Дард ва даво (30): Умид ва шунчаки орзу-ҳавас ўртасидаги фарқ\nBy IxlosOrg on 06/23/2019 ДАРД ВА ДАВО МАҚОЛАЛАР\nШуни яхши билиб олишимиз лозимки, ким бир нарсани чинакам умид қилса, бу дегани, албатта, унда қуйидаги нарсалар бўлиши керак:\nБиринчиси, умид қилаётган нарсасини яхши кўриши;\nИккинчиси, унга етишолмай қолишдан қўрқиши;\nУчинчиси, унга эришиш йўлида бор кучини ишга солиб ҳаракат қилиши.\nУмид қилган кимсада мазкур нарсалардан биронтаси топилмаса, у умид эмас, шунчаки орзу-ҳавас бўлади. Умид бошқа нарса, орзу-ҳавас бошқа нарса. Зеро, бир нарсадан умидвор бўлган инсон умидига етишолмасликдан ҳамиша қўрқиб яшайди. Маълумки, йўлда кетаётган инсон кўзлаган манзилига етолмаслигидан қўрқса, тезроқ юра бошлайди.\nИмом Термизий “Ал-жомеъ” (Сунан) китобида Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадисда Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай дейдилар: “Ким (кечаси йўлда бирон хавф-хатарга дуч келишдан) қўрқса, эртароқ йўлга чиқади. Ким эртароқ йўлга чиқса, кўзлаган манзилига (эсон-омон) етади. Билиб қўйинглар, Аллоҳ ваъда қилган нарса бебаҳодир. Аллоҳ ваъда қилган нарса жаннатдир”.\nАллоҳ субҳонаҳу ва таоло ҳақиқий умид солиҳ амал қилувчи бандаларида бўлиши ҳақида хабар берганидек, чинакам Аллоҳдан қўрқиш ҳам солиҳ амал қилувчи бандаларида бўлиши ҳақида хабар берган. Бундан маълум бўладики, бандага фойдаси тегадиган умид ва қўрқув солиҳ амал қилиш билан бирга бўлар экан. Аллоҳ таоло айтади: “Албатта, Парвардигорларидан қўрқиб хавфда турувчи кишилар, Парвардигорларининг оятларига иймон келтирадиган кишилар, Парвардигорларига ширк келтирмайдиган кишилар, (камбағал-бечораларга) берган садақаларини (қиёмат кунида ҳисоб-китоб учун) Парвардигорга қайтувчи эканликларидан диллари қўрқиб турган холда берадиган кишилар – ана ўшаларгина (барчадан) ўзувчи бўлган ҳолларида яхшиликлар қилишга шошурлар” [Мўминун, 57-61].\nИмом Термизий “Ал-жомеъ” (Сунан) китобида Ойша разияллоҳу анҳодан ривоят қилади: «Мен ушбу оят ҳақида Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва салламдан сўраб дедим: “Оятда ароқ ичадиган, зино қиладиган, ўғирлик қиладиган одамлар ҳақида айтилмоқдами?”. У зот: “Йўқ, эй Сиддиқнинг қизи. Рўза тутадиган, намоз ўқийдиган, садақа ва закот берадиган, шунга қарамай амаллари қабул қилинмаслигидан қўрқадиган одамлар ҳақида айтилмоқда. Ана ўшалар яхши амаллар қилишга шошадилар”, деб жавоб бердилар». Мазкур ҳадис Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳудан ҳам ривоят қилинган.\nАллоҳ субҳонаҳу ва таоло охиратда бахт-саодатга эришадиган бандаларни яхши амал қилиш билан бирга доимо Аллоҳнинг қаҳридан қўрқиш билан, охиратда бахти қаро бўладиган бандаларни эса ёмон амал қилатуриб, Аллоҳнинг қаҳридан қўрқмаслик билан таърифлаган.\n Термизий (1450), Бухорий (“Ат-тарих”, 2\_111), Абд ибн Ҳумайд (1460), Ҳоким (4\_343) ва бошқалар ривоят қилишган. Ҳадисни Ҳоким, Заҳабий ва Албоний саҳиҳ деган.\n Термизий (3175), Ибн Можа (4198), Аҳмад (252663), Ҳоким (2\_427) ва бошқалар ривоят қилишган.\nAvvalgi maqolaУбудият рисоласи (5): Ибодатнинг икки асоси\nKeyingi maqola Қиёматнинг катта аломатлари: Маҳдий чиқиши (2)


МАЪРИФАТПАРВАР АДИБНИНГ СЎНГГИ КУНЛАРИ » Дўстлик тумани ҳокимлиги расмий сайти\nДўстлик тумани ҳокимлиги » Жамият » МАЪРИФАТПАРВАР АДИБНИНГ СЎНГГИ КУНЛАРИ\nНотинч 1919 йилнинг ёзида Бухоро амирлиги ҳудудига кирувчи Қарши шаҳрининг зиндонига туташ кимсасиз майдонда мудҳиш воқеа юз берди – тўрт бегуноҳ инсон қатл этилди. Мақтуллардан бири – машҳур маърифатпарвар адиб, “Ойина” журналининг муҳаррир ва ношири Маҳмудхўжа Беҳбудий ва унинг икки шериги – Мардонқул Шомаҳмуд ўғли ва Маҳмудхўжа Ўринбой ўғли бўлиб, булар қаторида Қарши бегининг маҳрами, зиндонбон Аҳмад деган киши ҳам қатл этилган эди. Айтишларича, жаллодлар маҳкумларнинг ўзларига ўз қабрларини қазишни мажбур қилишган, сўнг уларни ўлим олдидан намоз ўқиб олишларига ҳам йўл қўймай, олдин Маҳмудхўжа Беҳбудийни, сўнг бошқаларнинг бўйинларига пичоқ тортиб, бошларини танларидан жудо қилишган, тайёр чуқурларга кўмиб, ўрни билинмасин учун ер билан бир қилиб текислаб юборишган.\nХўш, бу бечораларнинг гуноҳлари нима эди, Беҳбудий ҳазратларининг муборак қони нима учун тўкилди? Бу муаммоларни ечиш учун, аввало, ушбу қатлда бош “гуноҳкор” саналган Маҳмудхўжа Беҳбудий ким эди, деган саволга жавоб берилиши лозим.\nМаҳмудхўжа Беҳбудий 1875 йилда Самарқанд яқинидаги Бахшитепа қишлоғида мулло Беҳбудхўжа оиласида таваллуд топади, унинг отаси ўқимишли киши бўлиб, асли туркистонлик, улуғ авлиё зот бўлмиш Аҳмад Яссавий авлодларидан эди. У кўп ўтмай вафот этади ва ёш Маҳмудхўжа тоғаси қози Муҳаммад Сиддиқнинг тарбиясида вояга етади. Сўнг Самарқанд ва Бухоро мадрасаларида таҳсил олиб, шариатнинг юксак лавозимлари – қози ва муфти даражасига эришади. У бошқа қозилар сингари ўз тинчини кўзлаб, билганича ҳукм чиқариб, оиласи билан тўқ яшаб, етарлидан ортиқроқ бойлик орттириб юриши мумкин эди. Аммо қалби пок, ақли тийран бу зот бу йўлдан бормади, у оламга қалб кўзи билан боқди, ундаги ҳақсизлик, адолатсизликларни кўрди, халқнинг дарду аламини дилгир юраги билан чуқур ҳис этди.\nМаҳмудхўжа ўз миллатининг тақдири учун қайғурди, ватан равнақи учун йўл излади. У тараққиётни илму маърифатда деб билди, кишиларни илмга, зиёга чорлади, жаҳолату бидъатдан қочишга ундади. “Дунёда яшамоқ учун дунёвий фан ва илм лозимдур, бой бўлмоқ у ёқда турсин, рўзғор тебратиш учун ҳам илм керак”, – деди у юрак-юрагидан куйиниб ва ёшларга илм бериш учун мактаблар очди, дарсликлар ёзди, одамларга дунёвий илм беришнинг энг илғор йўли бўлган янги – жадидчилик ғояларини ёқлаб чиқди. Неча замонлардан бери кишилар онгини қоплаб келаётган жаҳолатни қувиш учун театр томошалари ёзиб, намойиш эттирди, “Самарқанд” газетаси ва “Ойина” журналини чиқариб, элга илму маърифат ёймоқчи бўлди. Оламни етук зийраклик билан кузата олган бу комил инсон дунёда рўй бераётган ижтимоий ҳодисаларга ҳам ўз муносабатини билдирмасдан тура олмади. Чунончи, у аср бошида Россияда сиёсий ҳаракатлар бошида турган фирқаларга баҳо берар экан, социал-демократларнинг дастури хаёлий эканини, шариатга тўғри келмаслигини 1906 йилдаёқ рўй-рост айтган эди.\nИстилочи чор Россиясининг истибдоди бироз бўшашгач, Беҳбудий миллий-озодлик курашида фаол иштирок этди, истиқбол учун жон куйдирди, Туркистон мухториятининг асосчиларидан бири бўлди.\nМухторият қонга ботирилгач, у большевиклар даврида ҳам мактаб-маориф соҳасида бироз ишлади, аммо бу ҳукуматнинг зўравонлик сиёсатига асло қўшила олмади. Шундай бир вазиятда, яъни 1919 йилнинг баҳорида у икки маслакдош дўстлари билан “ҳаж қилиш” учун дея, аммо ўзларига ва Яратганга аён бўлган режалар туфайли чет элга бориш учун йўлга тушадилар ва Шаҳрисабзда Бухоро амирлиги одамлари томонидан ҳибсга олинадилар. Бу ерда икки ой зиндонда ҳибсда сақланганларидан сўнг уларни Қаршига олиб келадилар. Айтишларича, Маҳмудхўжа Беҳбудий ва унинг қўлга олинган шериклари билан Бухоро амирлиги томонидан қўйилган Қарши беги Тоғайбек ўртасида шундай савол-жавоб бўлиб ўтади:\n– Сизлар кимсизлар, нима учун ҳибс қилингансизлар? – деб сўрайди бек.\n– Бизлар Байтуллоҳни зиёрат этмак учун Самарқанддан чиқғон эдик, йўлда амир маъмурлари “сизлар жадид, кофир ва тилчи” деб бизни қўлға олдилар. Тафтиш қилинсун, бизнинг гуноҳсизлигимиз шояд маълум бўлар, – дейди Беҳбудий ҳазратлари.\n– Сизлар жадид ва кофирдирсиз. Бухорога жаноб олийга тиғ тортқон сизнинг маслакдошларингиз эмасларми? Сизларни ўлдирмоқ керак. Сизлар қутилмоқ учун Байтуллоҳга бормоқни баҳона этиб кўрсатасиз, – дейди бек.\nБеҳбудий ва унинг йўлдошлари қўлга олинганларида бекнинг биринчи маҳрами ва зиндонбони бўлган Аҳмад исмли киши Беҳбудийни таниб, унга қўлидан келганча мурувват кўрсатишга ҳаракат қилган эди. У бегуноҳ бандиларга ачиниб, уларни озод қилиш умидида бекка:\n– Тақсир, буларнинг ишлари ҳақиқатлаб кўрилса, гуноҳлари аниқланиб, кейин жазо берилса бўларди, – деб ўртага тушади. Бунга жавобан бек ғазабланиб:\n– Энди билдимки, сен ҳам жадид экансан, чунки жадидларга тарафдорлик қилаяпсан. Ўлдурулатурғон жадидлар учта эди, энди сен билан тўртта бўлди, сени ҳам ўлдурмак керак, – деб уни ҳам зиндонга қамашни ва амирдан фармойиш келиши билан уларнинг қатл этилажакларини айтади. Бунга жавобан Беҳбудий ҳазратлари:\n– Бизлар ўлимдан қўрқмаймиз. Мундай йўлда ёлғиз биз ўлмаган, балки кўп кишилар тўғрилик ва инқилоб йўлида шаҳид бўлғонлар, – дейди.\nКўп ўтмай улар қатл этиладилар. Амир Бухорога хоинона ҳужум қилган большевикларнинг ўчини уларга мухолиф бўлган маърифатпарвар бегуноҳ Беҳбудийдан олади. Аммо Беҳбудий ҳазратларининг ўлимида большевикларнинг қўли борлиги яққол сезилиб турарди, ўша замонлар Русиянинг Бухородаги элчиси Уткин деган шахснинг бу ишга бош-қош бўлганлиги тўғрисида маълумотлар бор. Олимларнинг фаразларича, Беҳбудий ҳазратлари бу сафар ҳажга эмас (адиб олдинроқ ҳаж сафарига бориб келганлиги унинг “Саёҳат хотиралари” йўл лавҳаларидан маълум), балки большевикларнинг зўравонликларини фош этиш учун чет эллардан бирида ўтказилаётган анжуманга кетаётган эди. Турган гапки “қулоғи динг” большевиклар бирор хоин орқали бундан хабардор бўлиб бу ишнинг “чорасини кўрганлар”, яъни қонхўр амир қўли билан миллатнинг фидойи фарзандини ўлдириб, ўзларининг закий, жасур ва обрўли душманларидан қутилганлар. Натижада ёвузлик яна ғалаба қилган, бегуноҳ қонлар тўкилган.\nдеб бўзлаган эди. Ҳа, Беҳбудий ҳазратларининг мозори то ҳануз бу дам топилганича йўқ, аммо унинг муборак қонидан унган чечаклар истиқлолимиз насимида ҳилпираб гуллаб, яшнаб турибди. Ўша пайтдаги маккор давр тизими унинг номини, аъмолларини йўққа чиқариш учун қанчалик уринмасин, бу табаррук ном йўқолмади, дилларда яшади ва яшаб келмоқда. Беҳбудий ҳазратлари ўлими олдидан ёзган ва бизгача узуқ-юлуқ бўлиб етиб келган ўз васиятномаларида: “Бизларни унутмангиз, мактаб-маорифни тараққий эттирингиз”, деган эдилар, ул зот айтганлари амалга ошмоқда. Ҳа, шаҳидлар қони беҳудага кетмайди!\nМухтор Худойқулов, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси\nҲАЗИЛИ ҲАМ ШУ, ЧИНИ ҲАМ...


