«Андижонча спектакл». Ёлғон ваъда, саккиз ойлик текин меҳнат ва таҳдидлар...\n«Андижонча спектакл». Ёлғон ваъда, саккиз ойлик...\n09.06.2019 21:31 0 4537\n«2019 йилги Андижон воқеалари» — Хуршида Тиллаеванинг «Озодлик»га йўллаган видеомурожаати билан бошланиб, аслида илдизи жуда чуқур бўлган ҳодиса. Жабрланувчи эса биргина Хуршида Тиллаеванинг ўзи эмас. У билан бирга «Мустақиллик тикувчилик мажмуаси»да ишлаган бошқа аёллар ҳам. Улардан икки нафарининг «охиригача курашиш»га қарор қилгани вазиятни бутунлай ўзгартириб юборди — расмийлар Хуршида Тиллаеванинг ўзини айбдорга, ношукрга чиқармоқчи бўлганида, аслида Президент номини қўшиб берилган ваъдалар бошқача бўлгани, қонунчилик бир эмас, бир неча бор бузилгани ойдинлашди.\nЎзини алданган ҳис қилаётган Шоҳиста Бакирова ва Муяссар Раҳимова уларга қандай ваъдалар берилгани, коттежли бўлиш йўлида улар қандай меҳнат қилгани (ва улардан аслида қандай меҳнат қилиш талаб қилингани), кўзбўямачиликлар билан боғлиқ шов-шувлар бошлангач эса бевосита ва билвосита таҳдидлар қилингани ҳақида «Дарё»га сўзлаб берди.\nКўп қаватли уйдаги квартирага айланиб қолган коттеж\nЎнлаб аёллар қатори Шоҳиста Бакирова ва Муяссар Раҳимова 2018 йилнинг октябрь ойида Андижон вилояти Хотин-қизлар қўмитаси ташаббуси билан очилган «Мустақиллик тикувчилик мажмуаси»га қабул қилинади. Уларнинг ҳар иккиси ижтимоий муҳофазага муҳтож аёлларга имтиёзли кредит асосида берилаётган коттежнинг бошланғич тўлови учун маблағ ишлаш ниятида ишга кирган.\n«2018 йил сентябрида маҳалламизда Президент маслаҳатчиси Турсинхон Худойбергенов йиғилиш ўтказди. Йиғилишда уйга муҳтож, ишсиз аёллар учун олти ойлик ишлаган пули бошланғич тўловга ўтиши шарти билан тикувчилик цехи очилиши айтилди. Шундан сўнг, 2018 йил октябрида вилоят хотин-қизлар қўмитаси раиси Манзура Юнусова ҳаммамиз коттеж олишимизни айтиб, цехга ишга қабул қилди», — дейди Муяссар Раҳимова.\n«Хидирша» массивидаги коттежлар. Фото: Президент матбуот хизмати\nШоҳиста Бакированиннг айтишича, 2018 йил декабрида Андижон шаҳар хотин-қизлар қўмитаси раиси Равшаной Тўхтасинова тикув цехига келиб, ишчиларга коттеж эмас, кўп қақатли уйдан квартира берилиши айтган. «Равшаной Тўхтасинова уч ойлик маошимиз қанча бўлганини ҳисоблаб, ҳаммага кўп қаватли уйдан хонадонлар берилишини айтди. Кўпчилик норози бўлди, Равшаной опа шундай деди: Ҳоҳласанглар олинглар, истамаганлар кетаверсин», — дейди Шоҳиста Бакирова.\nШундан кейин коттеж оламиз деб ишлаётган 63 нафар аёлдан 40 нафаригина ишда қолган — дастлаб «коттеж берилади» деб, кейин «кўп қаватли уйдан квартира берамиз» деб алдашгани учун аччиқланган аёллар ишдан бўшаб кетган. Ишда қолган 40 аёлдан 8 нафарига коттеж берилиши айтилган.\n«Цехнинг кадрлар бўйича мутахассиси Мавлуда Нишоновага менга квартира керакмаслигини, учта болам билан 20 йил кредит тўлаб юришга кучим етмаслиги айтдим. Устига-устак, эрим билан 2018 йил ноябрь ойида узил-кесил ажрашганимни маълум қилдим. Иш давомида эпилепсия касалим хуруж қилиб, бир неча бор тез ёрдам чақиришга мажбур бўлдим. Шу касалим оғирлашиб бораётганини ҳам билдирдим. Шу гаплардан кейин Мавлуда опа менга ҳеч кимга айтмаслик шарти билан қасам ичдириб, кредитсиз, Президент совғаси сифатида коттеж берилишини айтди», — дейди Муяссар Раҳимова.\nОнасининг юрагида ўсмаси борлиги, ўзи тўрт марта операция бўлганини ва кредит тўлашга қурби етмаслиги билдириб, кўп қаватли уйни рад этган Шоҳиста Бакирова билан ҳам Муяссар Раҳимованикидек имконият берилиши айтилади — яъни унга ҳам сир сақлаш шарти билан коттеж ажратилиши ваъда қилинган.\nҚарзга олинган адрас кўйлак ва «фақат раҳмат!»\nПрезидент Шавкат Мирзиёев Андижонга ташрифи арафасида цехнинг «Мустақиллик тикувчилик мажмуаси»нинг саккиз нафар ишчисига коттеж берилиши ҳақида «Ўзбекистон24» телеканалида лавҳа берилган. Бу ҳақда Шоҳиса Бакирова шундай дейди: «27 март куни Манзура Юнусова (Андижон вилоят хотин-қизлар қўмитаси раиси) бизни коттежга олиб бориб, кимга қайси коттеж берилишини кўрсатди ва раҳмат айтиб, «Ўзбекистон24»га интервью беришимиз кераклигини айтди. Мухбир ҳаммамиздан интервью олди, фақат бир-икки кишиники кўрсатилди».\nМуяссар Раҳимованинг айтишича, Президент келган 17 май куни вилоят хотин-қизлар қўмитаси раиси тикувчи аёлларга адрас кўйлак кийиб келишни тайинлагани учун, у қарз олишга мажбур бўлган: «Манзура опа Президент келишига адрас кўйлак кийиб, болаларни ҳам чиройли кийинтириб боришимиз кераклигини айтди. Кўйлакка пулим йўқлиги учун цехнинг кадрлар бўлими мутахассисидан пул сўрасам, маблағ беролмаслигини, қарз олиб туришимни, меҳмон (Президент Шавкат Мирзиёев —таҳр.) кетгач, пул берилишини айтди. 17 май куни адрас кўйлакда коттежга бордик. Манзура опа йиғилиш қилиб, уйли бўлганимизни, қийинчиликлар ортда қолгани ва бу учун Президентга фақат раҳмат айтиб туришимиз кераклигини уқтирди».\n«Уйга муносиб бўлиш учун керак бўлса ётиб қолиб, керак бўлса болаларинг билан ишлашларинг керак!»\nМаълум бўлишича, «Мустақиллик тикувчилик мажмуаси» ҳамда Шоҳиста Бакирова ва Муяссар Раҳимова ўртасида ҳеч қандай шартнома имзоланмаган. Меҳнатга қай тартибда ҳақ тўланиши, уй учун қайси битимга кўра пул ўтказилаётгани айтилмаган.\n«Цехнинг ҳисоби бўйича, 8 ойда 2 800 000 сўмлик иш қилибман — қайта ҳисоб-китобда бу пул 2,5 миллион сўм бўлиб қолди. Қизиғи, биз баъзан 15—16 соатлаб, шанба ва якшанба кунлари ҳам ишлаганмиз. Ўзим тикувчи бўлсам, шунча кам пул ишлаганимга ишонмадим. Манзура опа ҳар келганида керак бўлса ётиб қолиб, болаларимиз билан ишлашимиз, уйга муносиб бўлиб, унинг қадрига етадиган даражада меҳнат қилишимиз кераклигини айтарди. Шунинг учун, ҳатто чанг-тўзонга қарамай, эмизикли болалари билан келиб ишлаган аёллар ҳам бўлди. 2018 йил октябридан 5 декабргача пахта теримида ҳам қатнашдик. Озроқ ёрдам пули олмаганимизни айтмаса, 8 ой маошсиз ишладик. Биз коттежлик бўламиз деб ҳаммасига чидаб келаётгандик», — дейди Муяссар Раҳимова.\n«Цехда қоп, пастел, бушлат, ишчи кийимлар ва ҳарбий формалар тикдик. Лекин бизга қанчадан пул тўлашаётганини билганимиз йўқ. Сўрасак айтишмайди. Фақат 2018 йил декабрида ишлаган пулимиз ҳақида айтишди. Ундан кейин бу ҳақда гап бўлмади. Қизимнинг оёғида ревматизми бўлса ҳам, мен билан бирга кечаси-ю кундузи ишлади. Икки киши бўлиб, 8 ойлик меҳнатимиз 3 миллион сўм бўлибди. Бу умуман ишимизга тўғри келмайди. Биз, ҳамма аёллар: Коттежли бўларканмиз деб, қийинчиликларга чидаб ишладик», — дейди Шоҳиста Бакирова.\n«Қишлоқ қурилиш банк»нинг Хўжаобод филиали 2019 йилнинг 15 февраль куни Шоҳиста Бакирова ва Муяссар Раҳимова билан қишлоқ жойларда янгиланган намунавий лойиҳалар бўйича арзон уй-жойлар қуришга буюртмачи функциясини амалга ошириш тўғрисида дастлабки шартнома имзоланган. Шартнома қурилиши давом этаётган тўрт қаватли уйдан Шоҳиста Бакировага икки хонали, Муяссар Раҳимовага эса уч хонали квартира учун тузилган.\n«Шартномага номига қўл қўйиб беринглар, бу расмиятчилик холос, дегани учунгина имзо чекканмиз. Чунки бизга коттеж берилишини такрор-такрор айтишганди. Март ойида коттежларни кўрсатиб, кимга қайси бири берилишини ҳам айтишганди», — деди Муяссар Раҳимова. Шоҳиста Бакирова ҳам унинг фикрларини қўллаб-қувватлади: «Мен ҳам бу номига тузилган шартнома деб ўйлагандим. Мана шу тўполонлардан кейин июнь ойи бошида цех раҳбари менга телефон қилиб, битта ариза ёзиб берсангиз, икки хонали квартирангизни уч хоналисига алмаштириб берилиши мумкин, деди. Қандай қилиб бундай қилиш мумкин, бунисига ҳам ишонгим келмаяпти».\nШартнома тузилганидан икки кун ўтиб, цехнинг барча ишчилари банкка бориб, ҳисобрақам очтирган. Лекин коттеж ваъда қилинган 8 ходимнинг телефон рақамига ҳисоб очилгани ҳақида SMS-хабарнома келмаган.\nУй учун тузилган шартномада у харидор томонидан имзолангач, 5 (беш) иш куни давомида уй-жой қуришга дастлабки бадални шакллантириш учун банкда очилган алоҳида очилган ҳисобрақамига уй-жой миқдорининг 10 фоизи қўйилиши лозимлиги, йўқса шартнома ўз кучини йўқотиши белгилаб қўйилган. Аёлларнинг айтишича, уларнинг ҳисобрақамига 22 май куни (Президент Андижон вилоятида бўлиб қайтганидан сўнг) пул ўтказилган.\n«Ҳокимга қарши чиқишга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқ!»\nПрезидент Андижонга келиб кетгач, Шоҳиста Бакирова ва Муяссар Раҳимовага коттеж берилмаслиги айтилган. Бундан аччиқланган Муяссар Раҳимова бу «ўйин» бўйича юқори идораларга мурожаат қилишини айтган.\n«Цехнинг кадрлар бўйича мутахассиси Мавлуда опа бу вилоят ҳокимини буйруғи, деб айтди. Энди учта болам билан кўчада қоламанми, юқорига шикоят қиламан деганимда, қўлингдан ҳеч нарса келмайди, ҳокимга қарши чиқишга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқ, деди. 19 май куни Мавлуда опа уйига чақириб, бу сиёсат эканлигини, сиёсатга аралашмаслигимни айтди. Мавлуда опа: Бир пайтлар давлат билан олишиб, учта боламнинг ўлигини сувдан олганман, деб менга таҳдид қилди. Кейин эса: Ўзи бир уйсиз, кўчадаги одам бўлсанг, кўп қаватли уйга кўниб қўявер, дегандек қилди. Бу гапдан қўрқиб кетиб, 22 май куни Тошкентга, Президент қабулхонасига бордик», — дейди Муяссар Раҳимова.\nМанзура Юнусова — Андижон вилояти Хотин-қизлар қўмитаси раиси.\nШоҳиста Бакирова ва Муяссар Раҳимовага Тошкентда Президент қабулхонасида бўлган. Қабулхона ходимлари шикоятимизни эшитиб, бундай бўлиши мумкин эмаслигини, вилоят ҳокимига учрашишимиз кераклигини айтди.\n«Андижонга қайтиб, ҳокимнинг қабулига киролмадик — у ердагилар вилоят Хотин-қизлар қўмитасига боришимиз кераклигини айтди. Қўмита раиси Манзура опа эса фақат кўп қаватли уйдан квартира бера олишларини айтди. Кейин ҳокимнинг қабулига уч болам билан бордим, киргизишмади. Ҳоким 8 соат деганда ташқарига чиқди. Ҳоким нега қабул куни келмаганимни сўради, қабулига қўйишмаганликларини айтдим. Мени эшитадиган борми ўзи? деб дод-вой қилганимда, ҳоким: Мен ҳам одамман. Сени эшитмайман, деб жавоб берди. Кейин Андижон шаҳар ҳокимини чақиришди, у ҳам: Сизга кўп қаватли уй ажратилган экан, деб жавоб берди. Унга бўлиб ўтган воқеаларни айтсам, Нега ношукурлик қиласан?! Давлат сенга уй бериш мажбуриятини олмаган, уйни болаларингни туғдирган отасидан сўра, деб ҳақорат қилди», — дейди Муяссар Раҳимова.