун келиб чиқадики, бу ҳам тўлақонли эркка олиб бормайди” (9-сон).\nПрезидент Шавкат Мирзиёев пойтахт сайловчилари билан учрашувдаги маърузасида (2016 йил 24 ноябрь) жамиятда ўзаро ишонч муҳити яратилишининг аҳамиятини алоҳида таъкидлади. Назаримда, халқимиз ҳаётининг ҳар бир жабҳаси учун ғоятда долзарб муаммони ўртага қўйди раҳбаримиз. Америкалик машҳур олим Френсис Фукуяма жамиятнинг мустаҳкамлиги, барқарорлиги учун ишонч муҳити ҳар қандай молиявий тараққиётдан-да муҳимроқ ва зарурроқ, деган ғояни илгари сурар экан, иморатнинг пишиқ-пухталигига цемент, жамиятнинг жипслигига эса ишонч муҳити билан эришиш мумкин деб ҳисоблайди.\nЗамон замзамалари шахс, жамият ва давлат ўртасидаги муносабатларга тинимсиз ўзгаришлар киритмоқда, бундай янгиланишлар яқин келажакда нечоғли жадаллашиб кетиши ва қанақанги фавқулодда жараёнларни келтириб чиқаришини келажак кўрсатади, албатта. Аммо бизнинг мамлакатимиз шиддатли эврилишлар синовидан эсон-омон ўтажагига ишонамиз.\n– Халққа буни ўқи, унисини ўқима, буни кўр, унисини кўрма, деб кўрсатма бериб бўлмайди. Ахборотга тўсиқ қўйиш ҳам ахборот тарқатувчи, ҳам уни қабул қилувчи ҳуқуқини бузади. Шундай экан, оммани ахборот қандай пайдо бўлиши, қандай қайта ишланиши ва қандай тарқатилиши, ахборот манипуляцияси ва унинг техникасидан хабардор қилиш, бошқача айтганда, медиасаводхонлигини ошириш жуда муҳим. Миллий ОАВмиз тарқатаётган ҳар бир ахборот тўғри-ю, хорижники ҳаммаси ғаразли, деган қарашдан халос бўлишимиз, ҳар бир ахборотга индивидуал ёндашишимиз лозим. Ҳатто энг холис журналисту муҳаррирнинг ҳам ўз мафкураси, стереотиплари бўлади. Табиийки, улар ахборот мазмунига таъсир этмай қолмайди. Баъзи давлатлар тажрибасини қўллаб, балки мактаб таълим дастурига ахборотни қандай таҳлил қилишни ўргатувчи медиасаводхонлик предметини киритиш ва шу асно “ёвуз кучларнинг ахборот хуружи” ҳақидаги умумий гаплардан воз кечиш керакдир балки. Шу ҳақда ҳам фикрингизни билмоқчи эдик…\n– Ёзув пайдо бўлган замонларда уни ҳар кимга ўргатавериш хавфли ҳисобланган. Ўқотар қуролларни дуч келган одамга ишониб бўлмаганидек, ёзув ҳам хатарли қуроллар қаторига қўйилган. “Айтилган сўз – отилган ўқ” каби нақллар ўша замонлардан қолгандек, назаримда. Шўро даврининг саводсизликни тугатиш кампаниясини катта ёшдагилар эслайди. Ёши бир жойга бориб қолган бобо-момоларнинг қўлига қоғоз-қалам тутқазиб ҳарф ҳижжалаштирилган, фалон қишлоқ ё шаҳарда ҳарф танимайдиган саводсизлар қолмади, дея ҳисоботлар берилган.\nЭнди эса кенг оммани дуч келган нарсани ўқийвермасликка ўргатиш муаммо бўлмоқда. Ўқиш деганда ахборот олиш назарда тутилади. Бу ёруғ дунё – бохабарники. Бунга эришмоқ учун эса ўқимоқ керак. “Ахборот хуружи”, “оммавий маданият” деганлари шу қадар хатарли экан, уларга қарши кураш маркази ҳар бир инсоннинг ботинида, шуурида бўлмоғи, шаклланмоғи керак. Энг оддий ва жўн ахборот моҳиятида, ҳатто шунчаки қизиқиш-қизиқтиришда ҳам манипуляция унсури бор-да! Нима бўлган тақдирда ҳам медиатаълим зарур, фақат у ниҳоятда чуқур ўйланган, самарадор бўлмоғи керак, акс ҳолда қош қўяман деб кўз чиқариш ҳеч гап эмас.\nАхборот майдонлари ҳарбий полигонлардан-да хавфли бўлиб бораётган замонда махсус ахборот хуружлари уюштирилиши бор гап. Бу борада четдан, аллақайси мавҳум хориждан душман қидиравергандан кўра кишиларимизнинг маънавий ботинини мустаҳкамлаш чораларини излаган маъқул. Нормал барқарор турмуш тарзи йўлга қўйилгани сайин маънавият, савия, дид, садоқат туйғулари миллатпарварлик, ватанпарварлик туйғулари-ла туташади ва орзу қилинаётган самараларга эришилади, албатта.\n– Республикамиз Президентининг аҳоли орасида китобхонликни тарғиб қилиш, унинг ривожланиши учун зарур шарт-шароит яратиш юзасидан махсус фармойиши эълон қилинди. Жамиятимизда китобхонлик даражаси пастлиги ҳақида гапирилса, бунинг уч сабаби тилга олинади: китобнинг қимматлигию вилоят-туманларга керагича етиб бормаётгани; ўқишли китобларнинг озлиги, ёзилмаётгани; аҳолининг интернет ва ТВ билан вақт ўтказаётгани. Биринчи ва иккинчи сабабни (тўғрироғи, баҳонани) янги китоб дўконларини очиш, электрон китобларни оммалаштириш, муаллифларни моддий-маънавий рағбатлантириш, чет тиллардан таржималарни кўпайтириш орқали бирмунча бартараф қилиш мумкин. Аммо учинчи сабаб қаршисида ҳукумат чора-тадбирлари… ожиз. Менимча, китобхонликка эмас, умуман ўқишга рағбат лозим. Ўқиш эса газета-журналлардан тортиб интернетни ҳам қамраб олади. Ўқиш, билим олишга эҳтиёж бўлмаса, тарғиботнинг ўзи билан бунга эришиш имконсиз. Бошқа томондан, одамлар тарғиботсиз ҳам кино кўради, мусиқа эшитади, футболга ишқибозлик қилади. “Инсон – табиатан билимга иштиёқманд”, дейди Арасту. Агар Арасту ҳақ бўлса, билим олишнинг энг муҳим воситаси – китоб ўқиш ташқи туртки ёки моддий эҳтиёжларсиз ҳам кино ва мусиқа каби оммавий бўлиши лозим эди. Ўқиш, билим олишга эҳтиёж шунчалик сунъиймики, қўлловга муҳтож бўлса? Китобхонлик билим олишнинг сермашаққат йўли бўлгани учун ҳам оммавийлигини йўқотиб, ўрнини бошқа воситалар эгаллаётгандир, балки?\n– Давлат раҳбарининг халқни, кенг оммани китобхонликка даъват этаётгани ҳар жиҳатдан таҳсинга сазовор. Қани эди, китобхонлик халқимизнинг энг фахрли фазилатларидан бирига айланса, ўзбеклар жуда китобхон халқ-да, деган сифат билан ном қозонсак!\nКитоб ўқимаган куни уйқуси келмайдиганлар қанчалик кўп бўлса, умрида қўлига китоб олмаганлар (ҳатто ўқувчилик, талабалик йилларида ҳам!) ундан оз эмас. Чунки, аслида, китобхонлик мутлақо ихтиёрий ҳодиса.\nКитобхонлик, мутолаа маданияти – кўп қиррали масала. Оммавий китобхонлик алоҳида бир дунё. Кенг оммани китобсевар қавмга айлантириш ғоятда серзавқ ва жиддий муаммо. Лекин, кези келганда мутолаанинг хос йўналиши – профессионал китобхонлик хусусидаги айрим мулоҳазаларни ўртоқлашайлик.\n“Профессионал китобхонлик” деганда ҳар бир соҳа эгасининг ўз соҳасига доир адабиётлар дунёсидан атрофлича ва мукаммал бохабарлиги назарда тутилмоқда. Бугунги ўзбек мутахассиси ўз касб-корига доир дунёдаги мавжуд ахборотдан максимал даражада бохабар бўлмоқлигини талаб этмоқда замон. Аниқ фанлар борасида изоҳга ҳожат йўқдир, аммо-лекин ижтимоий-сиёсий, тарихий, маънавий-маърифий фанлар йўналишида жаҳон миқёсида фикрлайдиган, дунёга татигулик қарашларини илгари сура биладиган йирик мутахассисларга бўлган эҳтиёж кун сайин орта бориши муқаррар. Мулоқотга киришилаётган узоқ-яқин давлатлар тарихи, тизими, сиёсати, маданиятини чуқур ўрганган мутахассисларга эҳтиёж кўпайгандан кўпаяверади. Ўзбекистон аллақачон мустақил субъект сифатида дунё саҳнасига чиқиб улгурди, энди ҳар қандай катта-кичик давлат билан тенгма-тенг муносабат, мулоқот ва ҳамкорликка киришар эканмиз, бу жабҳани залворли олимларимиз, сиёсатчиларимиз ва ҳоказо мутахассисларимиз иштирокисиз тасаввур қилиб бўлмайди. Бундай юксак мавқенинг пойдевори эса профессионал мутолаа, профессионал китобхонликдир.\nҲар қандай фикр-мулоҳаза давр ва шу кун нуқтаи назаридан нечоғли долзарблиги билан аҳамиятлидир. Ватанимизда мустақилликнинг чорак асри мобайнида катта ўзгаришлар, янгиланишлар юз берди. Ўзига хос ўтиш даврини бошдан кечирдик. Аслида ҳар қандай даврни ўтиш даври дейиш мумкин. Лекин халқ, миллат, фан-маданият турмуш фаровонлиги барқарор изга тушган мустаҳкам жамиятда қарор топади.\n2017 йилдан халқимиз навбатдаги ўтиш даврига қадам ташлади. Ўтиш даври Юксалиш даврига айланмоғи учун эса муаммонинг катта-кичиги йўқ, зеро инсон табиатидаги энг оддий, кўз илғамас туйғулардан тортиб то мутолаа маданиятигача, жамиятнинг озон қатлами бўлмиш зиёлилар фаоллигини оширишдан тортиб миллий матбуотни жамиятнинг том маънодаги фидойисига айлантиришгача барча-барчаси ғоят долзарб ва муҳим вазифа бўлиб қолаверади.\nХуршид ЙЎЛДОШЕВ суҳбатлашди.\n“Тафаккур” журнали, 2017 йил 2-сон.\n← Вақтга мағлуб бўлмайлик\nМуҳаммад Юсуф. Лолақизғалдоқ →


