Фарғона вилоятига ўн икки ёшда подшоҳ бўлдим\nСаккиз юз тўқсон тўққизинчи (1494) йил воқеалари\nТангри таолонинг инояти ва коинот сарвари бўлган ҳазрат Расули акрамнинг шафоати, поккўнгил чаҳорёрларнинг ҳиммати билан сешанба куни, рамазон ойининг бешинчисида, саккиз юз тўқсон сқизинчи йили Фарғона вилоятига ўн икки ёшда подшоҳ бўлдим.\nФарғона вилояти бешинчи иқлимдадир. Шарқи Кошғар, ғарби Самарқанд, жануби Бадахшоннинг чегараси — тоғлар, шимолида илгарилар Олмолиқ, Олмоту ва Янги сингари шаҳарлар бўлган экан, уни китобларда Ўтрор деб ёзадилар, мўғул ва ўзбаклар юришлари туфайли ҳозирги пайтда бузилиб кетган, асло ободонлик асари қолмаган.\nКичик вилоятдир, ғалла ва меваси фаровон. Теварак-атрофи тоғлар билан ўралган. Ғарбий тарафида, яъни Самарқанд ва Хужанд томонида тоғ йуқ. Ушбу ёқдан бошқа ҳеч бир томондан қишда душман кела олмас. Сайҳун дарёси Хўжанд суви номида машҳур, у шарқу шимол тарафдан келиб, вилоятнинг ичи билан утиб, ғарб сари оқади; Хўжанднинг шимоли ва Фанокатнинг(ҳозир Шоҳрухия сифатида машҳур) жанубий тарафидан ўтиб, яна шимолга бурилиб, Туркистон сари боради. Туркистондан анча куйироқда бу дарё бутунлай қумга сингиб кетади, биронта дарега қўшилмайди.\nЕтти қасабаси (шаҳарчаси) бор: беши Сайҳун (Сирдарё) сувининг жануб тарафида, иккитаси шимол томонида. Жанубий тарафидаги шаҳарлардан бири — Андижон, ўртада жойлашган, Фарғона вилоятининг пойтахтидир. Ғалласи мўл, меваси кўп, қовун ва узуми яхши бўлади. Қовун пишиғида полиз бошида қовун сотмоқ расм эмас. Андижоннинг нош-вотисидан яхшироқ ношвоти(нок) бўлмас.\nМовароуннаҳрда Самарқанд ва Кеш (Шаҳрисабз) қўргонидан кейин бундан каттароқ қўрғон йўқ. Уч дарвозаси бор. Арки (подшоҳ саройи) жануб тарафида жойлашган. Шаҳарга тўққиз тарнов сув киради. Ажабки, бирор ердан ташқарига чиқмайди.\nҚалъанинг теварак-атрофи — хандақ. Унинг ташқариси — тош тукилган катта кўчадир. Қалъанинг атроф-айланаси тамоман маҳаллалар билан қуршалган. Бу маҳаллалар билан қалъа оралиғи хандақ ёқасидаги катта кўчадир.\nОв қушлари ҳам кўп бўлади. Қирғовули беҳад семиз бўлади. Шундай ривоят қиладиларки, бир қирғовул гўштини тўрт киши еб тугатолмаган.\nЭли туркдир(ўзбекдир). Шаҳар аҳолиси ва бозорга келувчилардан туркийни билмайдиган киши йўқ. Элининг тили адабий тилга мувофиқ. Шунинг учун ҳам Мир Алишер Навоийнинг асарлари, гарчанд Ҳирий (Ҳирот)да шуҳрат қозонган бўлсада, бу тил билан езилган.\nЭлининг орасида санъаткорлари кўп. Мусиқада машҳур Хожа Юсуф анди-жонликдир.\nҲавосининг рутубати бор. Куз пайтлари халқ кўп безгакка чалинади.\nЯна бири Ўш шаҳарчасидир. Андижоннинг шарққа мойилроқ шарқи жанубий тарафида. Андижондан тўрт йиғочлик йўлдир. Ҳавоси яхши, оқар суви мўл. Баҳори жуда яхши бўлади.\nЎшнинг фазилати ҳақида кўп овозалар бор. Қўрғонининг шарқи жанубида бир кўркам тоғ қад ростлаган, Барокўҳ деб номланади. Бу тоғнинг чўққисида Султон Маҳмудхон бир ҳужра солган. У ҳужрадан қуйироқда, ушбу тоғнинг тумшуғида тўққиз юз иккинчи йили (1497) мен бир айвоили ҳужра солдирдим. Гарчи у ҳужра юксакроқда бўлсада, бу ҳужра ҳам кўп яхши жойда қад кўтарган: бутун шаҳар ва маҳаллалар шундайгина кўриниб туради.\nАндижон сойи Ўш маҳаллалари ичидан ўтиб, Андижонга кириб боради. Бу сойнинг иккала томони ҳам боглар билан обод. Боғлар шундайгина сойга туташиб кетган. Бинафшаси беҳад нафис булади. Оқар сувлари бор, баҳори жуда яхши бўлади. Куп лола ва чечаклар очилади. Барокўҳ тогининг этагида — шаҳар билан тог орасида бир масжид қад кутарган, масжиди Жавзо номли. Тоғ тарафидан бир катта ариқ оқади. Ушбу мас-жиднинг ташқари саҳни нишаброқ, себаргалик, серсоя, сафолик майдондир. Ҳар мусофир ва ўткинчи ўша ерда истироҳат қилади. Ўш бебошларининг қалтис ҳазиллари буки: кимки у ерда ухласа, шу катта ариқдан унга сув сочадилар.\nУмаршайх мирзо салтанатининг сўнг-ги пайтлари ушбу тоғдан қизил ва оқ товланадиган тош топилди: пичоқ дастаси, такбанд ва баъзи нарсалар қиладилар, анча яхши тошдир. Фарғона вилоятида ҳавоси тозаликда Ўш сингари шаҳар йўқ.\nЯна бири Марғинондир. Андижоннинг ғарбида. Андижондан етти йиғочлик йўлда.\nЯхши шаҳарча, неъматларга бой: анори ва ўриги жуда куп ва яхши. Бир нав анори булади: йирикдона, дейдилар, чучуклигидан бироз урик ширинлигича таъми бор. Самнон анорларидан юқори қўйса бўлади. Яна бир нав ўрик бўладики, данагини олиб, ичига мағиз солиб қуритадилар, буни субҳоний дейдилар, кўп лазиздир.\nОв қушлари яхши, оқ кийик шаҳарга яқин жойда топилади. Эли сорт(тожик)дир, мушти югурук ва сержанжал эл. Жангарилик Мовароуннаҳрда одатдир. Самарқанд ва Бухородаги номдор жангариларнинг аксари марғинонликдирлар.\n„Ҳидоя" асари муаллифи Марғиноннинг Рушдон номли кентидандир.\nЯна бири тоғ этагида жойлашган Исфарадир. Оқар сувлари, сафолик боғбоғчалари бор. Марғиноннинг ғарби-жанубидадир. Марғинон ва Исфара ораси тўққиз йиғочлик йўлдир. Мевали дарахтлари кўп, бироқ боғларида аксар бодом дарахти экилади. Халқининг барчаси сорт,форсий сўзлашади. Исфарадан бир шаръий масофада жануб томонида тепаликлар орасида бир йирик тош бор, уни „Санги ойина"(кўзгу тош) дейдилар. Узунлиги тахминан ўн қари келади, баландлиги баъзи ери одам бўйи, баъзи ери пастлиги киши белигача бў-либ, ойнадек ҳар нима акс этади.\nИсфара вилояти тоғ этагидаги тўрт бўлукдан иборат: бири Исфара, бири Ворух, яна бири Сўх, яна бири Ҳушёр.\nМуҳаммад Шайбонийхон Султон Маҳмудхон билан Олачахонга шикаст бериб, Тошканд ва Шоҳрухияни олган пайтда ушбу Сўх билан Ҳушёр тоғ этакларига келиб, бир йилга яқин муддатни қийинчиликда ўтказиб, Кобулга томон йулга тушдим.\nЯна бири Хўжанддир, Андижондан ғарб томонга йигирма беш йиғочлик йўлда. Хўжанддан Самарқандга ҳам йигирма беш йигочлик йўл. Қадимий шаҳарлардан. Шайх Муслиҳиддин ва Хожа Камол Хўжанддандирлар.\nМеваси мўл ва жуда яхши бўлади. Анори машҳурдир. Чунки „Самарқанд олмаси" ва „Хужанд анори" дейдилар. Бироқ бу тарихий санада Марғинон анори янада афзалдир.\nҚўргони баланд ерда жойлашган. Сайҳун суви шимол томонидан оқади. Дарё қурғондан бир ўқ отими масофададир. Қўрғон билан дарёнинг шимол тарафида бир тог тушган, Мевағул номли. Бу тоғда феруза кони ва бошқа маъданли конлар топилади, дейишади. Бу тоғда илон кўп бўлади.\nХўжанднинг ҳайвон ва қуш овланадиган жойлари жуда қулай. Оқ кийик, бугу-марал, қирғовул ва еввойи қуён кўп бўлади. Ҳавоси жуда рутубатли: куз пайтлари безгак кўп тарқалади. Шундай ривоят қилдиларки, ҳатто чумчуқ ҳам безгакка чалинган экан. Ҳавосининг ноХушлиги шимолдаги тоғ туфайли эмиш.\nБунга тобе мавзелардан бири Кан-дибодомдир. Шаҳар деб бўлмайди-ю, аммо яхшигина шаҳарчадир. Бодоми яхши бўлади. Бу жиҳатдан шу исм билан номланган. Ҳурмуз ва Ҳиндистонга кўпроқ шу ернинг бодоми боради. Хў-жанддан беш-олти йиғоч шарқий тараф-дадир. Хўжанд ва Кандибодом орасида Ҳодарвеш номли бир дашт бор. Бу даштда ҳамиша шамол эсади. Бундан шарқ томонда бўлган Марғинонга ҳам шу ернинг шамоли боради. Хужанд бунинг ғарбида бўлиб, мудом бу ердан у ерга шамол эсади; қаттиқ шамоллари бор. Дерларки, бир неча дарвеш бу даштда қаттиқ шамолга йулиқиб, бир-бирларини тополмай, ,.Ҳо, дарвеш!" „Ҳо, дарвеш!" дея-дея ҳалок булганлар. Ўшандан бери бу даштни Ҳодарвеш дейдилар.\nСайҳун сувининг шимолий тарафидаги шаҳарлардан бири Ахсидир. Китоб-ларда Ахсикат деб ёзадилар. Чунончи, Асириддин шоирни Асириддини Ахси-катий дейдилар. Фаргонада Андижондан кейин бундан йирикроқ шаҳар йўқ.\nАхси Андижондан гарб сари тўққиз йигочлик йулда. Умаршайх мирзо буни пойтахт қилган эди. Сайҳун дарёси қўр-ғонининг пастидан оқади. Қўрғони баланд жар устида жойлашган. Хандақ ўрнида чуқур жарлар бор. Буни пойтахт қилган Умаршайх мирзо бир-икки маротаба ташқарироқдан яна жарлар қаздирди. Фарғонада бунчалик мустаҳкам қўрғон йуқ. Маҳаллалари қўргондан бир шаръий йироқроқда жойлашган. „Қишлоқ қаердаю, дарахтлар қаерда?" мақолини афтидан Ахси учун айтганлар.\nҚовуни яхши бўлади. Бир нав қовунини „миртемурий" дейдилар, бун-дай қовуннинг бошқа жойда ҳам борлиги маълум эмас. Бухоро қовуни машҳурдир. Самарқандни олган пайтимда Ахсидан, Бухородан қовун келтириб, бир ўти-ришда сўйдирдим. Ахси қовунининг ҳеч мисли йўқ эди.