\nШоҳиста Бакирова «Озодлик»га мурожаат қилган ҳамкасби Хуршида Тиллаева билан суҳбатлашганида, у ҳокимликнинг одамлари уларни уч кун уй қамоғига солиб қўйгани, қўрқиб кетишгани ва ғалвалардан қутулиш учун кўп қаватдан бериладиган квартирага рози бўлганини айтган. Бўлган воқеалар ва тазйиқдан қўрқиб кетган аёллар 31 май куни яна Тошкентга, Президент қабулхонасига келган.\n«Қабулхонадагилар: Кирадиган эшикни қаттиқ ёпиб бўлмайди, вилоятда яшайсизлар, барибир ҳокимга учраш керак эди деб, вилоят ҳокимига учрашишимиз кераклигини такрорлади. У ердан чиқиб Вазирлар Маҳкамасига бордик. У ерда бизни қабул қилган ходим ҳам ҳайрон бўлиб, Манзура опага телефон қилди ва масалага ойдинлик киритишни сўради», — дейди Муяссар Раҳимова.\n«Шу куни Ўзбекистон Хотин-қизлар қўмитаси раиси Танзила Нарбоеванинг ҳам қабулига кирдик. Бизни яхши кутиб олди. Андижонда шундай ишлар бўляптими, балки тушунмовчилик бўлгандир. Мен ҳоким ва Манзура Юнусова билан гаплашиб кўраман. Нима бўлганда ҳам хунук иш бўлибди. Президентимизга етиб борса, қаттиқ хафа бўладилар, деб бизни кузатиб қўйди», — деди Шоҳиста Бакирова.\nШоҳиста Бакирова Андижон шаҳридаги «Мустақиллик» маҳалласида истиқомат қилади. Икки маротаба турмуши бўлмаган, икки нафар қизи билан 20 йилдан бери ижара уйларда сарсон-саргардон ҳаёт кечирмоқда. Бакированинг айтишича, ҳозир ижарада турган тор уйида иккинчи гуруҳ ногирони бўлган онаси, икки қизи, синглиси ва унинг фарзандлари билан жами етти жон яшашга мажбур.\n«Иложсизликдан фарзандларимни боқиш ниятида Россия давлатига бир неча бор бориб ишлаб келдим. Тирикчилик кўйида ўзимни соғлиғимга ҳам эътибор бермабман. Тўрт маротаба жарроҳлик столига ётиб, оғир дардларни бошимдан ўтказдим. Сал ўзимга келиб, Ўзбекистонга қайтганимдан кейин, ошхоналарда фаррошлик, салат тайёрловчи бўлиб ишладим», — дейди у.\nМуяссар Раҳимова ҳам «Мустақиллик» маҳалласида истиқомат қилади. Турмушидан ажрашган, вояга етмаган уч фарзанди бор.\n«Турмуш ўртоғим билан Россияга бориб ишлаб, уй солдик. Кейинроқ турмушим бўлмади. Шаърий никоҳда бўлганим учун, уйга эгалик қилишга ҳақим йўқ экан. Ҳозир ўша уйда чиқиб кетиш шарти билан уч фарзандим билан ноилож яшаяпман. Бир фарзандим оққон касаллигини бошланғич даврини бошидан ўтказган, бошқасининг суяк касали бор, бириси эса туғма эпилепсиядан азият чекади. Ўзим ҳам бир марта жиддий операцияни бошдан ўтказганман», — деди Муяссар Раҳимова.\nШоҳиста Бакирова ва Муяссар Раҳимова.\nШоҳиста Бакирова ва Муяссар Раҳимова «Дарё» мухбирига 8 июнь куни Тошкентда интервью берди. Улар орадан шунча вақт ўтган бўлса-да, шунча гап-сўз кўтарилган бўлса-да, ҳеч қандай ўзгариш бўлмаганини афсус билан таъкидлади.\nЖамият бугун, 10:47\nАндижон шаҳрининг баъзи ҳудудларида узилган газ қачон қайта берилиши маълум қилинди\nАвто 05/04, 20:40\nСохта «стикер» ясаган ҳайдовчига нисбатан жиноят иши қўзғатилди\nҲуқуқ 05/04, 06:34


Ихлос ҳақиқати - Баҳоуддин Нақшбанд ёдгорлик мажмуаси маркази\n28 октябр 2015 й.\n1350 марта ўқилди.\nعَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّمَا الْأَعْمَال بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لكل امْرِئ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوِ امْرَأَةٍ يَتَزَوَّجُهَا فَهجرَته إِلَى مَا هَاجر إِلَيْهِ» مُتَّفق عَلَيْهِ\nУмар ибн Хаттобдан (р.а.) ривоят қилинади. Расулуллоҳ (с.а.в.): «Албатта, амаллар ниятга боғлиқдир. Албатта, ҳар бир кишининг ният қилган нарсаси бўлади. Бас, кимнинг ҳижрати Аллоҳ ва Унинг Расули учун бўлса, унинг ҳижрати Аллоҳ ва Унинг Расулига бўлади. Кимнинг ҳижрати дунё учун бўлса, унга эришади. Ёки аёл учун бўлса, уни никоҳлаб олади. Бас, унинг ҳижрати нима учун қилинган бўлса, ўшанга бўлади» (Муттафақун алайҳ).\nЗикр қилиб ўтилган ҳадис ҳадисларнинг тожи саналади.\nИмом Шофеъий айтадилар: “Агар яна китоб ёзсам ҳар бобини “Амаллар ниятга боғлиқдир” ҳадиси билан бошлардим”.\nАбдураҳмон ибн Маҳдий айтадилар: “Ҳадис борасида китоб ёзмоқчи бўлган кишига “Амаллар ниятга боғлиқдир” ҳадиси билан бошламоғи шарт”.\nШунинг учун кўплаб муҳаддислар китобларини ушбу ҳадис билан бошлашган. Муҳаддислар пайғамбар алайҳис саломнинг ҳадисларини умматга етказишда мисли кўрилмаган жонбозлик кўрсатишди. Уларнинг саъй-ҳаракатлари боис ҳадислар жамланди, уммат ҳали-ҳануз ундан баҳраманд бўлиб келмоқда. Шундай экан қадимдан муҳаддисларга ўзгача меҳр-мурувват кўрсатиб келинган.\nИмом Аҳмад айтадилар: “Аҳли ҳадисни зиндиқларгина (диндан қайтганлар) ёмон кўради”.\nИмом Шофеъий айтадилар: “Ҳадис айтаётган ёки унга амал қилаётганларни кўрсам, расулуллоҳни кўргандек бўламан”.\nБу кимсалар пайғамбарни, суннатни, илмни ва иймонни яхши кўрадиганлардир. Ҳадислар шариатнинг буюк мезони. Ҳадисга интилган ва унга амал қилганлар яхшиликка бурканган бўлишади.\nУшбу ҳадисдан олинадиган асосий тушунча ихлос. Яъни бажарадиган ҳар бир ишда Аллоҳ розилигини қасд қилиш.\nИхлоссиз бажарилган амал қабул бўлмайди. Бандачиликдан асл мурод ихлос билан ибодат қилишдир. Ихлос холис Аллоҳга бўлади.\n«(Эй Муҳаммад, Уларга) айтинг: «Ҳеч шак-шубҳа йўқки, мен ҳам сизлар каби бир одамдирман. Менга Тангрингиз ёлғиз Аллоҳнинг Ўзи экани ваҳий этилмоқда. Бас, ким Парвардигорига рўбарў бўлишидан умидвор бўлса, у ҳолда яхши амал қилсин ва Парвардигорига бандалик қилишда бирон кимсани (унга) шерик қилмасин! (Яъни, қиладиган барча амалларини ёлғиз Аллоҳ учун қилсин)» (Каҳф, 110).\n“Айтинг: «Мен ёлғиз Аллоҳга У зот учун динимни холис қилган ҳолда ибодат қилурман” (Зумар, 14).\n“Ҳолбуки улар фақат ягона Аллоҳга, у зот учун динни холис қилган, Тўғри йўлдан оғмаган ҳолларида ибодат қилишга ва намозни тўкис адо этишга ҳамда закотни (ҳақдорларга) ато этишга буюрилган эдилар. Мана шу тўғри йўлдаги (миллатнинг) динидир” (Баййина, 5).\n“(Эй инсонлар), огоҳ бўлингизким, холис дин ёлғиз Аллоҳникидир (яъни ёлғиз Аллоҳгина чин ихлос билан ибодат қилинишга лойиқ зотдир). У зотдан ўзга «дўстлар»ни («худо») қилиб олган кимсалар: «Биз (ўша «худо»ларимизга) фақат улар бизни Аллоҳга яқин қилишлари учунгина ибодат қилурмиз», (дерлар). Шак-шубҳа йўқки, Аллоҳ (қиёмат кунида) улар ихтилоф қилаётган нарсалар хусусида уларнинг ўртасида ҳукм қилур. Шак-шубҳа йўқки, Аллоҳ ёлғончи ва кўрнамак кимсаларни ҳидоят қилмас” (Зумар, 3).\nПайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи васаллам) марҳамат қилганлар: “Ким Аллоҳдан бошқа учун илм ўрганса ёки илми билан Аллоҳдан бошқани талаб қилса ўз ўрнини жаҳаннамда деб билсин” (Термизий ривояти).\nҲадиси қудсийда келтирилади: “Мен шерикликдан беҳожат зотман. Ким амалида менга ширк келтирса, уни ширк келтирган шеригига ташлаб қўяман” (Муслим ривояти).\nАмаллар одамлар мақтови ёки ёмонлаши учун ўзгариб турса холислиги йўқолади. Яъни, уларнинг мақташи билан тоат зиёдалашиб, ёмонлаши билан ноқислашиб турса бу ҳақиқий холислик эмас. Ихлос билан бажарилган ишни банда бузолмайди. Ундан том маънода хабардор бўлинмайди. У ягона Аллоҳгагина аён.\nИхлос ошкоролик ва сирликда баробар бўлади. Одамлар кўриб турганда ҳам, кўрмаганда ҳам, эшитаётган ёки эшитмай турганда, озчилик ва кўпчилик ичида, якка қолганда доимо ўзгармаслиги керак. Унинг савобини фақат Яратган беради. Бу учун бандалардан мукофот ёки раҳмат кутилса ихлос бўлмайди.\nРиё ихлоснинг зидди. Бу улкан дард. У кучайса бутун баданни эгаллайди. Ички ва ташқи аъзоларга ҳукмронлик қилишга ҳаракат қилади. Бора-бора жамиятга раҳна сола бошлайди. Уни мўътабар китобларда кичик ширк дейилган. У ҳар қандай ҳушёр одамни бузиши ҳеч гап эмас. Қалбга талофат етказиб, иродани букиб, қатъиятни сўндиради. Ихлоси заиф инсонларда риё бўй кўрсатади. Унинг келиб чиқиш сабаби узун орзу, илмсизлик, тоатдаги нуқсон, обрў ва мансабга интилиш, қолаверса, ихлоснинг камлигидан. Риёни ихлос билан пасайтириб туриш зарур.\nНиятнинг ўрни қалб. Тил ва қалб бирлашмаса кутилган натижа ҳосил бўлмайди. Ҳадисда айнан ниятлар амал билан, амаллар ният билан бирга олиб борилиши кўзда тутилган. Амалда холис бўлмаган киши дунё ва охиратда зиён кўрувчилардандир. Ихлоссиз амалнинг ичи бўм-бўш. Ихлоссиз амал таҳоратсиз намоз, фитр рўзасиз рўза, эҳромсиз ҳаждек. Ҳеч бир ишда ихлос арзимас саналмайди. Ҳар бир амалда унинг ўрни муҳим. Тоғлар ҳам кичик тошчалардан, умммонлар ҳам томчилардан иборат эканлигини унутмаслик зарур.\nРасулулоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) Жаброил алайҳис саломдан: “Эҳсон нима?” – деб сўраганларида, “Эҳсон Аллоҳни кўриб турганингдек ибодат қилмоғинг. Билиб қўй, сен уни кўрмасангда у сени кўриб туриб турибди”, – деб жавоб берганлар (Муслим ривояти).\nИхлос аҳли суннат вал жамоат мазҳаби наздида амалларнинг қабул бўлиш шартларидан саналади. Амалда холислик бўлса, суннатга мувофиқ келсагина, у комил ҳисобланади. Ихлоссиз амал қабул бўлмаганидек, суннатга хилоф амаллар ҳам қабул эмас. Бидъат аҳлининг ишлари ана шулар жумласидан.\nБаъзан банда холисликни талаб этсада, суннатга эргашиш бобида оқсоқликка йўл қўяди. Бирини маҳкам тутиб, иккинчисини тарк этиш холислик эмас. Суннатга мувофиқ амалга риё аралашса, шуҳратпарастлик ва хўжакўрсин қабилида иш тутилса, гўзал амал хунуклашиб қолади.\nАллоҳ амалларини тўлиқ қабул қилишини хоҳлаган киши амалларни холис бажарсин. Кўр-кўрона амал қилиш, мақтовга ҳақли бўлиш учун иш тутиш, бировларга чоҳ қазиб, ўзини кўз-кўз этиш яхшиликка олиб бормайди. Аллоҳ риёкор ва фосиқлардан эмас, комил мўминлардангина қабул қилади.


