Ҳар йигитнинг орзуси\nГулистон давлат университети магистранти Ўлмасбек Йўлдошевнинг муддатли ҳарбий хизматни ўтагани унинг гап-сўзларидан яққол аён бўлади. Негаки, тўғрисўзлиги, намунали юриш-туриши ва одоб-ахлоқи билан талабалар ўртасида ҳурмат-эътибор қозонган бу йигит аскарлик ҳаётида кўп яхши фазилатларга эга бўлди.\nЯна болалик орзуси ҳам ушалди. Яъни унинг Гулистон давлат университети физика-математика факультетига ўқишга киришида ҳарбий хизматдан берилган тавсиянома жуда қўл келди. Бакалаврлик дипломини олгач, таълимнинг кейинги босқичини ахборот технологиялари йўналишида давом эттирди.\n— Муддатли ҳарбий хизмат ҳаётимнинг тобланиш палласи бўлди, — дейди Ўлмасбек. — Хусусан, кўзлаган мақсадим йўлида собит ва дадил қадам ташлашни ўргандим. Энг муҳими, эл-юрт равнақига, Ватан тақдири ва келажагига дахлдор эканлигимни теран ҳис этдим.\nЎлмасбек келгусида масофавий таълим бўйича илмий изланишлар олиб боришни режалаштирган. Унинг бу эзгу мақсадига эришишида эса аскарлик туфайли эга бўлган эзгу ҳислати — қатъияти муҳим омил бўлиши, шубҳасиз.\n“Камолот” ёшлар ижтимоий ҳаракати қошидаги ўқув-услубий марказ нодавлат таълим муассасаси координатори, гулистонлик Нуриддин Шодиевнинг таржимаи ҳолида ҳам муддатли ҳарбий хизматни намунали ўтаган, деган алоҳида қайд мавжуд. Аммо у Ўлмасбекдан фарқли ўлароқ, ҳарбий либос кийиш орзусига олий ўқув юртини битирганидан сўнг эришди.\n— Ўғлимизнинг олий маълумотли мутахассис бўлиб етишганидан қанчалик суюнган бўлсак, Қуролли Кучларимиз сафида йигитлик бурчини шараф билан уддалаганидан янада қувондик, — дейди унинг онаси Зулфинисо Худойқулова. — Ота-она учун Ватан ҳимоясига қодир ўғлонни вояга етказишдан ҳам кўра улуғ бахт борми?! Фарзандимнинг аскарликдан янада мулоҳазакор, вазмин, мард, жасур, тартиб-интизомли инсон бўлиб қайтганини айтмайсизми?! Бу миллий армиямизда замонавий ҳарбий машғулотлар билан бирга, маънавият тарбияси ҳам юксак даражада йўлга қўйилганидан далолат беради.\n— Ҳудудимиздан ҳар йили ўндан зиёд йигитлар муддатли ҳарбий хизматга чақирилади, — дейди Боёвут туманидаги “Маданият” маҳалла фуқаролар йиғини раиси Жумабой Худойназаров. — Ўзимизнинг замонавий спорт мажмуамиз бор. Қачон қараманг, у ёшлар билан гавжум. Мажмуада фарзандларимизнинг жисмоний чиниқиши учун барча шарт-шароит яратилган. Бинобарин, ҳарбий хизматни адо этиб, фойдали меҳнат билан шуғулланаётган ўнлаб йигитлар уларга ҳар жиҳатдан ўрнак бўлишмоқда. Масалан, шундай ўғлонларимиздан тўрт нафари эл тинчлигини ҳимоя қилаётган бўлса, икки нафари ўқитувчилик касби билан машғул. Қувонарлиси, қаерда бўлмасин, бу ёшларимиз ҳақида фақат илиқ гаплар, мақтовлар эшитаяпмиз.\nАлбатта, жамиятдан муносиб ўрин эгаллаб, эътироф қозониш — ҳар йигитнинг орзуси. Бунинг учун эса Қуролли Кучларимиз чинакам ҳаёт мактаби бўлиб хизмат қилаётир.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Тараққиётнинг «ўзбек модели»: юксалиш учун мустаҳкам пойдевор\tFолиблар тақдирланди »


