Муҳаммад Сиддиқ Раҳмат. Шеърлар & Баҳодир Карим. 48 бетдаги 48 шеър ҳақида - Behzod Fazliddin\nЖамият ва маънавият Ижод ва эътиқод Назм\nАпрель 14, 2020 Апрель 14, 2020 Sayt muallifi\t0 изоҳлар\nМуҳаммад Сиддиқ Раҳмат шеърларини мириқиб ўқиб чиқдим. Самимий сатрларда тиниқ туйғулар ярқираб турибди. Аксарият шеърларида кўпчилигимиз ўз қобиғимизга ўралашиб унутиб қўйганимиз – Ҳаёт бор, Тирикликнинг тоза нафаси бор!\nОчиғи, шундай мароқли мутолаани соғингандим. Янгилангандай бўлдим. Ҳаётнинг нақ ўзидан олинган ажойиб топилма ва оҳорли ташбеҳлардан завқ туйдим. Баъзи ўринларда “Эҳ, мана бу сатрни яна бир ишласа, ярақлаб кетар экан! Мана бу шеърда якун пароканда…” қабилидаги хаёлларга ҳам бордим…\nМуҳаммад Сиддиқ анчадан бери ижодий давраларда кўринмади (ё ўзини олиб қочди, эҳтимол, тўғри қилди). Ёзмай қўйди шекилли, деб ўйладик. Йўқ, жи-и-м ёзиб юрган экан. Ўзи суйган ва китобига ном берган “пастлаб учган турналар” каби туйғулар қанотида сурурланиб парвоз этаётган экан. Шоир кўнгил шеърсиз яшай олармиди!\nЁзганларида ижодий тажриба андак етишмаётгани, адабий ҳаётдан бир қадар “узилиб” қолгани ҳам сезилди. Фикрни чархловчи, сатрларни санъаткорона сайқаллашга ундовчи ижодий муҳит ҳам зарур экан-да!\nАлбатта, бу гапларни Муҳаммад аканинг ўзига ҳам айтдим. Қолган гапларни эса унинг шеърлари сўзлагани маъқул.\nИжодингизга барака. Шоир кўнглингиз омон бўлсин!\nойни не кўйга солдинг?\nЮм-юм йиғлайди у дарахт шохида.\nЧўғлар излаб титдинг\nБаҳор, айтгил яна учрашамизми?\nЯна кўраманми ўрик гулларин?\nЮпқа эди қўллари шунча,\nқўли билан тўсса ҳам кўзин,\nкўрар эди қуёшни, ойни.\nУмр беш кун,\nТонгга азон айт, тилим.\nПешин, аср, шом туриб,\nНега хуфтонсан, дилим?\nЭсимни танибман, кўкка ошиқман,\nПойимга осилиб йиғлар қаро ер.\nДод дегим келар гоҳ кўксимга уриб,\nИчимда ўкирар занжирбанд бир шер.\nЭсимни танибман, отамда кетмон,\nАйтолмадим: “Ота, уни менга бер!”\nМен – сўзнинг қулиман, мен – сўз жинниси,\nТушларимда инграр ёзилмаган шеър.\nЭсимни танибман, хаёл овутар,\nБиламан, мен ҳақда улар нима дер.\nОрзу – оёғимда йиртилган ковуш,\nЕса, юрагимни армонларим ер.\nЭсимни танибман, кўкка ошиқман…\nУйқудан олдинги тилак\nИлинжим – Ҳабибим кирса тушимга,\nСўнгра келмасам ҳам майли ҳушимга.\nТепада тонггача йўталар бир чол,\nПастда тонггача чириллар гўдак,\nЎртада тонггача мен ҳайрону лол.\nипин узган варрагим?\nўсди ғаму ўйларим.\nКўк тоқида янги сирға\nҲақ ризосин топмоқ\nимкон, ўйи келди.\nЯқинлашар нури раҳмат\nРамазоннинг бўйи келди.\nОйни севаман, деб чўзаман қўлим,\nМиллион юлдуз муштини тугар.\nЯхшиям, осмонга тушмайди йўлим.\nэнг гўзал қўшиқ –\nғийтиллаган эшик ноласи…\nёмғир – кўз ёшим.\nЭнг ёмон қўрққаним –\nул пушти рўмол.\nул пушти рўмол…\nЯна битта шудгор кўпайди\nГул унмаган шўр пешонамда.\nҚандай яхши эди эски уйимиз,\nЁмғир меҳмон бўлиб\nТунукали том тушига\nБир теракка тортилди арра,\nУ жим эди, тортмасди наъра.\nҚўшнилари буни пайқашди,\nАфсус билан бошин чайқашди.\nГурс этдию терак қулади,\nФиғон билан шамол увлади.\nЖанозага жам барча оғоч,\nИмом бўлди кекса қайрағоч.\nОҳ тортиб, дил ёролмадилар,\nЙўқ, беҳуда бўлмади нобуд,\nУндан чиқди кимгадир тобут.\nЕрнинг қулоғига айтдим\nСени яхши кўришим.\nҲажарул асвад қошида\nкўзим ёш эди,\nайбим фош эди.\nУялдим Каъбага тик\nнайлай, ичим тўла\nқора тош эди.\nҚизғонганинг – кулгинг,\nуй олди улар,\nМен на-да уялдим\nва на ҳовлиқдим.\nЁғолмайин турган ёмғир\nЧақмоқ чақар, тутаяпман\nЎз хаддимдан ўзим ҳатлаб\nБулутларни сурув каби йиғар\nЁришмайди ёқиб кўргин дилга\nАна, ёмғир, энди кўнглим\nХайриятей, энди недир\nШинам кафе, кўҳлик хизматчи,\nТаомнома, таом сайлайман.\nБўлинади туйқус хаёлим,\nСаодат асрини ўйлайман.\nАҳли суффа, оч-наҳор бари,\nНазари тўқ, хўп бахтли уммат.\nТушлигини етимга бериб,\nҚорнига тош боғлар Муҳаммад (с. а. в.) …\n…Таом келар, лаззатли бирам,\nЙўғу бордан бўлар суҳбатлар.\nТушлигидан бир бор кечмаган,\nОҳ, нафсимга минг бор лаънатлар.\nШинам кафе, кўхлик хизматчи,\nҚўл кўксида, бирам бағрикенг.\nҲисоб келар, дарров қарайман,\nОнам олар нафақага тенг.\nШинам кафе, кўхлик хизматчи…\nпутур етар иймон\nҚоқ иккига бўлинганди ой,\nбир кун ўшаларнинг\nОй-ку яна бирлашди зумда,\nРасул ҳақ, деб далилин айтиб,\nЛек гумонлар кўнгилни бўлса,\nбут бўларми яна у қайтиб.\nБизким, ҳамон ўша\nҲамон улус бўлиб\nҲинддан ҳам йироққа\nАммо ҳеч биримиз\nБойўғлига борсам, бермади,\nБойлигингдан бергин, бойчечак.\nсизни унутиб бўларканми?!\nБу йилги қиш\nенгилгани бу аёзнинг\nТизза бўйи ёғсин, энди турмайди қор,\nЖон бермоқда кўз олдимда хўп тўлғониб,\nКумуш қишни заҳарлади\nКафтдеккина ҳовлим бўлса,\nМасжид бўлса қўшни девор.\nОқибатли бўлсам жуда,\nЙўқлаб кирсам кунда беш бор.\nЯна орзу… Орзулар кўп,\nУхлаб ётар, улар жимдир,\nМени Билол уйғотсайди,\n“Сут келди-и-и…” деб айтмай кимдир.\nбўлиб кўп мағрур,\nГуручдан чиққан тош синдирди тишим.\nПойим жойнамозда, дейман-у, аммо\nДунёларда эди ишқим, эс-ҳушим.\nБир зот ўтган эди қадами ибрат,\nЎзи дунёларда, Ҳақдами ҳуши.\nМен каби У зотнинг ош егандамас,\nУҳудда синганди муборак тиши.\nБуғро туя *\nБуғро туя, буғро туя\nКелдим, мана, мени суя.\nДунёни бир қучиб кўрдим,\nҚўлим бўлди қоракуя.\nБуғро туя, буғро туя,\nКелдим, мана, куя-куя.\nДўсту ёрдан гапирмайман,\nКўкрагимда ари уя.\nҲабибим, деб ёндим-ку-я,\nНафсим мени еб битирар,\nИймонимга тушди куя.\nЕлкангга орт бир ҳаҳ, дея.\nРози эдим сен-ла кетсам,\nКўзим юмсам бир ҳақ, дея.\nБуғро туя, буғро туя…\n* Пайғамбаримизни (с.а.в) ҳимоя қилган туя\nСал уринган, ойнаси хира.\nОнамнинг бир овунчоғи шу,\nТермулади кўз узмай сира.\nАлмашади фасллар бунда,\nГоҳо ёмғир, гоҳ ёғади қор.\nИшга кетар, қайтар одамлар,\nКўрсатувлар ҳар куни такрор.\nБир кун пайдо бўламан мен ҳам,\nсоғинтириб дил эзиб ёмон.\nшошиб чиқар онам мен томон.\nУч кун турсам, сиқилар юрак,\nва қайтаман топиб бахонам,\nУч кун ўша телвизорга дам,\nуч кун йўлга қарамас онам…\nБолалигим мозорда ўтди,\nдадам гўрков, ўйнардим тупроқ.\nБалки шундан одамовиман,\nёлғизликни севаман кўпроқ.\nНега уйғонмайди марҳумлар?\nҚандай дердим уларнинг туши?\nКўзларимга ин қуриб олган\nўша пайтлар қайғунинг қуши.\nДадам баъзан мени йўлатмай,\nкеч қайтарди этиклари гил.\nМеҳмон борди, дерди онамга,\nсиғмас эди кўнглига ҳеч қил.\nЭнди барин англадим, етдим,\nқандай экан кўнгилчан отам.\nҚабристонда янги меҳмон бор,\nбизнинг уйда бўларкан мотам.\nШаҳар нима – тўполон бозор,\nдилим эзар яхши-ёмони.\nҚайтсам нима, омборда кутар,\nзанглаб ётган отам кетмони.\nдадам гўрков, ўйнардим тупроқ…\nтушмаган бу тоғлар\nКафти билан кўз ёшин артиб,\nйиғлаб-йиғлаб борар уловлар.\nКўз ёшларинг –\nЧин дунёда сўраб қолса Яратган:\n“Сенми онангни кўп йўллар қаратган?!”\nБошқа саволларга қолурми ҳожат?\nОшкор этмай дардимни додлаб,\nШивирладим номингни ёдлаб,\nЎн саккиз минг олам эшитди.\nҲар лаҳзада эзади\nоввораман дон сепиб\nШуъла сочар ойнадан\nқандай кирай тушларингга.\nДунё аста музга кўмилар,\nМузлар илинч, музлайди бардош.\nМузлар ичра гўзал малагим,\nқандай гўзал музлар суруринг.\nФақат, айтгил бунча чидамли,\nмузламайди нега ғуруринг?\n– Ўзинг айт, эй бандам,\nМайли, номангга мен\n– Художон, мен уни\nбир бор кўрдим-у,\nқолган умримни ҳеч\nҲилол – юрагимнинг\nБекатда кўрдим сени,\nюрак доғим юзингда.\nбўлиниб учди сўзлар:\nУларни ҳеч қовуштирмайман,\nБирор сўз демадим,\nҲеч бир ишорасиз\nУнга забун ҳолим\nЭнди билган куйинг\nмен тушиб қолдим.\nБир зум на ердаман\nна кўкда гўё,\nБир тотли, бир ширин\nЙўқотганим – жаннат\nҚочган жойим шудир\nҳар ёмон куним,\nхўп тўкиб солдим,\nНомард дўстдан яхши\nшу эски тўним,\nИзлаб юрманг мени\nОзроқ тин олайин,\nБир куни танамни тарк этса руҳим,\nва юмсам сени ҳеч қиймас кўзимни.\nСамоларга сингиб кетишдан олдин,\nтомошалар қилсам сўнг бор ўзимни.\nХудодан сўрардим, қулоғим битмай,\nТингласам, оҳ уриб, бағринг тиғласанг,\nҲеч йўқ шунда ғурур отидан тушиб,\nҚайт, менга кераксан, дея йиғласанг.\nМетро. Абдулла Қодирий бекати\nЕрнинг остида ҳам қайнайди ҳаёт,\nҲар бошда ҳар хаёл, турфа хил юмуш.\nАжиб бир оламда кезади руҳим,\nКўзларимни юмсам, кўринар Кумуш.\nҚирқ йилки, овози ўзгармас аёл,\nКейинги бекатни “Минор” деб айтар.\nАста чайқалади мовий вагонлар\nВа аста ҳаммаси мозийга қайтар.\nВагон деразаси – кино тасмаси,\nТарих кўз олдимдан ўтади бир-бир.\nҚутидор, Отабек хон саройида,\nҚўлларига кишан солган шум тақдир.\nМана, Марғилоннинг тор кўчалари,\nБирдан вужудимни қоплайди титроқ.\nАна, муюлишда кутади Ҳомид.\nКўзларида ҳасад, қўйнида пичоқ.\nЕр бетига сузиб чиқади поезд,\nНиҳоят, “Алваста кўприк”ка етдим.\nСоқчилар, мунғайиб турар Қодирий,\nМилтиқ овозидан сесканиб кетдим.\nНаҳотки охирги бекат бўлса бу?\nЎнгдан очилади энди эшиклар.\nБобо, номангизни ўнг қўлдан берсин,\nЭнди борарингиз бўлсин беҳиштлар.\nМинг афсус, бу гал ҳам учратолмадим,\nСени деб тушгандим метрога, Кумуш.\nОсмон тўлиб кетди\nБу ҳолни кўрсайди\nКўкни ҳам супуриб\nтом билан томчи.\nОнам моҳир эди,\nхўп чевар эди,\nНегадир нон ёпса,\nБилмадим не ҳикмат\nОнам ҳеч этмаган\nбу ҳикматни фош,.\nЭнди менга одат\nБалки бу ҳолимдан\nҲавога гул каби\nбунда менинг ҳеч,\nБитта соқов дўстим\nҚирқ йилдирки, тинмай\nЭшмуҳаммад домланинг дегани\nТўқсон йил ўқидим\nЎзимча нелар деб шарҳлар\nбари кун сари,\nКўнглим осмони ҳам\nБир дўсти ёрон йўқ\nгоҳо дил ёрар,\nсув босиб борар.\nичра кулолган данак.\nҚувилиш ҳам шараф\nҒазабда ҳам қанча гўзалсиз,\nКетар олди кўнглим синиғин\nМендан кейин сизга бермасин\nТонг йўлга ошиқар\nФақат туним яхши,\nУ ўртача йиғлар,\nОртдан хазар қилар,\nумри шу куйи.\nКим янгилик айтар,\nУ бошин ирғайди\nбир сўз демайди.\nВа бирдан бошланар\nЯна у ўртада\nХар кимга аёндир\nМен нима ҳам дердим\nБиламан, сиз менинг\nУ сал ғалатироқ,\nҲар неда ибрат бор,\nҳар неда ҳикмат.\nХудо бир ишқ берди\nҲилол қошинг узра\nУсти бут, кўнгли\nтурибди кўзлари жовдираб.\nАдашиб келганми бу ерга,\nюрибди йўл сўраб, довдираб.\nЁнига бордиму яқинроқ,\nкўзига қададим кўзимни.\nБир лаҳза сескандим тавба деб,\nшаҳарда учратиб ўзимни.\nЯна озроқ тинмай тур ёмғир,\nйиғлаб олсин тўйиб дераза…\nСени танисайдим шу гул япроқча,\nкўпроқ титрармидим ундан минг карра.\nМеҳринг англасайдим сиқим тупроқча,\nсочилиб кетардим бўлиб минг зарра.\nБир лаҳза зикрингдан тинмайди қушлар,\nноминг айтиб тошни ёради майса.\nМен-чи кулганимда Сени унутиб,\nёдимга оламан дардим кўпайса.