\nОвланадиган қушлари беҳад яхши бўлади. Сайҳун дарёсининг Ахси тарафи даштдан иборат. Оқ кийиги куп бўлади. Андижон тарафи тўқай; буғу-марал, қирговул ва ёввойи қуён кўп. Аксари жуда семиз бўлади.\nЯна бири Косон. Ахсининг шимолида жойлашган кичикроқ шаҳарчадир. Анди-жонга сув Ўшдан келганидек, Ахсига сув Косондан келади. Ҳавоси яхши. Сафоли бог-боғчалари бор. Бироқ сафоли боғчалари бутунлай сой ёқасида бўлгани учун уни олди барра терили пўстинга ўхшатадилар. Хушҳаволикда Ўш билан Косоннинг ўхшашлиги бор.\nФаргона вилоятининг атроф-теварагидаги тогларда яхши яйловлар бор. Тобулғу шу тоғларда бўлади, бошқа ҳеч ерда бўлмайди. Тобулғу шундай бир бутасимон дарахтдирки, пўсти қизил, ундан ҳасса, қамчи дастаси, қушларга қафас қиладилар; йўниб камон ўқи ясай-дилар, анча яхши дарахтдир. Табаррук билиб йироқ юртларга олиб борадилар.\nБаъзи китобларда „ябруҳ ус-санам шу тоғлардадир, деб ёзганлар. Бироқ бу муддатгача ҳеч кўрмадик. Бир гиёҳни Еттикент тоғларида бўлади, дейишади, номи „айиқўти" эмиш; меҳригиеҳ хоси-ятли, афтидан ўша меҳригиёҳдир, у эл бу ном билан айтади.\nБу тоғларда феруза ва темир конлари бўлади. Фарғона вилоятининг ҳосили билан, агар адолат қилсалар, уч-тўрт минг кишилик лашкар сақласа бўлади.\nУмаршайх мирзо олийҳиммат ва улуғ орзули подшоҳ бўлгани учун ҳамиша унда бошқа мамлакатларни эгаллаш истаги бор эди; бир неча маротаба Самарқанд устига лашкар тортди: баъзи маҳал шикаст топди, баъзи маҳал умиди амалга ошмай қайтди. Бир неча маротаба қайнотаси Юнусхонни(Чингизхоннинг иккинчи ўғли Чиғатойхон наслидан. Чиғатойхон юртида мўғул халқининг хони у пайт-ларда ўша эди. У менинг катта отам бўлади) илтимос қилиб келтирди. Ҳар гал чорлаганда вилоятлар берарди. Умаршайх мирзо кўнглидагидек бўлмагани учун гоҳо Умаршайх мирзонинг емон муносабатидан, гоҳо мўғул халқининг мухолифатидан вилоятда тура олмай, яна Мўғулистонга қайтиб кетар эди.\nОхирги дафъа чақирган пайтида Тошкент вилояти Умаршайх мирзо тасарруфида эди (китобларда Шош, баъзан Чоч деб ёзадилар; „камони чочий" (Тошкент камони) ибораси шу туфай-лидир, унга берди. Ўша фурсатдан тўқ-қиз юз саккизинчи(1502) йилгача Тошкент ва Шоҳрухия вилояти Чиғатой хонларининг тасарруфида бўлди. Бу фурсатда мўгул улусининг хон ва султонлиги Юнусхоннинг катта ўғли — менинг тоғам Султон Маҳмудхонда эди. Умаршайх мирзонинг оғаси Самарқанд\nподшоҳи Султон Аҳмад мирзо ва мўғул улусининг хони Султон Маҳмудхон Умаршайх мирзонинг ёмон муомаласидан безор бўлганликларидан бир-бирлари билан иттифоқ тузиб, Султон Аҳмад мирзо Султон Маҳмудхонни ўзига куев қилиб, ўша йили Сайҳуннинг жануб томонидан Султон Аҳмад мирзо ва шимол тарафидан Султон Маҳмудхон Умаршайх мирзо устига лашкар тортдилар. Бу аснода галати воқеа юз берди. Зикр этилганидек, Ахси қўрғони баланд жар устида жойлашган, иморатлари ҳам жар ёқасида эди. Ушбу йили душанба куни, рамазон ойининг тўртинчисида Умаршайх мирзо жардан кабутарлар ва кабутархонаси билан учиб, ҳалок бўлди. Уттиз тўққиз ёшда эди.\nТаваллуди ва насл-насаби. Саккиз юз олтмишинчи (1455) йили Самарқандда тугилди. Султон Абусаид мирзонинг тўртинчи угли эди. Султон Аҳмад мирзо, Султон Муҳаммад мирзо, Султон Маҳмуд мирзодан кичик эди. Султон Абусаид мирзо Султон Муҳаммад мирзонинг ўгли эди. Султон Муҳаммад мирзо Мироншоҳ мирзонинг ўгли эди. Мироншоҳ мирзо Темурбекнинг учинчи ўгли эди. Умаршайх мирзо билан Жаҳонгир мирзодан кичик, Шоҳрух мирзодан катта эди.\nСултон Абусаид мирзо аввал Кобулни Умаршайх мирзога бериб, Бобои Кобу-лийни бекота қилиб, жўнашга рухсат берганди. Мирзоларнинг суннат тўйи сабабли Дараи Газдан қайтариб, Самар-қандга келтиртирди. Тўйдан сўнг, Темурбек катта Умаршайх мирзога Фаргона вилоятини берганидек, Султон Абусаид мирзо ҳам ўғли Умаршайх мирзога Андижон вилоятини бериб, Худойберди Тугчи Темуртошни бекота қилиб юборди.\nШакл-шамойили: паст буйли, юмалоқ соқолли, саргиш юзли норғил киши эди. Тунни роса тор кияр эди. Шунчаликки, белбог боғлаганда қорнини ичига тортиб боглатар, боглагандан сўнг ўзини қўйиб юборса кўпинча боғлари узилиб кетарди. Киймоқ ва емоқда бетакаллуф эди. Саллани дасторпеч (махсус салла ўрайдиган киши) ўраб қўярди. У замонда саллалар бутун тўртурама бўларди. Текис чирмаб, учини осилтириб қўярдилар. Ёз пайтлари маҳкамадан бошқа ерларда аксар мўғулча бўрк киярди.\nФеъл-атвори: ҳанафий мазҳабида, покиза эътиқодли киши эди. Беш вақт намозни тарк қилмасди. Умрий намоз қазоларини бутунлай тамомлаган эди. Аксар тиловат қилар эди. Ҳазрат Хожа Убайдуллоҳга мурид эди. Суҳбатларига кўп мушарраф бўлган, Хожа ҳам уни фарзанд дер эдилар.\nЯхши саводи бор эди. „Хамсатайн" (Низомий Ганжавий ва Амир Хисрав Деҳлавий ,,Хамса"лари), достонлар ва тарихларни ўқир эди. Кўпинча „Шоҳнома" ўқир эди. Шеърий истеъдоди бор, бироқ шеър ёзишга қунт қилмасди.\nАдолати шу даражада эдики, Андижоннинг шарқий тарафидаги тогларнинг пастида Хитойдан келаётган минг қорамоллик карвонни шундай қор босдики, икки киши қутулиб қолди, холос. Хабар топиб, одамларини юбориб карвоннинг ҳамма нарсаларини йигдирди. Ўша пайтда ворислари бўлмаганидан, эҳтиёт юзасидан сақлаб, бир-икки йилдан сўнг Самарқанд ва Хуросондан ворисларини суриштириб, топтириб келтириб, молларни эсон-омон топширди.\nГоят саховатли эди. Хулқи ҳам саховатича бор эди. Хушхулқ, ҳазилкаш, гапга чечан ва ширинсўз киши эди. Шижоатли ва мардона киши эди.\nИкки маротаба жангда ўзи барча йигитларидан ўзиб қилич чопти: бир маротаба Ахси дарвозасида, яна бир маротаба Шоҳрухия дарвозасида. Уқни ўртача чоглиқ отар эди. Мушти жуда қаттиқ эди, унинг муштидан йиқилмаган йигит йўқдир. Юрт олиш дағдағаси туфайли анча ярашлар урушга ва дўстликлар душманликка айланарди.\nАвваллари кўп ичарди, кейинчалик ҳафтада бир ёки икки марта ичадиган бўлди; хушсуҳбат киши эди. Бирор баҳона билан хўб шеърлар ўқирди. Кейинги пайтлари кўпроқ маъжун истеъмол қиларди. Маъжунийликда қалтис ҳаракатларга йўл қўяр, ҳазил-шўхликка ўч, ҳамиша нард ўйнар, гоҳо қимор ҳам ўйнарди.\nЖанг ва урушлари. Уч маротаба саф тортиб уруш қилган. Аввал Юнусхон билан Андижоннинг шимол тарафи — Сайҳун даресининг еқасидаги Такасек-ретку деган ерда. Бундай номланишининг боиси шуки, тог этаги бўлганидан бу ерда\nдарё шундай тор жойдан оқадики, ривоят қилишларича, у ердан така сакраб ўтган экан. Мағлуб бўлиб, қулга тушди. Юнусхон яхшилик қилиб вилоятига рухсат берди. Бу ерда уруш бўлгани учун „Така-секретку уруши" ул вилоят тарихида қолгандир.\nЯна Самарқанд туманларини талонторож этиб келаётган ўзбаклар билан Туркистонда музлаган Арис сувини кечиб жанг қилиб, галаба қозонди; асирларни озод қилиб, молнинг ҳаммасини эгала-рига қайтариб бериб, ҳеч нима тамаъ қилмади.\nЯна бир марта Султон Аҳмад мирзо билан Шоҳрухия ва Ўратепа орасида, Хавос деган кентда урушиб енгилди.\nВилоятлари. Отаси Фаргона вилоятини берган эди. Бир неча маротаба Тошкент ва Сайрам ҳам мирзонинг тасарруфида бўлди. Бу шаҳарларни унга акаси Султон Аҳмад мирзо берган эди. Шоҳрухияни фириб билан олиб, анча вақт фойдаланиб турди. Охирги чоғларда Тошкент ва Шоҳрухияни қўлдан чиқарган эди. Фарғона, Хўжанд ва Ўратепагина қолди. Ўратепанинг асл номини китобларда Усрушнадир, Усруш деб ҳам езадилар. Хўжандни баъзилар Фарғонага кирмайди, дейди.\nСултон Аҳмад мирзо Тошкентга мўғуллар устига лашкар тортиб, Тошкентдан икки шаръий йўл наридаги Чир (Чирчиқ) сувининг ёқасида шикаст топди; Ўратепа Ҳофизбек дўлдой қулида эди, Умаршайх мирзога берди. Ўшандан кейин Ўратепа Умаршайх мирзо тасар-руфида бўлди.\nАвлоди: мирзодан уч ўгил, беш қиз қолди. Бари ўглонларидан каттаси мен— Заҳириддин Муҳаммад Бобурман. Менинг онам — Қутлуғ Нигорхоним. Яна бир уғли Жаҳонгир мирзо мендан икки ёш кичик эди. Унинг онаси Фотима Султон мўғулнинг туман бекларидан бирининг қизи эди. Яна бир ўғли Носир мирзо бўлиб, унинг онаси андижонлик Умид исмли ғунчачи эди; у мендан тўрт ёш кичик эди.