Пошшохожа (1480-1547) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек шеъриятиЎзбек мумтоз шеъриятиПошшохожа (1480-1547)\nПошшохожа, Пошшохўжа Абдулваҳобхожа ўғли, Хожа (1480, Нисо — 1547, Бухоро) — шоир, давлат арбоби ва йирик уламо. Отаси — Абдулваҳобхожа Сулаймонхожа ўғли ўз даврининг йирик тасаввуф шайхи ва шоири бўлган. Пошшохожа Нисо ва Марв мадрасаларида таҳсил олган.\nМуҳаммад Шайбонийхон қозоқ хонлари устига қилинган ҳарбий юришдан қайтаётганда Нисода тўхтаб, Пошшохожани Дурун вилоятига ҳоким қилиб тайинлайди (1508 йил). 1510 йили Пошшохожа Нисонинг янги ҳокими Муҳаммад Солиҳ билан биргаликда Марв жангига етиб келган. Шайбонийхон ўлимидан сўнг дастлаб Самарқанд, сўнгра Бухорога келиб яшаган. Шайбонийлардан Муҳаммад Темур Султон ва Кўчкунчихон хизматларида бўлиб (1511—14), Кармана ҳокими Жонибек Султон ҳукуматида жумлат ул-мулк, садрлик лавозимларида ишлаган (1515—16). Бухоро хони Убайдуллахон Ҳиротни фатҳ этгач (1529 йил), у садрликдан шайхулисломлик даражасига кўтарилган. Кейинчалик Балх ҳокими Кистан Қаро Султон (1544 йили вафот этган) ҳузурида садрлик ва шайхулислом вазифасида фаолият кўрсатган (1534—43). Пошшохожа 1543 йилда ўз вазифасидан воз кечиб, Бухорога қайтади ва бадиий ижод билан шуғулланади.\nПошшохожа наср ва назмда адабий асарлар яратган. Муҳаммад «Хожа» тахаллуси билан ижод қилган. У Шайбонийхоннинг ўғли Темур Султонга атаб «Мифтоҳ ул-адл» («Адолат калити», 1508—10), Кистан Қаро Султонга бағишлаб «Гулзор» (1538) каби асарлар ёзган. Бу асарларда ахлоқий-дидактик хусусиятга эга бўлган фикрларни шарҳлаш учун машҳур подшоҳлар ҳақидаги турли ҳикоят ва масаллар келтирилган. Уларда давлатни бошқариш, раият билан муносабат масалалари, инсофли ва адолатли подшоҳ образи тасвирланган.\nПошшохожа рубоий, ғазал, қитьа жанрларида ҳам ижод қилган. Жонибек Султонга атаб «Мақсад ул-атвор» (1516—20) достонини ёзган. Ўзбек ва форс тилларида тартиб берган девони бизгача етиб келмаган. Пошшохожанинг ўғли Ҳасанхожа Нисорийнинг «Музаккири аҳбоб» («Дўстлар ёдномаси») тазкирасида ёзилишича, Пошшохожанинг туркий газалларига Бобур юқори баҳо берган.\nПошшохожа Баҳоуддин Нақшбанд мақбараси ёнида дафн этилган. Унинг «Гулзор» ва «Мифтоҳ ул-адл» асарлари Ўзбекистон Фанлар Академияси Шарқшунослик институти ва Санкт-Петербург Шарқшунослик институти қўлёзмалар фондида сақланади. Асарлари ўзбек тилида нашр қилинган.\nРаият эрур мевалик яғоч,\nСув берсанг анга, мева берур санга.\nСолур мевасину бўлур барг рез,\nХазон елидек қилса анга жафо.\nОйнинг ҳар нечаким зоти касифу тийрадур,\nМеҳр агар анга назар солса бўлур бадри мунир.\nЗаррадек жисмимга ул хуршидваш солса назар,\nЗаррадек жисмим бўлур хуршид янглиғ бе назир.\nҲар неча бўлса тикан мужиби ташвишу зарар,\nГул била бирга узуб бошқа тикарлар ани бот.\nГарчи тол шохчасидин мева намудор ўлмас,\nЧун набот ила қўшулса бўлур ул доғи набот.\nНечаким қадру шараф топти жаҳонда жоми жам,\nБўлур ул жоми сипеҳр оллида бешак сарнагун\nҚайдаким чибчуқ малаҳни кўрса бўлур шоҳбоз,\nЛек шаҳбоз оллида бордур малаҳдин ҳам забун.\nОй десам юз қатла ойдин яхшироқ юзи анинг,\nШаккар илан шаҳддин ширин эрур сўзи анинг.\nПир назарда душмани бадхоҳни айлар мутиъ,\nИшваю ноз ила гар боқса қаро кўзи анинг.\nНорунж сўйи базм ичида мул бўлмас,\nҲар шўра ниҳол қобили гул бўлмас.\nЮз минг йил агар фароғ ила тутса мақом,\nҲаргиз чаман ичра зоғ булбул бўлмас.\nСойилдин эвурма юз, дахи иҳсон қил,\nДардига табиблар каби дармон қил.\nОлам аро ҳарна мушкиле тушса санга\nЛутф айлаю мушкил ишларни осон қил.\nКимки санинг айбингни айтур санга,\nШафқат ила лутфу карам қил анга.\nДўстунг улдур, ани тахқиқ бил,\nҲарна деса, сўзини тасдиқ қил.\nУлки демас ҳак сўзину яширур,\nМакру ҳиял бирла қошингда юрур….\nҚилма анга марҳамату илтифот,\nКим йўқ анинг ҳеч ишида сабот.\nРост сўз ар табъинга келса ёмон,\nДема ёмонки, эрур ул нўши жон.\nБу оламдин вафойи кўрмадим ҳеч,\nТирикликдин сафойи кўрмадим ҳеч.\nЧу фонийдур бу гардуни мудаввар,\nКи бўлғусидур охир олам абтар.\nБу дамким, бордур умримда боқий,\nБўлой дедим бу базм, аҳлина соқий.\nҚилиб тартиб бир неча ҳикоят,\nҲикоят аҳлидин айлай ривоят.\nВа гар яхши, ёмон ҳам бўлса боре,\nКи биздин сўнгра бўлғой ёдгоре.\nМустамеъ ўл, ҳар нафас панд ол,\nПанду насиҳатни қулоқунгға сол.\nДин тиласанг даҳрда давлат била,\nКўнглунгни шод айла насиҳат била.\nКимки олур панду насиҳат сўзин,\nЖаннати аъло аро солур ўзин.\nПанду насиҳат била қилғин сулук,\nХоҳи фақир ўлғилу хоҳи мулук…\nҚўйма кўнгул ичра ҳавою ҳавас,\nҲақ ишидин бўлма жудо бир нафас.\nБеҳудалар мажлисида турмағил,\nФоидасиз сўзда нафас урмағил.\nПарвариши нафс этибон ема ош,\nНафс тилар ошға индурма бош.\nҲарнаки ҳақ берса, ризо бўл анга,\nТоки худо лутфлар этгой санга.\nМол тиламангким, йўқ анда вафо,\nМол тилаганларга тегар кўп жафо.\nФисқу фужур аҳли била бўлма ёр,\nОсию жофий ила тутма қарор.\nЯхши кишилар била ҳамроз бўл,\nИчкучилар суҳбатида оз бўл.\nИлму адаб бирла бўлу тоат эт,\nТоати ҳақни ўзингга одат эт.\nЎз гуноҳингни ёд этиб, тавба қил,\nБандасан, ўзунгни гуноҳкор бил.\nОлиму зоҳид била бўл ҳамнишин,\nФосиқу нодонға ўтурма яқин.\nКиши ёмон бўлса керак ёри хуб\nКим, бўлур оз кунда онинг бори хуб.\nФайз тобор яхши кишидин киши,\nДавлат ила ўлғусидур ҳар ишн…\nНечакнм, олам ичида шоҳсан,\nШоҳлиқ атворидин огоҳсан.\nДавлат эрур адл ила есанг ош,\nВой, агар зулм ила қилсанг маош.\nОтинг эрур Жонибек, эй шаҳриёр,\nХон ила хоқонсану ҳам шаҳриёр.\nТолеингга бахт мутобиқ эрур,\nДавлатингга тахт мувофпқ эрур.\nДонишу ақлингда топилмас қусур,\nҲашмати мулкунгда кўрунмас футур\nҲақ санга кўрсатди иноят йўлин,\nТопдинг онинг бирла хилофат йўлин.\nСидқ ила дин ишиии бот айлагил,\nДин йўлин очмоққа субот айлагил.\nҚани шнжоатда санингдек яна,\nАдлу саховатда сашшгдек кна?\nОлғилу илкингга қиличингни тез,\nДушман аросида қўпар рустахез.\nАдлу хилофат ишида доим ўл,\nТоат учун ҳақ қошида қоим ўл.\nШукрки, олам ичида шоҳсан,\nАрши хилофат уза ҳам моҳсан.\nБор бу кун бандада бир арзи ҳол,\nАрз қилай гар санга бўлмас малол.\nТинглаки, дин нусрати бу сўздадур,\nИкки жаҳон давлати бу сўздадур.\nЭмди жаҳон ичра сағиру кибор,\nТортатурурлар санга кўп интизор.\nЗулму ситам динни хароб айлади,\nҒам ўти жонларни кабоб айлади…\nҚолмади дин аҳлида бир хонадон,\nЗулм била тўлди тамоми жаҳон.\nЕр юзини тутти залолат бу дам,\nЭлга керак бўлди адолат бу дам,\nЛутф ила дин очқоли азм айлағил,\nСидқ ила бу азмни жазм айлағил.\nЗулму ситам тушди бу олам аро,\nОнинг учун арз қилурман санго.\nЛутф қилу сўзима солғил қулоқ,\nТо санга раҳматдин очилғай булоқ.\nБандага сену, мену пок эътиқод,\nДунё учун динни юборма ба бод.\nЭлдин агар чиқди эса хонумон,\nШукрки, дин манда эрур бу замон.\nДунё учун қўймадим исломни,\nҚўймадим ўзумга бу бадномни.\nДин тилабон ую элимни йиқиб,\nСанга етишдим ватанимдин чиқиб.\nДодима етгилки, бу кун додхоҳ —\nМен мену сенсен бу жаҳон ичра шоҳ.\nАдл юзидин манга бергил жавоб,\nКим санга бу ишда эрур кўп савоб.\nКуфру залолат элини дафъ қил,\nХалқдин ул қавмни бот рафъ қил.\nКимки ғазот этса жаҳонни олур,\nУқбода ҳам боғи жинонни олур.\nБерма бу савдони илкингдин равон,\nЭмдики, бордур бу танинг ичра жон.\nУшбу тирикликни ғанимат тутинг,\nЯхши кишилар била суҳбат тутинг.\nБекларингиз била кенгош этинг,\nДин ишини даҳр аро фош этинг.\nНеча замон эрдики, шайбон аро,\nЮрур эдим хон ила султон аро.\nИстар эдим бир шаҳи соҳибқирон,\nИкки кўзум тўрт бўлуб ҳар қаён.\nКўрдум эса давлату дин сенда бор,\nХонлиқ учун фарру жабин сенда бор.\nСалтанат асбоби эрур санда жамъ,\nШаҳрлар арбоби эрур санда жамъ.\nНеча сифат бор, эй шаҳриёр,\nҲар кишида бўлса бу, хонлиқ тобор.\nБири бу, одилсану пок эътиқод,\nШоҳки, адл этти топар бот мурод.\nБири баҳодурлиқ зрур, бил они,\nЯхши сифатдур бу скфат, қил они…\nИлмға ҳар кишики ҳурмат тутар,\nТенгри таоло онга ҳурмат тутар.\nБири бу — кўнглунгда басе дард бор,\nДийдаи гирёну рухи зард бор.\nУшбу сифат айни саодат эрур,\nБалки мақомоти каромат эрур.\nҲимматингизни тутинг энди баланд,\nДўстға кўз бўлсуну, душманга банд.\nЛек шайбон ппнда сансан чироғ,\nБалки жаҳон ичида сансан чироғ.\nДаҳрни равшан қилакўр адл ила,\nМулкни гулшан қилакўр адл ила.\nАдлу саховат била бўлсанг мудом,\nМулк бўлур фатҳ санга вассалом.\nХожаи бечораға солғил назар,\nКим, назарингдин бўлур ул мўътабар.\nБор ғарнбу ватанидпн йироқ,\nТортатурур меҳнату дардн фироқ.\nАйласангонп сўзи бнрла амал,\nМулк аро бўлмағусидур халал.\nСўзни дедим эмди дуо айлайин,\nСанга дуо субҳу масо айлайин.\nБориб икки дунёда бўл комрон,\nТахти хилофат уза тур жовидон.\nБУ КИТОБ НАЗМИНИНГ САБАБИ\nМенки, бу хидмат учун этдим шурўъ,\nОй каби сўз буржида қилдим тулўъ.\nНур бериб даҳр дурахшон манго,\nРаҳбари бу фанда Низомий эди,\nҚилди бу нусха сўзин осон манго.\nПир онга Хисраву Жомий эди.\nҲотифий эрди бири ул қавмдин,\nБири Навоий эди билгил яқин.\nАндаки тартиби калом эттилар,\nҲар бири бир «Хамса» тамом эттилар.\nМанга етушганда бу иш навбати,\nБўлди манга борисининг ҳиммати.\nҲиммат алардин тилаб ихлос ила,\nОм ила сўзлашдиму ҳам хос ила.\nҲақ назари бўлди чу_раҳбар манго,\nБўлди бу тартиб муяссар манго.\nСидқ ила бердим эса тартиб анга,\nБир шаҳидин бор эди тақриб анга.\nШоҳи жаҳон эрдию султони дин,\nМафхари дин эрдию аҳли яқин.\nЖонибек эрди, шоҳи диндур оти,\nШоҳлар аро сарвар эди бароти.\nБазми шижоат ародур номдор,\nМулки шижоат ародур шаҳриёв.\nЛутф ила зҳсон эди доим иши,\nКечар эди хайр ила ёзў қиши.\nХидмат этар эрдим онга дин учун,\nЮрур эдим қошида талқин учун.\nНеча сифат кўрдум ўшал шоҳда,\nКим бори мақбул эди даргоҳда.\nДедим, онинг васф этай авсофини,\nШафқату эҳсон ила алтофини.\nДаҳрда машҳури жаҳон бўлғон ул,\nКун каби оламда аён бўлғон ул.\nНазм хаёлим аро қилғач гузар,\n«Маҳзани асрор»ға қилдим назар.\nБор эди бир неча мақола анга,\nКим дами ғайб эрди ҳавола анга.\nКўрдум онинг ичида асрори ҳақ,\nФайзу тажалли била анвори ҳақ.\nМенки мақолат ила туздум калом,\nБу шаҳи дин васфида қилдим тамом.\nБердим онинг васфиға тартиб они,\nҚилдим онинг отиға тақриб они.\nЧун бу шаҳ атворини қилдим баён,\nЯхшилиғ авсофини қилдим аён.\n«Мақсадул-атвор» қўюб отини,\nШуҳраи шаҳр этдим онинг зотини.\nЙўқ эди ман хастада онча мажол\nКим, мунга кўп қилғай эдим иштиғол.\nКундуз эди шоҳга хидмат ишим,\nЎтар эди қошида ёзу қишим.\nКечада бўлса эди бедорлиқ,\nАйлар эдим тангрига кўп зорлиқ…\nМанда агар бор эди ашғол кўп,\nШукрки, йўқ эрди манго мол кўп.\nДунё илан йўқ эди бир зарра завқ,\nМол ила ҳам йўқ эди ҳеч завқу шавқ…\nАдлға саъй айлар эрдим шоҳни,\nЁрий қилиб ўзума оллоҳни.\nШоҳ доғи адлға мойил эди,\nСидқ ила ҳақ зикриға қойил эди.\nҲақ сўзин айлар эди мандин қабул,\nБўлмас эди ҳеч бу сўздин малул.\nХожа дуо айлар эди ҳар замон,\nКим, бу жаҳоншоҳни тутғил амон\nЁраб, они икки жаҳон шоҳи қил,\nАдлу сахо рифъатининг моҳи қил.\nФарзанди азизу дилбанд, мир Абдуссалом Хожанинг насиҳати бобида\nЭйки азизим, доғи фарзандсан,\nҲам манга фарзанд, жигарбандсан.\nТанда ҳузуримсану кўзумда нур,\nКўнглум аро жонсану жонда сурур.\nХалқ аросида, аё некном,\nОтинг эрур бил они Абдуссалом.\nЧунким отинг яхши эрур халқ аро,\nЯхши бўл ўзинг доғи баҳри худо.\nИлм ўқиб хайру салоҳ истагил,\nСидқ ила ҳар шому сабоҳ истагил…\nКўнглунг аро қўйма ҳавою ҳавас,\nКим бу ҳаваслар боридур хору хас.\nОндаки бетажрибаю тифл эдинг,\nҲарна келур кўнглунгга қилур эдинг,\nЭмдики, болиғ сану ҳам ҳушманд,\nБўлса керак бори сўзунг ваъзу панд.\nАслинг эди олиму фозил, бали,-\nМуршиди комил доғи шайху вали.\nДоим алар тавфи билан қил маош,\nАйлама ул тавр ила ўзунгни фош.\nДаҳрда бир зарра вафо истама,\nЗийнату зебода сафо истама.\nКўзунгга гар яхши кўрунур жаҳон,\nЯхши кўрунур, вале бордур зиён.\nЭмди ямон яхшини фарқ айлагил,\nТарки риё, ҳийлаю зарқ айлагил.\nРост айтмоқликни қил энди шиор,\nРостғ.а ёр ўлғусидур бирубор.\nРост дею рост иш эт ҳар замон,\nЁлғон айтмоқликда топарсан зиён.\nРост йўл илан юрғилу ҳам рост бўл,\nИтмас агар топса киши рост йўл.\nЁлғон айтмакни шиор айлама,\nКим деса ёлғон они ёр айлама.\nҚалб киши сўзига солма қулоқ,\nКимки деса рост онинг сори боқ.\nФисқу фужур ила ўтурма даме,\nБўлма риё мажлисининг ҳамдами.\nОқилу доно била бўл ҳамнишин,\nФозилу комилға ўтирғил яқин.\nЖоҳилу нодон ила ёр ўлмағил,\nОнлар учун эл аро хор ўлмағил.\nҲақ иш учун мансабу жоҳ истама,\nХидмат учун қайсару шоҳ истама…\nТоат эту маҳрами даргоҳ бўл,\nФақр йўлида юру ҳам шоҳ бўл.\nОл бу насиҳатни мани зордин,\nХожаи маҳзуну дилафгордин.\nГар бу насиҳат била қилсанг маош,\nБўлғусисан яхши сифат бирла фош…\nСултони соҳибжоҳ адолат била салтанат саройин ободу саодат била мазлумлар хотирин шод қилури бобида\nБу шоҳи давронки, улусхонидур,\nДин ила ислом элининг жонидур.\nГарчи бурун бор эди султон оти,\nЭмди мамоликда эрур хон оти.\nХон агар ул бўлса жаҳон амн ўлур,\nАдл била аҳли замон амн ўлур…\nҚайдаки бир очу ғарибни кўрар,\nШафқат ила ҳолини ҳардам сўрар.\nОч агар ўлса берадур нон анга,\nБўлса совуқ тўн қилур эҳсон анга.\nКўрдики, ҳар қайда ётурки заиф,\nЁ ғами айёмдин ўлғон наҳиф —\nШирау шарбат берур айлар даво,\nТопғуча ул хастаи мискин шифо.\nКўрдики, туғён қилибон фироқ,\nСолди бировни ватанидан йироқ.\nУл киши бирланки навозиш қилур.\nКим ватанидин муни яхши билур,\nҚайдакй қул топти эса шод этар,\nҚилмас они бандаю озод этар.\nКўрди эса хаста, етиму фақир,\nЁки тушубдур ситам илан асир.\nҚилур анга ҳар нафаси лутф хос.\nАйлар апи зулму ситамдин халос.\nҚайдаки мазлум келиб дод этар,\nАдл ила сўруб они дилшод этар.\nКўнглини адл ила қилур шодмон,\nБерур онга лутф ила ҳукму нишон,\nКимки раият ҳақиға зулм этар,\nЕтгач они арзиға боши кетар.\nАдли жаҳон ичида андоқ турур\nКим, бўрй қўй бирла бирикиб юрур.\nАдл нишони била тўлди жаҳон,\nЙўқ ситаму зулмдин асло нишон.\nТутди жаҳоқ ичини чун рои адл,\nАйлагил, эй дўст, тамошои адл.\nАдлда бемисли жаҳондур бу хон,\nБалки Сулаймони замондур бу хон.\nЧунким эрур адл иши одат анга,\nФарз эрур қилмоқ итоат анга.\nЗоти онинг мажмуи эҳсон эрур,\nКўнгли тўла нур ила имон эрур.\nШоҳ бу навъ ўлса ғанимат ўлур,\nЭлга саодат била давлат ўлур.\nКимки онинг давлатиға шукр этар,\nМақсудиға бегумон охир етар.\nОдил эрур даҳрда Нўширавон,\nАдли ила тузулиб эрди жаҳон.\nМулки адолат ила маъмур эди,\nХалқ онинг даврида масрур эди.\nЗулму ситам чун ўзи қилмас эди,\nҲеч киши зулмни билмас эди.\nГар десалар, зулм деган ҳам бўлур,\nДерлар эди, зулм не турлук турур?\nЗулму ситам йўқ эди ул даврда,\nХалқ бори тўқ эди ул даврда.\nБир кун ўшал даврда Нўширавон,\nДедики, мулкумни қилай имтиҳон\nКим, бу мамолик тузулибму экан,\nЁ ситам ила бузулибму экан.\nХаста қилиб ўзини ётди равон,\nОни сўраб келди тамоми жаҳон.\nДеди, мани хасталиғимға даво,\nБир нима вор ўлса топарман шифо.\nХалқ дедиларки, аё шаҳриёр,\nҲар на десанг мамлакатинг ичра бор.\nЖондан эмас нима азизроқ билинг,\nОни равон сизга фидо айлалинг.\nКимки шоҳи одил учун жон фидо\nАйласа бўлур бори ондин ризо.\nКел, дегил, ул нима эрур ким санго,\nТопсоқ ўлур бу маразингға даво.\nШоҳ деди:— Қўпингу ҳар ён чопинг,\nМенинг учун эски иморат топинг.\nЯхши тафаҳҳус қилибон кўз солиб,\nКелтурунг ондин манго бир хишт олиб.\nКелсангиз олиб манго бир хиштни,\nДафъ қилай бу марази зиштни.\nҚўптилар ул қавм нишонлар олиб,\nМамлакати ичра сўроғлар солиб.\nКимки бу дам эски иморат топар,\nШоҳнинг олдида риоят топар.\nУшбу ҳикоятни эшитгач равон,\nЧиқтилар атрофға халқи жаҳон.\nЭски иморат тилабон бордилар,\nМамлакат атрофини ахтордилар.\nНечаким оламни сўруб кетдилар,\nМамлакат ичида сўроғ этдилар.\nТопмадилар эски иморатни ҳеч,\nҲар нечаким истадилар зрта кеч…\nЭски иморат сўрубон ҳар қаён,\nБўлғулар эрди бу жамоат равон.\nБойқуш ўшал дамда келиб додлар,\nАйлар эди дод ила фарёдлар\n— Ким, бу шаҳаншоҳи жаҳон адлидин,\nБизга бўлубдур сйтам эмди яқин.\nДаҳрда вайрона топилмас аён,\nАйласанг онинг ичида ошъён.\nМанзилимиз эски иморат бўлур,\nБўлмаса ул бизга агар зулм эрур.\nБарча фароғатда эрур бу замон,\nБизга бўлубтур бу замонда зиён.\nЭл тилаги шаҳрда ҳам хонадур,\nБизга кераклик нима вайронадур.\nХишт тилагонлар бори ҳайрон бориб,\nТопмай они келиб эдилар ҳориб.\nЧунки шоҳ олига келиб айдилар,\nШоҳга бойқуш сўзин ҳам айдилар.\nКим бу замон, эй шоҳи фархундафол\nАдл сариринда санга йўқ мисол.\nАдлинг ила ўйла жаҳон шод эрур,\nКим бори вайроналар обод эрур.\nҲар сори бордуқ эса бир мўътабар,\nЙўқ эди вайронадин асло асар.\nАйлади бойқуш келибон зорлиғ:\n— Ким кўрадурмиз ситаму хорлиғ.\nБарча бу шоҳ давридадур шодмон,\nБиз каби йўқдур яна бехонумон.\nБойқуши бечора қилиб изтироб,\nЭски иморат учун эрур хароб.\nБу сўзни эшитдию Нўширавон,\nШукр қилиб саждага борди равон.\nЭлга дедиким, манга бордур мараз,\nДедим эса, бор эди андин ғараз.\nКим кўрай ободмудур мамлакат,\nАдлим ила шодмудур мамлакат.\nЭмдики мулким тузулибдур бу дам,\nШукри манго вожиб эрур дам-бадам\nАдлини қилди эса Нўширавон,\nБўлди онинг даврида мулк ободон.\nАдл била топди эса ихтисос,\nБўлди кўрунг дўзах ўтидин халос.\nЭмдики, сан шоҳи замонсан бу кун,\nТахти хилофат уза хонсан бу кун.\nШоҳлар аро отинг эрур Жонибек,\nҲашматинг эрур бори Жамшиддек.\nАдл китобидин эмди ол варақ,\nТоки Нўширвон кўруб олғай сабақ,\nКелса раияти онинг додиға,\nЕтди раият доди фарёдиға.\nКўрма раиятга ситамни раво,\nТоки етишгай санга ҳақдин сазо.\nҒамзаданинг хотирини шод қил,\nЗулму ситам бандидан озод қил.\nАйласанг ушбу сифат ила маош,\nЯхши отинг бўлғуси даҳр ичра фош.\nАҳли жаҳон фоида олғусидур,\nЯхши отинг даҳр аро қолғусидур.\nКелса эшигингга фақиру ғариб,\nБер онга хони карамингдин насиб.\nСанга бўлур даҳрда олам мутеъ,\nИнс ила жинс, оламу одам мутеъ.\nСултони некухоҳ саховат била мухтожларға иноят қилиб, беморларға шафқат бирла илож қилури бобида\nУлки сахо мулкида манзур эди,\nҲотами Той эрдию машҳур эди.\nОлди мамоликни саховат била,\nҚилди саховатни саодат била.\nБерур эди ҳар кишнга молни,\nХалқиға билдируб эди ҳолни.\nТопиб эди шаҳрда шуҳрат басе,\nШуҳрат ила давлату нусрат басе.\nБор эди ул даврда бир подшоҳ\nКи, бор эди хизматида кўп сипоҳ.\nХалқ гаҳи васф қилиб ўзини,\nДерлар эди Ҳотами Той сўзини\nКим, бу жаҳон ичра йўқ андоқ яна,\nАҳли замон ичра йўқ андоқ яна.\nҲар кишидин молин аямас турур,\nҲеч кишидин ҳам нима олмас турур.\nШоҳ деди:— Бас, они синорман бу кун,\nЯхши оти бор, тилорман бу кун.\nОндоқ от эмишки юруб эрта-кеч,\nОрмос эмиш ушбу жаҳон ичра ҳеч.\nШакли латофатда эмиш чун буроқ,\nАсли эмиш қашқа, уч оёқи оқ.\nДилбари жони деса, бўлур эмиш,\nДулдули соний деса, бўлур эмиш.\nЕл била ўзини тенг этмас эмиш,\nЕл онинг гардиғаки етмас эмиш.\nБерса ул отин манга Ҳотам равон,\nСарф қилай анга керак бўлса жон.\nГанжу хазойинни не деб айтойин,\nМулки Мадойинни не деб айтойин.\nОнда билурманки эрур Ҳотам ул,\nБори сахо юзукида хотам ул.\nЭлчи юборди от учун ул замон\nКим, манга Ҳотам они берсун равон.\nЭлчи равон ўлди кириб йўлға бот,\nТилар учун Ҳотами Тойдин ул от.\nБорди сўруб Ҳотам уйин ул киши,\nТопти юруб Ҳотам уйин ул киши.\nОхшом эди онда етишгон замон,\nТопти хабар Ҳотами Тойдин равон.