ЎЗБЕКИСТОНДА ГОРИЗОНТАЛ ВА ВЕРТИКАЛ БОШҚАРУВ НИСБАТИ - Ўзбекистон овози газетаси\nЎзбекистонда Президент Шавкат Мирзиёев томонидан ишлаб чиқилган 2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришга қаратилган Ҳаракатлар стратегияси модели асосида амалга оширилаётган туб ислоҳотлар, жадал тараққиёт йўли мамлакатимизни миллат тарихида тарихий бурилиш, миллий маънавий-маданий тикланиш, ижтимоий ва иқтисодий юксалиш жараёнига бошлади.\nГоризонтал ва вертикал муносабатлар кўп асрлар мобайнида тадқиқотлар предмети бўлиб келган. Вертикал бошқарув шарқ давлатчилик тарихида, хусусан, Ўзбекистондаги 3000 йиллик давлатчилигимизда бошқарувнинг асосий усули бўлиб келган. Бундай бошқарув ғарб мамлакатларида ҳам демократия тамойиллари ижтимоий маконда мустаҳкам ўрнашмагунга қадар давлат ва жамият бошқарувининг негизи бўлган. Демократик тартиботларнинг жамият томонидан қабул қилиниши вертикал бошқарув кўламларининг қисқариши ва горизонтал бошқарувнинг кучайиб боришига замин яратди. Хусусан, бугунги ривожланган давлатларда горизонтал бошқарув нечоғли кучли бўлса, фаолият самарадорлиги шунча юқори бўлади, деган нуқтаи назар устувордир.\nЖамият тарихи моҳият эътиборига кўра, кишилар ўртасидаги муносабатлар тарихидан иборатдир. Тарихий тараққиётнинг ҳар бир даврида таркиб топган иқтисодий-сиёсий тузум жамиятни ташкил қилган шахслар ўртасидаги ижтимоий, иқтисодий, сиёсий, маънавий муносабатларни шакллантирган ва идора қилиб келган. Шу сабабли, ҳар бир шахс жамиятда тутган ўрнининг мустаҳкамланиши, мақсад ва манфаатларининг рўёбга чиқарилиши, тузум томонидан унга берилган эркинликка эришишга интилишнинг кучайиши турли шакл ва мазмундаги ижтимоий муаммоларни юзага чиқаради.\nВертикал бошқарув – тепадан пастга ёки пастдан юқорига қараб таъсир кўрсатилиши, жамиятда қабул қилинган қатъий ижтимоий, табақаланишга асосланган иерархияга таянган ҳолда иш тутилиши, фикр ва мулоҳазалар кучининг баравар эмаслигини ифода этади. Горизонтал бошқарув эса, одамларнинг бир-бирларига ёнлама таъсир кўрсатиши, жамиятда фуқаролараро тенглик муҳитининг амал қилиши, турли муҳокамалар асносида фикрларнинг тенг кучга эгалиги, қарор қабул қилиш жараёнида "бир одам – бир овоз" тамойилининг амал қилиши, иш тақсимотида адолатлиликка риоя этилиши, вазифаларни бажариш ва иш натижаларига баравар масъулликни англатади ҳамда ўзида намоён этади. Бугунги ривожланган мамлакатлар юксак тараққиёт суръатларига анъанавий вертикал бошқарув тизимидан горизонтал бошқарувга трансформация бўлиши натижасида эришган.\nКўп минг йиллик вертикал бошқарув натижасида халқларнинг миллий этник жиҳатдан шаклланиши, маданий ўзлигини англашига реал ва аниқ ижтимоий муҳит яратилган, миллий давлатчилик тузилмаларини шакллантириш учун қулай имкониятлар юзага келган. Миллий тил бошқа тилларга ассимиляция бўлмасдан сақлаб қолинган. Турли ижтимоий, касбий, диний, интеллектуал табақаланишув асосида страталар таркиб топган, миллий-маънавий мерос обидалари, халқ урф-одатлари, расм-русумлари ҳамда миллий характер, менталь ўзига хосликлар сақланишига бевосита ёки билвосита шарт-шароитлар яратилган.\nЎзбек халқи менталь ўзига хослигига кўра, икки муҳим характерли этномаданий жиҳатни яққол ифода этади. Биринчидан, ўзбеклар давлатчилик тузилмалари ва давлат идоралари ходимларига юксак эҳтиром билан қарайди ва сўзсиз итоат қилади. Иккинчидан, жамият қоидаларига ва ҳудуддаги маҳаллий ўзига хослик тамойилларига катта ҳурмат билан қарайди ва уларни бажаришни ижтимоий бурч деб билади. Халқимиз вертикал ва горизонтал бошқарув усулларига амал қилишни баравар зарур деб билади.\nГоризонтал бошқарувда жамиятнинг обрў-эътиборли шахслари, лидерларига таянилган. Шу сабабли, ҳар бир шахснинг жамиятда тутган ўрнининг мустаҳкамланиши, мақсадли ривожланиш ва турли жамоалар манфаатларининг рўёбга чиқарилишига имкон яратган. Айни вақтда, тузум томонидан шахсга берилган имкониятлар эркинликка эришишга интилишнинг кучайишига ва бошқарув самарадорлигини таъминлаган бўлса, иккинчи томондан лидерлар мавқеининг ҳаддан зиёд ошиши натижасида турли шакл ва мазмундаги ижтимоий муаммоларни ҳам юзага чиқарган.\nМамлакатимиздаги ана шундай даврда ўзбек халқи Президент Шавкат Мирзиёев қандай йўл танлашини кутди. Президент салкам 150 йил давом этган мустамлакачилик давридаги вертикал регуляция қилинувчи авторитар йўлни эмас, 25 йил мустақиллик даврида давом этган ярим изоляция ҳолатидаги фақат этатик мустаҳкамланишга асосий эътиборни қаратган ва шу сиёсий йўлдаги натижаларга эришиш билан чекланувчи йўлни эмас, балки жуда қийин, аммо ягона тўғри йўлни, яъни тараққиётга эришиш учун тенглик, адолат ва демократия йўлини танлади. Бу йўл одамларни рози қилувчи, ҳамманинг қонун ҳамда виждон олдида тенг мақомга эга қилувчи, давлат тазйиқидан халқ иродасини, жамоатчилик таъсирини кучлироқ қилувчи горизонтал бошқарув йўлидир. Президент горизонтал бошқарув асосларини яратишда уч омил кучига таянди. Уларнинг биринчиси – ўзбек халқининг катта давлатчилик тарихи, тажрибаси ва анъаналари; иккинчиси – миллатнинг бой маънавий тарихи, миллий ўзлиги, интеллектуал, ижтимоий капитали; учинчиси – глобал дунёда муваффақиятли интеграциялашув зарурати, тўғриликка асосланган демократия кучи ва жаҳонда Ўзбекистоннинг муносиб ўрин эгаллашини таъминлаш мақсадидан иборат эди.\nШарқнинг машҳур файласуфи Абу Наср Форобий шундай ёзади: “Баъзилар, одамлар ўртасида табиий ёки ихтиёрий боғланишлар йўқ, ҳар бир одам ўз манфаати учун бошқаларнинг манфаатига зарар етказиши, бири бошқасига бегона бўлиши зарур, мабодо улар бирлашсалар ҳам зарурат, мажбурият туфайли бирлашадилар, ўзаро муросага келишсалар ҳам фақат бири ғолиб чиқиб, бошқалари мағлуб бўлганда муросага келадилар, деб ўйлайдилар. Бунда улар ташқаридан таъсир этувчи бир куч тазийқида ўзаро келишувга мажбур бўладилар, агар ана шу куч йўқолса, келишув ҳам йўқолади, яна бегоналашув пайдо бўлади ва улар тарқалиб кетадилар. Инсониятга хос бўлган ҳайвоний ақидалардан бири ҳам мана шу нотўғри тасаввур ва алдамчи ақидададир”.\nАбу Наср Форобий инсонларнинг мажбуран эмас, балки ихтиёрий равишда биргалашиб, ҳамкорликда яшашлари зарурлигини, ана шунда ўзаро низолар тугашини уқтиради. Ёки яна: “Баъзилар ўйлашича, одамлар орасидаги боғланиш робиталари шу одамларнинг хулқ-атвори, табиати, феъли ва тилининг умумийлигига асосланади. Ҳар бир халқ ўзига хос бўлган мана шундай хусусиятларга эга”.\nАбу Наср Форобий ташқи таъсир, тазйиқ эмас, балки ўзаро англанган алоқалар, яъни горизонтал муносабатлар одамлараро тотувлик ва яхшиликнинг асоси деб билади. Унинг фикрига кўра:\n– кишилар ўртасидаги ўзаро, яъни горизонтал муносабатлар қариндошлик ёки қон яқинлиги туфайли намоён бўлади ва бундай муносабатлар ўзига хос турмуш ҳамоҳанглиги ва анъаналар ҳаётчанлигини юзага келтиради;\n– кишиларнинг ўзаро боғлиқлиги замирида муайян қабила-уруғларга тегишлилик ётади, бу эса катта миқдордаги кишилар гуруҳи ўртасида ижтимоий, маданий, сиёсий ёндашув якдиллигини ташкил этади;\n– горизонтал муносабатларнинг барқарор амал қилишида диний эътиқод умумийлиги ҳам муҳим роль ўйнайди. Горизонтал муносабатларни мустаҳкамловчи одамлараро алоқаларда, ўзаро сабр-тоқат, бағрикенглик, урф-одат, анъаналар, феъл-атвор бирлиги, савиялар тенглиги, дидлар ўхшашлиги, характер яқинлиги ҳам муҳим аҳамиятга эгадир.\nАйни вақтда горизонтал муносабатларни мустаҳкамлашга одамларнинг ҳаммаси ҳам онгли равишда амал қилмайди, балки, уларнинг бир қисми хаотик тарзда, яъни, мавжуд жамият қоидалари, урф-одат ва анъаналарга амал қилиш тарзида яшаш орқали ўзаро муносабатларни сақласа, бир қисми кўпчиликка тақлид қилиб иш тутади ҳамда ўзаро онгли бирдамликка эришишдан иборат масалага моҳиятини етарли ҳис этмасдан туриб ёндашади. Чунки, бундай ёндашув одамлар характерида асрлар мобайнида ўзига хос инерцион табиат касб этиб келган.\nГоризонтал муносабатларда онгли ёндашувнинг етишмаслиги одамлараро яқинлик ва тотувликка тақлид субъектлари ва урф-одатларни турмуш тарзидан сиқиб чиқариш орқали осонгина зарба беришдан иборат ижтимоий хавфни юзага келтириб чиқаради. Тарихда бундай ҳолатлар кўп бўлган. Масалан, шўролар тузуми қатағон йилларида юз минглаб одамлар ўзига ибрат деб билган олимлар, ёзувчилар, маърифатпарварларни жисмонан йўқ қилиб, халқнинг маънавий бирдамлигига зарба берган. Натижада одамларнинг ўзаро ҳамжиҳатлигига рахна солинган. Горизонтал ёндашувнинг муҳим ўзига хослиги – бу инсоннинг ўз атрофидаги шериклари, ҳамкасблари, қариндошлари ва дўстларига нисбатан онгли тарзда доимий равишда меҳр кўрсатиш ёки яқинларига холис яхшиликни фақат ундан фойда олиш илинжини кўзламасдан қилиш зарурлигини ҳам ифода этади. Горизонтал ёндашув одамлараро муносабатларда онгли ёндашув, ҳушёрлик, огоҳлик зарурлигини намоён этиб, шунингдек, миллий ҳамжиҳатлик инсондан ҳар бир ишда яхшиликни кўриш, жамиятда юз бераётган ижобий ўзгаришларни ҳис этиш ва шукур этишни ҳам тақозо этади.\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёевнинг мамлакатнинг барқарор тараққиёти ва миллий юксалиши учун одамлараро мақсадлар муштараклиги ва ҳаракатлар бирлиги зарурлигини таъкидлаб, “Улуғ мақсадлар йўлида барчамиз бирлашиб, бир ёқадан бош чиқариб, биргаликда ҳаракат қилишимиз зарурдир”, деб айтган фикрида чуқур маъно-мазмун мужассам.\nТарбия самарадорлигига эришишда вертикал ҳамда горизонтал ёндашув хиллари амалиётда кенг қўлланилади. Тарбияда вертикал ёндашув деганда, бу мақом, мавқе, лавозим, мулкка эгалик фарқига кўра муносабатларни, раҳбарнинг ходимга таъсири, улар ўртасидаги масофа даражалари, шунингдек, катталарнинг ёшларга нисбатан маънавий таъсири тушунилади. Катталарнинг ёшларга вертикал тарзда таъсир ўтказиши миллий маънавиятни ёш авлод онгига сингдириш, ворисийлик анъаналарини сақлашда муҳим аҳамиятга эга. Катталарнинг ибрат омили орқали тарбиялаш тажрибаси халқимизнинг асрий анъаналарининг авлодлардан-авлодларга ўтказиб, уларнинг ҳаётчанлигини сақлашда муҳим аҳамият касб этиб келмоқда.\nГоризонтал муносабатлар муштарак манфаатлар бирлигини ҳам тақозо этади. Манфаатлар муштараклиги эса корпоротив яқинликни шакллантириш заруратини кун тартибига чиқаради. Президентимиз Шавкат Мирзиёев алоҳида таъкидлаган корпоратив манфаатлар уйғунлигини шакллантириш муҳим аҳамиятга эгадир. Зеро, жамият ичидаги алоҳида шахсларнинг уюшқоқлик билан жипслашиши уларнинг қайси ҳудудга ёки этник гуруҳга мансублиги эмас, балки уларнинг англанган ижтимоий мақсадлар доирасидаги корпоратив манфаатларга эгалиги ҳам муҳимдир.\nШу боисдан ҳам мамлакатимизда турли этник ва ижтимоий гуруҳларнинг манфаатлари ўртасида оқилона мувозанат бўлишига алоҳида эътибор қаратиш зарур.\nГоризонтал бошқарув феномени ҳар қандай жамоада барқарор тарбиявий ва касбий муҳим тизим мавжудлигини тақозо этади. Тарбиявий, касбий ёки интеллектуал жиҳатдан муҳим тизимли бўлмаса, жамоада горизонтал таъсир самарадорлиги барқарор бўлмайди. Горизонтал тарбия самарадорлиги жамоада фаолият юритувчиларнинг мақсадига кўп жиҳатларга кўра боғлиқдир. Антик давр файласуфи Аристотель ўзининг “Поэтика” асарида: “Мақсади йўқ кишининг характери ҳам бўлмайди. Характерсиз одамнинг бирор нарсага қизиқиши, рағбати ҳам бўлмайди”, деб ёзади. Шу боисдан ҳам горизонтал бошқарув натижадорлигини мақсад омилисиз тасаввур этиш қийин.\nАлишер Навоий шаҳзода Бадиуззамонга ёзган мактубларидан бирида мақсад хусусида шундай ибратли фикрларни баён қилади: “Одамнинг мурод-мақсади бўлмаса, балолардан омон қолмайди. Аммо ҳар кишининг муроди кўпроқ бўлса, ҳақ-таоло амрига итоати ҳам кўпроқ бўлади”. Горизонтал бошқарув мақсад доирасида онгли бирлашув, якдил ёндашувга эришиш заруратини ҳам доимий эътиборда тутиш зарур.\nЁшларда муайян соҳа, касб ёки машғулотларга қизиқиш уйғотиш ва уни кучайтириб бориш катта аҳамиятга эга. Бунинг учун эса, аҳоли онгида қизиқиш ҳамда эҳтиёжларнинг реал ҳолати, у ёки бу соҳага қизиқиш даражаларининг ўсиб, ўзгариш жараёнларини жиддий ўрганиб, таҳлил этиб бориш долзарб масала. Қизиқиш умумдан хусусга, жамоавий кўламлардан индивид, шахс даражасига кўчирилгандагина, яъни инсон ўзи қизиқаётган нарсага қалбан ва ақлан англаган туйғулар билан ёндаша олган ҳолдагина у бунёдкор кучга айланади.\nFарбда моддий, реал манфаатлар устуворлик қилса, шарқ халқлари учун бош қадрият маънавий омиллар, айниқса инсон шаъни, обрў-эътибори, нафсонияти, орияти, виждони ҳисобланиб келинган. Маънавий талаблар ўз-ўзидан қадриятлар қаторини мутаносиблаштиришни, бирининг кетидан мантиқий равишда иккинчисини қўйишни тақозо этган. Хусусан, отага эҳтиром, она эъзози, ака ва ука ҳурмати, қавму қариндошлар тотувлиги, қўни-қўшнилар аҳиллиги кадриятлар сифатида муайян кетма-кетликда, қадрланиш даражасига кўра, иерархик шаклда ҳаётдан ўрин олиб келган. Қадриятлар каторидаги тартибларнинг бузилиши жамиятнинг, сўнгроқ эса давлатнинг нурашига олиб келган. Иерархия шарқ турмуш тарзининг маромини белгилаб турувчи мувозанат меъёри, энг асосий тамал тошларидан ҳисобланган. Иерархик жараёнларнинг ўз оқимида кечиши пўртаналар юз бермаслигига кафолат вазифасини ўтаб келган.\nШу боисдан Ўзбекистонда халқимиз маънавий яхлитлигини сақлаб қолиш, ўзликдан чекинмаслик, соф инсоний фазилатларга таяниб иш тутиш aсосида истиқболга интилиш сиёсати изчил юргизилмоқда. Шарқ халқлари учун ғарбга хос бўлган ҳаммани бир хил қаричда ўлчовчи тотал, яъни, ялпи тенглик формуласи эмас, балки инсонийлик талаблари тўлароқ бажарилувчи иерархик тенглик, яъни, пастдан юқорига, босқичма-босқичликни ифодаловчи муносабатлар тизими кўпроқ мос келади.\nТаълим-тарбия жараёнида горизонтал ёндашувнинг муҳим ўзига хослиги педагог ва талаба ўртасида юз берувчи ижтимоий шериклик acосидаги фаолият ва мулоқотлар асносида намоён бўлади. Педагог ва ўқувчи ўртасидаги мулоқотда устоз ва ўқувчи тенг ҳуқуқли ҳамкор сифатида ёндашади. Педагог гуруҳдаги ҳар бир ўқувчига шахс сифатида ёндашади. Педагог ўқувчиларга тенг ва дифференциал ёндашиб, уларни кучли ва кучсизларга ажратмайди.\nЭнг муҳими, педагог таълим ва тарбия муаммоларини ечишда ўзини ўқувчи ўрнига, ўқувчи эса ўзини педагог ўрнига қўйиб иш тутади. Ўқувчининг мустақил фикри, фаолияти, ташаббуси ривожлантирилади ва pағбатлантирилади. Ўқувчининг фанларни ўзлаштириши жараёнида унинг шахси, руҳий ҳолати, индивидуал сифатлари ҳам уйғун тарзда нечоғли такомиллашиб боришига асосий эътибор қаратилади. Горизонтал ёндашув ўқувчиларнинг ҳар бир билим довонларини эгаллаганидан кейинги ички фахрни, қониқишни таркиб топтириб, янги марраларни забт этишга доимий рағбат бериб туради. Бундай ёндашув ёшларда нурли истиқбол мотивациясини, юқори чўққиларга ижтимоий мўлжал олиш, ўз-ўзига бўлган ишонч даражасини оширади. Горизонтал ёндашув моҳият эътиборига кўра, мамлакатимизда Ҳаракатлар стратегияси мазмун-моҳиятини тўлароқ англашга имкон яратиб, шахс, инсон, омили устуворлигини таъминлашга, ҳар бир таълим субъектини ҳеч кимдан кам бўлмаган ва ҳеч кимдан кам бўлмайдиган шахслар сифатида тарбиялашга тўла-тўкис хизмат қилади.\nСобиқ шўро давридаги таълим-тарбия тизими тўлалигича вертикал ёндашув асосига қурилган эди. Таълимдаги вертикал ёндашувда педагог шахсининг устуворлиги, унинг фикри, таълимий услублари ва ҳатто феъл-атвори бирламчи аҳамиятга эга бўлиб, ўқувчи таълимнинг шунчаки истеъмолчиси сифатида намоён бўлиб келган. Вертикал ёндашувда ўқувчининг таълимий ресурсларни фақат ўзлаштириш жараёнларига асосий эътибор қаратилади. Бунда ўқувчи ўрганилиши зарур бўлган ўқув материалининг яратувчисига айлана олмайди. Бундай ёндашувда педагог гуруҳни муайян мақсад йўлида бирлаштиролмайди, натижада педагог ва ўқувчи ўртасида масофа шаклланиб қолади. Гуруҳдаги ички низоларга аралаша олмайди, уларнинг ижтимоий мақбул ечимида иштирок этмайди. Бундай ҳолат эса гуруҳ аъзолари ўртасида тартибсизлик, дангасалик, фаолиятсизлик ва масъулиятсизликнинг шаклланишига олиб келиши мумкин.\nВертикал ёндашувда педагог ўзини ўқувчи ўрнига қўйиш орқали ҳолатга реал баҳо беришга ҳаракат қилмайди, у ҳар қандай муаммоли вазиятларда ўзини ҳақ деб билади. Эркин фикрлашга йўл қўймайди. Айни чоғда вертикал ёндашув ўқувчида қўрқув, иродасизлик, қатъиятсизлик, ҳимоясизлик ҳиссини кучайтиради. Таълимда вертикал ёндашувнинг энг хавотирли жиҳати, бу – ўқувчининг ўзини юқори мақомдаги имкониятлар, идеал типларга идентификация қилишдан тийиб қўйиши ва унинг идентификация доираси фақат ўз гуруҳи, ҳамқишлоқлари, ҳамкасблари даражаси билан чекланиб қолишидир.\nИстиқлолимизгача бўлган даврдаги таълим тўлалигича вертикал ёндашув асосига қурилган бўлиб, ўқувчи таълимнинг пассив иштирокчиси сифатида қабул қилинар эди. Собиқ шўролар даврининг таниқли педагоги А.Макаренконинг "Ҳамма нарса коллективда", "ҳамма нарса коллектив учун" ва "ҳамма нарса коллектив орқали" деган шиори вертикал ёндашувнинг ўқ томири бўлиб, коммунистик мафкура билан озиқлантирилган коллектив омили мутлақ даражага кўтарилган, инсон, шахс эса коллективнинг қурбонига айлантирилган эди.\nГоризонтал тарбияда "мен", "биз" ва "сиз" олмошлари, айниқса, кенг кўламда қўлланилиши ўзбек халқининг юмшоқ табиатли, кенгфеъл эканлигини ўзаро муносабатларда ёрқин намоён этади. Агарда америкаликларда "мен" омили ҳамма нарсадан устун мавқе касб этса, русларда "биз" (мы) омили турли ижтимоий масалалар ечимида ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлиб келган. Худди шу масаланинг нечоғли аҳамиятли эканлигини ўрганиш учун турли ёшдаги аҳоли қатламлари вакиллари орасида суҳбат-интервью ўтказдик. Суҳбат пайтида "Ўз иш фаолиятингизда ёки бажарилган ишлар хусусида ахборот бераётганингизда ўзингиз айтаётган "мен", "биз", "сиз" сўзларининг қайси бири эшитувчиларда кўпроқ ижобий таассурот қолдиради деб ўйлайсиз?" деган саволга турли хил жавоблар олинди. Хусусан, 50 ёшдан ошган кишиларнинг аксарияти, яъни, сўралганларнинг ҳар тўрттадан учтаси "сиз" олмошини таькидлаш орқали ахборот бериш кўпроқ ижобий самара беришини, 30-35 ёш орасидагиларнинг ҳар иккитасидан бири масалани "биз" олмоши орқали ва тенг ярми "сиз"ни таькидлаш билан яхши таассурот олишларини қайд этдилар. Аммо, 25-35 ёшли респондентларнинг фақат 40 фоизи "сиз" олмошларини ишлатиш орқали ижобий таассурот олиш имкони яратилганини қайд этдилар. Суҳбат натижалари ёшлар орасида онг, тафаккур тарзининг ўрта ва катта ёшли аҳоли вакиллари тафаккур тарзидан бирмунча фарқ қилишини кўрсатди. Аммо, умумий ёндашув кўпроқ "сиз" атрофида айланишини, халқимиз кўпроқ ўзиникидан кўра олмоши бошқаларнинг хизматини таъкидлаш, иш бажаришда бошқаларнинг хизматини таъкидлаш, иш бажаришда бошқаларнинг ҳиссасини юксакроқ баҳолашни маъқул кўришларини, "сиз"га урғу бериш ўзаро яқинликни самаралироқ таъминлашини теран ҳис этадилар. "Мен" олмошини ортиқча таъкидлаш эса, инсонни ўзи эришган ютуқларига қарамай, унинг жамоадаги обрўси ошишига эмас, балки, эл-юрт, умум назаридан узоқлашиб қолишига олмошини хизмат қилиши мумкин. Сўралганлар "сиз" олмошини қўллаш эса билвосита тарзда шахс мавқеининг ошишига, горизонтал муносабатларни мустаҳкамлаш ва жамоани бирлаштиришга хизмат қилишини қайд этдилар.\nТаълим-тарбияда горизонтал тарбияни мустаҳкамлашнинг маънавий негизи меҳр омилидир. Кўпчилик меҳр қалбдан, кўнгилдан туғилади, деб ҳисоблайди. Шуни унутмаслик керакки, меҳр ақлнинг ҳам мевасидир. Шу боисдан кўнгил мевалари ичида энг инсоний туйғу – меҳр ҳисобланади. Меҳр гарчи кўнгил меваси бўлса ҳам, англанган хатти-ҳаракат, оқилона ёндашувлар ифодаси бўлганлиги боис, у кўпроқ ақл орқали йўналтирилади. Масалан, ота-онанинг ўз фарзандига, устознинг шогирдига, фарзанднинг ўз ота-онасига, аканинг укага кўрсатган эътиборини англатган хатти-ҳаракати меҳp ҳисобланади. Муҳаббатда эса бошқани ёқтириш, севиш туйғулари устувор бўлади. Шунингдек, муҳаббатни англанмаган туйғу, меҳрни эса англанган туйғу деб аташ ҳам кўпрок маъқул. Агар муҳаббат меҳр билан йўғрилган бўлса, бундай туйғулар жуда мустаҳкам ва барқарор бўлади. Горизонтал муносабатларда ака-ука, устоз-шогирд, эр-хотин, ҳамкасблар ўртасидаги ҳиссий муносабатларни меҳр ришталари орқали мустаҳкамлаш катта аҳамиятга эгадир. Аммо шуни унутмаслик керакки, меҳр туйғуси жуда нозик бўлиб, унинг ришталари тез узилиб кетиши мумкин. Масалан, эрнинг хотинига ўтказган зўравонлиги, аканинг укага мушт кўтариши, устознинг шогирдига ёқтирмасдан иш буюриши меҳрнинг заволига олиб келади. Бир марта узилган меҳр риштасини улаш жуда мушкулдир. Эҳтирослар тикланиши мумкин, аммо инсонийлик асосидаги меҳр туйғулари асли борича тўла тикланмайди. Шуниси эътиборлики, тазйиқ ўтказган, мушт урган томондан меҳр кетмаслиги мумкин, аммо, таёқ еган, ҳақорат, дўқ-пўписа олган томондан меҳр тез йўқолади. Меҳрсизланиб қолган томонда фақат мажбуриятни бажариш юкламаси қолади, холос. Баъзилар мен уни болаликдан бокдим, ундирдим, ўстирдим, ўқитдим, одам қилдим, аммо, негадир жуда меҳрсиз бўлди деб ҳайрон бўлиб юришади. Меҳрсизлик илдизини берилган тарбия тарихидан изламоқ керак.\nСоциологияда одамларнинг ўзаро ёқтириш туйғулари асосидаги бирлашувларини референт гуруҳлар атамаси орқали ўрганилади. Ҳаётда инсонлар икки, уч, узоғи билан тўрт кишилик кўнгилга яқин одамлардан иборат ўзаро аҳил кичик гуруҳларга бирлашадилар ҳамда мазкур гуруҳлар доирасида касбий, маиший ва ижтимоий масалаларни ўзаро ҳамкорликда ҳал этиб яшайдилар. Одамларнинг ўзларига мос одамларни топиб бирлашишлари мактабгача тарбия муассасаларидан бошланиб, кекса ёшга етганларида ҳам узлуксиз давом этади. Одамларнинг бундай ёқтириб бирлашиш холатлари охир-оқибатда, ўзаро дўстлик даражасига ўсиб чиқиши кўп марталаб кузатилган. Агар адабий манбаларга мурожаат қилсак, "Ўтган кунлар" романидаги Отабек ва Ҳасанали образлари, Александр Дюманинг "Тўрт мушкетёр" романидаги Атос, Партос, Арамис, Дартаньян образлари ва бошқа кўплаб бадиий ва ҳаётий мисоллар одамларнинг референт гуруҳ сифатидаги бирлашишлари нечоғли муҳимлигини тасдиқлайди. Референт гуруҳлар одамлараро горизонтал боғланишларнинг энг оммавий ҳамда дунёдаги барча ҳолатлар учун хос бўлган ижтимоий шакл ҳисобланади.\nЯпон менежментида икки, уч ёки тўрт киши бажариши лозим бўлган топшириқларни тақсимлашда албатта ходимларнинг қайси референт гуруҳларга мансублиги омилига эътибор қаратилади. Одатда кичик хусусий масалаларда ўзаро бирлаша олмаган одамлар умумий масалалар ечими йўлида асло бирлаша олмайдилар.\nИнсон тарққиётини барқарор таъминлашда ҳам горизонтал ёндашувнинг аҳамияти катта. Алишер Навоий ўзининг машҳур "Мажолисун нафоис" асарида битта ижод тури ёки бирор-бир ҳунар, касб доирасида фаолият юритган замондошларига қараганда уч-тўрт касбни пухта ўзлаштириб, муваффақиятли фаолият олиб борган олимлар, шоирлар, ҳунармандлар тўғрисида илиқ фикрлар баён этган. Хусусан, улуғ мутафаккир ўша даврда яшаб ўтган машҳур алломалар Сайид Ҳасан Ардашер, Паҳлавон Муҳаммад, Қулмуҳаммад Удий, Мавлоно Муҳаммад Жомий, Хўжа Фазлуллоҳ Абулайсий ва бошқалар бирор-бир манфаатни кўзламасдан, фақат умумий такомиллашув рағбати билан мусиқа назарияси, каллиграфия, астрономия асосларини, Қуръони каримни ифодали тиловат этиш санъатларини мукаммал даражада ўзлаштириб олганликларини қайд этади.\nсоциология фанлари доктори, профессор.