\nТоғларни титратди лутфу каломинг,\nуларки меҳрингга бўлмади дохил\nМенми яна Сендан васиқа олиб,\nчўчимай жим юрган девона, ғофил.\nКимлардан бўлди-я таъмам, умидим,\nдардим достон қилдим кимларга додлаб.\nАхир яқинсан-ку жон томиримдан.\nнега чорламадим саҳарлар ёдлаб.\nюким енгилмиди Ул кун минг карра,\nУмидим – караминг олдида, Тангрим,\nўн саккиз минг олам кичик бир зарра.\nСени танисайдим шу гул япроқча…\nМуҳаммад Сиддиқ Раҳмат 1972 йили Андижон вилояти Бўз туманида таваллуд топган. Олий адабиёт курсида таҳсил олган. “Юрт соғинчи”, “Ишқ бекати”, “Пастлаб учган турналар” номли шеърий тўпламлари чоп этилган.\nМуҳаммад Сиддиқ устоз Иброҳим Ғафуров билан\n48 БЕТДАГИ 48 ШЕЪР ҲАҚИДА\nЛаҳзанинг гўзал сурати\nУ узоқ вақт шеър ёзмади. Олий адабиёт курсида ўқигандан кейин айнан ёзмасликдан таълим олганини сўйлаб юрди. Бу оламда таълим ва таҳсилнинг шу тарздаги ғаройиб тури борлигидан мен ҳам гоҳи мамнун ва гоҳида маҳзун юрдим. Айрим шоирларнинг, вазн ва қофияга солинган дарак гапларнинг урчиб кетганидан, шоир номини кўтарганлар сони кўпайгани ва чин шоирни топиш қийин бир муҳитдаги ўқиш ва уқишлар натижасида унинг “Мен шеър ёзмаслигим керак” деган иқроридан қандайдир мамнун эдим. Аммо истеъдоди бўлса-чи, уни йўқотиб қўймадикми, “ёзгандан ёзмаганинг маъқул” каби танбеҳлар унинг кўнглини чўктирмадими мабодо, деган хавотир мени гоҳида ўйга толдирди ва бундан, тўғриси, ўзим ҳам маҳзун бўлдим.\nОрадан йиллар елдай ўтди, ажойиб кунларнинг бирида у йўлимда яна менга рўбарў келди. Салом-аликдан кейин дедики: “Айб иш қилиб қўйдик, устоз”. “Нима бўлди?”“Билмасдан, шеър ёзиб, китоб чиқариб қўйдик-да!” Унинг гапи мени асло ҳайратга солмади. Иддаоларсиз ва жуда самимий, айни чоғда, ўз-ўзини тергаб турган бир гап эди бу. Зотан, унинг тоза кўнгил одами бўлгани учун шеърдан айро яшашига ишонмасдим. Тахминим тўғри чиқди. Ёзибди, чиқибди ҳам. Аммо янги китобини кўрмаганим боис бир нима дейишнинг мавриди эмасди…\n“Жаҳон адабиёти”да Даврон Ражаб олдида тахланиб турган миттигина тўпламларга кўзим тушди. Қизиқдим. Рухсати билан бирини олдим. Ўқидим – “Муҳамммад Сиддиқ. Пастлаб учган турналар”. Бу янгиликдан бохабар бўлганим учун ҳеч ажабланмадим. Миттигина шеърий китобчани варақлаб ўқий бошладим.\n“Яна шаррос қуяди ёмғир,\nТомчилари сакрар том оша.\nОйнаванд уй, сен хўрсинасан,\nЁмғирларни қилиб томоша”.\n“Ёмғир” шеъри – ёмғирнинг ўзига хос талқини, Рауф Парфидан фарқли. Қўлланган “ёмғирзор”и таниш сўз. Аммо шеърни қофия янгилайди деган тамойилга кўра, биринчи банддаги томчиларнинг сакраш ҳолати – улар “том оша” сакрайдилар билан ёмғирни “томоша” қилаётган кимсанинг ҳолатини уйғунлаштирган қофия жозибасидан завқланиб кетдим.\nКейинги “Манзара”да олчанинг журъати, гуллагани ва унинг ёнида расмга тушаётган боларилар кўринди. Улар замона ёшлари. Виртуал оламда яшайдилар ва ҳар лаҳзада ўзларининг қиёфаларини “селфи” воситасида абадиятга муҳрлайдилар. Шеър тилда янги сўзлар. ХХ аср бошларида тракторларнинг “тир-тир”овозидан ҳайиқиб, бу тўғрида шеър ёза олмаган инжа кўнгилли бир авлоднинг қисмати ёдимга тушади. Бу ассоциацияни, табиийки, шеър матнида уч-тўртта неологизмлар беради менга.\nТўғриси, онанинг қиёфаси, айниқса, “паҳлавон она”нинг жангу жадалда аждаҳо устида ғалаба қозонгани ва кутилмаган туганч – мени Муҳаммад Сиддиқнинг индамасдан, овозалар қилмасдан, минбарларда ҳайқирмасдан шундай шеърлар ёзиб юргани қувонтирди:\n“Оҳ, онам-а, паҳлавон онам,\nАждаҳони енгган тикиб жон.\nКосовларни қиличдай тутган,\nУзмоқ учун менга кулча нон”.\nОна васфи, онага эҳтиром, мана онанинг мадҳи. Сўзнинг, мисранинг метафорик табиати шу тўртликда кўринади. Тандир – оғзидан олов пуркаб турган аждаҳо. Касовлари – жангга кирган паҳлавон онанинг қиличи. Ғолиб она, паҳлавон она “аждаҳо оғзидан” фарзанди учун бор-йўғи миттигина “кулча нон”ни тортиб олиш учун курашга кирган онадир. Тасаввур қилинг, қишлоқда қанчадан-қанча оналаримиз ҳар куни ё кун ора шу иш билан шуғуланадилар. Мен шеърни ҳаддан ташқари маишийлаштирганим учун, уни қайта сўзлаб сизларнинг ғашингизга тегаётганим учун узр сўрайман. Яхшиси, шу шеърни тўлиқ ўқишингизни тавсия қиламан-да, бошқа саҳифани очаман.\nБу шеърнинг бошланиши жумбоқли, сирли. Бир икки қаторини ўқиб “У нима экан” деган хаёлга борасиз. Шамлар кўнглига шуълаларни кўчирар экан, чақмоқдайин ёниб ўчар экан. “У нима?” Нега бу шеърдаги лирик қаҳрамон тутаб боради. Ороми йўқдек, ҳаловати йўқдек, ҳаётида маъни йўқдек лирик қаҳрамон кимга ҳавас қилади. Шеърнинг охирги мисрасида жумбоқ ечилади: Гугурт! Гугурт образи! “Гугуртнинг чақилиши” – бу бир замонлар Чўлпонда ҳам зикр қилинган:\n“Ўйланган ўйлар-ла кўнгил юпанмас,\nЧақмаса гугуртни асл ўғлонлар!”\nЧўлпоннинг “Юпанмоқ истаги” шеърининг охирги банди бу.\n“Оламга ўт қўйсам-у кетсам, Бир гугутча бўлса ҳаётим”. Ва ниҳоят “асл ўғлонлар” тафаккури Муҳаммад Сиддиққа келиб, қизғин бир ҳаётни қўмсаш, кўнгилларга ўт ёқиб, ёруғлиқ сочишгача етиб борибди-да.\nФақатгина шоирлар бошига хаслар тушганини сезмай қолади. Ё ухлаган, мудраган бўлади ёки узоқ хаёл суриб қолади. “Қишлоқда” икки мисрали шеър:\nУзоқ хаёл суриб қолибман, чоғи,\nМусича бошимга келтирди хаслар.\nБор ўй, ҳис-туйғу, бор гап шу. Икки қатордан иборат фикрли шеър. Аммо бундай теран туйғуни, лаҳзанинг сувратини икки карра кўпайтирадиган, геометрик прогрессия асосида мисраларга мисралар қўшиб уни беқиёс семиртирадиганлар қанча. Сўз кўпайган жойда маънидан асар қолмайди баъзан.\nНавбатдаги шеъри нисбатан узун. Қушнинг ҳолати, унинг қарғаларга тескари қўйилгани, қуш ҳолини шоир ўзига яқин олгани манзаралари чизилади. Юрагидан жой бермоқчи бўлган шоир қишда совуқ қотган қушни иситмоқчи бўлади бир нафас. Кўксида бор экан сўнгакда қафас. Гоҳида шоирлар аввал қофияни топиб кейин шеър ёзадими, деган хаёлга ҳам бораман. Бу шеърни назарда тутаёганим йўқ. Бошимда айланиб юрган фикрни шу ўринда айтмоқчиман. Аллақандай муносабат билан аввал қофия топилади-да, кейин унинг атрофи бўғинлари саналган, айрим катта-кичик эпитетлар билан безалган сўзлар мисрага айлантирилади. Бунинг номи – шеър техникаси. Аммо шеърият учун туйғунинг ранги, ҳиснинг кўлами, кўнгил олами, шоирнинг алами муҳимдир. Муҳаммад Сиддиқнинг ушбу шеърида келган “нафас” ва “қафас” муносабати билан бир кўнглимни ёзган бўлсам, қачондир айтишим керак бўлган бир фикрни ёзган бўлсам – қўлимдаги китобча муаллифига шу имкон учун ташаккуримни ҳам билдираман.\n“Ажойиб кунлар”ни таҳлил этишга юрагим бетламади…\nИнсон табиати бир зумда ўзгаради. “Иқлим ўзгариши” – шу ўзгарувчанликнинг яхши изҳоридир. Декабрда офтоб чиққани билан мартда қор ёққани – бу зиддиятли топилдиқниг ўзиёқ шеърнинг ўмганини кўтариб турибди.\nКейинги шеър сарлавҳаси “Денгизлар мавжи”. Тўғриси, мен Узоқ Шарқда ҳарбий хизматни ўтаганим учун “денгиз”ли шеърларга бошқача қизиқиш билан қарайман. Шоир денгизни телевизорда кўрганми ёки менга ўхшаб унда чўмилганмикин? Шўр сувидан хўплаганми? Қайиқда узундан-узоқ тўр ташлаб, қирғоқда балиқлар овлаганми? Ҳали шеърни ўқимасдан хаёлимга шундай саволлар ёғилиб келди.Бу саволлар ҳам биринчи мисрага етмасдан лаҳзанинг мингдан бир қисмидаги зарраларни миниб йилдиримдек хаёлимдан ўтди. Чунки асл ҳодисани ёки нарсаларни кўрмасдан шеър ёзадиганлар кўп. Ҳаётида булбулнинг ранги қандай эканини кўрмаган, аммо уни бағоят ранг-баранг тусли, сайрашларига мос патлари ҳам бўёқдор тасаввур қиладиганлар ҳам бордир шоирлар орасида. Мен ҳам тўрга тушган битта булбулни кўргунимча балки шундай шоирона хаёллар билан юргандирман. Аммо сайроқи булбулнинг ранги тўрғайнинг патлари рангига ўхшайди, думи чумчуқнинг орқа томонидаги патларидан сезиларли даражада узун бўлар экан. Бу чалғишларим билан нима демоқчиман? Шеърий ифода учун рост туйғулар муҳим. Шундай ўйларим билан Муҳаммад Сиддиқнинг “денгизи”га яқин келаман. Не кўз билан кўрайки, шоир ёрнинг сочини таърифлаб турибди. “Елканг узра денгизлар мавжи”. “Денгиз сенинг елкангда турар”. Бор бўлса бордир. Боғчасарой зиёратига борганда, йўлим айланиб Қора денгиз бўйларига ҳам тушди. Бу ўхшатишни шоирнинг хаёлларига тақдим этдим. Шеър охирига етдим. “Ўтолмасдан сенинг баҳрингдан”. Охирги мисрадаги охирги сўз икки маъноли. “Сендан воз кеча олмай турибман” ҳамда “Сенинг елканг узра ёйилган денгиздан ўтиб кета олмаётирман”, деган маъноларни уқиш мумкин. Баҳарнав, агар битта сўз ёки мисрадан икки маъно чиқариш имконини берадиган ўринлар бўлса, елкага жойланган денгизни ҳам симириб, ҳазм қилиш мумкиндир, эҳтимол.\n“Йўлак”да ҳайратланган эшиклар бамисоли оғзини очиб қолганга ўхшайди – маъқул. Йўлакдан ёр ўтибди-да. Фақат бизнинг лирик қаҳрамон армонли эмиш. У гўё йўлакдан кечикиб ўтибди. Бу кечикиш ясамага ўхшаб туюлди менга.\n“Араз”да ҳам нимадир бор. Аразлаган ёрнинг ҳолати, тошойнага боқиши, “нолиш”нинг “болиш”га қофияланиши – шундан яралган шеър.\nАдабиётда кўзнинг тасвири алоҳида ўрин тутади. Хоҳ наср, хоҳ назмда. Бироқ Муҳаммад Сиддиқнинг “Кўз ҳақида” ёзган саккиз қаторидаги ўхшатишлар ўзининг қаринавий негизидан бир оз узоқлашгандек таассурот қолдирди. Аммо кейинги саҳифадаги ёрнинг кўзларига ошиқ бўлган туннинг даричадан кетмай туриши яхши тавсиф. Бироқ “тун”ли ушбу шеърга нимадир – теранликми ё ойдинлик етишмаётганга ўхшайди.\nМуҳаммад Сиддиқ ҳам менга ўхшаб сўзларнинг эҳтимологиясини яхши кўрар экан. Гоҳида “камера”ни “қамрамоқ”дан келтириб чиқараман, “кенгуру” “кенг югирув”га, “шланг”ни детотатига кўра “илон”га боғлайман. Шоир ҳам “Фейсбук”ни “Файзбоғ” атабди. Кошки, глобаллашган семиз дунё шу бизнинг файзли боғни ўзлари учун ном қилиб олган бўлса? Бугун инсоният виртуал оламда истиқомат қилмоқда. Ижод ҳам, расм ҳам, дард ҳам, ғийбат ҳам, алам ва сурур ҳам – барча-барчаси бугунги одамларнинг гўё “ибодат китоби”га айланган сирли ва юпқа рангин қутининг ичида жамлангандир. Бироқ мен уни, афсуски, файзли боғ ўлароқ тасаввур қила олмайман. Шунинг учун вақти келадики, одамларни табиат қўйнига қайтариш ва кун сайин ҳар кимнинг бутун вужуди, тафаккурини эгаллаб бораётган нанотехнологиялар хуружидан қутқариш компанияси ҳам бошланиб қолади. Шунда бир-бировдан “Сиз бир “лайк”ни кўрмайсиз раво” деб ўпкалаб юришга эҳтиёж ҳам қолмайди.\n“Кўз ёш ҳақидаги” учта тўртлик маъқул: қисқа, лўнда маънили.\nКейинги шеърда тикув машинасининг иш жараёни ҳам яхши ўхшатилган.