СОҒИН СИГИРНИНГ ФЕРМЕРГА ОЧИҚ ХАТИ… (ҳажвия) - 11 Мая 2020 - Блог - WWW.SHERLAR.ORG - SMS SHERLAR, SEVGI SHERLARI, YANGI\nГлавная » 2020 » Май » 11 » СОҒИН СИГИРНИНГ ФЕРМЕРГА ОЧИҚ ХАТИ… (ҳажвия)\nСОҒИН СИГИРНИНГ ФЕРМЕРГА ОЧИҚ ХАТИ… (ҳажвия)\nМен шарм-ҳаёли сигирман!\nҲурматли фермеримиз Фалончи Фалончиевич! Сизга хат битиб, сира хавотирга солмоқчи эмасдим. Биламан, бизсизам ишингиз, ташвишингиз кўп. Аммо бир воқеа сабаб бўлиб, туёғимни қумга ишқалаб бўлса-да, хат битишга мажбур эканимни ҳис этдим.\nБиласиз, мен андишали, шарм-ҳаёли сигирман. Энам Тарғилой момо раҳматли шундай тарбиялаган. Шу кунгача сиз учун, сиздай жонкуяр фермернинг ҳурмати учун кўплаб бир-биридан зотдор, чиройли бузоқчаларни дунёга келтирдим. Яна такрор айтаман, бу ишни фақат сизнинг ҳурматингиз, фермер хўжалигингиз ривожи учун қилганман. Аслида мен жа буқаларнинг кетидан чопадиган, уларга кўз сузадиган сигирмасман. Ҳар қадамимни ўйлаб босаман. Аммо… Кўнгил экан. Кейинги кунларда тинчим йўқолди, юрагим куя бошлади. Турган еримда асабий депсинадиган, нуқул атрофга аланглайдиган бўлиб қолдим. Сабабини айтайми? Билмайсиз-а?.. Албатта, билмайсиз. Чунки сизнинг ишингиз кўп. Биздақа сигирларнинг кўнглидан хабардор бўлишга вақтингиз йўқ. Шундай бўлсаям айтаман. Айтсам тилим, айтмасам дилим куйсаям, айтаман!..\nЯқинда ишчиларингиз фермамизга янги буқа олиб келишди. Узоқдан кўриб қолдим. Кўрдим-у, кўзларим яшнаб кетгандай бўлди. Буқамисан буқа, келишган экан. Думлари узун, ола-булалиги ўзига жуда ярашиб тушибди. Кўрганданоқ бу буқа хорижлик эканини англадим. Боя айтдим-ку, кўнгил экан. Мен азалдан хорижлик буқага турмушга чиқишни орзулардим. Орзум ушалиш арафасида эканига шубҳам қолмади. Сиздай фермер оғамиз борлигидан фахрланиб кетдим. Фермер оғам мениям бахтли қилишга бел бойлабди-да дедим. Хурсандлигимдан қулоқларим қимирлаб кетаверди.\nҚайси эркак қулоғига сирға тақади?\nАфсуски… Яқинроқ бориб, қўлимни қўлтиғимга уришга мажбур бўлдим. Ишчиларингиз олиб келган буқа қулоқсиз чиқиб қолди, фермер оға, ишонаверинг!\nҲа, фақатгина ўнг қулоғи бор экан-у, унгаям сирға тақиб қўйишибди. Сирғани кўргач, бошимни эгганча юзимни терс бурган ҳолда ўйга толдим. «Тавба, нега бундай бўлди? Орзумдаги буқанинг қулоғига нега сирға тақишди?» деган ўйлар бағримни кемираверди. Фермер оға, фақат мени аҳмоққа йўйманг, илтимос! Мен эркакларни беш қўлингиздай биламан. Ҳақиқий эркакман деган буқа ҳеч қачон ўнг қулоғига сирға тақмайди. Сирғани ҳалиги… Э, айтишгаям уяламан. Ишқилиб, ўшанақа сигирчалишлар ўнг қулоғига тақишади. Қисматим қуриб кетсин! Фермани уззукун айланиб, орзулаб, ширин хаёллар туфайли кўпинча иштаҳа очадиган емлардан қуруқ қолганим бекор кетдими? Наҳотки, яна бахтим очилмаса? Қачонгача хашаки, бир-биридан лақма, латтадай бўш буқалар билан суҳбатдош бўламан? Менинг орзум ушалмайдими?..\nСигирда ҳам қалб бор!\n«Агар Сулаймон тоғнинг олдига бормаса, тоғ унинг ёнига боради» деганди бир пайтлар раҳматли энам.\nИшчиларингизнинг қийналиб кетганини, қайсар ва қулоқсиз буқани йўлга соламан деб қора терга ботишганини шунчаки томоша қилиб туришга сабрим етмади, фермер оға! Ўзим унинг қаршисига бордим-у, андиша ва шарм-ҳаёни унутиб қўймаган ҳолда аста бош эгдим. Шу лаҳзаларда қалбимни қандай ҳислар чулғаб олганини билсангиз эди! Қулоқсиз бўлса-да, хорижлик буқаларни маданият, одобиётдан яхши хабардор эканини кўп эшитгандим. Мана шу нарса мени ҳаяжонланишга, ҳатто буқанинг қулоғидаги сирғага ҳам кўз юмишга мажбур қилаверди. Мен шу онларда ўзимни умримда илк бор ҳақиқий сигир каби ҳис этдим. Ҳатто ора сирада ҳов нарида кавшанаётган дугоналаримга зимдан қараб олиб, бахтимни кўз-кўз қилгим келди.\nНадоматлар бўлсинки, бу амалларим ҳам зое кетди. Қулоқсиз буқа менга нисбатан ҳеч қандай арзирли ҳаракат содир этмади. Агар уч-тўрт бор сирғали қулоғини қимирлатиб, узундан-узун думини силкитиб олганини айтмаса, тошдай қотиб тураверди. Аёлман, ахир, аламим келиб, сал қурса бу ҳайкалдан баттар буқани тепкилаб, сузиб ташлагим келиб кетди. Нима қилай? Энам мени бундай тарбия қилмаган. Кўзларимдан дув-дув ёш тўкканча оғилхона томон йўл олдим. Кетиб борардим-у, кўнглим бўшаб-бўшаб кетар, дунёни бошимга кўтариб мўърашдан зўрға ўзимни тиярдим…\nШоир қилиб қўйди мени муҳаббат…\nШу кўнгилсиз учрашувдан сўнг бир ҳафтагача ўзимга кела олмадим. Муштдай юрагимни ҳижрон ва алам ўти бетиним куйдираверди. Телба муҳаббат ҳатто сигирниям шоирсифат қилиб қўяркан. Хаёлимда шоирнинг бир шеъри айланаверди. Баъзан шу шеърни ташқарига чиқиб худди ўша, мени ҳижрон-у аламлар домига ташлаб қўйган қулоқсиз буқага қарата барала айтгим келди. Бироқ андиша йўл бермади. Шунинг учун ўша шеърдан бир парчасини очиқ хатимга қўшишга қарор қилдим. Мана, ўқиб кўринг, ҳурматли фермеримиз Фалончи Фалончиевич!\nХўрлайверманг, менинг ҳам уволим бор,\nБир куни изимни излаб қоласиз.\nҚадрим ўтганида эй ҳоли абгор,\nОртимдан мунғайиб йиғлаб қоласиз,\nМен кетгандан сўнг мени излаб қоласиз.\nБир-бир хотирлайсиз қизғончиқ қизни,\nВа бурчакда йиғлаб ўтирган ҳисни,\nСизни қийнамасму соғинчнинг ҳусни?\nҚушхона қошида бўзлаб қоласиз,\nМен кетгандан сўнг мени излаб қоласиз…\nХуллас калом, фермер оға, мен ҳамон муҳаббатнинг заҳру заққумларини тотганча қийналмоқдаман. Қулоқсиз буқани кўрганимда, бағрим тиғланади, кўзларимга фермангиз тор кўриниб кетади. Оёқости қилинган муҳаббатимни кўксимга босганча алам ва нафрат исканжасида яшаб келмоқдаман. Билмадим, бу тахлит яна қанча яшаб, қанча бардош айлай оларканман. Менга қоронғу! Аммо қалбимни келажакка бўлган ишонч ҳисси тарк этганича йўқ. Бир кунмас бир кун бахтим кулишига, хорижлик шу қулоқсиз буқанинг ҳақиқий эркакка айланишига негадир ишонгим келаверади.\nСиз эса, фермер оға, бир гапни қулоғингизга қуйиб олинг! Сиз менинг туйғуларим билан ўйнашиб қўйдингиз. Энди масалани менинг фойдамга ҳал этмас экансиз, устингиздан юқори ташкилотларга арз қиламан.\nСизга алам ва нафрат билан соғин сигирингиз — Халча Хон.\nКатегория: HIKOYALAR TO'PLAMI / ХИКОЯЛАР ТУПЛАМИ | Просмотров: 19 | Добавил: sherlarorg | Теги: #news, #новости, #uznews, #Yangilik, #habarlar, #newsuz, #ahborot, #Yangiliklar, #xabarlar | Рейтинг: 0.0/0


Ҳалол меҳнатнинг меваси ширин бўлади | Ўзбекистон Халқ демократик партияси\n2020-06-08 10:00:09 1657\nФарғона азал-азалдан бобо деҳқонлар, ҳунармандлар диёри. Фарғона вилоятида қишлоқ хўжалиги ва саноатни ривожлантириш бўйича амалга оширилган ишлар ва Президент ташрифи давомида тақдим этилган лойиҳалар менда катта таассурот қолдирди.\nСабаби ҳозирги пандемия шароитида қисқа фурсат ичида фарғоналик юртдошларимизнинг амалга оширган ишлари таҳсинга лойиқ. Қишлоқ хўжалиги, саноат, тадбиркорлик ва экспорт масалаларининг барчасида рекорд натижага эришиш мумкинлигини исботлаган юртдошларимиздан фахрланаман.\nОлтиариқ замини вилоятимиз хазиналаридан бири. Бу ерда кейинги йилларда узумчилик яхши ривожланди. Туманда 2833 гектар майдонда токзорлар мавжуд бўлиб, тақдим этилган янги лойиҳаларга кўра, узумчиликни ихтисослаштириш орқали аҳоли даромадларини ошириш, бу эса ўз навбатида экспорт салоҳиятини йилига 65-70 миллион долларга ортишини таъминлайди ҳамда 660 та янги иш ўринлари яратилади.\nМаълумки, Ўрмончилик хўжалиги таркибида ташкил этилган “Меҳригиё” корхонасининг шифобаҳш ўсимликларидан тайёрланган маҳсулотлар ҳамда доривор ўсимликлар етиштириш ва қайта ишлаш кластерини ташкил этиш лойиҳаси хам Президентимиз томонидан маъқулланди ва ушбу соҳани ривожлантириш учун катта, замонавий илмий марказ ташкил этиш топшириғи берилди.\nМарғилон азалдан ҳунармандлар шаҳри. Яқинда бу ерда моҳир уста Иброҳимжон Султонов ташаббуси билан давлат-хусусий шериклик асосида Ҳунармандлар маркази қурилиб, фойдаланишга топширилди. 600 нафар уста фаолият бошлаб, 200 ортиқ турдаги атлас ва адрас тўқиш, гиламчилик, маиший хизмат, тикувчилик, ҳунармандчилик маҳсулотлари ишлаб чиқариш йўлга қўйилди. Улар томонидан 2 мингга яқин хотин-қиз, ёшлар ишга жалб этилди. “Исмоилжон гиламлари” корхонаси маҳсулотлари бутун дунёга машҳур. Ҳунармандлар марказида ҳам маҳсулотларнинг сифати юқори. Асл ипакка табиий бўёқлардан гул чизиб мато тўқилади. Шу боис бу маҳсулотларга ҳозирдан харидор тайёр. Гиламлар асосан Туркияга, атлас, адрас матолар АҚШ, Италия, Франция, Россия, Қозоғистон, Тожикистон каби мамлакатларга экспорт қилинади. Ҳозир чеварларга 3,5 миллион сўмгача маош берилади. Марказ 600 ишчига мўлжалланган, хотин-қизларнинг қолгани касаначилик асосида уйда ўтириб меҳнат қилади.\nМарғилон Фарғона водийсининг туристик манзилларидан бири. Ҳунармандлар маркази ушбу шаҳарнинг сайёҳлик салоҳиятини оширишга хизмат қилади. Осори атиқалар билан танишган сайёҳлар бу ерга келиб атлас, адрас тўқиш жараёнини бевосита кузатиш имконига эга бўлади, ҳам ўзи хоҳлаган маҳсулотни харид қилади, шу ердаги чевархонада ўз дидига мос либос тиктириши ҳам мумкин.\nУмуман, Фарғона вилоятида янги иш ўринлари ташкил этиш, оилалар фаровонлигини таъминлашга йўналтириладиган лойиҳалар жуда кўп, фақат уларни амалга ошириш учун вақт ва меҳнат талаб этилади. Фарғоналиклар доимо ҳалол меҳнатнинг меваси тотли ва баракали бўлишини яхши билади, буни амалда исботлай олади.


29 ноябр 2020, Тошкент вақти: 15:44\nАбдулла Қодирий номидаги Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институтининг “Касб таълими – Ижтимоий иш” мутахассислиги бўйича бу йилги битирувчиларидан бири Озодликка иш тополмаётганлигидан шикоят қилди.\nУнинг айтишича, қўлида дипломи бўлатуриб, ҳатто қандай касб эгаси эканлигини ўзи билмайди.\nБитирувчининг бу ажабтовур иқроридан пайдо бўлган саволларга институт раҳбарияти берган жавоблар бироз аниқлик киритгандай бўлди.\nОзодликда битирувчи қиз билан суҳбатнинг аудиоёзуви мавжуд, лекин исми айтилиши ва овози эшиттирмаслигини илтимос қилди.\nБитирувчининг айтишича, у 2010 йили Тошкент давлат маданият институтининг Касб танлаш факультетига ўқишга қабул қилинган 50 талабанинг бири эди.\n- Ўшанда бизга шахс ва жамият, маданият, миллий истиқлол ғояси ва шунга ўхшаш фанлардан ўқитувчи бўлиб чиқасизлар, дейишган, деб эслайди битирувчи.\n2012 йили Тошкент Давлат маданият институти ва Ўзбекистон Давлат санъат институти базасида Ўзбекистон Давлат санъат ва маданият институти ташкил этилди.\n- Икки институт қўшилганидан сўнг факультетимиз номи ўзгарди, дипломимизга нима деб ёзилишини икки йилдан бери ҳеч ким айтиб беролмади. Ҳар гал ёзма иш топширганимизда ишнинг устига “Касб таълими” деб, қавслар ичида эса, “Ижтимоий иш”, деб ёзардик, деди битирувчи.\n4 йиллик ўқиш якунланиб, суҳбатдошимиз бу йил диплом олди.\nБитирувчининг айтишича, дипломида мутахассислиги мана бундай ёзилган: “Касб таълими – Ижтимоий иш – (Ижтимоий таъминот тизими бўйича) ижтимоий педагогика мутахассислиги фани ўқитиш методикаси фани ўқитувчиси”.\nСуҳбатдошимизнинг айтишича, "4 йил давомида дарслар яхши ўтилган, лекин дипломда кўрсатилган ихтисоснинг мужмаллиги иш топишга тўсқинлик қилмоқда".\n- Учта коллежга мурожаат қилдим иш сўраб, бизда бундай мутахассислик йўқ, дейишди, деди битирувчи.\nМасалага ойдинлик киритишини сўраб, Абдулла Қодирий номидаги Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институти проректорларидан бири билан боғландик.\nУ кишининг айтишича, “Ижтимоий иш, Ижтимоий маданий фаолият, деб ёзилган диплом олган студентларнинг ҳар биттасида шартнома бор, шартнома асосида ишга йўлланма берилган. Бу масала доим институт раҳбарияти диққат марказида туради.“\nИнститут раҳбарияти вакили “Ижтимоий иш йўналишини битирганлар қаерда ишлайди”, деган саволимизга жавобан бундай деди:\n- Ҳамма жойда, масалан, маҳаллаларда ишлаши мумкин.\n- Маҳаллада ким ишга олади?\n- Битириш жараёнида ҳар бир битирувчи ўз вилоятидан шартнома олиб келган. Комиссия ўша шартномаларни кўриб чиқади...\nГап шу жойга келганда суҳбатдошимизга Вазирлар Маҳкамасидан қўнғироқ қилиб қолишди ва у киши бизга Педагогика кафедраси билан боғланишни маслаҳат берди.\nКафедранинг ўзини таништирмаган ўқитувчиси бундай деди:\n- “Ижтимоий иш”ни битирганлар ижтимоий қатламни ҳимоя қилиш бўйича ишлаши мумкин. Масалан, Азиза исмли бир талабамиз Қибрайдаги ҳокимиятга ижтимоий қатламни ҳимоя қилиш марказими, бўлимими очилган экан, ўша ерга ишга жойлашибди. Пенсия жамғармаларига ва шунга ўхшаш йўналишлар бўйича ишга жойлашса бўлар экан.\n- Меҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш вазирлигига қарашли идораларга жойлашса бўлар эканда битирувчиларингиз?\nБу саволимизга кафедра вакили “Ҳа”, деб жавоб берди.\n- Бас, шундай экан, унда нима учун улар Маданият ва санъат институтида ўқиди?\n- Бу саволингизга жавоб беролмайман, деди кафедра ўқитувчиси.