\nҚизларидан каттаси Хонзодабегим мен билан бир онадан туғилганди, у мендан беш ёш катта эди. Мен Самарқандни иккинчи марта олганимда Шайбонийхондек киши билан Сарипулда чиқиб урушдим, имкон борича ғайрат ва шижоатда хато қилмадик (ҳали ўз вақтида бу ҳақда ёзилур), бироқ енгилиб, беш ой қалъадорлик қилдим. Қалъани сақлаш, уни мустаҳкамлаш ва сардорликда камчиликка йўл қўймадик.\nТеварак-атрофдаги подшоҳу беклар ҳеч қандай мадад-кўмак бермадилар, руҳим тушиб, шаҳарни ташлаб чиқдим.\nЎша таҳликали тўполонда Хонзодабегим Муҳаммад Шайбонийхон қўлига тушганди. Бир ўғил кўрган эди. Исми Хуррамшоҳ, яхши ўғлон эди. Шайбонийхон унга Балх вилоятини берган эди. Отаси ўлгандан кейин бир-икки йил ўтгач, вафот этди. Шоҳ Исмоил ўзбак (шайбонийлар)ни Марвда мағлуб этганда Хонзодабегим Марвда эди. Менинг ҳурматим туфайли, у ердан узатдилар, Қундузда менга келиб қўшилди. Жудолик мудда-тига ўн йил бўлган эди. Мен ва Муҳаммадий кўкалдош икковимиз келдик, бегим ва бегимнинг ёнидагилар танимадилар. Исмимни айтганимда ҳам анча муддатдан сўнг танидилар.\nЯна бир қизи Меҳрбонубегим эди. Носир мирзо билан бир онадан туғилган, мендан икки ёш катта эди.\nЯна бир қизи Шаҳрбонубегим эди. У ҳам Носир мирзо билан бир туғишган бўлиб, мендан саккиз ёш кичик эди.\nЯна бир қизи Ёдгор Султонбегим эди, унинг онаси Оға Султон исмли гунчачи эди.\nЯна бир қизи Руқия Султонбегимнинг онаси Махдум Султонбегим эди, уни Қоракузбегим дердилар. Бу иккови мирзонинг вафотидан сўнг туғилдилар. Ёдгор Султонбегимни менинг улуғ онам Эсон Давлатбегим асраган эди. Шайбонийхон Андижон ва Ахсини олганда Ёдгор Султонбегим Ҳамза Султоннинг Абдуллатиф Султон исмли ўғлига тушган эди. Мен Ҳамза Султон бошлиқ султонларни Хатлон вилоятида босиб, Ҳисорни олганимда менга қўшилди. Ўша талотўп пайтида Руқия Султонбегим Жонибек Султонга тушганди, бир-икки ўгилли бўлди, бироқ болалари турмади. Яқинда хабар кел-дики, тангри раҳматига борибди.


Қарши шаҳрида ҳаракатланиб кетаётган «Нексия» машинаси ёниб кетди\nҚарши шаҳридаги кўчалардан бирида ҳаракатланиб кетаётган «Нексия»да ёнғин содир бўлган ва машинанинг бир қисми ёниб кетган. Бу ҳақда вилоят Фавқулодда вазиятлар бошқармаси хабар бермоқда.\nМаълум қилинишича, бугун 30 июль куни соат тахминан 10:45ларда Қарши шаҳар Фавқулодда вазиятлар бўлимига шаҳарнинг Мустақиллик шоҳкўчасида ҳаракатланиб кетаётган «Нексия» машинасида ёнғин содир бўлаётгани ҳақида хабар келиб тушган.\nХабар олингандан сўнг, Қарши шаҳар ФВБ 3-ПЁҚ қисмидан 1та ёнғин-қутқарув бўлинмаси жалб этилган. Бўлинма соат 10:51лар атрофида ёнғин юз берган жойга етиб бориб, соат 11:05ларда ёнғин тўлиқ ўчирилган.\nАниқланишича, ушбу машина Қарши шаҳар «Хонтепа» МФЙ Майсазор кўчасида яшовчи фуқаро A.Т.га тегишли бўлган. Қайд этилишича, ёнғиндан ҳеч ким тан жароҳати олмаган, фақат машина жиддий шикастланган. Ҳозирда ёнғин сабаби ва зарари аниқланмоқда.\nҚашқадарёда «Лада» машинаси ёниб кетди\nЖиззахда сомон ортилган юк машинаси ёниб кетди\nТошкент давлат техника университети ёнидаги ошхонада ёнғин келиб чиқди


Бурулай Турдаали Қизининг қариндошлари унинг ўлимига 40 кун тўлиши муносабати билан ўтказилган маросимда кўз ёш тўкмоқдалар, Сўқулуқ, 28 июнь. Қиз Чуй вилояти ички ишлар идорасида уни ўғирлаган шахс томонидан пичоқлаб ўлдирилган эди. (Вячеслав Оселедко/AFP)\nСЎҚУЛУҚ, Қирғизистон – Қизнинг уйи олдида барпо этилган ўтов ичида аёл қариндошлар 40 кунлик мотам куни уни эслаб йиғладилар.\n«Кенжа қизим эди у. Ювош ва жуда тарбияли эди», дейди марҳуманинг онаси Гулнара Кожаналиева AFP нашрига кўз ёшларини тия олмай.\n«Унинг келажакдаги умидлари катта эди», деди у имом тиловат қилаётган ўтов ичида ўтирганича.\nТиббиёт билим юртининг 20 яшар талабаси Бурулай Турдаали Қизи келажакда болалар шифокори бўлишни ва ўзи анчадан бери танийдиган йигит билан турмуш қуришни ният қилган эди.\nБурулай Турдаали Қизининг қариндошлари унинг фотосуратини уйи ёнида қурилган ўтов олдига жойлаштирмоқдалар, Сўқулуқ, 28 июнь. (Вячеслав Оселедко/AFP)\nМактаб ўқувчилари келин ўғирлаш одатига қарши намойишга чиқишган, Бишкек, 9 июнь. Улар 27 май куни ўғриси томонидан ўлдирилган тиббиёт билим юртининг талабаси Бурулай Турдаали Қизининг суратини кўтариб олганлар. (Аскер Султанов)\nАммо, у май ойида Чуй вилояти Жайил туманидаги ички ишлар идорасида уни ўғирлаган кимсанинг рашки туфайли ҳалок бўлди.\nУнинг жасадини кўрган қариндошларининг сўзларига кўра, 30 яшар гумондор қизнинг танасига севгилиси ва ўзининг исмини ўйиб ёзган, аммо полициячилар бу даъвони рад этмоқдалар.\nБу ҳужум миллатни ларзага солиб, минглаб намойишчиларнинг кўчаларга чиқишига ва Бирлашган Миллатлар Ташкилоти (БМТ) ҳамда инсон ҳуқуқлари ташкилотларининг эътирозларига сабаб бўлди.\nТурдаали Қизи ўз ўғрисига қарши гувоҳлик беришни кутиб турган пайтда пичоқлангани сабаб, 23 полиция ходими бепарволикда айбланиб, уларга нисбатан интизомий, ишдан четлатиш ва лавозимидан озод қилиш чоралари кўрилган.\nТурдаали Қизининг оиласи орган ходимлари ҳисоботини қабул қилишдан бош тортди, унинг онаси эса мамлакатнинг адлия тизимини танқид қилди.\n«Мамлакат бўйлаб адолат ҳукмрон бўлгандагина келин ўғирлаш одати барҳам топади», деди Кожаналиева.\nҚурбоннинг амакиси «оила ташаббусни ўз қўлига олиши кераклигини» айтган.\n«Қонун ишламас экан, ўзимиз чора кўришимиз керак. Қонга қон, жонга жон», деди Сейит Кожаналиев AFP нашрига.\n«Қандай қилиб ўғри ички ишлар идорасида уни бундай ваҳшийларча ўлдира олди?», дейди у ғазабини яширолмай.\nИчки ишлар органлари хабарига кўра, гумондор ҳужумдан кейин пичоқни ўзига урган ва қамоққа олинишдан аввал шифохонага етказилган.\nЖараён давом этаётганига қарамай, унга қотиллик айблови қўйилмоқда, шу билан бирга, унинг шеригига нисбатан ҳам тергов ишлари олиб борилмоқда.\nАдолат қарор топмади\nКелин ўғирлаш амалиёти Қирғизистоннинг кўчманчилик давридан мавжуд бўлиб, Совет даврида ҳам кичик кўламда бўлса-да давом этган.\nБу одатнинг пайдо бўлишига ижтимоий мутаассиблик ва қўшни давлатлар билан солиштирганда келишилган тўйлар анъанасининг сустлиги, шу билан бирга, қишлоқда яшовчи ночор оилаларнинг қалин пули бера олмаслиги сабаб бўлган, деган фикрлар ҳам бор.\nҚирғизистонда уйланиш мақсадида қиз ўғирлашга етти йилгача қамоқ жазоси белгиланган. Аммо, танқидчиларнинг сўзларига кўра, қонун рисоладагидек қўлланилмайди.\nМуаммо «ҳуқуқни муҳофаза қилиш ва суд амалиётида», деди Қирғизистондаги БМТ Тараққиёт дастурининг (БМТТД) гендер масаласи бўйича координатори, бишкеклик Умутай Даулетова.\nБМТТДнинг ўтган йилги тадқиқотига кўра, келин ўғирланишига оид жиноий ишларнинг 70 фоизи тўхтатилгани аниқланган, деди Даулетова.\nҚирғизистондаги БМТТД идорасининг ҳукумат маълумотларига асосланиб хабар беришича, мамлакатда ҳар беш никоҳдан бири айнан келин ўғирланиши ортидан тузилади.\nРасмий маълумотларга кўра, ўтган йили фақат бир нафар шахс келин ўғирлашда айбланиб қамоққа олинган.\nЎтган ойда минглаб намойишчилар Бишкекдаги норозилик амалиётларида иштирок этдилар, улардан бирини Таълим вазирлиги қўллаб-қувватлаган.\nДепутат Достон Бекешев Ички ишлар вазирлиги биноси яқинида Турдаали Қизи хотираси учун ёдгорлик барпо этишни таклиф қилди.\nУнинг кўпчилик ҳамкасблари сукут сақлаганликлари учун танқидга учраганлар.\nИжтимоий тармоқда машҳур бўлиб кетган видеода депутат Айсулув Мамашова нима учун парламентда бу долзарб масалани фақат аёл депутатлар кўтариб чиқишини сўроқлар экан, эркакларни маъсулиятсизликда айблади ҳамда бу «миллат муаммоси» эканини таъкидлади.\nИкки норозилик намойишидан бирини ташкиллаштиришда муҳим роль ўйнаган модель ва телевидение юлдузи Ассол Молдокматова келин ўғирлаш муаммоси стереотип, тақиқ ва «одамлар нима дейди» деган тушунчалар таъсирида авж олганини айтади.\nАнъанага нисбатан «қаршилик тўлқинини» келтириб чиқарган қотиллик бу ҳолатни ўзгартиришга ёрдам бериши мумкин, деди Молдокматова. У намойишлардан кейинги кунларда жинсий зўравонлик қурбонларидан 7000 га яқин хабарлар олинганини айтган.\nҚурбоннинг расми йўқми?


