«Футболни алдаб бўлмайди!»\n19:38 / 27.03.2017\nЎзбекистонлик собиқ футболчи ва собиқ мураббий Азамат Абдураимов ўзининг Facebook ижтимоий тармоғидаги саҳифасида Ўзбекистон миллий терма жамоасининг Сурияга қарши ўйинидан кейинги фикрларини билдириб ўтди. Қуйида унинг пости ўзбек тилига таржима қилинган ҳолда келтирилади.\n"Бу блогпостда мен терма жамоамизнинг сурияликлар билан ўйини менда қандай таассурот қолдиргани ҳақидаги фикрларим билан ўртоқлашмоқчиман.\nБу — терма жамоамизнинг жорий йилдаги илк ўйини эди, бу ўйин билан саралаш гуруҳимизда иккинчи давра бошланди ва албатта, ўйиндаги ғалаба Ўзбекистон терма жамоасининг кейинги одимлари учун жуда муҳим эди. Таассуфки, матбуотимизда ҳам футбол ҳамжамиятимизда ҳам терма жамоамизнинг ўтган йили ўтказган ўйинлари борасида етарли даражада кенг миқёсли таҳлиллар бўлмади. Чунончи, холис ва саводли таҳлилларсиз бизнинг заиф нуқталаримиз ва эътиборсиз қолдирилаётган жиҳатларимизни аниқлаб бўлмайди. Албатта, бундан мақсад — барча айбни футболчиларга тўнкаб, мураббийлар штабини қатағон қилиш учун бўлмаслиги керак. Бу масалага футбол федерацияси мутасаддилари масъул, уларнинг ўзлари ҳал қилади. Мен диққатингизни жалб қилаётган таҳлиллар ҳамма учун муҳим, унинг зарурлиги шундаки, келажакда йўл қўйилиши мумкин бўлган хатоларнинг олди олинади.\nЭслатиб ўтаман, Малайзияда бўлиб ўтадиган ўйин олдидан тўғридан-тўғри рақобатчиларимиз — Эрон ва Жанубий Корея билан ўта муҳим учрашувларда майдонга тушиб ютқаздик. Мундиалга тўғридан-тўғри йўл олишни истар эканмиз, иккинчи даврада шу икки терма жамоадан камида бирини мағлубиятга учратиш, қолган терма жамоалар билан ўйинларда очко йўқотмаслик талаб этиларди. Биз ўйингача гуруҳда 3-ўринда эдик. Суриядан мағлубиятга учраганимиз, Корея ҳам ютқазганидан сўнг нима бўлди? Биз ҳамон 3-ўриндамиз, ҳамон корейслар билан ўртамиздаги фарқ 1 очко, лекин фалокат шундаки, бизга Сурия яқинлашиб олди ва уларда ҳам бизни 4-ўринга тушириб юбориб, ўзлари 3-ўринга кўтарилиб олиш учун имконият пайдо бўлди.\nСурияга қарши ўйин таҳлилини мен март ойида бўлажак ўйинларга қандай тайёргарлик ўтказганидан бошласам. Қандай тайёрланишди ва нега бунақа ўйнашди? Биз ушбу ўйингача икки марта қисқа муддатли йиғинлар ўтказдик, Россия ва Арманистон клубларига қарши майдонга тушдик. Ҳозир натижаларни тилга олмоқчи эмасман, гарчи мағлубият ҳар доим ҳам ёқимсиз бўлса-да. Шунчаки, футболнинг аниқ бир қонунияти борки, бундай муҳим ўйинлардан олдин терма жамоа терма жамоаларга қарши майдонга тушиши керак! Бу бутунлай бошқа даража... Тушганда ҳам, ўйин услуби ва кучли бўлажак рақибларга ўхшаш бўлган терма жамоага қарши. Биз эса, Малайзияда кўрсатилган ўйин сифатига қараб баҳоласак, вақтни беҳудага сарфлаган бўлиб чиқаяпмиз. Бу ерда яна терма жамоалар марказига навбатдаги саволлар туғилмоқда: нега улар бизни зарур рақибларга қарши ўйинлар билан таъминлашмаган?! Қандай тайёрланган бўлсак, шундай ўйнаб қайтдик. Футболни алдаб бўлмайди, ахир!\nТан оламан, мен бундай натижани мутлақо кутганим йўқ, терма жамоамиз Ж.Кореядан учралган мағлубиятдан сўнг ғалаба қозониш учун бор куч-ғайратини ишга солади, деб ўйлаган эдим! Боз устига, бир томондан олиб қаралса, сурияликлар биздан асло кучли эмасди ва терма жамоамизга катта қийинчиликлар ҳам келтиргани йўқ. Бошқа томондан, биз ўзимиз жуда ночор аҳволда эдик. Бир-иккита стандартлар ва Одил Аҳмедовнинг узоқдан берган самарасиз зарбалари... Терма жамоамиз ўйинида эсда қолганлари шу. Бундай ўйин билан Жаҳон чемпионатига чиқишни мўлжалламасак ҳам бўлаверади.\nАгар корейсларга қарши ўтган биринчи бўлим юқори прессинг билан ва қарши ҳужумларда рақиб дарвозаси олдида вазиятлар яратиб, бизнинг тажовузкор ва батартиб ўйнашимиз мумкинлигини кўрсатган бўлса-да, сурияликлар билани ўйинда мураббийлик фалсафаси ҳам, ўйин учун тактик режа ҳам кўзга ташланмади. Бу Бабаян такрорлашни яхши кўрадиган вертикал футбол эмас эди асло, бу кўпроқ "югур ва теп"га ўхшаб кетди...\nУшбу ўйиндан терма жамоамизга оид техник ва тактик маълумотлар кўрсатиб турибдики, биз рақибдан кучли эмас эдик. Маълумотлар ҳар икки жамоа учун ҳам деярли бир хил. Мен учун тажовузкорлик ва ғалаба қозониш иштиёқини билдирувчи кўрсаткичлардан бири рақиб дарвозаси томон берилган зарбаларда ифодаланади, лекин бу борада биз сурияликларга ютқазганмиз.\nҚўшимчасига, мураббийлар штаби таркибни танлашда ҳам адашган. Икки ҳужумчини бир вақтда майдонга тушириб, ҳужумга урғу бериб ўйнаш керак эди. Буларнинг барчаси менинг шахсий фикрларим, мен собиқ ҳужумчи сифатида ҳужум қилишни яхши кўраман ва ўйинда биринчи рақамли жамоада бўлишни истайман, айниқса рақиб бунга йўл қўйиб бераётган бўлса. Олдинги чизиғимизда эса ўйинимиз қовушмади. Дастлабки дақиқалардан майдонга тушган Машарипов, Жепаров, Абдухолиқов, Бикмаев каби ҳужумкор ўйинчиларга қурилган ўйинда илк бор ўйнадик. Ўйинчиларнинг бир-бирини тушунмаслиги ва ўйини қовушмаганлигининг сабаби ҳам шу. Режалаштирилган ўйинчи алмаштиришлар ҳам бизга фойда бермади. Фақат Шомуродовнинг ёриб ўтиб, жарима майдонига берган узатмасини рақиб тўсиб қолгани эсга олинмаса — ҳеч вақо рўй бермади. На Сергеев, на Гейнрих ўзини кўрсата олди. Ахир Қатарда ҳозир мавсум қизиган пайт ва Рашидов яхши жимсоний формада, унга ўзини кўрсатиш имконияти тақдим этилиши керак эди. Менга Машариповнинг ўйини ёқади, у бугунги кунда рақиб билан тўқнашишдан чўчимайдиган, уни осонгина алдаб ўтиши мумкин бўлган ноёб ўйинчиларимиздан. Мен бундай ўйинчини иккинчи бўлимга, рақиб чарчаб қолган пайтда туширган бўлар эдим ва у хавфли вазиятлар яратишда асқотарди. Сурия мураббийси айнан шундай йўл тутди: ўйин тугашига 10 дақиқа қолганида янги ўйинчини майдонга туширди ва у жарима майдонига ёриб кириб, футболчимизни қоида бузишга мажбур қилди. Алал оқибатда теппа-тенг ўйинда рақиб ғалабани илиб кетди.\nУшбу ўйин бўйича яна бир ёқимсиз ҳолатни тилга олмасам бўлмайди — терма жамоамизнинг етакчи ўйинчилари ўзларини мутлақо кўрсата олишгани йўқ. Қайсиким, улардан ишончли ва конструктив ўйинлар кутиладиган, жамоани ўз орқасидан эргаштира оладиган ва эргаштириши шарт бўлган футболчиларимиз. Бу терма жамоанинг омадсиз ўйинлари кўп бўлган, лекин бу қадар нурсиз ўйинини мен шу пайтгача кўрмаган эдим. Барча ўз имкониятларидан анча паст даражада ўйин намойиш этишди.\nЎтган даврларни эслар эканман, мен собиқ футболчи ва Ўзбекистон миллий терма жамоасининг собиқ аъзоси сифатида фақат қувончли кунларни бошимдан ўтказмаганман. Ҳаётимда аламли мағлубиятлар, ўкситадиган хатолар ҳам бўлган. Шунинг учун мен футболчиларимиз тезроқ бу мағлубиятни унутиб, Қатар устидан ғалаба қозониб, мухлисларнинг муҳаббати ва ҳурматини ўзларига қайтариб олишни чин дилдан истайман. Қачонки сиз майдонга борингизни тўкиб солсангиз, ҳар бир тўп учун курашсангиз, ўйинга ҳаётингиздаги энг муҳим ўйин каби ёндашсангиз — албатта ғалаба қозонасиз. Унутманг, ҳали 90 дақиқа тугаб бўлмаган экан, ҳеч нарса йўқотилган эмас. Чемпионлик характери ана шундай тарбияланади!\nБабаян Азамат Абдураимов\nЎзбек футболи юлдузи Мендьета, Жан-Пьер Папен ва Креспо билан бир жамоада тўп суради\nЎзбекистон терма жамоасида Гуус Ҳиддинкнинг cобиқ ёрдамчиси иш бошлади\nАзамат Абдураимов: «Саралашнинг энг муҳим ўйинини бой бердик»


Ўшда сайлов. Вазият барқарор\n24 январ 2021, Тошкент вақти: 02:11\nЎшда шаҳар кенгаши депутатлигига сайлов бўлиб ўтмоқда. Мазкур сайловда ғолиб бўлган партия вакили Ўш шаҳри мэри лавозимига сайланади.\nЎш шаҳар сайлов комиссияси дастлабки маълумотларга таяниб, соат 19 гача, я]ни сайлов участкаларида овоз бериш жараёни тўхтатилгунига қадар Ўшдаги 123 минг сайловчидан 85 мингги, ёки 70 фоизга яқини овоз бериб бўлганини билдирди.\nЎш шаҳар сайлов комиссияси, шунигдек, сайловда 7 партиядан қайси бири кўпроқ овоз олгани ва қайси партиялар вакиллари шаҳар кенгаши депутати мандатига эга бўлгани ҳақидаги дастлаки маълумот 4 март куни ярим кечаси маълум бўлишини, аниқ маълумотлар эса душанба куни эълон қилинишини билдирди.\n“Қирғизистоннинг жанубий пойтахти ҳокимияти марказий ҳукумат билан Конституция талаблари асосида муносабат ўрнатади”, деб баёнот берди Ўш шаҳар мэри Мелис Мирзақматов 4 март куни Ўшдаги 5277-сонли сайлов участкасида овоз бериб бўлгач, журналистлар билан қилган суҳбати чоғида.\nЎш мэрининг айтишича, шаҳар кенгаши депутатлигига сайловда иштирок этаётган 8 партиядан фақат Мелис Мирзақматов томонидан ташкил этилгани айтиладиган “Улуттар биримдиги” партиясигина ўшликлар манфаатини ҳимоя қила олади.\n- Агар бизнинг “Улуттар биримдиги” партияси сайловда ғолиб бўлса, у ҳолда биз миллатлараро муносабатларни яхшилаш ва жамиятдаги барқарорликни сақлашни асосий мақсад қилиб оламиз. Конституцияга биноан ҳар бир миллат тенг ҳуқуқлидир. Бирон бир миллат учун имтиёзлар берилмаслиги керак. Мен барча миллат вакилларини битта мафкуравий-сиёсий ташкилотга бириктирмоқчиман. Шу кунгача бу энг долзарб муаммо эди, - деди Ўш мэри.\nЖурналистларнинг “Навбатдаги инқилоб содир этилиши эҳтимоли мавжудми ёки йўқми?” деган саволига Мелис Мирзақматов: “Мамлакатда партиявий диктатура ўрнатилди. Халқ бундан норози. Қирғизлар эркинликни жуда яхши кўради ва ҳар доим ўз ҳуқуқларини ҳимоя қилишга тайёр”, дея жавоб берди.\nБундан бир неча кун олдин Ўшда ваҳимали кайфият ҳукм сураётган эди. Ўшликлар орасида шаҳар кенгашига сайлов куни вазият издан чиқиши мумкинлиги ҳақида турли миш-мишлар тарқаганди.\nБироқ мэрнинг айтишича, айни пайтда шаҳарда вазият барқарор ва турли ваҳималарга ўрин йўқ.\nЎшдаги сайловларни кузатаётган нодавлат ташкилотлари вакиллари ҳам айни соатларда шаҳарда вазият барқарор экани, милиция кучайтирилган тартибда ишлаётганини айтишмоқда. Сайлов куни Қирғизистоннинг жанубий пойтахтида спиртли ичимликлар сотиш ва истеъмол қилиш тақиқланган.\nСайлов жараёнида бир қатор қонунбузарликлар ҳам кузатилаяпти. Ўш шаҳар мэрияси Марказий сайлов комиссиясига 288-сайлов участкасида паспорти бўлмаган сайловчиларга ҳам бюллетен берилгани ҳақида билдирди.\nМарказий сайлов комиссияси раиси Туйғунали Абдираимов эса Ўш шаҳар кенгаши сайловида иштирок этаётган 7 партиядан 3 таси сайловолди тарғиботи қоидаларини бузганлиги ҳақида эълон қилди.\nТуйғунали Абдураимовнинг айтишича, Мелис Мирзақматовнинг “Улуттар биримдиги”, президент Алмазбек Атамбаев мансуб бўлган Социал демократлар ва Бош вазир Ўмурбек Бабанов асос солган “Республика” партиялари тарғибот жараёнида қонунбузарликларга йўл қўйган.\n- Бундай ҳолат барқарорликни издан чиқариш учун омил бўлиши мумкин, - деди Марказий сайлов комиссияси раиси Абдираимов.\nЎшдаги 73 та сайлов участкаси маҳаллий вақт билан соат 19.00 да ёпилади. Ҳозир сайловчилар фаоллиги кузатилаётгани ҳақида маълумотлар келмоқда. Ўшда 123 минг сайловчи рўйхатга олинган.


