Оқ уй Трамп ва Путиннинг яширин учрашуви ҳақидаги хабарларни инкор қилди | Ўзбекистон ва жахон янгиликлари\nОқ уй Трамп ва Путиннинг яширин учрашуви ҳақидаги хабарларни инкор қилди\nмир 19 июль 13:08 431\nГамбургда бўлиб ўтган G20 саммитидан кейин Россия ва АҚШ президентларининг «қисқа суҳбати» бўлиб ўтган эди. бу ҳақида журналистларга Оқ уй вакили хабар берган эди.\n«Путин ва Трамп орасида ҳеч қандай «иккинчи учрашув» бўлгини йўқ. Тушлик сўнггида қисқа суҳбат бўлди холос. Оқ уй иккинчи учрашув ҳақидаги маълумсотларни яширмоқчи деган гапларнинг барчаси ёлғончилик, пасткашлик ва аблаҳлик», — деб президент вакилининг сўзларини келтиради Рейтер агентлиги.\nДональд Трамп ва Путиннинг «яширин учрашуви» ҳақида дастлаб Eurasia Group халқаро консалтинг фирмаси раҳбари Ян Бреммер Bloomberg агентлиги билан бўлган суҳбатда хабар қилган эди. Унинг айтишига кўра, икки раҳбар биринчи расмий учрашувдан кейин яна бир соат давомида суҳбатлашган. Бундан хабар топган АҚШ ОАВлари эса, Оқ уй бу ҳақида хабар бермаган эди, деман улар буни яширган деб жар солишга тушган эди.\nХусусан, Washington Post нашри ёзишига кўра, G20 раҳбарлари учун ташкил қилинган кечги овқат вақтида президент Трамп ўз жойидан туриб Владимир Путиннинг ёнига келиб ўтирган ва суҳбат қилган.\nРоссия президенти матбуот котиби Дмитрий Песков айтишига қараганда икки раҳбар асосий икки соатлик музокаралардан кейин ҳам суҳбат қилиш учун вақт етарли бўлган, яъни ҳеч қандай яширин учрашувга ҳожат бўлмаган.\n«Яширин учрашув» ҳақидаги хабарларнинг пайдо бўлиши Дональд Трампнинг ҳам ғазабини қўзғади.\n«Ёлғончи ОАВларнинг яширин кечки овқат ҳақидаги хабари бу «касаллик», деди. Германия бош котиби барча G20 раҳбарлари ва уларнинг рафиқалари учун кечги овқа ташкил қилган. Буни ОАВлар ҳам яхши билади», — деб ёзиб қолдирган Трамп ўз twitterида.\nРИА Новости хабарига асосан.


ЎзА - Хитой: Савдо уруши фонида Германия автомобиллар бўйича етакчи экспортчига айланди\n25.09.2018 11:35:55 Чоп этиш версияси\nХитой: Савдо уруши фонида Германия автомобиллар бўйича етакчи экспортчига айланди\nСавдо уруши таъсирида Германия АҚШни ортда қолдириб, Хитой бозорига автомобиль етказиб берувчи етакчи экспортчи мамлакатга айланди.\nРИА Новостининг ёзишича, бугун бўлиб ўтган брифингда ХХР тижорат вазири ўринбосари Ван Шоувень бу ҳақда маълум қилган.\n“Аввал АҚШ Хитойга автомобиль етказиб беришда етакчи ўринда турарди. Аммо, ҳозир унинг ўрнини Германия эгаллади. Хитой бозорида Германия, Япония автомобиллари импорти ўсиб бормоқда, Американики эса аксинча, тобора тушиб бораётир” деган Ван Шоувень ўз баёнотида.\nУнинг қайд этишича, АҚШнинг савдо чоралари Хитой манфаатларига мос эмас, шу билан бирга бу чоралар Американинг ўзига ҳам фойда келтирмайди. АҚШнинг савдо балансидаги салбий сальдо нафақат Хитой шунингдек, бутун жаҳон савдо муносабатлари билан ҳам ошиб бормоқда. Вазиятдан чиқишнинг ягона йўли савдо урушига чек қўйишдир.\nЭслатиб ўтамиз, Хитой ва АҚШ ўртасида савдо уруши жорий йилнинг 6 июлидан яна бошланди. Худди шу санада икки давлат ўртасида божлар миқдорини кўтариш чоралари кучга кирди. АҚШ Хитойнинг 818 номдаги йилига жами ҳажми 34 миллиард долларлик товарларга 25 фоизлик божларни жорий этди. Хитой бунга қарши шу куннинг ўзида АҚШнинг шу миқдордаги товарларига 25 фоиз божларни киритди. Ўтган ҳафтада эса АҚШ Президенти Дональд Трамп Хитойдан 200 миллиард долларлик товарларга 10 фоиз божларни киритишини маълум қилди. Ушбу қарор кечадан кучга кирди. 1 январдан эса бу тарифлар 25 фоизгача кўтарилади. Хитой ҳам ўз навбатида худди шу кундан АҚШга нисбатан янги импорт божларини жорий қилди.


УСТОЗНИ ЁД ЭТИБ – Казимов В.А. "Смысл жизни"\nҲожиакбар Абдирахимович Расулов\n1971–2017 йиллар давомида Тошкент шаҳар фуқароларга хизмат кўрсатиш бошқармаси бошлиғи.\nЎзбекистон Республикаси «Меҳнат Шуҳрати» ордени билан мукофотланган. Япония императорининг «Олтин ва Кумуш нур таратувчи– Чиқаётган Қуёш» ордени соҳиби.\nУстозимиз Воҳид Охунович Козимов шаҳар ижроия қўмитасида раис бўлиб ишлаган даврларида, улардан кўплаб нарсаларни ўргандим, турли воқеаларнинг гувоҳи бўлдим. Совет мамлакати тузуми даврида атеизм жуда кучли бўлиб, диний эркинлик тўғрисида гап сўз бўлиши ҳам мумкин эмасди. Лекин Воҳид Охуновичнинг ўша оғир шароитда ҳам имон-этиқодлари мустаҳкамлигига амин бўлганман.\nЭски коммунист аёллардан (биринчилардан бўлиб партия сафига кирган) бири вафот этиб қолади. У киши мени чақириб:\n– Бу аёл шу лавозим деб турмуш қуриб фарзанд кўрмаган, кейинчалик ўзи ёлғиз яшаган, миллий урф одатлардан беҳабар, шаҳар марказида Марказий Универмаг ёнидаги кўп қаватли уйда яшайди,– деб марҳумнинг яшаш манзилини бир парча қоғозга ёзиб бердилар.\n– Шу кеча ҳамма ухлаган пайтда тўрт кишини олиб бориб жанозасини ўқитиб қўйинг, бежаноза кўмилмасин, лекин ҳеч ким билмасин, – дедилар.\nКечаси соат бирларда уч кишини олиб, улардан бири жаноза ўқийдиган эскича илмдан, урфи одатлардан хабардор, ўзим билан тўрт киши бўлиб жанозасини ўқиганмиз. Шундай оғир дамда ҳам эски комунист ходимини жанозасини ўқитишлик, имони суст раҳбар одамнинг қўлидан асло келмасди.\nКейинги воқеа 1977 йилда бўлиб ўтганди. Воҳид ака мени ва ўша пайтлари Ободонлаштириш бош бошқармаси бошлиғи, улуғ инсонлардан бири Исломов Шамсиддин Исломовични (ҳудо раҳматига олган бўлсин) эрталаб хоналарига чақирдилар. «Ука, ёшингиз нечида?» – деб сўрадилар. Мен ёшимни айтдим. Бир артистнинг исмини айтиб:\n– Бу артист сиз туғилмасингиздан олдин машҳур бўлган, лекин Шамсиддин Исломович, – деб Ш.Исломовга қараб, сўзларини давом этдилар, – бироқ, фарзандлари туриб ҳожат қиладиганлардан, шунга қараб Чиғатойдан жой ажратинглар – дедилар. Хоналаридан чиққанимиздан сўнг мен:\n– Тушунмадим, нега у киши артистни мен туғилмасимдан олдин машҳур бўлганлигини айтиб мақтадилару, фарзандларини эслатиб, шунга қараб жой ажратинглар дедилар? – деб Шамсиддин акадан сўрадим. У киши:\n– Артистнинг ўзи машҳур, ҳурматга сазовор, лекин кейинчалик фарзандлари отасининг қабридан хабар олмай қўяди, шунга қараб ҳамма кўрадиган йўл ёқасидан эмас, ичкари тарафдан жой қилинглар, деганлари бу.\nВафот этган санъаткорнинг уч ўғил ва бир қизи бор эди, улар ҳам элга танилиб қолган, ота касбини эгаллагандилар. Воҳид Охунович билиб айтганларидай, қабрдан ҳеч ким йил давомида бирон марта ҳам ҳабар олмади, фақат қабристон ходимлари қараб туришди. Уларнинг узоқни кўра билишларига, вазиятни баҳолай олишларига, эътиқодлари мустаҳкамлигига яна бир бор иқрор бўлдим ўшанда.\nБу воқеа эса 1981 йилда Чиғатой қабристонида содир бўлганди. Ўша даврда Ўзбекистон Марказий Комитетининг секретари бўлиб ишлаётган Қурбонов Йўлдош Раҳимович вафот этиб қолдилар. Жой ажратиш учун Воҳид Охунович билан Чиғатой қабристонида учрашдик. Қабристон худудида сада бўлиб шар шаклида ёввойи супурги кўм-кўк бўлиб ўсиб ётарди. Уларни қабристон ишчилари кеч кузда йиғиб олиб ишлатарди. Воҳид Охунович, мендан супургини кўрсатиб: «Бунинг оти нима?», – деб сўрадилар. «Ёввойи сада супурги, пишганида йиғиштириб олиб, супуришга ишлатилади», – деб тушунтирган бўлдим. Улар секин, оҳиста менга: «Буни оти «насда қолган», итлар келиб шу супургига ёзилади, йиғиштириб олиб ташланглар», – дедилар. Мен бу нарсани ҳеч эшитмаган эдим, қабристон ишчиларига: «Секин кузатингларчи, шунақа гап бўлди», дедим. Ҳар кунда улардан сўрайман, улар «қабристонга ит кирмаяпти», дейишади. Орадан бир ҳафталар ўтгандан кейин улардан бири:\n– Кеча бир дайди ит кириб қолганди, уни ҳайдамай кузатдик, ростдан ҳам супургига бориб оёғини кўтариб ёзилди, – деди. Ўша кундаёқ, барча қабристонлардан ўсиб чиққан ёввойи садасупургиларни олдириб ташладик. Ажабланарлиси шундаки, умр бўйи раҳбар лавозимида ишлаб келган Воҳид Охунович бу ҳодисани қачон кузатган эканлар, деб ўйимга етмаган эдим ўшанда.\nТошкент шаҳар ҳокими К.Н. Тўлаганов ташаббуси билан ўтказилган В.О. Козимовнинг 70 йиллик юбилей тантаналари. Ҳокимият мажлислар зали, 1997 йил.\nСобиқ шўролар даврида ҳар йили 1- май ва 7- ноябрда «Қизил Майдон» деб аталадиган шаҳар марказида намойиш (парад) бўларди. Шаҳарнинг ҳамма ташкилот раҳбарлари майдонни байрамга тайёрлашда иштирок этарди. Асосий иш эса ободонлаштириш бошқармаси зиммасига тушарди. Байрам олдидан майдонни айланиб кўрилаётган пайтда ўзларининг ўринбосари, ободонлаштириш бўйича масъулдан, майдонда қатор қилиб экилган, мажнунтолга ўхшаб пастга шокилда бўлиб ўсадиган манзарали тутни кўрсатиб, «нега бу пастга қараб ўсади», деб сўраб қолдилар. Бу саволни кутмаган, сабабини ҳам аниқ билмайдиган муовин ҳаяжонланиб, довдираб, «бу тутнинг новдаси тескари қилиб экилиб кўкартирилади», деб жавоб берди. Воҳид Охунович жилмайиб қўйдилар, тўғри ё нотўғри демадилар. Ўша дамда муовиннинг аҳволини тасаввур қилаверинг. Жавоби тўғри эмаслигини ўзи ҳам сезиб турарди. Майдонни айланиб бўлгунча ич-этини еб бўлди. Воҳид Охунович эса ўзи билиб олсин, ўзи хулоса қилсин, деб индамадилар, кўпчилик олдида уни ҳижолат этмадилар. Бу инсон қадрини ерга урмасликнинг олийжаноб тимсоли эди.\nБир дам олиш куни, эрталаб Шамсиддин ака Исломов менга телефон қилиб: «Соат тўққизда Чиғатойда туринг, мен ҳам келаман. Воҳид Охунович борар эканлар», – дедилар. Шамсиддин ака билан райижрокўм раиси ва мен айтилган жойда кутиб турдик. Соат тўққиздан ошди, улардан дарак йўқ. Бир пайтда у кишининг машиналари келди, ўзлари йўқ. Ҳайдовчидан: «Қанилар?», – деб сўрадик.\n– Ҳозир келадилар, машинанинг орқа юкхонаси тўла коса, чойнак, пиёла, ликопча, йўлдаги ошхоналарга кириб, чети учган идишларни йиғиб машинага солдик, улар йўлда тушиб қолдилар, – деди.\n– Бугун шаҳардаги ошхоналарнинг иш фаолияти юзасидан аҳолига хизмат кўрсатиш ҳақида мажлис бўлиши керак деб эшитдим. Шуни намуна сифатида мажлис қатнашчиларига кўрсатмоқчилар, шекилли… Биз эшикнинг олдида уларни кутиб турибмиз, бир пайт улар қабристон ичидан чиқиб келдилар, февраль ойининг охирлари эди. Туфлиларига, шимнинг почасига қараб бўлмайди, лой бўлиб кетган. Бир кун олдин ёмғир ёққан эди. «Кутиб қолдингларми»,– деб ўзларининг оёқларига, сўнгра бизнинг топ-тоза пойабзалларимизга бир қараб қўйиб индамадилар. Бизлар асфальт йўлдан келиб кутиб турибмиз, улар мозорнинг орқа томонидан тушиб, қишда қийшайиб йиқилиб қолган бир деворнинг ўрнидан кириб, лой кечиб келибдилар. Ўша деворни кўрсатгани чақирган эканлар бизларни. «Ағанаган деворни кўриш учун эшикдан эмас, тешикдан кириш керак», – деб, машинага ўтириб кетдилар. Катта шаҳарнинг раиси бўлиб мен кўрган деворни сенлар кўрмадингми, қиладиган ишларинг шу бўлса, деган танани айтмаган бўлсалар ҳам, биз буни ҳис қилиб, хижолатдан лол бўлиб қолавердик.\nВоҳид Охунович уришмасдилар, овозларини кўтармасдилар, қилинган хатони шундай уқтирардиларки, буни бир умр унутолмай азият чекиб юрарди киши.\nТошкент шаҳар ҳокими К.Н. Тўлаганов В.О. Козимовни 70 ёш билан қутламоқда. Тошкент, 1997 йил.