\n“Сирли қутича” – замонавий телефондан безган, кўзни кўзга тикиб жимгина кўзларнинг сўзлашувини соғинган одамнинг дилидаги гаплар.\nШоир “пушти рўмолли”га учрабди, бутун дунёни кўзи кўрмай қолибди. Шу рўмолнинг ёпинчиқ табиати “ойни этак билан ёпиб бўлмайди” таъбирига зидлаштирилган.\nБолалигида искабтопар, пашша, индамас, чивинлардан ҳимояланиб “пашшахона”ни ўзига қўрғон қилмаган бола бўлмаса керак. Пашшахонанинг ҳикмати “искаб тополмайди искабтопарлар” деган охирги мисрада бериган. Шеър хаёлда бир лаҳза меҳмон бўлган ўша ҳиссиёт изҳори учун ёзилгандир, балки.\n“Дарахтлар кўп интизор кутди” мисраси билан бошланган саккиз қаторли шеър ҳам жумбоқли. Йўсини қайси томон кетаётганини охирги мисрада дафъатан илғаб қоласиз. Юқоридаги ҳамма тафсилот апрелга келиб якун топади.\nНавбатдаги шеърда “тошингни тер” фразеологик бирлиги ўйин қилинади. Бунда лирик қаҳрамон дарди “кошки, сенинг гуручингдан тошлар терсайдим” деган ёрига илтижосидан билинади.\n“Отам” –армонли, айрилиқ ҳақидаги шеър. Отанинг кетиши боғларга қаҳратон қишнинг келишидек гап. Буни фақат бошидан кечирганлар билади.\n“Лифт” – яна ҳижронлар тавсифи. Лифтда лирик қаҳрамон кимнидир учратади, афтидан у еттинчи қаватда ҳар куни тушиб қолармиш, чунки кейинги қаторида “саккиз – ҳижрон билан қоламан” деб ёзади шоир.\nОнанинг дуоси ижобат бўлади. Боласига ҳамиша эзгуликлар тилайди. Фарзандининг боши тошдан, яхши кунлари кўп бўлишини, ҳаётда қоқилмаслигини истайди она. Аммо М.Сиддиқнинг лирик қаҳрамони “ҳаётда тош бошим қанчадан-қанча тошларни ёрди”, деб турибди. Халқ таъбирига нисбатан антитезис илгари сурилади.\n“Янги ой” – яхши шеър. Еттита сўздан иборат беш қаторга жамланган. “Ёр ўтдими самон йўлидан, тўкилибди дона киприги”. Янги чиққан ой – ҳилолнинг тўкилган бир дона киприкка ўхшатилиши М.Сиддиқнинг шоирона нигоҳидан дарак беради. Яхши метафора.\nАммо “Кипригингдан…” сўзи билан бошланган назм парчаси шеърлик мақомига кўтарилмабди, деб ўйладим.\n“Кўнгил” чил-чил синиши; бундаги “кўнгил синиқлари” бирикмаси маъқулдек кўринди.\nОдам баъзан бошидан ўтган хатолардан ибрат олади. Шу хатоларни тузатиб, ўнгланган ишлардан қувват олиб улғаяди. Шоирнинг “Хатоларим” шеъридан англашилича, “дилда шукр, тилда истиғфор”и бор. Бу мўминларга хос фазилатдир. Ҳар дам “астағфируллоҳ” ёки “алҳамдулиллоҳ” деб юрмоқ – шукр ва истиғфор туйғуларининг баёнидир.\nКейинги саҳифада меваси қаддини буккан шафтолининг серфарзанд ўзбекка қиёсан таърифланган. Яхши.\n“Довон” шеъри. Баъзида одамга довондан ўтиш завқ бағишлайди, ҳайбатли чўққилар, ҳайратланган кўзлар, ҳапқирган юрак.Оппоқ қорлардек оппоқ ниятлар, орзулар. Аммо бу лайлак қор гоҳида довон кечиб ўтишда халақит ҳам берар экан. Айниқса, сени кимдир кутганда ёки сени қаергадир, хусусан, онадек мўътабар зот ҳузурига шошаётган бўлсангу паға-паға қор йўлингга тузоқ қўйса – бундай маҳали қорнинг оппоқлиги ҳам, гўзаллиги ҳам, қадр-қиммати ҳам қолмайди. Хаёлгасанчилган нохуш хабар бутун вужудга оғриқ беради ва қорнинг энг митти зарраси ҳам одамга оғирлик қилади. “Довон”да Муҳаммад Сиддиқ шуларни ёзибди.\nТўйиб ёзиш, ўз ёзганларидан қониқиш, ёзганидан ҳаловат топиш, ҳаловатидан хотиржамлик униб чиқиши – бу шоирларниг улкан орзуси. “Орзу” шеърига Ойбекдан эпиграф олган муаллиф шеър охирида шундай табаррук шоирга, “Битта наъматагим бўлса, қанийди” деб унинг “Наъматак” шеърининг довруғига, гўзаллигига, табиийлигига, эстетик пафосига, ғоявий қатламларига ҳавас қилади.\nОдам ўзи ҳақидаги ҳақиқатни бировлардан оғзидан, орқаворотдан эшитиши мароқли. Ҳақ гап одамни ўйлантиради, фазилати бўлса, мамнун жилмаяди, айби бўлса, маҳзун тортиб, “ўйлари чувалашади”. Иқрор яхши нарса. Шеър “Ўзим ҳақимда эшитганларим” деб номланган.\n“Қор сўраш” – бу қадим замонларда халқнинг маросим қўшиқларини айтиб, баҳор кунларида ёмғир сўраш жараёнларини эслатади. Аммо шеърнинг иккинчи бандида “қовоғидан қор ёғади” таъбири бошқача талқин қилинади.\nТошойнадан аксини кўрган одам –сочлари оппоқ. Бу фавқулодда янги гап эмас. Бор гап.\nПиримқул Қодировнинг романи “Юлдузли тунлар” деб номланади. Муҳаммад Сиддиқ шеърига “Юлдузсиз тунлар” деб сарлавҳа қўйибди. Ўзини тафтиш этибди, қаламини, ёзганларини, Бобирга ўхшаб Андижондан кетганини баён қилибди. “Ғалвиримни кўтарсам сувдан, Илингани фақат пушмонлиқ” – бу шафқатсиз иқрор. Ўзича шоир тунларини юлдузсиз санайди, Аллоҳдан тунларига юлдузлар сўрайди. Бобурлик мартабага етиш – бу шоирнинг эзгу нияти. Аслида эзгу ниятнинг ҳам ажри бор.\n“Дунё” – яхши шеър. Дунё автобусга ўхшатилган, лирик қаҳрамон ўзини чиптасиз йўловчи деб билади. Энг қизиғи ҳаёт уловидан тушадиган манзил – бекати қаерда эканини билмайди.Нафақат у, балки буни оламдаги бирорта банда билмайди. Нозир уни қаерда уловдан тушириб қолдиришини ҳам тахмин қила олмайди. Инсон манглайига шундай қисматнинг сирли имзоси қўйилган.\n“Трамвай”ни ҳам озод уловларга ҳавасли қилиб тасвирлайди шоир. Бунда ҳам кишан ва эркка доир шоирона ҳикмат бор.\n“Тандир” шеъри китобчанинг аввалида келган “Паҳлавон онам” шеърининг мантиқий давомидир, менимча.\nМуҳаммад Сиддиқ сўз ўйинларига, сўзларнинг маъно кенгайишига, халқона ибораларнинг таскари таъбирларига кўпроқ унс берибди. “1 мартда” сарлавҳали шеърида ҳам турли маънолар ташийдиган ва бир товуш эвазига фарқланадиган “биринчи марта” билан “биринчи мартда” бирикмалари орасида сўз ўйини қилинган.\n“Майда” бу шеърнинг ҳар икки бандида ҳам “майда” – май ойи ҳамда “майда” – ингичка, митти маъносидаги иккита шаклига кўра тажнисга ўхшаган сўзлар қофияланган. Шу тажнисли қизиқиш ортидан атай ёзилганга ўхшаб турибди шеър. Яна ким билсин?\nЎзи бир муддат шеърни бир ёққа йиғиштириб, сураткашлик ҳам қилди Муҳамад Сиддиқ. Балки шеърни йиғиштирмагандир. Ёзгандир. Чоп этмагандир. Аммо “Сураткашнинг шеъри” деган сарлавҳали шеърининг бошидаги икки банди маъқул:\n“Объективнинг ортидан боқсанг,\nЁқасин тузатар ёқавайронлар.\nКулиб турар базўр бўлса-да,\nДили вайрон, ақли ҳайронлар.\nКўз-кўз қилар ҳамма суратда\nХўп бахтиёр, омонлигини.\nОрқасига беркитиб турар\nДарду ҳасрат, ёмонлигини”.\nТабиий, содда, самимий ва гўзал. Шеърнинг учинчи банди менга негадир ортиқчадек кўринди.\n“Бозорда” шеъри орзу ва армон талқини. Майли, бу ҳам бир гап.\n“Сочларингдек…” сўзи билан бошланган назм парчасида охирига бориб шеърий мантиқ бузилган, қошлар ҳамма вақт ҳам туташавермаслиги мумкин.\n“Зерикиш” ҳам шеър ёзмай зериккан кунларда ёзилган зерикарли бир нарса. Чунки мажлиснинг поэтик қонуниятлар эътиборидан киприкка алоқаси йўқ. Бемаъни мажлис чўзилиши мумкин, лекин унинг киприк узайишига нима дахли бор?\n“Бошим узра…” бунда шеърга мос нимадир бор. Айниқса, кўз айвонига дарвоза солиш – бу энди кўзойнакка ишора. Шеърни кўчимлар ва рамзли ишоралар безайди. Безаги бор.\n“Сен ҳақингда” – шеърнинг бошланиши аллақайси шоирнинг шеърини эслатди. Эслай олмадим. Аммо турналарнинг осмонда ёр исмининг бош ҳарфини ёзиб қайтиши – бу энди таҳлилга объект бўладиган юк, албатта.\nТўғриси, менга митти бир китобни ўқиш қийин кечмади. Унинг айрим саҳифаларидаги топилмалар Муҳаммад Сиддиқнинг шоир сифатидаги қиёфасини кўрсатди.\nОдатда катта ва қалин муқовали китоблар, ичи тўла шеърга ўхшаган алламбалолар – шу кўринишнинг ўзиёқ мутолаадан қайтариб ҳам қўяр экан…\nҚаранг, пастлаб учган турналар тутқич бермай секин кўкка парвоз қилар экан, Муҳаммад Сиддиқ уларнинг қонат қоқишлари, товушлари, майин патларидан илҳом олибди; ҳаётнинг ораста туйғулари гирдобида кўринган латиф манзараларни шеърга солибди.\nУнинг шеърлари шундай – “Пастлаб учган турналар”дир.\nМуҳаммад Сиддиқ шеърларининг парвози баланд бўлсин.\nНима қилдик? Одатимга хилоф ўлароқ, китобдаги ҳар бир шеърга бир жумлали бўлса-да муносабат билдирдим, мулоҳаза ёздим. Кўпинча шеърий китоблар тақриз қилинганида бир-иккита шеър ёки мисра мақталади, айрим жузъий камчиликлари айтилади ва шоирниниг навбатдаги китоби кутилади. Аммо мен бошқа йўлдан бордим. Китобчада тилга олинмаган бирорта шеърни қолдирмадим. Атайин. Шу йўлда адабий танқидда зерикарли тус олган тақриз жанрини янгиламоқчи бўлдим.\nҲозирча ўзимга маъқул келиб турган ушбу иншо сизга маъқулми?..\n2018 йил 29-30 июль\n← Шу кунлар ҳақиқати\nНимам қолди абадиятга?.. →


ЎзА - Ҳар бир оила тадбиркор бўлсин\nҲар бир оила тадбиркор бўлсин\n17.03.2017 17:18 Чоп этиш версияси\nПойтахтимизда «Микрокредитбанк» акциядорлик-тижорат банки «Аҳолини тадбиркор қилиш» дастури доирасида матбуот анжумани ўтказди.\nБанк бошқаруви раиси ўринбосари А.Низомов ва бошқалар дастурдан кўзланган асосий мақсад мамлакатимизда кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ривожлантириш, аҳолининг кенг қатлами, айниқса, касб-ҳунар коллежлари битирувчилари ва хотин-қизларнинг банк кредит хизматларидан самарали фойдаланишларини янада кенгайтириш ва янги иш жойлари ташкил этишдан иборат эканлигини таъкидлади.\nМазкур банк 428 аҳоли пунктида истиқомат қилаётган 706 минг 700 хонадон эгасини тадбиркорликка жалб қилиш мақсадида тушунтириш ишларини олиб бормоқда. Бунинг учун қарийб 900 ходим бириктирилган бўлиб, ҳозир 580 мингта хонадон эгаси билан суҳбат ўтказилди. Тадбиркорлик билан шуғулланиш истагини билдирган ва кредит маблағига эҳтиёжи бўлган 17 мингдан зиёд фуқарога 110,1 миллиард сўм ажратилди. Натижада 17 мингдан ортиқ иш ўрни яратилди.\n– Берилаётган сармояларнинг асосий қисми чорвачилик, иссиқхона ташкил этишга йўналтирилмоқда, – дейди «Микрокредитбанк»нинг жисмоний шахсларни кредитлаш департаменти директори А.Суюмов. – Ҳозир вилоятларда фаолият юритаётган 23 қуёнчилик агрофирмаси ва 60 дан зиёд паррандачилик хўжалиги билан шартномалар имзоланган.\nТадбирда имтиёзли микрокредитлар энг кам иш ҳақи миқдорининг 200 баробаригача, асосий қарзни тўлашга олти ой муддатли имтиёзли даврни ҳисобга олган ҳолда, уч йилгача муддатга берилаётгани таъкидланди. Тадбиркор битта иш ўрни яратса кредит 9 фоиз, иккита иш ўрни яратилганда 8 фоиз, учтадан тўрттагача иш ўрнига 7 фоиз, бешта ва ундан ортиқ иш жойлари яратилганда 6 фоиз миқдорида берилмоқда.\n«Микрокредитбанк» тадбиркорларни қўллаб-қувватлашнинг янги лойиҳасини ишлаб чиққани ҳам маълум қилинди. Бу лойиҳа ҳозир Чилонзор туманида қўлланмоқда. Унга кўра туманда ўз бизнесини бошлаётган ёш тадбиркорларга банкнинг ишончли ҳамкори бўлган, тажрибали тадбиркорлар кафиллиги ва кўмаги эътиборга олинмоқда.


