20 январь, 10:31\nАнглия премьер-лигасининг 17-туридаги кечиктирилган учрашувда “Манчестер Юнайтед” сафарда “Брентфорд” устидан 3:1 ҳисобида зафар қучди. Беллашувнинг 71-дақиқасида захирага олинган Криштиану Роналду бош мураббийга бу қарорда норози эканини очиқ кўрсатди.\nРальф Рангник учрашувдан кейин бу вазиятга изоҳ берди.\n- Криштиану ўйинда қатнашганидан хурсандман. Менга “Астон Вилла” билан ўйиндан тўғри хулоса чиқариш кераклигини, ўшанда беш ҳимоячи билан ўйнаш тактикасига ўтмаганимдан афсусда эканимни айтдим.\nРоналду 36 ёшда, шунга қарамай, ажойиб формада. Лекин қачонки бош мураббий бўлса, бу вазиятга бошқа томондан қарашни ўрганади. Менинг вазифам жамоа манфаатидан келиб чиқиб, қарор қабул қилишдан иборат, у буни яхшилаб тушиниб етиши керак, - деди Ральф Рангник.


ҲУҚУҚИЙ ТАДБИРЛАР ДАВОМ ЭТМОҚДА. – Сирдарё вилояти касаба уюшмалари ташкилотлари бирлашмаси Кенгаши\nВилоят касаба уюшмалари ташкилотлари бирлашмаси ходимлари томонидан жойларда қатор ҳуқуқий тадбирлар ўтказилмоқда. Навбатдаги ҳуқуқий саводхонлик семинарлари Гулистон Давлат университети ҳамда Боёвут туманида жойлашган ташкилот, корхона ва муассасаларнинг касаба уюшмаси фаоллари иштирокида бўлиб ўтди.\nСеминарларда 100 нафардан ортиқ тингловчилар қатнашиб, маърузачилар томонидан Ўзбекистон Республикасининг Меҳнат кодекси, меҳнатни муҳофаза қилиш ҳамда Ўзбекистон Республикасининг “Жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари тўғрисида”ги Қонунлари ва бошқа Қонунларнинг мазмун-моҳияти ҳақида тўлиқ тушунчага эга бўлишди.\nТадбир савол жавобларга бой тарзда қатта қизиқиш билан ўтказилди. Ходимлар қизиқтирган саволларига мутахассислар томонидан қонуний тушунчалар берилди.\n“ЭНГ ФАОЛ ЁШ ТАРБИЯЧИ” ҒОЛИБЛАРИ АНИҚ →\n30.04.2018 sirdaryo НУРОНИЙ ОНАХОНЛАРГА КЎКРАК НИШОНЛАРИda fikr bildirishni o'chirish\n17.02.2017 sirdaryo “МАҲАЛЛАМ-МЕНИНГ ТАҚДИРИМДА!” КЎРИК-ТАНЛОВИ БЎЛИБ ЎТДИda fikr bildirishni o'chirish


ИнтерФУТБОЛ :: Чорак финал Россияда ёхуд Евро-2020 ҳақида гаплашамиз\nЧорак финал Россияда ёхуд Евро-2020 ҳақида гаплашамиз\nСанкт-Петербург 2020 йилги Европа чемпионати очилиш ўйини мезбони бўлмайди, аммо чорак финал баҳси айнан шу шаҳарда ўтказилади. УЕФА ижроқўми Евро-2020 финал босқичи тақвими борасида якуний тўхтамга келди.\nБугун жорий йилги мундиалга мезбонлик қилаётган Россияни кейинги икки йилда нима кутиши мумкинлиги ҳақида сўз юритамиз.\nНега яна Россия?\nЕвро-2020 ажойиб турнир бўлади. Биринчи марта чемпионатнинг финал босқичи деярли бутун Европа бўйлаб ўтказилади. Россия - мезбонлардан бири. Ушбу мамлакатдаги ўйинлар Санкт-Петербург майдонларида бўлиб ўтади: «В» гуруҳининг учта баҳси (13, 17 ва 22 июнда) ҳамда 1|4 финалнинг битта учрашуви (3 июль) шимолий пойтахтга ишониб топширилади.\nТақвимга кўра, Петербургдаги чорак финал ҳисоб бўйича 45-ўйин бўлади. УЕФАнинг собиқ президенти Мишель Платини мазкур турнирга шиор ҳам топган - «Евро - Европа учун».\nУнинг фикрича, мезбон мамлакатларнинг кўпайиши инфратузилма тайёргарлиги бўйича масалаларни ечишда асқотади, зеро иштирокчилар сонининг ортиши Европа чемпионати ташкилотчиларининг вазифаларини қийинлаштиради.\nЕвро-2020 ўйинларини қабул қилиш учун турли мамлакатларнинг 19та шаҳри кураш олиб борди. Регламентга кўра, ҳар бир давлат фақат битта шаҳар ва битта стадионни рўйхатдан ўтказиши мумкин. 2014 йилнинг сентябрида ўтказилган сайлов жараёнида барча параметрлар бўйича муносиб бўлган 13та шаҳар танлаб олинди.\nПлатини қарор моҳиятини қуйидагича изоҳлаганди: «Биз йирик халқаро аэропортлари бор шаҳарларни маъқул кўрдик. Танлов жараёни миллий термалар кучи ёки мамлакатнинг туристик салоҳиятига асосланмаган.\nБизнинг критериялар аэропортлар, транспортлар ва шароитларга тааллуқли. Ўйлашимча, ижроқўм вакиллари тўғри йўл тутишган - жанубдан Рим ва Бильбао, шимолдан эса Копенгаген ва Санкт-Петербург танланди».\nЕвропа чемпионати яна қайси шаҳарларда ўтказилади?\nУЕФА қатъий қоида ўрнатди: Евро-2020 мезбонларининг иккитадан ортиғи бир гуруҳга тушмайди.\nНатижада гуруҳ босқичи ўйинлари турли шаҳарларга мана бундай кўринишда тақсимланди: «А» гуруҳи - Рим ва Боку, «В» гуруҳи - Копенгаген ва Санкт-Петербург, «С» гуруҳи - Амстердам ва Бухарест, «D» гуруҳи - Лондон ва Глазго, «Е» гуруҳи - Бильбао ва Дублин, «Ғ» гуруҳи - Будапешт ва Мюнхен.\nДастлаб омадлилар рўйхатида Брюссель ҳам бор эди, аммо 2017 йилнинг декабрида Бельгия пойтахти Европа чемпионати ташкилотчилари сафидан чиқарилди. Сабаб - янги стадион қурилишида муаммолар юзага келган.\nБрюсселда гуруҳ босқичининг учта, 1|8 финалнинг битта учрашуви ўтказилиши кўзда тутилганди. Ушбу ўйинларнинг барчаси Евро-2020нинг асосий шаҳри - Лондон ихтиёрига ўтди. Шу тариқа, Буюк Британия пойтахти турнирнинг 7та баҳсига мезбонлик қиладиган бўлди. Улар орасида икки ярим финал (7 ва 8 июль) ҳамда финал (12 июль) ҳам бор. «Уэмбли» майдони жиддий тайёргарлик кўриши лозим.\nЧорак финаллар ҳақида гапирадиган бўлсак, 3 июль санасига белгиланган ўйинлардан бири, юқорида таъкидлаганимиздек, Санкт-Петербургда, яна биттаси Мюнхенда ўтказилади. Ушбу учрашувлар ғолиблари 7-санада Лондондаги дастлабки ярим финалда куч синашишади.\nЯна иккита чорак финал (4 июль) Рим ва Бокуга ишониб топширилади. Мазкур жуфтликларда муваффақият қозонганлар 8-санада туманли ўлкада ўтказиладиган иккинчи ярим финалда тўқнаш келишади.\nДарвоқе, Санкт-Петербург очилиш ўйинини қабул қилишга ҳам ариза топширган, аммо бу ерда рақобат ўта жиддий бўлганди. Россиянинг шимолий пойтахтидан ташқари, дастлабки баҳсни ўтказишга яна бешта шаҳар даъвогарлик қилди. Якунда Рим ғолиб чиқди ва 13 июнь кунги старт Италияда бўлиб ўтиши ойдинлашди.\nСаралаш цикли қандай ўтади?\nЕвро-2020 саралаш баҳсларига қуръа ташлаш маросими 2018 йилнинг 2 декабрь куни Дублинда ўтказилади. Ҳеч қайси терма озод этилмаган бу галги квалификацион раундда 55та миллий жамоа қатнашади.\nМазкур босқичдаги ягона дебютант - Косово термаси: бунга қадар ушбу юрт вакиллари жаҳон чемпионати саралашида қатнашиб, Исландия, Хорватия, Украина, Туркия ва Финляндиядан ташкил топган гуруҳда сўнгги ўринни эгаллашганди.\nҚуръа натижаларига кўра, 5-6та жамоадан иборат 10та гуруҳ вужудга келади. Россия айрим сабабларга кўра, Украина билан, Арманистон эса Озарбайжон билан бир гуруҳга тушмайди. Саралаш баҳслари 2019 йилнинг мартидан ноябригача давом этади. Ўз гуруҳида 1-2-ўринларни эгаллаган термалар турнирнинг финал босқичи йўлланмасини қўлга киритади.\nЯна тўртта ўрин кимга насиб қилади? Айтишларича, 2013 йили УЕФА вакилларида нафақат мезбонлар сонини ошириш, балки Европа чемпионати сарҳадларини кенгайтириш ғояси ҳам туғилган.\nЎшанда Платини «кўҳна қитъа» биринчилигига Аргентина, Бразилия, Мексика ҳамда Япония миллий жамоаларини таклиф этиш фикрини илгари сурган. Аммо инқилобий ўзгариш амалга ошмади.\nЕвро-2020да фақат Европадаги саралаш ғолиблари қатнашади. Қолган тўртта йўлланма эгалари ўртоқлик ўйинлари ўрнини эгаллаши кутилаётган турнир - Миллатлар Лигаси орқали аниқланади.


ТЕННИСЧИЛАРИМИЗ УЧУН СИНОВ - Ўзбекистон овози газетаси\nФарғона шаҳридаги «Истиқлол» теннис мажмуасида Халқаро теннис федерацияси тақвимидан жой олган «Фьючерс» туркумига кирувчи мусобақа бошланди.\nЎзбекистон Жисмоний тарбия ва спорт вазирлиги, Миллий олимпия қўмитаси ҳамда мамлакатимиз теннис федерацияси томонидан ўтказилаётган, соврин жамғармаси 25 минг АҚШ долларини ташкил қилувчи мазкур турнирда дунёнинг йигирмага яқин давлатидан келган юзга яқин теннисчи бош соврин учун курашади.\nМусобақада мамлакатимизнинг биринчи рақамли теннисчиси Сабина Шарипова билан биргаликда Нигина Абдураимова, Ясмина Каримжонова, Севил Йўлдошева, Арина Фольц, Валентина Шлейн, Шаҳноза Ҳотамова каби вакилларимиз яккалик ва жуфтлик баҳсларида иштирок этади.\nБир қатор халқаро турнирларда муваффақиятли иштирок этаётган ҳамюртимиз Сергей Фомин Париж шаҳрида ўсмирлар ўртасида ўтадиган Франция очиқ чемпионатида иштирок этади. У «Катта дубулға»туркумига кирувчи «Ролан Гаррос»мусобақасининг асосий тўр баҳслари дастлабки босқичида япониялик Шинтаро Мочияукига қарши кортга чиқади. Шунингдек, Сергей чемпионатнинг жуфтлик баҳсларида бельгиялик шериги Гаузер Онклин билан бирга россиялик Алибек Качмазов ва беларуслик Александер Жгировскийни синовдан ўтказади.


Айтсам тилим, айтмасам дилим » Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017\nАйтсам тилим, айтмасам дилим\nКомментариев: 0 Просмотров: 318 Дата: 23-01-2016, 13:10 Ўзбекистон олимпия терма жамоасининг саргузаштларга бой эртаги якунига етди. Одатда эртаклар яхшилик билан тугарди. Лекин олимпиячиларимизнинг эртаги бундай бўлмади. Қисқа муддат ичида тўрт нафар мураббийнинг қўлидан ўтган терма жамоадан яна қандай натижа кутиш мумкин эди? Бундан роса икки йил аввал Уммонда ташкил этилган ушбу ёш тоифасидаги илк Осиё чемпионатига терма жамоамизни Шуҳрат Мақсудов бошлаб борганди. Муваффақиятсизлик ўзи аслида ўша пайтдан бошланган эди. Кейин олимпиячиларимизга Бахтиёр Ашурматов устозлик қилди. Бангладешда ўтган Осиё чемпионатининг саралаш баҳсларида нурсиз ўйин кўрсатган терма жамоамиз бировларнинг ёрдами билан финал босқичига йўлланма олган эди. Агар Иордания Қувайтни мағлуб этиб бермаганида, Қатардаги Осиё чемпионатида бошқа жамоаларга мухлислик қилаётган бўлардик. Шундан сўнг ЎФФ раҳбарияти мураббийлик постига Виктор Жалиловни тайинлади. Аммо Виктор Романович ҳам бу лавозимда узоқ вақт қолгани йўқ. Жалилов ўзигача бўлган ҳамкасбларидан фарқли тарзда олимпия терма жамоаси бош мураббийлик лавозимида бирорта ҳам расмий ўйин ўтказгани йўқ. Билмадик, ЎФФ раҳбарияти Виктор Жалиловга ишонч билдирмадими, ҳар ҳолда, унинг ўрнига Самвел Бабаян тайинланди. Ўша пайтда Самвел Вячеславович миллий терма жамоада ўзига хос натижалар қайд этаётганди. ЖЧ-2018 иккинчи саралаш босқичида кетма-кет бешта ғалабага эришган бош мураббийнинг обрўси ошиб кетганди. Балки шу омил сабаб бўлса керак, Бабаянга олимпия терма жамоаси бошқаруви ҳам топширилди. Кўпчиликнинг фикрича, олимпия терма жамоамизнинг муваффақиятсиз иштирокига айнан бош мураббий сабабчи бўлган. Таркибни танлашдаги хатолар, ўйинга тактика белгилашдаги ёндашувлар ўзини оқламаган. Жароҳатидан батамом фориғ бўлмаган, ўйин амалиёти йўқ футболчиларнинг майдонга туширилганини ҳалигача ҳеч ким ҳазм қила олмаяпти. Якуний натижани эса ҳамма кўрди. Ҳар ким ўзича фикр юритди, хулоса чиқарди. Айни кез муносабат минбарини истеъдодли журналист, футбол шарҳловчиси Диёр Имомхўжаевга берамиз. - Ўзбекистон олимпия терма жамоасининг Рио-2016 ўйинларига йўлланма берувчи Осиё чемпионатида муваффақиятсиз иштирок этиши шахсан мени кўп ҳам ажаблантирмади, - дея сўз бошлади Имомхўжаевлар сулоласининг спорт журналистикаси йўналишидаги энг кенжа вакили. - Мусобақага тайёргарлик кўриш учун оз эмас, кўп эмас, роса 4 йил вақтимиз бўла туриб, бир ярим ой қолганида ҳам мураббий алмаштириш ишлари билан банд бўлдик. Аввал Шуҳрат Мақсудов, кейин Бахтиёр Ашурматов, навбати билан Виктор Жалилов, ундан сўнг Самвел Бабаян... Қисқа фурсат ичида олимпия терма жамоамизда тўрт нафар бош мураббий ишлади. Олимпия терма жамоасига жалб этилган ўйинчилар 1993-1996 йиллар оралиғида туғилган футболчилардан иборат. 1993 йилда туғилган футболчилардан иборат терма жамоани тузган Аҳмаджон Мусаев ишсиз, 1994 йиллар устози бўлган Алексей Евстафеев терма билан бирга эмас, 1995 йиллар термасини шакллантирган Сершей Лушан ҳам узоқда, 1996 йил жамоасини қитъа чемпиони қила олган мураббий Дилшод Нуралиевга ҳам Осиё чемпионатида ишлаш имконини беришмади. Бу - тизим нотўғри йўлга қўйилганидан далолат. Энди эса таркибга назар солишингиз мумкин. Дарвозабонлардан ҳеч-бири олий лигада ўзини кўрсатмади. Ҳеч бири клубининг асосий посбони эмас. Авваллари Санжар Қувватов, Игнатий Нестеров каби йигитлар ҳар қалай бор эди, энди-чи? Ҳимоя қўрғони ҳам талабга жавоб бермасди. Дастлабки икки ўйинда мана шу жиҳат бизга панд берди. Жамшид Болтабоев ўнг қанот ҳимоясида ўйнади, ўзига нотаниш позицияда жуда ҳам қийналди, бунинг натижасида у қўриқлаган қанотдан бир эмас, иккита гол ўтказиб юбордик. Аслида у таянч ярим ҳимоячиси сифатида фойдали футболчи ҳисобланади. Иккинчи учрашувда Владимир Козак ҳам ҳимоячи эмаслигини амалда намоён этди. Аслида айб унда ҳам эмас, ярим ҳимоячидан сўнгги ҳимоячига айланиб қолиши учун бир ой жуда кам муҳлат. Боз устига, рақиблар қитъанинг кўзга кўринган жамоалари бўлса. Ўзи бундай олиб қарасак, Осиё чемпионатининг финал босқичига «Бавария» ҳолатида етиб келгандик. Саралаш босқич баҳсларидан тўғри хулоса чиқармадик. Чиқарилган хулоса мураббийлар штабини алмаштириш бўлди, энди-чи? Миллий терма жамоада айрим футболчиларнинг хатосини етакчи фигуралар ёпиб кетишаётганди. Олимпия термасида мана шундай қутқарувчилар топилмади. Ўйинни ўз қўлига ола биладиган футболчини кўрмадик. Яққол етакчининг йўқлиги билиниб қолди. Таркибдан тортиб, жамоага муносабатимизга қадар олимпиада талабларига жавоб бермаслиги кўриниб қолди. Якунда бу камчиликлар натижада ҳам кўриниш берди. Мағлубият, омадсизлик, муваффақиятсизликнинг сабаблари жуда кўп. Ҳали олимпиячиларимизнинг Осиё чемпионатидаги қониқарсиз иштироки кўп муҳокама қилинади. Тегишли хулосалар ва унинг кетидан ЎФФ раҳбариятининг қарорлари ҳам эълон қилинар. Биз мухлислар, мутахассислар билан биргаликда жараённи кузатиб борамиз. Орзу-умидларимиз рўёбини яна тўрт йил кутишга мажбурмиз. 2020 йилги Токио Олимпиадасига яна тўрт йил вақт бор. Тўрт йил дўппини бир четга суриб қўйиб, фикр юритиш учун етарли муддат. Олий лиганинг бугунги аҳволи ва футболга бўлган муносабатимиз билан тан олайлик, на жаҳон чемпионатига ва на Олимпиадага муносибмиз. Футболни уни ичида юрган кишилар эмас, футболни илмий томондан тушуна оладиган ва замон билан ҳамнафас кишилар бошқариши балки яхшироқмикан, яна ким билади дейсиз. К.АЛИМОВ ёзиб олди, "ИнтерФУТБОЛ" нашри