13 Май қатлиоми бош жиноятчиси И.Каримов халқаро судга берилади (видео) « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n13 Май қатлиоми бош жиноятчиси И.Каримов халқаро судга берилади (видео)\n“Озод Ўзбекистон Дўстлари” ташкилоти, 11 Май соат 10.30 да Истанбулда Андижон қатлиомининг 7 йиллиги муносабати билан халқаро ташкилотлари ва Туркия давлатига мактуб юборади. Кейинроқ, Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Истанбул шуъбасига борилади ҳамда Ўзбекистон ҳукуматининг жиноятлари ҳақида ҳозирланган айблов матнини тақдим этади.\n10 May 2012 - 14:16\n“Озод Ўзбекистон Дўстлари” ташкилотидан (Özgür Ўзбекистон Dostları Platformu) Aндижон қатлиомининг 7 йиллиги муносабати билан баёнот эълон қилинди.\n“Озод Ўзбекистон Дўстлари” ташкилоти 2005 йил 12-13 майда Ўзбекистонда содир этилган Андижон қатлиомида 3000 тинч аҳолининг ўлдирилишининг 7 йиллиги муносабати билан Истанбулдаги “Мазлумдер” инсон ҳақлари халқаро жамияти биносида матбуот анжумани ўтказди.\nЎтган ҳафта Ўзбекистон Халқ Ҳаракати Туркия бўлими, “Ўзбеклар бирлиги” жамияти, Mазлумдер, Ҳикмат вақфи, Шарқий Туркистон маориф вақфи, Маърифий Тадқиқотлар вақфи, Қуддус Медиа гуруҳи, АКДАВ, Имкандер, Ўзгурдер, Раҳматдер, Умрон вақфи, “Пинар” нашриёти, Dunyabizim.com ахборот хизмати, Фуқаровий ҳамкорлик гуруҳи, “Баён” маданият ва маориф маркази ва бир қатор мустақил фаолларнинг биргаликда ташкил этгани “Озод Ўзбекистон Дўстлари” ташкилотининг анжуманида аввал Ташкилот Бош Котиби, ёзувчи Бурҳон Қовунжу янги ташкилот ҳақида қисқа маълумот берди.\nЎзбек мухолифати, ўзбекистондаги диктаторлик тузумини ўзгартириш учун қийин шароитларда мужодала этаётганини таъкидлаган Қовунжу “Озод Ўзбекистон Дўстлари” ташкилотининг адолат ва озодлик, бирлик ва ҳамжиҳатлик учун курашган халқ билан бирга бўлажагини урғулади.\nСўнгра “Озод Ўзбекистон Дўстлари” ташкилоти аъзоси, Ўзбекистон Халқ Ҳаракати мувофиқлаштирувчиси Намоз Нормўмин янги Ташкилотнинг матбуот билдиришномасини ўқиб эшиттирди. Н.Нормўмин 2005 йил 12-13 майда Андижонда қатл этилган 3000 инсоннинг Kаримов қуролли кучлари тарафидан ўққа тутилганини айтди. Мустақилликдан сўнг тахтга ўтирган Каримов иқтидорининг илк кунлаариданоқ мухолифларига қарши таъқиб ва тазйиқларни бошлаб юборганини айтган Н.Нормўмин, “Иқтидорининг 10-йилига келиб Каримов, ўлкамизни инсон ҳақлари поймоли, сохта маҳкамалар ва қийноқлар оддий ҳолга айлантирилган бир полиция давлатига айлантирди” – деди. – “Шу кунда Ўзбекистон қамоқхоналарида 50 000 сиёсий маҳкум бор. Мухолиф фикрдаги фуқаролар бирин-кетин давлат тарафидан ўғирланмоқда. Бугун Ўзбекистон халқи жон бошига 30 доллар ойлик маошга кун кўрмоқда, қашшоқлик ва ишсизлик ботқоғига ботган бир аҳволдадир. Миллионларча ўзбек чет элларга қул мақомида сотилмоқда ва ҳеч қандай ҳақ-ҳуқуқи ҳимоя этилмагандир. Ваҳоланки, аҳолининг учдан бири ёшлар экан, йилда 5 миллион норасида пахта плантацияларида ишлатилади, олтин ва газ ишлаб чиқариш бўйича дунёда энг юқори ўринларда саналган Ўзбекистоннинг аҳолиси бу бойликлардан мутлақо фойдалана олмайди. Ўлканинг барча бойликларини фақат Каримов ва унга яқин бўлган бир ховуч амалдорлар эгаллагандир”.\nНамоз Нормўмин Каримов қатлиомига халқаро жамоатчиликнинг сассиз қолганини айтиб, “Андижонда инсонларга қарата ўқ отиш амрини шахсан Каримов берганлигини унутмаслик керак. Ўзбек халқини қатлиом этганлар эртами-кечми, бу жиноятлари учун жавоб берадилар! Биз, “Озод Ўзбекистон Дўстлари” ташкилоти диктатор Каримовдан зулмининг ҳисобини сўраяжак халқаро миқёсда жавобгарликка тортиш фаолиятини амалга оширишни мақсад қилганмиз” деди.\nАнжуман сўнггида иштирокчилар матбуот ходимларнинг саволларига жавоб бердилар.\n“Озод Ўзбекистон Дўстлари” ташкилотининг матбуот билдиришномасини ушбу линкдан юклаб олишингиз мумкин.\n10 май куни Истанбул вақти билан соат 20-00 да Ҳилол ТВ каналида “Озод Ўзбекистон Дўстлари” ташкилоти Бош Котиби Бурҳон Қовунжу мазкур ташкилот ҳақида махсус суҳбат беради.\n11 май куни Истанбул вақти билан соат 15-30 да ТВ 5 каналида Ўзбекистон Халқ Ҳаракати Туркия бўлими раиси Алибой Йўляхши суҳбат беради.\n11 май куни Истанбул вақти билан соат 17-00 да Қуддус ТВ да “Ўзбеклар бирлиги” жамиятидан Адем Чевик суҳбат беради.\nЎзбекистон Халқ Ҳаракати Туркия бўлими


Эркаклар бурқада аёллар ҳимоясига чиқишди - BBC News O'zbek\nЭркаклар бурқада аёллар ҳимоясига чиқишди\nАфғонистонда бурқадаги аёлларга ҳар қадамда тўқнаш келасиз, аммо бурқада бўлган эркак...ноёб воқеълик.\nХудди шу боисми, афғонистонлик ўнлаб фаол эркаклар хотин-қизларга қарши маиший зўравонликка одамларнинг эътиборини тортиш учун айнан шу йўлни танлашди.\nАфғонистондагидек ўта анъанадор ва эркаклар якуний сўзни айтувчи бир жамиятда аёлларнинг бурқасини ёпиниб, пойтахт Кобул кўчаларига чиқишди.\nОдамларнинг муносабати ҳам шунга яраша бўлди: Уларни бу ҳолда кўриб, кўпчиликнинг қоши чимирилди, аммо фаоллар ўз мақсадларига етишиб, кўча-куйдаги ҳамманинг эътиборини ўзларига тортишга муваффақ бўлишди.\nБу каби ўзига хос ва ғаройиб кампания нақ 8 март – Халқаро хотин-қизлар куни арафасида уюштирилди.\nЯқинда эркакларнинг кўча-куйдаги тегажоқликларига қарши афғонистонлик санъаткор ва фаол Кабрий Ходимий хонимлари ҳам ғаройиб бир амалиётга қўл урган, метал совут кийиб олиб, пойтахт кўчаларига чиққанди.\nКабрий хонимларининг атрофидаги ҳаммани лолу ҳайрон қолдиргани акс этган суратлари эса, турли ижтимоий мулоқот тармоқларида ҳам “қўлма-қўл” бўлиб кетганди.\nТолибон тузуми қулатилганидан 14 йил ўтиб ҳам, хотин-қизларга қарши маиший зўравонликлар Афғонистон қаршисида турган энг долзарб муаммолардан бири саналади.\nАёллар ўз эрлари ва уларнинг яқинлари томонидан энг оғир кўринишдаги жисмоний зўравонликларга учраши, яъни дўппосланиши, лаб ва бурунлари кесилиши, кислота ҳужумига учраши, таҳсилдан мосуво қолиши ва ишлашларига изн берилмаслиги ҳам шулар жумласидандир.\nАгар, маҳаллий фаолларнинг сўзларига таянилса, айнан маиший зўравонликлар бугун афғон хотин-қизларини ўз жонларига қасд қилишга ундаётган асосий омиллардан бирига ҳам айланган.\nАфғон хотин-қизларини бурқага Афғонистонда Исломий Амирликка асос солган 90-йиллар охирларида толиблар киритган.\nАйнан ўша йиллари бурқа Толибон тузумининг хотин-қизларга нисбатан муносабатининг рамзига ҳам айланган.\nАммо ҳозир ҳам ўз хавфсизликларини ўйлаб, бурқада юрган хотин-қизлар Афғонистонда оз эмас.\nТолибон тузуми 2001 йилда қулатилган бўлса-да, афғон можароси ҳануз ўзининг якуний ечимини топмаган.\nБутун мамлакат бўйлаб толиблар ва бошқа қуролли гуруҳлар қайта фаоллашишга муваффақ бўлишган.\nУлар ҳар қандай тинчлик музокараларида ҳам ҳали-ҳануз ўз сўзларини айтиш мавқеида.\nМавжуд ҳолат ҳозир афғон хотин-қизлари орада эришишга муваффақ бўлган бирозгина ютуқни ҳам чиппакка чиқариб юбормасмикан, деган хавотирларни пайдо қилган.\nБурқадаги намойиш ташаббускори бўлган “Афғон Тинчлик Кўнгиллилари” гуруҳи аъзоларидан бирининг айтишича, “хотин-қизларнинг аҳволини ҳис этишнинг энг мақбул йўли – бурқада юриб кўришдир”.\nАллақачон ўз “тажрибалари” билан ўртоқлашишга улгурган бошқаларига кўра эса, “бурқа – нақ қамоқхонанинг ўзи экан”.\nУлар эса, ўз қўлларида “Тенглик” ва “Аёлларга нимада юришни айтишнинг ўрнига, кўзингизни четга тортинг”, деган шиорларни ҳам кўтариб олишган.\nАммо бурқадаги эркакларнинг ғаройиб намойиши ҳам аёллар ва ҳам эркакларнинг қоришиқ муносабатларига сабаб бўлган.\nКимдир кулган, бошқаси ҳайратга тушган, яна бири эса, хотин-қизларга эркинлик берилиши – фоҳишабозликка ундашини айтган.\nАгар, сўнгги намойишга гувоҳ бўлган кобуллик хотин-қизларнинг фикрлари бир жойга жамланса, нима кийиш ёки нимада юриш ўзларининг шахсий ҳуқуқлари ва эркинликлари бўлиши керак.


1% спрейи сиртга қўллаш учун 15 мл ёки 30 мл дан насос дозаторли полимер флаконларда.\n100 г спрейда фаол модда сифатида: 1,0 г- тербинафин гидрохлориди ёрдамчи моддалар - мочевина (карбамид) - 1,0 г, бутилгидрокситолуол (дибунол) - 1,0 г, 95% этил спирти (этанол), тиббий қуйимолекуляр поливинилпирролидон ((повидон), (коллидон)), пропиленгиколь - 100 г гача.\nТерининг замбуруғли касалликларини даволаш ва олдини олишда фойдаланилади. Терининг замбуруғли инфекциялари, шу жумладан оёқ панжалари микози (оёқ панжаси «замбуруғи»), чов эпидермофитияси (tinea cruris), Truchophyton (T. rubrum, T. mentagrophytes, T. verrucosum ва T. violaceum), Microsporum canis ва Epidermophyton floccosum каби дерматитофитлар чақирган тананинг силлиқ терисининг замбуруғли шикастланишлари (tinea corporis). Candida тури ачитқисимон замбуруғлари (масалан, Candida albicans) чақирган тери инфекциялари. Pityrosporum orbiculare (шунингдек, Malassezia furfur номи билан маълум бўлган) чақирган рангбаранг темиратки (Pityrosporum versicolor). Бошнинг сочли қисмининг себореяли дерматити (қазғоқ).\nПрепарат терига суткада бир ёки икки марта суртилади. Спрейни суртишдан олдин шикастланган соҳаларни тозалаш ва қуритиш керак. Препарат шикастланган соҳаларга, уларни яхшилаб намлаш учун етарли миқдорда сепилади ва бундан ташқари ҳам шикастланган, ҳам интакт терига яқин соҳаларга ҳам суртилади. Даволашнинг ўртача давомийлиги: Тана, болдирларнинг дерматомикози: 1 ҳафта кунига 1 марта. Оёқ панжаларининг дерматомикози: 1 ҳафта кунига 1 марта. Тери кандидози: 1-2 ҳафта кунига 1 ёки 2 марта. Рангбаранг темиратки: 1 ҳафта кунига 1 ёки 2 марта. Фунготербинни болаларда қўлланиши: Болаларда препарат билан даволаш тажрибаси чекланган, шунинг учун Фунгитербинни 12 ёшгача бўлган болаларда қўллаш тавсия этилмайди.\nКам ҳолларда спрей суртилган жойларда терининг қизариши, қичишиш ёки ачишиш ҳисси бўлиши мумкин, бироқ ушбу ҳолатлар сабабли даволашни тўхтатиш кам талаб этилади. Юқорида келтирилган бу симптомларни кам бўладиган аллергик реакциялардан фарқлаш керак, улар кам бўлади, бироқ - тарқалган тошма ва/ёки қизариш, эшакеми, ангионевротик шиш, такрорий аллергик реакция пайдо бўлганида даволашни тўхтатиш керак.\nПрепаратнинг компонентларига юқори сезувчанлик, болалик ёши (12 ёшгача). Эҳтиёткорлик билан Жигар ва/ёки буйрак етишмовчилиги, алкоголизм, суяк кўмигида қон яратилишини сусайиши, ўсмалар, модда алмашинувининг касалликлари, қўл ва оёқларнинг томирларини окклюзион касалликлари.\nКлиник кўринишларнинг яққоллигини камайиши одатда даволашнинг биринчи кунларида аниқланади. Мунтазам даволанмаслик ёки уни муддатидан олдин тўхтатиш ҳолларида инфекциянинг қайталанишини хавфи мавжуд. Агарда даволашнинг иккинча ҳафтасидан кейин ҳам яхшиланиш белгилари аниқланмаса, ташхисни қайта кўриб чиқиш керак. Спрей фақат сиртга қўллаш учун мўлжалланган. Препаратни кўзга ва шиллиқ қаватларга тушишидан сақланиш керак. Препарат тасодифан кўзга тушганида, дарҳол уларни оқар сувда ювиш керак. Экспериментал тадқиқотларда тербинафиннинг тератоген хусусиятлари аниқланмаган. Ҳозирги вақтгача Фунготербин спрейи қўлланганида қандай бўлмасин ривожланиш нуқсонлари тўғрисида хабар берилмаган. Препаратни ҳомиладор аёлларда қўллашнинг клиник тажрибаси жуда чекланганлиги туфайли, спрей фақат қатъий кўрсатмаларга мувофиқ, она учун кутилаётган фойда ҳомила учун потенциал хавфдан устун бўлгандагина қўлланади. Тербинафин кўкрак сути билан чиқарилади. Бироқ Фунготербин спрей препарати эмизикли она томонидан қўлланганида тери орқали фаол модданинг оз миқдори сўрилади, шунинг учун чақалоққа нохуш таъсирнинг эҳтимоли кам.\nБолалар олаолмайдиган жойда, 20 С дан юқори бўлмаган ҳароратда.


