Шаҳвоний (эротик) туш кўриш табиий ҳолатми? - 12 Августа 2020 - www.SheJoT.CoM\nleightk2, loisbd11, cynthiank2, nicholaskl69, lalaf, dixieeh60, dwayneft60, karenrp2, morrisce3, mariegr18\nГлавная » 2020 » Август » 12 » Шаҳвоний (эротик) туш кўриш табиий ҳолатми?\nОлиб борилган тадқиқотларга кўра, эркакларнинг 93%и, аёлларининг эса 86%и ҳаёти давомида бир марта бўлса ҳам шаҳвоний (эротик) уйқу кўрар экан. Кимлардир жуда кўп ва тез тез кўрса кимлардир ҳафтада, ойда ҳаттоки йилда бир марта кўриши мумкин экан. Бунинг сабаби нимада ҳеч ўзингиз ўйлаб кўрганмисиз? Ухлаш ҳолатига қай даражада боғлиқ?\nБу мавзу юзасидан жуда кўп турли туман текширувлар, сўровнома анкеталар ўтқазилган бўлиб натижалари ҳақиқатдан ҳам жуда қизиқ. Охирги Гонг Конгдаги университетда ўтқазилган университет талабалари орасидаги натижалар қуйидагича, 670 талаба иштирок этган, буларнинг 66% аёл (фемале) 34% эркак (мале) бўлган. Улардан қандай оралиқлар билан жинсий компонентли тушлар кўришлари ва бу пайтдаги ухлаш ҳолатлари ҳақида сўралган.\nСўровнома натижаси эса жуда ҳам қизиқ. Қатнашганларнинг 72% асосан ёнбош ётишликларини, 23%и юқорига қараб ётишларини,5%и эса ерга қараб ётишликларини белгилаганлар. Янада қизиқ бир ҳолат эса ерга қараб ётганларнинг бошқаларга нисбатан кўпроқ жинсий таркибли тушларни кўришларида эди.\nОлимларга кўра бунинг бир неча сабаби мавжудлигини келтириб ўтишди. Сабабларидан бири уйқу пайтида кўкрак қафасида ҳосил бўладиган юқори босим, нафас олиш ва чиқаришни қийинлашуви ҳиссидан, мияга жинсий майлни қитиқловчи сигналлар юзага келиши мумкинлиги кўрсатилмоқда.\nБошқа бир текширувда эса чап ёнбош билан ётганларнинг тез-тез қўрқинчли тушлар кўришлиги ва эрталабни кайфиятсиз бошлашлари тасдиқланган, шу ўринда халқимизнинг эрталабдан кайфияти йўқларга чап ёнинг билан турдингми дейиши бежиз эмаслиги ҳам тасдиқланган бўлди. Аксинча ўнг ёнбош ётадиганларда эса босинқирашлар бўлмаслиги ва эрталабга тетик ва яхши кайфиятда кунни бошлашлари ҳам келтириб ўтилган.\nУндан ташқари, яшаш муҳитимиз, бўйдоқлик ҳолати, вақтинча бўйдоқлик ҳолати (уйланган, лекин оиладан маълум муддатга узоқда), сафарда бўлиш, ишда чарчаш, совуқ қотиш, юмшоқ жойда ётишлар ҳам бу тур тушларни кўп кўришликка сабаб бўлиши мумкин экан.\nСАВОЛ: Эрталаб уйқудан турганимда жинсий аъзойим қўзғалган холда бўлади. Лекин ич кийимимга озгина суюқлик чиққан бўлади. Уйланганман. Бу нормал ҳолатми?\nЖАВОБ: Эрталаб уйғонганда олат қўзғалган холда бўлиши лозим нарса. Яъни бу эркакнинг соғломлиги кўрсаткичи. Шаҳвоний туш кўргандирсиз ва шу сабабли ич кийимига суюқлик келиб қолаётгандир. Агар шаҳвоний туш кўрмаган бўлсангиз ҳам ич кийими ҳўлланиб қолаётган бўлса ёки тушни эслай олмаслигингиз мумкин. Яна бегона аёл билан алоқа қилиб «бонус» орттириб олган бўлишингиз ҳам мумкин.\nҲолатингиз айтишингиз бўйича бўлса, маълумот етарли бўлмасада, норма бўлишидан кўра нормал эмаслиги катта эҳтимол. Чунки уйлангансиз. Простатит касаллиги борлиги катта эҳтимол. Шу сабабли андролог мутахассис кўригига боринг.\nСАВОЛ: Ёшим 22да. Деярли хар куни уйқудан уйғонганимда эрекция кузатаман. Рангсиз ва ҳидсиз суюқлик ажралган бўлади. Гоҳида эса фақат суюқлик ўзини кўраман. Ўнг моягимда гоҳида тортишганга ўхшаган санчиброқ оғриқ бериб туради. Бу оғриқ баъзида киндик соҳасига узатилади. Пайпаслаб кўрганда чап моякдан кўра каттароқ ва сиртида бироз ғадир-будурлик билинади. Онанизм билан 16-17 ёшимдан шуғулланаман. Ҳозир бир ойда 1-2 мартагача камайтирдим. Спермага қараганимда охирги томчиси сарғиш жигарранг тусда бўлади.\nҲар куни эрталаб душ қилишга тўғри келмоқда. Мендаги оғриқ доимий эмас. Асосан онанизмдан сўнг. Булар қандайдир касаллик белгисими? Нима маслаҳат берасиз?\nЖАВОБ: Сиздаги ҳолат димланишли простатит ёки простатоз белгиларига ўхшайди. Балоғат даври ва оила қурмаганларда шаҳват кучлилиги сабабли доим қон димланиши ҳисобига ва кучли шаҳват қўзғалиши натижасида мояк ва мояк ортиғида симиллаб турадиган бироз оғриқ бўлиб туради. Бу оғриқ баъзан киндик томонга узатилади. Сиздаги белгилар айнан мояк ва унинг ортиғи димланганлиги ёки димланишли яллиғланиши белгиси бўлиши мумкин.\nОнанизм туфайли оғриқ бўлиши аксари ҳолларда сийдик ва таносил аъзоларида яллиғланиш борлиги белгиси. Балки уруғ пуфаги яллиғлангандир. Спермани рангини адашиб жигарранг деб ўйлагандирсиз. Ҳақиқатда ҳам жигаррангга ўхшаш бўлса, бу аксари ҳолда спермада йиринг борлиги белгиси.\nЭрталаб эрекция билан уйғониш бу соғлик белгиси. Ич кийимга суюқлик келиб қолиши шаҳвоний қўзғалиш ва балки шаҳвоний туш кўриш сабаблидир. Шаҳвоний туш ёки шаҳват қўзғалиши сабабли лубрикант мой сийдик йўлига чиқади ва секин оқиб чиқиб ич кийимида доғ ҳосил қилади. Бу ҳолат табиий. Агар бу суюқлик бир-икки томчидан ортиб кетса ва суюлиб кетса, шамоллаш белгиси ҳисобланади.\nТавсиямиз, онанизмни ташлаш керак. Спорт билан шуғулланиш ва жисмоний меҳнат қилиш лозим. Қолгани шунда ўз-ўзидан яхши бўлиб кетади.\nСАВОЛ: Уйланмаганман, 24 ёшдаман. Кечаси уйқуда бўшаниб кетишим мени кўп безовта қилади. Бу ҳолат 2 йилдан бери баъзан табиий, баъзан бир шаҳвоний туш кўриб, баъзан шунчаки ўз-ўзидан рўй беради. Уйқуда уруғ келиши ҳар ҳафта ёки 10-15 кунда бир бўлади. Бу ҳолат менга ёқмайди. Бунинг сабаб нима? Бу ҳолатни тўхтатса бўладими? Қандай докторга боришим керак?\nЖАВОБ: Сиздаги ҳолатни эҳтилом, яъни тиббиётда поллюция деб аталади. Уйланмаган йигитларда эҳтилом бўлиши нормал ҳолат ҳисобланади. Бир-бир эҳтилом бўлиши орқали тизим янгиланиб олади. Бу нормал ҳолат ва организм ўзини-ўзи назорат қилади. Бу фойдали, лекин бу дегани онанизм қилиб туриш дегани эмас асло! Эҳтилом бўлганда одамнинг кўнглига ёқмаслиги табиий ҳолат. Оила қуриб оилавий ҳаёт бошланганида бу ўз-ўзидан қолиб кетади.\nАслида сизда балки, эҳтилом аввалроқ ҳам бўлгандир. Агар сизда эҳтилом энди бошланган бўлса, безовталик эҳтилом бўлаётганлигингиздан эмас, айнан эҳтиломни кеч бошланганидан бўлиши керак. Агар эҳтилом кеч бошланган бўлса, бу жинсий ривожланишда орқада қолиш белгиси бўлади.\nТавсиямиз, айнан эҳтилом юзасидан безовталикка ҳожат йўқ. Бу ҳолатни тўхтатишга эҳтиёж йўқ ва аслида тўхтатиб бўлмайди. Нормал ҳолат бўлганлиги учун ҳеч қандай докторга боришга ҳам ҳожат йўқ.\nЛекин сизда эҳтилом кеч бошланганлиги бор бўлса, унда албатта андролог докторга бориб текширилинг ва тегишли маслаҳат олинг.\nКатегория: Jinsiy hayot / Жинсий хаёт | Просмотров: 79 | Добавил: iphone | Теги: #новости, #xabarlar, #Yangilik, #uznews, #habarlar, #newsuz, #news, #ahborot, #Yangiliklar | Рейтинг: 0.0/0


Испанияда «Барселона»нинг собиқ президенти ҳибсга олинди\n14:55 / 23.05.2017\nИспания ҳуқуқ-тартибот органлари «Барселона»нинг собиқ президенти Сандро Роселни ҳибсга олди. Бу ҳақда El Mundo хабар тарқатди.\nРейтер хабарига кўра, Каталонияда миллий гвардия ва полиция иштирокида ўнлаб уйлар ва офисларда ўтказилган рейд вақтида Роселдан ташқари яна бир неча киши қўлга олинган.\nРосел Бразилия терма жамоасининг имиж ҳуқуқларидан комиссион пул ишлаган жиноий тармоққа аъзолик ва шу тармоқда «пул ювиш»да гумон қилинмоқда. Росел ва унинг шериклари солиқ борасида «жаннат» ҳисобланган мамлакатлардаги офшор компаниялари орқали 35 миллион евро «пул ювган» бўлиши мумкин.\nХабар қилинишича, Росел «Барселона»ни бошқаришдан аввал Бразилия футбол конфедерацияси (CBF) билан ҳамкорлик қилган. Росел бу иши учун ўзининг Ailanto Marketing компаниясидан фойдаланган ва Бразилия терма жамоасининг ўртоқлик учрашувларидан фойда кўрган. Кейин эса у пулларини турли фондларда яширган.\n«Пул ювиш» ишида CBF’нинг собиқ президенти Рикардо Тейшейра ҳам иштирок этгани гумон қилинмоқда.\nАввлроқ, Росел билан ФБР шуғулланаётгани ва унга нисбатан суриштирув ишларини бошлагани хабар қилинган эди.\nРосел 2010 йилдан 2014 йилгача «Барселона» президенти сифатида ишлаганди. У 2013 йили Неймарнинг «Сантос»дан «Барселона»га ўтишидаги молиявий фирибгарликка ҳам аралашган. 2016 йилнинг ноябрида Испания суди Неймарнинг трансфери бўйича ишни ёпганди. Май ойида Неймарга қарши иш яна очилди, унга Неймар, оила аъзолари, «Барселона»нинг ҳозирги президенти Хосеп Бартомеу билан биргаликда Сандро Росел ҳам жалб этилган. Прокуратура Росел учун 5 йиллик қамоқ жазоси сўраган.\nБарселона Сандро Росел


Миср - BBC News O'zbek\nМиср парламенти президент Абдул Фаттоҳ ал-Сисининг 2030 йилга қадар ҳокимиятда қолишига имкон берувчи конституциявий ўзгаришларни маъқуллаган. Индонезияда эса энг йирик мусулмон аҳолисининг эркин сайловларда овоз бериш жараёнлари бошланган.\nИслом оламининг энг таъсирли шахслардан бири мусулмонларни насронийларни ўз «бағрига босиш»га чақирди\nСуннийлик мазҳабининг энг таъсирли уламоларидан бири, Миср Бош муфтийси, нуфузли Ал-Азҳар мажмуаси раҳбари шайх Аҳмад ал-Таййиб Яқин Шарқ мусулмонларини маҳаллий насронийларни «бағрига босиб,» улар билан дўст тутинишга чақирди.\nДин ва дунё: ‘Қоҳирадан кўра Лондонда ҳижобда юриш осонроқ’\nСарлавҳага чиқарилган жумла 47 яшар Далия Ананга тегишли. Аёл исломий рўмол ёки ҳижоб аталмиш кийим билан ўз она шаҳри Қоҳирада бошидан кечирганларини Лондондаги вазиятга муқояса қилиб кўрди.\n"Ўзбекистон АҚШ ва Буюк Британиядан ҳам хавфсизроқ мамлакат"\nGallup’нинг янги халқаро сўровномаси натижаларига кўра, Миср Африкадаги энг хавфсиз давлат, деб топилди. У, ҳаттоки, АҚШ ва Буюк Британиядан кўра ҳам хавфсизроқ экан. Ўзбекистон эса хавфсизлик бўйича илғор давлатларни ортда қолдирган...\n‘Жингалаксочим туфайли Мисрни тарк этишга мажбур бўлдим’\nМисрлик ёш аёл Иймон Эл-Диб 2016 йилда ватанидан чиқиб кетишга қарор қилади. Тарк этишнинг сабаби хорижда таълим олиш ёки ишлаш эмас эди. Иймон соч турмаги туфайли юртидан чиқиб кетишга мажбур бўлади.\nМиср клипда банан еган қўшиқчини қамади\nМисрда суд ўз мусиқий клипида ички кийимда чиқиб бананни еган қўшиқчи аёлни икки йиллик қамоқ жазога ҳукм қилди.\nМиср ёшларининг янги модаси\nАнъанавий деб кўрилган Миср жамиятида татуировка ва пирсингли хипстер ёшлар кўпаймоқда. Бунга ким қандай муносабатда?\nДунёдаги энг вазни оғир аёл деб кўрилган Эман Аҳмед Абд эл-Ати Абу Дабидаги шифохонада вафот этган\nДунёдаги энг вазни оғир аёл деб кўрилган мисрлик Эман Аҳмед Абд эл-Ати Абу Дабидаги шифохонада ҳаётдан кўз юмган.\nСаудия қатарлик ҳожиларга чегарасини очади\nМатбуот хабарларига кўра, Саудия Арабистони йиллик Ҳаж зиёратини адо этишлари учун Қатардан бораётган зиёратчиларга ўз чегараларини очишга қарор қилган.\nУйғурлар энди Мисрдан ҳам депортация этилишлари мумкин\nЎтган икки ҳафта давомида амалга оширилган устма-уст ҳибслар Мисрдан бошпана топган айрим хитойлик уйғурларни қўрқитган. Хабарларга кўра, улар Мисрни тарк этиш ёки яширинишга мажбур бўлишган.\nАжрашишга қарши "ТВ-шарманда" самара берадими?\nАжрашиш каби мураккаб ижтимоий муаммони ечишда "омма ўнгида сазойи этиш", дея талқин қилиш мумкин бўлган чора не қадар ўринли?