Ботир — www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек халқ оғзаки ижодиЎзбек халқ эртаклариБотир\nБир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда Ботир исмли бир йигит бор экан. Қари онасидан бошқа ҳеч кими йўқ экан. Она-бола кундалик тирикчиликларини зўрға ўтказишар экан. Кунлардан бир куни уйда чакса ун ҳам қолмабди. Ботир ярим қоп буғдойни кўтариб, ун қилиш учун тегирмон излаб кетибди. Йўлда хашак орасидан иккита тухум топиб олибди. “Бу ҳам худонинг марҳамати”, деб чўнтагига солиб бироз юрибди. Қараса, йўлда бир хурмача қатиқ турган эмиш. Ботир севиниб, хурмачани қўлига олибди. Сўнгра “Буни тегирмонга олиб борсам, тегирмончилар ичиб қўйишлари аниқ, бу ерга қўйиб кетсам, бошқа йўловчи ичиб қўяди”, деб ўйлабди-да, уни ерга кўмиб кетибди.\nЯна бироз юргандан кейин қараса, йўлда бир хум турган эмиш. “Қайтишда олиб кетаман”, деб буни ҳам ерга кўмиб, белги учун устига битта чўп суқибди-да, йўлга тушибди. Йўл юриб, йўл юрса ҳам мўл юриб, бир тегирмонга етибди. Тегирмоннинг ичига кирса, ҳеч ким йўқ эмиш. Қоп-қоп ун тиралиб турганмиш. Ботир унларни кўриб, шошиб қолибди. Буғдой олиб борган қопини унга тўлдириб, қайтмоқчи бўлибди. Бироқ кун кеч бўлиб қолганлигидан, шу кечани тегирмонда ўтказмоқчи бўлибди.\nТегирмон девларники экан. Кеч кириши билан девлар қўнғироқ, дўмбираларини чалиб, базм қилиб келишибди. Ботир аввалига қўрқибди. Кейин ўзини тутиб олиб, ичида: “Кел, нима бўлсам бўлдим, буларга бир дўқ қилиб кўрай”, деб ўйлаб, девларга:\n— Бу отамнинг тегирмони эди. Сизлар буни эгаллаб олибсиз, мен сизлар билан олишиб тегирмонни қайтариб олиш учун келдим, — дебди.\nДевларнинг подшоси ўртага тушиб:\n— Қани, кел бўлмаса, курашайлик, — дебди. Ботир дев бир урса кул-кул бўлиб кетишига кўзи етиб жуда қўрқибди. Шундай бўлса ҳам бўш келмай, дўқ қилаверибди, девларга қараб:\n— Учта шартим бор. Шу шартларни бажарсангиз, майдонда курашамиз, бажара олмасангизлар тегирмон меники бўлади, — дебди.\n— Айт шартингни, — дебди дев.\n— Биринчи шартим, мана шу дарахтни қўл билан сиқиб, сувини чиқариб юборасиз, — дебди.\nДевлар ҳаммаси бирма-бир, навбатма-навбат, дарахтни сиқиб кўришибди. Ҳеч қайсиси дарахтнинг сувини чиқара олмабди. Ботир туриб:\n— Мана, менга қаранглар, — дебди-да, девлардан бекитиб чўнтагидан иккита тухумни олиб, дарахтга қўшиб сиқибди, тухум чақилиб кетибди.\n— Ана, сизлар дарахтнинг сувини чиқара олмадинглар, мен бўлсам, ҳатто елимини чиқариб юбордим,— дебди. Девлар ҳайрон бўлиб қолишибди.\n— Иккинчи шартингни айт, — дебди улар.\n— Иккинчи шартим, ерни бир тепганда қатиғини ўйнатиб юбориш, — дебди Ботир.\n— Бу шартни мен бажараман, — деб ғазаб билан ерни бир неча бор тепса ҳам ҳеч нарса чиқара олмабди. Изза бўлган дев Ботирга:\n— Қани энди ўзинг чиқар-чи! — дебди.\n— Бери келинглар, — деб Ботир девларни ўзининг қатиқ кўмиб қўйган ерига олиб борибди. Кўмилган жойни мўлжаллаб туриб бир тепган экан, қатиқ ҳар тарафга отилиб кетибди. Буни кўриб девларнинг ўтакаси ёрилибди.\nШундай бўлса ҳам, учинчи шартни эшитмоқчи бўлишибди.\n— Учинчи шартим, — дебди Ботир, — ерни бир тепишда ўра қилиш.\n— Бу шартни мен бажараман, — деб ерни тепа бошлабди. Ер ўра бўлиш у ёқда турсин, бир қарич ҳам ўпирилмабди.\n— Мана энди менга қаранглар, — дебди-ю, йўлдан топиб олган хумни кўмиб қўйган ерга бориб, мўлжаллаб туриб, бир тепган экан, хумнинг оғзи ўрадай очилиб қолибди.\nБотир девларга қараб:\n— Агар қаттиқроқ тепсам, ўзим ҳам ер тагига чўкиб кетар эдим, шунинг учун секин тепдим, — дебди.\nДевлар қўрқиб, тегирмонни унлари билан Ботирга ташлаб қочиб кетишибди. Кечаси Ботир чопонини одам шаклида ўраб, ерга ётқизиб, ўзи тегирмонни буғдойдонига тушиб, бекиниб ётибди. Ярим кечада аламзада девлар қайтиб келишибди. Одам шаклида бўлиб ётган чопонни обдан уриб, Ботирни ўлдига чиқариб кетишибди. Ботир буни кўриб ётган экан. Девлар кетгандан кейин чопонини олиб қараса, у дабдала бўлиб кетган экан. Ботир чопонини елкасига солиб, кўчага чиқибди. Девлар Ботирни ўлди деб хурсанд бўлиб, базм қилаётган эканлар. Ботир уларнинг устига келиб:\n— Тегирмонда сичқон жуда кўп экан, ётганимда чопонимни қиймалаб, илма-тешик қилиб юборди. Чопонимни сизлардан тўлатиб оламан, бўлмаса, ҳаммангизни ўлдираман, — дебди. Девларнинг баъзилари қўрқиб, қочиб кетибди. Қоча олмаганлари Ботир олдига келиб: “Раҳм қилинг! Бизларни ўлдирманг! Нима иш буюрсангиз ҳаммасини бажарамиз”, деб ялиниб-ёлборибди. Шунда Ботир девларга қирқта туя топиб келишни буюрибди. Девлар бир нафасда Ботирнинг айтганини бажо келтирибдилар.\n— Унларни туяларга ортинглар! — деб буйруқ берибди.\nДевлар кўз юмгунча Ботирнинг айтганини қилибдилар. Ботир олдинги туяга миниб, қирқ туя унни уйига олиб келибди. Кампир очликдан ўлим тўшагида ётган экан. Ўғлини кўриб тетикланибди. Унлардан нон ёпиб ширин-ширин таомлар пишириб, зориқиш нималигини билмай яшай бошлашибди.\n← Аввалги Аввалги Хасис бой билан Абдураҳмон ўғри\nКейинги → Кейинги: Каримбой билан хизматкор


Ўзбек узуми ва гилоси эндиликда Миср бозорларини забт этишни бошлайди\n13:20 13.06.2019 (Янгиланган 13:26 13.06.2019)\nТОШКЕНТ, 13 июн - Sputnik. Ўзбeк узуми ва гилоси энди Миср бозорларида ҳам сотилади.\n“Дунё” нашрининг маълум қилишича, бунга мамлакатнинг Қоҳирадаги элчихонаси, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат ўсимлик карантини инспекцияси ва Миср қишлоқ хўжалиги ва мелиорация вазирлигининг Марказий ўсимлик карантини бошқармаси ўртасидаги ҳамкорлик натижасида эришилган.\n"Ўзбекистон заминида етиштирилган узум ва гилос маҳсулотларини Миср бозорига олиб киришга рухсат бериш бўйича қарор қабул қилингани ҳақида Сизни хабардор қилишдан мамнунмиз", дейилган Марказий ўсимлик карантини бошқармаси раҳбари Аҳмад ал-Аттарнинг мамлакатнинг Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўсимликлар карантини инспексияси бошлиғи Иброҳим Эргашевга йўллаган мактубида.\nКуни кеча Наманган вилояти ҳокими Хайрулла Бозоров вилоятда етиштирилган мевалар илк бор Англия ва Ҳиндистонга экспорт қилинганини халқаро инвестиция форумда маълум қилган эди. Наманган ҳокимининг сўзларига кўра, вилоятида 24 минг гектар мевали боғлар,9 минг гектар узумзорлар мавжуд. Ўтган йилнинг ўзида 750 минг тонна сабзавот, 250 минг тонна мева, 107 минг тонна узум етиштирилди.\nЭслатиб ўтамиз, Миср президентининг 2018 йил сентябрь ойида Тошкентга амалга оширган расмий ташрифи чоғида эришилган келишувлар ва имзоланган ҳужжатларнинг ижросини таъминлаш бўйича "Йўл харитаси" ишлаб чиқилган эди. Ҳужжатда Ўзбекистондан ҳўл, қуритилган ва музлатилган мева ва сабзавотларни Миср бозорига экспорт қилиш учун карантин рухсатномасини олиш бўйича топшириқ берилган эди.\nГаз таъминотидаги ислоҳотлар соҳа самарадорлигини оширади - вазир ўринбосари\n12:19 27.10.2020 (Янгиланган 12:26 27.10.2020)\nГаз таъминоти соҳасида чуқур ислоҳотлар бўлади: автоматик ҳисобга олиш тизимидан бошлаб соҳага инвесторларни жалб қилишга қадар.\nТОШКЕНТ, 27 окт - Sputnik. Ўзбекистон газ таъминоти соҳасидаги ислоҳотлар соҳада рақобат ривожланиши, давлат субсидиялари камайиши ва умумий самарадорлик ошишига олиб келади, деди Sputnik мухбирига Ўзбекистон Энергетика вазири ўринбосари Нарматов Беҳзод Рахматуллаевич.\nВазир ўринбосри айтишига кўра, бугунги кунда Ўзбекистон газ таъминоти тизимида муаммолар бор. Уларнинг асосийлари сифатида қуйидагиларни санаб ўтиш мумкин:\nМолиявий тизимнинг барқарор эмаслиги\nГаз етказиб беришда бозор механизмларининг йўқлиги\nЕтказиб беришда йўқотишлар миқдори юқори\nКорпоратив бошқарув даражаси талабга жавоб бермайди\nНарматов айтишига кўра ушбу муаммолар орасида энг муҳимларидан бири бу – газ таминоти соҳасидаги йўқотишлардир.\n"Бугунги кунда Ўзбекистонда ишлаб чиқарувчи ва истеъмолчи орасида йўқотилаётган газ миқдори ўртача 5%ни ташкил қилмоқда. Бу дегани йилига 3 млрд. куб/м газ ёки 10 трлн сўм", - дейди вази ўринбосари.\nВазир ўринбосари ушбу муаммони ҳал қилиш борасида Ўзбекистонда илғор ҳисоб-китоб тизимлари жорий этилиши режалаштирилаётганини айтиб ўтди.\n"Биз автоматлашган ҳисобга олиш тизими (АСГУ) тизимини жорий этамиз. Газ етказиб бериш тизимининг ҳар бир бўғинда телеметрия ўрнатилади ва бир жойда йўқотиш бўлса бу - дарҳол аниқланади. Кейинчалик мутахассислар у ерда газ оқиб чиқиб кетаётганини ёки рухсатсиз фойдаланилаётганини аниқлашади", - деди Нарматов.\nЭлектр ва газ учун ноқонуний ундирилган 3 млрд сўм қайтарилди\nСоҳада рақобатни таъминлаш ва самарадорликни ошириш мақсадида бир қатор янги қонунлар қабул қилинмоқда. Ушбу қонунлар газ таъминотининг ҳар бир бўғинини шаффоф қилишга ёрдам беради, газ қазиб олувчидан бошлаб ташувчи, етказиб берувчи ва истеъмолчининг ҳам жавобгарлик даражасини белгилайди.\nШунингдек, хорижий инвесторлрни жалб қилиш, хусусийлаштириш ва рақобатни ошириш ҳам режалаштирилган.\nШуни алоҳида таъкидлаш керак-ки, бугунги кунда газ таъминоти соҳасида жуда кўп давлат субсидияси ажратилмоқда. Жаҳон банки маълумотларига кўра, Ўзбекистонда газ таъминоти соҳаси учун йилига – 4,5 млн долларга яқин субсидиялар ажратилмоқда.\n"Бизнингча бу жуда кўп, келажакда ана шундай субсидиялар миқдори камайиши керак. Субсидиялар фақат кам таъминланган истеъмолчиларга ажратилса мақсадга мувофиқ бўлар эди", - деди вазир ўринбосари.\nГаз таъминотининг айрим бўлимлари хусусийлаштирилиши - бу келажакда рақобат пайдо бўлишига, аҳоли учун қўшимча қулайлик ва танлов имкони яратилишига олиб келади, лекин ҳар бир бўғинниг ижтимоий жавобгарлиги таалуқли қонунлар асосида сақлаб қолинади.\nХусусийлаштириш ўз навбатида - рақобат пайдо бўлишига, истеъмолчида танлов имконияти пайдо бўлишига олиб келади. Хизмат кўрсатиш сифати ошади.\nИнвестор танлаш борасида - маҳаллий ва хорижий инвесторлар учун бир хил имкон берилади. Ким яхши таклиф берса - ўша сармоядор танлаб олинади.\nШу билан бирга стратегик муҳим объектлар - барибир давлат ихтиёрида қолади. Масалан магистрал етказиб бериш қисмлари.\nҚайд этилган ислоҳотлар натижасида келажакда қуйидаги мақсадларга эришиш кутилмоқда:\nЭркин бозор рақобати\nХаражатларга мос нархлар\nДавлат ташкилотлари самарали ишлаши\nВазир ўринбосари шунингдек, Ўзбекистон келажакда фақат газ экспортига боғлиқ бўлиб қолмаслигини ва газни фақат хом ашё сифатида сотиш ўрнига уни чуқур қайта ишлашни йўлга қўйиш режалаштирилаётганинни ҳам айтиб ўтди.