Ўзбекистон Кубоги, 1/8 финал дастлабки учрашув. “Севинч” – “Қизилқум Guli” 5:0 - "Севинч"\n"Севинч" > Янгиликлар > Янгиликлар > Ўзбекистон Кубоги, 1/8 финал дастлабки учрашув. “Севинч” – “Қизилқум Guli” 5:0\nЎзбекистон Кубоги, 1/8 финал дастлабки учрашув. “Севинч” – “Қизилқум Guli” 5:0\n16-09-2018 - 19:31\nБу йилги кубок баҳсларининг 1/8 финали дастлабки учрашувида “Севинч”, Навоийнинг “Қизилқум Guli” жамоасини қабул қилди ва ишончли тарзда, 5:0 ҳисобида мағлуб этди. Бу ҳисоб кейинги босқич тақдирини деярли ҳал қилди.\nУчрашувнинг дастлабки дақиқаларидан ташаббусни ўз қўлига олган жамоамиз, ҳужумларда анча фаол бўлди. Аммо меҳмонлар ҳимояда яхши ҳаракат қилишди. Жамоамизнинг узлуксиз уюштирган ҳужумлари бари-бир ўз самарасини кўрсатди. 11-дақиқада Мафтуна Панжиева ҳисобни очди – 1:0. Ушбу ҳисобдан сўнг “Қизилқум Guli” жамоаси ҳимоячилари тартибсиз ўйин намойиш этишди. Натижада 16-дақиқада яна гол ўтказиб юборишди, бу голга Шахноза Қурбонова муаллиф бўлди – 2:0. Дастлабки бўлим поёнига етиб бораётган пайтда, аниқроғи 40-дақиқада, тўпурар ҳужумчимиз Нилуфар Қудратова ҳисобни 3:0га ўзгартирди. Шу ҳисоб билан жамоалар танаффусга чиқиб кетишди.\nИккинчи бўлим ҳам деярли шу кўринишда давом этди. Жамоамиз ҳужумда, меҳмонлар асосан ҳимояда ҳаракат қилишди. Учрашувдаги яна иккита голни Сўғдиёна Алламуродова ва Малика Бурхоновалар киритишди. Тўғри, ҳисоб бундан йирик бўлиши ҳам мумкин эди. Аммо футболчиларимиз яратилган голли вазиятларда, рақиб дарвозасини ишғол қила олишмади.\nШундай қилиб, “Севинч” Ўзбекистон Кубоги 1/8 финали дастлабки учрашувида йирик 5:0 ҳисобида зафар қучди. Бу ҳисоб кейинги босқич тақдирини деярли ҳал қилди.\nЭнди жамоамиз 19 сентябр куни Навоийга сафар уюштиради. Шу куни 1/8 финалининг жавоб учрашуви бўлади.\nXVII Ўзбекистон кубоги. 1/8 финал, дастлабки учрашув\n“СЕВИНЧ” – “ҚИЗИЛҚУМ GULI” 5:0 (3:0)\n16.09.2018. “Геолог” стадиони. 16:00да\nҚанот ҳакамлари: Хайринисо Эркинова (Тошкент), Александра Кончикова (Тошкент)\nЗахира ҳаками: Комилжон Расулов (Қарши)\nНазоратчи – Ибрагим Шарипов (Бухоро)\nГоллар: Мафтуна Панжиева, 11’-1:0, Шахноза Қурбонова, 16’-2:0, Нилуфар Қудратова, 40’-3:0, Сўғдиёна Алламуродова, 86’-4:0, Малика Бурхонова, 89’-5:0\n“Севинч”: 1.Лайло Тилавова (16.Мафтуна Жонимқулова, 46), 6.Феруза Бобохўжаева (19.Сўғдиёна Алламуродова, 46) 7.Олия Ахмедова (с), 9.Мафтуна Шойимова, 15.Шахноза Қурбанова, 17.Танзиля Зарбиева, 20.Шодия Тошева, 23.Мафтуна Панжиева, 27.Лайло Шодиева, 37.Малика Бурханова, 77.Нилуфар Қудратова.\nЗахира:, 8.Маржона Тўраева. 10.Гулзода Амирова, 13.Дурдона Алиева, 14.Лайло Тошева, 18.Шахнозабону Юсупова.\n“Қизилқум Guli”: 1.Зебинисо Авлиёқулова, 3.Юлдуз Саидова, 6.Ойсанам Бозорова (21.Сабрина Октябрева, 60), 8.Наргиза Раҳимова (11.Анора Фармонова, 74), 9.Барчиной Эшмуродова (19.Нилуфар Тошпўлатова, 65), 10.Елена Лагуткина (с) (20.Мафтуна Бахтиёрова, 46), 12.Гулҳаё Эргашева, 15.Жесика Кручинина, 17.Амина Шодиева, 18.Рушания Мазитова, 22.Саодат Қўлдошева (14.Малика Камолова, 88).\nЗахира: 16.Юлия Ахмедова, 5.Диёра Раҳматова.\nОгоҳлантириш: Наргиза Раҳимова (Қизилқум Guli, 70).\nБугунги бошқа учрашувларнинг натижалари:\n«Нефтчи-W» – «Қўқон-1912-W» 2:0\n«Андижанка» – «Навбаҳор W» 4:0\n«Сўғдиёна-W» – “Бухоро-W” 5:0\n“Пахтакор-W” – “Локомотив W” 1:0\n«Шўртан-Lady» – «АКМК-W» 2:2\n«Бунёдкор-W» – «Металлург-W» 2:5\n«Динамо плюс» – «Сурхон» +/-\nОЙЛИК АРХИВ Oyni tanlash Aprel 2019 Mart 2019 Fevral 2019 Yanvar 2019 Dekabr 2018 Noyabr 2018 Oktabr 2018 Sentabr 2018 Avgust 2018 Iyul 2018 Iyun 2018 May 2018 Aprel 2018 Mart 2018


Мир Араб мадрасасида хатмона - Баҳоуддин Нақшбанд ёдгорлик мажмуаси маркази\nМир Араб мадрасасида хатмона\n1281 марта ўқилди.\nБугун 20 июнь куни Бухоро шахридаги Мир Араб ўрта махсус ислом билим юртида хатмона маросими ўтказилди. Эрта тонгда мадрасага устозлар, тажрибали имом хатиблар ҳамда битирувчи талабаларнинг ота-оналари ташриф буюришди.\nМаросим Қуръони Карим тиловати билан бошланди. Билим юрти мудири Ж. Элов барча битирувчиларни табриклаб, 4 йил давомида таҳсил олган талабаларнинг эришган ютуқлари ҳақида гапирди. Жумладан, битирувчиларнинг 4 нафари ўқув юкламасидан ташқари Қуръони Каримни тўлиқ ёд олган бўлса, бир нафари 500 та ҳадисни ровийлари билан тўлиқ айтиб берди. Билим юрти мудири ёшларнинг келажакда дину-диёнатимиз ва миллатимиз корига ярайдиган кадрлар бўлишини сўраб дуо қилдилар. Сўнгра сўзга чиққан “Баҳоуддин Нақшбанд” жомеъ масжиди имом хатиби Абдулғофур домла Раззоқов, Бухоро шаҳар бош имом хатиби Отабек домла Авезов, “Жўйбори Калон” мадрасаси мудири Азизхўжа домла Иноятовлар толиби илмларнинг фазилати, шариатимиз ходимларига қўйилган талаблар ҳақида батафсил тўхталиб, битирувчилар ҳақларига дуо қилдилар.\nМадрасанинг узоқ йиллик анъанасига кўра битирувчи курс талабаларига билим юртини тамомлаган вақтда имом хатиблик либоси кийдирилиб, оқ фотиҳа берилади. Тадбир давомида шу удумга мувофиқ барча битирувчиларга имом хатиблик либоси кийдирилди ва эсдалик совғалари топширилди.\nТадбирнинг якуний қисмида ота-оналар ва фахрий меҳмонлар ўзларининг дил изҳорларини билдиришди.\nХатмона маросими юртимиз тинчлиги, халқимиз фаровонлиги ҳамда ёшларимизни буюк аждодларимиз изларидан етук олим бўлишлари учун қилинган дуо ва тилаклар билан якунланди.\nМир Араб мадрасаси маънавият\nишлари бўйича мудир ўринбосари


Ўқувчи ҳам ҳоким бўла олади. Фақат икки кун!\n“Ёш давлат хизматчиси” лойиҳаси бўйича келажакда ҳоким бўламан, эл бошқараман, деган мактаб ўқувчилари Шимкент шаҳар ҳокимлигининг иши билан танишиб, бир кун мобайнида ҳокимдан тортиб, унинг ўринбосарларигача ёнида ёрдамчи бўлиб юриш ҳуқуқига эга.\nМана шундай қилиб, улар давлат хизматининг сир-асрорларини болалигиданоқ эгаллаб, эл-юртнинг ташвишини қилиш қанчалик қийин эканлигини сезиб ўсишади.\n– Давлат хизматчиларининг иши осон эмас. Ёшларнинг ҳокимликдаги аниқ ишлар билан яқиндан танишишини хоҳлайман. Кейин улар дўстлари ва яқинларига ҳокимликнинг ўз кўзлари билан кўрган ишлари ҳақида гапириб беришса, – дейди шаҳар ҳокими Н. Сауранбаев.\nУшбу лойиҳада қатнашаётган ўқувчилар ҳозирча шаҳар ҳокими билан суратга тушишни орзу қилмоқдалар.\nАйтганча, бир ўқувчи шаҳар ҳокимининг қошидан бир қарич ҳам узоқлашишмайди. “Ҳоким қандай бўлиши кераклигини ўрганяпман”, – дейди у. Қолган ўқувчилар ҳокимнинг ўринбосарларидан ўрганишмоқда.\nКўпинча халқимиз “болам раҳбар бўлади”, деган мақсадни олдига қўяди. Ҳоким бўлишга қизиқадиган ўқувчиларнинг ҳам ушбу лойиҳаси ўша қизиқувчанликдан туғилган бўлса ажаб эмас.\nАйтганча, давлат хизмати сир-асрорларини билиш, давлат хизматчисининг жамиятдаги ролини оширишда бундай лойиҳаларнинг наф бериши турган гап.\nС. ШАРИФБОЕВА, 2018-01-25, 10:04 360


РЎЗА ТУТГАНДА ОРГАНИЗМДА НИМАЛАР РЎЙ БЕРАДИ? Очликнинг 5 Босқичи ва Ҳар бир Босқичнинг Ўз Фойдалари - UzShifo.Info - Sog'lom Yashash Tarzi Sirlari\nHome SALOMATLIK ASOSLARI Ochlik bilan Davolash РЎЗА ТУТГАНДА ОРГАНИЗМДА НИМАЛАР РЎЙ БЕРАДИ? Очликнинг 5 Босқичи ва Ҳар бир Босқичнинг Ўз Фойдалари\nFeruzabegim April 28, 2021 April 29, 2021\nОчлик билан даволаш оҳирги пайтларда Ғарб оламида ҳам трендга, яъни модага айланди. Бу бежизга эмас. Оҳирги тадқиқотлар кўрсатишича, очликнинг, яъни рўза тутишнинг организмга бир қатор фойдалари бор. Одатда очликни озиш билан боғлашади, лекин рўза тутиш фақат озишдан ва оч юришдан иборат эмас.\nАслида рўза тутиб юрган инсон организмида бир нечта ўзгаришлар содир бўлади. Рўза тутиш ақлнинг тиниқлашишига, иммунитетнинг кўтарилишига, мушаклар массасининг, яъни ҳажмининг ортишига, кайфиятнинг яхшиланишига ва бошқа кўплаб ўзгаришларга сабаб бўлади. Булар қуруқ гаплар эмас, балки фан билан исботланган фактлардир.\nШундай бўлсада, очлик ҳар ҳил бўлади. Қуйида ҳар бирининг ўз фойдаларини кўриб чиқамиз.\nОчликнинг 5 Босқичи ва Ҳар бир Босқичнинг Ўз Фойдалари\n1- Босқич (8-12 соатлик Очлик): Қондаги шакар миқдори меъёрга келади\nКунига 8 соатдан 12 соатгача очлик қилиб юрилганида қондаги шакар меъёрга кела бошлайди.\n2018 йил тадқиқотига кўра Рўзанинг илк кунларида саккиз соатлик очликдан сўнг қондаги шакар миқдори аввалига пасаяди, организм ҳолсизланади, чарчайди, диққат жамлашга қийналади ва очиқади. Очлик 12 соатга етгунча эса қондаги шакар миқдори меъёрга кела бошлайди. (манба)\n12 соатлик очликдан кейин организм энергия учун углеводларни эмас, бадандаги ортиқча ёғларни энергия учун ишлата бошлайди. Бу жараён кетознинг дастлабки босқичи деб аталади. (манба)\n2- Босқич (12-18 соатлик Очлик): Кетоз, Ёғларнинг эриши ва Ақлнинг тиниқлашиши\n16-18 соатлик очликдан сўнг организм тўлиқ кетоз ҳолатига тушади (манба). Бу дегани, жигар ёғ қатламларини энергия учун ишлата бошлайди ва бу энергияни мускул, юрак ва мия фаолияти учун сарфлайди.\nОрганизм тўлиқ кетоз ҳолатига тушганида, яъни 16-18 соатлик очликдан сўнг одам очликни унчалик ҳис қилмайди ва ақл тиниқлашиши рўй беради. Бундай пайтда дарс қилиш, яъни янги нарсалар ўрганиш яна ҳам осонлашади.\n3- Босқич (24 соатлик Очлик): Автофагия ва Ёшариш\n24 соатлик очликдан сўнг организмда тикланиш жараёни ишга тушади. Бу жараён эски ва шикастланган ҳужайраларни қайта ишлай бошлайди. Бунда ҳужайралар ўзидаги эски ёки яроқсиз қисмларни қайта ишлаб тиклашни бошлайди. Бу жараён Автофагия жараёни деб аталади.\nАвтофагия натижасида миядаги шикастланган ҳужайралар ҳам янгилана бошлайди ва организмда яллиғланишлар камаяди.\n4- Босқич (36-48 соатлик Очлик): Ўсиш гормони ва Тикланиш\n48 соатлик очликдан сўнг организмда ўсиш гормони нақ 400% га кўпаяди. Бу эса мушаклар, яъни мускуллар ҳажмининг ортиши, яра ва жароҳатларнинг тезроқ тузалишига сабаб бўлади.\nДемак, 2 кунлик очлик мускул йўқотмасдан, балки тескариси – мускул ҳажмини оширар экан!\n5- Босқич (72+ соатлик Очлик): Илдиз ҳужайралари ва Иммунитет\nБу босқич 3 кунлик очлик ҳисобланади. Уч кун оч қолиш осон иш эмас, шунинг учун бундай очликни қилишдан олдин режа қилиш керак. Мазангиз қочиб қолса, очликни тўхтатишга тўғри келиши мумкин.\n2014 йилдаги тадқиқотга кўра 72 соатлик очлик иммунитет тизимини деярли тўлиқ янгилар экан. Бунда янги илдиз ҳужайралари пайдо бўла бошлайди ва эски иммунитет ҳужайралари янгилари билан алмашади. (манба)\nХулоса қилиб айтганда, очликнинг ва рўза тутишнинг жуда кўп фойдалари бор экан.\nОчлик фойдалари яна ҳам давомли бўлиши учун, оғиз очганингизда кўп кўп тоза сув ичинг. Сув минерал ва электролитларга бой бўлиши керак. Сувни электролитларга бойитиш учун сувга бироз рафинадланмаган денгиз тузи қўшсангиз бўлади. Кўп қўшиш шарт эмас, сувдан туз мазаси келиши шарт эмас.\nСув ичганингиздан сўнг бироз оқсил ва фойдали ёғларга бой таом ва салат истеъмол қилсангиз фойдали бўлади. Қуруқ ва бўш углеводлар, яъни нон ва шакар истеъмол қилмаганингиз маъқул. Маргарин каби зарарли ёғлардан эҳтиёт бўлинг.