\nБир куни кечаси соат бирда уйимизнинг эшик қўнғироғи жиринглаб қолди. Чиқиб қарасам, шаҳар Кенгашининг навбатчи машинаси ҳайдовчиси. «Тез бўлинг, сизни шаҳар ижроқўми раиси кутяптилар», – деди. Тезда кийиниб машинада кетар эканман, ишқилиб тинчлик бўлсинда, деган минг бир ўй-хаёлда, қандай етиб келганимни билмай қолдим. Хоналарига кирганимда ичкарида Воҳид Охунович, уларнинг муовинлари ва бизнинг кураторимиз ўтиришган экан. «Нега сизнинг телефон рақамингиз қабулхонада йўқ?», – деб сўраб қолдилар. Мени тополмай асабийлашганлари билиниб турарди. У кишига уйимда телефон йўқлигини айтдим. У пайтларда телефон маълум лавозимдаги одамларнинг уйида бўлар, телефон ўтказиш жиддий муаммо эди. «Бу кишининг уйига телефон ўтказиб беринг, ҳар сафар машина юбориб олиб келгунча кутиб ўтиравермаймиз-ку. Буларнинг қиладиган хизмати халқ билан боғлиқ, бу жиддий масала», – дедилар. «Хўп бўлади, Воҳид Охунович, бу ишни тўғрилаймиз», – деб жавоб берди муовинлари. Топшириқни олдик, хоналаридан чиқиб вазифани бажаришга ишхонага кетдик. Телефон масаласи ҳал бўлмади, муовин индамади, мен ҳам сўрамай юравердим. Орадан бир ойлар ўтди, ярим тунда навбатчи машина келиб яна шаҳар советига олиб кетди. Воҳид Охунович хоналарига кирсам, муовинларидан икки киши ўтиришган экан. Салом аликдан сўнг: «Нега телефон рақамингиз қабулхонада йўқ ?». Мен ийманиб, озгина довдираб, секингина: «Уйимда телефон ўрнатилмаган», – дедим. Воҳид Охунович топшириқ берган муовинларига жиддий қараб: «Муовин бўлиб битта телефонни ҳал қилолмадингизми, наҳотки шу ишга ҳам менинг аралашувим керак бўлса, қўлингиздан келмаса менинг топшириғим эканини айтинг, ҳал қилинг», – деб тайинладилар. Эртаси куни кечқурунгача кабель ҳам, бўш рақам ҳам топила қолди, телефонни уйимизга ўрнатиб кетишди. Бир неча кунгача гап эшитган муовин қўнғироқ қилиб телефон ишлаётган ишламаётганлигини, текшириб турди.\nБу воқеа 1976 йилда бўлган эди. Воҳид Охунович Герман Лопатин (Ҳозирги Юнус Ражабий) кўчасида Юнус Ражабий билан қўшни яшардилар. Буюк санъаткор, академик Юнус Ражабий вафот этиб қоладилар. Воҳид Охунович эрталаб барвақт Юнус Ражабийнинг ўғиллари билан Чиғатой қабристонига қабр учун жой кўргани боришади. Жойни белгилаб қабристон гўрковига: «Мен шаҳар советининг раиси Козимов бўламан, мана шу ердан қабр тайёрлайсиз», – десалар, қабристон гўркови: «Сизни ҳурмат қиламан, лекин менга бошлиғимиз келиб айтиши керак, кейин қазийман», – деб жавоб қилибди. «Бўпти, бошлиғингиз келиб айтади, келганида шу жойни кўрсатинг», – деб тайинладилар. Эрталаб ишхонага келишим билан тезда Воҳид Охуновичга учрашишим кераклигини айтиб қолишди. Яна нима бўлди экан, деб бир зумда етиб келдим. Хоналарига кирсам бир ўзлари экан, сўрашиб, ўтиринг дедилар. Юнус Ражабий вафот этганлигини, дафн маросимини ташкил этиш кераклигини айтдилар. Сўнг жилмайиб қабристон ишчиси билан бўлган воқеани гапириб бердилар. Мен хижолат чекиб узр сўрадим, улар эса: «Сизга раҳмат, ишчиларни интизомли, ўз раҳбарига бўйсунадиган қилиб тарбиялаганингиз учун, ҳар ким келиб мен фалончиман деб буйруқ бериб кетаверса тартиб бўладими? Сиз бориб, мен белгилаган жойга қабр қазишни айтинг, зинҳор хафа қилманг, улар тўғри йўл тутишди», – деб уқтирдилар. Ахир бу чин инсонийлик далолати эмасми?!\n1970–1980 йиллар оралиғида ўша даврдаги Собир Раҳимов (ҳозирги Олмазор) туманидаги ҳалқа йўл яқинида янги ТошМИ клиникаси қурилиб, ишга тушиш арафасида эди. Бу клиника Чимирота қабристонига туташ бўлиб, асосан ўша даврдаги Калинин (ҳозирги Зангиота) тумани, қисман Собир Раҳимов тумани аҳолисига хизмат кўрсатарди. Клиника раҳбарлари бу ерда турли хил беморлар даволанади, қабристонда ўтказиладиган дафн маросимлари беморлар руҳиятига ёмон таъсир қилади, уларнинг шифо топиши қийинлашади, шу қабристонни ёпиш керак деб Марказқўмга хат билан мурожаат қилишибди. Марказқўмда қурилиш билан шуғулланувчи котиб клиникада қурилиш ишларини якунлаш тўғрисида клиника раҳбарлари ва қурувчилар билан йиғилиш ўтказиб, мажлис баённомасига қабристон дафн учун ёпилсин, деб қўшиб қўйишади ва шаҳар советига ижро учун юборишади. Юқори идорадан бошқармамизга қабристонни ёпиш тўғрисида топшириқ келди. Бу топшириқни биз маҳаллаларга етказамиз.\nОрадан икки ҳафталар ўтди. Олий Совет Президумига 700 нафарга яқин аҳоли қўл қўйган хат келиб тушади. Қабристон очиб берилсин деган мазмундаги бу хатнинг нусхаси бизнинг идорага ҳам берилди. Нима қилишни билмаймиз. Шаҳар Совети раҳбариятидан дам олиш кунига қабристонга алоқадор маҳаллалардан бир нечтадан вакилларни қабристонга йиғиш тўғрисида топшириқ олдик. Нима бўларкин деб ҳайрон қолдик. Ахир бир ёқда қабристонни ёпиш тўғрисидаги Марказқўмнинг хужжати бўлса, иккинчи томондан аҳолининг мурожаати бор. Йиғилишдан икки кун олдин Ўзбекистон Министрлар Советининг раиси Нормуҳаммад Жўраевич Худойбердиев ва шаҳар совети раиси Воҳид Охунович Козимов кечаси соат бирда келиб, ҳеч кимга билдирмай қабристонни бир соат айланиб чиқишади. Якшанба куни эрталаб соат саккизда қабристон ҳудудида уч юзга яқин одам тўпланди. Маҳалладан вакилликка кимни юборамиз деб маслаҳат қилган маҳалла раисига қулоқ солмай, вакил эмас, ҳаммамиз борамиз, деб қабристон томон ёпирилиб келган оломон нима бўларкин дея асабий ҳолда кутишарди. Шу вақтда қабристонга шаҳар раҳбари Воҳид Охунович Козимов ҳамма муовинлари, шаҳар бошқармаларининг бошлиқлари кириб келишди. Салом-аликдан сўнг Воҳид Охунович сўз бошлаб, янги ТошМИ клиникаси шаҳар аҳолисига, айниқса, шу атрофда яшовчиларнинг соғлиғини тиклаш, беморларни даволаш мақсадида қурилганлигини тушунтириб ўтдилар. «Сизларнинг Республика раҳбариятига ёзган мурожаатномангиз Республика раҳбари билан бирга кўрилиб чиқилди. Жойга келиб ўрганилди. Яқин орада бошқа қабристон йўқлигини инобатга олиб, Республика раҳбарияти қабристонни ёпмаслигига розилик берди». Шу пайт гуррос «Раҳмат», деган овозлар эшитилди. Воҳид Охунович сўзини давом эттириб: «Қабристонни обод қилишда иштирок этасизлар. ТошМИ клиникасидаги беморларга дафн маросимлари кўринмаслиги учун қабристон ҳудудида девор ёқалаб беш қатор терак экиб кўкартирасизлар, кўчатларни биз келтириб берамиз. Бу ерга шаҳарнинг турли соҳа раҳбарлари келишган. Қабристонни баланд девор билан ўраш, чироқ ўрнатиш, йўл қуриш ишларини шу йилнинг ўзида амалга ошириб беришади. Шунга розимисизлар», – деб сўрадилар. Ҳамма бирдан: «Розимиз», – деб юборишди. Уч-тўртта кекса отахонлар сўзга чиқиб, уларнинг истаклари қондирилганлиги, илтимослари инобатга олинганлиги учун Республика раҳбарларини, шаҳар раҳбарларини дуо қилишди. Отахонлардан бири қабристонда ётган марҳумлар ҳақига Қуръон тиловат қилди. Воҳид Охунович мажлис бошланишига қадар дарғазаб бўлиб турган оломонни тинчитиб, оддий сўзлар билан улар қалбига йўл топа олди, учрашувни дуойи-фотиҳа билан якунлашга эришдилар. Бу ҳам раҳбарнинг ўта зукколигидан далолатдир.\nВоҳид Охуновичнинг эътиборидан халқ учун керакли бирон-бир хизмат четда қолмасди. Ҳар бир соҳа ипидан-игнасигача ўрганилиб чиқиларди, сўнгра савол-жавоб қилиниб, жиддий топшириқлар бериларди. Менга берилган топшириқларнинг натижасини айтгани эрталаб тўққизда олдиларига кириб, керакли маълумотларни бердим. Улар мени диққат билан эшитиб, сўнгра: «Ёзиб олинг», – деб, бир қанча қилиниши лозим бўлган янги қўшимча топшириқлар бердилар. Воҳид Охуновичнинг ҳузурларидан чиққанимдан сўнг, бошқа иш билан ижроқўмнинг режалаштириш бўлимига кирдим. У ердагилар: «Бизда иш соат ўнда бошланади-ку, сиз эрталабдан бу ерда нима қилиб юрибсиз, тинчликми ўзи?», – деб сўрашди.\nМен Воҳид Охунович олдиларига келганимни, ҳозир зарур топшириқлар олганимни айтдим. Улар бир зумда хомуш бўлиб: «Сизга ҳеч нарса демадиларми?», – деб сўрашди. Ходимлардан бири бугун эрталаб соат 11 да йиғилиш бўлишини, Воҳид Охуновичнинг ишдан кетишларини айтади. Мен довдираб, донг қотиб қолдим. Ишонгим келмади. Ҳозиргина берган топшириқларини ипидан-игнасигача суриштириб, яна қанча янги топшириқлар бердилар-ку. Мен заррача бўлса-да уларда ўзгариш сезмадим: ўша-ўша сокинлик, ўша-ўша вазминлик. Бир соатдан кейин ишдан озод қилинаётган одам менга топширилган вазифаларнинг жавобини тинглаб, сўнгра яна янги қилиниши лозим бўлган ишларни менга уқтириш учун қанчалик сабр-бардош, қанчалик матонат, қанчалик куч керак, фақат Худо билади…\nЎша йиллари Республикамизга Москвадан келган лигачёвчилар бошчилигидаги десантчилар ҳукмронлик қилиб,\nШароф Рашидов билан ишлаган кадрларнинг ҳаммасини ёппасига ишдан олиш\nУстозим Воҳид Охунович бошқа ишга ўтганларидан сўнг ҳам телефон қилиб, ҳол-аҳвол сўраб, мен билан гаплашиб, ишларимни суриштириб турдилар. У инсонга бўлган мендаги меҳр-муҳаббат, ҳурматни қарангки, улар қўнғирок қилиб: «Мен Козимовман», – деганларида, ўрнимдан туриб, қўлимни кўксимга қўйиб гаплашардим, буни беихтиёр бажарардим, ҳатто улар кўрмасалар, сезмасалар ҳам, ўзим ҳам ўрнимдан турганимни билмай қолардим. Бу Воҳид Охуновичга нисбатан менинг қалбимдан чуқур жой эгаллаган ҳурматимдан бўлса керак, деб ўйлайман.\nШаҳар ижроқўми раислигига Воҳид Охуновичнинг кўп йиллар муовинлари бўлиб ишлаган Шоиноят Раҳимович Шоабдураҳимов тайинландилар. Бироз фурсатдан сўнг Воҳид Охунович менга қўнғироқ қилиб, ҳол-аҳвол сўраб: «Шоиноят Раҳимивич ўз кураторингиз, бошлиғингиз бўлганлар, қолаверса, ака-укадексизлар, ишларингиз Худо хоҳласа яхши бўлади», – деб, илиқлик билан сўзлашдилар.\nВақт олий ҳакам деганларидек, шу воқеаларга ҳам салкам ўттиз йил бўлибди. Ҳамон уларнинг доно раҳбарлиги, меҳрибонлиги, оддий инсонга бўлган самимий эътибори кўзим олдида гавдаланиб турибди. Юрагим билан соғиниб уларни қўмсаб қўяман.\nСўнгги йиллар давомида шаҳримизнинг кўплаб биринчи раҳбарлари билан ишлашга тўғри келди. Лекин Воҳид Охунович Козимовдек инсон қадрини ҳурмат қиладиган, ҳар қандай оғир шароитда ўзини тута оладиган, овозини кўтармай, бирор-бир кимсанинг дилини оғритмай мулоҳаза билан сўзлайдиган, ўз яхши амаллари билан барчага ибрат бўладиган маданиятли, етук инсонни учратмадим…\nПросмотров Записи: 187


hidoyat.uz – “Мовароуннаҳр” нашриётининг сайти - ИМТИҲОН\n...Ҳар йили бегор хизмати бошланганда, хоннинг ўзи Полвонота ва Шоҳобод арналарининг қазувини назорат қиларди. Хонликдаги бошқа арна-ёпларга меҳтар, қушбеги, маҳрам ва ясовулбошилар масъул. Шунга қарамай, хон қазув якунланаётган кунларда бошқа бекликларни ҳам айланиб, қазувчиларга байроқ, мукофот улашиб, танга сочарди. Бу гал омад манғитликларга кулиб боқди – хон ўз сафарини шу бекликдан бошлашга қарор қилди...\nДавра ўртасида Қурёз жарчи пайдо бўлди.\n– Аҳа-ҳаййй! – қичқирди у олмадай семиз бурнини қўллари билан тўсиб. – Аҳа-ҳаййй! Эшитмадим деманглар, эшитганлар кетманглар! Хон ҳазратим мана шу халойиқ ичинда, отаўғли қазувчилар орасинда ўзи озода, сўзи покиза, иши шойиста одамларни, қарз қўймас намозхонларни ўринларидан турсинлар деб сўраётирлар! Энг сара, шойиста намозхонларни синаб-текшириб, аъло кўриб, сийлиқ бермоқчилар-аййй!\nДавраларни тўлдириб ўтирган халойиқ ўринларидан гувва-гувва турди. Қурёз жарчи шоҳона чордоққа яқинлашиб, бош эгиб таъзим қилди. Чордоқдагилар чор-атрофда тим-тик турган одамларга аланглаб, саноғини ололмай кулишиб, ўзаро бош силкишиб нималарнидир маслаҳат қилишди. Хоннинг янги фармонини тинглаган жарчи яна давра ўртасига келди.\n– Аҳа-ҳаййй! Хон ҳазратим бу ерда ҳар бир мусулмонга шойисталиги учун, камоли юксак ахлоқ-эътиқоди учун икки тилло-икки тилло шоҳона сийлов бағишладилар-аййй!\nДавраларда ғала-ғовур кўтарилди, ҳамма бир-бирини икки тиллолик шоҳона сийлов билан қутлар, одамлар чордоқ томонга қараб таъзим қилишарди.\n– Аҳа-ҳаййй! Хон ҳазратим буюрдиларки, Қуръони каримни бошидан охир ёд билувчилар ўринларидан тик турсинлар-да, қолган одамлар ўз жойина ўтираверсин. Ҳозир хон ҳазратим Қуръони каримни ёд билгич ҳофизларнинг мусобақасини ўтказажаклар! Кимда-ким ўзини етукман деса, ўн одим юриб, қур ичига чиқсин-ҳаййй!