Мамлакат ҳукумати олиб бораётган ички ва ташқи сиёсатнинг мазмун-моҳиятини кенг оммага етказиб бериш, қабул қилинаётган фармон ва қарорларнинг жойлардаги ижросини тарғиб этиш, матбуот ва электрон оммавий ахборот воситалари ходимлари зиммасига ҳам улкан вазифалар юклайди. Айниқса, бугунги тезкор даврда оддий томошабинни ахборот хуружлари, миллий манфаат ва қарашларимизга зид бўлган телемаҳсулотлардан асраш, уларга истиқлол ва озодликнинг\n2008 йил 9 июль\n"HILQAT TELERADIOSI" масъулияти чекланган жамияти ташкил топган кун\n2008 йил 15 август\n"HILQAT TELERADIOSI" МЧЖ расмий рамзи (герб) тасдиқланди.\n2008 йил 11 ноябрь\n"HILQAT TELERADIOSI" масъулияти чекланган жамиятининг расмий байроғи тасдиқланди.\n2009 йил 25 июнь\n"HILQAT TELERADIOSI" масъулияти чекланган жамиятининг расмий мадҳияси қабул қилинди.\n2010 йил 27 июль\n"HILQAT TELERADIOSI" Ахборот бўлими ташкил этилди.\n2011 йил 27 август\n"HILQAT TELERADIOSI"нинг энг Олий унвони "HILQAT IFTIXORI" унвони таъсис этилди.\n2011 йил 29 декабрь\n"HILQAT TELERADIOSI" МЧЖ Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси ҳузуридаи нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқоролик жамиятининг бошқа институтларини қўллаб-қувватлаш Жамоат Фонди томонидан эълон қилинган Грант ғолиби бўлди.\nУзоқ манзилларни кўзлаган карвон...\nсохалар каби вилоятдаги матбуот ва оммавий ахборот воситаларининг ҳам ўрни бор. 1998-2008 йиллар давомида Наманган вилояти “Шарқ телевидениеси”да фаолият юритаётган пайтимиздаёқ юқоридаги долзарб масалаларнинг ечимида ўз ҳиссасини қўша оладиган ёшларбоп телевидение яратиш ғояси туғилган эди. Ғоя асосида “Шарқ телевидениеси”да хам қатор лойихалар амалга ошириб кўрилди. Бироқ, сўнгги сўз айтиш хуқуқининг йўқлиги, компаниянинг ижодий ривожланиш стратегиясини бевосита ижодкорлар эмас, таъсисчилар белгилаб бериши ҳисобига, аксарият дастурлар қоғозларда қолиб кетди. Юксак ғояларни ўзида мужассам этган лойихаларни амалга ошириш учун янги ижодий майдон кераклиги яққол намоён бўлди.\n2008 йилнинг ёз ойларида бир гуруҳ ташаббускор ёшларнинг ўзаро ҳамкорлигида ”HILQAT TELERADIOSI” масъулияти чекланган жамиятига асос солинди. Ташкилот дастлабки кунларданоқ ўз олдига улкан мақсадларни қўйди. Ҳар қандай жамиятда ўзи амал қиладиган тамойил, аниқ мақсад ва вазифаларни ифода этувчи махсус рамзларни ишлаб чиқиш анъана тусига кирган. Бунга қатъий амал қилган ҳолда энг аввало сафимиздаги ходимларни ва келгусида таркибимизга қўшиладиган ёшларни аниқ мақсад ва эзгу ғояларга йўналтирувчи, ўзига хосликка эга бўлган “HILQAT TELERADIOSI” МЧЖнинг ўз расмий рамзлари, ташкилот байроғи, турли иш юритиш қоғозлари, расмий хужжатлари, ўзаро ҳамкорлик шартномаларида “HILQAT TELERADIOSI”ни ифода этувчи логотипи ва ҳар бир сатрида буюк мақсадлар сари дадил одимлашни мадҳ этувчи ташкилотнинг расмий мадҳияси қабул қилинди.\n2013 йил 9 июль\n"HILQAT TELERADIOSI" МЧЖ ва\n"Водий садоси" Ёшлар телерадиокомпанияси ўртасида ўзаро ахборот айирбошлаш юзасидан ҳамкорлик шартномаси имзоланди.\nНаманган вилоятида бугун 2 200 000 дан зиёд ахоли истиқомат қилади. Уларнинг аксариятини ёшлар ташкил этиши эса бошқа соҳалар қатори ОАВ ходимларига хам янада катта масъулият юклайди. Хусусан хар қандай тараққий этаётган жамиятнинг кушандаси бўлган гиёхвандлик, диний ва ирқий ақидапарастлик, терроризм каби иллатлар Наманган вилоятида хам ўта долзарб ахамият касб этади. Бугун онги эндигина шаклланиб келаётган ёшларни истиқлол ғояси, ватанпарварлик рухи ва инсонийлик тамойиллари билан тарбиялашда бошқа\n2009, 2010, 2011 йилларда ўтказилган "Ижтимоий медиамаҳсулотлар II-III-IV- миллий фестивалларида” ҳам ижодий гуруҳимиз фаол қатнашиб, мамлакат миқёсида Наманган шарафини муносиб химоя қила олди. Шу йиллар давомида юртимиздаги 26 та нодавлат телерадиоканаллар орасида кучли учликдан мунтазам ўрин олиб келди. “HILQAT TELERADIOSI” ижодий жамоаси аъзолари айниқса инсонпарварлик ва меҳр-мурувват мавзуларидаги ижтимоий роликларни алоҳида иштиёқ ва катта қизиқиш билан тайёрлайдилар. Табиийки, бу мавзулардаги кичик хажмдаги фильмлар ҳеч бир инсоннии бефарқ қолдирмайди.\nШундан бўлса керак ўзига хос мусиқа ва сценарийга асосланган медиамаҳсулотларимиз ҳар йили фестивалнинг фахрли мукофотларига лойиқ деб топилди. Республика миқёсида ўтказиладиган бу каби фестивал ва танловларда Наманган вилояти номидан қатнашаётганимиз ва доимий совриндорлар орасидан жой олиб келаётганимиз бизга янги куч ва янги ижодий ғоялар бахш этди.\n2009 йилда “HILQAT TELERADIOSI” МЧЖ Ўзбекистон Электрон Оммавий Ахборот Воситалари Миллий Ассоциациясига ташкилотнинг келгуси режалари ифодаланган расмий хат билан мурожаат қилиб, “HILQAT TELERADIOSI”га ЭОАВМА лойиҳаларида беғараз иштирок этиш имконини беришни сўради. Расмий мурожаатга жавоб тариқасида “Наманган ёшлар студияси” аъзолари мавжуд барча техник ускуналари билан “HILQAT TELERADIOSI” тасарруфига ўтказилиб, ўзаро ахборот айирбошлаш ва медиамаҳсулотлар тайёрлаш бўйича тегишли шартнома имзоланди. Тўрт йиллик фаолият давомида наманганлик ёшлар хаётидан хикоя қилувчи 60 дан ортиқ телекўрсатувлар ва 1000 зиёд ахборот лавҳалари, репортажлар тайёрланди. Ҳамкорлик доирасида “HILQAT TELERADIOSI” ва Наманган ёшлар студияси аъзолари ЭОАВМА томонидан халқаро ва махаллий мутахассислар иштирокида ташкил этилган амалий семинар тренинглар, турли машғулотларда мунтазам иштирок\nэтдилар. Жон Хазард, Саймон Росс, Яромир Марек, Андрей Зыбкин ва бошқа соҳамизнинг таниқли мутахассислари ёш ижодкорларимизга ёшлар хаётига оид телерепортажлар тайёрлашда замонавий услублар, телевизион ахборот дастурларини тайёрлашда ноанъанавий ёндашувлар каби мавзуларда ўз тажриба ва малакалари билан ўртоқлашдилар. Бу эса ижодкорларимиз томонидан тайёрланаётган медиамаҳсулотларнинг ижодий ва техник сифати ошишига сабаб бўлди. 2010 йилнинг дастлабки ойида мамлакатимизда фаолият юритаётган нодавлат телерадиоканаллар ва уларнинг қошидаги Ёшлар студиялари аъзоларини 2009 йил якунлари\nбўйича турли номинацияларда тақдирлаш маросими ўтказилди. Тошкент шаҳридаги муҳташам "DEDEMAN" меҳмонхонасининг конференциялар залида уюштирилган мазкур тадбир давомида Наманганнинг “HILQAT TELERADIOSI” масъулияти чекланган жамияти "Ёш журналист кадрларни тарбиялашга қўшган ҳиссаси учун" номинациясига муносиб деб топилиб, "Ёшлар парвози" республика медиамукофотига лойиқ кўрилди.\n«HILQAT TELERADIOSI» ташкил этилган илк кунлардан бошлаб вилоят хуқуқни мухофаза қилувчи идоралари билан ҳамкорликда экстремизм, ақидапарастлик, ноқонуний миграция, одам савдоси, гиёхвандлик балоси, коррупция ва жиноятчиликка қарши кураш мавзусида 100 дан ортиқ репортажлар, 10 дан зиёд махсус кўрсатувлар тайёрланди. “Остонада қолган армонлар...”, “Ўзгалар хаққи...”, “Ноёб ёлғон”, “Антиқа табобат...” “Хонадондаги шахобчалар” ва "Жахолат сари" каби кўрсатувлар шулар жумласидандир.\nқадр-қиммати, бой маънавий меросимиз, қадим урф-одатларимизни ўзида шакллантирган, инсонийлик ва эзгуликка чорловчи кўрсатув ва эшиттиришлар орқали ватанга муҳаббат, юртга садоқат руҳини қарор топтириш, жамиятимизда иқтисодий, ижтимоий ва сиёсий ислоҳотларнинг амалга оширилишида оммавий ахборот воситалари қаторида муносиб иштирок этиш ва ҳисса қўшиш, жамоатчилик, хусусан ёшларнинг Ватанга муҳаббат, бунёдкорлик, меҳнатсеварлик, инсонпарварлик каби фазилатларни тарбиялашда кўмаклашиш лозим. Ушбу жараёнларни жадаллаштиришда оммавий ахборот воситаларининг беқиёс ўрни ва роли мавжуд эканлиги бугунги кунда янада аниқ равшан бўлмоқда.\nТележурналистика соҳасига қизиқувчан ёшлар орасида танлов ўтказиш орқали ўз сафини изланувчан ва ижодий салоҳиятга эга бўлган ёшлар билан тўлдиришни бошлаган жамоа 2008 йилда Ўзбекистон Электрон Оммавий Ахборот воситалари Миллий Ассоциацияси томонидан ўтказилган “Ижтимоий телерадиороликлар 1-миллий фестивали”да иштирок этди. «Умуминсоний қадриятлар, асрий анъаналар ва ўзбек халқининг урф-одатлари» йўналишида тайёрланган ижтимоий ролик мамлакат миқёсида 1-ўринни эгаллаб махсус диплом билан тақдирланди. Ёш жамоага бундай ишонч кўрсатилиши эса келгуси ижодий муваффақиятларга туртки бўлди.\n2011 йилнинг сентябрь ойида Олий Мажлис ҳузуридаги нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтларини қўллаб-қувватлаш Республика жамоат фонди томонидан ОАВ учунэълон қилинган грант танловида "HILQAT TELERADIOSI" жамоаси ҳам иштирок этди. Парламент комиссияси томонидан грант учун 130 дан зиёд ташкилотдан юборилган 140 та лойихалар ўрганиб чиқилиб, улардан 22 таси молиялаштиришга тавсия этилди. Ғолиб бўлган лойихалар қаторида "HILQAT TELERADIOSI" томонидан тақдим этилган “Аҳолининг экологик ва тиббий маданиятини ошириш, дахлдор аҳоли ўртасида, айниқса ёшлар орасида соғлом турмуш тарзини тарғибот қилиш” мавзусидаги грант хам бор эди. 2012-йилнинг олти ойи давомида грант доирасида “Англанмаган ҳақиқатлар” номли 6 та махсус кўрсатув, экология ва атроф муҳит мавзусидаги 48 та репортаж ва 12 та ижтимоий роликлар тайёрланди.\n2013 йил 25 сентябрь\n"HILQAT TELERADIOSI" МЧЖнинг\nрасмий сайти hilqattv.uz ўз фаолиятини бошлади.\n2016 йил 17 июль\n"HILQAT TELERADIOSI" Маркетинг бўлими Андижоннинг "DIYDOR FM" радиоси билан ҳамкорлик бошлади.\n2018 йил 2 июнь\n"HILQAT TELERADIOSI" Маркетинг бўлими "UZMARKETING" реклама журнали билан ҳамкорлик бошлади.\n2017 йил 25 август\nhilqattv.uz сайти ОАВ сифатида Давлат рўйхатидан ўтказилди.\n2017 йил 29 июль\n"HILQAT TELERADIOSI" Маркетинг бўлими Андижоннинг "Тараққиёт телерадиокомпанияси" билан ҳамкорликни бошлади.\n2017 йил 10 ноябрь\n"HILQAT TELERADIOSI" Маркетинг бўлими Андижон телерадиокомпанияси билан ҳамкорлик бошлади.\n2017 йил 10 октябрь\nhilqattv.uz сайти орқали "HILQAT FM" интернет радиоси ўз дастурларини бошлади.\n2012 йил 2 август\n"HILQAT TELERADIOSI" Маркетинг бўлими ташкил этилди.