Масжидларда назорат янада кучайди\n26 июн 2022, Тошкент вақти: 03:40\nРамазон ойи муносабати билан Тошкент шаҳридаги йирик масжидларда таровиҳ намозлари устидан қўшимча назорат ўрнатилгани хабар қилинмоқда.\nТошкентдаги манбалардан олинган хабарга кўра, шаҳардаги қатор йирик масжидларда таровиҳ намозлари ўқиладиган пайт участка нозири ёхуд ички ишларнинг махсус тайинланган ходимлари қўриқчилик қилмоқда.\nТаровиҳ намозига қатновчи намозхонлар сони эса бу йил ҳар йилгидан ҳам кўп.\n2 сентябрдан бошлаб Рамазон ойи рўзасини тута бошлаган ўзбекистонлик намозхонлар оқшомлари жамоат бўлиб ўқиладиган таровиҳ намозини ўқиш учун гурра-гурра масжидга қатнамоқда. Одатан, 5 маҳал намозни тўкис адо қилмайдиганлар ҳам йил ичида энг муборак саналган Рамазон ойида таровиҳ намозга қатнаши бор гап.\nНамозхонлар масжид биноси-ю ҳовлисини тўлдирадиган паллада Тошкент шаҳридаги йирик масжидлар остонасини қўриқлайдиган формалиларнинг сони ҳам одатдагидан кўпроқ экани айтилмоқда. Ўз исмини ошкор қилмаслигимизни сўраган баъзи тошкентлик намозхонлар айрим ҳолларда формалилар намозга кириб кетаётган ёш-ёш йигитларни кутилмаганда суҳбатга тортаётгани ҳақида сўзламоқда.\nНамозга қатнаётганларнинг ёш кўрсаткичи эса йилдан-йилга ёшариб бормоқда.\n“Чамаси 80 фоиз намозхонлар ëшлар. Қариялар жуда кўпчиликни ташкил қилмайди. Байрамгача бир ҳафта олдиндан то байрам ўтгандан кейин 3-4 кунгача шунақа режим ишлаб туради. Энди буни хавфсизликни таъминлаш учун қилинса керак, деб ўйлайман”,- дейди тошкентлик Улуғбек Усмонов.\nТаровиҳ намозлари пайтида масжидлар ичини тўлдирган намозхонларнинг аксарияти шахсий автомобилида келгани боис, катта кўчага яқин жойлашган масжидлар олдида автомобиллар сони ҳам кўпайиб кетиб, қатновга халақит қилмоқда. Бунақа гавжум паллада яна ўғирлик ҳам кўпайиб қолади. Формалилар бир тарафдан жамоат тартибини сақлаш учун қўйилган бўлиши ҳам мумкин, дер экан Улуғбек Усмонов, лекин бу ҳол намозхонларни барибир ҳам чўчитишини қўшимча қилди. Чунки диндорлар устидан назорат бор ва маҳаллаларда намозхонларнинг махсус рўйхатлари бор.\n“Кимлар намозга қатнайди, ким эътиқодга эга ва ҳоказо. Айниқса, диний мотивлар билан қамалганларнинг оила аъзолари жуда ҳам қаттиқ назорат қилинади. Участка нозирлари суҳбатга келиб туради. Қамалганларни кўриб турибди одамлар. Айрим ота-оналар: “Сен ҳам қамалиб кетишинг мумкин. Мана, фалончалар қамалиб кетди”, деб болаларига масжидга бориб намоз ўқишига рухсат бермай қўйди. Қамалганлар ичида кўпчилигининг айблари исботланмаган. Шунинг учун шунақа шароит бўлганига одамларда ҳадик бор”,- дейди Улуғбек Усмонов.\nБу ҳол ҳозирча фақат Тошкент шаҳрида кузатилмоқда, афтидан. Боиси, аҳолисининг асосий қисми тақвони маҳкам ушлаган Фарғона водийсида таровиҳ намозлари ички ишлар ходимларининг яққол кузатувисиз ўқилмоқда.\n“Фарғонанинг иккита катта шаҳарлари бўлган Марғилон ва Қўқонда, асосан, диндор аҳоли тўпланган. Ички ишлар ходимлари ëки бошқа орган вакилларининг бундай хатти-ҳаракатлари кўпчиликнинг эътирозига сабаб бўлиши ва икки ўртада тартибсизликлар келиб чиқиши мумкин”,- дейди фарғоналик Баҳодир Элибоев.\nБаҳодир Элибоевнинг сўзларини фарғоналик яна бир суҳбатдошимиз Адҳам Мадумаров тасдиқлар экан, 5-6 ой аввал содир бўлган бир воқеани ёдга олди:\n“Шаҳар милицияси бошлиғи масжидни олдига келиб олиб, масжидга кириб келаëтганларнинг бошидаги дўпписини олиб, дўппи киймайсан, деган таҳдидлар қилган эди. Бундан ташқари, ëзнинг иссиқ кунларида бозорда узунроқ оқ кўйлак кийганларнинг бир қанчасини ушлаб солиқлар солишди. Бу воқеалар одамларни жуда ғазаблантирган эди”.\nИнсон ҳуқуқлари фаоли бўлган Адҳам Мадумаровнинг айтишича, Ўзбекистонда намозхонлар гавжум бўладиган пайтлар масжидлар олдида милиция ходимлари кузатувининг бу тариқа кучайтирилиши ҳар доим бўлиб келган.\n“Жума ва одамлар гавжум бўладиган кунлари, албатта, масжидлар олдида милиционерлар бўлади. Назорат кучайтирилади. Бу ҳар доим бор нарса. Ҳатто видеокамерага ҳам туширишади. Шу билан кейин рўйхатларни тузиб олишади. Бунда имомларнинг ўзи ҳам қатнашади. Имомлар менга таҳдид ҳам қилиб туришади”,- дейди Адҳам Мадумаров.\nАммо бундай кузатувлар, баъзан имомлар ёрдамида тузиладиган рўйхатлар, ҳатто видеотасвирга олишлар ҳам Рамазон ойида таровиҳга қатновчи намозхонлар сонини камайтиргани йўқ.\n“Барибир масжидга бораверишади. Муборак Рамазон ойида ҳамма таровиҳга бориб Аллоҳнинг раҳматига сазовор бўлишга ҳаракат қилади. Бизнинг водийда Муборак Рамазон ойи катта эътибор билан кутиб олинади ва ўтказилади”,- дейди Адҳам Мадумаров.


Шавкат Мирзиёев Фанлар академияси Ядро физикаси институтига ташриф буюрди / Ўзбекистон янгиликлари, энг сўнгги хабарлар\nСИЁСАТ 0 Шархлар 2450 кўрилди\nШавкат Мирзиёев 20 июль куни Ўзбекистон Фанлар академияси Ядро физикаси институтига ташриф буюрди. Бу ҳақда Президент матбуот хизмати хабар қилди.\nПрезидент шу борадаги лойиҳалар билан танишди. Ўқув бинолари ва лабораторияларни жаҳон стандартлари асосида қуриш, энг замонавий технологиялар билан жиҳозлаш зарурлигини таъкидлади.\nМаълумки, Ядро физикаси институти пойтахтимизнинг Улуғбек шаҳарчасида жойлашган. Давлат раҳбари ушбу шаҳарчанинг Бош режасини ишлаб чиқиш бўйича топшириқ берди.\n“Бу шаҳарча олимлар шаҳарчаси бўлиши керак. Яқин вақтларда бу ерга бошқа илмий-тадқиқот институтларини ҳам кўчирамиз. Олимлар учун, илм-фан ривожи учун ҳамма шароитларни яратиб берамиз”, деди Шавкат Мирзиёев.\nЎзбекистонда ишлаб чиқарилган 25 та автобус Афғонистонга совға қилинди


Сувнинг ҳар бир қатраси азиз… - «ХАЛҚ ОВОЗИ» - Тожикистон Республикаси Ҳукуматининг ӯзбек тилидаги расмий нашрияси\nЧоп этилган 10 Апрел 2020\tКӯришлар: 1459\nичимлик суви етишмаслигидан азият чекмоқда. Яратганнинг инояти билан энг сув захираларига бой давлатлардан бирида истиқомат қилаяпмиз. Лекин шунга қарамасдан, мамлакатимиз аҳолиси тўлиқ тоза ичимлик суви билан таъминланган, дея айтишимизга ҳали эрта. Чунки бир минтақада аҳоли юз фоиз тоза ичимлик сувидан баҳраманд бўлаётган бўлса, бошқа бир тоғли ҳудудда яшовчи юртдошларимиз сувни неча километрлаб масофадан ташиб келтиришга мажбур. Улар учун сувнинг ҳар бир қатраси - азиз.\nСув муаммоларини ҳал этиш мақсадида, амалга халқаро даражада бир қатор ташаббуслар татбиқ этилди. Жумладан, Тожикистон ташаббуси билан 2003 йили «Халқаро чучук сув йили», 2010-2015 йиллар «Сув ҳаёт учун» халқаро амалиёт ўн йиллиги, 2013 йил - Халқаро сув ҳамкорликлари йили, деб эълон қилинди. 2018 йили эса, «Сув устувор тараққиёт учун, 2018-2028 йиллар» халқаро амалиёт ўн йиллиги татбиқи бошланди.\nБу борада Тожикистонда ҳам ташаббусчи мамлакат сифатида аҳолини тоза ичимлик суви билан таъминлаш соҳасида бир қатор дастурлар татбиқ этилди. Айни пайда «2016-2025 йиллар учун Тожикистон Республикаси сув соҳаси ислоҳоти дастури» татбиқи давом этмоқда.\nМамлакат Президенти Олий Мажлисга йўллаган Паёмида, жумладан, шундай қайд қилди: - «2016-2025 йиллар учун Тожикистон Республикаси сув соҳаси ислоҳоти дастури» доирасида мамлакат аҳолисини сифатли ичимлик суви билан таъминлаш борасида бир қатор ишларни бажардик.\nТараққиёт шериклари билан ҳамкорликда аҳолини тоза ичимлик суви билан таъминлаш ва қишлоқ хўжалиги ерларини суғориш йўналишида 7,8 миллиард сомоний ҳажмида 52та давлат сармоявий лойиҳаси татбиқ этилаяпти.\nБугунгача мамлакатнинг 23та шаҳру ноҳиясида 1,5 миллиард сомоний ҳажмида сув билан таъминлашга доир давлат сармоявий лойиҳалари татбиқи охирига етказилиб, яна 1,5 миллиард сомоний маблағга 9та бошқа лойиҳанинг татбиқи давом этмоқда…\nБу лойиҳалар аҳолининг сув билан таъминланиш ҳолати яхшиланишига сезиларли ҳисса қўшаяпти. Халқ бунинг самарасини кўраяпти. Бугунги кунда водопроводларнинг тип-тиниқ, зилол сувларидан фойдаланаётган эканмиз, беихтиёр болалик давримиз эсга тушади. Мисол учун, бундан 6-7 йил илгари ҳам юртимиздаги бошқа ноҳиялар қаторида қишлоғимиз аҳолиси ичимлик сувини дарёдан ташиб келарди. Қиш мавсумида сув камлигидан дарё ўзани анча пастга тушиб кетади. Бундай шароитда каналу ариқларга сув чиқаришнинг иложи йўқ. Бошқа томондан, лойқага тўлган каналу ариқлар баҳор фаслига тайёрланиши, яъни қазилиши учун ҳам сув тўхтатилади. Шундай пайтларда челакларни қўлимизга олиб, қизлар билан сувга жўнардик. Қишнинг қор-қировли кунларида сирпанчиқ йўлларда йиқилгудай бўлиб сувга бориб келардик. Устига-устак, ёғингарчилик мавсумида дарё суви қип-қизил лойқа тусини олади. Кейин уни тиндириш учун ҳам анча вақт сарфланарди. Сувнинг ярми лойқага чиқиб кетарди.\nОдатда йилнинг бошқа фаслларида ариқлардан сув таширдик. Лекин ёғингарчилик кам бўлган йилларда баъзан ёз фаслида ҳам дарёга сувга боришимизга тўғри келарди. Қишлоқнинг у чеккасидан бу чеккасига сув учун борган пайтларимиз бўлган. Қишда лойқа сувдан азият чексак, ёзда сувнинг юзасини бақатўн босганидан тоза сув тополмай қолган пайтларимиз бўлган.\nЁз кунларидан бирида сингилларим билан сувга борганимизда, худди шундай ҳолатга рўпара келгандик. Кофарниҳон дарёси иккига бўлиниб оқаяпти. Биринчи қисми секин, оқаётгани қарийб сезилмайди. Ўртада оролча, ундан кейин эса асосий дарё. У тезроқ оқади. Биринчи қисмидан ўтиб, асосий дарёдан сув олмоқчи бўлдик. Челакни сувга соламиз, ичига тўла бақатўн илинади. Бир-икки марта сув олишга уриниб кўрдик. Бўлмади. Охири дарёни кесиб, Қабодиён ноҳияси ҳудудига ўтишга қарор қилдик. Чунки дарёнинг нариги томонида қамишзорларга эга кўл борлиги, унинг тепа қисмидаги булоқдан тип-тиниқ сув сизиб чиқишидан хабаримиз бор. Қишлоқдошларимиз ҳам дарёнинг суви лойқа бўлган пайтларда қишлоқнинг нариги четидаги катта кўприк орқали велосипедда, араваларда ўша ёқдан сув ташишади. Челакларимиз билан оғзимизгача сувга кириб, дарёдан кечиб ўтдик. Булоқдан сув олиб, яна челакларни сувнинг юзасида суздириб, ортимизга қайтдик. Шундай қилиб икки челак сув олиб келишга қарийб 2-3 соат вақт сарфлаганмиз…\nБугунги кунда ҳар бир хонадонда бўлмаса ҳам, ҳар бир кўчанинг бошида водопроводлардан сув оқиб турибди. Кунига бир маҳалдан 2-3 соат сув берилади. Одамлар қийналмасдан, уйларига яқин жойдан сув ташишяпти. Сув билан боғлиқ муаммо ечим топган.\nЛекин шунга қарамасдан, юқорида айтиб ўтилганидек, мамлакатимизнинг барча аҳолиси ҳам сув билан тўлиқ таъминлангани йўқ. Бу борада мамлакат Президенти Олий Мажлисга йўллаган Паёмида шундай дея қайд қилганди: «Аммо давлат сармоявий лойиҳалари доирасидаги ишлар ижросининг сифати ва мамлакат бир қатор шаҳру ноҳиялари аҳолисини ичимлик суви билан таъминлаш даражаси бизни ҳали ҳам қониқтира олмайди.\nТожикистон сувли мамлакат бўлишига қарамасдан, бугунги шароит ва келгуси насллар манфаатларини ҳисобга олган ҳолда, сув захираларидан самарали, тежамкорлик билан фойдаланиш ва эҳтиёткорона муносабатда бўлиш йўлларини жорий этишимиз керак…»\nБарча муаммолар, жумладан, сув тақчиллиги масалалари ҳам бир куни келиб бутунлай ҳал этилади. Бунинг учун, юртимиз тинч, осмонимиз мусаффо бўлса бас. Ана шунда ободончилигу бунёдкорлик ишларининг кўлами янада кенгаяверади.\nМаълумот учун: ҳар йили 22 март куни нишонланадиган Халқаро сув захиралари куни ҳам устувор тараққиёт соҳасидаги мақсадлар: 2030 йилгача барчани тоза ичимлик суви билан таъминлашга эришиш бўйича ҳаракатларни қўллаб-қувватлашга йўналтирилган.\nУшбу халқаро кунни таъсис этиш таклифи Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Рио-де-Жанейрода Атроф-муҳит ва тараққиёт бўйича 1992 йилги конференциясида эълон қилинган эди. Худди ўша йили Бош Ассамблея ҳар йилнинг 22 марти - Халқаро сув захиралари куни, дея эълон қилинган резолюцияни қабул қилди. Шу орқали БМТ сув ва санитария билаш таъминлашнинг камбағалликка қарши курашиш, иқтисодий ўсиш ва экологик устуворликни ўрнатиш учун муҳим ролини қайд қилади.\nБугун: 21-05-2022 20:15:12