\nУйга тушуриб, они ҳурмат тутуб,\nЖонию кўнгли била иззат тутуб.\nУй била қўй топмади, чун эрди тун,\nСўйди ўшал отни>бу меҳмон учун.\nПишурибон олдиға тортти равон,\nЕюр эди отнинг этин меҳмон.\nДедиким:— Эй Ҳотами олий мақом,\nБир иш учун санга келибмен бу шом\nСанда бир от бор дебон, шоҳи дин\nЭшитиб эрмиш они билгил яқин.\nМени юборибдур ўшал от учун,\nОнинг учун санга келибман бу тун.\nБерсанг ўшал отни, ул шоҳ санго,\nАйлар илкиндаги молини фидо.\nҲотам эшитти эса элчи сўзин,\nСолди ғаму қайғуға ул дам ўзин.\nДедики:— Кеч келдинг эса ўю қўй\nТопмадиму, дедим, ўшал отни сўй\nКим, кеча оч ётса, бу элчийи шоҳ,\nБори ишим бўлғусидурким табоҳ\nКим, манго десанг эди келган замон\nБерур эдим санга ул отни равон.\nЧун санго ман сўйдум ул отни яқин,\nНе деюб аяғай эдим ул шоҳдин.\nУшбу (эт) ул отнинг этидур, билинг\nМунга недур чора таомил қилинг.\nЭлчи бу сўзни эшитиб бўлди лол,\nҚолмади сўз деголи онга мажол.\nТурди басе бесару сомон бўлуб,\nТушди ғаму фикрга ҳайрон бўлуб.\nДеди:— Сени дерлар эди номдор,\nКўрдум эса ман сани юз онча бор.\nБу не саховату не ҳиммат турур,\nБу не карам, бу не мурувват турур.\nЭлчи қўпуб отланубон ул замон,\nЭлтти онинг васфини шоҳга равон.\nҲотам агар куфр ила топти ҳаёт,\nТопти саховат била охир мамот.\nЧунки саховат била бўлди мудом,\nҲақ анга дўзах ўтин этди ҳаром.\nТузди саховат бйлан авсофини,\nҚилди ватан водийи аърофинн.\nСултони-олий даргоҳ уламо салоҳиятин ғанимат билиб, илму шариат бирла амал қилиб, фазл аҳлиға нузул бўлғони бобида.\nБор бу султони мулук иқтидор;\nИлму амал аҳлиға сидқ ила ёр.\nТолиби илму амал эрур мудом,\nОлиму фозил биладур субҳу шом.\nЖамъ қилиб флзлу камол аҳлини,\nЁр қилур ўзига ҳол аҳлини.\nКимники дин илмида комил билур,\nКўнгли била анга итоат қилур.\nСуҳбатида доим ўқилар калом,\nМажлисида илм сўзидур мудом.\nҲашмат ила фандаки, девон тутар,\nҚошига тангри сўзи доим ўтар.\nДину илм аҳлиға мойил эрур,\nТолиби арбоби фазойил эрур.\nБазми ўтар аҳли шариат била,\nМаъвизау панду насиҳат била.\nҚайдаки, илм аҳлини кўрди, равон —\nҚилди они сидқ уйига меҳмон.\nЛутф кўп айлаб анга иззат тутар,\nДам-бадам онинг била суҳбат тутар.\nИлм сори бор анга чун эҳтиёж,\nОнинг учун илмға ул дам ривож.\nФазлу камол аҳли била ёрдур,\nИлму ҳунар аҳлиға ғамхордур.\nМунча кибор теграсида номдор,\nОлиму фозилда эрур ихтиёр.\nЁр бўлуб лашкари ҳилм аҳлиға,\nРоғиб эрурлар бори илм аҳлиға.\nАҳл ила авлодиға илм ўргатур,\nЯхши маош этгали ҳилм ўргатур.\nФозил эрур борики шаҳзодлар,\nМеҳнати айёмдин озодлар.\nХатлари чиқғунча лабиндин мудом,\nҚошлари бор эди хатти калом.\nУқуб алиф ҳарфиниким билдилар,\nРост бўлур адл ишинқилдилар.\nЧиқти эса, оғзидағи тишлари,\nСин ўқимоқ эрди мудом ишлари.\nТахта ўқуб бошладилар эрса сўз,\nСолмадилар жабборидин ўзга кўз…\nИлму амал аҳлиға роғиб бари,\nОхират аҳлиға мусоҳиб бари…\nҲилмни илм маош қилиб, сабру таҳаммулда ўзин фош қилиб, ғазабдин андеша ва сабрни пеша қилур бобида.\nЭйки, санга берди худои карим,\nМансабу давлат била нозу наим.\nҚилмади қаҳр у санга қилди карам,\nБерди санга хайли сипоҳу ҳашам.\nБерди санга салтанату эҳтиром,\nҚилди санга ҳурмату таъзими том.\nҲилмни ўз тавринга ёр айлагил,\nСабру таҳаммулни шиор айлагил.\nБўлса ғазаб баҳри агар мавжхез,\nСабр кемаси била кир онга тез.\nСабр тошидин анга сол лангари,\nТоки они чиқормасун сарсари.\nТушса керак хотиринг ичра яқин,\nМаънии валлоҳ маасобирин.\nҲар кишиким сабр ила бўлса мудом,\nТангри онинг бирла бўлур субҳу шом.\nҚаҳру ғазаб хоссаи шайтон эрур,\nҲилм писандидаи раҳмон эрур.\nҚилма ғ§забни ошуқуб элга бот\nКим, санга ул келтурур охир уёт.\nҚаҳр ила мазлумни ўлтур дема,\nЎлди эса сўнгра пушаймон ема.\nМинма ғазаб отиға, эй шаҳсувор\nКим, енгилиб юрушин охир туёр.\nҚаҳр ўтидин тушса жаҳонга шарар,\nЁнар онинг шуъласидин хушку тар.\nҚаҳр келур дамда кетар ақл тез,\nҚаҳр солур халқ аро рустахез.\nҚаҳру ғазаб тутса дам ичра қарор,\nҚолмас ўшал дам кишига ихтиёр.\nУл нимаким ақлни зойил қилур,\nХайр иши демаким андин келур.\nАқлдур ул ким билур оллоҳни,\nАқл гадо бирла тонур шоҳни.\nДод тилай келса қошингға фақир,\nЛутф қилиб бўлғил анга дастгир.\nҚаҳр ила ўлтурсанг они ногаҳон,\nҚирмагусидур яна жисмиға жон.\nЯна онингдек киши бўғанча бил,\nЎтгусидур ҳам яна бил қирқ йил.\nСабр ила ҳар қарнда бир эр етар,\nЯхши эмас улким анга қасд этар.\nГар кишида бўлса хатоу гуноҳ,\nРост сўруб, адл ила қилғил нигоҳ.\nБўйнуға қўюб гунаҳин ул замон,\nАйласанг анга ғазаб ўлмас зиён.\nҲилм била айла жаҳонда маош\nКим, қилур ул иш сани оламға фош.\nҚаҳр ўти бўлса кўнгилда аён,\nҲилм суйидин они сўндур равон.\nСан ҳам они ўзунгга айла шиор\nКим, бу сифат бори ёронларда бор.\nСабр ила маҳрами даргоҳ бўл,\nМаснади сабр узра ўтур, шоҳ бўл.\nСабр шаробидин ичиб дам-бадам,\nАйла жаҳон аҳлиға лутфу карам.\nЗойиқаи сабрға побаст бўл,\nЁраб, онинг нашъасидин маст бўл.\nИшқ мақомида собитқадам ва маҳбуб талабида адам бўлуб, қарори ҳақ била анвори дақойиқни мушоҳида қилур бобида.\nЭй равиши ишқда собитқадам,\nИшқсиз урма бу жаҳон ичра дам.\nИшқ ҳақиқатдур онинг бирла бўл,\nБошлағил онинг сори сидқ ила йўл.\nИшқи шариатға бериб интизом,\nТутди тариқат равишида мақом.\nНури басар, дидаи жон ишқдур,\nҲосили тан, руҳи равон ишқдур…\nИшқ Зулайхони этиб бебасар,\nЮсуфи Мисриға эди жилвагар.\nИшқки, Лайли юзида қилди ноз,\nТўкти онинг олдида Мажнун ниёз.\nИшқ бўлиб меваи Ширин мазоқ,\nАйлади Фарҳодни ғам ичра тоқ.\nИшқ бўлиб Мусои Умронға барқ,\nҚилди мажоз бирла ҳақиқатни фарқ\nИшқ фалак узра чиқоруб хуруш,\nБаҳрға ул берди хуруш ила жўш.\nИшқ чаман ичра бўлуб тоза гул,\nБулбули шайдоға ул ичурди мул.\nИшқки, оламда очар боғлар,\nЛола қўяр кўкси уза доғлар.\nИшқ раёҳинни солиб зикрга,\nСолди бинафшани ғами фикрга.\nИшқ қизил гул юзин айлаб қизил,\nБерди фасоҳат била^авсанға тил.\nИшқ хазон киби солиб рустахез,\nБоғ ила бўстонда қилур баргрез.\nИшқ чаманда бўлубон хунфишон,\nҒунчанинг ичини қилур тўла қон.\nИшқни айлаб бўлубон ҳамнафас,\nАйлади дилдор висолин ҳавас.\nИшқки, чанг қоматин айлар дуто,\nБўлур онинг дардиға нағмасаро.\nИшқки, кўс устига тегурса даст,\nБўлур ўшал дамда ҳар овоз паст.\nИшқ қотида шаҳ ўлур бесарир,\nНағмаи қудрат била тортар нафир.\nИшқки, атфолни зор йиғлатур,\nУл ғам ила гоҳ қўпару гоҳ итур.\nИшқ ҳуди нағмасини соз этиб,\nЖумла малойикни ҳал овоз этиб.\nСолди само ичра фалак шевасин,\nЮклаб анга шавқу вафо мевасин.\nКўрди эса чарх худодин нишон,\nОй ила кун чархга кирди равон.\nҲар кишиким, ишқ анга ҳамдам эмас,\nБид ониким, ул киши одам эмас.\nИшқ била бўлмаса ҳар ким мурид,\nТутмасун ул пиридин асло умид.\nКимгаким ишқ ила назар қилди пир,\nБўлмас онинг ҳеч иши нуқсонпазир.\nҲақни тилар кишида урфон керак,\nДидалари ишқ аро гирён керак.\nКимки қилур сидқ ила тадбири ишқ,\nКерак ўшал дамда анга пири ишқ.\nДунё молидин ва фарзанд жамолидин муҳаббат олиб, меҳрни маъбуди азалийға солур… бобида.\nЭйки жаҳон ичра топиб эҳтиром,\nМол ила фарзанд тиларсан тамом.\nДоим они йиғмоқ учун дарду ранж,\nТортатурубсанки қилай они ганж.\nНеча зиёндур санга ул молдин,\nШарҳ қилай санга бил они яқин.\nБир бу ким, ул молни йиғорда мудом,\nРанж ила меҳнат чекарсан субҳу шом.\nОхир ўшал меҳнату ранжинг бари,\nҲеч бўлур, мол кетар ҳар сари.\nБири бу ким, молни кўргач авон,\nДушман ўлурлар санга халқи жаҳон.\nБириси дерким, билиб аҳволини,\nДўстлиқ айлаб тугатай молини.\nДўст бўлуб гарчи тутар эҳтиррм,\nМолингни еб, ғийбатинг этар мудом.\nБириси дерким, мунга бор мунча мол,\nМанда йўқ ондин тиломакка мажол.\nЁр бўлиб бир неча ўғриға шом,\nЎлтурубон молин ололинг тамом.\nБириси дерким, бу ёмон кишидур,\nҲар на ёмонлик, мунинг ўз ишидур.\nТуҳмат этар сению элга чақар,\nЭлга чақиб, туҳмат ўтиға йиқар.\nБириси дерким, они тутмоқ керак,\nТортиб олиб молини ютмоқ керақ.\nҲосил: ўшал молни олай деб мудом,\nТуҳмат этарлар санга ҳар субҳу шом\nКим, мол учун халқ кўзига ямон,\nКўринадурсан они бил ҳар замон.\nБир доғи авлод ила фарзанд учун,\nХайр дуосин қиласан туну кун.\nБош қўясан они тилаб ғусса еб,\nМанга худованд они бергайму деб.\nЭмдики бўлди эса фарзанд хуб,\nКўзунга яхши кўрунур беаюб.\nЕтди эса, даҳрда қувват анга,\nБоғладинг ул дамда муҳаббат анга.\nБўлди анга ҳосили умринг фидо,\nБўлдунг они меҳри ила мубтало.\nОни улуқ қилмоқ учун ҳар замон,\nКўздин оқиздинг эди ашки равон.\nЭмдики, улғайди у фарзандлар,\nҚолмади ул меҳр ила пайвандлар.\nҲар бири саркаш ўлубон даҳр аро,\nНафси ғурур ила бўлур ошно.\nҲарнаки кўнгли тилар они қилур,\nЎз сўзини сўзлар, ўз ишин қилур.\nҲеч санинг сўзингга солмас қулоқ,\nСўз десанг олур илкига таёқ.\nЗаҳмату ранжинг бориси ҳеч бўлур,\nҲарна қилибсан бори зоеъ бўлур.\nМеҳнату дардинга бўлуб мубтало,\nБўлғусисан қобили ранжу бало.\nПанду насиҳат била топмас салоҳ,\nТобеъ эрур нафсиға шому сабоҳ.\nҲарна сўзунг нуқсу зиёндур анга,\nҲарна қилунг душмани жондур анга.\nГарчи онинг меҳрида жонинг куяр,\nТушсанг агар илкига теринг сўяр.\nУлки ямон туғди бу олам аро,\nАйлар ўзин меҳнат аро мубтало.\nТинмас ўзи ҳам сени’тиндурмас ул,\nЯхши сўзингга бошин индурмас ул.\nУлки санинг феълинг ила тирилур,.\nҲар на десанг жон ила хизмат қилур.\nОлам аро марҳами жондур санго.\nЖисминг аро руҳи равондур санго,\nФеъли писандида эрур, хўйи хўб,\nЙўқдур онинг таврида зарра аюб.\nФазлу камол ичра бўлўб беназир,\nҲусну латофат ародур дилпазир. »\nБош қўюбон сидқ ила айлар намоз,\nТавба қилур доғи келтирур ниёз.\nХалқ аро бордур онга ҳусни маош.\nАйлар ўзин яхши сифат бирла фош.\nБўлса чу фарзанд бу авсоф ила,\nҲақ ишида у юрса инсоф ила.\nНогоҳ агар бўл-са мараз онга ёр,\nЁтса мараз тўшагида хору зор.\nДарди учун ҳар сори истаб илож,\nОнда юрурсан ғамидин кунлар оч.\nОнда санга кўргали ғамлар етар,\nХасталиғидин не ситамлар етар.\nЎлмасун ул дебки тилорсан даво,\nЎлса бўлурсан ғам ила мубтало.\nЖонинг онинг фурқатида зор ўлур,\nКўнглунг ўшал ғамга гирифтор ўлур.\nОни ўлум дардиға кўрмай раво,\nОнда бўлурсан ўлуминга ризо.\nУлки, ямондур худ этар кўп жафо,\nЯхшисидин доғи етар минг бало.\nБўлсанг олор меҳри била пойбанд,\nТопхусисан ҳақ талабида газанд.\nНечаки севсанг они айлаб мазоқ,\nТушқусисан хақ талабидан йироқ.\nҲақдин ойириб, сани қилғон фигор,\nМол ила фарзанддур, эй номдор.\nМеҳрлари жонға тушуб субҳ»у шом,\nТоат учун монеъ ўлурлар мудом.\nБоғлама кўп меҳру муҳаббат анга,\nДўст эмас душмани жондур санга.\nХожаи бечораға, зй корсоз,\nБандалиғинг шавқида бергил ниёз.\nМол ила фарзандга банд этмагил,\nМеҳрини бўйнумға каманд этмагил.\nСолғил рнинг кўнглига меҳрингни бот,\nБергил ўшал меҳр ила анга нажот.\nМеҳринг ила кўнглини масрур қил,\nЖон кўзин ул меҳр ила пурнур қил.\nСўфилар бобидаким, зоҳирларин зарқу риё бирла тузуб, ботинларин нифоқ бирла бузуб, солус хирқасиға номус обосин елга бериб, риё луқмасидин қоринларин тўц қилиб, ҳақиқатдин хабарлари йўқ бобида.\nЭйки, бўлуб фақрда сўфийи соф,\nЛоф арур сўзунг, ҳуруфунг газоф.\nЗоҳирингни хуш қилиб ороста,\nЕрда қадамни қўярсан оҳиста.\nТушса илкинга сени гар бир фақир,\nОёқинг остида қилурсан ҳақир.\nТўн енгини кенг қилодурсан мудом,\nТоким онинг ичига тўлғай ҳаром.\nБош уза дасторни пур печутоб —\nБоғлағанингдин санга йўқдур савоб.\nБалким эрур бошинг уза бори ғам,\nУқдаи бову доғи доми ситам.\nПеш қўядурсан бу маҳалда узун,\nЭл кўзига шайх кўрунмак учун.\nБердинг эса ўзингга пеш бирла зеб,\nБалки бу тазвир.ила единг фиреб.\nИлкингга тасбиҳни олиб мудом,\nЗикр учун кўрсатасан субҳу шом,\nРиштасидур мисли дарахти риё,\nДоналари меваи зарқу бало.\nШонаким илкингга олиб субҳу шом,\nТурфа сақолингни тарорсан мудом…\nБўйнунга доим соладурсан ридо,\nКўринасан эл кўзига муқтадо.\nБўрк тутуб учидин иблис они,\nТобе этар ўзига они сони.\nБўлди бу мисвок чу одат санго,\nБасдурур ангушти шаҳодат санго.\nКўрунуб эл кўзига зоҳид мудом,\nУйга бориб тўйғуча ерсан ҳаром.\nКунки чиқар шайхсану муқтадо,\nКечада шабравсану дузду дағо.\nЗарқ ила элни қилибсан мурид,\nСирри ҳақиқатдин узубсан умид.\nНеча бу авсоф ила элга фиреб —\nБергасану юргусисан шубҳа еб.\nУшбу сифат бирла худодин уёл,\nЗарқу риё отини соту уй ол.\nЎзни риё ўтиға кўп йиқмоғил,\nЭлга риё кўзи била боқмағил.\nСўфи эсанг бўлма риё бирла фош,\nҚилма бу оламда бу турлук маош.\nЗоҳирингга берма риё бирла зеб,\nЕма риё ҳийлаларидин фиреб.\nСўфи эсанг ботининги соф қил,\nКўнглунг уйин қобили авсоф қил,\nСолмоғил ул уйга риёдин палос,\nЗарқ била тузмагил анда асос.\nБўлса азал жазбаси меҳмон санго,\nПок қилиб ўткар ул уйни анго.\nШоҳи азал тутса ул уйда мақом,\nЎтга ёнар зарқ ила тазвиру дом.\nИш қилакўр шоҳ ила бўл ошно,\nУзни қилиб тез халоси риё.\nАйла риё аҳлиға бегоналиқ,\nБўлса санго шоҳ ила ҳамхоналиқ.\nЗоҳиринга қилма риоят басе,\nҚилма они ўзинга одат басе.\nБотинингни оинадек айла соф,\nЗоҳиринга боқма ким эрур газоф.\nСўфийи софи бўлу пок эътиқод,\nШод тут ўзунгни бу тавр ила шод.\nҲарнаки тилинг била дерсан мудом,\nКўнгулда ҳам ул-керак, эй нек ном.\nТил била кўнглунг сўзини бир қил,\nБирлигинг атворини тадбир қил.\nСўфи иши тангрига лойиқ керак,\nТил била ҳам кўнгли мувофиқ керак.\nҲарнаки тил бирла қилурсан баён,\nКўнглунга ҳам бўлса керак у аён.\nҚилмаса тил кўнгил ила иттифоқ,\nБилки будур шеваи зарқу нифоқ.\nКуфрдин, эй дўст, ямондур нифоқ,\nҚилди бу сўзумга жаҳон иттифоқ.\nҚилма нифоқ ила жаҳонда зуҳур\nКим, бу сифат ичра кўп эрур ҳусур.\nСоф керак сўфии софи сўзи,\nБалки керак соф сўзи ҳам ўзи.\nКўнгли тўла нури ҳақойиқ керак,\nОғзи тўла сирри дақойиқ керак.\nНияти яхши кераку сўзи хўб,\nСўфилар ичида керак беаюб.\nҲеч кишига етмаса ондин ситам,\nХалқи жаҳон кўрмаса ондин алам.\nТопса керак барча кўнг-улларга йўл,\nСунса керак хони ҳақиқатға қўл.\nХожаи бечорани, эй кирдикор,\nСофдил айла доғи сўфишиор,\nТилники ҳақ зикри оилан зокир эт,\nКўнгулни ҳақ шукри била шокир эт,\nСолма йироқ онию қилғил қариб,\nҚурбда йўл бергил онга анқариб.\nСолус либоси бирла номусни елга берган сўфилар таврида,\nЭй мени қил фақрда сўфийи соф,\nҚилма ишимни талабинғда газоф.\nКўнгулни соф айла риёдин тамом,\nСўфии софи қилу тут эҳтиром.\nСидқ йўлида юрутуб содиқ эт,\nТоатинга сидқ била лойиқ эт.\nБерма риё куйида манзил манго,\nАйлама ул шевани ҳосил манго.\nРост тут ўз тавринга атворими,\nЛойиқ эт ўз сирринга асрорими.\nМакру ҳиял фикрини кўнглумдин ол,\nСидқу сафо завқини кўнглума сол.\nЖон кўзига нури басоратни бер,\nКўнглума ҳам шамъи ҳидоятни бер.\nЛутф ила жон кўзгусини айла соф,\nҚилма риё йўлида сўзумни лоф.\nЗарқ либосин манго кийдурмагил,\nБалки риё луқмани едурмагил.\nЎтқа ёқиб хирқаи солусни,\nОртуракўр фақрда номусни.\nТилни кўнгул бирла мувофиқ яса,\nНияту сидқимни мутобиқ яса.\nХожаи маҳзунға қилиб лутфи хос,\nЗарқу риё макридин этгил халос.\nҚилма риё тиғиға кўнглум фигор,\nСидқу сафо кўййда бергил қарор.\nОндаки келса ғаму хавфи мамот,\nЛутфу карам бирла онга бер нажот,\nОндаки бу нусхани қилдим тамом,\nКетди кўнгул оинасидин низом.\nЖисмда равшан бўлибон жон кўзи,\nКўнглума йўл берди ҳақиқат сўзи,\nФикр қнлиб дедим ўзумга равон,\nЭмдики бордур бу танинг ичра жон.\nҚўй бу жаҳон фикрини, андеша қил..\nОхират ишин ўзинга пеша қил.\nНеча сен андешаи шеър этгасен,\nНеча онинг фикри била кетгасен?\nҲеч ўлум фикрини этмасмусан?\nЙўқ эса ул дунёға кетмасмусан?\nБор эди шеър аҳлида Мавлойи Рум,\nАрши ҳақиқатға ул эрди нужум.\nПайки ажал етгоч они бир замон,\nҚўймадию қилди назардин ниҳон.\nШайх Низомийким, эди муқтадо,\n«Хамса» ул айлаб эди ҳам ибтидо.\nАндаки етди малакулмавт онга,\nБерди раво,н добеқаи қавт онга.\nСоҳиби идрокки Хисрав эди,\nУл ҳам ўшул тавр ила «Хамса» деди.\nТири қазо айлагач они нишон,\nБўлди ниҳон туфроқ аро бегумон.\nҲофизи Шерозки, бор беаюб,\nШеъри онинг бўлди лисонул-ғаюб.\nҚабр очиб оғзини чун аждаҳо,\nҚилди они ўзига қути нидо.\nСаъдий эди шоҳи сухандон яна,\nЗийнати «Бўстон»у «Гулистон» яна.\nЖон қуши қолибдин учар ҳолда,\nРиҳлати ободин қилур ҳолда,\nНечаки тадбир била қўйди дом,\nБўлмади ул қуш анга бир лаҳза ром.\nШайх Санойи била Хожа Камол,\nКўшиши шеър айладилар моҳу сол.\nТутқоли соқийи ажал базми хос,\nТоптилар ул базм аро ихтисос.\nИчтилару маст-аласт ўлдилар,\nВаҳки, қазо базмида паст ўлдилар.\nБор эди Фирдавсий ўшал нуктадон,\nНазм вужудиға солиб эрди жон.\nБўлди эса шоҳи ажал бирла ёр,\nТутмади бу даҳрда бир даМ қарор.\nУл қисса бобида сухандон эди,\nШоҳ Увайс олида Салмон эди.\nҚилғон учун лутф анга сонеъ басе,\nДеб эди маснуъи саноеъ басе.\nЕтди эса умриға нуқсу халал,\nЖисмини гил айлади барқи ажал.\nКўрсатур ўлғанда ажал кишвари,\nЙўқ эди Лутфий каби донишвари.\nКелди эса сарсари боди қазо.\nБерди қазо ҳукмиға ул ҳам ризо.\nШоҳий эди шоҳи фасоҳат маоб,\nШеъриға ул бериб эди обу тоб.\nНечаки фикр айлади ашъор учун,\nОхир ажал илкида бўлди забун.\nКотибий эди яна бир даҳр аро,\nКим анга шомил эдй лутфи худо.\nЧунки вафо кўрмади даҳр ичра жазм\nМинди ажал отиғаю қилди азм.\nРаҳбари айёмки Жомий эди,\nФазлу камол аҳлиға ҳомий эди.\nМамлакати шеърда шоҳ эрди ул,\nДин йўлида фазли илоҳ эрди ул.\nУмр яқосини қилиб чок-чок,\nОхир онинг жисмин ажал қилди хок.\nБири сухандонки Навоий эди,\nУл доғи кўп шеър ила «Хамса» деди.\nМунчаки фазл аҳлиға ул берди панд,\nОхир ажал риштасиға бўлди банд.\nБорча ажал илкида зор ўлдилар,\nТиғи ажал бирла фигор ўлдилар.\nҚилмади бу даҳр аларға вафо,\nТутди алар бори тариқи фано.\nШеъру ғазал гар дедилар бориси,\nДаҳр фиребин едилар бориси.\nТопғоч ажал зойиқасидин зарар,\nҚолмади ул қавмдин асло асар.\nКўшку иморат била айвон бино —\nАйладилар, қилмади охир вафо.\nҚолмади ондин асари даҳр. аро,\nҚуръёю саҳро била ҳам шаҳр аро.\nБир неча сўз қолди бу олам аро,\nКим кўнгул оинасиғадур зиё.\nМаснавию шеъру ғазалдур аён\nКим, бориси лутф ила топти баён.\nНазминаки, жонлар ародур хузур,\nДидаи ҳақбинға берур файз, нур.\nИлми тариқат бўлур ондин баён,\nСирри ҳақиқат бўлур ондин аён.\nТо бу жаҳон бор — бу сўз бордур,\nИлми ҳақиқатға бу сўз ёрдур.\nКимки, бориб қўйди эса яхши от,\nЎлмади ул кишию топти ҳаёт.\nМен ҳам ўшал фикр ила топтим они,\nКим бу жамоатки бор эрди қони?\nКетдилар эрса бу жаҳондин равон,\nБир неча сўз қолди олардин нишон.\nДаҳр матойи кетару сўз қолур,\nКимки футуҳ олса бу сўздин олур.\nМен ҳам оларға қилибон иқтидо,\nНазм ила солдим бу жаҳонға садо.\nШеъру ғазал фикрин агарчи едим,\nФикрим ила маснуъи сонеъ дедим.\nФикр рубоий ила ҳам мустазод,\nҚилдиму кўнглум онга кўп бўлди шод.\nДедим эса, фикр ила маснўъини,\nАйладим изҳор бу матбўъини.\nОндаки бу навъни ёд айладим,\nКўп ҳунар ул фанда зиёд айладим,\nҚилдим эса элга бу фанни китоб,\nҲеч киши қилмади онга жавоб.\nБўлди жаҳон назмида мумтоз ул,\nТопмади ҳеч кимнинг онга фикри йўл.\nНечаки қилдим бу ҳунарларни арз,\nКўрдум они демак эмас эрди фарз.\nМундин эса зикри худо яхшироқ,\nЭл кўторуб қилса дуо яхшироқ.\nГарчи бу ҳам зикри ҳақ эрур тамом,\nТангри оти бирла топибдур низом.\nПанду насиҳатдур онинг кўп сўзи,\nМуншии давлатдур онинг кўп сўзи.\nКимки анга сидқ ила солса назар,\nТопмоғуси уқбада ҳаргиз зарар.\nҚўйдум они даҳр аро ёдгор,\nТо анга қилғай назар асҳобу ёр.\n← Аввалги Аввалги Нишотий (XVIII аср)\nКейинги → Кейинги: Маъдан (1762-1838)