Этик тозаловчи бола қандай қилиб миллионерга айланди? - Халқ сўзи\n23:02 20 Январь 2021 Спорт\nЯя Туре 1983 йилда Кот-д'Ивуар давлатининг Буаке шаҳрида туғилган. У оиладаги тўққиз фарзанднинг иккинчиси эди. Жуда камбағал яшашарди. Айрим манбаларда Яянинг болалик пайтида кунига атиги бир маҳал овқат егани ёзилган.\nОта-онасига хийла бўлса-да ёрдам бермоқ ниятида акаси Коло билан пойабзал тозаловчилик қилишарди. "Миллионлар ўйини" билан жиддийроқ шуғулланиш имконияти туғилган заҳоти акаси футбол мактабига кетиб қолди. Яя эса одамларнинг оёқ кийимини тозалашда давом этди. Бироқ мавриди келиб Яя бу иш билан қашшоқликдан халос бўлиш имкони йўқлигини англаб етди. Камбағалликдан қутилишнинг ягона йўлини футболда кўрди.\nЎзининг дастлабки футбол жамоасига келиб қўшилганида ҳамма унга ажабланиб қарарди. Гап шундаки, ҳаддан зиёд новча бу боланинг оёғида бутсиси йўқ эди. Ўзига савол назари билан қараганларга "Ялангоёқ яхшироқ ўйнайман", деб жавоб қайтарарди. Чиндан ҳам бутсисиз ўйнашига қарамай у бошқа тенгдошларидан ажралиб турарди. 10 ёшга тўлганда у илк бор оёғига бутси кийди. Бу пайтда акаси Коло маҳаллий ёшлар жамоасининг етакчи футболчисига айланиб улгурганди.\nМамлакатда таниқли АSEC Mimosas клуби ёшлар академиясига қабул қилингунига қадар уч йил давомида у тўп билан муомала қилиш устида ишлади. Бу академияда 4 йил ўтказгач, 17 ёшида ўсмирлар жамоасига қабул қилинди.\nЯя ўз оиласининг камбағаллигини атрофдаги одамлар сабабчи бўлган, деб ҳисоблар ва айнан шу одамлар кўмагида қашшоқликдан халос бўлиш мумкин, деган фикрда эди. Бу бирёқлама қарашдек туюлса – да, Яянинг ҳақлигини кўрсатувчи жиҳат йўқ эмас. Ахир, яхши футболни томоша қилиш учун одамлар яхши ҳақ тўлашади. Бу эса бадавлат бўлишнинг бир йўлидир.\nҚаҳрамонимиз ўз жамоасининг мамлакат чемпионатида ғолиб чиқишига жуда катта ҳисса қўшди. Бу эса уни элга танитди. Бу орада мамлакат раҳбарлари ёш футболчиларни тарбиялаш, уларни Европа клубларига жўнатиш ҳаракатига тушдилар. Яяда шу тариқа ўзининг бир гуруҳ тенгдошлари қатори Бельгия чемпионатида кучини синаб кўриш, маҳоратини ошириш имконияти туғилди. Шу аснода Англиянинг «Арсенал» клуби кўригида ҳам бўлди. Аммо инглиз клубининг ўша пайтдаги бош мураббийи Арсен Венгерга унинг майдондаги ҳаракатлари у қадар маъқул тушмади. Венгер ён дафтарчасига у ҳақида «Тўлақонли ўртамиёна ўйинчи» деб ёзиб қўйди. Шунга қарамай, «Арсенал» уни харид қилмоқчи бўлди. Аммо клуб Яянинг ишлаши учун тегишли рухсатнома ола билмади. Натижада қаҳрамонимиз Украинанинг «Металлург Донеск» клуби сафига бориб қўшилди. Бу ерда унинг болаликдаги дўстлари ҳам тўп суришаётганди.\nОрадан кўп вақт ўтмай Яя Европа клублари назарига тушди. Грециянинг «Олимпиакос» жамоаси сафида у машҳур футболчи Ривалдо билан ёнма-ён ўйнаш бахтига сазовор бўлди. Кот-д'Ивуар терма жамоаси билан 2006 йилги жаҳон чемпионатида иштирок этди. Шундан сўнг Европанинг гранд клублари унга қизиқиш билдира бошлашди. Франциянинг «Монако» клуби Яя Туренинг трансфери учун 5 миллион фунт стерлингга яқин пул тўлаб уни ўз сафига қўшиб олди. Ваҳолонки, атиги 12 ой муқаддам «Олимпиакос» бу футболчи учун украин клубига 2,5 миллион фунт стерлинг тўлаганди. Француз клуби мураббийи Лоран Баниде Яя ҳақида шундай деганди: "Яя ажойиб техникага эга. Майдонда у ўз гавдасидан оқилона фойдалана билади.Бу футболчининг қўлидан ҳамма иш келади".\nЯянинг кейинги клуби «Барселона» бўлди.Кейин эса Англиянинг "Манчестер Сити" клуби сафига бориб қўшилди. Бу иккала номдор клубда ҳам у ажойиб ўйинлар намойиш этди. "Янги Патрик Виейра" деган номга сазовор бўлди.Хусусан, "МанСити"даги ўйинлари унга катта шон-шуҳрат олиб келди. "Шаҳарликлар" сафидаги дастлабки тўрт мавсумда у икки бор мамлакат чемпиони бўлди. Мамлакат Кубоги, Суперкубоги ва лига Кубогини қўлга киритди. Туре нафақат ҳужумларни ташкил этиш, балки тўпурарлик бобида ҳам беназир эканини кўрсатди. Масалан, 2013 – 2014 йилги чемпионлик мавсумида 24 та гол киритган ҳолда жамоанинг энг кучли тўпурарига айланди. Серхио Агуэро, Эдин Жекодек маҳоратли ҳужумчилардан ҳам ўзиб кетди.\nЖисмоний имкониятлари, майдонда жуда катта ҳажмдаги ишни бажариши, ҳаводаги тўп учун курашда енгилиш нималигини билмаслиги чиндан ҳам Патрик Виейрани эслатарди. Машғулотларда қаттиқ тер тўкарди. Жамоадошлари уй-уйларига тарқалишган кезда ҳам унинг майдонда қолиб, машқ қилаётганини кўриш мумкин эди. "Амалиёт кишини такомиллаштиради" деган шиорга амал қиларди.\n— Айнан Мануэл Пеллегрини "МанСити"ни бошқарганида зиммамга катта масъулият тушди, — дея эслайди Яя. — У жамоага келган заҳоти менда етакчилик қобилиятини кўраётганини айтди. Пеллегрини "Венсан Компани — капитан. Лекин у майдонда йўқ паллада сен сардор бўласан", деди. Мен "Бунга тайёр эмасман" дедим. Мураббий эса "Мен жамоадаги футболчилар билан қандай гаплашаётганингни кўриб турибман. Ҳатто тушлик қилаётганда ҳам сизлар футбол ҳақида гаплашасизлар", деди. Шу тариқа мен Компани майдонга тушмаган пайтларда жамоа сардори вазифасини бажардим.\nТуре исломга эътиқод қилади. Буни Англиядаги ўйинлардан кейин футболчиларнинг шампань ичимлиги ичиш одатига амал қилмаганидан ҳам билиш мумкин.\nЯна бир гап. Яя Туре мамлакат Президенти даражасида ҳурмат-эътиборга сазовор бўлган. Кот-д'Ивуар терма жамоасининг Африка Миллатлар кубогидаги ғалабасидан кейин давлат раҳбари бу зафарни нишонлаш чоғида уни ўз кортежига таклиф қилганди. Қаҳрамонимизнинг Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг браконьерликка қарши кураш кампаниясига қўшилиб, элчи мақомида фаолият юритгани ҳам эътиборга молик.\nАйтмоқчи, тирикчилик важидан болалигида пойабзал тозалаш билан шуғулланишга мажбур бўлган Яя Туренинг номи айни пайтда Африканинг энг бадавлат ўн футболчиси рўйхатида турибди. Унинг футболдан ишлаб топган бойлигини 70 миллион АҚШ доллари миқдорида деб баҳолашмоқда. Бу пулнинг асосий қисмини «Манчестер Сити» билан тузган 8 йиллик шартномаси шарофати билан ишлаб топган. Бу ерда Яя ҳафтасига 230 минг долларга яқин маош оларди.\nЯя Туре 2011, 2012, 2013 ва 2014 йилларда Африканинг энг кучли ўйинчиси деб топилган. Греция, Испания, Англия чемпиони саналади. У инглиз, рус, француз ва испан тилларида эркин гаплаша олади. Айни пайтда қаҳрамонимиз ўз кучини мураббийлик соҳасида синаб кўриш ниятида.


