May | 2019 | TURONZAMIN-Jahongir Muhammadning nashri\nPosted on 05/26/2019 by TURONZAMIN\nHar odammi? Xar odammi?\nHirs va Xirs…\nPosted on 05/25/2019 by TURONZAMIN\nҚаҳрамонлик нима? Менимча қаҳрамонлик бу жасорат ва журъатнинг бир нуқтада бирлашуви. Жасорат инсоннинг фитратида бор. Энг ўқимaган одамда ҳам жасорат бўлади. Аммо журъат ҳаммада ҳам йўқ. Журъат амалга кўчиши учун таълим ва тарбиянинг аҳамияти катта. Инсон ўзлиги, кимлиги, ўтмиши ва келажагини идрок қила билиши, нега яшаётганини англаши учун мафкуравий замин керак. Ўшандагина унинг журъати жасоратни “ўт олдиради”.\nИнтернетда бир неча йиллардан бери “Абдулазизнинг архивидан” деган видеоларни кўрасиз. Баъзида мустақилликнинг дастлабки йилларидаги хроника кўз олдингизда пайдо бўлади.\n1980 йиллар охири ва 1990 йиллар бошидаги мислсиз воқеаларни тарих учун сақлаш муҳим эди. Буни шу воқеаларни ёритишга маъсул бўлган ва халқнинг пулига ишлаган муассасалар бажармади. Ҳужжатли филмлар қиладиган ташкилот ҳам буни амалга оширмади. Чунки таҳликали. Ким ҳақ ва ким ноҳақлигини кўра-била туриб, юз буриб кетиш осон. Аммо ҳақ томонида туриш жуда қийин.\nБўкада уйлар жийир-жийир ёнаркан, Паркентда ёш йигитлар танкдан ўққа тутиларкан, Фарғонада туркнинг икки қавмини бир-бирига қарши оловлантиришар экан, бу воқеаларни тасвирга олиш ўлим билан тенг эди. Ҳар лаҳзада дайди ўқ умрни юлиши, атайлабдан ўлдириб юборишлари ҳам шундайгина кўзга ташланиб турган ҳол эди.\nЎша кезда Тошкент кўчаларида намойишга чиққанлар, ўзбек тили деб ҳайқирганлар, мустақиллик, ҳурлик, демократия учун митинглар, пикетлар ўтказганлар яхши эслашади, ҳамма жойда бир одам елкасида оғир камера билан юрарди. Аввалига уни ҳукуматнинг одами деб ҳам ўйлаганлар бўлганди. Аммо кейин у ҳамманинг “Абдулазиз ака”сига айланди. Чунки унинг камераси кўпинча халқ томонига эмас, ҳукумат раҳбарлари тарафга қарарди ва халқнинг саволига жавоб беришларини “кутарди”. Бу эса савол берган томоннинг кучига куч қўшса, ҳукумат одамининг оёғини қалтиратарди.\nБосиқ, камгап, донишманд кўринишидаги Абдилазиз ака ўша йилларнинг энг муҳим воқеаларини тасвирларга “михлай”олдигина эмас, сақлаб тарих мулкига айлантирди ҳам. Нафақт адолатсиз ҳукуматнинг, балки бу ҳукумат мухолифат орасида бошлатган ўйинлар ҳам унинг ҳужжатли хроникасида яшамоқда. Бу эса кейинги авлод учун сабоқ мактаби.\nАбдилазиз ака оловли бир даврда ўз журъати билан жасоратни оёққа турғазди.\n“Ўчир деяпман санга!”\n“Ҳозир синдириб ташлайман!”\n“Ол, лентасини тортиб ол, йиртиб ташла!”\n“Ушла буни, қамоққа тиқ!”\nБунақа гапларни у ҳар ҳар куни эшитарди. Аммо Ўзбекистон халқ депутати Самандар Қўқоновнинг идорасини юзлаб миршабалар ва хавфсизлик ходимлари ўраб олганини суратга тушира билди. Ўзбекистон халқ депутати Тойиба Тўлаганованинг сирли ўлимини тафтиш эта билди. Қўрқмасдан камерасини ишга солаверди. Бу бугун учун оддий ҳол. Аммо у пайтда бугунги каби ақлли телефонлар йўқ эди. Видеога олиш учун икки калладан ҳам катта камерани елкада кўтариб юриш керак бўларди.\nБутун Ўзбекистонда миллий ҳаракатлар фаолиятини, мустақиллик йиллари нафасини ҳужжатлаштириб борган битта одам – Абдулазиз Маҳмудов.\nЎзбекистон қаҳрамони унвонига энг лойиқ номзод.\nАбдулазиз Маҳмудов 60 дан ортиқ ҳужжатли, илмий-оммабоп ва ўқув филмларини суратга туширган.\n“Ўзбек иши”, “Фарғона фожеаси”, “Норасмийлар” , “Тўғрисини айтганда”, “Ер эгаси”, “Қайтиш”, “Замондошлар”, “Паркентда қон тўкилиши”, “Жоҳиллар”, “Хонадонингизга тинчлик тилаймиз”, “Раҳм-шафқат қилинг” ҳужжатли филмлари шулар жумласидан.\nУ 1950 йилнинг декабр ойида Ўш вилоятининг Мойлисув шаҳарчасида туғилган.\nЎша пайтлари ота-онаси Андижондан Мойлисувга бориб ишлашган. Олти йилдан кейин қайтиб, умрларининг охиригача далада ва пахта заводида меҳнат қилишган. Абдулазиз барча мактаб болалари каби пахта, пилла териб, ягана қилиб, шолипояда лой кечиб, катта Фарғона каналида чўмилиб, балиқ тутиб, ёнғоқ ўйнаб, қўй боқиб катта бўлганини айтади. Бутун эса ўзининг ўғли, икки қизи, неваралари бор.\n“Спортга ишқивоз бўлганман. Айниқса эркин курашга. Пахтакор спорт мактабига ҳар куни машқларга борардим. Бир неча бор эркин курашдан Ўзбекистон чемпиони бўлганман ва учинчи, иккинчи ўринларни ҳам олганман.\nИлк касбим эркин кураш бўйича тренер – Пахтакор спорт жамиятида, 18 ёшда. Кейин харбий хизмат. Ҳарбий нашрларда мақолаларим чиқарди, аскарлар ҳаётига доир.\nТуркманистон давлат университети рус филологияси факултетига ўқишга кирдим.\nҲали ҳарбий кийимни ечмай имтиҳон топширганман, ҳарбий қисм эшиги дан чиқибоқ университетга ўқишга кирдим.\nСиёсий фаолиятим университетнинг учинчи курсидан бошланган. Нохақликларни фош этиш учун курашганмиз. Москвагача бордик. Мен ётоқхонада талабалар кенгаши раиси эдим. Шундан сўнг ётоқхонадан ҳайдашган.\nУниверситетни битириб, Байкал Амур қурилишига ишга кетдим. Ўша кезда БАМ ёшларнинг жасорат майдони дейишарди. Борган жойимизда 1500 одамнинг ичида битта ўзбекистонлик бўлганман. Посёлка зўравонлари билан беш-олти маротаба муштлашдим. Охири кавказликлар гуруҳига қўшилдим. Бир озарбайжон, икки осетин, иккита грузин… Қурилиш раҳбари грузин бўлгани учун уларнинг мавқейи баланд эди. БАМга хақиқат излаб, асил инсонларни излаб боргандим. Лекин минг афсус барча соҳаларда бўлгани қаби БАМда хам барчаси пропаганда экан.\n“Ўзбеккинохроника”, “Ўзбекфилм” киностудияларида, “Останкино” телевидениесида кинодраматург ва режиссёр бўлиб ишладим. Киноматографистлар уюшмасининг аъзосиман.\n1989 йилда Фаргона фожеаларини суратга олдим. Мен бу билан собиқ СССРда миллатлараро муносабатларга бағишланган “Кичик биродар” номли хужжатли филм яратмоқчи эдим. Лекин Ўзбекистон компартияси ғоявий сабабларни рўкач килиб, мени бу ишдан четлаштирди.\n1989-92 йилларда “Бирлик” халқ ҳаракати ташкил қилган митингларни, намойишларни, конференцияларни суратга олдим.\n1989 йилда Фарғона ва Қўқондаги фожеаларни, 1990 йилда Паркентдаги қонли воқеаларни, 1990 йилда Андижонда, Ўш ва Ўзганда бўлган воқеаларни, Тошкент ва Намангандаги оммавий чиқишларни тасвирга олганман.\n1991 йилнинг 19-21 август кунлари Москвада давлат тўнтариши ҳодисаларини ҳам суратга олдим.\nЎзбекистонда оммавий чиқишлар ва норозилик намойишларини тасвирга тиширар эканман бир неча марта коммунистик хукумат тарафидан тазйиқ остига олиндим, калтакландим, уч кундан ўн кунгача ҳибсга ташландим.\n1989 йилнинг май ойида “Бирлик” халқ ҳаракатининг таъсис қурултойида ҳаракатнинг Марказий Кенгаши ҳайъати сайландим. Ҳаракат раҳбарларидан бири сифатида “Бирлик Ижодий Уюшмаси”ни бошқардим.\n1992 йилда “Абдулазиз” номли хусусий киностудияни туздим. Аммо кўп ўтмай ёпишди.\n1991 йилнинг иккинчи ярмида ғоявий масалаларда келишолмаганимиз сабабли “Бирлик” раҳбариятидан чиқдим. Ҳаракатнинг марказий йўналишдаги фракциясини тузишга уриниб курдим. 1992 йилнинг 1 майидан эътиборан “Миллий мажлис” ташаббус гуруҳига кирдим.\nМиллий мажлис қатнашчиларини ҳукумат қамоққа олди ва уларга айблов эълон қилди. Жуда кулгили ҳолат. Ўзбекистон мустақил давлат, аммо мухолифатчиларни совет қоидалари билан айблашди.\n1993 йилнинг июл ойида унга ва дўстларига совет қонунчилигидаги қуйидаги айбловлар қўйилди:\n54-модда: Ватан хоинлиги;\n56-модда: Террористик фаолият;\n57-модда: Ўзга давлат вакилига нисбатан террористик ҳаракат;\n60-модда: Антисовет пропагандаси;\n62-модда: Ўта хавфли давлат жиноятларини амалга ошириш учун уюшган фаолият, яъни антисовет ташкилотига аъзолик.\nБу моддаларга асосланиб 10-15 йилгача озодликдан маҳрум этиш ва мол-мулкни мусодара қилиш сўралди.\nЎшанда халқаро жамоатчилик ва демократик дунё оёққа қалқди, мустақил бўлган давлатни тўғри йўлга бошлаш учун қаттиқ босим ўтказишди. Дипломатлар, халқаро журналистлар судда қатнашдилар.\n1959 йилгача 62-модда 58-модданинг ўрнида, яъни аксилинқилобий фаолият ўрнида қўлланилар эди. Шаҳар прокурори ва давлат қораловчиси, айни пайтда терговчи Эргаш Жўраев бизни шу модда билан айбламоқда. Сталин жиноят кодексининг ушбу даҳшатли моддаси билан коммунистик режим ГУЛАГларда ўн миллионлаб кишиларнинг ҳаётига зомин бўлди.\nЛекин зулмнинг чеки бор. СССР номли Россия империяси қулади. Коммунистик ғоянинг Маркс, Энгелс, Ленин каби “худо”лари ҳаётдан улоқтирилиб ташланди. Oллоҳнинг иродаси билан ўзбек халқи қулликдан қутилди. Собиқ мустамлакалар учун янги давр – демократик тараққиёт даври бошланди. Ўзбекистон Инсон ҳуқуқлари халқаро Декларациясини, Хелсинки шартномаси ҳужжатларни имзолади. БМТнинг аъзоси бўлди. Лекин аввалги тузумдаги казарма руҳи ва ахлоқсизлик принципи ҳамон яшаб келмокда.\nМамлакатни ўзларига демократияни ниқоб қилиб олган кечаги коммунистик партиянинг зўравонлари бошқармоқдалар. Улар тез-тез телевидение, радио ва матбуот орқали “Шаҳар бедарвоза эмас” деган гапни такрорлайдилар. Ўрта асрда туғилган ва демократик қоидаларни тамоман инкор қиладиган бу ибора орқали улар халқни ким бошқараётганини, бизнинг руҳимизнинг, фикрларимизнинг, келажагимизнинг ҳақиқий хужайинлари ким эканлигини таъкидламоқчи бўладилар. амма нарса уларнинг кулидадир.\nҲокимиятни, моддий бойликлар, радио, телевидение, матбуотни улар эгаллаб олганлар, демак ҳақиқатни ўз билганларича талқин қиладилар. Халққа факат итоат қилиш юклатилган. Халқ эшитиши, кўриши, қарсақ чалиб хурсандчилик билан ўз хужайинларини дастаклаши мумкин. Лекин асло хужайинларининг ишларига аралашмаслиги лозим, акс холда тепкилашлари, мажруҳ қилишлари ва ёки ўлдиришлари мумкин.\nБир сўз билан айтганда, инсон Брежнев вақтидагидан ҳам баттар ёлғон ва иккиюзламачилик муҳитида яшаши лозим бўлади. Аввал комунистик келажак ҳақида сафсата сотилар эди, бугун эса демократик келажак ҳақида сафсата сотилмоқда. Ушбу суд тамошаси менинг сўзларимнинг далили бўлиб, прокуратура режиссёрлари мени унда рол уйнашга мажбур қилдилар. Лекин бу “томоша”нинг моҳияти унинг муаллифлари уйлаганларидан кўра ҳам жуда чуқурдир. Улар бу орқали бир саволга жавоб топиш мажбуриятида қолдилар: “Ўзбекистонда демократик тузум қуриладими ёки йўқми?”\nЧунки “Миллий Мажлис” ғояси бу демократия, кенг халқ оммасини, партияларни, ҳаракатларни давлатни бошқаришга жалб қилиш ва турли ижтимоий гуруҳлар ва диний қатламлар орасидаги ўзаро муроса ғоясидир.\nМенга қўйилган айбларнинг ҳаммасини инкор қиламан. (1 август 1993 йил)\nБу суд дунёда катта акс садо берди. Ҳукумат шошиб қолди. АҚШ конгресси баёноти ва сенаторларнинг талаби Каримовни чўчитди. Халқаро ташкилотлар фаоллар озод бўлишини талаб эттилар.\nПрокурор Абдулазиз Маҳмудовга беш йил берамиз деди, кейин 3 йилга туширди. Охирида бу шартли жазога айлантирилиб, зуд залидан озод қилинди.\nДадам Абдулҳақ Иккинчи жаҳон урушида асирга тушиб қолган. Уни Оврўподаги фашистлар концлагерига ташлашган.\nУрушга борганда 19 ёшда бўлган. Ўшанда ўнта одамга битта милтиқ беришган. Дадам ёғочдан милтиқсифат бир нарса ясаб олган. Буйруқ шунақа экан. У аравада тўпчиларга снаряд ташиган. Қуршовга тушишган ва асирлик азобларини тортган. Америка аскарлари уларни концлагердан озод қилишган. Ватанингизга борманг, сизларни жазолайди, хоҳласангиз бошқа давлатларга боринг, биз ёрдам берамиз дейишган. Лекин дадам барибир ватанга қайтган.\n“Xалқ душмани” сифатида бир неча йил НКВД қамоқхоналарида ушланган.\nАлбатта бундай таржимаи ҳол билан дадам қанча уринмасин, бирор бир олий ўқув юртига ўқишга кира олмаган ва бутун умр оддий қурувчи бўлиб ишлаган.\nОнам Ибодатхон томонидан боболарим Йўлдош полвон, Қўлдош полвон, Мирзааҳмад бой ўғиллари – ХХ асрнинг 20-йилларида Фарғона водийсининг машҳур курашчилари бўлишган. Улар Пойтуғ шаҳри ва унинг ёнида жойлашган Тўрткул ҳамда Туячи қишлоғларида яшаб, ўз ерларида деҳқончилик қилишган. Дадам томонидан бобом Маҳмуд қори Бухоро мадрасасида таълим олган, Исфара шаҳрининг Навгилем маҳалласи масжидининг имом–хатиби вазифасини бажарган.\nЎтган асрнинг 30-йилларида боболарим еру-мулки мусодара этилиб “халқ душмани” айби билан сургун қилинганлар.\nОнам оддий уй бекаси, тикувчилик қилган, кийим-кечак, дўппи тикиб, бозорга олиб чиққанлар. Етти болани боқиш осон бўлмаган.\nГулчеҳра Нуруллаева, халқ шоираси: Қанчадан-қанча одамларни таниш-билишга тўғри келди. Қанчаларининг сўзи бошқа-ю ўзи бошқалиги боис, ихлослар қайтди улардан. Қалбимизда муқим қолганлари ҳам бўлди. Ўзининг эътиқоди, поклиги, жўмардлиги билан… Сиз ана шундайлар тоифасидансиз. Эътиқодингиз бўйича, инсон ақли, истеъдоди, тафаккури эл-юрт манфаатига, адолатга, мурувватга, меҳрга, ҳалолликка хизмат қилиши керак. Сизга кўра, одамнинг сўзи билан иши бир бўлмоғи лозим. У ҳар қандай шароитда, ҳатто бошида қилич ўйнаган чоғда ҳам, ўз виждон йўлига содиқ қолиши, рост сўзлаши даркор! Нечоғ гўзал эътиқод бу!\nҲаёт адолатсизликлари омонсиз эзади сизни. Сиз эса… Сиз эса… ён бермайсиз уларга… Бўйин эгмайсиз… Тоза руҳ, тиниқ ақл, улкан ирода билан бугунги кунлар суратини тарих этасиз, эртага умид билан қарайсиз… Умидларга тўлиб, умидларга тўлдирасиз… Янада йириклашасиз… Баҳор ерга гул-чечак, ифор тортиқ этганидай, сиз ҳам ўз мушоҳадаларингиз билан қалбларга баҳорий кўтаринкилик тутасиз, кўзларни очасиз, ақлларни чарҳлайсиз…\nЯна шунинг учун сизга ҳавас қиламанки, тинмай ўқийсиз, тинмай фикрлайсиз, дунё алломалари билан фикран мунозара-мубоҳасаларга киришасиз…\nСиз билан суҳбатлаша туриб, оҳорли фикрларингиздан завқларга тўламан-да, беихтиёр Беҳбудий, Чўлпон, Мунаввар қори, Фитрат каби миллатимизнинг ёрқин чироқларини эслайман. Сиз ва сиз кабилар уларнинг давомчиларидай туюлади менга. Фахрланиб кетаман… Ва дейманки:\nТўқлар даврасимас, очлар сизники,\nОппоқ, мотамсаро сочлар сизники…\nКимлар бузиб юрса иймон деворин,\nАсабдан тўланар божлар сизники…\nЛаганбардорлик дақиқа сайин урчиб бораётган ҳозирги кезларда сиз кабиларнинг борлиги – халқимиз учун катта бахт.\nКас кибрни қуйма айлар. Куядиган – сиз.\nБад меҳрни қийма айлар. Куядиган – сиз.\nБу ҳаётнинг баланд-пасти, оқ-қорасига,\nВодариғ-э, куймагайлар. Куядиган – сиз…\nСиз – ҳақиқат ва эзгулик мардикори… Сиз – эркинлик фуқароси… Сиз – олийжаноб ички ғурур соҳиби… Сиз – халқимиз учун меҳрдан яралган илтифот… Сиз – истеъдод!\nБотир Норбой, Филология фанлари доктори:\nАбдулазиз Маҳмуд фақат кинооператор ва режиссергина эмас, ёзувчи ва сенарист хамдир. Унинг фикрлаш доираси Ўзбекистон зиёлиларининг даражасидан бир неча поғона баланд. Гаплашиб қолсангиз, халқимизнинг ҳозирги аҳволи, ўтмиши ва келажаги ҳақида шундай фикрларни илгари сурадики, буларни биронта адиб ёки журналистдан эшитаолмайсиз.\nДадахон Ҳасан шоир ва ҳофиз:\nБу юртда бир қушиқ бор, уни хеч ким айтмаган, айтолмаган. У Ватан қушиғи… Бу қўшиқни Абдулазиз Маҳмуд баланд пардаларда гўзал бир шаклда айтган. Абдулазиз Маҳмуд яратган ва ижро этган Ватан қўшиқлари ўзбекнинг қонига сингиб кетажакдир. Зеро, бу қўшиқлар ўзбекнинг қизил қонидир, унинг оҳу фаръёди. Аччиқ -аччиқ кечмишларидир.\nЗоҳид Ҳақназар, Ўзбекистон халқ аристи, профессор:\nАбдулаиз Маҳмудов ижодий тафаккурнинг чўққисида ва ҳамон жамиятнинг дардлари, муаммолари билан яшамоқда. Бу унинг позитсияси. Зотан инсоний позитсия, ишонч, халқига хизмат қилмай туриб шахсият бўлиш мумкин эмас. Айниқса у ижодкор бўлса! Давр тўпонлари ичида Абдулаиз Маҳмудов бунга эриша олди.\nСафдошлари эътироф этишганидек, Абдулазиз ака, етмишни қоралаб ҳам халқ ғамини ўйлайди. Facebookда “Ўзбек мухолифатининг яқин ўтмишдаги тарихи” гуруҳини яратди ва у ерга ҳам зиё нурларини олиб кирди.\nУнинг интернет оламидаги сон-саноқсиз мақолаларида ўзбекнинг зеҳнияти, миллатнинг қадрияти, ўтмиш, бугун ва келажакни боғлайдиган ришта кўриниб туради.\n1992 йил. Ўзбекистон телевидениеси раҳбарлигидан истеъфо бериб, ишга чиқмаган куним. Эшик тақиллаб, мустақиллик тўмариси Гулчеҳра Нуруллаева ёнларида жимжитгина турган бир киши билан келдилар. Чойлашдик, суҳбатлашдик. Мен гапирдим Гулчеҳра опа эшиттилар, опа гапирдилар мен эшиттим. Аммо меҳмон жим. Гапирмасди. Менга ва опага қараб қўярди. Билмаган эканманки, у сўзларимизни элаклаб, фикр тарозисига солаётган инсон экан. Албатта, исм-шарифини билардим. Аммо буюк тафаккур соҳиби эканлигини билмасдим. Аслида мен эшитишим у гапириши керак экан. Шукур, кейинчалик гапларини эшитдим, мақолаларини ўқидим, филмларини кўрдим. Йўлидан тоймаган, сўзидан қайтмаган, мустақиллик учун умрини бағишлаган бу инсонни қалбимга йўлдош эттим.\nНавбат сизга, навбат миллатга, навбат мамлакатга… Ўз қаҳрамонингизни таниб олинг!\nFiled under: 1.BOSH SAHIFA, Mustaqillik qahramonlari |\t1 Comment »\nPosted on 05/24/2019 by TURONZAMIN\nБаъзилар демократия нималигини яхши тушинмасдан, гуёки Америка ёки гарб мамлакатлари уни бизнинг жамиятга мажбуран сингдиришга харакат килишяпти, деган фикрни билдирмокдалар. Уларга жавобан демокчиман:\nДемократияга мажбурлаб булмайди. Уни кабул килишга кодир халклар ихтиерий равишда унинг асосий тамойилларини узлаштиришади. Бу барча сохаларда туб узгаришларни амалга оширишни талаб килувчи мураккаб ва сермехнат жараен. Демократия – нафакат Американинг, балки бутун инсониятнинг аклий ва амалий махсулидир. Унинг асосий тамойиллари кайси бир мамлакатда тулалигича хаетга тадбих килинган булса, уша мамлакат тез суръатларда ривожланишга эришади, чунки демократия тараккиетнинг инсон омилини рагбатлантириш , фукаролар хукукларини кучли химоялаш оркали ислохотларнинг самарадорлигини оширишга хизмат килади.\nАслида Демократия юнонча . demos — халк и kratos — хукумат) — яъни халкнинг иродаси, хукмига асосланган давлат бошкаруви демакдир.Унинг асосий тамойилларидан ва талабларидан бири – давлат фукаролар хукукларини «конун хамма учун баробар ва унинг олдида барча тенг» деган хулосадан келиб чикиб химоялаши керак.\nДемократик жамиятда хокимиятнинг шуъбалари мустакил фаолият курсатишади, яъни хокимлар ва бошка рахбар ходимлар прокуратура, судлар билан биргаликда фукароларга зулм утказиш имкониятидан махрумдирлар. Демократик жамиятда суз эркинлиги ва аммовий ахборот воситаларининг эркинликлари кафолатланган булади,яъни улар оркали барча фукаролар рахбарият юритятган сиесат ва фаолият хакида уз фикрларини эркин баен килиш имкониятига эга буладилар. Фукаролар гурухлари эркин партиялар, касаба уюшмаларга бирлашиб, номаъкул Хукумат Карорларига карши курашиш, уларни узлаштиришга рахбариятни ундаш хукукларига эгадирлар ва бу борада митинглар ва турли оммовий тадбирлар утказишлари мумкин, албатта жамоат тартибини бузмаган холатда.\nДемократик тамойилларни тадбик килиш ва уларни химоя килишнинг асосий шартлари:\n1. Жамият ижтимоий- иктисодий жихатдан етарли даражада ривожланган булиши керак, акс холда ижтимоий баркарорликни саклаш муаммо булади,\n2. Мулкчиликни турфа шакллари мавжуд булиб, айникса хусусий мулк ва мулкдорларнинг хукуклари катъий химояланиши даркор, чунки шундагина шахс давлатдан моддий жихатдан мустакил булади ва рахбарият фаолияти хакида эркин фикрларни баен килишга кодир булади. 3. Фукаролар юксак сиесий онг ва маданиятга эга булишлари, уларнинг турли уюшмалари фаол булишлари керак, чунки шундагина улар давлат сиесатини бошкаришда ва рахбарият фаолитини танкид килиб , уз манфаатларига йуналтиришга кодир буладилар.\nДемократияни биз жуда хохласак хам хали бери кабул кила олишимиз кийин. Уни бизнинг жамиятимизга на Америка, на бошка давлатлар мажбурлаб сингдира олишади, чунки уни жорий килиш хар бир халкнинг иродаси, хохиши, машаккатли давомий мехнатининг махсули булиши мумкин, халос.\nPosted on 05/23/2019 by TURONZAMIN\nУкраинанинг янги президенти сифатида қасамёд келтириб бўлганидан сўнг Владимир Зеленский ирод этган нутқ матнини ўқиётиб, OzodNazar олиб борувчисининг хаёлидан сарлавҳага чиқарилган савол лип этиб ўтди ва уни бугунги суҳбатдоши, журналист Жаҳонгир Муҳаммадга берди.\nБугунги суҳбатда Зеленский ва Мирзиёевлар риторикасидаги ўхшашлик ва фарқлардан ташқари лотин ёзуви асосидаги ўзбек алифбосининг янги (балки энг сўнгги?) вариантию хорижга чиқиш паспортини олишнинг бироз енгиллашгани тўғрисида сўз бўлди.\nИлоннинг қушлар инига ҳужумини ҳеч кўрганмисиз? Илон қушлар инига кириб олади ва у ердан қушларнинг тухумларини бирма-бир еб чиқади. Қушлар шу пайтда илон атрофида гирдикапалак бўлишади, унинг ёнида учиб, дод-вой солишади. Тухум ичидаги тирик жон – уларнинг боласи, ўз боласини ҳимоя қилиш учун жон ҳолатда ташланишади. Аммо минг афсуски, қушлар қанча чирилламасинлар барибир фойдаси бўлмайди, илонга уларнинг кучи етмайди.\nБугунги блогерларимизни ҳам шу илон атрофида чириллаётган қушчаларга ўхшатаман. «Илонлар шарофати» билан бирма-бир қамалаётган блогерларнинг ҳимояси учун иложи борича дод соламиз, постлар ёзамиз, кимлардандир ёрдам сўраймиз. Худди шу тариқа биз аввал Акром Маликни, кейин Рустам Каримни, ҳозирда эса Саид-Абдулазиз Юсуповни бой бериб келяпмиз. Улар ҳозир қаерда, аҳволлари қандай бизга қоронғу. Қўлимиздан фақатгина мақола ёзиш, фарёд солиш, «илонлар» атрофида гирдикапалак бўлиш келади холос. Акром Маликни қамашганида, унинг «чет элдаги қора кучлар билан тил бириктиргани» маълум бўлди. Рустам Карим Президентни масхара қилган «шоввоз» бўлиб чиқди. Саид-Абдулазиз Юсупов эса «фирибгар». Хўш, кейингилари-чи? Нишонда ким қолди яна? Бу сафар блогерларга қарши қандай важлар билан «дело» очишаркин?\nЭнди асосий гапга ўтсам. Яқинда бир админимиз мен билан боғланди. Унинг айтиши бўйича, ўзини ДХХ ходимлари деб таништирган бир неча киши уни сўроқ қилишибди. «ФайзбоғУз» ҳақида саволлар беришибди. Турли усуллар ёрдамида қўрқитишга уринишибди. Уларнинг иддаоси бўйича, биз «Президент обрўсини тўкиш учун ҳаракат қилаётган бир кампания» эканмиз. Қизиқ, Президент обрўсини тўкишга арзигули нима иш қилиб қўйдик? Ҳижобга рухсат бермаган бизми? Болаларни масжиддан қувганлар бизми? Судда ғирромлик қилганлар бизми? Бутун дунёга Ўзбекистонни шарманда қилган ва қилаётганлар бизми? Йўқ, биз эмас. Биз фақатгина атрофимизда рўй бераётган воқеа-ҳодисаларни ёритиб бердик, холос. Ўзимиздан қўшмадик, боттириб ёзмадик. Биз ўзимизнинг ва бошқа бир қатор ўзбек блогерларининг шахсий фикрларини ёритдик. Мадомики Президент обрўси тўкилаётган экан, унда шунга яраша унинг обрўсини кўтаришга, уни халқ олдида шарманда қилмасликка ҳаракат қилишингиз керак. Хатолар устида ишлашни ўрганинглар, хатони юзингизга айтадиган инсон ҳеч қачон сизга душман бўлмайди. Биз ҳам кўпчилик қатори шу юрт фарзандларимиз, юртимиз ривожланиб кетишини ҳоҳлаймиз. «Суриш керак» идеологияси «қайтиш керак»ка ўзгаришини истаймиз. Президентнинг ўзи танқид қилинглар деб турган пайтда, нега сизлар бизнинг админимизга босим ўтказасизлар? (Қўшимчасига, бугун деярли барча админларимизга бир кишидан номаълум линк смс-хабар тариқасида юборилди. Тузоққа тушириш режаси натижа бермади.)\nЁдингизда бўлса, бундан аввал бир неча маротаба бизга ҳеч қандай босим ёки тазйиқлар бўлмаганлигини, биз бемалол ўз фаолиятимизни юритиб келаётганлигимизни айтиб, юртимизда сўз эркинлигини таъминлаш замирида олиб борилаётган ислоҳотларни олқишлагандик. Аммо бугунги нохуш янгилик кўнглимизни хира қилди. Умид қиламизки, бу шунчаки оддий бир тушунмовчилик бўлиб қолади ва бундан кейин олдингидек сўз эркинлиги тўлиқ кафолантирилади.\nPosted on 05/22/2019 by TURONZAMIN\nБаъзида майда-чуйдаларнинг: “Бу одам театрни булғаб келган, эҳтиёт бўл, санинг тагингга ҳам сув қўяди” деганларини узоқ-узоқ (иккинчи, учинчи оғиз) дан эшитиб қоламан.\nБу гапга 5 йил давомида сабр қилиб келдим ва мусулмончилик андишаси сабаб жим юргандим, аммо орқаравотдан мен ҳақимда ҳар хил гаплар болалайвергач бугун ушбу “пост”ни қўйишга ва холислар билан Театрдаги “иш”им билан боғлиқ ҳақиқатни бўлишмоқни ихтиёр қилдим…\nҚорори эса ихтиёрингизга ҳаворла! Агар ушбу сўзларим ёлғон ва туҳмат бўлса, марҳамат Сурхондарё вилоят мусиқали драма театри мени Судга беришсин!\nМен драматург сифатида Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзосиман. Ёзган 15 та драмадан 7 си саҳналаштирилган. Битта асарим кўнглимдагидек саҳналаштирилмагани учун ўзим воз кечганман.\nИккитаси, бири асар сифатида, иккинчиси спектакл сифатида (2014 ва 2018 йиллар) республика миқёсида ўтказилган театрлар фестивалида 1 – ўринни олган.\nЁзувчи сифатида 3 томлик ҳикоя ва қиссалар тўпламларим бор. Нокамтарлик бўлса-да, қаламимнинг кучига ишонаман, асарларим мени ўқувчилар ва ижодкорлар ҳузурида уялтирмайди. Ушбу асарларимни ёнимдан харажат қилиб китоб чиқаришни ор биламан. Шу боис, даври келишини кутаяпман.\n2008 йилнинг май ойидан, 2015 йилнинг 1 августига қадар М. Уйғур номидаги Сурхондарё вилоят мусиқали драма театрида адабий маслаҳатчи бўлиб ишладим. Театрда “ўйин” ва кўзбўямачиликлар кўп бўлди. Раҳбариятга қарши турдим. Саҳналаштирилаётган бир нечта спектаклларни талабга жавоб бермаганлиги учун йўққа чиқардим. Театр бош режиссёри Мансур Равшанов ва театр директори Муяссар Қорақуловалар билан бир йилдан ошиқроқ вақт қаттиқ тортишдим.\nКелинг, оддий далиллар билан фикрларимни асослайман:\n1) Раҳматли Рисхивой ака Муҳамаджоновнинг «Ойдин» номли асарини театр бош режиссёри, Ўзбекистон санъат арбоби, 55 йиллик (стаж) тажрибага эга, 80 ёшли Мансур Равшанов қариндошлари, ёш йигитчалар (О. Муҳитдинов ва А.Жумаев) га саҳналаштирди. Спектакль жанр талабларига мутлақо жавоб бермасди. Адабий маслаҳатчи сифатида халқ ва давлат олдидаги вазифам, ҳақиқатни айтиб, театр Бадиий кенгашида ушбу спектаклни йўққа чиқардим, аммо тан олишмади.\n«Эътироф-2014» да ушбу спектакль «Йилнинг энг яхши спектакли» номинацияси ғолиби бўлди.\nКўпчилик қатори мен ҳам ҳайратда эдим!\n«Мана, Эркин Норсафар ўзини ақлли санайди, Республикада аҳмоқлар ўтиргани йўқ! У спектаклни «Ноль»га чиқарган бўлса, бошқалар «Йилнинг энг яхши спектакли» номинациясини беришармиди. У театрнинг душмани!» деб айюҳаннос солишди.\nБир муддат ўтиб, Тошкентдаги ижодкорлар ўртасида фестивалдаги бу каби ноҳақлик борасида норозилик пайдо бўлди.\n«Маънавият ва маърифат» телеканалида Шоира Раупованинг «Премъерадан сўнг…» деб номланган кўрсатувида (2015 йил) ушбу («Ойдин») спектакли томошабин ва иштирокчилар томонидан қаттиқ танқидга учраб, йўққа чиқарилди.\nЁш режиссёрлар нима деб жавоб беришни билмай, актёрларни айблашди. Бу нотўғри гап эди. Чунки театрда жуда забардаст актёрлар борлигини ўзим эътироф этаман! (Ўша кўрсатув 3 маротоба эфирга узатилди)\n2) Муҳаммад Бобоевнинг ҳазрат Баҳоуддин Нақшбандий ҳаётларига бағишланган «Оқ ёмғир» деб номланган спектакли Мансур Равшанов томонидан саҳналаштирилди.\nМен Равшановга спектакл талабга жавоб бермаслигини, уни саҳналаштирмасликни айтдим. Чунки, бу ҳам вазифамга киради. У мени эшитмай, 3 ой давомида спектаклни саҳналаштирди.\nУшбу спектаклни театр Бадий кенгашида 56 та хатосини санаб бериб, йўққа чиқардим.\n(Ушбу жараён Сурхондарё вилоят телерадиокмопанияси томонидан ёзиб олинганди. Эшитишимча, бир нусхаси вилоят МХХ да сақланмоқда.)\nБу катта жанжалга айланиб кетди. Узоқ чўзилган можарога Маданият вазирлиги, «Ўзбектеатр» ИЧЧБ си, Диний идоралар ва ҳатто МХХ ҳам аралашди.\n..Ниҳоят, мен ғолиб бўлдим, «Оқ ёмғир» спектакли репертуардан олиб ташланди.\nБу мен билган, сизга билдирмаётган ҳақиқатнинг юздан бири, холос.\nУлар мени жамоанинг олдида ёлғончи, туҳматчи ва ғийбатчига чиқаришгани учун ҳақлигимни исботлаш, шаънимни булғалишдан сақлаш мақсадида Ўзбекистон Маданият вазирлигига, Сурхондарё вилоят ММХ га, “Ўзбектеатр” ИИЧБга, Сурхондарё вилоят Маданият ва спорт ишлари бошқармасига театрдаги кирдикорлар борасида 36 варақ хат йўлладим.\nЎша, 36 варақ хатда ҳамма-ҳаммаси батафсил ёзилган.\nВазирлик ҳам, “Ўзбектеатр” ИИЧБ ҳам, вилоят Маданият ва спорт ишлари бошқармаси ҳам эътибор беришмади. Натижада, 2015 йилнинг 1 август куни, меҳнат таътилида юрган вақтимизда ноҳақлик, турли тазйиқлар ўтказиб, ишдан кетиш ҳақимда аризамни ёздириб олишди.\nХўш, шундан кейин ҳам мен театрни булғаган бўлиб чиқаманми? Мен халқ ва мамлакат манфаатини ҳимоя қилдим. Бу-бурчим эди. Менга «Сен ўзи нима иш қилдинг» деб иддаолар қилишди. Мен ҳамма жойда вазифамни ситқидилдан бажаришга ҳаракат қиламан. Юқоридаги, театр билан боғлиқ ҳақиқат эса, фикримнинг яна бир далилий исботи. Қолгани, вазирлик ва ҳукумат вакиллари, давлат органларининг иши!\nБанк тизимида ишлаб юрганимда ҳам кўп ноҳақликларга дуч келдим. Тўғри гапим учун мени у ерда ҳам сиғдиришмади. Ўша вақтда мени Банкда сиғдирмаганларнинг барчасининг кейинчалик қинғирликлари фош бўлиб, Банк тизимидан ҳайдалишди. Ҳозир бир нечтаси таксичилик қилиб, ёки у ер бу ерда майда ишлар билан кунларини ўтказиб юришибди.\nМени ҳам ҳозир бир ҳовуч нусхалар «Матбуотни булғаяпсан» деб сиғиштиришмасликка ҳаракат қилишаяпти. Менинг ягона айбим, Матбуотнинг жамиятимизда ўз ўрнига эга бўлишини истайман!\nКаримов даврида Матбуот қул эди. Йўқ эди. Югурдак эди. Аммо, Муҳтарам Юртбошимиз Матбуотга катта эътибор қаратиб, унинг жамиятда ўз ўрнига эга бўлишини, мамлакат тараққиёти ва халқ фаровонлиги, маданияти ва маънавиятида ўз ўрнига эга бўлишини истаяпти.\nАммо жойлардаги раҳбарлар Матбуотни ҳали ҳануз ўз каръераси учун хизмат қиладиган югурдакка айлантиришмоқчи бўлишаяпти. Менга қарши бўлган баъзи, раҳбарлардан манфаатдор, лаганбардор журналистлар эса буни қўллаб-қувватлашаяпти.\nМен эса бунга йўл қўйишни истамайман. Сабаби, матбуотда эркинлик бўлмас экан, у жамиятдаги ўз вазифасини тўлақонли бажара олмайди! Мен Матбуотни битта-иккита «раҳбар»нинг каръераси учун эмас, Президентимиз истаётганларидек мамлакат манфаати учун хизмат қилишини истайман!\nИжтимоий тармоқда ва Матбуотда бир нечта танқидий чиқишлар қилиб, дейлик: «Ижодкорлар уйи», «Маданият ходимлари учун» қурилган уйлар, «Шеробод туман ҳокимининг қилмишлари» борасида, мажбурий обуна билан боғлиқ: Матбуот ва «Матбуот тарқатувчи»лардаги ўйинлар ва яна ҳокозолар орқали бир зўрнинг думини босиб қўйдим. Энди эса, унинг гумашталари, югурдаклари мени ёлғизлатиш, тизимдан йўқотиш учун эртаю кеч бош қотиришмоқда.\nЧунки улар ўша «улуғ»идан манфаатдор!\nМен ҳам раҳбарларнинг оёғини ялаб, лаганбардорлик қилсам, жим юрардим. Атрофимда фитна ҳам бўлмасди. Ишлардан қувилиб, йиллаб ишсиз юриб, еяримга нон топа олмай қолар даражада муҳтожликни ҳам бошимдан кечирмаган бўлардим.\nОдам табиатидан айро бўла олмайди! Ноҳақлик ва адолатсизликни кўрсам, қандай қилиб бошимни балолар уясига тиққанимни билмай қоламан!\nМен бор йўғи Шахс бўлишга ҳаракат қилаяпман. Талай ҳамкасабалрим сингари жимгина ҳашарот бўлиб яшашни истамайман. Фаровонликда ҳашарот бўлиб яшаганимдан кўра, ярим оч Шахс бўлиш мен учун шараф! Мен бор-йўғи, мамлакат тараққиётига нимадир иш қилиб, ўз ҳиссамни қўшни истайман.\nШу ўринда, «Театрни булғади» ва «Нима иш қилдинг, қўлингдан нима келади», деяётганлар учун яна бир гап!\nВилоят мусиқали драма театрида Фарҳод Болтаев исмли иқтидорли ва салоҳиятли актёр ва режиссёр бор! Марҳамат, Маданият вазирлиги эътибор қаратиб, шу йигит билан менга театр саҳнасини бир мартага бўшатиб берсалар, спектакль қандай саҳналаштирилишини кўрсатардик!\nМаданият вазирлиги ушбу спектакль учун менга ажратадиган 10 миллиондан ортиқроқ бўлган маблағдан воз кечаман!\nБизга имконият беришсин, ишни кўрсатамиз!\nТахминан бундан 2500 йил аввал юнон олими Геродот ўзининг машҳур Тарих китобини ёзган. Ўлкамизда дунёвий илмлар гуллаб яшнаган 10-11 –асрларда Беруний, Ибн Сино, Фаробий ва бошқа олимлар юнон олимларининг китоблари билан таниш бўлганлиги маълум. Аммо, Геродотнинг Тарих китобини улар тилган олганликларини ҳозиргача бирон манбада учратмадим. Бу китоб бизга рус истилоси орқали, рус олимларининг таржимаси орқали кириб келди.\nГрек манбаларини ўрганишни рус олимлари XVII асрдаёқ бошлаб юборгандилар. Биринчилардан бўлиб Геродотнинг «Тарих»ини рус тилига таржима қилган шахс, тарихчи Андрей Лизлов эди, у рус ва Fарбий Европа тарихий манбаларидан яхши хабардор эди. Лизлов турк тили ва тарихини ҳам яхши билган. Тарихчи 1649 йилда Краковда нашр қилинган С.Старовольскийнинг «Турк қайсарининг саройи» («Двор цесаря турецкого») асарини поляк тилидан рус тилига ўгирган эди.\nА.Лизлов «Скифлар тарихи» номли асарини қўлёзма шаклида 1692 йилда ёзиб тугатади. Бу асарни ёзувчи ва жамоат арбоби Н.И.Новиков 1776 йилда қисман, 1787 йилда эса тўлиқ чоп эттиради.\nА.Лизлов асари бошида турклар ва татарлар скифлардан келиб чиққанлигини исботлайди. Кейинги бобларда Европа халқлари ва русларнинг скифлар авлоди бўлмиш турк ва татарлар билан муносабатлари тарихини ёритади. Геродот тарихини ўрганган мутахассис А.А.Нейхардт А.Лизлов асарларини ўқиб, уларнинг шартли эканлигини қайд этади [Нейхардт А.А., 1982, 9]. Скифлар бўйича бошқа мутахассис С.А.Семенов-Зусер эса ушбу асарнинг «Россия тарихидаги биринчи таниқли асар»лигини қайд этади [Семенов-Зусер С.А., 1947, 11].\nXVIII аср бошида скифларга қизиқиш кучаяди. Айниқса, бу масала Россия императори Пётр I ни қизиқтиради. У славянларнинг келиб чиқиш тарихини яратиш учун олмон олими Г.В.Лейбницга мурожаат қилади. У эса 1708 йилда императорга ёзган хатларининг бирида «мен сарматлар деганда славян қабилаларининг аждодларини тушунаман, кейинчалик бу сўз славян ва славлар номи билан танилганлар»,-дейди [Лейбниц Г.В., 1873, 211].\nСкиф-сарматлар масаласини ўрганиш учун 1725 йилда Петербург фанлар Академиясига Германиядан Готлиб Зигфрид Байер чақирилади. Унинг хулосаси шундай: скифлар – Осиёдан келган халқлар; славянлар – автохтон халқ, шунинг учун скифлар славян эмас. Унинг фикрича скифларнинг авлоди финлар, ливлар ва эстлардир [Нейхардт А.А.,1982, 12]. Бу ерда қизиқ бир ҳолат бор. Мисол учун Готлиб Байер сўзлари аслида туркий сўзлардир. Олим ўзининг ҳам исми ва фамилияси скифча эканлигини билганмикан?\nXVIII аср рус тарихчиси В.Н.Татишев скиф сўзини йиғма (жамланма) ном деб ҳисоблайди. Унинг фикрича скифлар жумласига славянлар, сарматлар, турклар, мўғуллар, Германлар, Эрон ва Хитойлар киради. Европаликлар 13-асрдан бошлаб скиф сўзи ўрнига татар сўзини ишлата бошлаганлар [Татищев В.Н., 1962, 232-233].\nМ.В.Ломоносов эса скифлардан финлар, сарматлардан славянлар тарқалганлигини қайд этади [Нейхардт А.А., 1982, 17-18].\nРус олимлари А.Лизлов, В.Н.Татишев ва бошқалардан ташқари ғарб олимлари ҳам аввал шу фикрда бўлганлар. XIX асрда инглиз олими В.Митфорд «Дунёда шундай жойлар борки, у ердаги аҳоли бошқалардан урф-одати ва ҳаёт тарзи билан кескин ажралиб туради. Бу халқни греклар скит, замондошлар эса татарлар дейишади»-дейди. [Митфорд В., 1838, 419]. Шуни ҳам қайд этиш керакки, ўша пайтда европаликлар татар деганда – шарқдаги барча халқларни, асосан, мусулмон туркларни тушунганлар.\nXIX аср ўрталарида рус тарихчилари ва географлари скифларнинг туркийлигини шубҳага олмаганлар. Масалан, Р.Латама 1854 йилда рус география жамияти Хабарномаси (Вестник)да шундай ёзган: «Ҳозирги пайтда скифларнинг туркийлигини исботлаш учун … махсус далиллар талаб қилинмайди» [Латама Р., 1854, 45].\nXVIII аср охирида скифлар тарихи билан Н.М.Карамзин ҳам қизиқиб қолади ва хулосада у Геродот даврида Европа ва Осиёнинг баъзи халқлари скифлар ва сарматлар деган йиғма этноним билан аталганликлари ҳақидаги тўхтамга келади [Карамзин Н.М., 1818, 5-12].\nXIX асрда ўтказилган археологик қазишма ишларидан маълум бўладики, Геродот ва бошқа юнон олимлари Европа ва Осиё тарихини тўғри ёритганлар. Шунинг учун ҳам рус зиёлилари Геродот ва бошқа юнон тарихчиларининг асарларини рус тилига таржима қилиб, чоп этиш ишларини кечиктирмаганлар. Ўлка тарихини ўрганиш учун кенг имкониятлар яратганлар.\nИлгари, Вильно ва Қозон университетларида дарс берган академик Э.И.Эйхвальд Геродотнинг «Тарих»и бўйича тадқиқот, изланишлар олиб боради ва ундаги маълумотлар орқали славянлар, финлар, турк ва мўғуллар тарихини тиклашга уринади. У скифлар битта халқ эмаслигини, скифлар деганда ҳозир ҳам ўша ҳудудда яшовчи халқлар тушунилганлиги ҳақида хулосага келади [Эйхвальд Э.И., 1838, т. 27].\nXIX аср бошларида қатор халқлар тарихи муаммолари билан шуғулланган П.Ф.Сум: «– скифлар, сарматлар, аланлар ўрнига кейинчалик турк қабиласи бўлган хунлар келганлар, сармат сўзи, туркча сар – «сариқ» сўзидан келиб чиққан бўлиб, сариқ одамлар маъносини беради»-дейди [Сум П.Ф., 1846, 3, 15]. Олмон тарихчиси Б.Г.Нибур скифларни мўғуллар деб ҳисоблайди ва туркларни ҳам улар таркибига киритади [Нибур Б.Г., 1847]. Асрнинг иккинчи ярмида, яъни 1870 йилда А.Д.Мордтман Лейпциг шаҳрида миххатлар бўйича олиб борган тадқиқотларини эълон қилади ва скифлар турк тилида сўзлашганликларини қайд этиб, бу тил ўша пайтда (Геродот даврида -А.Ш.) Ўрол-олтой тил оиласидан ажралиш жараёнини бошдан кечираётганлигини айтади [Мордтман А.Д., 1870, 66-77].\nК.Цейсснинг 1837 йилда эълон қилинган тадқиқотлари скифлар тарихида янги босқич бошланганидан дарак беради. У илк бор, скифларни эроний тилда сўзлашувчи қабилалар таркибига киритади. Унинг тахминича, диний, географик жойлашув ва скиф ҳамда форсий тиллардаги бир хилликлар шундай хулосага келишига сабаб бўлган [Доватур А.И.,…, 1982, 47].\nБошқа олмон олими К.Нойманн эса айнан диний ва тиллар уйғунлигидан келиб чиқиб, скифлар – туркийлар, сарматлар эса славянлар эканлигини қайд этади [Доватур А.И.,…, 1982, 50].\nП.И.Шафарик скифлар туркларни ўз таркибига олувчи мўғуллар; сарматлар эса форслар; будин ва неврларни славянлар деб ҳисоблайди [Шафарик П.И., 1948; Доватур А.И.,…, 1982, 48].\nXIX аср 60-йилларида К. Мюлленхофф скиф ва сармат сўзларини ҳинд-европа тиллари нуқтаи-назаридан ўрганиб чиқиб, скифлар асосан эроний тилларда сўзлашувчилар бўлиб, улар Эрондан анча шимолда ҳам яшаганликларини, жумладан, шулардан бири осетинлар эканлиги ҳақида хулосага келади [Доватур А.И.,…, 1982, 53].\nК.Мюлленхоффдан кейин скиф-эрон назарияси кўпчилик тарихчилар ва лингвистларнинг эътиборини тортадики, улар бу назарияни кучайтириш учун турли-туман қўшимча ҳужжатлар топа бошлайдилар. Ушбу назариянинг ўзига тортадиган жозибаси шундан иборат эдики, у орқали ҳинд-европа халқлари келиб чиққан ота юртларини кенгайтириш имкониятига эга бўлаётгандилар. Бу йўналиш олимларининг бошқалардан ажралиб турадиган томони, улар бошқача фикрловчиларга нисбатан ўта жипсликда ҳужум уюштирар, айри фикрловчиларни ўта қаттиқ танқид қилишар, уларни «майдакаш, саводсиз олимлар»-дейишарди ва бу билан ўзларининг назарияларидаги далилларнинг кучсизлигини билдириб қўйишарди.\nТанқидларга қарамай, скиф ва сарматлар туркийлар эканлигини исботламоқчи бўлганлар ўша пайтларда ҳам топиларди. Баъзида бундай олимлар миллати турк бўлмаган олимлар ичидан ҳам чиқиб қоларди. Масалан, 1904 йилда О.Франке Хитой манбаларининг Ўрта Осиё скифларини аниқлашда тутган ўрни билан боғлиқ китобини эълон қилади [Дурмуш, 1993, 17].\nУнинг қайд этишича, хитой манбаларида ўрта осиёлик скифлар икки номда: саи ва сак этнонимларида учрайди. Олим «саи» дегани, хитой тилида «саки»ни билдиради, деган фикрни илгари суради. Яъни «саи ванг» дегани – «шоҳ саклар» деганидир [Дурмуш, 1993, 27-28] (Қадимги Хитой манбаларида ҳам «шоҳлар авлоди» ҳақида фикр бўлганига эътибор беринг).\nАрхеологик қазишма ишлари натижасида Дунайдан бошлаб, Хитойнинг Fарбий чегарасига қадар ерларда скифлар (саклар, саилар, ишгузлар) яшаганликлари аниқланган.\nУстоз М.Закиевнинг фикрига кўра, скид (скиф) этноними эрамиздан олдинги III асрдан бошлаб, ўз ўрнини Геродот тилга олмаган сармат, кейинчалик савромат сўзига, савромат сўзи ўз навбатида эрамиздан олдинги I асрда алан ва ас сўзларига ўз ўрнини бўшатади.\nШуниси қизиқарлики, скифлар тарихи билан шуғулланган туркшунослар бу манбаларни лингвистик, мифологик, этнологик нуқтаи-назардан ўрганиш жараёнида скифлар ва сарматларнинг турк тилида сўзлашганликларини аниқлаганлар.\nМасалан, 1880 йилда венгер туркшуноси Геза Куун «Куманикус Кодекси» асарида скифларнинг туркийзабонликларини рад этиб бўлмас далиллар билан исботлаб беради [Куун, 1881, LVII-LVIII].\nХасан Ато Абуший ҳам скифларнинг туркийзабонлигини ишонч билан исботлайди. У 1909 йилда «Туркий қавмлар тарихи» асарини ёзади [Габаши Х.Г., 1909, 54].\nТаниқли татар тарихчиси Ходи Атласи «Сибир тарихи» китобида қадимги юнонлар тилга олган Скифия ҳамда эронликлар қайд этган Турон, ҳозирги Туркистонга тўғри келиши ҳақида хулосага келади (Х.Атласи., 1993,21).\nЎз вақтида, Франциянинг Сорбонна университетини битирган, Европанинг асосий тилларини яхши билган турк ва татар олими Садри Мақсуди Арсал ҳам скифларнинг асосий қисми туркий тилда сўзлашганлигига эътибор қаратади.[Арсал, 1930, 8].\nТуркийларнинг машҳур тарихчиси Заки Валиди Тўғон ҳам ўз тадқиқотлари хулосасида юқоридагига ўхшаш фикрни илгари суради. [Валиди А.-З., 1981, 34].\nСадри Мақсуди Арсалнинг қизи кўпгина роман, герман ва турк тиллари билимдони Адила Айда қадимги Римда яшаган этрускларнинг туркийлигини исботлаб, бу борада турк тарихчиларининг жаҳон Конгрессида маъруза қилади. [Адиля Айда, 1979, 287-292].\nСовет Иттифоқидаги расмий тарихий фан скифлар-саклар –сарматларни эроний тилда сўзлашувчилар деб ҳисоблашига қарамай, баъзи туркшунослар жасорат ила скифларнинг туркийзабонлигини айтишган. Масалан, қозоқ олимларидан А.С.Аманжолов, О.Сулаймонов, К.А.Акишевлар скифлар қозоқларнинг аждоди эканлигини баралла айтганлар [Аманжолов А.С., 1971; Сулейменов О., 1975; Акишев К.А., 1978].\nҚозоқ олимларининг бу асарлари ичида Ўлжас Сулаймоновнинг «АЗиЯ» асари жуда катта шов-шувларга сабабчи бўлган. Муаллиф унинг ўзбек атамаси келиб чиқиши ҳақидаги фикрини кескин равишда рад этиш билан биргаликда, унинг асари Марказий Осиё туркийлари тарихини ўрганиш учун ўша «метин панжара»ларни синдиришда катта аҳамият касб этганини қайд этади.\nКавказшунос олимлар И.М.Мизиев ва К.Т.Лайпановлар 1986 йилда скиф-сармат ва аланларнинг асосий таркиби туркийзабон эканликларини лингвистик, археологик, этнологик маълумотлар таҳлили асосида исботлаб берганлар [Мизиев И.М., 1986, 35-56, 123-138; Мизиев И.М., 1990, 51-72; Лайпанов К.Т., Мизиев И.М., 1993, 45-86].\n1993 йилда турк олими И. Дурмуш «Скитлар. Сакалар» («Skitler. Sakalar») номли монографиясини эълон қилади. Олим ўз асарида скифларга оид лингвистик, археологик, этнологик маълумотларни таҳлил қилади ва скифлар (саклар)нинг туркий тилда сўзлашганликларини рад этиб бўлмайдиган далиллар билан исботлаб беради [Дурмуш И., 1993].\nБулғор татарлари этник илдизини ўрганиш борасида М.Закиев ҳам скиф-сарматлар масаласи билан тўқнаш келади ва бу ҳақда «Татар халқининг скиф-сармат илдизлари» номли мақола ёзади [Закиев М., 1995а, 37-58].\nКейинги пайтларда скиф-эроний назарияни рад этиб, скиф-турк концепциясини ёқловчи асарлар кўпаймоқда. Шулар жумласига Фиридун Агаси ўғлининг лингвистик таҳлилларга асосланган асарларини мисол тариқасида келтириш мумкин [Фиридун Агасыоглу, 2000, 77-133].\nЮқорида М.Закиевнинг асарларидаги парчалар таржимасидан кўрганимиздек, скифлар, саклар, сарматлар ва бошқа исмлар ҳақидаги баҳс-мунозаралар 200 йиллардан буён давом этиб келмоқда.\nСкитларни эронийлар дегувчи эроншунос олим, филология фанлари доктори В.И.Абаев (осетин тилида – Абайты Иваны фырт Васо; 2 (15) декабрь Грузия — 12 марта 2001, Москва) нинг фикрича, Таргитай сўзи форсча ДАРFА (мангу ёки ўткир) ва ТАВА (куч, қувват) сўзларидан ташкил топган. [Абаев В.И., 1949, 163; Миллер Вс., 1887, 127].\nТаргитайнинг катта ўғлининг исми – Липоксай сўзини В.И.Абаев олмон олими М. Фасмернинг фикрига асосланиб: «унинг иккинчи қисмини ксая/хсай сўзи» дейди, «унинг маъноси – нур таратиш, ялтираш, ҳукмронлик қилиш; осетинча эса «княгиня», «тонг» маъносини англатишини айтади. Унинг фикрича, сўзнинг биринчи қисми номаълум, балки эронча ХОРСЕД қуёш сўзидан олинган бўлиши эҳтимол»,- дейди.\nТаргитайнинг иккинчи ўғлининг исми профессор В.И.Абаев фикрича, Арпоксайдаги биринчи уч ҳарф «апр» бўлиб, ундаги «ап» эронча ўзакда «сув» ва осетинча «ра», арф «чуқур», апра «сув чуқурлиги»; хсая – шоҳ; апра-хсая «сув шоҳи» [Абаев В.И., 1949, 189].\nТаргитайнинг учинчи ўғли Колоксай ҳақида немис олими М. Фасмер ва Абаевларнинг фикрича Колаксай сўзининг иккинчи қисмидаги Хсай – «ярқираш, ҳокимлик қилиш», осетин тилида «хсарт» – «жасорат», хсиня – княгиня, хсед- тонг ва ҳоказо. Сўзнинг биринчи қисми «Кол», балки қадимги эрончасига хвар-хшаита «қуёш»дир [Абаев В.И., 1949, 189].\nСкиф-эрон назариётчилари баъзан бу сўзни форсча Сколахшай дейишиб, Колоксойни скол (сколот)/скифлар – форс шоҳлари қабиласи бошлиғи дейишади [Доватур А.И., 1982, 207—208].\nМ.Закиев эса қуйидагича фикр юритади: турк тили этимологияси бўйича Колоксай, қўли- оқ-сой «қўллари оқ, муқаддас қабила» ёки иккинчи фараз «кола»-қалъа-шаҳар-пойтахтни англатиб, бу сўз ўшанда арабчадан олинган бўлиши мумкин.\nУстоз М.Закиевнинг Таргитай сўзи бўйича хулосаси қуйидагича:\nТаргитайдаги «тарги» ёки «тариқ» ва «сой» – «той» яъники қадимги турк тилидаги «уруғ», «қабила» маъносини ифодалайди. Яъни, Таргитай сўзи туркий тилда «Тариқчилар уруғи» ёки «деҳқонлар уруғи бошлиғи» маъносини англатади.\nАкадемик М.Закиев Липоксайни: «Лип» – қадимги форс тилидан чегара, «ок» – оқ, олийжаноб, бой; «сой»-олдинги хулоса каби қабила, уруғ номи бўлиб, Чегарани қўриқловчи қабила маъносини беради».\nМ.Закиевнинг Таргитайнинг иккинчи ўғли Арпаксай ҳақидаги фикрича, бу ерда Арпа – дон экини, оқсой – муқаддас уруғ, олийжаноб уруғ. Туркий этимология бўйича Арпаксай «деҳқонлар қабиласи бошлиғи».\nТаргитайнинг учинчи ўғли Колоксай бўйича М.Закиев фикри: турк тили этимологияси бўйича Колоксай, қўли- оқ-сой «қўллари оқ, муқаддас қабила» ёки иккинчи фараз «кола»-қалъа-шаҳар-пойтахтни англатиб, бу сўз ўшанда арабчадан олинган бўлиши мумкин.\nМ.Закиев Скиф сўзи бўйича қуйидагича фикр билдиради:\nБу сўз Скиде –искид–искуз–Ишгуз [Закиев М.З., 1995, 23, 40—41]. Яъни М.Закиевнинг фикрига кўра: Ашгуз – Ишгуз – Искуз – Искид – Скид – Скит- Скиф (русчасига). Чунки, руслар Тракияни – Фракия, Тиссагетни – Фиссагет ва ҳоказо дейишади. Геродот Тракия (Фракия)да энг яхши қабила сифатида гетларни тилга олади (Геродот «Тарих» IV, 93).\nКўриб турганимиздек иккала совет кейинчали Россиялик В.И.Абаевнинг ва Татаристонлик М.Закиевнинг фикрларида тахмин унсурлари мавжуд.\nМен бу бешала сўздаги тахмин унсурини камайтиришга, алқисса йўққа чиқаришга уриниб кўраман.\nАгар биз В.И.Абаевнинг фикрига биноан Таргитай сўзини ДАРFАТАВА деб олсак, мўғул тилидаги ДОРУFА сўзи қачонлардир Ҳоким маъносида ишлатилганлиги тарихан маълум бўлиб, бу сўзнинг форсча илдизига шубҳа уйғонади. Тарғитой қаерда-ю, Дарғатава қаерда?\nМ.Закиевнинг фикридан келиб чиқадиган бўлсак, Таргитай яшаган скифлар юрти аҳолиси Геродот даврида ҳам асосан кўчманчи бўлган.\nГеродот “Тарих” IV китоби 7-бобида шундай дейди: “…скифлар мамлакати (Дашти қипчоқ–А.Ш.) қадимда кимсасиз бўлиб, дастлабки инсон Тарғитой бўлган” (“Қадимги тарихчилар Ўрта Осиё ҳақида”YURIST-MEDIA MARKAZI” Тошкент-2008 йил 8-бет).\nДемак, Геродот айтаётган скитларнинг бобоси Таргитай бу ерга, яъни Дашти Қипчоққа Доронинг эрамиздан олдинги 514-йилдаги юришидан ҳам минг йил аввал келган!\nГеродот дашти қипчоқликлардан Тарғитойнинг Дашти қипчоққв қачон келганлигини сўраб шу хулосага келяпти. Аслида Дашти қипчоқ аҳолиси Геродотга «Тарғитойнинг Дашти қипчоққа келганлигига (Геродот даврида) 2300 йил бўлди» дейиши керак эди. Аммо, бундай демаганлар. Чунки, улар саноқда адашганлар.\nАбулғози ҳам, Геродот фикрини тасдиқлаб, Дашти қипчоқдаги биринчи одам Қипчоқ эканлигини айтяпти. Аммо, Абулғозида аниқ сана бор. Қипчоқнинг Дашти қипчоққа келиши билан Чингизхон даври оралиғи 4000 йил. Мана ўша маълумот:\n«Ўғуз хоннинг замонидин Чингизхон замониғача Тин ва Атил ва Ёйиқ, бу уч сувнинг ёқасинда қипчоқдин ўзга эл йўқ эрди. Тўрт минг йилғача ул ерларда ўлтурдилар. Анинг учун ул ерларни Дашти Қипчоқ дерлар» (Абулғозий «Шажараи турк» Т.-1994 йил «Чўлпон» нашриёти 22-бет).\nГеродот замонида Дашти қипчоқдаги скитлар юртига Дунай дарёси орқали бостириб келган Дорога макр ишлатиб, унинг армиясини толиқтириш учун турли-туман жойларга Ўғузхоннинг навкари Қангли ўйлаб топган аравада хотин-халажи-ю, бола-чақасини миндириб қочиб юрган Идантирс, кўчманчи эди. У қочиб кетатуриб, Доро отлари учун озуқа бўлмасин деган маънода даштдаги ўтларни ҳам ёқиб юборар эди. Скитлар бошлиғи Идантирс Волга бўйигача қочиб, Доро армиясини ҳолдан тойдиради. Очиқ жанг қилмай қочиб юрган Идантирсни қўрқоқликда айблаб, тўхташга мажбур қилиш учун Доро унга «нега мендан қочиб юрибсан?»-деган маънода хат юборади. Шунда скитлар подшоси Идантирс «мен сендан қочаётганим йўқ. Аввал, қандай яшаётган бўлсам, худди шу тарзда яшаяпман. Менинг муқим уй-жойим, яшаш манзилиб йўқки уни қўриқласам. Агар сен мен билан жанг қилмоқчи бўлсанг, менинг ота-боболарим кўмилган мозорларни топиб уни бузишга уриниб кўр. Шунда менинг жанг қилиш, қилмаслигимни биласан»-дейди. Мана шу эпизоднинг ўзиям Скитлар деҳқончилик қилмаганлигини билдиради. Чунки, деҳқончилик эса ўтроқ ҳаётни талаб қилади.\nШунинг учун М.Закиевнинг Таргитай – «Деҳқонлар отаси» деган маънони ифодаловчи далилларини ҳам инобатга олиб бўлмайди.\nБаҳодирхон билан Геродот келтираётган маълумотлар йиллар бўйича 1300 йилга фарқ қилаётган бўлса-да, Тарғитай бу ерларга бошқа юртдан келганлиги маълум бўлмоқда.\nВ.И.Абаев ва М.Закиевлар Таргитай, Липоксай, Арпаксай, Колоксай сўзлари этимологиясини топишда туркий тил ва туркий менталитетнинг бир жиҳатини эътибордан қочиришаяпти.\nТуркий тиллар ўзакларнинг елимланишидан иборат бўлиб, ҳар бир ўзак алоҳида маъно бериши, улар алоҳида ишлатилиши ҳам мумкинлигини биринчи бобда айтиб ўтдик. В.И.Абаев эрон (форс)шунос бўлганлиги учун уни тушунса бўлади, аммо М.Закиев жуда катта туркшунос олим.\nИкки юз йилдан буён тарихчи олимлар бўғин тагида қанчалик катта тарих ётганини билишса эди!!!\nТуркий тилнинг мана шу хусусиятини инобатга олсак, Геродотнинг Тарих китобидаги асосий қаҳрамонлардан бири бўлган Таргитай, Липоксай, Колоксай сўзларининг қуйидагича ечимига дуч келамиз:\n2. Лип – Окс – Ай;\n3. Арп- Окс – Ай;\n4. Кол – Окс – Ай.\nБу сўзлардаги ўзакларни шарҳлашга ўтамиз.\nТаргитай сўзидаги «Тар» – Турк, Тангри сўзлари бўлиши мумкин. Бироқ бошқа вариант бор. Тар – бу ҳозирги тилимиздаги Тор. 4800 йил аввал унинг шакли Тар бўлган ва бу сўз ҳозирги Ипни билдиради.\nБу ип кўчманчи учун жуда аҳамиятли, муҳим сўз. Бу Тар камоннинг тори. Камон эса кўчманчининг энг муҳим қуроли. Тар бу аравани отга бойлайдиган восита. Арава эса кўчманчининг уйи, аёли, болалари. Тар қанчалик мустаҳкам бўлса кўчманчини душман ҳамласидан сақлайди, аравадаги болаларини эса кўчиб яшашини таъминлайди.\nТарХон – дейишди Миср пирамидасидан чиққан кўйлак номини.\nТархон дегани туркий давлатда Олий мансаб бўлиб, Хонга энг яқин киши дегани ҳам. Темучин (Чингизхон)ни Ўнгхон ҳужумидан огоҳ қилган ёш йигитларга тархон унвони берилади. Бу унвоннинг қандай улуғ эканлигини Мирзо Улуғбек «Тўрт улус тарихи» асарида шундай келтиради:\n«Ўнгхон томонидан қасд қилинганидан огоҳ қилган икки гўдакни тархон қилдилар.\nТархон шундай одамки, барча жарималардан озод ва эркин, қай лашкарда бўлмасин, қандай ўлжани қўлга киритмасин, ҳеч ким ундан бирор нарса ола олмайди, унга тегишли бўлади ва буюрдики, қачон хоҳласа даргоҳга ижозатсиз ва дастурсиз кира олур. Тўққиз бор гуноҳ улардан содир бўлганда ҳам бирор киши уни Жазо бера олмайди. Яна тайинладики, унинг нажодидан тўққиз авлод бошқа таклифлардан эминдирлар. Назм (мазмуни):\nОқил ва хуш юлдузли икки ўғил душман макридан хабар бердилар. Шундай фармон бердики, тўққиз пуштигача бўлганларнинг гуноҳидан ўтарлар бизнинг одамлар, бизнинг жойда турғун бўлурлар.\nҲозирги давр тархонлари уларнинг наслидандир. Тар-хонларнинг кўпчилиги бодой қавмидан. Чиғатой улусидаги тархонлар Қишлиқ наслидандир».\nТаргитайдаги Гит эса туркий тилда Ўғузлар маъносини беради. Мисол учун туркий уруғ ҳисобланмиш «Манғит» сўзида бу сўз Ғит шаклида турибди. Ай эса – одам, киши маъносида.\nШунинг учун ТарГитАй сўзи Ўғузга яқин, боғланган шахс маъносини беради. Қизиқарли томони шундаки Абулғозийга кўра Қипчоқ ҳам Ўғузхонннинг асранди ўғли. Яъники, унинг Хон наслидан бўлмаса-да Ўғузхонга тегишли киши эканлигини кўрсатиб турибди. Шунинг учун Геродотнинг асари орқали Дашти Қипчоққа келган биринчи шоҳнинг исми Таргитай бўлганлигини англашимиз мумкин.\nАрпоксайдаги Арп, аслида туркийча Алп Эр бўлиб, кейинчалик Арп бўлиб кетганлиги мантиқан тўғри.\nЛипоксайдаги Лип эса туркий тилда Учқун, нурнинг бир бўлагини англатади.\nКолоксайдаги Кол. Бу туркийча «Қол» бўлиб, ҳозирги қолмоқлар айнанн Колоксай авлодидир. Европадаги Узбекча иккинчи “КОЛ” – QOL сузи узагидан бутун дунёда куйидаги сузлар ташкил топиб, таркалиб кетган:\nКОЛЛЕГИАЛ, КОЛЛЕГИАЛЛИК, КОЛЛЕГИЯ, КОЛЛЕКТИВ, КОЛЛЕКТОР, КОЛЛЕКЦИЯ, КОЛЛЕКЦИЯЧИ, КОЛЛИЗИЯ, КОЛЛОКВИУМ, [лот. colloquium – узаро сухбат], КОЛОНИСТ, КОЛОНИЯ, [Грекча сузлар КОЛЛОДИЙ, Французча сўзлар\nКОЛОНКА , КОЛЛЕКЦИОНЕР, КОЛОННА, КОЛЛЕКТИВ, КОЛЛЕКТИВИЗМ, КОЛЛАЖ, КОЛЕНКОР, КОЛЛЕЖ, Итальянча суз КОЛОРИТ, Немисча сузлар: КОЛОНТИТУЛ, КОЛБА, КОЛОНЦИФРА, Колония ва ҳоказо, туркийдаги Қолмоқ уруғи номи ва бошқаларда бу номни учратамиз. Аммо европаликлар тилидаги Коллекция сўзи айнан Колоксайнинг бироз емирилган шаклидир.