Морфология. От сўз туркуми\n1. Морфология ҳақида умумий маълумот.\n2. Грамматик сон категорияси.\n3. Эгалик категорияси.\nҲозирги ўзбек тилида бўлганидек, эски ўзбек тилида ҳам сўз туркумларининг йирик уч гуруҳи қайд қилинади. Булар мустақил сўзлар, ёрдамчи сўзлар ва ундовлар. Лекин бу сўз туркумларининг ички категориялари узоқ даврлар мобайнида ўзига хос равишда тараққий этиб келди. Профессор Ш.Шукуров бу тарихий тараққиётни уч босқичга ажратади:\nБиринчи босқич. Бу босқични XIV асрнинг охиригача бўлган давр ташкил этади. Бу давр эски ўзбек адабий тилининг шаклланиш арафаси бўлиб, бу давр тилида қадимги туркий тилга оид кўпгина формалар янги формалар билан параллел қўлланиб келган ҳамда ёзма ёдгорликларда диалектал ҳодисалар кўплаб акс этган. Шунингдек, бу давр тилида бошқа туркий тилларга оид бўлган сўз формалари ҳам истеъмолда бўлган.\nИккинчи босқич. Бу босқич XIV асрнинг охири ва XIX асрнинг 2-ярмигача бўлган даврни ўз ичига олади. Бу даврда эски ўзбек адабий тили вужудга келди ва маълум даражада адабий меъёрга эга бўлди.\nУчинчи босқич. XIX асрнинг 2-ярмидан бошланади. Унинг характерли хусусиятлари адабиётда демократик оқимнинг пайдо бўлиши, вақтли матбуотнинг вужудга келиши, китобларнинг нашр этилиши ва шуларнинг натижасида эса адабий тил билан халқ сўзлашув тилининг яқинлаша боришидир. Демак, ўзбек адабий тили халқ жонли сўзлашув тили ҳисобига бойиб борди.\nОт ва унинг ички категориялари.\nМаълумки, от предмет ва предметлик тушунчасини ифодалайдиган сўз туркуми бўлиб, у грамматик сон, келишик ва эгалик категорияларига эга бўлади.\nГрамматик сон категорияси. Эски ўзбек тилида ҳам ҳозирги ўзбек тилидагидек, бирлик сон сўз негизига мувофиқ келади. Кўплик эса махсус грамматик кўрсаткичлар билан ифодаланади. Эски ўзбек тилида кўплик маъносини қуйидаги қўшимчалар ифодалаган:\n-лар\_\_-лЎр. Бу қўшимчанинг қўлланиши ҳозирги ўзбек тилидагидек, кенг бўлган: Ул кеннддаги кишилЎр келиб турур (ҚР). Ташларны тамам бу тағдын элтЎрлЎр (БН).\nБу қўшимча эски ўзбек тилида ҳам айрим ҳолат ва мавҳум тушунчани билдирувчи отларга қўшилганда кўпликни эмас, балки кучайтириш, таъкидлаш каби маъноларни ифодалайди: Аны¦ душманлары кЈп қайғулар тапты (ЎН).Аҳмад Юсуф бег ызтыраблар қылыб айтадур ким... (БН).\nШу билан бирга, бу қўшимча ҳурмат маъносида ҳам қўлланган: Аталары эзгµ киши эрди (Таф.). Қабрлары Балхдадур (МН).\n-ат\_\_-Ўт. Маълумки, қадимги туркий тилда бу қўшимча -т вариантида (қыйын (азоб)- қыйыт (азоблар)) қўлланиб, кўплик ва жамлик маъноларини ифодалаган. Эски ўзбек тили ёдномаларида, хусусан, «Бобирнома»да бу қўшимча –ат\_\_-Ўт тарзида қўлланиб, худди шу маъноларни ифодалаган: Маҳаллат, бегЎт, туманат, бЈлµкЎт, бағат.\nШуни айтиш керакки, қадимги туркий тилда оғлан, эрЎн сўзларида учрайдиган кўплик маъноси эски ўзбек тилида кўплик маъносида эмас, балки бирлик маъносида қўлланган: Йығғғғы¦ыз беглЎрµ оғланларны (ШБ).ЭрЎнлЎр айтурлар (Таф.).\nМаълумки, ҳозирги ўзбек тили лексикасида араб сўзлари маълум ўрин тутади. Бу ҳол эски ўзбек адабий тилида кучлироқ бўлган. Шу муносабат билан кўплик шаклида ўзлаштирилган сўзлар кўплик маъносида қўлланган: шуарā (шоирлар), улама (олимлар), салāтын (султанлар). Айрим ҳолларда бундай сўзлар бирлик маъносида ўқилиб, уларга –лар\_\_-лЎр қўшимчаси қўшилаверган: Йолда ажайыблар кЈрдилЎр (ҚР). Бурунғы шуарā ва акāбирлар зайлыда мазкур болғайлар (МН).\nЭгалик категорияси. Предмет ва предметлик тушунчасининг нутқдаги уч шахсдан бирига тааллуқли эканлигини билдирувчи қўшимчалар жами эгалик категориясини ташкил этади. Эгалик қушимчалари негизнинг тил олди ва тил орқа хусусиятига ҳамда негизда лабланган унлиларнинг қатнашишига қараб, турли фонетик кўринишларда қўлланган:\n-м қўшимчаси. Унли билан тугаган ҳар қандай негизга қўшила олади: атам, ЎкЎм.\n-ым қўшимчаси. Ундош билан тугаган тил орқа унлилари мавжуд негизларга қўшилади: Фурқққаты¦дын заъфарāн узра тЈкЎрмен лалалар \_\_ Лалалар эрмЎски бағрымдын эрµр паргалалар (Нав.).\n-им қўшимчаси. Ундош билан тугаган тил олди унлилари мавжуд негизларга қўшилади: Меҳрим отын ҳушу сабру ақлу ҳис йашурмады \_\_ Меҳри ламиэъ тЈрт бурқаъ кейнидин пынҳан эмЎс.\n-µм қўшимчаси. Ундош билан тугаган ва тил олди унлилари қатнашган негизларга қушилади: Ул лаби унабгун кЈнлµмгЎ эккЎн тухмы меҳр \_\_ КЈнлµм ичрЎ йашурун дурданадек унаб ара.\n-ум қўшимчаси. Ундош билан тугаган тил орқа лабланган унлилар қатнашган негизларга қўшилади: Болмадым умрумда бир дам хатыры хуррам билЎ \_\_ Гар иликдин келсЎ бир дамни кечµрма¦ ғам билЎ.\nI шахс кўплиги, II шахс бирлик ва кўплигида ҳам юқоридаги қоида ўз кучини сақлайди. I шахс кўплигида эгалик қўшимчалари –мыз\_\_ -миз,-ымыз\_\_ -имиз, -умыз\_\_ умиз ва –умуз\_\_ -умуз тарзида;\nII шахс кўплигида –¦ыз\_\_-¦из, -ы¦ыз\_\_-и¦из,-у¦ыз\_\_-у¦из,-у¦уз\_\_-у¦уз тарзида;III шахс бирлик ва кўплигида – сы\_\_-си (унлилардан сўнг), -ы\_\_-и (ундошлардан сўнг) қўшимчалари қўшилади.\n1. Тарихий морфологиянинг асосий хусусиятлари нималардан иборат?\n2. Кўплик маъносини ифодаловчи морфологик шаклларни сананг. Арабча кўплик шаклидаги сўзлар луғатини тузинг.\n3. Эгалик қўшимчаларининг ҳозирги ўзбек тилида қўлланмайдиган вариантларига манбалардан мисол келтиринг.\nСўз туркуми – сўзларнинг лексик- грамматик хусусияти бўлиб, сўз маъноси, морфологик категорияларга эгалиги, синтактик вазифаси жиҳатдан гуруҳланишидир.\nГрамматик категория – бир тизимдаги шакл (форма)лар жами, у одатда шаклланмаган ва шаклланган сўз шаклларининг зиддиятидан (оппозициясидан) ҳосил бўлади.


Беш йилда Самарқанд иқтисодиёти қанча ўсди? - zarnews.uz\nФикри теран ҳар бир киши ҳаётимизга одилона назар ташласа, мустақиллик даврида, хусусан, кейинги 4-5 йил ичида мамлакатда рўй берган ижобий ўзгаришларни англаб олиши қийин эмас. Халқимиз турли синов ва машаққатларни мардона енгиб, катта тараққиёт босқичларини босиб ўтмоқда.\nДавлатимиз раҳбари томонидан амалга оширилаётган оқилона сиёсат, ўз вақтида қабул қилинган фармон ва қарорлар ҳамда бу борада белгиланган чора-тадбирлар натижасида барча соҳаларда юксак ютуқларга эришилмоқда. Жумладан, фуқароларнинг ҳаёт даражаси, сиёсий-ижтимоий фаоллиги ошиб бормоқда. Аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламини ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, камбағалликни қисқартириш, янги иш ўринлари ва даромад манбаларини яратишга алоҳида эътибор қаратилмоқда.\nМустақиллик йилларида вилоятда амалга оширилган ишлар натижасида бир қатор йўналишларда ўсишга эришилди. Рақамларга қарайдиган бўлсак, биргина 2016-2021 йилларда вилоятимизда ялпи ҳудудий маҳсулотлар 2,0, саноат маҳсулотлари ишлаб чиқариш 2,4, истеъмол товарлари ишлаб чиқариш 2,2 баробарга кўпайган. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқариш 1,9, асосий капиталга инвестициялар ҳажми 3,7, қурилиш ишлари 2,5, чакана савдо айланмаси 2,1, хизматлар ҳажми 2, ташқи савдо айланмаси 2, экспорт 2 баробарга ошган.\nПрезидентимиз ташаббуси билан вилоятнинг ўсиш нуқталари, яъни драйверлари аниқланиб, фаол инвестиция сиёсатини юритиш мақсадида 2021 йил учун ҳам аниқ мақсадга қаратилган режалар белгилаб олинди.\nДавлатимиз раҳбарининг жорий йил 15-16 апрель кунлари Самарқандга ташрифи давомида вилоятнинг саноат салоҳиятини ошириш учун қулай шарт-шароитлар яратиш борасида берилган топшириқларига асосан “Ургут” эркин иқтисодий зонаси ҳудуди кенгайтирилмоқда. Ҳар бир туманда эркин иқтисодий зонанинг филиаллари ташкил этилмоқда. Бугунги кунда “Ургут” эркин иқтисодий зонасида умумий қиймати 431,4 миллион долларлик 94 та инвестиция лойиҳаси амалга оширилаётган бўлса, келажакда янги лойиҳаларни амалга ошириш орқали саноат маҳсулотлари ишлаб чиқариш салмоғини бир неча баробар ошириш режалаштирилган.\nБундан ташқари, кичик саноат зоналари ҳудудини кенгайтириш, ёшларнинг ўз бизнесига эга бўлиши, «start up» лойиҳаларни қўллаб-қувватлаш мақсадида шаҳар ва туманлардаги 43,1 гектар ер майдонида “Ёшлар саноат ва тадбиркорлик зоналари”ни ташкил этиш бўйича ишлар олиб борилмоқда.\nБелгиланган режага мувофиқ, 2021 йил 1 августгача 4 та (Самарқанд ва Каттақўрғон шаҳарлари, Жомбой ва Ургут туманларидаги) ҳудудда ҳамда жорий йилнинг 1 сентябрига қадар қолган ҳудудларда “Ёшлар саноат ва тадбиркорлик зона”ларини ишга тушириш режалаштирилган.\nВилоятда туризм ва хизматлар соҳасини ривожлантириш борасида ҳам бир қатор ишлар амалга оширилмоқда. Жумладан, умумий қиймати 352,7 миллион АҚШ доллари бўлган “Самарқанд туристик маркази”нинг ташкил этилаётганлиги туризм соҳасини ривожлантиришда катта аҳамиятга эга.\nБундан ташқари, аҳолига янги ва замонавий хизмат турларини ташкил этиш мақсадида “Аутсорсинг” ва “Кейтеринг”, “Органик зона”лар ,“Ландромат”, “Глэмпинг”, “Каршеринг”, “Клининг”, “Блокчэйн”, “Консалтинг”, “Турист-такси”, “Карго” каби янги хизмат турларини жорий этиш бўйича инвестиция лойиҳалари ишлаб чиқилмоқда.\nКўпгина соҳалар каби вилоятнинг инвестицион салоҳиятини ошириш учун инвестиция лойиҳаларини амалга ошириш ва хорижий сармоядорларни жалб қилиш борасида қатор ишлар амалга оширилди.\n2020 йилда вилоят бўйича тўғридан-тўғри хорижий инвестициялар ҳамда давлат кафолати остида бўлмаган хорижий кредит маблағлари ҳисобига 225,8 миллион АҚШ долларилик инвестициялар ўзлаштирилган бўлса, 2021 йилнинг январь-май ойларида 46,6 миллион долларлик инвестициялар ўзлаштирилган. Бундан ташқари, ҳудудий дастурлар доирасида 2020 йилда 5,5 триллион сўмлик 1252 та лойиҳа ишга туширилган бўлса, 2021 йилнинг ўтган даврида 2,5 триллион сўмлик 580 та лойиҳа амалга оширилди.\nВилоятда саноат ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари экспорт ҳажми 2020 йил якуни бўйича 335,3 миллион доллар бўлган бўлса, жорий йил бошидан буён 165,7 миллион долларлик маҳсулот экспорт қилинди.\nАмалга оширилаётган ишларнинг пировард мақсади халқни рози қилиш, қулай яшаш шароити яратиш ва аҳоли бандлигини таъминлаш. Бу йўлда барчамиз бирлашиб ҳаракат қиладиган бўлсак, юртимизнинг жаҳон ҳамжамиятидаги ўрнини янада кўтаришга ҳисса қўшган бўламиз.\nвилоят ҳокимининг ўринбосари, инвестициялар ва ташқи савдо\nТеглар: Самарқанд иқтисод


Биринчи миллий йўлдошли телеканал – Qazaq TV 18 ёшда | Қозоғистон янгиликлари: Сўнгги хабарлар «Kazakh TV» каналида | Kazakh TV\n«Хабар» телеоиласининг шинавандалари кўп. Агентлик тўртта телеканал - «Хабар», «Хабар 24», «Qazaq TV» ва «Ел Арна»ни бирлаштирган бўлиб, нафақат қозоғистонликлар, балки бошқа мамлакатлар томошабинлари орасида ҳам мухлислари кўп. Қизиқарли ва маълумотларга бой телемаҳсулотлар кўпсонли этник қозоқлар истиқомат қиладиган Европада айниқса оммалашган. Исмаил Кесижи - шулардан бири. Юртдошимиз 30 йил муқаддам Лондонга кўчиб борган, оиласи аввал Туркияда, кейин Буюк Британияда яшаган. Шунга қарамай, Исмаил ватанида юз бераётган воқеаларга ҳамиша қизиққан. 12 ёшида ўзи мустақил кирилл алифбосидаги қозоқ ёзувини ўрганган, долзарб воқеалардан мунтазам хабардор бўлиш учун эса ҳар куни Qazaq TV янгиликларини томоша қилади.\nИСМАИЛ КЕСИЖИ, ЛОНДОН ШАҲРИДАН:\n- Мен ҳам, Европа ва бошқа мамлакатлардаги кўплаб қозоқлар ҳам миллий анъаналар, байрамлар, маданиятни кузатиб боришни истаймиз. Сифатли қозоқ кинофильм ва дастурларини томоша қилганимизда, кўп нарсани билиб оламиз, ўрганамиз.\nИсмаилнинг айтишича, Европадаги ёш қозоқлар аста-секин она тилини унута бошлаяпти. Умуман билмайдиганлари ҳам анчагина. Бу эса вақти келиб миллий ўзликни унутишга олиб келади. Бугунги даврда хорижга ахборот узатаётган Қозоғистон телеканалари бу хавфни бартараф қила олади.\n- Она тилимиз она ватандан тарқалади. Фақат шу заминда унга тўлақонли сингиб кетиш мумкин. Хорижда яшар эканмиз, уни фақат оммавий ахборот воситалари орқали оламиз. Мен телеканал мухлисларидан бириман. Аввал уни Caspionet деб аташарди, ҳозир эса Qazaq TV бўлган. У томошабинларга Қозоғистон анъаналари ва маданиятини тақдим этмоқда.\nИсмаилнинг рафиқаси – Шўлпан Уральск шаҳридан. Биргаликда икки фарзандни тарбиялашяпти. Ёш ота-она уларга қозоқ маданияти, она тили ва анъаналарига муҳаббатни болаликдан сингдиришга интилади. Бутун оила баҳамжиҳат 5 тилда ахборот тарқатувчи Qazaq TV телеканалининг қизиқарли кўрсатувлари ва дастурларини томоша қилади.\nШЎЛПАН КЕСИЖИ, ЛОНДОН ШАҲРИДАН:\n- Пазандалик дастурларини хуш кўраман, улар орқали миллий таомлар билан яқиндан танишиш мумкин. Меҳмонлар, дўстларни албатта қозоқ миллий таомлари билан сийлаймиз. Ижодда омад тилаймиз. Казах-ТВ, ҳамиша хориждаги томошабинларингизни қизиқарли дастурлар билан қувонтираверинг!\nХабарМайя БекбаеваХабар АгентлигиЕРЛАН БЕКХЎЖИНQazaq TV