14 июль, 2019, 09:27\nТеглар:Жахон чемпионати | Уругвай | Франция | Бельгия\nБундан 89 йил аввал тарихдаги футбол бўйича илк жаҳон чемпионати бошланган эди\n1930 йилнинг 13 июлида Уругвайнинг Монтевидео шаҳридаги «Поситос» стадионида маҳаллий вақт бўйича 15:00 да Франция ва Мексика терма жамоалари учун ҳакам Доминго Ламбарди томонидан чалинган ҳуштак ўйинни бошлаб берди. Худди шу вақтда «Поситос»дан уч километр узоқликда жойлашган «Гран Парке Сентраль» майдонида Хосе Масиас АҚШ ва Бельгия ўртасидаги беллашувни бошлаш «белги»сини берди. Шу тарзда футбол тарихдаги илк жаҳон чемпионатига старт берилди.\nУругвай мезбон сифатида шунчаки танланган эмасди: Жюль Риме бошчилигидаги ФИФА мамлакатни 1924 ва 1928 йиллардаги Олимпиададаги икки олтин медали ва конституциясининг юз йиллиги билан шу тарзда муборакбод этди. ЖЧ-1930 да 13 та миллий терма жамоагина иштирок этди, улардан фақат 4 тасигина Европадан Жанубий Америкагача бўлган узоқ саёҳатга рози бўлган, қолган жамоалар эса Колумб очган диёрнинг вакиллари эди.\nБельгия, Франция ва Руминия клублари «Конте Верде» кемасида бирга келишган, Югославия эса алоҳида етиб борган.\nУ пайтларда чемпионатнинг очилиш маросими деган тушунчаси бўлмаган ва телетрансляциялар тўғрисида ҳам қайғуришга тўғри келмаган. Шунинг учун турнирнинг биринчи ва тўртинчи гуруҳлардаги ўйинлар бир вақтда баравар бошланган. Иккала ўйинда ҳам Европа жамоалари шимолий америкаликларга қарши майдонга тушишган. Илк жаҳон чемпионатидаги биринчи гол муаллифи Франция терма жамоаси аъзоси Люсьен Лоран ҳисобланади.\n«Биз Мексикага қарши ўйнаётганимизда қор ёғарди, сабаби жанубий қутбда июль - қиш фаслига тўғри келарди. Жамоамдаги шерикларимдан бири узоқ масофадан тўпни улоқтирди, мен эса уни ўнг оёғим билан дарвозабон устидан ошириб ўтказишни уддаладим. Ҳамма мамнун эди, аммо биз майдон бўйлаб бахтдан қувониб югурмас эдик, чунки ҳеч ким тарихни ёзаётганлигинини тушунмасди. Тез-тез қўлларимизни сиқдик ва ўйинни давом эттирдик».\nЛюсьен иккинчи турдаёқ лат еди ва шу билан турнирда бошқа қатнаша олмади, унинг жамоаси эса Аргентина ва Чилига мағлуб бўлгани учун чемпионатни тарк этишди. Лоран 1998 йилги Жаҳон чемпионатида французлар ғалабасини кўра олган 1930 йилги жамоанинг ягона аъзоси бўлди. У 2005 йил 97 ёшида вафот этди.\nИккинчи гол Мексика дарвозасига урилди, унинг муаллифи «Экселсиора» ҳужумчиси Марсел Ланжие эди. Илк Жаҳон чемпионатидаги дублни эса «Сошо» форварди Андре Машино амалга оширди. Мексикаликлар фақатгина битта гол билан жавоб қайтара олдилар ва 1:4 ҳисобда мағлубиятга юз тутдилар. Франция жамоасининг сардори бўлажак сотқин, фашистлар ёрдамчиси ва қотил Александр Виллаплан эди.\nПараллель ўйинда АҚШ Бельгия устидан ғалаба қозонди. Ўйиннинг 23-дақиқасида ўзининг жамоаси учун ягона голни Барт Макги урди ва у тарихдаги илк голни уриш учун атига тўрт дақиқага кечикди. Кейинги голларни Том Флори ва Берт Пэтноуд уришди, шу тарзда Бельгия мағлубиятга учради.\nАҚШ ярим финалга чиқди, аммо таркибида бўлажак буюк мураббий Гильермо Стабиле ва Луис Монти бўлган Аргентинага 1:6 ҳисобида ютқазди. Параллель ўйинда Югославияни худди шу ҳисоб билан Уругвай мағлуб этди. Финал чемпионат учун махсус барпо этилган «Сентенарио» стадионида, Уругвай ва Аргентина ўртасида бўлди ва Уругвай 4-2 ҳисобида ғалабага эришди. Шу тариқа илк чемпионатда Уругвай мутлақ ғолиб бўлди.\nУчинчи ўрин учун беллашув ўтказилмади, шу сабаб АҚШ ва Югославия жаҳон чемпионатининг бронза медалини қўлга киритишди.


Жавоб: Ишини оқсатиб қўядиган қийинчилик бўлмаса, Рамазони шарифда рўза тутиш жуда катта савоб бўлади. Узрсиз рўза тутмаслик катта гуноҳдир. Ҳадиси шарифда марҳамат қилиндики: “Рамазонда узрсиз бир кун рўза тутмаган киши бунинг ўрнига бутун йил рўза тутса ҳам Рамазондаги бир кунга бериладиган савобга қовуша олмайди.” (Термизий)\nШундай экан, ҳеч қандай узри бўлмаса, Рамазонда рўзани қолдирмаслик керак. Диний бир узри бўлган кишининг рўзани қазога қолдириши жоиз. Сафарда қийинчилик бўлса, ишни оқсатса ёки қазога сабаб бўладиган бир ҳолат бўлса, қазога қолдириш жоиз бўлади. Ҳадиси шарифда “Сафарда (қийин пайтда) рўза тутиш тақво эмас” деб марҳамат қилинди. (Бухорий) [Сафар деб 104 км дан узоқ жойга бориш учун йўлга чиқишга айтилади. Бундан кам масофага йўлга чиққан киши сафарий бўлмайди. Ҳадисдаги "тақво" кўпроқ савоб олиш деган маънодадир.]\nСавол: Сафарда рўза тутмасликка рухсат бор деб рўза тутишга ният қилмадим. Соат 11 да самолётга чиқадиган бўлганим учун эрталабки нонуштани қилиб йўлга чиқдим. Сафарда рўза тутмаслик жоиз эмасми?\nЖавоб: Имсок (фажр) вақтидан аввал сафарга чиққанингизда эди, рўзага ният қилмай сафарга чиқсангиз еб-ича олардингиз. Ҳолбуки нонушта қилганингизда муқим эдингиз, ният қилмагансиз ва еб-ичдингиз, шу жиҳатдан гуноҳ бўлади. Аслида ният қилиб, рўзадор ҳолда йўлга чиқишингиз керак эди, яъни у куни рўза тутишингиз керак эди. Ният қилмай еб-ичганингиз учун фақат қазосини тутишингиз керак бўлади.\nСавол: Имсок (фажр) вақтидан кейин йўлга чиққанимиз учун рўзага ният қилган бўламиз. Яъни бу куни сафарда бўлсак ҳам рўза тутишимиз керак. Лекин масалан, соат эрталабки 11 да АҚШга бориш учун самолётга чиқсак, давомли равишда ғарбга қараб учганимиз учун кундуз Нью-Йоркка борганимизда 7 соат, Лон-Анжелесда эса 10 соат чўзилади. Бу ҳолатда нима қилишимиз керак?\nЖавоб: Рўза тута олса, савоб қозонади, очлик ва чанқоққа чидай олмай рўзани бузадиган бўлса, гуноҳ бўлмайди. Сафарда юрганида рўзани узрсиз бузган кишига каффорат лозим эмас.\nСавол: Бир киши Рамазон рўзасини сафарда узрсиз бузса, қазо қилиши керакми ёки каффорат? Муқимлигида рўзасини бузиб, сўнгра сафарга чиқса, қазо қиладими ёки каффорат?\nЖавоб: Ният қилган рўзани сафарга чиққанида бузиш гуноҳдир. Лекин гуноҳ ишласа ҳам сафарда бузилгани учун каффорат керак эмас. Агар муқимлигида рўзани бузиб, кейин сафарга чиқса, у ҳолда каффорат керак бўлади.\nСавол: Рўзага ният қилиб, сўнгра бошқа бир мамлакатга кетган киши ифторини қайси жойнинг вақти билан очади? Яъни саҳарликда ният қилган жойининг ифтор вақти биланми ёки борган жойининг вақти биланми?\nЖавоб: Борган жойининг вақти асос қилиб олинади. Қаерга борса ҳам борган жойида қуёш ботиши билан, яъни шом вақти бўлганида рўзасини очади. Автобусда, автомобилда ёки кемада кетаётганида қайси шаҳарга етган бўлса, шу ернинг вақти билан оғиз очади. Лекин самолётда устидан ўтаётган шаҳарнинг вақти асос олинмайди, чунки бир жойнинг ифтор ва бошқа намоз вақтлари ҳисобланганда баландлик ҳам ҳисобга қўшилади. Самолётда қуёшнинг ботиши кеч бўлганидан, устидан ўтаётган шаҳардан анча кейин бўлади. Шунинг учун самолётда бўлган киши қуёшнинг ботишини уфқда йўқолганини кўрмай туриб, оғзини очолмайди.\nКўриб турганимиздек, ифтор вақтида оғиз очилган жойнинг вақти, яъни қуёшнинг ботиши асос қилиб олинади. Соатга қараб ҳаракат қилинмайди. Дунёнинг қайси шаҳри бўлса ҳам, рўзада ва намозда ҳамма борган шаҳрининг вақти билан амал қилади. Қуёш ботмай туриб оғиз очилмайди ва шом намози ўқилмайди. (Неъмати ислом, Дурар)\nАгар жуда тез учадиган самолёт, ҳеч бир жойга қўнмай шарқдан ғарбга қараб учаётган бўлса ва бу учиш 24 соатдан кўп давом этса, масалан, 33 соат давом этса, у ҳолда кундузи 24 соатдан қисқа бўлган бир шаҳарнинг соати билан амал қилинади. Рўза тутилган кун 24 соатдан кам бўлса, қуёш ботгунича кутиш кераклиги бутун фиқҳ китобларида ёзилган. (Неъмати ислом, Дурар)