Мухлис Диёрбек Ўрозбоевнинг Рио Олимпиадасидаги муваффақиятига бағишлаб шеър битди\n16:37 / 08.08.2016\nАйни паллада қизғин тусга кирган Рио-2016 Олимпиадасида Ўзбекистон терма жамоаси ҳисобига дастлабки медални хоразмлик дзюдочи Диёрбек Ўрозбоев ҳадя этди. Мазкур муваффақиятдан руҳланган ўзбекистонликлар таҳририятга қўнғироқ қилишиб, ўз қувончларини изҳор этишмоқда. Улардан бири бўлмиш хоразмлик Бунёдбек Эгамберганов Диёрбек Ўрозбоевга бағишлаб табрик шеъри ёзган.\nЗафар қучдинг шукр, балли Диёрбек,\nИшончин оқладинг мағрур халқингнинг.\nДуоси, олқиши, табриги сенга.\nҲеч кимдан кам бўлма, жасур ўғлоним.\nЎзбекнинг ғурури ори ҳам сенда,\nЖисмингда боболар шижоати бор!\nВатан дея тушсанг ҳар гал майдонга,\nҒалабанг тайиндир, шаънинг шарафкор.\nСендаги матонат, сендаги ғайрат,\nКелгуси ғалабанг нишонасидек.\nРақибинг шведми ёки грузин,\nГўё улар асли сенга тенгмасдек.\nОлға борвергин марралар сари,\nДунёга кўрсатгин ўзбекнинг кучин.\nОртингда мардона халқинг қўллайди,\nЭзгу орзу учун, ғалаба учун!\nТаҳририят томонидан спортчининг отаси Бахтиёр Авазовга қўнғироқ қилинди.\nМ: "Ассалому алайкум Бахтиёр ака. Аввало, фарзандингизнинг улкан муваффақияти билан «Kun.uz» сайти жамоаси номидан чин қалбимиздан табриклаймиз. Айтингчи, айни дамда қандай туйғуларни бошдан кечирмоқдасиз?\nБ.А: "Очиғи буни сўз билан тарифлашнинг имкони бўлмаса керак! Ҳаяжоним, хурсандчилигимнинг чек-чегараси йўқ. Ўғлимнинг медаль билан тақдирланганини эшитганимда, онаси билан ўзимизни қўярга жой топа олмай қолдик. Қариндошлар, дўст-биродарларимизнинг табрик йўллаб қўнғироқ қилишларидан ҳаяжонимиз янада ортди. Ўғлимнинг президентимиз, халқимиз, қолаверса, устозларининг ишончини оқлагани менда фахр туйғуларини пайдо қилди.\nМ: "Фарзандингизнинг болалиги даври ҳақида ҳам сўзлаб ўтсангиз?\nБ. А: "Диёрбек тўрт фарзандимнинг иккинчиси. Мактабда аъло баҳоларга ўқиди. Болалигидан спортга қизиққанлиги боис, 3-синфлигида курашнинг самбо турига қатнади. 5-синфидан буён дзюдо билан мунтазам шуғулланиб келди. Дастлаб мураббийи Умирбек Давлетовдан сабоқлар олди. Ҳозирги кунда Жамшид Худойберганов билан машғулотлари олиб бормоқда.\nМ: "Чемпионнинг отаси сифатида, фарзандининг чемпион бўлишини хоҳлаган ота-оналарга тавсияларингиз?\nБ.А: "Ўғлим телевизор орқали спортчиларнинг тақдирланаётганларини кўриб ҳавас қилар эди. “Мен ҳам чемпион бўлишим керак” дея тинимсиз меҳнат қилди. Худога шукрки, ниятига эришди. Ота-оналарга берадиган маслаҳатим, биринчи галда фарзандининг қизиқишини инобатга олишсин. Шунга қараб керакли барча шарт-шароитларни яратиб беришсин. Ўғлимнинг фаолиятидан келиб чиқиб, яна шуни айтиб ўтишим мумкинки, чемпионликка аввало тинимсиз меҳнат, малакали мураббийлардан таълим, ота-онадан эса, моддий ва маънавий қўллаб-қувватлаш талаб этилади. Спортга эътибор бошқа давлатларда бизнинг давлатимиздагидек эмас. Шундай экан, барча ёшлар спорт билан шуғулланишсин. Яратилган икониятлардан унумли фойдаланишсин.\nМ: "Фарзандингизни кутиб олиш учун қандай тайёргарлик кўрмоқдасиз?\nБ.А: "Худо хоҳласа, аэропортга оилавий кутиб олишга чиқамиз. Сўнг, қўй сўйиб халққа ош бериш ниятимиз ҳам бор.\nМен ўзимни Ўзбекистоннинг энг бахтли отаси деб биламан. Фурсатдан фойдаланиб, мана шундай имкониятлар яратиб берган юртбошимизга ўз миннатдорчилигимни билдираман.\nМ: "Нашримиз жамоаси номидан сизни ва оила аъзоларингизни яна бир бор табриклаб, келажакда фарзандингиздан бунданда улкан ғалабаларни кутиб қоламиз.\nДзюдо Рио-2016 Диёрбек Ўрозбоев


Қозоғистонда спортчилар ва мураббийлар учун умрбод бериладиган имтиёзлар бир неча баробар ошиши мумкин\n2 Октябрь 09:32\nNUR-SULTAN. Kazinform - Қозоғистон Олимпия, Паралимпия ва Cурдлимпия ўйинлари ғолиблари, Жаҳон чемпионлари ва уларнинг мураббийлари учун умрбод тўланадиган ойлик маошини оширади. Бу Қозоғистон Ҳукуматининг Очиқ регламент сайтида эълон қилинган қарор лойиҳасида кўрсатилган, деб хабар беради Kazinform.\n«Спортчилар, Олимпия, Паралимпия ва Cурдлимпия ўйинлари чемпионлари ва совриндорлари ва (ёки) Олимпия спорт турлари бўйича Жаҳон чемпионлари, уларнинг мураббийларига ҳар ойлик умрбод тўлов - 100 ойлик ҳисоб-китоб миқдорида тўланади (2021 йилда 291700 тенге - муаллиф)», - деб Қарор лойиҳасида айтилган.\nҲозирги вақтда Жаҳон мусобақалари ғолиблари ва уларнинг мураббийларига 24,0 ойлик ҳисоб-китоб миқдорида (2021 йилда 70008 тенге - муаллиф) маош тўланмоқда.\nМаданият ва спорт ишлари вазирлиги қарор лойиҳасига изоҳ берди.\n«Жамоатчилик муҳокамасига таклиф қилинган лойиҳанинг мақсади - спортчилар ва мураббийларни юқори спорт натижаларига эришишга ундаш, ҳар ойги ижтимоий суғурта тўловларини кўпайтириш орқали ижтимоий қўллаб-қувватлаш. Ушбу ўзгаришларни тақдим этишда кўплаб мамлакатлар тажрибаси ўрганилди. Россия, АҚШ, Канада, Австрия, Швейцария ва Буюк Британия каби бир қатор давлатларнинг молиявий қўллаб-қувватлаш механизми асос бўлади. «Спортчилар ва мураббийлар учун умрбод ҳамда ойлик нафақалар« Жисмоний тарбия ва спорт тўғрисида»ги қонунга мувофиқ республика бюджети ҳисобидан тўланди«, деди Kazinformга вазирлик матбуот хизмати.\nЭслатиб ўтамиз, бу ўзгартириш 14 октябр куни жамоатчилик муҳокамасидан сўнг Республика бюджет комиссияси йиғилишида муҳокама қилинади. Агар ўзгартириш қўллаб-қувватланса, моддий таъминлаш 2022 йилда қонунан амалга ошади.\n#Олимпиада #Спорт #ҚР Маданият ва спорт ишлари вазирлиги


Октай Акбал (1923–2015) ЁШЛИК ҚАЙТИБ КЕЛМАЙДИ – Jahon adabiyoti\nОктай Акбал (1923–2015) ЁШЛИК ҚАЙТИБ КЕЛМАЙДИ\nУ: “Жуда ҳам ўзгариб кетибсан”, демоқчи бўлди-ю, лекин “Ҳеч ҳам ўзгармабсан”, деб юборганини ўзи ҳам сезмай қолди.\nУлар бир-бирларини кўпдан буён танир эдилар. Гўё улар ҳозир биринчи маротаба учрашиб қолгандай эдилар. Бу эркак ёшлигида қаршисидаги ана шу шаҳло кўзларга, майин сочларга, чўччайган лабларга тўйиб-тўйиб қарамагандай эди. Ҳозир қаршисидаги соҳибжамолнинг фироқида ёниб, кечаю кундуз у ҳақида ўйламагандек.\nОёқлари ҳали ҳам аввалгидек чиройли… туфлиси ҳам… у доимо худди шундай хипча туфли кийиб юрарди. Қани энди ҳозир ҳам ташқи кўриниши ўн икки йил аввал кўрганидай бўлса!..\nАпрель ойининг охирлари, кунботар пайт. Сочлари оқарибди, юзига ажин тушибди. Қани энди, ҳозир бу аёлга йигирма ёшидаги ошиқи-беқарор бўлиб юрган пайтидагидек қаролса эди…\n– Ҳеч ҳам ўзгармабсан, – деди эркак аёлнинг кўнглини кўтариб.\n– Сен ўзгарибсан, – деди аёл эркакнинг кўзларига тик боқиб.\n“Бу аёл ёшлигида ҳам чўрткесар, шарттаки эди. Ҳар бир сўзнинг оғир ботиш-ботмаслигини ўйламай, юзингга шартта айтарди-қўярди”. Лекин эркак эса мулоҳаза билан гапирарди, дилидаги гапни тилига чиқариб гапирмасди. Улар ёшликда учрашиб юрганларида йигит қизнинг юрагида нима борлигини билолмади. Ниҳоят, улар ажралиб кетдилар.\n– Сен ҳамон ўша-ўшасан, – деди эркак аёлга жилмайиб.\n– Билмайман, балки кўзимга шундай кўринаётгандирсан…\n“Бекорчи гапларни қўйсанг-чи!..” демоқчи бўлди аёл. Улар бир-бирларига тикилиб турардилар.\n– Балки ўтирармиз? – таклиф қилди эркак.\nКема қирғоқдан жўнаб кетди. Палуба осойишта эди. Ёқимли шабада эсмоқда.\nАёл юпун кийинганди.\n– Совуқ эмасми? – сўради эркак аёлдан.\n– Йўқ-йўқ, совуқ эмас! – жавоб қайтарди аёл.\n“Менга ғамхўрлик қилаяпти, – ўйлади аёл. – Қизиқ, ҳали ҳам мени севармикин, а? Бўлмасам-чи, эсидан чиқармагани кўзидан кўриниб турибди. Ўн икки йил аввал қандай севган бўлса, ҳозир ҳам шундай севади”.\nАёл уни университетда ўқиб юрганларида қандайлигини эслашга ҳаракат қилди. Ҳарчанд уринмасин, барибир ўша дамдаги унинг қиёфасини сира эслай олмади.\nЙўқ, аёл уни олдинги вақтидагидек ҳолатига ҳечам ўхшатолмади. Фақатгина унинг айрим сўзлари-ю, қилиқларинигина эслай олди, холос. Яна, бир куни худди шу бугунгидек денгиз қирғоғида ўтирганларини, сўнг мўъжазгина қаҳвахонага кирганларини эслади. Улар қаҳва ичдилар, қаҳва қуйқумидан фол очмоқчи бўлгандилар.\nЙигит қизни чин юракдан севиб қолганди. Унинг назарида қиз ҳам йигитни севиб қолгандай эди. О, ёшлик… ўн саккиз яшар инсон ўзи ҳақида аввалдан нимани ҳам айта оларди. Ёшлик онлари ҳеч қачон тугамайдигандек: ўтиришларга, ўйингоҳларга, кино ва рақс кечаларига боришдан, ўйнаб-кулишдангина иборатга ўхшаб туюларди. Қаердадир йигит қизни ўзининг тонгдай мусаффо севгиси ила кутиб турарди. Қиз эса, худди ёш гўдак каби кўп ўйинчоқлар ёнига келаётгандек йигитнинг висолига ошиқарди. Қиз ҳаммавақт уни интизорлик билан кутишини истарди. Қачонки кўнгли тусаган пайтда қиз уларни қолдирган жойидан олишни хоҳларди. Қиз бу ўйинни инсонлар билан ўйнарди. Агар инсоннинг қалбини чил-чил синдирсанг, бу яра ҳеч қачон битмайди. Қиз эса, қанчадан-қанча ёш юракларни жароҳатлаб ўйнарди. Ўша пайтда бу йигит билан қаҳвахонада ўтирганидан тортиб, то ҳозирги кунгача босиб ўтган йўли унга ғоятда даҳшатли кўриниб кетди. У дабдурустдан сесканиб кетди-да, устки кийимининг ёқасини кўтариб қўйди.\n– Совқотаяпсанми, юр, пастга туша қолайлик.\n“Ҳар доим мени ўйлайди… Тавба, бўлиб ўтган ишларни билатуриб ҳам севади…”\n– Йўқ, совқотмаяпман, – жавоб берди аёл. – Яхшиси, ўзинг ҳақингда гапир! Нима қилаяпсан? Қаерда ишлаяпсан?\nЭркак унга сигарета тутди. Лекин аёл уни рад этди. Эркак аёлдан рухсат сўраб чека бошлади.\n“У ҳар вақт сигаретани шундай ушларди, – ўйлади аёл. – Жаҳлим чиқиб, чекишни ҳам уддалай олмайсан, деб таъна қилганим-қилган эди. Ҳозир ҳам сигаретаси қўлидан тушиб кетай-тушиб кетай деб турибди”.\n– Сенга нимани ҳам гапирай? – чуқур хўрсинди эркак. – Ишлаяпман. Чет элга ишлагани кетган эдим. Истамбулда бир неча йилдан бери бўлганим йўқ. Мана, келганимга энди икки ой бўлди. Яхши жойлашиб олдик, бирдан олдин, бирдан кейин яшаб юрибмиз.\nГапирадиган ҳеч гап йўқ! Уларнинг охирги учрашувларидан кейин қанчадан-қанча сувлар оқиб ўтди. У уйланиб, ота ҳам бўлди. Ҳар доим бирор нарсани эсламоқчи бўлсанг, кўз ўнгингда, хотирангда сақланиб қолган ёшлик кунларинг жонланади. Лекин қаршисидаги бу аёл бир вақтлари қалбининг тўридан жой олган бўлиб, унинг энг яқин, ҳеч вақт унутолмайдиган севгилиси бўлиб қолганди.\nЭркак гапида давом этди:\n– Ишлаяпман… Яшаш жойим ҳам ёмон эмас.\n– Хотининг, болаларингнинг аҳволи қалай? – сўради аёл. Бироз сукутдан сўнг:\n– Бахтлимисан? – деб қўшиб қўйди.\nБахт! У ўша ўтиб кетган қайғусиз кунларда, шу моҳипайкарнинг фироқида куйиб-ёниб, уни интизорлик билан кутган вақтларидагина бахтли бўлган эди. Энди-чи, бахт қаерда дейсиз, уни қанча қидирмай ҳеч қаердан топиб бўлмайди. Аҳён-аҳёнда насиб этадиган баъзи хурсандчиликларни айтмаса, умри кундалик ташвишлар билан ўтмоқда.\nЭркак уйланаман, бола-чақа қиламан, хотинимни астойдил севаман деб орзу қилган кунларини аллақачон унутган эди. У уйланган аёл оддийгина. Унга тасодифан уйланди. Мабодо севганига уйланганида ҳам балки ҳаёти шундай кечармиди? Одатда кўпинча шундай бўлади-ку! Жаҳонда бахт борлиги тўғрисида бош қотириш бемаъни иш. Бахт йўқ. Бахт деб аталган нарса хомхаёл, ушалмайдиган орзу.\n– Бахтлиман, албатта, – жавоб қайтарди эркак. – Ўзинг-чи?\n– Мен ҳам бахтлиман, – деди-ю аёл мийиғида аста кулиб қўйди.\n“Қаердаги беҳуда гапларни гапираяпман-а… – деб қўйди аёл ичида. – Иккимиз ҳам қаёқдаги бемаъни гапларни гапираяпмиз”.\nҚизиқ, улар ҳозир бир-бирларини қандай қилиб таниб қолдилар! Қоронғида дабдурустдан кўзлари кўзларига тўқнашиб қолди. Ўша аввалги ўткан кунлари беихтиёр эсларига тушди. Аёл ҳўнграб юбормаслик учун юзини четга бурди.\nКўприк орқада қолди. Бойўғлининг қиёфаси худди улар кинода кўрганлари Манхеттен оролини эслатар эди. Эркак биринчи бўлиб: “Қара, сенинг Манхеттеннинг”, деб жимликни бузди. Улар ёнларидан тунеллар, меҳмонхоналар, кўрфазлар, уйлар, кемалар, қайиқлар, трамвайларнинг ўтишига асло парво қилмасдилар.\nОчиғини айтганда, бунақа воқеалар бўлиб туради. Вақтнинг зудлик билан ўтиб бораётганини ҳеч ким сезмайди. Ҳа, вақт зумда ўтади-кетади. Асло уни тўхтатиб бўлмайди. Севги, ишонч – буларнинг бари ортда қолади…\nУларнинг бир-бирларини ҳаддан ортиқ севган кунлари ҳар ҳолда алоҳида ажралиб турмоғи лозим. Айтгандай, қиз йигитни бир лаҳза бўлса-да, севганмиди? Ҳа, ўша пайтда қиз: “Сени севаман”, деганди. Ўша ондаги ҳисларнинг ягона, ҳақиқий ҳис-туйғулар эканлигини у шу лаҳзадагина тушунди.\nЭвоҳ, ўша дамдаги бахт қўлдан чиқди, ҳа, қўлдан чиқди! Ҳар бир истаган кишим мени севиб ардоқлайди, мен ҳам истаган кишимни сева оламан, деб ўйлаган эди.\nЭркак қўлидаги сигаретани тўлқинланиб оқаётган денгизга улоқтириб юборди.\n– Истамбулни роса соғиндим-да, ўзимам, – деди эркак.\n– Нималарни эсладинг? – сўради аёл.\n– Босфорни, кемаларни, Бойўғлидаги кўприкни, кинотеатрларни эсладим.\n– Яна қаерларни?\n– Яқин кишиларимни, албатта.\nГапиришга арзийдиган гапи бўлмаган одамларнинг суҳбати бемаъни бўлади. Қайтанга учрашмаганлари маъқул эди. Ҳеч бўлмаганда бу учрашув ҳақида юракни эзадиган ўйлар бўлмасмиди? Ана шунда бир-бирлари тўғрисидаги ўша эски хотиралар қалбларида умрбод сақланиб қолган бўлармиди! Лекин бу тасодифий учрашув уларнинг бир-бирларига бўлган меҳр-муҳаббатини маҳв этди.\nАёл: “Нега менга уйланмадинг?” деб сўрашга жазм эта олмади. Бу ҳақда қандай сўрай оларди ҳам. Ўзи уни менсимай кетди-ку. Ўйинчоқ каби ўйнади-ку! Улар чурқ этмай, бир-бирларига термулдилар. Бу оғир учрашув эди. Охири эркак нима дейишни билмай:\n– Кўйлагинг жуда чиройли экан! Ҳар доимгидек гўзалсан, – деди.\n– Қўйсанг-чи, азизим, ахир бу эски кўйлагим-ку!\n– Жудаям чиройли экан, сени очиб юборибди.\nПастда кимдир бир қўшиқни хуштакда бетиним хиргойи қиларди. Бу хазон бўлган севги ҳақидаги қўшиқ эди:\nБир-биридан қилади жудо.\nИзларини ювар денгиз,\nБўлгандан сўнг улар айро.\nБу қўшиқ сўзларини энди уларга нима қизиғи бор? Ўша вақтда айтиладиган қўшиқ бутунлай бошқача эди. Бу эса янгиси экан. Бошқа кишилар шу хазон бўлган севги ҳақидаги қўшиқни эшитиб, қачонлардир ўзларининг ўтиб кетган ёшликларини эслайдилар.\nУзоқда чағалай чарх уриб, қанотларини кенг ёзиб учарди. Бироздан сўнг ҳаммаёқни қоронғулик чулғади.\n– Уйингга кетаяпсанми? – сўради эркак.\n– Йўқ, ўртоғимникига кириб ўтмоқчиман. Сен-чи?\n– Менинг зарур ишим бор…\nҲаммаси беҳуда гаплар, қалб сўзлари эмас!.. Бу сўзлар сохта, кўнгил учун айтилган гаплар. Бу сўзлар ўз маъносини йўқотган. Худди улар авваллари севишмагандек эди. Фақат бир-бирларини соғиниб, меҳр билан тикилишларидангина буни уқиб олиш мумкин эди, холос. Бу кўзларда сўнган ўтнинг учқунлари аста-секин ёлқинланарди.\n“Учрашмаганимиз маъқул эди, – ўйлади эркак. – Жудаям ўзгариб кетибди. Бундай ўзгариб кетишини сира хаёлимга келтирмагандим. Қариб қолибди, озиб кетибди. Тавба, бу кўйга қандай тушди экан-а. Ҳаёт нақадар бешафқат!”\nВақт севган одамингнинг чеҳрасига ҳам рахна соларкан. Балки аёлнинг ҳам худди шу сўзлар хаёлидан ўтаётган бўлса ажаб эмас. Худди савдогарларга ўхшаш бу семиз эркак қаердан пайдо бўлди экан! Қани, унинг ёшликдаги кўркам, келишган қадди-қомати?\nИккисининг ҳам кўнгли бузилиб кетди. Улар зумраддек тўлқинланиб оқаётган мовий денгизга тикилиб ўтирардилар.\n– Болангнинг ёши нечада? – сўраб қолди аёл тўсатдан.\n– Каттаси тўртда, кичиги эса бир ярим яшар.\n– Боланг иккитами? Қай бирини кўпроқ яхши кўрасан?\nАёл орадаги оғир жимликни бузиш учунгина ушбу саволни берганди. Эркак аёлнинг берган саволига жавоб бермай, мийиғида кулиб қўя қолди…\n“Қаёқдаги бўлмағур гапларни гапираяпман-а, – ўйлади аёл. – Тезроқ бандаргоҳга ета қолсак эди! Бу суҳбатни давом эттиришнинг ҳожати йўқ. Ўтган ишларни эсламаслик керак, ундан қочмоқ лозим. Фақат яқин орада танишган кишингнигина севишинг мумкин. Эски муҳаббат, севиш-севилишлар фақат хотирадагина сақланиши керак”.\nИстамбул оқшоми ўзгача эди. Қизғиш уфқ. Тимқора осмон. Чағалайлар. Кичик моторли қайиқлар. Ёқимли куй. Қувноқ хандалар. Илгари ҳам худди шундай бўлган эди. Узоқ йилларгача буларнинг барчаси ўз ўрнида қолади, лекин нимадир бир умрга қайтмас бўлиб ғойиб бўлади. Бу нима ўзи? Буни тушуниш қийин…\n– Автобусга шошилаяпман, – деди аёл. – Эртароқ боришим керак.\nАёл ўрнидан турди. Эркак унинг кетаётганидан хурсанд бўлиб ўтирган жойида қолаверди. У хаёлидан: “Кетгани яхши. Унинг ёшлик пайтларини эслайман”, деган сўзларни ўтказди.\n– Хайр, омон бўл. Сени учратганимдан ғоятда хурсандман, – деди эркак.\n– Мен ҳам. Хайр, яхши қол!\nУзоқдан аёлнинг енгил қадам ташлаб, сочининг оҳиста тебраниб бориши худди ёшликдаги юришини эслатиб юборди. Илк учрашув кунларида ҳам у худди шундай енгил қадам ташлаб унинг истиқболига келганди. Бир кўнгли уни чақирмоқчи бўлди, лекин тезда бу фикридан қайтди.\n“Қаёқдаги бўлмағур гапларни вайсаб келдим-а! – ўйларди эркак. – Нималар ҳақида сўзлашни билмадим. Тузукроқ гап ҳам айтолганим йўқ”.\nУни уйда хотини, болалари кутишарди. Иссиқ овқат кутарди. Бу унинг кундалик ҳаёти. Айни ҳақиқат шу. Эрталаб ишга, кечқурун оиласига қайтади. Ишдан хориб-чарчаб қайтиб келгач, ухлайди. Севгисиз кунлар… Унинг ҳаёти шундан иборат. Агарда хотирасида ҳали ҳам илк севгиси сақланаётган бўлса, буларнинг ҳаммаси ўз-ўзидан унутилиб кетиши муқаррар. Ушалмаган орзу ҳақида қайғуриш беҳуда нарса. Ўтиб кетган ёшлик ҳеч қачон қайтиб келмайди. Инсон ҳозирги кун билан яшамоғи лозим.