Йўлбарсхон Мансуров: “Технологияни ўзлаштириш, яъни бошқа давлатларнинг ишланмаларидан Ўзбекистонда қонуний фойдаланиш зарур” - UzAnalytics\nЎзбекистон Республикаси Инновацион ривожланиш вазири ўринбосари, “Буюк Келажак” халқаро нодавлат нотижорат ташкилоти эксперти Йўлбарсхон Мансуров инсон капитали, илмий ишланмалар ва Ўзбекистоннинг барча фуқаролари учун мўлжалланган инновациялар тўғрисида.\nЎзбекистонда кадрлар сиёсати фан ва технологиялар ривожига қай тарзда таъсир кўрсатади? Нима учун баъзи мамлакатлар, жумладан, Ўзбекистон ҳам юксак малакали мутахассислар учун шарт-шароитлар яратиб бера олишмайди?\nМамлакатнинг кадрлар сиёсати унинг фан ва технологиялари даражаси билан бевосита боғлиқ бўлади. Айни пайтда мамлакатда юқори технологияли, илмий асосланган ишлаб чиқаришларни ташкил қилиш учун юксак малакали мутахассисларга нисбатан эҳтиёж бор. Хорижий экспертлар, масалан, “Буюк Келажак” халқаро нодавлат нотижорат ташкилоти экспертларининг фикрича, Ўзбекистонда илмий асосланган, юқори технологияли ишлаб чиқаришлар деярли йўқ ҳисоби. Бунинг сабаби — иқтисодиётнинг юқори технологияли ишлаб чиқаришлар мавжуд бўлган тегишли тармоқларида инновацион иқтисодиёт талабларига мос тарзда ишлай оладиган кадрларнинг йўқлигидадир.\nБундан ташқари, Ўзбекистонда кадрлар етишмовчилиги мактабгача таълимдан тортиб, олий таълимгача бўлган тизимда сифатнинг йўқлиги оқибатида юзага келганини тушуниш керак. Масалан, республикадаги олий таълим муассасаларида маърузалар фақат назарий форматда ўтказилади ва бунда маърузачи асосий бўғин ҳисобланади. Талабалардан фақат бир нарса, маърузачи тақдим этган материални ўзлаштириш талаб қилинади холос. Таълим олувчиларнинг ўқув машғулотлари материалига доир масалалар бўйича ўз компетенцияси бўйича малака шаклланишига баҳо берилмайди, бу эса ўз навбатида, жамиятнинг барча жабҳаларида кадрлар салоҳиятига нисбатан муаммоларни юзага келтиради. Чунки олий таълим муассасалари талабаларга керакли билим бера олишмайди. Кўпчилик ёшлар замонавий ва сифатли таълим олиш мақсадида чет элларга чиқишмоқда. Бундан ташқари, Ўзбекистонда хорижий университетларнинг филиаллари ҳам очилмоқдаки, бу ҳам таълим соҳасида рақобатни ривожлантиришга, бу эса ёшларга сифатли таълим бериш учун шароитлар яратишга ҳам хизмат қилади.\nПаст даражадаги инновацион иқтисодиёт ва юксак малакали кадрларнинг тегишли иш ҳақи олиш мақсадида четга чиқиб кетиши — мамлакат таълим тизимининг жаҳон таълим тизимига интеграциялашмаганининг оқибатидир.\nМамлакатдаги янгича сиёсат ҳамда таълим соҳасидаги вазиятни тўғри англаш туфайли сўнгги икки йил ичида мактабгача таълимдан тортиб, олий таълимгача бўлган тизим тубдан ўзгармоқда. Мавжуд муаммоларни ҳал этиш ва истиқболлар бўйича ўзбеклардан кўра бошқача нуқтаи назарга эга хориждаги ватандошларимиз, “Буюк Келажак” халқаро нодавлат нотижорат ташкилоти экспертлари бунда бизга ёрдам беришмоқда.\nСиз илмий ишларни тижоратлаштириш соҳаси мутахассисисиз. Илм-фанни тижоратлаштириш механизми, сизнингча, қандай бўлиши керак? Бу борада сиз Ўзбекистон инновацион ривожланиш вазири ўринбосари сифатида нималарни жорий этдингиз?\nИнновацион ривожланиш вазирлиги, хусусан, технологиялар ва илмий ишланмаларни тижоратлаштиш ва кўчириш бошқармаси илмий ва илмий техникавий фаолият натижаларини Президентнинг 2018 йил 14 июлдаги №ПҚ-3855 сонли “Илмий ва илмий-техникавий фаолият натижаларини тижоратлаштириш самарадорлигини ошириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарорига мувофиқ тижоратлаштиришни амалга оширади. Тижоратлашириш жараёни босқичлари қуйидаги расмда келтирилган (1 расм):\nТижоратлаштириш босқичлари Ўзбекистондаги воқеликка мос тарзда тузиб чиқилган. Тижоратлаштиришнинг қуйидаги механизмлари тайёрланди: интеллектуал фаолият ишланмаси ёки натижасини лицензия келишуви асосида тўғридан-тўғри сотиш, инновацион компания ташкил этиш, маҳсулотларни ишлаб чиқувчиларга сотиш. Юқорида санаб ўтилган механизмлар бўйича ҳозирда 53 та илмий ишланма тижоратлаштириш арафасида турибди. Умумий қиймати 3,8 млрд сўмдан ортиқ бўлган янги маҳсулот муддатидан аввал тайёрланди, қиймати 100 минг АҚШ долларидан зиёд бўлган хизматлар кўрсатилди.\nҲозирги босқичда биз илмий асосланган технологияларни тижоратлаштириш ва кўчириш соҳасида фан ва технологияларнинг у ёки бу соҳалари бўйича юқори ривожланган мамлакатлар, масалан, Исроилнинг Tectum Inc, Россиянинг “Росснано” сингари компаниялари билан халқаро ҳамкорликни ривожлантиришга ҳаракат қиляпмиз.\nБундан ташқари, тижоратлаштириш жараёнини комплекс таҳлил қилиш, мамлакатда инновацияни ривожлантириш ва молиялаштириш бўйича узоқ муддатли стратегияни ишлаб чиқиш мақсадида Жаҳон Банки билан ҳамкорлик қиляпмиз. Вазирлик ҳузурида Интеллектуал фаолият натижаларини тижоратлаштириш Президент фонди ташкил этилди.\nИлмий патентлар ва муаллифлик ҳуқуқини ҳимоя қилиш бўйича ишлар қандай кетмоқда? Сизнинг Вазирлигингиз Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги Интеллектуал мулк агентлиги билан қай даражада самарали ҳамкорлик қилмоқда?\nБу борада бир неча рақамларни келтираман. Интеллектуал мулк агентлигида илмий фаолият натижалари бўйича йилига ўртача 1200 та интеллектуал мулк объекти рўйхатган ўтказилади, шулардан 190 таси ихтиролардир. Агарда бир йилда амалга ошириладиган илмий лойиҳаларнинг ўртача сони (1750 та) эътиборга олинса, 10-15 фоиздан камроқ лойиҳалар ихтиро билан тугайди, деганидир. Бу жуда кам албатта!\nШуни таъкидлаш жоизки, биринчидан, интеллектуал мулк объектини олиш муддатлари бўйича қатъий талаблар мавжуд эмас. Иккинчидан, ихтиро учун талабнома юбориш, қабул қилиш, шунингдек, ихтиро учун патент олиш жараёнида иштирок этувчилар бир-бирларини тўғри тушунишлари керак. Ҳеч ким патент бир-икки ойда олиниши керак, деб даъво қилмайди. Бу борада тадбиркор (ўз ихтироси учун патент олиш учун даъвогар) тезкор равишда ўз ишланмаси ёки бозорга чиқараётган маҳсулоти учун ҳуқуқий ҳимоя олиши лозим. Бугунги кунда бозор шу қадар тез ўзгаряптики, ишланма 18 ойдан сўнг ( Ўзбекистон Интеллектуал мулк агентлиги амалиётидаги муддатлар) бозорда ушбу маҳсулотга бўлган талабнинг пасайиши билан у эскирган ҳисобланиши мумкин (маҳсулот жуда тез фурсатда функционал эскириши мумкин).\nДаъвогарга вақтинчалик ҳуқуқий ҳимоя тақдим этиш ёки ана шундай ишланмалар учун дастлабки патент институтини киритиш зарурлигини аниқ тушуниш керак. Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг дастлабки йилларида бу нарса амалиётда кузатилган. Бир (узоғи икки) ойда расмий экспертиза тугаши билан талабнома бўйича тақдим этилган интеллектуал фаолият натижаси вақтинчалик (патент олингунга қадар) ҳуқуқий ҳимояга эга эканини билдирувчи ҳужжат бериш керак.\nШу тариқа, ихтиро учун амал қилиш муддати 5 йилгача бўлган дастлабки патент олиш институтини жорий қилинишини ушлаб туриш мумкин бўлади. Бу жаҳон амалиёти ва интеллектуал мулк бозоридан келиб чиқадиган заруратдир. Айни пайтда 2 ойдан ошмайдиган бу расмий экспертиза ўтказиш муддати ва 12 ойдан ошмайдиган (фойдали моделлар учун 6 ойдан ошмайдиган) асли (мазмуни) бўйича экспетиза ўтказиш (мамлакт даражаси бўйича янгилик билан чегарланиш ҳам мумкин) ва ҳимоя ҳужжатини бериш муддати.\nАгарда патент эгаси уни 20 йилгача узайтиришдан (фойдали моделлар учун 13 йилгача) ва ўз ихтиросини дунё учун янгилик сифатида тасдиқланишидан манфаатдор бўлса (бу патент олинган маҳсулотни Ўзбекистондан ташқарига экспорт қилишда жуда муҳим саналади), у янада асосли бўлган экспертизага буюртма бериши мумкин. Бу ҳолатда, Интеллектуал мулк агентлиги ушбу муддатларга амал қилиши лозим.\nҚонунлар тўсқинлик қилиши эмас, иқтисодиёт ва саноатга хизмат қилмоғи керак. АҚШ Патент офиси бунга мисол бўла олади. Мазкур офис идорага келиб тушадиган ҳар қандай талабнома учун (1 йил муддатга ) вақтинчалик ҳуқуқий ҳимоя тақдим этади ва бу ҳақда даъвогарларга хабар беради. Агарда даъвогар АҚШ Патент офиси билан мулоқотни давом эттирмаса, АҚШ ҳудудида тақдим этилган ҳуқуқий ҳимоя тугатилади. Яна бир мисол. Роспатентда фойдали патентлар учун талабнома тақдим этиладиган кундан 4 ой ўтиб, патент олиш имконини берадиган тезкор экспертиза ўтказиш (қўшимча ҳақ тўланганда) кўзда тутилган. Муаллифлик ҳуқуқи объектлари (ЭҲМ (Электрон ҳисоблаш машиналари), маълумотлар базаси, топологиялар дастурлари) бўйича тезкор экспертиза ўтказилганда, Роспатентга талабнома берган пайтдан бошлаб фақат 7-10 кундан сўнг Расмий (давлат) рўйхатдан ўтказганлик ҳақидаги далолатнома олганлар (фақат расмий экспертиза. Муаллифлик ҳуқуқи формани ҳимоя қилади. Шу боис, бундай объектлар учун экспертиза ўтказилмайди).\nИнтеллектуал мулк агентлиги эндигина Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги тасарруфига ўтди. Шу боис, ушбу идора ва бизнинг Вазирлигимиз ўртасидаги ҳамкорлик ҳақида гапиришга ҳали эрта.\nБугунги кунда Ўзбекистондаги илмий-тадқиқот марказларининг ҳолати қай даражада? Мамлакатнинг ҳозирги шароитида хориж тажрибасидан нималарни жорий этиш мумкин?\nБиз республикадаги илмий-тадқиқот марказларининг аҳволини ўргандик, илмий-тадқиқот марказларининг моддий-техник базаси ривожланмагани аниқланди, қабул қилинган қарорга кўра, тикланиши лозим бўлган кўплаб илмий-тадқиқот институтларининг фаолияти тугатилди. Мамлакатимиз илмий соҳасидаги кадрлар салоҳиятига келадиган бўлсак, шуни таъкидлаш керакки, айни пайтда Фанлар академияси таркибида 91 нафар академик фаолият юритмоқда ва тадқиқотлар олиб боришмоқда. Республикада жами 3000 нафардан зиёд фан доктори, профессор ва 7000 дан ортиқ фан номзоди, PhD доктори меҳнат қилишмоқда.\nҲокимиятга Президент Ш. Мирзиёев жамоасининг келиши билан Ўзбекистонда тадқиқот институтларининг илмий-техник базаси сифатини оширишга кўпроқ эътибор берила бошланди. Ускуналарни янгилаш, илм-фан марказларининг моддий техник базасини жаҳон стандартларига мувофиқлаштириш учун кўпроқ маблағ ажратилмоқда. 2019-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини инновацион ривожлантириш стратегиясида илм-фанни молиялаштириш кўрсаткичларини ялпи ички маҳсулот ҳажмининг 0,2 фоиздан 0,8 фоизгача ошириш бўйича улкан вазифалар белгиланган. Агарда биз илмий-техник база билан жиддий шуғуллансак ва кадрлар салоҳиятини юксалтирсак, белгиланган вазифаларни бажаришнинг уддасидан чиқа оламиз.\nҲозирги кунда биз олимларимизнинг халқаро илмий дастурлар ва халқаро илмий консорциумларда кўпроқ иштирок этиши, чиқиш қилиши устида иш олиб бормоқдамиз. Ўзбекистон учун фаннинг истиқболли йўналишлари бўйича малакали кадрларни тайёрлаган олий таълим муассасалари ва илмий-тадқиқот институтларининг кадрлар заҳирасини яратган ҳолда, тадқиқот ва ишланмаларни ўтказиш жараёнини интеграциялашда илмий-тадқиқот марказларини жорий этиш масаласини ишлаб чиқяпмиз.\nОлий ўқув юртларининг истиқболли илмий тадқиқот йўналишларини ривожлантириш мақсадида стратегик-академик бўлинмалар, шунингдек, илм-фан ва ишлаб чиқариш ўртасида боғловчи бўғинларни яратиш мақсадида кичик инновациявий корхоналар ташкил этмоқдамиз. Биринчи навбатда, сув ва сувдан фойдаланиш, энергетика, инсон ва инсоннинг ҳаётий фаолият юритишида унинг хавфсизлиги муаммоларини ҳал этиш, нано ва биоматериаллар, уларни қайта ишлаш технологиялари, қишлоқ хўжалиги билан боғлиқ тадқиқотлар юртимиз илм-фанидаги истиқболли йўналишлардандир. Ўзбек илм-фани азалдан физика, математика, кимё каби аниқ фанлар бўйича кучли бўлиб келган. Шу боис, бу соҳалардаги тадқиқотларни мунтазам равишда қўллаб-қувватлаш зарур.\nХориж тажрибасидан интеллектуал мулк бозори, IT-технологиялар, қайта тикланувчи энергетика, агросаноат технологияларини ривожлантириш маҳоратини ўрганишимиз лозим. Ўзингиз бир ўйлаб кўринг-а, қуёшли кунларимиз кўп бўлишига қарамасдан, ҳали биронта ҳам қуёш станциясини барпо этмадик; мамлакат иссиқ иқлим шароитида яшайди, бироқ ҳанузгача озиқ-овқат маҳсулотлари бизга четдан импорт қилинади. Бу бемаънилик-ку, ахир!\nИнновациялар кичик янгиликлардан бошланади. Бугун Ўзбекистоннинг оддий инсонлари учун қандай инновациялар керак? Мамлакат аҳолиси қандай содда инновацияларсиз яшаяпти?\nОддий инсон? Бундай сўз бирикмаси менга тушунарсиз. Агарда гап Ўзбекистон фуқароси, фуқаролари ҳақида бораётган бўлса, улар юксак ривожланган мамлакатлар фуқароларида мавжуд бўлган қулай турмуш шароитларига: нафақат озиқ-овқат, балки оилани боқиш, ўқиш, малака ошириш, қайта малака ошириш, туризм, тиббий хизмат ва шу кабилар учун етарли бўлган юқори иш ҳақига, бир сўз билан айтганда, шахсий инсон капиталини ривожлантиришга лойиқдирлар ва улар бунга муҳтожлар. Табиийки, етарлича бўлган истеъмол савати ва яшаш шароитлари бўлишини хоҳлардик. Мана шу науқтаи назардан инновациялар мамлакат фуқароларининг барча соҳалари учун кераклидир, аниқроғи, инноватор тили билан айтганда, “технологияларни ютиш”, яъни Ўзбекистонда бошқа мамлакатлар ишланмаларидан маданиятли фойдаланиш керак. Масалан, коммунал хизматлар, жамоат транспортидан фойдаланганлик учун уяли телефон орқали пул тўлаш, мобиль банк яратиш, такси хизматлари учун нақд пулсиз ҳисоб-китоб қилиш ва ҳоказолар.\nЎзбекистонда инновацион технологиялардан фойдаланиш бўйича яна бир, янада каттароқ мисол сифатида, хонадонларда, масалан, худди АҚШдагидек тескари айланадиган электрон ҳисоблагичларнинг ўрнатилиши. Эрталаб уй эгалари ишга кетишганида, табиийки, бу хонадонда электр энергияси истеъмоли минимал даражага тушади (одатда фақат музлатгич ишлаб туради). Бунда электр энергиясини сарф қилишни ҳисоблайдиган ҳисоблагич қуёш панелига ўрнатилган бўлса, бир томонга айланади — электр энергия шаҳар тармоғига айланади. Кечқурун барча оила аъзолари уйга қайтганида, электр энергиясига талаб ортади ва ҳисоблагич қарама-қарши томонга қараб айланади — етишмайдиган электр шаҳар тармоғидан олинади. Бунда фуқаро ёки оила фақат ҳисоблагичда кўрсатилган фарқ учун ҳақ тўлайди. Нақадар ажойиб! Афсуски Ўзбекистонда бу қулайлик ҳозирча йўқ. Бироқ бир кун келиб бу албатта бўлади!