Европа Иттифоқи Полша ва Болгарияга газ етказиб беради\n27 Aprel 23:01 Жаҳон\nБолгария ГАЗ ЕВРОПА ЕВРОПА ИТТИФОҚИ ПОЛША РОССИЯ сўзларига кўра\nЕврокомиссия раҳбари Урсула фон дер Ляйеннинг таъкидлашича, Европа Иттифоқи Москва томонидан газнинг тўхтатилишига тайёр, Полша ва Болгария бу энергия ресурсини Европа Иттифоқи аъзоларидан интерконнекторлар орқали аллақачон олмоқда. Бу ҳақда у 27 апрел куни Брюсселда айтди.\n«Бугун аъзо давлатлар газ бўйича мувофиқлаштирувчи гуруҳ таркибида йиғилишди. Полша ва Болгария бизга вазиятнинг ривожланиши ҳақида маълумот берди. Полша ва Болгария Европа Иттифоқидаги қўшниларидан аллақачон газ олмоқда», деди у.\nФон дер Ляйеннинг сўзларига кўра, тез орада Брюсселдан Москванинг «Газпром қарори европалик истеъмолчиларга энг кам таъсир кўрсатиши»ни таъминлаш бўйича ҳаракатларига «зудлик билан, бирлашган ва мувофиқлаштирилган» жавоб бўлади.\nУнинг сўзларига кўра, Еврокомиссия ўз қўшниларига энг тезкор ёрдам кўрсатиши мумкин бўлган ЕИ мамлакатлари минтақавий гуруҳларида саъй-ҳаракатларини кучайтиради. Бу газ таъминотидаги мумкин бўлган узилишлар таъсирини юмшатишга ёрдам беради. Ўрта муддатли истиқболда газ етказиб беришни кафолатлаш ва етарли миқдорда газ захирасини тўплаш ишлари ҳам давом эттирилади.\nВон дер Ляйеннинг сўзларига кўра, Европа Комиссиясининг RePowerEU режаси Европа Иттифоқининг энергия хавфсизлигини мустаҳкамлаш бўйича жорий йилда Россиянинг қазилма манбаларига қарамликни сезиларли даражада камайтиришга ёрдам беради. Ақш ЛНГ импорти кўпайтирилади ва аъзо давлатлар билан муқобил газ етказиб берувчиларни топиш устида иш олиб борилмоқда.\n«Узоқ муддатда RePowerEU ҳам бизга янада ишончли, хавфсиз ва барқарор энергия таъминотига ўтишга ёрдам беради. Май ойининг ўрталарида яшил ўтишни тезлаштириш бўйича режаларимизни тақдим этамиз. Қайта тикланадиган энергия ва энергия самарадорлигига сармоя киритган ҳар бир евро келажагимиз энергетик мустақиллигимиз калитидир», деди Еврокомиссия раҳбари.\nУнинг сўзларига кўра, Европа Иттифоқи Парижнинг имкон қадар тезроқ Европа Иттифоқи энергетика вазирлари йиғилишини чақириш режасини олқишлайди.\n«Европада рус қазилма бойликлари даври ниҳоясига етмоқда. Европа энергия жиҳатидан олдинга интилмоқда», – деди фон дер Ляйен.\nАҚШ авиакомпаниялари аеропортларда 5G тармоқларининг ўрнатилиши туфайли юзага келиши мумкин бўлган инқироз ҳақида огоҳлантирди