АНДИЖОНЛИК ФОЛЬКЛОРЧИЛАР АВСТРИЯГА БОРИШИ МУМКИН - AUZ.UZ\nАНДИЖОН МАШИНАСОЗЛИК ИНСТИТУТИДА РЕСПУБЛИКА МИҚЁСИДАГИ ИЛМИЙ АМАЛИЙ АНЖУМАН ЎТКАЗИЛДИ\nИҚТИДОРЛАР КАШФ ЭТИЛМОҚДА\nОМАДИ ЁР – БАҲТИЁР\nҲАМКАСБИМИЗ, ФОТОЖУРНАЛИСТ АЗАМАТЖОН ТОШМАТОВ «ЙИЛНИНГ ЭНГ ФАОЛ ЖУРНАЛИСТИ» ДЕБ ТОПИЛДИ\nАНДИЖОНЛИК ФОЛЬКЛОРЧИЛАР АВСТРИЯГА БОРИШИ МУМКИН\nI Халқаро бахшичилик санъати анжумани ўтаётган Термиз шаҳридаги Санъат саройи олдидаги майдондан ўрин олган Андижон павильонидан нафақат сурхандарёликлар, республикамизнинг турли бурчакларидан келган юртдошларимиз, ҳатто чет эллик меҳмонларнинг ҳам кети узилмайди. Айни кунда ушбу анжуманда дунёнинг 74 та давлатидан 160 дан зиёд иштирокчилар қатнашмоқда. Улар орасида таниқли маданият арбоблари, фольклор санъати номояндалари, оммавий ахборот воситалари вакиллари бор.\nПетер Фелч Австриянинг “Kult Eurasia” ташкилотида фаолият олиб боради. Асосан Осиё давлатларининг тарихи, миллий анъаналари ва қадриятларини ўрганиш билан шуғулланиб келаётган тарихчи Андижон павильонидан ўрин олган асори-атиқалар билан қизиқиб қолди.\n- Қадимий ёзувларни ўрганиш асосий фаолият туримга киради, - деди у. – Андижон кутубхонасида сақланаётган қўлёзмалар менда катта қизиқиш уйғотди ва вилоятингизга ташриф буюриш истаги пайдо бўлди. Бундан ташқари тарихий буюмлар, ҳаттотлик, кулолчилик намуналарини ўрганиш бош мақсадим бўлади.\n- Мен эса санъатингизга мухлис бўлиб қолдим, - дейди ташкилотнинг яна бир вакиласи Даниела Лиебервирз. – Яқин фурсатлар ичида Андижонга сафар уюштираман. Ниятим, фольклор ансамблингизни Австрияга таклиф қилиш ва юртдошларимни мана шундай гўзал, жозибадор, беғубор санъатдан баҳраманд бўлишларига имкон яратиш.\nМирзомуҳиддин Ҳақбердиев Тожикистон Республикасининг Каттақўрғон вилоятидан келган. У ҳаттотлик билан шуғулланади. Андижонлик ҳаттот Мингхожиддин Қосимовнинг ишлари уни мамнун қилди.\n-Ёш бўлишига қарамасдан шундай натижаларни қўлга киритаётгани мамлакатингизда ҳунармандчилик соҳасига қаратилаётган эътиборнинг натижасидир,-деди тожикистонлик меҳмон.- Мана шундай фестивалларнинг ташкил этилаётгани бизларнинг ўзаро тажриба алмашиш, билганларимизни баҳам кўришимиз учун хизмат қилмоқда.\nАнжуманнинг очилиш маросими ўтган кунда Германия, Бразилия, Канада, Жанубий Корея, Франция делегацияси аъзоларининг ташрифи ва андижонлик вакиллар билан суҳбатлари мазмунли кечди. Адҳамжон Исмонов раҳбарлигидаги Тоҳиржон Болтабоев, Нурилло Соволдиев, Нурилло Камоловларнинг тайёрлаган андижонча оши ҳам меҳмонларга манзур бўлди.


“Нажотга шошилинг” номли азон айтиш маҳорати мусобақаси ўтказилди\nОпубликовано: 24.12.2016 17:11 | Автор: Жалолиддин Ҳамроқулов ТИИ “Таҳфизул-Қуръон” кафедраси мудири, “Новза” жоме масжиди имом-хатиби | Печать | E-mail\nБуюк ибодат сари чорлашга хизмат қилувчи азон муқаддас Динимизнинг шиор ва белгиларидандир. Азон айтиш биринчи ҳижрий санадан бошланган. Даставвал, мусулмонлар масжидда тўпланишар, намоз вақтини кутиб ўтиришар, вақт бўлганда эса намоз ўқир эдилар. Абдуллоҳ ибн Зайд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинишича, у кишига тушларида намозга чақириқни бошқа услубларда – дўмбира чалиш, олов ёқиш кабилар ила эмас, балки айнан маълум сўзлардан иборат азон ила бўлишини ўргатилган.\nТонг отиши билан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига бориб, тушларини сўзлаб берганларида, Пайғамбаримиз: “Иншааллоҳ, бу ҳақ туш. Билолнинг ёнида туриб, кўрганингни айтиб бер, у азон айтсин, унинг овози сеникидан кучли” – деганлар. Бунга ўхшаш тушни Умар розияллоҳу анҳу ҳам кўрганларини айтганлар. Шу тариқа азон жорий бўлган.\n“Азон” луғатда “билдириш” маъносини англатади. Шариатда эса “Фарз намознинг вақтини махсус сўзлар ила билдиришга азон дейилади.\nАзон айтишнинг фазилати бир қанча ҳадисларда алоҳида баён қилинган. Жумладан, Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Муаззин овози етган жойгача мағфират қилинади ва унга барча ҳўлу қуруқ гувоҳлик беради”, – дедилар”. Абу Довуд ривоят қилган.\nМуовия розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Муаззинлар Қиёмат куни бўйни энг узун одамлар бўладилар”, – дедилар”. Муслим ва Аҳмад ривоят қилган. Насаийнинг ривоятида эса “Унга у билан намоз ўқиганларнинг ажрича ажр берилади”, деган иборани зиёда қилинган.\nЮртимиз истиқлолга эришиб, диний ўқув юртлар қайтадан ташкил қилинганидан сўнг, ҳар йили талабалар ўртасида Қуръони карим, ҳадис, ислом тарихи (сийрат), араб тили грамматикаси ва сўзлашуви каби мусобақалар эьтибор билан ўтказиб келинмоқда. Бу мусобақаларни ташкиллаштириш, улардаги шартлар, иштирокчиларнинг савияси йиллар давомида кўтарилиб бормоқда.\nЖорий йилнинг 23 декбрь куни Тошкент ислом институти асосий биносида “Таҳфизул-Қуръон” кафедраси ташаббуси билан институт тарихида биринчи бор “Нажотга шошилинг” номли азон айтиш маҳорати мусобақаси ўтказилди. Мусобақанинг асосий мақсади – талабаларда азоннинг тарихи ҳамда унинг талаффузи ва тараннуми, фиқҳий қоидаларини ўзлаштиришларига қизиқтириш, талабалар азонни маҳорат билан айтиш малакасини ҳосил қилишларига кўмаклашишдир.\nДастлаб, ҳар бир курс талабалари ўртасида ички мусобақа ўтказилди ва ҳар бир курсдан икки нафар ғолиб талаба мусобақада қатнашиш ҳуқуқига эга бўлди. Мазкур мусобақа “савт” (овозни жарангдор ва баландлиги) 40 балл, “тараннум” (гўзал оҳанг) 30 балл ва “тўғри талаффуз” (азондаги лафзлар ва ҳарфларни тўғри талаффуз қилиш) 30 балл – жами 100 баллик шартларни ўз ичига олди.\nШу билан бирга, кейинги азон айтиш маҳорати мусобақаларида бошқа шартларни ҳам қўшиш назарда тутилган. Мусобақа ҳакамлар ҳайьати раиси Жалолиддин Ҳамроқулов (“Таҳфизул-Қуръон” кафедраси муири), ҳакамлар ҳайъати аъзолари Жаҳонгир Нематов, Исломхон Убайдуллаев, Аҳмадхон Рашидов ва Зафар Маҳмудовлар (“Таҳфизул-Қуръон” кафедраси ўқитувчилари), котиб ва баллар ҳисобчиси Жаҳонгир Рўзиев (“Таҳфизул-Қуръон” кафедраси кабинет муири) бўлдилар.\nМусобақа муаззинлар пешвоси, ислом тарихида биринчи бўлиб азон айтган Билол ибн Рабоҳ розияллоҳу анҳу ҳақларидаги саҳна кўриниши билан бошланди. Сўнг институт ректори Уйғун Ғафуров мусобақани очиқ деб эълон қилди ва навбатма-навбат иштирокчилар чиқиш қилдилар.\nЯкуний тўпланган баллар йиғиндисига кўра, қуйидаги талабалар ғолиб деб топилдилар:\nОлий ўрин: Нуриддинов Йўлдош 2 “Б” курс талабаси.\nОлий ўрин: Нейматов Муҳаммадюсуф 1 “Г” курс талабаси.\n1-ўрин: Сайдалиев Муҳаммад Ҳожимирзо 2 “А” курс талабаси.\n2-ўрин: Бузрукхонов Акромхон 2 “А” курс талабаси.\nҒолиблар мақтов ёрлиғи ва қимматбаҳо совғалар, иштирокчилар эса эсдалик совғалари билан тақдирландилар. Мусобақа якунида Юртимиз тинчлиги, фаровонлиги ва тараққиёти, халқимиз бахти ва саодати, институтимиз ривожини сўраб дуолар қилинди.\nТИИ “Таҳфизул-Қуръон” кафедраси мудири,


22 сентябр 2020, Тошкент вақти: 14:51\n27 февраль куни Элликқалъа туман марказий касалхонасида чироқ ўчиб қолиб¸ бир соат давомида ҳам қайта ëнмагани оқибатида сунъий нафас олиш ускунасига уланган олти ойлик Жондорбек оламдан ўтди.\nЭлликқалъа туман марказий касалхонаси шифокорлари Озодлик билан суҳбатда Жондорбек ўлимини тасдиқлашди. Айни пайтда¸ касалхонанинг ўз исмини айтмаган раҳбарларидан бири чақалоқ ўлимига айнан свет ўчиб қолиши сабаб бўлганини инкор қилди:\n- Ҳақиқатан ҳам Султонов Жондорбек бизда ётди. У туғма юрак нуқсони билан туғилди. Доим аппаратда ётди. Свет ўчиб туради бизда, лекин свет проблемасининг бунга алоқаси йўқ. Биз движок ҳам қилиб қўйибмиз, свет ўчса дарров қўшилади, деди Элликқалъа туман марказий шифокорларидан бири.\nКасалхонада нобуд бўлган чақалоқнинг ота-онаси Озодлик мухбири билан суҳбатда бу воқеа тафсилотлари ҳақида гаплашишни истамади.\nҲодисани ўрганган Озодлик манбаъсига кура, чақалок касал бўлгани билан унинг ҳаети айнан свет ўчиши туфайли узилган.\n- Бизда кунда свет ўчаяпти. Юраги аппарат ёрдамида ишлаб турган бола бир соатга светни ўчирганида оламдан ўтди, дейди исмини айтмаган элликқалъалик аёл.\nЭлликқалъа туман Ички ишлар бўлими ходими Озодлик билан суҳбатда Жондорбек ўлими сабаблари ўрганилаётгани, ўлим сабаблари ҳақида хулоса қилишга ҳали эрта эканини айтишди:\n- Бу иш билан ҳозир прокуратура ҳам шуғулланаяпти. Бола ўлимига свет ўчиши сабаб бўлганми ёки ҳақиқатан ҳам юрагидаги нуқсон сабаб бўлганми, буни ўрганаяпмиз, деди Элликқалъа милицияси расмийси.\nОзодлик эга бўлган маълумотга кўра, бу Элликқалъа туманида сўнгги уч ой ичида свет ўчиши билан боғлиқ иккинчи ўлим ҳолатидир.\nЭлликқалъа туман марказий касалхонасининг ўз исмини айтмаган шифокорларидан бири мунтазам электр узилишлари беморларга лозим тиббий муолажа қилинишига жиддий халал бераётганини эътироф этди:\n- Масалан, операция бўлиб турганида бирдан свет ўчиб қолади. У пайтда дарров движокга улаб юборамиз. Ҳозир шунақа жуда кўп бўлaяпти. Авваллари мана шу вақтда свет ўчади, деб огоҳлантиришар эди. Ҳозир огоҳлантирмасдан, ўчириб қўяяпти. Нимага огоҳлантирмайсизлар десак, Нукусдан узиб қўйди, дейишади. Шу чатоқ бўлиб турибди, дейди элликқалъалик шифокор.\nЎзбекистоннинг бошқа минтақаларида бўлгани каби Қорақалпоғистонда ҳам совуқ кунлар бошланиши билан электр тармоғида узилишлар тез-тез рўй беради.\nҚорақалпоғистон электр тармоқлари ташкилотидаги бирорта масъулдан бу борада изоҳ олишнинг имкони бўлмади.\nТошкентдаги тунги клуб ёнида яна пичоқбозлик содир этилди. Пичоқланган тўрт кишидан икки нафари ҳалок бўлди