20:49 / 30.10.2016\n24 октябрнинг энг муҳим ва қизиқарли воқеалари\nСирдарё вилоятининг 4та туманига ва 2та шаҳрига янги ҳокимлар тайинланди. 22 октябрь куни Халқ депутатлари Гулистон, Ширин шаҳарлари, Оқолтин, Сайхунобод, Сардоба, Сирдарё туманлари кенгашларининг навбатдан ташқари сессиялари бўлиб ўтди. Бу ҳақда вилоят ҳокимлиги сайти хабар берган.\n"Аш-Шабоб" жангарилари Сомалининг марқазий қисмида жойлашган Халган шаҳрини босиб олдилар. Бу шаҳар четида Африка иттифоқининг Сомалидаги миссияси (АМИСОМ) базаси жойлашган.\nЯнги авлод смартфонларнинг суперсиғимли батареялари аксарият ишлаб чиқарувчиларнинг фахрланишига сабаб бўлиб, маркетингдаги муҳим устунлик ҳисобланади. Бироқ аслида бундай аккумуляторларда яширин таҳдид мавжуд - сўнгги пайтларда телефон батареяларининг портлаш ҳолатлари кўпайиб бормоқда, бундан ҳеч ким "суғурталанмаган".\n25 октябрнинг энг муҳим ва қизиқарли воқеалари\nЎзбекистон Республикаси Президентлиги учун ЎзЛиДеП партияси номзоди Шавкат Мирзиёев, партиянинг шу йил 19 октябрда бўлиб ўтган съездида қилган маърузасида мамлакатдаги ижтимоий муаммоларни ҳал этишга доир ҳукумат режаларини эълон қилди.\nҚора денгизга ракеталар ҳужумига қарши мудофаа тизими Aegis билан қуролланган АҚШ ҳарбий-денгиз кучларининг Carney эскадра минаташувчиси кирди.\nТуркиянинг Анталия шаҳридаги савдо-саноат палатаси биноси яқинидаги автотураргоҳда портлаш рўй берди.\nУкраина хавфсизлик хизмати Олий Рада депутати Надежда Савченкони Украина ҳудудий яхлитлигига раҳна солиш ва террорчилик ташкилотларини ташкил этиш иши бўйича гувоҳ сифатида сўроқ қилган.\n26 октябрнинг энг муҳим ва қизиқарли воқеалари\nБританиянинг The Telegraph нашри жорий мавсумда АПЛнинг энг тезкор футболчисини аниқлашди.\n27 октябрнинг энг муҳим ва қизиқарли воқеалари\nИталиянинг марказий ҳудудларида бир сутка давомидаги учинчи ер силкиниши қайд этилди, деб хабар қилмоқда RaiNews24 телеканали.\nАҚШ президенти Барак Обаманинг ўгай акаси Малик Обама ўзининг Twitter саҳифасида давлат раҳбарини WikiLeaks асосчисини афв этишга чақирди.\nНью-Йорк штатининг Стоуни-Брукдаги Университет профессори Ҳелмат Норпос АҚШнинг янги президенти республикачи Дональд Трамп бўлишини маълум қилди, у мамлакат президентлик сайловларидаги барча натижаларни муваффақиятли башорат қилиб келади.\nСут эмизувчилар, қушлар, балиқлар, амфибия ва судралиб юрувчиларнинг кўпайиши 1970 йилдан бери деярли 60 фоизга қисқарган. Бу ҳақда Бутунжаҳон ёввойи табиат жамғармасининг ҳисоботида келтирилган.\n28 октябрнинг энг муҳим ва қизиқарли воқеалари\n29 октябрнинг энг муҳим ва қизиқарли воқеалари\nЎзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги хабарига кўра, 2016 йил 30 октябрда Ҳиндистон Ташқи ишлар давлат вазири Тошкентга ташриф буюради.\nЭрон ядро дастури билан боғлиқ муаммоларнинг ҳал этилиши билан расмий Теҳроннинг Шанхай ҳамкорлик ташкилотига аъзо бўлиши учун мавжуд тўсиқлар қолмаган.\n29 октябрда Таиландда 13 октябрда вафот этган қирол Пумипон Адульядет (Рама IX) билан видолашиш маросими бошланди.\nКХДР АҚШ ва унинг иттифоқчилари, жумладан Японияга ҳам привентив зарба беришга тайёр.\nХитойнинг LeEco конгломератига тегишли Американинг Faraday Future компанияси илк серияли моделининг тизерини намойиш этди.\nҲайит шукуҳи, Президент ҳудудларда, мажбурийга айланаётган мактаб формаси, старт олган ЖЧ-2018 ва ҳафтанинг бошқа хабарлари\n21:49 / 17.06.2018


Оқчил – эркакларни ҳам қийнаган дард...\nДаб-дурустдан ҳужум қилишга уста бўлган оқчил замбуруғи, буни қаранг-ки, кучли жинс вакилларини ҳам саросимага солиб қўя оларкан.\nАгар сўнгги кунларда жуфтингизнинг ўзгариб қолгани-ю сизга нисбатан қизиқиши сўниб бораётганидан шубҳада бўлсангиз, мавзумизга диққат қилинг. Эҳтимол бегингизни қийнаган муаммо тамоман бошқадир...\nКасалликнинг бошланғич стадияларида овқатланиш рационини тўғри ташкил қилиш, гигиена ва табобат воситалари яхши ёрдам беради. Консерватив даводан мақсад оғриқ синдромини йўқотиш, яллиғланишни даволаш ва қон...\nСтатистика бўйича ер шаридаги хар 10 тадан 7 та кишида бавосил касаллигининг турли даражадаги белгилари мавжуд. Ўз вақтида ва адекват даволамаслик жиддий асоратларга олиб келиши мумкин. Уларга геморроидал тугунлардан...\nТестостерон миқдори камайиб кетса\nИнсон организмида ҳар бир гормоннинг ўз вазифаси бор. Бирортасининг «таътилга чиқиши» ёки «иш ташлаши» соғлиғимиз учун қимматга тушиши мумкин\nБўғим шикастланиши билан юзага келадиган оғриқлар аввалдан сизни огоҳлантирмайди. Айниқса, тизза бўғимида кузатиладиган безовталикларда шундай.\nСунъий бўғим бир умрликми?\nЧаноқ ва сон суякларидан иборат чаноқ-сон бўғими энг катта ва йирик бўғим ҳисобланади. Болалик ва ўсмирлик даврларида чаноқ суяги: ёнбош, ўтирғич ҳамда қов суякларидан иборат бўлса, ўспиринлик ёшига етганида...\nПодагра бўғим ва буйракка зарба берса...\nПодагра эркаклар саломатлигига анча эртароқ хавф солади, илк аломатлари 40 ёшдан сўнг намоён бўлиши мумкин. Аёлларда эса менопауза даврига қадар касаллик белгилари кузатилмайди, негаки, эстроген гормони пешоб...\nСурги дорилар. Эҳтиёт бўлинг, қарши кўрсатмалар мавжуд!\nҚабзият. Деярли ҳамма бу муаммога бир марта бўлса қам дуч келади. Уни ҳал қилиш учун кимдир туршагу лавлаги еса, бошқа биров дорихонага йўл олади. Аслида-чи? Қабзиятга ҳарши энг самарали чора қайси? Қандай...\nСоч тўкилишининг чандиқли ва чандиқсиз турларида, андроген тепакалликнинг 4-7-даражаларида, бош соҳасида ўтказилган жарроҳлик амалиётлари ёҳуд куйишдан кейинги тери ўзгаришларини коррекциялашда соч кўчириб...\nЮрак ўзининг узлуксиз фаолияти туфайли қонни қон томирларига ҳайдаб беради ва шу тариқа унинг тўхтовсиз ҳаракатланиши таъминланади. Ушбу жараённинг бузилиши тўқималарга кислород ва озиқ моддаларнинг етиб бориши...\nЮрак етишмовчилиги бир умрлик ташхисми?\nСурункали юрак етишмовчилиги, асосан, ўрта ёшли кишилар ва кексаларда кузатиладиган патология.\nСоч ва киприклар тўкилиши- универсал алопеция\n20 фоиз беморлар, наслий омил туфайли бу нохуш ҳолатга дуч келади, аутоиммун хасталиклар оқибати ҳам бўлиши мумкин. Бунда иммунитет соч фолликуласини организм учун ёт жисм сифатида қабул қила бошлайди ва ундан...\nПростатит: муаммо, ташхис ва муолажа\nСурункали простатит – простата безининг яллиғланиши, яъни, пешоб йўли касаллиги бўлиб, бу дард эркаклар орасида энг кўп учрайдиган хасталик ҳисобланади. Ушбу без пешоб чиқариш йўлида жойлашганлиги туфайли унга...\nЛимфа тугунининг яллиғланиши саратон белгисими?\nҚўл билан пайпаслаганда ёхуд нотўғри ётиб қолганда лимфа тугунида оғриқ қўзғалиши, зарарланган лимфа тугуни терисининг ёрқин қизил тусга кириши, ўқтин-ўқтин тана ҳароратининг кўтарилиши, жисмоний ҳаракатлар...


Шифо бирла меҳр тутган шифокорлар (фото) — Фарғона шифокори\nШифо бирла меҳр тутган шифокорлар (фото)\nЮртимизда тиббиёт соҳасида амалга оширилаётган изчил ислоҳотлар халқимизнинг ҳар томонлама соғлом ва бахтли умр кечиришига пухта замин яратмоқда. Айниқса, шифо масканларининг касалликни тез ва тўғри аниқлаб, ташхис қўйишда ёрдам берадиган технологиялар, тиббий асбоб-ускуналар, лабаратория жиҳозлари билан таъминланиши, беморларнинг қисқа вақт давомида соғайиб кетишларига хизмат қилмоқда.\nАйниқса, бугун энг чекка ва олис ҳудудларда ҳам барча шароитларни ўзида мужассам этган шифохоналар ва уларда меҳнат қилаётган тиббиёт ходимларининг аҳолига кўрсатаётган тиббий хизматларидан халқимиз ғоят миннатдор.\nЖарроҳлик бўлимининг жонкуялари\nҚўштепа туманидаги Лангар қишлоғида жойлашган Марказий шифохонага қарашли “Режали жарроҳлик бўлими”да ҳам бугунги кунда ҳамюртларимизга сифатли ва малакали тиббий хизмат кўрсатиб келинмоқда.\n187 мингга яқин туман аҳолисига хизмат кўрсатувчи шифо масканида 50 нафар тиббиёт ходимлари, 4 нафар врач, 28 нафар ҳамшира ва бошқа кичик тиббиёт ходимлари беморларни касалликдан тезроқ соғайиб кетишлари учун ўзларининг сифатли муолажа, ширин сўзларини аямай дардларига дармон бўлишмоқда. Кўп йиллардан буён ушбу бўлимга олий тоифали шифокор, қўли енгил жарроҳ Абдуллажон Мавлонов раҳбарлик қилиб келмоқда. Шифокор бу ерда ҳам бўлим мудири ҳам шифокор сифатида беморлар саломатлигини яхшилашга қаратилган мақтовга арзигулик ишларни амалга оширди.Беморларда аниқланган аппендицитлар, чурралар, ошқозон ва 12 бармоқ яраси, эхинакок, қон томир касалликлари, йирингли касалликлар, лор хасталиклари,суяк ва бўғим, уралогик касалликлар, жигар касалликлари, гинекологик, рабиологик касалликлар даволаниб, беморлар дардига малҳам берилмоқда. Операциялар замонавий тиббий асбоб ускунлар ёрдамида ўтказилиб, бу касаллики қайталанишини олдини олишда муҳим аҳамият касб этмоқда.\nЯнги тиббий амалиётлар касалликларни қайталанишини олдини олмоқда\nБугун тиббиёт янада ривожланиб бормоқда. Янги кашфиётлар, амалиётлар инсон саломатлигини мустаҳкамлашга асос бўлмоқда. Жарроҳлик аперациясидан кейин куч қувватга тўлиб, оёққа туриб кетишида, шунингдек, асорат қолдирмасликда бундай усуллар аз қотмоқда. Айниқса, бу ерда қўлланиаётган аперациядан кейин сетка қўйиш амалиёти касалликни қайталанмаслигига хизмат қилмоқда.\n-Ҳар қандай касаллик бошланиш даврида ўз белгисини беради, ана шундай вақтда бемор тезроқ шифокор ҳузурига бориб, тиббий кўрикдан ўтса, касалликни енгиши, дарддан тезроқ фориғ бўлиши осонлашади,-дейди шифокор А.Мавлонов. Айниқса, ўсма, жигар, етти ичак бармоқ касалликлари билан оғриганда бефарқ бўлиш ёмон оқибатларга олиб келиши мумкин. Инсон ўз саломатлигига беэътибор бўлмай, соғлом турмуш тарзига амал қилса, умр йўллари янада файзга тўлади. Биз беморлар билан мулоқотда бўлганимизда шулар ҳақида батафсил тушунтирамиз. Ҳозирда Лангар қишлоғидаги шифохонамизда вилоятимизнинг энг чекка туманларидан ҳам келиб даволаниб, шоду ҳурсандчиликда уйларига қайтмоқдалар.\nҚўли енгил ҳамширалар дардга дармон\nХозирда, тиббиёт масканида қўли енгил ҳамширалар хизматидан беморлар жуда мамнун. Айниқса, жарроҳлик ҳамшираси Ойдин Юсупова, ҳамширалар Раъно Усупжонова, Наима Мирзакаримова, Гулчеҳра Саидолимова, Зулфия Шариопова,Шаҳзода Хусанова, Юлдуз Акбарова, шифокорлар Ҳайитбой Қурбонов, Олимжон Расулов, Анвар Мадраҳимовлар беморлар қошида парвона бўлиб дардларини аритмоқдалар.\nБу ердаги шифокорлардан тортиб кичик тиббиёт ходимлари ҳам беморларга ўз яқинларидек муносабат билдиришади. Айтишларича, ҳаттоки бош ошпаз Сапурахон Тўйчиеванинг дармон дорига бой ва мазали таомлари касалларга шифо улашаётган экан.\nШифокорлар сабаб касаллик ва оғриқдан халос бўлдим\n-Мен 4 йилдан буён ўт қопи тоши касаллиги билан оғриб, касалликдан азоб чекиб келар эдим. Охир оқибат оғриқ кучайиб шу шифохонага мурожаат қилдим. Шифокор Абдуллажон Мавлонов барча тиббий текширувлардан ўтказиб, жарроҳлик операциясини амалга ошириб, мени бу дарддан фориғ бўлишимга ёрдам берди, — дейди Қорқушчи маҳлла фуқаролар йиғинидан келган бемор аёл Каримахон Раҳимова. – Шифохонага келишим билан ширин сўз билан кутиб олган ҳамширалар, даволаган врачлар ҳаттоки ошпаздан тортиб, кичик тиббиёт ходимларига катта ташаккурларимни айтаман. Улар мени бошимда парвона бўлиб, дардимга дармон бўлишди. Ҳеч ким ва ҳеч қачон дард тормасин дейман.\nЯна бир бемор Мунисхон Сайдаҳмедова ҳам шифокорларга ўз эҳтиромини билдирар экан, уларни фидойи инсонлар ҳақиқий қаҳрамонлар дея атади. Сабаби энг оғир ва тушкун ҳолатга тушиб қолганда беморга ҳам руҳан, ҳам маънан далда берувчи, муолажалари билан оғриқларини қолдирувчи энг тоза ва пок юрак соғиблари тиббиёт ҳодимлари эканин эътироф этди.\nИнсон табиати қизиқ. Кексаликда ёшликнинг, ҳасталикда саломатликнинг қадрига етади. Бизга берилган бу ҳаётни янада мазмунли, саодатли ва файзли ўтказиш учун ҳаётимизнинг энг муҳим нарсаси саломатлигимизни қадрига етиб яшамоғимиз даркор. Бордию бирор оғриқ ва ҳасталикдан азоб чексак оқ халатли шифокорлар дардларимизга малҳам бўлишга тайёр.\n← Қайтимни биз олмаяпмизми ёки беришмаяптими?\nСултонали Бойигитов: «Фарғоналик шифокорлар касбига садоқат кўрсата олишди» →\n27.03.2019 fsh.uz 477\n25.03.2020 fsh.uz 357\n03.10.2019 fsh.uz 345