Ҳижрат ва унинг ҳукмлари (2) – Islom Nuri\nҲижрат ва унинг ҳукмлари (2)\n3. Мусулмонлар сафини кўпайтириш, мушрикларни заифлаштириш\nМаълумки, ҳижратнинг асосий ғояларидан бири жиҳод фаризасига ҳаёт бағишламоқ, мўминлар сафини зиёда этиб, мушриклар кучини кесмоқдир. Ҳижрат билан жиҳод бир-биридан ажралмайдиган ва бир-бирини тақозо қиладиган муталозим нарсалардир. Сўзимиз далили сифатида бир неча оят-ҳадисларни келтириб ўтамиз:\n«Албатта иймон келтирган, ҳижрат қилган ва моли-жонлари билан Аллоҳ йўлида курашган зотлар ва (Маккадан ҳижрат қилиб келган муҳожирларга) уй жой бериб, ёрдам қилган зотлар – ана ўшалар бир-бирларига дўстдирлар». («Анфол»-72).\n«Албатта иймон келтирган, (ватанларидан) ҳижрат қилган, Аллоҳ йўлида курашган зотлар ана ўшалар Аллоҳнинг раҳматидан умидвордирлар. Аллоҳ мағфиратли, раҳмлидир». («Бақара»-218).\n«Иймон келтирган, ҳижрат қилган ва Аллоҳ йўлида курашган зотлар ва (муҳожирларга) уй-жой бериб, ёрдам қилган зотлар – ана ўшалар ҳақиқий мўминлар бўлиб, улар учун мағфират ва улуғ ризқ бордир». («Анфол»-74).\nЭътибор беринг, юқоридаги оятларда ҳижрат калимаси ҳамма жойда жиҳод калимасидан олдин зикр қилинган.\n«Модомики жиҳод бор экан, ҳижрат тўхтамайди». (Аҳмад ривояти).\nЯъни бирон жиҳод қилинадиган ер бор экан, албатта ҳижрат ҳам мавжуддир. Зеро Аллоҳ йўлида жиҳод қилмоқ учун мўминлар бирлашмоқлари, жиҳод ерида тўпланмоқлари керак. Бу эса улардан ўша ерга ўз юртларидан ҳижрат қилишларини тақозо этади.\n«То тавба узилмагунга қадар (яъни тавба қабул этилмай қоладиган кун келгунга қадар) ҳижрат тўхтамайди. Тавба эса қуёш мағрибидан бош кўтаргунга қадар узилмайди». (Аҳмад, Абу Довуд ривояти).\nМаълумки жиҳод қиёматга қадар давом этади:\n«Отлар пешонасига қиёматга қадар яхшилик – ажр ва ўлжа битилгандир». (Муслим ривояти).\nДемак, жиҳод учун лозим муқаддима бўлган ҳижрат ҳам қиёматга қадар тўхтамайди.\nДорул ҳарбдан ҳижрат қилмаган мусулмонлар куфр аҳли учун жонли қалқон вазифасини ўташга мажбур бўлиб қолишлари мумкин. Чунки айрим ҳолатларда кофирлар ўз юртида истиқомат қилаётган мусулмонларни биродарларига қарши жанг қилишга мажбурлайдилар. Ана шундай хатарли эҳтимолга шаръий далилларда кўп бора ишора қилиб ўтилади.\n«Албатта (мусулмонлар билан бирга ҳижрат қилмасдан кофирлар қўл остида яшашга рози бўлиш сабабли) ўз жонларига жабр қилган кимсаларнинг жонларини олиш чоғида фаришталар уларга: «Қандай ҳолда яшадингиз?» деганларида: «Биз бу ерда чорасиз бечоралар эдик», дедилар. (Шунда фаришталар): «Ҳижрат қилсанглар Аллоҳнинг ери кенг эмасмиди?! (Нега дину иймонларингиз йўлида бу юртдан ҳижрат қилмадинглар?)», дейишди. Бундайларнинг жойлари жаҳаннамдир. Қандаям ёмон жойдир у». («Нисо»-97).\nУшбу оятда зикр этилган мусулмонлар ҳижрат қилишга ва мусулмонлар сафига қўшилишга қодир бўла туриб, бундай қилмадилар. Шу билан улар ўз жонларига жабр қилдилар. Чунки кўп ўтмай – Бадр жангида – мушриклар Мадинага ҳижрат қилмай Маккада қолиб кетган мусулмонларни ўз биродарларига қарши жангга чиқишга мажбур этдилар.\nУларнинг баъзилари шу жангда мўминлар ўқидан ҳалок бўлишди. Шунда мўминлар қўлидан вафот топганлар Аллоҳ ҳузурида чорасиз қолганлари ва мажбурланганларини узр келтирмоқчи бўлишди. Бироқ Аллоҳ уларнинг узрларини қабул қилмади…\nАбдуллоҳ ибн Аббос айтади:\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам замонларида Маккада қолган мусулмонлар мушриклар сафини кўпайтириб (мажбуран) жангга чиқишди. Айримларига ўқ тегиб, баъзилари эса қилич зарбидан ҳалок бўлди. Кейин Аллоҳ таъоло ушбу оятни нозил қилди:\n«Албатта (мусулмонлар билан бирга ҳижрат қилмасдан кофирлар қўл остида яшашга рози бўлиш сабабли) ўз жонларига жабр қилган кимсаларнинг жонларини олиш чоғида фаришталар уларга: «Қандай ҳолда яшадингиз?» деганларида: «Биз бу ерда чорасиз бечоралар эдик», дедилар. (Шунда фаришталар): «Ҳижрат қилсанглар Аллоҳнинг ери кенг эмасмиди?! (Нега дину иймонларингиз йўлида бу юртдан ҳижрат қилмадинглар?)», дейишди. Бундайларнинг жойлари жаҳаннамдир. Қандаям ёмон жойдир у». («Нисо»-97)». (Бухорий ривояти).\nЗаҳҳок айтади: «Мазкур оят ҳижрат қилишга қодир бўла туриб, дини хорлансада, мушриклар орасида яшайверган барча-барчага тегишли. Ўзларига зулм қилган бундай кимсалар юқоридаги оят ҳукми билан билиттифоқ ҳаромга қўл урган ҳисобланадилар!!!»\nЭътибор қилинг, уларнинг ҳижратни тарк қилишлари охир оқибат мусулмонларга – ўз биродарларига қарши қурол кўтаришга мажбур этди-я! Ҳижрат хусусида гап кетанда албатта уни тарк қилишнинг шу каби оқибатларини ҳам эътибордан четда қолдирмаслик лозим. Аббос, Уқайл ва Навфал каби саҳобалар ҳам Бадр жангига мажбуран мушриклар сафида чиқишганди. Улар мусулмонлар томонидан асир олиндилар.\n– Эй Аббос, ўзингизни ва жиянингизни тўлов тўлаб асирликдан озод қилинг!- дедилар.\n– Ё Расулуллоҳ, ахир биз сизнинг қиблангизга қараб намоз ўқиймиз-ку, сизнинг шаҳодатингизни айтамиз-ку?!- деб ҳайрон қолди Аббос.\n– Эй Аббос, сиз жангга киришдингиз ва мағлуб бўлдингиз!- дедилар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам, сўнг қуйидаги оятни тиловат қилдилар:\n«Ҳижрат қилсанглар, Аллоҳнинг ери кенг эди-ку?!».\nАбдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳу айтади: «Ким бир қавмнинг сонини кўпайтирса (яъни улар билан бирга бўлса), у ўшалардандир. Ким бир қавмнинг қилаётган ишига рози бўлса, ўзи ҳам ўша ишга шерикдир».\nИбн Ҳажар ёзади: «Маъсият аҳли орасида – уларни мункардан қайтариш ёки бир мусулмонни қутқариш мақсадида эмас – балки ўз ихтиёри билан ҳижрат қилмай қолган мусулмонлар хатокорлардир. Қодир бўла туриб ҳижрат қилмаган киши узрли саналмайди. Мушрик қариндошларининг қистови билан ҳижратдан қолган мусулмонлар биродарларига қарши жангга чиқишга мажбур бўлдилар. Уларнинг мақсади биродарларига қарши урушиш бўлмаса-да, барибир зоҳирда мушриклар сонини кўп кўрсатиб туришарди. Ана шунинг учун ҳам улар қораландилар».\nШайҳ Абдуллатиф айтади: «Аллоҳга ибодат қилиб, сиғиниб, Унинг йўлида жиҳод қилиб, душманларини хорлаб, Аллоҳга ўзини бағишламоқ ҳамда пайғамбарга итоат этиб, уни қўллаб-қувватлаб ва мусулмонлар жамоатига қўшилиб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга бўйсунмоқ ҳижратнинг асосий мақсадларидандир. Шу боис Қуръоннинг бир неча жойида ҳижрат иймон билан бирга зикр қилинди».\n4. Аллоҳга даъват қилмоқ\nАллоҳ йўлига даъват қилмоқ, тавҳид ақидасини халқларга етказмоқ ва одамларни ҳақ дин устида собит этмоқ учун ҳам ҳижрат қилинади.\n«Аллоҳ(нинг дини)га даъват қилган ва (ўзи ҳам) яхши амал қилиб, «Шак-шубҳасиз мен мусулмонларданман», деган кишидан ҳам чиройлироқ сўзлагувчи ким бор?!». («Фуссилат»-33).\nИслом бутун оламга юборилган дин. Пайғамбарлар Хотами Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам бутун оламларга пайғамбар қилиб юборилганлар. Демак, у зот олиб келган динни бутун оламга кўтариб чиқмоқ лозим.\nБироқ Аллоҳ йўлидаги даъват одамларга Исломни ҳикмат ва чиройли мавъиза билан етказиб бера оладиган илм эгалари томонидан амалга оширилмоғи лозим. Йўқса, ўзи ҳеч нарсани билмаган киши бировларга нимани ҳам ўргата оларди?!\nЭслатма: Ҳижратнинг ҳукми баёнига киришишдан олдин бир нуқтага эътиборингизни қаратмоқчи эдим: Ҳижрат масаласи кўтарилганда юқорида санаб ўтилган барча сабаблар кўздан кечирилмоғи лозим. Вазият тақозоси билан турли кутилмаган масалалар ҳам чиқиши мумкин. Яъни ҳар томонлама пухта ўйлаб ва барча сабаблар ҳисобга олиниб, қарор чиқарилиши мақсадга мувофиқ. Фақат бир тарафни ушлаб олиб, қолган жиҳатларни мутлақо эътиборсиз қолдирмоқ – ақлдан эмас, албатта. Зеро ҳар бир иш қилинишдан олдин ундан келадиган фойда-зарар ҳисоблаб кўрилади…\nҲижратнинг турлари, сабаблари ҳақида бафуржа гаплашганимиздан сўнг, энди унинг аҳкомлари борасида сўз юритамиз. Ҳижратнинг ҳукмлари тўрт қисмга бўлинади:\n3. На фарз ва на мустаҳаб ҳижрат.\n1. Фарз ҳижрат.\nАгар мўмин бир ерда дини ва жонига етадиган фитна-балолардан қўрқиб яшаса, динини, унинг фаризаларини адо қила олмаса ва кофирларнинг тазйиқи остида улар сафига қўшилиб, биродарларига қарши урушга чиқишдан ўзини олиб қочолмаса…\nБундай ҳолатдаги киши ўзини бало-уқубатлардан қутқариш учун динини зоҳир қилиш имкони бор ерга ҳижрат қилмоғи шарт. Акс ҳолда диний фарзларнинг бирини эътиборсиз қолдирган, қаттиқ гуноҳкор бўлади.\nЮқоридагидек вазиятда ҳижратнинг фарз бўлишига далолат қилувчи оят-ҳадислар ўтган бобда ўрганиб чиқилди.\nИбн Қудома ёзади: «Мушриклар орасида динини зоҳир қила олмаётган, фарзларни адо этишдан ожиз қолган ва айни пайтда ҳижрат қилишга қодир бўлган киши учун ҳижрат фарздир. Чунки оятда айтилдики:\n«Албатта (мусулмонлар билан бирга ҳижрат қилмасдан кофирлар қўл остида яшашга рози бўлиш сабабли) ўз жонларига жабр қилган кимсаларнинг жонларини олиш чоғида фаришталар уларга: «Қандай ҳолда яшадингиз?» деганларида: «Биз бу ерда чорасиз бечоралар эдик», дедилар. (Шунда фаришталар): «Ҳижрат қилсанглар Аллоҳнинг ери кенг эмасмиди?! (Нега дину иймонларингиз йўлида бу юртдан ҳижрат қилмадинглар?)», дейишди. Бундайларнинг жойлари жаҳаннамдир. Қандаям ёмон жойдир у». («Нисо»-97)».\nМазкур даҳшатли ваъид-таҳдид ҳижратнинг фарзлигига далолат қилади. Чунки қодир бўлган киши фарзни адо этмоғи шарт. Ҳижрат эса фарз адо этилиши учун зарурдир. Хуллас, вожибнинг адоси учун шарт бўлган нарса ҳам вожибдир».\nХусусан ислом диёри ҳижрат қиладиган мусулмонларга муҳтож бўлиб турса, ҳижрат янада таъкидлироқ тус олади. Масалан Исломнинг аввалида ҳижрат юрти – Мадинаи Мунаввара чор-атрофни ўраб турган мушриклар қаршисида куч-қудрат касб қилмоқ учун муҳожирларга ниҳоятда муҳтож эди.\nҲижрат шу қадар катта аҳамиятга эга бўлганидан дўст-биродарлик ва нусрат айнан ҳижратга боғлиқ этиб қўйилди.\n«Албатта иймон келтирган, ҳижрат қилган ва молу жонлари билан Аллоҳ йўлида курашган зотлар ва (Маккадан ҳижрат қилиб келган муҳожирларга) уй-жой бериб, ёрдам қилган зотлар – ана ўшалар, бир-бирларига дўстлардир. Иймон келтирган, аммо ҳижрат қилмаган (яъни, ҳали-ҳануз Маккада яшаб турган) кишилар эса то ҳижрат қилмагунларича сизлар уларга дўстлик қила олмайсизлар (яъни, бир-бирларингизга ҳамкор, меросхўр бўла олмайсизлар). Агар улар дин йўлида сизлардан ёрдам сўрасалар, ёрдам қилиш зиммангиздадир. Магар уларга, ўрталарингизда (урушмаслик ҳақида) аҳду-паймон бўлган қавмга (зарар етказиш билан ёрдам қилмайсизлар). Аллоҳ қилаётган амалларингизни кўрувчидир». («Анфол»-72).\nДорул ислом билан дорул куфр ўртасида уруш бораётган пайтда ҳам куфр юртидан тезроқ ҳижрат қилмоқ лозим. Чунки мажбуран мушриклар сафига қўшилган мўминлар биродарлари ўқидан ҳалок бўлишлари ва душман учун тирик қалқон вазифасини ўтаб қолишлари мумкин.\nУмуман ҳар бир давлат бирон юртга уруш қилмоқчи бўлса, аввал у ердаги ўз фуқароларини олиб чиқишга ҳаракат қилади.\nЮқоридагидек ҳолатларда қодир бўла туриб ҳижрат қилмаслик гуноҳ. Ушбу гуноҳнинг даражаси ҳижратдан қолишлик қай натижага олиб боришига қараб турлича бўлади. Агар ҳижратдан қолиш билан киши фисқ-фужур ва зулмга мажбурланса, ҳижратдан қолган кимса гуноҳкор саналади. Агар ҳижратни тарк қилиш туфайли куфрга ва душманга сотилишга мажбур бўлса, ундай кимса муртад-кофир бўлади.\n«Нисо» сурасининг 97-ояти ва қуйидаги ояти карима бунга ҳужжатдир:\n«Улар (куфр йўлини танлашлари сабабли) ўз жонларига жабр қилган ҳолларида (ўлим) фаришталари уларнинг жонларини олурлар. Шунда улар (тақдирга) тан бериб: «Бизлар бирон ёмонлик-гуноҳ қилган эмасмиз» (дерлар). Йўқ, шак-шубҳасиз Аллоҳ қилган амалларингизни Билгувчидир. Энди ўзларингиз мангу қоладиган жаҳаннам дарвозаларидан кирингиз! Мутакаббир кимсаларнинг борар жойлари нақадар ёмон!» («Наҳл»-28,29).\nМазкур оятлар ҳижратни тарк қилиб, мушриклар билан қолишни маъқул кўрган ва охир-оқибат мушрикларга ёрдам бериб, мўминларга қарши курашишга мажбур бўлган кимсалар хусусида нозил бўлган.\nОятда: «Энди ўзларингиз мангу қоладиган жаҳаннам дарвозаларидан кирингиз!» дейилиши уларнинг ҳижратни тарк қилиб, мушрикларга ёрдам берганлари сабабли кофир ҳолларида ҳаётдан кўз юмганларини англатади. Чунки фақат кофир ҳолда ўлим топган кимсаларгина дўзахда мангу қолурлар.\n«Ширк келтириб юрган мушрик исломни қабул қилгач, то мушрикларни ташлаб мусулмонларга қўшилмас экан, Аллоҳ таъоло унинг амалини қабул қилмайди». (Ибн Можа ривояти).\nАмални қабул этилишидан мутлақо тўсадиган нарса фақат ширкдир. Аниқки, юқоридаги ҳадисда ҳижратнинг тарк этилиши оқибатида куфрга қайтиш келиб чиқадиган ҳолатлар назарда тутилган.\nШайх Абдуллатиф ёзади: «Аллоҳ душманларига ёрдам бериш, уларнинг дини, мафкураси ва бошқа ботилларини қўллаб-қувватлаш, шунингдек кофирларни яхши кўриш, уларга итоат этиш ва уларнинг йўлини тутганларни мақташ, кофирларга қарши жиҳодни тарк этиб, уларга худди ака-укадек, дўстдек муомала кўрсатиш – исломга мутлақо ёт бўлган энг улкан ва энг оғир гуноҳлардандир».\nШайхул Ислом Ибн Таймийя ёзади: «Мўғил татарлар қўшини таъминотига ёрдам берган ва уларга қўшилган кимсалар муртаддир. Бундай муртадларнинг қони ва моли ҳалол!»\nБугун баъзи юртларда босқинчилар ва бошқа кофирлар таъминотига ёрдам бераётган, дини ва юрти ҳимояси учун курашаётганларга қарши курашда кофир ёнини олаётган, унинг сафларини тўлдираётган мусулмонлар ҳам муртаддирлар! Бундай кимсаларнинг ҳам қони ва моли ҳалол бўлади.\nИбн Ҳазм ёзади: «Ислом юртини ташлаб куфр ерига қочган кимсалар Аллоҳдан, мусулмонлар имоми ва жамоатидан қочган ҳисобланади. Чунки набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам мушрик орасида қўним топган барча мусулмондан ўзларининг покликларини айтганлар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам фақат кофирдангина ўзларини пок деб эълон қилардилар!. Зеро Аллоҳ таъоло марҳамат қилади: «Мўминлар ва мўминалар бир-бирларига дўстдирлар».\nАллоҳ ва расули сари ҳижрат қилишдан кўра ўткинчи дунё ва унинг зийнатларини афзал билган кимсалар Аллоҳ таъолонинг ушбу ваъийдига ҳақли бўладилар:\n«(Эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам), айтинг: «Агар ота-оналарингиз, болаларингиз, ака-укаларингиз, жуфтларингиз, қариндош-уруғларингиз ва касб қилиб топган мол-дунёларингиз, касод бўлиб қолишидан қўрқадиган тижоратларингиз ҳамда яхши кўрадиган уй-жойларингиз сизларга Аллоҳдан, Унинг пайғамбаридан ва Унинг йўлида жиҳод қилишдан суюклироқ бўлса, у ҳолда то Аллоҳ Ўз амрини (яъни, азобини) келтиргунича кутиб тураверинглар».» («Тавба»-24).\n«Одамлар орасида шундай кимсалар борки, улар ўзларини Аллоҳга тенг билиб, уларни Аллоҳни севгандек севадилар. Иймонли кишиларнинг Аллоҳга бўлган муҳаббатлари қаттиқроқдир». («Бақара»-165).\n2. Мандуб ҳижрат.\nАгар мўмин ўз юртида динини изҳор қила олса, фарзларни тўла адо этса ва мусулмонларга қарши мушриклар сафида жанг қилмаслиги кафолатланган бўлса, ушбу ҳолатда ҳижрат мандуб-мустаҳаб саналади. Ҳижратга тарғиб этувчи бир қанча оят-ҳадисларга амал қилган ҳолда мазкур ҳижратни мустаҳаб дея оламиз. Юқорида зикр қилинган сифатлар топилган кишидан ҳижратнинг фарзлиги муайян далилларга асосан соқит бўлади. Масалан:\nАбдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳудан:\n«Бир киши Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларига келиб деди:\n– Мен сизга ҳижрат учун байъат бергани келдим. Ортимдан ота-онам йиғлаб қолди.\n– Орқангга қайтиб, ота-онангни қандай йиғлатган бўлсанг, шундай кулдиргин,- дедилар Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам». (Насоий ривояти).\nУшбу ҳадис ҳалиги байъат бермоқчи бўлган киши хусусида ҳижратнинг мустаҳаб эканлигига далолат қилади. Демак, у яшаётган ерида динини изҳор қилишга қодир бўлган мўминлардан бўлган, валлоҳу аълам.\nАбу Саъид Худрийдан:\n«Бир аъробий Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ҳижрат ҳақида сўради. Шунда Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам унга:\n– Қўйгин, (яъни ҳижратни қўя тур) ундан кўра айтгинчи, туяларинг борми?\n– Уларнинг закотини берасанми?\n– Ҳа, бераман.\n– Демак, денгизлар ортида бўлсанг ҳам (яъни ҳижрат юртида эмас, ундан узоқда яшаётган бўлсанг ҳам) амалда давом этавер. Зеро Аллоҳ бирон амалингни зое этмас». (Муттафақун алайҳ).\nИзоҳ: Уламолар бу ҳадис шарҳида айтишади-ки, бу аъробий Макка фатҳидан сўнг ҳижрат қилиш ҳақида сўраган, аммо ортида оиласи, бола-чақалари қолиб кетиши эҳтимоли бўлган. Шунинг учун Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам унга агар қилаётган амаллари шариатга мувофиқ бўлса, Аллоҳ таъоло уларни ҳижратсиз ҳам чиройли қабул этишини баён қилиб йўл кўрсатганлар.\n«Ким Аллоҳ ва расулига иймон келтирса, намозни тўкис адо этса, закотни берса ва Рамазон рўзасини тутса – Аллоҳ йўлида ҳижрат қилиши ёки туғилган юртида қолишидан қатъий назар – уни жаннатга киритмоқ Аллоҳ таъолога ҳақдир». (Бухорий ривояти).\nДемак, Аллоҳ таъоло фарзларини ўз юртида тўлиқ адо этишга қодир инсон учун ҳижрат фарз бўлмайди.\nИбн Қудома ёзади: «Куфр юртида динини зоҳир, фарзларини қойим қилиш имкониятига эга ва айни пайтда ҳижрат қилишга ҳам қодир бўлган киши учун ҳижрат мустаҳабдир. У бир тарафдан кофирларга қарши курашиш, биродарлари сафини тўлдириш, уларга ёрдам бериш учун бошқа тарафдан золимлар билан аралашиб юриб, уларнинг сонини кўпайтирмаслик ва улар қилаётган мункарларга гувоҳ бўлмаслик учун ҳам ҳижрат қилиши мустаҳаб. Фақат ўз юртида ҳам динини зоҳир қила олгани учун унга ҳижрат вожиб дейилмайди».\nАбу Нуъайм Наҳҳом ҳижрат қилмоқчи бўлганида қавми – Бану Адий уни тўхтатиб қолди.\n– Дининга амал қилган ҳолда шу ерда яшайвер. Биз сени ҳар қандай озордан ўзимиз ҳимоя этамиз. Сен ҳам бизга қилаётган яхшилигингни тўхтатмасдинг,- дейишди улар.\nГап шундаки, Бану Адий етим-есирлари ва бевалари Абу Нуъайм қарамоғида эди. Шундай қилиб у ҳижратни бироз кейинга қолдирди, сўнг ҳижрат қилди.\n«Менинг қавмим менга кўрсатган муомаладан кўра сизнинг қавмингиз сизга яхшироқ муносабатда бўлди. Қавмим мени (ўз шаҳримдан ҳайдаб) чиқарди, мени ўлдирмоқчи бўлишди. Қавмингиз эса сизни ҳифзу ҳимоясига олди,- дедилар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам».\n3. На фарз ва на мандуб бўлмаган ҳижрат\nАгар муслим ҳижрат қилишдан мутлақо ожиз бўлса, унинг учун ҳижрат фарз ҳам, мустаҳаб ҳам саналмайди. Ҳижрат қилишни исташи ва ҳаракат қилишига қарамасдан бунга ҳеч қандай чора, имконият ва йўл топа олмаётган ночор мусулмонлар зиммасидан – то ҳижратга қодир бўлгунларига қадар ҳижрат соқит бўлади. Чунки мутлақо чорасиз қолган киши елкасидан мукаллафлик соқит бўлади.\n«Бас, кучларингиз етганича Аллоҳдан қўрқинглар!». («Тағобун»-16).\n«Ҳеч кимга тоқатидан ташқари нарсани юклатилмайди». («Бақара»-233).\n«Аллоҳ ҳеч бир жонга тоқатидан ортиқ нарсани юкламайди». («Бақара»-286).\nКиши бир амалга мукаллаф бўлиши учун аввало ўша амалга қодир бўлмоғи шарт қилинади. Модомики қудрати етмас экан, то қодирлик топмагунча унинг зиммасидан ушбу амал соқит бўлади.\n«Фақат бирон чора топишга қодир бўлмай, (ҳижрат) йўлини истаб топа олмаган чорасиз (кекса ёки ногирон) кишилар, аёллар ва болалар бор-ки, бундайларни шояд Аллоҳ афв этса. Зотан, Аллоҳ афв этгувчи, мағфират қилгувчи бўлган зотдир». («Нисо»-98-99).\nНа бир омон йўл топа олмагани ва на бирон чора қўллай олмагани боис ҳижрат қилиш имкониятидан маҳрум бўлган аёллар, болалар, кекса ва бемор кишилар узрли саналади.\nАбдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу айтади: «Мен ва онам Аллоҳ таъоло узрли санаган ночорлардан эдик».\nИбн Қудома ҳам «Муғний»да юқоридаги оятни далил келтириб: «Хасталик туфайли ёки куфр юртида яшашга мажбурлангани боис ёҳуд заифлиги жиҳатидан ҳижрат қилишга кучи етмаган кишилар, аёллар ва болаларга ҳижрат вожиб бўлмайди. Қодирлик топилмагани боис улар учун ҳижратни мустаҳаб ҳам дейилмайди», деб таъкидлаган.\n4. Ҳижрат қилиш ҳаром бўлган ҳолат\nҲижрат сабабли муҳим масолиҳ-манфаъатларга путур етса ва уларни ҳижрат диёрида амалга ошириб бўлмаса, бундай ҳолатда ҳижрат қилиш мумкин эмас. Масалан, дин-диёнатини зоҳир қилишга қодир, фитна-балолардан омонда бўлган киши ўз эътибори ва мавқеидан фойдаланиб кофирларни даъват этиш, заиф биродарларини исломда бардам бўлишга чорлаш ва уларни ҳимоя қилиш каби хайрли ишларни бажара олса, унга ҳижрат қилиш ножоиздир. Агар бундай шахслар ҳижрат қилсалар, бало-офатларга йўл очиб, хайрли ишларга путур етказганлари боис гуноҳкор бўладилар.\nАйнан шунинг учун ҳам Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам куфр юртида яшаётган Нажошийни Мадинага ҳижрат қилишини буюрмадилар. Бунга сабаб Нажошийнинг ўз юртида қолиши унинг ҳижрат қилишидан кўра мусулмонлар учун фойдалироқ эди. Чунки у Маккадан Ҳабаш юртига бошпана истаб келган саҳобаларни ҳимоясига оларди. Ҳатто у вафот этганида юртида унга жаноза ўқийдиган одам топилмади.\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам саҳобаларига буюрдилар:\n– Ўзга юртда вафот этган биродарингизга жаноза ўқинглар!\n– Ким у?- сўрашди саҳобалар.\n– Нажоший!- дедилар Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам». (Ибн Можа ривояти)\n«Биродарингиз Нажоший вафот этди. Унга жаноза ўқинглар!» (Муслим ривояти)\nИмом Шавконий ёзади: «Агар бир кишининг ҳижратдан қолиши кўпчилик мусулмонлар учун фойдали эканлиги аниқ бўлса, масалан унинг амри маъруф ва наҳйи мункар қилишга ёки дин таълимини беришга имкони бўлса, бундай шахснинг динини фитналардан олиб қочиб ҳижрат қилишига қараганда юртида қолиши фойдалироқ бўлади ва ушбу улкан манфаат учун у ҳижрат қилмай туриши лозим. Чунки ҳижрат сабабли бу киши эришадиган шахсий манфаат – агар у ҳижрат қилмаганида мусулмонларга келтириши мумкин бўлган фойда олдида манфаат бўлишдан чиқиб ёмонликка айланади».\nИмом Шавконий ифодалаган ҳукм қуйидаги ҳадис доирасига кирса ажаб эмас.\n«Одамлар билан аралашиб юриб, улардан етувчи озорларга сабр қилган мўмин одамларга қўшилмайдиган, уларнинг озорларига сабр қилмайдиган мўминдан яхшироқдир». (Ибн Можа ривояти)\nШайхул ислом Ибн Таймийя ёзади: «Мазкур масала қуйидаги умумий қоида таркибига киради: Фойда-зарар, яхшиликлар ва ёмонликлар бир вақтда рўбарў келганда рожеҳ яъни, зарари камроқ, фойдаси кўпроқ жиҳат эътиборга олинади. Агар бир хайрли амал ортидан келадиган зарар кўпроқ бўлса, унга буюрилмайди. Ҳатто фойдасидан кўра кўпроқ зарар келтириши мумкин бўлган хайрли амални қилмоқлик ҳаром ҳисобланади. Албатта бунда фойда ва зарар шариат мезони билан ўлчанмоғи шарт…».