Олимлар юракнинг чидамлилигини оширувчи маҳсулотни маълум қилишди 14-10-2021, 21:04 | Zamin.uz\n10:12 / 01.12.2018\nОлимлар юракнинг чидамлилигини оширувчи маҳсулотни маълум қилишди\n“Биз куркумин (зарчава таркибига кирувчи модда) юрак мушаклари ва бошқа мушаклар ҳужайраларидаги оксидантларга қарши кураш учун жавоб берувчи Nrf2 гени фаоллиги даражасини оширишини кўрсатдик. Бундай стратегия юрак билан боғлиқ муаммолардан азият чекувчи одамлар турмуш тарзини анча яхшилаши мумкин”, деб айтган Небраска штати университети вакили Аҳмад Вафи.\nОлимлар яқинда зарчава негизида тайёрланувчи кўплаб зираворлар нафақат таомнинг таъми ва кўринишини яхшилаши, балки кўплаб фойдали хусусиятларга эгалигини аниқлашди. Мисол учун, бир йил аввал америкалик биологлар зарчавани кимётерапия воситаларини саратон ҳужайраларига етказишда қўллаш мумкинлигини аниқлашган.\nЯнада аввалроқ бошқа олимлар зарчаванинг асосий компоненти бўлган куркумин моддаси организмга яллиғланишлар ва улар билан боғлиқ касалликларга қарши курашда ёрдам беришини ҳамда кўрлик ва ақли заифликдан ҳимоялашини аниқлашган. Баъзи тадқиқотчиларнинг фикрича эса, бу модда сувда эримаслиги ва қонга ёмон сингиши туфайли ҳеч қандай фойдали жиҳатга эга эмас.\nВафи ва унинг ҳамкасблари зарчаванинг яна бир фойдали хусусиятини аниқлашди. Улар куркуминнинг бир нечта сичқоннинг юраги ишига таъсир қилишини кузатиб, унинг организмга таъсирининг молекуляр механизмларини аниқлашган.\nТажриба давомида сичқонларнинг коронар артерияси шундай тикилганки, юракнинг чап қоринчаси доимо тўла ҳолда бўлган ва ўзи орқали одатдаги ҳажмнинг ярмидан кўпроғини ўтказа олмаган. Олимларнинг айтишича, қон айланиш тизимида бундай сунъий бузилишлар юрак етишмовчилигининг турли шаклларидан азият чекувчи одамлар юрагида нима бўлишини кўрсатган.\nТинч ҳолатда бу бузилишлар инсонга кучли таъсир қилмайди, бироқ кичик зўриқишлар пайдо бўлиши биланоқ юрак зўриқиб, тез чарчай бошлайди. Олимларнинг таъкидлашича, юрак фаолиятидаги бундай муаммолар яллиғланишлар сабабли юзага келган бўлиши ёки авж олиши мумкин.\nВафи ҳамкасблари билан бирга зарчаванинг катта миқдори артерияси тикиб қўйилган сичқонлар юракларига қандай таъсир қилишини текшириб кўрган.\nТажрибанинг кўрсатишича, зиравор сичқонлар юраги фаолиятини ҳақиқатан ҳам яхшилаган. Сичқонлар югуриш йўлакчаси бўйлаб ҳеч нарса олмаган сичқонларга нисбатан 1,5 марта узоқроқ масофага ва 20-30 фоизга тезроқ югурган.\nКуркумин молекулалари Nrf2 гени ва у билан боғлиқ ДНКнинг иккита қисми – HO-1 ва SOD2 фаоллигини оширган.\nЯна эътиборли жиҳати, зарчава истеъмол қилган соғлом сичқонлар ҳам узоқроқ ва тезроқ югура бошлаган. Буларнинг барчаси эса зарчава ёки Nrf2 генининг бошқа активаторларини юрак саломатлигини яхшилаш ва инсон бардошлилигини ошириш учун қўллаш мумкинлигидан дарак беради. “Замин” янгиликларини “Facebook”да кузатиб боринг\nЯнгиликлар » Ҳаёт тарзи » Олимлар юракнинг чидамлилигини оширувчи маҳсулотни маълум қилишди


АҚШнинг иқлим бўйича махсус вакили Хитойга 31 августдан 3 сентябргача ташриф буюради\n31 Avgust 10:15 / Published in Жаҳон\nХХР расмийлари АҚШ махсус вакилининг мамлакатга ташрифини тасдиқлаганликларини маълум қилишди. Джон Керрининг қолиш муддати шу йилнинг 31 августидан 3 сентябригача давом этади.\nМаълум қилинишича, Джон Керри Хитой ҳукуматининг иқлим ўзгариши бўйича вакили Си Тсзҳенхуа билан учрашади\nСешанба куни Хитой Атроф-муҳит вазирлиги АҚШ президентининг иқлим бўйича махсус элчиси Джон Керрининг 31 августдан 3 сентябргача мамлакатга ташрифини тасдиқлади. Бу ҳақда департамент тарқатган баёнотда айтилган.\n«Керрининг ташрифи 31 августдан 3 сентябргача бўлиб ўтади. Хитой ҳукуматининг иқлим ўзгариши бўйича махсус вакили Си Цженхуа музокараларда иштирок этади, томонлар ХХР ва АҚШ ўртасидаги тегишли масалалар бўйича ҳамкорликни муҳокама қилади», — дейилади хабарда. дейди.\nБаёнотда айтилишича, Хитой ва АҚШ махсус вакиллари ушбу муаммоларни ҳал қилиш учун БМТ платформасида ўзаро муносабатларга эътибор қаратмоқчи.\nАввалроқ, Давлат департаменти матбуот хизмати Керрининг ХХРга ташрифи ҳақида хабар берган эди. Улар Хитойдан ташқари Токиога ташриф буюришини аниқладилар. Японияда Америка Қўшма Штатлари махсус вакили «ҳамкасблари билан учрашиб, иқлим бўйича коллектив ҳаракатларни катализатсиялаш ҳаракатларини муҳокама қилади» Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Иқлим ўзгариши тўғрисидаги конвенциясининг 26-конференцияси (COP26) Шотландиянинг Глазго шаҳрида. Шарҳ сифатида, АҚШ Давлат департаменти Афғонистон фуқароларининг Афғонистонда узоқ муддатли хавфсизлигини таъминлаш учун барча имкониятларни кўриб чиқаётганини билдирди.\nTagged under: АҚШ, ИҚЛИМ, махсус элчи, ТАШРИФ, ХИТОЙ, ХХР


Оловсиз ёниш (видео)\nЭлектр токи. Инсоният тарихидаги энг буюк кашфиётлардан бири. Бугун бутун ер юзи электр энергияси билан ишлайдиган чироқлар билан ёритилган. Мана шу буюк кашфиётнинг фанга маълум бўлиши ҳам ўн тўрт аср муқаддам Қуръони Каримда башорат қилинган экан:\n«Аллоҳ осмонлар ва ернинг Нуридир (яъни уларнинг барчасини ёритиб, кўзга кўрсатиб − йўқдан бор қилиб тургувчидир). У Зот нурининг (мўмин банда қалбидаги) мисоли худди бир токча, унинг устида бир чироқ, бу чироқ бир шиша ичида, у шиша гўё бир дур юлдузга ўхшайди. У (чироқ) на Шарқий ва на Fарбий бўлмаган (балки заминнинг қоқ марказидаги) муборак зайтун дарахтининг (мойидан) ёқилур. Унинг мойи (тиниқ, мусаффолигидан) гарчи унга олов тегмаса-да (атрофни) ёритиб юборгудек... Нур устига нур (бўлур). Аллоҳ Ўзининг (бу) Нурига Ўзи хоҳлаган кишиларни ҳидоят қилур. Аллоҳ одамлар (ибрат олишлари) учун (мана шундай) мисоллар келтирур. Аллоҳ барча нарсани Билгувчидир».\nНур сураси, 35-оят\nМазкур ояти каримада «олов тегмаса-да, атрофни ёритиб юборгудек» модда зикр қилинган. Бу ибора билан электр чироғининг тузилишида ажиб бир ўхшашлик бор. Электр чироқлар шиша ичида бўлади ва айнан ояти каримада айтилганидек, юлдуздек порлаб, атрофга нур таратиб туради. Оятда айтилганидек, ушбу ёқилғи модда на шарқий ва на ғарбий эмас, фикри ожизимизча, бу модда бирор муайян жисм эмас. Электр чироқнинг ёниши учун керак бўлган энергия ҳам жисм ёки модда эмас, бунинг устига у оятдаги каби, ўзига хос тарзда ёнади, яъни алангаланмай туриб, кучли ёруғлик тарқатади.\nМана шу ўхшашликлар Қуръони Каримда электр энергияси ёрдамида ёруғлик манбаи кашф қилиниши башорат қилинган, деган хулоса чиқаришимизга асос бўлади. Аммо асл ҳақиқат фақат Парвардигори оламнинг Ўзигагина аёндир.


Президент умумий қиймати 12 миллион доллар бўлган «Chust textile» корхонаси билан танишди - Zamin.uz\nПрезидент умумий қиймати 12 миллион доллар бўлган «Chust textile» корхонаси билан танишди\nПрезидент Шавкат Мирзиёев Чуст туманидаги «Chust textile» хусусий корхонасини бориб кўрди. Ёшлар ва хотин-қизларни иш билан таъминлаш - давлатимиз сиёсатининг энг устувор йўналиши. Шу мақсадда шаҳар ва туманларда тўқимачилик мажмуалари ташкил этилмоқда. Чунки бунинг учун хомашё, инфратузилма ва бозор бор.\nШу ерда Наманган вилоятида амалга ошириладиган йирик инвестиция лойиҳалари тақдимот қилинди. “Замин” янгиликларини “Twitter”да кузатиб боринг\nЯнгиликлар » Жамият » Президент умумий қиймати 12 миллион доллар бўлган «Chust textile» корхонаси билан танишди


26 ноябр 2020, Тошкент вақти: 15:34\nКубада фуқароларга хорижга сафар қилиш учун “чиқиш визаси” олиш тартиби бекор қилинганини Миграция идораси расмийси полковник Ламберто Фрага телевидение орқали эълон қилди.\nКуба раҳбари Раул Кастро чиқиш визасини бекор қилиш ҳақидаги қонунни 2012 йил 16 октябр куни имзолаган эди.\nЯнги қонунда, шунингдек кубаликларнинг хорижда қолишига қонунан берилган мухлат 11 ойдан 24 ойга узайтирилди.\n50 йилдан бери фуқароларнинг хорижга чиқиши қаттиқ назорат қилиб келинган Кубада фуқаролар чиқиш визасини маҳаллий миграция идораларидан олар эди.\n2013 йил 14 январгача амал қилган эски тартибга мувофиқ хорижга чиқмоқчи бўлган кубаликлар махсус рухсат олиш учун мамлакатдаги ўртача бир ойлик иш ҳақидан 15 баробар кўп, яъни 300 АҚШ доллари миқдорида пул ҳам тўлар эди.\nҲозир янги паспорт олмоқчи бўлган кубаликлар учун тўлов ҳам 100 долларга туширилди.\nАйни пайтда, Куба ҳукумати таниқли спортчилар, давлат сирларини биладиган шахслар, иши терговда бўлган одамлар ва касби “давлат учун ўта муҳим ҳисобланган” фуқароларнинг хорижга чиқиши учун жорий қилган чекловни сақлаб қолди.\nАммо, Куба ҳукумати давлат учун ўта муҳим ҳисобланган касблар рўйхатини ҳозирча эълон қилмади.\nЯнги қонун кучга киргунча ўн минглаб шифокор чет элга чиқиш визасини ололмаган.\nОлий маълумотли кубаликлар хорижга чиқиши учун улар ишлаётган соҳага мутасадди бўлган вазирлик билан келишиши керак эди.\n1959 йилда Кубада инқилоб амалга ошганидан кейин қарийб икки миллион одам мамлакатдан чиқиб кетгани айтилади.\nХорижга бориш учун фуқароларига чиқиш визаси тартибини ўрнатган яна икки давлат мунтазам танқид остида қолиб келмоқда.\nБулардан бири бўлган Шимолий Корея ўз фуқаролари учун қамоқхона сифатида кўрилади.\nЯна бири бўлган Ўзбекистон ҳам фуқароларига хорижга чиқиш учун расмий рухсат олишни шарт қилиб қўлган давлат бўлиб қолмоқда.\nЎзбекистонда чиқиш визаси олиш уч ҳафтага қадар вақт кетади.\nЎзбекистондаги сиëсий фаол фуқароларга баъзида ҳеч қандай сабабсиз чиқиш визаси берилмаган ҳолатлар мавжуд.\nҲуқуқшуносларга кўра¸ ўз фуқароларига чиқиш визаси бериш амалиëти Ўзбекистон конституциясида кафолатланган ҳаракат эркинлиги тамойилига зиддир.


Man Auto O'zbekistonda — MAN Академияси: мижозларни малакали қўллаб-қувватлаш\nMAN Академияси: мижозларни малакали қўллаб-қувватлаш\nХаридорлар билан ишлаш ҳар бир компания учун устуворлик касб этади ва бу ҳам сотувларга, ҳам хизмат кўрсатишга тааллуқли саналади. MAN ўз мижозларини доимо малакали қўллаб-қувватлашга интилади ва шу сабабли, тақдим этилаётган хизматлар сифати ва ассортиментини кундан-кунга такомиллаштириб боради.\nТошкент шаҳридаги Турин политехника университети қошида MAN академиясини ташкил этиш тўғрисидаги MAN Truck & Bus AG, «JV MAN Auto-Uzbekistan» МЧЖ ҚК ва Тошкент шаҳридаги Турин политехника университети ўртасида имзоланган ҳамкорлик тўғрисидаги меморандум доирасида асосий фаолияти MAN сервис ва дилерлик маркази персонали учун семинарлар ўтказиш бўлган ўқув маркази ташкил этилди.\nMAN академияси замонавий жиҳозлар ва асбоб-ускуналар билан, турли стендлар ва агрегатлар, шунингдек бир вақтнинг ўзида 10дан зиёд тингловчилар иштирокида семинар ўтказиш имконини берувчи ўқув хонаси билан таъминланган. Семинарлар дунёнинг етакчи мамлакатларидаги MAN академияларида тегишли «Train-the-Trainer» тренингларини ўтаган малакали мутахассислар томонидан ўтказилади.\nМутахассисларнинг касбий малакасини ошириш мақсадларида, 2016 йил 26 апрелда «JV MAN Auto-Uzbekistan» МЧЖ ҚК компанияси тарихида йирик воқеа содир бўлди – Тошкент шаҳридаги Турин политехника университети қошидаги MAN академияси ўқув марказида MAN сервис ва дилерлик марказлари ходимлари учун “«Common rail» ёқилғи тизимили MAN замонавий двигателлари тузилиши, уларга хизмат кўрсатилиши ва таъмирланиши” мавзуида илк малака ошириш-техник семинар ўтказилди.\n2018 йил апрель ойидан MAN академияси семинарларнинг бошқа йўналишлари, жумладан электрика тузилмаси, D0834/36 ва D2066/D2678 двигателлари, узатмалар қутиси, MANCATS-илғор босқич, кафолат таомили ва бошқалар бўйича ҳам фаол ишларни йўлга қўйди. Ўтган йил давомида семинарлар ишида MAN сервис ва дилерлик марказларининг 70 дан зиёд ходимлари қатнашдилар ва ўз касбий малакаларини оширдилар. Тренингни муваффақиятли якунлаган барча иштирокчиларга MAN Академиясида семинар ўтаганлик ҳақида тегишли намунадаги сертификатлар тақдим этилди.\nИлҳом Хўжақулов, «MAN Truck & Bus AG» марказий осиё минтақавий сотувлар бўйича директори\n«МAN – бу глобал компания, у кўплаб мамлакатларда фаолият юритади ва мана 100 йилдан бери дунёдаги тижорат транспорти ишлаб чиқариш етакчиларидан бири бўлиб келмоқда. «JV MAN Auto Uzbekistan» қўшма корхонамиз машҳур Ғарбий европалик «EU Big 7» брендлари ичида ягона юк машиналари ва автобуслар ишлаб чиқариш бирлашмаси саналади, қолаверса, қўшма корхонамиз Марказий Осиёда MAN Truck and Bus AG компанияси учун бизнес-хаб ҳисобланади.\nЕвроосиё континентида автомобилда юк ташишнинг барқарор ривожланишини, шунингдек “Бир минтақа бир йўл” шиори остида Ипак йўли иқтисодий минтақаси лойиҳаларининг амалга оширилишини эътиборга олиб, яқин келажакда минтақада юк ташиш техникаси сотувига хизмат кўрсатиш нуқталари ва улар учун сервис станциялари кўплаб очилади, деб ўйлаймиз. Ушбу тенденцияни назарга олган ҳолда, мамлакатимиз мазкур хизмат кўрсатиш соҳаларида ходимларни қайта тайёрлаш, малакасини оширишда асосий ўринларни эгаллашини истаймиз. Ҳаммасини ҳисобга олиб, Тошкент шаҳридаги Турин политехника университети қошида MAN академияси бўлинмасини ташкил этишга қарор қилганмиз. MAN академияси фаолиятининг асосий мақсади сотувлар ҳажмини кенгайтириш ва сотувдан кейинги хизмат кўрсатиш сифатини яхшилаш учун дилерлик ва сервис марказлари персонали малакаси ва кўникмаларини оширишдан иборат».\nСардор Усмонбеков, «JV MAN Auto-Uzbekistan» Мчж ҚК бош директорининг сотувлар, сервис ва маркетинг бўйича ўринбосари:\n«MAN маркасидаги автотранспорт воситалари сотуви ва сотувдан кейинги хизмат кўрсатилишидан ташқари, дилерлик ва сервис марказларини ривожлантириш, шунингдек асосий мижозларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш ҳам муҳим омил бўлади. MAN академияси – бу автомобиль бизнеси тараққиётида янги уфқлар очиш имконини берувчи муҳим воситалардан биридир».\nТоҳир Пўлатов, Тошкент шаҳридаги турин политеника университети қошидаги MAN Академияси тренери:\n«Семинарлар дастурлари жуда мазмунли бўлиб, семинар иштирокчилари ўзлари учун янги малакаларни кашф этишларига хизмат қилди. Ҳар бир семинар куни кўргазмалилик, қайта алоқа ва ташкил этишдаги профессионаллик билан ажралиб турди».\nМансур Султонов, тошкент шаҳридаги турин политеника университети қошидаги MAN академияси координатори:\n«Семинарларни нафақат семинар иштирокчилари, балки менинг ўзим ҳам қизиқиб тинглайман. Мен учун координация нуқтаи назаридан семинарлар боришини кузатиш ва уларни ташкил этиш ва ўтказиш сифатини яхшилаш учун қайд киритиб бориш қизиқ. Бугунги кунда Тошкент шаҳридаги Турин политехника университети қошидаги MAN академиясидаги семинарлар анчайин фаол ўтказиляпти, бинобарин, келгусида ҳам ушбу фаолиятни янада ривожлантиришни режалаштирмоқдамиз».\nШерзод Темиров, «Qiziltepa Trans Servis Kafolat» МЧЖ сервис ва дилерлик маркази бош директори:\n«MAN академияси семинарларида «Qiziltepa Trans Servis Kafolat» МЧЖ персоналининг қатнашиши сабабларидан бири сотувдан кейинги хизмат кўрсатиш борасида билимларни яхшилашдир, деб ҳисоблайман. Бугунги кунда – бу автомобиль бизнеси ривожланиши учун зарурий хизмат бўлиб, қандай маҳсулот таклиф этишингиздан қатъи назар, унинг аҳамияти ортиб боради. Қайд этиш ўринлики, сервис ва дилерлик маркази ходимлари малакасини ошириш ва кўникмаларини яхшилаш – бу мижоз ишончини қозонишга кучли таъсир қилувчи воситалардан бири ҳамдир».\nБугунги кунда MAN академиясини ривожлантириш режаларида эҳтиёт қисмлар идентификацияси, сотувлар кўникмалари, MAN маҳсулотини ўрганиш ва бошқа қизиқарли ҳамда зарурий мавзулар бўйича янги семинарлар ўтказиш мавжуд. Бундан ташқари, истиқболда иштирокчилар аудиториясини кенгайтириш ва Марказий Осиёдаги MAN шериклари учун семинарлар ўтказиш ҳам кўзда тутилган.