Kанцлер шарафига Ангела Меркель деб исм қўйилган суриялик қизчага Германиядан бошпана берилмайдиган бўлди\nЖамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари Kанцлер шарафига Ангела Меркель деб исм қўйилган суриялик қизчага Германиядан бошпана берилмайдиган бўлди\t15:18, 25 ноябрь 2016\tҚизини Германия канцлери Ангела Меркель шарафига номлаган суриялик оилага мамлакат ҳукумати бошпана бермайдиган бўлди, деб ёзади "Lenta.ru".\nМамон Аль-Хамза (Mamon Al-Hamza), унинг рафиқаси Тема ва қизи Ангела Меркель Суриядан келиб, мамлакат ҳудудидан расмий равишда бошпана берилишини кутиб, Менхенгладбах шаҳрида яшаётган эди. Бироқ, яқин муддат ичида суриялик оила Германия ва Европа Иттифоқини тарк этишга мажбур.\nМаълумотларга кўра, суриялик оиланинг Германия ҳудудида яшаш муддати тугаганидан сўнг улар Туркияга жўнатилади. Бу мамлакат оилага хавфсизликни таъминлаб бериши кутилмоқда. Аль-Хамзанинг оиласи Европа Иттифоқига 2015 йилда келган эди. Уларнинг қизи Германиянинг Дуйсбург шаҳрида туғилган. Суриялик фуқаролар янги туғилган чақалоқни мамлакат канцлери Ангела Меркель томонидан юритилаётган муҳожирларга оид сиёсатга ҳурмат рамзи сифатида унинг шарафига номлаган эди.\nSyrian migrants who named baby Angela Merkel have German asylum application REJECTED https://t.co/WnKgPAfZhi pic.twitter.com/JdOIVneTom— Daily Mail Online (@MailOnline) 24 ноября 2016 г.\nХонанда Ирода Иралиева она бўлди\tОлимлар ота-онанинг умрини қандай узайтириш мумкинлигини аниқлашди Азиза Ниёзметова: «44 ёшимда яна оналик бахти насиб этди!»\tПешонасида юракча шаклидаги қизил доғи бор чақалоқ интернет юлдузига айланди(Фото)\tАҚШда эгизаклар турли йилларда дунёга келди\t2016 йилда фарзандли бўлган машҳурлар\tОтправить


Энергетика вазирлиги зиммасига жавобгарлик юкланди — Sof.uz\nЖАҲОН 241,278,689 218,511,539 4,912,199\nЭнергетика вазирлиги зиммасига жавобгарлик юкланди\n20.08 15:23 143 Ўзбекистон\nҚиймати 200 миллиард сўмга тенг лойиҳалар ва саноат зоналарига инфратузилма етказиб бериш тўлиқ давлатнинг зиммасида бўлади – Президент тўртинчи йўналиш ҳақида тўхталди.\n– Инфратузилма муаммоларини 3 мингга яқин тадбиркор кўтарган. Масалан, Сирдарёда “Гулистон голд ярн” корхонаси узоқ муддатдан бери электр тармоғига улана олмаган. Ваҳоланки, ишлаб чиқариш асбоб-ускуналари ва ўз ҳисобидан трансформаторгача олиб келган. Унга озгина ёрдам берилса, корхона 600 та янги доимий иш ўринлари яратишга тайёр.\nШунинг учун, биринчидан, келгуси йил 1 январдан бошлаб, қиймати 200 миллиард сўмга тенг лойиҳалар бўйича электр, табиий газ, сув тармоқлари ва йўл инфратузилмасини етказиб бериш тўлиқ давлатнинг зиммасида бўлади. Бу имтиёз, ҳозирги кунгача фақатгина 50 миллион доллардан ошадиган хорижий инвесторлар лойиҳаларига қўлланиб келинмоқда.\nИккинчидан, келгуси 2 йилда республика бўйича қўшимча 200 та саноат зоналари ташкил этилади. Уларнинг ҳар бирига камида 15 та корхонани жойлаштириш мўлжалланиб, электр, табиий газ, сув тармоқлари ва йўл инфратузилмаси етказиб бериш тўлиқ давлатнинг зиммасида бўлади.\nУшбу мақсадлар учун, келгуси йилда бюджетдан 2 триллион сўм маблағ ажратилади.\nҚўчқоров, Умурзоқов вилоят ҳокимлари билан бирга 1 ноябрга қадар саноат зоналарининг жойлашуви ва аниқ лойиҳа таклифларини тайёрласин.\nБу чоралар ҳудудий саноат улуши анча паст бўлган Сурхондарё, Бухоро, Хоразм, Сирдарё, Қашқадарё, Самарқанд ва Тошкент вилоятларидаги айрим туманлар учун жуда катта имконият яратади.\nУчинчидан, электр энергиясидаги узилишлар кўпчилик тадбиркорларимизни безовта қилаётгани ҳам, айни ҳақиқат. Бу масала бўйича ҳар бир туман, шаҳар ва маҳалла кесимида алоҳида дастурлар амалга оширилмоқда.\nЖорий йил 1 ноябргача 4 мингта трансформаторни алмаштириш, 35 та подстанция, 15 минг километр тармоқларни янгилаш ишлари якунига етказилади.\nБу ишларни амалга ошириш учун, жорий йилнинг ўзида илк бор 3 триллион сўм маблағ ажратганмиз.\nЭлектр энергияси ишлаб чиқариш ҳажмини кескин ошириш мақсадида тарихимизда илк бор бу соҳага тўғридан-тўғри хорижий ва хусусий бизнес кириб келди. Натижада шу йил якунига қадар тўлиқ хусусий инвестициялар ҳисобига умумий қуввати 1 минг 800 мегаватт бўлган 8 та иссиқлик ва қуёш электр станциялари ишга туширилади.\nЭнергетика вазирлиги келгуси йилларда бу каби лойиҳаларни кескин кўпайтириб 2023 йилга қадар электр энергияси бўйича қўшимча ишлаб чиқариш қувватларини 4 минг 400 Мегаваттга ошириши шарт.\nТўртинчидан, электр тармоқларига уланишдаги жараёнларнинг мураккаблиги, муддатлар узоқлиги ва харажатлар юқорилиги тадбиркорларнинг ҳақли эътирозига сабаб бўлмоқда.\nМасалан, истеъмолчиларнинг 75 фоизи 20 киловаттгача қувватли электр ишлатадиган кичик цехлар, савдо ва умумий овқатланиш корхоналари ҳисобланади. Лекин, уларга ҳам худди йирик корхоналар билан бир хил талаблар қўйилган.\nМисол учун, оддий савдо дўконини электр тармоғига улаш учун 4 та босқичдан ўтиш, 7 миллион сўм харажат ва бунга камида бир ой вақт талаб этилади.\nЭнергетика вазирлиги томонидан келгуси йил бошидан ушбу масалада янги, қулай тизим жорий этилади. Бунда электр тармоғига уланиш тўлиқ электрон платформага ўтказилади ва барча жараёнлар бир босқичга туширилади.\nТадбиркорларни электр тармоғига улаш муддати 20 киловаттгача бўлган қувватлар учун – 10 кун, 50 киловаттли қувватлар учун эса 20 кун этиб белгиланади.\nАгар электр таъминоти корхонаси ишларни муддатида якунламаса, улар тадбиркорларга компенсация тўлайди. Ушбу ишлар Давлат хизматлари марказлари орқали ташкил этилиб, мунтазам назорат қилиб борилади.\nУмуман, тадбиркорларни керакли ҳажмда энергия ресурслари билан таъминлаш масъулияти ва жавобгарлиги Энергетика вазирлиги зиммасига юкланишини қонун билан мустаҳкамлаб қўямиз, — деди президент.\n16.10 12:31 1443\nБугун, 10:48 898\n15.10 15:53 893\nБугун, 08:14 703\n14.10 20:45 617\nБугун, 15:13 138 Ўзбекистон\nБугун, 15:09 26 Ўзбекистон\nБугун, 15:02 77 Ўзбекистон\nБугун, 13:30 25 Тиббиёт\nБугун, 13:20 71 Ўзбекистон\nСамарқандда боғча болаларига ажратилган қарийб 5 кг гўштни олиб чиқиб кетмоқчи бўлган хўжалик мудираси ва бош ошпаз ишдан олинди\nБугун, 10:54 220 Ўзбекистон


14:41Ди Мария: "Оғир дамлар ўтяпти" 0 14:22Пике ва Рамос савобли ишга қўл уришди 0 14:17"Фанат Суперлига". "Пахтакор" – "Бунёдкор" 1 14:16"Фанат Суперлига". "Машъал" – "Насаф" 0 14:15"Фанат Суперлига". "Aндижон" – "Металлург" 0 14:13"Фанат Суперлига". "Локомотив" - "Сўғдиёна" 6 14:11"Фанат Суперлига". "Навбаҳор" – "Бухоро" 1 14:11Дибала: "Қийинчилик билан нафас олдим" 0 14:10"Фанат Суперлига". "Қўқон-1912" – "Қизилқум" 0 14:09"Фанат Суперлига". AГМК – Сурхон 0 13:52"Интер" Видалга бўлган қизиқишларни йўқотди 0 13:26"Челси"га Доннарумма керак 1 12:49AS ЛаЛигада кутилган умидларни оқлай олмаган футболчилар рўйхатини тузди. Азар бунда йўқ! 5 12:32"Манчестер Юнайтед" Игалога ажойиб шартнома таклиф қилмоқда 0 12:29Жалол Ҳоссейни - ОЧЛда ўйнаш бўйича эронликлар афсонаси 1\n"Навбаҳор" бош мураббийи фаолияти ҳақида 53