\nНариги соҳил томондаги давралардан ўттиз-қирқ чоғлик қазувчи, бериги соҳил томондан ҳам қирқ-эллик одам ажралиб келиб, мусобақага талабгорлар сафини тўлдирди. Талабгорларнинг жуда кўпчилик эканини кўрган хон Қодирбек ботирга, қозикалонга қараб нималардир деди, улар бош силкишиб маъқуллашдилар-у, жарчини имлаб чақирдилар. Қурёз жарчи чордоққа яқинлашиб эгилиб турди, сўнг яна ўртага чиқди:\n– Аҳа-ҳаййй! Хон ҳазратим талабгорлар сони ҳаддан зиёд эканини кўриб, билиб, ишониб, буларнинг ҳар бирина-ҳар бирина бир гулнорий чопон ёпиб, буларнинг ҳаммаларини ҳайит байрамида Хивайи анжумороға таклиф этдилар-ҳаййй! Инди, шуларнинг ичинда кимда-ким мадраса билимларига етукман деса, ина шу чордоқдаги уламойи киромларнинг саволларина жавоб бераман деса, келаверсин-ҳаййй!\nТомошаларнинг сўнги мана шундай ғаройибага айланиб кетгани ҳаммани қизиқтириб қўйган, бу кутилмаган имтиҳон – хоннинг бугун ўйлаб топган кашфиёти эди. Одамлар бошқа давраларни тарк этиб, шоҳона чордоқни ўраб олишган, “энди нима бўларкан, ким ғолиб чиқади?” деган қизиқиш билан имтиҳоннинг якунини кутишарди.\nУламолар билан савол-жавобни қойил қилган беш нафар қазувчи йигирма тиллодан мукофот олиб, ўз шериклари ёнига қайтишди. Чордоқ остида хушрўй, елкадор, қорувли бир йигитгина қолди. Уни ҳозир бўлиб ўтган савол-жавобларнинг ғолиби сифатида хонга рўпара қилишди.\n– Хон ҳазратим, – деди савол-жавобнинг бошида турган Матқурбон маҳрам таъзим қилиб. – Бу йигитни ўзингиз ҳам синовдан ўткармасангиз, ҳайъатимизда инди берилажак савол қолмади. Нани сўрасак, жавобини гумбурлатиб айтиб тур, айтиб тур.\n– Наларни сўрадинглар?\n– Ина, домулла Лаффасий оғам гувоҳ, фиқҳми, тафсирми, кимёми, илми ҳол, илми қол... ҳар соҳадан сўраб гўрдик, жувобини пақиллатиб ташлаётир!\nХон ёнбошлаган ўрнидан тикланиб, мордош қуриб ўтирди, бахмал ёстиқни олдига олиб, дастурхон атрофидагиларга бирма-бир боқди, сўнг яна ёнбошлади-да, гулнори тўнни икки қўлига ташлаб, бош эгиб турган йигитни имлади.\n– Гал бари, ўғлим! Илоё, гўз тегмасин, қани, қозикалон билан қушбеги оғангдан ҳам икки-бир савол эшит...\nЎз билимини намойиш қилишнинг қулай имкони туғилганидан хурсанд бўлган қозикалон бир тебраниб олди-да, дарров савол ташлади:\n– Ўғлим, боя жавоб қайтараётганингда сен ладуний илм ҳақида ҳам гапириб қўйдинг. Айт-чи, бу илм тафсилотини қайдан биласан?\nЙигит қизариб кетди, сўнг бошини тиклади-да:\n– Тақсир, – деди, – “Ғиёс ул-луғот” отлиғ мажмуада шуларни ўқиган эдим: “Ладуний илм Аллоҳ таоло ўзи хоҳлаган бандаларинигина сазовор қилувчи илоҳий илмдур...”\n– Тўғри. Хўп, ладуний илм неча мартабага бўлинадур ва бул мартабалар кимларга ато қилинур?\n– Ладуний илм уч мартабадур ва улар ваҳий, илҳом, фаросат деб номланадур. Аллоҳ таоло фаросатни сўфий кангулларга, илҳомни валийназар комилларга, ваҳийни эса пайғамбарларигагина ато қилади. Аллоҳ таолонинг изн-рухсатисиз бу илмлар ҳеч кимсага насиб қилмас...\n– Ҳаққат рост, ҳаққат рост! – бош силкиб маъқуллади қозикалон. Давра гувиллаб юборди.\nХон энди қушбегига юзланди. Қушбеги ўрнидан дик этиб турди-да:\n– Э жўра, сан ҳамма илму фанни йиғнаб, хўп этиб ичиб олган кўринасан! – деб қичқирди кулиб. – Яхши! Ман сан билан жувоб уриштириб ўтирмайман, ман саноҳи нафиса – шеър баҳсина ўтаман! Ина ҳозир бир байт ғазал айтаман, билсанг – давом эттир, билмасанг – пайравлик қилиб ўзинг изини тўқиб-тирка! Ина, ман бошладим...\nБу оқшом келди ул дилбар адаб бирла салом айлаб,\nЎлук жисмимға жон берди Масиҳосо калом айлаб...\nҚушбеги икки қатор ғазал ўқиди-ю, хонга мулойим кулиб боқди, бош эгиб енгил таъзим қилди. Кеккайиб ўрнига ўтираркан:\n– Қани, сўз сиза! – деди йигитга қичқириб. – Дим бўлмаса, ғазалнинг муаллифини айтарсан, ахир?!\nТомошабинлар қимир этмас, даврани сукут босган, ҳамма одам мана шу қорача йигитнинг сўнгги имтиҳондан ҳам ўтиб, ғолиб чиқишини якжону якдил кутар, йигит эса жим, жим эди.\nБундай юрак ўртовчи жимлик яна қанча давом этаркан? Наҳотки, йигит ҳеч бўлмаганда ғазал муаллифини эслай олмаса?! Тўғрисини айтганда, Хоразмда ким кўп – шоиру ғазалхон, талқинчи кўп. Қолаверса, амир Алишербекнинг “Тун оқшом келди кулбам сори ул гулруҳ шитоб айлаб” деб бошланувчи машҳур ғазалига эргашиб назира битган шоирлар ўтмишда ҳам кўп эди, ҳозир ҳам. Энди эса, (ё Раббий!) маррага етдим деганида йўли кесилган йигитнинг олдида уч имкон бор. Бири – ғазални давом эттириб, муаллифни айтиш, иккинчиси – ғазал давомини ўзи тўқиб-тиркаш (бунинг учун одам шоир бўлмоғи керак!). Учинчи имкон эса, Худо кўрсатмасин, – ҳозиргача қўлга киритилган сийлиқларни қушбеги оғанинг олдига қўйиб, даврани бош эгиб тарк этиш, яъни мағлубликни тан олиш! Улкан қур-давраларда қадим-қадимдан бери юриб турган таомил – шу, бошқа илож йўқ, ахир... Йигит эса... Йигит эса хиёл кулимчирой бериб, хонга таъзим қилди-да, ғазалнинг давомини ўқиди:\nШабистонимни қилди оразининг меҳридан равшан,\nОлиб рухсоридан парда, қуёш янглиғ хиром айлаб...\nШу пайт кутилмаганда хон ўрнидан қалқиб турди, гавдасини тиклади, устидаги зарчопонини ечди-да, ажиб бир илжайиш, ифтихор билан йигитни кузатиб, яна ўтирди – қорача йигит мушоирада ҳам ғолиб чиқаётгани аниқ бўлди-қолди!\n– Қушбеги оға, – деди йигит, – сиз бошлаган ушбу ғазал хон отамизнинг қаламларига мансубдир, агар тўғри топган бўлсам, ғазал бундай тугалланади:\nЁри ушшоқини Феруз сармасти баҳор этти,\nИлоҳо, шод эт они барчадин олиймақом айлаб...\n– Офарин, бола, офарин! – деб қийқириб юборди. Буни эшитган даврадагилар гувиллаб йигитга олқиш ёғдирди.\n– Ўғлим, яқинроқ гал!\nЙигит хоннинг ёнига келиб, бош эгди.\nХон ёнидаги зарчопонини силкиб-силкиб, йигитнинг елкасига ташларкан:\n– Сен бу ғазални қайдан ёд биласан? – деб сўради. – Буни ёзганимизга ҳали уч ой ҳам дўлмади, бирон-бир девонимизга-да киритмаганмиз...\n– Хон отам, боя томоша бошланишида, созандалар мақомга тушганларида Муҳркан бобо “Рост” мақомини мана шу ғазал билан талқин қилдилар. Эшитиб ўтирсам – янги ғазал. Дарҳол мен ҳам устозга эргашиб, байтма-байт қайтариб ўтирдим...\n– Офарин! Соғ бўл, ўғлим! Одинг на?\n– Аслинг қаердан?\n– Омонйўлдан, хон ота.\n– Жумабой, уй қилганмисан, ўғлим?\n– Ҳовванг, хон ота, икки фарзандимиз чопқиллаб юрибди...\n– Аса, бундай қилсак, сизни Бухоройи шарифга мадрасага тавсия қилсак, на дейсиз?\nХоннинг сизлаб турганидан ҳовлиқиб кетган Жумабой бу таклифни эшитиб, баттар эсанкираб қолди.\n– Қарорингизни айтинг, ўғлим!\n– Хон ота, мен... мен... икки бола...\n– Уйингиз, аҳли оилангизнинг ҳимоясини, нафақасини таъмин қилсак, сиз уч-тўрт йил таҳсил кўриб келасизми? Жуда хотиржам бўлмоғингиз учун, аҳли оилам билан кўчиб, ўқиб келаман десангиз, бунинг ҳам таъминотини яратиб берамиз, ўйланиб кўринг, ўғлим! Сизнинг зеҳн-заковатингиз халқимизга илм йўлида наф келтиргани ақлдан эмасми?\n– Қуллуқ, хон ота, қуллуқ! Мен... Мен... албатта айтганингиздай ўйланиб кўраман, маслаҳат оламан...\n– Яшанг! Биз ҳам маслаҳат қиламиз...\n Бегор – 12 кунлик мажбурий сув йўлларини тозалаш ҳашари.\n Арна – анҳор, канал.


Тошкент вилоятида гиёҳванд моддаларни сотаётганлар қўлга олинди\n12:35 / 22.07.2017\n17 июль куни Чирчиқ шаҳрида ўтказилган тезкор тадбир давомида шаҳардаги АЁҚШлардан бирининг олдида вақтинча ишсиз И.Х. 471,5 гр. «марихуана» гиёҳванд моддасини вақтинча ишсиз А.Х.га 400 минг сўм эвазига сотаётган вақтида ушланди.\nБекобод шаҳрида ўтказилган шу каби тезкор тадбир давомида шу шаҳарда истиқомат қилувчи, вақтинча ишсиз С.К. 12-даҳа ҳудудида 20,4 гр. «марихуана» гиёҳванд моддасини 50.000 сўм пул эвазига вақтинча ишсиз В.К.га сотаётган вақтида аниқланиб, ушланган. Унинг уйи гумонланиб текширилганда яна 45,2 грамм гиёҳванд модда далилий ашё сифатида олинган.\nТошкент вилояти ИИБ матбуот хизмати хабар қилишича, юқоридаги икки ҳолат юзасидан Ўзбекистон Республикаси Жиноят Кодексининг тегишли моддалари жиноят ишлари қўзғатилган.\nмарихуана Бекобод Чирчиқ


Австрия ташқи ишлар вазири 20 йил ичида биринчи марта Ўзбекистонга келди\n10:14 / 08.11.2021\nАвстриянинг Европа ва ташқи ишлар федерал вазири Михаэль Линхарт Ўзбекистонга келди, деб хабар бермоқда “Дунё”.\nЎзбекистоннинг Венадаги элчихонаси маълумотига кўра, ташриф доирасида Австрия ТИВ раҳбари Тошкентда Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлигида расмий музокаралар ўтказади.\nУчрашувлар чоғида сиёсий, дипломатик, савдо-иқтисодий ва маданий-гуманитар соҳалардаги кўп қиррали икки томонлама ҳамкорликнинг барча йўналишлари кўриб чиқилади.\nВазир Михаэль Линхартнинг ташрифи доирасида Тошкентда Ўзбекистон-Австрия бизнес-форуми ҳам бўлиб ўтади. Тадбирда икки мамлакат вазирликлари, идоралари ва бизнес тузилмаларининг 200 дан ортиқ вакили иштирок этиши кутилмоқда.\nУшбу ташриф Австрия ТИВ раҳбарининг сўнгги 20 йил ичида Ўзбекистонга илк ташрифидир. Австрия ташқи ишлар вазири Бенита Ферреро-Вальднер Ўзбекистонга охирги марта 2000 йилда ЕХҲТнинг амалдаги раиси сифатида келган эди.\nТаъкидланишича, кейинги йилларда Ўзбекистон ва Австрия ўртасидаги кўп қиррали муносабатлар янги даражага кўтарилди. Томонларнинг биргаликдаги саъй-ҳаракатлари самарасида 2018 йил ташқи савдо айланмаси икки баравар ошди ва кейинги йилларда ҳам ижобий ўсиш динамикаси сақлаб қолинмоқда. Бундан ташқари, Австрия компанияларининг Ўзбекистон бозоридаги иштироки сезиларли даражада фаоллашди.\nМасалан, Тошкент шаҳридаги “Ҳумо-Арена” муз мажмуаси ва “Миллий” стадиони қурилишида Австриянинг “Oberhofer Stalbau” ва “Haslinger Stalbau” компаниялари, “Амирсой” тоғ-чанғи курортини қуриш лойиҳасини амалга оширишда эса “Doppelmayr” компанияси иштирок этган.\nАвстриянинг собиқ канцлери Себастьян Курц сиёсатдан кетишга қарор қилди\n11:28 / 20.11.2021\nКоронавирус: Австрияда тўлиқ локдаун, бир йил давомида ҳимоя қиладиган коктейль


Қарақалпақстанда коронавирусқа шалынған бирде-бир наўқас анықланбады » KarInform\nУсы жылдың 1-апрель күни саат 11:00 деги мағлыўматларға қарағанда, Қарақалпақстан Республикасында коронавирус инфекциясына шалынған бирде-бир наўқас анықланбады. Бул ҳаққында Қарақалпақстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министрлиги хабар берди.\nУсы орында биз кеше, 31-март күни коронавирус инфекциясы анықланған ҳәм Хорезм және Бухара ўәлаятларында емленип атырған қарақалпақстанлы пуқаралар ҳаққындағы жәриялаған хабарымызды надурыс талқылап, «коронавирус инфекциясы Қарақалпақстанға кирип келипти» деген мазмунда түсинип, ҳаўлықпаға берилип жүрген халқымыз арасындағы айырым адамлардың бар екенлигин көрип ямаса еситип атырмыз.\nОларға және бир мәрте айтарымыз – Қарақалпақстан Республикасында коронавирус инфекциясына шалынған бирде-бир наўқас анықланбады.\nӨзбекстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министрлигиниң берген хабарына қарағанда, Хорезм ўәлаятлық жуқпалы кеселликлер емлеўханасында емленип атырған, коронавирус инфекциясына шалынған наўқаслардың бири Қарақалпақстан Республикасынан.\nСондай-ақ, коронавирус инфекциясы анықланғанлығы себепли Бухара ўәлаятлық жуқпалы кеселликлер емлеўханасында емленип атырғанлардың биреўи де Қарақалпақстан Республикасынан екенлиги ҳаққында хабар берилди.\nБул еки пуқара да сырт еллерден Үргениш ҳәм Бухара қалаларына әмелге асырылған чартер рейслери арқалы жетип келген. Ҳәзирги ўақытта усы ўәлаятларда емленбекте.\nБул дегени, коронавирус инфекциясы Қарақалпақстанға кирип келди дегени емес!\nУсындай шараятта халқымыздан артықша ҳаўлықпаға берилместен, шыпакерлер усыныс етип атырған санитариялық-эпидемиологиялық тынышлықты тәмийинлеў бойынша қағыйдаларға әмел еткен ҳалда, зәрүрлик болмағанда көшелерге ҳәм жәмийетлик орынларға шықпаўды, үйлеринде қалыўын сорап қалған болар едик.\nҚарақалпақстанлы бир пуқарада коронавирус инфекцияс ...\nКоронавирус инфекциясына шалынған наўқаслар Өзбекстанны&# ...\nӨзбекстанда коронавирус инфекциясына шалынғанлар саны сегизге ж ...\nКоронавирусқа шалынған наўқаслардың аўҳалы &# ...