Гар бедана боқсангиз… | QISHLOQ HAYOTI\nФевраль 15, 2017 Marks Yusupov\tМутахассис минбари\nКўнгил доимо хуш бўлади, ҳамён эса бўш бўлмайди\nБитта бедана хўрози ва 3-10 та бедана макиёнини катакда боқиб, кунига ўртача 2-9 тадан тухум олиш мумкин. Демак уй шароитида бедана боқиб, парҳез гўшт ва фойдали моддаларга бой бўлган тухум етиштириш имконияти мавжуд. Шундай экан, бедана боқишда зарур бўладиган маълумотларни билиб қўйиш ҳам фойдадан холи эмас.\nБедананинг “Япон” зоти кўп миқдорда тухум бериши, касалликларга чидамлилиги ва жўжаларининг тухумдан чиқиш фоизи юқорилиги (90% атрофида) билан ажралиб туради. “Фараон” зотлиси юқори сифатли гўшт олишга мўлжалланган. Бу ҳақиқий бедана-бройлер ҳисобланади. Уларнинг тирик вазни япон зотидан 40 фоиз юқори бўлади. “Эстония” зоти кўп тухум бериши (йилига 310 дона) ҳамда гўштининг ўзига хос мазали таъми билан ажралиб туради. Бедананинг “Француз” ва “Эстония” зотлари 45 кунлигида тирик вазни 280-300 граммни ташкил этади. “Британия қора” зоти ўзига хос патлар рангига эга бўлиб, макиёнларнинг тирик вазни оғирлиги 210 граммни ташкил этади.\nБундан ташқари, беданаларнинг “Америка альбинос бройлерлари”, “Англия оқ” зоти, “Маньчжур тилла ранги”, “Смокинг” (тукседо), “Мармар ранг”, “Австралия сариқ-жигар ранг” зотлари ҳам мавжуд.\n“Хитой” зотли беданалар декоратив мақсадларда боқилади. Шунингдек, декоратив мақсадда боқиладиган “Калифорния”, “Жигар ранг паҳмоқли”, “Тангачалик” ва “Виржиния” зотлари ҳам маълум. Айрим ҳолларда “Виржиния” зотини гўшт етиштириш мақсадида ҳам етиштирадилар.\nБеданаларни узоқ вақт қуёш нурида сақлаш мумкин эмас. Офтоб нури таъсирида беданалар нотинчланиб, безовта бўла бошлайди. Уларни шовқинли жойларда сақлаш тавсия этилмайди. Санитария меъёрларига кўра, бедана боқишда биноларни аҳоли яшаш жойидан 300 метрдан кам бўлмаган масофада жойлаштириш тавсия этилади.\nБеданалардан истеъмол тухуми олиш учун улар қафасларга 1 м2 майдончага 100-120 та ҳисобидан жойлаштирилади. Агар насл олмоқчи бўлсангиз, улар зичлиги камайтирилади. Тухум олиш учун 15×15 мм. катталикдаги сим катак полларда сақлаш мақсадга мувофиқ. Декоратив мақсадда эса паррандалар кенг вольерларда сақланади.\nБеданалардан наслли ва истеъмол тухуми олиш мақсадида уларни боқишнинг турли вариантлари тавсия этилади:\n1) Бир катакда 3-5 та макиён ва 1 та хўроз сақланади. Ёруғлик режими бир кунда 18 соат. Хона ҳарорати +17-25ºC бўлади. Катак баландлиги 15-17 см. (“Япон” зоти учун). Бундан баланд катакларда парранда чўчиб кетган пайтлари учишга ҳаракат қилиб ўзини жароҳатлаши мумкин. Катак полининг ўлчами 50×25 см.ни ташкил этади.\n2) 20-30 кунлик бедана макиёни полининг ўлчами 15×15 см бўлган 5 қаватли уя катакчалари мавжуд бўлган катакларга жойлаштирилади. Бундай шароитда бедана макиёни ҳар 16-24 соатда тухум беради ва маҳсулдорлик даври узаяди.\n3) Бедана макиёнлари 30-50 та паррандага мўлжалланган катакларда сақланади. Катак полининг ўлчами 60×60 см. бўлади. Олд томонининг баландлиги – 13 см, орқа томони – 11 см. Эшик катакнинг юқори қисмида жойлашади. Катакнинг олд томонидан полнинг симли тўри ташқарига чиқиб туради ва тухумларнинг йиғилиши учун учи тепага қайрилган бўлади. Полнинг қиялиги тухум думалаши учун мўлжалланган.\nБеданаларни ҳафтада бир марта, ювилган йирик ҳажмли қумда чўмилтириш уларни зараркунанда (эктопаразит)лардан тозалашда яхши самара беради.\nБоқилаётган хонанинг нисбий намлиги 60-70 фоизни ташкил этиши керак. Агар қушлар патларини ҳурпайтириб, ҳансираб, тумшуғини очиб нафас олса, тухум бериши камайса, билингки, ҳаво таркибидаги нисбий намлик камайиб кетган.\nБундай ҳолатларда катак олдига бир идишда ёки челакда сув қўйиш яхши натижа беради. Хона полини тез-тез ювиб туриш ҳам хонанинг ҳаво нисбий намлигини кўтаради. Аммо беданаларни доимий нам жойларда сақлаш ва боқиш тавсия этилмайди.\nБедана боқилаётган ўлчами 4×4 метр бўлган хонага қуввати 40 ватт бўлган бир дона оддий лампочка етарли бўлади. Ёруғликни ёқишнинг энг қулай вақти тонгда 6:00, ўчириш вақти кечқурун соат 23:00 ҳисобланади.\nБир кунлик ёруғлик вақти узайтирилса, озуқа истеъмоли кўпаяди ва парранда тез қарий бошлайди. Бир кунлик ёруғлик вақти қи\nсқартирилса, тухум бериш маҳсулдорлиги камаяди ва парранда кечаси билан оч қолади.\nЁруғлик ва қоронғиликни кетма-кетлик билан қўллаш яхши натижа беради. Масалан: 1 соат ёруғлик ва 2 соат қоронғилик беданаларнинг ўсиши, ривожланиши ва маҳсулдорлигига ижобий таъсир кўрсатади, яъни ёруғликда парранда бир маромда озиқланади ва қоронғиликда уни ҳазм қилади.\nКатакларни 3 ойда бир марта яхшилаб тозалаб, ювиш керак бўлади. Бунинг учун паррандани бошқа жойга вақтинча ўтказиб, катакларни яхшилаб тозалаб, кир ювиш кукуни қўшилган иссиқ сувда чўтка билан ишқалаб ювилади ва қуритилади.\nБедана гўнгидан чиқаётган буғ инсон ва бедана учун зарарли ҳисобланади, шунинг учун уни тез-тез тозалаб туриш тавсия этилади. Парранда нўхат билан боқилганда, улар иштаҳа билан истеъмол қилишади. Гўнгидан кўп миқдорда буғ ажралиб чиқади. Лекин бедана учун нўхат жуда фойдали озуқа бўлгани сабабли уни бериб туриш тавсия этилади.\nБеданалар бир кунда 3 ёки 4 марта куннинг ёруғ пайтида бир хил вақтда озиқлантирилади. Вояга етган урғочи беданалар озуқаси таркибида 21-25 фоиз хом протеин бўлиши шарт. Озуқа таркибида протеин моддасининг кам ёки кўплиги тухумнинг сифатига, ҳажмига ва сонига жуда тез таъсир кўрсатади. Озуқа таркибида протеин кам бўлганида беданалар тухум беришни камайтиради, тухумлар майда бўлади ва чўқиб ташлаш ҳоллари кўпаяди.\nОзуқа таркибида протеин кўп бўлганда инкубация учун яроқсиз бўлган сариғи иккиталик тухумлар сони кўпаяди. Оддий парранда озуқаси таркибида протеин моддаси кам бўлади, шунинг учун, масалан ПК-1 парранда емига бир кунга ҳар бир бошга 2 граммдан протеинга бой озуқа (творог, балиқ, фарш ёки бошқалар) қўшимчалари қўшилади. Тухум бериши камайган, қариб қолган бедана макиёнлари рационидаги протеин миқдорини камайтириш керак бўлади.\nУйда боқиладиган тухум берувчи беданаларнинг протеинга бўлган талаби оддий ёввойи беданаларга нисбатан кўпроқ бўлади. Озуқанинг кўп миқдори (40%), айниқса, донлар кечаси берилади. Донли озуқаларни парранда секин ҳазм қилиши сабабли, кечаси донли озуқалар берилганда паррандалар эрталабгача ўзини тўқ тутади.\nТовуқ озуқаси бедана учун энг яхши озуқа ҳисобланади, фақат озуқа таркибидаги хом протеин моддасини 21-23,5 фоизгача кўтариш керак бўлади. Озуқа нам аралашма ҳолатида берилганда беданалар чанқоқни ҳис этишмайди.\nБир кунда битта бедана 22-27 грамм озуқа истеъмол қилади. 1 кг. тухум массасини олиш учун 5-7 кг. ем сарфланади. Бир йилда битта бедана макиёни 9 кг. атрофида озуқа истеъмол қилади.\nЁруғлик вақтининг узайиши, хона ҳароратининг пасайиши, озуқа рационинининг нотўғри тузилиши ва бошқа беданаларни безовта қиладиган ҳолатларда озуқа-ем сарфи кўпайиши мумкин.\n“Ўзпаррандасаноат” уюшмаси раиси вазифасини бажарувчи.


Миллибэнд Киевга келди\n09 май 2021, Тошкент вақти: 07:22\nБуюк Британия ташқи ишлар вазири Дэвид Миллибанд Россиянинг исёнчи Жанубий Осетия ва Абзазия мустақиллигини тан олиш тўғрисидаги қарорини муҳокама этиш мақсадида Киевга сафар қилди.\nБу ерда у Украина раҳбари Виктор Юшченко билан учрашди. Учрашувдан сўнг Д.Миллибэнд дунёда совуқ уруш бошлангудай бўлса, масъулият Россия президенти Дмитрий Медведев зиммасига юкланишини таъкидлади.\nБуюк Британия Россиянинг бу қароридан ташвиш билдириб, Россиянинг Грузиядаги “агрессия”сига қарши коалиция тузиш лозимлигини билдирмоқда. НАТО эса Россияни Грузиянинг икки айирмачи ўлкаси мустақиллигини тан олиш қароридан воз кечишга чақираётир.