Арнольд Шварценеггер Калифорния губернатори идорасига "Hasta la vista, baby!", деб кетмоқда.\nШварценеггернинг Калифорния гуебрнатори лавозимидаги сўнгги кунига унинг “Терминатор” фильми қаҳрамони айтган сўзлар чизги бўлиши мумкин:\n"Hasta la vista, baby!" - “Кўришгунча!”, деб ўзини оловга ташлайди "Терминатор" фильми якунида Шварценеггернинг кино-қаҳрамони.\nАрнольд Шварценеггер 3 январ куни ўзини оловга ташламай бўлса-да, етти йил эгаллаб келган Калифорния губернатори лавозими билан ҳайрлашди. Таҳлилчилар Шварценеггер ўзининг губернаторлигидан кўра, кинода яратган образлари билан эсда қолиши эҳтимолга яқинроқ демоқда.\nАсли австриялик Шварценеггер АҚШнинг иқтисоди ва аҳолиси бўйича энг йирик штатига икки муддат губернаторлик қилди ва кетиш чоғида унинг калифорнияликлар орасидаги рейтинги атиги 23 фозни ташкил қилмоқда.\nЛекин унинг губернаторлик фаолияти анча некбин бошланган эди. 2003 йилдаги сайловда Шварценеггер ўша пайтдаги демократ губернатор Грэй Дэвис устидан осонгина ғалаба қилган эди.\nРеспубликачилар партиясидан сайланган Шварценеггер қасамёд берар экан Калифорния штати парламентидаги барча сиёсатчилар билан ҳамкорлик қилишини ваъда қилган эди. Инаугурация нутқида у рафиқаси Мария Шрайвер орқали Америкадаги энг нуфузли сиёсий оила – Кеннедилар сулоласига алоқаси борлигига ишора ўлароқ, президент Жон Кеннедининг исмини ҳам тилга олганди.\n- Орангизда қонун чиқарувчилар ва камина умумий муаммоларимизга ечим топиш борасида муроса қила олмайди, дейдиганлар борлигини биламан. Лекин ўз ҳаёт тажрибамда инсонлар фавқулодда муаммоларга фақулодда ечимлар топганига гувоҳ бўлганман. Президент Кеннеди айтганидек, “Мен реал воқеъликка тик қарайдиган идеалистман.”, деган эди Шварценеггер.\nГубернаторлик вазифасига киришар экан Шварценеггер иқтисоди Россия, Бразилия ёки Канаданикидан катта бўлган штат учун долзарб бўлган бюджет муаммолари билан шуғулланшини ваъда қилган эди. Бироқ Шварценггернинг етти йиллик губернаторлиги Калифорния учун 28 миллиард АҚШ долларига тенг бюджет камомади ва иқтиосдий бўҳрон билан якун топмоқда.\nШверценеггернинг губернаторлик фаолияти ҳам республикачилар, ҳам демократлар томонидан самарсиз, дея баҳоланди ва у ўз фаолияти бошида, ҳали аҳоли орасида обрўйи кучли бўлган пайтда ҳам амалга оширилиши долзарб бўлган бюджет ислоҳотларига етарли эътибор бермаганликда танқид қилиб келинади.\nЛекин Шварценеггер маълум ютуқларга ҳам эришди. Масалан, унинг атроф-муҳитни ҳимоя қилишга қаратилган иссиқхона газларини чеклашга оид қонунларни қабул қилиши ва Калифорния штатининг секин-аста қуёш ва шамол энергиясига ўтишини мақсад қилиб қўйгани кўпчилик томонидан олқишланди.\nУ шунингдек ўтган йилнинг кузида чекланган миқдорадаги марихуана, яъни нашани сақлаганлик учун жазони бекор қилиш ҳақидаги қонунни имзолаб, кўпчиликнинг ҳурматини қозонган бўлса ажабмас.\nАҳоли орасида рейтинги тушиб бораётганига қарамасдан, Шварценггер турли соҳалардаги муаммолар ечимини халқаро майдонда илгари суриш мақсадида ўз харизмаси ва юлдузлик обрўсини қўллашда давом этди. Хусусан, 2009 йилда Копнегагенда иқлим ўзгаришига бағишланган халқаро конференцияда қатнашгани ва ўтган йили президент Дмитрий Медведевнинг Россияда Селикон водийсини яратиш ғоясини қўллаб-қувватлаш мақсадида Москва яқинидаги Сколково мажмуасига борганини бунга мисол қилиш мумкин.\n- Россия технологияси ва ғайиротдий инновацион ғоялар калифорнияликлар билан биргаликда бу ерда мўжизаларни яратиши ва бу соҳада улакан ютуқларга етаклашига ишончим комилдир.\nШварценггер Калифорнияга ҳокмилик қилган ягона юлдуз эмас. Хусусан, ўтган йили ноябрда ўтказилган оралиқ сайловларда уни мағлуб этган Жэрри Браун бир пайтлар бир неча Ҳолливуд юлдузлари, жумладан машҳур қўшиқчи Линда Ронстадт билан дон олишиб юргани маълум. Дарвоқе, ноябрда губернатор этиб сайланган Жерри Браун 70-йиллар охири 80-йиллар бошларида бу лавозимда ишлаган.\nЁки Роналд Рейган 1967 йилда Калифорнияга губернатор этиб сайланган пайтида таниқли актёр бўлган. Губернаторлик фаолияти Рейганни кейинчалик АҚШ президентлигига олиб чиқади.\nШварценеггернинг ўзи ҳам бир кун келиб АҚШ президенлигига ўз номзодини қўйишга қизиқиш билдирган. Лекин АҚШнинг жорий конституцияси мамлакат фуқароси бўлиб туғилмаганларнинг олий давлат лавозимини эгаллашига рухсат бермайди. Қўшма Штатлардаги жорий сиёсий вазиятда эса конституциянинг бу банди ўзгартирилиши эҳтимолдан йироқ экани айтилади.\nХўш “қирқ хунарнинг эгаси” 63 яшар Шварценеггер энди нима қилади? “Los Angeles Times” газетасига берган сўнгги интервьюсида Шварценггер ктиоб ёзишдан тортиб, соғлом турмуш тарзи ва атроф муҳитни ҳимоя қилиш каби соҳаларда фаолият юритиш нияти борлигини айтди.\nУ шунингдек Ҳолливудга қайтиш масаласини ҳам ўйлаб кўринишини таъкидлади.\nНима бўлганда ҳам Терминатор фильми қаҳрамони “Мен ҳали қайтаман!”, деганидек, губернаторлик Шварценеггер учун сўнгги кураш бўлмаган кўринади.


Нима қилдим Ватан учун? - zarnews.uz\nЖойларда ўтказилаётган тарғибот тадбирларида тоғни урса талқон қиладиган эркаклар “Маҳалладан нега ёрдам бўлмаяпти?”, “Қанча вақтдан бери “бола пули”ни ололмай юрганимизни биласизми?”, деган саволларни беришади. Аммо улардан “Мамлакатимизда ишсизлар учун яратилаётган имкониятлардан хабардормисиз, тадбиркорлик билан шуғулланишга ҳаракат қилиб кўрдингизми, томорқадан қай даражада фойдаланяпсиз?”, деган саволларга тайинли жавоб ололмайсиз.\nТўғри, ҳар бир маҳаллада оилавий шароитини яхшилаш учун томорқада, қўшимча ажратилаётган ер майдонларида деҳқончилик қилаётган, имтиёзли кредитлардан унумли фойдаланаётган меҳнаткашлар топилади. Бироқ улар бармоқ билан санарли эканлиги ачинарлидир.\nБанкдан кредит олаётганда айрим сабабларга кўра кечикиш бўлса, ижтимоий тармоқларда бонг урадиган, юқори ташкилот раҳбарларига банк ходимлари устидан қайта-қайта арз қиладиган “уддабурон”лар маблағ ажратилгач, ундан мақсадли фойдаланяптими? Кредитни қайтаришга келганда банк ходимларини сарсон қилмаяптими? Афсуски, ўша “уддабурон”лар орасида тадбиркорликни эплаёлмаётганлар ҳам кўпчиликни ташкил этяпти. Олинган қарзни вақтида қайтармаяпти. Ҳатто боқиб, кўпайтириш мақсадида бепул тарқатилган товуқ, ғоз ёки ўрдакларни сўйиб, еб қўйганларни учратдик.\nОйлик маоши ёки пенсияси бир кун кечикса, жиғибийрон бўладиган ёши катталар-чи? Улар солиқ, электр энергияси, газ ва бошқа коммунал тўловларини вақтида тўлаяптими? Бу ҳақида яқинларини, фарзандларини огоҳлантиряптими?\nЯна бир гап, бугунги кунда “Яшил макон” умуммиллий дастури доирасида ўтган 2021 йилнинг ноябрь, декабрь ойларида туманимизнинг чекка, дашт ҳудудлари – Урганжи ва Оқчобсой маҳаллаларида мевали ва манзарали дарахтлар экилди. Бу ишлар бугун ҳам давом этяпти. Аммо мазкур хайрли тадбирларда асосан, давлат ташкилотлари ва корхоналар вакиллари иштирок этяпти. Юрт келажаги, табиат мусаффолиги, фарзандлари саломатлигини ўйлаган ҳар бир инсон “Яшил макон” лойиҳасига ҳисса қўшса, мақсадга мувофиқ бўларди.\nЯқинда бир тадбирда вилоят ҳокимининг “Тушунмайдиган одам йўқ, тушунтиролмайдиган раҳбарлар бор”, деган гапи эътиборимни тортди. Нафақат раҳбарлар, кўпни кўрган отахон ва онахонлар, маҳаллалардаги фаоллар бугун мудраб ётган ёшларимизни уйғонишга, оддий одамларимизни шиддат билан ривожланаётган замондан ортда қолмасликка чақириши керак.\nРеспублика маънавият тарғиботи маркази Қўшработ тумани бўлинмаси раҳбари.