Брексит Ўзбекистон ва Британия ҳамкорлигини кучайтиради - xabar.uz\nБрексит Ўзбекистон ва Британия ҳамкорлигини кучайтиради\n31.10.2019 21:47 0 1444\nБуюк Британиянинг Европа Иттифоқидан чиқишидан сўнг Ўзбекистон – Буюк Британия ўртасидаги барча соҳаларда ҳар томонлама амалий ҳамкорлик янада ривожланади.\nБугун, 31 октябрь куни ТИВда Ўзбекистон ташқи ишлар вазири Абдулазиз Комилов ва Буюк Британиянинг элчиси Тимоти Торлот имзолаган Шериклик ва ҳамкорлик тўғрисидаги битимда шу ҳақда сўз борган.\nШунингдек, битим кенг қамровли ҳужжат бўлиб, у амалдаги ҳуқуқий асосни сақлаш ва томонлар ўртасидаги сиёсий, савдо-иқтисодий, саноат, транспорт, қишлоқ хўжалиги, энергетика, илмий-техникавий, молиявий ва бошқа соҳалардаги муносабатларни ривожлантиришга қаратилган.\nШартнома томонларнинг ички давлат жараёнларининг бажарилиши тўғрисидаги сўнгги ёзма маълумот олинган санадан кейинги ойнинг биринчи кунидан бошлаб кучга киради.\nҲужжатда шартнома кучга киргунга қадар вақтинча қўллаш имконияти ҳам кўзда тутилган.\nЎзбекистон Буюк Британия Брексит\nХориж Кеча, 18:20