18 октябр 2021, Тошкент вақти: 12:33\nЕвропалик фаолларга кўра¸ болалар меҳнати эвазига терилган пахтани сотиб олаëтган Ғарб ширкатлари бундай ҳақсизликни рағбатлантирмоқдалар.\nБерлинда жойлашган Конституциявий ҳуқуқ ва инсон ҳақлари учун Европа марказининг даъво қилишича, Британия, Франция, Швейцария ва Германиядаги айрим ширкатлар Ўзбекистон пахтасини сотиб олиш орқали бу мамлакатда болалар меҳнатидан фойдаланишни рағбатлантирмоқда.\n- Ўзбекистон пахтасини сотиб олган ширкатлар нафақат арзон болалар меҳнатидан наф кўради, балки Ўзбекистон ҳукуматини болалар меҳнатидан фойдаланишни рағбатланирадилар, дейди ташкилот фаоли Мериам Сааж-Маас.\nЕвропа Иқтисодий ҳамкорлик ташкилоти корпоратив ахлоқ меъёрларини ишлаб чиққан ва ана шу меъёрлар доирасида ширкатлар инсон ҳуқуқларига риоя қилишлари лозим.\nКонституциявий ҳуқуқ ва инсон ҳақлари учун Европа марказининг даъво қилишича, Европадаги еттита ширкат, жумладан Швейцариядаги Paul Reinhart AG, ECOM Agroindustrial Ltd., Франциядаги Devot SA, Германиядаги Otto Stadtlander GmbH ҳамда Буюк Британияда рўйхатдан ўтган яна учта ширкат Европа Иқтисодий ҳамкорлик ташкилоти меъёрларини бузаяпти.\n- Ўзбекистон ҳукуматининг болалар меҳнатидан фойдаланишини тўхтатиш учун, энг аввало бу мамлакат пахтасини сотиб олаётган ширкатлар болалар меҳнати қабул қилиб бўлмас ҳол дея, уни сотиб олишдан бош тортишлари керак, дейди Британиядаги қулликка қарши курашувчи Anti-Slavery International ташкилоти фаоли Жоанна Эварт-Жеймс.\nШу пайтгача, “Wal-Mart”, “Marks & Spencer”, “TESCO”, "H&M" каби кийим-кечак савдоси билан шуғулланадиган йирик ширкатлар мажбурий болалар меҳнати воситасида териладиган ўзбек пахтасига бойкот эълон қилган. Бу ширкатлар ўзлари ишлаб чиқарадиган маҳсулотларга ўзбек пахтаси аралашиб қолмаслигини таъминловчи тизимни ҳам йўлга қўйган.\nАйни пайтда Европа Иқтисодий ҳамкорлик ташкилотида бу каби шикоятларни кўриб чиқиш узоқ жараён ҳисобланади. Ширкатлар бунинг учун ҳеч қандай юридик жавобгарликка ҳам тортилмайдилар. Аммо ҳуқуқ ҳимоячилари бу ишни охиригача олиб бориш аҳдидалар.\n- Биз шикоят аризаларимиз билан охиригача борамиз, орқага чекиниш йўқ, дейди Мериам Сааж-Маас.\nШвейцариядаги Paul Reinhart AG, ECOM Agroindustrial Ltd. ҳамда Германиядаги Otto Stadtlander GmbH ширкатларидан ҳуқуқ ҳимоячиларининг шикоятлари юзасидан бирон изоҳ ололмадик.\nЎзбек пахтасига бойкот қилиш бўйича чақириқларнинг жаҳон бозорида пахта толасининг нархи рекорд даражада кўтарилган бир пайтда самарали бўлиши савол остида.\nШу йил октябр Тошкентда ўтган пахта ярмаркасида қатнашган 300дан зиёд ширкат 500 миллион долларга шартномалар имзолангани ҳақида хабар қилинди. Россия, Хитой, Ҳиндистон, Покистон, Бангладеш, Жанубий Корея ва Бирлашган Араб Амирлиги бугунги кунда ўзбек пахтасининг асосий харидорлари ҳисобланади.


Фарғона водийсида барча хавфсизлик кучлари оёққа турди. Икки худкуш аёл ов қилинмоқда\nСўнгги бор янгиланди: август 17, 2015\nХавфсизлик идоралари эълон қилган хабарномада аёллар худкуш камари ва тўппонча билан қуроллангани айтилади.\nФарғона водийсида миллий хавфсизлик хизмати, прокуратура, милициядан иборат ўнлаб гуруҳ тўппонча ва граната билан қуролланган жангари аёлларни ушлаш бўйича махсус амалиёт ўтказмоқда. Белига шаҳидлик камари боғлагани айтилаётган икки аёл Риштонда икки хонадонга бостириб кирган. Ҳуқуқ-тартибот идоралари маълумотига кўра, ҳозирда Риштон тумани қуролланган хавфсизлик кучлари томонидан ўраб олинган. Водийга кириш постларининг барчасида хавфсизлик чоралари кучайтирилган.\nРиштонликлар уйига жангари аёллар бостириб кирди\nФарғона вилояти ҳуқуқ-тартибот идораларидаги Озодлик манбасидан олинган маълумотга кўра, 16 август куни қуролланган икки номаълум аёл дастлаб "Риштон тумани Қалайнов қишлоғида яшовчи О. Алимованинг хонадонига бостириб кирган". Манбага кўра, Алимованинг бақириб-чақирганидан сўнг қуролли аёллар қочиб кетган.\nЎша куни қуролланган аёллар Риштон тумани Оқ ер қишлоғи Қум маҳалласида яшовчи Д. Ўринбоева хонадонига ҳам бостириб кирган.\nҲуқуқ-тартибот идоралари маълумотига кўра, улар Ўринбоевага тўппонча ўқталиб, ўлдириш билан таҳдид этиб, пул талаб қилган ва уйдаги иккита сандиқни бузиб, 500 минг сўм пулни олиб қочишган.\nФарғона вилояти Ички ишлар бошқармаси томонидан тарқатилган қидирув эълонида аёллар 35 ёшлар атрофида экани, бири турк миллатига мансуб, иккинчиси ўзбекка ўхшаши ёзилган. Эълонда аёлларнинг фотороботи ҳам берилган.\nҚидирув эълонида аёлларнинг икковининг ҳам белида шаҳидлик белбоғи борлиги айтилган. Хабарномада шунингдек аёллар Ф-1 гранатаси ва овоз пасайтиргич ўрнатилган тўппонча билан қуроллангани айтилад.\nИккала аёлнинг ҳам иккитадан бармоғи йўқ\nҚидирув эълонидаги маълумотга кўра, иккала аёлнинг ҳам чап қўлининг бош бармоғи ва ўнг қўлининг жимжилоғи йўқ.\nАёллардан бирининг бадани бел қисмида узунлиги 15 сантиметр бўлган 5-6 дона чандиқ борлиги ҳам айтилган. Унинг бўйи 170 сантиметр атрофида экани, сочи калта қора, эгнида оқ йўл-йўл кўйлаги бўлган.\nИккинчи аёлнинг бўйи 155-160 сантиметр атрофида бўлиб, сочи калта қора, эгнида қора ва сариқ йўл-йўл кўйлак бўлган.\nЖангариларни ушлаш амалиётида барча органлар иштирок этаяпти\nҚуролли аёллар билан боғлиқ воқеа бўйича жиноий иш қўзғатилиб, ишни Фарғона вилояти прокуратураси ўрганмоқда.\nФарғона вилояти ҳуқуқ-тартибот идораларидан олинган маълумотга кўра, 16 август кечки пайтдан бошлаб Риштон тумани хавфсизлик ходимлари томонидан тўла ўраб олинган.\nОзодлик манбасига кўра, Риштон туманининг Қирғизистон билан чегарадош қисмига қўшимча ҳарбий куч ташланган:\n"Ҳозир барча органлар жангариларни ушлаш тадбирига жалб қилинган. Ҳар бир органдан ўнлаб гуруҳлар ташкил қилинган. Битта бизнинг вилоятнинг ўзида орган ходимларидан ташкил қилинган юзлаб гуруҳ тадбирда иштирок этаяпти. Риштон тўрт томондан ўраб олинган. Ҳамма оёққа турган. Тошкентдан МХХ ва Ички ишлар вазирлигидан ёрдамга келишди", деди ҳуқуқ-тартибот идораларидаги исмини очиқламаётганимиз манба.\nМанба маълумотига кўра, 17 август куни номаълум аёллар бостириб кирган иккита оила аъзолари ва уларнинг барча қариндош-уруғлари сўроқ қилинмоқда.\n"Жабрланувчилар, уларга алоқадор барча шахслар, маҳалла фаоллари ва Риштон ҳудудидаги такси ҳайдовчиларининг барчаси сўроққа чақирилди", деди манба.\nРиштонда кечаси посбонлар навбатчилиги ташкил қилинди\nОзодлик илтимосига кўра, вазиятни ўрганган Риштонда яшовчи ҳуқуқ фаоли Баҳодир Элибоевнинг айтишича, ҳар бир маҳаллада посбонлар ва фаоллардан иборат гуруҳлар ташкил қилинган. Бу гуруҳларга маҳаллаларда тунги навбатчилик қилиб, хавфсизликни таъминлаш вазифаси топширилган:\n- Ҳозир Риштон атрофида ростдан ҳам ҳарбийлар қўйилган. Машиналар текширилаяпти. Асосан, аёллар текширилаяпти. Аёлларнинг қўлларини кўришаяпти. Бунга сабаб гумонланувчилардан бирининг жимжилоғи йўқ экан. Маҳаллаларда посбонлик ташкил қилинди. Бугун биз ҳам кўчада стол қўйиб ўтирамиз. Маҳалла раислари ҳаммага айтиб чиқаяпти. Ўқитувчилар ҳам ўз ўқувчиларининг уйларига бориб, хонадонларни кўриб чиқишга ёрдамлашаяпти. Бугун 16:30да мажлис қилиниб, милиция таксичилардан ёрдам сўраган. Уларга "Бегона аёлни кўрсанглар, хабар беринглар" дейишибди. Риштонга кирадиган ва чиқадиган барча кўчаларга қуролли кучлар ташланган. Шу соатгача кеча ва бугуннинг ўзида олтита автобусда Қўқон ва Фарғонадан милиция ходимларини олиб келишган. Усиление дейишаяпти. Ҳар 50 қадамда икки-учта милиция ходими турибди,- деди вазиятни ўрганган Баҳодир Элибоев.\nФарғонадаги манбалар хабарига кўра, водийдаги Андижон, Наманган ва Фарғона вилоятларига кириш постларида назорат кучайтирилган. Ушбу вилоятларнинг қўшни давлатлар билан чегараларидаги постларга ҳам қўшимча кучлар ташланган.\nШу кунларда нафақат водийда балки Ўзбекистоннинг барча ҳудудларида Мустақиллик байрами олдидан кучайтирилган назорат ўрнатилган.\nРиштондаги ушбу воқеа бўйича Фарғона вилоят ҳуқуқ-тартибот идораларидан расмий маълумот олиш имкони бўлмади. Ҳозирча худкуш аёллар воқеаси маҳаллий матбуотда ёритилганича йўқ.\nОзодлик ушбу воқеа тафсилотларини ўрганишда давом этмоқда. Воқеа тафсилотларидан хабардорлар бўлса, +420 724 971 539 WhatsApp ва Telegram орқали Озодликка маълум қилишларини сўраймиз.\nБаҳодир Элибоев билан 17 авг. кеч соат 8 даги (Тошк. вақти) эфирда ёзиб олинган суҳбат