Дадахон Ҳасан ҳаётидан ҳангомалар | Дадахон Ҳасан дунёси\n← Дадахон ҲАСАНга мактуб!\nДадахон Ҳасаннинг биринчи муҳаббати →\nДадахон Ҳасан ҳаётидан ҳангомалар\nХалқ ҳофизи Дадахон Ҳасанга бағишланади.\nНиҳоят, 1989 йилнинг 28-май куни Дадахон бир неча йиллардан буён орзу қилиб юрган халқ фронтининг таъсис қурултойи бўлиб ўтди. Ўзбекистон ёзувчилар уюшмаси биносининг катта зали делегатлар билан лиқ тўлди ва бир қанча одамлар ташқарда ҳам қолиб кетди.\nҚурултойда кўриладиган масала асосан учта эди.\n1. Халқ фронтининг номланишини кўриб чиқиш.\n2. Дастур ва Низомни кўриб чиқиш.\n3. Марказий Кенгаш ҳайъати ва Раисини сайлаш.\nБир қанча қизғин мунозаралардан сўнг халқ фронти “Бирлик” халқ харакати” деб номланадиган бўлди. Ҳаракат раҳбарларини сайлашда эса, делегатлар Дадахоннинг водийлик делегатларга берган маслаҳати ва тавсияси билан, “Бирлик” халқ ҳаракати раислигига Мухаммад Солиҳ номзодини таклиф этишди. М. Солиҳ эса, ўшанда энг катта хатога йўл қўйди. У минбарга чиқиб, ўз номзодини қайтиб олди.\n-Бу ҳаракатга Абдураҳим Пўлатни мен ўзим олиб келганман. Ҳаракатга раис қилиб Абдураҳим Пўлатни сайлашларингни сизлардан сўрайман!- деди.\nЗалга бир зум совуқ жимлик чўкди.\nСолиҳ, эҳтимол, ўшанда “жентелмен”ларча иш тутган бўлиши мумкиндир. Бироқ М.Солиҳнинг биринчи энг катта хатоси ва энг катта бой бериши шу бўлган эди.\n“Бирлик” халқ ҳаракати ана шу 28 май куни ўз обрў-эътиборини йўқотишга юз тутган эди. Энг қизиғи шуки, ана шу қурултойда сўз сўраб қурултой бошқарувчисига бир неча бор мурожаат қилишига қарамай, ҳаракатнинг асосий ташкилотчиси бўлган Дадахон Ҳасанга қурултойда сўз берилмади. Ўшанда қурултойни олиб борган Олим Каримовнинг кейинчалик ҳикоя қилишича, Дадахон Ҳасанга сўз берилишига Абдураҳим Пўлатов кескин қаршилик қилган экан.\nДемак, сувнинг боши ўшандаёқ лойқа экан, балиқ бошидан айний бошлаган эканда, ажабо!\nТалабалик йилларидан буён Дадахон билан қалин дўст бўлиб юрган бир шоир саксонинчи йилларнинг охирига келиб, Дадахондан ўзини узоқ тутиб қолади. Кунлардан бир куни эса у Дадахонни кўриб, “Ҳа, оқсоқол, нима бўлди? Ленин бовамиз мавзолейдан бошини кўтариб, бошидан шапкасини олиб, сизлардан кечирим сўрасинми, билмай инқилоб қилиб қўйибмиз деб. Горбачев ракеталар калитини сизларга берсинми, манглар, қаёққа қараб отсаларинг, отаверинглар, деб. Юртни мустақил қиламиз деб югур-югур қилиб, тўзиб юрганмишсизлар. Бизга ҳеч қанақанги мустақиллик керак эмас, биз иттифоқдан сираям ажрамаймиз, “айрилганни бoри ер”. Москва бизнинг жонажон пойтахтимиз, биз жуда катта державамиз” деб Дадахонга қаттиқ иддаолар қилган ва у билан ўртадаги алоқани бутунлай узиб, хатто у билан салом-алик ҳам қилмай қўйган эди. Чунки ўшанда Дадахон СССР хукуматига мухолиф бўлиб, бугунги мустақиллик учун курашиб юрган пайтлари эди.\nҚисқаси ўшанда “Бирлик”нинг энг гуллаган чоғлари эди. Афсусларки, ўша халқ шоири Дадахон билан ҳатто бугун ҳам тескари. Чунки Дадахон ҳануз мухолифат сафларида. Пошшопараст шоир эса бугун мустақиллигимиз тўғонининг бошида. “Юқори”нинг тўтиси-ю, лаббайчиси ва айниқса дастёрига, маддоҳига айланган. У олмаган унвон-мукофот-у, орден ва медал қолмади. Бугун у ҳатто Ўзбекистон қаҳрамони, Олий мажлиснинг доимий депутатидир.\nАфсус ва надоматлар бўлсинки, бугунги мустақиллигимизни ўша вақтларда, яъни совет даврида сираям истамаган, СССРдан ажрамаймиз деб айюханнос солиб, Дадахоннинг “ёқасидан олган”, демакки, халқимизнинг асрий орзу-армонларига қарши турган Московпараст шоир бугун эса маддохизм асосчиларидан бири Ўзбекистон халқ шоири Абдулла Орипов эди. Афсус ва надоматлар бўлсинки бугун у ҳам бошқалар қатори қаҳрга учраган. Чунки у бир марталик эди-да.\nБағри қора бир марталик\nДадахон Хасаннинг топган шуҳратига рашк қилиб, унинг равнақ топиб янада юксалмоғига монийлик қилиб юрган миллати ноаниқ (эшитишимизча, у Кавказдан сургун қилинган курдларнинг шил уруғига мансуб экан) бир хонанда сифат маддоҳ 1989 йилнинг 30-сентябръ куниси хозирги мустақиллик майдонида ўзбек тилига давлат тили мақоми берилишини талаб қилиб, кўп минг кишилик намойиш ўтказаётган “Бирлик” халқ ҳаракати ва унинг барча саъй-ҳаракатларига қарши уюштирилган концертда ўша кун айни соатларда “Халқлар дўстлиги” саройида Тошкент шаҳрида таълим олаётган талаба ёшлар ва уларнинг ота-оналарига қарата саҳнадан туриб, қуйидагича иғвогарона нутқ сўзлаб фитна тарқатган эди.\n“Анови Бирлик-сирлик деган имонсиз кимсаларнинг сўзларига учиб, у қора гурухга қўшилиб қолманглар, улар яхши инсонлар эмас, улар бизни СССРдан ажратмоқчилар. Биз ҳеч замонда Москвадан ажрамаймиз. Сизлар ҳақиқатан ҳам менинг чин мухлисларим бўлсаларингиз, “Бирлик” деган нарсага яқин борманглар, охиратларинг куйиб кетади. Ана бугун ҳам улар Ленин майдонида “ўзбек тили давлат тили бўлсин!” деб кекирдакларини йиртиб бақир-чақир қилишяти. Сизлар “Горбачёвга нидоларим бор” “ёвга қарши қўзғалинг” деб қўшиқ айтган анови Дадахон Хасанов деган душманимизга эргашманглар”, деб, бу ерга йиғилган томошабин ёшларга ўзининг “Замон, замон, бизнинг замон, бахтли замон бизники, еру осмон барча имкон бизники” деган сохта қўшиғини роппа-расо бир соат давомида ижро этиб, “юқори”га дастёрлик қилган эди. Унинг бу чиқишлари Ўзбекистон телевидениясининг ахборот дастурида бир неча бор қайта-қайта кўрсатилди.\nАна шу бағриқора сарой ҳофизи совет даврида ҳам Дадахон Ҳасаннинг шуҳратини пасайтириш учун муттасил ҳаракатларда бўлган. Телевидение раҳбарлари билан тил бириктириб Дадахонни телеэкранда қўшиқ айтишига монийлик қилган. Шунингдек “санъат” журналининг муқовасида эълон қилинаётган Дадахон Ҳасан суратини ҳам олдириб ташлаган эди… Чунки журналнинг бош муҳаррири билан оилавий “қадрдончилиги” бор эди.\nЎзбекистонимиз мустақилликка эришгандан кейин ҳам, ўша “сарой хофизи” “юқори”нинг тўтиси-ю, маддохи бўлиб, катталарнинг “севимли” дастёрига айланди. Жумладан, 1992-93 йилларда Тожикистондаги воқеаларда қатнашиб у ерда нима гап, нима сўз бўляпти, бу жараёнларда Ўзбекистондан кимлар иштирок этяпти ва у ерда қандай режалар тузилаётгани, айниқса Душанбедаги воқеалар Ўзбекистонга қараб қанот ёзадими йўқми, шулар ҳақида Тошкентга ахборот етказиб, жосуслик вазифасини бажарган экан. Шунинг-дек у бир муддат “катта”нинг ёнида у ёқ бу ёқларга бирга бориб, “катта”нинг чамадонини кўтариб ҳам юрди (жумладан, Саудия Арабистони ва Туркияга). Қилган барча “буюк” балки-да баъзи “нозик хизматлар”и эвазига у бир муддат Ўзбекистон Олий Мажлисига депутат ҳам бўлди, халқ артисти деган мақомларга эришди. Бироқ, кейинчалик у ўз одобсизлиги туфайли қаҳрга учради, бир марталикнинг қисмати шуда. Сўнгра у барча “иссиқ қучоқлар”дан тушди.