МАРД ЙИГИТЛАР ЭЛ ЭЪТИБОРИДА Одам боласи бир қараса ёлғиздек туюлади. Аммо синчиклаб назар солсангиз атрофимизда кўп яқинларимиз бор. Улар керак жойда, зарур пайтда ўзлари пайдо бўладилар. Бошқа маҳал бор-йўқликларини сезмасмиз ҳам балки.\nМАҚСАД АНИҚ, ВАЗИФАЛАР КЎЛАМДОР “Бир замонлар урушда аскарлар ўлса ўлгандир. Ҳозирги урушда қурол кўтаргандан кўра қурол кўтармаган кўпроқ қирилади. Замонавий қуроллар окоп билан болалар боғчасининг, аэродром билан туғруқхонанинг фарқига бормайди”.\nСАМИМИЙ ВА ФАЙЗЛИ УЧРАШУВ Куз ҳавосини симирган дарахт япроқларининг тебранишига ҳамоҳанг юрт байроғи аста ҳилпирайди. Озода ва кўркам, салқин ва шинам майдонда эса аскар она ҳақида шеър ўқийди. Шу дамда ота-онасини, опа-укасини соғинган ҳарбий хизматчиларнинг кўнгли алланечук бўлиб, бир зум хаёлга эрк беради...\n«ЖОНИМГА ЖО БЎЛГАН ЎЗБЕКИСТОНИМ!» Башар аҳли учун озодлик, ҳурликдан ортиқ азиз неъмат, мустақил Ватан фуқароси бўлишдек олий саодат бўлмаса керак. Дунё тан олган эркин заминда, ўз юртингга ўзинг эгалик қилиб, кўкрак кериб юрганга нима етсин. Шундай экан, ҳурликда кечган ҳар он тенгсиз бахт, истиқлол байроғи қад ростлаган кун энг қутлуғ сана, энг улуғ байрамдир.\n«АСКАРДАН ГЕНЕРАЛГАЧА СУРАТИНИ ЧИЗГАНМАН!» Дилдан суҳбат, эркин мунозара, самимий учрашув. Шарқий ҳарбий округда жойлашган ҳарбий қисмларнинг бирида ўтказилган тадбирга бундай таърифларни қўлласак бўлар.\nАРМИЯ ҲАЁТИГА КИРА ОЛДИ Мудофаа вазирлиги ҳузуридаги Жамоатчилик кенгаши тузилганига 5 йил тўлмоқда. Мудофаа ва ҳарбий қурилиш соҳасида олиб борилаётган давлат сиёсатига дахлдор энг долзарб масалаларга оид жамоатчилик фикрини ўрганиш ҳамда тегишли йўналишларга доир таклиф ва тавсияларни ишлаб чиқишдек масъулиятли вазифалар юклатилган,...\nЮРТ ТАРАҚҚИЁТИ ЙЎЛИДА БИРЛАШАЙЛИК! Андижон вилояти, Жалақудуқ тумани 19-болалар мусиқа ва санъат мактабида давлат ва жамоат ташкилотлари вакиллари, ҳарбий хизматчилар ҳамда уларнинг оила аъзолари, ёшлар иштирокида мустақилликнинг 26 йиллигига бағишлаб “Юрт тараққиёти йўлида бирлашайлик!” шиори остида маънавий-маърифий тадбир бўлиб ўтди.