Азамат Суюнов хотиралари: Сафардаги “дашном” (“Ўтганлар ёди” туркумидан) | ДУНЁ ЎЗБЕКЛАРИ | Mobile Version\nАзамат Суюнов хотиралари: Сафардаги “дашном” (“Ўтганлар ёди” туркумидан)\n11/05/2020 Ismat Khushev Бош мақола\nРаҳматли Маҳмуд Сатторов қачон сафарга чиқадиган бўлса, албатта мени ўзига ҳамроҳ қилар, аксарият ҳолларда машина рули (чамбараги) ни менга ишониб топширарди. Хизмат тақозоси билан ҳатто қўшни республикаларга ҳам чиқиб келганмиз.\nҚайсидир йили Маҳмуд ака устози Наримон Ҳотамовни ва унинг яқин салафларидан бири тиббиёт соҳаси профессори Омон ҳожи Ўринов ҳамроҳлигида Шаҳрисабзга тўйга борадиган бўлишибди. Маҳмуд акага шофёр муаммо эмас, дарров менга телефон қилади. Каминага малол келмайди. Негаки, улар билан сафарга чиқиш мен учун мароқли, маънавий озиқ олиб кетаман, баъзида ҳазил-мутойиба авжига чиқади, гоҳо йўлларда тўхтаб, “бир пиёла чой” баҳонасида “чигалёзди” қилиб ҳам оламиз, зерикиш йўқ.\nСафар тараддудига шайланиб, Маҳмуд аканинг оппоқ, оҳори тўкилмаган янги “Ласетти”сини дарвозадан чиқариб, “Нексия” машинамни унинг ўрнига қўйиб, ташқарига чиқдик. Йўл-йўлакай аввал Наримон акани, ундан кейин профессор Омон ҳожини олиб сафарга отландик. Икки-икки ярим соатлар юриб, Жиззахнинг бепоён далаларига етиб келдик. Машинани йўлнинг четига қўйиб, бир нишаброқ жойга чиқиб кўкаламроқ ерда “чигалёзди” қилиб олдик. Баҳорнинг салқин насими юзга майин урилар, қуёшнинг заиф нурлари баданга илиқлик бахш этарди. Ярим соатлар чамаси тоза ҳаводан нафас олиб, яна йўлга чиқдик. Тушдан кейин Шаҳрисабзга етиб келдик. Мезбонлар меҳмонларни илиқ табассум билан кутиб олиб, ҳурматимизни жойига қўйишди. Тўй яхши ўтди.\nЭртаси куни пойтахт томон йўлга чиқдик. Сирдарёнинг Оқолтин тумани ҳудудида жойлашган ГАИ постида ЙПХ ходими менга тўхташ ишорасини қилди. Тўхтадим. Ҳужжатларимни сўради. Шу заҳоти менинг ҳужжатларим “Нексия” машинамда қолиб кетгани эсимга тушди. Ноилож, Маҳмуд аканинг ҳайдовчилик гувоҳномаси ва машинанинг техпаспортини тақдим этдим. Ҳужжжатни кўриб, Маҳмуд ака, бир минутга мумкинми?, деди менга қараб. Дарҳол тушдим. Нариги ён эшикни очиб, Маҳмуд ака ҳам кела бошлади. Шунда ЙПХ ходими сиз ўтираверинг, ҳайдовчи билан гаплашаман, деганида чақирганингиз учун келяпман, мен Маҳмудман, деди. Мен ходимни чалғитиш мақсадида иккаламиз “адашмиз” дедим. Ҳужжатлар “жойида” эканлигига ишонч ҳосил қилди, шекилли қўйиб юборди. Сезмаганидан хурсанд бўлиб яна машинага ўтирдим. Маҳмуд ака, нега мени ҳужжатларимни олиб кўрсатасан, ўзинг “праванг”ни олиб юрсанг бўлмайдими, ҳалиям сезмай қолди, билиб қолганда иш расво бўларди, дея минғирлай бошлади. Бу таънаю дашномлар менга сал тегса ҳам, “права”ни “Нексия”дан олиш эсдан чиқиб қолибди, деб ўзимни айбдордай ҳис қилиб индамай кетавердим.\nМашина салонининг орқасида Наримон ака билан ёнма-ён келаётган профессор Омон ҳожи Ўриновни “Медгородок”ка тушириб, Хадра томон Наримон аканикига қараб ҳайдадим. “Эски жўва” бозори чорраҳасида турган ЙПХ ходимларидан бири тўхташ ишорасини қилганида “правам” йўқлиги сабаб тўхтамай, тезликни баттар ошириб қоча бошладим. Шу заҳоти ЙПХнинг икки ходими зудлик билан ўтириб, “Ласетти”нинг томидаги “мегалка” чироқларини ёқиб қува бошлади. Мен ҳам бўш келмай, машинани шунақа тез олиб қочдим-ки, улар анча орқада қолди. Тезкор хабар берилган эканми, бошқа ЙПХ автомашинаси йўлимни тўсди. Бетон тўсиқ билан уларнинг машинаси оралиғидаги тор жойдан чипиллаб ўтиб кетдим. Улар ўтолмайди, деб ўйлашганди. Энди икки “Ласетти” ҳам орқамиздан қува бошлади. Хадранинг машиналар гавжум чорраҳасидан бир амаллаб ўтиб, Наримон аканинг уйи йўлагига келиб тўхтадим. Устоди калон, уйингизга келдик тушинг, деб орқага қарасам, Наримон ака жим, кўзларини юмиб олган. Қайта такрорладим. Шунда Наримон ака синиқ овозда: Ҳамма соғ-саломатми, машина бутунми, ҳушимдан кетиб қолибман, қочганингни биламан, уёғини эслолмайман, ҳозир мадорим йўқ, неварамни чақиринглар, етаклаб мени уйга олиб кирсин, деди. Наримон аканинг невараси бобосининг қўлтиғидан авайлаб, секин етаклаб олиб кетди.\nЁнимга қарасам, Маҳмуд ака ҳам жим, кўзини чирт юмиб олган, қорамағиз юзи докадек оқариб кетганди. Куннинг ғира-ширасида Маҳмуд аканинг ҳовлисига етиб келдим. Маҳмуд ака юролмади, кўтариб зўрға олиб кирганимда янгам эрини кўриб қўрқиб кетди. Хафа бўлманг янга, деб бўлган воқеани айтиб бердим ва мана машина, калити, ҳамма ёғи бус-бутун, деб хайрлашиб, ўзимнинг машинамда уйимга кетдим. Шу-шу Маҳмуд ака илтимос билан менга қайтиб телефон қилмайдиган бўлди.\nАнча ҳовуридан тушган шекилли, йил ўтиб Маҳмуд ака бир жойга бориб келишимизга тўғри келяпти, деб яна қўнғироқ қилди. Фақат “праванг” эсдан чиқмасин, секинроқ ҳайдайсан, ЙПХ ходими тўхтатса, машинани олиб қочмайсан, у ёғини ўзим гаплашаман, деб шарт қўйди. Шу воқеадан кейин ўнлаб узоқ-яқин сафарларга чиқдик. Ҳужжатларим жойидалигини билгандай бирорта ЙПХ ходими тўхтатмаса денг.\nНаримон Ҳотамов билан ҳар гал учрашганимда шу воқеалар эсга солиб, аслида Маҳмуднинг мазасини қочирган сен бўласан, деб қўяди. Бўлиб ўтган шу воқеани ёзмоқчи эмасдим, Наримон ота Ҳотамов (Оллоҳ раҳмат қилсин) ва Абдуқодир Раҳматовларнинг қистови билан қоғозга туширдим.\n“Ласетти”нинг давлат рақами ҳам антиқа бўлиб, 01 884 МАА эди. Мен ҳазиллашиб, МАА – Маҳмуд Аканинг Автомобили, деганимда машинани шунча йил ҳайдаб бунга эътибор бермаган эканман, деганди раҳматли устоз.\nШу “пойга” воқеасидан кейин “Ласетти” машинасига бўлган “меҳрим” яна ўн чандон ошди. Бундан аввалроқ “Тахтиқорача” довонидан зўриқмай, чиппилиб тортганида ҳавасим ортган эди. Менга ҳам шунақа кучли, тез юрадиган улов бўлсайди, деб ният қилгандим. Яхши ниятга фаришталар ҳам омин, дейди деганлари рост экан. Орадан кўп ўтмай, онам Америкадан келадиган бўлиб қолди (Икки укам шу мамлакатда оиласи билан яшайди). Аэропортда кутиб олиб, уйимга олиб келдим. Эртаси куни онам менга қараб: “Нексия”нгни устига қанча қўшсак, “Ласетти” беради”, деб сўрадилар даб-дурустдан. Икки минг “кўки”дан берсангиз етади, дедим ҳазил аралаш. Раҳматли онамнинг озгина далдаси билан “Ласетти”лик бўлиб қолдим.


ШАҲАР БОШ ПЛАНИ ТЎҒРИСИДА – Казимов В.А. "Смысл жизни"\nШАҲАР БОШ ПЛАНИ ТЎҒРИСИДА\nБош план бу қандайдир хаёлий нарса эмас. Унга шаҳарнинг барча муаммолари атрофлича ўрганилгандан кейин, ҳал этилиши зарур бўлган энг муҳим масалалар киритилади. Бош планга иш жараёнида, айрим ўринларда зарур ўзгартиришлар киритиларди. Юнусободга\nкираверишдаги кўприк ёнида Хотира майдони планда йўқ эди, лекин қурилди. Демак, раҳбарлар келиб, ҳозирги замонга тўғри келадиган иншоотларни лойиҳага киритишган экан. Ўша план кабинетимда\nтурарди. Шаҳар йўлларининг контурлари асос бўлиб, ҳаммаси мазкур планда ўз аксини топганди. Планда бир нарса пухта ўйланган: 4 қаватли зона, 9 қаватли зона ва ундан юқори қаватли зона. Бу планга ҳозир ҳам амал қилинади. Негаки, 20 қаватли зонага 5 қаватли уй қуриб бўлмайди, акс ҳолда шаҳарнинг кўриниши бузилади.\nАнгола Президенти Агустинио А. Нетто Ўзбекистон меҳмони. 1976 йил.\nҲозирги даврга келиб, кўп қаватли банк уйлари, Интерконтинентал меҳмонхонаси, Бизнесмарказ қурилди. Истироҳат боғларининг бунёд бўлиши бош планда бўлмасада, у бугунги куннинг ижодий янгилиги бўлади. Ўша ўзгаришлар тўғри қилинган, чунки ҳар бир даврнинг ўз талаби бор. Ўша пайтларда бош планга киритиш имконияти бўлмаган, кейинчалик замон талаби билан янги лойиҳалар киритилган. Ҳаммасига бош план асос бўлади. Масалан, Юнусободга кираверишда давр талаби, раҳбарлар ташаббуси билан Хотира боғи қурилди. Теннис кортларининг ўрни планда контурлари кўк массив қилиб кўрсатилганди. Масалан, Тошкент трактор заводи бош план бўйича генерал Петров кўчасининг охирида ўнг қўлдаги Мотор заводининг ўрни миллий паркка ўхшаган – қўриқхона зона қилинганди планда. Кейин бош планга ўзгартириш киритилиб, у ерга Мотор заводи қурилди ва бу ер шаҳарчага айланиб кетди.\nБектемир туманининг пайдо бўлишига ҳам сабаб бор. Негаки, шаҳарда қуриладиган ерлар қисқариб кетди. У ер шаҳар ҳудудига ўтгандан кейин уйлар қурила бошланди.\nНепал қироли Бирендра Бир Бикрам шах Дева Ўзбекистонда. 1976 йил.\nБош план Чирчиққача тузилган эди. Генерал Петров кўчаси бошидан Авиасозлар заводининг у ёғи дала эди. Кейинчалик у ерлар шаҳар аҳоли сонининг кўплигини ҳисобга олиниб, ўзлаштирилди.\n1984 йили Ш.Р. Рашидовнинг вафотидан кейин Тошкентга собиқ СССР Бош прокуратурасининг гдлян-ивановлар гуруҳи келиб, «пахта иши» бошланган вақтлар эди. Москвадан Егор Лигачёв келди (КПСС МҚ секретари). Лигачёв эски шаҳарни айлантиришимизни сўради. Машинага И.Б. Усмонхўжаев (марказқўмда биринчи секретарь), У.У. Умаров (шаҳар партия қўмитасини биринчи котиби) ва мен «Чайка»га ўтирдик. Пленумга тайёргарлик кетарди (пленум Шароф Рашидовни қоралаш ҳақида эди). Эски шаҳарга бордик. Мен трассаларни тайёрлатиб қўйгандим, қаердан олиб юришни билардик. Лекин Лигачёв бошқа йўлдан юришни буюрди. Орқамиздан 4–5 та машиналарда қўриқчи милициялар ҳам бор. Бир жойга етганда тўхтадик. Ўзбек маҳаллалари, кўчалар тор. Бирпасда одамлар тўпланди. Лигачёв уларга шундай мурожаат қилди: «Ўртоқлар, мана қаранг, қандай аҳволда яшаяпсиз. Сизнинг бошлиғингиз катта-катта саройлар қурдириб, сизнинг аҳволингиз билан иши йўқ». Бир отахон (Иккинчи жаҳон уруши фахрийси) туриб: «Нима бўпти, бизда ўзи шундоғам саройлар йўқ. Олмаотада бўлганмисиз? Қаранг, қанақа саройлари бор. Қурса қурибди-да!» – деди.\nЛигачёв сал ҳовуридан тушди. У оломон кўтарилиб, норозиликлар бошланади деб ўйлаганди. Аммо бундай бўлмади…\nЛигачёв ветерандан қаерда туришини сўради. Чол бизни уйига бошлаб кирди. Июнь ойи эди. Уйлари топ-тоза, кичкинагина ҳовли. Лигачёв «Сиз уйга ариза берганмисиз?» – деди. Отахон уй керакмаслиги, бир қизи ва невараси борлигини гапирди.\nХуллас, аҳоли унинг саволларига бамайлихотир жавоб беришар, у кутган иш бўлмади. Лигачёвнинг ёнида мухбирлар ҳам бор. Одамларнинг норозиликларини кўрмоқчи ва халқнинг шикоятини пленум эътиборига олиб чиқмоқчи бўлган…\nҲиндистон Ташқи ишлар вазири Вадшпаининг шаҳар\nижроия қўмитасига ташрифи. 1978 йил.\nЭски шаҳар секин-асталик билан бузиб-қурилаётган пайтлар эди. Кичик ҳовлиларда ҳожатхона канализацияси йўқ, иссиқ сув ҳақидаку айтмаса ҳам бўлади. Бироқ одамлар шундай шароитларга кўникиб қолган эди. Моддий имконияти яхши кишилар ер-участка олиб чиқиб кетишарди. Ноқулай шароитларда яшаётган одамлар жон-дили билан ҳамма шароити бор квартираларга рози бўлишган. Қурган уйларимиз барчага бирдек манзур бўлмади. Кимлардир жойини сотиб, бошқа жойлардан ўзларига қулай шароитлар қилиб олишди. Қариялар эса бизнинг уйлардан рози бўлишганди. Чунки шароитлари муҳайё, квартиралар ёши улуғ кишилар учун яхши эди.