26 феврал 2020, Тошкент вақти: 23:40\nИслом ака Ўзбекистонда бозорқўмлик "ёғли" жой эканини тан олади, лекин унга нисбатан тазйиқлар сабаби унинг ҳақиқатпарварлигида эканини таъкидлайди.\nЧироқчилик “бозорком”: Мен ҳақиқат учун курашаяпман!\nҚашқадарё вилояти Чироқчи туманидаги “Кўкдала” деҳқон бозори раиси Ислом Усанов маҳаллий мутасаддилар унинг қонуний ишлашига йўл қўймаётганини айтади. Ислом Усановга кўра, у бозорларнинг тушум пулларини тўлиқ давлатга топширишни талаб қилгани учун унга тазйиқ ўтказилмоқда.\n- 2009 йил 12 майда Кўкдала озиқ-овқат м.ч.ж бозорига раис бўлиб ўтдим. Келганда билдимки, муҳит жуда бошқача. 12та бозорим бор менинг. Раис бўлиб келганимда муҳитни билдимки, битта катта бозорга 100 сўм тушса, бир сўмини давлатга берар эканда, 99 сўмини район раҳбарлари билан бўлиб еб юрар экан. Мисол биттасининг бозорига 5 миллион тушади. У 1 миллион топшираяпти. Биттасиникига 3,5 миллион тушади, у 300 минг топшираяпти.\nОзодлик: Ўзи аслида бир ойлик тушум қанча ўзи? Ҳамма бозорлардан тушган ҳақиқий тушум.\n- 35 миллионгача бозордан тушаяпти.\nОзодлик: Бу пулнинг қанчаси давлатга топширилган?\n- 50 фоиз. Одамлар бозорлардан анча пул олган. Мен бозоркомлардан режани бажаришни талаб қилдим биринчи ўринда. Давлат режасини бажаришни талаб қилдим. Уларга бу гапим ëқмадида. Мен раис бўлиб келишдан олдин 6та асоий бозоркомлар туман ҳокими, туман СНБси, началник милицияси прокурори, департаменти – ҳаммаси билан алоқадор экан. Сабаби мен учта бозоркомни олти ой узлуксиз режани бажармаганлиги учун ишдан олдим. Улар идорамда жанжал қилди. “Агар фармойишингизни бекор қилмасангиз, хоҳланг туман ҳокими ëки СНБсини ëнингизга олиб келамиз, хоҳланг ëнига олиб борамиз”, дейди. Мен “Билганингни қил. Мен фармойишимни бекор қила олмайман. Бўшаб кетсам, кетаман. Энди сизларни қайтариб ишга олмайман”, дедим. 19 июлда бўшатган бўлсам, 20 июл куни мени Чироқчи туман ҳокими Камол Равшанов билан туман СНБ бошлиғи фамилияси эсимда йўқ, Аҳрор деган йигит чақиртирди. Бордим. Борсам, ҳокимнинг хонасида иккаласи ўтирибди. “Ислом ака, бозоркомларни ишдан олибсиз”, дейди. “Олдим. Олти ойдан бери режани бажармайди. Хоҳласа пул топширади, хоҳласа бермайди. Давлат режаси бор. Ишдан олдим”, дедим. Туман ҳокими, туман СНБси, туман началник милицияси, туман прокурори, туман департаменти мени бир ярим йилдан бери жуда қийнаб ëтибди.\nОзодлик: Нимага шунча бошоғриқлардан кейин ҳам бўшамасдан ишлаяпсиз?\n- Менми? Шуни яхши кўраман. Ҳақиқат учун курашишни яхши кўраман. Мана бунга ўхшаган порахўр одамлар билан олишишни яхши кўраман. Шунинг учун ўз хоҳишим билан кетмаяпман. Ўзим ҳақманда. Агар менинг бир нарсани еб қўйган жойим бўлганда, ноҳақ бўлганимда, мен уларнинг олдига бориб, тавба-тазарру қилиб, ë ор-номусимни сотиб, ишлаб юрган бўлар эдим ëки бўлмаса улар мени бир томонлама илдириб, мени йўқ қилган бўлар эди. Ҳозир прокурор, суд менга қарши ҳужжатлар қилиб, мен уларнинг одамларини ишдан олганлигим учун ноҳақ далил-исботлар қилиб ҳужжат тайëрлаб ўтирибди.\nОзодлик: Ислом ака, бозор раҳбари бўлиш халқ тили билан айтганда “ëғли жойлардан бири”.\n- Энг ëғли, энг азобли иш ҳам.\nОзодлик: Шунақа ëғли жойга ҳар ким ҳам етиша олмайди. Сизнинг бу жойга келиб қолишингиз қанақа? Кимгадир сиз ҳам узатганмисиз демоқчиман?\n- Йўқ, ҳеч кимга ҳеч нарса бермаганман, дейди Қашқадарё вилояти Чироқчи туманидаги “Кўкдала” деҳқон озиқ-овқат бозори раиси Ислом Усанов.\nЧироқчи туман ҳокими: “Бозорком” пулларни ўзлаштирган!\nЧироқчи туман ҳокими Камол Равшанов эса, Озодлик билан суҳбатда Ислом Усановнинг ўзини “Кўкдала” деҳқон бозорига тушган пулларни ўзлаштирганликда айблайди.\n- Ҳеч ким тўсқинлик қилаëтгани йўқ. Ўзи 260 миллион пулни давлатга топширмасдан еб қўйган. Шунинг учун солиқ буни прокуратурага берган. Нима қиларини билмай юрибди у. Давлатнинг пулини жойига қўйсин бўлди. Айб ўзида унинг. Солиқ ҳам, ҳокимият ҳам унга қаршилик қилаëтгани йўқ. Ўзининг соҳаси бўйича ишлаяпти. Режасини бажарсин бўлди. Бошқа гап йўқ унга, дейди Чироқчи туман ҳокими Камол Равшанов.\nҒаллаорол йўллари асфалт кўрмаган\nЖиззах вилоятининг Ғаллаорол туманида яшовчи Набижон Жўрабоев Озодликда берилган "Ўзавтойўл" давлат ҳиссадорлик жамиятида 18,6 миллиард сўмлик камомад аниқлангани ҳақидаги мақолага ўз муносабатини билдирар экан, Ғаллаоролдаги автойўллар аҳволига тўхталади.\n- Бизнинг Ғаллаорол тумани марказининг ўзида, ҳокимиятнинг олдида мустақилликдан бу ëғига асфалт теккани йўқ. Қишлоқ тараққиëти ва фаровонлиги йили деди, Камолот ëшлар йили деди, Баркамол авлод деди, миллиард-миллиард пуллар кетиб бораяпти, ҳеч ким бунинг ҳисобини олмаяптида. Районимизда машина юра олмайди. Ҳокимият биносининг орқасида кичкина йўл бор. Шуни бечора бир магазинчи икки-уч йилдан бери шағал тўкиб машина ўтадиган қилаяпти. Ҳали қишлоқ тўғрисида гапирмаса ҳам бўлади. Қишлоқларга асфалт етиб ҳам боргани йўқ. 18-19 йилдан бери наҳотки пул ажратилмаса? Машиналарнинг ҳар йил тўлайдиган налоглари қаëққа кетаяпти? Ғаллаорол территориясида юрган машиналарни кўчада ким кўрса, ойнаси ëрилган машина бўлса, шу Ғаллаоролники деб ўйласа бўлаверади. Демоқчиманки, бир машина асфалтни товуққа дон сочгандай машинанинг устида туриб, ямаларни икки-уч ойда бир ямаб чиқади, дейди ғаллаороллик суҳбатдошимиз Набижон Жўрабоев.


Фермер прокурорга нимадан норозилигини билдирди - Huquq.uz\nХоразм вилояти прокурори Б.Кудратходжаевнинг Тупроққалъа туманига сафари самарали бўлди. Вилоят прокурори аҳолининг яшаш шароити, ижтимоий аҳволи, қишни қандай ўтказаётгани билан танишди.\nШу куни вилоят прокурори, 2-сектор раҳбари туман аҳолиси билан сайёр қабул ўтказди. Унда фуқаролар ўзларини қийнаётган муаммолар ҳақида эмин-эркин мурожаат қилдилар. Айтайлик, Қаҳрамон Сапаров фермер хўжалиги ери асоссиз равишда олиб қўйилганидан норозилигини билдирган бўлса, Муяссар Ражабова тадбиркорлик учун ер ёки бўш турган бино олишига кўмаклашишни сўради. Умуман шу куни тупроққалъалик кўплаб фуқаролар вилоят прокурорига мурожаат қилди. Уларга қонуний жавоб қайтарилиши таъкидланди.\nТупроққалъада ўтказилган «Прокурор ва ёшлар» учрашуви ҳам самимий руҳда кечди. Вилоят прокурори қилинаётган ислоҳотлар, қонунчиликдаги ўзгаришлар ҳақида тўхталди. Президентимизнинг 5 та муҳим ташаббуси ёшларнинг ҳар томонлама комил инсон бўлиб вояга етишида катта аҳамияга эгалигини алоҳида таъкидлаб, ёшларни китобхонликка, компьютер технологияларидан самарали фойдаланишга, спорт билан мунтазам шуғулланишга ундади.\nШундан сўнг ёшларнинг фикрлари тингланди. Жумладан, Ёдгора Собирова, Гуландом Азимова, Комила Ҳайитбоева, Нафиса Собирова ҳамда Улуғбек Жумабоев иш топишда ёрдам сўрашди. Мирзабек Раҳимов, Илҳомбек Болтабоев, Ирода Тоҳирова ёшларни спортга жалб этиш мақсадида ўзлари яшаётган ҳудуддаги мактабларнинг спорт залларидан фойдаланган ҳолда тўгараклар ташкил этиш истаги борлигини билдиришди.\nЁшлар ўз мурожаатларида асосан бандлик масаласини ҳал қилишда, спорт билан шуғулланиш имкониятини кенгайтиришда, имтиёзли кредит ва уй олишда ёрдам сўрадилар. Уларнинг учтаси жойида ҳал қилинди, 20 та мурожаат тегишли ташкилот ва идораларга йўналтирилди.


Мирзиёев: Бухорода туризм тушумини 350 миллион долларга етказиш керак\nПрезидент Мирзиёев, Бухоро фаоллари билан учрашувда, 2021 йилгача хорижий сайёҳлар сонини 2 баробар кўпайтириш, туризм хизматлари тушумини 350 миллион долларга етказиш режасини маълум қилди.\nПрезидент матбуот хизматининг хабар қилишича, 29-30 март кунлари вилоятга борган Шавкат Мирзиёев Бухоро вилояти фаоллари ва мутасадди раҳбарлар иштирокидаги йиғилиш ўтказган.\nРасмий хабарга кўра, жорий йилда Бухоро шаҳридаги «Бухоро-палас», «Варахша» ва «Зарафшон» меҳмонхоналари реконструкция қилинади, 32 та янги меҳмонхона, 9 та мотель ва 50 та меҳмон уйлари фойдаланишга топширилади.\n"Натижада меҳмон ўрни 7 мингтага етиб, туристларни қабул қилиш имконияти қарийб 2 баробар кўпаяди", деб ёзади матбуот хизмати.\nШунингдек, президент авиақатновлар сонини ошириш, Самарқанд, Хива, Шаҳрисабз шаҳарлари билан автобус ва поездлар қатновини кўпайтириш орқали Бухорони «саёҳатлар чорраҳаси»га айлантириш лозимлигини таъкидлади.


Ўзбекистон, 07 май 2013\n20 октябр 2019, Тошкент вақти: 09:06\nсешанба 7 май 2013\nНогиронларга нафақа бермай қўйишди\n7 май куни Озодликнинг "Эркин микрофон"ига қўнғироқ қилган жиззахлик суҳбатдош исмини айтишни истамади. Ўзини кўзи ожиз ногирон деб таништирган суҳбатдошимиз, ногиронлик нафақасини ололмаётганидан шикоят қилди.\nХоразмга уч ойда хориждан 14 та тобут келди\n“Нажот” инсон ҳуқуқлари ташкилоти маълумотига кўра, жорий йилнинг уч ойи давомида Россия, Қозоғистон, Украинадан Хоразмга 14 нафар меҳнат муҳожирининг тобути келган. Сўнгги уч йил давомида уч хоразмлик меҳнат муҳожирининг ўлиги хорижда қолиб кетган.\nЎзбекистон ҳукумати импорт йўлига яна бир тўсиқ қўйди\nПиво ва сигарет, макарону консерваланган гўшт, пиёз ва саримсоқпиёз, зиравор ва қайлалар, картошка ва нўхат...Бу товарларнинг Ўзбекистонга импорт қилинадиган қисми яқин кунлар ичида қимматлайди. Чунки 1 майдан бошлаб тилга олинган товарлар импортини чеклаш учун ҳукумат янги чекловлар жорий этди.\nСамарқандликлар ичтерлама эпидемиясидан хавотирда\nСамарқанд шаҳри чеккасидаги "Супер" посёлкаси аҳолиси ўзлари яшаётган ҳудудда ичтерлама билан оғриганлар сони ортаётганидан ташвиш билдирмоқдалар. Норасмий манбаларга кўра¸ ҳозирга қадар эликка яқин одам ТИФ ташхиси билан касалхонага ëтқизилган.\nЎзбекистон ВДНХдаги павильонлардан воз кечди\nЎзбекистон Москвадаги Бутунроссия кўргазма маркази (ВВЦ) ҳудудида ўзига ажратилган павильондан воз кечди. “Известия” нашри хабарига кўра, Россия президенти Владимир Путин бу савдо мажмуасини 50 йилга йилига рамзий 1 рублга ижарага беришни таклиф этган.\nБола асраб олиш ишини судлар ҳал қилади\nЎзбекистонда бола асраб олиш амалиёти бундан буён судлар орқали амалга оширилади.\nЎзбекистонда тадбиркорлар “ҳомийлик”ка қандай мажбурланмоқда?\nОзодликка бўлаëтган мурожаатларга кўра¸ Ўзбекистон тадбиркорлари давлат номидан ўтказилаëтган турли байрам ва тадбирлардан ташқари¸ Гулнора Каримова уюштираëтган кўнгилочар маъракаларининг мажбурий молиявий ҳомийсига айланган. 6 май куни Тошкент вақти билан 21:05 даги жонли мулоқотимизда қатнашганларга рахмат. Кейинги дастурларимизда OzodSkype ва OzodlikOnline Skype манзиллари орқали Сиз ҳам иштирок этинг!!\nНисбатан “эркин” газета бош муҳаррири ишдан кетди\nЎзбекистондаги “Медиа-бизнес” масъулияти чекланган жамият таъсис этган “Новости Узбекистана” газетаси бош муҳаррири Баҳодир Йўлдошевнинг ишдан кетгани тўғрисида хабар берар экан, Ўзметроном сайти муҳаррирни ишдан кетишга “республикадаги газеталарни назорат қилувчи бир қатор амалдорлар” мажбур қилди, деб ёзди.\nСўхлик фермерлар қирғиз чегарачиларидан шикоят қилмоқда\nЎзбекистоннинг Сўх эксклавида яшовчи фермерлар бу йил буғдой етиштириш бўйича давлат буюртмасини бажара олмай қолишлари мумкинлигидан ташвишга тушганлар.\nҚувурдан газ суғуришни жиноят деб эълон қилмоқчилар\nОлий мажлис информация хизмати тарқатган маълумотларга кўра, қуйи палата депутатлари нефт ва газ маҳсулотлари қувурларига ўзбошимчалик билан уланганлик, бу объектларга зарар етказиш ва яроқсиз ҳолатга келтирганлик учун жиноий жавобгарлик назарда тутилувчи қонун лойиҳаси биринчи ўқишда қабул қилинди.\nНАТО юкларини Ўзбекистон орқали олиб чиқишни бошлади\n24 апрел куни НАТОнинг Шимолий таъминот тармоғи орқали олиб чиқилган юкларининг биринчи партияси Латвия портларига етказилди. Афғонистондан Ўзбекистон орқали олиб чиқилган ҳарбий юклар Норвегия билан Буюк Британияга жўнатилади.\nБаҳс майдони: Ўзбек қизлари неча ёшдан турмуш қургани маъқул?\nОзодликнинг 7 май куни ўтказиладиган 'Баҳс майдони'даги мунозарада ўзбек қизларини фақат 18 ёшдан кейин турмушга бериш тарафдорлари ва бунга қаршилар баҳслашди.