Ўрта Осиёда Милоддан аввалги 3 минг йилликнинг ўрталарида бронза (мис, қалай ва қўрғошин қоришмаси) даври бошланиши билан ота уруғи - патриархат топади. Бронза даврида деҳқончилик хўжалиги янги ерларда, жумладан Ўзбекистон ҳудудида ҳам кенг ёйилган. Мазкур даврда ишлаб чиқариш муносабатлари тез ривожланиб, ижтимоий-иқтисодий жараёнлар янги асосда тараққий этади.\nЎрта Осиёда қабилалар томонидан янги ерларни кенг ўзлаштириш жараёни милоддан аввалги 4 минг йилликнинг охири - 3 минг йилликда бошланган. Зарафшоннинг юқори қисмида, Панжикент шаҳридан 15 км ғарбда топилган 90 гектар майдонда жойлашган Саразм қишлоғи ҳаробаси моддий топилмаларида Жанубий Туркманистон зироатчилари ва Хоразмнинг Калтаминор маданиятларига мансуб буюмлар бор. Худди шу даврда (милоддан аввалги 4-3 минг йилликларда) Афғонистоннинг шимоли-шарқида Ҳинд-Покистоннинг машҳур Хараппа маданияти вакилларининг маконлари пайдо бўлади.\nБронза даврида Ўрта Осиёнинг жанубий вилоятларида баланд бўйли, боши чўзинчоқ, юзи тор одамларнинг вакиллари тарқалган. Ўрта Осиёнинг шимолий дашт ва чўл қисмида жануб аҳолисидан фарқ қилган боши думалоқ, юзи жуда кенг ва чўзиқ бўлмаган қабилалар яшаган. Жанубий қиёфали одамлар Ўрта ер денгизи ирқининг вакиллари деб аталади. Улар Олб Осиё, Месопотамия, Эрон, Афғонистон, Ўрта Осиёнинг жануби, Ҳиндистон каби катта график ҳудудга ёйилганлар. Шимолий қиёфали одамлар Жанубий Сибир ҳудудидан то Қозоғистон ва Ўрта Осиёнинг шимоли-шарқий қисмида, Урал, Волга ерларигача тарқалганлар.\nМилоддан аввалги 2 минг йилликнинг иккинчи ярмида Ўрта Осиё ҳудудида қадимги жанубий ва шимолий қиёфадаги, яъни деҳқончилик ва чорвачилик билан шуғулланган одамлар вакилларининг аралишиб кетиши жараёни бошланади. Шу даврга келиб бронза даври қабилалари Ўрта Осиёдаги турли элатларга асос солганлар.\nЎзбекистон ҳудудида жойлашган шу элатларнинг вакиллари - сўғдлар, бақтрийлар, хоразмийлар ва саклар, ўзбек халқининг қадимги аждодларидан бўлиб, улар ҳақида айрим маълумотлар қадимги ёзма манбаларда сақланган.\nМилоддан аввалги 1 минг йилликдан бошлаб, йирик маданий-тарихий вилоятлар - Хоразм, Бақтрия, Сўғд, Фарғона, Шош (Чоч) қадимдан, то ўрта асрларгача Шарқ ҳудудларида жуда машҳур бўлган.\nАнтропологик ва ёзма манбаларнинг маълумотлари Ўрта осиёда алоҳида энг қадимги элатларнинг шаклланиши ва этник ҳудудларнинг ажрала бошлаши милоддан аввалги IX - VIII асрларга оид бўлгани ҳақида далолат беради. Бу масалани ўрганиш жуда мураккаб муаммо бўлса ҳам, шубҳасиз айтиб ўтиш керакки, милоддан аввалги VI асрнинг иккинчи ярмида Эрондаги аҳмонийлар сулоласи подшоларнинг Ўрта Осиёга юришлари бошланганда бу элатларнинг ажрала бориш жараёни бутунлай тугаган ва турли қадимги халқларнинг ҳудудий жойлашув чегаралари, вилоятларнинг умумий чегаралари аҳмонийлардан анча олдинги даврларда шаклланган эди. Ёзма манбаларга кўра аҳмонийлар Ўрта Осиёнинг алоҳида йирик вилоятларига қарши ҳарбий юришларни бошлаганлар. Демак, Ўрта Осиё вилоятлари ва аҳолиси ҳақида, уларнинг ҳудудий жойлашуви ва айрим вилоятларнинг чегаралари ҳақида Шарқда турли маълумотлар тўпланган эди.\nЖаҳон тарихидаги илк давлатлар деҳқончилик каби ишлаб чиқарувчи хўжаликлар пайдо бўлган жойларда шаклландилар. Минг йиллар давомида фақат термачилик ва овчилик ҳисобига яшаб келган, деҳқончиликни билмаган кўпгина қабилалар ва элатлар давлатчилик босқичига кўтарила олмадилар.\nЭнг қадимги давлатлар милоддан аввалги 4-минг йилликда Икки дарё оралиғида (Месопотамия) ва қадимги Мисрда пайдо бўлди. Бундан 10 минг йиллар илгариёқ бу ерда термачилик ва овчилик асосида экинларни етиштиришга ва ёввойи ҳайвонларни қўлга ўргатиш - чорвачиликка ўтиш бошланади. Аста-секинлик билан деҳқончилик бу ердан қўшни ҳудудларга (Кавказорти, Эрон, Ўрта Осиё, Ҳиндистон, Хитойга) тарқалади. Милоддан аввалги 3-2-минг йилликдаёқ Қадимги Шарқ мамлакатлари ўртасида қалин тарихий-маданий алоқалар мавжуд эди.\nАрхеологик топилмалар шуни кўрсатмоқдаки, милоддан аввалги 2-минг йиллик ўрталарида Ўзбекистон (Сурхон воҳаси)да қадимги деҳқончилик маданияти ривожланиши асосида илк давлатчиликка ўтиш жараёни бошланади. Бу жараён босқичма-босқич ривожланишининг ўзига хос хусусият ва қонунларга эга эди.\nИлгариги ўқув қўлланмалари ва дарсликларда илк давлатларнинг шаклланишини эксплуатациянинг пайдо бўлиши ёки бошқа кишилар меҳнати билан яратилган маҳсулотни ўзиники қилиб олишнинг вужудга келиши натижасида жамиятнинг бир-бирига душман синфларга бўлиниши билан боғлаб тушунтирилар эди. Аслида, турли манбалар илк давлатчиликка ўтишда бошқача тарихий вазиятни кўрсатмоқда.\nДастлабки давлатлар алоҳида маконлар ёки илк шаҳарлар ҳамда ишлов бериладиган ерлар ва суғориш тизими майдони билан чегараланган нисбатан кичик ҳудудда, яъни зич ўзлаштирилган, хўжалик ва ишлаб чиқариш мақсадида кенг фойдаланиладиган қадимги суғорма деҳқончилик воҳаларида пайдо бўлган. Бундай воҳалар аҳолиси учун ташқи ҳарбий босқинлардан ҳимояланиш, маконлар ва манзилгоҳлар ҳудудини мудофаа қилиш, суғориш ва деҳқончилик ишларини ташкил этиш, жамоанинг ички ва ташқи алоқаларини бошқариб туриш масалаларни ечиш муҳим ва ҳаётий зарурият эди.\nШу тариқа, ижтимоий-иқтисодий муносабатлар тараққиёти жамиятда алоҳида ҳурмат-эътиборга бўлган кишиларнинг ажралиб чиқишга олиб келди. Улар ижтимоий ишлаб чиқаришда доимий банд бўлмасдан, фақатгина ижтимоий ва хўжалик ҳаёти устидан назорат ва раҳбарликни амалга оширдилар. Лекин, улар на бой-бадавлат кишилар, на эксплуататорлар ва на қулдорлар эди. Жамиятда бундай кишиларнинг ажралиб чиқишига уларнинг ахлоқий хислатлари ва обрў-эътибори сабаб бўлган холос. Аммо бу муҳит кейинчаликкина алоҳида тўқ оилаларнинг пайдо бўлишига олиб келди ва аста-секинлик билан жамоадаги юксак ҳурматга асосланган ҳокимият мерос тариқасида отадан ўғилга ўта бошлади.\nЎрта Осиёда дастлабки давлат уюшмалари ҳам деҳқончилик воҳалари аҳолисини четдан бўладиган босқинчилардан ҳимоя қилиш ва жамоадаги муносабатларни ҳуқуқий бошқариб туриш учун ташкил топди.\nЎрта Осиё халқлари аждодларининг илк давлатчилиги анча қадим илдизларда эга. Миллий давлатчилигимиз шаклланган бронза даврига оид бирорта ёзма маълумотлар йўқ. Ўзбекистоннинг бу даврга оид тарихи фақатгина археологик тадқиқотлар натижалари асосида ёритилиб, улар жамият тараққиётидаги барча мураккаб жараёнларни тўлиқ очиб бера олмайди.\nЎзбекистоннинг милоддан аввалги 1 минг йилликнинг биринчи ярмига оид тарихи ёзма манбаларда қисман ёритилган. Зардуштийларнинг муқаддас китоби «Авесто»да, аҳамонийлар даври михсимон ёзувларида ва қадимги Юнон-Рим ёзма манбаларида ўлкамиздаги халқларнинг номлари, алоҳида жойлар, тоғлар, дарёлар ва кўлларнинг номлари, афсонавий қаҳрамонлар ва подшоларнинг номлари, аҳолининг турмуши, дини, маданияти, ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий тузуми тўғрисидаги маълумотлар мавжуд.\n«Авесто» асарида Хоразм, Бақтрия ва Сўғд тупроғида пайдо бўлган. «Авесто»нинг энг қадимги географик номлари Ўрта Осиё ва унга чегарадош вилоятлари билан боғланади. «Авесто» китоблари қуйидаги маълумотларни ўз ичига олади: қадимги географик тушунчалар, ҳудудий, этник, қабилалар ва вилоятлар номлари, қадимги ва сиёсий тузум, зардуштийларнинг фалсафаси, дунё тарихининг ривожланиши ҳақида маълумотлар.\nЮнон-форс урушлари бошланиши билан милоддан аввалги VI - IV асрлар сиёсий воқеаларида иштирок этган Ўрта Осиё халқларининг тарихи қадимги юнон тарихшуносларнинг асарларида ёритилган.\nБу борада Ўрта Осиё халқлари тўғрисида қисқа бўлса-да, жуда аниқ маълумотлар берувчи Геродотнинг «Тарих» китоби қисмлари айниқса қимматлидир. Қадимги даврлардан бошлаб бу китоб дунёда энг машҳур тарихий асарлардан бири бўлиб ҳисобланган. Унинг муаллифи Геродот «тарихнинг отаси» деб ном олган.\n«Авесто» қадимги форс ёзувлари, Гекатей, Геродот, Ктесий ва бошқа юнон тарихшуносларининг асарларида Ўрта осиё тарихий вилоятлари номлари қуйидаги тартибда кўрсатиб берилган:\n«Авесто» Қадимги форс ёзувлари Юнон тарихчилари\nМоуру Марғун Марғиёна\nСўғда Сўғуда Сўғдиёна\nБаҳди Бақтриш Бақтриёна\nХваризам Хваразмин Хорасмия\n- Партава Парфиёна\nТур, дану Шак, сак Саклар, массагетлар\nТарихий маълумотларга кўра, Марғиёна ерлари Мурғоб воҳаси, Сўғдиёна - Қашқадарё ва Зарафшон воҳалари, Бақтриёна (Бақтрия) - Афғонистоннинг шимоли-шарқий қисми, Жанубий Тожикистон ва Сурхондарё вилояти, Хоразм - Амударёнинг ўрта ва қуйи қисмидаги ерларини ўз ичига олган.\nСаклар Ўрта Осиё ва Қозоғистоннинг тоғлари, даштлари ва чўлларида яшаган кўчманчи чорвадор қабилаларидир. Аҳамонийлар ёзувларида саклар қуйидаги гуруҳларга бўлинган: сака тиграхауда «тигра» - бу «ўткир», хауда - «бош кийим», «сака-хаумоварка» - «хаомани улуғлаган саклар» («хаома» - «иуқаддам ичимлик»), «сака тиай дарайё» - «дарё, денгиз нариги ёғидаги саклар».\nСакларнинг ёдгорликлари - қадимги қабристонлар ва мозор - қўрғонлар жуда кенг ҳудудда топиб текширилган (Каспий, Орол денгизи атрофидан Балхаш кўлигача, помир ва Тангритоғ ўлкаларида, Қуйи Зарафшон, Амударё, Сирдарё ерларида). Саклар хўжалигида чорвачилик айниқса катта аҳамиятга эга бўлган. Бу кабилар қорамол майда чорва ҳамда отни кўплаб урчитганлар. Сакларнинг ёдгорликларида бронза ва темирдан ишланган ҳарбий қуроллар, зеб-зийнат, меҳнат қуроллари ва сопол идишлар учрайди.\nXIX асрнинг охиридан бошлаб олдинги йиллар жаҳон тарихшунослигида Ўрта Осиёда илк давлатларнинг пайдо бўлиши муаммоларини ўрганишда «Авесто»даги маълумотлар, Гекатей ва Геродот асарлари, шунингдек, тарихшунос Ктесийнинг маълумотлари асос бўлиб хизмат қилди.\nИлмий адабиётларда Ўрта Осиёда аҳамонийлар давригача мавжуд бўлган қуйидаги давлат уюшмалари ҳақида сўз юритганлар.\n1. Аршайёна - Ўрта Осиёдаги қадимги вилоятларнинг уюшмаси;\n2. Айёрнам Вайжо - бу ҳам Арёшайёнадек ёки унинг маркази Ария ва Марғиёнада бўлган «Катта Хоразм» ёки Амударёнинг қуйи оқимидаги Хоразм давлати;\n3. Қадимги Бақтрия давлати.\nОлимларнинг айтишича, Арёшайёна «Авесто»да тилга олинган Кави Виштасининг подшолиги бўлиб, милоддан аввалги IX - VIII асрларда Дрангиана, Сатагадия, Ария, Марғиёна ва Амударё ва ўрта оқимидаги вилоятларни бирлаштирган. Ғарб олимлари В.Б.Хеннинг, И.Гершевичлар Кави Виштасининг давлати Марв ва Хирот атрофида жойлашган «Катта Хоразм» деб ҳисоблаганлар.\nБу масала кўплаб илмий ишлар ёзилган, мунозаралар бўлган бўлса-да, «катта Хоразм» муаммоси тўла ечимини топмаган. Бу илмий назария Геродотнинг Акес дарёси сувларидан фойдаланиш ҳақидаги маълумсотларига асосланиб, пайдо бўлган. Геродот ёзади: «Осиёда бир фодий бор. Унинг барча томони тоғ билан ўралган, тоғни эса бешта дара кесиб ўтади. Бир вақтлар бу водий хоразмликларга қарашли бўлиб, хоразмликлар, парфияликлар, саранглар ва таманейларнинг чегарадош ерларида жойлашган. Форсларнинг ҳукмронлиги бошланғич водий форс подшоси ҳукмронлигига ўтган. Водийни ўраб олган тоғдан Акес номли йирик дарё бошланади».\nБаъзи тадқиқотчиларнинг таъкидлашича, аҳамонийлар давридан олдин хоразмликлар Парфия чегарадаридан шарқий йўналишда Копетдоғ ёнбағирларида жойлашганлар.\nХоразм давлатининг маркази Марв ва Хирот атрофида бўлиб, бу давлатни форслар подшоси Кир II томонидан бўйсундирилгандан сўнг хоразмликлар Қуйи Амударё - ҳозирги Хоразм вилоятига кўчиб борганлар деб фараз қилинган. Ушбу назарияга кўра, хоразмликларни Қуйи Амударё ерларига жанубдан милоддан аввалги VI асрда қадимги форслар сиқиб чиқарганлар.\nС.П.Толстов, Я.Ғуломовлар бу назарияга қарши бўлиб, хоразмликлар Ўрта Осиёнинг жанубидан кўчиб келмаганлар. Хоразм давлати Қуйи Амударёда қадимги замонлардаёқ вужудга келган деб хулоса қилганлар. Аммо бу давлатнинг чегаралари ҳозирги Хоразм вилояти ҳудудидан анча кенг бўлган.\nМилоддан аввалги 700-540 йиллар қадимги Бақтрия давлатининг ривожланган даври бўлиб, бу йирик давлатнинг ҳудудий чегаралир Марғоб воҳаси. Ҳиндиқуш тизмаси, Бадахшон, Нурота тизмаси ва Бухоро воҳасига бориб тақалган бўлиши мумкин.\nЎрта Осиёда ривожланган дастлабки давлатлардан қадимги Бақтрия энг йирикларидан бири бўлган. Бу даврда Бақтрия вилоятларига қадимги Хоразм давлати ва сак-массагетларнинг ҳарбий-сиёсий уюшмасига тегишли ўлкалар чегарадош бўлган.\nМарғиёна ва Сўғдиёна қадимг Бақтрия давлатининг айрим қисмлари бўлганлиги ҳақида турли манбалар хабар қилади. Қадимги форс подшоси Доро I нинг Марғиёнадаги Фрада бошчилигидаги қўзғолонни (мил.авв. 521 й.) тор-мор қилиши ҳақида Беҳиступ ёзувларидаги хулоса: «мана нималарни мен Бақтрияда қилдим». Доро III даврида Бақтрия ва Сўғдиёна бирлаштирилган ўлка бўлиб, унда Бесс исмли сатран ҳокимлик қилган вазияти ва Марғиёна, Бақтрия ҳамда Сўғдиёна аҳолисининг урф-одатлари ва маданияти бир-бирига анча ўхшашлиги ҳам шулар жумласидандир.\nАрхеологик манбаларга кўра, Бақтрия ва Сўғдиёна вилоятларига нисбатан, Хоразм тупроғида милоддан аввалги IX - VIII асрларга оид пахса ёки хом ғиштдан қурилган уй-жойлар, мудофаа деворлари ва турли иншоотлар топилмаган. Сопол идишлар қўлда ясалган ва кулолчилик чархи бу давр маҳаллий ҳунармандчилигида номаълум бўлган. Айрим тадқиқотчилар шу вазиятни ҳисобга олиб, аҳамонийларгача бўлган даврда Хоразм тупроғида йирик давлат ташкил топмаган деб хулоса чиқарганлар.\nАммо, шунга эътибор бериш керакки, милоддан аввалги VII асрнинг охирларига келиб, қадимги Хоразм шаҳар марказларидан бири Қўзалиқир мудофаа деворларининг тузилиши билан Бақтриядаги Қизилтепа шаҳар деворларини тузилишида анча ўхшашликлар топилди. Бақтрия ва Хоразм шаҳар марказлари мудофаа деворларининг ўртасида жангчилар юриши учун махсус йўлак бўлган. Шаҳар деворлари устига ўқ отиш учун мудофаа буржлари қурилган. Деворларда ҳар 2 метрда шинаклар қолдирилган. Демак, шу даврга келиб Хоразм тупроғида йирик шаҳар марказлари пайдо бўлди.\nЎрта Осиё вилоятларининг маданий ўхшашликларига сабаб халқларнинг қўшни-қариндошлиги, умумий урф-одатлари, тили, савдо-сотиқ, маданий алоқалари, жанубда юқори даражада риводланган маданиятнинг таъсири, жанубий аҳоли бир қисмининг Хоразм чегаралари ёнида ва айнан вилоят ҳудудига тарқалиши деб фараз қилинади. Агар кўрсатиб ўтилган фикрлар, жумладан, охиргиси тўғри бўлса, қабилаларнинг кўчиш жараёни форс подшоси Кир II нинг юришларидан анча олдинги даврларда бошланган Жанубий вилоятларнинг вакиллари ва маҳаллий аҳолиси қўшилиш натижасида янги маданий ва этник жараёнлар вужудга келиши мумкин эди. Бу вазият, археологик ва антропологик маълумотларга кўра, Ўрта Осиё ва хусусан Ўзбекистон ҳудудида бронза даврида ва милоддан аввалги 1 минг йилликнинг бошларида анча тараққий топган.\nМисол учун, милоддан аввалги IX - VIII асрларда Жанубий Сўғдиёнада (Қашқадарё воҳаси) чархда ишланган идишларнинг пайдо бўлиши, қурилишида ғишт билан нахсанинг ишлатилиши, уй-қўрғонлар ва айрим қалъаларнинг бино қилиниши Бақтриянинг Сўғдиёнага маданий таъсирини ва бақтрияликлар томонидан баъзи туманларнинг ўзлаштирилишини тасдиқлайди.\nҚадимги Хоразм давлати милоддан аввалги VII асрда Амударё ўрта оқими қисмидан тортиб Оролга яқин бўлган ерларда вужудга келган, деган хулосанинг тўғрилиги тасдиқланди. Бу давлат Марғиёнадаги Марв атрофида шаклланмаган, чунки манбаларга кўра, Марғиёна қадимги Бақтрия давлатининг йирик вилояти бўлган. Бақтрия ва Хоразм давлатининг ҳудудий чегаралари Ўрта Амударё оқимидаги ерлар орқали ўтган. Шу ерларда бир-бирига рўпара ҳолатда иккита қадимги истеҳком - Одойтепа ва Қушқалъа қурилган. Хоразмликлар эгалик қилган ерлар Сўғдиёна, Марғиёна ва Бақтрияга тегишли ўлкаларга бориб тақалган Балки шунинг учун ҳам Геканей хоразмликлар вилоятини парфийлардан шарқий томонда жойлаштирган Геродот эса парфияликлар ва хоразмликларини ерлари чегарадош бўлган деб кўрсатган.\nКир II Ўрта Осиёнинг жанубий вилоятларини истило қилиб, шу ернинг бир қисми аҳолисини юртимизнинг шимолий вилоятларига сиқиб чиқариш мумкин эди, аммо Қадимги Хоразм давлатининг вужудга келиши турли мураккаб маданий, этник ва сиёсий жараёнлар билан боғлиқ бўлиб, аҳамонийлар давридан олдинги замонларда бошланган.\nМилоддан аввалги VII - VI асрларда шаклланган ва анча йирик бўлган Қадимги Хоразм ва Қадимги Бақтрия давлатларининг аҳолиси қон-қариндош элатлар бўлиб, бир-бирига ўхшаш тилда гаплашганлар ва яқин маданий анъаналарга эга эдилар. Бу даврда жамиятнинг ҳудудий бўлиниши кўзга ташланиб ўртоқлашув жараёни кучайди. Шаҳарлар қишлоқ хўжалик экинзорлари билан ўралиб, қалъалар пайдо бўлди, муҳим савдо йўллари бўйича таянч истеҳкомлар қурилди, турли маконлар қурилишида мудофаа иншоотларнинг аҳамияти биринчи ўринга чиқди, мустаҳкам қалъа-паногоҳлар қурилди, маконларнинг ҳарбий-маъмурий, ҳунармандчилик ёки қишлоқ хўжалик фаолияти янада кўпроқ юзага чиқди.\nЎзбекистоннинг турли вилоятларида археологлар қадимги шаҳар харобаларни топиб текширдилар. Кўплаб археологик топилмаларнинг далолат беришича, бу шаҳарнинг баъзиларнинг ёши 2700 йилдан кам эмас. Уларга Афросиёб (Самарқанд), Қизилтепа (Сурхон воҳаси), Узунқир, Ерқўрғон (Қашқадарё воҳаси) ва бошқалар киради. Бу қадимий шаҳарлар тарихи ҳозирги Самарқанд (Афросиёб, Мароканда), Китоб-Шаҳрисабз (Узунқир) ёки Қарши (Ерқўрғон) ҳудудларида давом этди. Яъни, Ўзбекистоннинг кўпгина замонавий шаҳарлари анча қадимги шаҳарлар тарихи билан яқин алоқадорлик кўзга ташланиб турибди.\nЭнг қадимги шаҳарларга хос умумий белги уларнинг мудофаа деворлари билан ўралганлигидир. Деворлар сув тўлдирилган чуқур хандақ билан ўралган бўлиб, бу мудофаа тизими анча мустаҳкам эди. Шаҳарлар ички қалъа, аҳолини гузарлари, ҳунармандчилик устахоналари ва савдо қаторлари жойлашган қисмлардан иборат бўлган. Шаҳар атрофидаги сой ва анҳорлар бўйларида деҳқонларнинг уй-қўрғонлари жойлашиб, улар боғлар, экинзорлар билан ўралган эди. Деҳқон хўжаликларини асосан катта ота уруғи оилаларнинг вакиллари ташкил этган. Улар алоҳида уй-жойлар, хўжалик ва томорқа биноларга ҳамда ҳосилдор ерларига эгалик қилганлар. Бундан уй-қўрғонлар, Хоразмда (Дингилжа), Сурхондарёда (Қизилча) ва Самарқанд атрофида (Қўрғонча) топиб текширилган.\n«Авесто» маълумотларига кўра, уруғ-«вис» (айрим қишлоқ жамоаси 185 та катта оила аъзоларидан иборат бўлган (75-90 киши). Сурхондарёдаги Қизилтепа шаҳри атрофида тўртбурчак шаклида қурилган қадимий уй-қўрғонлар (Қизилча) 3-4 қўшни уйлардан иборат бўлиб, алоҳида жойлашган айрим қишлоқ жамоасини ташкил қилганлар. Ҳар бир катта оила жамоаси айрим уй-жойга, чорвага ва ерга эгалик қилган. У маълум даражада иқтисодий мустақил бўлган. Қишлоқ жамоаларининг ҳудудий, иқтисодий ва ижтимоий бирлашуви, ибтидоий даврларга оид уруғ-қабилавий бирлашувидан анча фарқ қилиб, илк давлат тизими вужудга келиши ҳақида далолат беради.\nШундай қилиб, Ўрта Осиё халқларининг шаклланишида ва унинг давлатчилиги пайдо бўлишида туб ўтроқ деҳқон аҳоли алоҳида ўрин тутганлиги ҳақида муҳим тарихий хулосага келиш мумкин. Ўрта Осиё халқлари аждодларининг илк давлатчилиги тараққиёти қадимги шаҳарлар тарихи билан узвий боғлиқ бўлган.\nИлк давлатларнинг ташкил бўлишида, жамият ривожининг ички қонуниятларидан ташқари (ижтимоий-иқтисодий муносабатларнинг юқори даражаси, ҳунармандчилик, алмашув ва савдонинг тез ривожланиши, суғорма деҳқончилик ва бошқалар) ташқи сабаблар - кучайиб бораётган сиёсий қарама-қаршиликлар ва ҳарбий тўқнашувлар ҳам таъсир қилди.\nЮқорида келтирилганлардан кўпи тасодифий бўлмай, аниқ шарт-шароитларга боғлиқ эди. Милоддан аввалги VII - VI асрларда Ўрта Осиё ва Қозоғистоннинг кўпгина тоғ ва дашт жойларида йилқичилик ва кўчманчи чорвачилик кенг тарқалди. Кўчманчилар яроғ-аслаҳалар тараққиётида катта ютуқларга эришиб, қудратли ҳарбий кучга айланди. Уюшган кўчманчи қабилаларнинг ўтроқ деҳқончилик воҳаларга хавфи янада кучайди. Ўтроқ аҳоли учун кенг кўламдаги ва ишончли ҳимояни ташкил қилиш зарур бўлиб қолди. Шунинг учун ҳам Хоразм, Бақтрия, Марғиёна ва Сўғдиёнадаги ўтроқ аҳолининг ҳарбий-сиёсий иттифоқи (уюшмаси) шаклланишида, уюшган кўчманчи қабилалардан тузилаётган ҳарбий хавф ҳамда эҳтимол, Мидия подшолигининг Шимоли-шарқий Эрон ва Ўрта Осиёнинг жанубий чегараларига бўлган ҳудудий босқини сабаб бўлди.\nЎзбек халқи аждодларининг илк давлатчилиги тарихи географик, ҳудудий маънода нафақат Ўзбекистоннинг ҳозирги ҳудуди билан, балки қўшни вилоятларда ҳам қадимда юз берган этник, маданий, ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий жараёнлар билан боғлиқ ҳолда талқин қилинмоғи лозим. Тарихнинг қадимги даврларида илк давлатлар орасида ва аждодларимизнинг яшаш жойлари ўртасида аниқ маъмурий чегаралар бўлмаган. Қадимги Хоразм, Бақтрия ва Сўғд чегаралари табиий бўлиб, яқин ҳудудлардаги ўтроқ яшаш жойларнинг табиий географик бўлувчиси сифатида даштлар, чўл ва тоғлардан фойдаланилган.\nХулоса қилиб айтганда, ёзма манбалар, археологик маълумотлар ва замонавий тарихий тадқиқотлар асосида Ўзбекистон ҳудудида илк давлатларнинг шаклланиши ва ривожланиши жараёни қуйидаги даврлар билан белгилаш мумкин:\n1. Бронза даври. Милоддан аввалги 2 минг йилликнинг ўрталари ва иккинчи ярмида ва жанубий Ўзбекистонда унчалик катта бўлмаган деҳқончилик воҳалари асосида (мисол учун, қадимги Шеробод воҳаси) илк давлатчилик тизимига ўтиш даври.\n2. Бронза давридан темир асрига ўтиш даври. Милоддан аввалги IX - VIII асрлар. Майда давлат ташкилотларнинг ривожланиши ва йирик ҳарбий-сиёсий уюшмаларнинг вужудга келиши. Марғиёна, Бақтрия, Сўғдиёна, Хоразм.\n3. Илк темир даври. Милоддан аввалги VII - VI асрлар. Қадимги Хоразм ва Қадимги Бақтрия мисолидаги йирик давлат уюшмаларининг пайдо бўлиши.\n«Авесто»да ҳуқуқий муносабатлар. «Авесто» ва зардуштийларнинг таълимоти инсон ҳаёти ва одамларнинг ижтимоий-иқтисодий муносабатлари маълум қонун-қоидаларга асослангани ҳақида маълумот беради.\nЎрта Осиё халқи давлатчилик тарихи Довон давлат тарихи билан узвий боғлиқ. Бу давлат шу ном билан Хитой манбаларида тилга олинади (бошка манбаларда «Паркана», дейилган). Довон давлати тахминан милоддан аввалги III асрда пайдо булган.\nДовон давлатини тадкикотчилар кадимги Фаргона хисоблайдилар. Ёзма манбаларга кура, «Довон диёрида 70 тача катта-кичик шахар бор: ахолисининг сони бир неча юз мингга етади». Олимлар айтишича, кадимги Фаргонада 300 минг ахоли яшаган. Шахарларнинг ичида давлат пойтахти Эрши шахри алохида ахамият касб этган. Милоддан аввалги 104-101 йилларда Хитой кушинлари Довонга юришлар килиб Эрши шахрини камал киладилар. Шу пайтда Канг давлати кушинлари ёрдамга келиб, хитойликларга карши курашда фаол катнашдилар. Хитой лашкарлари сулхга рози бўлиб Довонни ташлаб чикадилар.\nДовон давлатининг ахолиси дехкончилик билан шугулланган. Кадимшуносларнинг тадкиклари натижасида Фаргонада куп сонли уй-кургонлар, кишлок ва шахар харобалари топиб текширилган. Улар айрим хосилдор дехкончилик туманларида жойлашган.\nКадимги Фаргона кишлок хужалиги, хунармандчилик ва бинокорлик юксак даражада ривожланган улка эди. Довон дехконлари арпа, шоли, бугдой ва беда етиштириш, богдорчилик ва узум етиштиришда катга ютукларга эришганлар.\nФаргона узининг «самовий» отлар зоти билан машхур булган. Хитой императорининг Довонга бостириб кириши сабабларидан бирини ёзма манба шундай очиб беради: «Довон давлатининг Эрши шахрида гаройиб отлар мавжудлиги хакида саройга хабар келди. Императорнинг «самовий» отларга иштиёки ортди».\nДовон давлати Хитой, Хиндистон ва бошка Шарк мамлакатлари билан булган халкаро савдода мухим урин тутган.\nМилоддан аввалги IV-III-II асрларда кадимги Хоразм мустакил давлат бўлиб, Искандар, Салавкийлар ва Юнон-Бактрия давлатлари таркибига кирмаган. Бу хол Хоразмда узига хос махаллий давлатчилик тизими ривожига мухим омил бўлди.