Саодат кўприги « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n23 March 2019 - 9:00\nМен олтмиш яшар қизман. Уч авлод устида кўприк бўлиб умрим ўтди. Муҳаббат нималигини, турмушга чиқиш нелигини билмай ўтдим.\nЎн ёшимда укамни кўтарар, унга қўшиқлар айтиб берар эдим. Ўттиз ёшимда шу укам уйланди. Энди унинг болаларини кўтара бошладим. Унинг болалари ҳам уйланди. Энди ҳориган кўксим устида уларнинг болалари ётар эди. Қолган умрим шулар билан ўтади шекилли…\nСиз олтмиш йил чанқоқ ҳолда қирғоқда яшаш нелигини билмайсиз. Буни англашингиз мумкин эмас. Чунки сиз буни тажриба қилиб кўрмагансиз. Сиз эркак кишисиз.\nЁшлигимда эркаклар кўча, мактаб учун яратилган. Аёллар эса ошхона учун яратилган дейишар эди.\nОтамнинг иқтисодий ҳолатлари ўртача эди. Фарзандларини универститетда ўқитишни орзу қилар эдилар. Онам вафот этганларидан сўнг бу орзунинг бадали мен бўлдим. Уйдан чиқа олмай қолдим. Пиширар эдим, ювар эдим, кафелларни артар эдим. Қисқаси ходимага бериладиган маошни сақлаб қолиб отамга ёрдам берар ва унинг орзуларини амалга ошишига кўмаклашар эдим. Ёш авлод универститетга кириши, таълим олиши ва “биз эркаклармиз” дейиши учун гўшт ва қонидан тўлайдиган тўлов бўлдим.\nМен бу фидокорликдан бахтиёр эдим. Мен кўксимда тарбия топган уч авлоднинг бокира онаси эдим.\nАммо ҳозир атрофимдаги олам ўзгариб қолган. Ўзимни бегона оламдаги бегона инсондек ҳис қилаяпман. Бунда сафсата, ғурур, севги, худосизлик ва бойлик лиқ тўла.\nОшхонадаги ҳукмронлигим ҳам тугаган. Уни янги ошпаз эгаллаган. Дераза олдига келиб ҳеч кимга сездирмасдан йиғлаб оламан. Битта нарсага эга бўлишни ҳоҳлар эдим. У қадр…\nАммо шунга ҳам эга бўла олмадим. Қанчалар бахтсизман…!\n“Азиз она! Замонадан, сиёсатдан ва муҳаббатдан хабардор қизларингиз аслида муҳаббатдан ҳеч нарсани тушунмас экан. Улар сизга хизматкор бўлишга ҳам лойиқ эмаслар. Муҳаббат бу сиз, эй она! Сиз шарафсиз, фидокорликсиз ва фазилатсиз. Сиз янги авлод учун тўлов бўлишга рози бўлдингиз. Улар сизнинг қўлингиздан олган илм, маданият ва ҳуррият сармоясига бадал бўлдингиз. Бу сафсаталар бариси сизнинг дастурхонингиздаги увоқлардир. Агар улардан азият кўрган бўлсангиз, улар сизга оқ бўлишган бўлса сиз уларни кечиринг. Бу пайғамбарлар одати ва зийнатидир. Сизга буюк нарса бунёд қилган аёл эканингизни ҳис қилишингизни ўзи кифоя қилади. Мен сизга таъзим қилиб қўлингизни ўпаман, эй покиза Марям!\n“Ошиқлар эътирофи” китобидан.


Халқ вакиллари Умумхитой Мажлиси Доимий қўмитаси раиси ўринбосари, Бош котиби билан учрашув\n18.05.2017 Чоп этиш учун\nХалқ вакиллари Умумхитой Мажлиси Доимий қўмитаси раиси ўринбосари ва Бош котиби Ван Чэн билан учрашув бўлиб ўтди.\n2017 йил 2 январь куни Ўзбекистон билан Хитой Халқ Республикаси алоқаларида муҳим сана, яъни дипломатик алоқалар ўрнатилганига 25 йил тўлди. Давлатимиз раҳбари Шавкат Мирзиёевнинг жорий йил Хитой Халқ Республикасига амалга оширган давлат ташрифи чуқур рамзий маънога эга бўлиб, бу Ўзбекистон ва Хитой муносабатларининг сифат жиҳатидан янги босқичга олиб чиқишга хизмат қилади.\nЎзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёвнинг Халқ вакиллари Умумхитой Мажлиси Доимий қўмитаси раиси билан учрашуви шундан далолат бердики, Хитой билан ўрнатилган алоқалар парламентлараро ҳамкорликни ривожлантириш орқали ҳам қўллаб-қувватланади.\nХалқ вакиллари Умумхитой Мажлиси Доимий қўмитаси раиси ўринбосари, Бош котиби Ван Чэн бошчилигидаги делегациянинг жорий йил 18 май куни Олий Мажлис Қонунчилик палатасига ташрифи учрашувлар чоғида эришилган келишувларнинг биринчи амалий натижаси бўлди.\nЮксак мартабали меҳмонни Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Спикери Н. Исмоилов қабул қилди. У иккала мамлакат ўртасида парламентлараро алоқалар, дипломатик муносабатлар ўрнатилган пайтдан бошланганлигини таъкидлади. Ўтган давр мобайнида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисига Хитойдан ўнлаб делегациялар ташриф буюрди. Ўзбекистон парламентининг кўплаб вакиллари ҳам жавоб ташрифи билан Хитойда бўлдилар. Мунтазам ўтказилаётган учрашувлар иккала мамлакатнинг олий давлат вакиллик органлари фаолияти билан танишиш, амалий алоқалар ўрнатиш имконини берди. Бугунги талабларни ҳисобга олган ҳолда қонун ижодкорлиги, ахборот-таҳлилий фаолият соҳасида тажриба алмашиш, Ўзбекистон ва Хитой экспертлари иштирокида халқаро тадбирлар ўтказиш парламентлараро ҳамкорликни янада ривожлантиришнинг долзарб масалалари ҳисобланади. Шу маънода Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Халқ вакиллари Умумхитой Мажлиси Доимий қўмитаси билан ҳамкорлик бўйича яқинда ташкил этилган Парламентлараро гуруҳнинг фаолияти муҳим аҳамият касб этади. Бу гуруҳнинг самарали ишлашини таъминлаш зарурлиги таъкидланди.\nХалқ вакиллари Умумхитой Мажлиси Доимий қўмитаси раиси ўринбосари ва Бош котиби Ван Чэн Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги самимий қабул ва Хитой делегациясининг учрашувини юқори даражада ташкил этилгани учун миннатдорлик билдириб, Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Хитойга давлат ташрифига юқори баҳо бериб, унинг муваффақиятли ўтганини таъкидлаб ўтди. Алоҳида қайд этилдики, парламентлараро алоқаларни ривожлантиришда Хитой ва Ўзбекистон ўртасида эришилган келишувларни ўз вақтида ҳуқуқий жиҳатдан таъминлаб бориш муҳим ўрин тутиши лозим. Ўзбекистондаги ислоҳотлар Ҳаркатлар стратегияси асосида олиб борилмоқда. Хитойда ҳам шу каби дастур амалга оширилмоқда. Диққатга сазовор жиҳати шундаки, Хитой ҳамда Ўзбекистон дастурида ҳам қонун устуворлиги муҳим йўналишлардан бири сифатида белгиланган. Шу нуқтаи назардан мамлакатларимиз парламентлари аъзолари ўртасида тажриба алмашиш долзарб аҳамият касб этади.\nУчрашув чоғида томонлар Ўзбекистон-Хитой парламентлараро алоқаларни янада ривожлантиришга тааллуқли бошқа масалаларни ҳам муҳокама қилдилар.\nКўришлар сони: 4670