Никита Рибкин "Бухоро" йиғинига қўшилди / CHAMPIONAT.asia\nНикита Рибкин "Бухоро" йиғинига қўшилди\n08 янв 19:41\nТеглар : Никита РибкинБухоро\n«Бухоро» жамоаси ўз таркибини кучайтириш мақсадида селекция ишларини бир зумга ҳам тўхтатаётгани йўқ.\nЖамоа лагерига бугун Никита Рибкин келиб қўшилди. Мухлисларга яхши маълумки, ушбу дарвозабон сўнгги йилларни «Қўқон-1912» жамоасида ўтказиб келаётганди. Рибкин бугун «Бухоро» машғулотларида иштирок этди.\nДарвоқе, футболчилар билан шартнома имзолаш жараёни давом этмоқда. Ўтган йили «Динамо»да ўйнаган Сардор Сулаймонов билан клуб ўртасида битим имзоланди. Шу тариқа иқтидорли ҳужумчи жорий йилги чемпионатни «Бухоро» таркибида ўтказадиган бўлди. Бундан ташқари ўтган мавсум жамоа шарафини ҳимоя қилган, Бобур Омонов, Тоҳир Шамшитдинов, Санъат Шихов, Нозим Умуров ҳамда Раббимжон Ҳасанов билан ўртадаги келишув яна бир йилга узайтирилди.\nШунингдек, мураббийлар штаби бухоролик мухлисларнинг ёқимтойига айланиб қолган Владимир Баенкони ортга қайтариш мақсадида айни дамда музокара олиб бормоқда.\nҲозир "Бухоро" стадиони ҳолати қандай? 33\n«Динамо» «Бухоро» билан дуранг ўйнади 1\nАзамат Исроилов ва Сардор Қобулжонов мавсумни "Бухоро" сафида ўтказади 10\nПФЛ махсус ишчи-гуруҳи бир қатор клубларни мониторингдан ўтказмоқда 16\n"Бухоро"да вазият жиддий: Қарздорликлар ҳалигача ёпилгани йўқ 55\n"Динамо" "Бунёдкор", "Бухоро" ва Қозоғистон клуби билан ўйнайди 3


Дашт ҳақидаги билим: Ян Кэмпбелл билан интервью - UzAnalytics\nРоссиядаги инқилобдан олдинги даврни ўрганишга ихтисослашган тарихчи, Дэвис шаҳридаги Калифорния университетининг тарих бўйича профессори Ян Кэмпбелл Россия империясининг “стратегик жиҳатдан энг муҳим, бироқ бошқариш қийин бўлган минтақаларидан бири” – Қозоқ дашти ҳақидаги зарур маълумотларни йиғишга уринишларини тадқиқ қилади. У Knowledge and the Ends of Empire. Kazak Intermediaries and Russian Rule on the Steppe, 1731-1917 (Билим ва империянинг чекка ерлари: қозоқ воситачилари ва Россиянинг даштдаги бошқаруви, 1731 – 1917 йиллар”) китобида Россия империяси Ўрта Осиё ва Қозоғистонга кириб бориш пайтида рус олимлари ва амалдорлари, шунингдек, уларга ёрдам берган “қозоқ воситачилари”нинг “чўл ҳақидаги билими”дан қандай фойдаланилгани ҳақида ёзади.\nҚозоғистоннинг Россияга қўшиб олиниши Россиянинг ўзида ислоҳотлар амалга оширилаётган пайтда рўй берди. Чор ҳукумати Қозоғистонда Россия тизимига яқинлаштирилган ва метрополиянинг манфаатларига тўла мос келадиган маъмурий бошқарув ташкил этишга қарор қилади. 1867 йил 11 июлида Александр II «Еттисув ва Сирдарё виоятларидаги бошқарув ҳақидаги ҳарбий низом»ни, 1868 йил 12 октябрида эса “Ўринбўр (Оренбург) ва Ғарбий Сибир генерал-губернаторлигини дашт вилоятларида бошқариш ҳақидаги ҳарбий низом”ни имзолайди. Ислоҳотга кўра, Қозоғистониннг бутун ҳудуди 3 та: Туркистон, Ўринбўр ва Ғарбий Сибир генерал-губернаторлигига бўлиниб кетади.\n1868 йилги муваққат низом Қозоқ даштига қандай таъсир кўрсатган эди?\nБиз ортга қараб, у қозоқларнинг ўтроқлашуви йўлида муҳим босқич бўлганини кўрамиз. «Муваққат низом» XIX асрнинг 90-йиллари бошида “Дашт низоми” эълон қилиниши ва аҳоли кўчишини давлат рағбатлантириши билан империя сиёсатидаги бўлғуси ўзгаришлар учун муҳим туртки бўлиб хизмат қилди. Дарҳақиқат, у яна даштнинг бошқарув тузилмасини ҳам ўзгартирди, чунки барча вилоятларни бошқариш учун ягона тизим яратди (мен ўша низом билан бошқарувнинг ягона объекти сифатида “дашт вилоятлари”ни яратди, демоқчиман) ва барча вилоятларни бевосита Россия бошқарувига ўтказди. Муваққат низом шу тариқа императорлик сиёсатидаги янги йўналишлар ва истиқболларни ифода қилиб берди.\nЛекин мен эътиборни иккинчи жиҳатга қаратмоқчиман. Муваққат низом айнан вақтинча эди. Бу икки сабабга кўра юз берди. Биринчидан, дашт келажаги ҳақида Чор Россияси маъмурлари ўртасида ўзаро келишув бўлмаган. Иккинчидан эса, кўпчилик қандайдир якуний хулосаларга келиш учун Қозоқ дашти ҳақида етарли билимга эга эмаслигини яхши билар эди. Шунинг учун Вақтинчалик низом дашт ҳақида қандайдир фойдали ва ишончли билимга эга бўлган, қозоқ маданиятини билган кишилар таъсир кўрсатиши учун ҳам майдон ҳозирлади. Умуман, у ҳатто ўрта ва қуйи даражадаги маъмурлар – нафақат губернаторлар, қолаверса, туман бошлиқлари ва маҳалла бошқарувчилари ҳам шахсий қарашларини ифода қилишига макон тайёрлаб берди.\nҚозоқ жузлари ва уруғлари янги генерал губернаторликлар ва вилоятлар тузилишини қандай қабул қилди? Яъниким, ушбу низомни ишлаб чиқишда Россия маъмурлари қозоқларнинг уруғлари ва жуғрофий бўлиниши ҳақида қанчалик билимга эга эди?\nРоссия маъмурлари қозоқ жузлари ва уруғлари эгаллаб турган асосий жойлашув, бош табиий чегаралар (тоғ, дарё ва ҳк.) ҳақида билиб олишга ҳар томонлама ҳаракат қилган. Ва улар вақт ўтиши билан бу борада айрим мукаммал билимларга ҳам эришган. Масалан, дашт вилоятларини тадқиқ қилиш бўйича Ф. А. Шчербин экспедициясининг илмий ишларида турли қозоқ уруғлари, ҳар хил жузлар вакиллари фойдаланган ерларга оид аниқ маълумотлар учрайди.\nГап россиялик маъмурлар қозоқларнинг жуғрофий тасқимланиши ҳақида кам билганида эмас, билган нарсаларини нотўғри тушунганида эди. Яъниким, улар қозоқ уруғларининг мол-мулки, ердан фойдаланиши, ўтроқ деҳқончилик билан чегаралари ҳақидаги маълумотларни ўтроқ ҳаёт тарзи нуқтаи назаридан қабул қилган. Масалан, улар маълум вақтда қозоқ уруғлари қаерда бўлишини билган, лекин ҳар доим ҳам қозоқ кўчманчилари маҳалла, туман ва вилоят чегаралари оша ҳаракат қилишини англаб етмаган. Шу билан бирга, маъмурларнинг аксарияти қозоқлар доимий эмас, бир мавсумда фойдаланган ерларни бўш турибди ва ўша ерларга Россиянинг Европа қисмидан деҳқонларни кўчириш мумкин, деб ҳисоблаган. Шу тариқа қозоқларнинг жуғрофий тақсимланиши ҳақидаги билим улар ердан фойдаланишини тўғри тушунишга олиб келмаган.\nРоссиянинг XVIII – XIX асрларда Қозоқ даштидаги сиёсати шаклланишида амалдорларнинг хабардорлиги қай даражада бўлган? Россия маъмуриятининг амалдорлари билимларни қаердан олган?\nМарказдаги сиёсатни шакллантиришда амалдорлар кўпинча жойида тўлдирилган ёзма манбаларга ва маҳаллий ҳокимият вакиллари фикрларига мурожаат қилиб турган. Масалан Дашт қўмитаси айрим аъзоларининг дашт бўйича шахсий тажрибаси ва билимлари бўлган, лекин улар ҳам мавжуд илмий ишларга мурожаат этиб турган, маҳаллий архивларда шуғуланган ҳамда маҳаллий губернаторлар ва қозоқ элитаси – аъёнлари фикрини ўрганган. Бироқ бу пухта бажарилган ишларнинг ҳаммаси ҳам пировард ва қатъий қарорларга келиш учун етарли бўлмаган.\nМаҳаллий амалдорлар дашт ва қозоқлар ҳақида ўзи изланишлар қилиб, билимларни тўплаган. В. В. Григорьевни ва унинг Ўринбўрдаги ишларини ёки И. Я. Осмоловскийнинг Сирдарё бўйида (бу ҳақда Паоло Сартори ва Павел Шаблейнинг “Империя тажрибалари. Одат, шариат ва Қозоқ даштида билимларни тўплаш” деган ажойиб китоби бор) яшовчи қозоқлар орасидаги ишларини мисол қилиб келтириш мумкин. Лекин ҳатто бундай амалдор шарқшунослар ҳам давлат сиёсатига сезиларли таъсир кўрсата олмаган. Маҳаллий маъмурлар фаолияти ўтмишдошларининг тажрибаси, мавжуд ёзма манбалар, империянинг муҳим маълумотларни тўплаш тизимига (статистика ҳисоботлари, туман бошлиқлари ва маҳалла бошқарувчиларининг хабарлари ва ҳк.) боғлиқ бўлган. Туман бошлиқлари ва маҳалла бошқарувчиларининг хабарларини етказиб туришда қозоқлар кам фаол бўлмаган.\nХХ аср бошига келиб, хабардорлик даражаси ҳар қачонгидан баланд бўлган. Амалдорлар бир авлод олдин билиш мумкин бўлмаган жуда кўп нарсалардан хабар топиб бўлган эди. Лекин ушбу маълумотлар ё амалдорларни янглиштиргани, ёки хато бўлгани сабабли юқори даражадаги хабардорлик муваффақиятлироқ сиёсат юритишга олиб келмаган.\nБилимларни тўплаш ва дашт ҳақидаги тасаввурларда қозоқлар вакилларининг роли қандай бўлган?\nҚозоқ халқи вакиллари дашт ҳақидаги билимлар тўплашда 3 та рол ўйнаган.\nБиринчидан, ҳеч қандай илмий экспедиция, гарчи жуда камтар рол ўйнаган бўлса ҳам, қозоқларнинг иштирокисиз ўтмаган. Қозоқлар ҳам таржимон, ҳам йўлбошловчи бўлган. Даштдаги экспедицияларнинг бутун бошли логистикаси қозоқлар билан ҳамкорликка боғлиқ бўлган.\nИккинчидан, қуйи даражадаги қозоқлардан чиққан маъмурлар, (масалан, маҳалла даражасидаги маъмурлар) юқори даражадаги маъмурларни даштнинг ўзи масъул бўлган қисмида юз бераётган воқеалар ҳақидаги маълумотлар билан таъминлаб туриши керак бўлган. Улар ўзи масъул бўлган аҳоли ҳақидаги турли маълумотларни етказиб турган. Шу тариқа, ўша маълумотлар кейинчалик билим тўплашга асос бўлган.\nУчинчидан, маҳаллий аҳолининг айрим вакиллари даштга уюштирилган илмий экспедицияларида тинмай қатнашган. Дашт комиссияси ўқиган ва иқтибослар келтирган Чўқон Валихоновнинг машҳур илмий ишларини ҳамда дашт вилоятларидаги козоқларнинг ердан қандай фойдаланишини тадқиқ қилиш учун ташкил этилган Ф. А. Шчербин экспедициясида Алихон Бўкейхановнинг иштирокини бунга мисол қилиб келтириш мумкин. Масалан, Ибрай Олтинсарин Тўрғай вилоятида мактабларни ривожлантиришга таъсир кўрсатганига ҳеч қандай шубҳа йўқ.\nНашрлар (газеталар) саҳифаларида Қозоқ дашти келажаги ҳақидаги муҳокама ва мунозаралар қандай кечган?\nГарчи газеталар (расмий икки тилли ва қозоқ тилидаги) саҳифаларидаги мунозаралар кўплаб масалаларга тегишли бўлган бўлса-да, мен китобимда даштнинг иқтисодий келажаги қандай бўлиши шартлигига оид мунозараларга кўпроқ эътибор қаратганман. XIX асрнинг 90-йилларига келиб, кўчманчиликка асосланган чорвачилик ўзгариши ва қандайдир тарзда яхшироқ (шунақа фикрлар бор эди), фойдалироқ ва барқарор хўжалик бўлиши хусусида муроса мавжуд эди. Россия мустамлакасидан олдинги кўчманчиликка асосланган чорвачилик тарафдорлари жуда оз қолганди.\nБироқ мунозара, биринчидан, қозоқлар хўжалик юритишни айнан қандай ўзгартириши ҳақида кечаётган эди. Айрим кишилар ўтроқ деҳқончилик фойдали иқтсодиёт бўлиши ва қозоқлар шунга интилиши шарт, деб туриб олганди. Бошқалар эса, аксинча, чорвачилик ҳам, кўчманчилик ҳам даштнинг табиий шароити ва қозоқларнинг кўникмаларига мос келишини таъкидлаган. Шу сабабли мана шу иккинчи қараш тарафдорлари фақат жадалроқ ва “оқилона” чорвачиликка ўтиш керак, деб ҳисоблаган. Қайд этишим жоизки, қозоқлар орасида ҳам, руслар орасида ҳам иккала қараш тарафдорлари мавжуд эди. Шу билан бирга, бундай ўзгаришларни қандай амалга ошириш кўплаб баҳсларга сабаб бўлаётган эди. Император ҳукуматнинг дашт вилоятларидаги турли муассасалари (масалан, мактаблар) орқали кўмаги ёки рағбатлари биланми? Янги бозорлар ва янги талабдан келиб чиққан ҳолда аста-секин қандайдир “табиий” йўл биланми? Ёки дашт вилоятларига кўчиш керак бўлса, айрим хўжаликларига кўчиш керакми ёки у, аксинча, оммавий тусда бўлиши керакми? Албатта, қозоқлар орасида ҳар қандай шаклдаги кўчиш тарафдорлари жуда оз бўлган – айрим қозоқларнинг чекланган тарздаги кўчишга кўнишдан бошқа иложи қолмаган. Дарвоқе, дашт вилоятларидаги айрим Россия маъмурлари ҳам оммавий кўчиш фойдали эканига қаттиқ шубҳа билан қараган.\nАгар маҳаллий воситачилар таъсир кучига эга бўлган бўлса, нега кўчиш сиёсати барибир амалга оширилган эди?\nМаҳаллий воситачилар айнан маҳаллий сиёсатга таъсир кўрсатган, чунки маҳалла бошлиғи ёки ҳарбий губернаторнинг айрим масалаларда ўз хоҳишига қараб иш кўришга ҳаққи бор эди. Бу қозоқ воситачиларининг ҳар доим ва ҳар жойда ҳамкорлик қилиш имконияти бўлганини англатмайди – бироқ маҳаллий маъмурларнинг маҳаллий билим ва маҳаллий воситачиларга яхши муносабати таъсир кўрсатишнинг эҳтимол тутилган энг яхши йўли бўлгани аниқ. Маҳаллий муассасаларга таъсир ё маҳаллий маъмурлар, ёки камдан-кам ҳолларда воситачилар эълон қилган тадқиқот ишлари орқали кўрсатилган.\nБироқ кўчиш сиёсати дашт вилоятларига четдан, юқори давлат доираларидан келган эди ҳамда у айни масала билан шуғулланишга қизиққан вазирликларда давлат аҳамиятига (маҳаллий эмас) эга масала сифатида қабул қилинган. XIX асрнинг 90-йилларида маҳаллий губернаторларнинг аксарияти минглаб янги кўчиб келган кишиларни қабул қилишни истамаган. Вилоят муассасалари билан Кўчириш бошқармаси муассасалари ўртасида аллақандай икки ҳокимиятчилик бор эди. Демак, кўчириш сиёсатини на маҳаллий маъмурларнинг эътирозлари ва на қозоқларнинг эътирозлари тўхтатиб қола олган. Ушбу сиёсатнинг жуда катта таъсир кучига эга тарафдорлари бўлгани учун у маҳаллий воситачиларнинг қўли етмайдиган доираларда пишиб етилаётган эди.\nРоссия маъмурияти (жумладан, илмий доиралардан бўлган маъмурлар) билан маҳаллий қозоқ интеллигенцияси ўртасидаги муносабатлар қандай кечган?\nМуносабатлар турлича эди ва албатта ҳаммадан кўра маъурият ва интеллигенция вакилларининг шахсий фазилатлари ва қарашларига боғлиқ бўлган. Лекин нафақат олимлар, қолаверса, маъмурлар ҳам қозоқ билан ҳамкорлик қилишга интилган, уларнинг маданият, тил, турмуш ва дашт табиати ҳақидаги билимини қадрлаган. Масалан, кўпчилик шоир Абай билан Алихон Бўкейхановнинг Семипалатинск – Шамай шаҳридаги Императорлик рус жуғрофия жамиятининг кичик бўлинмасида иштирок этганини билади.\nЛекин мен шу ўринда Ибрай Олтинсариннинг ҳаётини мисол қилиб қилиб келтирмоқчиман. Унинг ҳаёти рус маъмурияти билан қозоқ воситачилари ҳамкорлигининг бир вақтнинг ўзида ҳам имконияти, ҳам машаққатларининг энг яхши намунаси бўлган. Олтинсарин Николай Иванович Илминский и Василий Васильевич Григорьев сингари таниқли шарқшунослар билан жуда кўп хат ёзишган. Кечирган қисқа умрининг охирларига бориб, у Тўрғай вилоятидаги қозоқ мактаблари нозири бўлиб ҳам хизмат қилган. У ўша хизмати давомида қозоқларнинг Россия империяси таркибидаги келажагига бағишланган турли илмий ишларида ифода қилинган айрим ғояларни ҳаётга татбиқ қилган ҳамда ўқув режасини ўша ғояларга мос бўлиши учун ўзгартирган. Шундай қилиб, у ислом динининг қозоқ маданияти, жамияти ва идентитети – кимлигида аҳамияти юқори экани тўғрисидаги фикрида қатъий туриб олган. У даштнинг иқтисодий келажагини ғалла етиштиришда эмас, ўзи дашт табиати ва қозоқларнинг кўникмаларига мос келади, деб ҳисоблаган самаралироқ ва модернизациялаштирилган чорвачиликда кўрган. Шу сабаб айнан шу йўналишда Тўрғай вилоятининг қозоқ мактабларида айрим муҳим янгликларни жорий этишга улгуради. Шунга кўра, масалан, айрим мактаблар овуллар билан бирга кўчиб юриши керак эди, бошқа мактаблар эса чорвачилик маҳсулотлари билан боғлиқ ҳунарларга ўргатган. Лекин барибир бир вилоят губернатори ўша дастурнинг айрим жиҳатларини ўзгартиради, бошқаларини бажаришни эса тўхтатиб қўяди, шу тариқа Олтинсариннинг ғоялари фақат ўзи вафот этгандан сўнг янги губернатор даврида амалга ошади.\nТадқиқотингиз давомида сиз қандай асосий хулоса ва тўхтамларга келдингиз?\nБиринчи хулоса: Россия империяси хусусида бутун бир нарса деб гапириш – хато. “Империя” турли бошқарув маданиятлари, турфа тушунчалар ва ҳар хил шахсий қарашлар қоришмасидан иборат эди. У ҳар доим вакиллари истаганидан кўра заифроқ ва маҳаллий аҳолининг ёрдамига муҳтож бўлган. 1916 йилдаги муваффақиятсизлик муайян танловлар ҳамда машҳур муассасаларнинг одатий қарашлари ва бошқалар устидан аниқ қозонган ғалабалари оқибати эди. Масалан, у Кўчириш бошқармасининг маҳаллий губернаторлар устидан ғалабаси, маъмурларнинг дашт вилоятлари ва Туркистондаги танловлари натижаси, 1898 йилдаги Андижон қўзғолонидан сўнг ташкил этилган Қозон диний семинарияси вакилларининг ислом дини ҳақидаги тарихий қарашлари оқибати эди.\nРоссия империяси тушунчалар ва муассасалар қоришмаси бўлгани сабабли биз маҳаллий аҳоли вакиллари бўлган воситачиларнинг роли ҳақида янги хулосаларга келишимиз шарт. Постколониал назария (мустамлакачилик даври маданий меросини ўрганувчи фанлараро тадқиқотлар йўналиши) (мен, масалан, Парфа Чаттержининг Жанубий Осиё, Дэвид Скоттнинг Кариб денгизидаги ороллар ҳақидаги илмий ишларини назарда тутяпман) империя марказининг ғоялари ва муассасалари улкан ҳокимиятга эга бўлган, деб ҳисоблайди. Ўша назарияга кўра, маҳаллий воситачилар ва империя субъектларининг ҳеч қандай ҳаракат эркинлиги ёки фикр мустақиллиги бўлмаган. Скотт фикрича, ушбу воситачилар “модерн замоннинг янги аскарлари” бўлган – улар эркинлиги мустамлакачилик олиб келган ўзгаришлар оқибатида тобора кучлироқ чеклана борган. Мен қозоқ воситалари фаолиятига бундай қараш жуда жўн эканини исботлаб бердим, деган умиддаман. Улар баъзан муайян тарихий контекстда маҳаллий шароитни билиши билан империя сиёсатига таъсир кўрсата олиш имкониятига эга бўлган. Улар бирга дашт келажагининг эҳтимол тутилган вариантларини ишлаб чиққан. Айни ҳамкорликнинг пировард муваффақиятсизлиги муқаррар эмас эди.