\nИжтимоий инновацияларга келадиган бўлсак, менингча, биринчи навбатда ишчиларга ҳақ тўлаш ва пенсия тўлови тизимини қайта кўриб чиқиш зарур. Чуқур ўйланган KPI керак. Масалан, илмий-тадқиқот институтлари ва олий таълим муассасалари ходимлари учун олимлик даражалари ва унвонлар бўйича тақсимланадиган энг кам иш ҳақи белгиланса яхши бўларди. У энг кам истеъмол саватли оилани таъминлаш учун етарли бўлиши лозим. Ходимлар ойлик иш ҳақининг катта қисмини ташкилотнинг индикатор кўрсаткичларига мос келадиган ходимларнинг индикатор кўрсаткичларини бажарганликларига қараб бериладиган маблағ ташкил этиши керак. Шу тарзда, ташкилотда ҳар бир ходим тасдиқланган ҳужжатлар билан бажарилган ишлар кўрсаткичларини киритиб бориши лозим бўлган унинг шахсий кабинети белгиланади. Бажарилган ишлар ҳисобланади ва шунга қараб ойлик маош тўланади. Акс ҳолда, бу ўринда ходимлар меҳнатининг сифати ва миқдорини субъектив баҳоланишига дуч келамиз. Масалан, худди бизнинг вазирликдаги сингари – ҳатто вазирнинг шахсан ўзи ҳам қўшимча ҳақ белгилай олмайди. Пенсиялар фақат пенсия жамғармаси томонидан тўланиши керак. Чунки нафақа ёшидаги инсон ишлаган пулларининг бир қисмини айнан шу жамғармага тўлаб борган. Амалиётда эса бошқача, нафақадаги инсонни ишга қабул қилган ташкилот унга пенсия тўлайди, бу эса ҳамиша ҳам ташкилот учун маъқул бўлавермайди. Бу кўпинча юқори малакали кадрларни йўқотишга олиб келади. Ҳа айтганча, олий тоифали кадрлар энг юқори ойлик ва энг юқори пенсия олишлари лозим.\nБугунги кунда мамлакат аҳолиси муҳтож бўлган энг оддий инновациялар ана шулардир, бироқ бу нарса вақтинчаликдир.\nЎзбекистонда идоралараро коммуникация қай даражада ривожланган? Қайси омиллар унинг ривожланишига тўсқинлик қилмоқда?\nИнновацион ривожланиш вазирлиги 2019-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини инновацион ривожлантириш стратегияси ижросини мувофиқлаштириш ва мониторинг қилиш ишларини амалга оширмоқда. Стратегиянинг асосий мақсади инсон капиталини ривожлантириш, мамлакат олдида турган энг асосий вазифа эса, 2030 йилга келиб Глобал инновацион индекс рейтинги бўйича жаҳоннинг 50 илғор мамлакати қаторига кириш ҳисобланади. Стратегияда асосий мақсадларга эришишда мамлакатдаги барча вазирлик ва идораларнинг идоралараро коммуникациялари ва мувофиқлашган ишлашини талаб этадиган 81 та кўрсаткич ҳисобга олинган.\nШундай бўлсада, вазирлик ва идоралар баъзан битта мақсадга эришиш учун ҳам (кўпинча раҳбариятга маълумот етказиш учун холос) ўзаро рақобатлашаётганини амалиёт кўрсатиб турибди. Бу вазифаларнинг такрорларниши, якуний мақсадларнинг таҳлил қилиниши ва ўз навбатида, бошқарув бўғинида иш самарадорлигининг пасайишига олиб келади. Айни дамда, давлат бошқаруви органларининг ҳамкорликдаги фаолияти мамлакат рақобатбардошлигини оширувчи энг асосий восита ҳисобланади, деган тушунча бор. Айнан шу боис, республика иқтисодиёти ва сиёсатида таркибий ўзгаришлар юз бермоқдаки, бу ўз навбатида менежментни янги замонавий бошқарув даражасига олиб чиқади. Бу ҳақда мен яқинда Бизнес лабораториясида сўзлаб бергандим. Қисқача эслатиб ўтадиган бўлсам, гап Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси таркибини ўзгартириш ҳақида бормоқда. Мамлакат раҳбарининг гапларини бошқача айтганда, мазкур қайта қуришни қуйидагича ифодалаш мумкин: Бош вазир ва вазирлар бўлади, уларнинг ҳар бири ўзининг иш участкаси учун жавоб беради. Бунда кам сонли, бироқ кучли ишчи гуруҳ боғловчи бўғин ҳисобланади.\nМамлакат олдида қисқа муддатли улкан вазифалар турибди, деярли барча йўналишлар бўйича стратегиялар белгиланди. Сизнингча, бу вазифаларни қай даражада амалга ошириш мумкин? Мазкур вазифалар қоғозда қолиб кетмасмикан? Ҳукумат статегик вазифаларни амалга оширишда биринчи навбатда нима қилмоғи керак?\nИнновацион ривожланиш вазирлиги стратегия муаллифи ҳисобланади. Шу боис, стратегияни амалга ошириш ва Глобал инновацион индекс бўйича 81 та индексга эришиш мумкинлигига ишончимиз бор. Умуман олганда, стратегия устида ишлаш жараёнида стратегиянинг асосий мақсадига эришишда мамлакатимиз қайси томонга ҳаракатланиши кераклиги — 2030 йилга келиб Глобал инновацион индекс рейтинги бўйича жаҳоннинг 50 та илғор давлати қаторига кириш ҳақидаги тасаввур шаклланган. Вазирлигимизга жалб қилинган хорижий экспертлар Стратегиядаги мақсадларга эришишда бизга ёрдам беришмоқда. Хайнц Карстен (Германия), Ербол Сулейменов (Қозоғистон), Жамшид Авлонов (АҚШ), Виктория Гарип ва Уве Бергер (Австрия) каби мутахассислар ўзбек жахон илм-фанини бирлаштириш, юқори ихтисослашган мутахассислар ва олий тоифали кадрларни тайёрлаш жараёнини такомиллаштириш, Ўзбекистон соғлиқни сақлаш тизимини янги босқичга кўтариш, агросаноат технологияларини яхшилаш ва шу каби масалалар бўйича вазирлигимиздаги ходимлар билан бирга ишлашмоқда. Инновацион фаолиятни ривожлантириш учун, биринчи навбатда, электрон ҳукумат ишини фаоллаштириш керак. Электрон мулоқотни самарали таъминлаш мақсадида Ўзбекистонга юқори тезликдаги интернет зарур. Бундан ташқари, бугунги кунда кўплаб давлат тузилмаларида нормаланмаган иш куни кузатилади. Бу профессионал ходимлар йўқлиги кўринишидаги сифат менежментининг йўқлиги ва улар фаолияти самарасининг пастлигини билдиради.\nЮқорида айтиб ўтилганидек, стратегик вазифаларга эришишда, энг аввало, идоралараро коммуникацияни йўлга қўйиш ва ҳамкорликдаги фаолиятни мувофиқлаштириш муҳим вазифа саналади. Барча вазирлик ва идоралар, компаниялар Президент атрофида ҳамжиҳатликда ҳаракат қилсагина, мамлакатимизнинг олға интилишига ёрдамлаша оламиз ва жаҳон ҳамжамиятида юртимиз нуфузи ва имижини оширамиз.\n Йўлбарсхон Мансуров — инновациялар, илм-фан ва давлат органлари иши ҳақида.\n10.02.2019 йилда нашр этилган , http://businesslab.uz/2019/02/10/yulbarsxon-mansurov-ob-innovaciyax-nauke-i-rabote-gosudarstvennyx-organov/


Президент: «Янги Тошкент» барпо этилади, пойтахт «яшил ҳудуд» га айлантирилади – Газета.uz\nПрезидент: «Янги Тошкент» барпо этилади, пойтахт «яшил ҳудуд» га айлантирилади\nПрезидент Шавкат Мирзиёев Тошкент вилоятида «Янги Тошкент» лойиҳаси амалга оширилишини маълум қилди. Унинг сўзларига кўра, мазкур лойиҳа 2−3 ойда оммага тақдим этилади ва уни «баҳаво жойда» қуриш кўзда тутилган. «Эндиликда Тошкентда қурилиш эмас, яшил ҳудуд барпо этилади», — деди давлат раҳбари.\nLotinchada 31 август 2021, 13:59 Сиёсат Жамият\nТошкент вилоятида «Янги Тошкент» лойиҳасини амалга ошириш режалаштирилмоқда. Бу ҳақда 31 август куни президент Шавкат Мирзиёев «Янги Ўзбекистон» боғининг очилиш маросимида маълум қилди, дея хабар бермоқда «Газета.uz» мухбири.\n«Секин-секин Тошкентдан Тошкент вилоятига қараб кетяпмиз. Баҳаво жойларга қараб кетяпмиз. Биз секин-секин «Янги Тошкент»ни қурамиз. Лекин янги баҳаво жойда бўлади. Бу томонга қараб, мана шу одамларимизни ўргатиб, катта лойиҳа устида анчадан бери ишлаяпмиз», — деди давлат раҳбари.\nУнинг сўзларига кўра, лойиҳа тахминан 2−3 ой ичида оммага тақдим этилади.\n«Кўпларингиз ўйлашларингиз мумкин, нима учун бу Тошкентдан узоқ жойда деб? Тошкентда энди қурилиш қилмаймиз, Тошкентни яшил ҳудудга айлантирамиз», — дея таъкидлади у.\nПрезидент сўнгги 4−5 йил ичида Тошкентда йирик қурилиш лойиҳалари амалга оширилганини, лекин энди қурилиш Тошкент вилоятига ўтишини таъкидлади. Хусусан, расмийлар Тошкент вилоятининг Бўстонлиқ туманида инфратузилма яратиш учун катта куч сарфламоқда.\n«Шу Бўстонлиқ тумани билан келажакда мана шу уйғунликда, иложи борича ҳамма янги қурилишларимизни Тошкентда эмас, янги режалар билан, халқимиз билан битта нарсани айтмоқчиман, ҳар бир қўйган ғиштимизни ҳам халқимиз билан бамаслаҳат қиламиз. Мана шуни ҳамма билиши керак», — деди президент.\nШавкат Мирзиёев аввалроқ «Янги Ўзбекистон» газетасига берган интервьюсида, «баъзи раҳбарларнинг бепарволиги ёки манфаатпарастлиги туфайли тураржой мавзеларида одамлар сайр қиладиган, спорт билан шуғулланадиган, фарзандлари билан бирга тоза ҳавода дам оладиган очиқ жойнинг ўзи қолмаётгани» ҳақида таъкидлаган эди. Ўшанда президент Тошкентда ва бошқа йирик шаҳарларда янги қурилишларни шаҳар ташқарисидаги ҳудудларда амалга ошириш чоралари белгиланаётганини маълум қилган.\nБиринчи марта «Янги Тошкент» лойиҳаси ҳақида 2019 йил июнь ойида хабар берилган. Буюк Британиянинг Benoy архитектура компанияси Чирчиқ дарёсининг қарама-қарши томонида 20 минг гектардан ортиқ майдонда қурилиши режалаштирилган «Янги Тошкент»нинг бош режаси ҳақидаги лойиҳасини тақдим этган эди.\nМай ойида эса Шавкат Мирзиёев Қибрай туманидаги янги боғ ҳудуди Тошкент таркибига ўтказилишини маълум қилган.\nТошкент вилояти ва пойтахт чегаралари ўзгартирилди 27 август 2021, 17:51\n«Тошкент ва йирик шаҳарларда янги қурилишлар шаҳар ташқарисида амалга оширилади» — президент 17 август 2021, 10:14\nҚибрайдаги янги боғ ҳудуди Тошкент таркибига ўтказилади — президент 3 май 2021, 20:48\n31 август 2021, 14:43\nToshkent shaxrida 250mln dona kuchat ekamiz sababi kesiladigan darxtlar qolmadi\nP.s 85%ekilvotgan yangi kuchatlar sugorish ariqlari yuqligi sabab ekilgan yilni uzida nobud bulmoqda.


Мустақиллик учун курашганлар қабрларини зиёрат қилмоқчи FBдошлар ИИБга "суҳбат"га чақиртирилди\n03 июл 2022, Тошкент вақти: 23:10\nИИБга чақиртирилганлар орасида Чингиз Раимқул (чуратда олд планда) бор эди.\n1 сентябрь куни Совет даврида Ўзбекистоннинг мустақиллиги учун курашган марҳумларни зиёрат қилиш учун Тошкентдаги Кўкча қабристонига бормоқчи бўлган бир гуруҳ ёшлар - 10 киши 31 августда Шайҳонтоҳур тумани Ички ишлар бўлимига “суҳбат”га чақирилиб, қўйиб юборилди.\nСуҳбатга чақирилганларнинг Озодликка айтишича, ИИБнинг террорчиликка қарши кураш бўлимида улардан “сиёсий митинг ва йиғилишларда бошқа қатнашмайман” деган мазмунда тилхат олинган.\nТуман ИИБсида ушланганлар билан байрам арафасида “шунчаки суҳбат ўтказилгани” ва ҳеч ким ушлаб қолинмаганини билдиришди.\nОзодлик билан суҳбатлашган фаоллар 1 сентябрь, эрталаб соат 10 да улар Тошкентнинг Кўкча масжиди олдида тўпланиб, Шарқий Туркистон озодлиги учун курашган Алихонтўра Соғуний ва Совет даврида Ўзбекистон мустақиллиги учун курашган Миртемир Мирабдуллаевлар қабрларини зиёрат қилишни, у ерда Шарқий Туркистондаги мазлумлар ҳақига дуо қилмоқчи бўлишганини билдирди.\nБироқ улар 31 августда ИИБга “суҳбат”га чақиртирилди.\nШайҳонтоҳур Ички ишлар бўлимига "суҳбат"га Отабек Умар, Қутфиддин Муҳиддинов, Чингиз Раимқул, Анвар Назир, Жамшид Нурқул ва яна исмини ошкор қилмасликни сўраган бошқа ёшлар чақиртирилгани маълум бўлди.\nШайҳонтоҳур туман Ички ишлари бўлимига чақиртирилган Қутфиддин Муҳиддинов бўлимда 4 соат ушлаб турилгани ва унга тадбирни ўтказмасликни тавсия қилишганини айтаркан, деди:\n- Мени телефон орқали 18:30 ларга чақиртиришди. Тадбирни ўтказманглар, деб тавсия қилишди. “Эртага зиёрат қилманглар, бошқа кунлари мумкин” дейишди. Мен Соғуний тақиқланган одам эмаслигини, китоблари бемалол сотилишини айтсам, “Байрам куни ўтказманглар” деб тилхат олишди ва қўйворишди. Абсурд нарса бўлди.\nШайҳонтоҳур туман Ички ишлар бўлимида Озодлик сўровига бу оддий суҳбат бўлгани ва унга чақиртирилганларнинг ҳаммаси қўйиб юборилганини билдиришди.\n- Бизда ҳеч ким йўқ ҳозир. Сиз айтаётган одамларни қўйиб юборишган. Шунчаки, байрам олдидан профилактика суҳбатидан ўтказишган, бўлди, деди нима мавзуда суҳбат бўлганини фақат чақиртирган ходим билишини айтган навбатчи офицер.\nКўкча қабристонига бормоқчи бўлган 10 кишидан бири - Отабек Умар ўзи яшайдиган Бўстонлиқ туман ИИБга 31 август, кечки пайт олиб кетилган. Отабек Умар Озодликка бундай деди:\n- 1 сентябрь куни Мустақилликка бағишланган тадбир бўлиши керак эди. Кўкчадаги қабристонга бир қанча одамни чақиртирган эдик. Суҳбатга мени уйимдан олиб кетишди. Сўроқни вилоят ички ишлар бошқармаси ва Бўстонлиқ ички ишлар бўлими ходимлари олиб борди. “Сиёсатга қарши чиқадиган йиғилишларга қатнашмайман” деб тилхат ёздиришди.\nОтабекнинг айтишича, 3 соат давом этган суҳбат сўнгида у “Мен Ўзбекистонда олиб борилаётган сиёсатдан норози эмасман ва турли хил митинглар, сиёсатга қарши йиғилишларда қатнашмайман, агар қатнашадиган бўлсам жавобгарликка тортишларингга розиман”, деб тилхат ёзиб берган.\nОтабек ички ишлар ходимлари у билан яхши муомалада бўлгани ва ҳеч қандай босим ёки қўполлик қилмаганини ҳам қўшимча қилди.\nТашкилотчиларга кўра, улар берган эълонда Кўкча қабристонидаги бу тадбир очиқ ва истаган одам қатнашиши мумкинлиги айтилган. Тадбир Фейсбукдаги бир гуруҳ тарихсевар ёшлар томонидан уюштирилган.\nСуҳбатга чақирилганлардан бири, сиёсатшунос Анвар Назир Алиҳонтўра Соғуний ва Миртемир Мирабдуллаев Ўзбекистон мустақиллигига ҳисса қўшган тарихий шахслардан бўлган, дейди.\nАнвар Назирга кўра, ИИБ ходимлари қандайдир бир шахс гуруҳ устидан ариза ёзганини айтган:\n- Гўёки Соғунийнинг масжидда ишлайдиган, Шайҳонтоҳур туманида яшовчи узоқ қариндоши “Бир сиёсий гуруҳ ғараз ниятлари билан Кўкча қабристонида намойиш ўтказмоқчи”, деб ёзиб берибди. Лекин эълонимизда бу зиёрат, Мустақиллик тадбири экани ёзилган.\nАнвар Назир бу маълумотлар Кўкча қабристони маъмурияти томонидан берилгани тўғрисида унга ҳужжат кўрсатишгани, аммо шикоят аризасида ҳеч қандай исм келтирилмагани уни шубҳалантирганини айтди.\nСиёсатшунос Фейсбукдаги бу гуруҳ фаолияти устидан олдиндан назорат бўлганини ҳам тахмин қилди.\nАнвар Назир ички ишлар бўлимида бошқа мавзуларда ҳам саволлар берилганини айтиб ўтди:\n- “Нега Соғуний зиёрат қиляпсизлар - у ўзбек эмаску?! Мустақиллик учун бошқа одамлар курашган – буларнинг алоқаси йўқ. Уйғурларни нега қўллаб-қувватлаяпсизлар? Нега ўзбек тилини давлат тили деб кўтараяпсизлар? Хитой камералари тўғрисида нега ёздингиз? Нимага Америкага бориб келдингиз? Нима учун чет элда ўқигансизлар – сизларга ўзбек олий ўқув юртлари ёқмайдими? Сизларнинг тадбирларингиз пулини ким тўлаяпти?”, деган гаплар бўлди.\nАнвар Назир бу саволлар ортидан суҳбатга чақиртирилган Фейсбукдаги гуруҳ аъзоларини экстремизмда айблаш ҳаракатлари ҳам бўлгани, бу ҳақда у қатор халқаро ташкилотлар ва элчихоналар расмийларига хабар берганини ҳам қўшимча қилди.\nУ гуруҳ аъзолари бошқа ўзбек алломаларига бағишланган турли маънавий-маърифий тадбирлар, учрашув ва кечаларни ҳам уюштириб туришини айтди.