7739 Хокимият Ургенчского района 11/09/2019 30/09/2019 0\n“____ ” _________2019 йил №___________ Урганч тумани\n320-модда), “Аҳолини иш билан таъминлаш тўғрисида”ги (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Ахборотномаси 1995 й., 6-сон, 118-модда), “Ўзбекистон Республикасида ногиронларни ижтимоий ҳимоя қилиш тўғрисида”ги (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2008 й., 29-30-сон, 277-модда) Ўзбекистон Республикаси қонунларига ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 5 декабрдаги 965-сон билан тасдиқланган “Ижтимоий муҳофазага муҳтож ва иш топишда қийналаётган шахсларни ишга жойлаштириш учун иш ўринларини банд қилиб қўйиш тартиби тўғрисида”ги низомга асосан туманда ижтимоий ҳимояга муҳтож, иш топишда қийналадиган ва меҳнат бозорида тенг шароитларда рақобатлашишга қодир бўлмаган шахсларни иш билан таъминлаш мақсадида,\n1. Урганч туманида 2020 йил учун ижтимоий муҳофазага муҳтож ва иш топишда қийналаётган шахсларни ишга жойлаштириш мақсадида, иш ўринларини банд қиладиган корхоналар ва муассасалар ташкилотлар рўйхати 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.\n2. Корхона ва ташкилот ҳамда муассасалар ходимларнинг рўйхат бўйича ўртача сонидан келиб чиққан ҳолда 335 та иш ўрни, шу жумладан:\nёлғиз ота, ёлғиз она ҳамда ўн тўрт ёшгача ногирон болалари бор кўп болали ота-оналар учун 36,2 фоиз (121 киши);\nтаълим муассасаларини тугатган ёшлар учун 52.8 фоиз (177 киши);\nмуддатли ҳарбий хизматдан бўшатилган шахслар учун 2,7 фоиз ( 9 киши);\nногиронлар учун 0.80 фоиз ( 3 киши);\nАҳоли бандлигига кўмаклашиш марказида иш қидирувчи сифатида ҳисобда турган пенсия ёшига яқинлашиб қолган шахслар учун 4,8 фоиз (16 киши);\nжазони ўташ муассасаларидан бўшатилган, жазони ўтаётган ёки суд қарорига кўра тиббий характердаги мажбурий чоралар кўрилган шахслар учун 1,9 фоиз (6 киши);\nодам савдоси жабрдийдалари учун 0,80 фоиз (3 киши) миқдорида иш ўринлари заҳираси белгилансин.\nАҳоли бандлигига кўмаклашиш марказида иш қидирувчи сифатида рўйхатда турган пенсия ёшига яқинлашиб қолган шахслар учун махсус малака талаб қилинмайдиган иш ўринлари;\n7. Аҳоли бандлигига кўмаклашиш маркази бир ҳафта муддатда ушбу қарорни 1-иловада кўрсатилган корхона, ташкилот ва муассасалар раҳбарлари эътиборига етказсин.\n8. Мазкур қарор қабул қилиниши муносабати билан туман ҳокимининг 2018 йил 29 сентябрдаги 3071 к-сонли қарори ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.\nТуман Аҳоли бандлигига кўмаклашиш маркази билан биргаликда ушбу қарорнинг мазмун моҳиятини аҳолига тушунтириш ишларини олиб борсинлар.\n11. Ушбу қарорнинг бажарилишини назорат қилиш туман ҳокими ўринбосари А.Рўзметов зиммасига юклатилсин.\nУрганч туман ҳокими Ф.Шарипов


Ўзбекистон фуқароси Қирғизистондан депортация қилинишига норозилик сифатида заҳар ичмоқчи бўлди\nЎзбекистон фуқароси Қирғизистондан депортация қилиш тўғрисидаги суд ҳукмига норозилик сифатида ўз жонига қасд қилмоқчи бўлди. Бу ҳақда Қирғизистон нашрлари 24 декабрда хабар тарқатди.\nХабарда айтилишича, Ўзбекистон фуқароси Алишер Асатуллаев Чуй вилояти Жайил туман суди уни депортация қилиш тўғрисида ҳукм ўқиганидан сўнг заҳарли модда солинган шиша идишни оғзи билан очиб, ичмоқчи бўлган. Бироқ суд залида бўлган милиция ходимлари куч ишлатиб унинг оғизадан заҳарни чиқариб олишган.\nСудда Алишер Асатуллаев Қирғизистон ҳудудида узоқ йиллардан бери ноқонуний яшаб келгани аниқлангани ортидан суд уни депортация қилиш тўғрисида ҳукм чиқарган. Аммо у жазони ўтаб бўлганидан сўнг, суд уни фуқароликдан маҳрум қилмаган. Алишер Асатуллаев фарзандларини ёлғиз ота сифатида тарбия қилаётганини айтиб, болаларини Ўзбекистонга олиб кетиш имконияти йўқлигини билдирган.\nУ узи болалар уйида катта бўлганини, шунинг учун ҳам фарзандлари болалар уйи тарбияланувчиларига айланишини истамаслигини айтган. Асатуллаев бу муаммога ҳукумат эътиборини қаратиш мақсадида бир неча марта пикетлар ҳам ўтказган.\nХабарда айтилишича, Асатуллаев икки йилдан бери маҳаллий кенгаш депутати Ольга Архипова билан уй талашмоқда.\n“Асатуллаевнинг тарафдорлари бўлган бир гуруҳ одамлар у кўп йиллардан бери икки нафар фарзанди билан ташландиқ ҳисобланган квартирада яшаб келганини билдиришган. Аммо Қораболта шаҳар кенгаши депутати Ольга Архипова Олий суд орқали мазкур уйга эгалик ҳуқуқини қўлга киритди. Кейинроқ депутатга қарши 2006 йилда вафот этган уй эгасининг номидан сохта тилхат ёзиш айблови билан жиноят иши очилган.Тез орада бу иш юзасидан суд бошланади.Асатуллаев тарафдорларининг фикрича, айнан Архипова қандайдир йўллар билан оппонентини депортация қилишга эришди”, дейилади хабарда.\nАсатуллаев тарафдорлари Жайил туман судининг депортация тўғрисидаги қарори устидан Чуй вилоят судига шикоят аризаси киритишларини билдирдилар.