Бош прокуратурада ўзгаришлар, Мирзиёевнинг ташрифи, ҳакамни...\n08.05.2018 21:56 0 3730\nБугун, 8 май куни Ўзбекистон ва дунёда рўй берган хабарлар, янгиликлар ҳақида яна бир бор эслаб ўтамиз. Шунингдек, сайтимизда эълон қилинган долзарб мақолалар ва фойдали маълумотларни ҳам тавсия қиламиз.\nБугун эса қурилиш ишлари ниҳоясига етказилган. Cобир Раҳимов ҳайкали Президент айтган эски жойига қайтарилди. Ҳайкалнинг очилиш маросимида кенг жамоатчилик, нуронийлар, ёшлар иштирок этди. Мухбиримиз Фаррух Алиев Собир Раҳимов ҳайкали очилишидан фоторепортаж тайёрлади.\nТошкент шаҳар, Шайхонтоҳур тумани ҳокими Баҳодир Ғойибназаровнинг сўзларига кўра, «Ezidiyor» тўйхонаси бузилади. Унинг атрофидаги бинолар ҳам тез орада бузилиши кутилмоқда.\nЭслатиб ўтамиз, илгари «Tashkent city» дирекцияси директори лавозимида ишлаб келган Ж.Ортиқхўжаев Тошкент шаҳар ҳокими лавозимига тайинланган эди.\nОлис уруш хотиралари (видео)\nҚаҳрамонимиз уруш хотираларини шунчаки сўзлаб беролмайди. Ҳар гал уруш манзараларини эслар экан, асаблари зўриқади, кўзларига ёш келади. Урушни лаънатлайди. «Урушни кўрманглар!» деб дуо қилади.\nХотира ва Қадрлаш кунига бағишлаб Мудофаа вазирлиги томонидан Ўзбекистон Миллий боғнинг «Наврўз» майдонидан 9 май куни соат 21.00да байрам салюти (фейерверки) отилади. Бу ҳақда «Xabar.uz»га Мудофаа вазирлиги матбуот хизмати маълум қилди.\nФирибгарлик ўзи нима? Нега одамлар тез ва кўп алданади?\nШу мақсадда ўқувчиларимиз учун фирибгарлик, алдаш ва ишончни суиистеъмол қилиш тушунчалари юридик тилда қандай маъно англатиши, уларнинг фарқлари, ушбу турдаги жиноятлар учун қандай жазолар борлиги ҳақида маълумот беришни лозим топдик.\nФермерларга имтиёз! Электр энергияси давлат ҳисобидан қопланади\nЖорий йил 1 апрелдан бошлаб насос агрегатлари ва суғориш қудуқлари пахта хом ашёси ва бошоқли дон етиштириш учун истеъмол қиладиган электр энергияси қиймати Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан қоплаб берилади.\n«Сен бир уюм ахлатсан» — Месси ҳакамни ҳақорат қилган\nИспаниянинг «Onda Cero» радиоси Мессининг ҳакамга айтган сўзларини келтирди.\nАлекс Фергюсон комадан чиқди\nФергюсон яқинларининг маълум қилишича, операция муваффақиятли ўтган. Лекин шунга қарамасдан шифокорлар бемор узоқ муддат даволаниш лозимлигини айтишган.\n«Telegram»даги камчиликлар: уларнинг асосий бештаси ҳақида\nМуқобил мессенжерлар етарлича, лекин улар орасида «Telegram» алоҳида ўрин тутади. Шунга қарамай, унинг ҳам ўзига яраша камчиликлари бор.\n«Apple» компанияси ўзининг камида битта «iPhone» моделини учталик камера билан чиқариши кутилмоқда.\nПолиция маълумотларига кўра электричка Аусбургдан чиққан Айнах шаҳрига яқинлашаётганда юк поездига урилиб кетган.\nХитой раиси Си Цзинпин ва Шимолий Корея етакчиси Ким Чен Ин Хитой шимоли-шарқидаги Далян вилоятининг порт шаҳрида музокаралар ўтказди.\n7 май куни Россия президенти лавозимига киришган Владимир Путин бош вазир лавозимига Медведев номзодини илгари сурганди.\nУшбу давлат олимларининг айтишича, бу амалиёт болаларнинг ирсий касалликлар билан туғилишининг олдини олиш учун қилинар экан. Яқинда ОАВ Мексика ва Украинада ҳам бу борада тажрибалар ўтказилаётганини маълум қилди. Шу ҳолатга шариатимиз нуқтаи назаридан изоҳ берсангиз.\nЖиноят иши бўйича суд психология-психиатрия экспертизаси тайинланган бўлиб, Тошкент шаҳар руҳий касалликлар шифохонасининг 2014 йил 4 февралдаги 57-сонли хулосасида Норбоева Муборакнинг жиноятни «физиологик аффект», яъни кучли руҳий ҳаяжон таъсири остида содир этгани қайд қилинган.\nБу йилнинг энг шов-шувли мавзуларидан бири, шубҳасиз, каттақўрғонлик ўқитувчи Диана Еникееванинг ўлими ҳодисаси бўлди. Бу воқеани ёритиб, жамоатчилик ўртасида қизғин муҳокамаларга сабаб бўлган, охир-оқибат давлат раҳбари томонидан ижтимоий соҳа ходимларининг мажбурий меҳнатга жалб қилиниши қатъий тақиқланишида асосий рол ўйнаган журналист «Олтин қалам»да эслаб ҳам ўтилмади.\nБибиой Бобомуродова буни фақат савдоси юришиб, даромади кўпайиши илинжида қилаётгани йўқ. Шунақа нияти бўлганда эди, аллақачон китоб савдосидан воз кечиб, бир неча баравар кўп фойда келтирадиган тижоратга ўтган бўларди. Ёки тадбиркорликни буткул йиғиштириб қўйиб, аксарият тенгдошлари сингари кексалик гаштини суриб юраверарди.\nШавкат Мирзиёев Месси Бош прокуратура Дайжест 9 май Собир Раҳимов\nСиёсат 09/05, 16:41


Роналду «МЮ»га қайтишга тайёр. Криштиану маоши камайишига рози » Футбол янгиликлари 2021\nGoal24.uz » Европа жамоалари » Angliya » Роналду «МЮ»га қайтишга тайёр. Криштиану маоши камайишига рози\n«Ювентус» ҳужумчиси Криштиану Роналду «Манчестер Юнайтед»га қайтиш вариантини кўриб чиқмоқда, дея тасдиқлайди Ла Газзетта делло Спорт.\nЕвро-2020. Франция Венгрия ўйнида ғолиб аниқланмади.\nАнтуан Гризманн фаолиятини қаерда якунламоқчилигини айтди


Абдусатторов халқаро турнирда қатнашиш учун Шахмат федерациясидан пул ололмай, “сазойи” қилинган | Qalampir.uz\nАбдусатторов халқаро турнирда қатнашиш учун Шахмат федерациясидан пул ололмай, “сазойи” қилинган\nСпорт\t03 Январь 20:45 36889\nКуни кеча жаҳон чемпионига айланиб, рекорд натижа қайд этган 17 яшар Нодирбек Абдусатторов бугун Ҳукумат томонидан кўкка кўтарилаётган бўлса-да, бундан қарийб икки йил аввал халқаро турнирда иштирок этиш учун Шахмат федерацияси эшигини тақиллатганда, сазойи қилинган. Охир-оқибат у Москвада ўтган “Aeroflot 90” турнирига ҳомийлар маблағи ҳисобидан борган.\nЧемпионнинг отаси QALAMPIR.UZ билан мулоқотда 2019 йилдаги воқеани эсга олди ва ўғлининг “Aeroflot 90” турнирига ҳомийлик ёрдами билан борганини федерациянинг моддий томонлама имконияти чекланганини сабаб қилиб кўрсатди.\n“Ҳар бир федерациянинг ўз бюджети бўлади. Шахматни бокс, самбо, кураш ва футбол билан солиштирсангиз, ундаги маблағ мингдан бирига тўғри келади. Шунинг учун бироз имконияти чекланган. Агар ҳисобидаги пуллари кўпроқ бўлганида спортчиларга бу учун йўл қўймаган бўлар эди”, дейди Фазлиддин Очилов.\nШунингдек, Нодирбек Абдусатторовнинг ўзи ҳам федерация фаолияти ҳақида гапириб, бугунги шароит аввалгисидан ўзгарганини урғулайди.\n“Шахмат федерациянинг спортчиларга кўрсатаётган эътибори яхши ва сўнгги йилларда ижобий томонга ўзгарган. Биз спортчилар бундан хурсандмиз ва натижаларимиз орқали ҳам буни кўрсатиб қўйяпмиз. Бундан кейин янада яхши бўлишига ишонамиз”, дейди 17 ёшли жаҳон чемпиони.\nМаълумот ўрнида, ёш шахматчиларнинг халқаро турнир ва мусобақаларга шахсий ёки ҳомийлик маблағлари эвазига бориши, бунда Шахмат федерацияси томонидан пул ажратилмаслиги 2019 йилда “Маърифат” газетасида журналист Ҳусан Карвонли томонидан ҳам танқид қилиб чиқилган эди. Ушбу мақола ортидан Федерация раддия бериб, журналистни туҳмат қилишда айблаган.\n“Ўзбекистон Шахмат федерацияси йиллик режа билан иш кўради. Бунинг устига режа йил бошида тасдиқланади ва Ижроқўм томонидан кўриб чиқилади.\nЎзбекистон Шахмат федерацияси нодавлат-нотижорат ташкилот. Федерация ҳомийлар ҳамда бошқа таъқиқланмаган манбалар ҳисобидан ўз фаолиятини юритади. Боз устига, Шахмат Олимпиада ўйинларига кирмагани боис, футбол, теннис ва бошқа спорт турларидек давлатдан катта маблағда кўмак олиш имкониятига эга эмас.\nФедерация чемпионларнинг Халқаро майдонда фаол бўлишларидан манфаатдор ва бу учун бор кучини аямайди. Хусан Карвонлининг “Хорижда бўлаётган катталар ўртасидаги мусобақаларга на шахмат федерацияси, на Жисмоний тарбия ва спорт вазирлиги бир сўм ҳам ажратмайди!” деган гапларини асоссиз. Чунки Ўзбекистон Шахмат федерацияси ўз маблағлари ҳисобидан ҳар йили камида икки нафар шахматчини “Чегорин” мемориал турнирига, “Аэрофлот” турнирларига юборади.\nЖурналистнинг мақолада келтирилган “Федерация бунда ота-оналарини айблаётган бўлса-да, “Пул йўқ, боролмайсизлар” дегани учун Федерация кўпроқ айбдор!” деган айбловига исбот талаб қилади ва гувоҳларни юзма-юз кўришишга таклиф қилади, чунки Федерация молиявий масалалар юзасида ОАВ ва ота-оналарга расмий раддия бермаган. Далилсиз ҳар қандай гап, асоссий туҳмат ва уйдурма дегани. Бу учун қонунда берилган чоралар мавжуд”, дейилган Федерация жавобида.\nЎзбекистонда кўп йиллардан буён халқаро мусиқа фестиваллари ва спорт мусобақаларида иштирок этаётган болаларнинг хорижий сафарлари харажатларини қоплаш билан боғлиқ айрим муаммолар мавжуд. Кўп ҳолларда ёш чемпионлар ва мусиқачилар Абдусатторов каби халқаро тадбирларга ўз ҳисобидан бориши, ҳомий тополмаган тақдирда, мусобақаларда қатнашолмай қолиб кетиши мумкин. Бу бир неча йиллардан буён давом этиб келаётган ҳолат бўлиб, бугунгача қанчадан қанча иқтидор эгалари азият чекканига қарамай, аниқ чора-тадбирлар белгиланмаган. Бироқ, улар ана шундай танловлар ғолибига айланиб қолса борми, ғалаба ва соврин эгалари дарров топилади, ислоҳотлар алқанади.\nМаълумот учун, 2019 йил ўтказилган “Aeroflot open” турнирида Абдусатторов 9 имкониятдан 5 очко жамғарган ҳолда 25-ўринни эгаллаган.\n18 Январь 15:46 83629\n19 Январь 14:56 66580\n18 Январь 22:59 63484\n18 Январь 17:47 49190\n17 Январь 20:39 39766