Умида Солиҳ: Онам ҳақ деб билган ягона йўл Ягона Ҳаққа йўл эди | МУҲАММАД СОЛИҲ\nУмида Солиҳ: Онам ҳақ деб билган ягона йўл Ягона Ҳаққа йўл эди\nПоделиться "Умида Солиҳ: Онам ҳақ деб билган ягона йўл Ягона Ҳаққа йўл эди"\nОйдин Солиҳ қизи Умида билан (оила архивидан олинган сурат).\nЯқинда Қирғизистон пойтахти Бишкек шаҳрида ҳакима Ойдин Солиҳнинг “Ҳақиқий тиббиёт (Йўқотилган шифо изидан)” китоби рус тилида босмадан чиқди. Ойдин Солиҳ 1943 йили Луганскда туғилган. Отаси поляк, онаси эса украин миллатига мансуб эди. Ўзбек шоири ва сиёсатчиси Муҳаммад Солиҳга (у Ўзбекистоннинг мутаваффо президенти Ислом Каримовнинг асосий рақиби бўлган) турмушга чиққанидан кейин Ойдин хоним Ислом динини қабул қилган.\nОйдин Солиҳ биолог олима, юқори малакали шифокор бўлган. У узоқ йиллар муқобил тиббиёт соҳасида тадқиқотлар олиб борган. Ҳакиманинг “Ҳақиқий тиббиёт (Йўқотилган шифо изидан)” китоби даставвал турк тилида Истанбулда нашр қилинган. Бу асар қисқа вақт ичида бестселлерга айланди, китоб қайта-қайта чоп этилиб, дунёдаги бошқа тилларга таржима қилинмоқда. Ойдин хоним ҳузурига келган беморлар орасида жаҳоннинг турли мамлакатларидан келган таниқли сиёсатчилар ва жамоат арбобларини учратиш мумкин эди.\n“Ҳақиқий тиббиёт”нинг оригиналлиги нимада эди?” деган саволга қисқа қилиб шундай жавоб бериш мумкин: Ойдин Солиҳнинг китоби инсон сиҳатига оид илмнинг уч йўналиши бирлашмаси, синтезидир. Булар – 1. Тибби набавий (Пайғамбарлар тибби); 2. Ибн Сино тибби; 3. Халқ табобати.\nКитобда муаллиф тибб илмини очиқ-ошкор, яширмай-нетмай Ислом дини, Яратганнинг қонунлари билан боғлаган, Ибн Сино ва халқ табобатининг ҳам фақат Қуръони карим ва Пайғамбар (саллоллоҳу алайҳи васаллам) ҳадисларига мувофиқ келган нуқталарини топиб, уларни уйғунлаштирган. Қуръони каримни ўрганишга чуқур киришиш ортидан Ойдин Солиҳга муҳим кашфлар юз очди.\n«Бугунги ихтиролар фонида 14 аср аввал Аллоҳу Таoло тарафидан индирилган Қуръони Каримнинг азамати инсонни ҳайратга солади. Биологиядан хабарим бўлмасайди, балки бу муқаддас Китобнинг ҳар сатри бир мўъжизадан иборат эканлигини кўраолмасдим. «Нисо» сураси 119-120-оятларида берилган билги ўша мўъжизалардан бири эканлигини кўришни насиб этди.\nБу оятлар қаршисида худди икки денгиз сувининг бир-бирига қоришмай турганини кашф қилган, сўнгра бунинг 14 аср аввал мусулмонларнинг муқаддас Китобида айтилганини кўриб, боши саждага келган капитан Кусто каби лол қотдим: «(Шайтон), Уларни йўлдан ураман, беҳуда гумон ва хомхаёлларга мубтало қиламан, уларга ҳайвонларнинг қулоқларини ёришни, Аллоҳнинг яратганларини ўзгартиришни буюраман, (деди). Ким Аллоҳни ташлаб, шайтонни дўст тутса, албатта муқаррар зиён кўради. (Шайтон) уларга ваъдалар беради, хомхаёлларга мубтало қилади. Ҳолбуки, шайтоннинг ваъдалари алдовдан бошқа нарса эмас». («Нисо» сураси 119-120)», дея ёзган эди Ойдин Солиҳ ўзининг «Ҳақиқий тиббиёт» китобида.\nБу оятларда GMO, ген муҳандислиги ва мазкур ваъдаларга оид батаф-сил ва аниқ маълумот берилган. Оятдаги “Ҳайвонларнинг қулоқларини ёрадилар”, ибораси нимани англатиши бугун равшан кўрилмоқда: гене-тик изланишлар ва мутацияларни кузатиш учун ўтказилган тадқиқотлар учун зарур бўлган тўқима ҳайвонларнинг қулоқларини ёриб ёки игна билан сўриб олинмоқда. Чунки ҳайвонларнинг бутун вужуди қиллар, туклар ёки юнг билан қoпланган. Фақатгина қулоқларининг ичи очиқ, тадқиқот ишларини ўтказиш учун қулай.\n“Тасдиқловчи оят ва ҳадис тополмасам, кашфни қўлламадим”, деганди яна Ойдин хоним Би-Би-Сига берган интервьюларидан бирида.\n1993 йили расмийлар таъқиб-тазйиғи туфайли Солиҳ оиласи Ўзбекистонни тарк этишга мажбур бўлди.\nМуҳаммад ва Ойдин Солиҳларнинг ягона қизи Умида Солиҳ Озодликка берган суҳбатида онаси, “Ҳақиқий тиббиёт (Йўқотилган шифо изидан)” китобининг пайдо бўлиш тарихи, Ойдин Солиҳнинг Тошкентдаги ва муҳожиротдаги ҳаётидан баҳс этади.\nКитобнинг таълиф этилиш тарихи\nОзодлик: Умидахон, яқинда Ойдин Солиҳнинг “Ҳақиқий тиббиёт (Йўқотилган шифо изидан)” китобини рус тилида босмадан чиқди. Китоб аввалида ойингиз унинг тартибга келтирилишида бевосита иштирок этган кишиларга миннатдорчилик билдиради ва улар орасида Сизнинг исмингизни ҳам келтиради. Бу китобнинг пайдо бўлишида сизнинг иштирокингиз нимадан иборат бўлган?\nУмида Солиҳ: Даставвал мен ойимга таржимон ўлароқ ёрдам бера бошладим. Ойим матнларни рус тилида ёзарди, у туркча гапира олса-да, бу тилда ёзолмасди. Шунинг учун мен унинг барча мақола ва материалларини турк тилига таржима қилганман. Яъни, аввал-бошда ишни таржимон ўлароқ бошлаганман, кейин эса ойимга маълумотлар тўплашда кўмаклашганман, бирга фактларни муҳокама қилардик, хулосаларни ёзардик. Аммо асосий ишим таржимонлик бўлган.\nОйдин Солиҳнинг рус тилида чиққан “Ҳақиқий тиббиёт (Йўқотилган шифо изидан)” китоби.\nОзодлик: Китоб таълиф этиш ғояси қаердан пайдо бўлди? Аввалроқ мен Ойдин Солиҳ одамларни даволаб юргани, кунларнинг бирида кимдир унга: “Ойдин хоним, даволаш усулингиз ҳақида китоб ёзсангиз бўлмайдими?” деганини эшитгандим.\nУмида Солиҳ: Ойимнинг кўплаб шогирдлари, Туркиянинг барча шаҳарларидан келган беморлари бор эди. Табиийки, барча маълумотни у оғзаки тарзда – йиғинларда, маърузаларда одамларга етказишига тўғри келарди. Ойим бирор мавзуда гапира бошласа, шогирдлари ва беморлари бу гапларни ёзиб олардилар. Вақт ўтиши билан улар бу ёзувлардан нусха кўчириб, бир-бирларига тарқата бошладилар. Ойим анчадан бери китоб ёзиш ҳақида ўйлаб юрарди. Аммо бу ғоя Туркияда одамлар унинг ўгитлари битилган саҳифаларни сота бошлаганидан кейин пишиб етилди ва ойим китоб ёзишга қарор қилди.\nОзодлик: Ойдин хонимнинг илк китоби турк тилида босилди, шунақами?\nУмида Солиҳ: Ҳа. Бу, адашмасам, 2005-2006 йиллар эди, ўша пайтларда у Туркияда яшарди. Айнан ўша пайтда у турк тилидаги китоб устида ишлай бошлаган.\nХарактеридаги асосий хусусият: ҳеч қачон ҳеч нарсадан шикоят қилмаслик\nОзодлик: Отангиз — мухолиф қарашдаги сиёсатчи Муҳаммад Солиҳнинг сиёсий фаолияти туфайли оилангиз ҳаётининг катта қисми муҳожиротда кечди. Китоб ҳижратда ёзилди. Табиийки, бундай шароитда одам катта қийинчиликларга дуч келади. Бунақа пайтларда ойингиз ўзларини қанақа тутардилар? Ҳеч тақдиридан нолиганмилар?\nУмида Солиҳ: Биласизми, ойимнинг хислатларидан энг кўп эслайдиганим шу – умри мобайнида унинг бирор марта бўлсин бир нарсадан шикоят қилганини хотирлаёлмайман. У умрининг ҳар онидан рози эди. Гарчи, биласиз, унинг ҳаёти оғир бўлган. Аммо мен қизи ўлароқ унинг ўз тақдиридан шикоят қилганини ҳечам эслолмайман. Фақат бир воқеани эслайман, бу 2004 йил баҳорида бўлганди. Ойим отам билан Германияда яшарди, мен эса Туркияда эдим. Ўшанда уларнинг зиёратига бордим. Борганимда жуда ҳайрон қолдим. Улар ярми бузилган эски немис уйининг иккинчи қаватида яшаётган эканлар. У ерда чоғроқ икки хона бор эди, аммо ичкариси илиқ ва шинам эди. Ойим қаерга бормасин, ҳамма жойни саранжом-саришта қилиб, қулай шароит яратиб олишга ҳаракат қиларди. Аммо ўша ердаги бир ҳолатни унутолмайман – ошхонага кириб, жавонни очсам, бор-йўғи тўртта ликоп, тўртта финжон, тўрттадан қошиқ ва санчқи турибди. Ажабланиб, “Ойи, нега тўрттагина ликоп билансизлар?” деб сўрадим. Ойим юзимга меҳр билан қараб: “Биби (у мени “Биби” деб чақирарди), биласанми, мен жуда чарчадим. Муттасил кўчиб юришдан чарчадим. Бир ерга келиб, эндигина кўникиб, ҳамма нарсани жойлаб турсанг, яна ҳамма нарсани ташлаб кетишга тўғри келади, шунинг учун мен навбатдаги кўчишни кутиб, ҳеч нарса харид қилмай қўйдим”, деди. Бу менинг хотирамда қолган ягона воқеа. Ўшанда ҳам у шикоят қилмаганди, шунчаки чарчаганини айтганди. Ўлимидан бир йил олдин унинг ҳамма нарса бор эди: уйи, атиргуллар тўла гўзал боғи (ойим атиргулларни жуда яхши кўрарди ва ўз қўли билан ўтқазганди), оиласи, набиралари. Ойим касал бўлиб ётганларида, ичимда: “Ниҳоят ойим орзу қилган нарсаларнинг ҳаммаси бор, шундай бир пайтда кетишига тўғри келяпти”, деб ўйладим. Ўшанда ҳам у бирор марта бўлсин тақдиридан нолиган эмас. У ял-ял ёниб ётган кўйи “Ҳақиқий мусулмон аёллардай ўлим топсам, нақадар гўзал бўларди”, дея орзу қиларди.\nОзодлик: Оилангиз Ўзбекистонни тарк этишга мажбур бўлганидан кейин ойингиз қанча йил ҳижратда яшадилар?\nУмида Солиҳ: Биз 1993 йили кетдик. У 21 йил муҳожиротда яшади.\nОзодлик: Ойингиз айнан Туркияда неча йил хотиржам яшай олдилар?\nУмида Солиҳ: Ота-онам Туркияга 2005 йили қайтишди, ўшандан бери отам шу мамлакатда яшаяптилар. Она бу ерда бор-йўғи 10 йил хотиржам яшай олдилар.\nҲаётдаги асосий вазифа\nОзодлик: Умидахон, ҳозир Сиз Германияда ота-онангиз яшаган яримта уй ҳақида гапириб бердингиз. Одамлар баъзан сиёсатчи Муҳаммад Солиҳнинг пули кўп, деб гапиришарди. Ота-онангизнинг Туркияда тушган суратларини кўрган кишиларнинг кўпи “Ойдин Солиҳ доим тўкин-сочинликда яшаган”, деб ўйлаган. Аслида ҳам шундаймиди?\nУмида Солиҳ: Охирги ўн йил Туркияда ойим ғайрат билан ишлади. Умрининг сўнгида у пул топди. Ниҳоят у қандай хоҳласа, шундай яшай оларди. Аммо тўкин-сочин турмуш учун пули етарли бўлган пайтда ҳам ойим дабдабали ҳаёт кечирган эмас. Шогирдларининг ҳаммаси уни шу ҳолда эслайди. У битта кийимни кийиб юраверарди, бир вақтнинг ўзида беш сидра либоси ҳеч қачон бўлган эмас. Иккита, нари борса учта бўлиши мумкин эди. Унинг машҳур фирмага оид битта кичкинагина жигарранг сумкачаси бўларди, мен уни 1997 йили ўзим учун сотиб олган, кейин эса ойимга совға қилгандим. Ойим умрининг охиригача шу эскириб кетган сумкачани тутиб юрди. Бир куни шогирдлари: “Ойдин хоним, келинг, биз буни устага бериб келайлик”, дейишиб, таъмирлатиб келишибди. У узун йиллар шу сумкани кўтариб юрди ва бошқа сумка сотиб олмади. Умрининг охирида етарли сармояга эга бўлган пайтда унга: “Ойи, дўконга бориб, Сизга худди шунақа, аммо янги сумка олайлик”, дедим. Ўша пайтда у ҳолсизланиб қолганди. Менга қараб, “Бибиша, нима кераги бор? Менга шунинг ўзи ҳам етади”, деди. Шу билан оламдан ўтиб кетди. Ойим шунақа одам эдики, айтиб, адоғига етолмайман.\nОзодлик: Тошкентда яшаган пайтларида ҳам ойингиз шунақа эдиларми?\nУмида Солиҳ: Ҳа, у доим шундай эди. Ойим ҳар доим жуда камтар инсон бўлган. Аммо Тошкентда унинг бошқа ташвишлари бор эди. Ойим доим оқила бўлган, аммо унинг бу ердаги миссияси бошқа эди. Биз ҳеч қачон асъасаю дабдаба билан ҳаёт кечирмаганмиз. Ота-онам қариганларида осуда ва яхши турмуш кечира бошлагандирлар, бироқ оиламиз, баъзи одамлар айтганларидек, ҳеч қачон бой-бадавлат яшаган эмас. Айтиш лозимки, ойим жуда кўп ишларди. Сўнгги ўн йил мобайнида у уйдан эрталаб соат 8 да чиқиб кетиб, оқшомги соат 7 да қайтарди. У 70 га кириб қолганди. Отам баъзан: “У ҳали ҳам ишлаяпти, у ёқдан-бу ёққа чопиб юрибди, қачонгача шунақа қилади, ахир ҳориб-чарчайди-ку”, дея шикоят қилиб қоларди. Бир куни у менинг олдимга қаҳва ичгани келганида, мен: “Ойи, нега бунақа кўп ишлаяпсиз? Ахир ёшингиз улуғ бўлиб қолди. Озроқ дам олишингиз керак-ку”, дедим. Ўша пайтдаёқ у ҳолсизлана бошлаганди, дам олиши керак эди. Ўшанда ойим менга: “Ишласам, ўзимни яхши сезаман. Одамларга ёрдам бераётган пайтимда ўзимни тўлақонли одамдек ҳис қиламан. Мен қилаётган иш бутун ҳаётимдаги асосий вазифамдир”, деганди. Ойим охирги кучи қолгунча ишлади.