Францияда тезюрар синов поездининг издан чиқиб кетиши сабаблари маълум қилинди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nФранцияда TGV тезюрар синов поездининг издан чиқиб кетишига жуда кеч тўхтатилгани сабаб бўлган. Бу ҳақда мамлакат темир йўллар миллий жамияти вакиллари матбуот анжумани чоғида маълум қилди, дея хабар беради Meduza.\n«Тормоз бериш тизими ҳеч бўлмаганда бир километр олдинроқ ишга солиниши керак эди. Поездни соатига 176 километр ўрнига 265 километр тезликда тўхтатишга ҳаракат қилинган. Фалокат юз берган пайтда эса машинист кабинасида тўрт киши ўрнига етти киши бўлган», — дея таъкидлади жамият раҳбари Жак Рапопорт.\nЭслатиб ўтамиз, поезд 14 ноябрь, шанба куни тушдан сўнг Эквешем шаҳрида издан чиқиб кетган ва Марна—Рейн каналига қулаган. Бунинг оқибатида 11 киши ҳалок бўлган.\n17:10 Австралияда мотоциклчини тез юрар поезд босиб кетишига бир баҳя қолди (Видео)


00:00 / 14.07.2009 | eski savollar | 4458\nОламлар Робби Аллоҳ таолога беадад ҳамдлар, Унинг бандаси ва расули Муҳаммадга салому-саловотлар бўлсин! У зотнинг саҳобаларидан Аллоҳ рози бўлсин! Ассалому алайкум Шайх ҳазратлари, муҳтарам устоз!Аллоҳга беадад шукрлар бўлсинким, мени тавба ва Ўзига ибодат қилиш неъмати билан неъматлантирди. Ўтмишдаги ҳолимни ҳозирги ҳолатимга солиштирсам, анча ўзгарганман. Илм ва ибодат масалаларида анча билимларим ошиб бормоқда Аллоҳга шукр. Бунда сиз азиз устозимнинг ўрнингиз бўлакча. Сизнинг фатволарингиз бу йўлда машъала мисол нур сочиб туради. Китобларингиз қалбим қўрида. Аллоҳнинг фазлу карами ва сизнинг шарофатингиз билан хонадонимиздаги ақидалар ҳам ўзгарган ижобий томонга. Турли хил бидъат ва хурофотларни Аллоҳ қодир қилгунича, илмим борича уйимиздан даф қилмоқдаман Аллоҳнинг нусрати ила. Ҳали олдинда қиладиган ишларим жуда кўп ва мен бу масъулиятни қалбдан ҳис қилмоқдаман.1. Устоз хонадонимиздаги аҳли аёлларни фолбин, сеҳргар, қасидахон ҳамда жинхонларга боришдек куфр ва бидъатга олиб борадиган ярамас амаллардан Аллоҳнинг нусрати ила қайтардим. Ҳозирда улар фолбинларга, турли хил аёлларнинг “Биби сешанба”, “Мушкил кушод” каби динда йўқ маросимларига бормайдиган бўлишган. Лекин уйимизда битта динимиз таъқиқлаган амал яъни кўз текканда “КИННА” қилиш одати йўқолмаяпти. Буни кўп тушунтирдим, лекин фойдаси сезиларли эмас.Сен “бу динда йўқ дейсан, мана қара кинна қилгандан кейин йиғлаётган бола ҳам тинчиб қолади” деб бу одатни ташлашмаяпти. Мен буни ўрнига пайғамбаримиз ўргатган оятларни ўқиб, дам солишни йўлга қўяйлик, деб доим таъкидлаб келаман.Устоз бу масалада менга ва аҳли оиламдагиларга сизнинг насиҳат ва маслаҳатингиз жуда зарур ҳозир. Улар сизни айтганларингизга ишониб, бу одатларини тарк қилишларига ишонаман. Шунинг учун кинна қилиш ва шунга ўхшаган динда йўқ нарсаларни қилишнинг асли, келиб чиқиш сабаблари ва инсонга зарарлари ҳақида кенг ва батафсил тушунтириш бериб ўтсангиз. 2. Халқимиз орасида “чақалоқ чилласи”, “уйланган икки ёшнинг чилласи” каби истилоҳлар ва одатлар ҳали-ҳали давом этиб келмоқда. Янги туғилган чақалоққа 40 кун ичида бошқа кунлардагига қараганда бошқача муносабатда бўлишади. Янги келин-куёвларни, айниқса куёвларни 40 кунликда шомдан кейин кўчага чиқмасликка, ҳаттоки пойабзалини ҳам ташқарига ечмасликка қаттиқ тарғиб қилинади. Яна маййит қилинадиган маросимларнинг мана шундай муддатларга ўхшаган маросимлари бор. “Йигирма”, “Қирқ”, энди “Эллик икки” деган маросим бидъат тариқасида юзага чиқиб қолди. Ҳозирда кўпчилик “бу шариатда йўқ, булар бидъат ва хурофот” деганларга бу гапи учун ё далил сўрашади ёки бўлмаса ота-боболаримиз шуни қилишган, биз ҳам қиламиз, деган гапни айтишади. “Зикр аҳлидан сўранг” рисоласида бу саволга қисқача жавоб берилган экан. Муҳтарам устоз бу каби одатларнинг бидъат эканлиги ҳақида батафсил ёритиб берсангиз. Бу саволларга батафсил жавобни “Зикр аҳлидан сўранг” рисоласида ҳам чоп эттирсангиз мақсадга мувофиқ бўларди. Шоядки уйимдагилар, нафақат улар балки барча мўмин биродарларимиз ҳам бундан манфаатдор бўлсалар.\n1. - Бу борада «Зикр аҳлидан сўранг” китобчасининг алоҳида сони чиққан. Шунингдек, “Ҳадис ва Ҳаёт”нинг “Тиб ва дам китоби” деган алоҳида жузи бор. Ўшаларга мурожаат қилинг.-\tЧилла ҳақида диний манбаларда ҳеч қандай кўрсатма йўқ.-\tМаййитга қилинадиган маросимлар ҳақида эса, кўп гапирилган. Аммо одамларимиз китоб ва бошқа матбуотларни ўқимаслиги, турли маърузаларни эшитмаслиги, ўқиб эштиса ҳам амал қилмаслиги оқибатида бу борадаги бидъат ва хутофотлар ҳали ҳануз баъзи жойларда давом этиб келмоқда. Одамларимиз ичида бу борада динимиз таълимотларига эмас, маҳалланинг, аёлларнинг яна кимларнингдир кўрсатмаларига, қуруқ гаплари ва сафсаталарига амал қилаётганлари бор. Ҳар бир одам ўзидан ўтган азизларига яхшилик қилгиси келади. Нима қилса уларга яхшилик бўлишини, савоб етишини, оғири енгил, гуноҳи мағфират бўлишини, охиратдаги мақоми яхшиланишини истайди. Хўш, бу нарсаларни ким яхши билиши мумкин. Аллоҳ таоло ва У зотнинг расулими ёки маҳалла кўй ва уйда ўтирган хотинларми? Ҳозирда бу соҳада қилинаётган ишларни буларни қаердан олингани ҳақида сўралса, одамлар айтди, кўпчилик қилади-ку, аёллар шундай дейишди каби жавоблар олинади. Бу албатта тўғри эмас. Динимизда, шариатимизда нима дейилганини билиш ва унга амал қилиш керак.Бу борада “Тахийсу шарҳи ақийдатут тоҳавийяя” китобида қуйидагилар келган:ЎЛГАНЛАРГА ДУО ҚИЛИШВА УЛАРГА САВОБ АТАШ 93. Тирикларнинг дуо ва садақаларидан ўлганларга манфаат бордир. Шарҳ: Аҳли суннат ва жамоа ўлганлар тирикларнинг қилганидан икки йўл билан манфаат олишларига, иттифоқ қилганлар. Биринчиси: ¤лган одам тириклигида қилган амалидан (Яъни, бандага у тириклик чоғида охирати учун қилган ишлари, ўлгандан кейин ўзига манфаат етишига сабаб бўлади). Иккинчиси: Мусулмонларнинг унинг ҳақига қилган дуолари ва айтган истиғфорлари. Унинг номидан қилинган садақалари ва ҳажлари. Баданий ибодатнинг савоби ўлганга етадими, йўқми?, деган масалада ихтилоф бўлган. Баданий ибодат, рўза, намоз, Қуръон қироати ва зикрга ўхшаган нарсалардан иборат. 1. Абу Ҳанийфа, Аҳмад ибн Ҳанбал ва жумҳур (кўпчилик) баданий ибодат савоби ўлганга етади, деганлар. 2. Шофеъий мазҳабидан машҳур гап ва Молик етмайди, дейдилар. ¤лганга ўзидан бошқанинг амалининг савоби етишига далил, Қуръонда, Суннатда, Ижмоъда ва Қиёсда бордир: 1. Қуръондан далил: «Улардан кейин келганлар: «Эй Роббимиз, бизни ва биздан олдин иймон билан ўтган биродорларимизни мағфират қилгин», - дерлар» (Ҳашр: 10) Аллоҳ таоло ушбу оятда ўзларидан олдин ўтган мўминларга мағфират сўраганларни мадҳ қилмоқда. Бу эса ўлганлар-тирикларнинг истиғфоридан манфаат олишига далолат қилади. 2. Суннатдан далил: Имом Абу Довуднинг «Сунан» китобида Усмон ибн Аффон розияллоҳу анҳудан қуйидаги ҳадис ривоят қилинади: «Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ўлик дафн қилиб бўлгандан кейин устида туриб: «Биродарингизга истиғфор айтинглар. Унга собитлик сўранглар. Чунки, у ҳозир сўроқ қилинади», - дер эдилар». Шунингдек, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан ўлганларга қабрларини зиёрат қилган вақтда дуо қилиш ҳақида ҳадислар келган. Имом Муслимнинг «Саҳиҳ» китобларида келган ҳадис бунга мисол: «Оиша розияллоҳу анҳо Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан: «Қабр аҳлларига истиғфор айтсангиз нима дейсиз?» деб сўрдилар. У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ассалому алайкум, эй мўмин ва мусулмонлар диёри аҳли. Аллоҳ биздан ва сиздан олдин ўтганларнию, кейин қолганларни раҳим қилсин. Ва албатта, биз ҳам сизларга келиб қўшиламиз», деб жавоб берганлар. 3. Ижмоъдан далил: Ислом умматининг эътиборли асосий қисми жам бўлиб, ўлганга жаноза намозидаги дуони далил қилиб, ўлган тирикларнинг дуосидан манфаат олади, деганлар. Жаноза намозидаги дуолар маълум ва машҳурдир. Уларни ўз аҳли биландир. 4. Қиёсдан далил: Баданий ибодат бўлмиш дуо ўлганга манфаат бергандан кейин рўза, намоз каби бошқа баданий иборатлар ҳам манфаат бериши турган гап. Чунки, орада фарқ йўқ. Бунинг устига бошқа баданий ибодатлар ҳам манфаат бериши ҳақида ҳужжат ва далиллар бор. САДАҚАНИНГ САВОБИ ЕТИШИГА ДАЛИЛ: 1. «Бир киши Расулулоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан: «Эй Аллоҳнинг Расули, онам тўсатдан вафот этди. Ўйлайманки, агар гапирса садақа қилар эди. Унинг номидан садақа қилсам, унга ажри-савоб бўладими?» деб сўраганда. У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ҳа!»-деб жавоб бердилар. (Бухорий ва Муслим Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилганлар). 2. «Саъд ибн Убода розияллоҳу анҳу Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан: «Ё Аллоҳнинг Расули, онам, менинг йўқлигимда вафот этди. У кишининг номидан садақа қилсам у кишига манфаат берадими?» деб сўраганида, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ҳа», деб жавоб бердилар. Шунда Саъд розияллоҳу анҳу: «Сизни гувоҳ қиламанки, ҳосилдор боғим у кишининг номидан садақа», деди. (Бухорий Ибн Аббосдан ривоят қилган). Рўзанинг савоби етишига далил: Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ким вафот этсаю зиммасида рўза тутиш бўлса, унинг номидан валийси рўза тутади», -деганлар. (Бухорий ва Муслим ривоят қилганлар). Ҳажнинг савоби етишига далил: Саҳиҳ Бухорийда Ибн Аббосдан ривоят қилинган ҳадисда қуйидагилар айтилади: «Жуҳайна қабийласидан бир аёл Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларига келиб: «Онам ҳаж қилишни назр қилган эди. Ҳаж қилмасдан вафот этиб қолди. У кишининг номидан Ҳаж қилсам бўладими?»-деди. У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Унинг номидан ҳаж қил. Айтчи, онагнинг қарзи бўлганида адо қилармидинг? Аллоҳнинг қарзини ҳам адо қилинглар. Аллоҳ вафо қилишга ҳақлидир»-дедилар. Шунингдек, мусулмонлар, ўлган одамнинг қарзини бошқа биров, ҳатто бегона одам ҳам, тўлаб қўйса унинг зиммасиданги қарз соқит бўлишига ижмоъ қилишган. Бунинг далили - Абу Қатоданинг ҳадисидир. Абу Қатода розияллоҳу анҳу бир ўликнинг икки динор қарзини ўз бўйнига олган. Кейин ўша икки динорни ҳақдорга берганида, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Энди (ўлганнинг) териси совуди», - деганлар. (ал-Ҳоким ривоят қилган). Худди рўза ва ҳажнинг савоби етганидек, ҳақ олмасдан, холисона Қуръон қироат қилиб савоби ўлганга бағишланса, унинг савоби ҳам етади. Агар: «Бу иш ўтганлар ичида маълум бўлмаган. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам буни қилишга иршод қилмаганларку!»-деган эътироз бўлса, жавоб шулки: Агар, эътироз қилувчи ҳаж, рўза ва дуонинг савобини етишини эътироф қиладиган бўлса, булар билан Қуръон қироати савобининг етиши орасида нима фарқ бор? ¤тганларнинг қилмагани савобни етмаслигига далил эмас, дейилади. Агар, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бошқанинг номидан рўза, намоз, ҳаж ва садақа адо қилишга иршод қилганлар. Қироатга эса иршод қилмаганлар, деган эътироз бўлса. Жавобимиз қуйидагича: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам сабабсиз, аввал бошдан иршод қилганларида қироатнинг савоби етмаслигига далил бўлиши мумкин эди. Ҳақиқатда эса, ундоқ бўлмаган. Одамлар ўлган шахс номидан рўза тутиш, ҳаж қилиш ҳақида сўраб келишганда изн берганлар. Бу эса, бошқа нарсалар ман қилинган, дегани эмас. (Агар бирон киши Қуръон қироати ҳақида сўраганида изн берган бўлур эдилар). Қироат савобини Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга бағишлашга келсак. Мутааххир уламолардан баъзилари бу ишни мустаҳаб, деганлар, баъзилари, бидъат, деганлар. Чунки, саҳобалар бундоқ қилмаганлар ва ўзи шундоқ ҳам Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга у кишининг умматларидан ҳар бирининг яхши амали савоби, қироати Қуръонми, бошқами етиб туради. Чунки, У зот умматларини яхши ишларга далолат ва иршод қилганлар. Ўлган одам Қуръон қироатини эшитса манфаат олади, деган гап тўғри эмас. Бу гапни машҳур имомлардан бирортаси ҳам айтмаганлар. ¤лик қироатни эшитиши мумкин. Аммо, эшитиб, манфаат олиши собит эмас. Бу нарса ҳаёт вақтида бўлиши шарт. Чунки, бу ихтиёрий ишдир ва ўлими билан кесилгандир. Балки, зарарланиши, алам чекиши мукин. Аллоҳнинг амрида юрмагани, қайтарганидан қайтмагани ва яхши амалларни кўпроқ қилмагани учун надомат қилиши мумкин. Билингки, Қуръон қироати савобини бағишлаш учун маросим уюштириш, жузъларни бўлиб бериш, жамоат бўлиб, овоз чиқариб дуо қилиш каби одат бўлиб қолган нарсалар Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам, саҳобалар, тобеъийнлар, таба тобеъийнлар ва мужтаҳид уламоларнинг бирортасидан ҳам собит бўлмаган. ¤лганнинг номидан рўза тутиш, ҳаж ва садақа қилишнинг маълум шакли бўлмаганидек, Қуръон қироатининг ҳам маълум шакли ёки шарт-шароити йўқ. ¤лган одамга савоб бўлишини хоҳлаган одам ўзи тиловат қилиб, дуо ила савобини бағишлаб қўяверади. Аммо, бировни Қуръон тилвот қилиб савобини маййитга бағишлаш учун ёнлаб олишни ўтган азизлардан ҳеч ким қилмаган. Уламоларимиздан бирорталари бу ишга амр қилмаганлар, рухсат ҳам бермаганлар. Савобнинг етиши, амал Аллоҳ учун холис бўлгандагина бўлади. Ажр-ҳақ олиш учун ёнланган одамнинг қироати эса, холисона эмас. Шунинг учун ундан савоб ҳам ҳосил бўлмайдики, маййитга бағишласа. Шунинг учун ҳам, имомлардан бирорталари рўза тутиб, намоз ўқиб савобини маййитга бағишлаш учун бировни кирага олинади ҳам, демаганлар. САВОБНИ БАФИШЛАШ ҲАҚИДААҲЛИ БИДЪАТНИНГ МАЗҲАБИ Баъзи бир аҳли бидъатлар, ўтган одамга на дуонинг ва на бошқа нарсанинг савоби етмайди, деганлар. Уларнинг бу гаплари юқорида Қуръон ва суннатдан келтирилган далиллар ила мардуддир. Аҳли бидъатнинг далиллари: 1. «Ва инсон учун фақат ўзи саъй-(ҳаракат) қилганидан бошқа нарса йўқ» (Нажм: 39). 2. «Фақатгина ўзингиз қилиб ўтган амаллар билан жазоланурсиз» (Ёсин: 54). 3. «У (жон) фойдасига касб қилган нарсаси ва У (жон) зарарига касб қилган нарсаси» (Бақара: 286). 4. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Вақтики, одам боласи ўлса, унинг уч нарсадан бошқа амали кесилади: Садақаи жория, унга дуо қиладиган солиҳ фарзанд ва ундан кейин манфаат олиниб туриладиган илм!» - деганлар. (Муслим ривоят қилган). Аҳли бидъатнинг далилларига жавоб: 1. Уларнинг «Ва инсон учун фақат ўзи саъй (ҳаракат) қилганидан бошқа нарса йўқ» (Нажм: 39) ояти ҳақида айтган гапларига жавоб шулки, аввало, инсон ўз саъйи-ҳаракати билан дўстлар ортдиради, фарзанд ортдиради, уйланиб хотинлик бўлади, яхшиликлар қилади, раҳмат сўраб дуо қилсалар, саъй-ҳаракатидан бўлмай нимадан бўлади? Иккинчидан, Қуръон одам ўзидан бошқанинг саъйидан манфаат олмайди, дегани йўқ. Қуръон одам ўзидан бошқанинг саъйига эга бўлмайди демоқда. Бу икки иш орасида, яъни, инсоннинг ўзидан бошқанинг саъйидан манфаат олмаслиги билан эга бўлмаслиги орасидаги фарқ махфий эмас, очиқ-ойдиндир. Аллоҳ таоло инсон фақат ўз саъйига эга эканлиги, бошқанинг саъйига, ўша бошқанинг ўзи эга бўлиши ҳақида хабар берди. ¤зи эга бўлган нарсани эса, хоҳласа ўзига олиб қолади, хоҳласа бошқага беради.Ушбу оятни ўзидан олдингиси билан боғлаш ҳам бизнинг жавобимизни қувватлайди. Чунки, одинги оятда: «Бир жон бошқасининг оғирлигини кўтармайди», дейилган. Бу эса, Аллоҳ таоло ҳеч кимни бошқа бировнинг айби туфайли иқоб қилмаслигини, бу дунёнинг подшоҳларига ўхшаб бировнинг маъсияти учун бошқни жазоламаслигини тақозо қилади. Иккинчидан, ҳар бир киши бировнинг амали билан эмас, фақат ўз амали ила нажот топишини тақозо қилади. Шундоқ бўлгандагина инсоннинг ота - боболари, ўтганлари ва машойихлари амали ила нажот топиш ҳақидаги хом хаёли кесилади.2. Шунингдек «У (жон) фойдасига касб қилган нарсаси ва У (жон) зарарига касб қилган нарсаси», (Бақара: 286) оятининг маъноси ҳам аввалги оятнинг маъносига ўхшайди. Ҳар бир шахс ўз касбининг эгаси, бировнинг касбининг эгаси эмасдир. Ҳар бир шахс ўз маъсияти туфайли иқоб қилинур, бошқанинг маъсияти туфайли эмас. 3. Энди «Фақатгина ўзингиз қилиб ўтган амаллар билан жазоланурсиз» (Ёсин: 54) ояти сиёқига тўлиқ қарайдиган бўлсак: «Бугунги кунда бирор жонга ҳеч зулм қилинмас. Фақатгина ўзингиз қилиб ўтган амаллар билан жазоланурсиз», (Ёсин: 54) дейилган. Яъни, бир банданинг бошқа бировнинг қилган амали туфайли жазога тортилмаслиги таъкидланмоқда. Бошқанинг амалидан манфаат олиши эмас. 4. Одам боласи ўлса ундан амали кесилиш ҳақидаги ҳадисга келсак. Бу ҳадиснинг далил қилиб келтиришнинг ўзи нотўғридир. Чунки, унда «амал кесилади» дейилган, «манфаатланиши кесилади», дейилмаган. Ҳар бир амалга уни қилувчиси эгадир. Хоҳласа ўзига олади, хоҳласа ўзгага бағишлайди. Бизда эса, одамларимизнинг кўплари мазкур ишларнинг бир тарафга қўйиб, “маросимлар”га ўзларини урадилар. Барча гап сўз айнан ўша нарсалар устида бўлади. Сиз айтиб ўтган ва ўтмаган “уч”, “етти”, “пайшанбалик”, “йигирма”, “қирқ”, яқиндан “Эллик икки” ва “йил” ва бошқа маросимлар бошларини қамраб олган бўлади. Бу бидъатларни қилиш учун уларга бағишланган яна бир қанча бидъат ва хурофотлар тўқилган. Мисол учун “йигирма” ёки “қирқ”ни тоқ куни қилиш керак экан. Ўн етти ёки ўттиз етти кунда. Пишириладиган таомлар ҳақида ҳам ҳар хил гаплар бор. Аммо бу нарсалар ҳақида диний китобларимизда бир оғиз ҳам сўз йўқ.Мотам муносабати билан дастурхон уюштиришни “вазийма” дейилади. Бу нарсани қилиш ихтиёрийдир. Фақат унинг куни, исми ва унда қилинадиган таомлар таъйин қилинган эмас. Ҳеч ким уни мажбурий деган ҳам эмас.Бу маросимни ҳар ким ўзидан, оиласидан, қарамоғидагилардан ортдирган маблағи бўлган пайтда, исроф, хўжа кўрсин ва бидъат-хурфотлардан четда бўлган ҳолда қилса бўлади. Унга иложи борича қорни тўйса, қайғуси кетадиганларни таклиф қилса яна ҳам яхши бўлади. Бу ишни мажбурий деб ўйлаш, кун санаб турли номлар билан аташ ва фалон тоамни тайёрлаш керак экан дейиш мутлақо тўғри эмас. Айниқса, етим – есирларнинг ризқини қирқиш, қарз олиш каби ишлар мумкин эмас. Чунки бизнинг динимизда ўликни йўқлайман деб тирикни қийнашга ҳеч қандай йўл йўқ.Ҳар биримиз ушбу ҳақийқатларни англаб етишимиз ва улар тақозоси ила амал қилишимиз керак.\n"Ўнг юзингга уришса, чап юзингни тут", деган ибора ва кечиримнинг чегараси хусусида