Ичак сили - сурункали кечадиган, юкумли касалликлар сирасига киради. Асли, хасталик кам учрайди.\nКасалликнинг уч хил юқиш йўли бор.\nБиринчиси: чорвачилик маҳсулотлариорқали. Маълумки, сил касаллиги (туберкулёз) нафақат одамда, балки ҳайвонларда, шунингдек, чорва молларида (айниқса, сигир ва қўйларда) учраши мумкин. Хасталанган чорванинг сутини истеъмол қилиш орқали касалликни юқтириб олиш эҳтимоли катта.\nИккинчиси: одамдан-одамга юқиши. Бунда силга чалинган одамнинг туфуги, балғамидаги сил бактериялари умумий идиш-товоқ, уй анжомлари, шахсий буюмлар орқали соғлом одамга ўтиши ва уни хасталантириши мумкин.\nУчинчиси: сил билан хасталанган бемор йўтал туфайли нафас йўлларида, айниқса, томоғида доимий балғам ҳосил бўлади. Бемор балғамни ютиши оқибатида ичакларини ҳам зарарлантириши мумкин.\nБемор асли ўпка сили билан хасталанган ва кейин касаллик қорин бўшлиғи аъзоларига ўтган бўлиш эҳтимоли катта. Негаки, ҳозирда чорва молларида сил касаллигини аниқлаш борасида катта текширувлар амалга оширилади. Хар бир фермада чорва моллар туберкулин синамасидан ўтказилиб, бемор чорва аниқлангудек бўлса, дарров соғломларидан ажратилади.\nКасаллик анча пайтгача яширин кечиши мумкин. Дастлаб бемор қориннинг киндик қисмида, киндик атрофида босувчи оғриқ сезади. Оғриқ одам юрганда, уй юмушлари билан шуғулланганда кучаяди. Одамни бот-бот қабзият ва ичкетар қийнайди. Организм сил бактерияси билан тобора заҳарлангани туфайли унинг тана ҳарорати кўтарилади, танасидаги лимфа тугунлар шишади.\nТашхислаш бирмунча мураккаб гап шундаки белгилар аппендицитга ҳам ўхшаб кетади. Ичак силининг белгилари колит, ичбуруғ аломатларига ҳам жуда ўхшаш бўлиши мумкин.\nОшқозон-ичак тракти эндоскопияси (зонд ютиш муолажаси);\nОшқозон-ичак ва ўн икки бармоқ ичак рентгени.\nБеморда ичак сили аниқланса, назорат шифокор-фтизиатрга топширилади. Сил бактерияларининг баъзи турлари дориларга бетаъсир бўлгани сабабли бир неча дори-дармонлардан фойдаланилади. Сил таёқчаси узоқ вақт пассив бўлиб туриб, бирданига касалликни қўзғаб юбориши билан хавфли. Шу боис хасталикни даволаш камида 1 йил муддатга чўзилиши мумкин.\nХасталик атроф-муҳитга тарқамаслиги учун бемор сил касаллигини даволашга мўлжалланган махсус диспансерларда муолажа олади. Силга қарши дориларни антибиотиклар билан бирга 9 ой, кейинчалик худди шу дориларни 18 ой давомида муттасил қабул қилиш беморнинг 95—99 фоизга соғайиш имконини беради.\nОвқатлаииш тарзига эътибор беринг\nДаволаш чораларидан ташқари, шифокор-фтизиатр оқсил, углевод, ёғларга бой таомнома буюради. Чунки ушбу касалликни бемор қувватли, дармонбахш озуқа билан енгиши керак. Шунингдек, витамин йиғиндилари ҳам буюрилади.\nОвқатланишда балиқ маҳсулотлари, жигар ва ўпка, қора ундан ёпилган нон, цитрус мевалар, майиз, қорағат, шотут, ёнғоқ, сут маҳсулотлари, қаймоқ билан аралаштирилган творог, сариёғ, қайнатма шўрвалар, сут фойдали. Лекин ҳаддан зиёд ёғли, креми кўп ширинлик ва пишириқлар беморнинг аҳволини ёмонлаштириши мумкин.\nБеморнинг яқинлари, у билан 1 йилдан ортиқ яқин муносабатда бўлганлар, чорва моллари билан шуғулланувчи фермерлар, тез-тез шамоллагани туфайли иммунитети пасайган ёш болалар ва кексалар киради. Оилада ичак сили билан хасталанган бемор аниқланса, қолган оила аъзолари ҳам, албатта, тўлақонли тиббий текширувдан ўтиши шарт.\nТуғруқхоналарда силга қарши БЦЖ вакцинаси қилинади. Кейинги эмлаш боланинг 1—2-синфида ва 17-18 ёшда амалга оширилади. Кўпчилик унча хуш кўрмайдиган «манту» синамаси асли организм сил касаллиги билан танишми- йўқми, шуни аниқлаш учун бажарилади.


Умид Аҳмаджонов ОЕАА президентини қабул қилди | Qalampir.uz\nУмид Аҳмаджонов ОЕАА президентини қабул қилди\nСпорт\t25 Март 2019 10:04 1580\nАввал хабар берганимиздек, 24 март куни Тошкентда енгил атлетика оиласига мансуб ярим марафон бўлиб ўтди. Биринчи бор ташкил қилинган бўлса-да, ушбу йирик спорт тадбирида 28 мамлакатдан 1700 га яқин атлетлар ўз омадини синаб кўрди.\nЎзбек енгил атлетикачилари Осиёда ўз ўрнига эга бўлган спортчилардир. Сўнгги Олимпиадада ҳам Ўзбекистон делегацияси айнан енгил атлетика йўналишида энг кўп лицензия қўлга киритган эди. Мамлакатда ушбу спорт турини янада ривожлантириш ва халқаро ташкилот билан мустаҳкам алоқаларни ўрнатиш юзасидан Ўзбекистон МОҚ президенти Умид Аҳмаджонов кеча, 24 март куни Осиё енгил атлетика ассоциацияси (ОЕАА) президенти Дахлан Ал-Ҳамадни қабул қилди. Бу ҳақида МОҚ Матбуот хизмати маълумот тарқатди.\nМузокара давомида Умид Аҳмаджонов Ўзбекистонда енгил атлетика спортини янада ривожлантириш борасида изчил ишлар амалга оширилаётганини алоҳида таъкидлади. Шундан сўнг ОЕАА президенти Дахлан Ал-Ҳамад Тошкентда ўтказилган марафон ҳақида илиқ фикрларни билдириб ўтди.\n“Аввало, Ўзбекистонни ислом ва спорт мамлакати деб биламан. Шу боис ҳам юртингизга ташриф мен учун фахр. Бугун Тошкентда бўлиб ўтган марафонни кузатиб, ундаги илиқликни, иштирокчилардаги спортга бўлган меҳрни кўриб қувондим. Ўзбекистонлик енгил атлетикачилар Осиёда ўз ўрни ва мавқейига эга. Айниқса, Андрей Абдувалиевни яхши биламан. Унинг тажрибаси ҳақиқатда ҳам улкан. Умид қиламанки, ўзбекистонлик енгил атлетикачилар бу йил бўлиб ўтадиган жаҳон чемпионати ва Токио Олимпиадасида муносиб иштирок эта олади”, деди Дахлан Ал-Ҳамад.\nУмид Аҳмаджонов Дахлан Ал-Ҳамад\n16 Февраль 16:50 43664\n17 Февраль 00:17 26492\n16 Февраль 17:51 21646\n16 Февраль 18:21 20906


Ўзбекистонлик иқтисодчи халқаро танловда ғолиб бўлди\nБутун дунё инсонияти қашшоқлик, тенгсизлик ва иқлим ўзгариши билан боғлиқ бўлган муаммоларнинг ечимини талаб қилмоқда. 13-21 август кунлари бир қанча босқичда ўтказилган «Unleash» бренди остидаги танловда, дунёнинг 129 давлатидан ўн минглаб ёш иқтидорлар орасидан саралаб олинган номзодлар глобал шароитни яхшилаш ва тараққий этган жамиятни қуриш йўлида ўз ғоялари билан иштирок этдилар.\nЕвропанинг жорий маданий пойтахти Орхус шаҳрида (Дания) якуний босқичи ўтказилган Глобал инновацион ғоялар танловига мамлакат маликаси Мария жаноби олиялари, БМТТД администратори Ахим Штайнер, Lindager Group асосчиси Андерс Лендагер, Дания Бош вазири Ларс Лёкке Расмуссен, Khan академияси асосчиси Салмон Хон, Ҳолливуд юлдузи ҳамда Times нашриётининг «Дунёнинг энг кучли 100 кишиси» рўйхатидан ўрин олган актёр Эштон Катчер ҳамда кўплаб молиявий ташкилот вакиллари, ишбилармон тадбиркорлар ташриф буюрди. Шунингдек, тадбирга Bestseller, Microsoft, Grundfos, Vestas, Carlsberg, Pepsi, Deloitte, Dalberg ва бошқа йирик компаниялар ҳомийлик қилган.\nТанлов иштирокчилари сафига Марказий Осиёдан беш нафар номзод қабул қилинган бўлиб, мингдан ортиқ ғоялар ичида ўзбекистонлик Азизбек Каримов жамоаси билан бирга таклиф этган лойиҳа БМТ Барқарор тараққиёт мақсадларида кўрсатилган ўн иккинчи йўналиш (Масъулиятли истеъмол қилиш ва ишлаб чиқариш) бўйича 200 жамоа орасидан иккинчи ўринга лойиқ деб топилди.\nKUN.UZ мухбири Азизбек билан боғланиб, уни фаолиятидаги муваффақиятлар билан табриклади.\n«Биз лойиҳамизнинг олий ўринлардан бирига лойиқ кўринганидан хурсанд бўлдик. Натижа ёмон эмас, текстил ва мода соҳасида, қишлоқ хўжалигининг иккиламчи маҳсулотларидан тайёрланган матоларни ҳамда инсониятга зарари кам бўлган матолар кўламини оширишда қўл келадиган интернет платформа прототипини таклиф қилдик. Бу албатта фермерлар ва бошқа органик ҳамда био маҳсулотлар ишлаб чиқарувчи тадбиркорлар учун қўшимча даромад яратиш каналларини ҳосил қилади. Биз танлов тарихида илк ғолиблар сифатида эътироф этилдик ва бу ҳаяжонли, албатта», дейди Азизбек.\nАйтиб ўтиш жоизки, мазкур танлов эндиликда ҳар йили дунёнинг бошқа шаҳарларида ташкиллаштирилиб, 2030 йилда Нью-Йорк шаҳрида ниҳоясига етади. Айни пайтда Азизбек Каримов бош штаби Мексикада жойлашган, Халқаро буғдой ва маккажўхори ҳосилдорлигини ошириш тадқиқот марказида халқаро тоифадаги иқтисодчи олим сифатида фаолият олиб боради.\n«Энди ҳар биримизнинг олдимизда масъулият катта: йирик молиявий ташкилотлар ва фондлар билан ҳамкорликни йўлга қўйиш учун, ҳамда яна янги лойиҳалар устида иш олиб боришимиз учун ажойиб имконият пайдо бўлди», деб фикр билдирди у.\nЎзбекистонлик иқтисодчининг айни кунларда қандай лойиҳалар билан машғул эканлигини сўраганимизда, у ҳозирда «Халқаро қишлоқ хўжалиги тадқиқотлар консорциуми, Буғдой тадқиқотлари программасининг бозор таҳлилий дастурини бошқараётгани»лигини айтди. Шунингдек, у Bill and Melinda Gates Foundation томонидан молиялаштирилаётган Эфиопияда буғдой ва маккажўхори навларини ДНК бармоқ усулида аниқлаш ва кенг кўламда қўллаш лойиҳасида ўз йўналиши бўйича иш олиб бораётганини билдирди.\nУшбу лойиҳа натижалари, ҳозирданоқ айтиш мумкинки, соҳа тадқиқот йўналишида сезиларли натижаларга олиб келиши кутилмоқда, дейди ватандошимиз. Худди шунингдек, Азизбек ўз ичига 15та халқаро институтни бирлаштирган консорциум қошидаги Мустақил илмий ва ҳамкорлик кенгашининг бўлими ҳисобланмиш ютуқларни баҳолаш бўйича доимий комиссиянинг эксперт аъзоси ҳисобланади.\nАзизбек Каримов Тошкент давлат техника университетининг молия йўналиши бўйича бакалавр битирувчиси, АҚШнинг Бостон шаҳридаги, COOP кўрсаткичи бўйича биринчи ўринда турадиган Northeastern University иқтисод йўналиши магистранти ҳисобланади. Ҳамюртимиз Германиянинг Бонн Университетида докторлик диссертациясини аъло даражада ёқлаб, илмий PhD мақомига эга бўлган.\nУнинг изланишлари бир қанча халқаро журналларда нашр этилган, хусусан бир неча мақолалари қишлоқ хўжалиги иқтисодиёти ва сиёсати йўналишида дунёнинг кучли бешлигида эътироф этиладиган Agricultural Economics, энергия ва ёқилғи йўналишида номдор Renewable and Sustainable Energy Reviews журналларида чоп этилган.\nKUN.UZ тез орада халқаро тоифадаги иқтисодчи Азизбек Каримов билан Марказий Осиёда қишлоқ хўжалиги ва бирламчи озиқ-овқатларни етиштириш, соҳа муаммолари ва ечимлари борасида суҳбатни тақдим этади.\nЎзбекистонда иқтисодий ривожланиш кўрсаткичлари энг баланд ва қуйи бўлган ҳудуд қайси?