\nБосқинчи совет давлатига, тўғрироғи, унинг қўғирчоғи бўлмиш Тошкент ҳукуматига “дастёрлик” қилган шу малай “Бирлик” халқ ҳаракатига қарши, демакки, 28 миллионлик ўзбек халқининг мустақиллиги учун қилган курашларига монелик қилган ўша бегона юзиқора кимса қўғирчоқ ҳукуматнинг “қўғирчоғи” Шерали Жўраев эди. Сохта шон-шуҳрат учун ҳар бир замонга мослашиб турланиб-тусланиб тургувчи, барча подшо ва ҳукуматларга қараб жилва қилгувчи ўша қўғирчоқ ўйинчи ҳали-ҳануз подшони шарафлаб унга бағишлаб Тожикистонлик Сирожиддин Саид шеъри билан “дунёнинг юки султондадир” “эгаси бор юртнинг эртаси бор, отаси бор”деб қўшиқ айтиб, маддоҳлик қилиб юрибди.\nДадахон Ҳасан Андижон қатлиомига қарши бир нечта қўшиқлар айтиб қатлиомни уюштирувчи ва ижрочиларига ўз қаҳру ғазабини, нафратини ифода этиб турган кунларда Шерали Жўраев эса “Озодлик” радиосининг мухбирлари Андижон фожеалари хусусида фикрини билиш учун уни излаганда мухбирлардан қочиб юрган, уларга тутқич бермаган. Қатлиомдан жон сақлаш учун Қирғизистон ҳудудига қочиб ўтган Андижонликлар ҳузурига бориб уларни Андижонга қайтишга даъват этган. Уларни Андижонга қайтариб яна ўққа тутдирмоқчи бўлган. Аммо қочқинлар уни тош бўрон қилиб у ердан ҳайдашган экан.\nБечора аввалги мавқеини тиклаш учун “қаро тер”га ботиб ҳаракатлар қиляпти, ўртага Жўрабеков ҳамда Озод Шарафиддиновларни ҳам қўйди, бироқ аввалги муносабат тикланмади. Шунчалар садоқат кўрсатса ҳам аввалги жозибали эътибор ўз ўрнига келмади, яраш шартномаси имзоланмади, синган коса аслига қайтмади, аввалги мавқей тикланмади.\nКечириш фақат бир марта бўлар экан-да, баҳор аллақачон кетиб бўлган экан. Баҳор қайтмаяпти. Бағри қоранинг қисмати шу-да.\n“Қўлга тушдингми, Туркистончи! Қўлга тушмай қаёққа борардинг, барибир сен ва сендақаларнинг тақдири айнан мана шу ерда ҳал бўлади. Прокурор ҳам, терговчи ҳам, адвокат ҳам, суд ҳам, барча-барчаси менинг ўзимман. “Юқори”га сенинг ўлиминг керак. “Бу вайсақи фидойини менга ўлдириб берасанлар” – деб “юқори”нинг ўзи буюрган. Мана шу лом билан пешонангга битта ураман, ўласан. “Бошини темир каравотга уриб, ўзини-ўзи ўлдирибди” деб протокол ёзиб, чиқариб юбораман. Киминг бор, келиб, менга рўбарў келадиган? Айт-чи, ким сенинг ишонганинг, посбонинг?\nПрезидентлик сайловида Муҳаммад Солиҳни мақтаб, роса сайрадинг-а, сайрадинг! “Катта”ни ёмонлаб, ўша шоирингни кўкларга кўтардинг! Ким бўлибди ўша шоир? Кроссвордчи шоир! Унинг ёзган шеърини ҳеч ким тушунмайди-ю?! Яна у президент бўладими? У шеърини ёзиб юравермайдими?! Унга ким қўйибди президент бўлмоқни! Охир-оқибат кўрдинг, у чет-элга қочиб кетди! У учун эса сен жавоб беряпсан! У чет-элда ялло қилиб юрибди. Жабру жафони эса сен тортяпсан!\nСенинг қорнингда анчагина гаплар бор. Ана шу гапларни айт бизга! Қорнингни бўшат! Сендан бошқа талабимиз йўқ. Бизнинг қўлимиздан ҳар бало келади. “Катта” сенинг жавобларингни кутиб ўтирибди юқорида. Эсингни йиғиб, ақлингни ишлатиб, бу ердан эсон-омон чиқиб кетишни ўйла! Хорижда кимлар билан кўришдинг сухбатлашдинг? Улар сенга нималар хақида гапирдилар? Ҳаммасини ёзиб бер!”\nДадахонга ёвқараш қилиб жаҳл билан ўшқирган эди ўшанда ички ишлар вазирлиги ертўласида катта лавозим эгаси бўлган полковник рутбасидаги Тоҳир Муллажонов.\n“Мени Қўқондаги воқеаларда ёмон отлиққа чиқариб гапириб касета тарқатган эдинг. Мана энди навбат бизга келди, қасос олишнинг навбати. Бир вақтлар менинг обрў-эътиборимни оёқ ости қилган эдинг. 1989 йил 7-июнь куни Қўқон шаҳар милиция ходимлари томонидан тинч аҳоли ўққа тутилди ва фалончи-фалончилар отилган ўқлардан ҳалок бўлдилар, деб кассета тарқатган эдинг. Оқибатда мени Қўқон шаҳар ички ишлар бошқармасининг бошлиғи вазифасидан четлатишди. Сўнгра Фарғонада бошқарма бошлиғи вазифасида вақтинча ишлаётган эдим, у ердан ҳам Қўқонликлар пул йиғиб, Мавлон Умрзоқовга беришиб, мени ишдан олишди. Менинг ўрнимга Рўзматовни қўйишди. Хайрият, дўстлар бор экан, кўчада қолмадим.\nҲа, нима, эллик-олтмиш минг саводсиз, савиясиз оломон қўлларида таёқ, болта, теша билан бостириб келаверса, отмай нима қилиш мумкин? Отаман-да, от деб буйруқ бераман-да!”, деб янада қатъийроқ ўшқирди Тохир Мулажонов ғазабланган бир тусда.\nҲақиқатан ҳам ўша Қўқон фожеаларидан ғазабланган, изтиробга тушган Дадахон, ўша йил 7-8 июнь кунлари ўққа учиб, шаҳид кетган бир қанча ёш, навқирон йигитларга қўшиқ бағишлаб, уларнинг номидан фарёдлар қилиб, уч номерали кассета чиқарган эди. Дадахон бугун ўша фожеаларнинг бошида турган ёвуз ниятли кимсанинг қўлида тутқин бўлиб турибди. Ниҳоят у Дадахонни 45 кун бадалида ертўладаги урағонларга калтаклатиб, ундан аламли қасосини олиб, икки томонлама ютуққа эришди. “Юқори”нинг ишончига кирди. Дадахон билан ўзининг шахсий ҳисоб-китобини бараварлаштирди. Ниҳоят баланд мартабаларга эришди. Ички ишлар вазирлиги Жиноят қидирув бош бошқармасининг бошлиғи лавозимига кўтарилди. Энг муҳими, “катта”нинг ишончини қозонди ва генерал рутбасига эришди.\n1993 йил 13 август куниси мухожиратдаги Туркистонликлар “Миллий бирлик” қўмитасининг президенти Вали Қаюмхон ота вафот этдилар. Бу машъум хабарни Темур Хўжадан телефон орқали эшитган Дадахон “Озодлик” радиоси эфирларида Қаюмхон отага таъзиялар изҳор этди. Марсия, шеър ва қўшиқлар айтди. Бу “қаттиқ” таъзияномаларга бардош беролмаган ҳукумат, орадан ўн беш кунлар ўтгач, Дадахонни қамоққа олди. Уни Тошкент шаҳар ички ишлар бошқармасига бориб, яна қайтиб келасиз деган баҳона билан ўз уйидан олиб чиқиб кетишиб, Жиззах вилояти, Фориж тумани ички ишлар бўлими ертўласига қамаб қўйдилар. Орадан олти кун ўтгач эса, қора кўзойнак таққан, Андижон шевасида сўзловчи, қоратўридан келган баландбўй бир кимса раҳбарлигидаги беш кишидан иборат тезкор гуруҳ Дадахонни ертўладан олиб, иккита енгил автомашинада Фарғона томонга равона бўлдилар.\nДадахонга “Мен мафияман, рэкетман, мени ҳукуматга ҳеч қандай алоқам йўқ, ҳамма жойда вазирлик идораларида менинг одамларим бор. Мен ички ишлар вазир-пазиридан ҳам, ҳукуматингдан ҳам қўрқмайман, менга общак тўлайсан. Сени бу ерга олиб келиб қаматтирган мен бўламан. Шу ой охиригача общакни тўлайсан, бўлиб-бўлиб тўлайсан. Олтиариқдаги уйингда ўтирасан. Кўчага ҳам чиқмайсан. Тошкентга бориш у ёқда турсин, хатто Тошкентга телефон ҳам қилмайсан. Менинг одамларим сендан хабар олиб туради”, деб Дадахондан уйда ўтириши ва общак пули тўлаши ҳақида тилхат ёздириб олади. Ниҳоят уни Олтиариқ тумани Кафут қишлоғига ташлаб кетишади. Бу бир ўйин эканлигига дарҳол ақли етган Дадахон тилхатни дарҳол ёзиб берган эди ўшанда.\nДадахоннинг кейинроқ аниқлашича, бу воқеалар уни “Эрк” демократик партиясининг навбатдаги қурултойига қатнаштирмаслик учун ўйлаб топилган бир тадбир экан. Аммо Дадахон Олтиариқда икки кун тургач, дарҳол Тошкентга қайтиб, “Эрк”нинг навбатдаги қурултойида фаол қатнашди. Қурултой қатнашчилари Дадахон Ҳасанни қарсаклар билан кутиб олдилар. Қурултойда эса бир қизиқ воқеа бўлиб ўтди.\nДадахонни қурултойга кириб келганлигидан хабар топган Президент девони дарҳол ўз вакилларини жўнатиб, Дадахонни қурултойда сўзламаслиги ҳақида огоҳлантиришди. Агар сўз олиб нутқ ирод қилсангиз, шу ернинг ўзида сизни қамоққа олишади, деб шивирлади юқоридан келган вакил Дадахоннинг қулоғига. Дадахон барибир вазиятга қараб сўзга чиқаман деб турган эди, бироқ воқеалар ривожи Муҳаммад Солиҳ фойдасига хал бўла бошлагач, Дадахоннинг сўзга чиқишига ҳожат ҳам қолмади.