Украина 2018 йилда мудофаа ва хавфсизлик харажатларини янада оширади\n18:27 / 18.09.2017\nУкраина келаси йилда мудофаа ва хавфсизлик харажатларини мос равишда - 21 ҳамда 14 фоизга оширади. Бу мамлакатнинг 2018 йилга мўлжалланган давлат бюджети лойиҳасида назарда тутилган. Бу ҳақда РИА Новости Украина Олий радаси расмий сайтига асосан хабар бермоқда.\n2018 йилга мўлжалланган Украина давлат бюджетининг лойиҳасида Мудофаа вазирлигини молиялаштириш, 2017 йил билан таққослаганда, 21 фоизга ошириш кўзда тутилган. Бу 3,2 млрд. АҚШ долларини ташкил этади.\nБу маблағдан 624,3 млн. доллар қурол-яроғ, ҳарбий техникаларни таъмирлаш, модернизация қилиш ва харид қилишга йўналтирилади.\nШунингдек, ҳуқуқ-тартибот идоралари ишига харажатлар ўтган йил билан солиштирганда 14 фоизга ошиши назарда тутилган. Бу 6,3 млрд. АҚШ долларини ташкил этади.\nАввалроқ Порошенко Украина мудофаа бюджетини миллиард долларга оширгани хабар берилганди.\nУкраина мудофаа харажат


21:30 / 03.01.2018\nИнфаркт қаердан пайдо бўлади?\nМиокард инфаркти — бу юрак тўқималари некрози (ҳалокати). У озиқлантирувчи артерияларнинг торайиши натижасида мушакларга кислород етишмаганда пайдо бўлади.\nИшемик касаллик инфарктга айланиши учун баъзан ҳеч қандай қўзғатувчи омиллар керак бўлмайди: шунчаки уйқудан уйғониб, каравотдан туришнинг ўзи етарли. Стресс ёки ноодатий жисмоний ҳаракатда юрак хуружи хавфи ошади.\nБу инфаркт эканини қандай тушуниш мумкин?\nАсосий белги — кўкрак қафасидаги кучли оғриқ, бу баъзан чап қўл, чап елкада ҳам кузатилади. Оғриқ ҳар хил бўлади: кўкрак қафаси сиқилади, қизийди. Оғриқ билан бирга қўрқув ҳам қамраб олади, инсон тинчини йўқотади.\nИнфаркт турига қараб фарқланувчи бошқа белгилар ҳам мавжуд:\nХудди астма касаллигида кузатилгани каби инсонга ҳаво етишмайди, бироқ нафасни енгиллаштирувчи препаратлардан беморнинг аҳволи яхшиланмайди;\nОдам заифлашади, рангпарлашади, қўл ва оёқлари музлайди;\nҚорин оғрийди, кўнгил айниши кузатилади;\nИнсон мувозанатини йўқотади, ҳолсизланади, инсульт белгилари пайдо бўлади.\nЮрак хуружи рўй бердими ёки йўқ - шифокорлар ЭКГ ёрдамида аниқлашлари мумкин.\nЮрак хуружи бўлса, нима қилиш керак?\nЁнингиздаги одам ўзини ёмон ҳис қилса ва сиз касаллик белгиларини юрак хуружига ўхшатсангиз:\nБеморнинг бошини баланд кўтариб ётқизинг;\nТез ёрдам чақиринг. Беморни имкон қадар тезроқ шифохонага етказиш керак;\nНоқулай кийим тугмаларини ечинг;\nДеразани очинг ёки бошқа бир усул ёрдамида бемор ётган хонага тоза ҳаво киришини таъминланг;\nБеморнинг қон босимини ўлчанг. Агар қон босими баланд бўлса, беморнинг тили остига нитроглицерин қўйинг. Агар аҳволи яхшилана бошласа, 5 дақиқадан кейин иккинчи таблеткани беришингиз керак. Ёдингизда бўлсин - нитроглицеринни уч мартадан кўп бериш мумкин эмас;\nАспирин таблеткасини чайнашга беринг;\nАгар систолик (юқори) қон босими 110 мм'дан паст бўлса, ҳеч нима берманг;\nБеморни тинчлантиришга ҳаракат қилинг;\nЁрдамга етиб келган шифокорларга хуруж қачон бошлангани, беморнинг нимадан шикоят қилгани, дори бердингизми, берган бўлсангиз, қанча - барчаси ҳақида маълумот беринг.\nЮрак хуружидан қандай ҳимояланиш мумкин?\nЮрак хуружи кўпроқ 50 ёшдан ошган кишиларда қайд этилади. Шунингдек оила аъзоларида юрак хуружи кузатилган ёш эркаклар ҳам хавф гуруҳидадир.\nБундан ташқари, чекиш, спиртли ичимлилар истеъмоли, юқори қон босими, ортиқча вазн, нотўғри овқатланиш ва камҳаракат ҳаёт тарзи ҳам юрак билан боғлиқ жиддий муаммоларни келтириб чиқаради. Инсон кам ҳаракат қилса, охир-оқибат ҳар қандай жисмоний ҳаракат унга ортиқчалик қилиши мумкин.\nГенетика, ёш ва жинс билан баҳслашиб бўлмайди, ҳаёт тарзимизни эса ўзимиз танлаймиз. Бу профилактиканинг жуда зерикарли рецепти бўлиши мумкин, лекин бошқалари иш бермайди!\nКостя Цзю юрак хуружини бошдан кечирди\n17:50 / 25.03.2018\n09:20 / 25.02.2018\n20:34 / 20.02.2018


Ўзбекистонда ковиднинг хавфли штамми кенг тарқалгани маълум қилинди — Sof.uz\nЎзбекистонда ковиднинг хавфли штамми кенг тарқалгани маълум қилинди\n27.08 19:50 720 Tibbiyot\nИнновацион ривожланиш вазирлиги ҳузуридаги Илғор технологиялар маркази Ўзбекистонда аниқланган коронавирус инфекцияси ҳолатларини ўрганиш натижаларини эълон қилди.\nИлмий тадқиқотлар натижаларига кўра, «delta» штаммининг улуши 82 фоизни ташкил этади, бу бутун кузатувлар тарихидаги энг юқори кўрсаткичдир. Иккинчи ва учинчи ўринларни «alpha» (10,3%) ва 20А (7,7%) штаммлари эгаллашди.\nИлғор технологиялар маркази директори Шаҳлохон Турдиқулова эълон қилинган маълумотларга изоҳ берар экан, шундай деди:\n«Сўнги ҳафталарда коронавируснинг «delta» варианти умумий касалланишлар сонининг бешдан тўртидан ошди. «Ҳинд штамми» деб номланувчи вирус тури «Ухан» ва «Британия» версияларига қараганда кўпинча касалликнинг оғир шаклларига олиб келиши ҳавотирга солади. Бу умуман эпидемиологик манзарани тубдан ўзгартиради: афсуски, симптомсиз ҳолатлар камроқ учрамоқда ва инкубация даври қисқариб, соғлиқ учун жиддий оқибатлар хавфини кучайтиради. Бироқ яхши янгиликлар ҳам бор: тадқиқотларимиз шуни тасдиқлайдики, ҳозирги вакциналар янги штаммларга қарши самарали. Эмланганлар камдан-кам ҳолларда касалликка учраган тақдирларида ҳам, инсон танасида вирус мутация қила олмаслиги сабабли COVID-19’ни енгил ўтказади. Буни 24 август куни олинган ZF-UZ-VAC2001 препарати синовларининг учинчи босқичи натижалари ҳам тасдиқлайди».\nЭслатиб ўтамиз, COVID-19 дельта варианти аниқланган коронавирус штаммлари орасида энг юқумлиси ҳисобланади.\n«Дельта» штамми SARS-CoV-2’нинг бошқа штаммларидан антитаналарга чидамли бўлган бир нечта мутациялар мажмуи билан фарқ қилади. Хусусан, P681R мутациясида геномнинг «ҳиндча» версиясининг бир қисми мавжуд бўлиб, у ҳужайраларга кириб бориши учун жавоб берувчи вирусли конверт оқсилларини кодлайди. Шундай қилиб, бу мутация умумий юқишни камайтиради, унинг оқсилларининг ҳужайра мембранаси билан бирлашиш тезлигини оширади, шунингдек вируснинг ҳужайралар ўртасида тарқалишини тезлаштиради. Буларнинг барчаси вирус зарраларини антитаналар томонидан тан олиниши ва зарарсизлантириш эҳтимолини сезиларли даражада камайтиради, бу унинг бутун танага тез тарқалишига ёрдам беради.


Mustakillik nima berdi? – TURONZAMIN\nFriday, August 25, 2006 TURONZAMIN 1.BOSH SAHIFA, Uzbek Leave a comment\nЎтган йили тиббиёт ходими бўлишни истаган абитуриент 250-300 доллар чўзиб қўйган бўлса, ушбу йилда 600-700 доллар беришга мажбур бўлган.\nБаъзи касб–ҳунар коллежларида ўқишга қабул қилиш пора эвазига амалга ошириш ҳоллари кузатилмоқда.\nСамарқанд вилоят ўрта махсус, касб-ҳунар таълими бошқармасидан олинган маълумотларга кўра, дастлаб 80 та бўлган коллежлар сони бугунга келиб юзга етган. Ҳар йили умумтаълим мактабларининг камайиши эвазига коллежларни кўпайтириш режалаштирилган. Расмий маълотларга кўра, республика йиллик даромадининг 51 фоизи коллежлар қурилишига сарфланмоқда.\nБаъзи кузатувчилар чекка туманларда ҳам коллежларнинг қад кўтариши эвазига мазкур йилда қабул жараёнларида порахўрлик ҳолати камайишини таъкидлашганди.\nРасмий маълумотларга кўра, бу йил Самарқанд шаҳридаги тиббиёт ва педагогика касб-ҳунар коллежларига ҳужжат топширишга талаб ортган. Тартибга кўра, бу илм масканлари бошқа туманлардан келган абитуриентлар ҳужжатларини қабул қилишга ҳақли бўлмаган Чунки туманларда ҳам бундай касб-ҳунар коллежлари фаолият бошлаган. Аммо ота-оналар ўз болаларини шаҳардаги ўқув юртларида билим олишларини истайди. Бунинг сабаби нимада?\nДилфуза Султонова бундан 20 йил аввал Самарқанд тиббиёт коллежида(собиқ медицина билим юрти) сабоқ олган. Қизи Гулсанамни ҳам шу ерда таҳсил олишини хоҳлайди.\n-Биз истиқомат қиладиган туманда ҳам тиббиёт коллежи бор. Аммо ҳамма шароит муҳайё дейишгани билан шаҳардаги сингари малакали ва тажрибали мутахассислар дарс беришмайди.\nБундай ота-оналар кўпчиликни ташкил этади. Ўсмирлар ҳам қишлоқ шароитида ўқишдан кўра, шаҳарда ўқишни маъқул кўришади.\nШу ўқув йилида мактабнинг 9-синфини битирган Зумрад Бобомуродованинг фикрича, таҳсил олиш баҳонасида шаҳарга келишмаса, қолган пайтларда қишлоқдан чиқишнинг иложи йўқ.\n-Ўқишни битиришимиз билан бизни турмушга беришади. Бола-чақа ташвиши билан кейин ким ҳам шаҳарга келарди,-дейди суҳбатдошимиз.\nУнга кўра, кўпчилик тенгдошлари ота-онаси билан жанжаллашиб бўлса-да, шаҳардаги коллежларда таҳсил олишга эришади. Қайси мутахассисликка ўқишнинг эса аҳамияти йўқ.\nШу сабабли ота-оналар пул тўловининг норасмий шаклидан фойдаланишга мажбур бўлишади.\nУшбу йилда туманларда тиббиёт коллежлари сони ортиши муносабати билан шаҳардаги тиббиёт коллежларида ўқишга талаб камайиши кузатилганди. Норасмий манбаларга кўра, баъзи коллеж маъмурлари тиббиёт коллежларида бу йил имтиҳонлар тест асосида олиниши ҳақида овоза тарқатишган. Бу ҳол эса нафақат талабни оширган, балки пора миқдорини ҳам оширган. Ўтган йили тиббиёт ходими бўлишни истаган абитуриент 250-300 доллар чўзиб қўйган бўлса, ушбу йилда 600-700 доллар беришга мажбур бўлган.\nШаҳардаги педагогика коллежлари маъмурлари эса 300-400 доллар билан кифояланишди. Қолган ўқув юртларида эса 250-300 доллар атрофида пора бериш ҳоллари кузатилган.\nШу ўринда айтиш жоизки, қишлоқ туманларида эса бу ҳолатнинг аксини кўриш мумкин. Коллежларга ўқувчиларни жалб этиш учун олиб борилаётган тарғибот ишлари самара бергани йўқ. Режада кўрсатилган ўқувчилар сонини тўлдириш учун коллеж маъмурлари ойлаб, йиллаб ўқишга келмаган ўқувчиларнинг исми-шарифини руйхатга тиркаб қўйишади.\n-Агар шундай йўл тутмасак, катта йиғинларда юқоридагилар бизни изза қилишади, ҳатто сўкишади. Эгаллаган вазифамиздан ҳам шармандаларча бўшатиламиз,-дейди номини ошкор қилишни истамаган коллеж директори.\nШаҳардаги ўқув юртларида фақат пора эвазига ўқишга қабул қилинмайди. Балки юқоридаги раҳбарларнинг илтимоси билан ҳам ўқувчилар қабул қилинади. Бундай ҳолда албатта қанча ўқувчи илтимос билан қабул қилингани белгилаб қўйилади.\nНорасмий манбаларга кўра, ўқишга қабул қилиш жараёни тугагач, коллеж раҳбари йиғилган пулни ҳисоблайди ва маълум миқдорини тизимнинг вилоят ва республика раҳбарларига «узатади». Республика тизимидаги маъмурлар ҳам туман ва вилоятлардан йиққанларидан «юқори»даги тўраларга узатишади. Шу тариқа халқдан норасмий тарзда пул йиғилади.\nБаъзи кузатувчиларга кўра, умумтаълим мактаблари ўрнига коллежларда таълим олишнинг жорий этилиши бу тизимда порахўрликнинг авж олишига имкон яратади. Чунки ота-оналар фарзандларининг билимли бўлишини истаган ҳолда нуфузли ўқув юртларига пора эвазига жойлаштириш ҳоллари кучаяди.\nPrevious Post: НЕГА ХУСУСИЙ ГАЗЕТАЛАРГА ТАЛАБ ОРТМОКДА?\nNext Post: SENAT…SAYT… SAJDA…