Интернетда пароль ўрнида расмлардан фойдаланиш таклиф қилинди\nПлимут университети тадқиқотчилари интернетдан, компьютердан ва бошқа техник воситалардан фойдаланиш хавфсизлигини оширадиган янги пароллаш методи устида иш олиб бормоқда. GOTPass номли метод шаблонлар, расмлар ва бир марталик паролларни ўз ичига олиб, бу ҳам эслаб қолишга осон, ҳам илгариги методикадан анча хавфсиз бўлиши айтилмоқда.\nGOTPass фойдаланишдан олдин созламаларни чақиради. Фойдаланувчи 4×4 сеткаси бўйича шаблон чизиши лозим бўлади (Android’да ишлайдиган гаджетларни пароллаш усулига ўхшаш). Шаблон танлангач, Emoji смайлларига ўхшаш 120 белгидан тўрттасини танлаш мумкин бўлади.\nПароль киритиш пайти келганида фойдаланувчи ўз исмини киритади, сўнг блокни очиш учун шаблон чизади. Шундан сўнг унга 16 белги кўрсатилади, шулардан 14таси тасодифий, қолган 2таси эса муқаддам фойдаланувчининг ўзи танлаган 4 белгидан 2тасидир. 2та белгини тўғри танлаган фойдаланувчига кириш учун бир марталик пароль кўрсатилади.\nТадқиқотчиларнинг таъкидлашича, бу жараён “аслида кўп вақт олмайди” ҳамда керакли маълумотларни эслаб қолиш катта қийинчилик туғдирмайди.


Ўзини қурбон қилишга мойил аёлга хос 5 хусусият\nЖамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари Ўзини қурбон қилишга мойил аёлга хос 5 хусусият\t16:55, 27 июль 2016\tЗўравонликда биз доимо жиноятчини айблаймиз, бундай вазиятда жабрланувчига ҳеч қандай айб қўйилмайди, дейди “Lady.mail.ru” нашри.\nБахтга қарши, буни аксарият инсонлар яхши билиб олган. Аммо баъзи бир аёлларда шундай хусусият мавжудки, бу нарса уларни яна “қурбон” ролини ўйнашга мажбур қилади, турмуш ўртоғи эса золим қаҳрамон образида намоён бўлади. Психологлар бундай хислатларни қандай аниқлаш ва улардан қутулиш йўллари ҳақида сизга маслаҳат беради. Жаҳлни кўрсатиш тақиқланади\nҚаҳр-ғазаб, жаҳл, зарда, нафрат ҳар доим ҳам уни уйғотган одамга нисбатан очиқ кўрсатилмайди, бунга тарбия йўл қўймайди. Афсуски ахлоқ-одоб қоидаларида аёллар ҳар қандай вазиятда ҳам ҳиссиётларини назорат қилишлари, мулойимлик билан жавоб қайтаришлари лозимлиги кўрсатилган. Қаҳр-ғазабга жаҳл билан жавоб берадиган аёлга дарров “шалаққи” деган тамға босилади.\nҚиз бола тарбиялаётган ота-оналар қизига бақириб, қаттиқ гапириши мумкин, аммо ундан жаҳл қилмасликни, ҳис-туйғуларини очиқ кўрсатмасликни, одоб билан жавоб қайтаришни талаб қилишади.\nМуаммонинг ечими: Жаҳлингизни чиқарган одамга, албатта бақириб, идиш-товоқни синдириб эмас, балки ахлоқ-одоб қоидалари талабларидан келиб чиқиб, жавоб қайтаришга ҳаракат қилинг. Сизни ғазаблантирган одамга қанчалик оғир-босиқлик билан жавоб қайтарсангиз, бу бақиргандан кўра оғирроқ таъсир қилади.\nБирор янги ишга қўл урганда “тўғри қилдимми ёки йўқми”, янги кўйлакни кийиб кўраётганда, “бу кўйлак мени семиз кўрсатмасмикан?” каби турли-туман саволлар исканжасидаги иккиланишлар оқибатида одам доимо кимнингдир маслаҳатига, устозлик қилишига муҳтож бўлади. Бундай одамлар тезда “устоз”нинг қурбонига айланишади.\nИнсон аввало ўз интуициясига ишониши лозим. Баъзида зўравон эркакларнинг ташқи қиёфаси ҳеч қачон босим ўтказадиган, зўравонлик қиладиган одамга ўхшамайди. Аёл ички сезгиси билан эркакнинг қандай одам эканлигини англаши керак.\nМуаммонинг ечими: Интуициянгизни ривожлантиринг, “тўғрими, нотўғрими?” деган иккиланишларга барҳам беринг.\nБеқарор ва омонат чегаралар\nБаъзи бир аёллар ўз ҳудуди қаерда тугаб, бегонанинг ҳудуди қаердан бошланишини унутиб қўядилар. Уларнинг чегараси омонат бўлганидан бошқаларнинг ўз ҳудудига бемалол бостириб киришига, вақтидан, пулидан, буюмларидан фойдаланишига имконият яратиб берадилар. Бундай “омонат чегарали” одамлар кўп ҳолларда ишхонанинг “қурбон”га айланадилар. Улар бошлиқнинг ҳар бир сўзини қонундай қабул қилишади. Раҳбарлар қўл остидаги ходимларга фақат шундай қаттиққўллик билан муносабатда бўлишлари лозим деб ҳисоблашади.\nМуаммонинг ечими: Шундай чегара қурингки, унинг эшиклари фақат сизнинг хоҳишингиз билан очилиб ёпилсин. Ўзингизга ва бегонага тегишли буюмларни ажратишни ўрганинг. Иш вақти соат 9.00 дан 18.00 гача эканлигини унутманг. Соат 18.00 дан кейинги вақт фақатгина ўзингизга тегишли эканлигини унутманг, хоҳласангиз телефонингизни ҳам ўчириб қўйинг. Сизга тазйиқ ўтказишга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқлигини тушунинг. Чегарангизни мустаҳкамлагандан кейин бегонанинг чегарасидан рухсатсиз ўтмасликка ҳам ўрганинг.\nРуҳан эзилиб, азоб чеккан ҳолда сабр қилиш одати\nАёллар бошидан ўтказган қийинчиликлар, азоблар ҳақида гапиришни жуда хуш кўришади. Эри калтаклаган бўлса ҳам, уйида егулик қолмаган бўлса ҳам ҳаммасига чидаганини мароқ билан гапиришади. Вазиятдан чиқиб кетиш, муаммони ҳал этиш инсоннинг қўлидан келса-ю, аммо тақдирга тан бериб, ўзини қурбон қилиш, бошга тушган азобларга чидаб ўтириш тўғри эмас.\nМуаммонинг ечими: Чеккан азобларимнинг ҳали роҳатини кўраман, деб ҳамма нарсани тақдир ҳукмига ҳавола этмаслик лозим. Инсон ҳаёти учун ўзи қайғуриши лозим. Ҳар қандай шароитда ҳам вазиятдан чиқиш йўлларини қидириши лозим.\nТашаббус кўрсатишни тақиқлаш\nБаъзи бир аёллар ташаббус фақатгина эркакдан чиқишини, унинг хоҳиш-истакларини бошқа одам рўёбга чиқаришини кутишади. Кўп ҳолларда улар йўлдан оздирувчи инсоннинг қурбонига айланишади. Улар ёлғончи ва зўравон одам билан ўзларини яхши ҳис қилишади. Оддий, соғлом эркак сиз билан элликка эллик ҳаракат қилса, зўравонлар эса ташаббусни ўз қўлларига олишга ҳаракат қилишади. Улар аёлларга ёқиш учун бу ишларни амалга оширишмайди, балки зўравон бўлгандан ҳамма нарсани ўзлари назорат қилишни, ўз қонун-қоидаларига бўйсундиришни исташади.\nМуаммонинг ечими: Ташаббус кўрсатишга ҳаракат қилинг. Ҳар доим ҳам эркакнинг илк қадам ташлашини, ташаббус кўрсатишини кутиб ўтирманг.


«Норма Маслаҳатчи» газетасининг 2020 йил 22 сентябрь 38-сони - Gazeta.Norma.uz\n«Норма Маслаҳатчи», №38, 2020й. 22 сентябрь\n1 сентябрга келиб корхона ва ташкилотларнинг кадрлар бўйича хизматлари амалдаги меҳнат шартномаларини Ягона миллий меҳнат тизимида (ЯММТ) рўйхатдан ўтказишни якунладилар. Ушбу жараёнда орттирилган тажриба келгусида жуда қўл келиши мумкин. Мисол учун, сизнинг СТИРни олайлик. Унинг реквизитларига лозим даражада эътибор қаратилмаса, у энг ноқулай пайтда нафақат сиз учун, балки иш берувчингиз учун ҳам бош оғриғига айланиши мумкин. «Norma» компаниясининг кадрлар бўйича катта инспектори, кадрлар ишини юритиш соҳаси эксперти Валерия Ляндрес шахсий тажрибаси билан ўртоқлашди.\nХодим 2020 йил 14 августда кейинчалик меҳнат муносабатларини тугатиш билан таътилга (12 иш кунига) ариза ёзди. Демак, 29.08.2020 йил меҳнат таътилининг тугаш санаси, ва тегишинча, меҳнат муносабатлари тугайдиган кун ҳисобланади. Ходим кейинчалик ишдан бўшаш шарти билан таътилга чиқадиган бўлса, меҳнат муносабатларини бекор қилиш тўғрисидаги буйруқни ЯММТда қандай тўғри рўйхатдан ўтказиш мумкин?\nННТнинг вилоятларда бир нечта филиаллари мавжуд, уларда биттадан ходим ишлайди. Таътил даврида филиаллар ходимлари ҳужжатларда меҳнат таътили расмийлаштирилган бўлса ҳам ишлашда давом этадилар. Ташкилот юкларни халқаро йўналишда ташиш билан шуғулланганлиги боис ишни тўхтатиб туришнинг имкони бўлмайди. Ходим ҳужжатда таътилда бўлган, бироқ амалда ишлаётган бўлса, бундай вазиятда қандай йўл тутиш лозим?\nУМШга директорни ташқи ўриндошлик бўйича ишга қабул қилиш мумкинми?\nХодимлардан «Covid» ва «Covid билан алоқада бўлиш» ташхислари қўйилган касаллик варақалари келиб тушмоқда. Бундай диагнозли касаллик варақаларига қандай ҳақ тўланади?\nХодим 20.06.2019 йилдан ишга қабул қилинган, 10.08.2020 йилдан ишдан бўшатилган. Ушбу давр учун у жами 229 соат ишлаган (ҳар бир ойда тўлиқ ишланмаган кунлар бўлган). 1.06.2020 йилдан 27.06.2020 йилгача ходим меҳнат таътилида (24 иш куни) бўлган. Ходим ишдан бўшатилганда фойдаланилмаган таътил учун қанча компенсация тўланади? 2 иш куни учун тўғри ҳисоб-китоб қилинганми?\nЎзбекистон фуқаросиман, РФда яшайман ва ишлайман. Ота-онам Ўзбекистонда яшайди. РФдаги ЎзР элчихонасининг сайтида қуйидагилар кўрсатилган: «Ўзбекистон Республикаси фуқаросининг амалдаги биометрик паспорти 2021 йил 1 январга қадар Ўзбекистондан Россияга ва МДҲнинг бошқа давлатларига (визасиз режим ўрнатилган мамлакатлар) чиқиш учун, паспортда олис хориж мамлакатларига чиқиш учун рухсат берувчи ёзув стикери мавжуд бўлганда стикернинг амал қилиш муддати тугагунига қадар ҳақиқий ҳисобланади». Шу билан бирга қайд этилишича, амалдаги Ўзбекистон Республикаси фуқаросининг биометрик паспорти ўз кучида қолади ва Ўзбекистон фуқароси томонидан Россия ҳудудида яшаш, рўйхатдан ўтиш, вақтинчалик бўлиш учун рухсатнома олиш, яшаш гувоҳномасини олиш, исталган юридик битимларни амалга ошириш учун фойдаланилади, паспортнинг амал қилиш муддати тугагунига қадар олис хорижга чиқиш бундан мустасно. 1.01.2021 йилдан кейин қандай паспорт билан Ўзбекистондан чиқиб кетсам бўлади, РФга кетиш учун қандай паспорт бўлиши керак?\nЎзбекистон Республикаси консуллик муассасалари уларнинг консуллик округи ҳудудида бўлган Ўзбекистон фуқароларини ҳисобга олади ва рўйхатдан ўтказади. Хорижда вақтинчалик ва доимий яшайдиган Ўзбекистон фуқаролари рўйхатга олиниши лозим. Хорижда вақтинчалик ёки доимий яшайдиган Ўзбекистон Республикаси фуқаролари учун консуллик ҳисобига туриш қанчалик мажбурий ҳисобланади? РФда вақтинчалик консуллик ҳисобига туриш учун Ўзбекистондаги доимий яшаш жойидан пропискадан ўчиш лозимми?