Текшириш — Dilkashradio.com\nАссалому алайкум синчков опа-сингиллар. Ҳикматлар 28 бобдан “Ўз вақтида айтилган сўз қанчалик яхши!”, деган оятни ўқиган бўлсангиз керак. Менга бу бобдаги 28 – оят ҳам ёқади: “Солиҳ ўйлаб жавоб беради, фосиқнинг оғзидан эса ёмонлик чиқаверади”. Шифокоримнинг айтишича, менда ошқозон яраси йўқлигининг сабаби – кўп кулишим ва нимани ўйласам, ўшани гапиришим экан. Мен унисини ҳам бунисини ҳам қиламан, лекин одамларга ўз фикримни айтишда қулай фурсатни танлашга, тўғри бажаришга ва ҳотиржам бўлишга ҳаракат қиламан. Зиддиятли вазиятда ҳар доим яхши томонга эътибор бериш лозим. Диққатингизни зиддиятнинг ижобий томонига қаратинг. Филиппиликлар 4:8 – оят бизга шундай ўргатади: “Энди эса, эй биродарларим, фикр-зикрингиз ҳақиқий, шарафли, тўғри, пок, ёқимли, таҳсинга сазовор нарсаларда бўлсин. Ҳа, олқишга лойиқ, аъло нарсалар ҳақида фикр юритинглар”.\nҚуйидаги саволларни диққат билан ўйлаб кўринг: Кўп вақтингизни нимага сарфлайсиз: одамларни танқид қилишгами ёки уларнинг яхши томонини ўрганишгами? Бошқаларни ҳукм қиласизми? Бошқаларни ўзингиз ҳам мос келмайдиган талаблар бўйича баҳолайсизми? Уларни осонроқ қабул қилишингиз учун одамлар сизнинг талабингизга мос келиши керакми? Бу саволларга берган жавобингиз зиддиятни бартараф қилиш вақтида ўзингизни қандай тутишингиз ҳақида кўп нарсаларни ошкор қилади. Ҳаётимда мен қандай бўлсам, шундайлигимча қабул қиладиган инсонлар бор. Улар мени янада яхшироқ бўлишга даъват қилгани билан агар мен ҳеч қачон яхшироқ бўлолмасам ҳам уларнинг менга бўлган муҳаббати камаймайди. Улар салбий томонларимга эмас, ижобий томонларимга қарашади. Эҳтимол, сиз ижобий томонни кўра олишингиз учун янада кўпроқ ҳаракат қилишингиз керак бўлар.\nМуқаддас Руҳ ҳаётингизни бошқараётганига ишонинг – бу менинг энг сўнгги, лекин энг муҳим маслаҳатим. Агар сиз Муқаддас Руҳга тўлмаган бўлсангиз, буни амалда қўллаш имконсиз бўлмаса ҳам, жуда қийин бўлади. У – ўрганганларингизни аста-секин ҳаётда тадбиқ қилишингиз учун куч берувчи манбаа бўлиб, сизни ҳали ўрганишингиз лозим бўлган янги очиқликлар сари етаклайди. Ўз-ўзимизни доим кузатиб, текшириб юриш кўпгина зиддиятли вазиятларнинг олдини олади. Зиддиятларга сабабчи бўлиб қолиш кишини ноқулай аҳволга солиб қўяди. Шу онда Дейл Карнегининг “Қандай қилиб дўст орттириш ва одамларнинг ишончини қозониш мумкин” деган китобидаги бир парча ёдимга тушди. Унда ёзилишича, Қўшма Штатларнинг буюк президентларидан бири бўлган, тарихда ажойиб нотиқлиги ва муаммоларни ҳал қилиши билан ном қолдирган Абрам Линкольн ёш йигитлигида танқид қилишга уста бўлган экан.\nБир сафар ҳали президент бўлмасидан олдин газетада бошқа бир нуфузли одамни очиқдан очиқ танқид қилгани учун уни дуэлга чақиришган. Дуэлни вақтида тўхтатишмаганида бу икки одамдан бирининг ўлими билан якун топган бўлар эди. Шу воқеадан Линкольн ўзига катта сабоқ олди. Одамларга танқид эмас, севги керак экан. Севги билан қилинган ҳар бир ҳаракат муносабатларнинг гуллаб-яшнашига хизмат қилади. Вақтида кечирим бера олиш эса келгуси зиддиятларнинг олдини олади. Чиндан ҳам кечирим зиддиятларнинг энг яхши ечими. Биз кечиримга муҳтожмиз. Кўплаб психологларнинг фикрича касалхоналардаги беморларнинг 50 фоизи кечиримга муҳтож ёки кечиришни билмайдиган одамларни ташкил қилади. Азизлар, бизнинг www.dilkashradio.com сайтимизга киришни ҳам унутманг.\nАёллар ишонадиган ёлғон – ташқи гўзаллик биринчи ўринда.\nБола ўзи истасин


Чеченлар етакчиси Аслан Масхадовнинг Лондондаги вакили Аҳмад Закаев Масхадов Бесландаги мактабнинг босиб олинишига алоқадор эмас, деб баёнот берди.\n“Бесландаги террорчилик ҳаракати Россия армиясининг ҳаддидан ошганлигидан ғазабнок бўлган кишилардан мадад олувчи маҳаллий радикал гуруҳларнинг ишидир. Бу тўғридан тўғри Путин олиб бораётган жазо сиёсати оқибатидир. Бу сиёсат давом этар экан, Кавказдаги радикаллашув давом этаверади ва Беслан фожеасининг яна қайтарилиши ҳам шубҳасиздир”, — деди Аҳмад Закаев.\nКуни кеча Бесланда қўлга олинган жанггари мазкур террорчилик акти ташкилотчилари Аслан Масхадов ва Шамиль Басаевдир, деб кўрсатма берди. Қўлга олинган шахснинг иқрори “Россия” телеканали орқали эфирга узатилди.\nУнга кўра, Бесландаги босқин ташкилотчилари Шимолий Кавказда уруш чиқаришни ўз олдиларига мақсад қилиб қўйган.\nАҳмад Закаев телевидение орқали иқрор бўлган жанггари сўзларини рад этиб, уни қийноқлар воситасида шундай кўрсатма беришга мажбур қилишган, деган фикр билдирди. Закаевга кўра, “Кавказда барқарорлик ўрнатишга қодир ягона шахс Чеченистон Президенти Аслан Масхадовдир”.


Мирзачўл туманида сектор раҳбарларининг ёшлар сиёсати сохасида хисоботи тингланди. » Мирзачўл тумани ҳокимлиги расмий сайти\nМирзачўл тумани ҳокимлиги » Янгиликлар » Мирзачўл туманида сектор раҳбарларининг ёшлар сиёсати сохасида хисоботи тингланди.\nМирзачўл туманида ҳам ёшлар муаммоларини тинглаш, уларнинг таклиф ва ташаббусларини қўллаб-қувватлаш мақсадида, жумладан, ёшлар бандлигини таъминлаш, уларга тадбиркорлик фаолиятларини ташкил этишга кўмаклашиш, қишлоқ хўжалиги соҳасига жалб қилиш бўйича бир қатор тизимли ишлар олиб борилмоқда.\nТуман ҳокими ва сектор раҳбарлари томонидан ёшлар соҳасига жиддий эътибор қаратган ҳолда барча маҳалла ва қишлоқларда ёшлар билан сайёр қабул ва учрашувлар ташкил этилиб, уларнинг ўз мақсад ва интилишлари йўлидаги тўсиқларни бартараф этишга кўмаклашилмоқда.\nБугун тумандаги "IT-Park" ёшлар марказида сектор раҳбарларининг туманда ёшлар сиёсати борасида амалга оширилган ишлар ва истиқболдаги режалар хусусидаги ахборотига бағишланган учрашуви ташкил этилди.\nТадбирда туман ҳокими ўринбосарлари, секторлар, тегишли корхона, ташкилот ва муассасалар ёшлар бўйича маъсуллари, ёшлар ва оммавий ахборот воситалари ходимлари иштирок этишди.\nМулоқот давомида ёшлар ўзларини қизиқтирган савол ва таклифлар билан раҳбарларга мурожаат қилишиб, батафсил жавоблар олдилар.\nМирзачўл туман ҳокимлиги Ахборот хизмати.\nЯнги ташаббусларни амалга оширишда ўзимиз фаол бўлишимиз керак\nРеспублика ишчи гурухининг ёшлар билан учрашувлари бўлиб ўтди.\nЁшлар муаммолари билан ишлашнинг янгича тизимини жорий этилди\nМирзачўл туман ҳокимлигида КПИ орқали баҳолаш тизимига ўтилади


Шароф Муқимов уйини сотувга қўйди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n22-08-2016 | 13:00\nZAMIN.UZ / Маданият / 22 Август 2016 года1 142\nАввалроқ, хонандалар Шароф Муқимов ва Севинч Мўминованинг оиласига дарз кетгани ҳақида хабар берган эдик. Кўтарилган миш-мишлар юзасидан иккиси ҳам ўз фикрини билдириб, оилавий можаролари билан боғлиқ гап-сўзларга ойдинлик киритишди. Айни дамда Шароф ва Севинч қонуний ажрашишмаган бўлсада, бир-бирларидан айро яшашмоқда. Фарзандлари Лейла эса онаси билан. Бугун, 22 август куни хонанда Шароф Муқимов Тошкентнинг марказида Севинч билан истиқомат қилган уйини сотувга қўйгани ҳақида хабар қилди. Хонанда уйини сотишга астойдил киришган чоғи унинг барча афзалликларини санаб ўтган, деб хабар берди "Qalampir" нашри. Шароф оилавий масалалари юзасидан интервью берганича йўқ. Хонанда турмуш ўртоғи билан муносабатларига бошқаларнинг аралашишини, ОАВ бу масалаларни ҳадеб ёритишини истамаяпти.\nЎқишни тавсия қиламиз Севинч Мўминова қизини отасига кўрсатмаётгани сабабларини ошкор қилди


Рим императорининг олтин тангаси рекорд нархга сотилди\n22:48 / 11.06.2019\nБуюк Британияда милоддан аввалги 293-296 йилларга тегишли ноёб Қадимги Рим олтин тангаси аукцион вақтида 552 минг фунт стерлингга сотилди. Бу нарх шундай лотлар учун рекорд нарх бўлди.\nТанганинг сотилиши билан боғлиқ тафсилотлар Dix Noonan Webb аукцион уйи томонидан маълум қилинди. Гап яқинда Кент графлигида шудгор қилинган ерда топилган олтин танга ҳақида бормоқда. Мутахассислар танга Британияда император Аллектус ҳукмронлик қилган даврда зарб этилганини аниқлашган.\nТанганинг оғирлиги 4,31 грамм келиб, ҳозирги шундай қийматдаги тангалардан бироз оғирроқ келади. Коллекционерларга ушбу танга Allectus aureus номи билан маълум бўлиб, бутун тарих давомида шундай тангадан бор-йўғи 24 та топилган.\nДастлаб танга 70-100 минг фунт стерлингга сотилмоқчи бўлган, бироқ у учун интернет ва телефон орқали муросасиз кураш кечган. Натижада уни аноним коллекционер сотиб олган.\n“Мен бу ақлбовар қилмас нархдан ҳайратдаман, бу танга биз Dix Noonan Webb’да сотган энг қимматбаҳо тангадир. Энди у дунёдаги энг қимматбаҳо Рим тангаларидан бири ва Британияда зарб этилган энг қимматбаҳоси ҳисобланади”, деб айтган аукцион уй раҳбари Кристофер Уэбб.\nТаъкидланишича, император Аллектус замонида олтин тангалар унинг милоддан аввалги 296 йилдан 293 йилгача ҳукмдорлигининг бутун даври давомида зарб этилган.\n20:34 / 23.01.2020\n20:20 / 25.11.2019\nБританияда 5 килограммлик олтин танга зарб қилинди\n16:25 / 08.05.2019\nҚашқадарёда олтин тангаларнинг ноқонуний савдоси фош этилди. Уч нафар шахс қўлга олингани айтилмоқда\n09:43 / 08.01.2018\nОлтин танга 750 минг долларга сотилди


LG V30+ Россияда сотилмоқда, расмий нарх билан танишинг! - Terabayt.Uz\nLG V30+ Россияда сотилмоқда, расмий нарх билан танишинг!\n6 декабрда LG V30+ смартфони Россия смартфон бозорида расман сотувга чиқарилди. Янги гаджетнинг ҳозирча 128 гигабайтли доимий хотирага эга талқинини харид қилиш мумкин.\nСмартфон LG V30+ 6 дюймли, OLED матрицали ва QuadHD (2880 x 1440 пикселли) дисплей билан таъминланган. FullVision экраннинг томонлар нисбати 18: 9 стандартида.\nQualcomm Snapdragon 835 процессори, 4 ГБ "оператив" хотирага эга смартфоннинг доимий хотира сиғими 64 ГБ ёки 128 ГБ. Смартфонда, шунингдек, microSD бўлиб, унга 2 терабайтгача ҳажмли флешка ўрнатиш мумкин.\nLG V30 Plus бош камераси қўш модулга эга бўлган: 16 Мп ва 13 Мп. Уларга энг яхши -- f/1.6 ва f/1.9 ҳажмидаги ёруғлик линзалари ўрнатилган. Айтиш керакки, бу смартфон камерасида f/1.6 ҳажмли диафрагма ўрнатилган илк флагман. Бу линза камерага кўпроқ ёруғлик ўтказиш имконини беради.\nLG V30 аккумулятори 3300 мА соат ток сиғимини жам қилади. Батареяни симсиз қувватлаш мумкин. Смартфонда Bluetooth 5 стандарти жорий қилинган. IP68 ҳимоя гувоҳномасини олган корпус Corning Gorilla Glass 5 шишаси билан қопланган.\nLG V30+ в Россияда 59 990 рублдан, яъни 1000 АҚШ долларидан сотувга чиқарилган. Смартфонга қўшиб B&O Play аудио-қулоқчинлари совға қилинади.\n#кучли смартфон #LG V30 Plus