Бинобарин, юртимизда ҳар йили миллий иқтисодиётни барқарор ривожлантириш, ҳудудий кесимларда меҳнат ресурсларидан янада тўлиқ ва оқилона фойдаланиш, аҳолининг ижтимоий муҳофазасини таъминлашга қаратилган тегишли дастурлар қабул қилинаяпти.\nЎзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг Меҳнат ва ижтимоий масалалар қўмитасининг кенгайтирилган йиғилиши 2015 йилда иш ўринлари ташкил этиш ва аҳоли бандлигини таъминлаш дастурининг жорий йил биринчи чорагидаги ижросига бағишланди. Қатор вазирлик ва идоралар, Тошкент вилояти ҳокимлиги вакиллари қатнашган тадбирда дастурнинг жойларда бажарилиши, илгари ташкил қилинган иш ўринларининг барқарорлигини таъминлаш, бандликнинг самарали шаклларини ривожлантириш ҳамда бу борада мансабдор шахсларнинг масъулиятини ошириш каби масалалар муҳокама этилди.\nМеҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш вазирлиги маълумотига кўра, жорий йилнинг январь — март ойларида республикамиз бўйича 141,1 мингта иш ўрни яратилди. Уларнинг 62,6 фоизи ёки 88,3 мингтаси қишлоқ жойларига тўғри келади. Ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш мақсадли дастурларига мувофиқ 4,6 мингта лойиҳа рўёбга чиқарилиши натижасида 28,6 мингта иш ўринлари ташкил этилди.\n— Маълумки, 2015 йилнинг 1 январидан бошлаб, микрофирма ва кичик корхоналар, фермер хўжаликлари учун ягона ижтимоий тўлов миқдори 25 фоиздан 15 фоизга қадар камайтирилди, — деди Меҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш вазирлигининг Бандликни таҳлил қилиш ва меҳнат миқдорини тартибга солиш бошқармаси бошлиғи Эркин Авезов. — Бу иш берувчиларнинг янги иш жойлари барпо этишдан манфаатдорлигини оширди. Пировардида якка тадбиркорлик, фермер ҳамда деҳқон хўжаликлари, ҳунармандчилик, оилавий бизнесни ривожлантириш ҳисобига 112,5 минг киши ишли бўлди.\nЙиғилишда бандлик дастурига мувофиқ, Тошкент вилоятида 2015 йилда 87,2 мингта иш ўрни яратилиши белгилангани, шундан 11,4 мингтаси биринчи чоракда ташкил этилгани айтиб ўтилди.\n— Янги объектларни ишга тушириш, ишлаб чиқаришни модернизациялаш, саноат, қурилиш, хизматлар кўрсатиш ва сервис соҳаларини жадал ривожлантириш, инфратузилма, коммуникация ҳамда уй-жой объектлари қурилиши кўламини ошириш ҳисобига иш ўринлари ташкил этиш устувор вазифадир, — деди Меҳнат ва ижтимоий масалалар қўмитаси аъзоси Жамол Носиров. — Кичик бизнес, биринчи навбатда, якка тартибдаги ҳамда оилавий тадбиркорлик, деҳқон ва фермер хўжаликларини ривожлантириш ҳамда имкониятларини кенгайтириш бу борада муҳим ўрин тутади.\nЙиғилишда аҳоли бандлигини таъминлаш бўйича ижобий натижалар билан бир қаторда, айрим камчиликлар ҳам кўрсатиб ўтилди. Уларни бартараф этиш борасида ижтимоий шерикликдан самарали фойдаланиш, аниқ вазифаларга қаратилган чора-тадбирларни белгилаб олиш лозим. Депутатлар томонидан ишсиз ва банд бўлмаган аҳоли, касб-ҳунар коллежлари битирувчилари ҳамда хотин-қизлар, ногиронларни ишга жойлаштиришга оид фикрлар билдирилди.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг иккинчи ялпи мажлиси тўғрисида ахборот\tТерроризмни молиялаштиришга қарши курашиш — долзарб масала »


Ургутлик тиббиёт ходимларига 32 миллион 360 минг сўмлик қўшимча тўлов тўланиши таъминланди - zarnews.uz\nПрезидентимизнинг 2020 йил 19 мартдаги “Коронавирус пандемияси ва глобал инқироз ҳолатларининг иқтисодиёт тармоқларига салбий таъсирини юмшатиш бўйича биринчи навбатдаги чора-тадбирлар тўғрисида”ги фармонида тумандаги тиббиёт ва санитария-эпидемиологик ва бошқа ходимлар коронавирус инфекцияси тарқалишига қарши курашиш тадбирларига жалб қилинадиган даврда уларнинг ойлик лавозим маошига 6 фоиз миқдорида ҳар кунлик қўшимча тўловлар жорий қилиш белгиланган эди.\nБўлимимиз ходимлари вилоят адлия бошқармасининг топшириғига асосан туман тиббиёт бирлашмаси ва санитария-эпидемологик осойишталик марказида мазкур қўшимча тўловларнинг ўз вақтида тўлаб берилиши юзасидан мониторинг ўтказди.\nМониторинг давомида туман тиббиёт бирлашмасидан коронавирус касаллигини тарқалишига қарши курашга жалб қилинган ходимларнинг лавозим маошига ҳар кунлик ҳисобланган 6 фоиз миқдоридаги тўловлар учун дастлаб 12 миллион сўм тўлаб берилган. Аммо кейин берилган буюртмага кўра, 32 нафар ходимга ҳисобланган 32 миллион 360 минг сўм 6 фоизли қўшимча тўлов маблағ келиб тушмаганлиги сабабли тўлаб берилмагани аниқланди.\nНатижада 2020 йил 13 июнь куни Ургут тумани тиббиёт бирлашмаси бошлиғига қонун ҳужжатларининг бузилиши, уларнинг сабаблари ва бунга олиб келувчи ҳолатларни бартараф этиш тўғрисида тақдимнома киритилди ва ушбу сумма тўлиқ тўлаб берилиши таъминланди.\nУргут тумани адлия бўлими етакчи маслаҳатчиси.\nТеглар: иш ҳақи тиббиёт ходими


Наврўз қаерда қандай нишонланади? – mulkdor.com\nMarch 21 2019, 10:03 ДунёЖамиятМаданиятСанъатТарихЎзбекистонҚадриятлар\nБаҳор келиши билан барча юртларда миллий байрам ва анъаналарни нишонлаш бошланади. Чунки дунё халқларининг ҳар бирида кўклам фасли ва янги йилга бағишланган удумлар бор. Уларнинг барчаси ўзига хос ва бетакрор.\nЖумладан, Тинч океанидаги бир қатор ороллардан иборат Фижи мамлакатида қишдан баҳорга ўтиш кескин билинмайди. Денгиз ҳавоси доим мўътадилликни сақлаб туради. Бироқ Фижи гулининг очилиши баҳор келганидан дарак беради. Аҳоли турли тадбирлар ўтказа бошлайди.\nТаиланднинг Чиангмай шаҳрида ҳар йили февраль ойининг биринчи жумасида «Гуллар сайри» маросими бошланади. Бу маросим юртга баҳор келганлигидан далолат бўлиб, икки кун ичида бутун мамлакатга ёйилади. Таиланд кўчалари қўлларида анвойи гуллар тутган ва башанг кийинган ёшу қари билан гавжумлашади. Каттаю кичикнинг бир-бирларига гул тақдим этиб қутлашлари баҳор рамзидир.\nСкандинавия халқлари баҳорни май ойида кутиб оладилар. Тарихий анъанага кўра, денгизчи ва уй бекаси кўринишида кийинган бир гуруҳ йигит-қизлар денгиз ёки ўрмон четида катта гулхан ёқиб, унинг атрофида шўх рақслар тушиб, баҳорни кутиб оладилар. Шундан сўнг аҳоли яшаш масканларида кўклам фасли тадбирлари авж олади.\nФранция танк ва ҳарбийларини россия чегарасига ...\nФранция 4 та танк, 25 та жанговар машина ва 300 нафар ҳарбийларини Эстония ҳамда Россия чегарасига юборади. Бу ҳақида Франциянинг Эстониядаги элчихонаси расмий сайтига ...\nДунёApril 19 2019, 01:04


Сарф-харажатлар борасида мутлақ етакчилик\nДиққатни жамлаш (Фокусирование)\nКамдан кам юз берсада, аммо баъзи ҳолларда фирма биттадан кўп ёндашувни муваффақият билан амалга ошириши мумкин. Юқорида кўрсатилган стратегининг асосий вариантлардан ҳар қайсисини амалга ошириш учун, одатда кўпчиликнинг биргаликдаги саъй-ҳаракатлари ва аниқ мақсадга йўналтирилган ташкилий чоралар талаб этилади.\nСтратегиянинг асосий вариантлари соҳанинг бошқа вакилларига нисбатан бирмунча юқори натижаларга эришишнинг асосий воситаси ҳисобланиб, бир соҳа доирасидаги барча фирмалар учун юқори даражадаги умумий даромадни англатиши мумкин. Бундай ҳолларда, бошқа соҳалардаги каби стратегияни амалга жорий этиш фақатгина мақбул даромадни қўлга киритишдагина зарур бўлади.\nТажриба эгри чизиғи шарофати билан 1970 йилларда кенг тарқалган стратегиянинг биринчи варианти айнан сарф-харажатлар борасида соҳада етакчиликка эришишга қаратилган қатор иқтисодий чоралар асосида шу борада мутлақ етакчиликка эришишдан иборат. Сарф-харажатлар борасида етакчиликка эришиш учун иқтисодий эффектив кўламда ишлаб чиқариш қувватларини яратиш; тажриба тўплаш асосида сарф-харажатларни камайтиришга интилиш, ишлаб-чиқариш ва қўшимча харажатларни қатъий назорат қилиш, мижозлар билан майда операциялар ўтказишдан тийилиш, тадқиқот, илмий ишланмалар, хизмат кўрсатиш, маҳсулотни сотиш тизими реклама ва шунга ўхшаш бошқа соҳаларда чиқимларни камайтириш талаб этилади.\nБунинг ҳаммаси менежмент томонидан сарф-харажатлар устидан назорат кучайтирилишига алоҳида аҳамият қаратиш кераклигини кўрсатади. Рақибларга нисбатан камроқ харажат қилиш бутун стратегиянинг асосий ғояси бўлиши мумкин, аммо маҳсулот сифати ва хизмат кўрсатиш савиясини ва бошқа соҳаларни ҳам кўздан қочирмаслик даркор.\nЧиқим харажатларини камайтиришга эришиш кучли рақобат муҳитида ҳам фирмага шубҳасиз фойда олиб келади. Фирманинг ана шундай даражага эришиши уни рақиб фирмалардан ҳимоя қилади, чунки рақиб компанияларга бундай даражага етишиш имкониятидан маҳрум бўлган шароитда ҳам унга даромад олиш учун қулай имконият яратилади.\nСарф-харажатларни камайтиришга эришган фирмалар йирик харидорлардан ҳам ҳимоялана олади, чунки бундай харидорлар нархларни фаолияти сустлашган рақиб фирмалар нархларига тенглаштиришга уринадилар. Шунингдек, камчиқимлилик киритилаётган ресурсларнинг нархини оширишда фирмага қўл келади ҳамда йирик етказиб берувчи ташкилотлардан ҳам ҳимоя қилади. Паст даражадаги сарф-харажатлар позициясини таъминловчи факторлар, шунингдек, масштабга оид иқтисодиёт ёки сарф-харажатларга оид устунликка билан боғлиқ юқори монеликни юзага келтириши мумкин. Натижада, паст даражадаги сарф-харажатлар позицияси фирма учун рақибларга қараганда субститутларга нисбатан қулай шарт-шароитни яратади.\nШундай аснода, сарф-харажатларнинг паст кўрсаткичи компанияни барча беш рақобат кучларидан сақлаб қолади, чунки бозорга оид факторлар даромадни пасайтиришда то рақибнинг даромади нолга тенг бўлиб қолмагунга қадар ҳаракат қилишда давом этадилар.\nПаст сарф-харажатларга эришиш учун бозорда юқори улушга эга бўлиш ёки бошқа устунликка, масалан, хом-ашё материалларини тўғридан-тўғри олиш имкониятига эга бўлишни талаб этади.\nШунингдек, бундай вазият ишлаб чиқариш жараёнини енгиллаштириш учун маҳсулотни айнан ўзини ўзгартириш, чиқим харажатларини ёйиб ташлаш мақсадида ўхшаш турдаги маҳсулотлар ишлаб чиқариш, савдо-сотиқни кенгайтиришда кенг исътемолчилар гуруҳига хизмат кўрсатишни тақазо қилиши мумкин. Паст сарф-харажатларга эришиш, ўз навбатида янги ускуналар учун олдиндан йирик хажмда маблағлар киритилишини, агрессив тарзда маҳсулотлар баҳосини белгилашни, бозорда ўз улушига эга бўлиш учун бошланғич зиён ёки зарар кўришни ҳам талаб этиши мумкин.\nБозор улушининг юқорилиги таъминот соҳасида иқтисод қилиш ва шу билан бир қаторда сарф-харажатларнинг секин-аста пасайишига имкон туғдириши мумкин. Агар паст даражадаги сарф-харажатларга эришилган бўлса, у ҳолда у юқори соф даромад кўрсаткичини таъминлайди ва сарф-харажатларга оид устунликни ушлаб туриш учун янги замонавий ускуналарга нисбатан қайта инвестициялаш мумкинлигини кўрсатади. Қайта инвестициялаш паст даражадаги сарф-харажатлар позициясини сақлаб туришда қўл келиши мумкин.\nСарф-харажатларга оид устунликка эришиш стратегияси кам қувватли бензин двигателлари ишлаб чиқарувчи ва дунё бўйича ушбу соҳада ишлаб чиқариладиган маҳсулотларнинг 50 фоизини ташкил этувчи «Briggs and Stratton» ва электр пайванди учун ускуналар ишлаб чиқарувчи «Lincoln Electric» компаниялари учун ҳал қилувчи омил эканлиги аниқланди. Ушбу стратегияни муваффақиятли жорий этган компаниялар қаторига Emerson Electric, Texas Instruments, Black and Decker ва Du Pont компанияларини киритиш мумкин.\nБаъзи ҳолларда сарф-харажатлар соҳада ҳақиқий туб ўзгаришларни содир этишга қодир бўлади. Бундай ҳолларда анъанавий рақиблик принципларига таянган рақиблар ҳам иқтисодий ҳам руҳий жиҳатдан ўз сарф-харажатларини камайтиришга оид керакли тадбирларни амалга ошишга тайёр бўлмайдилар.\n1979 йилда Harnischfeger фирмаси томонидан кўтарма кранлар ишлаб чиқаришнинг бошлаши ана шундай дадил қўйилган қадамлардан бўлди. Фирма мавжуд кранларни қайта ишлаш, алоҳида моделларни қўллаган ҳолда материаллар чиқимини камайтириш, ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш соҳасини енгиллаштиришга эришди. Шунингдек, соҳа учун ноодатий технологияларни жорий этган ҳолда фирма фаолиятга йиғиш конвейерлари ва йиғишнинг оралиқ босқичларини татбиқ қилди. Компания иқтисод қилиш мақсадида керакли эҳтиёт қисмларини катта партияларда сотиб олади. Буларнинг ҳаммаси компания учун сифатли маҳсулот ишлаб чиқариш ҳамда уларнинг нархларини 15%га пасайтириш имконини яратди.\nНатижада компаниянинг бозордаги улуши 25%гача ошди ва ушбу кўрасаткич ўсиши давом этмоқда. Компаниянинг гидравлик ускуналар бошқармаси бошлиғи Уиллис Фишер шундай дейди: «Биз сифатли маҳсулот яратишни эмас, ишлаб чиқаришда янада оддийроқ ва янада арзонроқ техникани ишлаб чиқишни мақсад қилган эдик». Рақиблар эса паст даромад ҳисобига Harnischfeger фирмаси бозордаги улушни қўлга киритган деган тўхтамга келишган, бироқ у буни рад этмоқда.\nИккинчи аосий стратегия – бу фирма томонидан тақдим этилаётган маҳсулот ёки хизматлар дифференциацияси стратегиясидир, яъни соҳа доирасида ушбу маҳсулот ёки хизмат ноёб деб қабул қилиниши мумкин бўлган ҳолат. Дифференциация турли ҳил шаклларда амалга оширилиши мумкин: дизайн ёки бренднинг мавқеига мувофиқ (Fieldcrest – сочиқ ва чойшаблар ишлаб чиқариш соҳаси, Mercedes - машинасозлик), технологияга мувофиқ (Hyster - авто юк ташиш мосламалари ишлаб чиқариш, Macintosh – стерео компонентлар соҳаси), функционал имкониятларига мувофиқ (Jenn-Air – электр плиталар ишлаб чиқариш), истеъмолчиларга хизмат кўрсатишга мувофиқ (Crown Cork and Seal – метал идишлар ишлаб чиқариш), дилерлик тармоғига мувофиқ (Caterpillar Tractor – қурилиш техникаси) ва бошқа параметрлар.