Сув, газ ва свет. “Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йили”да жиддий таклиф бор » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nСув, газ ва свет. “Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йили”да жиддий таклиф бор\nМен давлатимиз сиёсати ҳақидаги мулоҳазаларимни охирги марта биринчи президентимизнинг саломатликлари билан боғлиқ муаммолар ва вафотлари пайтида уюштирилган ахборот урушларга қарши ёзган эдим. Чунки ўша даврларда ўз ҳиссиётларини жиловлаб олиш ва миллий хавфсизлигимизга таҳдид қилиши мумкин бўлган кучларга қарши муносиб туриб курашиш ҳар биримизнинг ватанпарварлик бурчимиз саналарди.\nХудога шукур, энди бу гаплар ортда қолди. Душманлар кутганларидай юртимиз парокандаликка тушиб қолгани ёки “Биродарлик уруши”га киришиб кетгани йўқ. Мен илгари таъкидлаб айтганимдай, биринчи президентимизнинг даврида Ўзбекистонда давлат барпо этилиб, унинг устунлари мустаҳкам қўйиб кетилди. Уни қайси томонга қараб ривожлантириш эса навбатдаги авлод вакилларининг хоҳиш ва иродаларига ҳавола эди.\nМен юртимиздаги “ўтиш жараёни”ни мунтазам кузатиб келяпман ва яширмайман, ўзгаришлар кўпчилик юртдошларимиз каби менда ҳам оптимизм кайфиятини пайдо қиляпти. Зеро, Ўзбекистоннинг янги президенти Шавкат Мирзиёевнинг қабул қилаётган илк қарорлари ва бошлаётган ислоҳотлари бизни келажакка умидлар билан қарашга ундаяпти. Шавкат Мирзиёевнинг илк тўғри ва оқилона қарори бу унинг халққа ҳамда унинг дардларига қулоқ тутганлиги бўлди. Чунки халқнинг муаммоларини унинг ўзидан сўрамай туриб ҳал қилишга киришиш “бемордан қаеринг оғрияпти?” деб сўрамай туриб, уни даволашга киришишдай гап бўлган бўлар эди.\nШу муносабат билан, Шавкат Мирзиёев келгуси 2017 йилни “Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йили” деб эълон қилдилар. Халққа, жумладан ватанпарвар ўзбекистонлик сифатида менга ҳам қулоқ тутилаётганлигидан фойдаланиб, мен ҳам ушбу давлат дастурига ўзимнинг таклиф ва мулоҳазаларимни билдиришга қарор қилдим.\nГапни айлантириб, ундоқ-бундоқ деб чайналиб ўтирмасдан Ўзбекистонимизнинг 3 та энг катта 3 та муаммосини ҳозирдан айтиб қўя қолай. Ундан кейин, нима сабабдан ушбу 3 муаммони энг асосийлари деб ҳисоблашимни асослага ҳаракат қиламан. Хуллас Ўзбекистоннинг энг катта, бир кун келиб албатта ҳал қилмаса бўлмайдиган 3 та муаммоси бу СУВ, ГАЗ ва ЭЛЕКТР ТАЪМИНОТИ (“свет”) муаммоларидир! Мана шу 3 та муаммо ҳал бўлмагунича бошқа муаммоларнинг ҳал бўлиши кам аҳамиятга эга бўлади. Аксинча, бошқа барча муаммоларнинг ҳал қилиниши мана шу 3 муаммони буткул ҳал қилишга қаратилиши керак деб ўйлайман.\nГап асносида бир гапни айтиб ўтмоқчиман : мен ушбу мулоҳазаларни давлатимиз раҳбари ва ҳукуматимиз билмайди деган фараздан келиб чиқиб ёзаётганим йўқ. Аксинча, мен уларнинг бу муаммолардан аллақачон тўлиқ хабардор бўлсалар керак деб ўйлайман ва бу борада аллақачон тегишли ишлар бошлаб юборилганлигига шубҳа қилмайман.\nХалқнинг ишончини қозонишнинг ягона йўли.\nЯқинда бўлиб ўтган сайловларда халқимиз Шавкат Мирзиёевга 88%дан кўпроқ овоз берди. Бу дегани, халқимизнинг 88% дан ортиғи ушбу инсонга ўз умидларини боғлаб, ўз тақдирларини топширдилар. Энди, келаси 5 йиллик президентлик муддатида улар Шавкат Мирзиёевдан ўз муаммоларининг ҳал қилиб беришини кутадилар. Шу сабабдан, Ўзбекистон халқининг муаммоси айнан нималардан иборат эканлигини билиш муҳим ҳисобланади.\nЎзбекистонликларнинг 1-рақамли муаммоси бу — СУВ муаммосидир. Чунки сув ҳаёт манбаидир. Халқимиз тоза ичимлик суви билан таъминланмас ва деҳқонларимиз далаларига сув топа олмас эканлар, Ўзбекистондаги соғлиқни сақлаш ва Қишлоқ хўжалиги соҳаларидаги муаммолари ҳеч қачон тугамайди.\nМасалан, бизнинг уйимизда собиқ совет даврларидан бери свет бўлган. Лекин газ мустақиллик йилларидан кейин кириб келган. Ҳар ҳолда, мен мактабнинг илк йилларида уйларимизда печларда кўмир ёққанларимизни эслайман. 2000 йилларнинг бошларида битта Қашқадарёлик курсдошим “уйимизда сандалга оёғимизни тиқиб, иситиб ўтирамиз” деганида мен “дўстим ҳазиллашяпти” деб ўйлаган эдим. Кейин билсам, бизда 10 йиллардан бери бор бўлган газ Ўзбекистоннинг ҳамма жойларида йўқ экан. Ўшанда, мен “уларга ҳам газ тезроқ етиб борсин, бечоралар кўмир ёқиб оёқларини сандалларга тиқиб иситиб юрмасинлар” деб орзу қилганман. Бу муаммо улар томонларда ҳал бўлганми ёки буни билмайман, аммо орадан бир неча йил ўтмасдан ўзимиз томонларда ҳам газ ўчадиган бўлиб қолди. Бора-бора, одамларнинг уйларида қайтадан кўмирда ёқиладиган печлар пайдо бўлди. Газни эса одамлар фақат байрамлар (календардаги расмий байрамлар) пайтларида вақтинча кўрадиган бўлдилар.\nСвет муаммоси газ муамоси билан эгизак десам ҳам бўлади. Газ ўчиб қолди деб электр печка олсангиз свет ҳам ўчиб қолади. Одамларнинг уйларида махсулотларни сақлаш учун совутгичлар, 2-3 тадан телевизор ва эндиликда компьтерлар бор, лекин уларни истаган пайтда ишлатиш одамлар учун орзу бўлиб қолмоқда. Баъзан шаҳарларимизда инсонлар “вай-фай” ёмон ишлашидан нолишларини кўриб қоламиз. Ана шу пайтларда қишлоқларимизнинг одамлари газ ва светнинг йўқлигидан азоб чекаётган бўладилар. Йиллар давомида инсонлар қаҳратон қишнинг совуғидан жон сақлаш учун қишлоқлардаги мевали ва мевасиз дарахтларни, жумладан тут дарахтларини ёқишга мажбур бўлмоқдалар. Бунинг оқибатида келажакда ипакнинг юрти Ўзбекистонда пиллачилик саноати катта зарар кўрса ажаб эмас.\nХуллас, Ўзбекистон халқининг ишончини қозониш ва уларнинг манфаатларини ўйлаш бу уларга аэропортлар, йўллар, данғиллама уйлар қуриб бериш билан ҳал бўлмайди. Чунки қишда уйида совуқ қотаётган, уйида замонавий совутгичлари туриб, ёзда махсулотлари сассиб қолаётган ва қатор телевизорлари туриб, уйида телевизор кўра олмайтган ва ниҳоят “бу йил сув бўлармикан?” деган ўйлар билан далага ўғит қадашга иккиланаётган бобо деҳқонларимизга аввало “улкан лойиҳалар” эмас, балки сув, газ ва свет ҳаётий заруратлардир. Давлатимизда қайсики раҳбар шу учала муаммосни ҳал қиладиган бўлса, халқимиз ўша инсонга ҳайкаллар қўяди ва номини зарҳал харфлар билан тарих зарварақларига ёзиб қўяди деб ўйлайман.\nҚўни-қўшни давлатлар билан алоқалар.\nШавкат Мирзиёевнинг вақтинчалик президентлик лавозимига киришгач, илк нутқларини диққат билан эшитганман ва Ўзбекистоннинг ўрни ҳамда келажакдаги стратегияси борасидаги қарашларимиз қанчалар яқинлигига ҳайрон қолганман. Агар кимдир менга мазкур матнни ўзим ҳоҳлаганимдай қилиб ёзиб беришни сўраганида деярли ўшандай қилиб ёзиб берган бўлар эдим. Чунки, менинг назаримда ҳам миллий манфаатларимиз бирламчи, қўшни қардош давлатлар билан алоқаларимиз иққиламчи ва ундан кейин халқаро майдонда ҳамкорларимизни ўз ўринларига қараб муносабатлар ўрнатишимиз учламчи аҳамиятга эгадир.\nБизни ўраб турган қўшни давлатлар бизга бегона давлатлар эмас ва уларнинг халқлари ўзимизнинг минг йиллик қардошларимиздирлар. Тақдир тақозоси билан ҳозирда бошқа-бошқа давлатларда яшаётган бўлсак ҳам, улар билан ҳозирга қадар бир хил дарёлардан сув ичамиз. Тўғрироғи, барчамизга умумий бўлган дарёларнинг сувини келишиб ичишга мажбурмиз. Баъзан, “дунёдаги жанжаллар нефт ва бойликлар учун бўлаяпти” деб ўйлаб қоламиз. Лекин географик жиҳатдан олиб қарасангиз уруш ва жанглар бораётган ҳудудларда албатта сув ва “сув бўлишиш” муаммоси бор бўлади. Фақат нефт излаётган давлатлар сув истаётган давлатларни уруштириб, ундан кейин уларнинг ҳудудларига кириб олиб, уларнинг бойликларини талай бошлайдилар. Чегаралараро дарёларда сувни бўлишиш муамоси дунёдаги энг оғриқли ва нотичликларни келтириб чиқараётган муаммолардан бири ҳисобланади. Оддий мисол сифатида Туркия ва Сурия ўртасида кўп йиллардан бери Эвфрат дарёсининг сувини бўлишиш муамосини кўрсатиш мумкин. Бошқа муамолар билан биргаликда айнан мазкур келишмовчилик сабабли турклар Башар ал Ассадни (туркларнинг лойиҳаларига қарши бўлганлиги учун) ёмон кўриб келганлар. Шу сабабдан турклар ҳозирги уруш пайтида Ассадга қарши унинг мухолифатчиларини қўллаб қувватламоқдалар.\nЧегаралараро сувларни бўлишиш ҳозиргача Ғарбий ва Шимолий Европа давлатларига насиб этган холос. Шу сабабдан, ушбу давлатлар ўртасида тараққиётга халақит берувчи душманлик муносабатлари йўқ. Улар ўзаро пул талашишлари мумкин, мансаб талашишлари мумкин, буюклик талашишлари мумкин, лекин асосийси сув талашмайдилар.\nМен ҳудди улар каби қўшниларимиз билан сув борасидаги муаммоларимизни бир умрга ҳал қилиб олишимиз ва келишувларимизни халқаро ҳуқуқ меёрлари доирасида расмийлаштириб қўйишимиз керак деб ҳисоблайман. Бунинг учун биз қўшниларимиз билан яхши қўшничилик муносабатларни ўрнатишимиз ва ўзаро манфаатли шерикчилик асосида келишувларга эришишимиз керак. Мен миллий манфаатларимиздан воз кечиб, қўшниларга ён босишнинг тарафдоори эмасман, аксинча. Лекин ўзаро манффатли келишувга эришиш учун сиёсий ирода зарур бўлиб қолганда, биз ўша сиёсий иродани топа олишимиз керак деб ўйлайман. Шу борада, мен ҳукуматимизнинг ташаббуси билан яқинда ташкил қилинган Қирғизистон ва Тожикистон давлатлари билан делегациялар алмашиш ташаббусларини олқишлайман. Билишимча, Туркманистон ва Қозоғистон давлатлари билан ҳам муносабатларимиз илиқлашган. Биз айнан мана шу йўналишда давом этиб, келажакда қўшнилар билан келишиб, сув, электр энергияси, газ ва чегараларимизнинг демаркацияси муаммоларини ҳал қилиб олишимиз керак. Акс ҳолда, ушбу муаммолар ташқи душманлар учун бизни уруштириш учун ричаг бўлиб хизмат қилишда давом этаверади.\nХалқаро муносабатларда мен ҳукуматимизнинг суверенитетимиздан устун турувчи иттифоқлар ва хавфсизлигимизга раҳна солувчи ҳарбий ташкилотларга қўшилмаслик сиёсати билан якдилман. Қудратидан, пул ва бойлигидан, ҳудудининг катталигидан, аҳоли сонидан ва ҳоказоларидан қатъий назар биз барча давлатлар билан тенг шерикчилик ва ўзаро манфаатли ҳамкорлик принциплари асосида муносабатлар ўрнатишимизнинг тарафдориман. Сармоя ва пул умидида суверенитетимиздан кечмаслигимиз керак деб ҳисоблайман.\nБироқ сармоялар иқтисодиётнинг тараққиёти учун бензиндай аҳамият касб этади. Шу сабабдан, биз сармояларни жалб этганда оқилона сиёсат юритишимиз ва жалб этиладиган сармояларни мақсадли йўналтиришимиз лозим. Сиёсий фанлар институтидаги бир домламиз айтганди : “Келажакда давлатларингизнинг масъулиятли ўринларига ёки раҳбариятига ишга келиб қолсангизлар халқаро муносабатларда эҳтиёт бўлинглар. Биронта катта, бой давлат келиб “Сизларга фалон миллиард доллар миқдорида беғараз ёрда берамиз” деса чўнтагингиздан пистолетингини чиқариб, унинг пешонасидан отинглар. Чунки у одам сизларни алдаётган бўлади. Халқаро муносабатларда “беғараз ёрдам” деган нарса бўлмайди, у одамнинг сизга қарши қандайдир яширин мақсади бор. У сизнинг нимангизгадир кўз тиккан бўлади” деган эди. Албатта домламиз “пистолет” ва ҳоказоларни эсимизда қолиши учун кулгили ва образли қилиб айтган эди. Лекин у бизни “халқаро муносабатлар ва сармоялар” борасида эҳтиёткорликка чақирганида 100% ҳақ эди деб ўйлайман.\nШундай экан, биз сармояларни жалб этишда албатта улкан муаммоларимизнинг, жумладан сув, газ ва свет муаммоларининг ечимларини назардан қочирмаслигимиз керак. Масалан, иқтисодий фаровонлик умидида газ конларимизни ҳорижга сотиш сиёсатимизни қайта кўриб чиқишимиз керак. Чунки халқни газсиз қолдириб, газимизни четга сотиб, фаровон ҳаёт қуриб олганимизда болаларимиз газни чет эллардан олтин нархида сотиб олмасликлари керак. Худди шу гапни, бизнинг пахта сиёсатимиз ҳақида ҳам айтишимиз мумкин. Тўғри, пахта бизнинг миллий бойлигимиз ва у давлатимизнинг ҳорижий валюталарни олиб келадиган стратегик соҳаларидан бири. Лекин пахта яккаҳокимлиги экологик муамоларни келтириб чиқариш билан биргаликда халқимизга ижтимоий ва давлатимизга иқтисодий юк бўлмаслиги керак. Агар пахта яккаҳокимлигидан кечиб (пахтачиликдан эмас, айнан пахта яккаҳокимлигидан), боғдорчилик ва бошқа сув кам истеъмол қилувчи ўсимликлар экишга ўтсак, бу бизни сув муамосидан холос этадиган бўлса ва халқимизнинг ишчи кучини бошқа фойдалироқ соҳаларга йўналтирадиган бўлса, бу борада ҳам “плюс” ва “минус”ларни тарозининг палласига қўйиб кўришимиз керак деб ўйлайман.\nҚолган соҳалар ҳақида умумий.\nРеспубликамизда бошланган ислоҳотлар ва ўзгаришлар мақтовга сазовор. Банк ва молия тизими борасида, Туризм соҳасида, Ахборот технологиялари, Уй-жой соҳаларидаги эълон қилинган қарор ва дастурлар давлатимизнинг тараққиётига ҳисса қўшиши шубҳасиз. Аммо бу соҳалар ривожланган бир пайтда сув, газ ва свет муаммоси ҳал бўлмайдиган бўлса, мазкур соҳаларни ривожлантириш учун сарфланган маблағ ва ҳаракатлар самарасиз кетиб қолиши мумкин. Масалан, ўзимга таниш бўлган туризм соҳасидан айтадиган бўлсам, бирон бир шаҳарда меҳмонхоналар, ресторанлар, бинолар, йўллар, вокзаллар ва аэропортларни қуриб, рекламалар бериб, ялиниб-ёлвориб қурумсоқ туристларни олиб келсангизда у ерда свет, газ ва сув йўқ бўлса, шунча сарфланган пулларингиз зое кетди деяверинг. Туризм асосан орзулар, ҳиссиётлар ва таасуротлар асосида ташкил қилинадиган соҳадир. Шундан келиб чиққан ҳолда, келган турист ёмон таасурот билан кетмаслигининг ҳаракатларини қилишимиз керак.\nБанк ва молия тизими ҳам худди шундай. Свет бўлмаса, банкларда компьтерлар ишламайди ва инсонлар пулларини оломайдилар. Одамлар пулларини ололмасалар, бу иқтисодиёт, истеъмол тўхтади деганини билдиради.\nДунёда газ, сув ва свет муаммоси биздан ҳам ёмон аҳволда бўлган, лекин ушбу муаммоларни еча олган давлатлар бор. Масалан, Исроил ва Яқин шарқдаги араб давлатлари. Уларнинг айримларига дарёлардан деярли сув келмайди ва ерларининг остидан деярли сув чиқмайди. Бу дегани улар сувдан электр энергияси ола олмайдилар. Улар газ ва кўмир каби ҳом ашёларни четдан олиб келадилар. Шунга қарамасдан улар бор диққат ва эътиборларини ҳаётий зарур муаммоларига қаратган ҳолда сув ва энергия муаммоларини ҳал қилганлар ва ҳозирда ҳам ушбу муаммоларнинг келажакдаги ечимлари устида тинмай изланишдалар.\nБизда ҳам сув, газ ва электр энергияси соҳалари ҳаётий стратегик соҳалар деб давлат даражасида эълон қилиниши керак ва ушбу соҳага ҳисса қўшган инсонлар (олимлар, инженерлар, деҳқонлар, талабалар ва ҳоказолар) рағбатларнтирилишлари керак. Бундан ташқари мен юқорида айтиб ўтган давлатларнинг тажрибаларини ўргансак фойдадан ҳоли бўлмайди.\nГаз бор йилларида данғиллама уйлар қуриб олган ва ҳозирда битта кичкина хонасида печка ёқиб исинаётган инсонларни биламиз. Бу дегани инсонга пулдан ҳам, уй-жойдан ҳам жон шириндир. Ўзбекистоннинг иқлими, географик жойлашуви, иқтисодий-ижтимоий тузилиши ва яшаш тарзидан келиб чиқиб, ўзбек халқининг жони учун энг зарур учта нарса бу сув, газ ва электр энергияси ҳисобланади. Агар уларга шу учала маъдан берилса, колганини бизнесни ҳам, деҳқончиликни ҳам, бошқасини ҳам ўзлари эплайдилар. Албатта сув, газ ва электр энергиясининг исроф қилинмаслиги учун механизмлар яратилиши зарур бўлади.\nМана шу муаммолар ҳал бўлгандан кейин қўрқмасдан Соғлиқни сақлаш, Қишлоқ хўжалиги, Пиллачилик, Туризм, Транспорт, Йўл, Таълим, Фан, Банк ва молия ва ҳоказо соҳаларнинг ривожига бел боғласак бўлади. Шу сабабдан, мен Шавкат Мирзиёевга олдида турган президентлик муддатини муваффақиятли бошқаришини тилаган ҳолда, мазкур муамоларга алоҳида эътибор қаратишларини сўраб қоламан. Майли, бу муаммолар бир ёки икки йилда ҳал бўлмасин. Лекин ҳеч бўлмаса, орадан беш йил ўтиб президентлик муддати ўз якунига етганда Ўзбекистон халқидан “уйингда газ, сув, свет борми?” деб сўрагалганда, 100% “ҳа” деб жавоб берсалар, менимча дунёда бизнинг халқдан бахтли инсонлар топилмаса керак деб ўйлайман.\nТеглар: ричаг қўйишимиз тенг дунёдаги жойлашуви Чегаралараро