Бош сахифа > Фаолият > Меҳнат муҳофазаси\nИшчи саломатлиги муҳим масала\n29.04.2022. 28 апрель – Бутунжаҳон меҳнатни муҳофаза қилиш куни муносабати билан ОКМК ходимлари касаба уюшмаси томонидан “Меҳнат муҳофазасининг ижобий маданиятини биргаликда шакллантирамиз” шиори ...\n“Бутунжаҳон меҳнатни муҳофаза қилиш куни” касаба уюшмалари нигоҳида\n29.04.2022. Жорий йилнинг 28 апрель куни Ўзбекистон касаба уюшмалари Федерациясининг Жиззах вилоят Кенгаши мажлислар залида “Бутунжаҳон меҳнатни муҳофаза қилишкуни” муносабати билан “Меҳнат ...\nМеҳнат муҳофазаси бўйича энг яхши мутахассислар аниқланди\n28.04.2022. Ўзбекистон касаба уюшмалари Федерациясининг Тошкент вилояти Кенгаши томонидан “Меҳнат муҳофазаси ва хавфсизлиги бўйича жамоатчилик назоратини ташкил этиш юзасидан республика ...\n25.04.2022. Ўзбекистон касаба уюшмалари Федерацияси томонидан 28 апрель – Бутунжаҳон меҳнатни муҳофаза қилиш куни олдидан Самарқанд вилоятида “Меҳнат муҳофазасининг ижобий маданиятини биргаликда ...\n01.04.2022. Ўзбекистон тарихидаги янги даврда, янги имкониятлар замонида яшаяпмиз ва ишлаяпмиз. Хусусан, касаба уюшмалари тизимида ҳам сўнги йилларда бўлаётган ижобий ўзгаришларга монанд тарзда ...\n30.03.2022. Ўзбекистон Давлат санъат ва маданият Институтининг Фарғона минтақавий филиалида 2021-2023 йиллар учун тузилган Жамоа шартномасининг 2021 йилда бажарилиши якунларига бағишланган йиғилиш ...


Aбитуриентларнинг оширилган контракт бўйича ўқишга кириш эҳтимоли пасайдими? - zarnews.uz\nЎзбекистон Республикаси таълим муассасаларига ўқишга қабул қилиш бўйича Давлат комиссиясининг 2019 йил 19 декабрдаги 11-сон баёни билан 2020/2021 ўқув йили қабулидан Республика олий таълим муассасаларининг бакалавриат таълим йўналишларига мос тест синови топшириладиган фанлар мажмуаси, тест топшириқлари сони ҳамда баҳолаш мезонлари тасдиқланган эди.\nУнга кўра, 2020/2021 ўқув йили қабулида абитуриентларга 5 та фан бўйича жами 105 та тест топшириғи берилади. Бунда тўплаш мумкин бўлган максимал балл – 280.5 баллни ташкил этади. Ўтган 2019/2020 ўқув йили қабулида тўплаш мумкин бўлган максимал балл 189 балл эди.\nХўш, нима бўлибди дейсизми? 2020/2021 ўқув йили қабулидан абитуриентларнинг тўплаган баллари ўртасидаги тафовут ўз ўзидан катта бўлади. Бу эса орттирилган контракт бўйича кириш эҳтимолини пасайтиради.\nAмалдаги тартибга кўра, оширилган контракт суммаси тўпланган баллар тасдиқланган тўлов-контракт бўйича қабул квотаси чегарасига 4 баллгача етмаган абитуриентлар учун қуйидагича миқдор белгиланган.\n1 баллгача етмаганлар учун – 1,5 баробар;\nДемак тўпланиши мумкин бўлган максимал балл 189 баллдан 280.5 баллга (коэффициенти 48.5 фоизга) ошди. Шунга мувофиқ орттирилган контрактда ўқиш тартиби бўйича етмай қолган баллар орасидаги фарқни ҳам ошириш керак деб ўйлайман.\nСамарқанд ветеринария медицинаси институти ўқитувчиси.\nТеглар: абитуриент тўлов-контракт\nАбитуриентларнинг ОТМга киришга тайёргарлик кўришлари учун «Онлайн-репетитор» телевизион дарслар намойиши бошланди


Spot: Картадан картага пул ўтказиш Ўзбекистонда солиқдан қочиш воситасига айланмоқда – Газета.uz\nSpot: Картадан картага пул ўтказиш Ўзбекистонда солиқдан қочиш воситасига айланмоқда\nSpot мониторингида айрим бозорларда тадбиркорлар қўлларида карта ва ишлаб турган терминал бўлишига қармасдан, тўловларни пул ўтказиш йўли билан тўлашни сўрашаётгани аниқланди. Нашрнинг фикрича, p2p-тўловлар Ўзбекистонда солиқдан қочиш воситасига айланмоқда. ДСҚ раҳбари Шерзод Кудбиев аввалроқ бунинг катта муаммо эканини айтиб, фуқароларни QR-кодли чек бермайдиган сотувчилардан маҳсулотлар сотиб олмасликка чақирган эди.\nLotinchada На русском языке 12 сентябрь 2021, 16:09 Иқтисодиёт\nЎзбекистонда сотувчилар тўловларни картадан картага ўтказиш (p2p-ўтказмалар) йўли билан амалга ошириш ҳолатлари сони ортиб бормоқда. Spot.uz ушбу мавзуда ўрганишлар олиб борди.\nЎтказилган мониторинг давомида айрим бозорларда, масалан, мебель ва техникалар сотиб олишда, ресторан ёки сервис марказларида, қарийб ҳар учинчи ҳолатда сотувчилар қўлларида карта ва ишлаб турган терминал бўлишига қарамасдан, пулни картага ўтказиб беришни сўрашмоқда.\nПулни терминалга тушириш ўрнига, картасига ўтказиб олиш орқали сотувчилар солиққа тортиладиган маблағлар ҳажмини камайтиришни хоҳлашмоқда, дея аниқлик киритди нашр. Ҳужжат бўйича бундай ҳолатда компания ҳеч қандай хизмат кўрсатмаган, ҳеч нарса сотмаган бўлиб чиқади — шунчаки, бир одам бошқа одамнинг картасига пул ўтказган бўлади. Тўлов хизматлари томонидан пул ўтказганлик учун олинадиган фоиз харид қийматининг камайишида ҳисобга олинади. «Газета.uz» мухбири ҳам айрим дўкон ва умумий овқатланиш муассасаларида шу каби ҳолатларга дуч келди.\nUZCARD статистикасига кўра, йил бошидан буён терминаллар орқали тўловлар сони ҳақиқатдан ҳам камайган. Тўловчилар сони 2 фоизга, тўловлар ҳажми 6 фоиз ва транзакциялар сони 13 фоизга камайган.\nАйни вақтда p2p-ўтказмалар сони кескин — 2,7 баробарга ошган. Фойдаланувчилар сони 30 фоизга, ўтказмалар ҳажми эса 2,5 баробарга ошган. Ўтказмаларнинг ўртача миқдори 253 минг сўмни ташкил этган, деб ёзмоқда Spot.\nДавлат солиқ қўмитаси раиси Шерзод Кудбиев Тошкентда бўлиб ўтган «Беш ташаббус ҳаракати» ёшлар форумида бундай ҳолатларга ҳам тўхталиб, p2p-ўтказмаларни «катта муаммо» деб атаган эди.\n«Дўконда бир жисмоний шахсдан бошқасига пул ўтказилса, бу савдо деб ҳисобланилмайди. Пул айланмага тушмайди, ўз навбатида сотувчи солиқ тўламайди», — деди у.\nУнинг сўзларига кўра, солиқлардан қочган сотувчи бошқа тадбиркорларга нисбатан рақобатда устунликка эга бўлади. Мақсади — ҚҚС ёки бошқа солиқларни тўламаслик.\n«Масалан, шартли тадбиркор Алишер қонунларни бузмайди, натижада унинг маҳсулоти бир оз қимматроқ бўлади, ягар мен солиқ тўламасам ва қонунни бузсам, менинг маҳсулотим арзонроқ бўлади ва мен кўпроқ сота оламан. Ҳалол ишлаётган тадбиркор эса касодга учрайди. Шунинг учун жамиятда қонун бузилишига қарши нафрат бўлиши керак. Агар сотувчи QR-кодли чек бермаса, унинг маҳсулотини сотиб олманг», — деди у.\n2021 йилнинг биринчи ярмида Ўзбекистон давлат бюджети даромадлари 74,9 триллион сўмни ёки ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 16,7 триллион сўм (+ 28,7%) кўпроқни ташкил этди. Шерзод Қудбиевнинг сўзларига кўра, солиқ тушумлари ҳажми солиқ юкининг ошиши ҳисобига эмас, балки ялпи ички маҳсулотнинг қарийб 50 фоизини ташкил этувчи «яширин иқтисодиёт»даги товар айланмасини легаллаштириш ҳисобига ошган.\n#картадан картага пул ўтказиш


"Ҳазораспда намунавий уйлар сифатсиз қурилаяпти"\n04 апрел 2020, Тошкент вақти: 14:54\nХоразм вилояти Ҳазорасп туманида яшовчи бир гуруҳ фуқаролар номидан Озодликка мурожаат қилган Ҳамдам Мадаминов Бўстон қишлоғида қурилаётган намунавий уйларнинг сифатсизлигидан шикоят қилди.\nМадаминовнинг айтишича, ўн нафар ҳазорасплик 2013 йилнинг 24 январида "Қишлоқ қурилиш инвест" компанияси билан Бўстон қишлоғида қурилаётган намунавий уйларни харид қилиш бўйича шартнома имзолаган.\nБироқ, Мадаминовга кўра, ўн кишининг барчаси намунавий уйларнинг ўз вақтида фойдаланишга топширилмаганидан норози:\nҲазораспликлар: Уйларнинг усти ялтироқ, ичи қалтироқ.\n- Отаев прораб эди бу ерда. Ҳазораспда Бўстонда жой қурилди. 2013 йил декабр ойида топшириладиган бўлди бу. Муддатни 2014 йил 25 майга ўзгартирдилар. Ўзлари ўзгартирди буни. Иш бўлмай қолди, шунинг учун узайтиришди буни. Прораб ҳаммамиз билан учрашиб “Бу ерда уста топиб бўлмайди. Ўзларингиз уста топинглар. Мен пулини бераман” деди. Устани ишлатиб юрган эдик, пулларни бермай кетди бу. Фақат ичкари томони қилинаяпти. 10 жойни бошқа прораб, 10 жойни бошқа прораб қурган. Прораб мана бу 10тасининг пулини йўқ қилиб юборган, - дейди Ҳамдам Мадаминов.\nҲамдам Мадаминов билан суҳбат\n"Қурилиш ишларида техник носозликлар кўп", дейишди ҳазораспликлар.\nСуҳбатдошга кўра, Бўстон қишлоғидаги намунавий уйлар қурилишига масъул бўлган "Саёт- замин" қурилиш ташкилоти прораби Анвар Отаев уйларнинг бўлажак эгалари шикоятларини эътиборсиз қолдирган.\n"Буюртмачи ва Пудратчи ташкилотлар намунавий уйлар бўйича кредит пулларини олишди, аммо мазкур пуллар қурилишга тўла сарфланмай қурилиш буткул тўхтаб қолди. Бизнинг тезроқ янги уйда тўй қиламан, деб қилган орзуларимиз пучга чиқмоқда. Ушбу ҳолатни текширишга келган Буюртмачи ташкилот ҳам, маҳаллий ҳуқуқ- тартибот идоралари раҳбарлари ҳам, биздан ҳол-аҳвол сўрамай, фақат Пудратчи билан шивир-шивир қилиб, натижали жавоб бермай, кетиб қолишмоқда", дейилади ўн нафар ҳазорасплик номидан Озодликка келган шикоят мактубида.\nБўстондаги намунавий уйларнинг қурилишида сифатсиз материалларидан фойдаланилаётгани айтилмоқда.\nҲазораспликлар Бўстон қишлоғидаги намунавий уйларнинг қурилиши ўлда-жўлда эканлигига исбот сифатида бир неча суратни ҳам жўнатишди.\nОзодлик вазиятга ойдинлик киритиш учун Анвар Отаевнинг мобил телефонига боғланди. Ўзини Анвар Отаевнинг рафиқаси деб таништирган аёл эри билан гаплашишга "рухсат" бермади.\nБироқ Бўстондаги намунавий уйлар қурилиши буюртмачиси бўлган "Қишлоқ қурилиш инвест" компаниясининг масъули, ўзини Абдирим оға деб таништирган шахс вазиятдан хабардорлигини айтди:\n- Мен ўзим ишга келганимга бир ойча бўлди. Намунавий уйларнинг эгалари қилаётган шикоятлардан хабардорман. Ўрганаяпмиз. Қурилишни сентябрь ойида якунлаймиз. Ҳозир шунга ҳаракат қилаяпмиз, - деди Озодликка Абдирим оға.\nАйни пайтда Озодликка бўлган бошқа бир мурожаатда Ҳазораспдаги намунавий уйлар қурилишида тумандаги тиббиёт бирлашмасига қарашли касалхона, қишлоқ врачлик пунктларининг шифокору ҳамширалари иштирок этишга мажбурланаётгани айтилади.\nБу ҳақда Озодликка хабар берган ҳамшираларнинг айтишича, улар қурувчилар чала ташлаб кетган уйларнинг дераза ва полларини ювмоқда, ғишт ташимоқда.