НЬЮ-ЙОРК – Пайшанба (7 март) куни АҚШ прокуратураси Россиянинг етакчи телекоммуникация компанияси билан келишувга эришди – компания Ўзбекистон собиқ президентининг оиласига пора бергани учун 850 млн. АҚШ доллари (7,1 трлн. сўм) миқдорида жарима тўлаши керак бўлади. АҚШ прокурорлари, шунингдек, собиқ президентнинг қизига нисбатан айблов эълон қилганлар.\nМазкур жиноий иш Ўзбекистонни 1990 йилдан 2016 йилдаги вафотига қадар бошқарган президент Ислом Каримов даврига оид коррупция ҳолатига ойдинлик киритган.\nМосквада жойлашган ва акциялари Нью-Йорк фонд биржасида сотувга қўйилган «МТС» компанияси АҚШ адлия вазирлиги ҳамда Қимматли қоғозлар ва биржа бўйича комиссия билан бу борада келишувга эришилганини маълум қилган.\nШунингдек, Каримовнинг қизи Гулнора Каримовага нисбатан ҳам айбловлар эълон қилинган бўлиб, у қарийб 10 йил давомида турли молиявий схемалар орқали жами 865 млн. доллар (7,3 трлн. сўм) пора олганликда айбланмоқда, дейилади прокуратура хабарида.\nКаримова пул ювиш мақсадида «Ўздунробита» компаниясининг собиқ бош директори, 44 яшар Беҳзод Аҳмедов билан жиноий тил бириктиришда айбланган. Ушбу компания кейинчалик «МТС»нинг Ўзбекистондаги шўъба компаниясига айлантирилганди.\nАҳмедов «тахминан 2001 йилдан 2012 йилга қадар» Каримовага телеком ширкатларидан пора олишда ёрдам бериб келган, дейилади Йорк жанубий округи прокуратураси хабарида.\nАйни пайтда Аҳмедов Россияда истиқомат қилади. Каримова 2017 йилда 5 йиллик уй қамоғига ҳукм қилинган эди. Бироқ, ўтган ҳафтада мамлакат ҳуқуқ-тартибот идоралари уни уй қамоғи шартларини бузгани учун жазони ўташ муассасасига ўтказганлар.\n2012 йилда Ўзбекистон томони «МТС»нинг мамлакатдаги шўъба компаниясини солиқ тўлашдан бўйин товлаш айбловлари билан тортиб олган эди. Филиал 2013 йилда банкротлик эълон қилган.\nРоссия пора ёрдамида бошқа мамлакатларнинг ички бозорига йўл очаётган бўлиб чиқмоқда.


Жамоалардаги ўзгаришлар: Кимга фойда-ю, кимга зарар? "Нефтчи" / CHAMPIONAT.asia\nЖамоалардаги ўзгаришлар: Кимга фойда-ю, кимга зарар? "Нефтчи"\n06 май 14:00\nКеча таркибдаги ўзгаришларнинг “Андижон” ва “Навбаҳор”да қандай бўлгани, уларнинг қанчалик салбий таъсир кўрсатиши мумкинлиги ҳақида тўхталгандик.\nБу сафар навбат “Нефтчи” ҳамда “Қизилқум”га етиб келди. Аввалги мавсумларда ўзгаришлар кўпроқ навоийликларда бўларди. Бироқ 2013 йилги мавсум давомида ва у якунига етгач, Фарғона жамоасида ҳам катта ўзгаришлар юзага келди. Улар ҳақида батафсил маълумот берамиз.\n“Нефтчи” кўп йиллар давомида ўзгаришлар энг кам юзага келадиган жамоалардан бири эди. Чунки Юрий Саркисян таркибда катта ўзгаришлар қилмасди, фақат ёш футболчилар асосий жамоага келиб қўшиларди. Шу сабабли кейинги мавсум бошланиши арафасида ўзгаришлар 10 фоиздан камроқ бўларди. Лекин 2013 йил Саркисян истеъфога чиқарилгач, таркиб ва мураббийлар штабида катта ўзгаришлар рўй берди. Кўплаб футболчилар мавсум тугагач, бошқа клубларга ўтиб кетишди. Уларнинг ўрнига шунга яраша бир қанча ўйинчи жалб қилинди. Бироқ Мемет ўрнига Исмоиловни тайинлаш жараёнида “Нефтчи” вақтдан ютқазди. Чунки бир қатор футболчилар жамоадан кетиб бўлгандан кейингина Исмоилов бош мураббий этиб тайинланди. Агар у 2013 йилнинг охирларида бу лавозимда ишлашга киришганда баъзи футболчиларни таркибда олиб қолиши мумкин эди. Ҳозир эса бу мураббийга ҳам осон тутиб бўлмайди. Чунки 2012 йили таркибда ўйнаган футболчилардан 6 нафари таркибда қолибди холос. Уларнинг барчаси ҳам асосий таркибда ҳаракат қилмайди. Бутунлай янги жамоани шакллантириш осон иш эмас. Бу маълум вақт талаб қилади. Бошқа тарафдан Исмоилов охирги ўйинларда асосан маҳаллий футболчиларга имконият бермоқда. Бу эса фойдасини беради.\n2014 йилги мавсум бошланиши олдидан фарғоналиклар таркибига нақд 17 нафар янги футболчи келиб қўшилди. Чунки кетишлар ҳам шунга яраша эди. Булардан ҳозир 16 нафари майдонга тушиш имкониятига эга. Нигериялик Дэвид Ония эса тиббий кўрикдан муваффақиятли ўтмаган ва биринчи давра учун рўйхатдан ўтказилмаган. Мелзиддинов ва Алижонов собиқ жамоаси саналган “Нефтчи”га қайтган. Абдужалилов, Қобулжонов, Муродов, Оника, Аҳмедов, Меҳмонов, Илёсов, Клецков, Петкович, Абдуллаев, Фомин, Жиямуродов ва Гвазава эса илк бор фарғоналиклар шарафини ҳимоя қилишмоқда.\nУзоқ йиллар ўзгаришларсиз жамоага кўникиб қолган фарғоналик ишқибозларга ҳозирги ҳолатда осон эмас. Қолаверса, “Нефтчи”нинг муваффақиятларга эришиши қийин кечмоқда. Лекин Исмоилов малакали мураббий ва унга етарлича вақт берилган тақдирда у ижобий натижаларга эриша олади. Бироқ жамоада мураббийлар алмашинувидан аввал собиқ ўйинчилар янги мураббий келгунча ушлаб турилмагани қимматга тушмоқда.\nФарғонада азалдан истеъдодлар етарлича топилган. Вазият қийин бўлишига қарамай, Исмоилов ёшларга ишонч билдиряпти. Ҳар қандай ҳолатда ҳам маҳаллий ўйинчиларга имконят бериш ўзини оқлайди. Чунки хорижлик футболчилар кам пулга ташриф буюришмайди, яна тузукроқ ўйнашса ҳам майли. Жамоа билан шартномаси мавжуд бўлган 4 нафар легионердан кўра “Пахтакор”дан ижарага олинган асли фарғоналик ярим ҳимоячи Абдуллоҳ Олимовнинг “Нефтчи”га кўпроқ фойдаси тегяпти. Онияда муаммо бор, Петкович ва Гвазавада жароҳат, Оника эса мухлисларни ҳайратлантириб қўядиган имкониятга эга эмас. Янги келганлардан Жиямуродов, Олимов ва Мелзиддинов яхши ўйин намойиш этишяпти. Ҳарқалай, улар қўлдан келганча жамоага ёрдам беришга уринишмоқда. Бироқ ҳужумчилар ва бошқа ярим ҳимоячилар ҳали ёрқин ўйин намойиш этишганича йўқ.\nАбдумавлон Абдужалилов “Пахтакор”\nСардор Қобулжонов “Бухоро”\nМаъруф Муродов “Сўғдиёна”\nАлександр Оника “Локомотив”\nРўзимбой Аҳмедов “Навбаҳор”\nАзиз Алижонов “Шўртан”\nЖаҳонгир Меҳмонов “Навбаҳор”\nДэвид Ония “Бухоро”\nАбдуллоҳ Олимов “Пахтакор”\nАзамат Илёсов “Орол”\nАлександр Клецков “Динамо”\nИгорь Петкович “Олмалиқ”\nЗоҳид Абдуллаев “Насаф”\nМаксимилиан Фомин “Пахтакор”\nЖаҳонгир Жиямуродов “Бунёдкор”\nРуслан Мелзиддинов “Жетису”\nЛевани Гвазава “Химки”\nЎз навбатида жамоани тарк этганлар сони ҳам 17 нафарни ташкил қилмоқда. Бу дегани бир жамоа йўқ бўлиб, унинг ўрнига бошқаси шакллантириляпти деганидир. Умумий ўзгаришлар сони 34тадан иборат. Тан олиш керак, бу жуда кўп. Ўтган мавсумнинг иккинчи даврасида Фарғонага таклиф қилинган футболчилар ҳам кетиб улгуришган.\nФақат Пономарёвгина ҳамон жамоа сафида. Ўтган йили асосий таркибда майдонга тушганлардан Пўлатов, Саидов, Акрамов, Мирзаев, Асқаралиев, Ёқубов, Бердиев каби футболчилар сафда эмас. 2012 йилги мавсумда ўйнаган таркиб билан солиштирсак, Эрматов, Бобохонов, Алижонов, Смоляченко ва Исроиловни кўрамиз холос. бу айнан охирги бир йилда юзага келган ўзгаришлар билан боғлиқ. Бердиев, Саидов ва Акрамов олий лигада энг узоқ вақтдан буён бир жамоа шарафини ҳимоя қилган футболчилар ҳисобланарди. Бироқ уларнинг уччаласи ҳам ҳозирда бошқа клублар сафида майдонга тушишмоқда.\nЎзгаришлар кўп жойда барқарорлик бўлмайди. Лекин бу ёғига “Нефтчи” аввалгидек маълум йўналишни белгилаб олиш асосида ишлашда давом этади. Янаям аниқроғи, Исмоиловга етарлича муддат берилган тақдирда.\nКетганлар: Хуршид Хўжаев, Шукур Пўлатов, Мансур Саидов, Ғулом Ўрунов, Иқбол Акрамов, Шерзод Ҳакимов, Сардор Мирзаев, Шавкат Насибуллаев, Зайниддин Тожиев, Элдор Исабоев, Санжар Асқаралиев, Фарруҳ Турдиалиев, Мирзакамол Камолов, Бахтиёр Ёқубов, Ғайрат Жумаев, Сардор Соибов, Анвар Бердиев.\n2012 йилги таркибдан қолганлар: Дилёр Эрматов, Иқбол Бобохонов, Азиз Алижонов, Павел Смоляченко, Отабек Исроилов.


Ана холос! Ўруновни “Спартак”да кутаётганлар бор экан!\n4 июнь, 08:49\nРоссия премьер-лигасини тарк этган “Уфа” расман Остон Ўрунов билан хайрлашганини маълум қилди.\nБошқирдистонликлар жамоа премьер-лигани тарк этгани учун “Спартак”дан ўзбек футболчисининг трансфер ҳуқуқини сотиб олмасликка қарор қилди. Чунки профессионал мақомини йўқоишга яқин турган клуб Ўрунов учун бир миллион евро тўлай олмайди.\n- Остон Ўруновга ҳамкорлик учун миннатдорлик билдирамиз ва кейинги профессионал фаолиятида омад тилаймиз, - деб баёнот берди “Уфа” клуби.\n21 ёшли футболчимиз уфаликлар жамоасида 17 та учрашув ўтказди. Мавсумнинг биринчи қисмида Остон жароҳатлар туфайли ўзини кўрсата олмади. Бироқ чемпионат охирига бориб, жамоасининг етакчи ўйинчиларидан бирига айланди.\nОстон Ўрунов ўзининг трансфер ҳуқуқига эга қилувчи “Спартак” жамоасига қайтадиган бўлди. Легионеримизнинг Москва клубига қайтишига мутахассислар турлича фикр билдирмоқда.\n“Спартак”нинг собиқ футболчиси Юрий Гаврилов клуб ўзбек ярим ҳимоячисидан тезроқ қутилиш кераклигини таъкидлади.\n“Спартак”нинг собиқ дарвозабони Анзор Кавазашвили Ўруновнинг истеъдодига ижобий баҳо берди ва жамоага қайтишини олқишлади.\n- Ўрунов мавсумни “Уфа”да ўтказди ва яхши томонларини кўрсата олди. Остон Стукалов жамоасида асосий фигура бўла олди. Шунинг учун ҳам “Спартак”га келсин. Мун унинг қайтишини қўллаб-қувватлайман. Агар у ҳозирги бош мураббий Ваноли тўғри келмаса, уни бошқа клубга ижарага бериш ёки сотиб юбориш ҳам мумкин, - деди машҳур дарвозабон.\nОстон Ўрунов мавсумни барқарор ўтказа олмагани учун трансфер суммаси пастлаб кетди. Чемпионат охиригача бир миллион еврога баҳоланган ҳамюртимизнинг 2 июнь куни янгиланган рейтингдаги суммаси 700 минг еврога тенглашди.\n21 ёшли футболчимизнинг “Спартак” билан шартномаси 2025 йилнинг 30 июнигача имзоланган. Айни пайтда Ўзбекистон миллий терма жамоасига номзодлигини қайтариб олган футболчимиз тез орада “Спартак” жамоасига қайтарилади.\nРоссияга қўлланилаётган санкциялар туфайли “Спартак”га эгалик қилувчи Леонид Федуннинг молиявий аҳволи ёмонлашгани айтилмоқда. Шу сабаб, “Спартак”нинг Миллий футбол лигасида иштирок этаётган иккинчи жамоаси фаолиятини тўхтатган. Бундан ташқари, клуб барча легионерларни сотиб юбориши мумкинлиги ҳақида хабарлар чиқарилмоқда.\nМоуриньо Роналду трансферига қарши, унга Шомуродов керак!\nШомуродов ҳақиқий жангчи, лекин...\nЛегионерларимиз “ёрворди”: Дебют, ассист ва учта гол!