\nДадахон Тошкентга етиб келганидан кейин қора кўзойнак таққан, Андижон шевасида сўзловчи ўша қора кучлар гоҳ кечаси ярим тунда, гоҳ кундузи Дадахоннинг Олтиариқдаги уйига бир неча бор келишиб, унинг онаси Қумрихон аяга дўқ-пўписа қилганлар. Уни қўрқитганлар. “Ўғлингга уйда ўтиргин деган эдик, уйда ўтирмади, энди ўзидан кўрсин, уни ўлдирамиз, ўлигиниям кўрмайсан. Қизларини бадном қиламиз”, -дейишган.\nБундай қўрқинчли дўқлардан даҳшатга тушган Қумрихон аянинг қон босими кўтарилиб, юрак хуружи касалига мубтало бўлиб, орадан ҳеч қанча вақт ўтмай оламдан ўтдилар.\nНаманганлик сайловчилар Дадахон Ҳасан номзодини Ўзбекистон Олий Кенгашига депутат қилиб кўрсатишаётганлигини эшитган техника фанлари доктори, профессор Олим Каримов Дадахон билан Наманганга борганларида Наманган шаҳар ички ишлар бошқармаси ходимлари ҳар икки “бирлик”чини тутиб учта милиция ходими назоратида Тошкентга жўнатишди. Меҳмонлар Тошкент шаҳар прокуратураси биносига етиб келишди-ю, аммо ҳар икки қайсар “Бирлик”чи прокуратура ичкарисига кирмай назоратчи кузатувчилар кўзини шамғалат қилиб “жуфтакни ростлаб” қолишди.\nУлар айланиб-айланиб Тошкент аэропортига боришиб у ердан йўловчи автомошинани кира қилиб яна Наманганга равона бўлишди. Чунки, эртага эрталаб соат тўққизда Дадахоннинг Наманганлик сайловчилар билан учрашуви бор эди. Йўловчи машина Тўйтепа бекатига келганида у ДАН ходимлари томонидан тўхтатилиб, машина обдон текширила бошланди. “Текширув” икки соатча давом этди… Бу холдан йўловчилар ва айниқса ҳайдовчи Мирза исмли йигит ҳайрон эди. “Нима гап ўзи? Тушунмаяпман…” дер эди ҳайдовчи жиғибийрони чиқиб.\nҲайдовчи шаҳар поликлиникасига олиб борилиб, тиббий текширувдан ҳам ўтказилиб, у спиртли ичимлик ичмаганлиги аниқлангач, машина қўйиб юборилди. Бироқ Бўка тумани ДАН масканига етиб келганида, автомашина яна тўхтатилиб Тўйтепада кечган ҳол такрорланди. Ҳайдовчи тиббий текширувдан ўтказилиб яна икки соат ушлаб турилди.\nВоқеаларнинг моҳиятини эса фақат Олим ака ва Дадахонгина биларди. Қолганларнинг фиғони фалакка чиқиб сўкинишиб ўтиришарди. Бу автомашинани кетидан кузатиб келаётган “исковуч” автомашина эса ўзининг давлат номер рақамини тез-тез алмаштирар, Дадахонлар ўтирган автомашинани таъқиб этарди. Машина “Бўка” савхози худудига кириб келганида бу ерда ҳам икки соат ушлаб турилди ва маскандаги карнайдан “тот машина отпустит” деган овоз янграгач, йўловчи машина қўйиб юборилди.\nБу вақтда эса тонг ёришиб ҳам қолган эди. Бу савдоларга ҳайрон боқиб йўл қараб кўзлари тўрт бўлиб бораётган ҳайдовчи Мирзавой ва бошқа йўловчилар “бизларни яна қаерда тўхтатишаркан?” деган ташвиш-изтироб билан сукут сақлаб кетишарди. Машина Наманган шаҳрига кириб келганида соат эрталабки ўнлар бўлиб, Дадахон Ҳасанни кутган сайловчиларнинг барчаси аллақачон уй-уйларига тарқаб кетишган эди…\nУчрашув бўлиб ўтадиган кинохона эшигига эса бундан уч кун аввал қулф солинган экан. Ўшанда Дадахон Ҳасаннинг ўрнига ҳукумат томонидан танланган депутатликка номзод Наманган шаҳар машинасозлик заводининг директори Абдувахоб Паттаев Ўзбекистон Олий Кенгашига депутат этиб сайлантирилган эди.\n1992 йил августнинг бошлари эди. Дадахон янги қўшиқларини унолғи тасмасига ёзиш мақсадида жой қидириб, икки дўстига – Шоҳимардонни кўриб, холироқ жой топиб келинглар деб буюрди. Шоҳимардонга бориб жой излаган Улуғбек ҳожи ва унинг ҳамроҳи Абдураҳмон эл орасида оғизларидан гуллаб қўйишди шекилли, бу гап “Полвон” исмли агент томонидан вилоят ички ишлар бошқармасининг “еттинчи бўлим”ига “-Дадахон Ҳасан Шоҳимардонда халқни йиғиб, митинг қилмоқчи” бўлиб етиб келибди.\nЎша пайтларда вилоят ички ишлар бошқармаси бошлиғи Тоҳир Муллажоновнинг “пайтавасига қурт тушиб”, Дадахонни назорат остига олиб, уни кузата бошлайди. Унинг хонадони олдида, кўчаси бошида хар турли номердаги енгил автомашиналар пайдо бўлиб, туни кун навбатчилик қилиб, Дадахонни кузатишарди. Ниҳоят Дадахон Бағдод туманидаги салқин бир боғда унолғи тасмасига қўшиқ ёзаётган ерга ҳам уч-тўртта милиция ходимлари кириб келишади. Уларнинг башарасига қараб қўшиқ айтишни ўзига эп кўрмаган Дадахон жойни ўзгартиради. Иккинчи жойда хам пайдо бўлган милиция ходимлари Дадахон унолғи тасмасига қўшиқ айтиб турганида, улар ҳовуз бўйида карта ўйнаб ўтиришарди.\nДадахон 1993 йил 10-сентябрь куниси Тошкентга етиб келгач, унга общак тўлайсан деб дўқ-пўписа қилган қора кучларнинг раҳбари 21-сентябрь куни ярим тунда Дадахоннинг Олтиариқдаги хонадонига келиб, унинг бемор онасини безовта қилади (25-сентябрь куни “Эрк”нинг навбатдаги қурултойи бўлиши керак эди). “У билан Жиззахда келишган эдик, уйда ўтириш керак эди. Ўтирмай кетиб қолибди. Энди ўғлингизга яхши бўлмайди, жуда катта қарзлари бор эди мендан, мендан осонликча қутулмайди у”, деб дағдаға қилади муштипар онага.\nОрадан уч кун ўтиб ўша “қора кўзойнак”, қора тўридан келган, Андижон шевасида сўзловчи нусха Олтиариқдаги ҳовли дарвозаси олдида яна пайдо бўлади ва Дадахоннинг онаси Қумрихон аяни чақириб, “Ха холажон, яхшимисиз, тинчмисиз, яхши ўтирибсизми, бардаммисиз, сиз ва Дадахон акамизни бир кўриб, зиёрат қилгани келувдим, мен Саудия Арабистонидан келганман, асли ўзбекман, аканинг қўшиқларини эшитиб, кўп мамнун бўлган эдик, Дадахон ака қанилар, бир зиёрат этсак, дегандик”, – деб қиёфасини ўзгартириб, артистлик қилган эди ўша аслида қора гуруҳ бошлиғи.\nБу гал унинг кўзида қора кўзойнак йўқ. Бошида эса фарғонача дўппи, юзида ясама табассум, арабча оқ кўйлак бор эди. Дадахон Ҳасан эса шу онларда Тошкентда бўлиб, “Эрк” партиясининг навбатдаги қурултойида қиладиган нутқини тайёрлаётган эди.\n1994 йилнинг 9-апрель куни Дадахоннинг Тошкентдаги уйи дарвозаси олдига Андижон номеридаги ГАЗ-24 автомашинаси келиб тўхтайди ва эшик олдида турган Шокиржондан, “Даданг қани?”, деб сўрайди. “Уйда йўқлар”, деган жавобни олгач, ўша Андижон шевасида сўзловчи қора кўзойнак таққан, қора тўридан келган, новча кимса Шокиржонга тўппонча ўқталиб: “Дадангга айт, уйда жим ўтирсин, унинг қарзлари кўпайиб кетди, қарзларини тўламаса, энг аввал мана шу пистолет билан сени отаман. Сўнгра дадангни отаман, сингилларингни ҳам, шуни даданга айтиб қўй”, -деб жўнаб қолади.\nБу воқеани эшитган Дадахон Ҳасан зудлик билан ўша вақтлари давлат маслаҳатчиси бўлиб ишлаётган Мавлон Умрзоқовга телефон очиб: “Менинг сизга арзим бор, мени қабул қилсангиз, гаплашиб олсак” дейди. “Нима гап, телефонда айтаверинг!, дейди давлат маслаҳатчиси.\nДадахон унга воқеани сўзлаб беради. “Сиз жим уйда ўтирсангиз, у ёқ-бу ёқларга бормасангиз, сизга ҳеч ким ҳеч нарса қилмайди”, деб жавоб қилади Мавлон Умрзоқов. Ўшанда Дадахон Ҳасан бор-йўғи Олим Каримовни бетоб деб эшитиб, унинг хонадонига кўргани борган эди холос.