Велкуин – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Велкуин\nПрепаратнинг савдо номи: Велкуин\n100 мл эритма қуйидагиларни сақланади:\nфаол модда: 500 мг левофлоксацинга эквивалент бўлган левофлоксацин гемигидрати;\nёрдамчи моддалар: натрий хлориди, динатрий эдетати, хлорид кислотаси, натрий гидроксиди, инъекция учун сув.\nЛевофлоксацин – фторхинолонлар гуруҳига мансуб кенг таъсир доирасига эга бўлган синтетик антибактериал препарат бўлиб, таркибида фаол модда сифатида офлоксациннинг чапга айланувчи изомери – левофлоксацин сақлайди. Левофлоксацин ДНК-гиразани блоклайди, иккига бўлинган ДНК нинг суперспирализациясини ва чокларини парчалайди, ДНК синтезини ингибиция қилади, цитоплазма, ҳужайра девори ва мембраналарда чуқур морфологик ўзгаришларни чақиради.\nЛевофлоксацин in vitro, in vivo шароитларида ҳам кўпчилик микроорганизмларнинг штаммларига нисбатан фаолдир.\nАэроб граммусбат микроорганизмлар: Corynebacterium diphtheriae, Enterococcus faecalis, Enterococcus spp, Listeria monocytogenes, Staphylococcus coagulase-negative methi-S(I), Staphylococcus aureus methi-S, Staphylococcus epidermidis methi-S, Staphylococcus spp (CNS), Streptococci группы С ва G, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pneumoniae peni I/S/R, Streptococcus pyogenes, Viridans streptococci peni-S/R.\nАэроб грамманфий микроорганизмлар: Acinetobacter baumannil, Acinetobacter spp, Actinobacillus actinomycetemcomitans, Citrobacter freundii, Eikenella corrodens, Enterobacter aerogenes, Enterobacter agglomerans, Enterobacter cloacae, Enterobacter spp, Escherichia coli, Gardnerella vaginalis, Haemophilus ducreyi, Haemophilus influenzae ampi-S/R, Haemophilus parainfluenzae, Helicobacter pylori, Klebsiella oxytoca, Klebsiella pneumoniae, Klebsiella spp, Moraxela catarrhalis β+/β-, Morganella morganii, Neisseria gonorrhoeae non PPNG/PPNG, Neisseria meningitidis, Pasteurella conis, Pasteurella dagmatis, Pasteurella multocida, Pasteurella spp, Proteus mirabilis, Proteus vulgaris, Providencia rettgeri, Providencia stuartii, Providencia spp, Pscudomonas aeruginosa, Pseudomonas spp, Salmonella spp, Serratia marcescens, Serratia spp.\nАнаэроб микроорганизмлар: Bacteroides fragilis, Bifidobacterium spp, Clostridium perfringens, Fusobacterium spp, Peptostreptococcus, Propionibacterum spp, Veilonella spp. Бошқа микроорганизмлар: Bartonella spp, Chlamydia pneumoniae, Chlamydia psittaci, Chlamydia trachomatis, Legionella pneumophila, Legionella spp, Mycobacterium spp, Mycobacterium leprae, Micobacterium tuberculosis, Mycoplasma hominis, Mycoplasma pneumoniae, Ricketsia spp, Ureaplasma urealyticum.\nЛевофлоксацин соғлом кўнгиллиларга 500 мг дозада вена ичига 60 минут давомида инфузия қилингандан сўнг плазмасида ўртача чўққи концентрацияси 6,2 мкг/мл ни ташкил қилган. Левофлоксацинни бир марталик дозаси 500 мг вена ичига юборилганидан сўнг фармакокинетик ҳусусиятлари мувофиқ равишда: Cmax – 6,2±1,0 мкг/мл, Tmax – 1,0±0,1 соат, ярим чиқарилиш даври – 6,4±0,7 соатни ташкил этади. Левофлоксацин вена ичига бир марта ва кўп марта юборилганида унинг фармакокинетикаси пропорционал характерга эга ва олдиндан айтиш мумкин. Левофлоксацин вена ичига юборилганидан сўнг плазмадаги концентрацияси таблетка шаклида қабул қилингандаги билан ўхшашдир, шунинг учун оғиз орқали қабул қилиш ва вена ичига юбориш усуллари бир-бирини ўрнини босувчи ҳисобланади. Левофлоксацин 500 мг дозада вена ичига бир марта ва кўп марта юборилганидан сўнг ўртача тақсимланиш ҳажми 89 л дан 112 л гача қийматни ташкил этади. Плазма оқсиллари билан боғланиши 30-40% ни ташкил этади. Левофлоксацин бир марта ёки кўп марта юборилгандан сўнг ўртача якуний ярим чиқарилиш даври 6 соатдан 8 соатгача вақтни ташкил этади. Левофлоксацин аъзолар ва тўқималар: ўпка, бронхларнинг шиллиқ қавати ва балғам, сийдик жинсий тизим аъзолари, шу жумладан простата бези, суяк тўқимаси, орқа мия суюқлиги, полиморф ядроли лейкоцитлар, альвеоляр макрофагларга яхши ўтади. Левофлоксацин асосан сийдик билан ўзгармаган ҳолда чиқарилади. Жигарда катта бўлмаган қисми оксидланади ва/ёки дезацетилизацияга учрайди. Перорал қабул қилингандан сўнг қабул қилинган дозасининг тахминан 87% 48 соат давомида сийдик билан ўзгармаган ҳолда чиқарилади. 4% дан камроқ қисми 72 соат давомида ахлатда аниқланади.\nВелкуин патоген микроорганизмларнинг препаратга сезгир штаммлари чақирган енгил, ўртача ва оғир даражадаги қуйидаги инфекцияларни даволаш учун кўрсатилган, хусусан:\nStreptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, ёки Moraxella catarrhalis чақирган ўткир юқори жағ синусити;\nStaphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, ёки Moraxella catarrhalis чақирган сурункали бронхитни зўрайиши;\nStaphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, Moraxella catarrhalis, Chlamydia pneumoniae, Legionella pneumophila, ёки Mycoplasma pneumoniae чақирган касалхона ичи (нозокомиал) пневмония;\nСийдик чиқариш йўлларининг, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, ёки Staphylococcus saprophyticus чақирган асоратланмаган ва асоратланган инфекциялари;\nEscherichia coli чақирган ўткир пиелонефрит;\nТери ва юмшоқ тўқималарнинг Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes, Proteus mirabilis ёки Enterococcus faecalis чақирган асоратланмаган ва асоратланган инфекциялари, шу жумладан абсцесслар, целлюлит, фурункуллар, импетиго, пиодермия, жароҳат инфекциялари;\nEnterobacter sp., Escherichia coli, Campylobacter sp., Vibrio cholerae, Shigella sp., Salmonella sp чақирган ичак инфекцияларида қўлланади.\nЛевофлоксацин инфузия учун эритма инфузия ҳолида кунига бир ёки икки марта вена ичига секин юборилади. Препаратнинг дозаси инфекциянинг тури ва оғирлик даражасига ҳамда касалликни қўзғатувчи патоген микроорганизмнинг сезгирлигига боғлиқ. Левофлоксацин билан даволаш курси, вена ичига инфузия ҳолида юборилган дастлабки даволаш курсидан сўнг, препаратнинг оғиз орқали қабул қилинадиган шакли билан давом эттирилиши мумкин. Перорал қабул қилинган левофлоксацинни сўрилиши тез ва тўлиқ бўлганлиги туфайли, суткалик дозаси перорал қабул қилинадиган ва вена ичига юбориладиган дори шакллари учун бир хил бўлади.\nЎткир синусит: 500 мг кунига бир марта 10-14 кун давомида қўлланади.\nАсоратланган сурункали бронхит: 500 мг кунига бир марта 7 кун давомида (асоратланмаган), 750 мг кунига бир марта 5 кун давомида (асоратланган) қўлланади.\nКасалхона ичи (нозокомиал) пневмония: 500 мг кунига бир марта 7-14 кун давомида қўлланади.\nСийдик чиқариш йўлларининг асоратланмаган инфекциялари: 250 мг кунига бир марта 3 кун давомида қўлланади.\nСийдик чиқариш йўлларининг асоратланган инфкециялари ва ўткир пиелонефрит: 250 мг дан кунига бир марта 7-10 кун давомида қўлланади.\nТери ва юмшоқ тўқималарни асоратланмаган инфекциялари: 500 мг кунига бир марта 7-10 кун давомида қўлланади.\nТери ва юмшоқ тўқималарни асоратланган инфекциялари: 750 мг кунига бир марта 7-14 кун давомида қўлланади.\nИчак касалликларида тана ҳароратини ошиши: 500 мг кунига бир марта 7-14 кун давомида қўлланади.\nДиарея, вабо, бактериал дизентерия ва энтерит:\nенгил диарея – ўртача шакллари: 500 мг (бир марталик доза).\nўртача диарея – оғир шакллари: 500 мг кунига бир марта 3 кун давомида қўлланади.\nЛевофлоксацин, инфузия учун эритма қўллашдан кутилган фойда ҳавфдан устун бўлган ҳоллардагина ишлатилиши керак. Педиатрия амалиётида препарат 14 кундан ортиқ вақт давомида қўллангандаги ҳавфсизлиги ўрганилмаган.\n6 ойликдан 5 ёшгача бўлган болалар: тана вазнига 1 мг/кг ҳар 12 соатда қўлланади.\n5 ёшдан ошган болалар: тана вазнига 10мг/кг ҳар 24 соатда юборилади.\nБуйрак фаолиятини бузилиши бўлган пациентлар: креатинин клиренсини кўрсатгичига қараб дозалаш тартибига тузатиш киритиш талаб этилади.\nВелкуин препарати левофлоксацинга ёки бошқа хинолон антибиотикларга ўта юқори сезувчанлиги бўлган пациентларга қўллаш мумкин эмас.\nЛевофлоксацин инфузия учун эритмани қуйидаги ҳолатларда қўллаш мумкин эмас:\nтутқаноғи бўлган пациентларга;\nанамнезида пайларни, фторхинолон антибиотикларни қўллаш билан боғлиқ муаммолари бўлган пациентларга;\nболалар ва ўсмирларга;\nаёлларга эмизиш вақтида қўллаш мумкин эмас.\nТемир, кальций, рух ёки магний ионлари левофлоксацин ва бошқа фторхинолон антибиотиклари билан бирикиши ва уларни ичакдан қонга сўрилишига тўсқинлик қилиши мумкин. Шундай қилиб, таркибида темир, кальций, рух ёки магний сақловчи препаратлар (масалан, антацидлар) ни левофлоксацинни қабул қилишдан камида 2 соат олдин ёки 2 соат кейин қабул қилиш керак. Таркибида шундай минералларни сақловчи ва левофлоксацин билан шундай тарзда ўзаро таъсир қилиши мумкин бўлган бошқа препаратларга сукралфат (карафат) ва диданозин (видекс, видекс ЕС) киради.\nНостероид яллиғланишга қарши препаратларни левофлоксацин билан бир вақтда қўллаш марказий нерв тизими фаолиятини рағбатланиш ҳавфини кучайтириши мумкин, бу ҳаддан зиёд қўзғалишига олиб келиши мумкин. Шунингдек, фторхинолон антибиотиклар ва қандли диабетга қарши препаратлар буюрилган пациентларнинг қонида қанднинг даражасини ўзгарганлиги (ошиши ёки камайиши) юзасидан хабарлар тушган. Фторхинолон антибиотикларни қўллаш қонда теофиллиннинг (теодур), циклоспориннинг (сандиммун, неорал) даражасини ошиши, варфариннинг (кумадин) таъсирини ўзгартириши мумкин.\nЛевофлоксацинни қўллашни бошлашдан олдин Сизда препаратга; ёки хинолонлар гуруҳининг ципрофлоксацин, гатифлоксацин, гемифлоксацин ёки моксифлоксацин каби бошқа антибиотикларига нисбатан аллергия борлиги юзасидан; ёки аллергиянинг бошқа турлари борлиги юзасидан даволовчи шифокор ёки фармацевтга хабар беринг.\nУшбу препаратни қўллашни бошлашдан олдин анамнезда ўзингизнинг касаллик тарихингиз, айниқса церебрал бузилишлар ёки нерв тизимини бузилишлари (масалан, церебрал артериосклероз, ўсмалар, бош мия ички босимини ошиши), юрак касалликлари (масалан, кардиомиопатия, пульс сонини камайиши, юрак қоринчалари липиллаши-хилпиллаши, QT интервалини узайиши), мушакларни тиришишлари, буйрак касалликлари, мушаклар / бўғимлар / пайлардаги муаммолар, электролитлар мувозанатини бузилиши (масалан, калий миқдорини паст бўлиши) юзасидан даволовчи шифокорингиз ёки фармацевтга хабар беринг.\nУшбу препаратни қўллаш фотосезувчанликни ошириши мумкин. Қуёш нурлари, солярий ёки ультрабинафша нури остида узоқ муддат бўлишдан сақланинг. Қуёш нурларидан ҳимоя қилувчи кремлардан фойдаланинг ва уйдан ташқарида қуёш нурларидан ҳимоя қилувчи кийим кийинг.\nИнсулин ёки қандли диабетга қарши оғиз орқали қабул қилинадиган препаратлар (масалан, глибурид) қабул қиладиган диабет билан хасталанган пациентларда инфекцион касаллик ёки левофлоксацинни қабул қилиш оқибатида қонда глюкоза даражаси ўзгариши мумкин. Левофлоксацин препаратини қабул қилганда қонда глюкозанинг даражасини вақти-вақти билан мониторинг қилиш керак, агар Сизда қонда қанд миқдорини ошиши ёки пасайиш симптомлари ривожланса, даволовчи шифокорга хабар бериш керак. Қонда қанд даражасини ошиши симптомларига чанқоқликни кучайиши ва тез-тез сийиш киради. Қонда қанд даражасини пасайиши симптомларига бош айланиши, очлик ҳисси, кучли терлаш ва пульсни тезлашиши киради. Ушбу препарат кекса ёшдаги пациентларга эҳтиёткорлик билан буюрилади, чунки улар ножўя самараларни (масалан, боғламлардаги муаммолар, айниқса, агар пациентга преднизолон каби кортикостероид препаратлар бир вақтда буюрилган бўлса) ривожланишига янада сезгирдирлар.\nҲомиладорликда ушбу препаратни ҳақиқатда ҳам зарур бўлган ҳоллардагина қўллаш мумкин. Даволовчи шифокорингиз билан ушбу препаратни қўллашдан кутилган фойда ва хавфни муҳокама қилинг. Ушбу синфга мансуб бўлган препаратлар хақидаги маълумотларга асосланиб, левофлоксацин кўкрак сути билан ажралиб чиқиши мумкин. Ушбу препарат билан даволаниш вақтида эмизиш тавсия этилмайди. Эмизишдан олдин шифокорингиз билан маслаҳатлашинг.\nБу препарат болаларга эҳтиёткорлик билан буюрилади. Батафсил маълумот олиш учун шифокорингиз билан маслаҳатлашинг.\nУшбу препаратни қўллаш бош айланиши ёки уйқучанликни чақириши мумкин; автомобилни ҳайдаш ёки механизмлар билан ишлаш каби диққатни талаб этувчи ҳаракатларни бажарадиган пациентларга у эҳтиёткорлик билан буюрилади. Алкоголь истеъмол қилишни чеклаш керак.\nДозаси ўткир ошириб юборилганида меъдани ювиш керак. Пациент назорат остида бўлиши ва етарли даражада суюқлик истеъмол қилиши керак. Левофлоксацин гемодиализ ёки перитонеал диализда организмдан етарли даражада чиқарилмайди.


Аҳамиятли – Элликқалъа тумани ҳокимлиги\nСуд-тергов фаолиятида шахснинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш қафолатларини янада кучайтириш чора-тадбирлари тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Президентининг Фармони қабул қилинди.\n17.08.2020 15:55:01 681 Баспаға шығарыў\nМамлакатимизда фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш, уларнинг шаъни ва қадр-қимматини ҳурмат қилиш, суд ишларини юритишда тарафларнинг тортишув тамойили қўлланилишини янада кенгайтиришга қаратилган\n08.07.2020 09:49:32 783 Баспаға шығарыў\n01.07.2020 11:11:24 918 Баспаға шығарыў\nТуман марказида янгидан бунёд қилинган Ёшлар мехнат гузари фойдаланишга топширилди. Тадбиркор томонидан замон талаблари даражасиндаги ажойиб қиёфадаги бинони кўрган хар бир инсон юртимизда ёшларимиз учун\nЁшлар куни – ёшларимизни юксак мақсадлар сари рағбатлантиради.\n01.07.2020 10:54:09 614 Баспаға шығарыў\nЁшлар куни – ёшларимизни юксак мақсадлар сари рағбатлантиради. Сана муносабати билан Элликқалъа туманида бир қатор янги объектлар фойдаланишга топширилди. Дунё аҳолисининг қарийб 20 фоизини


Ўзбекистон Марказий сайлов комиссияси раиси Бўритош Мустафоев ташаббус гуруҳларини рўйхатга олиш у қадар қийин эмаслиги ҳақида кўп гапирмоқда. Унинг айтишича, мустақил номзод кўрсатиш учун камида 300 кишидан иборат ташаббус гуруҳи тузиш лозим. Гуруҳнинг ваколатли вакили округ сайлов комиссиясига тегишли ҳужжатларни тақдим этади. Ҳужжатлар тўғри тўлдирилган бўлса, ташаббус гуруҳи рўйхатга олинади. Шундан сўнг номзодни қўллаб-қувватлаш учун округ сайловчилари умумий сонининг камида 8 фоизи миқдорида имзо тўпланади. Бунда овозлар ҳар бир ҳудуд бўйича мутаносиб тақсимланган бўлиши керак.\nЕвропада хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилотининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси раҳбари Пэр Нурмарк ташаббус гуруҳларини рўйхатга олиш бўйича тартиблар мазкур ташкилотни ташвишга солаётганини билдирганди.\n“Биз ташаббус гуруҳларни рўйхатга олиш анча мураккаб жараён эканини эътироф этамиз. Бу жараёнда оддий хатоларга йўл қўйилиши оқибатида номзодлар сайловда иштирок эта олмай қолиши мумкин”, деганди П.Нурмарк.\nП.Нурмаркнинг таъкидлашича, Ўзбекистон ЕХҲТнинг аъзоси сифатида Копенгаген шартномасига имзо чеккан. Бу ҳужжатга кўра, сайловларда ички ҳаққоний кузатувга рухсат берилиши керак. Лекин ҳозир Ўзбекистонда фақат рўйхатдан ўтган партиялар, ОАВ вакиллари ва ташаббус гуруҳи вакилларигина шундай ҳуқуққа эга.\nМСК котиби Ойбек Соатовнинг сўзларига қараганда, шу кунгача рўйхатга олинган ташаббус гуруҳлари сони ҳар бир округ ҳисобига 1-2 тадан тўғри келади. Баъзи округларда 3 тагача ташаббус гуруҳи рўйхатга олинган.\nРасман рўйхатга олинмаган мухолифатдаги “Бирлик халқ ҳаракати” партияси бош котиби Васила Иноятованинг маълум қилишича, парламент сайловида иштирок этиш учун партия томонидан 10 га яқин ташаббус гуруҳ тузилган. Лекин шу вақтгача улардан фақат биттасинигина рўйхатдан ўтказишга эришилган.\nФарғона вилояти демократик кучлар форуми раиси Исмоил Дадажоновнинг эътирофича, қонун бўйича ташаббус гуруҳлари тузиш анча осон. Лекин уни рўйхатга олишни сайлов комиссиялари раислари истамайди. Зеро, ҳукумат ёқтирмайдиган мустақил номзодлар рўйхатга олинишига ўтиб бўлмас тўсиқлар қўйилган.