Бу қўполлик биз оталарга қаердан келди? - 15 Января 2022 - RIVOYATLAR\nБош саҳифа » 2022 » Январ » 15 » Бу қўполлик биз оталарга қаердан келди?\nБир ота айтади: «Ўн икки ёшлик ўғлим бор эди. У намоз ўқимагани сабабли уни кўпинча қўпол гаплар билан уришар эдим. Афсуски, мен уни намозга шижоатлантира олмадим ва мукофотлаш усулини ҳам қўллаб кўрмадим. Намозини ташласа, уни қаттиқ жазоладим. Ҳаттоки, ўғлим уриш, туртиш, қўпполлик ва шунга ўхшаш салбий одатларни намозга боғлаб қўйди. Намоз у учун хўрлаш ва яхши кўрган нарсасидан маҳрум қилиш билан баробар бўлди. Масжидга бориш деганда у катталар уни уришади, арзимаган хато қилиб қўйса, бақиради деб ўйлар эди. Натижа жуда кутилмаган бўлди. Бир кун онасига бориб: «Сизлар намоздан бошқа нарса учун уришишни билмайсизлар! Мен учун энг яхши ечим христиан бўлишимдир. Уларнинг намозида таҳорат, руку, сажда, масжидга чиқиш бу нарсаларнинг ҳеч бири йўқ!? Мен улар билан ҳеч қандай гап эшитиш ва уришларсиз осон намоз ўқийман», деб айтди.\nБу гаплар мени юрагимга жуда қаттиқ оғир ботди. Аввалига мен: «Бу гапни оддий қутулиш учун жахл устида гапирмоқда» деб ўйлаган эдим. Бироқ болам шундан кейин христианлик динига қизиқишни бошлади. Интернет орқали Инжилда ёзилган ҳар хил гапларни ўқиди. Ўғлим икки ўт орасида қолиб кетди. Икки намоздан қай бирини танлашни ўйлаб қолди. Шунда мен фурсатдан фойдаланиб, ҳақ динни чиройли маъноларини тушунтириб суҳбатлашдим. Орадан бир неча йил ўтиб, намозни ҳаловатини ҳис қилганда қийинчиликлар тугади. Мен унга салбий сўзларни айтмай, балки мулойимлик ва ҳотиржам суҳбатлашганимиздан сўнг у намозига қоим бўлди. Мен ўғлимга қилган қўпполлигим учун уни йўқотиб қўйишимга оз қолган эди. Бироқ Аллоҳ мени ҳам, ўғлимни ҳам мулойимлик билан қутқариб қолди.\nБиз оталар фарзандимиз фақатгина намоздаги ҳаракатларни бажариши учун ҳарис бўлишимиз керакми? Ёки намозини чин қалбдан яхши кўриши учун ҳарис бўлишимиз керакми?»\nБир ота айтади: «Мен ўнинчи синфда ўқир эдим. Ўша пайтда отамга сездирмасдан укам билан ўйнаш учун кўчага чиқиб кетдик. Уйга қайтганимизда эса отамни қаттиқ жазолашлари бизни кутиб турар эди. Негаки, отамни рухсатларисиз намоз вақтида кўчага чиқиб кетган эдик. Шундан кейин отам бизни қуёш тагига бир соатга турғизиб қўйдилар. Шу соат ичида мен отамни қай даражада золим ва тошбағир эканликларини билиб олдим. Бу ҳодисани бутун умр эслаб юрдим. Ўша пайтда мен отамни кечирганманми ёки йўқми билмайман, аммо мен уларнинг нотўғри йўл тутадилар деб ўйлар эдим.\nЎзимга: «Агар Аллоҳ мени фарзанд билан ризқлантирса, отамдек бўлмайман» деб ният қилдим. Орадан йиллар ўтиб, уйландим ва Аллоҳ менга фарзанд ато этди. Отам билан бўлган иш мени ёдимдан кўтарилган эди. Бир куни Рамазон ойининг охирги кунларида Лайлатул-қадр кечасини излаётган эдик. Ўша пайт хуфтон ва таровеҳ намозини масжидда ўқидик. Масжидда фарзандимни ёш йигитлар орасидан изладим. Бироқ мен ўғлимни ёш йигитлар орасидан топа олмадим. Фарзандим ҳам айнан ўша пайт институтда иккинчи курс талабаси эди. Қалбим йиғлаган ҳолатда уни излаб ташқарига чиқиб кетдим. У боғда дўстлари билан ўтирган экан ва уни ўша ердан топдим. Мен ҳеч қандай гап-сўзсиз дўстларини олдида қўлимни кўтариб юзига бир шапалоқ тушурдим. Бу ишни мен таровеҳ ва хуфтон намозини ташлагани учун қилган эдим. Дўстларини олдида бу ишни қилдим. Ўша ерда мени ташлаб, йиғлаб кетиб қолди. Ўғлим дўстларини олдида бу қилган ишимни ҳеч қачон унутмади. Мен уни кўнглини олишга, дўстларини олдида синган обрўсини тиклашга қанча урунсам ҳам барибир ўғлим мендан қочадиган бўлиб қолди. Мени бу ҳолатим ҳеч ҳам ёдимдан кўтарилмайди. Мени ўша кундан бери ҳайратлантирадиган савол шуки, бу қўполлик биз оталарга қаердан келди? Фарзандлар туфайли орттириб олдикми? Ёки ҳаётдаги сиқилишлар натижасиданми? Бу тузатиб бўладиган касалликми?\nМен бунинг жавобини билмайман, лекин бизнинг фарзандларимиз бу зулм ва қўполлигимизни кечиришини умид қиламан».\nҲабибуллоҳ Ахмадовнинг «Намоз» китоби асосида тайёрланди\nКўришлар: 142 | Қўшди: azanmediatv | Даража: 0.0/0\nМакка аҳлининг энг хушбўй йигити


Янги нав, янги усул, илғор тажриба\n* “Оқ олтин – 2019”\nТуркистон шаҳар маслаҳати депутати, «Парасат» ордени соҳиби, «Турон» деҳқон хўжаликлари бирлашмаси раҳбари Ҳабибулла Азимов ташкилотчилигида Қорачиқ қишлоғидаги улкан корхона ҳовлисида пахтачилик соҳасининг бугуни ва истиқболига бағишланган семинар кенгаш ҳамда “Оқ олтин” карвони тадбири ўтди.\nКентов шаҳар ҳокимининг қишлоқ хўжалиги бўйича ўринбосари Бегайдар Алимбеков кенгаш иштирокчиларини шаҳар ҳокими Даурен Махажанов номидан қутлаб, бир гуруҳ илғор мутахассисларга шаҳар ҳокимининг «Алғис хати»ни тантанали равишда тақдим этди.\nТадбирда вилоят қишлоқ хўжалиги бошқармаси бошлиғи ўринбосари Турғанбай Ўспанов, вилоят пахта етиштирувчилар уюшмаси раиси Саин Бахтибаев, Ҳабибулла Азимов, Чўрноқ қишлоғидан Ражаб Кариевлар сўзга чиқиб, ўз мулоҳазаларини баён этишди. Қишлоқ имоми Усмон Шарипов тиловат қилиб, хирмонга барака тилади.\nУшбу семинар-кенгашнинг асосий мақсади пахта ҳосилдорлигини янги усуллар ва янги навлар орқали ошириш тажрибасини ўртоқлашиш эди. “Турон” деҳқон хўжаликлари бирлашмасида пахтанинг янги – «Туркистон» нави яратилган. У ҳар гектардан 42 центнергача ҳосил бериши, 105 кунда пишиб етилиши ва яна қатор жиҳатлари билан устун нав. Пахтани етиштиришда тавсия этилаётган янги усул – экин майдонини кенгайтирмасдан, боридан самарали фойдаланишни кўзлайди. Яъни, эгат оралиғи одатдаги 90 см.ни эмас, балки 76 см.ни ташкил этади. Бу усулда чигит экилганида ҳар гектардаги ғўза тупи 18 мингга кўпаяди, ҳосилдорлик 4 центнерга ошади, шунинг эвазига даромад 60 минг тенгега ортади. Ушбу навнинг харидорлари кўп. Масалан, ўтган йили Россиялик ҳамкорлар “Турон” хўжалигида тайёрланган ҳосилни баланд улгуржи баҳода харид қилишди. Эндиликда Туронда яна бир янги нав – «Турон» синовдан ўтмоқда.\nФайзли куй-қўшиқлар деҳқон аҳлига аталган ушбу тадбирда ҳурматли меҳмонлар “Оқ олтин” карвони” тасмасини тантанали қирқиб, пахтакорларга мўл ҳосил тиладилар.\nШ. МАДАЛИЕВ., 2019-10-24, 21:51 78


Уйқудан турган киши қўлини ювмасдан туриб идишга ботирмасин\nАбу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинди; айтди: «Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдиларки, «Агар сизлардан бирор киши тунги уйқудан уйғонса, қўлини икки марта ёки уч марта сув тўкиб ювмасдан туриб сув идишига ботирмасин, чунки у қўли қаерда тунаганини билмайди».\nТермизий ва Ибн Можа ривоятларида шундай («Тунги уйқудан») деб келган. Бухорий ва Муслимда: «Бирортангиз уйқудан уйғонсангиз» дейилиб, «тунги» деб зикр қилинмаган.\nАн-Нававий, Имоми Шофиъийдан ва бошқа имомлардан нақл этиб, бундай дейди: «Ҳижоз халқи тош билан покланар эди. Иссиқ иқлимда яшаганлари учун, ухлаганларида терлаб кетишар ва қўллари нажосат жойларига теккан-тегмаганини билиб бўлмас эди». Турбаштий, бу ҳадис тош билан покланганлар ва қўллари нажосат жойларида кезиши мумкин бўлган аҳволда ухлаганлар ҳақида эканлигини айтади. Кўпчиликнинг фикрига кўра, бу ўринда ворид бўлган наҳй (қайтарув) таҳрим учун эмас, балки танзиҳ (тоза тутиш) учундир.\nБу бобда Ибн Умар, Жобир ва Оиша (розияллоҳу анҳум)дан ҳам ҳадис ривоят қилинган.\nБу ҳадис ҳасан-саҳиҳ.\nШофиъий айтадики, «Хоҳ кундузги уйқу бўлсин, хоҳ бошқа уйқу бўлсин, уйқудан турган ҳар бир киши қўлини ювмасдан таҳорат сувига ботирмаслигини хуш кўраман, мабодо, ювмасдан олдин ботирса, буни унинг учун кариҳ деб ҳисоблайман»... Ҳолбуки, қўлни ботириш, агар қўлида нажосат бўлмаса, сувни бузмайди.\nАҳмад ибн Ҳанбал айтадики, «Тунги уйқудан турганда қўлини ювмасдан олдин таҳорат сувига ботирса, ўша сувни тўкиб ташлагани маъқулроқ деб ҳисоблайман».\nИсҳоқ эса бундай дейди: «Тунги ёки кундузги уйқудан уйғонганида қўлини ювмасдан туриб таҳорат сувига ботирмасин».