Арафатдан кейинги Яӄин Шарӄ\n20 январ 2021, Тошкент вақти: 09:02\nФарангис Саид Пайшанба куни Фаластин мухторияти раҳбари Ясир Арафат оламдан ўтди. Жума куни у Рамаллоҳда дафн этилди. Арафат вафотидан кейин Яӄин Шарӄдаги вазият ӄайси томонга ўзгаради? Минтаӄада тинчлик ўрнатиш жараёни ӄандай ривожланади? Бу саволлар бугунги кунда барчани ӄизиӄтирмоӄда. Биз ҳам ҳамкасбим Фарангис Саид билан мана шу саволларга жавоб топишга ҳаракат ӄиламиз.\nФарангис, кейинги йилларда Исроил-Фаластин ӄарама-ӄаршилиги шахслараро – Арафат ва Шарон ўртасидаги зиддиятга айланиб ӄолган эди, шундай эмасми?\nФС: Тўғри, муайян маънода шундай дейиш мумкин. Шу кунгача Исроил раҳбарияти “Арафат террорчи, биз у билан музокара олиб бормаймиз”, деб келган ва Яӄин Шарӄда тинчлик ўрнатиш режаси, “Йўл харитаси”, номланган режани бажаришдан ҳам бош тортган. Мутахассислар фикрича, бундан буён Ариэл Шарон ҳукумати бундай сабабларни рўкач ӄилиш имконига эга бўлмайди. Чунки асосий баҳонанинг, яъни Арафатнинг ўзи йўӄ.\nАйни ваӄтда Арафат ҳам ҳаёти давомида Исроилга нисбатан анча кескин позиция билдириб келган. Кўпчилик кузатувчилар фикрича, 2000 йилда АҚШнинг ўшандаги президенти Билл Клинтон ва Европа Иттифоӄи воситачилигида Исроилнинг ўшандаги раҳбари Ёҳуд Барак билан ўтказилган музокаралар чоғида Арафат муросага бориб, Фаластин давлатини барпо этишни истамай, ҳато ӄилган. Эслатиб ўтиш лозим, ўшанда Арафатга Фаластин давлатини Исроил 1967 йилда босиб олган ҳудудда, яъни Арафат таклиф этганидан кичикроӄ ҳуддуда барпо этиш таклиф этилган, Арафат эса бунга рози бўлмаган эди.\nСУ: Фарангис, Арафат билан Ирсоил раҳбарияти ўртасидаги зиддият ҳаӄида гапирдингиз. Албатта, Арафатнинг ниҳоятда мураккаб шахс эканлиги шубҳасиз. Уни террорчи, деб ҳисоблаганлар Арафатнинг Исроилга ӄарши террорчилик йўли билан курашаётган “Ҳамас” гуруҳини ӄўллаб-ӄувватлаганини мисол келтиришади. Хўш, Арафат ўлимидан кейин террорчилик ҳаракатларига чек ӄўйилармикан?\nФС: Арафатни террорчиликда айблаганлар ҳам, у ҳаӄда ижобий фикрга эга бўлганлар ҳам бундан буён Яӄин Шарӄда ӄон тўкилмайди, Исроил-Фаластин муносабатлари яхшиланади, деб умид ӄилмоӄда. Лекин, мутахассислар фикрича, реал воӄелик шундай-ки, бундай умидларга асос кўп эмас. Арафатни энг радикал сиёсатчи, деб бўлмайди. Фаластинда ундан радикалроӄ сиёсатчилар бўлган. Сиз айтиб ўтганингиз, “Ҳамас” ташкилоти доимо, Арафат рухсат бериш-бермаслигидан ӄатъий назар, ўз фаолиятини юритаверган. Бундан ташӄари, агар Арафат ўрнига “Ҳамас” етакчилари билан яхши алоӄага эга бўлмаган ёки улар ӄўллаб-ӄувватламаган шахс тайинланса, радикал ҳаракатлар янада кучайиши мумкин. Ҳозирда, маълумотларга кўра, “Ҳамас” ташкилоти етакчилари кучларни ӄайта шакллантириб, янги тактика ишлаб чиӄишга ҳаракат ӄилмоӄда. Улар ҳокимиятга янги одам келмагунича, ҳатто террорчилик актларини кучайтиради, деган тахминлар ҳам бор.\nКелинг, Россияда чиӄадиган "Коммерсант Дэйли” газетасининг Яӄин Шарӄ бўйича мухбири Сергей Строкорнинг бу хусусдаги фикрини эшитайлик:\n”Арафатнинг кетиши Исроил билан мулоӄотни бошлашга тайёр прагматик фаластинлик сиёсатчиларга имкон яратмоӄда. Айни ваӄтда, бошӄа – террорчилар лагери ҳам янги имконга эга бўлди. Бу “Арафат бизни ӄўллаб-ӄувватлаган бўлса-да, Исроилга ӄарши етарлича курашмаган”, деб ҳисоблайдиган одамлар. Улар ишни охиригача етказиш керак, деб ўйлайди. Хуллас, назаримда, оптимизмга ўрин йўӄ.”\nСУ: Фарангис, россиялик журналист фикрларини келтирар эканмиз, келинг, Россиянинг Яӄин Шарӄдаги ролига ҳам тўхталайлик. Маълумки, совуӄ уруш давомида Россия, тўғрироғи СССР Фаластинни ӄўллаб-ӄувватлаб келган. Собиӄ Совет Иттифоӄида Ясир Арафат доимо миллат мустаӄиллиги учун курашчи сифатида баҳоланган. Хўш, бундан буён Россия Яӄин Шарӄда ӄандай сиёсат олиб боради?\nФС: Россия раҳбариятининг бугунги кунга ӄадар Фаластинга нисбатан олиб борган сиёсатини оладиган бўлсак, ҳаӄиӄатан ҳам, Борис Ельцин ва ҳозирги президент Владимир Путин даврида ҳам Ясир Арафат Фаластиннинг асосий ва ягона расмий вакили сифатида ӄабул ӄилинган. Москва Арафатга таянишда, уни салоҳиятли сиёсатчи сифатида ӄабул ӄилишда давом этди ва Арафатдан ташӄари, бошӄа сиёсатчиларга етарли эътибор ӄаратмайди. Расмий Москва шу пайтгача Яӄин Шарӄдаги инӄироздан чиӄишнинг сиёсий йўлларини ӄидириш керак, деб, умумий гаплар билан чекланиб келган. Кўпгина кузатувчилар фикрича, Кремл Яӄин Шарӄдаги вазият аслида ӄандайлигини яхши билмай келган. Яъни Россиянинг Яӄин Шарӄ сиёсати номуносиб бўлган. Мутахассислар бундан буён Россиянинг Яӄин Шарӄ сиёсати кўпроӄ прагматизмга асосланиши ва стереотиплардан холи бўлиши керак, дейишмоӄда.\nСУ: Яӄин Шарӄ келажаги нафаӄат Исроил ва Фаластин раҳбариятлари, балки ҳозиргина айтганимиз Россия ҳамда АҚШ ва Европа Иттифоӄига боғлиӄ. Жума куни Вашингтонда АҚШ президенти Жорж Буш ва Британия Бош вазири Тони Блэр айнан Яӄин Шарӄ масаласини муҳокама ӄилишди...\nФС: Тўғри, Арафат саломатлиги ёмонлашганидан буён минтаӄа келажаги барчани ташвишлантирмоӄда. Сиз айтиб ўтганингизгиз, Буш-Блэр саммитида икки раҳбар Яӄин Шарӄда тинчлик ўрнатишга ӄаратилган музокаралар бошланиши кераклигини таъкидлади.\nАҚШ Президенти, жумладан, бундай деди:\n”Бизда Фаластин давлатини барпо этиш учун катта имкон пайдо бўлди. келаси тўрт йил давомида мен АҚШ сиёсий ӄудратидан айнан шу маӄсадга эришиш учун фойдаланмоӄчиман. Мен ҳаӄиӄий эркин давлат барпо этилишидан бутун дунё манфаатдор эканига ишонаман.”\nШанба куни, шунингдек, Рамаллоҳда Европа Иттифоӄининг Ташӄи сиёсат бўйича махсус вакили Хавьер Солана Фаластин Бош вазири Аҳмад Қурай билан учрашди. Қурай, жумладан:\n”Мен АҚШ маъмурияти, президент Буш ва Исроилга масалага жиддийроӄ ёндашиш ваӄти келганини айтмоӄчиман, - деб айтди ва агар барча тараф бир ёӄадан бош чиӄариб, ҳаракат ӄилса, минтаӄада яӄин келажакда тинчлик ўрнатилиши мумкинлигини таъкидлади.”


Тошкент метросини ривожлантириш Россия ширкатига топширилди\n03 декабр 2021, Тошкент вақти: 03:29\nТошкент метрополитенининг "Мустақиллик майдони" бекати.\nРоссиянинг “Трансмашхолдинг” ширкати “Тошкент метрополитени” давлат унитар корхонаси билан 2022-2032 йилларда Тошкент метросини ривожлантириш бўйича ҳамкорлик меморандумини имзолади.\nМеморандумда қайд этилишича, Россия ширкати асосан "Тошкент метрополитени" инфратузилмасини модернизация қилиш, ҳаракат таркибини янгилаш, рақамли бошқариш тизимини жорий этиш, хавфсизлик тизимларини такомиллаштириш билан шуғулланади.\nШунингдек, “Трансмашхолдинг” метро ҳудудида савдо ва реклама хизматларини кўрсатиш тизимини жорий этади.\nСўнгги пайтларда “Тошкент метрополитени” поездларида тез-тез носозликлар кузатилаётгани ҳақида Озодлик бир неча марта хабар берган. Жумладан, Тошкент метросида поездларнинг эшиклари ёпилмай қолгани, носозликлар аниқлангани ва электр таъминоти ўчиб қолгани ортидан йўловчилар тушириб қолдирилган.\nБу каби ноқулайликлар ортидан метрополитен масъуллари ҳар гал узр сўрашни канда қилмаяптилар.


АҚШ ва Исроил вакиллари Эрон таҳдидини муҳокама қилиш учун\n24 Avgust 15:12 Сиёсат\nАҚШ БАХРАЙН ИСРОИЛ КОТИБ САЁҲАТ ЭРОН ЭРОН ТАҲДИДИ\nАҚШ Давлат котиби Майкл Помпео шарқий минтақадаги бир қатор давлатларга ташриф буюрди. Дипломат билан самолёт аллақачон Исроилга қўнган.\nКейин у Бирлашган Араб Амирликлари (БАА), Баҳрайн ва Суданда кутилмоқда.\nБен Гурион аеропортига етиб борганлиги ҳақида Исроилнинг Al Hadath газетаси хабар бермоқда, Америка дипломатияси раҳбари билан самолёт душанба куни Бен Гурион халқаро аеропортига қўнди.\n«Помпео Исроил Бош вазири Беньмин Нетаняху билан БАА билан бўлажак келишувни муҳокама қилади. Музокараларнинг яна бир мавзуси Эроннинг минтақавий сиёсати таҳдиди бўлади», деди телеканалга дипломатик манбалар.\nЯқинда АҚШ бошчилигидаги Исроил ва БАА делегатсиялари инвестиция, туризм, тўғридан-тўғри авиарейслар, хавфсизлик, телекоммуникация, технология, энергетика, соғлиқни сақлаш, маданият, атроф-муҳит ва ўзаро элчихоналар бўйича икки томонлама битимларни имзолашлари мумкин. БАА Давлат ташқи ишлар вазири Анвар Муҳаммад Гаргаш таъкидлаганидек, унинг жадал ривожланаётган мамлакати Фаластин-Исроил можаросини ҳал қилиш йулидаги тўсиқларни энгиб ўтишга интилмоқда.\nАҚШ президенти Доналд Трамп 13-август куни Исроил ва БАА икки томонлама муносабатларни тўлиқ нормаллаштириш бўйича келишувга эришганини эълон қилди. Келишувларга кўра, Исроил Иордан дарёсининг Ғарбий соҳилидаги яҳудий аҳоли пунктларига ўз суверенитетини кенгайтиришни тўхтатади, бу эса Америка-Исроил можаросини ҳал қилиш бўйича Америка режасида назарда тутилган. Фаластин раҳбарияти Абу Дабининг ҳаракатига кескин муносабат билдирди ва буни «Араб тинчлиги ташаббусини хиёнат ва йуқ қилиш» деб атади.\nТожикистон ва Ўзбекистон президентлари Афғонистон билан чегарадаги вазиятни муҳокама қилдилар\nЎзбекистон Республикаси Президенти аппаратида кадрлар ўзгарди\nМирзиёев ва Путин Афғонистон бўйича музокаралар ўтказди


Ҳадис ва ҳадис китобларини турлари – oliymahad.uz\nХадис ёки хабарнинг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан бизгача етиб келиши ҳақида сўз юритар эканмиз, аввало, бу йўлда иштирок этувчиларнинг иккига тақсимланишларини айтиб ўтишимиз лозим.\nБиринчи қисм саҳоба розияллоҳу анҳумлардан иборат. Улар ваҳийнинг соясида яшаган зотлардир. Улар ҳар бир хабарни Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ўзларидан ёки у зотдан эшитган ўзларига ўхшаш саҳобалардан олганлар. Саҳобалар розияллоҳу анҳум барчалари адолатлидирлар. Шунинг учун, уларни текшириб ўтиришга ҳожат йўқ. Саҳоба эканлари аниқ бўлса, бўлди. Ҳеч иккиланмай, хабарлари қабул қилинаверади.\nИккинчи қисм саҳобалардан кейин келганлардан иборат. Буларнинг хабарини қабул қилишдан олдин, нақл қилиш тўғрилиги билан бирга, ровийнинг ҳоли, ишончлилиги, адолати, зобти, ривоятнинг узилмай етиб келиши каби нарсалар диққат билан ўрганилади.\nБиринчи йўл фуқаҳолар, усулийлар, калом уламолари, баъзи аҳли ҳадисларнинг йўли бўлиб, улар ҳадисларни мутавотир ва оҳодга тақсимлайдилар.\nИккинчи йўл ҳанафийларники бўлиб, улар ҳадисларни мутавотир, машҳур ва оҳодга тақсимлайдилар.\nЮқорида айтиб ўтилганидек, жумҳур уламолар ҳадисларни иккига – «мутавотир» ва «оҳод»га тақсимлайдилар.\nМуайян адад билан чегараланмаган йўллар билан бизга етиб келган хабар «мутавотир хабар» дейилади.\nБизга етиб келгунча бўлган йўллари муайян адад билан чегараланган хабар «оҳод хабар» дейилади.\nМутавотирнинг таърифи қуйидагича:\n«Мутавотир» сўзи араб тилида исми фоил бўлиб, «тавотур» сўзидан олинган ва «кетма-кет келиш» маъносини билдиради. «Ёмғир тавотур бўлди» деганда, ёмғирнинг кетма-кет ёққани тушунилади.\nМутавотир хабарнинг истилоҳдаги маъноси қуйидагича: «У – кўпчилик томонидан ривоят қилинган хабар бўлиб, одатда, мазкур ровийларнинг ёлғонга келишиб олишлари мумкин эмас».\nЯъни, мутавотир ҳадис ёки хабарнинг ривоят қилувчиларининг ҳар бир табақасида бир неча ровийлар бўлади. Одатда, ақл билан ҳукм қилинадиган бўлса, шунчалик кўп сондаги кишилар ўзаро келишиб, ёлғонни тўқиб олишлари мумкин бўлмайди.\nМисол учун, бир ҳадисни Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан ўттиз киши ривоят қилган. Худди шу ҳадисни мазкур ўттиз саҳобийдан шу қадар ёки ундан ҳам кўп ададдаги тобеъинлар, улардан эса худди шунча табаъа тобеъинлар ривоят қилганлар. Ана шу ҳадис «мутавотир ҳадис» дейилади.\nНабий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг таҳорат қилишлари, намоз ўқишлари, рўза тутиб, ҳаж қилишлари, Жумада хутба ўқишлари, азон, иқомат каби нарсалар жуда кўп марта, кўпчилик ҳузурида бўлгани учун ҳаддан ташқари кўп одам ривоят қилган. Мана шу масалаларга тегишли ҳадислар мутавотир ҳисобланади.\nЮқоридаги таърифнинг шарҳидан аён бўладики, хабардаги тавотур сифати тўрт шарт топилгандагина вужудга келади.\nУни жуда кўп сонли кишилар ривоят қилишлари шарт.\nАна шу кўпчиликнинг сони қанча бўлади, деган масалада уламолар бир неча фикрга ихтилоф қилишган. Шу фикрларнинг ичидан ихтиёр қилингани «хабар мутавотир бўлиши учун уни ривоят қилувчиларнинг сони ҳар бир табақада камида ўнта бўлиши керак» деганидир, яъни бир ҳадисни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан камида ўнта саҳобий эшитган бўлиши лозим. Саҳобийлардан ўша ҳадисни эшитган тобеъинларнинг сони ҳам камида ўнта бўлиши зарур. Ундан кейингилари ҳам камида ўнта бўлиши керак, яъни санаднинг ҳар бир табақасида ровийларнинг сони ўнтадан кам бўлмасагина ҳадис «мутавотир» дейилади.\nАна шу ровийларнинг кўпчилик, яъни ўнта ва ундан кўп бўлиши санаднинг барча табақаларида бўлиши лозим.\nОдатда, ана шу ҳадисни ривоят қилган одамлар ёлғонга келишиб олиши амримаҳол бўлиши ҳам шарт.\nУлар бераётган хабар ҳиссий идрок қилинадиган нарсани ифода қиладиган бўлиши керак. Масалан, «эшитдим», «кўрдим», «ушладим» дейишга оид ва шу каби нарсалар бўлиши лозим. Фақат ақлга ҳавола қилинадиган воқеъа-ҳодисалар, «Олам миллион йил олдин пайдо қилинган экан» ёки «Аллоҳ таоло оламни яратганда ундоқ бўлган экан» каби гаплар мутавотир хабар бўлиши мумкин эмас.\nМутавотир хабар зарурий илмни, яъни яқийн – шак-шубҳаси йўқ илмни ифода қилади. Бошқача қилиб айтганда, киши ана шу илмни билганда жазм ила тасдиқ қилиши заруратга айланади. Ундан бошқа иложи қолмайди.\nМисол учун, инсон бир ишни ўз кўзи билан кўрди, демак, у бу ҳақда илми яқийнни ҳосил қилди. Бошқача қилиб айтганда, ўзида зарурий илмни ҳосил қилди. Ўша нарсанинг бўлганига ишониши заруратга айланди. Ўзим кўрдим, аммо ишонмайман, дея олмайди. Бу киши ўша нарсани тасдиқлашда ҳеч иккиланмайди. Мутавотир хабар ҳам худди шундай бўлади. Шунинг учун мутавотир ҳадис ёки хабарнинг ҳаммаси тўхтовсиз қабул қилинади. Бу мутавотир хабар бўлса ҳам, ровийларини ўрганиб чиқайлик-чи, дейилмайди.\nТаърифи: «Оҳод» сўзи араб тилида «аҳад»нинг кўплик шакли бўлиб, «битта» деган маънони англатади. Бу сўз луғатда «озчилик кишилар» маъносини билдиради. «Хабарул воҳид» дегани «бир кишининг хабари» деганидир. «Оҳод хабар» деганда, хабарни бир шахс ривоят қилгани тушунилади.\nИстилоҳда эса ўзида мутавотир хабарнинг шартларини жамламаган хабар «оҳод хабар» деб аталади. Бошқача қилиб айтганда, мутавотир даражасига етмаган хабар оҳод хабардир.\nУ назарий илмни ифода қилади, яъни назар солиш ва далил ахтаришга қараб, тўхтаб турган илмдир. Бошқача қилиб айтганда, энг аввал хабарнинг даражасини аниқлаб олиш керак бўлади. Кейин ўша аниқланган даражага қараб амал қилинади.\nОҳод хабар икки қисмга бўлинади. Ҳар бир қисмнинг ўз хусусиятлари бўлиб, бу хусусиятлар иккинчи фаслда зикр қилинади.\nҲанафий уламолар ҳадисларни уч қисмга тақсимлайдилар. Улар: ҳадислар «мутавотир», «машҳур» ва «оҳод»га тақсимланади, дейдилар. Муҳтарам ҳанафий уламоларимиз мутавотир ва оҳод ҳадисларга тегишли барча таъриф ва тавсифларда жумҳурнинг гапларига қўшиладилар. Шу билан бирга, «машҳур» ҳадисни ўзларига хос таъриф ва тавсиф қиладилар.\nҲанафий уламоларнинг таърифларига кўра, Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан мутавотир даражасига етмайдиган ададдаги саҳобалар ривоят қилиб, улардан эса кўпчилик нақл қилиб, шуҳрат топган ҳадис «машҳур» дейилади.\n«Машҳур» ҳадиснинг «мутавотир»дан фарқи – Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилувчи саҳобаларнинг сони озлигида, холос. «Албатта, амаллар ниятга боғлиқдир», «Ислом беш нарсага бино қилингандир» каби ҳадислар «машҳур» ҳадислардир.\n Доктор Нуриддин Итр, Манҳажун-нақди фий улумил ҳадис, – Димашқ, “Дарул-фикр” нашриёти, 1979 й. – Б.404\n Доктор Қосим Али Саъд, «Қийматул иснад», – БАА, Шориқа жомеаси, Шариат куллияси. Б.253\n2341920cookie-checkҲадис ва ҳадис китобларини турлариno\nОлдингиИмом Термизийнинг Сунани Термизийдаги ҳадисларга қўйган шартлариКейингиҲуруфул маонийнинг Ғошия сурасида қўлланилиши