Халқаро алоқалар давом этади | Xiva\nХалқаро алоқалар давом этади\nAҚШнинг машхур Смитсониан институти томонидан Ичан - Қалъа давлат музей қўриқхонаси музейи илмий ходимлари учун музей соҳасида замонавий илғор тажрибаларни ўргатувчи виртуал тренинг машғлотлари 2020 йил октябр ойида бўлиб ўтганди. Ушбу тренинг машғулотлар музей ходимларини халқаро тажрибаларни ўрганишида алоҳида ахамият касб қилди. Ушбу ўқув тренингзи 3 йўналишда халқаро мутахасислар тамонидан олиб борилди.\nБинчи тренинг мавзуси - “Хавфсизлик ва рискни олдини олиш” бўлиб тренинг Jon Luhman ва Frank V. Sulzer тамонидан олиб борилди. Jon Luhman Смитсониан институтида ишлайди ва унинг ҳимоялаш хизматининг жисмоний хавфсизлик дастурининг мутахасиси хисобланади. Ушбу вазифада у лойиҳани бошқариш ва тизим маъмурияти бўлимларини, шунингдек Институтнинг сигнализация бўйича техниклари ва мутахасислари билан бир қаторда бутун Смитсониан институти жисмоний хавфсизлиги учун масъул ходими хисобланади.\nFrank V. Sulzer - Вебстер Университетида бизнес ва ташкилий хавфсизликни бошқариш бўйича магистр даражасига эга ва Калифорния университетни тамомлаган. Хавфсизлик соҳасида ўттиз йилдан ортиқ тажрибага эга. У сертификатланган ҳимоя бўйича мутахассис (CПП) ва Aмерика саноат хавфсизлиги халқаро жамиятининг (AСИС) фаол аъзоси. Шунингдек, у сертификатланган фирибгарлик экспертларининг ассоциацияланган аъзоси, халқаро соғлиқни сақлаш хавфсизлиги ассоциацияси аъзоси, Aмерика суд экспертлари коллежининг аъзоси ва Миллий таснифлаш менежмент жамияти аъзоси хисобланади.\nИккинчи “Кўргазмаларни ташкил қилиш ва уларни талқин қилиш” мавзусидаги тренинг - Mayk Lourens ва Angela Roberts Rider тамонидан олиб борилди. Mayk Lourens Смитсониан миллий табиий тарих музейи кўргазмалар бўйича директорнинг ёрдамчиси хисобланади ва музей ходимларини экспонатлар штабига раҳбарлик қилади, барча доимий ва вақтинчалик кўргазмаларни режалаштириш, ишлаб чиқиш, лойиҳалаш, бажариш ва сақлашга маъсул хисобланади.\nAngela Roberts Rider - 1998 йилда Жорж Вашингтон Университетида музейларни ташкил қилиш бўйича магистр илмий даражасига эга. У Смитсион иниститутининг Миллий Табиат Тарихи Музейининг "Девид Ҳ. Коч фотоалбомлар зали " нинг асосий кўргазма муаллифи ва муҳаррири хисобланади.\nУчинчи “Музей коллексияларни муҳофаза қилиш ва сақлаш” мавзусидаги тренинг Rebecca A. Kaczkowski, Emili Kaplan ва Laura Manakerлар тамонидан олиб борилди. Rebecca A. Kaczkowski GoldenRhodes MChJ, Iskandariya, VA. U Winterthur / Delaver университети санъатни муҳофаза қилиш дастурининг битирувчиси. Санъат тарихи ва немис тили ва адабиёти бўйича бакалавр ва Жорж Вашингтон Университетининг музейшунослик бўйича магистрлик илмий даражасига эга.\nEmili Kaplan - Aмерикалик ҳиндларнинг Смитсониан миллий музейида ишлайди. У санъатни асарларини муҳофаза қилиш бўйича магистрлик диссертациясини 1993 йилда Канаданинг Онтарио штатидаги Кингстон Университетидан химоя қилган. У 1996 йилдан бери Aмерикалик ҳиндларнинг Смитсониан миллий музейида объектлар консерватори бўлиб ишлайди.\nLaura Manaker - Смитсониан институтининг энг янги музейи – Aфрика-Aмерика тарихи ва маданияти миллий музейининг лойиҳа менежери. Лаура Корнелл Университетининг тарих йўналишини тугатган ва Жорж Вашингтон Университетининг музейшунослик бўйича магистрлик даражасига эга ва Жорж Вашингтон Университетининг музейшунослик бўйича магистрлик даражасига эга.\nБу тренинг Ичан Қала ходимларининг салоҳиятини оширишга кўмаклашиш ва уларнинг касбий махоратини оширишга хизмат қилди. Ушбу машғулотлар Смицониан институтути экспертларининг 2019 йил октябр ойида Ичан-Қала музей қориқхонасига ташрифи ва музей фаолиятини ўрганиш жараёнида бўлиб ўтган бахс мунозараларга асосланиб ташкил қилинди. Ўқув машғулотларида қатнашган музейимизнинг 15та ходимларига халқаро стандартдаги сертификатлар топширилди ва келгусида Еевропа тикланиш ва тараққиёт банкининг (ЕТТБ) Хивада интеграциялашган маданий мерос лойиҳаси доирасида АҚШ Смитсониан институтути билан халқаро хамкорликни давом қилдиришга келишиб олинди.\nКейинги қадам - 2021 йилда Ичон-Қалъа музей қўриқхонасининг 20 та илмий ходимлари 3 ой давомида АҚШ Смитсониан институтути тамонидан махсус тайёрланган инглиз тили курсларида тайёрлаб, шулардан 6 нафарини музей сохасида АҚШ тажрибасини ўрганиш учун Смитсониан институтутига 3 ойга сафарга юборилиши режалаштирилган.


Ўзил хориждаги энг яхши германиялик футболчи бўлди - Спорт UZ - Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017\nЛондоннинг “Арсенал” клуби ярим ҳимоячиси Месут Ўзил ўзининг энг яхши мавсумини ўтказмоқда десак ҳам бўлади. Буни унинг ўйинларидан билиб олса бўлади. “Тўпчилар” футболчиси жорий мавсумда тўп оширишлари билан жамоадошларини ғалабалар сари етакламоқда. “Реал”нинг собиқ футболчиси ҳозирда АПЛнинг энг яхши ассистенти бўлиб турибди.Ўз навбатида, Ўзилнинг ушбу ўйинлари уни хориждаги энг яхши германиялик футболчи унвонини олишига туртки бўлди. Бу ҳақда Kicker маълум қилмоқда.“Арсенал” хавбекидан кейинги ўринларни Тони Кроос, Шкодран Мустафи, Бастиан Швайнштайгер ва Сами Хедира кабилар кучли бешликни якунлаб берган.


Илон Маскнинг бойлиги 200 миллиард доллардан ошди\nSpaceX ва Tesla компанияларининг раҳбари, яқинда дунёнинг энг бой одамига айланган Илон Маскнинг бойлиги 200 млрд доллардан ошди. Бундан Bloomberg Billionaires Index (BBI) миллиардерлар рейтинги дарак бермоқда.\nРейтингга кўра, Маскнинг бойлиги яна 14,5 млрд долларга кўпайиб, умумий ҳисобда 209 млрд долларга етган. Маск 7 январда Tesla акциялари нархи 5,38 фоизга қимматлашиши эвазига Жефф Безосни ортда қолдириб, дунёнинг энг бой одамига айланганди. Ўшанда тадбиркорнинг бойлиги 188,5 млрд долларга баҳоланган.\nЯнги рейтингда 2-ўринни Amazon асосчиси Жефф Безос 186 млрд доллар билан, 3-ўринни Microsoft асосчиси Билл Гейтс 134 млрд доллар билан эгалламоқда.\nЕтакчи бешталикдан Louis Vuitton Moët Hennessy компаниялари гуруҳи президенти Бернар Арно 117 млрд доллар билан ҳамда Facebook асосчиси Марк Цукерберг 101 млрд доллар билан жой олган.\nАввалроқ Маск Марсда шаҳар қуриш учун барча мол-мулкини сотишга қарор қилгани маълум қилинганди. Тадбиркор унда компаниялар акцияларидан бошқа ҳеч қандай қимматбаҳо мулк қолмаслигини маълум қилган.\nМиллиардер Марсда қурилиш амалга ошириш учун катта сармоялар талаб қилинишини ва бу унинг ўз мулкини сотишга қарор қилишига сабаблардан бири эканини таъкидлаб ўтган.\nBloomberg ҳисоб-китобларига кўра, Маскнинг бойлиги ўтган йилнинг 12 ойи давомида тахминан 100 млрд долларга кўпайган. Таъкидланишича, дунёнинг энг бой 500 кишиси орасида ҳеч ким бундай давр ичида ўз бойлигини бунчалик кўпайтира олмаган.\nБезос 2017 йилдан буён дунёнинг энг бой кишиси мақомини ҳеч кимга бермай келаётганди.