Хорижий валютадаги энг фойдали омонатлар. Май 2017 | NORMA.UZ\nХорижий валютадаги энг фойдали омонатлар. Май 2017\nЖисмоний шахслар учун банк омонатларининг фоиз ставкалари мавзусини давом эттирар эканмиз, Ўзбекистон банклари томонидан 2017 йилнинг май ойида тақдим этилаётган энг фойдали омонатлар солиштирма жадвалини тақдим этамиз.\nЁстиқ тагида, пайпоқда, тахмонда сақланадиган пуллар ҳеч қандай фойда келтирмаслиги ҳеч кимга сир эмас. Уларни кўпайтиришнинг усулларидан бири – бу муддатли депозитдир.\nЎзбекистон банклари депозит маҳсулотларининг ўзига хослиги кўпайган фоиз суммаларини қандай валютада олишни танлаш имкониятидир. Банкларда фойдани ёки сўмда ёхуд валютада олиш мумкин.\nЎтган сафарги шарҳдаги сингари бу галги мониторинг натижалари депозитларнинг аксарияти АҚШ долларида қабул қилиш учун мўлжалланганлигини кўрсатади. Бошқа хорижий валюталардаги омонатлар учун таклифлар ҳам бор, аммо улар кўп эмас.\nХорижий валютадаги омонатлар нақд шаклда қабул қилинади. Фоизлар тўлови олдиндан тўлов тариқасида, давр якунлари бўйича (ой, чорак) ёки муддат тугагандан кейин ҳам омонат валютасида ҳам миллий валютада (МБнинг тўлов кунидаги курси бўйича) тўланиши мумкин. Энг яхши таклифлар, муддатлар ва фоизлар тўлови ҳақида қуйидаги солиштирма жадвалдан билиб мумкин:\nТўлов валютаси %\n«Халқ банки» АБ\nМазкур жадвалда депозит бўйича таклифларнинг барчаси тақдим этилмаган, энг фойдалилари ҳавола этилган. Йиллик фойда кўрсатилади.\nАйтиш керакки, бугунги кунда банклар томонидан капитализация деярли кўзда тутилмаган. Бунда қатор банклар вакиллари баъзи омонатлар шартларига кўра давр мобайнида қўшимча бадаллар олиниши мумкинлигини билдиришди (жорий депозитни тўлдириш).\nЭслатиб ўтамиз, банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликда депозитларни суғурта қилиш йўли билан омонатчини ҳимоялаш чоралари ва Банкларда фуқаролар омонатларини кафолатлаш махсус жамғармаси фаолияти кўзда тутилган.\nПрезидентнинг «Тижорат банкларида аҳоли омонатлари шартларини либераллаштириш ҳамда кафолатларини таъминлашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ва «Фуқароларнинг Ўзбекистон Республикаси тижорат банкларидаги омонатларини ҳимоялаш кафолатларини таъминлашга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги фармонлари қўшимча кафолат бўлади.\nНорезидентлар ҳисобварақларига кўпроқ “нақд” ўтказилиши мумкин\nСуюлтирилган газ аҳолига ягона нарх бўйича сотилади


Давлат улушига эга таъсисчи бўлса корхоналар мажбурий аудитдан ўтиши керакми? Buxgalter.uz илтимосига биноан саволга Молия вазирлиги тадбиркорлик фаолияти субъектларининг бухгалтерия ҳисоби услубияти бўлими бошлиғи Асал ҲАШИМОВА жавоб берди: ...\nДавлат улушига эга корхоналар филиаллари мажбурий аудиторлик текширувидан ўтказилиши керакми? Buxgalter.uz илтимосига биноан вазиятни Молия вазирлиги тадбиркорлик фаолияти субъектларининг бухгалтерия ҳисоби услубияти бўлими бошлиғи Асал ҲОШИМОВА тушунтирди. ...\nМажбурий аудиторлик текширувидан ўтказиладиган ташкилотлар 15 майга қадар 2020 йилги молиявий фаолият натижалари тўғрисидаги аудиторлик хулосасининг нусхаларини солиқ органларига топширишлари керак эди. 22.09.2000 йилдаги 365-сон ВМҚга 2-илова 4-б. Buxgalter.uz илтимосига биноан, қандайдир сабабларга кўра ўз вақтида мажбуриятларини бажармаганларга нима қилиш кераклиги хақида солиқ маслаҳатчиси Гулнора ЭРГАШЕВА тушунтириш берди: ...\n2021 йил 27 майда «Аудиторлик фаолияти тўғрисида»ги Қонуннинг янги таҳрири кучга киради. Унда ҳар йили мажбурий аудитдан ўтадиган хўжалик юритувчи субъектлар рўйхати янгиланди, уни ўтказиш ва солиқ органларига аудиторлик хулосасини тақдим этиш муддатлари ўзгартирилди. Шу муносабат билан Молия вазирлигидаги манба buxgalter.uz илтимосига биноан 2020 йил якунларига кўра кимлар қандай муддатларда мажбурий аудитдан ўтиши кераклиги ҳақида тушунтириш берди. ...\n2021 йилда мажбурий аудитни 1 майга қадар якунлаш зарур!\n2021 йил февралда қабул қилинган “Аудиторлик фаолияти тўғрисида”ги Қонун бир қатор янги қоидаларни белгилайди. Хусусан, мажбурий аудитни якунлашнинг сўнгги муддатлари 15 июнга қадар кўчирилмоқда. Шунга қарамай - buxgalter.uz сўровига биноан Молия вазирлигида аниқлаштиришларича, жорий йилда мажбурий аудитни илгари амал қилган қоидалар бўйича - 1 майга қадар ўтказиш зарур. Буни қандай амалга ошириш - бу ерда. Вазиятни «TRI-S-AUDIT» аутиторлик ташкилоти директори Светлана ГОЛОСОВА шарҳлаб берди: ...\nСолиқ органлари 1 октябрдан кейин активларининг баланс қиймати БҲМнинг 100 000 бараваридан ортиқ бўлган МЧЖдан аудиторлик хулосасини талаб қила бошлашди. Бироқ 03.04.2020 йилдаги ПФ-5978-сон Фармонга асосан бундай аудит йил якуни бўйича ўтказилиши керак. Вазиятни buxgalter.uz илтимосига биноан солиқ маслаҳатчиси Гулнора ЭРГАШЕВА шарҳлаб берди: ...\nИчки аудит – корпоратив бошқарувнинг замонавий тизимида муҳим функция, айниқса – йирик корхоналар, акциядорлик жамиятлари ва ижтимоий аҳамиятга эга ташкилотлар учун. У корхона фаолиятининг барча соҳаларини чуқур ўрганиш, хатарни баҳолаш ва уларни камайтириш бўйича чора-тадбирлар таклиф этиш имконини беради ва шу билан бизнес-жараёнларни яхшилашга кўмаклашади. ...\nАниқлаштирилган ҳисобот учун нега аудиторларни жазолашмоқда\nЙирик солиқ тўловчилар бўйича минтақалараро ДСИ айрим аудиторлик ташкилотларини ёлғон хулосалар беришда айблаб, уларни жазолашни талаб қилди. Корхоналар текширув натижаларига кўра ижобий аудиторлик хулосасини олганларидан кейин аниқлаштирилган солиқ ҳисоботини қайта топширганлари сабабли айбли деб топилдилар. Ўзбекистон Аудиторлар палатаси раиси Неъматулла КАРИМОВ ва Ўзбекистон Бухгалтерлар ва аудиторлар миллий ассоциацияси Кенгаши раиси Миновар ТЎЛАХЎЖАЕВА биргаликда ушбу вазият юзасидан buxgalter.uz учун махсус тушунтириш бердилар: ...


Манзилингиз:Муслимаат»Оила ва жамият»Оила»Маҳр ҳақида\nBy Muslimaat on\t Апрель 15, 2011 Оила\nМаҳр никоҳ ақди ёки эру хотин бўлиш билан эр зиммасига юкланадиган ва хотинга бериш лозим бўлган молдир. Маҳр турли номлар билан номланади, Қуръони Каримда садоқ, садақа, ажр, фариза, ниҳла исмлари ишлатилган. Баъзи уламолар маҳрнинг ўнта исми бор, деганлар. Бизда «маҳр» сўзи машҳур бўлгани учун шу ном билан аталади.\nАллоҳ таоло: وَآتُواْ النَّسَاء صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً فَإِن طِبْنَ لَكُمْ عَن شَيْءٍ مِّنْهُ نَفْسًا فَكُلُوهُ هَنِيئًا مَّرِيئًا\n«Аёлларга маҳрларини чин дилдан чиқариб беринглар. Агар улар ундан бирор нарсани ўз розиликлари ила берсалар, бас, уни енглар, ош бўлсин», деган (Нисо, 4).\nШарҳ: Ушбу ояти карима эрнинг маҳр бериши вожиб эканини англатувчи тўртта ояти каримадан биридир. Ақди никоҳ бўлиши билан маҳр бериш вожиб бўлади. Агар қовушмай туриб ажрашадиган бўлсалар ҳам. Лекин маҳрни бериш никоҳнинг шарт ёки рукнларидан эмас. Усиз ҳам никоҳ бўлаверади, аммо олди-бердиси қачон бўлса, бўлаверади.\nУшбу оятда эр ўзига хотин бўлишга рози аёлга маҳрни оғриниб эмас, чин кўнгилдан чиқариб бериши лозимлиги уқтирилмоқда. Маҳр келиннинг ўз мулкига айланишига ҳам ишора қилинмоқда.\nАёл маҳрни олганидан кейин нима қилса, ўзи билади. Жумладан, ушбу оятда зикр қилинганидек, эрига қайтариб берса ҳам, ўзининг иши.\nАгар келин ўз ихтиёри билан рози бўлиб, олган маҳрининг ҳаммасини ёки бир қисмини қайтариб берса, эр уни бемалол олиб, тасарруф қилса бўлаверади.\n«Оиша розияллоҳу анҳодан: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг берган маҳрлари қанча эди?» деб сўрадим.\n«У Зотнинг завжаларига берган маҳрлари ўн икки увқия ва нашш эди», дедилар ва «Нашш нималигини биласанми?» деб сўрадилар.\n«Ярим увқия. Бас, ҳаммаси бўлиб беш юз дирҳам», дедилар».\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам Абдурроҳман ибн Авф розияллоҳу анҳуда сариқлик аломати кўриб:\n«Аллоҳ сенга барака берсин! Бир қўй сўйиб бўлса ҳам, тўй қилгин», дедилар».\nШарҳ: Ўша вақтларда куёвлар тўйга ясаниш борасида ўзларига хушбўй нарсалар ҳам суртар эдилар. Ўша хушбўй нарсалар заъфарон аралашган бўлгани учун заъфароннинг сариғи кийимларга, у ер-бу ерга юқиб қолар эди. Ана ўша аломат кўринган одам нима учундир ясангани билиниб турар эди.\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам Абдурроҳман ибн Авф розияллоҳу анҳудан сариқлик ранг аломатини кўриб, нима учун ясанганларини сўрадилар. У киши бир аёлга уйланганлари, маҳрга бир данак вазнида тилло берганларини хабар қилдилар. Бу миқдордаги тилло чорак динор, яъни беш дирҳам кумуш пулга тенг келар эди. Демак, маҳр шу миқдорча бўлиши ҳам мумкин. Афтидан, Абдурроҳман ибн Авф розияллоҳу анҳу тўй қилмай уйланганга ўхшайдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг у кишига нимага хушбўй суртдинг, бир қўй сўйиб бўлса ҳам, тўй қил, дейишлари шуни кўрсатади. Тўй ҳақида, иншааллоҳ, кейин батафсил сўз юритилади.\n«У киши Убайдуллоҳ ибн Жаҳшнинг хотини эдилар. Бас, у Ҳабашистон ерида ўлди. Шунда Нажоший у(Умму Ҳабиба)ни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга олиб берди. Маҳрига у Зотнинг номларидан тўрт минг дирҳам берди. Сўнг у кишини Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига Шураҳбил ибн Ҳасана билан юборди».\nШарҳ: Умму Ҳабиба — Рамла бинти Абу Суфён розияллоҳу анҳо эрлари Убайдуллоҳ ибн Жаҳш билан мусулмон муҳожирлар қаторида Маккадан Ҳабашистонга ҳижрат қилган эдилар.\nУбайдуллоҳ ибн Жаҳш у ерда Исломни тарк этиб, масиҳий динига киради.\nУмму Ҳабиба розияллоҳу анҳо Исломда собит қоладилар. Кейин Убайдуллоҳ ибн Жаҳш ўлади. Бу хабар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга етиб келганда Умму Ҳабиба розияллоҳу анҳонинг сабот-матонатларини тақдирлаб, мусибатларини енгиллаштириш мақсадида у кишига уйланишга қарор қиладилар.\nШу мақсад билан Амр ибн Умайя аз-Заммарийни Ҳабашистонга юборадилар. У киши орқали Ҳабашистоннинг мусулмон бўлган подшоҳи Нажошийни Умму Ҳабиба онамизга уйланишда ўз вакиллари этиб тайинлаганларини билдирадилар. Ҳабашистондаги муҳожир мусулмонлар ичида Холид ибн Саъид номли Абу Суфённинг амакисининг ўғли бор эди. У киши Умму Ҳабиба розияллоҳу анҳунинг валийлари бўлди. Нажоший ҳаммани тўплаб, ишдан хабардор қилди. Кўпчиликнинг олдида Холид ибн Саъиднинг олдига маҳрга аталган тўрт минг дирҳам кумуш тангани тўкдирди.\nОлдин Нажоший розияллоҳу анҳу, кейин Холид ибн Саъид розияллоҳу анҳу хутба қилдилар. Ўша ердаги мусулмонларнинг гувоҳлигида никоҳ ўқилди. Кейин тўй маросими бўлиб ўтди.\nТўйдан кейин Нажоший розияллоҳу анҳу Умму Ҳабиба онамизни Шураҳбил ибн Ҳасана розияллоҳу анҳу билан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига юбордилар.\nБу ҳодисадан маҳрни эрнинг вакили берса ҳам, хотиннинг валийи олса жоизлиги кўриниб турибди.\nАммо маҳрни валий қабул қилиб олгани билан ҳеч қачон унинг мулкига айланиб қолмайди. Маҳр доимо келиннинг мулки бўлади.\n«Огоҳ бўлинглар! Аёлларнинг маҳрини ошириб юборманглар! Агар у нарса бу дунёда ҳурмат-икром, Аллоҳнинг ҳузурида тақво бўладиган бўлса, ичингизда унга энг ҳақли киши Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам бўлур эдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам хотинларидан бирор аёлга ўн икки увқиядан кўп маҳр берганлари йўқ. У Зотнинг қизларидан бирортасига ҳам бундан кўп берилгани йўқ», деди».\nШарҳ: Ҳазрати Умар мазкур хутбани халифалик вақтларида қилганлар. Шундан Ислом ҳукумати маҳр масаласида кишиларга тушунтириш ишлари олиб бориб туриши келиб чиқади. Чунки маҳрнинг кўпайиб кетиши ҳеч кимнинг қадр-қийматини оширмайди. Одамлар қизларнинг қадрини маҳрнинг миқдори билан ўлчашлари мумкин эмас.\nШунингдек, маҳр кишининг тақвосига ўлчов бўлиши ҳам мумкин эмас. Агар маҳр қадр-қиймат ўлчови бўладиган бўлса, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам дунёдаги энг кўп маҳрни беришлари керак эди. Дунёда у зотдек қадрли ва тақводор одам йўқ. Дунёда у Зотнинг завжаи мутоҳҳароларидек, қизларидек қадрли ва тақволи аёл ҳам йўқ. Шундоқ бўлса ҳам Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ўз завжаи мутоҳҳароларидан бирортасига ўн икки увқиядан ортиқ маҳр бермаганлар. У оналаримиз розияллоҳу анҳумолардан бирорталари ҳам бундан ортиқ маҳр сўрамаганлар.