\nИдеал равишда фирма ўз фаолиятини бир нечта йўналишлар бўйича дифференциациялаши (ажратиши) мумкин. Масалан, Caterpillar Tractor компанияси нафақат ўзининг дилерлик тармоқлари ва эҳтиёт қисмлар таъминоти билан, балки маҳсулотининг сифати ва ишончлилиги билан ҳам ном қозонган. Бу жиҳат оғир қурилиш ускуналари ишлаб чиқарилиши жуда қимматга тушадиган соҳа учун жуда муҳим саналади. Таъкидлаш керакки, дифференциация стратегияси сарф-харажатларни эътибордан қочириш дегани эмас, бироқ ушбу ҳолатда сарф-харажатларга асосий стратегик мақсад сифатида қаралмайди.\nДифференциация рақобат ўйинларидан ҳимоя қилади, чунки у брендга нисбатан истеъмолчиларда содиқлик туйғусини уйғотади ва унинг маҳсулот нархига нисбатан таъсирини пасайтиради. У ўз навбатида соф даромаднинг ўсишига олиб келади, шу билан бирга сарф-харажатларга оид муаммолар кескинлашувини пасайтиради.\nНатижада дифференциацияни амалга ошириб, истеъмолчилар ишончини қозонган корхона, рақибларига қараганда субститутларга нисбатан мустаҳкам ўринга эга бўлади.\nДифференциацияни амалга ошириш баъзи бир ҳолларда бозорда юқори ўринни эгаллашда тўсқинликларга учраши мумкин, чунки дифференциация тушунчаси кўпинча маҳсулотнинг экслюзивлигини тақозо этади, бу ҳолат бозорда юқори улушга эга бўлиш имконини сусайтиради. Бироқ, дифференциация кам сарф-харажатлиликнинг муқобил позициясини тақдим этади, зеро бундай вазиятга эришиш ўз навбатида зарурий харажатларни талаб этади. Бундай чора-тадбирларга мисол тариқасида катта ҳажмдаги тадқиқот ёки конструкторлик ишларни, юқори сифатли маҳсулотни ишлаб чиқариш ёки мижозлар билан интенсив равишда ишлаш жараёнларини кўрсатишимиз мумкин.\nҲатто соҳа маҳсулотлари истеъмолчилари бирон бир фирманинг афзалликларини тан олсаларда, уларнинг ҳаммаси ҳам ушбу маҳсулотларни сотиб олишга қодир бўлмайдилар (баланд нарх-наво бўлиши бозор талаби бўлган тақдирда ҳам, мисол учун Caterpillar фирмаси маҳсулотлари). Бошқа жавҳаларда эса, дифференциация сарф-харажатларнинг паст даражаси билан бирмунча мос келиши мумкин ва маҳсулот нархларини белгилашга тўсқинлик қилмайди.\nУчинчи стратегия – бу алоҳида харидорлар гуруҳига, маҳсулот турига ёки бозорнинг географик сегменти сифатига диққатни жамлашдир. Дифференциация каби диққатни жамлаш ҳам турли ҳил кўринишларга эга. Бироқ, кам сарф-харажатлилик стратегияси ёки дифференциация бутун бир соҳага тегишли бўлса, диққатни жамлаш стратегияси бирор бир тор соҳага қаратилади.\nУшбу стратегиянинг негизида шундай тахмин ётади, яъни кенг миқёсда фаолият олиб бораётган рақибларга қараганда ушбу стратегия ёрдамида фирма катта эффективлик ва маҳсулдорлик билан тор стратегик мақсадга интила олади. Натижада фирма аниқ бир талабни қондириш ҳисобига дифференциацияга ёки ушбу талабларни қондиришда кам харажатлиликка эришади.\nАгарда диққатни жамлаш стратегияси умумий бозорда кам харажатлиликка ёки дифференциацияга эриша олмаса, тор маънодаги бозорда улардан бирига ёки икковига ҳам эришиши мумкин. 2.1. суратда ушбу уч стратериянинг ўртасидаги тафовут кўрсатилган:\nДиққатни жамлаш стратегиясини амалга ошираётган фирма шунингдек юқори даромад олиш имкониятига эга бўлиши ҳам мумкин. Корхонанинг ушбу стратегияси стратегик мақсад доирасида ёки кам сарф-харажатлилик позициясини, ёки юқори даражадаги дифференциациясини, ёки уларнинг барини кўзда тутади.\nЮқорида кўрсатиб ўтилганидек, сарф-харажатларнинг пастлиги ва дифференциацияси соҳасида етакчиликка эга бўлиш, барча рақиб кучлардан ҳимояда бўлиш имконини беради. Бундан ташқари, диққатни жамлаш мақсадни танлашда, яъни субститутлар томонидан хавф туғдирилган ёки рақобачиларнинг заиф томони йўналишларида муҳим ўрин тутиши мумкин.\nМасалан, Illinois Tool Works компанияси фаолияти махсус маҳкамлаш воситалари ишлаб чиқаришга қаратилган бўлиб, конкрет харидорлар талабига биноан маҳсулотларни тадқиқ қилиш имконини беради ва сарф-харажатлар ўзгаришини таъминлайди. Баъзи бир харидорлар ана шундай маҳсулотга ўз қизиқишларини билдирадилар.\nFort Howard Paper корхонаси фаолияти ишлаб чиқаришда фойдаланиладиган қоғоз маҳсулотларини тайёрлашга қаратилган. Бу орқали корхона тез суръатларда янгиланиши талаб этиладиган истеъмол молларини ишлаб чиқаришдан ҳамда унга боғлиқ рекламага оид жараёнлардан ўзини фориғ этади. Асосан бўёқлар ишлаб чиқаришга мўлжалланган Porter Paint корхонаси эса, юқори сифатли бўёқ маҳсулотларини тайёрлаш, ҳажмидан қатъий назар иш жойларига етказиб бериш, ҳамда ўзининг махсус шохобчаларида мижозлар учун бепул тамаддихоналар очишга эришди. Кам сарф-харажатлар кўрсаткичига эришишнинг диққатни жамлаш стратегиясига мисол тариқасида АҚШда озиқ-овқат маҳсулотлари ишлаб чиқаришда учинчи ўринда турувчи Martin-Brower корхонаси фаолиятини кўрсатишимиз мумкин.\nФирма ўз мижозларига тез овқатланиш тармоғининг фақатгина 8 шохобчасини орқалигина эришди. Мижозларнинг махсус талабларини қондириш, фақат уларгагина мўлжалланган маҳсулотлар билан ишлаш, мижозларнинг харид қилишларига доир маҳсулотларга буюртмалар қабул қилиш, фирма яқинида жойлашган омборга эга бўлиш, шунингдек, ҳисоб-китобни олиб боришда қатъий назорат ва компьютерлаштирилган дастурларга эга бўлиш фирма стратегиясининг асосий вазифаларидан ҳисобланади.\nMartin-Brower компанияси хизмат кўрсатиш бозорида сарф-харажатлар бўйича устунликка эга бўлмасада, ўзининг алоҳида сегменти доирасида устунликка эга. Компания фаолиятининг тез суръатларда ўсиши ҳамда даромадбардорликка эришиши, соҳада компаниянинг ўрта меъёрдан анчайин ўсганини кўрсатади.\nДиққатни жамлаш стратегияси умумий бозорда ўз улушига эга бўлиши билан боғлиқ баъзи бир тўсқинликларга учрайди. У сердаромадлилик ва савдо хажмидан бирини танлаш зарурлигини тақозо этади. Дифференциация стратегиясида бўлгани каби, бу ерда ҳам сарф-харажатлар борасида устунликка эришишнинг алтернатив позицияси юзага келиши мумкин. Лекин муқаррар эмас.\nЎрта поғонада туриб қолмоқ\nСтратегиянинг уч умумий варианти рақобат кучларига қарши тура олишнинг турли ҳил ёндашувларини ўзида намоён этади. Бошқа томондан эса, таҳлил натижалари шуни кўрсатадики, агар фирма ўз фаолиятида ҳеч қандай стратегияга таянмаган ҳолда иш олиб борса, яъни «ўрта поғонада туриб қолса», жуда мушкул стратегик вазиятга тушиб қолиши мумкин.\nБундай фирмалар ўзининг бозордаги улушидан, маблағлар инвестициясидан маҳрум бўлган ҳолда, сарф-харажатларни қисқартириш борасида ёки соҳа доирасида альтернатив дифференциация қилиш имкониятини йўқотади\nЎрта поғонада қотиб қолган ҳар қандай корхона яхши даромад кўра олмаслиги аниқ. Бу орқали корхона арзон нархда йирик партиядаги маҳсулотлар учун харидорларни ёқотади, ёки арзон нархларда товарларини сотувчи рақибларидан ўз бизнесини ҳимоя қилиш учун даромад кўришдан воз кечган ҳолда маҳсулотлари нархини арзонлаштириши лозим. Шу билан бир қаторда, корхона фаолияти тўлиқ дифференциациясига эришган ёки мақсадли йўналишларда иш олиб борувчи фирмаларга имкониятни кўлган бой берган ҳолда, бизнеснинг сердаромад турларини кўздан қочиради. Бундан ташқари, ўрта поғонада туриб қолган корхоналар мужмал корпоратив маданият ва бошқарувга оид зиддиятлардан азият чекади.\nЮк ташиш автоуловларини ишлаб чиқарувчи ҳамда АҚШ бозорларида ўзининг салмоқли ўрнига эга Clark Equipment фаолиятини ўрта поғонада қотиб қолган корхоналар сирасига киритиш мумкин. Toyota ва Komatsu каби ушбу маҳсулотни ишлаб чиқарувчи япон корхоналар фаолиятида эса йирик бозор сегментларига хизмат кўрсатиш стратегиясига таянган бўлиб, япон пўлатини арзон нархларда қўлга киритиш ва бу орқали транспорт харажатларини фойдаси билан қоплаш имкониятига эга бўлинди ва ишлаб чиқаришдаги сарф-харажатларнинг камайишига эришилди. Ишлаб чиқариш тармоқларининг кенглиги ва бозорда салмоқли улушга бўлишига қарамасдан (жаҳонда 18% ва АҚШда 33%) Clark Equipment корхонаси сарф-харажатлар борасида етакчи ҳисобланмайди.\nУшбу корхона ўз кенг кўламдаги ассортименти ва ишлаб чиқариш технологияларига етарлича эътибор қаратмагани боис Hyster корхонаси даражасида маҳсулотлар дифференциациясига ва технологик мавқейга эга бўла олмади. Hyster корхонаси фаолияти соҳага мукаммал моделлар тадбиқ этишга қаратилган бўлиб, ўз маблағларининг салмоқли қисмини тадқиқотлар олиб бориш ва янги ғоялар ишлаб чиқишга йўналтирган. Натижада Hyster корхонасига нисбатан Clark Equipment корхонасининг даромад олиш кўрсаткичлари бирмунча паст.\nЎрта поғонада қотиб қолган корхоналар олдида фундаментал стратегик қарор қабул қилиш зарурияти ётади. Корхона сарф-харажатлар борасида етакчиликка эришиш учун муҳим қадам қўйиши ёки бирҳилликка эришиши лозим. Бу эса ўз навбатида ишлаб чиқаришни модернизацияси учун маблағлар киритилишини талаб этади. Баъзи ҳолларда эса корхонадан бозордаги улуши кўрсаткичини кенгайтирилиши, ёки фаолиятини мақсадли йўналтирилиши (диққатни жамлаш) ёҳуд камёб маҳсулотининг ишлаб чиқарилишини (дифференциация) талаб этади.\nОхирги икки вариант корхонанинг бозордаги улушини ва ҳаттоки савдонинг бутун хажмини кисқартилишига боғлиқ бўлиши мумкин. Ҳар иккала вариантдан бирини танланиши ҳар бир корхонанинг ўзига хос имконият ва чекловларидан келиб чиқади. Ҳар қандай стратегияни муваффақиятли амалга ошириш, корхонанинг ресурслари, имкониятлари, бошқарув шароитлари ва усулларига таянган ҳолда вужудга келади.\nЎртада поғонада қотиб қолган корхонани бундай ҳолатдан олиб чиқиб кетиш, албатта катта куч ва вақтни талаб этади. Бироқ, қийинчиликда қолган фирмаларда кўпинча бир стратегиядан иккинчисига кескин ўтиши ҳолатлари кузатилади. Ушбу стратегияларни қўллашда юзага келган бир-бирига зид бўлган шароитлар одатда фирмани таназзулга тутиши мумкин.\nЮқорида кўриб чиқилган ҳолатлардан бозордаги улуш ва даромад олиш ўртасида бўлиши мумкин бўлган ўзаро боғлиқлик келиб чиқади. Қатор корхоналар фаолиятининг ўрта поғонада туриб қолиш муаммоси кичик (диққатни жамлаш ва дифференциация қилиш имкониятига эга) ва йирик (сарф-харажатлар борасида устунликка эга) фирмалар фаолияти энг даромадбарор ҳисобланади, ўртача масштабдаги фирмалар даромад кўрсаткичи бирмунча паст бўлиши билан изоҳланади.\nБошқача қилиб айтганда даромад олиш ва бозордаги улуш ўртасидаги ўзаро муносабат U-шаклидаги эгри тизиқ билан акс эттирилади. (2.2. расм). АҚШда кам қувватли электродвигателлар ишлаб чиқариш соҳаси фикримизга мисол бўла олади. Ушбу соҳада General Electric ва Emerson компаниялари бозордаги катта улуши ва сарф-харажатлар борасидаги устунлигига эгадир, шу билан бир қаторда General Electric компанияси илғор технологияларга эга эканлигини ҳам таъкидлаб ўтиш жоиз. Ҳар иккала компаниянинг маҳсулотлари катта даромад олиш манбаи ҳисобланади. Baldor ва Gould компаниялари ўз фаолиятларини диққатни жамлаш стратегиясига таянган ҳолда олиб борадилар. Baldor маҳсулотларни тақсимлаш ва савдо ишлари билан шуғулланади, Gould фаолияти эса истеъмол бозорининг алоҳида сегментларига қаратилган.\nҲар икала фирманинг даромад кўрсаткичлари ижобий саналади. Franklin фирмасининг фаолияти ўрта оралиқ позициясини эгаллайди. Унинг стратегияси кам чиқимли ҳам, марказлаштирилган ҳам эмас. Бу кўрсаткичлар фирманинг молиявий натижаларида ўз аксини топган.\nБундай U-шаклли ўзаро боғлиқлик, шунингдек автомобиль ишлаб чиқариш соҳасининг умумий жиҳатларига ҳам тегишлидир. Соҳада General Motors (сарф-харажатларининг паст кўрсаткичи) ва Mercedes (дифференциация) компаниялари даромад олиш борасида устунликка эгалар. Chrysler, British Leyland ва Fiat компаниялари эса сарф-харажатларда ҳам, фаолияти дифференциацияси ва марказлаштирилишида ҳам ўз позицияларига эга эмаслар, улар ўрта оралиқда қотиб қолганлар.\nБироқ 2.2. расмида кўрсатилган U-шаклидаги боғлиқлик барча соҳаларда ҳам кузатилмайди. Баъзи бир соҳаларда фаолиятнинг умумлаштириш ва дифференциация қилиш имконияти мавжуд эмас. Фақатгина сарф-харажатларга доир ҳатти-ҳаракатлар мавжуд. Бундай вазиятга оммавий товарлар ишлаб чиқариш соҳасида дуч келиш мумкин.\nБундай соҳаларда кўпгина ҳолларда бозордаги улуш ва даромад ўртасида қарама-қарши муносабатлар мавжудлиги кузатилади. Соҳадаги яна бир гуруҳда рақобат шу қадар интенсив равишда бўладики, ўрта меъёрдан юқори даромад олиш учун соҳада диққатни жамлаш ёки диффенреницация қилишга тўғри келади. Ва ниҳоят, паст кўрсаткичли сарф-харажатлар дифференциация ёки диққатни жамлаш билан қўшилиб кетиши мумкин ёки сарф-харажатларнинг камайтиришга бозорда юқори улушга эга бўлмасдан эришиш мумкин.\nМураккаб, бироқ самарали омиллар комбинациясига Hyster корхонаси фаолияти мисол бўла олади. Дунёда юк ташиш машиналарини ишлаб чиқаришда иккинчи ўринда турувчи ушбу корхона, айнан шундай маҳсулотни ишлаб чиқарувчи кичик фирмаларга (Allis-Chalmers, Eaton) қараганда бирмунча даромадбарор ҳисобланади. Кичик фирмалар эса паст сарф-харажатлар кўрсаткичига эришиш учун на бозорда етарли улушга, ва на харажатлар даражасини қопловчи маҳсулотларнинг етарли дифференциациясига эгалар.\nДаромад ҳамда бозордаги улуш ўртасида ягона муносабат мавжуд эмас, чунки соҳа ва бозор бир ҳил таърифга эга эмас: баъзи бирлар учун бу тор соҳадаги бозорда юқори улушли фаолияти марказлаштирилган ёки дифференциация қилинган фирмалар назарда тутилса, бошқалар эса бунга кенг доирадаги бозорда юқори улушга эга етакчи фирмалар нуқтаи назаридан қарайдилар (одатда, улар ўз бозорини ҳар бир тор сегментда ўзгартирмайдилар). Ҳаттоки соҳанинг муайянлигини ўзгартириш ҳам нима учун бутун бир соҳа доирасида дифференциацияга эришга корхоналар соҳадаги етакчи фирмаларга қараганда бозордаги улуши кам бўлишига қарамасдан юқори даромадга эришишларини изоҳлаб бера олмайди.