Ангренда ҳаракатланаётган юк поездига осилиб, кўмир ўғирламоқчи бўлганлар аниқланди - Namanganliklar.uz\nТошкент вилоятида беш нафар номаълум шахс юриб кетаётган тепловоздан кўмир ўғирламоқчи бўлди. Бу ҳақда “Ўзбекистон темир йўллари” АЖ расмий канали хабар берди.\nҚайд этилишича, 17 ноябрь куни Олмалиқ кон металлургия комбинатининг Ангрен шаҳридаги филиалига тегишли кўмир ортилган 50 вагонли юк поездидан тўрт вагонни узиб қолдириш учун “Облиқ” темир йўл бекатида тўхтатилган. Узиб қолинган вагонлар белгиланган манзилга олиб бориш учун тепловозга уланган. Юк поезди ҳаракатланган вақтда 5 нафар номаълум шахс вагонга осилиб, кўмир маҳсулотини талон-торож қилишга уринган.\nVазкур ҳолатни кўрган ва шу ерда хизмат олиб бораётган Оҳангарон ўқчилик командаси ўқчиси вагонга чиққан номаълум шахсларни ушлаш мақсадида тепловозни тўхтатган. Тепловоз тўхтаган вақтда ушбу номаълум шахслар ҳар томонга қочиб кетишган.\nҲозирда мазкур номаълум шахсларни аниқлаш, келгусида уларнинг ушбу ноқонуний ҳаракатига қонуний баҳо бериш юзасидан тезкор суриштирув тадбирлари олиб борилмоқда.