\nБугунги кундаги маҳрфурушлар ушбу ҳақиқатни яхшилаб тушуниб олишлари керак. Маҳрнинг кўплиги турли муаммолар келтириб чиқариши мумкин, холос. Қизларни эр олмай уйда ўтириб қолишлари, йигитлар маҳр тўплаш учун қийналишлари, иккала томон ҳам ҳаром йўлга кириб кетиши ёки ўша ишнинг хавфи кучайиши, маҳр топишга имкони йўқлар ғайридин аёлларга уйланиб олиши ва бошқа кўпгина муаммолар шулар жумласидандир.\nБани Фазоралик бир аёл бир жуфт кавушга эрга теккан. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам унга:\n«Ўз нафсингни ва молингни бир жуфт кавушга бағишладингми?» дедилар.\nШарҳ: Шунга биноан, эру хотин ўзаро келишиб, рози бўлган миқдордаги мол маҳр бўлаверади.\nҲанафий мазҳабида кишилар ихтилоф қилиб юрмасликлари учун гапни бир жойга қўйиш мақсадида маҳрнинг ози ўн дирҳам бўлса яхши, дейилган. Чунки шариатда бир нарсага арзигулик энг оз молнинг миқдори шудир.\nШунингдек, маҳрнинг кўпининг ҳам чегараси йўқ. Бу ҳам эру хотин рози бўлган миқдоргача чўзилавериши мумкин. Аммо уламоларимиз маҳрнинг кўпи ўн икки увқиядан ошмагани маъқул, деганлар.\nУқба ибн Омир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам бир кишига:\n«Сени фалонага уйлантирсам, розимисан?» дедилар.\nУ Зот аёлга:\n«Сени фалончига никоҳлаб қўйсам, розимисан!» дедилар.\nШунда у Зот икковларини никоҳлаб қўйдилар. У эркак аёл билан яшаб кетди. Маҳр беришини айтмади ҳам, бирор нарса бермади ҳам. У Ҳудайбияда иштирок этганлардан эди. Ким Ҳудайбияда иштирок этса, унга Хайбардан улуш теккан эди. Унинг вафоти яқинлашганда «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам мени фалонага уйлантириб қўйган эдилар. Мен унга маҳр атамаган ҳам, бирор нарса бермаган ҳам эдим. Сизларни гувоҳ қилиб айтаманки, мен унинг маҳрига Хайбардаги улушимни бердим», деди.\nБас, аёл ўша улушни олди ва юз минг(дирҳам)га сотди».\nШарҳ: Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам Мадинаи Мунавварадан саҳобалар билан умра қилиш ниятида Маккаи Мукаррама томон борганларида Ҳудайбия номли жойда мушриклар томонидан тўсилганлари маълум ва машҳур. Ўша ерда уруш хавфи туғилди. Саҳобаи киромлар жонларини фидо қилишга тайёр эканликларини билдириб, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга байъат қилдилар.\nШунинг учун ҳам Ҳудайбия ғазот ҳисобланди. Одатда, ғазотда қатнашган ғозийлар ўлжа оладилар. Ҳудайбияда сулҳ тузилганлиги учун ўлжа бўлмади. Кейинчалик Аллоҳнинг инояти ила Хайбар ерлари урушсиз ўлжага тушди. Шунда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам Ҳудайбияда иштирок этган саҳобаларнинг фидокорликларини тақдирлаб, Хайбар ерларидан уларга улуш бердилар.\nУшбу ҳадисда ана ўша бахтиёр кишилардан бирларининг уйланиши ва маҳр масаласи ҳақида сўз кетмоқда. У киши розияллоҳу анҳудан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам «Сени фалонага уйлантириб қўйсам розимисан?» деб сўраганлар, розилик жавобини олганларидан кейин аёлдан «Сени фалончига никоҳлаб қўяйми?» деб сўраганлар, у ҳам розилигини баён қилганидан кейин икковларини никоҳлаб қўйганлар. Маҳр ҳақида гап-сўз, келишув бўлмаган. Шундай тарзда никоҳ бўлса жоиз.\nЛекин Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан бошқа ҳеч ким бир ўзи икки томонга валий бўла олмайди. Шунингдек, ақди никоҳ пайтида маҳр белгиланмаслиги маҳр берилмайди, дегани эмас. Ундоқ пайтда никоҳдан кейин маҳр масаласи қўзғалса, томонлар унинг миқдорида келиша олмай қоладилар, маҳри мисл берилади. Яъни келинга ўхшаш бошқа келинларга ўша юртда, ўша замонда одат бўйича қанча маҳр бериш жорий бўлиб турган бўлса, ўша миқдорда маҳр берилади.\nАммо ҳамма келин-куёв ва эру хотин ушбу ривоятда зикр этилган икки саҳобий эру хотин савияси ва имкониятига эга бўлмагани учун, келажакда келиб чиқадиган келишмовчиликларнинг олдини олиш учун ақди никоҳ пайтида маҳр масаласини очиқ-ойдин қилиб олиш урф бўлган. Бундоқ қилиш мустаҳаб бўлиб, икки томоннинг кўнгли тўлиши, ўзаро ҳурматни жойига қўйиш масаласида ҳам яхши бўлади. Маҳр масаласини тушунган ҳолда олдиндан ҳал қилиб олиш яхшидир.\nИбн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Али Фотимага уйланган пайтда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам унга:\n«Сен унга бир нарса бер», дедилар.\n«Менинг ҳеч нарсам йўқ», деди у.\n«Ҳутомийя совутинг қани?» дедилар.\n«Ўзимда турибди», деди.\n«Унда ўшани бер», дедилар».\nНасаий, Абу Довуд ва Ҳоким ривоят қилишган.\nШарҳ: Ушбу ҳадиси шарифда Ислом тарихидаги энг машҳур ва энг бахтли никоҳлардан бирининг маҳр масаласи ҳақида сўз кетмоқда. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг жигаргўшалари, севикли қизлари, аҳли жаннатнинг саййидалари Фотимаи Заҳро розияллоҳу анҳонинг тўртинчи халифа, улуғ саҳобий Али ибн Абу Толиб каррамаллоҳу важҳаҳу билан никоҳланиш пайтларида Сарвари олам соллаллоҳу алайҳи васаллам куёвларидан қизларига маҳр учун бир нарса беришни сўраган эканлар. Аммо куёвда ҳеч нарса йўқ экан. Лекин маҳрга нима бўлса ҳам бериш керак. Шунда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам Али каррамаллоҳу важҳаҳуга мулк бўлган бирдан бир нарса урушга киядиган совутлари қаерда эканлигини сўрадилар. Яхши, совут Ҳазрати Алининг ўзларида турган экан. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ўша совутни Фотима розияллоҳу анҳога маҳр қилиб беришни Ҳазрати Али каррамаллоҳу важҳаҳудан сўрадилар. Шундоқ бўлди ҳам.\nБу ҳол ўша пайтда мусулмонлар қанчалар содда ва фақирона ҳаёт кечирганларини кўрсатади. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг соддаликлари, камтарликларини кўрсатади. Ҳазрати Али каррамаллоҳу важҳаҳунинг қанчалик камбағал эканликларини кўрсатади. Фотима розияллоҳу анҳонинг қанчалар камтар, қанчалар зоҳида эканликларини кўрсатади. Шунчалик соддалик билан, дабдабасиз бўлган никоҳ уларнинг энг бахтли оила соҳиблари, энг гўзал ва ажойиб фарзандларга волиду волида бўлишларига тўсиқ бўлмади. Ҳаммамиз бу ишдан ўзимиз учун ўрнак олишимиз лозим.


Kutubxona - Fridrix Dyurrenmatt. It (hikoya) / Kiril\nSiz shu sahifadasiz: Fridrix Dyurrenmatt. It (hikoya) / Kiril\nМуаллиф Фридрих Дюрренматт\nАсар номи Ит (ҳикоя)\n- Жаҳон/Швэцария адабиёти\n- Фридрих Дюрренматт\nБу шаҳарга келган дастлабки кунимдаёқ Библиядан баланд овозда қироат қилиб турган абгор қиёфадаги киши ва унинг атрофида тўпланган кичик бир тўда эътиборимни тортди. Унинг оёқлари ёнида ётган итни – жуда хунук ва мумдай қоп-қора, тердан юнглари намиқиб ва силлиқланиб турган маҳлуқни – дафъатан кўрмаганимга ажабландим. Итнинг кўзлари худди олтингугуртдек сапсариқ, даҳшатли оғзини очаркан, иккита бўритиши ҳам шу рангдалигини кўриб титраб кетдим, унинг бутун кўриниши шундай эдики, дунёдаги бошқа бирорта жонзотга таққослашдан ожиз эдим. Бу даҳшатли махлуққа узоқроқ қараб туролмадим ва ундан кўз узиб, яна итнинг эгасига қарадим. У йиртиқ либосли норғул бир киши эди. Шунга қарамай унинг кийимлари йиртиғидан кўриниб турган бадани тоза эди, камбағалмонанд либослари ҳам одатдан ташқари тозалиги билан ажралиб турарди. Қўлидаги Библия эса ҳақиқий хазина; муқовасида олтин ва бриллиантлар жилоланарди. Воизнинг овози кескин ва хотиржам, сўзлари одатдан ташқари аниқ бўлиб, нутқида оддийлик ва ишонч ҳукмрон. Яна шуни ҳам пайқадимки, унинг нутқида мутлақо киноя йўқ. Бу Библиянинг хотиржам тарздаги қироати бўлиб, ҳар қандай фанатизмдан холи, мабодо қандай этиб сўзларида ишончсизлик сезилса, бу оёқлари остида ётиб, сап-сариқ кўзларини тингловчилардан узмай қараб турган итнинг таъсири эди. Ит ва унинг хўжайини билан боғлиқ ғалати уйғунлик мени ўзига ром этиб қўйди ва бутун эътиборимни шу одамнинг шахсиятини билиб олишга ундади. У шаҳарда ҳар куни ваъзхонлик қиларди. Бироқ ўз иши билан кечгача шуғулланса-да, унинг кимлигини билиб олиш осон кечмади. Шаҳар режа асосида аниқ ва оддий қурилганига қарамай, унда адашиб қолиш ҳеч гап эмасди. Бунинг устига воиз ўз қароргоҳидан маълум бир вақтда чиқмас ва умуман, унинг хатти-ҳаракатидан нима қилмоқчи эканлигини айтиш қийин эди. Баъзида у кун бўйи бир жойда туриб олиб бетиним сухандонлик қилар, баъзида эса ҳар чорак соатда жойини ўзгартирарди. Улкан қора ит ҳамиша унинг ёнида юриб, кўча бўйлаб кузатиб борар ва ваъзхонлик бошланиши ҳамон оғир гавдаси билан ерга ўмганларди. Унинг ваъзларини тингловчилар унчалик кўп бўлмас, гоҳида ёлғиз ўзи турганини кўриш мумкин эди. Лекин менинг билишимча, бундай ҳолдан хижолат тортмасди ҳам. Турган жойидан жилмай қироатини давом эттираверарди. Ногоҳ чоғроққина кўча ўртасида туриб олиб, баланд овозда ибодат қила бошлаганини кўп марта кўрганман. Ваҳоланки, яқингинасида унинг ваъзларидан бехабар одамлар ўтиб-қайтишаётган катта кўча бор эди. Унинг ортидан сездирмай кузатиш имкони бўлмагани сабабли ҳар доим тасодифий учрашувга умид боғладим ва бу одамнинг қароргоҳини излаб топишга ҳаракат қилдим, бироқ ҳеч ким воизнинг манзилини кўрсатиб бера олмади. Шу боис, бир сафар кун бўйи унинг ортидан юрдим. Бир неча кун шундай ўтди. Ҳар доим оқшомга яқин у изсиз йўқолиб қоларди, мен эса мақсадимни сездириб қўймаслик учун унинг ортидан билдирмай боришга уринардим. Мана, ниҳоят, бир куни оқшом палласи унинг шаҳар кўчаларидан бирига, билишимча, шаҳарнинг энг бадавлат кишилари яшайдиган уйга кириб кетаётганини кўриб таажжубим ошди. Шу лаҳзадан эътиборан мен одатимни ўзгартириб, энди унинг ортидан яширин равишда кузатишни тўхтатдим. Мени кўрсин учун атайлаб унинг рўпарасида турадиган бўлдим, бу билан унга ҳеч ҳам халақит бермасдим, аммо ит мени кўриши билан ириллай бошларди. Шу тарзда бир неча ҳафта ўтди. Ниҳоят, ёзнинг охирларида Иоанн Инжили тўғрисидаги шарҳини тамомлаган воиз менинг олдимга келиб, уйига кузатиб қўйишимни сўради. Йўл давомида оғиз очмади. Уйга етганимизда борлиққа қоронғулик чўккан эди. Биз кирган катта хонада чироқ ёниб турарди. Xона йўл сатҳидан қуйида бўлгани сабабли эшикдан кирарканмиз, зина бўйлаб бир неча поғона пастга тушишга тўғри келди. Xонада китоб-лар шу қадар кўп эдики, деворлар ҳам кўринмасди. Осмачироқ остида арча ёғочидан ишланган катта ва оддий стол бўлиб, унинг ёнида тўқ мовийранг кўйлакли бир қиз китоб мутолааси билан машғул эди. У бизга эътибор қилмади. Xонанинг иккита деразаси бўлиб, уларга қалин матоҳдан парда тутилган, деразалардан бирининг тагига одмигина тўшама ташлаб қўйилган, деразага қарама-қарши томондаги девор тагида каравот, стол ёнида эса иккита стул турарди. Эшик ёнида печка. Яқинлашиб борарканмиз, қиз биз томонга қаради ва шунда мен унинг юзини кўрдим. Қиз мен билан қўл бериб кўришди-да, стуллардан бирига таклиф этди. Бу пайтда уй соҳиби тўшагига узала тушган, ит эса унинг оёқлари ёнидан жой олганди.\n– Бу менинг отам, – баён этди қиз, – ухлаяпти, бизни эшитмайди. Итнинг номи йўқ. Бир кун оқшом отам ибодат қилаётганда пайдо бўлиб қолди. Эшик қулфланмаганди. У панжалари билан тутқични босиб, эшикни ўзи очди-да, хонага кириб келди.\nМен қизнинг рўпарасида лол бўлиб турардим, кейин пастроқ овозда отасининг ким бўлганлигини сўрадим.\n– У жуда бадавлат киши эди. Кўплаб фабрикалари бўлган, – деди қиз кўзларини ерга тикиб. – Лекин у онамни ва акаларимни ташлаб чиқиб кетган. Ҳақиқатни халққа етказиш учун шундай қилган.\n– Отанг қилаётган ваъз-насиҳатлар ҳақиқат деб ўйлайсанми? – деб сўрадим.\n– Ҳа, ҳақиқат, – жавоб қилди қиз, – бунинг ҳақиқат эканлигини аввалдан билардим. Шу сабабли отам билан мана шу тагхонада яшаяпман. Лекин у ҳақиқатни баён эта бошлаши билан итнинг пайдо бўлиб қолиши сира ақлимга сиғмайди.\nҚиз жимиб қолди ва менга шундай қарадики, гўё мендан ниманидир сўрамоқчи-ю, буни овоз чиқариб айтишга журъати етмаётганга ўхшарди.\n– Сен бу итни ҳайдаб юбор, – дегандим, қиз бунга жавобан бош тебратиб қўйди.\n– Унинг номи йўқ ва шунинг учун ҳам ҳеч қаёққа кетмайди, – деди қиз шивирлашга яқин овозда. Сўнг менинг ўнғайсизланиб турганимни пайқаб, стуллардан бирига ўтирди, мен ҳам шундай қилдим.\n–Нима, сен ундан қўрқасанми?–деб сўрадим.