Хитойда илк бора инсонда генетик тажрибалар ўтказилди | Бир пиёла чой\nБосқинчилик йўлида ўз амакисини ўлдирган жиян узоқ йилга озодликдан маҳрум этилди →\nХитойда илк бора инсонда генетик тажрибалар ўтказилди\nТасвир: Steve Gschmeissner / Science Photo Library\nХитойлик олимлар илк бора инсонга CRISPR/Cas9 тизими билан модификация қилинган генли ҳужайраларни киритишди. Бу тажовузкор саратон билан кураш доирасидаги тажрибалар давомида амалга оширилди, деб хабар беради Nature журнали.\nТадқиқотчилар бемор қонидан ўпка саратони метастазаси билан зарарланган иммун ҳужайрасини (Т-лимфоцитлар) олиб, сўнг PD-1 оқсилини кодлайдиган генни ўчириш учун CRISPR–технологияни қўллашди. Олимлар таҳрир қилинган ҳужайралар миқдорини ошириб, уларни қайта инсон организмига киритишди. Эндиликда шифокорлар тажрибадаги инсоннинг ҳолатини кузатув остига оладилар. Бу ген терапияси касаллик билан курашда ёрдам беришини аниқлаш мақсадида амалга оширилади.\nТадқиқотчиларнинг сўзларига кўра, геномни модификация қилиш амалиёти омадли ўтган ва бемор яқин орада иккинчи инъекцияни олади. Бундан ташқари, тажрибаларда яна 10 киши иштирок этиб, уларнинг ҳар бирига иккита ёки тўртта инъекция қилинади. Ҳар бир кўнгилли даволаш жиддий асоратларга олиб келмаслигини билиш мақсадида олти ой давомида кузатув остида бўладилар.\nCRISPR такрорий қисмлар – қисқа палиндром такрор – ва спейсерлардан иборат бўлган бактериялар ДНКнинг бир бўлаги саналади. Спейсерлар бир-биридан нуклеотидларнинг кетма-кетлиги билан фарқ қилиб, такрорлар ўртасида жойлашади. Улар вируслар ёки паразит-бактериялардан олинган ДНК қисми бўлиб, ўзига ўхшаш бегона генетик материални излашга жавоб беради. Cas9 оқсили эса паразит генини кесиб ташлайди.


26 январ 2021, Тошкент вақти: 04:32\n"Дилбарим" фильмида рол ижро этувчи қирғиз ва ўзбек актёрлари: Мадина Талипбек, Адиз Ражапов, Элина Абай қизи ва Улуғбек Қодиров.\n“Ўзбеккино” Қирғизистоннинг “Дан” продюсерлик маркази билан ҳамкорликда Чингиз Айтматовнинг “Дилбарим” қиссаси асосида бадиий фильмни суратга олади.\n“Дан” продюсерлик марказининг раҳбари Паризат Жакипбекова 11 июнь куни “Озодлик” радиоси қирғиз хизматига “Дилбарим” фильмни суратга олшиш ишлари 20 июндан бошланишини билдирди.\nПеризат Жакипбекова фильмда Илёс ва Бойтемир ролини ўзбек актёрлари, Асел ва Хадича ролини қирғиз актрисалари ижро этишини айтди.\n-Илёснинг ролини Адиз Ражапов, Бойтемир ролини Улуғбек Қодиров, Асел ролини Мадина Талипбек, Хадича ролини Элина Абай қизи ижро этади, - деди Паризат Жакипбекова.\nФильм эпизодларини Тошкентда, Наманганда, Қамчиқ довонида ва Қирғизистоннинг Балиқчи шаҳрида суратга олиш режалаштирилган. Фильмнинг режиссёри ўзбекистонлик Сарвар Каримов, сценарий муаллифи қирғизистонлик Керез Зарлиқова. Фильм премьераси Чингиз Айтматовнинг таваллуд куни - 12 декабрда бўлиб ўтиши режалаштирилмоқда.\nКинони суратга олиш ташаббусини Қирғизистон кўтарган. Ҳар бир давлат кинода иштирок этаётган ўз фуқароларига гонорар ва иш ҳаққи тўлашни зиммасига олган. Паризат Жакипбековага кўра, Ўзбекистон президенти кинонинг суратга олинишини қўллаб-қувватламоқда.


Ўзбекистонда хизмат кўрсатган журналист Облоқул Усмонқулов 1938 йил 20 майда Пайариқ туманида туғилган.\n1962 йилда Тошкент давлат университетининг журналистика факультетида, 1976 йилда Самарқанд қишлоқ хўжалик институтининг агрономия факультетида ўқиган.\nОблоқул ака 1954 йилда меҳнат фаолиятини туман газетасидан бошлаб, вилоят, республика оммавий ахборот воситаларида ишлаган. Тажрибали журналист 30 йил давомида Ўзбекистон радиосининг Самарқанд вилояти бўйича мухбири, мухбирлар пунктининг мудири-катта муҳаррири сифатида фаолият кўрсатган.\n1989 йилда “Ўзбекистонда хизмат кўрсатган журналист” фахрий унвони, 2013 йилда эса “Эл-юрт ҳурмати” ордени билан тақдирланган.\nМаҳоратли журналист салкам олтмиш йиллик меҳнат фаолияти давомида вилоятнинг барча соҳасидаги янгиликлар, ўзгаришларни ўз эшиттиришлари ва мақолалари орқали ёритиб келмоқда.\nУстоз нафақага чиқиб ҳам фаолиятини давом эттирди. Жумладан, унинг ташаббуси билан “Нуроний” жамғармаси вилоят ва шаҳар бўлимлари ҳамкорлигида 2003 йилда вилоят телерадиокомпаниясида “Нуроний” студияси ташкил этган. 10 йил давомида бу студиянинг 150 та кўрсатуви томошабинлар эътиборига ҳавола этилган.\nТажрибали отахон журналист бугун 82 ёшда ҳам кексаликни тан олмай журналистика сир-асрорларини шогирдларига ўргатиб келмоқда.


Бош саҳифа Жаҳон насри онлайн антологияси Амрита Притам (1919-2005; Ҳиндистон)\nРубрика: Амрита Притам (1919-2005; Ҳиндистон)\nПритам Амрита (1919.31.8, Панжоб, Гужранвала шаҳри, — 2005.31.10) — ҳинд шоираси, адибаси. Панжоби, ҳинд тилларида ижод қилган. Ижодининг дастлабки даврида Р. Тагор шахсияти ва ижодининг таъсири кучли бўлган.\nДастлабки шеърий тўпламлари — «Совуқ нурлар» (1935) ва «Амрита тўлқинлари» (1936). Ҳозирги ҳинд адабиётининг энг номдор вакилларидан бўлган. Притам 100 дан ортиқ асар (жумладан, 20 дан ортиқ шеър, достон ва қўшиклар тўплами 30 дан opтиқ роман ва қиссалар), 200 дан ортиқ ҳикоя ва очерклар муаллифи.\nАдибанинг асарлари 30 дан ортиқ тилларга таржима қилинган ва нашр этилган. Притам шеърлари рус тилида 1957 йилдан бери нашр этилади: «Қора гул» (1971, Тошкент), «Қалблар асрори» (1977, Олма-ота) ва б. Притам бутун ижодий фаолияти давомида «аёллар мавзуи» билан қизиққан ва ҳозирги инсоннинг маънавий ҳолатини ифодалай олган яхлит аёл характерини яратган.\nШеърлари Зулфия таржимасида ўзбек матбуотида чоп этилган. У Ғафур Ғулом, Ойбек, Зулфия, Асқад Мухторнинг баъзи асарларини панжоби тилига таржима қилган. Ҳиндистон Адабиёт академиясининг мукофотини олган (1956), «Қоғоз ва елкан» шеърлар тўплами учун Гьянпитх мукофотига сазовор бўлган (1982).\nАмрита Притам. Амакри (ҳикоя)\nОжизлик ва кучли нафрат ўтидан Кишорнинг лаблари титрарди. Тўйининг биринчи кечасиёқ хотинининг кўксига лабларини босганда, оғзида шолғом таъмини туйгандек бўлди…Бугун отаси ҳовлининг ҳаммаёғини электр чироқлари билан безаттириб қўйди. Алоҳида ажралиб туриши учун опалари, янгаларию дўстлари Кишорнинг ётоқхонасига шамчироқлар қадаб чиқишди. давоми…\nРукнларАмрита Притам (1919-2005; Ҳиндистон)


Туркия парламенти раиси Бинали Йилдирим Ўзбекистонга келди - 24.09.2018, Sputnik Ўзбекистон\nТуркия парламенти раиси Бинали Йилдирим рафиқаси билан Ўзбекистонга келди. 24.09.2018, Sputnik Ўзбекистон\n© Twitter / Binali YıldırımГлава парламента Турции Бинали Йилдирим прибыл в Ташкент\n© Twitter / Binali Yıldırım\nТуркия парламенти раиси Бинали Йилдирим рафиқаси билан Ўзбекистонга келди.\nТОШКЕНТ, 24 сен – Sputnik. Туркия Буюк миллат мажлиси (парламенти) раиси Бинали Йилдирим 23 сентябрт куни Тошкентга келди, деб хабар қилинган сиёсий раҳбарнинг Twitterида.\nҲурматли меҳмонни Ислом Каримов номидаги Тошкент аэропортида Ўзбекистон Олий Мажлиси вакиллари тантанали кутиб олишди.\nТашриф давомида Туркия парламенти раҳбари Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев, Олий Мажлис Сенати раиси Ниғматилла Йўлдошев билан учрашуви режалаштирилган.\nШунингдек Йилдирим 25 сентябр куни Самарқанд шаҳрига сафар уюштириб, у ердаги тарихий ёдгорликларни ва зиёратгоҳларни томоша қилади.\nБинали Йилдиримнинг Ўзбекистонга сафари 26 сентябрга қадар давом этади.


Қорачиқ > Диёнат > Хуш келдинг, моҳи Рамазон!\nБу ой ҳақида имом Раббоний ҳазратлари айтганларки: “Муборак Рамазон ойи жуда шарафлидир. Бу ойда қилинган нофила намоз, зикр, садақа ва бошқа барча нофила ибодатларга берилган савоб бошқа ойларда фарзга бериладиган савоб кабидир. Бу ойда қилинган бир фарз амал бошқа ойлардаги етмишта фарзга тенг. Бу ойда бир рўзадорга ифтор берганнинг гуноҳлари кечирилади, ўзи жаҳаннамдан озод қилинади. Рўзадорнинг савоби қадар ифторлик берганга ҳам савоб берилади. Рўзадорнинг савоби камаймайди.\nРамазон ойида ҳаммага кўрсатиб овқат еган киши бу ойга ҳурмат кўрсатмаган бўлади. Намоз ўқимаганларнинг ҳам рўза тутиши ва ҳаромлардан сақланиши керак. Буларнинг рўзалари қабул бўлади ва имонлари борлиги шундан маълум бўлади.


Россияда порахўрлар ва пора берувчилар сони кўпайди\nРоссия Бош прокуратурасининг маълум қилишича, 2018 йилда мамлакатда пора олувчилар сони 2017 йилга нисбатан 10 фоизга кўпайган.\nРасмий маълумотда айтилишича, 2018 йилнинг январидан октябригача Россияда 3 171 одам пора олаётганда қўлга тушган. 2017 йилнинг шу даврида бу кўрсаткич 2 899 одамни ташкил қилган эди.\n2018 йилда энг куп пора олинган ҳудудлар Москва, Подмосковье, Ростов, Челябинск вилояти ва Краснодар ўлкаси бўлган.\nХабарда пора берувчилар сони ҳам кўпайгани айтилади. Масалан, 2018 йилнинг 10 ойида 2251 нафар одам пора берган. 2017 йилда эса бу кўрсаткич 2037 нафар бўлган.


ЭРКАКЛАР «СУСТЛИГИНИ» 7 САБАБИ.\nАйтишларича эркакларнинг шахвонийлик (сексуал) хиссиёти оддий холат: агарда аёл кўнгилдагидек ва севимли бўлса бу борада хеч қандай муаммолар бўлмаслиги керак.\n1. «Ошиқча» ёки «етмаслиги»\nЭркаклар потенцияси индивидуал хусусиятлари ва ёшига боғлиқ. Сексологлар фикрича эркакларнинг нормал жинсий алоқалари частотаси кунига уч махалдан то ойига бир махалгача тебраниши мумкин. Уртача частотаси 30 ёшгача эркакларда хафтасига 3 ва ундан ортиқ марта, 30 ёшдан кейин хафтасига 2-3 марта, 60 ёшдан кейин 8-9 кунда биттага тўғри келиши мумкин. Андрологлар фикрича 30-45 ёшлардаги эркак киши учун хафтасига хеч бўлмаса бир марта жинсий хаёт билан чекланиш норма хисобланади. Маълумки потенцияни сақлашнинг энг яхши йўли мунтазам жинсий хаёи кечириш. Табиат бу тўғрисида рационал – у қайси аъзолар «харакатда» бўлса шу аъзоларни энергия билан таъминлайди. Мускулларни ортиқча зўриқтириш хам мумкин эмас. Бу уларнинг бўшашиши шу жумладан потенцияга хам зарар етказиши мумкин.\n2. Хаёт тарзининг бир хиллиги\nМаълум бир лавозимда, бир хил фаолият тури билан узоқ вақт (5-6 йил) ишлаш ижодий потенциални сусайишига ва мехнат унумдорлигини пасайишига олиб келади. Бундай бир хиллик рухий чарчаш, сезгиларни ўтмаслашуви олиб келади. Вақти-вақти билан қисқа муддатли командировкалар ва туристик саёхатларда бўлиш хаётга ранг баранглик олиб кириб, ижодий тўлқинланишга сабаб бўлади.\n3. Нотўғри овқатланиш.\nОртиқча овқатланиш, рационда ёғли ва ширин махсулотларни кўплиги семиришга сабаб бўлади. Бу эса нафақат жисмоний дангасалик, балки рефлексларнинг пасайиши ва майда капиллярлардаги (шу жумладан уруғдондаги) атеросклеротик ўзгаришларга сабаб бўлади. Кон томирлар деворининг йўғонлашуви жинсий аъзолар озиқланишининг бузилиши ва керак пайтларда қон билан тўлишини бузилишига олиб келади. 40 ёшдан ортган инсонларда эса нотўғри овқатланиш қандли диабет шаклланиши ва потенцияни стабил пасайишига сабаб бўлади.\nСексуал фаолиятни Е витаминига бой махсулотлар кучайтиради: ёнғок, кунгабоқар пистаси, жигар, тухум, гречка ва сули ёрмаси, ўсимлик мойи, витамин С тутувчи денгиз махсулотлари (балиқ), бета-каротинга бой махсулотлар (сабзи, петрушка, шафтоли, карам, ширин мурч).\n4. Турмушдаги дисгармония.\nЖинсий хаётдаги узоқ муддатли танаффус эркакларда бошланғич пайтларда муаммоларга сабаб бўлади. Аёллар буни айрилиқ пайтидаги хиёнат деб хисоблайди. Аслида бу узоқ «тийилиш» натижаси бўлиб, бундай пайтларда муаммоларни хал қилиш аёл кишининг хулқига боғлиқ. Ўзаро тушунишлар асосида қурилган муносабатлар бундай вақтинчалик камчиликларга кўз юмади.\n5. Алкогол ичиш.\nАйрим эркаклар ичкилик ёрдамида «шерга» айланишига ишонишади. Кичик дозаларда алкогол ичиш хақиқатда стимуляцион таъсир этади. Бу айниқса уятчан ва қаътиятсиз эркаклар учун «дадиллик дозаси» хисобланади. Аммо алкоголни кўп миқдорда ичиш ароматазалар миқдорини камайтиради. Ўз навбатида ароматазалар етишмовчилиги гипофиздаги тестостерон ажралишини таъминловчи марказларга тормозловчи таъсир этади. Маълумки тестостерон миқдори эркакларнинг сексуал фаоллиги билан тўғри пропорционал хисобланади.\n6. Аёлларни тез-тез алмаштириш.\nТурғун сексуал бузилишлар доимий «шерикка» эга бўлмаган эркакларда кўп учрайди. Уларни тез-тез алмаштириб туриш ва «тасодифий алоқалар» инсонни рухий зўриқиши ва турли хил инфекцион касалликларни «илаштириб олишига» сабаб бўлади.\nМутахассислар фикрича катта спорт нафақат инсон саломатлигига балки қандайдир маънода пенцияга хам салбий таъсир этади. Профессионал спорт инсон имкониятлари чегарасидаги жисмоний ва рухий зўриқишлар билан кечади.\nАйнан потенцияни кучайтирувчи спорт турлари хам мавжуд бўлиб уларга: сузиш, чанғида учиш, теннис, эрталабки гимнастика ва югуриш, аэробика ва байдаркада сузиш киради.\nСентябр 20, 2017 7677 4 Рукн ФОЙДАЛИ МАСЛАХАТЛАР