Сунани Термизий ҳадис тўплами таржимаси ҳақида маълумот\nМирзо Кенжабек, таржимон, Имом Ал-Бухорий номидаги Ислом Олий маъҳадининг толиби.\nКитоб ҳақида фикрлар\nЎзбекча нашрнинг хусусиятлари\nАбу Исо Муҳаммад Ат-Термизийнинг таржимаи ҳоллари\nСаёҳат ва изланишлари\nТермизийнинг шахси ва асари ҳақида уламоларнинг фикрлари\nТермизийнинг «Сунан» китоби ҳақидаги фикрлар\nТермизийнинг бошқа асарлари\n«Сунани Термизий» китобида ҳадис мартабаларининг белгиланиши\nАбу Исо Муҳаммад Ат-Термизий китобининг уч хусусияти\nҲадис ва суннат\nХабар ва асар\nМуснид, муҳаддис, ҳофих\nҲадисларнинг қабул қилиниши ва рад этилиши жиҳатдан турларга бўлиниши\nСаҳиҳ, ҳасан ва заиф ҳадислар орасидаги муштарак истилоҳлар\n«Ушбу китобни тасниф қилганимдан кейин, уни Ҳижоз, Ироқ ва Хуросон уламоларига тақдим этдим. Улар розилик билдириб, қабул қилдилар. Кимнинг уйида бу китобдан бўлса, ўша хонадонда Пайғамбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) гапираётгандек бўлур».\n«Менинг учун унинг (Термизийнинг) китоби Бухорий ва Муслим китобларидан кўра фойдалироқ. Чунки Бухорий ва Муслимдан фақат теран илмли мутахассис олимларгана истифода этади. Термизийдан эса ҳар ким фойдаланиши мумкин».\nШайхул Ислом Абу Исмоил АЛ-АНСОРИЙ\n«(Муҳаммад Ат-Термизий) Ҳадис илми соҳасида бир қанча асарлар тақдим этди. Унинг ушбу "Ал-жомиъ-ас-саҳиҳ" ("Сунан") китоби бу асарлар орасида фойдаси энг кўп, тартиби энг ихчам, такрори энг оз асардир. Унда бошқа ҳадис китобларида учрамайдиган хусусиятлар бор:\nмазҳаблар ва истидлол (далил келтириш) жиҳатлари эътиборга олинган;\nсаҳиҳ, ҳасан ва заиф деб, ҳадис турлари аниқ белгиланган;\nшарҳ ва таъдилга (қиёслаб тўғрилашга) ўрин ажратилган;\nкитоб охирида иллатларга оид махсус бир бўлим илова этилган, хуллас, бу китобда улкан фойдалар жамлангандир.\nКитобни мутолаа қилган кишилар бунга тан берадилар".\nҚутлуғ Ўзбекистонимизнинг истиқлолга эришуви натижасида она халқимиз ўзининг бой маънавий мероси хазинасидан эркин баҳраманд бўла бошлади. Жумладан, Имом Ал-Бухорий, Имом Ат-Термизий каби улуғ ватандошларимиз тўплаган ҳадисларни ўз она тилимизда ўқишга муваффақ бўлдик.\nҲадислар дунёси фиқҳ бобида, инсон ҳақ-ҳуқуқлари мавзуида жуда муҳим манбаъ бўлиб, асосан, ахлоқий, маданий, маънавий-маърифий негизни ташкил этади. Ундан турли соҳа олимлари: ҳуқуқшунос ва жамиятшунос олимлар, табобат олимлари, биолог, химик ёки адабиётшунос олимлар, шубҳасиз, ўз соҳаларига доир янги қирраларни кашф этадилар.\nУлуғ ватандошимиз - Абу Исо Муҳаммад Ат-Термизийнинг қўлингиздаги «Сунани Термизий» китоби «Ал-жомиъ ас-саҳиҳ» («Ишонарли тўплам»), «Ал-жомиъ ул-кабир» («Катта тўплам») ёки («Саҳиҳи Термизий») номлари билан ҳам машҳур. Аммо ҳазрати Имом Ат-Термизий ҳадис илмида «сунан» йўналишига асос солган муҳаддислардан бўлгани учун бу китоб, асосан, «Сунани Термизий» номи билан шуҳрат қозонган.\nАзиз ва муҳтарам китобхон! Фиқҳ илми, яъни ислом ҳуқуқшунослиги энг шарафли илмлардандир. Ҳазрати Пайғамбаримиз (с.а.в.): «Мингта жоҳил обиддан кўра битта фақиҳ яхшироқ», деб марҳамат қилганлар. Чунки инсон фақиҳ бўлса, уни ҳеч нарса чалғита олмайди, у ҳар қандай оқим ва гуруҳларга ўзини урмайди. Аксинча, ўз зътиқодида собитқадам бўлади. Фиқҳнинг энг улуғи эса соғлом эътиқоддир. Бинобарин, Ҳанафий мазҳабининг асосчиси ҳазрати Имоми Аъзам (раҳматуллоҳи алайҳ) эътиқод илмини «фиқҳи акбар» деб, яъни «улуғ фиқҳ» деб таърифлаганлар.\nМаълумдирки, Ер юзи мусулмонларининг асосий кўпчилиги ҳазрати Имоми Аъзам мазҳабларига риоя қиладилар. «Сунани Термизий» китобида эса худди ана шу мазҳаб жиҳатлари эътиборга олинган. Ҳанафий мазҳабининг фикр-қарашларини Имом Ат-Термизий «Куфа аҳли»нинг фикр-қарашлари тарзида баён қилганлар. Азиз китобхонлар ана шу жиҳатга эътибор бермоқлари мақсадга мувофиқдир. Шунингдек, китобнинг ушбу ўзбекча нусхасида Ҳанафий мазҳабига доир фатволар, илова ва изоҳлар тақдим этилганки, булар ўқувчи тўғри амал қилмоғи учун фойдалидир.\nАлбатта, ҳадис соҳасининг ўз атамалари, илмий истилоҳлари бор. Ана шундай ифода ва истилоҳларни тушунмоқлари учун, китобхонларга кўмак тариқасида, «Китобхонга ёрдам» сарлавҳаси билан алоҳида сўз тақдим зтилди.\nКитобда ҳадисларнинг ўзбекча таржимаси асл арабий матни билан бирга саҳифаларга жойлаштирилди. Бу усул тил билган китобхонларга сўзма-сўз таққослаб ўрганишлари учун қулайлик туғдиради.\nҚўлингиздаги «Сунани Термизий» китоби таржимаси хайрли ишлардан бири бўлиб, маънавий-ахлоқий камолот йўлида, комил инсонни тарбиялаш йўлида муносиб хизмат қилади, деган умиддамиз.\nБисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. Аллоҳу таолога беадад ҳамду санолар, Расулуллоҳга ва у кишининг хонадони аҳлига ҳамда саҳобаларига беҳисоб салоту саломлар бўлсин! Ассалому алайкум, муҳтарам китобхон!\nАссалому алайкум, муҳтарам китобхон!\nМана, Ўзбекистон истиқлолининг ажиб меваларидан бири - ҳазрати Абу Исо Муҳаммад ат-Термизийнинг «Сунани Термизий» («Ал-жомиъ ас-саҳиҳ») китоби ўзбекча таржимасининг биринчи жилди қўлингизга етди. Улуғ ватандошимиз бўлмиш Имом Ат-Термизий жаҳондаги олти нафар энг машҳур муҳаддиснинг бири, Имом Ал-Бухорийнинг замондоши, сафдоши ва шогирдидир. Ана шу атоқли зот китобининг она тилимиздаги таржимасига оид муҳим хусусиятларни Сиз азиз ўқувчиларга маълум қилишни лозим топдик.\n1. Мазкур таржима «Сунани Термизий»нинг Миср Республикаси, Қоҳира шаҳридаги «Ал-Маданий» нашри нусхасига асосланган Истамбул нашридан амалга оширилди: ҳадислар асл арабий тилдан сўзма-сўз таққосланган ва туркий таржимадан фойдаланган ҳолда таржима қилиниб, ушбу ки-тобда арабий матни билан бирга тақдим этилди. Шарҳ ва изоҳлар эса Истанбул (1971) нусхасидан табдил этилди. «Сунан»да мазҳаб жиҳатлари эътиборга олинган бўлса-да, баъзан бир мавзуда хилма-хил ёки қарама-қарши ҳадислар келтирилади. Ўзбекистон мусулмонлари, айниқса, ёшлар ҳадисларга Имом Аъзам раҳматуллоҳи алайҳ мазҳабига мувофиқ тўғри амал қилмоқлари учун ана шундай изоҳ ва баъзи иловаларга эҳтиёж бор. Шунинг учун тайёр изоҳотдан исти-фода этилди.\n2. Ҳадисларни ўрганишда мутаржимга «Саҳиҳи Бухорий»нинг ўзбекча матни таҳриридаги кўп йиллик тажрибалари, мавзуларниш таниш эканлиги кўл келди: таржимада «Саҳиҳи Бухорий»даги зарур ибора ва ифодалардан, «Шамоили Муҳаммадия» асари ўзбекча (Саййид Маҳмуд Торозий) таржимасидаги ҳадислардан, «Мухтасар ул-виқоя»даги ҳадисларнинг ифода усулларидан, «Ғиёс-ул-луғот» ва бошқа зарур қомуслардан, шунингдек, муҳтарам устозларнинг баъзи маслаҳат ва ёрдамларидан фойдаланилди.\n3. Арабча нусхада, Имом Ат-Термизий ўз шарҳини ҳар гал «Абу Исо айтакча нусхада их-чамликка интилиб, бу ибора тушириб қолдирилди. Чунки муаллифнинг шарҳи матндан маълум, муаллифга мансуб бўлмаган зарур қўшимчалар қўшса «Илова» деган сўз билан қавс ичида тақдим этилди.\n4. Арабий нусхада ҳар бир ҳадис ровийларининг санади - тартибли рўйхати тўлиқ келтирилган. Зарур бўлганда олимлар санадни кузатишлари мумкин. Ўзбекча таржимада эса ровийлардан битта саҳобани, айрим ўринларда тобеъийнни қайд этиш билан кифояландик. Усмон Закий Мулла Муҳаммад ўғли тажрибасида ҳам, «Саҳиҳи Бухорий» таржимасида ҳам ушбу усул қўлланган.\n5. Ўзбекча таржимада, мўътабар шарҳларга таянган ҳолда, ҳадислар маъносини кенгроқ очадиган айрим сўз ва иборалар, қисқа изоҳлар заруратан қавс ичида бериб борилди.\n6. Арабий нусхада боб рақамидан кеиин сарлавҳа қайд этилган. Ўзбекчада эса, ҳар бир мавзуга алоҳида эътиборни тортмоқ мақсадида, Усмои Закий Мулла Муҳаммад ўғли тажрибасига таяниб, ҳар бир сарлавҳа бошида «Мавзу» деган сўзи қўйдик.\n7. Сахифа остида рақам билан белгиланган шарҳ ва изоҳлар аввало Шайх Муборакфурийнинг Термизий ҳадислари шарҳидан иборат «Гуҳфаз-ул-аҳвозий» китобидан, Мисрпинг собиқ қозиси Аҳмад Муҳаммад Шокир шарҳларидан, қисман Ал-Азҳар Дорилфунуни мударриси Абдул-Ваҳҳоб Абдул-Латиф ҳамда қисман Абдурраҳмон Муҳаммад Усмоннинг таҳқиқ ва тасҳиҳларидан олинган. Улар ҳазрати Мулла Али Ал-Қорий шарҳларига ҳам таянганлар. Усмон Закий Мулла Муҳаммад ўғли Истанбул нусхасида келтирган бу қайдлар баъзан ўринли қисқартирилиб, баъзан Имом Аъзам мазҳабларига мувофиқ иловалар билан бойитилди.\nҲар қанча уринмайлик, ожиз бандамиз, албатта, хато ва нуқсонлардан холи эмасмиз.\nМуҳтарам устоз-алломаларимиз, қадрли ўқувчиларимиз айбу-нуқсонларимизни авф қалами ила ислоҳ айлаб, дуои хайр қилмоқларидан умидвормиз.\nМуҳтарам китобхон! Ушбу ҳадисларга тўғри амал қилиш учун қавс ичидаги иловаларга ва саҳифа остидаги рақам билан белгиланган изоҳларга алоҳида эътибор бермоғингизни сўраймиз!\nУшбу табаррук китобни ўқиб, баҳраманд бўлиб, амал қилганлар дунё ва охират саодатига эришсинлар! Омин, ё Роббил-ъаламийн!..\nМирзо Кенжабек, таржимон, Имом Ал-Бухорий номидаги Ислом Олий маъҳадининг толиби\nИсм ва насаблари - Муҳаммад ибн Исо ибн Савра ибн Мусо ибн Ад-Даҳҳоқ Ас-Суламий Ал-Буғий Ат-Термизий. Куняси эса - Абу Исо (яъни, Исонинг ота-си)дир.\nТермизийнинг насаби кўпгина манбаъларда ана шундай зикр қилинган. У зотнинг насаби ҳақида яна икки хил қавл бор. Биринчиси - Муҳаммад ибн Исо ибн Савра ибн Шаддод дейилади. Иккинчиси - Муҳаммад ибн Исо ибн Язид ибн Савра ибн Ас-Сакан дейилади.\nТаваллуд вақтлари. Ат-Термизий ҳижрий 209-йилда (милодий 824-825 йилда) таваллуд топдилар. Ҳофиз Аз-Заҳабий «Мийзон-ул-иътидол» китобида Термизийнинг ҳижрий 279-йилда вафот этганларини зикр қилиб, «вафот этган вақтларида етмиш ёшда эдилар», дейди. Аллома Мулла Али Ал-Қорий ҳазратлари ҳам «Аш-шамоил» асари шарҳида худди шу гапни айтади.\nВатанлари. Имом Ат-Термизийнинг туғилган ватанлари бугунги Ўзбекистондир. Ат-Термизий Буғ қишлоғида таваллуд топдиларми ёки Термиз шаҳридами? Ал-Буғий деб Буғ қишлоғига нисбат этилишлари ё бу қишлоқда туғилганлари ёки у ерда яшаб, вафот этганлари туфайли бўлади.