Қирғизистон жанубида тоғ кўчкилари оқибатида ўнлаб хонадонлар хавф остида қолди\n12:06 / 25.04.2016\nҚирғизистон республикаси Жалолобод вилояти Сузоқ туманида 1,2 миллион куб метр ҳажмли тоғ кўчкиси емирилиб тушди. Бу ҳақда республика ФВВ хабар берди.\n“Кўчки оқибатида Алмалуу-Булак қишлоғидаги бир неча хўжалик қурилишлари вайрон бўлган, ҳалок бўлган ва жабр кўрганлар йўқ”, - дейилади хабарда.\nЛой-тошли улкан массалар ҳаракатланишда давом этмоқда ва Алмулуу тоғ дарёси ўзанини бутунлай тўсиб қўйиш хавфини туғдирмоқда.\n“Бундай ҳолатда73 та хонадон сув остида қолиш эҳтимоли мавжуд. Ушбу фавқулодда вазият туфайли Қирғизистон ФВВ мониторинг ва прогноз департаменти мутахассислари “мазкур ҳудудни тадқиқ этмоқда”, дейилади хабарда.\nҲатто экстремал ҳолатларнинг олдини олиш мақсадида маҳаллий аҳолига “ушбу ҳудудлардан фойдаланмаслик” ҳақида топшириқ берилди. ФВВ маълумотларига кўра, тоғ кўчкиларига бир неча кун давомида узлуксиз ёққан ёмғирлар сабаб бўлган.


Қалбаки пул сотган йигит қўлга олинди\nНавоий вилоятида йигит қалбаки доллар билан тўлаган\n20 Dekabr 16:21 Ҳодисалар\nДОЛЛАР ИШЛАБ ЧИҚАРИШ МАРКЕТИНГ СОХТА\nНавоий вилоятидаги дўконлардан бирининг харидори қалбаки долларларни сотаётган ва ишлаб чиқарган ҳолда қўлга олинди.\nБу воқеа Навоий вилояти Қизилтепа туманидаги “Тавоис” маҳалласида содир бўлган. Маҳаллий озиқ-овқат дўконида озиқ-овқат сотиб олаётган йигит қалбаки 100 доллар пул билан тўлади.\nДўкон сотувчиси нимадир нотўғри бўлганидан шубҳаланиб, ҳуқуқ-тартибот ходимларини чақириб, эркакни ҳибсга олган.\nМаълум қилинишича, қўлга олиш чоғида харидордан ҳар бири 100 долларлик 12 дона қалбаки купюра топилган.\nМазкур ҳолат юзасидан Жиноят кодексининг 176-моддаси (Қалбаки пуллар, акциз маркалари ёки қимматли қоғозлар тайёрлаш, сотиш) билан жиноят иши қўзғатилган. Ҳозирда тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда.\nБлогер Тошкентда пул ваъда қилиб оломонни йиғди


Закот беришнинг энг яхши вақти | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\n1468 19:30 13.04.2019\nЗакотни Рамазонда берса ажри кўп бўлади. Агар шу ойда ёки олдинроқ закот нисобига йил айланган бўлса. Аммо йил бошқа вақтда тўлган бўлса, закотни ўша вақтда чиқариш керак, ундан кечиктиргани сари гуноҳкор бўлади.\nМасалан, Рамазон май ойида келса, кишининг мулки эса декабр ойида нисобга етган бўлса, ўша вақтдан ҳижрий ҳисобда бир йил ўтиб закот бериш фарз бўлади. Демак, бу одам закот чиқаришни Рамазонгача кечиктирса, гуноҳкор бўлади. Аммо нисобига етган молига йил айланиши Рамазондан кейинга тўғри келган киши, закотини вақтлироқ, яъни Рамазондаёқ бериб қўяман, деса, бу иши жоиз, яна савоби ҳам кўпроқ бўлади. Бу масаланинг бир жиҳати.\nИккинчи жиҳати, ҳамма бойлар закотини Рамазонга тўғирлаб чиқаравериши ҳам яхши эмас. Айниқса бу диёрда зилзила, сел каби табиий офатлар юз бериб, ўзини ўнглаш учун закотга муҳтож одамлар кўпайганда. Қолаверса, закот Рамазон каби йилнинг бир томонида тўпланса (яъни закотини ҳамма Рамазонда берса), камбағал ва муҳтожлар йил бўйи қийналиб қолиши мумкин. Мен буни бир ҳолатда яққол кўрганман. Ўн йиллар олдин Рамазон сентябр-октябр ойларига тўғри келганда, шартнома пулини тўлашга имкони йўқ ёки қийналган талабалар қарзларини закотдан тўлаб, анча яхши бўлганди. Рамазон олдинга қараб сурилиши сабаб, икки-уч йилдан бери талабалар шартнома пулини тўлашга анча қийналиб қолишган.\nШунинг учун закотни фарз бўлган вақтида бериш ҳозирги кунимизда энг яхшисидир. Яъни, киши моли нисобга етгач, йил давомида ўша миқдор сақланиб қолса ёки ундан-да кўпайса, шунга йил тўлган куниёқ закотини чиқариш фарз бўлади.\nфиқҳ закот Махсус Долзарб