08 март 2021, Тошкент вақти: 11:03\nЎзбекистон Ташқи ишлар вазирлиги матбуот хизмати бошлиғи Илҳом Зокиров Озодлик мухбири билан суҳбатда бу ҳақдаги маълумотлар тўғри эканини тасдиқлади. У Гулнора Каримованинг бу лавозимга тайинланишини «оддий иш жараёни», деб таърифлади.\nБаъзи кузатувчилар эса Гулнора Каримованинг янги дипломатик лавозими унинг катта сиёсатга кириб келишига тараддуд эканини таъкидламоқда.\nЎзбекистонлик кузатувчи Баҳодир Чиғатойнинг сўзларига қараганда, ушбу воқеа келажакда юз берадиган ижтимоий-иқтисодий ўзгаришларни олдиндан кўра билишликдир.\n- Айримлар «Гулнора Каримова кейинчалик Ўзбекистоннинг Россиядаги элчиси, 2005 йилда мамлакат Ташқи ишлар вазири, 2007 йилда эса Ўзбекистон Президентлигига номзод ёки Вазирлар Маҳкамаси раиси лавозимигача бўлган йўлни босиб ўтишга бел боғлаган бўлса керак» қабилидаги фикрларни билдирмоқда, - деди Б.Чиғатой.\nГулнора Каримова тўғрисида аҳоли ўртасида турли миш-мишлар юрибди. Хўш, бу гап-сўзлар унинг Москвага фахрли усулда сургун қилинишига асос бўлганмикин?\n«Бирлик халқ ҳаракати» партияси раиси ўринбосари Исмоилжон Дадажонов ушбу саволга жавоб берар экан: " ОАВ эътиборини Гулнора Каримовадан бироз чалғитиш учун уни Москвага жўнатиш қарори бир ҳисобдан тўғри бўлган", - деди.\nДадажонов Гулнора Каримованинг Ўзбекистон ташқи ишлар вазири Содиқ Сафоевга турмушга чиққани ҳақидаги миш-мишларга тўхталиб:" У энг аввало, аёл, она. Шунинг учун унинг оилавий ишларига аралашиш ва иғво гапларни тарқатиш яхши эмас», дея фикр билдирди.\n-…Бу қадам (Г.Каримованинг вакил-маслаҳатчи этиб тайинланиши) қанчалик тўғри экани, бу жамоатчилик фикри билан ҳисоблашишми ёки унинг босими остида амалга оширилганми, буни аниқлаш қийин, - деди «Эрк» демократик партияси бош котиби Отаназар Орипов бу масалага муносабат билдирар экан. –Ўзбекистондаги айни кундаги сиёсий тизим бошиданоқ ёлғонга асосланиб қурилганди. Шу сабаб бу тизим ўз ичидан емирила бошлаши лозим эди. Фикримча, Гулноранинг ҳаётида рўй бераётган воқеалар ҳам мана шу емирилишдан далолат.\nРоссиядаги "Независимая газета " 11 сентябр кунги сонида Британиянинг Financial Times газетасига таяниб, АҚШнинг Ню-Жерси штати суди Гулнора Каримовани ҳибсга олиш ва суд харажатлари учун 3,2 миллион доллар миқдорида тўлов ундириш хақида ҳукм чиқарганини ëзади .- Бу эса унинг Ғарб мамлакатларига чиқишига тўсқинлик қилади, дейилади\n"Гулнора Каримова Москвада пропискадан ўтди", деб номланган мақолада. Мақола муаллифи Владимир Мухинга кўра, Россияда дипломатик даҳлсизликка эга бўлган Гулнора ўзини хавфсиз ҳис етиши мумкин. Чунки Россия расмийлари АҚШ хуқуқ - тартибот идоралари буни талаб қилган тақдирда ҳам, элчихона ходимини Америкага топширишмайди.\nАйрим ўзбекистонлик кузатувчилар Гулноранинг айнан Москвадаги элчихонага ишга жўнатилганининг яна бир сабабини Ўзбекистон билан Россия ўртасидаги муносабатлар илиқлашаётгани билан изоҳламоқда.