\nБироқ, энг муҳим жиҳат шундаки, соҳанинг ўзига хос хусусиятларини инобатга олган ҳолда уч асосий стратегиянинг фирмага муносиблиги белгиланади. Ушбу танлов фирманинг энг кучли жиҳатига таянган ҳола, рақиблар томонидан кам фойдаланиладиган стратегияга асосланган бўлади.\nФаолият стратегиясини тўғри танлашда структуравий таҳлил принциплари ас қотади, шунингдек таҳлилчига ҳар қандай аниқ соҳанинг бозордаги улуши ҳамда даромади ўртасидаги муносабатни изоҳлаш ва таҳмин қилишга имконият беради.\nСтратегиянинг асосий вариантларида хавф тушунчаси\nАслида стратегиянинг асосий вариантларини амалга ошириш икки турдаги хавф билан кузатилади: биринчидан, стратегияни муваффақиятсиз танланиши ва уни сақлаб қола олиш хавфи; иккинчидан соҳа ривожи натижасида юзага келувчи рақобат борасидаги устунликни бузилиши хавфи. Торроқ нуқтаи назар билан қарайдиган бўлсак стратегиянинг 3 тури рақобат кучларидан ҳимояланишнинг турли ҳил кўринишларига асосланади ва шунинг учун улар турли ҳилдаги хавфларга дуч келади.\nСарф-харажатлар борасида мутлақ устунликдаги хафв тушунчаси\nСарф-харажатларда устунликка эга бўлиш корхонага қатор мажбуриятларни юклайди ва бу ўз навбатида унинг мавқейни сақлаб қолишда ас қотади. Ушбу мажбуриятлар қуйидагиларни ўз ичига олади: замонавий ускуналарга маблағлар ажратиш, эскирган активлардан воз кечиш, ишлаб чиқаришда ихтисосликни кенгайтиришдан тийилиш ҳамда технологик такомиллашувни эътибордан қочирмаслик.\nИшлаб чиқариш хажми кенгайиши билан сарф-харажатларнинг пасайиши автоматик тарзда рўй бермайди, шунингдек, кенг кўламда иқтисод қилиш ҳам алоҳида машаққат талаб этади.\nСарф-харажатлардаги устунлик ишлаб-чиқариш ҳажмига ёки соҳадаги тажрибага боғлиқ бўлади. Қуйидагилар ана шундай хавфлар қаторига киради:\nаввалги инвестициялар ёки тажрибага зарар етказувчи технологик ўзгаришлар;\nсоҳага қайтадан келган компаниялар ёки унларга турдош корхоналар томонидан соҳада орттирилган тажрибани ўрганиш ёки янги технологияларни киритиш орқали сарф-харажатларни секин-аста пасайтириш имкониятига эга бўлиш;\nкорхонанинг сарф-харажатларни камайтириш муаммосига ҳаддан зиёд эътибор қаратиб маҳсулот ёки бозордаги муҳим ўзгаришларга баҳо бера олмаслиги;\nдифференциация қилишда рақиб корхоналарнинг устунлиги ва уларнинг брендлари нуфузини сақлаб турувчи ва корхонанинг нархлардаги тафовутни сақлаб қолиш имкониятини пасайтирувчи сарф-харажатлар инфляцияси.\n1920 йиллардаги Ford Motor Company компанияси фаолиятини сарф-харажатларлардаги устунлик хавфларига мисол қилиб кўрсатишимиз мумкин. Ford компанияси моделлари сонининг чекланганлиги ва уларнинг модификацияси, ишлаб-чиқариш босқичларидаги фаол вертикал интеграцияси, ишлаб чиқаришни юқори даражада автоматлаштирилиши ва чиқимларни пасайтириш омилларини чуқур ўрганиш натижасида сарф-харажатлар борасида мутлоқ устунликка эришган эди.\nИшлаб чиқарилувчи моделларда ўзгаришлар кузатилмагани соҳани ўрганишда қўл келди. Бироқ, шахсий автомобилга эга кишиларнинг даромадлари ошган сари янги моделдаги, ўзгача дизайн ва қулайликларга эга автомобил сотиб олишга талаб кучайиб борди ва улар очиқ кузовли автомобилга қараганда ёпиқ кузовли автомобилларни афзал кўришларини ва бу автомобилларни қимматроқ нархларда харид қилишга тайёр эканликларини билдирдилар.\nТурли ҳилдаги моделларга эга бўлган General Motors компанияси бундай вазиятдан унумли фойдаланди. Ford компанияси эса эскирган моделларни ишлаб чиқаришда сарф-харажатларни камайтиришга йирик инвестициялар киритгани сабабли ўз фаолиятини янги стратегия бўйича олиб бориш учун катта маблағларни ажратишига тўғри келди.\nМаиший электротехника воситалари ишлаб чиқаришга ихтисослашган Sharp компанияси фаолиятини сарф-харажатлар бўйича устунликка эга бўлиш хавфи мисолида кўришимиз мумкин. Сарф-харажатлар борасида узоқ вақт давомида устунликка эга бўлган Sharp компанияси олдида ўз фаолияти ва брендини янада такомиллаштириш вазифаси пайдо бўлди. Сарф-харажатларнинг ошиши, шунингдек АҚШнинг демпингга қарши қонунчилиги компания маҳсулотларини Sony ва Panasonic компанияларига нисбатан арзонроқ нархларда сотиш имкониятини йўққа чиқарди ва унинг стратегик позицияси фақатгина сарф-харажатларда устунлликка қаратилгани учун ёмонлашди.\nДифференциацияда хавф тушунчаси\nДифференциация билан ҳам бир гуруҳ хавфлар боғлиқ:\nмаҳсулот ёки хизмат турларининг ўзига хослиги ёки дифференциация амалга оширилган корхона имиджи орқали иқтисод қилишни афзал кўрувчи харидорларни сақлаб қолишда дифференциация ўтказувчи корхона сарф-харажатлари ҳамда кам сарф-харажатли компаниялар ўртасидаги фарқ сезиларли даражада бўлади;\nистеъмолчилар тажрибаси ортгани сари нозик таъб харидорлар учун дифференциация фактори тушунчаси пасайиши мумкин;\nодатда соҳанинг эскириши жараёнида боқша бир соҳага тақлид қилиш мавжуд дифференциацияни пасайтиради.\nЮқорида кўрсатилган хавфларнинг дастлабкиси жуда муҳим саналади ва қўшимча изоҳлашни талаб этади. Корхона дифференциацияга эришиши мумкин, лекин бу вазиятда у нархлар тафовутига боғлиқ синовларга дош бера олиши лозим. Агар дифференциация стратегиясини амалиётда кўллаётган корхона технологик ўзгаришлар ёки оддийгина эътиборсизлик натижасида сарф-харажатлар масаласида кам чиқим корхоналардан орқада қолиши мумкин.\nМасалан, мотоцикл ишлаб чиқаришда Kawasaki ва бошқа япон фирмалари Harley-Davidson и Triumph каби йирик фирмаларга харидорларга янада арзонроқ нархларни тақдим этиш билан хужум қилди.\nДиққатни жамлашдаги хавф тушунчаси\nДиққатни жамлаш билан боғлиқ хавфлар:\nкенг стратегик режа асосида иш олиб борувчи рақиблар ва марказлаштириш стратегиясини олиб бораётган корхона ўртасида сарф-харажатлардаги тафовутнинг ўсиши тор соҳада хизмат кўрсатиш сарф-харажатлардаги имтиёзларни барҳам топишига ёки диффенциациянинг нейтрал ҳолатга келишига олиб келади.\nаниқ мақсадли бозорда катта талабли маҳсулотлар ёки хизматлар ва соҳавий бозордаги маҳсулот ва хизматлар ўртасидаги тафовутнинг торайиши;\nрақиблар аниқ мақсадли бозорда бозорга оид янада торроқ сегментни топиши орқали марказлаштириш стратегиясини амалга ошираётган корхоналарни енгиб чиқишига оид вазият\nРақобат стратегияси. Майкл Портер , 2005\nСоя шроти билан савдо қилувчи кор...\nМазкур бизнес-режа Россия Федерациясининг савдо тизимида соя шроти бил...


Tesla автопилоти энди фавқулодда чироқларни аниқлайди, лекин фақат кечаси - Carzone.Uz\nАвваллари Tesla ва фавқулодда вазиятлар машиналари билан тўқнашувлар кўп кузатиларди, энди эса Tesla Model 3 va Y'да тунда фавқулодда ёқилган чироқни аниқлаш ва секинлашиш функцияси бор. Лекин, Tesla ҳайдовчиларни Автопилот ҳар доим ҳам фавқулодда чироқларни пайқамаслиги ҳақида огоҳлантирмоқда.\nАгар Model 3 ёки Model Y тезюрар йўлда тунда Автостеэрдан фойдаланган ҳолда фавқулодда транспорт воситаси(тез ёрдам ёки ўт ўчириш машинаси )нинг чироқларини аниқласа, ҳайдаш тезлиги автоматик равишда пасаяди ва сенсорли экранда секинлашиш ҳақида хабар пайдо бўлади. "Шунингдек, жиринглаган қўнғироқ овози сизга қўлларингизни рулда ушлаб туришни эслатиб туради. Ёруғлик аниқлагичлари ўтиб кетганда ёки кўринмай қолганда, Автопилот сизнинг круиз тезлигингизни давом эттиради. Шу билан бир қаторда, тезликни оширишингиз мумкин.\nАлбатта, ҳамма вақт ҳам Tesla тез ёрдам машиналарига урилиб кетмайди ва Тесла бу функция ишга тушиши учун ташқарида қанчалик қоронғи бўлиши кераклигини аниқлаб беролмайди.\nБу бироз муаммо бўлиши мумкин, чунки кўпчилик автоҳалокатлар тунда содир бўлмайди - улар кундузи, эрталаб ва кечқурун содир бўлади. Шу билан бирга, тунда фавқулодда ёруғлик ишлатилишини бир неча миль узоқликдаги ҳайдовчи аниқлай олади.\nTesla таъкидлашича, Model 3 ва Y моделлари бошқа транспорт воситаларининг фавқулодда чироқларини ҳали ҳам аниқлай олмаслиги мумкин ва Tesla ҳайдовчилари йўлдан кўзларини узмаслиги кераклигини такрорлайди.\nTesla шунингдек, автопилот уларни тунда аниқлай олиши учун фавқулодда чироқлар милтиллаши ёки милтилловчи режимда ишлаши кераклиги ҳақида батафсил маълумот бермади. Масалан, фавқулодда ёруғлик панжаралари (улар ҳозирда асосан светодиодли) доимий режимда ёритилиши мумкин, бу эса бошқа автомобилларнинг орқа чироғидан фарқ қилмайди. Шунинг учун фавқулодда транспорт воситасини йўл четида тўхташ мумкин ва чироқлари узлуксиз режимда бўлса уни Автопилот датчиклари аниқлай олмайди.


Савелий Соколов Тошкентдаги реклама баннерларининг бузилиши ҳақида сўз юритиб, буни ноқонуний ҳаракат деб атади Ўзбекистон янгиликлари\nСавелий Соколов Тошкентдаги реклама баннерларининг бузилиши ҳақида сўз юритиб, буни ноқонуний ҳаракат деб атади\nЎзбекистон, Тошкент – Batafsil.uz. Тошкентда реклама қурилмаларининг ноқонуний бузилиши давом этмоқда. Бугунги кунга келиб 700 дан ортиқ билбордлар бузиб ташланган. Humo Media агентлиги директори Савелий Соколовнинг мухбиримизга айтишича, агентлик 20та қурилмасидан маҳрум бўлган. Бу жуда катта зарар ва йўқотилган фойдадир. Зеро, шартномалар бекор қилиниб, реклама берувчиларнинг маблағи қайтариб берилган. Бюджетга тўланмаган солиқларни айтмаса ҳам бўлади.\n"Бизнес секин-аста тўхтаб бормоқда. Шота Руставели ва Янги Сергели кўчаларидаги билбордлар бузиб ташланмоқда. Агарда болтлари кесиб ташланса, қурилмаларни омборга олиб бориш мумкин. Бироқ, улар экскаваторлар томонидан вайрон қилиниб, мулкка зарар етказиш ҳоллари ҳам бор. Ҳатто ҳужжатлари ва паспортлари бор тадбиркорлар ҳам ҳеч нарсага эриша олмаяпти. Энг муҳими, бу вазиятда маҳаллий ҳукумат томонидан ҳеч қандай ҳужжат тақдим қилинмаяпти. Мулкимизни экскаваторлар билан бузиб, буни қонуний ҳаракатлар деб аташмоқда", - деди Савелий Соколов.\nВазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 20 февралдаги "Ташқи реклама бозорини тартибга солиш тўғрисида"ги қарори реклама қурилмаларини талабга мослаштириш, шунингдек, шаҳарнинг марказий кўчаларидаги анъанавий иншоотларни светодиодли экаранларга алмаштиришни талаб этмоқда. Ушбу кўчалар рўйхати пойтахт ҳокимлиги томонидан тасдиқланади. Соколовнинг сўзларига кўра, ҳокимият вакилларидан ҳеч бири бу рўйхатни реклама берувчиларга кўрматмаган.\n"Бироқ, ҳар қандай ҳолатда ҳам, қонунга кўра, реклама қурилмаларини олиб ташлаш учун суд қарорини бўлиши керак. Ушбу қарорни ишлаб чиқишда айрим шахслар реклама тузилмаларини демонтаж қилиш жараёнида суднинг иштирокини истисно қилишни талаб қилишган. Лекин, ҳукуматимизга бу учналик ҳам керак бўлмаган", - деди Humo Media агентлиги директори.\nРеклама қурилмалари тадбиркорларнинг хусусий мулки ҳисобланади. Агар "Хусусий мулкни ҳимоя қилиш ва мулкдорлар ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида" ги қонунга мурожаат қилсак, билбордлар демонтаж қилиниши оқибатида кўрилган зарарлар қопланиши лозим. Бироқ, юқоридаги номаълум шахсларнинг буйруғини бажараётганлар мол-мулкини ҳимоя қилиш учун келган тадбиркорларга ўз ҳаракатларини аниқ тушунтира олмаса, қандай қилиб етказилган зарарнинг қопланиши ҳақида гапириш мумкин?\nСуҳбатдошимизнинг сўзларига кўра, бунинг учун турли баҳоналар ишлатилмоқда. Аввало, қурилмаларни бузаётган кишилар бу жараённи иншоотларнинг ноқонунийлиги билан далиллашга уринмоқда. Бироқ, тегишли ҳужжатлар тақдим этилганидан сўнг, улар светодиодли экранни ўрнатиш бўйича қарор талаблари бажарилмаганлигини важ қилишади. Муайян кўчада LED-дисплейлари ўрнатиш талаб қилинмаган ҳолларда эса, елка қисиб кетаверишади.\n"Ички ишлар идоралари бу ҳолатга ҳеч қандай муносабат билдирмайди. Улар реклама қурилмаларининг бузилиши бўйича чақирилганини кўриб, шунчаки кетиб қолишади ёки чақирувни бекор қилиши мумкин. Ёки жамоат тартибини бузганликда айблаб, ўзингинзи олиб кетиши ҳеч гап эмас. Бузиш бўйича ҳаракатларга баҳо беришни сўраб, Бош прокуратурага мурожаат қилдим. Ижобий жавоб бўлмаса, кейинги қадам – суд", - деди Савелий Соколов.\nРеклама компанияларининг эгалари ўз мулклари ва масалани қонуний ҳал қилиш учун ижодий тарзда кураш олиб боришмоқда. Яқинда билбордлар орқали тадбиркорлар Тошкентдаги реклама тузилмаларининг ноқонуний демонтаж қилинишини тўхтатиш илтимоси билан давлат раҳбарига мурожаат қилишган. Бироқ, тез орада барча 15та сариқ баннерлар олиб ташланган ва шундан сўнг қурилмаларнинг ўзи ҳам бузилган. Соколов бу ҳаракатни "жазо операцияси"деб атади.\n"Мен бозорни тартибга солиш, шаҳарни тозалаш тарафдориман. Тошкентда ноқонуний қурилмалар кўп. Аммо буларнинг барчасини расман, қонун ва ҳужжатлар асосида амалга оширайлик", - дея хулоса қилди Humo Media раҳбари.\nЭслатиб ўтамизки, жорий йилнинг 8 апрелидан бошлаб Тошкентда реклама билбордлари оммавий равишда бузилмоқда. Қурилмалар ташқи реклама объектлари учун паспортларни ўрнатиш, ўзгартириш ва бериш бўйича мораторий эълон қилинганидан кейинги кун бузила бошланди. Мораторий инвентаризация ва ягона электрон регистрни шакллантириш учун зарур эди ва мавжуд рекламага тааллуқли бўлмаслиги лозим эди.\nВазият бизнес-омбудсман томонидан ўрганилмоқда, Ўзбекистон савдо-саноат палатаси Бош прокуратурага тадбиркорларнинг хусусий мулкини ҳимоя қилиш талаби билан мактуб йўллаган. Монополияга қарши курашиш қўмитаси пойтахтдаги барча ташқи рекламаларнинг 50 фоизи ноқонуний ўрнатилгани ва белгиланган талабларга жавоб бермаётганини айтган. Бироқ, реклама компаниялари эгаларининг сўзларига кўра, қонуний ўрнатилган қурилмалар ҳам бузиб ташланган.