\nОйдин Солиҳ қизи Умида ва набиралари билан.\nОзодлик: Умидахон, “Ҳақиқий тиббиёт (Йўқотилган шифо изидан)” китоби кейинчалик ўзбек тилига таржима қилинди. Ўзбекистонликларнинг кўпи бу китоб билан қизиқиб қолишди, кўпчилик китоб билан хорижда танишди, аммо яна кўпчилик уни Ўзбекистонга олиб киришга қўрқарди, айримлар яшириб олиб кириб кетишди. Бунинг сабаби отангизнинг сиёсий фаолияти билан боғлиқ. Айтингчи, бу ҳол Ойдин хонимга қандай таъсир қилган. Ўзбекистондаги сиёсий режим туфайли одамлар унинг сиёсатга мутлақо алоқаси бўлмаган китоби билан танишолмаётганидан ойингиз ҳеч изтиробга тушганмилар?\nУмида Солиҳ: Ойим жуда диндор аёл бўлганлар. Бунақа ҳолатларни ўта босиқли, хотиржамлик билан қабул қилардилар. У Оллоҳнинг иродасига ва тақдирга астойдил ишонарди. У ўз китоби мамлакатимизга, Парвардигор қачон истаса, айнан ўша пайтда кириб боришига шубҳа қилмасди. Яъни, у бу ҳақда ҳеч қачон қайғурган эмас. Нимадандир хафа бўлиш ёки нимадандир қаттиқ изтиробга тушиш унинг хаёлига ҳам келмасди. Қизи сифатида ойим энг кўп ўз фарзандлари – мен ва укам Темур учун ташвиш чекарди, деб ўйлайман.\nКитобга қарши чиққанлар\nОзодлик: Туркияда “Ҳақиқий тиббиёт” китоби қандай кутиб олинди?\nУмида Солиҳ: Китоб чиқмасидан аввал ҳам бу ерда ойимнинг мухлислари кўп эди. Ойим олдин ҳам табиб сифатида машҳур эдилар. Табиийки, ихлосмандларнинг бу китобдан бошлари кўкка етган. Аммо, биласизми, исломий тиббиётга ва умуман Исломга шубҳа билан қарайдиганлар ҳам кам эмас. Нафсиламрини айтганда, бу китоб қарийб бутунлигича Ислом ҳақида, яъни мусулмон одамнинг турмуш тарзи ҳақида-ку. Ўз китобида ойим ҳақиқий мусулмон қандай ҳаёт кечириши лозимлигини баён этган. Шу билан бирга, бу китоб саломатлик ҳақида ҳамдир. Бу китоб қандай яшаш ва қай йўсинда соғлом бўлиш, бунинг мусулмон киши учун нақадар муҳимлиги ва у ўз соғлиғи учун не қадар масъул экани ҳақидадир. Аммо Туркияда ҳам бу китобга қарши чиққан одамлар кўп бўлди. Биринчи навбатда, у Ислом динини асос олгани учун, иккинчидан, замонавий медицинага қарши бўлгани учун.\nОзодлик: Туркияда бу китобга шифокорлар қарши чиқдими?\nУмида Солиҳ: Шифокорлар қаттиқ қаршилик кўрсатди, деб айтолмайман. Ўша пайтда бу кенг кўламда ёйилган эмасди. Ҳозир эса Туркияда муқобил тиббиёт аввалда бўлгани каби биқиқ-бўғиқ ҳолатда эмас. Бу китобга қарши қатъий норозилик бўлганини эслолмайман. Аммо китобда ёзилганлар замонавий тиббиётга оид тушунчаларга тамоман зид келарди.\nИсломга дохил бўлиш\nОзодлик: “Ҳақиқий тиббиёт (Йўқотилган шифо изидан)” китобида Ойдин Солиҳ баъзи хасталикларни даволаш усулини Тошкентда яшаган пайтидаёқ кашф этгани ҳақида ёзганлар. Масалан, у киши айрим касалликларни даволашда буғдой нишларининг фойдаси ҳақида баён қиладилар. Ойингиз Ўзбекистонни тез-тез эслаб турармидилар? Бу мамлакат ҳақида эслаганларида, нималарни гапирардилар? Ўзбекистон у киши учун ватанмиди ёки шунчаки ҳаётининг бир даври ўтган бир мамлакатмиди?\nУмида Солиҳ: Ўзбекистонда ҳаётимиз, айниқса, сўнгги йилларимиз қандай кечгани ўзингизга маълум. Аввало, ойим Ўзбекистонни жуда яхши кўрарди. Биз ватанимизни тез-тез эслаб турардик, тоғларга қилган сайру саёҳатларимизни эслардик. Ойим тоққа чиқиб, доривор гиёҳ теришни жуда севарди. Умуман олганда, Ўзбекистонни у доим илиқ таассурот билан эсларди. Аммо ойим учун энг унутилмаси — у ерда таниган илк мусулмонлардир. Бу бир ўзбек оиласи эди. Ёз кунларининг бирида отам мен ва укам Темурни Қуръони каримни ўрганишимиз учун уларнинг ёнига юборди. Биз уларнинг уйида 2-3 ойча яшадик. Аввал-бошда бу мен учун ҳақиқий азоб-уқубат бўлиб кўринди. Ўша пайтларда мен 9-10 ёшларда эдим, укам эса янаям кичкина эди. Мен учун бегона оилага бориб яшаш жуда қийин бўлган. Биласизми, ўша пайтда бунақа ишлар яширин қилинарди, чунки тақиқ бор эди. Лекин у ерда озроқ яшагач, уйга қайтгим келмай қолди. Мен бу одамларни шу қадар яхши кўриб қолгандим. Бу одамлар бошқаларга ҳеч ўхшашмас эдилар. Улар шунақа мусулмонлар эдики, уларга қараган кишининг мусулмон бўлгиси келарди. Улар кунига беш маҳал намоз ўқиб қўйиш билан кифояланадиган мусулмонлардан эмасдилар. Уларнинг қандай яшаётганларини кўриб, бир-бирлари билан қандай муомала қилаётганлари, бир-бирларини нақадар севишлари, болаларни қандай яхши кўришлари, иймон-эътиқодларини кўриб, завқ олардингиз. Биз ойим билан уларни тез-тез эслаб турардик. Бу покиза инсонлар ҳали-ҳамон ёдимда. Бу одамлар ойимнинг ҳаётидаги Исломни ўрганиш йўлида катта роль ўйнади, деб ўйлайман.\nМухолифатдаги “Эрк” партияси раиси Муҳаммад Солиҳ ва унинг рафиқаси Ойдин Солиҳ набиралари билан (оила архивидан олинган сурат).\nОзодлик: Ўзингизнинг Ўзбекистон ҳақидаги хотираларингиз қандай?\nУмида Солиҳ: Туркияга келганимиз илк чоғлар мен учун жуда оғриқли ва қийин дамлар эди. Чунки у пайтда эндигина 17 ёшга киргандим. Бутун болалигим Ўзбекистонда ўтганди. Дастлабки икки йил жуда қийин кечди. Қийин бўлганига сабаб – ўз мамлакатим билан ҳечам алоқа боғлолмасдим. Дугоналарим, танишларимдан бирига қўнғироқ қилсам, улар мен билан гаплашишни исташмасди ёки овозимни эшитибоқ гўшакни улоқтиришарди. Биласизми, бу мен учун жуда катта зарба эди. Дастлабки икки йилни мен йиғлаб ўтказдим. Учинчи йилга келганда турк тилини ўрганишим ва университетга киришимга тўғри келди. Университетга кирганимдан кейин ҳаммаси ўтди-кетди. Ҳозир Ўзбекистондаги ҳаётим билан боғлиқ узуқ-юлуқ хотираларим бор. Барибир юрт ўзига тортиб туради, дейишади-ку. Фарзандларим қачондир бориб, юртимни кўришларини, халқим қанақа яшаётганини, ўзбеклар ким эканини ва Ўзбекистоннинг қандай мамлакат эканини билишларини жуда истардим. Иншаоллоҳ, бир кун келиб мен, турмуш ўртоғим ва фарзандларим Тошкентга боришимизга ишонаман. Биз буни жуда хоҳлаймиз. Аммо менинг Ўзбекистон билан боғлиқ хотираларим анча изтиробли. Чунки мен Тошкентга жуда боғлангандим, бу шаҳарни жуда яхши кўрардим. Мен ватандан кетганимда ўзимга жиддий руҳий шикаст етган, деб ҳисоблайман. Афсуски, Тошкент билан боғлиқ хотираларим у қадар ёқимли эмас.\nАммо мен, отам ҳақида қанча ёмон гапларни айтган ва ёзган бўлишларига, ҳали ҳам гапираётган ва ёзаётган бўлишларига қарамасдан, унинг Ўзбекистонни қанчалар севишини кўриб, ҳайратланаман. Мен ўзимни ўзбек қизи, деб биламан ва Ўзбекистонни яхши кўраман. Мен ҳатто яқин орада бизга мамлакатга боришга рухсат беришади, деб умид қиламан. Аммо ўзбеклигимни ҳис қилган ва билган ҳолда, Туркияга кўникиб бўлганимни ҳам эътироф этаман.\nТуркиядаги ҳаёт ва Ватан соғинчи\nОзодлик: Туркияда Сизларни қандай кутиб олишди? У ерда отангиз мамлакатни тарк этишга мажбур бўлган сиёсатчи эканини билишар эканми? Одамлар Сиз билан, оилангизнинг бошқа аъзолари билан мулоқот қилишдан чўчиганлари йўқми?\nУмида Солиҳ: Туркияда маҳаллий туркларнинг одамларга нақадар хайрихоҳона муносабатда бўлишларини кўриб, танг қолдим. Туркияга келишим билан уларнинг ўз одамига айланиб қолдим. Бу ерга дарров кўникиб кетолмадим, кўп йиғладим, аммо кейин кўрдимки, бу ерда мени ҳамма яхши кўраркан. Отамни эса бу ерда худди қаҳрамондек қабул қилишди. Бу ерда мен ўзимни ҳеч қачон ажнабийдек ҳис қилганим йўқ.\nОзодлик: Умидахон, фарзандларингиз нечта? Уларга Ўзбекистон ҳақида, бу мамлакатга нима учун бора олмаётганлари ҳақида айтиб берганмисиз?\nУмида Солиҳ: Уч фарзандим бор. Ўзбекистонга нима учун боролмасликларини улар ҳали билишмайди. Ҳали улар кичкина. Улар ойилари ва боболари ўзбек эканларини билишади. Бизнинг ўз маданиятимиз бор эканини, боболари Ўзбекистоннинг атоқли шоири эканини билишади. Бу йил улар биз сумалак тайёрлашимизни ҳам билиб олишди. Бу йил оиламиз билан йиғилиб, сумалак тайёрладик, ойимни ёдга олдик. Баъзан улар ўзбекча суҳбатларга гувоҳ бўлиб туришади.\nМуҳаммад Солиҳнинг оила аъзолари томонидан Истанбулда тайёрланган сумалак.\nОзодлик: Истанбулда ойингизнинг шогирдлари, тиббий маркази бўларди. Ойдин Солиҳнинг иши у кишидан кейин нечоғли муваффақият билан давом эттирилаяпти?\nУмида Солиҳ: Ойимнинг доим ёнларида юрган шогирдлари одамларни ўқитиш ва даволашда давом этаяптилар. Унинг иши ойим ҳаётда бўлган пайтидагидек давом этиб турибди. Ҳозир биз Ойдин Солиҳ жамғармасини таъсис этиш устида иш олиб бораяпмиз. Ойимнинг ўлими ҳаммамиз учун оғир руҳий зарба бўлди. Чунки ойимга ўхшаган бошқа бир одам йўқ. Ойим нима учун китоб ёзиб, билганларини бошқаларга ўргатиб кетди? У доим: “Сизнинг менга эҳтиёжингиз йўқ. Мен сизга ҳаммасини ўргатиб кетаман, сиз эса бошқаларга ўргатасиз. Бошқаларга ҳам бу ҳақда гапириб беринг, токи улар ўзларини ва оилаларини даволай олсинлар”, дея такрорларди. Худди ойим айтгандек бўлди. Ойим ҳар доим: “Инсонга табибнинг кераги йўқ. Инсон ўзига ўзи доктор бўлиши мумкин”, дер эди. У ўйлаган ишларининг ҳаммасини амалга ошириб кетди. Бу ерда ҳаммаси у истаганидек давом этаяпти.\nОзодлик: Ўзингиз ҳам ойингизнинг ишини амалиётга татбиқ этиб турасизми?\nУмида Солиҳ: Албатта, ваҳоланки, менинг амалиётим ҳозирча фақат уй билан, оила билан чекланган. Дейлик, ўғилларимдан ҳеч қайсиси эмланган эмас, улар умрида антибиотик истеъмол қилмаганлар. Ойим бизга нимани ўргатган бўлсалар, шундай ҳаёт кечиришга ҳаракат қиляпмиз.\nОзодлик: Ойингиз кўп одамнинг оғир хасталиклардан халос бўлишига ёрдам қилган, дейишади. “Ҳақиқий тиббиёт (Йўқотилган шифо изидан)” китоби исломий тиббга асосланган. Ойингизнинг олдиларига шифо истаб фақат мусулмон ўлкаларидан келишармиди?\nУмида Солиҳ: Бунақа чеклов йўқ эди. Аммо китоб Ислом динига асослангани учун уларнинг кўпчилигини мусулмонлар ташкил қиларди. Бу усул дунёвий одамлардан кўра диндорлар учун қизиқроқ эди. Ойимнинг олдига даволаниш учун дунёнинг турли мамлакатларидан одамлар келишарди. Беморлар кўп бўлиб, улар орасида турли дин вакиллари ҳам бор эди.\nОзодлик: Бизнинг замонда “Тибби набавий”га (Пайғамбарлар тибби) ишончсизлик билан қарайдиган одамлар ҳам кам эмас. Бунақа одамларга дуч келганларида ойингизнинг руҳи тушиб кетармиди ёки аксинча, бу нарса у кишининг танлаган йўллари тўғрилигига бўлган ишончини янада мустаҳкамлармиди?\nУмида Солиҳ: Унинг иймони жуда кучли эди. Мен баъзан ташвишланиб, ойим жавоб бериши керак бўлган даҳшатли саволларни эшитмаслик учун унинг конференцияларига деярли бормасдим. Аммо у бунақа саволларга доим мулойим оҳангда ва табассум билан жавоб қайтарарди. Аммо, биласизми, қизиғи шундаки, унга энг кўп қаршилик кўрсатган кишилар айнан дин пешволари бўлган. У ҳақиқий Ислом қандай бўлиши кераклигини уларнинг юзига айтарди. Ойим уларга ўзлари амал қилмаётган, аммо динда буюрилган суннат амалларни эслатиб турарди. Ойимни энг ёмон кўрган кишилар ўшалар эди. Чунки ойим уларни аёвсиз танқид қилар ва “Сиз қилаётган бу иш Исломдан эмас”, деб уларнинг юзига очиқ айтишдан қўрқмасди. Ойим баҳслашишдан ва улар ноҳақ эканини исботлашдан ҳеч қачон чўчиб-чекинган эмас. У учун ягона ҳақ йўл Ягона Ҳаққа бўлган йўл эди. Яъни бу Оллоҳга йўналган йўл эди ва у учун бошқа ҳеч қанақа топинадиган зот йўқ эди. Уни ҳеч ким ҳижолатдан эсанкиратолмас, хафа қилолмас ёки руҳини туширолмас эди.