APG UKRAINE рахбарияти билан учрашув тўғрисида\nЎзбекистонда олиб борилаётган кенг кўламли, тизимли ислохотлар натижаси ўлароқ республика авиация саноатида катта ўзгаришлар рўй бермоқда.\nСоҳа янги сифат даражасига кўтарилиб, авиация бозорини янада либераллаштириш, парвозлар географиясини кенгайтириш ва замонавий бошқарув усулларини жорий этишга қаратилган ислоҳотлар муваффақиятли амалга оширилмоқда.\nЎз навбатида, миллий авиация саноатининг олдида турган долзарб вазифалардан бири халқаро ҳамкорликни жадаллаштирган холда, ҳорижий шериклар тармоғини кенгайтириш ҳисобланади.\nЮқоридагилардан келиб чиққан ҳолда, Ўзбекистон Республикасининг Ҳаво флоти куни арафасида Элчихонада APG Ukraine раҳбарияти билан учрашув ўтказилди.\nАйтиб ўтиш жоизки, ушбу компаниянинг асосий фаолияти авиакомпанияларга даромадларни барқарор ўсишини таъминлашга қаратилган профессионал ва иқтисодий жиҳатдан самарали ечимларни топишда ёрдам беришдир.\nБугунга кунда APG Ukraine – дунёнинг 150 дан ортиқ мамлакатида етакчи савдо агентлари (GSA) тизимига эга APG глобал тармоғининг бир қисми сифатида фаолият олиб бормоқда. Учрашув давомида мамлакатларимиз ўртасида авиақатновни тиклаш, сайёҳлар оқимини ошириш, "очиқ осмон" тартиби доирасида Ўзбекистон минтақавий аэропортларига Украина лоукостер ва хусусий авиакомпанияларини жалб этиш каби бир қатор масалалар муҳокама қилинди.\nВарак 19 жами 47


Исроил ноқонуний турар жой қурилишига зўр беряпти | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\nИсроил ноқонуний турар жой қурилишига зўр беряпти\n751 23:00 07.01.2020\nИсроил ҳукумати Иордан дарёсининг ғарбий соҳилида 1936 та турар жой қурилиши лойиҳасини маъқуллади. Бу ҳақда “Евроньюс” хабар бермоқда.\nИсроилнинг “Тинчлик ҳозироқ ҳаракати” номли нодавлат ташкилоти тайёрлаган ҳисоботда таъкидланишича, Биньямин Нетаньяҳу бошчилигидаги ҳукумат ҳеч қандай ваколати бўлмаса-да, Ғарбий соҳилда турар жой қурилишини давом эттирмоқда. “Нетаньяҳу тинчлик умидларини чиппакка чиқариб, Исроилни антидемократик-апартеид давлатга айлантирмоқда”, – дейилади ҳисоботда.\nИсроил Ғарбий соҳилни 1967 йилда босиб олган, ҳозир бу ерда 400 мингдан зиёд яҳудий яшайди. Халқаро қонунларга биноан Исроилнинг Ғарбий соҳилда яҳудийлар учун турар жой қуриши мумкин эмас.\nИсроил ғазолик беморларга ҳудудни тарк этишни тақиқлади\nИсроил Иордания уй қурилиш Ҳукумат қарори ҳукумат Нетаньяҳу ноқонуний\nФаластиннинг икки йирик сиёсий кучи биргаликда ҳаракат қиладиган бўлди\n587 14:00 25.09.2020\n441 19:00 22.09.2020\n506 17:30 22.09.2020\n711 10:40 21.09.2020\n642 09:51 21.09.2020


2021 йил бюджетнома лойиҳаси: давлат қарзида қандай ўзгаришлар кутилмоқда? - Халқ сўзи\n16:18 14 Ноябрь 2020 Иқтисодиёт\nОшкоралик принципи очиқ матбуотда тасдиқланган бюджет ва унинг ижроси тўғрисидаги ҳисоботлар эълон қилинишини, бюджет ижроси жараёнида маълумотларнинг тўлиқ ва тўғри берилиши, давлат ҳокимияти қонунчилик органи ва маҳаллий ўзини ўзи бошқариш органларининг қарорларига оид бошқа маълумотларни олиш имконини яратади. Шунингдек, бюджет лойиҳаси бўйича қарорларни кўриб чиқиш ва қабул қилиш тартибларининг жамият ва оммавий ахборот воситалари учун очиқ бўлишини кўзда тутади.\n2021 йилга мўлжалланган Бюджет сиёсатининг асосий йўналишларидан бири макроиқтисодий ва давлат бюджетининг барқарорлигини таъминлаш ҳисобланади. Парламентга Ҳукумат томонидан тақдим этилган 2021 йилга мўлжалланган Бюджетномада давлат қарзи барқарорлигини халқаро меъёрларга мувофиқ мўътадил даражада ушлаб туриш учун давлат қарзининг энг юқори чегарасини ялпи ички маҳсулотга нисбатан 60 фоиздан ошмаслигини таъминлаш белгиланган.\nТаъкидлаш жоиз, ушбу чеклов юқори чегара ҳисобланиб, албатта бу унга етади дегани эмас. Бунинг миқдори коронавирус пандемиясининг қанча муддатга чўзилиши ҳамда дунёдаги иқтисодий ҳолатнинг миллий иқтисодиётимизга таъсиридан келиб чиқади.\nДавлат қарзининг ЯИМга нисбати бўйича дунё мамлакатларининг 2013, 2015 ва 2018 йиллар учун миқдорий таҳлили шуни кўрсатадики, умумий қарз юкининг барқарор ўсиши билан унинг фоизлар оралиғида тақсимланиши бир текисда эмас. Қарз юки 60 фоиздан юқори бўлган мамлакатлар сони сезиларли даражада ўсган. Агар 2013 йилда давлат қарзи даражаси ЯИМнинг 60 фоизидан ошадиган 48 мамлакат бўлган бўлса, 2015 йилда уларнинг сони 61 тага, 2018 йилда эса 67 тага етган.\nХалқаро валюта жамғармасининг эконометрик моделлаштириш усули бўйича ҳисобланганда, давлат ташқи қарзи 70 ёки 80 фоиздан ошиб кетса, давлат учун унинг юки оғир бўлади. Яъни, бу вазият иқтисодий ривожланишга эмас, иқтисодий секинлашувга олиб келиши мумкин.\nЎрганишлар шуни кўрсатмоқдаки, давлат қарзи даражаси 80 дан 100 фоизгача бўлган мамлакатлар сони 2013 йилдаги 10 тадан 2018 йилда 27 тага етган. Шу билан бирга, ушбу даврда қарз юки 100 фоиздан юқори бўлган мамлакатлар сони 2013 ва 2015 йилларда 15-17 тадан 2018 йил охирига келиб 11 тагача камайди.\n2018 йил охирига келиб дунё давлатларининг қарийб 64 фоизида давлат қарзи ЯИМнинг 60 фоизидан ошмаганлигини кўриш мумкин. Жаҳон ялпи ички маҳсулотининг давлат қарзига нисбати ўртача 80 фоизни ташкил этмоқда.\nБугунги кунда давлат қарзи (ички ва ташқи қарз) ЯИМнинг 36 фоизини ташкил этмоқда. Мамлакатимиз иқтисодиётини барқарор ривожлантириш, хорижий инвестицияларни жалб қилиш ва аҳоли турмуш фаровонлигини юксалтириш мақсадида жалб қилинаётган давлат қарзи жаҳон иқтисодиётининг кейинги йиллар учун иқтисодий ўсиш суръатларидан келиб чиқсак, 40-42 фоизлар атрофида бўлиши кутилмоқда.\nЎзбекистон «Миллий тикланиш» фракцияси аъзоси


МАРКАЗДА ИМОМЛАР ҲАМ МАЛАКА ОШИРАДИ - Mehrob.uz\nМақолалар access_time21-май 2017, 14:56\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг тарихларини, сийратларини…\nМАРКАЗДА ИМОМЛАР ҲАМ МАЛАКА ОШИРАДИ\naccess_time12-апрел, 12:01 visibility932\n— Аллоҳ таолога беадад шукроналаримиз бўлсинки, сўнгги йилларда мамлакатимиз ҳар жиҳатдан тараққий этиб бормоқда. Барча соҳалар қатори муқаддас ислом дини ҳам равнақ топяпти, буюк аждодларимизнинг бой илмий-маънавий меросини ўрганишга бўлган эътибор янада кучаймоқда.\nЗотан, қадимдан ўзбек диёри, дейилганда, жаҳон афкор оммасининг хаёлига дунё тамаддунига беназир ҳисса қўшган буюк алломаларимиз, улуғ мутафаккирларимиз, хусусан, Хоразмий, Абу Райҳон Беруний, Абу Али ибн Сино, Алишер Навоий, Имом Бухорий, Имом Термизий, Абу Муин Насафий, Маҳмуд Замахшарий, Имом Мотуридий сингари буюк зотларнинг номлари келиши табиий.\nИлм-фан тараққий этган бугунги даврда алломаларимиз қолдириб кетган бебаҳо асарларни тадқиқ этишга, ўрганишга талаб ҳар қачонгидан ҳам ортиб бораётгани ҳеч кимга сир эмас. Шу боис, Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг ташаббуси билан Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази биносини қуриш ишлари жадал давом этмоқда.\n2018 йили давлатимиз раҳбари Ҳазрати Имом мажмуаси ёнида тамал тошини қўйиб берган марказ бугун тобора чирой очиб, ҳудуд кўркига гўё узукка қўйилган кўздек ярашиб боряпти. Ўтган давр мобайнида Шавкат Мирзиёев бу жойга бир неча марта ташриф буюриб, қимматли фикр-мулоҳазаларини билдирди.\nЎтган ҳафта давлатимиз раҳбари яна Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига ташриф буюриб, бу ердаги қурилиш ишларини кўздан кечирди. Марказда юртимизда фаолият юритаётган барча имом-хатиблар, ноибларнинг тизимли тарзда малака оширишини йўлга қўйиш зарурлигини таъкидлади. Демак, бу марказ имом домлаларимиз учун ҳам маърифат масканига айланади.\nМарказда диний билимлар билан бир қаторда, архитектура, физика, кимё, астрономия, минерология, тиббиёт, фармакология каби йўналишларда ҳам илмий изланишлар олиб бориш кўзда тутилган. Чунки аждодларимиз асарларининг салмоқли қисмини ушбу соҳалар ташкил этади.


Ҳар бутадан 12 доллар даромад – Тожикистонда қулупнай етиштириш тажрибаси (видео) • EastFruit\nБош саҳифа › Мева-сабзавот бизнеси › Технологиялар › Ҳар бутадан 12 доллар даромад – Тожикистонда қулупнай етиштириш тажрибаси (видео)\nМуаллиф: EastFruit 11 Май 22 10 Май 22 097\nСифатли резавор икки-тўрт баробар қимматроқ туради, ҳатто Тожикистондек бадавлат бўлмаган мамлакатда ҳам бунинг учун кўпроқ пул тўламоқчи бўлганлар бисёр. Ишонмайсизми? Унда Хўжанд яқинидаги “Ҳариф” МЧЖ иссиқхонасига келинг. Бу ерда сиз ультра-замонавий иссиқхоналарни кўришингиз мумкин. Уларда итальян селекциясининг энг яхши қулупнай навларини етиштириш учун тўрт хил ёндашув мавжуд. Иссиқхонада ушбу турдаги резаворни етиштириш технологиялари ҳақида бепул маслаҳат ва тожик тилида чоп этилган ноёб китобни олишингиз мумкин.\n“Ҳозир май ойи ва бозорда қулупнай кўп. Килограммини 10 сомонийга ҳам сотиб олиш мумкин. Бироқ, менинг резаворларимни харид қилмоқчи бўлганлар сони маҳсулотимдан кўра кўпроқ ва унинг улгуржи нархи ҳозир 1 кг учун 25 сомоний (1 кг учун тахминан 2 доллар)ни ташкил қилмоқда. Нега харидорлар менинг нисбатан қиммат резаворимни афзал кўришади? Чунки у катта ўлчамли, юқори таъм хусусиятларига эга, хушбўй ифори бор ва энг муҳими, бир неча кун музлатгичда сақланмаса ҳам, дўкон пештахтасида турган ҳолатида ташқи кўринишию сифат кўрсаткичларини йўқотмайди!”, дейди “Ҳариф” МЧЖ асосчиси Бахтиёр Абдувоҳидов.\nДарвоқе, Бахтиёр Марказий Осиё мева-сабзавот бозорининг етакчи экспертларидан бири, ФАО ва EastFruit лойиҳаси маслаҳатчиси. У мева-сабзавот савдосида катта амалий тажрибага эгадир. Резавор етиштиришга эса экспертни EastFruit лойиҳаси доирасидаги конференция ва ўқув сафарларида олган билимлари илҳомлантирган.\nУ қулупнайнинг олти хил замонавий навини Италиядан олиб келган ва ҳозирги кунда ўзининг иссиқхоналари негизида бепул семинарлар ўтказиб, ушбу навлар ҳамда уларни етиштиришнинг турли усулларини намойиш этмоқда. Навлар ҳам ремонтант, ҳам ҚЁК (қисқа ёруғ кун) навлардир. Ремонтант навлардан «Вивара», «Мурано», «Кантус», ҚЁК навларидан «Клери», «Лучиа» («Лючия») ва «Квики» кабилар мавжуд.\n“Биз махсус иситилмайдиган иссиқхоналаримизда қиш бўйи мунтазам қулупнай ҳосилини олдик. Ўшанда унинг нархи килограмм учун 200 сомоний (кг учун 16 доллар)га етди. Йилига 12 ой давомида резавор етиштириш ва йиғиб олишни режалаштирмоқдамиз. Бизнинг навлар, албатта, технологиянинг барча элементлари ҳисобга олинса, бир ўсимликдан 800 граммгача қулупнай олиш имконини беради. Ҳозирча бундай натижага эриша олмадик, лекин эндигина бошладик ва ўрганяпмиз. Йил давомида бундай резавор учун ўртача нарх, ҳатто энг консерватив ҳисоб-китобларга кўра ҳам 40 сомонийдан паст бўлмайди. Маълум бўлишича, бир туп ўсимликдан мавсумга қараб, 2,6 дан 12 долларгача даромад олиш мумкин. Агар тўрт ярусли осма товоқларда ўстирилса, технологияга қараб, ҳар квадрат метрга 10 тадан 40 тагача ўсимликни жойлаштириш мумкин”, дейди Бахтиёр Абдувоҳидов.\nБундай бизнес фермерларга яхши даромад келтиришини ҳисоблаб чиқиш қийин эмас. Ҳатто 10 сотих (0,1 гектар) ер ҳам 50 000 дан 100 000 долларгача даромад келтириши мумкин. Албатта, бу борада иссиқхонага инвестициялар кам бўлмайди ва юқори сифатли резаворлар етказиб бериш кўпайиши билан унинг нархи ҳам пасайиши мумкин. Шунинг учун, агар маҳсулот етиштириш оммавийлашса, экспорт ҳақида ўйлаш фурсати келади.\nБахтиёр Абдувоҳидовнинг сўзларига кўра, компаниянинг мақсади – маҳаллий фермерларга резавор етиштириш бизнесида селекция муҳим аҳамиятга эга эканини, маҳсулотнинг таъми ва ташқи кўриниши унинг яхши сотилиши ҳамда юқори нархларини таъминлашини кўрсатиб беришдир. Бундан ташқари, биз аввалроқ ёзганимиздек, компаниянинг ўзи резавор музлатиладиган заводнинг хомашё базасини кенгайтириш учун кўчатлар етиштиришни бошлаган.\n“Кўчат етиштириш асосий бизнесимиз эмас – деҳқонларга сифатли резавор етиштириш ва уни муносиб нархда сотишни ўргатиш учун иссиқхоналар қуришимиз, музлатишга мос навлар кўчатларини етиштиришни йўлга қўйишимиз керак эди”, дейди Бахтиёр Абдувохидов.\n«Ҳариф” МЧЖнинг қулупнай етиштириладиган иссиқхоналарига виртуал ўқув сафари учун қуйидаги видеони кўринг.\nҚулупнай етиштиришнинг замонавий технологиялари бўйича тожик тилидаги китоб матни.


«Маъориз»ни бизнинг тилимизда ишора қилиб гапириш маъносида тушунилади. Маъоризнинг маъноси бир сўзнинг ўрнига бошқа сўз ишлатиб, асл мақсадни очиқ айтмай, яшириб гапиришдир.\nАл-Асвад ибн Сарийъдан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига бориб: «Ё Расулуллоҳ! Мен Аллоҳга ҳамд айтдим ва кўп мадҳ қилдим. Сизни ҳам», – дедим. «Билки, албатта, Роббинг ҳамдни яхши кўради», – дедилар.\nАллоҳ таоло: «Карамлиларнинг карамлиси бўлган Роббинг ила ўқи! Ул қалам билан илм ўргатгандир. Ул инсонга билмаган нарсасини ўргатди», деган (Алақ, 3-5).\nШеърда ҳам ҳикмат бўлади\n«Абдуллоҳ ибн Умарнинг ҳузурида эдим. Шунда Иёз ибн Ҳайсама ўрнидан туриб: «Эй Форуқнинг ўғли! Сенга ўз шеърларимдан айтиб берайми?» деди. «Ҳа! Фақат яхшисини айт», деди. У шеър ўқишни бошлади. Ибн Умарга ёқмаган жойга келганда унга «Тўхта!» деди».\nВозиҳ ут – тажвид\nТажвид Қуръоний илмларнинг энг зарурийсидир. Чунки бу илмни ўрганишга Аллоҳ таолонинг ўзи буюрган. Ҳадисларда ҳам Қуръонни маҳорат билан тиловат қиладиган қорилар фаришталарга тенглаштирилган.\nТан олиш керак: “Инсоннома” бугунги адабий жараёндаги гўзал бир кашфиёт бўлди. Унутилаёзган услуб адабиётда тикланди. “Қутадғу билиг”, “Маънавий маснавий”, Ҳазрат Яссавий ҳикматлари, “Сабатул ожизийн”… ва яна ўнлаб беназир назм ва ҳикмат жавоҳирлари. Одамзот учун ғоят зарур бўлган маънавий озуқа.\nНикоҳнома ( Абдуғофур Собир Мирзо)\nМустақиллигимиз шарофати билан бир пайтлар ҳалқимизнинг дилидаги армонлари рўёбга чиқа бошлади,яъни мусулмонларимизга берилган кенг имкониятлар, эркин эъминликда бажариб турган кундалик ибодатларимиз ҳамда диний олийгоҳларнинг фаолият кўрсатиб туриши айниқса ўсиб келаётган ёшларимизга ўзининг ижобий таъсирини кўрсата бошлади.\nУшбу ҳадис тўпларини таржима қилиш асносида таржима ва таҳрир ҳайъати аъзоларидан бири Ҳасанхон Яҳё Абдулмажид «Олтин Силсила» туркумига атаб бир шеър битганлар. Қуйида уни эътиборингизга ҳавола қиламиз.\n«Арбаъин»нинг насрий баёни ва тахрижи\nБуюк шоиримиз Алишер Навоий ҳазратларини тилга олар эканмиз, у кишининг аввало Ислом шоири эканларини таъкидлаш жоиз. Ҳазрат Навоийнинг ижодлари билан танишган, асарларини холис ўрганган ҳар қандай билимли одамнинг ушбу хулосага келиши аниқ. Қўлингиздаги ушбу асарни ўрганиш давомида бу ҳақиқатга сиз ҳам яна бир бор амин бўласиз.\nБизлар учун аталган, Эҳсондирсан ислом.уз. Битмас туганмас маъдан Бир кондирсан ислом.уз.