Ўзбекистонда ишбилармонлик фаоллиги индекси июнь ойида 4,9 фоизга ошди\n19:53 / 02.08.2016\nИқтисодий тадқиқотлар маркази (ИТМ) томонидан эълон қилинган ишбилармонлик фаоллиги индекси (ИФИ) якунларига кўра, мазкур кўрсаткич июнда майдагидан 4,9 фоизга ўсиб, 1049 пунктга етди. Бу ҳақда «Газета.uz» хабар бермоқда.\nИшбилармонлик фаоллиги ўзгаришлари бошланган 2015 йилнинг январидан буён ИФИ ўсиши 31 фоизни намоён этиб, 1311 пунктга қадар етди (1000 дан юқори белги фаоллик ўсишини кўрсатади, 1000 дан паст бўлса — пасайиш).\nИТМ ҳисоботида келтирилишича, июнда ишбилармонлик фаоллигининг майдагига нисбатан ўсиши ИФИнинг учта таркибий қисми ўсиши билан асосланди. Жумладан:\nтовар-хомашё биржасида хомашё харид жадаллиги 13,2 фоиз;\nамалдаги хўжалик субъектлари компоненти 1,5 фоиз;\nсавдо белгилари муҳофазаси ва мулк ҳуқуқидан фойдаланиш бўйича бизнес фаоллиги 3,3 фоиз.\nИшбилармонлик фаоллиги индекси ИТМ томонидан 2014 йилда Ўзбекистон иқтисодиёти иқтисодий даврнинг қайси босқичида экани ҳақида тезкор маълумотларга эга бўлиб туриш мақсадида таъсис этилган.\n1999 йилда Ўзбекситон ҳукумати ҳамда БМТ Тараққиёт дастури ҳамкорлигида ташкил этилган ИТМ ҳукуматга таҳлилий тавсиялар тақдим этиб, тараққиёт масалалари юзасидан кенг спектрли тадқиқотларни ўтказади.


Қашқадарёда қовун пишди | Qalampir.uz\nЖамият\t13 Май 2020 18:43 7768\nҚашқадарё вилояти Ўтамайли ҳудудида қовун пишди. Бу бугун, 13 май куни ҳақда Давлат божхона қўмитаси хабар берди.\n“Воҳада май ойининг бошида тарвуз пишган бўлса, эндиликда қовун ҳам пишди. Айни кунда таъми тилёрар ва харидоргир қовунлар туманнинг Ўтамайли ҳудудида етиштирилмоқда. Пишиб меъёрига келганлари пешма-пеш истеъмолчиларга етказилмоқда“, дейилади хабарда.\nТаъкидланишича, биринчи ҳосилни Ўтамайлилик томорқа эгаси Буриев Руфат етиштирган. Айтилишича, деҳқон 3 йилдан бери қовун етиштириш билан шуғулланиб келади.\n“Оиламизга тегишли томорқанинг ҳар бир қарич еридан унумли фойдаланамиз. Уч йилдан бери қовун етиштириш сирларини ўзлаштирмоқдаман. Йилдан-йилга экин майдонини кенгайтириб, маҳсулот етиштириш ҳажмини оширяпмиз. Келгусидаги мақсадимиз четга қовун экспортини йўлга қўйиш. Бу йил томорқамизга эртапишар қовуннинг “Дакара” навини экканмиз, ҳосил кўрганингиздек май ойининг бошида тайёр бўлдиъ, дейди ҳосил эгаси Буриев Руфат.\nМаълум қилинишича, аввалига уруғлар махсус идишларга экилиб, иссиқхона шароитида ўстириб олинади. Бўйи меъёрига етган кўчатлар кенг майдонга плёнка остига экиб чиқилади. Кунлар исиши билан палаклар баравж ривожланиши учун ниҳоллар усти очилади. Бу усулни қўллаш орқали эрта ҳосил олиш имконияти ошади.\nАввалроқ, Қашқадарёда тарвуз пишгани ҳақида хабар берган эдик.\n06 Декабрь 13:01 79835\n06 Декабрь 19:56 54234\n05 Декабрь 18:58 33692\n06 Декабрь 09:20 31330\n05 Декабрь 17:59 30288


ҚОНУН ВА МАФИЯ : Ўзбекистонда қайси бири зўр? – Huquqbon\nҚОНУН ВА МАФИЯ : Ўзбекистонда қайси бири зўр?\nМана бу хабарни мен “Озодлик” Радиоси сайтида ўқидим: (Парча):\n“Бу иш юзасидан бораётган терговга яқин Озодлик манбасига кўра, ўлдирилган Жаҳондор Марғилонда ўз тенгқурлари орасида “кўча боласи” сифатида танилган, қамоқдан жорий йил бошроғида чиққан. Бу манбанинг айтишича, 30 ёшли бу йигит бир неча йил аввал ҳам “криминал жанжалда” қатнашган, натижада фарғоналик бир йигит ҳалок бўлган. Жаҳондорга ўша ишда 19 йиллик қамоқ беришди. Уч-тўрт йил ўтириб, шу йил озодликка чиққан эди. Унинг ўлдирилишига сабаб бўлган жанжал Жаҳондор билан “Ўрам” чойхонаси эгасининг ўғли ўртасида чиққан”. (Парча тугади).\nПарчадан ушбу нарсани англаш мумкин:\n“Кўча боласи” Жаҳондор (Холматов) бир неча йил илгари “криминал жанжалда” иштирок этган, мазкур жанжалда бир йигит ўлган, Жаҳондор эса 19 йилга қамалган, 2015 йил бошларида қамоқдан чиққан.\n“Кўча боласи” – криминал (жиноят) оламида “кўча безориси”ни билдиради, яъни у, оддий тилда айтганда, “текканга тегиб, тегмаганга кесак отиб юрадиган инсон”дир. Бу “кўча боласи” юқорида айтилган криминал жанжал туфайли 19 йилга қамалган бўлса, у ўлдирилган йигитнинг қотили эканини англаш қийин эмас. Шу жойда табиий савол туғилади: Жаҳондор қамоқда қанча вақт ўтирган? 19 йил эмас, албатта! Чунки ўзи ўлдирилганда 30 ёшда бўлган. 10 йил ҳам ўтирган эмас! Чунки қамоқхонадан чиққанига ярим йил бўлганини ҳисобга олсак, у одам ўлдирган пайтда нари борса 19 ёшдаги ўспирин бола бўлади. Бунга ишониш қийин – ишониш учун Ўзбекистон “одил” суди ва қамоқхоналари нималигини мутлақо билмаслик керак!\nШундай қилиб, юқоридаги англашувдан яна бир нарсани англаса бўлади: Ўзбекистон қамоқхоналаридан одам ўлдириб 19 йилга қамалган одам кўпи билан 5-6 йилда, ҳа майли, 7-8 йилда озодликка чиқарилиши мумкин экан!\nҲар қандай ақли расо инсон ўз-ўзига “Қандай қилиб одам ўлдириб 19 йилга қамалган одам Ўзбекистон қамоқхонасидан шунчалик тез чиқиб кета олади? Шунчалик тез озодликка чиқарилиши учун қотилнинг ўзи ва унинг ота-онаси ёки ёру-биродарлари қандай омиллардан фойдаланган бўлишлари мумкин?” деган саволларни беришга ҳақли. Қонунлар шундаймикин? Йўқ! Бирорта қонунда одам ўлдириб катта муддатга қамалган одамни қисқа муддатда қамоқдан озод этиб юбориш йўли кўрсатилмаган. Жиноят оламининг “браток”лари ўз “браток”ини қутқариш учун Қамоқхоналар Бош Бошқармаси (ҚББ) бошлиқлари, прокурорлар ва юқори лавозимли милиция ходимларига босим ўтказдимикин? Ёки орада пул ўйнаганмикин? Бу икки ҳол ҳақиқатга яқинроқ. Коррупция ва порахўрлик ҳакалак отиб кетган мамлакатда бундай нарсалар оддий ҳолга айланади. Одатда, жиноят оламининг пули “общак” деб аталувчи кассада тўпланади. “Общак”да бениҳоя катта пул тўпланади ва унинг катта қисмидан “браток”ларни қамоқдан чиқариб олиш учун пора сифатида фойдаланилади. Бир мисол. Бухоро вилояти, Қизилтепа шаҳарчасидаги УЯ 64/25 қамоқхонаси маҳбуси, россиялик “вор в законе” Борис Левин “общак” эгаси бўлиб, қамоқдан чиққач, Россияга кетади. Ватанига кетишдан олдин у сақлаб бериш учун “общак”ни Бухоро вилояти ИИБ бошлиғи полковник Х.Мирзараҳимовга топшириб кетади. Бироқ россиялик “браток”лар Б.Левиндан “общак”ни олиб келишни талаб қилишади. Б.Левин Бухорога келади. Бироқ “общак”ни Мирзараҳимов ҚББ бошлиқлари билан бўлишиб олишган бўлади. Б.Левин уни “браток”лар ҳукмига топширишини айтади. Қўрқиб кетган Мирзараҳимов милиция нарядини юбориб Б.Левинни қамоққа олади ва УЯ 64-25 зонасида ўлдиртириб юборади. (Тамом). [Бу ҳақдаги тўлиқ маълумотни мен ФЕЙСБУК саҳифамда келтирганман].\nЎзбекистон қамоқхоналари тизимида, кўринмас тарзда, баҳайбат миқдорда пул айланади. Бу пулларнинг катта қисми “общак” кўринишида бўлиб, у қамоқда сақланаётган жиноят оламининг одамларини қамоқдан чиқариб олишга сарфланади. Мазкур пулларнинг бир қисми амнистия билан боғлиқ бўлиб, маҳбусни амнистияга тушириш учун унинг яқинларидан пул талаб қилинади. Шунинг учун ҳам амнистия эълон қилинганда озодликка биринчи навбатда жиноят оламининг вакиллари, ўғрилар, порахўрлар ва ноқонуний йўллар билан бойиб кетган кимсалар чиқишади. Айланаётган пулларнинг учинчи қисми қамоқхоналар таъминоти билан боғлиқ – давлат бюджетидан барча қамоқхоналар, тергов изоляторлари ва ҳибс этилганларни вақтинчалик сақлаш изоляторларига озиқ-овқат, кийим-кечак ва бошқа эҳтиёжлар учун маблағ ажратилади. Бироқ бу маблағнинг учдан бири (1/3) ҳам маҳбусларга етиб бормайди – улар шерикчилик қилувчи одамлар ва корхоналарга сотилади. Мамлакатдаги қамоқхоналар тизими Ўзбекистонда ҳукм сураётган сиёсий тузумнинг юзидир – зулм ва истибдод, коррупция ва порахўрлик, ёлғон ва қалбакилик иккаласида ҳам бирхил. ХУЛОСА: Одам ўлдириб 19 йилга қамалган марғилонлик Жаҳондор Холматовнинг 7-8 йилда қамоқдан озод этилганига ажабланмаса ҳам бўлади!\nМен буларни нега ёзаяпман? Мен Жаҳондор Холматов ҳақида ўқиб ўйланиб қолдим ва турли саволлар гирдобига тушдим. Нега 12 йилга қамалган Ўзбекистон Олий Мажлиси депутати Мурод Жўраев 21 йилдан бери қамоқда ўтирибди? Нега иқтисод фанлари доктори, профессор, иқтисод бўйича 300 дан кўп китоблар, монографиялар ва мақолалар ёзган, Ўзбекистонда биринчи марта хусусий банк ташкил этган Рустам Усмонов 17 йилдан бери қамоқ дарвозасидан озодликка чиққан эмас? Нега 1993 йилда судланган Ўзбекистон Олий Мажлиси депутати, йирик бизнесмен Самандар Қўқонов ҳанузгача, 22 йилдан бери, қамоқда қолмоқда? Нега наманганлик Ҳакимжон Сатимов қамоқхонада сақланаётганига 23 йилдан ошган бўлса-да, ҳамон озодлик юзини кўрмаяпти? Нега журналист Муҳаммад Бекжон 16 йилдан буён қамоқдан чиқарилмаган? Нега мутлақо айбсиз Азам Фармонов 9,5 йилдан бери ноқонуний қамоқда ушланиб турилибди? Бу одамларнинг бирортаси одам ўлдирган эмас! Уларнинг бирортаси кўчада “разборщик”лик қилган эмас! Уларнинг ягона “айби” барча ривожланган ва маданийлашган мамлакатларда йўлга қўйилган сиёсий ва ҳуқуқбонлик кураши орқали Ўзбекистонда давлат бошига келган коммунистик тузумни демократик тузум билан алмаштириш бўлган, холос! Одам ўлдириб қамалган ва тез орада озодликка чиқарилган Жаҳондор Холматовнинг нимаси ҳукуматга ёққан экан?\nЖАВОБ ОЙДИН: Ўзбекистонни 1990 йилдан бошлаб қонхўр ва очкўз собиқ коммунистик мафия бошқармоқда!! Мафия учун, совет давридагидек, давлат қонунлари чақачалик аҳамиятга эга эмас, у 1) унинг башарасини очувчи ҳар қандай танқидга чидамсизлик билан қарайди, 2) жамиятда ўзига рақиб, айниқса сиёсий рақиб одамлар бўлишини истамайди, 3) ҳар қадамда уларнинг овозини ўчиришга ҳаракат қилади, 4) уларни ўз югурдакларига калтаклатади, қамайди, ўлдиради. Коммунистик мафияга қарши курашган одамлар бўлганми? Бўлган, албатта! Шулардан бири Мурод Жўраевдир. Мен М.Жўраевни яхши танийман, 1989 йили мен унинг уйига икки марта борганман – у ўша пайтда Муборак шаҳар ижроқўмининг раиси эди. Раиснинг ҳовли-жойи ўта камтар ва фақирона ахволда эди. Сўҳбат чоғида у шаҳарни ўзиники қилиб барча иқтисодий объектларни эгаллаб олган коммунистларга қарши курашиш катта қийинчиликларга дуч келаётганини гапирди [у пайтда “мафия” сўзи деярли ишлатилмас эди]. “Коммунистлар кучишлатар тизимини ҳам эгаллашганига қарамай биз иқтисодни халқ томон буришга ҳаракат қилаяпмиз” – деди у. М.Жўраевнинг инқилобий қадамларидан бири шундай иборат бўлди-ки, у шаҳар депутатлари кенгашининг қарори билан Муборак шаҳар коммунистик партияси бўлими фаолиятига чек қўйди. Нега инқилобий қадам? Эътибор қилинг, бу воқеа 1989 йилда, совет даврида, мустақилликдан ҳали гап ҳам бўлмаган пайтда юз берган эди. Бу инқилобий қадам Ўзбекистон тарихида БИРИНЧИ ва ОХИРГИ қадам бўлди. Айни пайтда И.Каримов Қашқадарё вилоят компартиясининг 1-чи котиби, ҳозирги терминология тилида айтган, вилоят ҳокими эди. Коммунистик бошқарув қон-қонига сингган И.Каримов учун М.Жўраевнинг бу қадами бошига гурзи билан ургандай из қолдирди. Бу – сиёсий гурзи эди.\nСал фурсат ўтмай бири мамлакатга президент (1990 йил), иккинчиси эса Олий Кенгашга депутат бўлди (1989 йил). Президент ўзини тарбиялаган компартиядан воз кечди ва унинг ўрнида тузилган Ўзбекистон Халқ-демократик партиясига бош бўлди, иккинчиси эса 1990 йилда тузилган “Эрк” демократик партиясига аъзо бўлди ва унинг етакчиларидан бирига айланди. 1992 йилдан бошлаб Ўзбекистонда сиёсий мухолифатга қарши қатағон бошланди – сиёсий мухолифат ўз кураш фаолиятини Олмаота (Қозоғистон), Москва, Киев ва Истамбул (Туркия)га кўчирди. “Эрк” газетасини Олмаотада чиқараётган М.Жўраев 1994 йилда Қозоғистон махсус хизматлари ёрдамида Ўзбекистонга тутиб берилди. М.Жўраевнинг фаолияти сиёсий кураш эди, холос. Сиёсий курашнинг бундай йўлидан И.Каримовнинг жонажон коммунистик доҳийси В.Ульянов (Ленин) ҳам ижобий фойдаланган – у ҳам Россиядан ташқарида яшаб коммунистларнинг “Искра” газетасини нашр этиш, уни Россияга жўнатиш ва тарқатишни бошқарган. М.