\nОйдин Солиҳнинг сўнгги фотосурати. Орадан тўрт ой ўтгач, у боқий дунёга рихлат қилган (оила архивидан олинган сурат).\nОйдин Солиҳнинг сўнгги кунлари\nОзодлик: Ойдин хоним оламдан ўтганларига қарийб 2,5 йил бўлиб қолди…\nУмида Солиҳ: Биласизми, бизни ҳалигача мусибат тарк этгани йўқ. Айниқса отамга ҳанузгача буни қабул қилиши осон кечмаяпти. Унинг орамиздан кетишини отам ҳазм қилиши қийин бўлди. Дастлабки йили ҳечам ўзимизга келолмадик, кунда бир неча бор бир-биримизга қўнғироқ қилиб, йиғлашиб олардик. Мен ҳалигача ойимнинг орамизда йўқлигини англаб етганим йўқ. У менга: “Бибиша, бу ишни мана бундай қил” деганларида, доим ўша ишни аввал ўзим билгандек қилардим ва бунинг хатолигини ўзим кўриб, иқрор бўлганимдан кейин пировардида ҳаммасини ойим айтгандек қилишимга тўғри келарди. Ҳозир ўз йўлимдан юрар эканман, ойимга: “Биласизми, анави иш худди сиз айтгандек бўлиб чиқди” демоқчи бўламан, у эса ёнимда йўқ. Мен учун энг қийин жойи шу бўляпти. Темур изтиробини амаллаб ичига ютиб, ташқарига чиқармайди, отам билан мен эса ҳали ҳам бир-биримизга суратлар жўнатиб турамиз, баъзан йиғлашиб ҳам олишимиз мумкин. Бу осон иш эмас албатта.\nМен ойимнинг сўнгги кунларини эслайман. У жуда ўйчан эди ва қарийб сўзлашмасди. Унга ҳаётнинг қизиғи қолмаганди. Бир куни мен ундан: “Ойи, ўлишдан қўрқяпсизми?” деб сўрадим. У менга синиқ табассум билан қараб: “Йўқ, қизим, бу нима деганинг? Мен ўлимдан қўрқаётганим йўқ, (узоқ вақт) шунақа ётиб қолишдан қўрқяпман”, деди. Биласизми, у худди ўз китобида ёзиб кетганидек ўлим топди. У ҳақиқий мусулмон аёлдек вафот этди. У “Ёсин” сурасини ўқиётган пайтларида, хотиржам алфозда жон таслим қилди. Бу таслимият мен учун мисли кўрилмаган бўлди. Мен ҳеч қачон бунақасини кўрмагандим. Ойимни юваётганларида ёнларида эдим, мен майит шунақа чиройли бўлиши мумкинлигини, ўлган одамнинг юзи бунақа беташвиш ва гўзал бўлиши мумкинлигини ҳечам тасаввур қилолмагандим. Ўшанда ўлимга ҳозирлик кўриш нақадар муҳимлигини, ҳаммасини ипидан игнасигача ўйлаб қўйиш кераклигини умримда биринчи марта англаган бўлдим. Ойим ёстиқда ётган сўнгги ҳафталар ёдимда. Унинг ҳамма нарсаси тайёр эди. Яъни унинг кафани, тобут ювилиши лозим бўлган сиркаси ва ҳатто майитни ғусл қилдириш учун столи тайёр бўлиб, йўлак четида турарди. Ҳамма нарсаси тахт, ювилган, дазмолланган эди. У ҳатто укам Темурни ғассол учун челакка юбораётиб: “Мени юваётган пайтларида ҳеч ким бу нарсаларнинг ташвиши қилиб, ҳеч қаёққа чопмасин, ўлимимдан ҳеч кимга малолат келмасин”, деди. Бу ашёларнинг ҳаммаси стол устида турар, у эса оппоқина бўлиб, ял-ял ёниб ётарди. Унинг ёнига келиб: “Ойижон, ҳамма нарсангиз тайёрлаб қўйибсиз-ку” десам, менга табассум қилиб: “Ҳаммаси тайёр, мен эсам ҳали ҳам ҳаётдаман”, деди. Ойи бу гапни ҳаммаси шундай бўлиши керакдек, ҳозир сумкачасини оладигану бирор жойга таътилга кетадигандек ёки биз боролмайдиган бошқа оламга кетадигандек алфозда айтди. Унинг ёнида бўлган пайтимда кўп нарсани англаб етдим. Энди ўлим қандай бўлиши мумкинлигини, одамлар орасидаги нақадар катта фарқ бўлиши мумкинлигини биламан. Эндиликда мен одам бу дунёда қандай умр кечирганини айнан ўлими кўрсатиб қўйишини аниқ биламан. Уни ювиб-тараб, кафанлаганимизда “Алиф”дек ( ﺍ — араб алифбосининг биринчи ҳарфи – таҳр.) қадди рост ва гўзал эди. Ўша тун у уйда қолди. Мен ойим вафотигача ётган каравотга узандим. Ойим ёнимда – ювиб, кафанланган стол устида ётарди. Мен ухлаб қолибман ва тушимда ойим айнан ўзи орзулаганидек гўзал ўлим топганини кўрибман. Биз у билан ҳаёт ва ўлим ҳақида жуда кўп гаплашардик. Ва мен доим унга кўрган тушларимни айтиб берардим. Мен кўрган тушимни айтиб бериш учун, “Ойи, тушимда Сиз айнан ўзингиз истагандек, “Ёсин” сурасини тинглаётиб ва Калимаи Шаҳодатни келтирган кўйи оламдан ўтибсиз” деб айтиш учун кўзимни шошиб очдим. Кўзимни очарканман, уни кафанга ўралиб ётганини кўрдим. Бу мен учун унутилмас он эди. Ўша пайт ойим энди йўқлигини англаб, йиғлаб юбордим…\nОзодлик: Умидахон, суҳбатингиз учун раҳмат.\nГули Хўжаева суҳбатлашди\nМанба: «Озодлик» радиоси\nНаписал: Admin // Ўзбекча // Апрель 19, 2017\n← 10 апрел, 2017 Истанбулда жума →


Мираброр Усмонов терма жамоани ЖЧга олиб чиқишга ваъда бермаганлигини айтди | Ўзбекистон ва жахон янгиликлари\nСпорт 12 сентябрь 14:39 603\nЎзбекистон футбол федерацияси собиқ президенти Мираброр Усмонов ЎФФ ҳисобот-конференциясида сўзга чиқди, деб ёзади uff.uz.\nМираброр Усмонов маърузасида Ўзбекистон терма жамоасини жаҳон чемпионатига олиб чиқишга ваъда бермаганлигини айтган.\n«Мен 2006 йилда келганимда айтган эдим: «Мендан ҳеч нарса кутманглар. Мендан жаҳон чемпионатига олиб чиқишни сўраманглар. Буни ваъда бера олмайман. Саккиз, ўн йилдан сўнг жаҳон чемпионатига чиқиб, нимадир кўрсатишимиз мумкин. Бизда пойдевор йўқ», деган эдим», деган у.\nУсмонов ЎФФнинг янги раҳбариятига омад тилаш баробарида, танқидлар ҳақида ўз фикрини билдирган.\n«Мана ҳозир ЎФФга янги раҳбар сайланди. Уларга катта омад тилайман. Дуо қиламиз, ўз олдига қўйилган мақсадга эришсин. Янги раҳбариятга маслаҳатим — ҳеч қачон танқиддан қочманглар. Ишламаган одамни биров эсга ҳам олмайди, танқид ҳам қилмайди.\nАммо танқид ҳам ҳар хил бўлади. Юзта танқид бўлса, шундан 20 таси тўғри бўлади. Мана шу ерда журналистларимиз ҳам ўтирибди. Улар вақтида бизни тергаб туришди, ўз фикрларини беришди. Биз уларга эътибор бердик. Демак спортнинг ривожланишида журналистлар ва мухлисларнинг ҳам катта хизмати бор. Шунинг учун танқид яхши нарса. Ундан қочмаслик ва унга эътибор бериш керак», деган Усмонов.\nЎФФнинг собиқ президенти армон билан кетаётганлигини маълум қилган.\n«Албатта ҳар бир одамнинг ўзига яраша армони бўлади. Мен ҳам бир армон билан кетяпман. Шу жаҳон чемпионатига чиқсак ҳам ёмон бўлмас эди. Ўйлайманки кейинги 4 йилда албатта Ўзбекистон терма жамоаси жаҳон чемпионатига чиқади ва у ерга борганда бизни уялтириб қўймайди», дея фикр билдирган Мираброр Усмонов.\nЭслатиб ўтамиз, бугун Ўзбекистон Футбол Федерациясининг ҳисобот ва сайлов конференцияси бўлиб ўтди. Унда шу кунга қадар Ўзбекистон Миллий Паралимпия Ассоциацияси Раиси ўринбосари ва «Пахтакор» клуби вице-президенти лавозимида ишлаб келган Умид Аҳмаджонов Ўзбекистон Футбол Федерациясининг янги президенти сифатида эълон қилинди.\n“Динамо” ваниҳоят Сирожиддин Сайфиев олдидаги 40 миллион сўмлик қарзини бутунлай узди\nМиср давозабони «Энг яхши футболчи» совринини олишдан бош тортди\nЖЧ-2018. Мексика амалдаги жаҳон чемпионини мағлуб этди\n17 июнь 22:10\nЖЧ-2018. Аргентина Исландия билан дуранг ўйнади, Месси пенальтидан гол уролмади\nЖЧ-2018. Франция илғор технологиялар ёрдамида Австралияни енгди\n16 июнь 17:06\nФернандо Йерро: «Рақиб жамоада Роналду бор..»\n16 июнь 7:37\nЖЧ. Португалия – Испания учрашувида ўйин қахрамони аниқланди\n16 июнь 7:31\nЖЧ. Португалия – Испания 3:3. Роналду ўз голи билан жамоасини мағлубиятдан асраб қолди\n16 июнь 1:04


«ҳукумат қарори» тегли мақолалар – Газета.uz\n«ҳукумат қарори» тегли мақолалар\n24 ноябр 2021, 18:20\nҲукумат қарори билан Тошкентда Италиянинг X асрлик тарихга Пиза университетининг филиали ташкил этилди. Филиалда таълим 2022/2023 ўқув йилидан кундузги шаклда контракт асосида амалга оширилади. Битирувчиларга эса университет дипломи берилади.\n19 ноябр 2021, 11:59\n17 ноябр 2021, 10:55\nЭндиликда нафақат жисмоний шахслар, балки юридик шахслар ҳам автомобилларни қисқа муддатга ижарага олишлари мумкин. Ижарага берилган транспорт томонидан бузилган йўл ҳаракати қоидаларини эса онлайн текшириш имконияти яратилди.\n3 ноябр 2021, 10:49\n18 октябр 2021, 19:56 1\n14 октябр 2021, 14:32\nАлоҳида тоифали ёшларга уй-жой қуриш учун гаровсиз кредитлар ажратилади\n«Темир дафтар» ва «Аёллар дафтари» га кирган оилалар фарзандлари ҳамда «Ёшлар дафтари» даги ёшларга турмуш қураётганида ўз хонадонидан қўшимча уй-жой қуриш учун гаровсиз 30 млн сўмгача кредитлар берилади. Ҳукумат қарори билан кредит ажратишнинг тартиби белгилаб берилди.\n12 октябр 2021, 10:37\n5 октябр 2021, 09:45\nҲукумат қарорига мувофиқ, маҳсулотларини Ўзбекистон билан чегарадош бўлмаган давлатларга экспорт қилувчиларга ташиш ҳаражатларининг 50 фоизгача қисми тўлаб берилади. Ариза ва тегишли ҳужжатлар Экспортни рағбатлантириш агентлигига тақдим этилади. Компенсация тақдим этиш шартлари ва уни рад этиш тартиби ҳам белгилаб берилди.\n27 сентябрь 2021, 10:25\n22 сентябрь 2021, 12:43\nҲукумат қарори билан ИИВ, ФВВ ва Миллий гвардияга савдо ва кўнгилочар кўчаларида қўшимча патруллик постларини ташкил қилиш, хизматга жалб қилинган отрядлар зичлигини ошириш, тадбиркорлик субъектлари мол-мулкини қўриқлаш вазифалари топширилди.\n6 сентябрь 2021, 10:30\nТошкент шаҳридаги истироҳат боғлари 24 соат ишлай олади\nҲукумат қарори билан пойтахтдаги истироҳат боғларига туну кун фаолият юритишига рухсат берилди. 2023 йилгача пойтахтнинг кўкаламзорлаштирилиши даражасини 30 фоизга етказиш белгиланмоқда. 2022 йилдан синов тариқасида ободонлаштириш ва кўкаламзорлаштириш вазифалари аутсорсинг асосида тадбиркорларга берилади.\n21 август 2021, 19:10\nJurabek Laboratories ишлаб чиқарган хитой-ўзбек ва «Спутник V» вакциналарини рўйхатга олишга рухсат берилди\nЎзбекистон ҳукумати Jurabek Laboratories компаниясида ишлаб чиқарилган ZF-UZ-VAC 2001 ва «Спутник V» вакциналарини давлат рўйхатидан ўтказишга розилик берди.\n5 июн 2021, 14:05\nРеспубликадаги 61 та постда ҳар куни атмосфера ҳавоси сифати текширилади\nҲукумат қарори билан республикадаги 61 та постда ҳар куни атмосфера ҳавоси сифати, майда дисперсли заррачалар бўйича эса ойлик кузатишлар амалга оширилиши белгиланмоқда. Ҳужжатда шунингдек, 1 декабргача атроф табиий муҳит давлат мониторинги тизимининг Ягона геоахборот базаси шакллантирилиши белгиланган.\n24 феврал 2021, 17:58\nСув тежовчи технологиядан фойдаланган қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларига субсидиялар берилади. Бироқ, беш йилгача бўлган муддатда технология ишлатилмаса, йиллар кесимида субсидиянинг 100 фоизидан 20 фоизгача миқдори қайтариб олинади. Технологиядан фойдаланмаслик ҳолати ҳақида видео тасвирларни юборган шахслар рағбатлантирилади.\n24 ноябр 2020, 10:42\nҲукумат қарорига кўра, етим болалар ва ота-онаси ёки бошқа қонуний вакилларининг қарамоғидан маҳрум бўлган болалар барча таълим муассасалари, шу жумладан, ОТМларда таълим-тарбия оладиган муддатда тўлиқ давлат таъминотида бўлади. Бундан ташқари, давлат таъминотида бўлган болаларга таълим муассасасини битираётганда, ишга қабул қилинаётганда кийим-бош, пойабзал ва бошқа буюмлар сотиб олиш учун пул маблағлари ажратилади.\n27 август 2020, 17:20\n11 июл 2020, 13:42\nҲукумат қарори билан Сарвар Ашуров ва Дилнозахон Каттаханова Ёшлар ишлари агентлиги директори ўринбосарлари этиб тайинланди.