\nМулла Али Ал-Қорий ҳазратлари Термизийнинг ўзларидан бундай деганларини нақл этади: «Бобом, Лайс ибн Сайёр даврида Марвазда яшар эдилар. Кейин Термизга кўчганлар» («Шарҳ- уш-шамоил»: 136-саҳифа).\nБуғ - Термизга қарашли бир қишлоқ бўлиб, шаҳардан олти фарсаҳ (Фарсаҳ - тўрт соатлик масофа, 12.000 қадамлик йўл.) нарида жойлашган. Термизий шу қишлоқцан бўлиб, бу қишлоқ тобеъ бўлган Термиз шаҳрига нисбат берилган бўлишлари эҳтимоли кўпроқ.\nТермиз - эски Жайҳун, ҳозирги Амударё ёқасида жойлашган жуда қадимий ва жуда ажойиб шаҳардир. (Жайҳун баъзи манбаъларда «Балх дарёси» деб зикр қилинган).\nИслом илмларининг тараққий этишида Туркистон шаҳарлари ичида Термиз кенти ҳам катта аҳамият касб этган. Самарқанд ва Бухорони Балх каби қадимий илм маркази билан боғловчи шаҳар Термиз эди. Шунинг учун ҳам бу ерда кўплаб алломалар етишиб чикди. Шу-лардан бири Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Али ибн Ҳасан ибн Бишр Ҳаким Термизийдир (245-320 ҳижрий, 859-932 м.й.). Манбаъларда айтилишича, у 300 дан ортиқ асар битган. Шулардан 57 таси бизнинг замонамизгача етиб келган.\nСаёҳат ва изланишлари. Имом Ат-Термизий 20 ёшга етганларида Хуросон шайхларидан Исҳоқ ибн Роҳвайҳ Марвазий ва бошқалардан илм ўргандилар, сўнг 25-26 ёшларида Ироққа (Басрага) бориб, у ердаги алломалардан дарс олдилар. Ундан сўнг Ҳижозга кетдилар. Лекин манбаъларда ул зотнинг Бағдодга, Мисрга ва Шомга борганлари ҳақида хабар келтирилмаган. Бунга ўша вақтда бу юрт- лардаги нотинчлик сабаб бўлган, деган фикр бор.\nБу саёҳатлари кўп йиллар давом этди, имом Термизий Термизга 250 ҳижрий (864 м.) йилдагина қайтиб келдилар, бунга қараганда, тахминан 20 йил давомида ўзга юртларда ҳадисларни ўрганиб, йиғиб юрганлар. Имом Бухорий билан Нишопурда (250 ҳижрий йил) учрашиб, кўп ҳадислар хусусида музокаралар олиб борганлари ҳақида маълумотлар бор. Шундан сўнг «Ал-жомиъ-ас-саҳиҳ» («Сунани Термизий») китобларини ёза бошлаганлар.\nУстозлари ва шогирдлари. Термизий олдинги имомларнинг кўплари билан кўришганлар ва улардан баҳраманд бўлганлар. Термизий даври - ҳижрий 3 аср, ҳадис илмларида буюк юксалиш бўлган давр эди. Кутуби ситта - олти энг машҳур ҳадис китоби муаллифи бўлган имомлар, яъни олти энг улуғ муҳаддис ана шу олтин даврда яшаб камол топдилар. У зотларнинг таваллуд ва вафот йиллари қуйидагича:\nМуҳаммад ибн Исмоил Абу Абдуллоҳ Ал-Бухорий - ҳижрий 194-256.\nМуслим ибн Ҳажжож Ал-Қушайрий Абул Ҳусайн - ҳижрий 204-261.\nАбу Исо Муҳаммад ат-Термизий - ҳижрий 209-279\nАбу Довуд Сулаймон ибн Ал-Ашъас Ас-Сажистоний - ҳижрий 202-275.\nАҳмад ибн Шуайб Абу Абдурраҳмон Ан-Насоий - ҳижрий 215-303.\nИбн Можа Муҳаммад ибн Язид ибн Можа Абу Абдуллоҳ - ҳижрий 209-273.\nУшбу олти имомдан олтовларининг ҳам ривоятларида иштирок этган шайхлар қуйидагилар:\nМуҳаммад ибн Башшар Бундор - ҳижрий 167-252.\nМуҳаммад ибн Ал-Мусанна Абу Мусо - ҳижрий167-252.\nЗиёд ибн Яҳё Ал-Ҳассоний - ҳижрий 254 йилда вафот этган.\nАббос ибн Абдулазим Ал-Анбарий - ҳижрий 246 йили вафот этган.\nАбу Саъид Ал-Ашаж Абдуллоҳ ибн Саъид Ал-Киндий - ҳижрий 257 йили вафот этди.\nАбу Ҳафс Амр ибн Али Ал-Фаллос - ҳижрий 160-249.\nЯъқуб ибн Иброҳим Ад-Даракий - ҳижрий 166-252.\nМуҳаммад ибн Маъмар Ал-Қайсий Ал-Боҳроний - ҳижрий 256 йилда вафот этган.\nНаср ибн Али Ал-Жаҳдамий - ҳижрий 250 йилда вафот этган.\nИмом Термизий бу шайхлардан кўра олдинроқ ўтган шайхларни ҳам кўрганлар ва ушбу «Сунан» китобида улардан ҳадис ривоят қилганлар. Уша шайхлардан баъзилари қуйидагилардир:\nАбдуллоҳ ибн Муовия Ал-Жумаҳий - ҳижрий 243 йили юз ёшида вафот этди\nАли ибн Хужр Ал-Марвазий - ҳижрий 244 йилй юз ёшга яқинлашганда вафот этган.\nСувайд ибн Наср ибн Сувайд Ал-Марвазий - ҳижрий 241 йилда 91 ёшда вафот этган.\nҚутайба ибн Саъид Ас-Сақофий Абу Ражо - ҳижрий 150-242.\nМуҳаммад ибн Абдулмалик ибн Абушшавориб - ҳижрий 244 йилда вафот этган.\nИброҳим ибн Абдуллоҳ ибн Хотам Ал-Ҳаравий - ҳижрий 178-244\nИсмоил ибн Мусо Ал-Фазорий Ас-Суддий - ҳижрий 245 йилда вафот этган.\nТермизий яна бошқалардан, Имом Ал-Бухорий шайхларининг кўпидан ҳам ҳадис ривоят қилганлар, У киши асосан Имом Ал-Бухорийнинг шогирди бўлиб, ижозатлари ўша кишидандир. Ҳадис илмини у зотдан олдилар ва у зотнинг қўлларида камол топдилар. У кишида ўқиб, у кишидан баҳра топдилар. Ҳадис илмига тааллуқли баъзи ишларда устоз билан мунозара қилдилар. Устозлар билан қай бир ўринда мувофақат қиладилар ва қай бир ўринда мухолафат қиладилар. Ўша давр олимларида бу хусусият бор эди. Тақлидни тан олмас эдилар. Тақлиддан қочиш ва ҳар қайда ҳамиша Ҳаққа, ҳақиқатга тобеъ бўлиш уларнинг одатлари эди.\nМасалан, Термизий ушбу «Сунан» китобининг 17-ҳадисида ровийлар ихтилоф қилаётганини кўриб, «Мен ўзим Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмондан сўрадим: «Бу ҳадисда Абу Исҳоқдан қилинган ривоятларнинг қайси "бири саҳиҳроқ?» десам, ҳеч қандай ҳукм билдирмади. Буни Муҳаммад (Бухорий)дан сўрадим, у ҳам бирор ҳукм билдирмади», дейдилар. Яъни икки имом ҳам ривоятлардан биронтасини устун қўймайдилар. Кейин Имом Бухорий ривоятлардан биттасини танлаб, «Ал-Жомиъ...» китобига киритганларини Термизий баён этадилар. Лекин Термизий бу фикрга тақлид қилмасдан, ўз далилларига таяниб, бошқа ривоятни афзал кўриб, китобга киритадилар.\nАбу Исо Муҳаммад Термизийнинг ўлкаларни кезганлари, Хуросон, Ироқ, Ҳижоз олимларини тинглаганлари «Ат-таҳзиб» китобида баён этилган. Мисрнинг аввалги шариат қозиси Аҳмад Муҳаммад Шокир: «Термизий Бағдод шаҳрига борган, деб тахмин қилмайман. Чунки, Бағдодга кирган бўлса эди, муҳаддисларнинг улуғи ва пешқадами саналмиш Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Ҳанбалдан (164-241) ҳадис эшитган бўларди ва Ҳофиз Абу Бакр Ал-Хатийб «Тарих-ул-Бағдод» китобида бу ҳакда ёзган бўларди», дейди.\nТермизийдан ҳадис ривоят қилган кишилар кўп. «Тазкират-ул-ҳуффоз» («Ҳофизлар ёдномаси») ва «Ат-таҳзиб» китобларида булардан айримлари зикр қилинган.\nАл-Маҳбубий, Термизийдан ҳадис ривоят қилган зотларнинг энг биринчиларидандир. Ибнул-Имод бу зот ҳақида бундай дейди: «Абул-Аббос Ал-Маҳбубий; Муҳаммад ибн Аҳмад ибн Маҳбуб Ал-Марвазий, Марв ўлкасинииг муҳаддиси, шайхи ва раисидир. 346-ҳижрий йилнинг Рамазон ойида 97 ёшида вафот этди. «Сунани Термизий» китобининг муаллифидан (яъни Термизий ҳазратларидан) ҳадислар ривоят қилган зотдир» («Шузурот-уз-заҳаб»: 2/373.)\nТермизийнинг шахси ва асари ҳақида уламоларнинг фикрлари. Улуғ устоз имом Бухорий ўз шогирди имом Термизийни алқаб, камтаринлик билан: «Сен мендан баҳра топганингдан кўра мен сендан кўпроқ баҳра топдим», дейди. Бу Термизийга берилган жуда катта баҳо эди. («Ал-Мирқот», 1-жилд, 22-бет).\nҲофиз Абул-Фазл Муҳаммад ибн Тоҳир Ал-Макдисий, Ҳасан ибн Аҳмад Абу Муҳаммад Ас-Самарқандийдан, Абу Бишр Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ибн Амрдан, Ҳофиз Абу Саъид Абдурраҳмон ибн Муҳаммад Ал-Идрисийдан нақл этиб, бундай дейди: «Ҳофиз ва аъмо (кўзи ожиз) Муҳаммад ибн Исо ибн Савра Ат-Термизий - ҳадис илмида иқтидо этиладиган (эргашиладиган) имомлардан биридур. «Ал-Жомиъ» («Сунани Термизий»), «Ат-таворих» ва «Ал-ҳол» китобларини олим ва дироятли (ақл-идрок ва тажрибали) бир инсон сифатида қаламга олган. Ҳофизаси (хотираси) кучлилиги жиҳатдан ўрнак қилиб кўрсатилар эди» («Мажмуат-у фавоида(и) ҳадисиййа».Қадим қўлёзма асарлардан.)\nСамъоний «Ал-ансоб» китобида Термизийни бундай тавсиф этади: «Муноқашасиз у ўз асрининг имоми бўлиб, турли таснифлар соҳибидир». Ибн Ҳалқон ҳам у зотни «Ҳадис илмида иқтидо этиладиган имомлардан биридир», деб тавсифлайди.\nАллома Тошкўпрулизода, «Мифтоҳ-ус-саъода» китобида бундай дейди: «Уламоларнинг ҳофиз ва аъламларидан бири эди. Фиқҳда қимматли асарлари бор. Ҳадисни, имомлардан ташкил топган бир жамоатдан эгаллади. Биринчи табақа шайхларини кўрмоққа муяссар бўлди»\nИбнул Имод Ал-Ҳанбалий «Шузурот-уз-заҳаб» китобида «Ақронларидан (ёшдош) яқинларидан устун, ҳифз (хотира) ва итқон (устиворлик ва мустаҳкамлик) бобида бир мўъжиза эди», дейди.\nАл-Ҳоким Абу Аҳмад, ўз устозларидан биттаси Термизий ҳақларида бундай деганини баён этган: «Муҳаммад ибн Исмоил Ал-Бухорий вафот этганларида Хуросонда эдим. У кишининг ортидан илм, ҳифз, вараъ ва зуҳд бобида Абу Исо (Термизий)дек бошқа бир зот қолмади. Термизий, йиғлайверганидан кўзларидан жудо бўлиб қолди ва бир неча йиллар аъмо (кўрмас) ҳолатда яшади»\n«Ат-таҳзиб» кшпобида Ҳофиз Юсуф ибн Аҳмад Ал-Багдодий, Термизий. ҳақларида бундай дейди: «Термизий умрларининг охирига бориб кўздан қолди».\nБу ўринда уламонинг Термизий ҳақларидаги таъриф ва тавсифларидан фақат бир қисминигина баён этдик. Энди Термизийнинг китоби борасидаги фикр-мулоҳазалардан ҳам бир қадар сўз юритайлик.\nТермизийнинг «Сунан» китоби ҳақидаги фикрлар. Ибнул-Асийр ўз «Тарих»ида бундаи дейди: «(Термизий) имом ва ҳофиз эди. Бебаҳо асарлар тортиқ қилди. «Ал-жомиъ ул-кабир» («Катта тўплам», яъни «Сунани Термизий») бу асарларнинг энг мукаммалидир».\n«Кашф-уз-Зуннун» китобида «Сунани Термизий» асари борасида бундай дейилади: «Бу ҳадис бобида тасниф этилган кутуби ситта (олти улуғ китоб)нинг учинчисидир. Бу китоб «Ал-жомиъ-ас-саҳиҳ» («Ишонарли тўплам») дейилади, шунингдек «Сунан» ҳам деб аталади. Аммо биринчи номи кўпроқ қўлланади».\nҲофиз Абул-Фазл Ал-Мақдисий айтади: «Ҳиротда имом Абу Исмоил Ал-Ансорийдан эшитдим. У ўз мажлисида, Термизий ва унинг китоби борасида сўз кетганида бундай деди: «Менинг учун унинг (Термизийнинг) китоби Бухорий ва Муслим китобларидан кўра фойдалироқ. Чунки Бухорий ва Муслимдан фақат мутахассис олимларгина истифода этади. Термизийдан эса ҳар ким фойдаланиши мумкин».