Толиб Қосимов: «Толибжонов натижага таъсир кўрсатди» » Lochinlar.UZ\nLochinlar.UZ » Интервью » Толиб Қосимов: «Толибжонов натижага таъсир кўрсатди»\nТолиб Қосимов: «Толибжонов натижага таъсир кўрсатди»\nАввал таъкидлаб ўтганимиздек, «Шўртан»-«Навбаҳор» учрашувига яна тўхталамиз. ЎФФнинг якуний қарори чиққунича турли фикрлар айтилаверади. Маълумотларга қараганда, ЎФФ ушбу мавзу бўйича душанба ёки сешанба куни якуний қарорни эълон қилади.\nКуни кеча «Ориат Доно» радиосидаги «Футбол+» дастурида «Шўртан» матбуот котиби Толиб Қосимов мазкур учрашувдаги ҳолатларга холис фикр билдиришга ҳаракат қилди.\n«Учрашув бош ҳаками Олим Толибжонов учрашув натижасига ўз таъсири кўрсатди. 3:1 бўлиб турган вазиятда Убайдуллаевнинг қанотдан узатган тўпи «Навбаҳор» ҳимоячисининг қўлига тегиб йўналишини ўзгартирди. Аммо пенальти йўқ. Кейинроқ, Игорь Таранни йиқитишди, яна пенальти йўқ. Ваҳоланки, Толибжонов иккала вазиятни ҳам аниқ кўриб турганди. Балки ҳисоб 3:1 бўлиб турганлиги учун ҳакам пенальти бермагандир. Лекин жаҳон футболида кўряпмизки, қандай ҳисоб бўлишидан қатъий назар қоида бузилдими - пенальти! Ҳисоб 3:2 бўлаётган вазиятда наманганликлар жарима тўпини амалга оширишди. Бу вазиятда «Шўртан»нинг икки ўйинчиси майдонда ётганди. Меҳмонлар «fair-play»га амал қилишмади. 9 киши бўлиб ҳимояланган ғузорликлар ўша вазиятда гол ўтказиб юборишди. Майдонда ётган Обид Жўрабоев зудлик билан шифохонага етказилди. Оёғининг пайи чўзилиб кетган экан. Шифокор маълумотномаси ҳам қайдномага киритилди. Юқоридаги ҳолатлардан келиб чиқиб Олим Толибжоновга паст баҳо қўйилган. Ўйин тугагач бир соатча муҳокама бўлди. Видеолавҳаларни кўрган назоратчи ҳақиқатдан ҳам бош ҳакам хатоларга йўл қўйганига амин бўлгач, унга «2» баҳо қўйди», - дейди «Шўртан» матбуот котиби.


Тошкент шаҳар ҳокими Жаҳонгир Ортиқхўжаевнинг қизи Instagram’даги ўз саҳифасида ҳордиқ олаётганида, қимматбаҳо автомобиллар фонида ва VIP-шахслар учун хусусий самолётдаги парвоздан олинган суратларни жойлаштирди.\nКейинчалик Ортиқхўжаевнинг қизи сўнгги эълон қилинган фотосуратларни ўчириб ташлади, бироқ баъзи блогерлар улардан скриншот олишга улгуришди ҳамда ижтимоий тармоқларга жойлаштиришди.\nТошкент шаҳар ҳокимлиги вакилининг Kun.uz’га хабар беришича, у ҳақиқатдан ҳам Жаҳонгир Ортиқхўжаевнинг қизи, эълон қилинган фотосуратлар эса эскидир. Шу билан бирга, ҳокимликдагилар баъзи шахслар шаҳар ҳокимининг шахсий ҳаётига аралаша бошлаганидан аччиқланишди.\n«Бу шахсий ҳаётга тажовуз дейилади. Фотосуратларни барча кўриши мумкин дегани, бу исталган шахс уни ресурсида ўз мақсадлари ва турлича талқин этган ҳолда қўйиши мумкинлигини англатмайди. Ҳа, у тадбиркор эди ва ҳа, энди пойтахт ҳокимига айланди. Агар одамлар ҳоким пойтахт учун қилаётган яхши ва фойдали ишнинг камида тўртдан бирини қилганларида эди, унда уларда нафақат ҳамма ердан ва ҳамма нарсадан кир қидиришга, балки бу ҳақда ўйлашга ҳам вақт бўлмасди. Улар ўз кучларини фойдалироқ нарсаларга йўналтиришсин», - деди Тошкент ҳокимлиги вакилларидан бири.\nЭътибор беринг, Жаҳонгир Ортиқхўжаев пойтахт ҳокимлигига фақат бир йилдан бери раҳбарлик қилмоқда. Илгари у мамлакатдаги энг йирик тадбиркорлардан бири эди. Умуман олганда, ҳар қандай нормал мамлакатда бўлганидек, тадбиркор қимматбаҳо автомобиль, уй ва ҳоказоларга эгалик қилиш ҳуқуқига эгадир.\nЭслатиб ўтамиз, жорий йилнинг январь ойи охирида Тошкент шаҳар ҳокими Жаҳонгир Ортиқхўжаев журналистларнинг Tashkent City лойиҳасини амалга оширувчи компаниялар билан алоқаларига оид саволларига жавоб қайтарганди.\n«Ҳақиқатдан Akfa 20 йиллик компаниям. Ўзим ташкил этганман компанияни. Тўғрисини айтсам, ҳоким бўлиш тушимга ҳам кирмаган. Ярим соат олдин эшитганман ҳоким бўлишимни. Аммо, 20 йиллик компанияни, тўғрисини айтаман, 31 минг ишчиси билан шундоқ ташлаб кетиш... Мен ҳоким бўлганимда, президентимиз шу ерда (компанияда-таҳр.) орттиргин тажрибаларингни, деб ҳоким сифатида тайинлаганлар. Компания бошқарувини бошқа инсонларга, шогирдларингга ташлаб кетгин, деган талаб бўлган. Лекин ҳиссангни бергин, деган талаб бўлмаган. Агар, менда Boeing акцияси бўлса, ҳоким бўлиб, бериб юборишим керакми? Ёки Apple акцияси бўлса қўлимда, мен ишни бошқармайман у компанияда, ҳоким бўлдим, деб уни ҳам сотишим керакми?», - деди Ортиқхўжаев.\nTashkent City лойиҳаси сармоядорлари орасида, Akfa Dream World компанияси ҳам бўлиб, у Congress Hall ҳамда 5 юлдузли Hilton меҳмонхонасини барпо этмоқда. Ортиқхўжаевга кўра, ушбу икки бино барпо этилиб, фойдаланишга топширилгач, давлатга беғараз берилади.


Расмий 11.12.2018 379\nЎзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қилинганининг 26 йиллиги муносабати билан 7-декабрь куни "Ўзбекистон" халқаро анжуманлар саройида тантанали маросим бўлиб ўтди. Унда давлат ва жамоат арбоблари, ишлаб чиқариш, илм-фан, маданият, санъат ва спорт намояндалари, кенг жамоатчилик, юртимизда фаолият кўрсатаётган дипломатик корпус ва халқаро ташкилотлар вакиллари иштирок этди.\nПрезидентимиз маърузасида таъкидланганидек, мамлакатимиз мустақиллик йилларида босиб ўтган ғоят мураккаб ва шарафли йўл Бош қомусимизнинг ҳаётбахш кучи, улкан салоҳиятидан далолат беради. Асосий қонунимиз негизида яратилган Ҳаракатлар стратегияси бугунги кунда жонажон Ватанимиз тараққиётини янги босқичга кўтаришда, инновацион ривожланиш сари одимлашда беқиёс ўрин тутмоқда.\nЖорий йил халқимиз манфаатларини таъминлаш, тадбиркорларда ташаббускорликни кучайтириш, фан ва ишлаб чиқариш интеграциясини мустаҳкамлаш, ёш авлодни баркамол этиб тарбиялаш борасида тизимли амалий ҳаракатлар даври бўлди. "Фаол тадбиркорлик, инновацион ғоялар ва технологияларни қўллаб-қувватлаш йили" Давлат дастури асосида бу борада кенг кўламли ишлар амалга оширилди.\nДавлатимиз раҳбари ташаббуси билан "Обод қишлоқ" ва "Обод маҳалла" дастурлари қабул қилиниб, аҳоли ҳаётини тубдан яхшилашга қаратилган бунёдкорлик ва ободонлаштириш ишлари бошланди. Бу халқимиз эртага, узоқ келажакда эмас, бугун яхши яшаши керак, деган олижаноб ғояни рўёбга чиқаришга хизмат қилмоқда. "Ҳар бир оила - тадбиркор" ҳамда "Ёшлар - келажагимиз" дастурлари доирасида халқимиз, айниқса, ёшларимизнинг тадбиркорлик ташаббусларини қўллаб-қувватлаш бўйича сезиларли ишлар қилинмоқда. Буларнинг барчаси одамларда Ватанимиз тақдирига дахлдорлик, эртанги кунга ишонч туйғусини янада мустаҳкамламоқда.


Таъкидлаш жоизки, жорий йилда ушбу муассасанинг бакалавриат босқичини 631, магистратурани эса 32 нафар талаба битириб, уларнинг барчаси вилоятимиздаги ишлаб чиқариш корхоналарида меҳнат фаолиятини бошлаш учун йўлланма олишди. Бакалавр йўналишини битирганларнинг 4 нафари имтиёзли диплом соҳибига айлангани ҳам қувонарли ҳол.\nТадбирда институт ректори Қ. Санақулов сўзга чиқиб, республикамиз саноатига малакали ва етук кадрларни тайёрлаб бераётган, ўзининг муносиб ўрнига эга мазкур таълим даргоҳи ва корхоналар ўртасида самарали ҳамкорлик йўлга қўйилгани, талабаларнинг ишлаб чиқариш объектларида амалиёт ўташи учун зарур шароит яратилгани, жорий ўқув йилида электр энергетикаси, машинасозлик ва кимё технологияси каби йўналишлар ўқув машғулотларига хорижий олимлар жалб қилинганини таъкидлади.\n— Бугун имтиёзли бакалавр дипломини қўлимга олганимдан жуда хурсандман, — дейди битирувчи Б. Расулова. — Бу ютуғимда ота-онам ва устозларимнинг ҳиссаси катта бўлди. Келажакда билимим ва маҳоратимни юртимиз равнақи, саноатимиз тараққиёти учун сарф этиб, менга билдирилган рағбат ва ишончни оқлашга ҳаракат қиламан.\nАйни пайтда институтда иқтидорли талаба-ёшларни қўллаб-қувватлаш, уларнинг истеъдодларини юзага чиқаришга алоҳида эътибор қаратилган. Жумладан, жорий ўқув йилида республика фан олимпиадаларида 6 нафар талаба совринли ўринларни қўлга киритди. Олий ўқув юртида таҳсил олаётган 29 нафар ёш спортчи эса нуфузли мусобақаларда вилоятимиз номини муносиб ҳимоя қилди.\nТадбир сўнгида "Фарҳод" маданият саройи ижодий жамоалари томонидан тайёрланган концерт дастури намойиш этилди.


23 апрел 2021, Тошкент вақти: 14:19\n- Ўтган йилнинг охирида, тўрт ой бўлди, Gentra машинасини олдим. Автосалонга борсам, қўлимга шартномани беришди, бориб пулини тўлаб келинг, телефонингизни қолдиринг, дейишди. Бориб 85 фоиз пулини тўладим. Шанба куни эди. Энди 5-6 ой кутаман десам, сешанба куни телефон қилишиб, машинангиз келди, олиб кетишингиз мумкин, дейишди. Уч кун деганда машинани олиб чиқдим,- дейди фарғоналик суҳбатдошимиз.


Россиялик жангчи ўзбек рақибини саломлашув пайтида уриб нокаут қилди\nСПОРТ / Спорт турлари / Бошқа Рукн: Янгиликлар Хитойда бўлиб ўтаётган ММА универсал турдаги жанглар бўйича чемпионатда россиялик Ибрагим Халилов ўзбекистонлик Бахтиёр Баротов билан беллашди. Аммо жанг бор йўғи 3 сония давом этди. Гап шундаки, Халилов ҳамюртимиз Баротовни саломлашув пайтида уриб, нокаут қилишга муваффақ бўлди.\nНатижада ҳакамлар ғалабани россиялик спортчига беришди. Чунки бу жангларда саломлашув пайтида қўл олдинга узатилмайди.\nКиритилди: 15:19, 10.01.2017. Ўқилди: 21117 марта. Фикрлар: 9 та.


Қозоғистон МХҚ собиқ раҳбари 7,5 йилга қамалди\nҚозоғистон миллий хавфсизлик қўмитаси собиқ раҳбари Дутбаев суд ҳукми билан "генерал лейтенант" ҳарбий унвон ва давлат мукофотларидан маҳрум этилади 11.09.2017, Sputnik Ўзбекистон\n16:46 11.09.2017 (янгиланди: 08:38 12.09.2017)\n© Foto: Официальный сайт КНБ РКНартай Дутбаев\nҚозоғистон миллий хавфсизлик қўмитаси собиқ раҳбари Дутбаев суд ҳукми билан "генерал лейтенант" ҳарбий унвон ва давлат мукофотларидан маҳрум этилади\nТОШКЕНТ, 11 сен — Sputnik. Қозоғистон миллий хавфсизлик қўмитаси собиқ раҳбари Нартай Дутбаев давлат сирларини ошкор этиш бўйича суд томонидан айбдор деб топилди, деб хабар қилди Sputnik Қозоғистон.\nСуд жараёни Акмола ҳарбий гарнизон судида ёпиқ тарзда ўтди. Суд ҳукми 24 августда чиқарилган ва 11 сентябр куни маълум қилинди.\nСуд ҳукмига асосан Дутбаев давлат сирларини ошкор этишда ва хизмат ваколатлари суистеъмол қилишда айбдор деб топилди. Унга 7 йилу 6 ой озодликдан маҳрум этиш ва умрбод давлат хизматига ишга кириш ҳуқуқидан маҳрум этиш жазоси қўлланилди. Шунингдек, Дутбаевни "генерал лейтенант" ва давлат мукофотларидан маҳрум этиш бўйича тақдимнома киритилди.\nДутбаев билан бирга яна 3 та шахс судланди. Улар ҳам озодликдан маҳрум этиш жазолари қўлланилди.\nЭслатиб ўтамиз, Нартай Дутбав 2001-2006 йилларда Қозоғистон миллий хавфсизлик қўмитасига раҳбарлик қилган. Сиёсатчи Алтинбек Сарсенбаевни ўғирлаб кетилиши ҳолатига махсус хизмат ходимлари алоқадорлиги иаълум бўлгандан сўнг Дутбаев исътефога чиққан эди.