Жўраевнинг “айби” шу, холос – яна такрорлайман: у Жаҳондор Холматов каби одам ўлдирган эмас, кўчада “разборщик”лик қилган эмас!\nИқтисод фанлари доктори Рустам Усмонов ҳам одам ўлдирган эмас, кўчада “разборщик”лик қилган эмас. Унинг “айби” нимадан иборат бўлган? Унинг “айби” шундан иборат бўлган-ки, у иқтисод бўйича И.Каримовдан бир калла юқори бўлган – ҳокимият тепасига келган пайтда И.Каримов мажбурий меҳнатга асосланган коммунистик иқтисод (саноатда: завод, фабрика ва бошқа корхоналар давлатники, қишлоқ хўжалигида: ер колхоз ва совхозлар давлатники)ни билган бўлса, Р.Усмонов тараққиётнинг асосини эркин иқтисод ва хусусий мулкчилик ташкил этишини тушунган олим бўлган! Фарқ – ер билан осмонча! Бири давлатни “бошқараяпти”, иккинчиси “Жаслиқ” қамоқхонасида ўтирибди! Бири умрида одамга ҳатто қўл кўтармаган, иккинчиси минглаб одамларнинг бошини еган! Ўзбекистон халқ депутати Самандар Қўқонов одам ўлдирганми? ЙЎҚ! У йирик бизнесмен ва айни пайтда “Эрк” партиясининг аъзоси бўлган, холос. Ўзбекистон “одил” суди томонидан унга қўйилган айбловлардан бири “Эрк” партияси эҳтиёжлари учун маблағ ажратгани айтилади. Сиёсий кураш олиб бораётган партиялар фаолиятини рағбатлантириш мақсадида бизнесменлар томонидан молиявий грантлар ажратиш демократик дунёда ҳар қадамда учрайди. Террористик гуруҳлар тузиш, банклар ва бой хонадонларга босқинчилик ҳужумларини уюштириш, пул ташувчи фургон ва вагонларни талаш билан РСДРПнинг кассасини тўлдириш коммунист-большевиклар Ленин ва Сталин даврида бўлган – буни Ўзбекистон компартиясининг 1-чи котиби лавозимида ишлаган И.Каримов жуда яхши билади.\nСовет ва Ўзбекистон қамоқхоналарида энг узоқ муддат ўтирган одам Аҳмаджон Одилов десак, Ўзбекистон қамоқхоналарида энг узоқ муддат ўтирган инсон наманганлик Ҳакимжон Сатимов бўлса керак, деб ўйлайман – у 1992 йилнинг мартида қамалган! Кўз олдингизга келтираяпсизми – унинг қамалганига 23,5 йил бўлди. Бир новқирон йигитнинг умри! Ҳ.Сатимов Наманганда, адашмасам, 1990 йилда тузилган “Адолат” ташкилотининг раҳбари бўлган. Ўша пайтлари Наманган совет даврининг ижтимоий иллатлари (ўғрилик, порахўрлик, босқинчилик, фоҳишабозлик ва ҳоказо) кенг қулоч ёзган регионларидан бири эди. Табиий, ўша пайтларда республикада демократик тартиб ўрнатиш ҳақида оддий гап-сўз ҳам йўқ бўлса-да, бироқ жамият катта тезликда тушкунлик ва таназзул томон кетаётганини одамлар сезар ва бу муаммони муҳокама қилар эди. Сиёсий майдонга “Бирлик” Халқ Ҳаракати чиққач эса демократия ҳақидаги гап-сўзлар республика бўйлаб кенг тарқала бошлади. Ижтимоий иллатларга қарши кураш масаласига ислом дини нуқтаи-назаридан ёндошган одамлар ҳам Наманганда кам эмас эди. Тез орада “Адолат”дан Тоҳир Йўлдошев бошчилигида “Ислом лашкарлари” ташкилоти ажралиб чиқди. “Адолат”чилар тузилгандан то 1992 йил мартигача маҳаллий милиция билан биргаликда ишлади – ҳар кеча “адолат”чилар милиция ходимлари билан шаҳар бўйлаб патрульлик қилишар, ўғри, хусусан машина ўғрилари, фоҳишахоналар ва қиморбозлар масканлари одамларини тутишар эди. Мен 1992 йил март ойида Наманган педагогика институтига борганимда шаҳар тамоман ўзгарганига гувоҳ бўлдим – машиналар қулфланмай кўчаларда турар, сутканинг исталган пайтида одамлар шаҳарда бемалол юрар ва ҳеч қандай босқинчиликка учрамас экан. “Бизда ўғрилар қолмади, ҳаммаси бошқа вилоятларга қочиб кетишди” дейишди наманганлик танишларим менинг ҳайратимни кўриб.\nҲ.Сатимов ва Т.Йўлдошев тарафдорлари орасида Ўзбекистоннинг келажак сиёсий тузилиши (ҳолати) ҳақида жиддий келишмовчилик юзага чиққан – Т.Йўлдошев тарафдорлари Ўзбекистон келажагини исломий давлат билан боғлашган ва бу фикрда қатъий туришган. 1991 йил декабрь ойи бошида И.Каримов Наманганга сайловолди сафарига борганда Т.Йўлдошев тарафдорлари уни учрашувга таклиф этишган, бироқ аввал учрашувга розилик билдирган И.Каримов уларни алдаб Тошкентга учиб кетади. Бундан ғазабланган оломон шаҳар кенгаши биносини ишғол қилишади ва И.Каримов келмагунча бинодан чиқмасликларини эълон қилишади. Интернетда кенг тарқалган видеони катта кўпчилик яхши эслайди – бино залида митинг кетаяпти, микрофон олдида Т.Йўлдошев типпа-тик ҳолда нутқ сўзламоқда, унинг ёнида ерда (полда) чўккалаб И.Каримов, И.Жўрабеков ва бошқа мулозимлар ўтиришибди. Т.Йўлдошев ўз нутқида И.Каримов олдига қатор шартлар қўяди, асосий талаб эса у президент бўлиб сайланса Ўзбекистонни исломий давлат деб эълон қилиши лозимлиги бўлган! Ана, шармандалик! И.Каримовни шарманда қилган ўша митингда Ҳ.Сатимов қатнашганми? Йўқ, қатнашмаган! Ҳ.Сатимов ва Т.Йўлдошев орасида принципиал келишмовчилик кузатилган пайтда “адолат”чилар бошлиғининг “Ислом лашкарлари” бошлиғи уюштирган митингга бориши мутлақо ўринсиз бўлар эди.\nЎша кезларда Наманганда жиноят устида ушланган одамларни судсиз-сўроқсиз таҳқирлаш, сазойи қилиш, симёғочга боғлаб дарралаш ва бошқа ноқонуний жазолашлар бўлганми? БЎЛГАН! Бироқ бундай жазоларни ислом қадриятларини қўллаш ниқоби остида “Ислом лашкарлари” гуруҳи амалга оширган. Аслида ўша пайтларда қонуннинг ўзи бўлмаган, тўғрироғи, давлат қонунларига на давлат мулозимлари ва на жиноят оламига қарши курашга отланган “Ислом лашкарлари” каби гуруҳлар амал қилишган – давр шундай бўлган. Ҳ.Сатимов раҳбарлигининг асл моҳияти шундан иборат бўлган-ки, у “адолат”чиларни бундай қабиҳ ҳаракатлардан тўхтатган. Т.Йўлдошев Афғонистонда тузган “Ўзбекистон Исломий Ҳаракати” (ЎИҲ) ўз сафларида бўлган, бироқ шўбҳа остига тушган одамларни қўйни сўйгандай буғизлаганларини акслантирган фотосуратлар интернетдан кенг тарқади – бундай ёвузликлар олдида Наманганда қилинган дарралашлар, сазойи қилишлар ва бошқа амаллар нима! Ҳ.Сатимов суд қилинганми-йўқми, суд қилинган бўлса, суднинг биринчи инстанцияси унга қанча жазо муддати белгилагани ҳақида менда маълумот йўқ. Бироқ у йигирма уч ярим (23,5) йилдан бери қамоқда ўтирибди. У Жаҳондор Холматов каби одам ўлдирган ёки Т.Йўлдошев каби қўлига қурол олиб И.Каримов режимига қарши курашган эмас. Нега, ундайда, у ҳанузгача қамоқда қолмоқда? И.Каримов нимадан қўрқаяпти?\nМен узоқ йиллар ноҳақдан Россия қамоқхоналарида ўтирган бир одамни биламан. У қамоқдан чиққач, ўлганига қадар қамоқхонада ўтказган ҳаёти ва азоблари ҳақида бирор одамга бирорта ҳам сўз айтмаган. Унинг ўғлининг айтишича, отаси ҳар куни яширинча қамоқда ўтказган кунлари ҳақида ёзар, барча ёзувлари эса бир неча китоб бўлишга татир экан. Ўғли отасининг қолдирган маълумотлари асосида Россия раҳбарлари, хусусан Жазони Ижро Этиш Федерал Хизмати (ЖИЭФХ, русчаси ФСИН – Федеральная Служба Исполнения Наказаний) раҳбарларини Гаага Халқаро Жиноий судига тортиш мақсади борлигини айтди. Бу – табиий, чунки бундай зулмлар инсониятга қарши жиноятлар туркумига киради. Ҳ.Сатимов, С.Қўқонов, М.Жўраев, Р.Усмонов, М.Бекжон ва қамоқхоналарда узоқ йиллар ўтирган бошқа маҳбуслар озодликка чиқишса, ўзлари бўлмаса-да, уларнинг болалари юқорида айтилган рус маҳбуси ўғлининг йўлини танлашлари мумкинми? МУМКИН! Ҳозир бу муаммо эмас! Буюк рус ёзувчиси А.И.Солженицинни СССР раҳбарлари нега чет элга бадарға қилишди? А.Солженицин СССР қамоқхоналарида кўп йиллар ўтириб чиққач, ўзининг машҳур “Архипелаг ГУЛАГ” [Изоҳ: ГУЛАГ – Главное управление лагерей (Қамоқхоналар бош бошқармаси)] асарини ёзди. Бироқ бу асар СССР раҳбарларининг ўтакасини ёриб юборди ва у СССР да тақиқланди. Ўртоқ Каримов нимадан қўрқаётгани муҳтарам ўқувчига тушунарли бўлса керак!\nМен мақола номини “ҚОНУН ВА МАФИЯ – Ўзбекистонда қайси бири зўр?” дея атадим. Зукко олимларнинг айтишича, қонун устивор бўлган давлатда мафияга ўрин йўқ бўлиб, ва, аксинча, давлатни мафия бошқараётган бўлса, бундай давлатда қонунлар мутлоқ ишламас экан. Хулосани муҳтарам ўқувчининг ўзи чиқаради, деган фикрдаман.


"Ўзбекистон аграр фани хабарномаси" журналига йўлланаётган мақолалар қуйидаги талабларга жавоб бериши шарт:\n1. Мақолада кўтарилган муаммоларнинг мазмуни, тадқиқот услубининг тавсифи, муаллиф томонидан олинган маълумотлар ҳамда хулосалар қисқа ва аниқ бўлиши керак. Мақола мазмунига мос номланиши шарт. Мақола тизимини қуйидагича шакллантириш тавсия этилади:\n- дастлаб мақола номидан кейин мақола ёзилган тилда қисқача аннотация;\n- таянч сўзлар (ключевые слова);\n-тажриба (тадқиқот) объекти ва услубияти;\n- тажриба (тадқиқот) натижалари ва уларнинг муҳокамаси;\n-рус (ўзбек) ҳамда инглиз тилларида аннотациялари.\n2. Чоп этиладигаи мақолалар мазкур иш бажарилган муассаса йўлланмаси, эксперт комиссия далолатномаси, иккита тақриз (шундап биттаси фан докторидан) бўлиши керак. Мақола, адабиётлар рўйхати ва аннотациялар(шрифт 14, Times New Roman) ёзилиб, таҳририятга электрон варианти билан топширилиши шарт.\n3. Мақолалар стандарт ўлчовли қоғозни бир томонига чап томонидан 3 см, ўнг томонидан 1,5 см тепа ва пастдан 2 см қолдирилади. Таҳлилий-библиографик мақолалар 7-8, қисқа хабарлар 2-3 саҳифа (1,5 интервал) компьютер ёзуви ҳажмидан ошмаслиги керак. Журналда бир йилда ҳар бир муаллифга 2 та мақола билан қатнашиш ҳуқуқи берилган.\n4. Мақолалар икки нусхада топширилади. Қўлёзманинг дастлабки саҳифаси тепа қисмининг чап бурчагига мақола мазмунига мос ЎЎК (УДК) қўйилиши керак. Қўлёзманинг барча саҳифалари илова қилинган жадваллар билан 2-саҳифадан бошлаб рақамланиши шарт. Аннотация ўзбек, рус, инглиз тилларида (15-20 қатор) алоҳида илова қилинади. Мақолалар ўзбек, рус ва инглиз тилларида ёзилиши мумкин.\n5. Жадваллар минимал миқдорда (3-4 жадвал) алоҳида саҳифаларда топширилади. Уларнинг ҳажми 1 саҳифадан ошмаслиги керак. Жадвал, график ва мақола матнларида бир хил маълумотларни такрорлаш мумкин эмас. Жадваллар номланиши ва номерланиши шарт (жадвал 1, жадвал 2).\n6. Иллюстрациялар энг кўпи билан (2-3 расм) бўлиши керак, Мақоланинг зарур жойларида суратларга илова қилинади (расм 1, расм 2). Хар бир иллюстрациянинг орқа саҳифасида (фақат қалам билан ёзилган) тартиб рақами, мақола муаллифи фамилияси, мақола номи кўрсатилиши шарт.\n7. Кўчирмалар келтирилган адабиётлар рўйхати ГОСТ 7.1-76 «Нашр этиладиган асарларнинг библиографик тавсифи» талаблари шаклида бўлиши керак. Ишлар муаллифлар фамилияси бўйича алфавит тартибида дастлаб ўзбек ва рус тиллари, сўнгра хорижий адабиётлар жойлаштирилади. Бир муаллифнинг алоҳида ишлари хронологик тартибда бўлади. Журнал мақолаларида илова қилинаётган асарларнинг муаллифлари исми ва мансаби, мақола сарлавҳаси, шарҳи ҳамда йили, асарнинг ҳажми кўрсатилиши шарт. Умумқабул қилингаи қисқартмаларга йўл қўйилади. Матнда квадрат қавсларда илова қилинаётган асарнинг тартиб рақами (масалан, [1, 2, ёки 10] кўрсатилади. Мақолада келтирилган барча иловалар илк манба билан тўғри келиши шарт. Адабиётлар рўйхатда илова қилинган барча адабиётлар кўрсатилиши керак. Адабиётлар рўйхати алоҳида саҳифага ёзилади.\n8. Таҳририят муаллифлардан «Физик ўлчамлари бирлиги» давлат андозаларига мос халқаро тизим бирлигига асосланган ўнлик иловалар физик ўлчамлар бирлигидан фойдаланишни илтимос қилади.\n9. Таҳририятга йўлланган мақолаларда муаллифнннг имзоси, фамилияси, исм ва фамилияси тўлиқ, алоқа адреси, иш жойи ва телефон рақамлари бўлиши керак, шунингдек, юборилган вақт ҳам аниқ кўрсатилиши лозим, ҳаммуаллифликдаги мақолаларга барча муаллифлар имзо чекади.\n10. Таҳририят томонидан муаллифларга қайта ишлаш учун жўнатиладиган мақолаларга уч ойлик муддат берилади, кайта келган мақолалар янги келган мақола сифатида қабул қилинади.\nТаҳририят манзилгоҳи:700140, Тошкент-140, Университет кўчаси, 2.\nТошДАУ, Тел:260-50-59, Факс:260-38-60.\nЭлектрон манзил: extension@inbox.uz