Али ал-Бобидастоний -\nАбул Ҳасан Али ибн Ҳасан ал-Бобидастоний Бу киши фозил, тўғри сўз, ишончли муҳаддис, Шофеъий мазҳаби фақиҳқи, илм ва ҳадисга қизиқувчилардан эдилар. Муҳаммад ибн Солиҳ ал-Каробисий, фақиҳ Бакр ибн Аҳмад ал-Жаййидий ас-Самарқандий, Иброҳим ибн Ҳамдавайҳ ас-Самарқандий ва Зоҳир ибн Абдуллоҳ ал-Муғконийдан ҳадис ривоят қилганлар. Ўзларидан эса Абу Саъд ал-Идрисий таълим олганлар ва айтадилар: «Боби дастонда имло мажлисларида узоқ муддатдан бери қатнашаман. Ҳижрий 368 (милодий 979) йилнинг сафар ойида Самарқандда вафот этдилар. Жанозаларини фақиҳ Абдулкарим ибн Муҳаммад ўқидилар».


Шароф Рашидов таваллудининг 100 йиллиги олдидан Ватаннинг муносиб фарзанди\nЖорий йилда халқимиз қутлуғ сана—республикамиз тараққиётига беқиёс ҳисса қўшган йирик давлат арбоби ва ёзувчи Шароф Рашидов таваллудининг 100 йиллигини нишонлайди.\nШароф Рашидовнинг ижтимоий-сиёсий фаолияти барчага яхши маълум. У қарийб чорак аср мобайнида — ғоят мураккаб ва оғир давр¬ларда республикани бошқарди. Мамлакатимизнинг гуллаб-яшнаши йўлида амалга оширилган кенг кўламли бунё¬дкорлик ишлари, янги шаҳарлар, йирик саноат корхоналари қурилиши, қўриқ ерларнинг ўзлаштирилиши бевосита унинг номи билан боғлиқ. У ёшларга алоҳида ғамхўрлик ва эътибор кўрсатарди. Эсимда, Андижон вилоятидан механизатор Мамажон Дадажонов Мирзачўлга бориб, ишлаш ташаббуси билан майдонга чиқди. Шундан сўнг Ўзбекистоннинг барча ҳудудларидан ёшлар романтик меҳнат майдонига йўл олдилар. Уларнинг куч-ғайрати ва Шароф Рашидовнинг қўллаб-қувватлаши туфайли ўша йиллар 650 минг гектардан зиёд қўриқ ер майдони ¬қишлоқ хўжалик оборотига киритилди, 6 миллион квадрат-метр уй-жой қурилди, 162 та янги хўжалик ташкил этилди. Бу жойларда ўн минглаб километр электр, муҳандислик-коммуникация тармоқлари, автомобиль йўллари, ¬юзлаб ижтимоий аҳамиятдаги объектлар бунёд этилди. Ўзлаштирилган ерлар негизида аҳолиси бир миллиондан зиёд бўлган Сирдарё ва Жиззах вилоятлари, 17 та янги туман ташкил этилди.\nШароф Рашидов раҳбарлигида сув хўжалиги ва йирик ирригация объектлари қурилишига катта эътибор берилди. Бу масала Бухоро вилояти учун ғоят долзарб эди. Уни ҳал этиш учун мамлакат раҳбари ташаббуси билан Аму-Бухоро канали қурилиши бошланди. Канал қурилишига республиканинг етакчи мутахассислари жалб қилиниб, бунёдкорлик ишлари жадал суръатларда олиб борилган эди. Ушбу муҳим объект¬нинг ишга туширилгани вилоят экин майдонларининг 90 фои¬зини Амударё суви билан суғориш имконини берди.\nНавоий ГРЭСи, Ўрта Осиё¬даги йирик Бухоро тўқимачилик комбинати ва бошқа кўплаб муҳим ижтимоий объектларнинг Шароф Рашидов ташаббуси билан бунёд этилганини унутиб бўладими? Тўқимачилик саноати гигант корхонасининг қурилгани бир неча минг кишини иш билан таъминлади.\nМенинг раҳбарлик фаолиятимга ҳам Шароф Рашидов оқ йўл тилаган эди. 1962 йилда мен республика ёшлар ташкилотининг раҳбари этиб тасдиқлангандим. Бу ажойиб инсон билан ҳар бир учрашув қалбимда унутилмас таассуротлар қолдириш баробарида менга янги куч ва ғайрат бағишларди.\nҚорақалпоғистон Республикаси, она диёрим Бухоро вилоятининг давлат ҳокимияти ва бошқарув органларида масъулиятли вазифаларда ишлаган давримда тақдир кўп бора мени бу буюк инсон ва раҳбар билан учраштирди. Ўзбекистон раҳбари ҳар гал у ёки бу ҳудудга ташриф буюрганида бунёдкорлик ишларининг бориши, одамларнинг ҳаёти ва турмуши билан қизиқарди, вужудга келган муаммоларни ҳал этишга ҳар томонлама ёрдам кўрсатарди.\nУнинг юксак инсоний фазилатлари, республика ва халқ манфаатлари учун фидокорона меҳнат қилгани юксак ҳурмат ва эҳтиромга сазовордир. Ўзбекистоннинг улуғ фарзанди номини қоралаш йўлидаги барча уринишларга мамлакатимиз Биринчи Президенти Ислом Каримов томонидан зарба берилди. У истиқлолнинг илк йилларида Шароф Рашидовнинг ¬ватани Жиззах шаҳрида ўтказилган махсус йиғилишда республика раҳбарининг пок номини тиклаш зарурлигини айтган эди. 1992 йилнинг кузида халқимиз бу улуғ инсон таваллудининг 75 йиллигини кенг нишонлади.\nКекса авлод вакили, бу моҳир раҳбарни билган инсон сифатида республикамиз Президенти Шавкат Мирзиёевнинг "Атоқли давлат арбоби ва ёзувчи Шароф Рашидов таваллудининг 100 йиллиги¬ни нишонлаш тўғрисида"ги қарори қалбимни қувонч ва ифтихор туйғуларига тўлдирди. Унинг жўшқин умр йўли Ўзбекистон тарихи, халқимиз ҳаёти билан чамбарчас боғланган. Шароф Рашидовнинг порлоқ сиймоси она-Ватанининг равнақи учун фидокорона меҳнат қилган ажойиб раҳбар, ҳалол ва пок инсоннинг тимсоли сифатида қалбларда мангу қолади.\nДамир ЁДГОРОВ, меҳнат фахрийси


Мирзиёев Ийд-Рамазон муносабати билан 258 маҳкумларни авф этди\n22.05.20 10:31\tmsk\nТошкентдаги Минор масжиди . Karatewkf.uz сайти фотосурати\nЎзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев Муборак Рамазон ҳайитини нишонлаш арафасида жазони ижро этиш муассасаларида жазо ўтаётган 258 фуқарони афв этиш тўғрисидаги Фармонни имзолади. Ўзбекистонда Рамазон ҳайити 2020 йилнинг 24 май куни нишонланадиган бўлди.\n“Ўзбекистон мусулмонлари идорасининг 2020 йилда Рамазон ҳайитининг биринчи куни 24 май – якшанба кунига тўғри келиши ҳақида қабул қилган қарорини инобатга олиб, мамлакатимизда 2020 йил 24 май Рамазон ҳайити байрами сифатида нишонлансин”, — дейилади ЎзА ахборот агентлиги сайтида чоп этилган президент қарорида.\nҲайит байрами арафасида мусулмонлар камбағал ва етимларга закот ва фитр садақаларини тарқатадилар. Бу кунда бир-бирларига совғалар ҳадия қилиш ва кечирим сўраш одат бўлган. Мусулмонлар ўтганларининг арвоҳларини шод қилиш учун ўз оилалари давраларида тўпланишга ҳаракат қиладилар.\nКоронавирус пандемияси туфайли бу йил ҳайит байрами “уйда, оила даврасида, ўзаро аҳиллик ва ҳамжиҳатлик муҳитида муносиб ўтказилади”. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Дин ишлари бўйича қўмита ҳамда жамоат ташкилотлари билан ҳамкорликда Рамазон ҳайитининг карантин талабларига мувофиқ, Ўзбекистон халқининг миллий ва диний анъаналарига мос равишда ўтиши учун тегишли чора-тадбирларни амалга ошириш вазифаси топширилган.\nРамазон ҳайитини нишонлаш арафасида имзоланган “Жазо муддатини ўтаётган, қилмишига чин кўнгилдан пушаймон бўлган ва тузалиш йўлига қатъий ўтган бир гуруҳ шахсларни афв этиш тўғрисида”ги Фармонига мувофиқ, қилмишига чин кўнгилдан пушаймон бўлган ва тузалиш йўлига қатъий ўтган 258 фуқаро афв этилди. Уларнинг 16 нафари асосий жазодан озод этилади, 101 нафари жазони ўташдан муддатидан илгари шартли озод қилинади, 24 нафарининг озодликдан маҳрум этиш жазоси енгилроқ жазо билан алмаштирилади. Шунингдек, 117 шахсга тайинланган озодликдан маҳрум этиш жазосининг муддатлари қисқартирилди.\nАфв этилганларнинг 7 нафарини 60 ёшдан ошган эркаклар, 1 нафарини аёл, 7 нафарини чет давлат фуқаролари, 164 нафарини тақиқланган ташкилотлар иштирокчилари ташкил этади. Масъул вазирлик ва идораларга афв этилган шахсларни оиласи ва яқинлари бағрига қайтариш, ижтимоий ҳаётга мослашиб, фойдали меҳнат билан шуғулланиши, соғлом турмуш тарзини йўлга қўйиб, жамиятда муносиб ўрин топиши учун кўмак бериш бўйича тегишли топшириқлар берилди.\nМирзиёев мамлакатга президентлик қила бошлаганидан бери маҳкумларни Конституция куни, Наврўз, Рамазон ҳайити каби байрамлар муносабати билан авф қилиш анъанага айланди. Маҳкумларни авф қилиш бўйича олдинги фармон Халқаро хотин-қизлар куни байрами арафасида имзоланган бўлиб, ўшанда 83 нафар аёллар авф этилганди.\n2019 йил декабрь ойида мамлакат Конституцияси қабул қилинганининг 27 йиллиги муносабати билан 92 киши авф этилган бўлиб, уларнинг аксарияти тақиқланган ташкилотларнинг аъзолари эди. 2020 йил февраль ойида президент “қилмишига чин кўнгилдан пушаймон бўлган ва тузалиш йўлига қатъий ўтган” 58 нафар маҳкумларни авф этиш тўғрисидаги фармонини имзолаган эди.\nЎзбекистон муфтийси Рамазон ойида одамларни жамоа бўлиб ифторлик ўтказмасликка чақирди\nЎзбекистон ҳукумати тақиқланган диний адабиёт ва ташкилотлар рўйхатини янгилади