Нурул изоҳ: ҲАЖ КИТОБИ (1-қисм)\n- ноябрь. 03, 2020\n"Ҳаж" сўзининг луғавий маъноси қасд қилиш демакдир. Шаръий истилоҳда эса, махсус амалларни маълум бир жойда, муайян бир вақтда адо этишни қасд қилишдир.\nИзоҳ: Махсус жой Каъба ва Арафотдир, муайян вақт эса, ҳаж мавсуми, яъни Шаввол, Зулқаъда ва Зулҳижжа ойининг илк ўн кунидир. Махсус амал эса, Байтуллоҳни тавоф қилиш ҳамда Арафотда туришдир.\nҲажнинг фарз бўлиш вақти\nҲаж ҳижратнинг тўққизинчи йили фарз қилинди. Умр давомида бир марта адо этиш фарз. Шароит бўлганида кечиктирмаслик лозим.\nҲукми ва фарз бўлишининг далили\nҲаж исломнинг беш рукнидан биридир ва умр мобайнида бир марта адо этиладиган фарздир. Фарзлиги Қуръони карим билан собит. Далили эса Аллоҳ таолонинг ушбу мазмундаги ояти каримасидир: "...ва йўлга қодир бўлган кишилар зиммасида Аллоҳ учун мана шу уйни ҳаж қилиш бурчи бордир..." (Оли Имрон, 97).\nШунингдек, ҳажнинг фарзлиги қуйидаги ҳадис билан ҳам собитдир: "Эй инсонлар! Ҳаж сизларга фарз қилинди, бас, ҳаж қилингиз!" Ҳажнинг фарзлига масаласида барча мусулмон олим ва фақиҳлар якдилдир. Шунинг учун инкор қилган кофир бўлади.\nБутун Ислом дунёсига иқтисодий, сиёсий ва диний ҳаётларида беҳисоб фойдалар келтирган ҳикматлари туфайли ҳаж йўлга қодир бўлганларга фарз қилинди.\nКаъбанинг қисқача тарихи\nКаъба ер юзидаги энг биринчи ибодатгоҳдир. Аллоҳ таолонинг амри билан бир фаришта, ривоятларга кўра, Жаброил, алайҳиссалом, томонидан қурилган. Аммо вақт ўтиши билан унинг фақат пойдевори қолган.\nОдам алайҳиссалом, яратилгач, Аллоҳ унга эски пойдевор устида Каъбани қайта қуришни буюради. Кейинчалик Иброҳим алайҳиссалом яна эски пойдевор устига Каъбани янгидан курадилар.\nИсломиятга қадар Каъба Амалика, Журҳун қабиласи, Пайғамбаримизнинг бувалари Қусайй ва ниҳоят Қурайш қабиласи томонидан турли даврларда таъмир қилинади. Исломият даврида эса, Умавийлардан дастлаб Язид, сўнгра Абдулмалик даврида икки марта қуршаб олинади ва натижада Каъба зарар кўради. Ҳар икки қуршовдан сўнг Макка амири Абдуллоҳ ибн Зубайр, розийаллоҳу анҳу, томонидан таъмир қилинади.\nЭнди хажнинг фазилатларидан баъзиларини баён қилиб ўтамиз:\nҲаж Исломнинг порлоқ ўтмишини эслатади, мусулмонларнинг диний шуурини уйғотади. Чунки ҳажда мусулмонлар Аллоҳнинг уйи Каъбаи муаззамани тавоф қиладилар. Иброҳим, алайҳиссалом, даврларини ёдга оладилар, намоз ўқийдилар. Пайғамбаримизнинг, соллаллоҳу алайҳи ва саллам, масжидларида равзаларини зиёрат қиладилар. Исломнинг шон-шуҳратини юксакларга кўтарган қаҳрамон Саҳобаларнинг қадамжоларини кўрадилар. Шу сабаб улар қалбида Исломга муҳаббат кучаяди, улуғ аждодлардан ибрат олиш иштиёқи жўш уради.\nҲаж мўминларнинг гуноҳлардан покланиши Аллоҳнинг марҳамати ва баракоти бандалари устига ёғилиши учун бир василадир. Чунки баъзи олимлар айтишларича, шундай гуноҳлар борки, фақат Арафотда вуқуф туфайлигина Аллоҳ уларни кечириши мумкин.\nҲаж ойлари мусулмон мамлакатларининг турли санъат асарларини ташувчи халқаро кўргазма, баракотли тижорат мавсумидир.\nҲажда нафақат ваҳий инган тупроқларда яшаётган халқларнинг, балки узоқ диёрлардан келган зиёратчиларнинг ҳам катта иқтисодий манфаатлари бор.\nҲаж улкан ҳаёт мактаби, яъни мусулмонлар орасида ўзаро ёрдамлашув ва маълумот алмашинувига сабаб бўлган сафардир. Киши ҳаж сафари асносида кўплаб мамлакатлар, турли-турли миллатларни кўради. Уларнинг ҳаёт тарзлари ва урф-одатлари билан танишади, ибратланади, ҳаётий тажрибалар орттиради.\nҲаж кучли иродага эга бўлган, Аллоҳнинг тавфиқ ва ёрдамига чин дилдан ишониб, таваккул қилган кишилар бажара оладиган бир машаққатли ибодатдир. Бу машаққатлар ҳожининг ахлоқини гўзаллаштиради, қўполликни кетказиб, унга оддий имконлар билан яшашни, камтарликни, сабр-бардошли бўлишни ўргатади.\nҲаж бою камбағал, амалдор-хизматчи ҳаммаси ҳам Аллоҳнинг ожиз бандалари эканини кўрсатувчи, ҳақиқий тенглик ва биродарлик кўзгусидир. Чунки ҳажда барча ҳожилар дунё ва унинг зийнатларидан қалбан узиладилар, барча бир хил либос – эҳром кийиб, яхши сўзларни айтиб, худди бир инсондек ойдин туйғуларга тўлган қалб билан ягона Аллоҳ таолога ёлворади.\nҲеч ким ўзини дунёвий мартабаси ва бойлиги туфайли бошқалардан афзал кўра олмайди. Фақат тақводагина баъзилари баъзиларидан устун бўлиши мумкин. Пайғамбаримиз, соллаллоху алайҳи ва саллам, айтганларидек: «Араб ажамга нисбатан фақат такво жиҳатидан фазилатли бўлиши мумкин».\nҲамманинг кийгани эҳром барча мусулмонлар орасидаги ҳақиқий тенгликка ишорат қилади. Айни пайтда инсониятга бу дунё ва унинг гўзалликларидан айрилиб, нариги дунёга юзланган дастлабки ҳолатни эслатади. Чунки киши қабрга ҳам эҳромга жуда ўхшаш матога ўралиб кетади. Бу эса, кишини солиҳ амаллар билан охиратга тайёргарлик қилишга ташвиқ қилади. Ояти каримада айталганидек: «Охират учун тайёрланган зоди роҳилалар ичида энг хайрлиси тақводир».\nҲаж бутун дунё мусулмонларини бир даврага йиғувчи халқаро анжумандир. Дунённинг турли бурчакларидан келган милёнлаб инсонлар Ислом манфаатларини кўзлаб махсус кунларда Аллоҳни зикр қилиш учун тўпланадилар. Исломият уларнинг кўнгилларини, фикр ва туйғуларини бирлаштириб туради. Ҳожилар ҳажга келиб бир-бирлари билан танишадилар, севишадилар, муаммоларини ҳал қилишда бир-бирларига ёрдам берадилар.\nАллоҳ таоло Қуръони каримда айтади, «... ва ўша вақтни эслангизки, Биз байт (Каъба)ни инсонлар учун савоб қозониш ва ҳимояланиш жойи қилдик». Ҳарами Шарифда нафақат инсонлар, балки ҳайвонлар ҳам хавфсизлик ва ҳузур ичида бўладилар. Бу жиҳатдан дунёда Ҳарамга тенг келадиган макон йўқ. Ривоят қилинишича, Ҳазрати Умар розийаллоҳу анҳу: «Каъбада отам Хаттобнинг қотилини ушлаб олсам, у ердан чиққунича (унга) қўлимни теккизмайман», деган эканлар.\nҲаж Аллоҳ таолонинг инсонларга берган неъматларига бир шукронадир. Чунки Аллоҳ инсонларга сиҳат-саломатлик, зарурий эҳтиёжларидан ташқари мол-давлат ва яна кўплаб неъматлар берган. Шундай бўлгач, Аллоҳ берган неъматларга шукр қилиш фарздир.\nФарз бўлишининг сабаби\nҲажнинг фарз бўлиш сабаби Байтул Ҳарам Каъбанинг мавжудлигидир. Шунинг учун инсон умр давомида бир неча марта ҳажга бориши шарт эмас.\nФарз бўлишининг шартлари\nОзод (ҳур) бўлиш.\nҲаждан қайтгунича, қарамоғидаги кишиларнинг эҳтиёжларидан ташқари ўзининг барча сафар ҳаражатларини ҳам қоплайдиган маблағга эга бўлиш.\nДорул ҳарбда яшайдиган мусулмоннинг ҳаж фарз ибодат эканини билиши.\nЙўлнинг хавфсиз (бехатар) бўлиши.\nСафар камида уч кунлик бўлса, аёлларга маҳрамининг ҳамроҳ бўлиши.\nҚамоққа тушиб қолмаслик, ошкора тўсиқ йўқлиги.\nСаҳиҳ адо бўлишининг шартлари\nБелгиланган вақтлар ва жойларда амалларни бажариш.\nҲажнинг вақти маълум ҳаж ойларидир. Улар Шаввол, Зулқаъда ва Зулҳижжа ойининг дастлабки ўн кунидир.\nҲажнинг икки рукни бор.\nБир лаҳза бўлса ҳам, Арафотда вуқуф қилиш, туриш.\nЗиёрат тавофини адо этиш.\nТавофнинг уч тури мавжуд:\nҚудум тавофи. Бу маккалик бўлмаган ҳожилар учун суннатдир.\nЗиёрат тавофи. Бу ҳажнинг асосий шартларидан бўлиб, Қурбон ҳайитининг уч куни мобайнида барча ҳожилар томонидан адо қилиниши шарт.\nСадар. Бу вадо тавофи бўлиб, ҳаж амаллари тамомлангач, Каъбадан айрилаётганида маккалик бўлмаган барча ҳожиларга вожиб тавофдир.\nҲажнинг йигирмадан ошиқ вожиблари бор. Қуйидагилар шулар жумласидандир:\nМийқотдан бошлаб эҳромга кириш.\nҚурбон ҳайитининг биринчи куни тонг отгач, кун ёришгунича бир лаҳза бўлса ҳам Муздалифада туриш.\nСафодан бошлаб, Марвада битириш шарти билан Сафо билан Марва орасида етти марта саъй қилиш (югуршп).\nИзоҳ: Сафо билан Марва Макка шаҳри ичида жойлашган бўлиб, ораси тахминан 405 метрча бўлган икки тепаликдир. Ораларидаги ушбу масофа бугунги кунда икки томони дўконлардан иборат кўчадир.\nРивоят қилинишича, Иброҳим алайҳиссалом хотини Ҳожар онамиз билан ўғли Исмоилни алайҳиссалом егулик ва сувсиз бугунги Макка шаҳри жойлашган водийга ташлаб, ўзлари Фаластинга қайтадилар. Шундан сўнг ёлғизлик ва чанқоқликдан сиқилган Ҳожар онамиз бирор бир кишини ёки сув топиш умидида бу икки тепалик орасида югуриб етти марта у ёқдан-бу ёққа бориб келадилар. Ҳаж асносида ҳожилар томонидан бажариладиган саъй ибодати ушбу ҳодисадан қолган.\nМаккалик бўлмаган ҳожиларнинг видо (хайрлашув) тавофи қилишлари.\nҚурбон ҳайити ва ташриқ кунларида шайтонга тош отиш.\nСоч олдириш ёки қисқартириш.\nТикилган кийимларни киймаслик ёки бош ва юзни ёпиш каби ножоиз ҳаракатларни қилмасдик.\nҚурбонлик қилишни лозим этадиган амаллар (ҳажнинг) вожибларидир.\nЭҳромли ҳолда қилиниши тақиқланган барча ҳаракатлардан ўзини четга олиш.\nКаъбани тавоф қилаётганида жунуб ва бетаҳорат бўлмаслик ҳамда аврат жойларининг ёпилиши.\nБайтни ҳар етти марта айланганидан сўнг икки ракат намоз ўқиш.\nҲар бир тавофни Ҳатим деб номланган жойнинг (Каъбанинг эски пойдевори) орасидан бошлаш.\nХажарул Асвад қаршисидан бошлаб, Байтуллоҳни чап тарафида тутган ҳолда тавоф қилиш.\nҲажнинг суннатлари жуда кўп бўлиб, асосийлари қуйидагилардир:\n1) Эҳромга киришдан аввал ғусл қилиш.\n2) Эҳромга кираётганида эҳромнинг суннати ниятида икки ракат намоз ўқиш.\nЭҳромга киргач талбияни кўп айтиш.\nМаккалик бўлмаганларнинг тавофи қудум қилишлари.\nТавофни кўп қилиш. Бу тавоф маккалик бўлмаганлар учун нафл намоздан афзалдир.\nИмомнинг ҳаждаги ибодат тартибларини тушунтириш мақсадида Зулҳижжанинг еттинчи куни пешиндан сўнгра Маккада хутба ўқиши.\nТарвия (Зулҳижжанинг саккизинчи) қуни куёш чиққач Маккадан Минога йўл олиш ва ўша тун Минода қолиш.\nИзоҳ: Мино Маккадан 6,5 км шарқда жойлашган шаҳарчадир. «Мино» истак, орзу деган маънони англатади. Аллоҳнинг амри билан Иброҳим алайҳиссалом ўғиллари Исмоилни, алайҳиссалом мана шу ерда қурбонлик қилишга киришган эдилар.\n8. Зулҳижжанинг тўққизинчи куни қуёш чиққач, Минодан айрилиб, Арафотга чиқиш.\n9. Иложи борича хушуъ билан ва ёлворган ҳолда, кўпроқ дуо-илтижога ғайрат қилиш.\nЭҳром муайян (жинсий яқинлик, соч ва тирноқ олиш, хушбўйланиш, бош ва юзни ёпиш, тикилган кийим кийиш, ов қилмаслик ва унга ундамаслик, дарахт кесмаслик каби) нарсаларни қилмасликка азм этишдир.\nЭҳромнинг рукни талбия айтиш (Аллоҳни улуғлаш), шарти эса ният қилишдир.\n(Эҳромсиз ўтиш мумкин бўлмаган жойлар)\nҲаж амаллари адо этиладиган маълум бир вақтлар бўлганидек, уни адо этиш учун йўлга чиққанида эҳромсиз ўтиб бўлмайдиган жойлар ҳам бор. Ҳаж ва умра қилмоқчи бўлганларнинг бу жойлардан эҳромсиз ўтишлари жоиз эмас. Бу жойлар эса қуйидагилардир:\nМадиналиклар ва у ердан келганлар учун Зулҳулайфа.\nИроқликлар ва у ердан келганлар учун Зоту Ирқ.\nМисрликлар, шомликлар ва бў йўлдан келганлар учун Жуҳфа.\nНаждликлар ва Нажд орқали келганлар учун Қорнул Манозул.\nЯманликлар ва Яман орқали келганлар учун Яламлам эҳромга кириладиган жойлардир. Бу жойлар мийқот дейилади.\nУшбу мийқот жойларига келмасдан аввал ҳожилар. Эҳромга киришлари ва ҳажда тақиқланган амалларни қилишдан сақланишлари жоиз. Маккага киришни хоҳлаган, маккалик бўлмаган ҳожиларнинг мийқот жойларидан эҳромга кирмасдан ўтишлари жоиз эмас. Маккаликларнинг эҳромга кирадиган жойи Ҳиллдир. Ҳарами Шарифда ўтирган кишининг ҳаж учун эҳромга кирадиган жойи Ҳарами Шариф, умра учун эса Ҳиллдир.\nҲажни адо этиш тартиби\nҲаж қилмоқчи бўлган киши қуйидаги амалларни бажариши керак:\nМийқотда ё ундан олдин эҳромга кириш.\nЭҳромга киришдан олдин тирноқларни, ортиқча тукларни олиш.\nҒусл ёки таҳорат қилиш.\nЯнги ёки ювилган изор ва ридо кийиш, улар оқ ва янги бўлгани афзалдир.\nАгар бор бўлса хушбўйлик сепиш.\nИкки ракат намоз ўқиш (бу амаллар мустаҳаб).\nНамоздан сўнг «Аллоҳумма инний урийдул ҳажжи фаяссирҳу ли ва тақоббал минний» деб дуо қилиш. Маъноси: «Аллоҳим, мен ҳаж қилмоқчиман. Уни менга осон қил ва мендан уни қабул эт».\nИкки ракат намоздан сўнг ҳажни ният қилиб талбия, яъни "Лаббайка" айтади. Талбияга бошқа калималарни ҳам қўишб айтиш жоиздир. Ният қилиб талбия айтгач, эҳромга кирган ҳисобланади.\nТалбиядан сўнг Пайғамбаримизга соллаллоҳу алайҳи ва саллам салавот айтиш.\nШундан сўнг яхши дуо қилиш мустаҳабдир.\nҲажда ман қилинган амаллар\nЭҳромга киргач, аёли билан жинсий яқинлик қилишдан, ёмон сўз айтишдан, гуноҳ қилишдан, тортишишдан, қуруқликдаги ҳайвонни овлашдан, ё овчига уни кўрсатишдан, тикилган либос кийишдан, салла ўрашдан, оёққа маҳси кийишдан, бош ва юзни беркитишдан, атир сепишдан, соч ва соқол олдиришдан, тирноқ олишдан сақланиш лозим.\nЭҳром кийган ҳолда ғусл қилиш, ҳаммомга кириш, кажава ва чодирга кириб салқинланиш, белга камар ва шунга ўхшаш нарсаларни тақиш жоиздир. Ҳар намоздан сўнг, пастдан юқорига чиқаётганида ёки водийга тушаётганида, ҳожилар гуруҳига дуч келганида ҳамда саҳар вақтида эркаклар овозини чиқариб талбия айтишади.\nУмранинг вақш ва мийқотлари\nMore in this category: « Ислом тарихи: МУҲИМ САНАЛАР\tОилада фарзанд тарбияси: ТАРБИЯНИНГ НОЗИК ЖИҲАТЛАРИ »


САЙЛОВОЛДИ МУҲИМ МАСАЛАЛАР МУҲОКАМА ЭТИЛДИ - Ўзбекистон овози газетаси\nСАЙЛОВОЛДИ МУҲИМ МАСАЛАЛАР МУҲОКАМА ЭТИЛДИ\nЎзбекистон Халқ демократик партияси Самарқанд вилоят кенгашининг навбатдаги пленуми бўлиб ўтди. Унда ЎзХДП Самарқанд вилоят кенгаши аъзолари, партия фаоллари иштирок этди.\nМамлакатимизда Олий Мажлис Қонунчилик палатаси, вилоят, туман ва шаҳар Кенгашларига сайловларни очиқ, ошкоралик асосида ўтказиш учун барча ҳуқуқий асослар яратилган. Натижада халқаро ҳуқуқ меъёрлари талаблари, ривожланган хорижий мамлакатлар тажрибаси, миллий қадриятларимиз ва Конституцияга тўла мос келадиган миллий сайлов қонунчилик тизими юзага келди.\nПленумда таъкидланганидек, жамиятни янада демократлаштириш ва янгилаш йўлида эришилган натижалар аҳолининг ижтимоий-сиёсий саводхонлиги ҳамда дунёқарашининг юксалиб бораётгани мисолида намоён бўлмоқда.\nПленумда мамлакатимизда кўппартиявийлик тизимининг ривожланиши партиялараро соғлом рақобат муҳитини яратгани қайд этилди. Шунингдек, барча сиёсий партияларга сайловолди тарғиботини амалга ошириш учун тенг ва кенг имкониятлар берилди.\nТўпланган тажрибаларга таянган ҳолда партия ҳудудий ижтимоий-иқтисодий ривожланиш дастурларини ишлаб чиқиш, қабул қилиш ва ижросини таъминлаш орқали электорат манфаатини янада муносиб ҳимоя қилиш зарурлиги таъкидланди. Сайловолди тарғиботи жараёнларида долзарб масалалар бўйича партия позициясини акс эттириш вазифаси белгиланди.\nПленумда халқ депутатлари Самарқанд вилоят Кенгаши депутатлигига номзодлар тасдиқланди. Партиянинг Сайловолди платформаси ҳамда ЎзХДП низомига ўзгартиришлар киритиш борасида таклифлар берилди.


Компьютер қаршисида ўтириб, танаффуссиз ишлаш саратонни келтириб чиқариши мумкин - Халқ сўзи\n12:14 27 Август 2019 Lifestyle\nКанадалик олимлар инсон саломатлиги учун зарарли ва кенг тарқалган одатларни маълум қилишди.\nУлар ўтирган ҳолдаги турмуш тарзи ичак, кўкрак, ўпка ва простата бези саратонига олиб келишини исботлашди. Шунинг учун офисда ишловчи кишилар танаффус пайтида жисмоний машқлар билан шуғулланишлари лозим, дея ёзади “МедикФорум”.\nҚайд этилишича, одамлар қатор маҳсулотлар инсон саломатлигига қанчалик кучли таъсир кўрсатишини хаёлларига келтиришмайди. Америкалик мутахассислар гўшт ва сут маҳсулотлари ҳаддан зиёд истеъмол қилиш саратон касаллигини келтириб чиқаришини аниқлашган. Мутахассисларнинг маълумотларига қараганда, рационида оқсил моддаси кўп бўлганлар бошқаларга қараганда тўрт марта кўпроқ саратон касаллигидан азият чекишади.