Аҳад Қаюм ва Ҳалима ўртасидаги муштлашув...\n15.02.2021 20:01 0 12912\nИжтимоий тармоқларда шоу-бизнеснинг икки вакили — Аҳад Қаюм ва Ҳалима ўртасидаги жанжал видеоси тарқалди.\nВидеода ўртада юзага келган жанжалда Ҳалима рақибига ҳақоратлар ёғдиргани ва тарсаки туширгани, Аҳад Қаюм эса уни тепмоқчи бўлганини кўриш мумкин. Жанжал ресторанларнинг бирида, кўпчиликнинг кўз ўнгида содир бўлган. Актриса чинни идишни улоқтириб, чил-чил қилади ва Аҳад Қаюмдан нима хоҳлаётганини сўрайди. Уларнинг олишувини бошқа шахслар ажратиб қолишган.\nВоқеа қачон ва қаерда содир бўлгани, бу ҳақиқий жанжалми ёки уюштирилган саҳнами, маълум эмас.\nТахминларга кўра, жанжалга Аҳад Қаюмнинг аввалроқ ижтимоий тармоқларда тарқатган видеоси сабаб бўлган. У рекламаларда 200 миллионга тушмаслигини, фақат 1 млрд. беришса рози бўлишини айтган ва арзон нархга «ана Даврон Кабулов, Муниса Ризаева ёки Ҳалимахон тушсин» дея гапирганди.\nЭслатиб ўтамиз, бу Аҳад Қаюм иштирокидаги биринчи «ишкал» эмас, аввалроқ унинг Азиз Раметов билан кечган «даҳанаки жанги» ички ишлар органлари аралашгач, узр сўраш билан тугаганди.\nИИББ санъаткорлар яна жанжалга сабаб бўлишса, маъмурий ва жиноий жавобгарликка тортилиши ҳақида огоҳлантирилгани қайд этилганди.\nжанжал Аҳад Қаюм Ҳалима


Иймон ҳақидаги хутбалар | HikmatNuri\nCategory Archives: Иймон ҳақидаги хутбалар\nБу категорияда иймон ҳақидаги хутбалар билан танишасиз.\nИймоний дўстлик ва унинг самаралари (Аллома Солиҳ Фавзон ал-Фавзон)\nMay 7, 2011 Hikmat Nuri\tLeave a comment\nИймоний дўстлик ва унинг самаралари\nХатиб: Аллома Солиҳ Фавзон ал-Фавзон\nАсл сарлавҳа: الأُخُوَّةُ الْإِيمَانِيَّةُ وَثَمَرَاتُهَا\nҲой одамлар, Аллоҳ таолодан қўрқинглар ва билингларки, диндош биродарлик насаб биродарлигидан устундир. Шу боис Аллоҳ таоло насаблари фарқли ва ватанлари бир-бирларидан олис бўлсада мўъмин ва мусулмонларни ўзаро дўст бўлишга буюрди:\n«Дарҳақиқат, мўъминлар ака-укадирлар» (Ҳужурот: 19).\nКофирларга эса гарчи насаблари яқин бўлсада, душман бўлишга амр қилди:\n﴿يَاأَيُّهَا الَّذِينَ ءامَنُواْ لاَ تَتَّخِذُواْ ءابَاءكُمْ وَإِخْوانَكُمْ أَوْلِيَاء إِنِ اسْتَحَبُّواْ الْكُفْرَ عَلَى الإِيمَانِ وَمَن يَتَوَلَّهُمْ مّنكُمْ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ﴾\n«Эй мўминлар, агар иймондан куфрни афзал билсалар, ота-оналарингиз ва ака-укаларингизни (ҳам) дўст тутмангиз! Сизларнинг ичингизда кимда-ким уларни дўст тутса, (яъни, уларни деб иймондан куфрга қайтса) бас, улар золимлардир» (Тавба: 23).\nМусулмон ва мўъминлар ўртасидаги ушбу биродарликнинг катта ҳақлари бўлиб, уларни Аллоҳ таоло Қуръон Каримида, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам эса суннатларида баён қилган ва уларни риоя қилиш ва адо этиш вожиб бўлиб, уларга лоқайдлик қилиш ва эътиборсиз қараш мумкин эмасдир.\nУшбу ҳақлар ва самаралардан бири, ўрталарида низо ва ихтилоф пайдо бўлганида ёки адоват ва айрилиқ содир бўлганида мусулмонлар ўртасини ислоҳ этишдир. Аллоҳ таоло айтди:\n﴿وَإِن طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُواْ فَأَصْلِحُواْ بَيْنَهُمَا فَإِن بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الأُخْرَى فَقَاتِلُواْ الَّتِى تَبْغِى حَتَّى تَفِىء إِلَى أَمْرِ اللَّهِ فَإِن فَاءتْ فَأَصْلِحُواْ بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُواْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ • إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُواْ بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُواْ اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ﴾\n«(Эй мўминлар), агар мўминлардан бўлган икки тоифа (бир-бирлари билан) урушиб қолсалар дарҳол уларнинг ўртасини ўнглаб қўйинглар! Энди агар улардан бирови иккинчисининг устига тажовуз қилса, бас то (тажовузкор тоифа) Аллоҳнинг амрига қайтгунича сизлар тажовуз қилган (тоифа) билан урушинглар! Энди агар у (тоифа тажовузкорликдан) қайтса, сизлар дарҳол уларнинг ўртасини адолат билан ўнглаб қўйинглар. (Мудом) адолат қилинглар! Зеро Аллоҳ адолат қилгувчиларни суюр. Мўминлар ҳеч шак-шубҳасиз оға-инилардир. Бас, сизлар икки оға-инингизнинг ўртасини ўнглаб қўйинглар! Аллоҳдан қўрқинглар — шояд У зот томонидан бўладиган раҳматга эришсангизлар» (Ҳужурот: 9, 10).\nМусулмон ва мўъминлар ўртасидаги ҳақлардан бири, бир-бирларининг ҳурматларини сақлаш ва камситмасликдир:\n﴿ياأَيُّهَا الَّذِينَ ءامَنُواْ لاَ يَسْخَرْ قَوْمٌ مّن قَوْمٍ عَسَى أَن يَكُونُواْ خَيْراً مّنْهُمْ وَلاَ نِسَاء مّن نّسَاء عَسَى أَن يَكُنَّ خَيْراً مّنْهُنَّ وَلاَ تَلْمِزُواْ أَنفُسَكُمْ وَلاَ تَنَابَزُواْ بِالأَلْقَابِ بِئْسَ الاسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الإِيمَانِ وَمَن لَّمْ يَتُبْ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ﴾\n«Эй мўминлар, (сизлардан бўлган) бир қавм (бошқа) бир (мўмин) қавмдан масхара қилиб кулмасин — эҳтимолки, (ўша масхара қилинган қавм) улардан яхшироқ бўлсалар. Яна (сизлардан бўлган) аёллар ҳам (бошқа мўмина) аёлларга (масхара қилиб кулмасинлар) — эҳтимолки, (ўша масхара қилинган аёллар) улардан яхшироқ бўлсалар. Ўзларингизни (яъни, бир-бирларингизни) мазах қилманглар ва бир-бирларингизга лақаблар қўйиб олманглар! Иймондан кейин фосиқлик билан номланиш (яъни мўмин кишининг юқорида манъ қилинган фосиқона ишлар билан ном чиқариши) нақадар ёмондир. Ким тавба қилмаса бас, ана ўшалар золим кимсаларнинг ўзидирлар» (Ҳужурот: 11).\nАллоҳ таоло мазкур оятда мўъминларнинг хоҳ эркак ва хоҳ хотин бўлишларидан қатъий назар, бир-бирларини масхара қилишларини таъқиқлади. Чунки, гоҳида масхара қилинаётган одам масхара қилаётган одамдан кўра афзалроқ бўлиши мумкин. Зеро, масхаралаш калтафаҳмликдан содир бўлади. Аллоҳ таоло мусулмонни қоралаш ва уларга лақаб тақишни ҳам таъқиқлади. Лақаб, одамни бошқа исм билан чақиришдир ва уни эшитиш одамни камситади.\nАйрим муфассирлар: Лақаб ‒ «Ҳой, фосиқ!», «Ҳой, ит!», «Ҳой, эшак!», деб айтишдир. Аллоҳ таоло масхаралаш, камситиш ва лақаб тақишни «фосиқлик» деб атади. Бу эса у ишларнинг қабиҳлиги ва улардан йироқ туриш фарз эканини уқтирмоқда,‒ дедилар.\nМусулмон ва мўъминлар ўртасидаги ҳақлардан бири, ўзаро бадгумон бўлиш, жосуслик ва ғийбат қилишдан сақланишдир. Аллоҳ таоло бу ҳақда шундай дейди:\n﴿ياأَيُّهَا الَّذِينَ ءامَنُواْ اجْتَنِبُواْ كَثِيراً مّنَ الظَّنّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنّ إِثْمٌ﴾\n«Эй мўминлар, кўп гумон(лар)дан четланинглар! Чунки айрим гумон(лар) гуноҳдир!» (Ҳужурот: 12). Яъни, яхши одамлар ҳақида бадгумон бўлишдан сақланингиз!\n«Жосуслик қилмангиз!» (Ҳужурот: 12).\nЖосуслик ‒ одамларнинг айбларини қидиришдир. Аллоҳ таоло одамларнинг яширин айбларини қидириш ва уларнинг заиф нуқталарини излашни таъқиқлади:\n﴿وَلاَ يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا﴾\n«Бир-бирингизни ғийбат қилмангиз!» (Ҳужурот: 12).\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам «ғийбат»ни: «Дўстингизни ёқтирмаган нарсаси билан тилга олишингиздир»‒ дея изоҳладилар. Аллоҳ таоло эса уни инсоннинг лошини ейишга менгзатди:\n«Бировингиз биродарининг гўштини ўлик ҳолатида ейишни ёқтирадими? Сизлар уни ёқтирмадингизлар-ку!» (Ҳужурот: 12). Яъни, сизлар уни табиатан ёқтирмадингиз, шундай экан, шариат нуқтаи назаридан ҳам ёқтирмангиз! Чунки унинг жазоси қаттиқдир!\nИсломий ва иймоний биродарлик ҳақларидан бири, мусулмонларнинг эзгулик ва тақво асосида ўзаро ҳамкор бўлишларидир. Ҳамкорлик ‒ уларнинг манфаатларини рўёбга чиқариш ва зарарларини даф қилишдир. Аллоҳ таоло айтди:\n﴿وَتَعَاوَنُواْ عَلَى الْبرِ وَالتَّقْوَى وَلاَ تَعَاوَنُواْ عَلَى الإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ﴾\n«Эзгулик ва тақво асосида ҳамкор бўлинглар! Гуноҳ ва тажовуз асосида ҳамкор бўлманглар!» (Моида: 2).\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Мусулмонларнинг ўзаро дўстликлари, меҳрибонликлари ва раҳмдилликларидаги мисоллари битта тананинг мисолига ўхшайди. Унинг бирон аъзоси оғриса, бошқа аъзолар ҳам унга бедорлик ва иситма билан оғриб чиқади» (Имом Муслим 4685).\nДемак, мусулмон одам мусулмон биродарининг қувончи билан қувонади, мусибати билан қайғуга ботади.\nИсломий ва иймоний биродарлик ҳақларидан бири, мусулмонлар ўртасидаги ўзаро насиҳатлашиш, бир-бирларини яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтаришдир. Аллоҳ таоло айтди:\n﴿وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاء بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيمُونَ الصلاةَ وَيُؤْتُونَ الزكاةَ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُوْلَئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ﴾\n«Мўмин ва мўминалар бир-бирларига дўстдирлар. Улар яхшиликка буюрадилар, ёмонликдан тўхтатадилар, намозни тўкис адо этадилар, закотни (ҳақдорларга) ато этадилар, Аллоҳ ва Унинг пайғамбарига итоат қиладилар. Ана ўшаларга Аллоҳ раҳм қилур. Шак-шубҳасиз, Аллоҳ қудратли, ҳикматлидир» (Тавба: 71).\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Дин ‒ насиҳатдир!» дея уч марта такрорладилар. ‒ Ё Расулуллоҳ, ким учун?!,‒ деб савол берилганидан эса: «Аллоҳ, Унинг Китоби, Расули, мусулмонларнинг имомлари ва оммалари учун»‒ деб жавоб бердилар (Имом Аҳмад 7941).\nИсломий ва иймоний биродарлик ҳақларидан бири, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам қуйидаги ҳадислари айтганларидек, мўъминнинг мўъмин биродари учун ўзи учун суйган нарсани суйишидир: «Бировингиз биродарига ўзи учун суйган нарсани суймагунича мўъмин бўла олмайди» (Имом Бухорий 13). Бу ҳадисда назарда тутилган «муҳаббат» диний муҳаббатдир. Чунки айрим башарий нафслар ёмонликни ҳам ёқтиради.\nШунинг учун ҳам, мўъмин ўз биродарига ўзи учун суйган яхшилик ва фойдаларни нарсани суюши лозим. Биродарига ўзи учун суйган нарсани суймаган одам ҳасадгўй бўлади. Ҳасад қилиш эса мазамматли ишдир.\nИсломий ва иймоний биродарлик ҳақларидан бири, мусулмонларга хиёнат қилмаслик ва уларни алдамасликдир. Бу ҳақда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Бизга хиёнат қилган кимса биздан эмасдир»‒ деганлар (Ибн Можа 2225). Савдо-сотиқдаги хиёнат ва қаллоблик ҳам шунинг ичига киради.\nБугунги кундаги кўплаб одамлар савдо-сотиқни бошқаларнинг молларига алдов, хиёнат ва қаллоблик билан эга бўлиш учун макр воситаси қилиб олдилар. Ҳаким ибн Ҳизом разияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг шундай деганларини ривоят қилди: «Сотувчи ва харидор модомики айрилмаган экан (молни сотиш ёки олишда) ихтиёрлидирлар. Улар рост гапириб, (молдаги камчиликларни) айтсалар савдоларига барака берилади. (Молдаги камчиликларни) яширсалар ва ёлғон гапирсалар шояд фойда оларлар, бироқ, баракаси бўлмайди. Ёлғон қасам мол (савдоси)ни чаққон қилсада, баракасини ўчиради». Бу ҳадисни Имом Бухорий (2079), Имом Муслим ва бошқалар ривоят қилдилар.\nИсмоил ибн Убайд ибн Рифоъа раҳимаҳуллоҳ отасидан, у эса бобосидан (разияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади: Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам билан бирга намозгоҳга чиқдим. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам одамларнинг савдо қилишаётганини кўрдилар ва: «Ҳой, савдогарлар!»