Паррандаларда юқумли ларинготрахеит (ЮЛТ) касаллиги – Tadbirkor-Fermer\nПаррандаларда юқумли ларинготрахеит (ЮЛТ) касаллиги\nЮқумли ларинготрахеит (ЮЛТ)- ўткир кечувчи парранда касаллиги, трахея,ҳиқилдоқ ва кўз шиллиқ пардасини зарарловчи юқумли касаллик. ТОвуқсимонлар отрядига мансуб паррандалар юқори контагиоз вирус касаллиги, тархея, ҳиқилдоқ шиллиқ пардаси яллиғланиши, конъюктивитлар кузатилади.\nКасал қўзғатувчи Herpesviras оиласига кирувчи юқори контагиоз вирус ҳисобланади. Ушбу касалликка товуқлар, куркалар, қирғовуллар, айниқса 1 ёшгача бўлган ёш паррандалар мойил ҳисобланади.\nКлиник ҳолат-инкубация даври 6-10 кунни ташкил этади ва парранданинг табиий резистенлигига, вируснинг вирулентлигига ва боқиш шароитига боғлиқ бўлади. Ўткир (кучли),ўртача, сурункали ва симптомсиз касаллик кечиш формаларига бўлинади.\nЎткир формасида фринбинозли -геморрагик яллиғланиш оқибатида нафас олиш қийинлашади. Ринит, синусит, конъюктивит, панофтальмиялар тез-тез учраб туради. Тухум маҳсулдорлиги кескин 30-50 фоизга тушиб кетади (касалликнинг оғир кечишига қараб). Нафас бўғилишидан ўлиш ҳолатлари 50 фоизни ташкил этади.\nДаволаш ва профилактика – секундар инфекцияни ривожланишини олдини олиш учун кимёвий препаратлар (йод кристалл кукун ва алюмин упаси, йодинол, йодтриэтиленгликоль) билан аэрозол қилинади.\nОхирги пайтлар касалликдан ҳоли бўлмаган хўжаликларда ЮЛТ га қарши вакцинация тадбирлари ўтказиш йўлга қўйилган. Бунда вакцинация схемасига кўра риоя қилиш керак бўлади. Паррандада иммунитет ҳосил қилиш учун 2 марта эмланади, лекин иккинчи эмлаш 4 ҳафтадан кеч бўлмаслиги ва тухум бериш даври бошланмасдан олдин бўлиши керак. Вакцинани ишлатиш қўлланмасига асосан эмлаш учун фақат соғлом парранда олинади, нимжон, кучсиз ва касал парранда саралаб ташланади.\nЮЛТ га қарши вакцинани қўллаш усуллари кўп бўлгани билан (клоакага, аэрозол, кўз конъюктивасига, сув билан ) энг ишончлиси кўз коньюктивига томизиш ҳисобланади. Шу усулда, масалан Юқумли ларинготрахеитга қарши лиофилизилланган тирик вакцина Nobilis ILT («Интервет») қўлланилади.\nЮЛТ дан холи бўлмаган хўжаликларда унга қарши «ВНИВИП» штаммидан қуруқ липосомал вирувакцина махсус профилактик тадбирларда қўлланилади. Клиник соғлом бўлган паррандани аэрозол услуби билан 16-20 кун интервал билан, окуляр услубида 20-30 кун ва клоака услубида 30 кун интервал билан эмланади.\nКенг спектрли комбинацияга эга бўлган векторли вакцина: «Vectormune FP+LT» ( Чечак+ Ларинготрахеит), СЕВА, Франция, мустаҳкам иммунитет ҳосил қилади.


"Шўртан"да мукофот пуллари бўладими? Асрор Алиқулов иштирокидаги матбуот анжумани / CHAMPIONAT.asia\n"Шўртан"да мукофот пуллари бўладими? Асрор Алиқулов иштирокидаги матбуот анжумани\n05 авг 22:50\nПро лиганинг 14-туридан ўрин олган "Шўртан" - "Динамо" (0:1) учрашувидан сўнг мезбонлар бош мураббийи Асрор Алиқулов фикрлари билан ўртоқлашди.\n"Қисқа вақт ичида жамоани тузишга ҳаракат қилдик. Жисмоний тайёргарлигимиз оғриқли нуқтамиз. Таътил кўпга чўзилиб кетди. Тўпни камроқ йўқотишни, бунинг натижасида кўп куч кетишини таъкидлагандик. Футболчилар шошма-шошарлик натижасида кўп тўп йўқотишди. Шогирдлрарим ўз имкониятларидан баланд ҳаракат қилишди. Улар ёмон ўйин кўрсатди, дея олмайман. Таркибни жамоасиз ёки ўз жамоасида ўрнини топа олмаётган ижрочилар билан тўлдирдик. Биз истаган футболчиларнинг клуби билан шартномаси бор. "Насаф"дан икки нафар футболчи олдик. Ёзги трансферлар ойнасида 15 нафар янги ўйинчилар билан шартнома туздик. Уларнинг кўпчилиги бугун асосий таркибда майдонга тушди",- дейди Асрор Алиқулов.\n- 15 нафар янги футболчи олинганини айтдингиз. Шундай экан иккинчи даврада "Шўртан"да нима ўзгариши мумкин? Жамоа Про лигада қоладими?\n- Про лигада қолишимиз масаласига тўхталишга эрта. Чунки "Оқ-тепа" чиқиб кетди. Ҳозирда яхши жамоа тузишга эътибор қаратмоқдамиз. Футболчиларни синовдан ўтказмоқдамиз.\n- Нима деб ўйлайсиз, Про лигада мураббий футболчини истагандек ўйнатиши, унга истаган юкламаларини бериши, жамоа ҳеч қандай камчиликларга дуч келмаслиги учун Про лига клуби ўртача қанча сметага эга бўлиши керак?\n- Смета тузилаётганда клублар олдига қўйган мақсадига қаралади. Олдингизга қўйилган мақсадга қараб футболчи таклиф қиласиз. Яхши футболчи катта маош сўрайди. Биз катта номлар олмаймиз. Футболчи тарбиялаймиз, вазиятга қараб Суперлига клубларига берамиз. Ҳозирги имкониятимиздан келиб чиқиб таркиб тузмоқдамиз.\n- Жамоани тарк этган футболчилар Суперлига клубларига йўл олдими?\n- Йўқ. U-18 жамоасига айримларини қайтардик. Бошқа футболчилар билан шартномаларни бекор қилдик.\n- Маълум бўлишича "Шўртан"да ғалабалар учун мукофот пуллари йўқ. Футболчи бундай шароитда нима учун ўйнайди ёки натижа учун курашаверадими?\n- Мукофот пуллари бўлиши керак. Футболчи майдонга чиққанидан сўнг меҳнатига пул олади. Лекин биз шундай вазиятдамиз, мукофот пуллари йўқ. Агарда яхши жамоа туза олсак, ҳомийлар қўллаб-қувватлаб турса клубимизда ҳам мукофот пуллари бўлади.\n- Клуб вилоят ҳокимлигига ўтадими?\n- Ҳозир ўртада турибмиз. Бу вазият қоронғу. Футболчи таклиф қилишда молиявий томонларига ҳам эътибор бердик.\n05 авг 23:52:03\nAsror Aliqulov utgan yil zur komanda qilgandi Yaxshi trener. Shurtanda problema kupga uxshaydi\n05 авг 23:44:22\nKal wunday komandani kutinga urdin blaaa qacon Guzordan ketsen yaxwi buladi Wurtan\n06 авг 11:06:06\nAsror yaxwi mutaxasismiw u bn gaplawib kurganmisz ozi t6pga kop kalla uruvrib Nma qilyotganini bilmiydi tupoy wundey yaxwi bolala bor edi kutiga urdi xamma joyni oylikgayam uynardi\n06 авг 04:37:26\nҲаммаси молиявий муаммолар туфайлий.Аслида Асрор яхши мутаҳасис.\n05 авг 23:11:38\nShurtanning mukofat pullarini eshitgan Messi barsa bilan shartnoma uzaytirmaslikga qaror qildi\n05 авг 23:02:42\nMessi Barsadan ketti


Фитрат суннатлари: мўйловни қисқартириш ва соқол қўйиш\nBy Шайх Саидаҳмад Нуриддин on\t 09/23/2017 ТАҲОРАТ ФИҚҲ\nАксар уламоларнинг фикрича, фитрат сўзи «суннат» маъносини англатади. Баъзи уламоларнинг айтишича, фитрат ислом дини демакдир.\nФитрат суннатларининг баёни:\nФитрат суннатлари Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳадисларида баён қилинган. Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай дейдилар: «Беш нарса фитратдандир: 1. авратдаги тукларни тозалаш; 2. хатна қилиш; 3. мўйловни қисқартириш; 4. қўлтиқ ости тукларини юлиш; 5. тирноқларни қисқартириш».\nОйша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтадилар: «Ўн нарса фитратдандир: 1. мўйловни қисқартириш; 2. соқолни кўпайтириш (яъни узун қилиб қўйиш); 3. мисвок қилиш (яъни тишларни тозалаш); 4. бурунга сув олиш; 5. тирноқларни қисқартириш; 6. бармоқ бўғинларини ювиш; 7. қўлтиқ ости тукларини юлиш; 8. авратдаги тукларни тозалаш; 9. истинжо қилиш». Ҳадис ровийси Мусъаб айтади: «Ўнинчисини унутиб қўйдим. Тахминимча, ўнинчиси оғизга сув олиш бўлса керак».\nҚуйида мазкур суннатларни бирма-бир баён қиламиз.\nБиринчидан: мўйловни қисқартириш\nБу борада келган ҳадисларнинг айримларида мўйловни қириб олишга, баъзиларида қисқартиришга ва бошқа бирларида эса қиртишлаб олишга буюрилган.\nЗайд ибн Арқам розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтадилар: «Ким мўйловини қисқартирмаса, биздан эмас».\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Мажусийларга хилоф ўлароқ мўйловни қиртишлаб олинглар ва соқолни ўстиринглар». Ойша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинган юқоридаги ҳадисда «мўйловни қисқартириш» зикр қилинган эди.\nНававий роҳимаҳуллоҳ айтади: «Бизнинг (яъни Шофеий) мазҳабимизга кўра, инсон мўйловини лабнинг чети кўрингунича қисқартиради, уни буткул қириб олиб ташламайди. «Мўйловни қиртишлаб ёки яхшилаб олинглар» деган ривоятлардан мақсад мўйловнинг лаб устига ўсиб тушган қисмини олишдир».\nИмом Молик роҳимаҳуллоҳ айтади: «Мўйлов то лабнинг чеккалари очилгунча қисқартирилади». Ҳанбал айтади: «Абу Абдуллоҳ (яъни имом Аҳмад)дан сўралди: «Бир кишининг мўйловини қисқартирганини, мўйловини қириб олганини кўрасиз, ўзи аслида мўйловни нима қилиш керак?». Имом Аҳмад айтди: «Агар мўйловини қириб олса ҳам жоиз, агар уни қайчи билан олса ҳам жоиз».\nМўйловни қириб олиш ёки уни буткул олиб ташлаш тўғрисидаги ҳадисларни мўйловни имкон қадар қайчи билан қиртишлаб олишга йўйиш маъқулроқдир.\n· Иккинчидан: соқол қўйиш\nСоқол қўйиш вожиб, уни қириб олиш эса ҳаромдир. Чунки ҳадисларда «cоқолни кўпайтиринглар», «соқолга тегманглар», «соқолни ўстиринглар» каби турли иборалар билан соқол қўйишга буюрилган. Усулул фиқҳ илмидан маълумки, аслида Қуръон ва ҳадисдаги буйруқлар вожибликни ифода этади.\nҚолаверса, соқолни қириш гуноҳ иш экани билан бир қаторда эркаклик табиатига қарши чиқиш ва эркак кишининг ўзини аёллар ва ёш болаларга ўхшатиши ҳамдир. Айни дамда соқолни қириш кофирларга тақлид саналади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтадилар: «Мушрикларга хилоф ўлароқ мўйловни қисқартиринглар ва соқолни ўстиринглар».\nШунингдек, соқолни қириш Аллоҳ яратган хилқатни ўзгартириш саналади. Аллоҳ таоло айтади: «Аллоҳ яратган хилқат ўзгартирилмас» [Рум: 30]. Яна Аллоҳ таоло шайтон тилидан ҳикоя қилиб шундай дейди: «Албатта мен уларга буюрсам, Аллоҳ яратган хилқатни ўзгартирадилар» [Нисо: 119]. Ибн Масъуд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай дейдилар: «Вашм» қилувчи ва «вашм» қилдирувчи, қош терувчи ва тердирувчи ҳамда ҳусн учун тиш орасини очувчи, Аллоҳнинг яратганини ўзгартирувчи аёлларни Аллоҳ лаънатласин!».\nСоқолни қириш аёлларнинг чиройли бўлиш мақсадида юз ва қошларидаги тукларни кетказишидан иборат бўлган «намс»нинг бир туридир. Мазкур ишнинг эркаклар томонидан содир этилиши янада қабиҳроқдир.\nШу боис анбиёлар, халифалар ва ҳидоят имомларидан биронтаси соқолини қирмаган. Кимда ким бу борада уларга хилоф иш тутса, демак уларнинг йўлига эргашмаган бўлади. Аллоҳ таоло айтади: «Ким ҳақ йўлни аниқ билганидан кейин пайғамбарга хилоф иш қилса ва мўминларнинг йўлларидан бошқа йўлга эргашиб кетса, биз уни кетганича қўйиб берамиз. Сўнгра жаҳаннамга дохил қиламиз. Нақадар ёмон жойдир у!» [Нисо: 115].\n(1) Агар соқол бир қабзадан қисқа бўлса, унинг бўйи ёки ён томонларидан олиш жоиз эмас. Соқолни бир қабзадан ҳам қисқартириш тўғрисидаги ҳадис заифдир. Соқолнинг бир қабзадан ортиғини кесиш жоиз ёки йўқлиги хусусида уламолар ўртасида ихтилоф бор. Ибн Умар розияллоҳу анҳумодан собит бўлган ҳадисда келишича, у ҳаж ёки умра қилса, соқолини қўли билан ушлаб, бир қабзадан ортиғини кесар эди.\nҲадисга диққат билан эътибор берилса, Ибн Умар розияллоҳу анҳумо ҳаж ёки умрада шундай қилган. Билишимча, саҳобаларнинг соқоллари қуюқ бўлишига қарамасдан, на Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ва на Ибн Умардан бошқа бирор саҳобанинг бир қабзадан ортиғини кесганлиги тўғрисида ривоят келмаган. Шунга биноан, тўғрироқ фикрга кўра, ҳатто бир қабзадан ортиғини бўлса ҳам соқолни кесмаслик мақсадга мувофиқдир.\nНававий роҳимаҳуллоҳ айтади: «(Шофеий мазҳабидаги) энг тўғри фикрга кўра, соқолни ўз ҳолича ўстириш лозим бўлиб, унинг бирор жойини қисқартириш жоиз эмас. Мўйлов тўғрисидаги тўғри фикр – уни буткул қириб ташламаслик, балки лаб атрофи кўриниб турадиган даражада қисқартиришдир».\n(2) Сартарош одамларнинг соқолларини олиши жоиз эмас. Борди-ю, бу ишни қилса гуноҳкор бўлади. Ўз навбатида сартарошнинг одамлар соқолларини олиши эвазига олган пули ҳам ҳаром саналади. Бир киши Ибн Сирин роҳимаҳуллоҳдан сўради: «Онам аёлларни сочини тараб рўзғор тебратар эди. У топган пулдан ишлатсам бўладими?». Ибн Сирин жавоб берди: «Агар аёлларга соч уласа, пулидан ишлатмагин». Яъни агар онаси аёлларнинг сочини тараш билан бир қаторда уларга сунъий соч уласа, у ҳолда онаси топган пулдан ишлатиши жоиз эмас. Маълумки, одамларнинг соқолини қириш билан шуғулланадиган сартарошнинг гуноҳи аёлларга сунъий соч улайдиган аёлнинг гуноҳидан каттароқдир.\n Қаранг: Нававийнинг «Ал-мажмуъ» китоби (1/284).\nАрабча «фитрат» сўзининг луғавий маъноси «ёриш, ёрилиш» демакдир. Уламолар бу сўзнинг истилоҳий маъносида турлича фикрлар билдиришган. Хулоса қилиб айтганда, уламолар фитрат сўзини «соф хилқат», «бошлаш», «суннат», «ислом», «Одам алайҳиссалом зурриётидан олинган аҳд» каби маънолар билан таърифлашган. Фитрат сўзини мазкур маънолар билан изоҳлаган ҳар бир гуруҳ ўз фикрини қўллаб-қувватлаш учун оят ва ҳадислардан далиллар келтиришган. Бироқ бу маънолар ичида биз сўз юритмоқчи бўлган мавзуга мос келадигани «суннат» ва «соф хилқат» маънолари бўлса, ажабмас. Маълумки, «суннат» сўзи луғавий маънода «йўл» маъносини англатади. Бинобарин, «фитрат суннатлари» дегани «Пайғамбарлар суннати, яъни йўли бўлган, соғлом ва соф хилқатдан келиб чиқиб амал қилинадиган одоблар» маъносини англатади, валлоҳу аълам.\n Бухорий (5889), Муслим (257), Абу Довуд (4198), Термизий (2756), Ибн Можа (292) ривояти.\n Муслим (261), Термизий (2758), Насоий (8/128), Абу Довуд (53) ривояти.\n Саҳиҳ: Аҳмад (4/366), Насоий (1/15, 8/129), Термизий (2761) ривояти.\n Муслим (260), Аҳмад (2/366) ривояти.\n «Шарҳи Муслим» (3/149).\n Баъзилар: “Ҳозирда мушриклар ичида ҳам соқол қўядиганлари борку?!», дея бунга эътироз билдириши мумкин. Тўғри, ундайлар ҳам бор. Соқол қўйган мушриклар бу борада фитратга қайтган ҳисобланадилар. Бинобарин, мусулмон киши фитратга зид ишни қилмаслиги лозим. Қолаверса, мушрикларнинг бу борадаги асл одати соқолни қириб юришдир. Борди-ю, улар бу асл одатга хилоф иш тутиб, соқол ўстирсалар, бу дегани мусулмонлар уларга хилоф иш тутиш учун соқолларини қириб юришлари керак дегани эмас. Ундан ташқари соқол қўйиш мусулмонларнинг, алалхусус пайғамбарларнинг сиймосидир. Мушрикларга хилоф иш тутиш соқол қўйишнинг ягона сабаби бўлмай, балки у бу борадаги талай сабалардан биридир.\n “Вашм” ясама хол қўйишдир. Бу иш жоҳилият давридаги араб аёллари орасида кенг тарқалган эди. Аёллар сохта чирой иштиёқида баданларининг турли жойларига игна санчиб қон чиқаришар, сўнг жароҳат ўрнига сурма ёки шунга ўхшаш бирор нарса сепиб, ясама хол ёки ҳар хил нақшлар пайдо қилар эдилар. Баданга замонавий услублар билан расм чиздириш (татиуровка) ҳам “вашм”нинг айнан ўзидир.\n Бухорий (5931), Муслим (2125), Абу Довуд (4169), Термизий (2782), Насоий (8/46), Ибн Можа (1989) ривояти.\n Қаранг: “Шарҳи саҳиҳи Муслим” (3/151).\n Қаранг: “Доимий фатво қўмитаси” (5/176, 4155-сонли фатво), Дувайш тартиби.\nAvvalgi maqolaСавол-жавоб: “Жаннатда аёлларга бериладиган мукофотлар ҳақида” (Шайх Содиқ Самарқандий)\nKeyingi maqola Аббосийлар давлати: Ҳорун Рашид ҳокимиятида бармакийлар инқирози