Мен, у ва интернет: “ҚОҚИЛИБ ТЕМИР ЙЎЛ ШПАЛЛАРИГА...”\nЎзимга савол бераман: “Балки бугундан тақвим юритишни бошларман?..” Ички муқовасига “Режаларингиз рўёбга чиқсин!” дея ёзилган бу тақвимнинг жўнгина, қитмиргина тарихини ўйлаб, яна ёзиш-чизишдан, қайднома юритишдан воз кечаман. Эртасига боз шу ҳол. Ишқилиб, бир қўшиққа ўхшатиброқ айтганда: “ҳар саҳарда шу бўлар такро-оо-о-р...”\nАммо бугун тақвимга кўзим тушиб, росмана жаҳлим чиқди. Бу воқеани ёки ёзиб-чизиб, қалбимдан чиқариб ташлайман, ёки бўлмаса, ёзолмаслигимни тан олиб, қаламни синдираман (бу гапни П.Аламдерга дахли йўқ) дедим...\nБу воқеа МММ да бўлган эди...\nТушунмадингизми? “МММ” бизнинг мажлисхонамиз, ютуқлар ва зафарлар минбаргоҳи, ўжар саволларни айланиб ўтиш санъати бўйича мастер класс кўрсатиладиган маскан турур. “Миллий матбуот маркази” десангиз ҳам бўлади, аммо биз қисқартмаларни севамиз; қисиб-қисиниб гапиришни қойиллатамиз...\nМутлақо тасодиф туфайли МММ даги мажлисга кирдим. Ўша томондан ўтиб кетаётган эдим. Йўл бўйида журналист жўраларим тўпланиб туришган экан. Кўришдик, чекишдик, кулишдик. Одатда бундай айёмларда касбий кулгулар туғилади. Ажабланманг! Агар сиз ҳам журналист бўлсангиз ва ҳар куни МММга қатнасангиз, бунда шоён бўлмиш янгиликларга қулоқ берсангиз, кейинги гал даврадошлар яна шунга жам бўлганда, “бу сафар қандай ривоят эшитаркинмиз”, “кофе брейк билан алдашадими-йўқми”, “блокнотлар ёмғири бўлармикин” дегандай “касбий кулгулар”, ним ва ярим табассумлар, заҳархандаю шакархандалар келаверади-келаверади... О, ҳаёт, нақадар жозибсан, ажибсан деворасиз ошқозоннинг энг инжа торларини чертиб...\nХуллас, “Ўзбекистон темир йўллари” ДАК нинг уч ойлик ҳисоботига бағишланган матбуот анжумани. 2015 йил, апрел. Одатдагидек тўрда ДАК раҳбари йўқ, йиғинни Шерзод (фамилия ёдимдан кўтарибди) исмли ўринбосармиди, ишқилиб, мутасадди раҳбарлардан эди – ўша киши олиб борди.\nЎзи МММга нега киргандим?\nСал олдинроқ газетада чиптафурушлар ҳақида мақолам чоп этилган эди. Ҳасан Саломов билан ҳаммуаллифликда ёзилган ушбу мақола эълон қилингач, темир йўл компаниясининг матбуот котибидан жиндек эътироз бўлди. Агарам чипта керак бўлса, мухбирлар менга мурожаат қилса бўлар эди-ку... Шундай-шундай... Биз нодонларнинг муддаомиз чипта эмас, чиптафурушликни фош қилиш эканини айтилди – совуққина суҳбатлашдик.\nОрадан жичча вақт ўтди.\nМен хизмат қилаётган нашрда Ангрен-Поп электрлашган темир йўл қурилишига доир чиқиш қилиш режалаштирилди. Қурилиш майдонларига бориб, йўлсозлар билан кўришмоқни, манзилли мақола ёзмоқни ният қилдим. Бордим, мақола ёздим, “Замонамиз Фарҳодлари” эълон қилинди. Аммо қандай йўсинда?\nАввало махсус рухсатномам йўқлиги туфайли қурилишнинг қайноқ нуқталарига мени йўлатишмади. Борига барака дедим. ялиниб-ёлвориб бир ишчини суҳбатлашишга кўндирдим. Аммо барибир фактларим кам эди. Қурилиш территорияси, ишнинг умумий бориши ҳақида тузукроқ маълумотим йўқ эди. Журналистга компания вакили томонидан ҳеч қандай ёрдам кўрсатилмади. Йўлнома тарзида ёзилган ушбу мақолам нашрга тушиши олдидан матбуот котибидан фактлар сўрадим. Ва лекин Мирза Муротов (ДАК матбуот котиби) рад жавобини берди. Орадан икки кун ўтиб, “Халқ сўзи”да унинг каттагина мақоласи эълон қилинди. Мақолада Ангрен-Поп электрлашган темир йўл қурилишининг бориши ҳақида информациялар, рақамлар расамади билан, мўл-кўл келтирилган эди. Шундай қилиб, барча нашрлар ушбу рақамларни қайтарди. Мен ҳам мақоламда ўша фактлардан фойдаландим – орада тайёр мақола кечикди, икки ҳафта кутдик. Мирза акамнинг мақолалари чиқса, шундан фойдаланамиз дедим. Масаланинг умуман ўзбек матбуотига доир ачинарли қисми шуки, то Мирза ака ўзи аниқлаган, билган янгиликни биринчи бўлиб айтиб олмагунча, Ўзбекистондаги ҳеч бир ОАВга факт бермади! Куларсиз, лекин бу – факт! Аммо биз ўқиган китобларда ёзиладики, биринчи бўлиш, очко олишга интилиш матбуот хизматининг вазифаси эмас, у хабарни ушлаб турмай, яшин тезлигида тарқатиши керак. Амалда эса...\nХуллас, шундай дилгир ўйлар билан юрган кунларимда МММ да темир йўлларнинг уч ойлик ҳисоботи бўлаётгани устидан чиқаман-у, қатнашмай ўтаманми? Иҳм-иҳм, кечирасиз...\nМатбуот анжуманининг дастурлар ва ижроларга бағишланган узундан-узун, қайтариқ бисёр бўлган қисми якунланди. Ана энди бу рақамларнинг моҳияти ҳақида суҳбат бошланди. Одатда бу суҳбатни журналистлар қиздиради. Матбуот анжумани ўтказадиган ташкилотнинг савт-салобати, нуфузи – савол-жавоблар қисмига таъсир кўрсатади. Масалан, Олий таълим вазири матбуот анжуманига келмайди, ўринбосари келади, унга юрак ютиб савол бериш қийин, қайсидир поғонада, кимлардир орқали шохингни қайириб қўйиши мумкин. Айтайлик, Халқ таълими вазирлигининг матбуот анжумани фикрлар жанги билан ўтади. Маза! Вазир қатнашади денг! Саволлардан қочмай жавоб беради; жуда очиқ ва жуда эҳтиёткор ҳам эмас. Олтин ўрталиқда гапиради.\nҚаҳрамонимиз келмади. Шерзод ака раислигида мажлис ўтказилди. Савол-жавоблар бошланди. Нега ажойибсиз, нимага зўрсиз, дегандай риторикалардан кейин журъат топиб айтиш мумкин бўлган гапларга навбат тегди.\nМен тадбир якунида бир мавзудаги саволларимни бердим.“Нега Ангрен-Поп темир йўли ҳақидаги янгиликларни биз Хитойнинг “Синхуа” ахборот агентлигидан билишимиз керак? Ёки “Ўзбекистон темир йўллари” ДАК пудратчи томонга ахборотни тасарруф этиш ҳуқуқини ҳам берганми? Балки бу ҳуқуқ “Синхуа”га сотилгандир? Сотилган бўлса қанчага сотилган, билайлик, айтинглар? Қурилишнинг бориши ҳақидаги суратлар ва мақолалар бизнинг каналлар орқали эмас, Хитой каналлари орқали тарқалишини қандай изоҳлайсиз?..”\nМажлисга раислик қилувчи саволларга жавоб бера олмади. У журналист эмас-да, шу боис, масаланинг моҳиятини унча тушунмади, назаримда. Савол матбуот котибига тегишли эканини айтганимда, М.Муротов ўрнидан туриб, бир нималар дедики, ҳозир ёдимда йўқ, ишонтириб айтаман, тақсиримнинг гаплари жавоб эмас, мужмаллик ва олиб қочиш санъатининг чўққисидан туриб айтилган фикрлар мажмуи эди...\nМен ўрнимдан туриб, саволни қайтардим. Жавоб талаб қилдим. Журналистлар ҳам қўшилиб, гапимни тасдиқлаб туришди. Ғала-ғовур кўтарилди. М.Муротов яқин бир ой ичида “медиатур” ўтказишга ва ўша медиатурга шахсан ўзи мени таклиф қилишга ваъда берди. Ана ўшанда, деди ғолибона, қурилишни ўз кўзларингиз билан кўрасиз...\nМедиатур бўлганми-йўқми билолмадик. Ҳалигача матбуот учун жонли-жўяли очерк ёзилгани йўқ, Фақат “Ахборот”дан бир киши вақти-вақти билан қурилиш участкасига боради, икки минутлик лавҳа тайёрланади. Лавҳа тайёрланишидан аввалроқ эса “ХС” да ёки “Темирйўлчи” газетасида М.Муротовнинг янги фактларга таянган мақоласи, йўқ, шедеври босилади...\nМайли. Буни ўқиб, Мирза ака мендан ҳафа бўлар, ранжир ҳам. Лекин Шундай улкан қурилиш кетаётганда журналистларнинг оғзига талқон солиб қўйиш... яхшими?\nЖурналистика ва ҳақиқат\nАйтгандай, қайси бир куни медиатур ҳақида қўққисдан эшитиб қолдим. Ва ниҳоят! Орадан олти ойлар ўтгач...\nМирза Муротовга телефон қилиб, ваъдасини эслатдим. Жавобни кўринг, жавобни: “Машина топа олсангиз, бемалол ортимиздан бораверинг, эрталаб жўнаймиз. Биз асосан телевидениедан икки кишини олиб кетаяпмиз”. Бу қандай гап? Қачонден бери матбуотни менсимай қўйишди?\nАслида нашрларнинг молиявий имкони чегаралангани учун ҳам вазирлик ва идоралар медиатур ташкил қилиб беради, жойларга чиқишимизга шароит туғдиради. Ўша йиғилишда ҳам журналистлар шундан гап очган, темир йўл мутасаддиси буни бўйнига олган эди. Лекин на ваъда бажарилди...\nАммо ҳанузгача қурилишнинг бориши, қурувчиларнигн аҳволи ҳақида тузукроқ чиқиш бўлмаётир, фақат ҳар-ҳар замонда жаранглайдиган рақамлар симфониясини инобатга олмаганда... Муаллифини биласиз, айтмай қўяқолай... Бу ҳудди футболда ҳужумчининг қулай вазиятда турган шеригидан тўпни қизғонишига ўхшайди. Кулгили, лекин бор гап.\nОдамларда таҳлика ва саросима кайфиятини уйғотмаслик учун баъзи салбий жиҳатларни ёзмаймиз, айтмаймиз. Бу – тушунарли. Энг муҳими, умумий кайфият, халқнинг ҳотиржамлиги.\nЛекин бунақа аср қурилишларини, улкан лойиҳаларни элдан, журналистлардан яшириб ўтиришдан кимга наф? Бунақа қилиқлар одамни ғазабини қўзғайди, холос. Халқни руҳлантирадиган, улуғ ишга дохиллик ҳиссини уйғотадиган жонли мақолаларнинг, эссе ва очеркларнинг ўрни билинади барибир...\nБир пайтлар Байкал-Амур магистрали қурилганда ёзувчи ва шоирлар сафарбар этилган, ишларнинг бориши ҳақида кунда-кунора эҳтиросли, ҳаяжонга тўлиқ мақола ва суҳбатлар бериб борилган. Нега энди биз бундай қилолмаймиз? Мирзалар туфайлими?\nИлтимос, шундай ҳақиқатларни, катта гапларни баралла айтиш имкониятидан жудо қилманг!\nОхирида, кун адоғида яна тақвимга қарайман. Столни йиғиштириб бўлгач, мен томон бақрайиб қараб турган тақвим назаримга илҳақ тургандек туюлади.\nАммо бугун бари бошқача бўлиши керак. Мен гапимни айтдим, қалбимни кемираётган иллат ҳақида сўзлай олишга куч топдим. Энди тақвимдан воз кечсам бўлар. Учи тугилган дастрўмолдек гўё бир эслатма каби турган бу матоҳнинг энди кераги йўқ. Блокноту тақвим тарқатиладиган ўша йиғилишни ортиқ эслашни истамайман.\nАвтор: Беҳзод Қобулов на 2:44


04:57 05 Июн 2020\n20:42 20.05.2020 Ҳавола олиш\nШавкат Мирзиёев бугун Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий боғида барпо этилган Адиблар хиёбонига ташриф буюрди.\nТОШКЕНТ, 20 май — Sputnik. Президент Шавкат Мирзиёев 20 май куни Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий боғида барпо этилган Адиблар хиёбонига ташриф буюрди.\nБу борадаги режа 2017 йил 3 февраль куни мазкур боққа ташриф чоғида белгиланган эди. Ўша йили 18 апрелда давлат раҳбарининг тегишли қарори қабул қилиниб, хиёбоннинг меъморий-ғоявий лойиҳаси ишлаб чиқилди.\nЁзувчи ва шоирлар, зиёлилар билан учрашувда миллий адабиётини ривожлантиришга қаратилаётган эътибор, галдаги муҳим вазифалар ҳақида сўз борди.\n“Адабиёт халқнинг юраги, элнинг маънавиятини кўрсатади. Бугунги мураккаб замонда одамлар қалбига йўл топиш, уларни эзгу мақсадларга илҳомлантиришда адабиётнинг таъсирчан кучидан фойдаланиш керак. Аждодлар меросини ўрганиш, буюк маданиятимизга муносиб буюк адабиёт яратиш учун ҳамма шароитларни яратамиз,” – деди Шавкат Мирзиёев.\nЎзбекистода ижодкорларнинг асарлари доимий равишда чоп этиляпти. Энди уларни дунёга олиб чиқиш кераклиги таъкидланди.\n"Мана, “замонамиз қаҳрамонлари”, деб кўп гапирамиз. Бугун бу қаҳрамонлар коронавирусга қарши курашаётган фидойи шифокорларимиз, мард ҳарбийларимиз, саховатли тадбиркорларимиз, ватанпарвар ёшларимиз. Уларнинг жасорати ҳақида ўқишни ҳаммамиз хоҳлаймиз," - деди Шавкат Мирзиёев.\nБугунги ёшлар интернетдан, электрон адабиётлардан кўпроқ фойдаланиши, лекин миллий адабиёт хазинасини интернетда тарғиб этиш яхши йўлга қўйилмагани кўрсатиб ўтилди.\nШу боис президент “Адиблар хиёбони” деб номланган интернет портали ташкил этиш таклифини билдирди.\nШу ерда олий таълим муассасаларининг адиблар ижодини ўрганиш бўйича тақдимотлари ўтказилди. Давлати раҳбари хиёбон ёнида ташкил этилган кутубхонани ҳам кўздан кечирди.