Каримов ўз назоратини сал бўшаштирса инқилоб жуда тез орада юз беради « O'zbekiston ERK Demokratik Partiyasi\nКаримов ўз назоратини сал бўшаштирса инқилоб жуда тез орада юз беради\n16 May 2013 - 14:52\nЭътибор беринг азизлар, кун сайин Каримов фақат текширувни ва зулмий бошқарувни тинимсиз кучайтирмоқда. Янги-янги фармонлар бераяпти, ва шу билан бирга халқни тафтиш қилиш масаласи ҳаддан зиёд юқори даражага етиб борди. Нега?\nДавлатимизнинг бу кўринишдаги “ислоҳотлари” фонида эса, унинг содир бўлиши мумкин бўлган инқилобдан ҳадиксираши ётибди. Янги гуруҳлар, янги кучлар пайдо бўлмоқда. Давлат эса тинимсиз равишда элга қарши ўз кучини ва босимини оширишга мажбур бўлаяпти.\nБу кетишда давлат ҳам, унинг тизимлари ҳам холдан тойиш эҳтимоли юқоридир. Ҳукумат структураларининг бирозгина бўшаши одамларни бош кўтаришига олиб келиши ҳам мумкин.\nШундай экан, давлат халқ орасидаги мухолиф лидерлардан, ҳамда мухолифатга моддий кўмак бериши мумкин дея гумонланаётган бойлардан ҳам хадиксирайди. Бойлардан ҳадиксираши, уларнинг маблағи ва инқилоб учун таъминоти бўлади, қурол аслаҳа билан, керакли алоқаларни ўрнатиш билан фойдалидир улар. Лидерлар эса халқда шижоат уйғота олади ва уни ортидан эргаштиради. Бу билан қўзғолонлар уюштирилади. Давлатнинг мунтазам бойларга тинчлик бермаслиги, доимий назорат этиши, ҳамда лидерларни сўзсиз йўқ қилиши – бу давлатимизнинг ҳадиксираётганига яна бир исботдир.\nБекорга ўлкада тинмай халқ мол-мулки талон тарож этилмайди. Бунда қонун кучини ўрнатиш эмас, балки одамларни оч ва имконсиз бир ҳолатда ушлаб туриш учун амалга оширилади. Ҳукуматнинг ўзи қонун доирасида сиёсат юритмагани учун ҳам, биз мазкур тунаш ишларини қонунга йўя олмаймиз. Порахўрлик ҳамда коррупция юқори бўлган бу ўлкада қонун устуворлиги хақида сўз айтишнинг ўзи аслида беманиликдир.\nОдамларнинг бойиши ортидан уларда албатта маълум миқдорда куч пайдо бўлади, камбағалда куч қайдан ҳам пайдо бўлсин? Уни кучи фақат пул топиш учун ишлатилади. Бойиган инсон эса энди юқорига қараб ўса бошлайди. Оқибатта ўз хақ-ҳуқуқлари поймол этилаётганини тушуниб етади ва уларни талаб қила бошлайди. Камбағалчи?\nКамбагал эса кўнувчан бўлади, унинг на таниши ва на ижтимоий кучи бор. У қорин ғамида тинч пул топиш ва ундан айрилмаслиги учун ҳамма топташларга тайёр бўлади.\nМана, нима учун давлатимиз одамларни тинч яшагани қўймайди, мана нега одамларни аксарияти йўқчиликдан азият чекади. Бойлар эса доимий таланади ёки қамалади.\nХалқни оч тутиш сабаби мана шундадир, яъни одамларни бошини кўтармасин. Бу билан улар ўз ғамларидан ортишмайди, сиёсатга эса аралашишлари у ёқда турсин, вақтлари ва хоҳишлари ҳам бўлмайди. Бу эса Каримов ҳукумати учун кони фойда! Одамлар қанча оч тутилса, Каримовнинг қўлига шунчалик маҳтал бўлиб қарашади.\nКаримовнинг даври ҳам, ёши ҳам охирлаб қолиши муносабати билан бу ўтиш даврида инқилоб учун жуда қулай вазиятлар бўлиши кутилади. Мана шундай ҳолатларда албатта инқилоб чақириқлари бўлади, ана ўша имкониятлардан фойдаланиб қолишимиз шарт! Зеро кейин бундай имкон бўлмайди.


Турсун Бек Тўразода. Никоҳ фирибгарлари (2006) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотҲозирги давр матбуотиТурсун Бек Тўразода. Никоҳ фирибгарлари (2006)\nёхуд шифокор ёрдамида ҳур қиз бўлиб олиб, бўйдоқ йигитларга турмушга чиқаётган суюқоёқлар хусусида\nҲалигача ёдимда, бундан 25 йил муқаддам қишлоғимизда 20 ёшли бир йигит никоҳ тўйи эртаси куни ўзини осиб қўйган эди. Ўшанда бутун қишлоққа миш-миш тарқалувди: “Келинчак қиз чиқмабди”, — деган. Афсуски, ҳозирги даврга келиб, бу иллат маданийлашиб ҳаёт ўзагига мослашиб бормоқдаки, ёш, ҳали ҳаётий тажрибага эга бўлмаган ғўр йигитлар чув тушиб қолмоқда. Гап иффатини йўқотган, йиллар мобайнида айшини суриб-суриб, кейин бир содда йигитни топиб, келинчак либосини кийишга муяссар бўлаётган иродасиз қизлар ҳақида кетмоқда.\nШундай алдов қурбони бўлган Анварнинг мулоҳазасини баён қиламиз: “Мен Гулистон шаҳрида ўқиб юрган кезларим Сурайё деган қиз билан танишдим. У кўзимга дастлаб жуда одобли ва маданиятли қиз бўлиб кўринди. Мен унга кўнгил боғладим. Университетда охирги курсда ўқиётганим учун тўй тараддудини бошлаб юбордик. Қисқа муддат давом этган “ол товоғим, бор товоғим”дан сўнг ҳовлимизда данғиллама тўй бўлиб ўтди. Хуллас, никоҳ тўйига 5 миллион сўм сарф-харажат кетди.\nЧилла ой кунларининг бирида мен жирканч дардга мубтало бўлиб қолдим. Ойим хусусий шифохонада лаборант бўлиб ишлар эди. Воқеани айтганимдан сўнг мени дарҳол тери-таносил касалликлари диспансерида текширувдан ўтказишди. Сурайё менга турмушга чиққунга қадар аввал сўзак касаллиги билан оғриб, хусусий шифохонада чала даволаниб чиққан экан. Қиз бўлиб тегишига эса жарроҳ ёрдам қилган. Мен судга мурожаат қилишни ўзимга иснод деб билиб, у билан тинчгина ажрашдим”.\nЗокир исмли бир хўранданинг ҳикоясидан қисқа сатрлар келтираман: “Мен “Термиз-Тошкент” автомагистрали бўйича жойлашган ошхонадан (номини сир тутаман) ҳар доим овқатланар эдим. Шу ерда Нилуфар деган офитсантка хизмат қиларди. Бир куни овқатни еб пулини берай десам, ҳа деганда қиз келавермади. Ноилож ошпазнинг хонасига кириб, пулни берай десам, не кўз билан қарамай офитсиант қиз ошпаз билан дон олишиб ётибди. Шу-шу бу ердан овқат емайдиган бўлдим. Бу ҳам майли. Менга алам қилган жиҳати яқинда ўша офитсиант қиз бир диндор йигитни бошини айлантириб, иккинчи хотин бўлиб олибди. Буни қандай тушунса бўлади?”\nБундай фирибгар қизлар ўзини илк учрашувда нуқсонсиз, одобли, севги дардида ёнаётгандек тутадилар. Ўзларига йўл очиш учун, ўзига тўқ, обрўли оила фарзандининг бошини айлантириб, тўй-томоша билан турмушга чиқадилар. Улар бир марта оқ либос кийиб юзларидаги “қора парда”ни йиртиб ташласалар бўлди. Кейинчалик эрдан ажрашиб кетса ҳам ғам чекмайди. Самарқандлик Азиза деган аёлнинг иқроридан иқтибос келтираман: “17 ёшимда шаҳар касалхонасида бир шифокор йигит номусимга тегиб қўйди. У оилали эди. Бир бир йил мобайнида учрашиб турдик. Шу орада у пора олиб қамоққа тушиб қолди. Уйимизга ҳар куни совчилар келар эди. Мен ота-онамга бўлган воқеани айта олмадим. Мени бокира қизлардек катта тўй қилиб, дабдаба билан обрўли оилага келин қилиб узатишди. Ҳозир уч нафар фарзандни вояга етказяпман. Лекин ҳанузгача виждон азоби менга тинчлик бермай келади. Турмуш ўртоғим ички ишларда ишлайди. Яқинда катта унвон олди”.\nБу сўзлар айбига иқрор бўлиб, виждон азобида қийналаётган аёлнинг ҳасратлари эди. Энди бу масаланинг ҳуқуқий тарафи ҳақида ҳуқуқшунос нима дер экан?\nСуҳбатдошим адвокат Акрам Пўлатовнинг мулоҳазалари билан танишинг: “Тўғри, мамлакатимизда соғлом авлодни шакллантириш юзасидан олиб борилаётган кенг қамровли сиёсатнинг ёрқин ифодаси сифатида никоҳланувчи шахслар давлат соғлиқни сақлаш тизими муассасаларида бепул тиббий кўрикдан ўтишлари мажбурий эканлиги қонун билан тасдиқланади. Лекин куёв ёки келин тарафидан гувоҳлар бу тиббий кўрикда иштирок этмайди. Ҳамма бало ана шунда. Қизнинг бокиралиги ҳақида фақат шифокор ва бўлғуси келинчакнинг ўзи билади, холос. Чунки қизлигидан айрилганларга қизлик ато қилаётган шифокорлар жуда кўп. Пул бўлса, чангалда шўрва. Бу жуда нозик масала.\nТўй ўтганидан кейин исбот ҳам қилиб бўлмайди, изоҳга ҳожат қолмайди. Суд амалиётида ҳам буни қилиш қийин. Кейинги пайтларда никоҳ шартномаси ҳақида кўп гапириляпти. Унда фақат мулкий муносабатларга эътибор қаратиляпти, холос. Агар юқорида зикр этилган воқеалар содир бўлганда фирибгарлик йўли билан никоҳдан ўтган шахсларнинг жавобгарлиги ёки товон тўлаши ҳам ушбу ҳужжатга киритилса, никоҳ шартномаси кучли қонун ҳужжатига айланар эди. Ва шу билан бирга фирибгарларни жиноий ва маъмурий жавобгарликка тортишга ҳуқуқий имкон яратиларди”.\nҲар йили кўплаб йигитлар никоҳ фирибгарлари қурбонига айланмоқда. Кўпчилик эса “иснод”дан қўрқиб, судга арз қилмайди. Уй-жой, бойлик, сохта обрў учун оқкўнгил, содда йигитларни алдаб, эрга тегиб олаётган суюқоёқ қизларнинг бу қилмишлари оила тинчлигининг бузилиши, ортиқча ташвишларнинг келиб чиқишига сабаб бўляпти.\nҲуррият» газетасидан олинди.\n← Аввалги Аввалги Бойбўта Дўстқораев. “Ўғузхон”дан бирор «из» қолганми? (2006)\nКейинги → Кейинги: Сарвар Хуррамов. Доимий рўйхатдамисиз? (2006)