Обама Жанубий Судандаги вазиятга доир баёнот берди\nПрезидент Барак Обама Жанубий Суданда хизмат қилаётган АҚШ ҳарбийлари хавфсизлигини таъминлаш ҳамда бу мамлакатдан АҚШ фуқароларини БМТ билан ҳамкорликда эвакуация қилишни давом эттириш тўғрисида фармойиш берди.\nОқ Уй шанба куни тарқатган баёнотда айтилишича, Мавлуд байрамини нишонлаш учун Хаваи оролларига учиб кетаётган Президентга Жанубий Суданнинг Бор шаҳридан АҚШ фуқароларини эвакуация қилаётган пайтда америкалик 4 ҳарбий яралангани тўғрисида хабар берилган.\nОқ Уй баёнотида айтилишича, Президент Обама Жанубий Суданда келишмовчиликларни мулоқот ёрдамида зудлик билан ҳал қилиш лозимлигини таъкидлаган. Обамага кўра, ҳарбий куч ёрдамида ҳокимиятни босиб олишга қаратилган ҳар қандай АҚШ ва халқаро ҳамжамият томонидан кўрсатилаётган ёрдамнинг тўхтатилишига олиб келади.\nЖанубий Суданда 60 дан зиёд қабила яшайди. Улардан энг йириклари Динка ва Нуэр қабилаларидир.


Олға, Ўзбекистон ёшлари! - Уч илдиз\nОлға, Ўзбекистон ёшлари!\nby Тўлқин Эшбек · 24.09.2016\nФутбол (U-16): Ўзбекистон Осиё чемпионати чорак финалига чиқди!\nУчрашув Ўзбекистон дарвозабонининг голи билан ёдда қолди.\nU-16 Ўзбекистон терма жамоаси гуруҳ босқичида уч учрашувда ҳам ғалаба қозонган ҳолда Осиё Чемпионатининг чорак финалига йўл олди.\n23 сентябрь куни бош мураббий Темур Олимхўжаев жамоаси КХДР термаси устидан 1:3 ҳисобидаги ишончли ғалабага эришди. Учрашувнинг 49-дақиқасида Ўзбекистон термаси Жасурбек Умрзоқов ўз жойида турган ҳолда рақиб дарвозасига гол киритди. Дарвозабондан сўнг Расул Юлдашев ва Иброҳим Ғанихонов ҳам икки голга муаллиф қилди. Шимолий Корея футболчилари эса учрашув якунидагина бир гол билан жавоб қайтаришга муваффақ бўлди холос.\nNext story Абдулазиз Комилов БМТ Бош Ассамблеяси 71-сессияси минбаридан сўзлади\nPrevious story Шавкат Мирзиёев Тошкентнинг бир қатор туманларига ташриф буюрди


Чеченистонда полициячиларга бир ойда 300 минг марта намоз ўқиш мажбурияти юклатилгани ҳақидаги хабар уйдирма бўлиб чиқди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nЧеченистонда полициячиларга бир ойда 300 минг марта намоз ўқиш мажбурияти юклатилгани ҳақидаги хабар уйдирма бўлиб чиқди\nЧеченистон ички ишлар вазирлиги полициячилар Муҳаммад (с.а.в.) пайғамбарга неча марта саловат айтганини ҳисоблаб бориши ҳақидаги хабарни рад этди, дея хабар бермоқда «ТАСС» муассаса матбуот хизматига таяниб.\n«Намоз ўқиш ва бошқа диний фарзларни бажариш, қаерда ва қандай лавозимда ишлашидан қатъи назар, ҳар бир диндорнинг шахсий ишидир. Чеченистон Республикаси бўйича ИИВ бундай маълумотларни тўпламайди», — дейилади матбуот хизмати хабарида.\nМуассасадагилар таъкидлашича, телефонограмма тарқатилгани ҳақидаги ахборот провокациядир. Унда Чеченистон ИИВ раҳбари Руслан Алханов Рамзан Қодиров топшириғига биноан, ходимлар неча марта саловат ўқишини ҳисоблаб боришни буюргани айтилади. Айни пайтда текширув олиб борилмоқда, унинг натижасида сохта хабар муаллифлари аниқланиши керак.\nНашр эслатишича, телефонограммада 20 ноябрдан 27 декабрга қадар ҳар бир ходим 300 минг марта саловат ўқиши кераклиги белгиланган эди.\n21:43 Рамзан Қодиров Чеченистон мактабларида битирув кечаси ўтказишни тақиқлади\n11:39 Чеченистонда ер силкиниши содир бўлди. Қодиров фуқароларни хотиржамликка чақирмоқда\n13:44 Рамзан Қодиров ўз маошини 10 фоизга камайтирди\n22:49 Рамзан Қодиров ижтимоий тармоқларга боғланиб қолишни гиёҳвандликка ўхшатди


Тошкент Кобул билан ҳамкорликни ривожлантирмоқчи\nЎзбекистон ва Афғонистон расмийлари ўзаро ҳамкорликни ривожлантириш бўйича шартнома имзолашни режаламоқдалар. Бу ҳақда Ўзбекистон президенти вазифасини бажарувчи Шавкат Мирзиёев Сурхондарё вилоятига қилган сафари чоғида маълум қилган.\nМаҳаллий нашрлар хабарига кўра, Мирзиёев ўзбек дипломатлари яқинда Афғонистонга бориши ва у ерда ҳамкорликни ривожлантиришга қаратилган йирик шартномалар имзоланишига умид билдирган.\nШавкат Мирзиёев ўтган ҳафта Ўзбекистон ташқи ишлар вазири Абдулазиз Комилов Афғонистон президенти Ашраф Ғани билан Брюсселда учрашиб, турли соҳалардаги ҳамкорлик истиқболларини муҳокама қилганини қўшимча қилган.\nСурхондарёга сафари чоғида муваққат президент ўзбек-афғон чегарасидаги чегара масканларидан бирини кўздан кечирган ҳамда давлат чегарасини янада мустаҳкамлаш зарурлигини урғулаган.


Байденда жарроҳлик операцияси амалга оширилди — Bugun.uz\nБайденда жарроҳлик операцияси амалга оширилди\n14:02 | 25-11-2021\nАҚШ президенти Жо Байденда шифокорлар зарарсиз ўсимта аниқлади ва уни жарроҳлик йўли билан олиб ташлади. Бу ҳақда «РИА Новости» хабар берди.\nМаълум қилинишича, Байден ўтган ҳафта тиббий кўрикдан ўтган, шифокорлар унинг соғлиғи давлат раҳбарлиги ва олий бош қўмондонлик вазифаларини ҳеч қандай чекловларсиз бажаришга имкон беришини хулоса қилган.\n«Президент Байденнинг ичак қисмидан 3 миллиметрлик, кўриниши жиҳатдан полипга ўхшаш ўсимта олиб ташланди. Гистологик текшириш учун олинган намуна 2008 йилда ундан олиб ташланган ўсимтага ўхшаш аденома экани аниқланди», дейилади хабарда.\nОқ уй шифокори О’Коннор аденома аста-секин ривожланишини ва у зарарсиз эканини қайд этган. Шунингдек, президент мунтазам кузатувга муҳтожлиги таъкидланган. АҚШ президентига кузатув давомида наркоз юборилган ва тиббий жараён давомида президентлик вазифасини вице-президент Камала Харрис бошқариб турган.\nАввалроқ Жо Байденда тиббий кўрик давомида бир нечта касалликлар аниқланганди. Шунингдек, АҚШ президенти Путинга берган ваъдасини бажарганини маълум қилган.


Путин МДҲ билан виза режими ғоясига қарши чиқди - BBC O'zbek\nПутин МДҲ билан виза режими ғоясига қарши чиқди\nImage caption Путин муҳожирларга бўлган заруратни ёритди, бироқ уларга бўлган абгор вазият ҳақида тўхталмади\nРоссия Президенти Владимир Путин МДҲ давлатлари билан виза тизимини киритишга қарши гапирди. Айни дамда, у Россияга келаётган муҳожирлар мезбон юртнинг анъаналари ва маданиятини ҳурмат қилишлари кераклигини айтди.\nЖаноб Путин бу ҳақида Осиё ва Тинч уммони Иқтисодий Ҳамкорлиги ташкилотининг Индонезияда бўлиб ўтган саммити якунига бағишланган матбуот анжуманида сўзлади.\nУнинг айтишича, МДҲ давлатлари билан ўзаро виза тизимини жорий қилиш собиқ Совет республикаларини ўзидан йироқлаштиришни англатади.\n"Уларни йироқлаштириш эмас, балки яқинлантириш керак. Лекин, бу жараённи тартиблироқ ҳолда, маҳаллий аҳолининг жиғига тегмайдиган ҳолда амалга ошириш керак," - деди у.\nМаҳаллий аҳолининг айниқса Марказий Осиё ва Россия Федерациясига қарам Қофқоз республикаларидан келиб ишлаётган муҳожирларга қарши ҳиссиётлари Россия матбуотида кўп ёритилади. Аксил-муҳожир ҳиссиётлар келгиндиларга қарши ҳужумларга асос бўлган.\nПутин бу миллатчилик сиёсати ҳақида бирон нарса демади. Аксинча, муҳожирлар маҳаллий маданиятни ҳурмат қилиши кераклигини айтди.\n"Ҳамма муҳожирлар, агар Россия Федерациясига келсалар, унинг тарихи, ҳудуднинг маданияти, қаерга келишаётганини англаб етишлари керак ва бизнинг анъаналаримиз, қонунларимиз ва маданиятимизни ҳурмат қилишлари керак", - деди у. Бироқ, айнан қандай маданият ва анъаналар ҳурмат қилиши кераклигини очиқламади.\nПутин жанобларига кўра, Россия бозори маҳаллий аҳоли ҳисобига тўлдириб бўлмайдиган иш ўринларининг муҳожирлар билан тўлдирилишига муҳтож. У меҳнат бозорини тубдан ўрганиб чиқиш ва айнан қайси иш ўринларига муҳожирларни жалб қилишни аниқлашга ундади.\nУнинг айтишича, бунда ҳуқуқ-тартибот органлари ва жамиятнинг роли каттадир.\nМуҳожирлар масаласида жамиятнинг роли ошиб бораётган турли ҳил ижтимоий миллатчи гуруҳлар тузилиб, муҳожирлар истиқомат қилувчи хонадонларга ҳужум уюштирилишида намоён бўлмоқда.\nКўп ҳолларда бу каби жиноятлар жазосиз қолаётир. Жаноб Путин миллатчи гуруҳларнинг ўзбошимчалиги ҳақида бу сафар ҳам оғиз очмади.\nЎтган чиқишларида жаноб Путин Россияга иш излаб келаётган хорижликларга нисбатан қонун-қоидаларда қаттиққўлликни оширишга чақирганди.\nУ ҳукуматга муҳожирлар эгаллаган қайси иш ўринларини маҳаллий аҳолига бериш мумкинлигини аниқлашни маслаҳат берган.


Хушхабар: юртимиз жанубида “Абу Ҳанифа” жоме масжиди очилди\n- Апр 01, 2021\nСурхондарё вилояти Адлия бошқармаси “Абу Ҳанифа” масжидини рўйхатдан ўтказиб, бу тўғридаги гувоҳномани жоме ходимларига топширди.\nЯнги масжид Бойсун тумани марказидан 60-65 км узоқликда жойлашган “Деҳибало” маҳалласида фаолият бошлади.\nЖоменинг хонақоҳи 500 намозхонни сиғдиради. Кундалик беш вақт намозларда 60-70 нафаргача, жума намозларида 300 нафар намозхон ибодатларини адо этиш имконига эга бўлди. Масжид ҳовлисида имом-хатиб ва қоровулхона ўрин олган. Келгусида бошқа маъмурият хоналари ҳам қуриш режа қилинган.\nДастлаб жоме саҳоватпеша инсонлар кўмаги ва “Деҳибало” ва “Хўжайбод” маҳаллалари аҳли ҳашар йўли билан қурилган. Аммо кейинчалик таъмирталаб ҳолатга келиб қолган эди. Шу боис ҳудуд аҳли 2018-2020 йиллларда масжидни тўлиқ таъмирдан чиқарди.\nМаълумот учун, шу билан Республикамиздаги масжидлар сони 2087 тага, Сурхондарё вилоятида эса 119 тага етди.\nАллоҳ таоло ушбу масжидларни қиёматга қадар мўмин-мусулмонларга хизмат қилишини насиб қилсин, унинг қурилиши ва фаолиятини йўлга қўйишига ҳисса қўшганлардан Ўзи рози бўлсин!\n341 марта ўқилди\nДругие материалы в этой категории: « Хушхабар: РАМАЗОН ОЙИДА 1370 ДАН ЗИЁД МАСЖИДДА ХАТМИ ҚУРЪОН БЎЛАДИ\tЮртбошимиз Туркий кенгашнинг норасмий саммитида иштирок этди »


Ким Чен Ун қаерда?\n04 июн 2020, Тошкент вақти: 16:11\nШимолий Корея раҳбари Ким Чен Ун.\nШимолий Корея раҳбари Ким Чен Ун бобоси Ким Ир Сеннинг туғилган кунига бағишланган йиллик йирик тадбирда кўринмади. Илк бор.\nОдатда 15 апрел куни Ким Чен Ун мамлакатнинг икки собиқ раҳбари – бобоси ва отаси Ким Чен Ирнинг мақбараларини зиёрат қилади. Бироқ ёш раҳбардан сўнгги 19 кундан бери дом-дарак йўқ.\n“Ким Ир Сеннинг туғилган куни Шимолий Кореяда энг катта байрамдир. Ким Чен Уннинг ушбу тантаналарда бўлмагани жуда ғалати”, - дейди Вашингтондаги АҚШ Тинчлик институтидан Френк Ом.\nКимнинг ғойиб бўлгани турли миш-мишларга сабаб бўлди. Юракка операция панд бердими? Ёки буйраги ишдан чиқдими? Ким ракета синови пайтида жароҳат олди деганлар ҳам бор. Яна кимдир 36 яшар раҳбар соҳил бўйидаги Вонсан шаҳрида оромгоҳда дам олаётганини айтади.\n“Билмаймиз, билмаймиз. У билан алоқам яхши эди. Унга соғлик тилайман”, - деди АҚШ Президенти Доналд Трамп.\nКим бунгача ҳам ғойиб бўлган эди. Январ ойида 21 кун кўринмаган, ўтган йил майида эса 22 кун. 2014 йил сентябрида 40 кундан кейин пайдо бўлганида қўлида ҳасса бор эди.\n“Сўнгги кунларда вазнига вазн қўшилди. Қандайдир дарди борлиги кўриниб турибди. Мазаси йўқлигини ҳамма билади”, - дейди Хандон глобал университетидан Пак Вон Гон.\nПрофессор хулоса қилишга шошилмасликка чақиради.\n“Шимолий Кореяда фақат 5 киши юрт раҳбари холидан хабардор”, - дейди Пак.\nКим вафот этса, унинг ўрнини ким эгаллаши маълум эмас. Фарзандлари ҳали ёш, ўзидан икки ёш катта акаси Ким Ен Чол сиёсатга қизиқмайди, 65 яшар амакиси Ким Пён Ил нафақада. Айримлар раҳбарнинг 32 ёшли синглиси Ким Жон мамлакат бошқарувини қўлга олиши мумкинлигини айтмоқда, бироқ эркаклар устун жамиятда уни қўллаб-қувватлайдиганлар кўп бўлмаслиги мумкин. Яна кимдир мамлакат тарихида илк бор Ким сулоласидан бўлмаган одам ҳокимиятни қўлга олишини айтади. Ҳокимият учун курашни башорат қилаётганлар ҳам бор.\n“Мамлакат сиёсий беқарорликка юз тутиши мумкин. Қочқинлар кўпайиши мумкин. Шимолий Корея ядро дастури хавфсизлиги қўлдан чиқиши мумкин, бу эса ядро материалларининг бировлар қўлига тушиб қолиш эҳтимолига йўл очади”, - дейди таҳлилчи Френк Ом.