янги - Андижон Қатағонининг ҳамма сабабларини тўлиқ очишимиз керак!\nАндижон Қатағонининг ҳамма сабабларини тўлиқ очишимиз керак!\nby Admin on Fri May 14, 2010 9:02 am\nБаҳром аканинг гаплари бизлар илгари айтган шубҳаларни яна бир карра тасдиқламоқда. Андижон қатағонидан бир кун олдин Маҳмуд Худойбердиевнинг Андижонга келиши ва зирҳли ҳарбий машиналарнинг Намангандан Андижон сари йўлга чиққани бир нарсани исботлайди: Ҳукумат бу Қатағонни олдиндан тайёрлаган.\nБу Қатағонни тайёрлашда Ислом Каримов, Зокир Алматов (ИИВ), Рустам Иноятов (МХХ), Маҳмуд Худойбердиев (Президентнинг 5000 кишилик яширин гвардияси бошлиғи), Андижон вилояти ҳокими, Андижон шаҳар ИИБси фаол иштирок этишган.\nБу фожеанинг энг ачинарли жойи шундаки, Андижонлик бир гуруҳ содда йигитлар МХХ жосусларининг ҳийласига учиб намойишни тайёрлашган. Аммо намойишни бошланишини ўйлаган одамлар уни қандай давом эттириш, қандай тугатиш, турли хил чигал вазиятлар сценарийсини, яьни қалтис вазият юзага келганда нималар қилиш кераклигини, умуман ўйлаб кўришмаган.\nҲамма нарса пала партиш бошланиб, кейин бу пала партишлик воқеаларни тўс тўполонга айланиб кетишига олиб келган. Ҳукуматнинг мақсади ҳам айнан шу бўлган, яьни соддадил йигитлар қўли билан норозилик намойишини ташкиллаштириш, уларнинг бир нечасини қуролланишини таьминлаш, кейин эса ана ўша қуролланган бир неча киши туфайли ҳаммани бирваракайига "террористлар" деб айблаш ва ниҳоят ўзининг даҳшатли ва аёвсиз қатағонини бошлаб юбориш, барчани, каттаю кичик, ёшу гўдакларни турли туман қуроллардан ўққа тутиб жазолаш ва пировард натижада минглаб одамларни ўлдиргач ҳамма айбни намойишчиларни бўйнига қўйиш.\nВақт келади, ҳақиқат барибир очилади. Ана ўшанда биз бу воқеалар аслан кимлар томонидан тайёрлангани, улар қандай бошланиб, қандай тугатилганларини ипидан игнасигача билиб оламиз. Буни мархумлар ёди, ҳукумат қўшинларидан томонидан аёвсиз ўққа тутилган қурбон бўлган минглаб андижонликларнинг рўҳи биздан талаб қилади ва иншооллоҳ асл ҳақиқатлар бир куни келиб очилади.\nБугун эса келажакда бундай хатоларга йўл қўймаслик учун, 2005 йил 1 февралдан тортиб то 12 майгача кимлар ҳукуматнинг қайси одамлари билан нималар ҳақида мулоқотлар қилганлар, улар билан нималар тўғрисида келишганларию нималар ҳақида келиша олмаганликлари тўғрисида барча маьлумотларни мисқоллаб, биттама битта тўплаб бораверишимиз керак. Бу барчанинг, ва айниқса ўша маьшум воқеаларнинг бевосита иштирокчилари ва гувоҳлари бўлган инсонларнинг қон қақшаган, Андижон кўчаларида қонлари ариқ бўлиб оққан минглаб ўз қариндош уруғлари ва ўз ҳамшаҳарларининг ҳаққи ҳурмати учун, Ўзбекистон халқининг аччиқ тарихини соф ҳолда, оқу қора кунларини бирдек, ҳеч нарсани яширмасдан сақлаб қолиши учун керак бўлган улкан фуқаролик маъсулиятидир.\nБаҳром ака фақат гапнинг учини чиқарди холос. Аммо ҳамма гапни биладиган, ўша сўҳбатларда қатнашган ёки улар ҳақида тўлиқроқ маьлумот олган ҳар бир инсон Ўзбекистон ҳукуматининг бу даҳшатли жиноятини очишга ёрдам бермоғи лозим. Андижон Адолат ташкилотининг асосий вазифаларидан бири ана ўша одамларни топиб, улар билан хотиржам ва жиддий гаплашиб, бу чигал масалани ечишда жиддий уринмоқлари бизга ёрдам бермоқлари лозим.\nҚилинган хатоларни тан олиш қурбон бўлганларнинг ҳаққи ҳурмати учун, уларнинг рўҳлари чирқираб қолмасликлари учун ва энг асосийси ҳукумат жосусларининг жиноятларини янада тўлароқ очиш учун ҳам керак бўлган ўта мўҳим бир инсоний вазифадир!\nAdmin tomonidan Fri May 08, 2015 4:44 am da o'zgartirilgan; jami 1 marta o'zgartirish kiritilgan\nБаҳром Шокиров:'намойишчиларнинг ўққа тутилишини билсак, уларни майдонга чиқармас эдик '\nby Admin on Fri May 14, 2010 9:04 am\nЎзбекистон ҳукумати Баҳром Шокировни 2005 йил 13 майида Андижонда расман 187 кишининг ўлимига сабаб бўлган қонли воқеаларнинг ташкилотчиларидан, деб атаган.\nЎзбекистон Бош прокуратураси 2005 йил сентябрида тарқатган расмий хабарда Баҳром Шокиров ва ўғиллари - Шарифжон, Ҳасанбой ва Ҳусанбой Шокировлар 2005 йилнинг январ-апрел ойларида Қирғизистон жанубидаги ҳарбий жамлоқда жанговар тайёргарликдан ўтганликлари даъво қилинади.\nҲозирда Швецияда бошпана топган Баҳром Шокиров бу иддаоларни рад этади ва Андижондаги юзлаб намойишчиларнинг ўлимида ҳукуматни айблайди.\nБаҳром Шокиров 1941 йил 3 январда Андижон шаҳрида таваллуд топган.\n1972 йилда Андижон Давлат педагогика институтининг тарих бўлимини сиртдан битирган.\nХўжаобод туманидаги интернат-мактабда дарс берган.\nИнститутни битириб, Тошкентдаги "Спортлото" филиалида хизмат қилади.\n1988 йилда Андижонга қайтиб, бир йил Андижон вилоят ички ишлар бошқармасида инспектор лавозимида ишлаганидан сўнг, "Маяк" кооператив уюшмасини очиб, тадбиркорлик фаолиятини бошлайди.\n1991 йилда "Раҳбар" кичик корхонасига асос солган.\n1990-йиллар охирига келиб, корхона фаолияти кенгайиб, қандолатчилик, қурилиш, мебел ва бошқа ишлаб чиқариш ҳамда аҳолига хизмат кўрсатиш соҳаларида 300 дан ортиқ одамни иш билан таъминлаган.\n1997 йилда "Акромийлар" диний оқими асосчиси, деб кўрилган Акромжон Йўлдошевнинг қамалаши ортидан Баҳром Шокиров фаолияти юзасидан ҳам текширувлар бошланган ва у жаримага тортилган.\n1998 йилда у ва ўғли Шарифжон Шокиров ҳибсга олиниб, Акромжон Йулдошевнинг тарафдорлари сифатида айбланади ва 4 йилга озодликдан маҳрум этилади.\n2001 йилда Баҳром Шокировнинг жазо муддати яна икки йилга узайтирилган.\n2003 йил сентябрида қамоқдан озод этилганидан сўнг, тадбиркорлик фаолиятини давом эттиради.\n2004 йил ўрталарида яна текширувлар бошланади ва бу сафар унинг икки ўғли - Шавкатбек ва Шокиржон Шокировлар ҳибсга олинади.\nБаҳром Шокиров ва яқинлари унинг ўғиллари дохил диний экстремизмда айбланган 23 нафар тадбиркорни озод этиш талаби билан ўтказилган норозилик намойишларида фаол иштирок этадилар.\n2005 йилдаги қонли воқеалар чоғида ўғилларидан бири Шарифжон Шокиров ҳалок бўлади, Ҳасанбой ва Ҳусанбой Шокировлар эса, кейинроқ Қирғизистон ва Қозоғистон ҳудудларида қўлга олинадилар.\nҲозирда уч ўғли Ўзбекистон қамоқхоналарида жазо муддатларини ўташмоқда.\nАёли ва 20 дан ортиқ набиралари Андижонда қолган Баҳром Шокиров уларнинг доимий назорат остида эканликларини айтади.\nЎзбекистон ҳукумати Андижонда исломий жангариларнинг ҳужуми содир этилгани ва аксарияти террорчилар бўлган 187 инсоннинг ҳалок бўлганини даъво қилиб келади.\nПрезидент Каримов воқеалар юзасидан мустақил текширув ўтказиш ҳақидаги халқаро талабларни рад этган.\nБи-би-си: Саволларга ўтишдан аввал Андижон воқеаларининг қисқа тарихчасига тўхталсак. 12 май куни, яъни қонли воқеалардан бир кун олдин Андижонда нималар содир бўлаётган эди?\nБаҳром Шокиров: Раҳмат, яхши савол. 12-куни мени Андижон район РОВД га чақирганди. Андижон РОВД сига борганимда, бизнинг уч-тўртта болаларни уйларидан ушлаб, шуни танийсанми, деб турган вақтида, Маҳмуд Худойбердиев Андижон УВДсининг бошлиғи Оқмирзоев билан кириб келишди.\nБи-би-си: Тожикистонлик исёнчи полковник Маҳмуд Худойбердиевни айтаяпсизми?\nБаҳром Шокиров: Ҳа, полковник.\nБи-би-си: Қаердан билдингиз унинг Маҳмуд Худойбердиев эканлигини?\nБаҳром Шокиров: Мен УВДнинг замначальниги Носир билан бирга турувдим. Полковник Носир, аввалги турма начальниги. У билан биз мулоқот қилиб турардик, алоқа қилиб турардик. Унга битта капитан келиб, доложить қилди, "Маҳмуд ака келди, тўртта броневик келаяпти Наманганнинг йўлида, деди. "Одамлар тайин ўртоқ начальник", деб доложить қилворди, нимага деганда, мен ҳам у билан бирга галстуклар тақиб, одамга ўхшаб турган эдим-да. Шундан кейин бир зумда ҳаво айниб, дўл ёғворди ўша ерда. Ана шу гапдан кейиноқ, шундай бўлди... Мен адвокат билан бирга борувдим, Дилором, адвокат қизимиз бор эди. Мен адвокатга "сен шу ерда, болалар билан бўлиб, улар билан суҳбат қилиб тургин, мен бўлган гапларни болаларга етказай", деб, кейин Боғишамолга бориб, Шарифжон, Қобилжон Парпиев, Жасурбек бирга туришган экан, мен воқеаларни айтдим, шунақа-шунақа, кечқурун облава бўлар экан, девдим, Шарифжон айтдики, "сиз Ўшга кетаверинг дада, турмадан чиқадиганларни Ўшда кутволасиз", деди...\nБи-би-си: Турмадан чиқадиганлар, яъни қамоқдагиларни озод қилиш режаси бормиди сизларда?\nБаҳром Шокиров: Йўқ, йўқ, йўқ, йўқ. Бу режа, нима десангиз, мен кейин тушундимки, мен гапиришаётган одам, УВДнинг замначальниги олдин турманинг начальниги эди. Кейин улар Шарифжон, Қобилжон Парпиевлар билан келишиб олганми...\nАёллар, болалар, ҳомиладор оилалар ҳам чиққан. Агар уларнинг отилишини билганимизда, уларни биз чиқарармидик ёки чиқинглар, дермидик?\nБи-би-си: Бир нарсага аниқлик киритсангиз. Сиз РОВД да тожикистонлик исёнчи полковник, Тожикистон президенти гвардиясининг собиқ қўмондони Маҳмуд Худойбердиевни кўрганингизни айтдингиз. Маҳмуд Худойбердиев у ерда нима қилаётган эди. У билан милиция мулозимлари ўртасида бирон-бир гап сўз бўлиб ўтдими? Ёки сиз билан милиция ўртасида, батафсилроқ гапириб берсангиз.\nБаҳром Шокиров: Менга айтган йўқ. "Бу одам Тошкентдан келди, -деди, бу одам билан суҳбат қилганимиздан кейин сизни ўзимиз топиб, гаплашамиз", деди. Шундан кейин мен адвокатни ташлаб, уйга қайтаверганман.\nБи-би-си: Сизнинг ўзингиз милиция билан нимани гаплашмоқчи эдингиз?\nБаҳром Шокиров: Мен уйдан ушлаб кетган бир-иккита болаларни ҳимоя қилиш учун боргандим. Уларда ҳеч қандай айб йўқ, деб ҳимоя қилиш учун бордим.\nБи-би-си: Кейин нима бўлди?\nБаҳром Шокиров: Кейин мен Боғишамолга бориб, бўлган гапларни айтиб бердим. Шарифжон менга "сиз Ўшга боринг дада, ишларингиз бор", деди. Шу билан Ўшга кетдим.\nБи-би-си: Бу 12-май куни кечга томон бўлаётган воқеалар, шундайми?\nБаҳром Шокиров: Ҳа.\nБи-би-си: Ўшга кетганингиздан кейин Андижонда нималар бўлганидан хабарингиз бўлдими?\nБаҳром Шокиров: Андижонда нима бўлганини мен билмадим. Мен Ўшда, Ўш телевидениесидан Андижонда у бўпти, бу бўпти, деган хабарларни эшитдим. Ҳеч алоқа қилолмадим, ҳеч ким билан.\nБи-би-си:"Турмадан чиққанларни кутиб оласиз, деб юборишди Ўшга", дедингиз. Ким чиқиши керак эди турмадан?\nБаҳром Шокиров: УВД нинг начальниги суд пайтида менга айтган эди. "Баҳром ака, сизларда айб йўқ экан, бизнинг вазирлик сизларнинг болаларингни қўйиб юборамиз, деди. Шунинг учун тартибни чиройли сақлаб туринг," деб суднинг олдида менга шу ваъдани берувди. Бир кун бурун. Кейин эртасига келиб айтдики, "СНБлар, деди, милиция ҳам акромийларга ўхшаб кетибди, қўшилишиб кетганга ўхшайди, деб бизга туҳмат қиляпти, энди, деди эҳтиёт бўлинг, мен Шарифжон билан, ўғлингиз билан гаплашаман, алоҳида гапларимиз бор, деб гапни тугатиб кетди. Мен кейин гапни болаларга етказдим, шу...Менимча, ана шу Носир, турманинг начальниги, турмани қанақа қилиб очиш масаласида СНБ билан келишолмаган бўлса, бир иш қилишган, деб биламан мен.\nБи-би-си: Ўзбекистон Бош прокуратураси сиз ва ўғилларингизнинг 2005 йил январ-апрел ойларида Қирғизистон жанубидаги ҳарбий лагерда тайёргарликдан ўтганликларингизни даъво қилган. Ўшда қандай алоқалар бўлган?\nБаҳром Шокиров: Дурадгорлик цехидан ўшлик бир асаларичига 100 та уй қуришиб берган. (Шарифжон) ўша пулни олиб дада, деди, агар болалар бориб қолса, уларга ҳам қараб турасиз, ҳаммаёқ яхши бўлиб кетгандан кейин қайтасиз, деди. Ҳеч унақа, Ўшда тайёргарлик, деган нарсалар ёлғон, туҳмат булар. Зокиржон Алматов Қобилжон Парпиев билан гаплашган пайт Алматов айтаяптики, болаларингни Ўшга олиб чиқиб кетгин, деяпти. Демак, бу олдин келишиб олинган. УВД билан келишиб олган бизнинг болалар.\nБи-би-си: Бу келишув ҳақида ўғлингиз Шарифжон ёки Қобилжон Парпиев сизга ҳеч нарса дейишмаганми?\nБаҳром Шокиров: Йўқ, йўқ, йўқ. Мен улар билан кўришганим йўқ кейин. Шарифжон ҳам ўлиб кетди, Қобилжон ўша ердан ушланиб, қамалиб кетди. Мен улар била кейин алоқа қилолмай қолдим.\nБи-би-си: Нима учун улар ўртасида қандайдир келишув бўлган, деб ишонасиз?\nБаҳром Шокиров: Энди агар иккита жамоа бир-бирига қарши бўлган бўлса, бир тўнтариш қиламиз, деган нарсалар бўлган-да. Нимага деганда мен УВДнинг начальниги билан гаплашганимда "анави келгинди СНБ, деди, бу бизга ҳукмдорлик қиляпти, бориб, ўша билан гаплашсангиз, деди, биз болаларингизни қўйиб юборамиз, СНБ ушлаб турибди, бориб гапиришинг, деди. Кейин мен Нурулло билан кириб, СНБ билан гапиришсам, "ҳе, Баҳром ака, бўлди, битта қора қўчқорни тайёрлаб қўяверинг, сўйдираверинг, биз болаларингизга жавоб берамиз, деб мени қучоқлаб, СНБ начальниги, ёлғон гапларни гапириб, чиқариб юборган. Кейин ҳукм қилмасдан, мана шунақа воқеаларни содир қилиб берди-да у.\nБи-би-си: Андижонлик ўқувчимиз сўраяпти: "сизлар ҳақиқатда 13 май куни ҳарбий қисм ёки турмага ҳужум қилганмисизлар?".\nБаҳром Шокиров: Биринчидан, мен 12 -куни Қирғизистонга ўтиб кетганман. У нарсага бизнинг ҳеч тайёргарлигимиз ҳам йўқ эди, биз улар билан курашамиз, деган тадбиримиз ҳам йўқ эди. Биз фақат холислик билан ана шу қамалган 23 та болани қўйиб юборади, деб суд олдида ўтирганмиз, чиройли, тартибли равишда. Бизга қарши унақа бўларкан, бунақа бўларкан, деган гапни мен 12-куни, соат 5-6 ларда эшитдим, холос.\nБи-би-си: Қўйиб юборишмагани тақдирда, нима қилмоқчи эдингизлар? Қуролли қўзғолон режаси бормиди?\nБаҳром Шокиров: Йўқ. Қўйвормаганда ана шу судда, суднинг ичидан йўлларни беркитиб қўймаймиз, машиналарни қўймай, туриб оламиз, деганмиз, холос.\nБи-би-си: Ундай бўлса, ҳарбий қисм ва қамоқхонага ким ҳужум қилган?\nБаҳром Шокиров: Ҳеч ким у нарсани, ҳужум тўғрисида гапирган ҳам эмас, бошқа ҳам қилмаган. Қандай қилиб бу болалар ҳарбий қисм га ҳужум қила олади, нимаси билан қилади? Улар пряник қилса, дурадгор бўлса, қандолатчи бўлса?.. Қўлида қурол бўлмаса, у ҳарбий қисм бўлса...Бир ўйлаб кўрмайдими?.. Бу ерда давлатнинг режаси бўлган, турмани очиб бериш, қуролни тарқатиш. Менинг фикрим шунақа, нимага деганда, УВД начальниги аввал турманинг начальниги бўлиб ишлаган. Турмани қандай очишни билади у одам, пароллари бор у одамнинг... Кейин у қуролларни ким оп келиб берган,.. СНБга қарши улар, бир-бирига қарши қилган нарсалар, деб биламан мен буларни.\nБи-би-си: Воқеалар акс этган видео тасвирларга қараладиган бўлса, намойишчиларнинг атрофида қуролли одамларни кўриш мумкин. Бу одамлар кимлар?\nБаҳром Шокиров: Мен ана шу расмда кўрдим, тўғри, бир-иккита тадбиркор болаларда бор экан. Келган солдат болаларни қуршаб олиб, деяпти Навоий кўчасида, шундай қуролларни олиб қўйганмиз, ўзлари шундай топширган, деяпти. Қуролларни оп қўйганмиз қўлидан, отишмаган, шундай ташлаб қочишган, дейишади. Пожарнийлар ҳам, бошқаси, ҳаммаси биз тараф бўлган.\nБи-би-си: Вашингтондан Мирзо Бобур ёзибди: "Кейинги пайтларда сизнинг сафдошларингиз биз МХХ билан ҳамкорлик қилган эдик, уларга ишонган эдик, деган гапларни айта бошладилар. Бу нарса 2005 йил воқеаларидан олдин бошланганми ёки кейинми?". Марҳамат.\nБаҳром Шокиров: Олдин бошланган бу. Олдин бошланган. СНБдаги ходимлар кўпи биз тараф бўлиб, маълумотларни бериб турган, айбинглар йўқ сизларни, сизларни қўйишворади, анақа қилиш керак, манақа қилиш керак, деб, ичидаги одамлар, болалар билан шунақа суҳбатлар ҳам бўлиб турган.\nБи-би-си: Нима учун бундай қилишган, деб ўйлайсиз? Ўзбекистон Миллий хавфсизлик хизмати одатда бундай қилмайди?\nБаҳром Шокиров: Энди, мана суд даврида ҳам ичимизга одам кирди-ку. Биздаям шунча қуролли одам бор, деди, ёрдам берамиз, деди, қаерда учрашайлик, қаерда нима қилайлик, деб туриб кирувди, биз расмларини олиб, ушлаб, УВДга берсак, у айтдики, "э, бу СНБ бу, Тошкентдан келган Баҳром ака", деди. Қаранг!. Бизнинг орамизга киргизган-да, қани, буларнинг ичини билайлик-чи, деб. Бу ташвиқот, бу туҳматларни, биз ҳам одаммиз-ку ахир, тушунамиз.\nБи-би-си: Миллий хавфсизлик хизмати, деяпсиз. Яъни МХХ ёки ҳукумат жосуслари қайсидир маънода сизларни йўналтирган, бошқарган, деб ўйлайсизми?\nБаҳром Шокиров: Менимча, УВД орқали бўлган бўлса керак. Нимага деганда, Алматовнинг Парпиевга гапирган гапи, "болаларингни Ўшга олиб чиқиб кет, деган нарса, менга ҳам Шарифжон Ўшга боринг, дегани, бир келишиб олган бўлса керак, УВД ана шу нарсаларни йўлга солган бўлса керак, деяпман мен. Менинг фикрим бу, бундай қарасангиз, худди шундай келиб чиқаяпти. Нимага ундай дейди бўлмаса Қобилжонга, турмани қандай очади, СССР даврида ҳам ҳеч нарса қилолмаган...\nБи-би-си: Қон тўкилишининг олдини олиш мумкинмиди?\nБаҳром Шокиров: Қандай қон тўкилишининг олдини олиш мумкин, бунақа воқеаларни биз биринчи марта кўрган бўлсак. Шундай чиқиб туриб, ичимиздаги нарсани айтмоқчи бўлганмиз. Каримов келаркан, келса шу гапларни айтамиз, деб бутун қамалганларнинг қариндош-уруғ-ю, ота-онаси, бола-чақаси ҳаммаси йиғилган. Ҳатто ҳомиладор оилалар ҳам чиққан. Агар уларнинг отилишини ёки бир нарса қилинишини билганимизда, уларни биз чиқарармидик ёки чиқинглар, дермидик. Бу бўлмаган гап-ку, ахир.\nБи-би-си: Яна бир тингловчимиз Акром Йўлдошев ҳақида сўраган. Ўзбекистон ҳукумати Акром Йўлдошевни "Андижондаги экстремистларнинг ғоявий раҳнамоси, деб таърифлаган. Йўлдошевнинг Андижон воқеаларидаги роли қандай бўлган?