Гидроцефалиянинг ташхиси ва уни даволаш бўйича клиник протокол\nГидроцефалиянинг ташхиси ва уни даволаш бўйича клиник протокол Бош сахифа\nГидроцефалия ликворсақловчи бўшлиқларнинг кенгайиши бўлиб, ликвор ишлаб чиқилиши ва сўрилиши ўртасидаги номутаносиблик натижасида келиб чиқади. Бу эса мия тўқимаси ҳажмининг камайишига ва калла суяги айланасининг ошишига олиб келади.\nГидроцефалиянинг сабаблари: 1. Ўсма. Бунда ликвор йўлларининг ўтказувчанлиги бузилади. 2. Ҳомила ривожланиши пайтида хавф солувчи омилларнинг таъcири натижасида гидроцефалия келиб чикиши мумкин.\nГидроцефалиянинг асосий белгилари:\nЛикворнинг мия қоринчаларида катта миқдорда тўпланиши.\nВентрикуломегалиянинг тез суратларда ўсиши.\nБош мия ичидаги босимнинг ошиши.\nЧақалоқларда гидроцефалиянинг белгилари - бу лиқилдоқларнинг таранглашиши ва бўртиши, тез суратларда бош айланасининг ошиши ва кўз ҳаракатларининг бузилишидир.\n-\tТуғма - ҳомиланинг ривожланиши пайтидаги бузилишлар, туғруқ жараёнидаги шикастлар, қоринчалар ичига қон қуйилишлар натижасида келиб чиқади ва булар натижасида ликвор йўллари беркилади.\n-\tОрттирилган - нейроинфекция натижасида келиб чиқиши мумкин. Натижада ликвор йўллари беркилади ва ликвор сўрилиши бузилади. Хажмли ҳосилалар ликвор йўлларининг механик тўсилишига сабаб бўлиши мумкин.\nГидроцефалия ички, ташқи, очиқ, ёпиқ, алоқадор, окклюзион ва арезорбтив бўлиши мумкин. Ликворнинг кўп ишлаб чиқарилиши ёки сўрилишининг бузилиши ёхуд миянинг атрофияси натижасида келиб чиқади.\nЖараённинг компенсация босқичида динамикада кузатув талаб қилинади. Субкомпенсация ва декомпенсация босқичида жаррохлик амалиёти ўтказилиши талаб этилади.\nГидроцефалиянинг ривожланиш тури бўйича ўткир, ўткир ости ва сурунакали бўлиши мумкин. Ўткир гидроцефалия шошилинч нейрожаррохлик амалиётига муҳтож.\nТиббий ёрдам кўрсатилиши.\nГидроцефалия ташхисли болалар албатта нейрожаррохлик бўлимида стационар шароитида даволанишлари шарт.\nАнамнез маълумотлари ва шикоятлари.\nНевропатолог, окулист ва нейрожаррох кўриги.\nНейросонография, компьютер томографияси ёки МРТ.\nТашхис даволаш усулини танлашга кўмаклашади.\n1.\tГидроцефалия ташхисини тасдиқлаш.\n2.\tГидроцефалиянинг қанақа шаклдалигини аниқлаш:\nа) алоқадор б) окклюзион.\nДаволаш усуллари: 1. Консерватив даво. 2. Асосий даво усули жаррохлик (мақсад- гипертензион-гидроцефал синдромли беморларда ликворнинг айланишини меъёрлаштириш).\nМақсад: гидроцефалияли беморларларни юритиш ва ташхиси бўйича маслаҳатлар бериш.\nБажарувчи – жаррох, анестезиолог- реаниматолог, хамшира.\nНозологик шакл - гидроцефалияли бемор.\nМос келувчи код МКБ-10 G91, G94.\n-\tКатта лиқилдоқнинг бўртиши ёки ҳажмининг катталашиши\n-\tГреффе белгиси\n-\t“Тувак қирсиллаши” белгиси\n-\tАқлий ва рухий жараённинг бузилиши.\n-\tБош айланасининг ойига 1см дан кўп ошиши\n-\tКасалликнинг давомийлиги\n-\tКасалликни нима билан боғлиқлиги\n-\tГинекологик, туғруқ ва наслий анамнез\n-\tМаҳаллий давонинг хусусияти ва сийдик хайдовчи воситаларнинг самарадорлиги\n-\tЛаборатор-инструментал текширув натижалари (умумий қон ва сийдик тахлиллари), қоннинг биокимёвий текшируви (умумий билирубин, АЛТ АСТ), коагулограмма.\nТиббий тадбирлар: ташхис ва касаллик оғирлигини аниқлаш. Тиббий ҳужжатларни тўлдириш, бирламчи тиббий ёрдам кўрсатиш (анальгетиклар, диуретикларни қўллаш, ҚВП га йўллаш).\nТТБ шароитида тиббий ёрдам кўрсатиш даражаси\n-\t“ тувак қирсиллаши” белгиси\nФункционал текширувлар: калла суяги рентгенографияси ёки нейросонография, офтальмолог кўриги.\nКасалликни даволаш учун тиббий ишлар ва хизматлар рўйхати.\nАгар гидроцефалиянинг белгилари яққол бўлса, даволашни албатта махсус ихтисослашган тиббиёт марказларида ёки санитар авиация орқали малакали мутахассис кўригидан сўнг давом эттириш керак.\nДаволаш усули. 1. Консерватив даволаш.\nДиуретик препаратлар: Ацетазоламид 250 мг кунига 2 маҳал схема бўйича\n( 3 кун қабул, 2 кун дам).\nЖараённинг ривожланиши – ихтисослаштирилган марказдан мутахасис чақириш.\n- Люмбал пункция ёки вентрикулопункция орқали ликворни текшириш. Ликворнинг хусусияти ва босими орқали жарроҳлик амалиётига кўрсатма ва тури аниқланади. Шу билан бирга қарши кўрсатма хам аниқланади.\nФункционал: нейросонография, офтальмолог кўриги.\n( 3 кун қабул, 2 кун дам), 1 ой.\nГидроцефалиянинг асосий даволаш усули жаррохлик (мақсад – гипертензион-гидроцефал синдромли беморларда ликворнинг айланишини меъёрлаштириш).\nЖаррохлик амалиётининг вазифалари: 1. Ликвор айланишини тиклаш ва гидроцефалиянинг компенсациясига эришиш. 2. Ликвор шунтлаш операцияларининг асоратларини камайтириш. 3. Гидроцефалияни назорат қилиш. 4. Дренажга мойил холларда коррекциялаш. 5. Реабилитация ва гидроцефалияли беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилаш.\nДаволаш тактикаси гидроцефалиянинг турига (очиқ, ёпиқ), ривожланиш типига (ўткир, ўткир ости, сурункали), босқичига (компенсация, субкомпенсация, декомпенсация), бош мия ичи босими даражасига (гипертензив, норматензив), омил сабабига боғлиқ. Компенсация босқичида гидроцефалияли беморнинг аҳволини динамикада кузатиш талаб қилинади ва невролог, офтальмолог мутахасислари назорати остида гипертензион-гидроцефал белгиларнинг кучайиши холларида нейрожаррох томонидан жаррохлик амалиёти зарурлиги ҳал қилинади. Субкомпенсация ва декомпенсация босқичидаги гидроцефалияли беморлар жаррохлик амалиётига мухтож. Гидроцефалия яллиғланиш жараёнлари натижасида пайдо бўлса, унда яллиғланишга қарши терапия қўлланилади. Агар яллиғланишга қарши терапия самарасиз бўлса, бунда дегидратацион терапия ва бош мия ички босимини меъёр даражасида сақлаш мақсадида жаррохлик амалиёти - шунтлаш амалиёти қўлланилади. Гидроцефалия гемморагик холатлар натижасида бўлса, унда медикаментоз даво қўлланилади (гемостатик, антибактериал, дегидратацион, яллиғланишга қарши). Ликвор йўлларини бўшатиш ва тозалаш (ветрикулопункция, “Омайя” дренажини ўрнатиш) орқали гидроцефалиянинг даражасига ва бош мия босими ошишига қараб, кейинчалик жарроҳлик амалиётини қўллаш керак.\nИхтисослаштирилган тиббий марказлар шароитида ташхис босқичлари ва даволашда модел натижаси\nТиббий хизматлар қўлланилганида кузатиладиган натижалар:\nКўзда тутилган даволаш натижалари ва самарадорлик мезонлари:\nНейрожарроҳлик стационаридан жавоб бериш масаласини ҳал қилиш мезонлари. Умумий ахволни яхшиланиши, гипертензион белгиларнинг камайиши, амалиётдан кейинги яраларнинг битиши, ҳаёт сифатини яхшилаш. Нейрожарроҳлик стационари шароитида даво муолажасининг давомийлиги ўртача 14-20 сутка. Ҳар 3-6 ойда назорат краниографияси ва офтальмолог кўриги ўтказилади.\nСайтдан рўйхатдан ўтган фойдаланувчилар сони: 23001


Booking.com маълумотлар базаси фирибгарлар қўлига тушди\n19:19 / 07.10.2015\nBooking.com меҳмонхоналарни онлайн буюртма қилиш сервиси фойдаланувчиларининг маълумотлар базаси фирибгарлар қўлиг тушиб қолди. Бир қатор онлайн нашрлар ўзлари ўтказган таҳлил асосида мана шундай хулоса бермоқда.\nBooking.com’нинг бирйўла бир нечта россиялик фойдаланувчилари октябрдан буён уларнинг электрон почталарига спам ёғдирилаётганини таъкидлади. Уларда буюртма қилинган хоналар учун юз фоиз олдиндан пул тўлаш талаб қилинган. Мактубларда реал маълумотлар: саналар, муддатлар ва меҳмонхона номлари кўрсатилган.\nУшбу маълумотларни ўрганишда хат юборувчилар йўллаган домен номлари сервисга алоқадор эмаслиги аниқланди.\nСайтнинг расмийлари бу борада ҳали ҳеч қандай баёнот беришмади.


Пластик картадаги пулни нақдлаштириб беришни ваъда қилган фирибгар қўлга олинди\n17:04 / 22.07.2017\nБекобод шаҳрида яшовчи 1992 йилда туғилган Д.Х. (исмлари ўзгартирилган) жамиятда фойдали меҳнат тури билан шуғулланмасдан, жиноят содир этиш йўлига кирди. Ўзгалар мулкини талон-торож қилиб, фирибгарлик яъни алдаш ёки ишончни суиистеъмол қилиш йўли билан тез ва осон пул топиш йўлини афзал билди, деб хабар бермоқда Тошкент вилояти ИИБ.\n2016 йилнинг 31 май куни Д.Х. фирибгарлик йўли билан вақтинча ишсиз, 1992 йилда туғилган А.Д.ни ишончини суистеъмол қилиб, «Банк пластик картасидаги 3.300.000 сўм пулларингизни нақлаштириб бераман» – деб алдаб, А.Д.дан ҳисобида 3.300.000 сўм пули бўлган пластик картасини олиб, унда мавжуд бўлган пул маблағларини ўз эҳтиёжлари учун ишлатиб юборган.\nОлиб борилган тезкор чора-тадбирлар натижасида бу фирибгарликларга чек қўйилди. Эндиликда Д.Х. содир этган хатти-ҳаракатлари учун қонун олдида жавоб беради.


Мактубдан келиб чиқадиган вазифалар муҳокама қилинди\n“Қозоғистон халқи Ассамблеяси” биносида Президентимизнинг жорий йилги “Тўртинчи саноат инқилоби шароитларида ривожланишнинг янги имкониятлари” анъанавий Мактубини маҳокама қилишга бағишланган йиғилиш ўтди.\nТадбирда олимлар, жамоат ташкилотлари ва этномаданият бирлашмаларининг аъзолари иштирок этишди. Йиғилишда Мактубда белгиланган индустрия, янги технология, агросаноат, транспорт-логистика, қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги, молиявий шўъбани қайта янгилаш, одам салоҳияти, қонун устуворлиги, коррупцияни жиловлаш, рақамли технологияларни ривожлантиришга оид 10та вазифани бажариш йўллари муҳокама қилинди.\nУни вилоят Қозоғистон халқи Ассамблеяси раисининг ўринбосари Муратали Қалмуратов олиб борди.\nТадбир давомида вилоят ассамблеяси қошидаги илмий-тадқиқот гуруҳининг аъзоси С. Қўрғонова, ЖҚДУ профессори, фалсафа фанлари номзоди А. Турашбековларнинг маърузалари тингланиб, ҚХА қошидаги Оналар кенгашининг раисаси Б. Кўмекбаева, вилоят славян этномаданият бирлашмасининг раисаси М. Лимаренко ва вилоят ўзбек этномаданият бирлашмаси ёшлар қанотининг раиси\nА. Сотволдиевлар фикр-мулоҳазалар билдиришди.\nПрезидент Мактубида айтилишича, муҳим вазифаларни амалга ошириш орқали Қозоғистоннинг дунё миқёсидаги ўрни белгиланди. Шундай экан, буларнинг барчасини бажариш учун жамиятга билимли, интернет тизимини мукаммал ўрганган ёшлар керак. Замонавий технологияларни, инглиз тилини чуқур ўрганиш ҳозирги куннинг долзарб масалаларидан бири. Компьютер технологияси ривожланган бу замонда ҳаммамиз бор билимимизни ишга солишимиз керак. Зеро, ёшлар келажагимиз пойдевори, юртимизнинг гуллаб-яшнаши ҳам бизнинг қўлимизда, – деди Алишер Сотволдиев “Жанубий Қозоғистон” газетаси таҳририяти томонидан чоп этилган “Элбоши Мактублари – тарққиёт кафолати” китобини Ассамблеяга тақдим этаркан.\nДилбар САЪДУЛЛА қизи, 2018-01-16, 10:43 264


Қаззофий Назарбоевга СССР ядро қуроллари учун “ёғли” таклиф бергани маълум бўлди | Qalampir.uz\nҚаззофий Назарбоевга СССР ядро қуроллари учун “ёғли” таклиф бергани маълум бўлди\nОлам\t17 Июль 14:29 12177\nФаластиннинг собиқ раҳбари Ёсир Арофат СССР қулаганидан сўнг, Ливия раҳбари Муаммар Қаззофий номидан Қозоғистонга Совет ядро қуролини сақлаб қолиш учун 20 млрд доллар таклиф қилган. Бу ҳақда Қозоғистоннинг Биринчи Президенти – Элбоши Нурсултон Назарбоев “Қозоқ: олтин одам тарихи” номли фильм учун берган интервьюсида айтиб ўтган.\n“Биз дунёдаги тўртинчи ядро қуроллари жамланмаси соҳибига айланиб қолгандик. Менинг олдимга мурожаат билан кела бошлашди — Маргарет Тэтчер (1979 –1990 йилларда Буюк Британия Бош вазири), Жеймс Бейкер (1989 – 1992 йилларда АҚШ давлат котиби). Уларнинг бари келиб, сўрашди: “ ракеталар нима бўлади, нима қиласиз?”, дейди Назарбоев ўтган асрнинг 90-йилларини эслаб.\nЭлбошининг таъкидлашича, Қозоғистоннинг амалдаги Президенти, 1994-1999 йилларда Ташқи ишлар вазири бўлган Қосим-Жомарт Тўқаев ўша вақтда қатор ислом давлатларидан Назарбоев номига хат олган. Унда Қозоғистон ядровий қуролга эга ягона Ислом давлатига айланган, уни сақлаб қолиш кераклиги айтилган.\nШундан сўнг, Фаластин миллий маъмуриятининг раиси Ёсир Арофат республикага келган, дейди Қозоғистоннинг Биринчи Президенти.\n“Мен дўстларингиз номидан келдим. Уни ядровий қуроллар билан боғлиқ вазиятдан бохабар бўлиш учун Муаммар Қаззофий юборган эди. Албатта, менда бу қуролларни сотиш фикри йўқ эди. Мен шунчаки айтдим: уларнинг таъминоти жуда қиммат, Қозоғистон дош беролмайди. “Қанча пул керак?”, деди Арофат. Мен ўшанда пулнинг миқдори ҳақида тасаввурга эга эмасдим, айниқса, долларда. Шунда, ҳазиллашиб, осмондан келдим ва 20 миллиард дедим. Шунчаки айтдим. Мен буни ҳазил, деб ўйлаган эдим”, дея Назарбоев Арафот билан суҳбатини ёдга олган.\nЭлбошининг қайд этишича, Фаластин раҳбари бунга жиддий муносабат билдирган, “мен бераман, сизда шу пул бўлади”, дея жавоб қайтарган. Аммо Назарбоев бундай нияти йўқлиги учун пулларни олмаганини қўшимча қилган.\nМаълумот учун, СССР парчаланганда Қозоғистонда 126 та ядровий қурол бўлган. Мамлакатда ядровий арсенал ҳажқми бўйича АҚШ, Россия ва Украинадан кейин тўртинчи бўлган. Якунда эса Қозоғистон ва Украина ўз ядровий қуролларини Россия Федерациясига топширган.\n20 Сентябрь 18:17 51347\n20 Сентябрь 13:55 42113\n19 Сентябрь 11:57 39474\n19 Сентябрь 18:13 37307\n19 Сентябрь 16:53 25486