а) Қуръонда зикр қилинган улушлар ва уларнинг эгалари ҳақида маълумот\nб) Авлнинг луғатда ва истилоҳдаги маъноси, авл қоидалари\nв) Раднинг луғатдаги ва истилоҳдаги маъноси\nг) Радга доир тўрт қоида\nд) Икки умария масаласи\nа) Қуръони каримда зикр қилинган улушлар (фарз миқдори) қуйидагилардир:\nУлушлар: 1/2, 1/4, 1/8, 2/3, 1/3, 1/6 агар масалада булардан биттаси бўлса, унинг махражи шу каср тагидаги сон бўлади ва агар икита ёки ундан кўпроқ улушлардан таркиб топган бўлса махраж - шу касрлар орасидаги энг кичик сон бўлади. Масалан: (ярим) 1/2 ва 1/3 ва 2/3 ва 1/6 булар жамлашиб келса махражи 6 бўлади. 1/4 ярим (1/2) билан бирга келса махражи 4 дир.\n1/4 1/8 билан келса махражи 8 бўлади. 1/6 ва 1/3 ёки 2/3 1/4 билан келса махражи 12 бўлади. 1/8 билан бирга келса махраж 24 бўлади.\nа) Қуръони каримда зикр қилиниб, миқдори белгиланган фарзлар олтитадир.\n1. 1/2 нисф - ярим улуш, насиба\n2. 1/4 рубуъ - тўртдан бир улуш, насиба\n3. 1/8 сумун - саккиздан бир улуш, насиба\n4. 2/3 сулусон - учдан икки улуш, насиба\n5. 1/3 сулус - учдан бир улуш, насиба\n6. 1/6 судус - олтидан бир улуш, насиба\nЭнди мазкур насиба миқдорларига ҳақли бўлган ворисларни зикр қилиб ўтсак.\nАввало 1/2 нисфга бешта ворис ҳақли бўлиб, улардан бири эркаклардан тўрттаси аёллардандир:\n3. Ўғилнинг қизи\n4. Туғишган сингил\n5. Ота бир сингил\nБуларнинг ҳар бирига мерос олиши учун белгиланган шартлари борки, уларни ўз ўрнида зикр қилинади.\n2. 1/4 - рубуъ мустаҳиқ ворислар иккитадир. Улар эр ва хотин. Агар хотин вафот этиб, ундан фарзанд қолган бўлса эри тўртдан бир олади. Эр вафот этиб, ундан фарзанди бўлмаса хотини 1/4 рубуъ олади. Бунда битта ёки иккита хотиннинг мерос миқдори ўша 1/4 дир.\n3. 1/8 сумун мерос миқдорига эр вафот қилиб ундан фарзанд қолган бўлса, аёли 1/8 сумун олади.\n4. 2/3 сулусон. Бу улуш миқдори тўрт гуруҳ ворислар насибаси бўлиб, уларнинг барчаси аёллардир:\nа) Икки ва ундан аксар бўлган сулбий қизлар\nб) Ўғилнинг икки ва ундан кўпроқ қизлари\nв) Икки ва ундан кўпроқ туғишган сингиллар\nг) Икки ва ундан кўпроқ ота бир сингиллар\nБуларнинг мерос олиши учун ҳам бир неча шартлари мавжудки, уларни ўз ўрнида зикр қилинади.\n5. 1/3 сулус. Бу икки хил ворисларнинг мероси бўлиб, улар қуйидагилардир:\nа) Она - агар маййитнинг фарзанди ёки ўғилнинг фарзанди бўлмаса, сулус олади.\nб) Икки ва ундан кўпроқ бўлган она бир ака-ука, опа-сингиллар, агар маййитнинг асли ва фаръи бўлмаса сулус олади.\n6. 1/6 судус, бу миқдорни мустаҳиқлари етти гуруҳ бўлиб, улар қуйидагилардир:\nа) Ота агар маййитнинг фарзанди бўлса ота судус мерос олади.\nб) Жадди саҳиҳ - ота бўлмасдан, маййитнинг фарзанди бўлса, бобо судус олади.\nв) Она - агар маййитнинг фарзанди, ака-ука, опа-сингиллари бўлса, она судус олади.\nг) ¤ғилнинг қизи - агар маййитнинг битта қизи бўлса, у қиз нисф олади, ўғилнинг битта ва ундан кўпроқ қизлари судус олади. Бунда аёлларнинг 2/3 сулусон миқдорини тўлдириш учун ўғилнинг қизларига судус берилади.\nд) Ота бир сингил - агар маййитнинг биттагина туғишган синглиси бўлса, ота бир сингиллар судус олади.\nе) Она бир ини ёки сингил - она бир ини агар маййитнинг асли ва фаръи бўлмаса, судус олади.\nё) Жадда саҳиҳа - она бўлмаганда жадда саҳиҳа (онанинг онаси, отанинг онаси) судус мерос олади.\n3. ИККИ УМАРИЯ МАСАЛАСИ\nАслида она ота билан бирга бўлса барча меросни учдан бирини олади. Лекин бу ўринда умария деб номланувчи икки масала борки, бунда мазкур қоидага хилоф қилинади. Умария деб номланишининг сабаби, бу масала ҳазрати Умарнинг ҳукмлари ва бошқа саҳобаларнинг бунга мувофиқ бўлиши сабабли бўлган. Бу икки масалани «Қарровайн» деб ҳам аталади. ўарро дегани «ёрқин», «нурли» маъносида бўлиб, бу масалаларнинг машҳурлиги ва ҳаммага маълумлиги учундир. Бу масалада эр ёки хотин фарз меросини олиб бўлгач, она қолган мероснинг сулусини олади. Масаланинг сурати қуйидагичадир:\n1. Бир аёл вафот этиб, унинг эри, онаси ва отаси қолган бўлса, эр нисфни фарз мерос сифатида олади. Она эса қолган мероснинг сулусини олади. Отага эса қолгани берилади. Онага қолган молнинг сулусини берилишининг сабаби, шуки, агар биз онага умумий молнинг сулусини берсак, онанинг насибаси отадан кўпроқ бўлади. Чунки, она умумий молнинг сулусини олгач, отанинг насибаси судус қолади. Бунда онага отанинг насибасидан икки баробар кўп мерос тегади. Она отадан кўп мерос олиши фароиз илмида собит эмас. Аммо қолган молнинг сулусини олса бунда\nللذكر مثل حظ الأنثيين деган қоидага мувофиқ бўлади.\nМасаланинг асли 6 дан\nэрга нисф яъни 6 улушдан 3 таси\nонага олти улушдан бири яъни қолганининг сулуси\nэрдан қолгани 1/3 она\nотага олтидан қолган икки улуши\nқолган қисми отага асабалиги учун\n2. Умария масаласининг иккинчиси қуйидагичадир:\nБир киши вафот этиб, ундан аёли, онаси ва отаси қолса, аёлига фарз мероси бўлган рубуъни, онага эса фарздан қолган меросни сулусини, отага онадан қолганини берилади.\nМасаланинг асли 4 дан\nаёлига фарз бўлган тўртдан бир\nонасига қолганини учдан бири\n1/3 онасига қолганининг сулуси\nотасига қолган тўртдан иккиси\nУмария масаласи ҳазрати Умар (р.а.) даврларида воқе бўлиб, саҳобалар бу масалада икки хил фикр билдирганлар:\n1. Зайд ибн Собит (р.а.)ва жумҳур саҳобаларнинг йўли бўлиб, Умар (р.а.) ҳам шунга ҳукм қилганлар. Яъни, онага фарздан қолганининг сулуси берилади.\n2. Ибн Аббосни (р.а.)йўллари бўлиб, у киши бу масалада жумҳурга хилоф қилганлар. Яъни, ибн Аббоснинг фатволарига кўра, онага умумий молнинг сулуси берилади. Зайд ибн Собитнинг йўлларини барча уламолар оммаси якдиллик билан қабул қилганлар.\nАВЛНИНГ ЛУҒАТ ВА ИСТИЛОҲДАГИ МАЪНОСИ\nАвл луғатда жавр қилишга мойил бўлиш маъносида ишлатилади. Аллоҳ таолонинг: ذلك أدني أن لا تعولوا\nяъни: «Бу, зулм қилмаслигингиз учун яқинроқдир» деган сўзи ҳам шу маънода келган. Яна кўтармоқ маъносида истеъмол қилинади, айтиладики:\nعال الميزان – тарозуни кўтарди маъносига муносиб келади, чунки бунда махражни ўз ўрнидан бошқа махражга кўтаришлик маъноси бордир.\nИстилоҳда эса, махраж улушларни сиғдиришликдан кичик бўлган пайтда махражга ўз жузларидан бирор нарса зиёда қилишликдир. Масалан: бир аёл вафот қилиб, ундан эр, ота-она бир бўлган иккита опа-сингил қолган бўлса, эрга ярим (1/2) бу 3 улуш бўлади. Икки опа-сингилга учдан икки (2/3) бу 4 улуш бўлади. Демак, масаланинг асли 6 эди. Лекин улушларга етмайди, чунки улушлар 7 та. Шунда бу махражни кўтариб бирни қўшамиз. 7 бўлади.\nАвлнинг машруъ эканига далил: Авлга биринчи ҳукм қилган киши ҳазрат Умар (р.а.). бўлиб, бунга барча саҳобалар ижмоъ қилганлар. Чунки у зотнинг замонларида ўз улушларидан махражи кичик бўлиб қолган ҳолат воқеъ бўлган эди. Бу ҳақда саҳобалар маслаҳат қилишган ва набий (с.а.в.)нинг амакилари Аббос (р.а.) авл қилишга ишора қилиб: «Улушларни авл қилинглар», дедилар ва бунга саҳобалар эргашганлар ва ҳамда буни ҳеч ким инкор қилмаган. Буни Имом Байҳақий ва Ҳоким «Мустадрак»да ва Саъид ибн Мансур «Сунан»да Зайд ибн Собит (р.а.)дан ривоят қилганлар.\nАвл қилиш ёки қилмаслик нуқтаи назаридан улушлар махражларининг навлари\nҚуръони каримда зикр қилган улушларнинг махражлари 7 тадир:\n1. Улардан 4 таси авл бўлмайди, улар ярим 1/2 нинг махражи (2) ва 1/3 нинг махражи (3) ва 1/4 нинг махражи (4) ва 1/8 нинг махражи (8).\n2. Ҳамда улардан 3 таси гоҳида авл бўлади. 6 - бу гоҳида 10 гача жуфт ва тоқ бўлиб авл бўлади. 12 эса 17 гача тоқ бўлиб авл бўлади.24 эса 27 га авл бўлади. (фақат бир марта авл бўлиши билан).\nАвл бўладиган махражларга мисоллар:\n1) 6 ни 7 га авл бўлганига мисол: Хотин вафот этиб, ундан эр ва ота-онаси бир-икки опа-сингил қолган бўлса ушбу суратда бўлади:\nиккита ота-она бир опа-сингил\n2/3=4 улушлар жами: 7\nДемак, масала 6 дан, 7 га авл бўлади, улушлар йиғиндиси 7 яъни меросни 7 улушдан тақсим қилинади.\n2) Хотин ўлиб эри ота-она бир бўлган сингил ва ота бир сингилни қолдирган бўлса қуйидаги суратда бўлади:\nота-она бир сингил\nОта бир сингил\nДемак, масала 6 дан 7 га авл бўлади, улушлар йиғиндиси 7\n3) 6 ни 8 га авл бўлгани қуйидаги суратда:\nота-она бир икки сингил\nДемак, масала 6 дан 8 га авл бўлади. Улушлар йиғиндиси 8 дир.\nМаййит эр, ота-она бир сингил ва она бир иккита сингилни қолдирган бўлса, қуйидаги суратда авл бўлади:\nОна бир икки сингиллар\nДемак, масала 6 дан 8 га авл бўлди, чунки улушлар йиғиндиси 8 дир.\n3) 6 нинг 9 га авл бўлгани қуйидаги суратда бўлади:\nота-она бир 2 та опа-сингил\nона бир 2 та сингил\nМасаланинг асли 6 ва у 9 га авл бўлади,чунки улушлар йиғиндиси 9дир..\n4) 6 нинг 10 га авл бўлганига мисол қуйидаги суратда бўлади:\nота-она бир 2 сингил\nона бир 2 та опа-сингил\nонага эрнинг улушидан қолганининг1/3\nДемак, масала 6 дан 10 га авл қилинади.\n5) 12 ни 13 га авл қилинишига мисол қуйидагича бўлади:\nота-она бир 2 та сингил\nона бир 1 та сингил\nУлушлар йиғиндиси 13. Масаланинг асли 12, лекин у 13 га авл бўлади.\n6) 12 нинг 15 га авл бўлганига мисол қуйидагича бўлади:\nона бир 2 та опа- сингил\nУлушлар йиғиндиси 15. Масаланинг асли 12 дан 15га авл бўлади.\n7) 12 ни 17 га авл бўлганига мисол қуйидагича бўлади:\nота-она бир 2 та опа- сингил\nУлушлар йиғиндиси 17, масала12 дан 17 га авл бўлади.\n8) 24 ни 27 га фақат бир авл билан авл бўлишига мисол:\n2 та қиз\nУлушлар йиғиндиси 27. Масала 24 дан. 27 га авл бўлади. Бу масалага «Масалаи минбария» дейилади. Чунки ҳазрат Али (р.а.) Куфа шаҳрида минбарда хутба қилаётганларида бу масала ҳақида сўралганлар. У киши эса дарҳол бу масаланинг ечимини минбардан туриб жавоб бердилар. Шунда сўраган киши: «Хотинга 1/8 берилмайдими?» - деб айтганида, у зот: «Хотиннинг 1/8 улуши 1/9 га айланди», дедилар. Одамлар у кишининг зийракликларидан ҳайратга тушдилар.\n24 нинг авл сони (27) дан зиёда қилинмайди. Фақат Ибн Масъуд (р.а.)нинг наздларида 24, 31 гача авл бўлади.\nМасала: 24 дан 31 га авл бўлганига мисол:\nДемак, Ибн Масъуд (р.а.)нинг наздларида бу масала 24 дан 31 га авл бўлади., чунки маҳрум ўғил хотинни 1/4 дан 1/8 га ҳажб қилади.\nБу масала бошқаларнинг наздида 12 дан 17 га авл бўлади, чунки махражларда 1/4 хотинга чунки, маҳрум ўғил хотинни 1/4 дан 1/8 га ҳажб қилмайди ва 1/6 онага, 2/3 ота-она бир опа-сингилларга, 1/3 она бир опасингилларга. Демак, масаланинг асли 12 бўлади.\nМасаланинг сурати қуйидагича:\nУлушларнинг жами: 17. Масаланинг асли 12 дан 17 га авл бўлади.\nМавзуга доир таянч сўзлар: авл, рад, масъалаи минбария, махраж, маҳрум