‒ дедилар. Улар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга ижобат қилиб бошларини кўтариб, қарадилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уларга: «Савдогарлар Қиёмат кунида фожир ўлароқ қайта тирилтириладилар. Фақатгина Аллоҳдан тақво қилган, яхшиликлар қилган ва ростгўй бўлганлари бундан мустаснодир»‒ дедилар. Бу ҳадисни Термизий ривоят қилди (2146) ва: Ҳасан саҳиҳ,‒ деди. Бу ҳадисни яна Ибн Можа ва Ҳоким «Мустадрак»ида нақл қилди ва Ҳоким: Бу ҳадиснинг санади саҳиҳдир,‒ деди.\nАбу Зарр разияллоҳу анҳу айтди: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Уч тоифа инсонлар борки, Аллоҳ таоло Қиёмат кунида уларга боқмайди ва уларни покламайди ҳамда уларга аламли азоб бордир»‒ деб уч марта такрорладилар. Мен: Ё Расулуллоҳ, расво бўлишсин, улар кимлар!,‒ дедим. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Шалворларининг пойчасини ошиқларидан пастга туширган (эркаклар), миннатчи ва молини ёлғон қасам билан сотганлар»‒ деб жавоб бердилар. Бу ҳадисни Имом Муслим (154) ва бошқалар ривоят қилдилар.\nМўъминлар ва мусулмонларнинг бир-бирларига бўлган ҳақларидан бири, ўзларидан олдин эришган одамнинг ҳаққига ҳурмат билан қарашдир. Шундай экан биров бировнинг савдоси устига бай очиб, харид қилиб олган одамга: Мен сизга айни, балки ундан кўра яхшироқ молни сиз олгандан кўра арзонроқ нархга сотаман!,‒ демасин.\nБировингиз бошқасининг савдосига бай очиб сотувчига: Унга сотманг. Мен сизга у берган нархдан кўра кўпроқ пул бераман,‒ демасин.\nБировингиз бошқаси совчи қўйган қизга совчи қўймасин. Агар у совчи қўйган хотин рози бўлиб турса, бошқа биров совчи қўймасин. Чунки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай қилишни таъқиқладилар: «Биров биродарининг савдоси устига бай очмасин ва совчи қўйган қизига совчи жўнатмасин!» (Имом Муслим 2531).\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам таъқиқлаган муомалалардан бири «таножуш»дир. Таножуш ‒ савдо бўлаётган молни сотиб олиш нийяти бўлмаган ҳолда харидор учун нархини ошириш, демакдир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Бир-бирингизга ҳасад қилмангиз, олиш нийяти бўлмаган ҳолда харидорга нархини ошириш учун харидор бўлмангиз, бир-бирингиздан нафратланмангиз, тадобур қилмангиз ва биродарингизнинг савдоси устига бай очмангиз»‒ дедилар (Имом Муслим 6707).\nТадобур ‒ бировдан юз ўгириб, унга лоқайд бўлиш ва ундан узоқда қолишдир.\nМусулмонларнинг бир-бирларига бўлган ҳақларидан бири, уларнинг ўзаро зиёратлашишлари, саломни ошкора бериш, эҳтиёжларини адо этиш, кучсизларга меҳрибонлик, катталарга ҳурмат, кичикларга шафқат қилиш, беморларни бориб кўриш ва жанозаларида иштирок этишдир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бу ҳақда шундай деганлар: «Мусулмоннинг мусулмон устидаги ҳаққи бештадир: беморни кўриш, жанозаларда иштирок этиш, чақириқларга ижобат қилиш ва чучкир(иб «Алҳамдулиллаҳ» де)ган кишига жавоб бериш» (Муттафақун алайҳ).\nМусулмонлар ҳақларидан бири, бир-бирларига яхши тилакларда бўлишдир. Аллоҳ таоло ансор ва муҳожирларни зикр қилган пайтда шундай деди:\n﴿وَالَّذِينَ جَاءوا مِن بَعْدِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلإِخْوانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالإَيمَانِ وَلاَ تَجْعَلْ فِى قُلُوبِنَا غِلاًّ لّلَّذِينَ ءامَنُواْ رَبَّنَا إِنَّكَ رَءوفٌ رَّحِيمٌ﴾\n«Улардан кейин (дунёга) келган зотлар айтурлар: «Парвардигоро, Ўзинг бизларни ва бизлардан илгари иймон билан ўтган зотларни мағфират қилгин ва қалбларимизда иймон келтирган зотлар учун бирон ғилли-ғаш қилмагин. Парвардигоро, албатта Сен меҳрибон ва раҳмлидирсан»» (Ҳашр: 10);\n﴿وَاسْتَغْفِرْ لِذَنبِكَ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ﴾\n«ва ўз гуноҳингиз учун ҳамда мўмин-мўминалар(нинг гуноҳлари) учун мағфират сўранг!» (Муҳаммад: 19).\nМўъминлар ҳар замонда биринчи халифадан охиргисигача, дунёнинг ҳар бир мамлакатида, гарчи ўз ўлкаларидан олисда бўлсаларда, биродар бўлиб, бир-бирларига яхши тилакларда бўладилар: гуноҳлари учун истиғфор айтадилар, уларни севадилар, тақво ва эзгулик асосида ҳамкор бўладилар, бирилари иккинчисига насиҳат қилади, ўзаро муомалаларида ростгўй бўлишади, ҳақларини ҳурмат қилишади. Чунки Аллоҳ таоло уларни насаб, ватан ва тилдан кўра қувватлироқ бўлган ришта ‒ иймон риштаси билан боғлаган.\nАллоҳнинг бандалари, Аллоҳдан тақво қилингиз ва шу биродарлик ҳақларига риоя этингиз! Акси тақдирда зиёнкорлардан бўласизлар!\nАузу биллаҳи минаш шайтонир рожийм.\n﴿يا أَيُّهَا الَّذِينَ ءامَنُواْ اتَّقُواْ اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلاَ تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ وَاعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَلاَ تَفَرَّقُواْ وَاذْكُرُواْ نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنتُم أَعْدَاء فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُم بِنِعْمَتِهِ إِخْوَاناً وَكُنتُمْ عَلَى شَفَا حُفْرَةٍ مّنَ النَّارِ فَأَنقَذَكُمْ مّنْهَا كَذالِكَ يُبَيّنُ اللَّهُ لَكُمْ ءايَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ • وَلْتَكُن مّنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ • وَلاَ تَكُونُواْ كَالَّذِينَ تَفَرَّقُواْ وَاخْتَلَفُواْ مِن بَعْدِ مَا جَاءهُمُ الْبَيّنَاتُ وَأُوْلَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ﴾\n«Эй мўминлар, Аллоҳдан ҳақ-рост қўрқиш билан қўрқинглар ва фақат мусулмон бўлган ҳолларингда дунёдан ўтинглар! Ва барчангиз Аллоҳнинг арқонига (Қуръонга) боғланингиз ва бўлинмангиз! Ҳамда Аллоҳнинг сизларга берган неъматини эсланг: бир-бирингизга душман бўлган пайтларингизда дилларингизни ошно қилиб қўйди-ю, сизлар Унинг неъмати сабаб биродарларга айландингиз. Ва дўзах чоҳининг ёқасида турган эдингиз, сизларни ундан халос қилди. Ҳақ йўлни топишингиз учун Аллоҳ сизларга ўз оятларини мана шундай баён қилади. Ораларингиздан яхшиликка (исломга) даъват қиладиган, ибодат-итоатга буюрадиган ва исён-гуноҳдан қайтарадиган бир жамоат бўлсин. Ана ўшалар нажот топгувчилардир. Аниқ ҳужжатлар келганидан кейин бўлиниб кетган ва бир-бирлари билан ихтилоф қилиб, талашиб-тортишган кимсалар каби бўлмангиз! Ана ундайлар учун улуғ азоб бордир» (Оли Имрон: 102 ‒ 105).\nАллоҳ таоло менга ва сизларга Қуръон Каримни баракали қилсин.\nБарча оламлар Робби бўлган Аллоҳга ҳамду санолар бўлсин. Мен: «Ягона, шериксиз Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ ва Муҳаммад ‒ Аллоҳнинг бандаси ва расули» деб гувоҳлик бераман. Аллоҳ Пайғамбаримизга, Унинг оиласи ва асҳобларига кўпдан-кўп салавоту саломлар йўлласин.\nҲой одамлар, Аллоҳ таолодан тақво қилингиз ва унутмангизки, айрим одамлар мусулмонларга азият бериш учун ҳийла ва макр билан иймонли эканликларини иддао этсаларда, кўнгилларида кофирлар билан биргадир. Аллоҳ таоло бу ҳақда шундай дейди:\n﴿وَمِنَ النَّاسِ مَن يَقُولُ ءامَنَّا بِاللَّهِ وَبِالْيَوْمِ الأْخِرِ وَمَا هُم بِمُؤْمِنِينَ يُخَادِعُونَ اللَّهَ وَالَّذِينَ ءامَنُوا وَمَا يَخْدَعُونَ إلاَّ أَنفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ • فِى قُلُوبِهِم مَّرَضٌ فَزَادَهُمُ اللَّهُ مَرَضًا وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُواْ يَكْذِبُونَ • وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ لاَ تُفْسِدُواْ فِى الارْضِ قَالُواْ إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ • أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَلكِن لاَّ يَشْعُرُونَ • وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ ءامِنُواْ كَمَا ءامَنَ النَّاسُ قَالُواْ أَنُؤْمِنُ كَمَا آمَنَ السُّفَهَاء أَلا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاء وَلَكِن لاَّ يَعْلَمُونَ • وَإِذَا لَقُواْ الَّذِينَ ءامَنُواْ قَالُوا ءامَنَّا وَإِذَا خَلَوْا إِلَى شَيَاطِينِهِمْ قَالُواْ إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّمَا نَحْنُ مُسْتَهْزِءونَ • اللَّهُ يَسْتَهْزِىء بِهِمْ وَيَمُدُّهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ﴾\n«Одамлар орасида шундай кимсалар ҳам борки, ўзлари мўмин бўлмаганлари ҳолда «Аллоҳга ва Охират Кунига иймон келтирдик», дейдилар. Улар Аллоҳни ва иймонли кишиларни алдамоқчи бўладилар ва ўзлари сезмаганлари ҳолда фақат ўзларинигина алдайдилар. Уларнинг дилларида мараз бор эди, бас, Аллоҳ маразларини янада зиёда қилди. Улар учун қилган ёлғонлари сабаб аламли азоб бордир. Уларга: «Ер юзида бузғунчилик қилманглар», дейилса, «Биз — ислоҳ қилувчилармиз», дейдилар. Огоҳ бўлингизким, улар албатта бузғунчилардир, лекин ўзлари буни сезмайдилар. Уларга: «Мана бу кишилардек иймон келтиринглар», дейилса, «Шу пасткашларга ўхшаб мўмин бўламизми?» — дейдилар. Огоҳ бўлингизким, уларнинг ўзлари тубан кимсалардир, лекин буни билмайдилар.\nИ з о ҳ. Исломни қабул қилган зотларнинг кўпчилиги камбағал, фақир кишилар ва ҳатто Суҳайб, Билол каби қуллар эдилар. Мунофиқлар ўзларича: «Мана шу зоти пастларга ўхшаб мўмин бўламизми?» — дейишар эди.\nИймон келтирган зотларга йўлиққанларида: «Биз ҳам иймон келтирдик», дейдилар. Ўзларининг шайтонлари (бошлиқлари) билан ҳоли қолганда эса: «Биз албатта сизлар билан биргамиз, фақат (уларнинг устидан) кулмоқдамиз, холос», дейишади. Аллоҳ уларнинг устидан кулади ва ўз туғёнларида адашиб-улоқиб юришларини давомли қилади» (Бақара: 8‒15).\nУларнинг мақсадлари мусулмонларниг заиф нуқталарини қидириш ва яхлитликларини парчалашдир. Улар ҳақида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ҳой тиллари билан иймон келтирган ва иймон қалбларига кирмаганлар жамоати, мусулмонларни ғийбат қилмангиз ва заиф нуқталарини қидирмангиз! Ким уларнинг заиф нуқталарини қидирса, Аллоҳ унинг заиф нуқтасини қидиради. Аллоҳ кимнинг заиф нуқтасини қидирса, у ўз уйида бўлса ҳам расво қилади!»‒ дедилар (Абу Довуд 4880).\nАйрим одамларнинг эса иймонлари заиф бўлиб, мунофиқларнинг баъзи сифатлари билан сифатланадилар: ёлғон гапирадилар, омонатга хиёнат қиладилар ва тортишганда сўкинадилар. Улар ҳақида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай деганлар: «Мунофиқнинг аломати учтадир: гапирса ёлғон гапиради, ваъда берса хилоф қилади ва омонат қўйилса хиёнат қилади» (Имом Бухорий 33). Бошқа бир ривоятда эса: «Аҳд берса вафо қилмайди ва жанжаллашса сўкинади»‒ дейилган (Имом Бухорий 34).\nАллоҳнинг бандалари, Аллоҳдан тақво қилингиз ва Аллоҳ буюрганидек ҳақиқий мўъмин бўлингиз ва унутмангизки, гапларнинг яхшироғи Аллоҳнинг Каломидир …


Mitsubishi янги Expander минивэнини тақдим этди\n17:32 / 24.07.2017\nЯпониянинг Mitsubishi Motors автомобилсозлик компанияси Expander номли серияли ишлаб чиқарилувчи минивэнини намойиш қилди. У ўзида минивэн ва кроссоверга хос жиҳатларни мужассамлаштирган. Янги модель тақдимоти 10 август куни Халқаро Жакарта автосалонида бўлиб ўтади, деб хабар қилмоқда компания матбуот хизмати.\nМашинанинг габарит ўлчамлари 4475*1750*1700 миллиметрдир (бўйи-эни-баландлиги). Йўл билан кузов оралиғи 205 миллиметрга тенг.\nMitsubishi Expander XM концептининг серияли намунаси ҳисобланади. Компаниянинг уқдиришича, модель «минивэннинг ажойиб универсаллиги ва қулайлиги, шунингдек, Mitsubishi Motors компаниясининг SUV тоифасидаги машиналарига хос бўлган техник хусусиятлар, мустаҳкамлик ва ҳаракатланиш кўрсаткичларига эга бўлади».\nАвтомобиль уч қатор ўриндиқларга эга. Унда 7 киши ўтира олади.\nОлд ғилдираклари етакчи бўлган машина 1,5 литр, 4 цилиндрли бензинли мотор билан жиҳозланади. Ҳозирча двигатель от кучи маълум қилинмаяпти.