Таққосдан яралган ўхшашлик. ОЧЛда ижобийликка эришамизми? - Спорт UZ - Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017\nТаққосдан яралган ўхшашлик. ОЧЛда ижобийликка эришамизми?\nОсиё Чемпионлар Лигаси аста-секин қизғин паллага кириб бормоқда. Гуруҳ босқичининг ҳар бир туридан сўнг жамоаларнинг сараги-саракка, пучаги-пучакка ажралади. Афсуски, бу борада ўзбек клублари кўп ҳам мақтана олмайдилар. Ўтказилган икки тур баҳсларида клубларимиз умумий ҳисобда 8та ўйин ўтказиб, шундан фақат биттасида ғалабага эришдилар («Насаф»-«Ал-Аҳли»-2:1). Яна тўртта баҳсда дуранг қайд этилган бўлса, қолган учта учрашув бой берилди. Бу эса келажакка оптимистик руҳда қараш имконини бермаслиги аниқ. Хўш, ўтган мавсум жамоаларимиз бу вақтда қандай натижа қайд этган эдилар? ЎТГАН МАВСУМ Осиё Чемпионлар Лигасининг ўтган мавсуми ўзбек футболи тарихидаги энг ёмонларидан бири бўлиб қолиши турган гап. Бунга сабаблар ҳам етарли. Ўтган мавсум худди бу йил бўлгани сингари тўрт клуб - «Локомотив», «Пахтакор», «Бунёдкор» ва «Насаф» юртимиз шарафини ҳимоя қилган, аниқроғи, ҳимоя қилолмаган эди. Клубларимизнинг бирортаси гуруҳ босқичидан ўтолмади ва анча шармандали натижа қайд этилди. Агар ўтган мавсум қайд этилган натижаларга қарайдиган бўлсак, анча ёқимсиз ҳолатга дуч келамиз. Масалан, «Бунёдкор» гуруҳда ўтказилган 6 учрашувнинг бирортасида ғалаба қозона олмаган ва фақат биттасида дуранг натижа қайд этганди («Ал-Наср»-«Бунёдкор»-1:1). Қолган барча учрашувлар «қалдирғочлар»нинг мағлубиятлари билан якун топган. Бу - ўзбек клублари орасида қайд этилган энг ёмон натижа ҳисобланади. Бироқ қолган клублар ҳам эришган натижалари билан мақтана олишмайди. Жумладан, «Локомотив» битта дуранг ва бир ғалабага эришиб, қолган учрашувларни бой берган бўлса, «Пахтакор»да вазият бирозгина яхшироқ тус олган. «Шерлар» гуруҳдаги бир ғалаба ва учта дурангдан сўнг 6 очко ишлаганлар. Аммо бу очколар «пахтакорчилар»нинг гуруҳдан чиқишлари учун етарли бўлмади. Ўтган мавсум ўзбек клублари орасида энг яхши натижа қайд этгани Қаршининг «Насаф» клуби бўлди. Рўзиқул Бердиев шогирдлари гуруҳда икки ғалаба ва икки дурангга эришиб, 8 очко тўплаган эдилар. Афсуски, қўшимча кўрсаткичларга кўра, Дубайнинг «Ал-Аҳли» клуби омадлироқ чиқиб, қаршиликлар гуруҳда қолиб кетгандилар. Шу тариқа, ўзбекистонлик футбол мухлислари «плей-офф» босқичидан бебаҳра қолдилар. Хўш, бу йил аҳвол қандай бўлар экан? Келинг, ушбу саволга ўтказилган икки тур ўйинларига қараб жавоб топишга уриниб кўрсак... «БУНЁДКОР» «Қалдирғочлар» учун ўтган йилдан буён деярли ҳеч нарса ўзгаргани йўқ - аввал ҳам Лушан жамоа бош мураббийи бўлиб турган эди, ҳозир ҳам. Битта фарқ - ўтган йилги омадсизликлардан сўнг Сергей Лушан истеъфога чиқарилган ва клуб бошқаруви тарихида янгилик жорий этилиб, жамоа раҳбари сифатида Бахтиёр Бобоев натижа учун жавобгар этиб тайинланганди. Аммо Бобоев қилган биринчи иш - Лушанни яна қайтариб олиб келиш бўлди. Оқибатда, «қалдирғочлар» учун тарих яна такрорланмоқда. «Бунёдкор» худди ўтган мавсумда бўлгани сингари ОЧЛ гуруҳ босқичи учун ўтказилган саралаш баҳсида ёрқин ўйин намойиш этди ва «Ал-Шабаб»ни мағлубиятга учратди. Бу ўйин ҳамманинг ёдида бўлса керак. Худди ўтган йили «Ал-Жазира»га қарши кечгани сингари... Аммо шу билан «Бунёдкор» учун ёрқин давр тугагандек кўринмоқда. Чемпионлар Лигаси гуруҳ босқичида ўтказилган икки турда «қалдир-ғочлар» аввал «Ал-Наср» билан дуранг ўйнашди (3:3), кейин эса шу жамоа билан ўз майдонларида бўлган баҳсни 0:1 ҳисобида бой бердилар. Айни вақтда «Бунёдкор» 1 очко билан гуруҳда учинчи ўринни эгаллаб турибди. Қизиқ томони, роппа-роса бир йил олдин ҳам «Бунёдкор» худди шундай натижа билан гуруҳда охирги ўринларда турган эди. «Қалдирғочлар» ўтган мавсумни ҳам «Ал-Наср» (буниси бошқа «Ал-Наср» - Дубайники) билан 1:1 ҳисобида дуранг ўйнаб бошлаган эдилар. Иккинчи турда эса ўз майдонларида «Персеполис»дан мағлуб бўлиб (0:1), орзуларимизни саробга айлантира бошлагандилар. Бу йил ҳам худди шу тарих такрорланмоқда. «Суғур куни»ми? Қизиқ савол. Бу туришда бутун бошли мавсум «Бун-ёдкор» учун суғур йилига айланиб қолмаса бўлди эди... «ПАХТАКОР» «Шерлар» учун ўтган йилги Чемпионлар Лигаси анча муваффақиятли бошланган эди. Жамоа аввалига «Нафт»ни ўз майдонида 2:1 ҳисобида мағлубиятга учратди, кейин эса «Ал-Шабаб» билан сафарда жанговар дуранг қайд этди - 2:2. Ўша вақтда ҳаммаси жуда ажойиб кўринаётганди. Аммо кейинчалик «Пахтакор»да кўп ўзгаришлар рўй берди. Аввалига Чемпионлар Лигасидаги омадсизликлар, кейин эса бош мураббий Бабаяннинг кетиши клуб ҳаётини буткул ўзгартириб юборди. Айниқса, Самвел Вячеславовичнинг Ўзбекистон терма жамоаси бошқарувига ўтиб кетиши клуб учун жуда оғриқли бўлди, шекилли. Жамоа шундан буён ўзига кела олмаяпти. «Пахтакор» ички чемпионатда-ку, бу муаммоларни амаллаб енгди. Ўтган мавсум «шерлар» олий лигада олтин медалларни яна бир бор қўлга киритдилар. Аммо энди янги мавсумда ҳам бу ишни уддалаш у қадар осон бўлмаса керак. Чунки клуб мавсум оралиғида бир қатор етакчилардан айрилди. Боз устига, Чемпионлар Лигасида таъқиб этаётган омадсизликлар ҳам «дард устига чипқон» бўлиб турибди. «Пахтакор» ОЧЛни анча омадсиз бошлади. Дастлаб «Ал-Ҳилол» билан ўз майдонида дуранг ўйнаб (2:2), мухлислар кўнглида умид чироқларини ёққан бўлса, сафардаги 1:4 ҳисобидаги мағлубиятдан сўнг ўша чироқ тугул анча-мунча машъала ҳам ўчиши та-йин. Агар вазият «Пахтакор» учун ўзгаришсиз қоладиган бўлса, кейинги турлар ҳам мухлисларга хурсандчилик олиб келмайдиган кўринади. «ЛОКОМОТИВ» Ўтган мавсум билан солиштирганда, нисбатан яхшироқ натижага эришган жамоа «Локомотив» бўлиб турибди. «Темирйўлчилар» ўтган мавсумни «Ал-Ҳилол»дан учралган 1:3 ҳисобидаги мағлубият билан бошлаган эдилар. Иккинчи турда эса «Фулад»дан аранг 1 очко тортиб олинди - 1:1. Ўша вақт-да «темирйўлчилар» гуруҳда аутсайдерлардан бири бўлиб турган эдилар. «Локомотив» ҳозир ҳам етакчи эмас, 2-турдан сўнг гуруҳда охирги ўринни эгаллаб турибди. Аммо ўтган йилгидан фарқли ўлароқ, Мирко Еличич шогирдлари ҳозирча мағлубиятга учрашмади ва «Ал-Иттиҳод»га қарши кечган икки учрашувда ҳам 1:1 ҳисобидаги дурангни қайд этиб, икки очко ишлашга муваффақ бўлдилар. Шундай экан, «темирйўлчилар»нинг натижа борасида ўсишга эришганларини айтиш мумкиндир... Худди бошқаларда бўлгани сингари ўтган бир йил давомида «Локомотив» бошқарувида ҳам катта ўзгаришлар кузатилди. Клуб бош мураббийи Вадим Абрамов истеъфога чиқарилди ва мавсум охирига қадар жамоани Андрей Микляев вақтинча бошқариб туриши айтилди. Мавсум тугагач, Микляев бош мураббий лавозимига расман тайинланди. Албатта, мураббийлар борасидаги беқарорлик натижага ҳам таъсир ўтказиши турган гап. «Локомотив» ўтган мавсумда бирорта совринни қўлга кирита олмади. Аммо жамоанинг бу йилдан умидлари жуда катта. Ким билади дейсиз, агар Чемпионлар Лигасининг кейинги тур баҳсларида янада яхшироқ натижа қайд этилиб, ғалабалар қўлга киритиладиган бўлса, балки орзулар рўёбга ҳам чиқиб қолар... «НАСАФ» Ўзбек клублари орасида барқарорлик борасида сўз очиладиган бўлса, шубҳасиз, «Насаф»га тенг келадигани топилмайди. Қаршиликлар мана тўрт йилдирки, бир мураббий қўл остида тўп сурмоқдалар. Рўзиқул Бердиевнинг бунга қадар ҳам «На- саф»га бегона бўлмаганини назарда тутсак, жамоанинг бугунги барқарор ўйини сабабини излашга ҳожат йўқ. Қаршиликлар учун ўтган мавсум анча омадли келди. Клуб ўз тарихида илк марта Ўзбекистон кубогини қўлга киритди. Бунга қадар бир неча бор финал остонасида қоқилганларини инобатга олсак, «Насаф» учун бу совриннинг аҳамияти қай даражада юқори эканини тушуниб олиш қийин эмас. Боз устига, «аждарлар» охирги йилларда Осиё Чемпионлар Лигасида ҳам мунтазам равишда иштирок этиб келмоқдалар. «Насаф»даги барқарорлик Чемпионлар Лигасида ҳам бир йўсинда давом этиб келмоқда. Клуб ўтган йили гуруҳ баҳсларининг биринчи турида «Тракторсози»ни 2:1 ҳисобида мағлуб этган, иккинчи турда эса «Ал-Аҳли»га худди шундай ҳисобда мағлубиятга учраган эди. Қаршиликлар жорий мавсум ҳам худди шу натижани такрорладилар - аввал меҳмонда «Ал-Аҳли»га 1:2 ҳисобида мағлуб бўлдилар, кейин ўз майдонларида худди шундай ҳисобда ғолибликни қўлга киритдилар. Ишонамизки, «Насаф» ўтган мавсумдагидек қўшимча кўрсаткичлар ҳисобига гуруҳда қолиб кетмайди ва «плей-офф» босқичида ҳам мухлислар учун байрам уюштириб беради. ЯКУНДА Албатта, юқорида айтилган фикрлар - шунчаки, ОЧЛнинг ортда қолган иккита турида қайд этилган натижаларни ўтган йилги кўрсаткичлар билан таққослаш эди, холос. Умид қиламизки, кейинги баҳсларда клубларимиз яхшироқ натижаларга эришадилар, мағлубиятга учраганлар ғалаба қозониш учун қўлларидан келган барча ишни амалга оширадилар. Муҳими - қўлларидан келадиган мана шу ишлар уларнинг гуруҳдан чиқишларига замин ҳозирласин. Акс ҳолда, яна ўтган йилгидек қуруқ қўл билан қолиб кетишимиз турган гап... АБДУЛЛОҲ - деб хабар бермоқда Stadion.uz нашри.


Статистика 27.07.2020 16:19\nХIХ асрга келиб, аҳолини рўйхатга олиш кенгайди. Европа мамлакатларида статистика ташкилотлари тузилиб, бу борада илмий дастурлар ишлаб чиқилди. Хусусан, ХIХ аср охирида дунё аҳолисининг 21 фоизи рўйхатга олинган бўлса, ХХ аср бошида 54 фоиз аҳоли рўйхатдан ўтказилган. Иккинчи жаҳон урушидан кейин 151 та давлатда, 1965-1974 йиллар 179 та давлатда аҳоли рўйхати ўтказилган.\nБуюк Британияда 1920 йили Қўшма Қиролликда аҳолини рўйхатга олиш қонуни қабул қилинган. Мамлакатда аҳолини рўйхатга олиш ҳар ўн йилда, одатда, апрель ойида ўтказилади.\nАҚШ Конституциясининг 1-моддасида: «Вакиллар палатасидаги жойлар ва тўғридан-тўғри солиқлар Иттифоққа кирувчи штатлар бўйича уларнинг аҳолиси сони асосида тақсимланади. Аҳолининг амалдаги сони Қўшма Штатлар Конгресси биринчи мажлисидан кейин уч йил мобайнида, кейин ҳар ўн йилда мунтазам ҳисоблаб чиқилади», деб қайд этилган. Бу каби ҳолат Польшада ҳам мавжуд бўлиб, бунга давлат аҳамиятига молик тадбир сифатида қаралади.\nМанбаларда келтирилишича, Ўзбекистон ҳудудида дастлабки аҳоли рўйхати 1897 йил ўтказилган бўлиб, бу оилалар сони, аҳоли сони, ёши ва жинси,\nэтник таркиби, туғилиш, ўлим каби демографик жараёнлар ҳақида тасаввур ҳосил қилишга ёрдам берган. 1926, 1939, 1959, 1970, 1979 ва 1989 йиллар ҳам аҳолини рўйхатга олиш ишлари ташкил этилган. Аммо мустақилликдан сўнг бу каби ишлар бажарилмаганди.\nПрезидентимизнинг 2019 йил 5 февралдаги «Ўзбекистон Республикасида 2022 йилда аҳолини рўйхатга олишни ўтказиш концепциясини тасдиқлаш тўғрисида»ги Фармонида алоҳида банд сифатида Ўзбекистон Республикасининг «Аҳолини рўйхатга олиш тўғрисида»ги қонуни лойиҳаси ишлаб чиқиш вазифаси юклатилган.\nҚонун лойиҳасида аҳолини рўйхатга олишни ўтказишнинг мақсади, тартиби, даври ва муддатларини аниқлаш, унда замонавий технология ва услуб асосида аҳолини рўйхатга олиш тадбирини ўтказиш, жисмоний ва юридик шахсларни ушбу жараёнларга қатнашиши учун аниқ механизмлар ва уларнинг меҳнатига ҳақ тўлаш манбаларини белгилаш, якуний натижаларни амалга ошириш учун ташкилий-амалий, ҳуқуқий, иқтисодий ва бошқа чора-тадбирларни келтириб ўтиш назарда тутилган.\nУзоқ йиллар юртимизда аҳолини рўйхатга олиш ўтказилмагани боис аҳоли сони, ёш-жинс таркиби, ҳудудий жойлашуви ва бошқа ижтимоий-демографик ўзгаришлар борасида аниқ маълумотлар йўқ.\nШу мақсадда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 5 февралдаги Фармони ҳамда «Ўзбекистон Республикасида 2022 йилда аҳолини рўйхатга олишни ўтказиш концепцияси» тасдиқланди.\nЎзбекистон Республикасида 2022 йилда аҳолини рўйхатга олишни ўтказиш концепциясида аҳолини рўйхатга олиш тадбирининг мақсади ва асосий вазифалари ёритилган бўлиб, тадбирни ўтказишга тайёргарлик кўриш ва ўтказиш босқичлари белгиланган.\nШунингдек, тадбирни ўтказишнинг автоматлаштирилган ахборот тизимини жорий этиш йўналишлари инобатга олинган.\nАйтиш жоизки, мамлакатимиз бўйлаб ўтказиладиган аҳолини рўйхатга олиш тадбирларида барча фаол иштирок этади.\nТошкент шаҳар Cтатистика бошқармаси\nДемография ва меҳнат статистикаси бўлими бошлиғи ўринбосари