\nАллома Тошкўпрулизода Термизийнинг таржимаи ҳоли ҳақида бундай дейди: «(Термизий) ҳадис илмида кўпгина асарлар такдим этди. Унинг ушбу «Ал-жомиъ-ас-саҳиҳ» китоби бу асарлар орасида фойдаси энг кўп, тартиби энг ихчам, такрори энг оз китобдир. Унда бошқа ҳадис китобларида учрамайдиган хусусиятлар бор. Мазҳаблар ва истидлол (далил келтириш) жиҳатлари эътиборга олинган; саҳиҳ, ҳасан ва ғариб деб ҳадис турлари аниқ белгиланган. Бу китобда жарҳ ва таъдилга ўрин ажратилган; китоб охирида иллатларга доир махсус бир боб илова қилинган. Хуллас, бу китобда улкан фойдалар жамлангандир. Китобни мутолаа қилган кишилар бунга тан берадилар». (Жарҳ ёки журҳ ва таъдил - нуқсон ва таққос жиҳатлари, ровийнинг қиёфаси, бирор сифати, айби ёки фазилати, ишончли ёки ишончсиз эканлиги ҳақидаги фикрлардир).\nҲофиз Абул-Фазл Ал-Макдисий, Термизийнинг китобини ўта танқидий назар билан тадқиқ этганидан кейин, бундай дейди: «Абу Исо (Термизий)нинг китобида тўрт қисм ҳадислар ўрин олган:\nсаҳиҳ эканлиги қатъиян қабул қилинган ҳадислар қисми; бу қисмдан Бухорий ва Муслимга мувофақат қилинган ҳадислар ўрин олган;\nучлик шартига асосланган ҳадислар қисми; (учлик: Абу Довуд, Ан-Насоий ва Ибн Можа назарда тутилган.) Бу қисмдаги ҳадислар толий (иккинчи) даражададир;\nзиддият қисми, бу қисмдаги ҳадисларнинг иллатлари очилган ва бу борада қаттиқ талабчанлик намоён қилинган;\nбу тўртинчи қисм ҳадислар борасида (Термизий) «Ушбу китобимда фақатгина фақиҳлар (олимлар) амал қилган ҳадисларни тахриж қилдим» дейди. Бу шартнинг ҳудуди кенг. Шу асосга таяниб, Термизий, бир олим киши ҳужжат сифатида қабул қилган ёки керак бўлганда амал қилган ҳадисни унинг санади хоҳ саҳиҳ бўлсин, хоҳ бўлмасин, лекин ўзи ҳақида сўз юритилишига имкон қолдирмаганини кузатамиз. Яъни тахриж этилган ҳар бир ҳадис ҳақида керакли изоҳни бериб, кўнгилларни хотиржам қилади».\nТермизийнинг ўзлари ўз китоби ҳақида бундай дейдилар: «Ушбу китобни тасниф қилганимдан кейин, уни Ҳижоз, Ироқ ва Хуросон уламоларига тақдим этдим. Улар розилик билдириб, қабул қилдилар. Кимнинг уйида бу китобдан бўлса, ўша хонадонда худди Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам гапираётгандек бўлур...»\nТермизийнинг бошқа асарлари. Олимлар, Имом Термизий турли асарлар тортиқ этганларини таъкидлашади. Уларнинг фикрига кўра, у зотнинг асарлари қуйидагилардир:\n«Ал-Жомиъ-ас-саҳиҳ» (Ишонарли тўплам, яъни «Сунани Термизий»);\n«Аш-шамоил» («Шамоили Муҳаммадия»);\n«Ал-асмоъ ва ал-куно» («Исмлар ва кунъялар»).\nТермизийнинг бошқа асарлари ҳам бўлиши мумкин. Бунда зикр қилинган китобларни айрим манбаъларга таяниб баён этдик.(Аҳмад Муҳаммад Шокирнинг Термизий китобига ёзган «Муқаддима» сидан олинди. 90-саҳифа.)\n«Сунани Термизий» китобида ҳадис мартабаларининг белгиланиши. «Сунани Термизий» китобида ҳадисларнинг даражаларини белгилашда икки ибора қўлланган. Ноаниқ ва мубҳам қолмасин деб бу икки иборани муҳтарам ўқувчига тушунтириб ўтмоғимиз лозим:\n«Бу ҳадис ҳасан-саҳиҳ» деган ибора;\n«Бу ҳадис ҳасан-саҳиҳ-ғариб» деган ибора.\nТермизий айрим ҳадисларни «ҳасан-саҳиҳ» ёки «ҳасан-ғариб» деб, ёки «саҳиҳ-ғариб» ва ёхуд «ҳасан-саҳиҳ-ғариб» деб атайдилар. Лекин бу бирикмаларни таърифламайдилар. Масалан, бир ҳадисни фақатгина «саҳиҳ» деб ёки «ғариб» деб атаганларида, бунинг таърифини келтирмаганлар. Балки булар ҳадисчилар наздида тушунарли бўлгани учун таърифни лозим кўрмагандирлар. Аммо ажабки, фақатгина «ҳасан»нинг таърифини келтирадилар. Бу номаълум бир ифода ёки янги бир истилоҳ бўлгани учун таърифга эҳтиёж ҳис этган бўлсалар керак, деган фикрдамиз.\nҲадисни уч қисмга бўлиш Термизийнинг ижоди эканлигини юқорида таъкидлаган эдик. Термизийдан олдинги муҳаддисларнинг асарларида «ҳасан» иборасига дуч келган бўлсакда, аммо ҳадисни «ҳасан, саҳиҳ ва заиф» деб уч қисмга бўлган ва «ҳасан» иборасини илк маротаба илмий истилоҳ сифатида қўллаган зот Термизийнинг ўзларидир.\nТермизий «ҳасан» иборасини ўз китобида бундай таърифлайдилар: «Ушбу китобимизда «Бу ҳадис ҳасан» деган пайтимизда биз санадининг ҳасан эканлигини назарда тутганмиз. Чунки ровийси ёлғончи деб тахмин қилинмаган ҳар бир ҳадис, деярли бошқа сабабдан ривоят қилинса ва шоз(з) бўлмаса, у ҳадис, бизнинг фикримизча, ҳасандир».\nИбну-Салоҳ «Бу ҳадис ҳасан-саҳиҳ» деган ибора ҳақида бундай дейди: «Термизий ва бошқалар (Яҳё ибн Моъин, Ибн-у Аби Шайба, Абу Али Ат-Тусий ва шулар сингари бошқа муҳаддисларни назарда тутмокда) қўллаган «бу ҳадис ҳасан» деган иборада ишкал (чалкашлик) бор. Чунки «ҳасан»нинг мартабаси маълум сабабга кўра «саҳиҳ»нинг мартабасидан пастдир. Бир ҳадисда бу икки истилоҳни жамъ қилмоқ ўша қусурнинг (айб- нуқсоннинг) ҳам нафйи, ҳам исботи (рад ва исботи) демакдир». Шундан кейин бу ишкал борасида бундай жавоб қайтаради: «Ушбу иборанинг қўлланиши санадга тегишлидир. Ҳадис икки иснод билан ривоят қилинади. Агар иснодларнинг биттаси ҳасан, иккинчиси саҳиҳ бўлса, бу ҳадисни «ҳасан-саҳиҳ» деб айтиш тўғри бўлади. Яъни ҳадис бир иснодга кўра - ҳасан, иккинчи иснодга кўра - саҳиҳдир. Бу ўринда «ҳасан» сўзининг луғавий маъносини кўзда тутган бўлишини ҳам инкор этиб бўлмайди. Кўнгил мойил бўлган ва қалб қабул қилган нарса ҳасан дейилади. Бу тақдирда «ҳасан» ибораси истилоҳий маъносидан бошқа маънода қўлланган бўлади».\nИбнус-Салоҳ жавобининг биринчи қисмига эътироз билдирилган. Чунки Термизий фақат биттагина исноди бўлган ҳадисга нисбатан ҳам «ҳасан-саҳиҳ» таъбирини қўллаганлар. Демак, «ҳасан» сўзи бу ўринда луғавий маъносида қўлланганини таъкидлаш ишкалнинг олдини олиш учун энг мувофиқ йўлдир. Бу орада «саҳиҳ-ҳасан» ибораси «ҳасан» билан «саҳиҳ» орасидаги бир мартаба эканлигини иддао қилганлар ҳам бор.\nБутун оламларнинг Парвардигори - Аллоҳу таолога беадад ҳамду санолар бўлсин; Аллоҳнинг бандаси ва Расули Ҳазрати Муҳаммад Мустафо саллаллоҳу алайҳи ва салламга, бутун хонадони аҳлига ва саҳобаларига саноқсиз салоту саломлар бўлсин! Ҳақ йўлига юриб, Исломга кўнгил боғлаган барча инсонларга Ҳақ таолонинг раҳмати ва саломлари бўлсин!...\nМана, бу кун «Сунани Термизий» асарининг биринчи жилдини ўзбек тилига ўгириб, мустақил Ўзбекистон мусулмонларига такдим этишга муваффақ бўлиб турганимиздан ғоят бахтиёрмиз! Айтмоқ жоизки, Термизийнинг «Сунан» китоби бошқа ҳадис китоблари орасида ўзига хос ўрин эгаллаган асардир.\nУшбу китобни бошқа ҳадис китобларидан фарклаб, ажратиб турган учта хусусиятни таъкидлаб ўтмоқчимиз, чунки бу уч хусусият «Кутуби ситта», яъни олтита энг машҳур ҳадис тўпламининг Термизий китобидан бошқа ҳеч биттасида учрамайди.\n1. Термизий, ҳар бир бобнинг ҳадисини зикр қилганидан кейин, худди шу бобга тегишли ҳадис ривоят қилган саҳобаи киромларнинг исмларини санаб ўтади. (Аллоҳ ҳаммаларидан рози бўлсин) . Хоҳ улар ривоят қилган ҳадислар Термизий келтирган ҳадис маъносига мос бўлсин, хоҳ бошқа маънода бўлсин, хоҳ унга зид маънода бўлсин; ҳар ҳолда, Термизийнинг ҳадисига яқиндан ёки узоқдан алоқадор бўлса, кифоя! Ана шу хусусият Термизий китобининг шарҳини кучайтириб юборган жуда муҳим унсурдир. Айниқса, ҳадис олимлари кибрити аҳмардек - мис ва қалайни тилло қиладиган иксирдек нодир бўлиб қолган кейинги даврлар учун бу ўта муҳим хусусиятдир. Кейин эса, Термизий ишорат этган барча ҳадисларни санадлари ва матнлари билан тахриж қилмоқ, яъни, асослаб юзага чиқармоқ бир умрни талаб қиладиган ишдир. Шайх Муборакфурий Термизий китобини шарҳлаганда бу ишни бажармоқчн бўлди, аммо барча ҳадисларни тахриж этишга муваффақ бўла олмади, ўз тахрижларида эса бошқа алломаларга эргашиш билан кифояланди.\n2. Термизий, фиқҳий масалаларда фақиҳларнинг қавлларини - фикр-қарашларини кўп бор зикр қилади, далилларга ишорат этиб, худди ўша масалада бир-бирига зид ҳадисларни шархлайди. Бу хусусият қай даражада аҳамиятли, муҳим ва улуғ бир мақсадга мувофиқ эканлиги очиқ-равшандир. Асосан, ҳадис илмларининг ҳақиқий ғояси ва мақсади истидлол, яъни, далил келтириш ҳамда бекаму-кўст иттибоъ этиш - эргашиш ва амал қилиш учун асос бўладиган ҳадисларни аниқлаб тайин этишдир.\n3. Термизий хадислар таълилига жуда кучли эътибор беради. Ҳар бир ҳадиснинг сиҳҳат ва заъф-соғломлик ва заифлик даражасини аниқлайди. Ҳадиснинг иллатлари ҳақида, ровийлар борасида батафсил ва аҳамиятли изоҳлар беради. Термизийнинг бу йўналиши билан хадис илми қоидаларининг, айниқса, таълил илмининг амалий бир тадбиқи намоён бўлади. Хуллас, бу олимлар ва мутааллимлар учун энг фойдали бир китоб эканлигини иддао қилишимиз мумкин. Чунончи, Ҳофиз Абул-Фазл Муҳаммад ибн Тоҳир Ал-Мақдисий, Термизий ҳақида бундай дейди: «Ҳиротда Имом Абу Исмоил Абдуллоҳ ибн Муҳаммад Ал-Ансорийдан (Абу Исмоил Ал-Ансорий, Ҳиротлик аллома Шайх-ул-Ислом, «Манозил-ус-соирийн» номли китоб муаллифи. Ҳирот эски Хуро-сон давлатининг пойтахти, ҳозир Афғонистон ҳудудидага бир шахар.) эшитдим. У ўз мажлисида Термизий ва унинг китобидан гап кетганида айтдики,. «Менинг учун унинг (Термизийнинг) китоби, Бухорий ва Муслим китобларидан кўра фойдалироқ. Чунки, Бухорий ва Муслим китобларидан фақат мутахассис олимларгина истифода этади. Абу Исо (Термизий)нинг китобидан эса ҳар ким фойдаланиши мумкин». (Ал-Мақдисийнинг «Шуругул-Аиммати Асҳобил кутубис-ситтати» номли қўлёзма асаридан.)\nТермизий эса ўз китоби ҳақида бундай дейди: «Бу китобни тасниф қилганимдан кейин уни Ҳижоз, Ироқ ва Хуросон уламоларига тақдим этдим; улар розилик билдириб, қабул қилдилар. Кимнинг уйида бу китобдан бўлса, ўгпа хонадонда Пайғамбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) гапираётгандек бўлур». («Тазкират-ул-ҳуффоз» («Ҳофизлар ёдномаси»): 2/188 «Таҳзиб-ут-таҳзиб»: 9/389 ва «Мифтоҳ-ус-саъода» (Саодат калити):2/11) Термизийнинг шахсияти ва китоби борасида уламоларнинг фикр-қарашларини Термизийнинг таржимаи ҳоли бобида баён этдик. Энди эса ҳадис илмининг баъзи истилоҳларини шарҳлаб ўтайлик.