By Зубайр Исмоил on 04/06/2021 МАҚОЛАЛАР ҚАБРИСТОНГА ОИД ҲУКМЛАР\n245 – Ҳотам Тоийнинг қабри маълум деган гап уйдирмадир\nТарихчи Ҳамад ал-Жосир айтади: «“Туворин” қишлоғида Ҳотамга нисбат бериладиган уйдирма қабр бор».\nАслида унинг қабрини билишимиз ёки билмаслигимизнинг на дунёмизга ва на охиратимизга фойдаси бор. Мусулмонлар орасида бу каби масалаларни ташиб юрадиган кишилар Аллоҳдан қўрқсин ва мусулмонларга фойдаси тегадиган ишларга ҳарис бўлсин.\n246 – Маккаи мукаррамада бирор саҳобанинг қабри айнан маълум эмас\n«Маккада бирор саҳобий ёки саҳобиянинг қабри айнан маълум эмас. Фақат солиҳлардан бири тушида Хадичаи Кубро разияллоҳу анҳонинг қабри Фузайл ибн Иёзнинг қабри ёнида эканини кўргач, ўша ерга қубба қурган. Бу шунга ишора қиладики, мазкур туш Фузайл ибн Иёз раҳимаҳуллоҳ ва бошқа тобеинлар вафот этиб кетганларидан кейин кўрилган. Тўғри, Хадича разияллоҳу анҳо Маккада вафот этганида шубҳа йўқ.\nБироқ муаллиф айтганидек, номаълум ишга асосланиб, қабрни тайин этиш тўғри эмас. Маржоний ҳам шундай деган. Ибн Умар разияллоҳу анҳумога нисбат бериладиган қабр ҳам тўғри эмас. Яъни у киши Маккада ўлганига ҳамма иттифоқ қилган бўлса-да, қабрининг ўрни маълум эмас. Солиҳлардан бири Ибн Умарнинг қабри Маккаи мушаррафадан чиқишда ўнг тарафда жойлашган «Маъло» тоғида эканини айтган, бироқ бу гап ҳам тўғри эмас. Шунингдек, Абдуллоҳ ибн Зубайр разияллоҳу анҳумонинг қабри экани айтиладиган сафавийлар қабрлари олдидаги машҳур жой ҳам тўғри эмас. Афтидан, у жой ушбу саҳобий чормихга тортилган жойдир».\nАли ал-Қорий айтади: «Маккада саҳобайи киромлардан кўплари дафн этилган. Бироқ, уламолар айтганидек, уларнинг қабрлари маълум эмас. Ҳатто Хадича разияллоҳу анҳонинг қабри ҳам бир одамнинг тушига кўра барпо этилган».\nҲут ал-Байрутий айтади: «Маккада саҳобаларнинг қабрлари бор, Аллоҳ барчаларидан рози бўлсин. Аммо олимлар айтишича, у қабрлар ўрни маълум эмас. Ҳатто Хадича разияллоҳу анҳонинг қабри ҳам бир одам кўрган тушга асосан у кишига нисбат берилган».\n Ҳамад ал-Жосир. «Ал-муъжам ал-жуғрофий лил-билод ал-арабийя ас-суудийя: шимол ал-мамлака», 3/1064. «Дор ал-ямома» нашриёти.\n «У киши тобеин эмас, эҳтимол тобеинлар издошларидан бўлган» (Шайх Абдураҳмон ал-Баррок ҳафизаҳуллоҳ).\n «Тўғриси, у чап тарафда жойлашган. Бизнинг билганимиз шу» (Шайх Абдураҳмон ал-Баррок ҳафизаҳуллоҳ).\n Ҳусайн ибн Муҳаммад ибн Абдулғаний Ҳанафий (вафоти: 1366 ҳ.). «Ҳошият иршод ас-сорий ила маносик Мулло Али ал-Қорий», 706-бет. Мулла Али ал-Қорийнинг (вафоти: 1014 ҳ.) «Ал-маслак ал-мутақассит фил-мансак ал-мутавассит» китоби шарҳи.\nМазкур китоб Раҳматуллоҳ ибн Абдуллоҳ ас-Синдийнинг (вафоти: 993 ҳ.) «Ал-мансак ал-мутавассит» номи билан машҳур бўлган «Лубоб ал-маносик» китоби шарҳи ҳисобланади. Муҳаққиқ: Муҳаммад Талҳа Минёз. «Ал-мактаба ал-имдодийя» нашри, Макка, биринчи нашр, 1430 ҳ.й.\nШунингдек, Фосийнинг «Шифо ал-ғаром би-ахбор ал-балад ал-ҳаром» китобига (1/376) қаранг.\n «Ал-асрор ал-марфуа фил-ахбор ал-мавзуа», 385-386 бетлар.\n «Асна ал-матолиб фий аҳодийс мухталифат ал-маротиб», 353-бет.\nAvvalgi maqolaҲидоя шарҳи | 179 | Ёш бола, мажнун, мажбурланган ва маст кишининг талоғи | Шайх Содиқ Самарқандий\nKeyingi maqola Ҳидоя шарҳи | 180 | Талоқ айтиш кўринишлари (1) | Шайх Содиқ Самарқандий


Барселонадаги теракт ижрочиси деб гумон қилинган шахс полицияга келиб, айбсизлигини айтди\n09:50 / 18.08.2017\nБарселонада 17 августда амалга оширилган теракт ижрочиси деб гумон қилинган шахс Дрисс Укабир Сопрано полициясига келиб, жиноятга алоқаси йўқлигини айтди. Укабирнинг айтишича, унинг ҳужжатлари ўғирлаб кетилган. Бу ҳақда La Vanguardia нашри хабар бермоқда.\nУкабир Риполь муниципалитети полициясига келган. Аввалроқ полиция гумонланувчи сифатида унинг суратларини тарқатганди. Укабирнинг айтишича, теракт амалга оширилган вақтда у уйида бўлган. Айни вақтда полиция Укабир нега ҳужжатлари йўқолгандан кейин дарҳол полицияга мурожаат қилмаганини аниқлаштирмоқда.\nТаъкидланишича, теракт амалга оширилган машина Укабир номига ижарага олинган бўлган.\nБундан ташқари, Укабирнинг ҳужжатларини унинг укаси терактни содир этиш мақсадида ўғирлаган бўлиши мумкинлиги тахмин қилинмоқда. Унинг ёши 18 да бўлиб, исми Мусса Укабир. Ҳозирда полиция уни қидирмоқда.\n17 августда Барселонанинг Рамбла кўчасида микроавтобус ҳайдовчиси пиёдалар устига бостириб борган. Оқ рангдаги Fiat ҳайдовчиси пиёдалар светофорнинг яшил рангида кўчани кесиб ўтаётганларида уларга бориб урилган. Сўнгра пиёдалар ҳудуди бўйлаб яна 530 метр юриб ўтиб, киоскка бориб урилган ва воқеа жойидан қочиб кетишга муваффақ бўлган.\nБу ҳужум оқибатида 13 киши ҳалок бўлган, 100 дан кўпроқ одам жароҳатланган. Ҳужум учун жавобгарликни ИШИД террорчилик гуруҳи ўз зиммасига олган.\nБарселона теракт Дрисс Укабир


Президент Алмазбек Атамбаев қисқа муддатли таътилга чиқди | Альянс-Пресс\n20.09.2016 19:03 1397\nПрезидент Алмазбек Атамбаев қисқа муддатли таътилга чиқди\nМедицина кўригидан ўтиши керак бўлган Қирғизистон Республикаси Президенти Алмазбек Атамбаев 20 сентябрдан қисқа муддатли таътилга чиқди. Бу хақда ҚР Президентининг матбуот котибияти хабар берди.\nКеча, 19 сентябр куни Бишкек – Нью Йўрк йўналиши бўйича ҳавога кўтарилган Президент учоғи, режа бўйича Ота Турк аэропортига қўниб ўтиши керак эди. Учоқ қўнаётганида Президент Алмазбек Атамбаев ўзини нохуш сеза бошлагани учун, Истамбул тайёрагоҳининг ўзида, у биринчи медицина кўригидан ўтди.\nКўрикдан сўнг шифокорлар , кўкрак атрофидаги оғриқдан шикоят қилган Давлат Бошлиғинитезлик билан чуқур медицина кўригидан ўтказиш зарур деб, таъкидладилар.\nДастлабки натижаларга кўра, Давлат Бошлиғида юрак билан боғлиқ оғриқ симптомлари аниқланган.\nШунинг учун Президент Алмазбек Атамбаев шифокорлар назоратида маълум муддат кўрикдан ўтиши шартлиги туфайли унинг БМТнинг Бош Ассамблеясининг 71чи сессиясига ташрифи бекор қилинди. Давлат Бошлиғ ўрнига Қирғизистон Республикаси делегациясини ташқи ишлар вазири Эрлан Абдилдаев етаклайдиган бўлди.\nПрезидентнинг таътили тахминан 2016 йилнинг 1 октябригача чўзилиши мумкин. ҚР Президенти Аппарати бошлиғи Фарид Ниёзовнинг ОАВ берган ахборотига қараганда Давлат Бошлиғининг аҳволи бир мунча яхшиланган ва у унинг маҳкамасига қатор топшириқларни берган.


Туркия президенти Илон Маск билан учрашдиHaqida.net\nHome Dunyo Туркия президенти Илон Маск билан учрашди\nТуркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўған чоршанба куни Tesla Inc раҳбари Илон Маск билан учрашди. Reuters агентлиги берган маълумотга кўра, турк фирмалари Маскнинг Tesla ва SpaceX компаниялари билан ҳамкорликни йўлга қўймоқчи.\nGlobal SatShow'да иштирок этиш учун Истанбулга ташриф буюрган Илон Маск Анқарадаги президент қароргоҳида мамлакат президенти Тоййиб Эрдўған ва транспорт ҳамда саноат вазирлари билан учрашган.\nТуркия президентининг матбуот котиби Иброҳим Калиннинг маълум қилишича, Маск ва Эрдўған Tesla ҳамда SpaceX компаниялари ва турк фирмалари ўртасидаги салоҳиятли қўшма операцияларни, шунингдек Туркиянинг 5A ва 5B сунъий йўлдошларини учириш масалаларини муҳокама қилишган.\nМанбага кўра, Туркия 2020 йилга бориб – Turksat 5A, 2021 йилда эса 5B сунъий йўлдошини учиришни режалаштирмоқда. Октябрь ойида турк сунъий йўлдошларини қуриш учун Airbus'га буюртма берилган. Калиннинг сўзларига кўра, Airbus билан келишув пайшанба куни имзоланади ва учрашувда Маск ҳам иштирок этади.\nБундан ташқари, Эрдўған ва Маск электромобиллар масаласини ҳам муҳокама қилишган.


"Исломий давлат" худкуш ва каллакесарларга ҳуру ғилмон ваъда қилмоқда"\n06 май 2021, Тошкент вақти: 14:31\nСуриядаги "Исломий давлат" жанггарилари\n"Исломий давлат" собиқ жанггариси дунё давлатларидан Суриядаги жиҳодга ёлланаётган одамларга ўлимидан сўнг 72 ҳур оғушида жаннатга тушиш ваъда қилинаётгани, “жиҳодчи”лар лагерида эса ўлжа олинган аёл билан “секс” қилиш мумкинлиги ҳақида гапирди. Унинг айтишича, жанггарилар лагерида одам сўйиш ва худкушликка тайёрланади.\nСурияда “Исломий давлат” жанггарилари сафида жанг қилган, шартли исм билан атаётганимиз Шерко Умар yourmiddleeast.com сайти журналисти билан қилган суҳбатида жанггарилар лагерида кўрганларидан сўнг "Исломий давлатдан" ихлоси қайтгани ва уларга қарши курашаётган курдларга таслим бўлганини айтди.\nШерко Умар Ироқ Курдистонидаги ўзи туғилган Ҳалабжо шаҳридан 2013 йилнинг октябрь ойида “Сурия озодлик армияси”га даъват қилинганидан сўнг Туркия орқали Суриядаги лагерга юборилган ва “Исломий давлат” жанггарилари сафига қўшилган.\nУмар жанггарилар лагерида ўзи кутган нарсаларни кўрмагани, аксинча диний қўмондонларнинг ўткир ваъзлари воситасида кўпчилик ашаддий "жиҳодчи"га айланиб қолаётгани, одам сўйиш, худкушлик қилиш каби ишларга ўргатилаётганига гувоҳ бўлганидан сўнг, лагердан қочиш ва курд жангчиларига таслим бўлишга қарор қилганини айтди.\nУмарнинг айтишича, лагерда унга ҳам ҳар бир жангчи ўрганиши керак бўлган нарсалар ўргатилган. Исломий халифат аскарларига товуқ ва қушлар мисолида бошни танадан қандай жудо қилиш, Умарга эса¸ қобилиятига қараб мобил алоқа ва техника билан ишлаш ўргатилган. Масалан, у “душман”ларнинг сўзлашувларини эшитиш, тўппончадан отишни ўрганган.\nУмарга кўра, қуролли гуруҳлардаги жанггарилар “яхши овқат, кийим-бош ва қурол билан таъминланган”. Жанггарилар лагер ҳудудини тарк қилиш ҳуқуқига эга бўлмаган.\n“Улар бизнинг жаннатга тушишимизни доим таъкидларди ва бу ерда биз учун барча шароитлар муҳайё этилган эди. Лагерга келган ҳар бир киши "бу одамлар бизга пул, машина каби барча шароитларни яратиб бермоқда ва бу яхшиликларни¸ албатта¸ қайтариш керак деган андишада уларнинг ҳукмига бўйсуниб қоларди”, дейди Умар.\nСобиқ жанггарининг айтишича, устозлар жанггарилар ўлганидан сўнг жаннатда фақат лаззат оғушида бўлишларини доимо таъкидлаб келган:\n“Масалан, улар кимки жиҳод учун ўз жонидан кечса жаннатда 72 ҳур қизлар оғушида бўлишини, унинг яқинлари эса гуноҳлардан фориғ бўлишини айтардилар. Бу сўзлар Қуръон оятлари ва ҳадислар билан асослаб бориларди. Бошқа диндаги аёллар бизларнинг хотинларимиз бўлишлари мумикинлиги айтиларди. Жиҳодда аёллар ва болаларни ўлдириш мумкин эмас, уларни фақат қул ва чўри қилиб ишлатиш мумкин. Чўрилар билан сиз бемалол секс қилишингиз, уни сотиб олишингиз, сотишингиз, болаларни эса хизматкор ёки бўлғуси жиҳодчи сифатида тарбиялашингиз мумкин”, деди Умар.\nШерко Умарнинг айтишича, лагерда жанггарилар билан ихтиёрий жинсий алоқа қилишни хоҳлаган аёллар ҳам бўлган.\n“Бу “жиҳод учун секс” дейиларди. Бу аёлларга ҳам ўлимидан сўнг жаннатга тушиш ваъда қилинарди. Лекин бу аёллар оддий жанггариларга секс хизмати қилганини мен кўрмадим. Улар фақат мартабали қўмондонларга “хизмат” қилганларига гувоҳ бўлдим”, дейди Шерко Умар.\nЖурналистнинг, ҳамма жанггарилар ҳам бу ваъдаларга ишонармиди, деган саволига Шерко Умар бундай деб жавоб беради:\n“Одамларнинг бошлари танасидан жуда қилинаётган бир шароитда бу гапларга ишонмасликнинг ўзи қийин эди. Лекин кўплаб хорижий жанггарилар бу амалларнинг Қуръонда шарҳланишини яхши тушунмас эди. Ҳеч нарсани тушунмайдиган, кўзлари сўқир бўлиб қолган бу хорижий жанггариларни¸ асосан¸ худкушлик учун тайёрлашар эди. Жаннатдаги ҳурлар билан уларнинг мияларини тўлдиришар эди”, деди Умар.\n2014 йилинг бошидан Сурия ва Ироқнинг катта ҳудудини босиб олган жанггарилар ўзини “Исломий давлат” гуруҳи деб тақдим этмоқда ва ўзи босиб олган ҳудудларда исломий халифат қурилганини иддао қилмоқда.\nАсосан сунний мазҳабидаги кўп миллатли жанггарилардан ташкил топган "Исломий давлат" жанггарилари¸ асосан¸ Сурия ва Ироқда уларнинг қўлига тушган шиа мазҳабидаги аскарларни қатл қилиб келмоқдалар.\nИроқ ва Сурияда халифалик эълон қилган "Исломий давлат" жанггарилари америкалик журналист Стивен Сотлоффнинг боши танасидан жудо қилингани акс этган видеони 2 сентябрь куни тарқатган эди.\nБритания фуқароси Дэвид Ҳэйнснинг боши танасидан жудо қилингани акс этган видеолавҳа 13 сентябрь куни Интернетга қўйилган эди.\nБу гуруҳ, шунингдек, бошқа диний озчилик вакилларини ҳам қатл қилиш билан шуғулланмоқда. Норасмий маълумотларга кўра, бу гуруҳ таркибида камида 15 мингта жанггари жанг қилмоқда.\nЖумладан 100 киши АҚШдан, 2000 киши Европадан, Марказий Осиё давлатларидан эса мингдан ортиқ жанггари жанг қилаётгани айтилади.\nТожикистон ва Қирғизистон расмийлари ўз давлатидан қанча одам "Исломий давлат” сафида жанг қилаётгани ҳақида хабар бериб турган бир пайтда, Ўзбекистон ҳукумати бу ҳақда лом-мим демаётир.\nНорасмий маълумотларга кўра, Суриядаги жанггарилар сафида юзлаб ўзбекистонликлар бор.\nТожикистон президенти Имомали Раҳмон яқинда Сурияда тожикистонлик 200 нафар жанггари борлигини айтар экан экан, улардан 30 нафари жангларда ўлдирилганини билдирган эди.