ГИПЕРГИДРОЗ: кўп терлаш иссиқданми ёки касалликдан? — manzur.uz\nГИПЕРГИДРОЗ: кўп терлаш иссиқданми ёки касалликдан?\nКишида табиий чораларни қўллаганда ҳам нохуш ҳидли тер ажралиши камаймаса инфекцион, эндокрин, асаб, буйрак, ёки юрак-қон томир хасталикларини даволовчи шифокор кўригидан ўтиш керак.\nmanzur.uz / 19.07.2019 276\nТерлаш воситасида организм ҳужайралардаги суюқликни бошқаради, ортиқча моддалар ва бошқа қолдиқларни ҳайдаб чиқаради. Агар бу жараён издан чиқса, организмда қандайдир бузилиш рўй берганлигини билдиради. Ҳаддан ташқари кўп терлаш тиббиётда гипергидроз деб айтилади.\nТунда кечадиган терлаш ва ҳолсизлик қалқонсимон без фаолияти издан чиққанлигини билдиради. Бу ҳолат гипотериоз (қалқонсимон без суст ишлаши) касаллиги белгисидир.\nАввал ташхис, кейин даво\nИссиқда, жисмоний меҳнат қилганда, стресс ёки ҳаяжонланиш туфайли одамни тер босиши меъёрий ҳолат. Аммо ҳаво иссиқ бўлмаса ҳам терлайвериш, қўлтиқ ости ва оёқ панжасининг ҳидланишига олиб келади. Бу одамни ноқулай аҳволга солиб қўяди. Кишида табиий чораларни қўллаганда ҳам нохуш ҳидли тер ажралиши камаймаса инфекцион, эндокрин, асаб, буйрак, ёки юрак-қон томир хасталикларини даволовчи шифокор кўригидан ўтиш керак.\n45 ёшдан катта аёллардаги кўп терлашга климакс сабабчи бўлади. Бунда эстроген даражаси камайиши натижасида тер босиши, тана қизиб кетиши кузатилади. Агар ёш билан боғлиқ ўзгаришларга семизлик, алкогол ва чекишга берилиш каби одатлар қўшилса 2-3 йилда ўтиши мумкин бўлган климакс нохушликлари узоқроқ чўзилиши мумкин.\nЭркакларда кўп терлаш организмда тестостерон камлиги билан боғлиқ. Бу гормон яхши кайфият, тўқималарнинг янгиланиши, жигарнинг тўғри ишлаши ва жинсий фаолликка жавоб беради.\nДиабети бор кишиларда кўп терлаш қондаги глюкоза миқдорининг тушиб кетишига сабаб бўлади. Кўпинча диабетда тер босганда тердан аммиак ҳиди келади. Бунда терлаш очлик ҳисси ва қалтироқ билан кечади. Бемор бироз ширинлик еса бу ҳолат ўтиб кетади.\nГипергидроздан халос бўлиш учун келиб чиқиш сабабини аниқлаш ва даволаш зарур. Соғлом одам кўп терлайверса, буни енгиллаштириш чоралари мавжуд. Ҳозир савдода алюминийли дезодорантлар мавжуд бўлиб, улардан фойдаланиш терлашни камайтиради. Аммо уларнинг баъзилари аллергияга сабаб бўлиши мумкин.\nДунё тиббиётида кучсиз электр токи воситасида ионофорез деб аталувчи муолажа ёрдамида кўп терлашга барҳам бериш амалиёти қўлланилади. Бу муолажа оёқ ва қўл кафти терлашига қарши самара беради.\nКўп терлашдан азият чексангиз, овқатланиш рационидан шоколад, қаҳва, аччиқ чой каби тер ажралишини кучайтирувчи маҳсулотлар ва энергетик ичимликларни чиқариб ташланг.\nИложи борича ҳар куни 2 марта: эрталаб ва кечқурун илиқ душ қабул қилинг.\nҲаракатларингизга халал бермайдиган кенгроқ пахтали кийимлар кийинг. Оёқ кийимининг табиий чармдан тайёрланганини сотиб олинг. Харид қилган поябзалингиз размерингизга мос бўлсин.\nТерлаш жараёнини камайтириш учун бир ош қошиқ қуритилган мойчечак гулларини 1 литр сувда дамлайсиз. Сўнг тоғорадаги 4-5 литр илиқ сувга қўшиб 5-6 дақиқа оёғингизни солиб ўтирасиз. Бу муолажа терлашга, инфекцияларга ва яллиғланишга қарши самарали ҳисобланади.\nТерапевт Ёрқиной ТОШПЎЛАТОВА ҳамкорлигида тайёрланди.\nKalit so`zlar: гипергидроз, кўп терлаш


"КАФОЛАТ суғурта компанияси" АЖ 2020 йил якунлари бўйича тўлов қобилияти ва ишончлилик рейтинги даражасини баҳолаш бўйича мустақил баҳоловчи ташкилот танловини ўтказиш бўйича танлов эълон қилади.\nЎзбекистон Республикасининг амалдаги қонунчилигига мувофиқ тегишли фаолиятни амалга ошириш учун лицензияга эга бўлган ва таклиф қилинган шартлар бўйича танловда иштирок этиш ниятида бўлган маҳаллий рейтинг агентликлари танлов савдосида иштирок этишлари мумкин.\nТанлов Ўзбекистон Республикаси, Тошкент шаҳри, 100000, Миробод тумани, А. Темур шох кўчаси, 13/13А-уй манзилида ўтказилади. Танлов ўтказиш вақти: 2021 йил 25 март куни соат 16-00.\nАлоқа учун шахс: Г. Нам, Стратегик режалаштириш департаменти Бош менежери, тел.:\n(998 71) 202-20-26.\nТанлов хужжатлари шартларини аниқлаштириш бўйича ёзма сўровлар info@kafolat.uz электрон манзилига юборилиши керак.\nТанлов иштирокчилари танлов эълонида кўрсатилган шаклда танлов хужжатлари қоидаларига ойдинлик киритиш учун Буюртмачига ўз сўровларини юбориш ҳуқуқига эга. Буюртмачи кўрсатилган сўровни олган кундан бошлаб икки иш куни ичида, агар белгиланган талаб у томонидан таклифлар юбориш муддатидан камида икки кун олдин қабул қилинган бўлса, белгиланган тартибда танлов ҳужжатлари қоидаларига аниқлик киритади.\nИштирокчининг таклифлари конвертда муҳрланиб, қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:\n- Юридик шахснинг давлат рўйхатидан ўтказилганлиги тўғрисидаги гувоҳноманинг нусхаси;\n- Хизматлар учун нарх ва тўлов шартлари ҳамда буюртма ва кафолатлар муддати бўйича таклифлар;\nКонверт қуйидагича белгиланади:\n- танлов таклифини қабул қилиш манзилини кўрсатилган;\n- танловчи иштирокчисининг номи;\n- танлов савдолари предметининг номи ва лотнинг рақами кўрсатилган;\n- танлов таклифини тақдим этиш санаси.\nTанлов таклифини ўзгартириш ёки бекор қилиш тўғрисидаги билдиришнома танлов иштирокчисининг имзоси ва муҳри билан муҳрланган конвертларда танлов ташкилотчисига юборилади.\nTанлов таклифининг бекор қилинганлиги тўғрисидаги хабарнома конвертида қуйидагича кўрсатилади:\n- танлов савдолари предметининг номи;\n- "танлов таклифини бекор қилиш тўғрисида хабарнома" ёзуви, лот рақами;\n- танлов таклифини бекор қилиш тўғрисида хабарнома тақдим этилган сана.\nТанлов таклифлари солинган конверт ва раҳбар томонидан имзоланган расмий хати билан иш кунлари соат 10-00 дан 17-00 гача масъул бўлган шахс томонидан ушбу эълон қилинган кундан бошлаб 10 кун ичида қуйидаги манзилда қабул қилинади: Ўзбекистон Республикаси, Тошкент шаҳри, 100000, Миробод тумани, A. Темур шох кўчаси, 13/13A. Танловни эълон қилиш 2021 йил 15 мартда, таклифларни юбориш муддати 2021 йил 25 март соат 12-00 га қадар.\nТанлов иштирокчиларининг таклифларини очиш юқоридаги манзилда танлов тартибига риоя этишга масъул бўлган шахс томонидан амалга оширилади.\nТанловда иштирок этадиган ташкилотлар қуйидаги мезонларга жавоб бериши керак:\n- шартномани бажариш учун зарур бўлган техник, молиявий, моддий, кадрлар ва бошқа ресурсларнинг мавжудлиги;\n- шартнома тузиш хуқуқи;\n- солиқдан қарзи ва бошқа мажбурий тўловларнинг йўқлиги;\n- уларга қарши жорий қилинган банкротлик процедураларининг йўқлиги;\n- виждонсиз ижрочиларнинг Ягона реестрида улар ҳақида ёзувларининг йўқлиги.\nАсосий эълон махсус ахборот порталига жойлаштирилган (https://exarid.uzex.uz/)\nO`qilganlik soni: 1070\nPDF ko`rinishda ko`chirib olish (~91.61 KB)


«Facebook» асосчиси инсониятдан қўрқиши туфайли барчага пул тўланиши тарафдори\n16:38 / 08.06.2017\nҒарбнинг етакчи нашрлари — Forbes, The Huffington Post, Bloomberg ва бошқалар шу кунларда базавий даромад, дея аталаётган тушунча ғоясини фаол муҳокама қилишмоқда. Базавий даромад деганда давлат томонидан ҳар бир фуқарога тўланиши кафолатланган сумма тушунилади. Ушбу ибора ва ғоянинг кескин оммалашувига сабаб мультимиллиардер ва Facebook асосчиси Марк Цукерберг ўзининг Ҳарвард университетидаги чиқишида бу ғояни қўллаб-қувватлагани бўлди.\nБаёнот Цукербергнинг президентлик амбицияси ҳақидаги миш-мишлар кучаяётгани фонида рўй бергани ва йил бошидан буён шартсиз базавий даромад — ШБДни татбиқ этиш бўйича тажриба икки давлат (Канада ва Финландия)да жорий этилгани ҳисобга олинса, Силикон водийсида жуда машҳур бўлган бу ғоя келгусидаги жамият тузилишининг ўзига хос дастурамали эмасмикан, деган саволни ОАВ муҳокама этмоқда.\n...Нима дейиш мумкин? Ўз-ўзидан шартсиз базавий даромад ғояси жуда кўҳна ҳисобланади. Илк бор у бир неча йил муқаддам нашр этилган (1939 йилда ноширлар романни ишонарсиз деб, чоп этишмайди) Ҳайлайннинг «Биз, тирикларга» фантастик романида кўзга ташланган. Натижада, Ҳайлайн ўзининг чоп этилмаган илк романини турли ғояларга бўлиб, кейинги ижодида фойдаланиб келган.\nБу ғоя баён қилинган илк қисса эса 60-йиллар ўрталарида чоп этилган ва бошқа муаллифга тегишли бўлган, афтидан, бу ғоя азалдан бир кишидан иккинчисига кўчиб юрадиган дайди ғоя бўлган.\nТабиийки, ШБДни жорий этиш бўйича яқинда Швейцарияда муваффақиятсиз якунланган референдум ташкилотчилари ҳам, Финландия ва Канададаги базавий даромадлар билан боғлиқ ҳозирги ижтимоий тажриба ташкилотчилари ҳам, ўз-ўзидан Цукерберг ҳам бу ғоянинг ихтирочилари ҳисобланмайди.\nЁдингизда бўлса, Швейцария референдумида бу ғояга қарши шунчаки қарши овоз берилмади, қарши овоз берганлар улуши жуда катта бўлди. Нега? Чунки ШБД ғояси — жамиятни бошқараётганлардан воз кечиш, демакки, ўзининг барча бурч ва мажбуриятларидан воз кечиш ғояси демакдир.\nМоҳиятан, шартсиз базавий даромад жамият ишсизликка қарши ортиқ курашмаслигини, янги иш ўринлари яратишга уринмаслигини, шунчаки инсонларни ҳаётдан итқитиб ташлаб, уларнинг очидан ўлиб қолмаслиги учун пул ажратилиб турилишини билдиради. Яшаши эмас, айнан очидан ўлиб қолмаслиги учун, чунки ҳар бир инсон учун ҳаётнинг мазмуни, аввало, қизғин фаолиятда, боз устига, жамият ҳам ҳар бир инсоннинг имкониятларини сўраб олиши ва жавоб бериши керак. Айнан керак, чунки жамиятда моҳиятан инсонлардан бўлак ресурснинг ўзи йўқ. Боз устига, бу ресурслар ўта камёб. Инсонлардан бошқа нарсани яратиш ёки харид қилиш мумкин.\nХуллас, ана шундай шароитларда шартсиз базавий даромаднинг жорий этилиши, уни қандай деб аташмасин, қандай кўринишда тортиқ этишмасин (чунки масалан, «манфий даромад солиғи», деб ҳам аташмоқда) — ҳар доим битта нарсани билдиради: умуман олганда жамият ўзининг айрим кучлари ва имкониятларидан маҳрум бўлади, ўз ресурсларининг бир қисмидан фойдаланмай қўяди. Шу сабабли бу ғояни илгари сураётганлар, умуман олганда, жамиятнинг кучсизланишига эришишни исташмоқда.\nҲайлайннинг юқорида тилга олинган 1939 йилги романида инсонларга жамият томонидан шу базавий даромад берилиши уларга шунчаки ўз қизиқишлари доирасида фаол ҳаракат қилиш учун халақит бермасди. Бироқ, олтмишинчи йиллар қиссасида ўз фуқароларига «манфий даромад солиғи» тақдим этган жамият юмшоқроқ қилиб айтиладиган бўлса, унчалик фаровон эмасдек тасвирланган. Бош қаҳрамон ҳам ўзининг ўрнини ўта зиёнли деб ҳисоблаган ва ҳикоя давомида доимий иш ўрнига эга бўлиш учун қўлидан келган барча уринишни қилган ва жамиятнинг бошқа аъзоларига ўхшаб, меъёрдаги даромад солиғи тўлашга интилган.\nМарк Цукербергдан ўта муваффақиятли инсонларнинг ШБДга қизиқиб қолганлиги ортида нима турган бўлиши мумкин?\nРИА Новости эксперти Анатолий Вассерманнинг фикрича, Цукербергнинг яқиндаги чиқишлари кучлари талаб этилмаган кўплаб инсонлардан келадиган хавфни англамаган бўлса ҳам, уни сезиб турганлигини кўрсатади. Инсон табиатан ўта фаол, шу сабабли агар унга фойдали ҳаракат қилиш имкони берилмаса, у зиёнга ишлай бошлайди. Баъзан ўзи учун, баъзан атрофидагилар учун.\nЭҳтимол, Цукерберг жаҳондаги оммавий ишсизлик даражаси портловчи вазиятни яратганини аллақачон тушуниб етгандир, лекин бу портлашдан қандай қилиб қутилиш мумкинлигини ҳозирча тушунмаган кўринади.\nҚайд этиш лозимки, дунёнинг ривожланган давлатларидаги энг бой одамлар бутун дунё бўйлаб турли бошпана, таъқибдан сақланадиган жойлар харид қилишга қизиқишаётгани ҳақида ОАВда хабарлар чиқиб турибди.\nБу бошпаналар бир неча йил муқобил тарзда умр кечириш мумкин бўлган бункерлардан иборатдир. Яъни, инсонлар воқеаларнинг ҳалокатли тус олишини сезишмоқда, бўлажак портлашнинг олдини олишни ёки умуман, уни бартараф этиш мумкин-мумкинмаслигини билишмаяпти.\nДарвоқе, бу ҳолатда бункерлар мутлақо бемаъни ечимдир, чунки эртами-кечми, унинг ичидаги келгусидаги ҳаёт учун зарур бўлган нарсалар тугайди.\nБункер — ақлли мулоҳаза билан йўғрилмаган қўрқув инъикоси ҳисобланади. Цукербергнинг таклифини ҳам мана шу рукнга қўшиб қўйиш керак. Яъни уникида ҳам миллиардлари ва бахтли ҳаёти учун қўрқув туфайли юзага келган, соғлом фикрдан мосуво.