\nМуҳаддисларнинг, хусусан кейинги олимларнинг фикрича, «ҳадис» ва «суннат» бир маънодаги икки сўздир. Ҳадис ёки суннат Пайгамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг сўзлари, феъл-атворлари ёки бирор тақрирлари (бирор масаладаги розиликлари) ёхуд бирор сифатларининг ифодасидир, яъни шаръий ҳукмлардир. Аммо бу икки лафзнинг тарихи ва луғавий асосларига диққат қилинса, қўлланиши борасида луғат ва истилоҳ жиҳатидан нозик фарқлари борлиги кўзга ташланади.\nҲадис - сўзлашув ва хабар бериш маъносида келган нақлнинг (баён ва ифоданинг) номидир. Кейин Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг сўзлари ёки феъллари ёхуд тақрирлари (бирор масалада тўхтамлари) ҳадис дейилган, айрим олимлар, «ҳадис» тушунчасида «янгилик» деган маъно бор деб, бу сўзни «қадим» сўзининг муқобили сифатида қўллашган. «Қадим» деганда Аллоҳ таолонинг Китоби Куръони каримни, «ҳадис» деганда эса Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг сўзларини назарда тутишган. Шу сабабдан уламоларнинг кўпчилиги Аллоҳ таолонинг каломини ҳадис деб аташдан сакланганлар.\n«Суннат» эса - асли эътибори билан «ҳадис» лафзига баробар эмас. «Суннат» нима? Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам келтирган диний йўл «суннат» деб аталар эди. Чунки «суннат»нинг лугавий маъноси «йўл» деганидир. Бу жиҳатдан, «ҳадис» Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг сўзлари ва феълларини ифода этса, «суннат» эса фақатгина у зотнинг феълларига хосдир. Бу икки лафз-тушунча орасидаги ана шу фарқ туфайли баъзан муҳаддислар: «Бу ҳадис қиёсга, суннатга ва ижмоъга зиддир» ёки «ҳадисда имомдир, суннатда имомдир; ҳадис ва суннатда имомдир» каби ибораларни қўллашган. Бу икки сўз орасидаги ўзига хосликни ана шундай ифода ва иборалар мазмунидан англаймиз.\n«Таҳдис» (яъни баён қилиш ёки сўзлаб бериш) дегани «хабар» маъносида келади. Шунга кўра «хабар» лафзи маъно жиҳатдан «ҳадис» лафзига «суннат» сўзидан кўра яқинроқ. Чунки Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳадислари Расули акрамга оид бўлган хабардан иборат. Аммо тарих ва шунга ўхшаш илмлар билан шуғулланадиган олимлар «ихборий» (яъни хабар қилувчилар) деб номланган, суннат билан шуғулланадиган олимлар эса «муҳаддис» деб аталган ва шу боис тарихчиларнинг ривоятлари «хабар» деб, муҳаддисларнинг ривоятлари эса «ҳадис» деб ном олган. Иккала сўз орасида умумий-хусусий ва мутлоқ жиҳатлар бор. Яъни, ҳар қандай ҳадис хабардир, лекин ҳар қандай хабар ҳадис эмас. Ваҳоланки, «ҳадис» ва «хабар» лафзлари маънодош, деган фикрга эга бўлган. муҳаддислар, бу икки сўзнинг луғавий жиҳатдан бир хил маънода эканлигининг энг аввало ушбу томонини мулоҳаза этишади. Ровийлар Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламга оид ҳадисларни ривоят қилиш билангина чекланиб қолмайдилар, айни вақтда мавқуф ва мақтуъ тарзидаги ҳадисларни ҳам ривоят қилишади (Баъзи муҳаддислар марфуъ ва мавқуф ҳадисни асар деб қабул қилишади. Хуросон фуқаҳоси эса мавқуфни - асар, марфуъни -хабар деб ҳисоблашади.). У ҳолда фақатгина Расули акрам саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг эмас, балки саҳобаларнинг ва тобеъийннинг сўзларини ҳам ривоят этишадики, ривоят икки ўринда ҳам хабардир. Хуллас, ҳадисни «хабар» деб ва хабарни «ҳадис» деб аташнинг зарари йўқ.\nМуҳаддислар «асар» сўзига ҳам шу нуқтаи назардан қарайдилар; бу лафз «хабар», «суннат» ва «ҳадис» лафзлари билан маънодош эканлигини айтадилар. Чунончи, «асар»ни саҳобаларга ва тобеъийнга оид қавллар (сўзлар) ва феълларгагина хос деб ҳисоблашни тақозо қиладиган бирор сабаб йўқ. Гарчи хабар билан асар орасида фарқ бор, деб мулоҳаза қилганлар бўлса-да, лекин биз умумий кўпчиликнинг фикрига эргашиб, бу истилоҳлар умуман «таҳдис» ва «ихбор» маъносини ифода этишликда баробар деб қабул қиламиз. Ҳадис усули илмида баҳсга сабаб бўлган асос ана шудир.\nРасули Акрам саллаллоҳу алайҳи ва саллам баъзан саҳобаларига Аллоҳу таолодан нақл этиб, бир сўз айтадилар. Бу сўз, бу мавъиза ваҳйи жалий, яъни очиқ-равшан ваҳий эмаслиги учун Қуръон эмас; шунинг-дек, Расули Акрам саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг бевосита ўз сўзлари эмаслиги учун ҳадиси Набавий ҳам эмас. Бунинг услуби Қуръони каримнинг услубидан тамоман бошқача. Аммо, шу билан бирга, унда қудсий (илоҳий) оламдан бир нафҳа (бир муборак), ғайб оламидан бир нур, жалол ва икром соҳиби бўлмиш Аллоҳу таолодан бир ҳайбат бор! Ана шу турдаги ҳадислар ҳадиси қудсий, яъни қудсий ҳадислар ёки илоҳий ҳадислар ва раббоний ҳадислар дейилади. Ҳадиси қудсий: «Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам Аллоҳу таолодан нақл қилиб айтдиларки...» деб бошланади. Шунинг учун айрим олимлар, ҳадиси қудсийда лафз, яъни сўз Аллоҳу таолодан эканлигини таъкидлайдилар. Ҳолбуки, уламоларнинг кўпчилиги лафз (яъни ифода) Расули Акрам саллаллоҳу алайҳи ва салламдан, маъно эса Аллоҳу таолодан деб ҳисоблайдилар. Абул-Бақо ана шу фикрни илгари суради ва буни очиқ-ойдин таъкидлаб, бундай дейди:\n«Қуръон - лафзи ва маъноси ошкор ваҳий билан Аллоҳ ҳузуридан нозил бўлган каломдир. Ҳадиси қудсий эса - лафзи Расули Акрамдан ва маъноси илҳом ёки туш йўли билан Аллоҳу таолодан келган каломдир» (Куллиёту Абил-Бақо», 288-бет.)\nҲадис илми билан шуғулланган зотлар (шу илм атамаларига мувофиқ) турли номлар билан аталганлар. Булардан энг машҳурлари қуйидаги уч лақаб, уч номдир.\nМуснид - ҳадисни санади (ровийларнинг узлуксиз тартиб-рўйхати) билан ривоят қилган ровийдир. Унинг ҳадис соҳасида билими бўлиши шарт эмас. Фақатгина ҳадиснинг матни ва санади билан эшитган кишисидан айнан нақл этади.\nМуҳаддис - ҳадисларнинг санадларини, иллатларини, ровийларнинг аҳволини билган, имкони бо\nЛойиҳа ҳақида Фойдаланувчига қўлланма Сунани Термизий


Денгиз тубидаги қуртнинг тасбеҳи - Hidoyat.uz\nАсосий саҳифа Мақолалар Денгиз тубидаги қуртнинг тасбеҳи\nЧоп этилди Aprel 11, 2019 Денгиз тубидаги қуртнинг тасбеҳиda fikr bildirishni o'chirish\nҲикоя қилинишича, Аллоҳнинг Набийси Сулаймон алайҳиссалом денгиз соҳилида ўтирганларида, дон кўтариб денгиз тарафга юриб кетаётган чумолини кўриб қолдилар. Унга бироз тикилиб турдилар. Чумоли денгиз лабига етиб келгач, сувдан бир қурбақа чиқиб оғзини очиб турди, чумоли унинг оғзига кириб олди. Кейин қурбақа сув тубига шўнғиди. Бу ҳолни кўрган Сулаймон алайҳиссалом ҳайрон бўлдилар.\nОрадан анча вақт ўтгач, қурбақа сувдан бошини кўтариб, оғзини очди. Бояги чумоли унинг оғзидан чиқиб, қуруқликка ўтиб олди. Аммо унда дон йўқ эди. Сулаймон алайҳиссалом уни олдиларига чорладилар ва сув остида нима қилгани, қаерга боргани ҳақида сўрадилар.\nКичкинагина чумоли: “Эй Аллоҳнинг Набийси, сиз кўриб турган шу денгиз тубида ичида коваги бор харсангтош бор. Унинг ичида эса кўзи кўр бир қурт яшайди. Аллоҳ таоло уни ўша ерда яратган. Қурт озуқа топиш учун ташқарига чиқа олмайди. Шунинг учун Аллоҳ таоло унинг озуқасини келтиришга мени вакил қилган. Мен унинг ризқини кўтариб келаман. Сувнинг ичига тушишим ва сувдан зарар кўрмаслигим учун Аллоҳ таоло бояги қурбақани бўйсундириб қўйган. У мени денгиз тубига олиб тушгач, харсангтош ковагига оғзини қўйиб туради. Мен ўша тешикдан ичкарига кириб, озуқани қуртга етказаман. Кейин ковакдан чиқиб, қурбақанинг оғзига ўтаман. У эса мени қуруқликка олиб чиқади” деб жавоб берди.\nСулаймон алайҳиссалом ундан: “Ўша қуртнинг тасбеҳини эшитганмисан?” деб сўрадилар. У: “Ҳа. Ўша қурт: “Эй, ушбу денгиз тубидаги харсангтош ичида яшайдиган мендек бир қуртга ризқимни етказиб, мени унутмаган Зот! Раҳматинг билан мўмин бандаларингни ҳам унутмагин!” деб дуо қилади” дея жавоб берди.\n“Унинг ҳамди ила тасбеҳ айтмаган ҳеч бир нарса йўқ” (Исро сураси, 44-оят).\nАллоҳ таоло бошқа бир оятда эса бундай деган:\n“Албатта, Аллоҳ Ўзи ризқ берувчи, қувват эгаси, шиддатлидир”. (Демак, Аллоҳ таоло инсу жиндан ризқ сўрамайди, балки уларга ризқ беради. Аллоҳнинг бирдан-бир ирода қилгани ибодатдир, инсу жинни яратишдан мақсад ҳам шудир. Лекин ибодатдан кимга фойда бор? Ибодат қилувчининг ўзига. Унга икки дунёнинг бахтини ибодат беради.) (Зарият сураси, 58-оят).\nҚоронғу денгиз тубидаги жонсиз харсангтош ичида яшайдиган кичкина кўр қуртни унутмаган Зот мукаррам қилиб яратган бандаси бўлмиш инсонни унутармиди?! Йўқ, унутмайди!\nХалқаро пресс-клуб Ўзбекистон ислом цивилизацияси марказида


17:27 26.08.2015 (Янгиланган 15:10 12.09.2015)\nМакка ва Мадина мусулмонларнинг энг муқаддас зиёратгоҳларидир.\nТОШКЕНТ, 26 авг — Sputnik. Сентябрнинг биринчи ярмида "Ўзбекистон ҳаво йўллари" авиакомпанияси 5 мингдан ортиқ зиёратчиларни Ўзбекистондан Мадинага олиб боради, — деб хабар берди Ўзбекистон дин ишлари қўмитаси.\nБухоро, Наманган, Ургенч, Термез, Самарқанд ва Тошкент шаҳарларидан Мадинага тўғри олиб борувчи қатновлар йулга қўйилади. Зиёратчиларга давлат рамзи акс эттирилган махсус кийим, сумка ва китоблар тақдим этилади. Ундан ташқари барча зиёратчилар менингит ва гриппга қарши зардоб билан эмланадилар.\nМакка ва Мадинада зиёратчилар учун муқаддас қадамжолардан узоқ бўлмаган, яхши жиҳозланган меҳмонхоналар ва замонавий автобуслар банд қилинган.\nУшбу сафар Ўзбекистон республикаси Вазирлар маҳкамаси қошидаги Дин ишлари қўмитаси томонидан ташкил қилинган. Август охирида Саудия Арабистонига махсус гуруҳ юборилиб, таёрлов ишлари бошланади. Сафар давомида зиёратчиларга 25 нафар ташкилий қўмита аъзолари, 30 нафар врач ва 10 ошпаз хизмат қилади.\nЎзбекистонлик ҳожилар октябр ойининг бошида ватанга қайтадилар.