\nБаҳром Шокиров: Акромжон ниҳоятда зўр одам, ақлли, тартибли ўқитувчи бўлган. Уни мен жуда яхши биламан, менинг болаларимга дарс берган мактабларда. Менда ишлаган, бригадаси билан менда ишлаб туриб, кейин айтдики, "Баҳром ака шундай нарса борки, инсонларга ўзимизни шундай кўрсатишимиз керакки, ҳаёт манақа бўлади, деганда мен ҳайрон қолганманки, яна қанақа ҳаёт бўлиши мумкин, мен бир ўзига тўқ, бойвачча йигит эдим. Лекин у одамнинг гаплари мазмунли, шунақа мени эритиб юборганки, бўлди, деганимдан кейин, ҳақиқатда унинг гаплари, бир йўла бутун инсониятни ўзига жалб қилиб олди. Бизга шунақа қўшилишиб кетидки, инсонлар, шунақа ҳалоллигимизни, поклигимизни, холислигимизни, хиёнатимиз йўқлигини кўриб, инсонлар ёмғир ёққандай қўшилиб борди.\nБи-би-си: Акромжон Йўлдошев айтган гапларнинг орасида, унинг таълимотида дунёвий давлатни қурол йўли билан ағдариб, исломий давлат қуриш ғояси бормиди?\nБаҳром Шокиров: Йўқ, йўқ, ҳеч бунақа гап бўлганмас. Акромжон Ўзбекистоннинг бутунг неъматлари Оллоҳники, унга хиёнат қилиб бўлмайди, уни еган одам оловни еган билан баравар бўлади, деган гапларни гапирардики, мен унақа гапларни умримда эшитганмасман. Шундан кейин бутун борлиғимни берганман. Давлатга қарши бир нарса қилайлик, деган гаплар. "Иймонга йўл" деган брошюрасини ўқисангиз, биронта ҳам ундай гапни топмайсиз. Буни эскпертлар ҳам топиб беришолмаган.\nБи-би-си: "Найингиз садосидан баҳраманд бўлган зонадошингиз" деб исм қўйган ўқувчимиз савол йўллабди: "Андижонлик қочқинларнинг Ўзбекистонга қайтишига муносабатингизни билмоқчи эдим. Дилором Абдуқодироқанинг тақдири бизларга ибрат эмасми? Муслима опа-сингилларимизни бу зулмлардан ҳимоя қилиш учун нима қилиш керак?".\nБаҳром Шокиров: Жуда зўр савол. Дилоромхон таваккал қилиб кетган эди. Эри ундан ўпкалайверганидан, чидолмасдан, таваккал қилиб кетворган. Биз ҳозир бориб бўлмайди, деб айтганмиз. Ҳозирча қайтиш мумкин эмас. Худо хоҳласа, бориш ниятимиз бор. Албатта, ниятимиз бор. Бу-бизнинг кураш йўлимиз. Худо хоҳласа, бу ерларда қолиб кетмаймиз.\nАндижон ҳодисаларига оид янги маълумотлар халқаро ҳамжамиятнинг эътиборига тушмоқдами?\nby Admin on Wed May 19, 2010 2:46 am\nАндижонда нобуд бўлганлар жасадлари\nАндижон ҳодисалари бўйича ҳали маълумотлар қоронғу қолмоқда...\nАндижон хунрезлигига беш йил тўларкан халқаро инсон ҳуқуқларини ҳмоя қилиш ташкилотлари ва матбуот томонидан бу ҳодисаларни келтириб чиқарган омиллар, тафсилотларни аниқлаш жараёнларида бир қатор янги маълумотлар юзага чиқди. Улар орасида 13 май куни юз берган ҳодисалардан сўнг шаҳардаги касалхона қарийб турмага айлантирилгани ва у ерда қийноқлар қўлланилгани, ўликхонага Андижон қирғинидан бир неча ой ўтганидан кейин юзлаб жасадлар келтирилгани ҳақида маълумотлар мавжуд. Мустақил текширувлар ўтказиш талаби рад этилиши ортидан Ўзбекистонга қарши жазо чоралари жорий этиб, кейинчалик бу чораларнинг бекор қилган Оврўпо Иттифоқи ва халқаро ҳамжамият бу янги маълумотларга эътибор қаратяптими? Би-би-си Оврўпо парламентининг инсон ҳуқуқлари бўйича қўмитаси раҳбари Ҳейди Ҳаутала (Heidi Hautala):\nҲейди Ҳаутала: Менимча, бу каби гувоҳлар ва қурбонлар яқинларининг ҳикоялари жуда муҳим. Муаммо яна шундаки, Ўзбекистон ҳукумати Андижон ҳодисалари бўйича мустақил текширув ўтказиш талабларини рад этган. Мен шунга ишонаманки, халқаро ҳамжамият ва Оврўпо Иттифоқи бу каби мустақил текширув ўтказилиши борасида ўз талабларини қайта ва кучлироқ қилиб қўйиши керак. Бу каби текширув албатта ўтказилиши шарт. Агар ҳозирда ҳеч қандай текширувлар натижа бермаётган бўлса, халқаро инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ташкилотлари бу каби маълумотларни қайд этиб бориши керакдир. Бу йўлда халқаро инсон ҳуқуқлари ташкилотларининг ўзбек маҳаллий ҳуқуқ фаоллари билан ҳамкорлиги жуда муҳимдир.\nБи-би-си: Оврўпо Иттифоки матбуот томонидан ошкор этилган мана шу янги тафсилотларга эътибор қаратиб текширишга ҳаракат қилиши керак, деб ўйлайсизми?\nУмид қиламанки, келажакда Андижон ҳодисалари юзасидан адолат албатта қарор топади.\nҲейди Ҳаутала: Менимча, Оврўпо Иттифоқи гувоҳлар томонидан айтилаётган бу каби тафсилотларга эътибор қаратиши лозим. Шу йил 5 май куни Ўзбекистон вакиллари билан ўтказилган инсон ҳуқуқлари бўйича мулоқот пайти Андижон билан боғлиқ бир қатор шахслар тақдири ҳақида саволлар кўтарилди ва мен бундан жуда хурсандман. Албатта, бунинг ўзи етарли эмас. Фикримча, Оврўпо Иттифоқи бошқа қадамлар билан бирга бу масалани БМТда ҳам кўтаришга ҳаракат қилиши лозим. БМТ Инсон ҳуқуқлари бўйича қўмитаси бу масалани самарали равишда қўтариб чиқиш керак бўлган ердир. Лекин, мен шуни очиқ айтишим керак, Оврўпо Иттифоқининг инсон ҳуқуқлари соҳасидаги сиёсати ва Ўзбекистонга нисбатан сиёсатдан жуда афсусдаман. Айниқса, ўтган кузда Ўзбекистонга нисбатан жазо чораларининг олиб ташланиши рамзий қадам дейилди. Лекин, бу жуда салбий рамз бўлди. Бу қадам Ўзбекистонга фуқаро жамиятига қарши сиёсатини давом эттиришида ишонч бағишлади. Оврўпо Иттифоқи эса, ўз хавотирларидан воз кечишга тайёрдек кўринади.\nБи-би-си: Андижон ҳодисаларидан беш йил ўтиб ҳам бу жараён давом этаётган кўринади, шундай эмасми, мана яқинда Австралиядан бошпана топиб, кейин ватанга қайтган аёл ўн йиллик қамоқ жазосига ҳукм этилди. Демак, Андижон давом этмоқда, Оврўпо Иттифоқи эса, буни кўришни истамаяпти, деб ўйлайсизми?\nҲейди Ҳаутала: Фикримча, Оврўпо Иттифоқи, афсуски, Ўзбекистондаги инсон ҳуқуқлари бўйича ўзининг асосий талабларидан воз кечган кўринади. Бир нечагина инсонлар тақдири масаласини 5 май куни кўтаришдан ташқари, ўйлашимча, Оврўпо Иттифоқининг оҳанги ўта юмшоқ эди. Биз Ўзбекистонда қатор инсон ҳуқуқлари фаоллари, журналистлар ва сиёсий мухолифат вакиллари сиёсий асослардаги айбловлар асосида қамоққа ташланганилигини биламиз. Бу эса, Ўзбекистон риоя қилиши керак бўлган ҳамма халқаро масъулиятларининг бузилишини англатади.\nБи-би-си: Халқаро ҳамжамият олиб бораётган саъй-ҳаракатлар хорижда бошпана топган Андижонлик муҳожирлар учун жуда самарасиз бўлиб кўриниши мумкин. Улар ошкор этаётган гувоҳликлар ва маълумотларни халқаро қонунлар доирасида илгари суриб, қонуний жараёнда қайд қилинишининг бирон имкони борми?\nҲейди Ҳаутала: Мен Ўзбекистон вакиллари билан учрашган вақтларим Ўзбекистоннинг инсон ҳуқуқлари юзасидан мунтазам текширув жараёнига рози бўлиб, берилган ваъдаларини эсга солишга ҳаракат қиламан. Масалан, бир неча ҳафта аввал Оврўпо парламентида Ўзбекистон Ташқи ишлар вазири ўринбосари билан учрашишга муваффақ бўлдим. Ўзбекистон 2009 йил март ойида инсон ҳуқуқлари соҳасида баъзи андазаларни яхшилашга ваъда берганди. Ана шу нарсалар мунтазам равишда эслатиб турилиши керак, яъни ҳукумат мана бу нарсани ваъда берди, лекин ҳеч нима ўзгармаяпти қабилида. Лекин, ҳеч бўлмаса, Ўзбекистоннинг рози бўлгани яхши ҳолат ва бу борада босим ўтказилиши давом эттирилиши лозим.\nБи-би-си: Лекин, Андижон борасида ҳануз гувоҳлар бир манзарани ҳукумат бошқа бир манзарани тақдим этишмоқда. Борган сари янги маълумотлар ошкор бўлмоқда, ана шу маълумотларни тўплаб халқаро миқёсда қонуний бир доирада кўриб чиқиш мумкин бўлган ташкилот ё-да, механизм борми?\nҲейди Ҳаутала: Албатта, Халқаро Жиноят Маҳкамаси бор. Аммо, бу каби ишларни Ҳаагадаги Халқаро Жиноят Маҳкамасига олиб чиқиш жуда мушкул вазифа. Мен биламан бу маҳкама инсониятга қарши жиноятлар, инсон ҳуқуқларининг поймол этиш ҳоллари борасида маълумотларни қабул қилиб боради. Ўтмишда фуқаро жамияти вакиллари ўта қатъий далилларни, исмлар, ҳодисалар бўлиб ўтган вақт ва жой ҳақида аниқ маълумотларни жамлаб тўплаб халқаро маҳкамага тақдим этилгани маълум. Шунинг учун, бу маълумотларни йиғиб бориш арзирли иш деб ўйлайман. Умид қиламанки, келажакда Андижон ҳодисалари юзасидан адолат албатта қарор топади. Ўзбекистонни инсон ҳуқуқларини ҳурмат қиладиган нормал демократик мамлакат сифатида ҳозирда қабул қила олмаймиз, чунки бундай эмаслигига қўлимизда далилларимиз кўп. Бу ҳақда мен ўзбек расмийлари билан учрашган пайтим ҳар гал айтаман.\nҲижрат ҳикмати ёҳуд Калмарда Андижон орзуси\nby Admin on Wed May 26, 2010 3:24 am\nХайрулло Файз, ББС Радиоси\nШвециянинг Калмарини Ўзбекистоннинг Андижонига мутлақо солиштириб бўлмайди. Айниқса, охирги марта Андижонни қирғин маҳали - ўқлар ёмғири ва фарёдларга тўла кўрган бўлсангиз...\nКалмарда бугун ўнлаб андижонликлар истиқомат қилишади. Ёшу қари, аёллару болалар, хуллас, қирғиндан омон қолганлар.\nАксарият ўз ишини топиб кетган, андижонликларнинг бу ердаги отахонига айланиб улгурган Баҳром ака айтмиш, “социалка”га ва ё швед ҳукуматининг марҳаматига қараб ўтиришгани йўқ.\n“Бизга бошпана берганига ҳам раҳмат, оғиримизни солмаймиз мезбонларга...”дейди Баҳром тоға.\nДарвоқе, Ўзбекистон ҳукумати назарида “акромий исломчилар” раҳбарларидан бўлган бу сочу соқолларига оқ тушиб, ёши ҳам етмишни қоралаб қолган отахонни Калмардагилар “Баҳром тоға” деб аташади.\nБир кун қайтамиз Ўзбекистонга, агарчи, одамларни ўзига қўйиб берсангиз, ёрдам берсангиз Ўзбекистонга етадиган давлат бўлмайди! Биз буни Андижонда амалда кўрсатиб қўйгандик!\nБаҳром тоға “бутун дунё” билан интернет орқали боғланади. Ўзбекча саҳифаларнинг барчасини кун ора ўқиб боради. Икки хонали шинамгина уйида анвойи гуллар ўстиради. Гулларнинг орасида “сайрайдиган” ўйинчоқ булбулларидан завқ олади. Велосипедини миниб бозор ўчарга чиқади, меҳмонга боради, меҳмон кутади... фақат буларнинг барини ўзи қилади, фақат тўрт атрофида набиралари чуғурлашиб турмагани ёмон, фақат шу ҳақда гапирганида кўзида ёш айланади...\n“ Ҳеч ўйламаганман мана шунақа Оврўполарда яшайман деб...” Аммо нолимайди. Чин дилдан буларнинг бари синов эканига ишонади. Катта мақсадларни кўзлайди.\n"Ҳеч ўйламаганман мана шунақа Оврўполарда яшайман деб..."\nБирин кетин Баҳром тоғанинг уйига андижонликлар йиғила бошлайди.\nДастурхон тузалади. Қанд қурс, чой нон ва кейин манти тортилади. Андижон эсланади.\nМуболағага йўйманг, аммо мана шу “акромийлар” хотирлаб ҳикоя қилаётган Андижон ичидаги таъбир жоиз бўлса, “кичик Андижон” манзараси шунақа ажойиб рангларда чизиладики, айнан шу шаҳарда яшагингиз келиб қолади!\nМана ўша ҳикоялардан айрим парчалар:\n“...ҳокимиятдан келишар ва қийналиб қолдик, нақд пул тополмаяпмиз, ёрдам берворинглар дейишарди. Ёрдам берар эдик. “\n“ ...корхонамиз маҳалладаги кам таъминланган оилаларга ёрдам бериб турарди. Корхона раисига ариза билан чиқилар, деярли ўша куниёқ ариза кўриб чиқилиб бир қоп унми ва ё бошқа маҳсулотларми, ёрдам берардик. Ишонасизми, участкавой келиб ариза ёзарди. Ун сўрарди. Берардик...”\n“...ҳокимият биносидаги мебеллар бизники эди. Ҳокимиятдагилар ҳам бизнинг пойафзални кийишарди.”\n“...ўзимиз поликниника очгандик, боғчамиз ҳам бор эди...”\nУчасткавой ҳам ёрдам сўраб ариза ёзиб келарди...\nМуҳожиротдаги тадбиркорлардан бири\n“...ҳоким ҳам дўстимиз эди...”\n“ ... бир куни шаҳардаги номдор тадбиркорлардан бири келиб, янги корхона ишга туширдик, бир икки мутахассисларингиздан бериб туринг, деди. Хўп дедик. Буларга ойига қанча ойлик берасизлар, мен қанча берай деб сўраганида, ишчиларимизнинг ойлигини айтдик. Йўғ –эй, бунча тўламайман ишчиларга, қадрини ошириб юборибсиз, деб кетди...”\n“...бизнинг корхонада ҳар душанбада иш бошланишидан олдин ярим соатлик мажлис бўлиб ўтарди. Мажлисда ҳар бир ишчи ва ходим ўзидаги муаммо ва таклифларини айтишарди. Ишчилар оиласида бирор муаммо бўлса албатта ечилар, агарда кимдир тўй қилмоқчи ёки уйида борор бир камчилиги бўлса, албатта корхона раҳбарияти томонидан ёрдам берилар эди. Мен бундай ёрдамларнинг кўп марта гувоҳи бўлганман. Мен ҳозирда Оврўпо давлатларида яшаб шунга ўхшаш одамларни бир бирларига бўлган муносабатларини ва уларнинг иш жойларида инсоний хақ хуқуқлари поймол этилмаслигини кўрдим...”\nХуллас, бу “намоз ўқиб турадиган” ва ё “ ароқ ичмайдиган” тадбиркорларнинг эл аро ҳурмати кўтарилаверади.\nЮзлаб андижонликлар уларнинг корхоналарида ишлаб рўзғор тебрата бошлашади.\n“Биз энди ҳокимият учун хавф ва ё рақибга айландик, чунки одамлар ортимиздан эргашиб кетиб қолди...”\nКейинроқ қама қамалар, Андижон қамоқҳонасига қуролланган гуруҳларнинг ҳужуми, намойиш ва қирғин ҳақида гапирмаган оммавий ахборот воситаси деярли қолмади.\nҚолганларининг бари Ўзбекистонда...Табиийки, Андижон қирғинига доир тўла манзарани чизиш осон эмас, айниқса ҳукумат томони “мум тишлаб” олган бўлса... Энг дадил айтиладиган расмий изоҳларни бир икки жумлага жамласангиз адо бўлади.\nЖамшидбек: Укамнинг жасадини 14 май куни топдик...У 23 ёшда эди...\n“Андижонда исломчи радикаллар қўзғолон қилишди. Улар Исломий давлат қуриш ниятида бўлишган, бунга Ғарб давлатлари ёрдам беришган... "ва ҳоказо\nКалмардаги андижонликлар исломий давлат қуриш ҳақида гапиришмайди. Эҳтимол, улар асл мақсадларини яширишаётгандир, эҳтимол ростдан ҳам ўзбекистонлик айрим ўртамиёна таҳлилчилар айтмиш, Ғарб давлатлари уларни атай тайёрлаётгандир? Эҳтимол, уч ўғли қамоқда қолаётган, турмуш ўртоғи ва набиралари Андижонда яшаётган Баҳром тоға, оиласи Андижонда қолган Равшанбек Турдиевга ўхшаган бошқа юзлаб муҳожирлар қирғин ҳақида гуллаб яшнаётган Ўзбекистон шаънига бўҳтон ёғдиришаётгандир? Ва яна эҳтимолки, 30 ёшли Нозима ўзининг ярадор қайнонаси қирғиндан кейин икки ойча касалхонада қийноққа солингани, ахийри, ҳа, иқрорман, террорчиман қабилида ёзиб берганидан кейин қамоқхонага олиб кетилиб уч кун ўтар ўтмай мулозимлар у ердан онаизорнинг жасадини қайтаришгани ҳам ғирт ёлғондир? Жамшидбек ўз укасининг жасадини “Тико” русумидаги машинага ортаётгани туширилган ва бутун дунёга тарқаган расм нима бўлади? Унинг саволларичи?\nТабиийки, Ўзбекистон ҳукуматининг Андижон қирғинига доир беш йиллик сукунати бу ва бошқа саволларга жавоб топилишига ёрдам бермайди.\nРустамбек: Қўлларимизни боғлаб қўйиб уришарди...Қайнотамнинг қовурғалари майиб бўлди.\nШунданми саволлар ҳам кўпаяверади...Тахминлар ҳам урчийди. Бордию ҳаммаси - хавфсизлик хизмати мулозимларидан бири тадбиркорлардан бирига эътироф этганидай, “ Сизларни халқ яхши кўриб қолди, ортингиздан эргашмоқда, эртага ҳукуматни ҳам олишларингиз мумкин...” деган қўрқувга жам “бурун қонатиш” билан изоҳлансачи?\nБоринг, “акромийлар” ўзлари айтмиш, адолат ва инсофга асосланган бир мамлакатни орзу қилиб, шу йўлда ҳаракат қилишган бўлса ҳам – бунинг нимаси жиноят?\nБугун Ўзбекистонда яна нима қилиш мумкин?\nМухолифат деган сўз истеъмолдан чиқартириб ташланган бўлса, Ғарб таҳлилчиларидан бири айтмиш “ амалда деярли хонлик ўрнатилган “ ва яна бу “хонлик” дунёдаги энг коррупциялашган давлатлар рўйхатидан тушмаса...\nИнсон ҳуқуқлари фаоллари, мустақил журналистлар ва ҳатто оддий намозхонлар орасидан ҳам кун сайин қамалаётганлар сони ортиб бораверса...\nКалмардан Копенҳагенга довур уч ярим соатли йўлда ўйлаганларим шулар бўлади.\nМен Калмарда учрашган андижонликларнинг ҳеч бири ўз келажагини Андижонсиз тасаввур ҳам қилмайди. Аксарият худди атиги беш йил аввал ҳеч қачон озод ва тўқ Оврўпода яшашни орзу қилмагани каби... чунки Баҳром тоға айтмиш, “ биз ўз ҳаракатимиз билан Андижонда адолатли ва фаровон яшаш мумкинлиги исботлаб улгурган эдик...”\nТилидан осилган жаллод малайининг валдирашлари\nby Admin on Fri May 08, 2015 4:23 am\nТилидан осилган жаллод малайининг валдирашлари.\nҲар қандай инсонни ва айниқса Ўзбекистон Миллий Хавфсизлик Хизмати малайларини уларнинг тиллари фош қилади.\nБу сафар ўз башарасини билмасдан очиб ташланишига Саиджаҳон Зайнобиддиновнинг қуйидаги сўзлари сабаб бўлди: " муаммони ўз ҳолига ташлаб қўйиб уни кучайиб кетиши факти олдида қолган ўзбек ҳукуматининг исённи барча усуллар билан бостиришдан ўзга чораси қолмаган эди».\nБу ерда гап Андижон воқеалари ҳақида кетмоқда.\nБирор эсини таниган одам ўзбек ҳукуматининг 13 майда Бобур майдонида йиғилган 25 000 кишилик намойишчиларни аёвсиз ўққа тутишдан бошқа иложи қолмаган эди деб айта олмайди. Аммо бу гапларни ўзини инсон ҳуқуқларини ҳимоячиси деб атайдиган, виждон ва имонини еб қўйган Саиджаҳон Зайнобиддинов ошкора айтмоқда.\nЎзининг бу сўзлари билан бу ифлос ўз устига қора чизиқ тортди ва ўзининг умуртқа поғонаси аллақачон МХХнинг Андижон ёки Тошкент бўлимида синдирилганини кўрсатди.\nҚонхўр диктатор Антиислом Каримов ва унинг жаллоди Рустам Иноятов(МХХ раиси)нинг барчага отниинг қашқасидек танилиб қолган машҳур лаганбардори Исмат Хушевнинг вебсаҳифасида чоп этилган ўз мақоласининг давомида бу муттаҳам Зайнобиддинов таниқли ҳуқуқбон Муътабар Тожибоевага ҳужум қилади ва уни «2005 йил баҳорида андижонликларни зўравонликлар қилишга даьват қилган» деб айблайди (http://dunyouzbeklari.com/archives/102635 ).\nМХХ бир одамни синдирганда уни шундай синдирадики, натижада у одам судралиб юрувчи газандага айланиб қолади. Афсуски сўнгги пайтларда ўз ваҳшийлиги билан нафақат Марказий Осиёга балки бутун жаҳонга танилган диктатор Антиислом Каримов ҳукмронлиги даврида бундай газандалар сони жуда кўпайиб кетди. Бу қонхўр диктатор билан эса фақат Шимолий Кореянинг одамхўри Ким Юнг ва Суриянинг юз минглаб фуқароларини қирғин қилган Башар Ассад тенглаша олади холос.\nАсли рус тилида ёзилган мақолага рус тилидаги жавоб бу ерда: fb.me/3dtrdOHu0\nRe: Андижон Қатағонининг ҳамма сабабларини тўлиқ очишимиз керак!