ИЗЛАНИШЛАР ОҲАНГРАБОСИ - Ўзбекистон овози газетаси\nИлғор, жасоратли фикрли замондошимиз Хуршид Дўстмуҳаммад сиймосида журналист, ёзувчи, жамоатчи хусусиятлари чамбарчас туташиб кетган. Унинг барча инсоний, ҳаётий интилишлари, манфаатлари орзу-истакллари шу касб-кор жамулжамининг асос мағзидан келиб чиқиб шаклланиб етган. Ёзувчилик, журналистлик, жамоатчилик ҳаёти, яшаш тарзи, мақсад-аъмолининг жон томирига айланиб улгурган. У университетнинг журналистика факультетига ҳавас қилиб ўқишга киргунча ҳам тийрак тамизли бола эди. Эскижўвадаги машҳур 1-китоб магазини, тарихий вилоят кутубхонаси, Сағбон, Чимбойдаги маҳалла ва мактаб кутубхоналаридан қадами узилмасди. Бундай болаларни тошкентликлар: “бола ўқишга муккасидан кетди” дейишади. Ҳақиқатан, у мук тушиб ўқирди, “Тушунсам-тушунмасам ўқийверардим. Кейин юрагимда бир илиқ таассуротлар қолганлигини сезардим ва ўқишнинг бу мўъжизасига тушунолмай ҳайрон қолиб юрардим, китоб деса эриб кетардим” деб эслайди у. Эски Тошкент ҳунармандларига хос оила муҳитида ҳам китоб ва ўқишга интилиш қадрланарди. Бахтига, университетда ҳам китобга, ижодга, замона маърифати ва сиёсатига қизиқадиган, турли вилоятлардан келган курсдошлар билан бирга таҳсил олишга муяссар бўлди. Курсдошларининг аксари ёзиш-чизишга лаёқатли, журналист қаламкашлигининг мазмун-моҳияти, мақсадларини ҳар ҳолда ўша пайтнинг ёшлари даражасида тасаввур қиладиган, кейинчлик яхши журналист бўлиб етишган Муҳаммаджон Обидов, Холмурод Алланазаров, Раъно Зарипова, Бекпошша Хўжаева, Комилжон Каримжонов сингари иқтидорли йигит-қизлар эдилар. Улар кейинчалик матбуотда, жамоат ишларида ғайратли, обрў-эътиборли ижодкор кишилар бўлиб танилдилар.\nХуршиднинг ўсмирлик, ёшлик даврлари ҳақида гапирганда, бола бошидан маълум деган ибора узукка кўз қўйгандек ярашади. Ҳақиқатан, Хуршид ҳаёт йўли, тақдир ришталари ҳақида ўйлай бошлаган кезларда: “Мен ким бўламан?” демади. Саволни бу тарзда ўз олдига қўймади. У ўзига ўзи: “Мен қандай бўламан?” деган кутилмаган саволни қўйди. Бу икки савол ўртасида катта фарқ бор. Хуршиднинг ёшлик феъл-атворида кутилмаган нарсалар, кутилмаган фикрлар, кутилмаган қарашлар, кутилмаган китобларга катта қизиқиш шаклланмоқда эди. “Мен қандай бўламан?” ҳам ўз олдига ташланган кутилмаган савол эди. Кўп китоблар, матбуот ўқиганиданми, унда фавқулодда фикрчанлик ўсиб, ажойиб-ғаройиб нарсаларга қизиқиш кучаярди. Журналист деганда у ҳаёт ва одамлар ҳақида ўткир, ҳаққонний ва жуда қизиқарли нарсаларни матбуотда ёзиб чиқадиган одамларни тушунарди. Шу кутилмаган фикрданми, сағбонлик йигитчанинг журналистикага меҳргиёси тушди. Ва уни университет остонасига етаклаб келди. У йигит пайтини бекор лақиллаб ўтказмаган, ўзини журналист бўлишга тайёрлаган, журналистлар доиралари, давраларини қўмсаган, орзуларида қидирган эди. Университет таҳсилини муваффақиятли тугаллаб, “Фан ва турмуш” илм-фан журналига ишга кирди. Излаганга толе ёр дейилгандай, бу ерда етмишинчи йилларнинг ўрталарида ўз орзусида гавдлантирган журналист ва олимларга дуч келди. Йирик олим журналистлар, жаҳонга машҳур кибернетик олим, журнал бош муҳаррири Восил Қобулов билан танишди. Илк салмоқли интервьюсини академик Восил Қобуловдан олди. Сўнг Асқад Мухтор бош муҳаррир бўлган “Гулистон” журналида Хайриддин Султон, Маҳмуд Саъдий, Эркин Аъзам сингари пешқадам ёш қаламкашлар – Асқад Мухторнинг талантли шогирдлари, фикрчан ёш бўғин билан танишди. Уларнинг давраларида ижодий баҳсларда қатнашди. Ўзига тенгқур талантли журналист, таржимон ва адиб Олим Отахон, кўплаб жасоратли ёш ижодкорлар билан танишди ва шу қайноқ адабий-бадиий жабҳаларга кўкрак уриб, “Киёва қуёши” ва “Жажман” деган ғалати ҳикояларини ёзиб қўйди. Эсимда бор, ўша пайтлар фикрчан танқидчи журналист дўстимиз Маҳмуд Саъдий ёш ёзувчининг ушбу илк асарларини жон-жаҳди билан мақтар, баҳсларда бўғилиб талашар ва уларни ҳимоя қиларди. Илк кутилмаган ҳикоялари Хуршиднинг номини адабиёт аҳлларига танитди. Шу пайтлар Хуршид Дўстмуҳаммад Темур Пўлат, Саид Аҳмад, Ўткир Ҳошимов асарларини жуда севиб мутолаа қилди. Унга айниқса Темур Пўлатнинг бошқаларга ўхшамаган шаклдаги асарлари қаттиқ таъсир қилди.\nТемурнинг бадиий жозибадор услубини қизиқиб ўрганди. Унинг илк “Бозор” романи, “Куза”, “Катта кўча” сингари ғаройиб қиссаларида шу Темур Пўлат ижодига қизиқишларининг ўта баракали бадиий таъсирларини кузатиш ва адиб ўзининг кутилмаган бадиий йўли, тасвир ва талқин воситаларига эришаётганлигини таҳлилдан ўтказиш ўқувчилар ва адабиётшунослар учун ғоятда мароқли ижодий ишдир. Хуршид Дўстмуҳаммад “Фан ва турмуш”. “Ёш куч”, “Ҳуррият” газета-журналларида ишлаган пайтларида Ўткир Ҳошимов қаторида (ахир Ўткир Ҳошимов ҳам газетада шаклланган, баъзан шафқатсиз, замонани титратадиган мақоланавис эди-да!) ёниб-куйиб публицистик мақолалари билан тез-тез чиқа бошлади. Унинг мақолалари фалсафий ҳаётий теранлиги билан ажралиб турар ва фалсафий чуқурлиги билан Ўткирнинг мақолаларини қайси бир томондан тўлдириб турарди. Унинг публицист сифатида жон куйдириб ижод қилиши кўп ўтмай публицистик илмий таҳлиллар билан бойий бошлади. Хуршид Дўстмуҳаммад даврнинг жуда долзарб маънавий, маърифий, экологик муаммоларини кўтарган асарларни таҳлил қилиб, қатор тадқиқотлар яратди. Шу соҳада докторлик ёқлади. Ўз бадиий ижодини илмий йўналиш билан тенг олиб борди. Унинг бадиий тасвир ва услуб соҳаларидаги самарадор изланишлари Темур Пўлатов асарларига қизиқишдан Кафка, Камю, Жойс сингари буюк модерн адиблари ижодиёти томон аста-секин ўсиб чиқди. Бу борада у Назар Эшонқул, Аҳмад Аъзам, Тоғай Мурод, Омон Мухтор сингари адибларга ҳамдам, ҳамқадам, ҳаммаслак бўлди. Унинг қисса, роман, ҳикоялари ва ҳатто публицистик асарлари ҳам кутилмаган шакл изланишлари ва қирралари билан замондошларининг эътиборини тортди. Хуршид Дўстмуҳаммад адиб, публицист, журналист сифатида ҳамма вақт оригинал шаклни афзал ўринга қўяди. Оригинал, ўқувчи ва ёзувчи учун қизиқарли шакл топилганда воқеа, сюжет ўз чинакам гўзаллик либосига эга бўлади, деб ишонади адиб. Унинг барча ранг-баранг асарлари мана шу кредонинг акс-садоси эканлиги, ёзувчи ёшлик чоғларида ўзи учун кашф этган кутилмаганлик, фавқулоддалик мезонларига ижодда ва ҳатто жамоат ишларида ҳам доим риоя қилиб келганлигини белгили тарзда айтса бўлади. Адибнинг кейинги “Ёлғизлик”, “Сизиф”, “Ижод кўнгил мунавварлиги” каби асарлари, янги эълон қилинаётган “Ўйин” романи шундан дарак беради. Ва ўз бадиий ҳаётий принципларини қанчалар изчиллик билан муттасил чуқурлаштириб борганлигидан гувоҳлик беради.\nХуршид Дўстмуҳаммад жуда катта изланиш потенциалига эга ижодкор сифатида икки аср одамларининг бадиий манзараларини янги шакллар топиб жонлантирди.Унинг эллик йил мобайнида олиб борган кенг кўламдаги изланишлари янги дунё одамлари учун инсон санъаткорлиги миқёсларига кўра, худди оҳанграбодек таъсир кўрсатади. Биз ушбу мақола устида ишлаётган пайтимизда ташқаридан қувончли хабар келди. Янги йилимиз арафасида Тошкентдаги “Янги аср авлоди” нашриёти адибнинг тўрт томлик асарлари жилдларини мухлисларга тақдим этмоқда. Ушбу жуда гўзал ишланган ва тайёрланган нашрга Хуршид Дўстмуҳаммаднинг ҳикоялари, қиссалари, романлари, публицистик асарлари ва уларга олимлар, ўқувчиларнинг аксу садолари жамланган. Ғоятда гўзал ҳол ва улуғ таҳсинларга лойиқ иш! Адибнинг илҳом қайноқлари нафосат оламларида жўш урсин ҳамда Ренессанс равнақига алп қомат ёзиб хизмат қилсин.


Бундеслига 24.05.2020 16:30 Шальке-04 0 - 3 Аугсбург\nБундеслига 24.05.2020 18:30 Майнц-05 0 - 5 Лейпциг\nБундеслига 24.05.2020 21:00 Кёльн 2 - 2 Фортуна\nЖон Терри “Астон Вилла”да: бундан кимга фойда: жамоагами ёки футболчига?\nКиритилган сана: 2017-07-07 14:29\nЯқинда “Челси”нинг собиқ ҳимоячиси Жон Террининг “Астон Вилла”га ўтаётгани ҳақида хабар тарқалди. Ҳа, Терри стадиондан воз кечолмаган кўринади. Хўш, у ҳали ҳам нимагадир ярайдими?\nТАЖРИБА ПАНД БЕРМАЙДИ\nТажриба ҳеч қачон панд бермайди. Бу кўп бора исботини топган. Жон Терри ҳам айнан тажриба жиҳатдан “Астон Вилла”да ўз ўрнини топиши мумкин. Шуни таъкидлаш керакки, бирменгемликлар сафида Терри даражасидаги футболчи йўқ, демак, у ҳимоячиларга кўп нарсани ўргатиши тайин.\nАЙЁРЛИК ҲАМ ҚЎЛ КЕЛАДИ\nҲар бир ҳимоячининг ўз айёрлиги бўлади. Кимдир рақибни ҳаракати билан қўрқитади, кимдир бошқа усул билан довдирашга мажбур этади. Террида ҳам ана шундай айёрликлар бор. Хусусан, “Челси” сафида унинг рақиб ҳужумчиларини тўпсиз қолдирганини кўп кўрганмиз. Террининг шу жиҳати ҳам “Астон Вилла”да қўл келиши тайин.\nБирменгемликлар айни дамда юқори дивизионга чиқа олишмади. Шу боисдан улар тажрибали футболчи излашди. Терри эса улар учун мос вариант эди, номдор, тажрибали ва энг муҳими текинга тушадиган футболчи. Фақат маошини тўлашса бас (Терри кўп маош ҳам сўрамаса керак), эвазига дунёнинг энг кучли ҳимоячиларидан бирини ўз сафларига қўшиб олишади. Ахир бу


Каримовча жоҳиллик қурбонлари « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nКаримовча жоҳиллик қурбонлари\n29 November 2012 - 10:05\nМустақил Ўзбекистоннинг бугуни билан кечаги кунни қиёслашга қодир фуқаролари билан дилдан суҳбатлашган кишига халқимизнинг мустақилликдан кўнгли совигани маълум бўлади. Халқни хорлаётган бир ҳовуч мансабдорлар аксариятининг империя даврида ҳам пичоғи мой устида эди. Агар айни кунда сиёсат бошқа томонга ўзгариб кетар бўлсами, мунофиқликда устамон мазкурлар бир думалаб, йиғлаб-сихтаб, ўзларини хорланганлардан кўрсатиб, янги сиёсат томонга ўтишни ҳам уддалаши турган гап.\nУят, андишани буткул йиғиштириб қўйишди, ахир биз ҳаётмиз. Ўтган кунларимиз “қуллик”, яшаб турганимиз “озодлик-мустақиллик” бўладиган бўлса, бизнинг авлод ҳар иккаласига ҳам гувоҳмиз. Кечаги куннинг ўрта ва олий мактабларида таълим-тарбия олдик. Тўғри, аждодларимиз тарихи бузиб кўрсатилганлиги ҳақиқат, аммо кечаги куннинг халқпарварлик, илмпарварлик, етимпарварлик сиёсати оддий халқ ёдида муҳрланиб қолган. Турмуш оғирлашган сари муҳрлар тилга кирмоқда. Бўлар гап шуки, Ўзбекистоннинг бугунги қулдорлик сиёсати афкор оммани бу каби мустақилликдан бездирди.\nЎтмишдаги қуллигимизнинг Каримовча мустақиллик берган қуллигимиздан ўлса ўлиги ортиқ эди. Куфр давлатида яшаганимиз рост, аммо дунёвий илмлар ривожланди. Қишлоқда ўсган оддий деҳқон болаларидан олимлар, фан докторлари етишиб чиқди, янги шаҳарлар қурилди. Маорифга, таълим-тарбияга катта эътибор берилганига гувоҳмиз. Таълимда ҳозирдагидек майнавозчилик, алдам-қалдам йўқ эди. Сиёсат қандайлигидан қатъий назар, халқ ҳар доим яратишда бўлди… Ўқитувчининг порахўрлиги, таъмагирлигини тасаввур ҳам қилолмасдик.\nУчта-тўртта бино қуриб гердайишнинг ўзи тараққиёт эмас! Ҳой инсонлар, пахтанинг катта қисми машиналарда териларди. Ҳозиргилар техника нелигини унутиб қўйишди. Терим машинасига эга бирорта фермер бор бўлса, чиқиб гапирсин. Боладан чақа далада. Мактабни буткул унутишди-ку. Кейинги авлоднинг саноқли 2-3 фоизини демасангиз, ҳозирда ёппасига саводсизлик даврида яшаяпмиз. Мамлакат аҳолисининг маърифати қоқ иккига бўлинган. Катта авлод кириллда, кейингилар лотинда. Бу саводсизликдан ким фойда кўряпти? Менимча, ўзбекнинг йигирма йиллик янги давр тарихи бир жоҳил Президентнинг қурбони бўлди, холос.\nБаъзи бировлар телевизорларга чиқиб олиб, бузғунчи сиёсатни олқишлайди. Эмишки, ҳозирги болалар зўр даврда, сотка, компьютерлар, ҳар хил техникалар даврида ўсишмоқда. Бунинг ўрнига, мана шу қўлимдаги “сотка” техника фанлари доктори фалончи олимизнинг ижоди, деса эди, фахрлансак. Қасиям бир шоир японларга қойил қолиб, “бургани тақалаган японлар”, деб ёзган экан. Хўш, бизнинг олимларимиз бирор оламшумул кашфиёт қилолдиларми кейинги чорак асрда? Гапирсангиз шундан гапиринг. Чўнтакда сотка, уйида компьютер, тагида зўр машинаси бўлган одам маърифатли бўлавермайди!\nОғзидан оқ ит кириб қора ит чиқадиган, мартабаси баландроғи ўзидан пастроғини тепиб урадиган амалдорлар тарбиясини олган авлоддан маданият тугул савод кутишнинг ўзи нодонликдир. Менинг ҳаётим мактабга бағишлангани учун ҳам бу нарсаларни кўтаришим қийин кечаётир…”, деб сўзини тугатди нафақадаги ўқитувчи, ҳозирда оилавий табдиркор Отамурод ака.\nМуҳаммадқодир Абдулатиф ўғли