\n–Ундан ҳамиша қўрқардим, – жавоб қилди қиз, – бир йил аввал мени ва отамни уйга қайтариш учун онам адвокат ва укаларим билан келишган эди, улар ҳам бу номсиз итдан жуда қўрқиб кетишди, ит бўлса отамнинг олдида туриб олиб, уларга қараб ирилларди. Мен, ҳатто тўшакда ётганимда ҳам ундан қўрқардим, лекин энди ҳаммаси ўзгарди, чунки сен келдинг ва энди мен ҳеч нарсадан қўрқмайман. Сенинг келишингни билардим. Албатта, қиёфангни тасаввур қилолмаганман, аммо кунлардан бир кун отам билан бирга, оқшом чўкиб чироқлар ёнганда ва кўчалар тинчиб қолганда шундай бўлишини ва бу оқшом пайти рўй беришини тасаввур қилардим. Билардимки, сен келасан. Мана шу ярми ер остида турган хонада, менинг тўшагимда, мана шу китоблар олдида мени никоҳ туни билан сийлаш учун келишингни билардим. Биз - аёл ва эркак шундайгина ёнма-ён ётамиз, анави ерда, ўз тўшаги устида эса отам. У қоронғуда бир гўдак янглиғ ухлайди, улкан қора ит эса бизнинг бахциз севгимизга посбонлик қилади.\nБу муҳаббатни қандай унутай! Дераза, торгина тўртбурчакдай бўлиб, гўё бизнинг яланғоч танларимиз узра кенгликларда учиб юрарди. Биз бир-биримизга чирмашиб, бир-биримизга қўшилиб кетганча ётар, арава судраб ўтаётган от туёқларининг жарангдор товуши, кўча шовқинлари эҳтиросларга қоришиқ овозимизга қўшилиб кетган эди. Баъзида уйига қайтаётган маст одамнинг қатъияциз қадам ташлаши, баъзан бузуқ аёлларнинг бедана юриши, гоҳида колонна бўлиб ўтаётган аскарлар этигининг оғир ва бир маромдаги гурсиллаши эшитиларди. Биз тагхонада илиққина қоронғуликка бурканиб, бошқа ҳеч нарсадан ҳадиксирамай ётардик, бурчакда – худди ўликдек сас чиқармай ўз тўшамаси узра ухлаётган уй соҳиби ёнида – сап-сариқ худди иккита сариқ ой доирасидек кўзларини бизга қадаганча ит ётар, унинг кўзлари бизнинг севгимизни қўриқларди.\nОлтиндай алангаланиб ва яллуғланиб куз келди. Кейин аввалги йиллардаги афсонавий совуқли қишдан фарқли ўлароқ, кечиккан ва юмшоққина қиш бошланди. Дўстларим билан таништириш учун қизни тагхонадан чиқаришга кўндириш, театрга олиб бориш (улуғвор ишлар пишиб етилаётган жойга) ёки тепалик бўйлаб тўлқинсимон кўриниш олган ва шаҳар остонасига қадар бостириб келган нимқоронғу ўрмонга бирга сайр қилишга кўндиришнинг уддасидан чиқмадим – у уйдан чиқмас ва токи отаси ўша баҳайбат ит билан қайтмагунча, арчадан ясалган стол олдидан жилмас ва фақат шундан кейингина сарғиш нур сочиб турган деразалар остидаги тўшаги томон мени етакларди.\nҲали шаҳардан шилта ва киррати қор аримаган, соя жойларда бир метр қалинликда қор уюмлари сақланиб турган эрта баҳорда, кутилмаганда, қиз хонамга кириб келди. Деразадан қуёшнинг нурлари қиялаб тушиб турарди. Вақт кечга томон оғган ва мен печкага тараша ўтин қалаётгандим. Xудди шу лаҳзада у эшик олдида пайдо бўлди; ранги қув учган, қалтираб турар, палтосиз, эгнидаги ўзининг ўша тўқ кўк кўйлагида совқотаётгандай кўринарди. Фақат оёғида мен аввал кўрмаган қизил мўйнали бошмоқчаси бор эди.\n– Итни ўлдир, – деди қиз эшикдан кўриниши билан, – ҳали нафасини ҳам ростламай туриб. Унинг сочлари ёйилган, кўзлари катта-катта очилган ҳолатда эди. Қизнинг бутун қиёфаси шу қадар хаёлий эдики, унга қўлимни тегдиришга ҳам ботинмадим. Жавон олдига бориб, револверимни олдим.\n– Қачон бўлмасин мендан шундай қилишимни сўрашингни билардим. Шунинг учун қурол сотиб олгандим. Буни қачон бажаришим керак?\n– Ҳозир, пайсалга солмай, – жавоб берди у. – Отам ҳам ундан қўрқади. У итдан азалдан қўрқаркан, буни энди англадим.\nМен револверимни кўздан кечирдим-да, палтомни кийдим.\n–Улар тагхонада, – маълум қилди қиз нигоҳини ерга тикканича. – Отам ўзининг тўшагида қимирлашга журъат қилолмай ётибди. Чунки итдан қўрқади. Ҳатто ибодат ҳам қилолмайди, ит бўлса эшик олдида ётиб олган.\nБиз дарё томонга эндик, тош кўприкдан ўтдик. Осмон худди ёнғин пайтидагидай қўнғир-қизил рангда. Қуёш эндигина бота бошлаган. Шаҳар одатдагидан гавжум, кўчаларда одамлар ва машиналар. Улар гўёки қандайдир қонли денгиз қобиғи бўйлаб бораётгандай, чунки деворлар ва деразаларда ботаётган қуёш шафақлари ҳали-ҳамон аксланиб турарди. Биз оломон ичига ўзимизни урдик. Ҳаракат борган сари кучаярди. Қатор бўлиб ўтаётган машиналар, силкиниб турган, зулмкор сутранг шиша кўзли баҳайбат маҳлуқларга ўхшаш омнибуслар, қўллари билан ишорат қилиб турган кулранг шлёмли полициячилар олдидан югургилаганча ўтиб борардик. Мен шунчалик қатъият билан олға интилардимки, қиз анча узоқда қолиб кетди. Ниҳоят, палтонинг тугмалари ечиб қўйилганига қарамай, қуюқлашиб бораётган сиёҳранг оқшом чоғида ҳансираганча юқорига, керакли кўча томонга ўтиб олгандим. Лекин жуда кечиккан эдим. Ўша лаҳзада револверни маҳкам ушлаб, эшикни оёғим билан бир тепиб очганча, чаққонлик билан ертўлага тушарканман, ўзини деразага отиб уни синдирганча кўчага сакраётган маҳлуқнинг баҳайбат соясини кўриб қолдим.\nЕрда эса ит таниб бўлмас даражада бурдалаб ташлаган уй соҳибининг оппоқ гавдаси қон ҳалқобида ётарди.\nМен бутун вужудим билан титраб, китобларга кўмилганча деворга суяниб турарканман, машина сигнали эшитилди. Замбил кўтарган одамлар кириб келишди. Марҳумнинг жасади олдида турган врач менга ғира-шира кўринарди. Ранги учган, тиш-тирноғигача қуролланган полициячилар ҳам жасад олдида туришарди. Атроф тўла одам. Баралла овоз билан қизни чорлаганча ўзимни шаҳар бағрига отдим. Кўприкдан ўтиб уйимга етиб олдим. Лекин қиз у ерда йўқ эди. Мен жон аччиғида, уйқусиз, ейиш-ичишни, дам олишни унутиб, уни изладим. Полиция ҳам оёққа турган эди. Баҳайбат махлуқсимон ит ҳамманинг юрагини ваҳимага тўлдирган. Қизни қидираётганларга ёрдам сифатида сафарбар этилган маҳаллий гарнизон аскарлари занжир ҳалқаларидай тизилишиб, атрофдаги ўрмоннинг тити-питисини чиқаришди. Сарғиш ифлос сувли дарёда қайиқлар сузар, қўлида узун хода тутган кишилар дарё тубини титкилашарди. Шаҳар ва унинг атрофида баҳорнинг илиқ ёмғири тўхтовсиз ёғиб тургани сабабли қидирув ишини тошконларнинг ғорларида олиб боришарди. Улар ёниб турган машъалаларни бош узра кўтариб, қизнинг номини айтиб баланд овозда чақиришарди. Уни канализация тунелларидан, ҳатто маҳаллий кафедрал черков томларидан ҳам излашди. Лекин у сув остига чўккандай дом-дараксиз кетган, ит ҳам ғойиб бўлганди.\nОрадан уч кун ўтиб, тунда уйимга қайтдим-да, ҳориган, бўшашган бир ҳолатда кийимларимни ҳам ечмасдан ўзимни каравотга ташларканман, худди шу лаҳзада пастда, кўча томонда, қадам товушлари эшитилди. Югурганча дераза олдига бордим, уни очиб юбордим ва деразадан бошимни чиқариб қарадим. Ярим тунгача қуйган ёмғирдан ҳўл бўлган йўл қора тасмага ўхшарди. Ҳўл асфалтда кўча чироқларининг нури нотекис бир тарзда олтин рангда жимирларди, кўчадан қатор дарахтлар бўйлаб, эгнида қора кўйлак, оёғида қизил бошмоқчаси, узун сочининг толалари кўкимтир рангларга йўғрилиб одимларди қиз. Унинг ёнида эса тундай қоп-қора, сариқ думалоқ, ялтироқ кўзли ўша ит гўё бегуноҳ қўзичоқдек енгил ва шарпасиз югургилаб келарди.\n"http://www.kutubxona.com/wiki/index.php?title=Fridrix_Dyurrenmatt._It_(hikoya)_/_Kiril&oldid=11042" dan olindi


Қозоғистонда ким миллиардер бўла олади?\nНазарбоевнинг иккинчи куëви Тимур Кулибаев мамлакатдаги бутун ëнилғи секторини ўз назоратига олган.\nИккинчи куëв - Тимур Кулибаевнинг Лондондаги "қозоқ маликаси" Гога Ашкенази билан алоқалари Қозоғистонда кимнинг қандай бойишини кўрсатувчи яна бир далил бўлди.\nҚозоғистон жанубидаги чекка Тараз шаҳарчасида ирригатор оиласида туғилган кенжа қиз Гавҳар Беркалиева бугун Гога Ашкенази номи билан Британиядаги зодагонлар табақасининг кунда-шундасига айланган.\n31 яшар Гога Оксфорд университети битирувчиси¸ Лондоннинг энг ҳашаматли Ҳолланд Парк маҳалласидаги ҳашаматли вилла соҳибаси¸ бир неча мамлакатдаги улкан бизнес тизимларининг эгаси ҳисобланади; Ҳолливуд юлдузларидан тортиб Британия қироллик оиласи вакиллари билан яқиндан борди-келди қилади.\nОддий қозоқ қизининг эртаклардаги каби тўсатдан маликага айланганию¸ унинг қозоқ миллиардери сифатида улкан молиявий олди-бердиларга эгалик қилаëтгани яқин-яқингача қозоқ жамоатчилигидан кўра кўпроқ Ғарб сариқ матбуотини қизиқтираëтган эди.\nАммо Қозоғистон президенти Нурсултон Назарбоев 71 ëшга кирганини байрам қилган 6 июл куни унинг мухолифларига қарашли К+телеканали ҳам Назарбоевга ўзига хос туҳфа ҳозирлади ҳамда "Малика ва қашшоқ" деб номланган ҳужжатли филмни намойиш қилди.\nФилмда Қозоғистон давлат матбуотида цензура қилинадиган ном¸ аниқроғи шахс - Гога Ашкеназининг қандай қилиб Қозоғистондаги ëнилғи¸ транспорт¸ олтин ва уран конлари бўйича йирик магнатга айлангани сири фош этилди.\nҲужжатли филмда айтилишича¸ Гога Ашкенази президент Назарбоевнинг қудратли куëви¸ Форбс журнали бўйича Қозоғистон миллиардерларидан бири саналмиш Тимур Кулибаевнинг расмий никоҳдан ташқаридаги хотини ва Кулибаев кенжа ўғлининг онаси ҳамдир.\nЯқинда Россиянинг НТВ телеканалига интервю берган Гога Ашкеназининг ўзи россиялик мухбир билан суҳбатда узоқ йиллар Тимур Кулибаевнинг ўйнаши бўлиб келгани ва Кулибаевнинг 2007 йилда туғилган кенжа ўғли Адамнинг отаси эканини очиқ тан олди.\nБритания нашрларининг ëзишича¸ америкалик меҳмонхоналар тармоғи эгаси Стефан Ашкеназига турмушга чиққан Гавҳар Беркалиева Гога Ашкеназига айланган ва унинг америкали бойвачча билан қурган оиласи Тимур Кулибаев билан интим алоқалар боис бузилиб кетган.\nҚозоғистонда президентнинг қудратли куëви ва унинг биринчи вориси сифатида кўриладиган Тимур Кулибаев давлат назоратидаги ахборот воситалари орқали ўзини Динара Назарбоеванинг севимли эри ва уч фарзанднинг меҳрибон отаси сифатида тақдим этиб келмоқда.\nК+телеканали намойиш этган ҳужжатли филмдан хабар топган қозоғистонликларни¸ мустақил таҳлилчиларга кўра¸ Тимур Кулибаевнинг ишқий саргузаштларидан кўра¸ унинг ўйнашининг кимнинг пули ҳисобига Лондондаги миллиардерлар рўйхатига қўшилгани жунбушга солмоқда.\nЗотан¸ Кулибаев ўғлининг онаси Гога Ашкенази Қозоғистон нефт ва газ соҳасидаги хусусий MunaiGaz Engineering Group асосчиси ва бошқарувчиси, асосан Қозоғистонга киритиладиган сармоялар билан шуғулланадиган MMG Global Consulting Group директоридир. Сўнгги интервюларидан бирида Гога ўз олдиган қўйган янги мақсадларидан бири Қозоғистондаги олтин қазиб чиқариш соҳасини забт этиш эканини билдирди.\nУнинг орқасида Тимур Кулибаев турганидан сўнг¸ Гога хонимнинг бу мақсадига ҳам эришишига шубҳа йўқ¸ дейишмоқда мустақил қозоқ кузатувчилари ва мухолифатчилари.\nҚозоғистон жамиятидаги кайфиятдан яхши хабардор таҳлилчилар¸ Гога Ашкенази билан ишқий алоқаларининг фош этилгани Тимур Кулибаевнинг президентлик иддаосига зиëн еткизмайди¸ деган ишончда.\n- Қозоғистонда бу каби масалаларга иккиюзлама қараш мавжуд. Кўпчилик сиëсатчилар¸ бадавлат тадбиркорларнинг оиладан ташқаридаги ишқий саргузашларию¸ уларнинг ўйнаш ва никоҳсиз туғилган болалари борлигини яхши билади. Аммо бундай ахборот мазкур шахслар обрўсига умуман таъсир қилмайди. Бизда ҳали бу каби сирлар туфайли сиëсий фаолиятига зарба етган бирор сиëсатчи йўқ¸ дейди олмаоталик таҳлилчи Айдос Сарим.\nШундай бўлса-да¸ бундай хабарни эшитган қозоғистонликларни¸ Назарбоев оиласидан ташқари унинг куëвлари ўйнашларининг ҳам мамлакат бойликларини ўғирлаëтгани ғазабга солмай қўймаëтир¸ деб қўшимча қилади бу таҳлилчи.\nКузатувчилар¸ биринчи куëви Роҳат Алиевни оқ қилган қудратли қайнота - Нурсултон Назарбоев иккинчи куëв ва эҳтимолий ворис Тимур Кулибаевдан ҳам юз ўгиришгача бориб етадими¸ деган тахминга турлича жавоб бермоқдалар.\nҚозоғистондаги Олга мухолифат партияси етакчиси Владимир Козлов¸ Тимур Кулибаевнинг миллиардер ўйнаши ҳақидаги хабар¸ Назарбоев учун янгилик бўлган тақдирда ҳам¸ унинг бу куëвни ҳам оқ қилишига асос бўла олмайди деган фикрда ва ўз кузатишлари бундай қувватлайди:\n- Назарбоевнинг ўзида қанча ўйнашлари бўла туриб¸ унга ворисликка ҳозирланаëтган Кулибаевда ҳам бўлса¸ нима қипти? Ҳукмдор қандай бўлса¸ унинг вориси ҳам шунга яраша бўлади-да! Менимча агар Кулибаев ахлоқ жиҳатдан Назарбоевдан тозароқ одам бўлганда¸ айни шу нарса Назарбоев учун бош оғриғи бўлган бўларди. Ҳозирги шароитда¸ ҳамма нарса назарбоевча мантиқ ва нормага тўғри келади¸ дейди қозоқ мухолифатчиси.