Қизил хоч сўрови жавобсиз қолмоқда\n14 апрел 2021, Тошкент вақти: 13:17\nЖенева конвенциясини имзолаган давлат сифатида Ўзбекистон¸ Қизил хоч ва Қизил ярим ой ташкилотларининг мамлакатдаги фаолиятига имкон яратиб бериши лозим.\nДиний ва сиëсий эътиқоди учун қамалганлар яқинлари¸ Ўзбекистон қамоқхоналаридаги қийноқ ва зулмнинг ниҳоятда кучайганидан бонг ураëтган бир пайтда¸ Халқаро Қизил хоч вакиллари асл вазиятдан хабар тополмай ҳалак.\nЎзини Ҳизбут-Таҳрир партиясининг Фарғонадаги аъзосиман, деб таништирган тингловчимиз яқинда Озодлик радиосига мурожаат қилиб, Ўзбекистон қамоқхоналарида диний ва дунёвий мухолифат аъзоларига нисбатан қийноқлар сўнгги пайтларда кучайиб кетганидан шикоят қилган эди.\n- Ўзбекистон қамоқхоналарида диний эътиқод учун қамалганларни ëки дунëвий мухолифат аъзоларининг товони остига дубинка билан уриш¸ уйқусизлик билан қийнаш¸ суткалаб тергов қилиш¸ тирноқларни суғуриб олиш¸ тирноқнинг остига игна тиқиш кучайиб кетди, деган эди бу тингловчимиз.\nУ бу ҳақда қамоқхонадаги яқинларидан билганини гапирган.\n- Диний эътиқоди учун қамалганларга ва дунëвий мухолифат аъзоларига мана шунақа қийноқлар бўлаяптида.\nЭрларининг¸ ака-укаларининг олдига бориб кўриб келганлар шунинг хабарини бераяпти бизга.\nАвваллари, ҳаë қилиниб¸ бор ҳақиқат гапирилмади. Эътиқоди учун қамалган биродарларимизнинг орқа томонларига арматура¸ дубинка тиқиш ҳолатлари камдан-кам бўлса ҳам кузатилаëтган эди. Ана шундай ҳолатлар ҳозир оммавий тус олиб кетди¸ деган эди ўтган ҳафта ўз исми очиқланишини истамаган тингловчимиз.\nЎзбекистон қамоқхоналарида диндор маҳбусларнинг қийноқ ва хўрликларга солинаётгани ҳақида Тошкентдаги Мустақил инсон ҳуқуқлари ташаббус гуруҳига ҳам сўнгги пайтларда кўплаб шикоятлар келиб тушган.\nГуруҳ раҳбари Суръат Икромовга кўра, турма ва колониялардан келаётган узлуксиз шикоят ва аризалардан келиб чиқиб¸ у ердаги аҳволнинг нақадар аянчли экани ҳақида хулоса қилиш мумкин..\n- Охирги пайтда мен диний эътиқод туфайли қамоқда ўтирганларнинг яқинлари билан кўришдим. Уларнинг гапларига кўра¸ ҳозир ҳам олдингидай қийноқлар мавжуд¸ дейди Суръат Икромов.\nҲозирча ўзбек қамоқхоналаридаги вазият ҳақидаги умумий тасаввур маҳбусларнинг яқинлари берган маълумотлар асосида шаклланган.\nҚамоқхоналарнинг мустақил экспертлар, ҳуқуқ ҳимоячилари тарафидан инспекция қилинишига Ўзбекистон ҳукумати рухсат бермаяпти.\nХалқаро Қизил хоч ташкилоти сўнгги бор 2004 йилда Ўзбекистон қамоқхоналарида инспекция ўтказган эди.\nТашкилот вакиласи Клер Каплуннинг айтишича, қамоқхоналарга ташрифларни таклаш борасида Ўзбекистон расмийлари билан сўзлашувлар ҳамон давом этмоқда.\n- Ўзбекистон қамоқхоналарига ташрифларимиз 2004 йил декабридан тўхтаб қолган. Инспекцияни қайта бошлаш борасида ҳали ҳам ўзбек томони билан сўзлашувларни олиб бораяпмиз.\nТошкентдаги вакилларимиз сўнгги давр мобайнида Ўзбекистондаги айрим қамоқхоналарни кўздан кечиришга муваффақ бўлдилар.\nЛекин, биз Ўзбекистондаги барча қамоқхоналарга ташрифларни тиклаш учун рухсат олишга ҳаракат қилаяпмиз, деди Клер Каплун.\nХалқаро Қизил хоч ташкилоти сиёсий маҳбуслар сақланадиган қамоқхоналарни ҳам кўздан кечиришга рухсат берилиши талабида.\n- Женева конвенциясини имзолаган барча давлатлар халқаро инспекторлар учун барча қамоқхоналари эшикларини очиши ва уларнинг инспекциясига ҳеч қандай шартларсиз рухсат бериши керак.\nБиз бошқа давлатлардаги каби, Ўзбекистон ҳукумати билан ҳам барча қамоқхоналарни инспекция қилиш борасида келишувга эришишга ҳаракат қилаяпмиз.\nБу ерда ҳеч қанақа шарт қўйилмаслиги керак. Агар шартлар қўйиладиган ёки ҳукумат ўзи хоҳлаган қамоқхоналарни кўздан кечиришимизга рухсат берадиган бўлса¸ биз бунга рози бўлмаймиз. Инспекция қонун-қоидаси шундай, дейди Клер Каплун.\nТошкентдаги Мустақил инсон ҳуқуқлари ташаббус гуруҳи раҳбари Суръат Икромовнинг айтишича, Ўзбекистон қамоқхоналаридаги вазиятни билиш учун Халқаро Қизил хоч ташкилотига инспекция учун рухсат берилиши кифоя эмас.\nСабаби, Халқаро Қизил хоч ташкилотига Ўзбекистондаги қамоқхоналарни инспекция қилишга рухсат берилгани тақдирда ҳам¸ улар инспекция натижаларини кенг жамоатчиликка очиқламайди.\n- Биз ким¸ қачон ва қандай қийноққа учратилганлиги ҳақида уларга ахборот берамиз. Биз уларнинг қайси колонияларга кирганлиги ëки кираëтганлиги тўғрисида хабаримиз йўқ. Аммо¸ Ўзбекистондаги Халқаро Қизил хоч ташкилоти бизлардан анча маълумотларни олади.\nБизлар уларнинг бу маълумотларни ҳеч қачон ошкор қилмаслиги тўғрисида биламиз. Шунинг учун у ердаги вазият бизларга номаълум¸ дейди Суръат Икромов.\nБМТнинг махсус маърузачиси Тео ван Бовен 2002 йилда Ўзбекистон қамоқхоналарини кўздан кечириб, у ерда қийноқлар мунтазамлик касб этади, деган хулосани берган ва уларни бартараф этиш учун Ўзбекистон ҳукуматига тавсиялар тақдим этганди.\nМаҳаллий инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари сўзларига кўра, Ўзбекистон бу тавсияларга амал қилмаяпти, қамоқхоналарда қийноқлар қўлланишига оид вазият ҳам ўзгармаган.


Нарпай туманида дезинфекция ишлари амалга оширилмоқда\n17.03.2020 - 15:01\nХалқимизда “Касалликни даволагандан кўра унинг олдини олган маъқул”, деган ибора бор. Давоси йўқ дарднинг ўзи йўқ, албатта. Лекин бу эътиборсиз бўлиш мумкин, дегани эмас. Шу каби саросимага тушиш ҳам ярамайди.\nБатафсил Нарпай туманида дезинфекция ишлари амалга оширилмоқда\nАслида ваҳима ҳам бир касаллик. Мамлакатимизда коронавирус аниқланди деган маълумот расман эълон қилингач, кўпчилик ваҳимага тушди. Лекин, бунга умуман асос йўқ.\nБатафсил Нарх-наво рисоладагидек\nКоронавирус: Ваҳимага ўрин йўқ\n16.03.2020 - 17:13\nКоронавирус касаллиги бизгача етиб келди, дея таҳликага тушиб қолаётган одамлар топилади орамизда. Мамлакатизда ушбу хасталик аниқлангани расман эълон қилингани рост. Бироқ, бу ваҳимага сабаб бўлаолмайди. Чунки, вирус тарқалишининг олдини олиш чоралари аллақачон кўрилмоқда.\nБатафсил Коронавирус: Ваҳимага ўрин йўқ


Тоғли Қорабоғ можароси ҳамон ҳал бўлмадими?.. | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\n1162 11:05 12.01.2021\nКеча, 11 январь куни Москвада Россия, Озарбайжон ва Арманистон раҳбарларининг Тоғли Қорабоғ бўйича учрашуви бўлиб ўтди. Мазкур учрашув якунлари ҳали ҳам Тоғли Қорабоғ билан боғлиқ бир қатор муаммолар борлигини кўрсатди.\nХусусан, Арманистон бош вазири Никол Пашинян ҳарбий асирлар масласида келишувга эришиб бўлмаганини маълум қилди. “Ҳарбий асирлар масаласини охиригача ҳал қила олмадик, – деди у. – Бу жуда нозик масала, биз уни тезроқ ҳал қилишимиз зарур”. Бундан ташқари, у Тоғли Қорабоғ можароси ҳанузгача ечим топмаганини айтди. “Албатта, умуман олганда, ўт очишни тўхтатишни таъминлашга эришдик, бироқ ҳал қилиниши керак бўлган жуда кўп масалалар бор. Шулардан бири – Тоғли Қорабоғнинг мақоми”, – дея тушунтирди Пашинян.\nОзарбайжон президенти Илҳом Алиев эса Тоғли Қорабоғда можаро тугаганини таъкидлади. “9 ноябрдаги қўшма баёнот муваффақият билан бажариляпти. Бу баёнотдаги пунктларнинг анчаси амалга оширилди. Россия тинчликпарвар миссияси ўз ишини самарали бажаряпти ва кичик ҳодисаларни ҳисобга олмаганда, безовталик учун жиддий сабаблар бўлмади. Валдимир Владимирович (Путин) айтганидек, Тоғли Қорабоғ низоси ўтмишда қолди ва биз келажак ҳақида ўйлашимиз зарур”, – деди Алиев.\nРоссия президенти Владимир Путин эса учрашув якунларини изоҳлар экан, томонлар Қорабоғни ривожлантириш бўйича қўшма баёнот имзолаганини маълум қилди. Байнотга кўра, учта мамлакат бош вазирлари ўринбосарларидан иборат ишчи гуруҳи тузилади ва у Тоғли Қорабоғда иқтисодий, савдо ва транспорт алоқаларини тиклаш, чегараларни очиш билан шуғулланади.\nРоссия Путин Илҳом Алиев Пашинян Озарбайжон Арманистон Махсус\nАбдулазиз Комилов Россия ташқи ишлар вазири билан учрашади\n195 14:46 02.03.2021\n581 10:00 27.02.2021\n1450 16:30 26.02.2021\n1145 11:09 26.02.2021\n1520 18:30 25.02.2021


«Танлов эркинлиги муаммоси фақат университетга эмас, ҳаётнинг барча соҳаларига тааллуқли». Япониядаги магистрант Камилла Еникеева билан суҳбат – Газета.uz\nФото: Камилла Еникееванинг шахсий архивидан\nНа русском языке Lotinchada 17 август 2021, 16:21 Фойдали Жамият\n«Газета.uz» «Хориждаги ўзбекистонликлар» лойиҳаси доирасида чет эл олийгоҳларида ўқиётган ёки хорижда таълим олиб, ҳозир ўша ерда ишлаётган ўзбекистонликлар билан суҳбат уюштиради. Ушбу суҳбатларда уларнинг чет элдаги ҳаёти, нега хорижий таълимни танлаганлиги, уларнинг бошидан ўтган синовлар ҳақида сўз боради. Лойиҳанинг навбатдаги меҳмони — Камилла Еникеева.\nКамилла Еникеева Самарқанддаги мактабда, уни битиргач вилоятдаги Юридик коллежида ўқишни давом эттирган. Коллежни қизил диплом билан битиргач, икки йил Олий таълим муассасасига ўқишга кира олмаган. 2013 йилда Самарқанд давлат чет тиллари институтининг япон филологияси факультетига ўқишга кирган. 3-курсда грант асосида 1 йилга Японияга ўқишга кетади, сўнг эса Самарқандга қайтиб келиб, ўқишини давом эттирди. 2019 йилдан эса Япониянинг Цукуба университетида «Жаҳон маданий меъроси» факультетида таҳсил олади. Айни вақтда ушбу университетнинг 2-курс магистранти бўлиб, маданий меърос, археология, туризм, ЮНЕСКО ва бошқа ташкилотлар фаолиятини ўрганмоқда. Ўқишни битиргач, 2022 йилнинг апрель ойидан Япониядаги халқаро консалтинг компанияси Accenture`да IT-консалтинг бўлими мутахассиси бўлиб ишлайди. Ўзбек, рус, инглиз, француз ва япон тилларини билади.\n— Самарқандда туғилиб, вояга етдим. Мактабда кўпроқ иккита фанга қизиқардим: бири Конституция ва ҳуқуқ бўйича эди. Унинг қандай номланганини аниқ эслай олмайман. Иккинчиси эса — математика. Математика бўйича фан олимпиадаларида қатнашиб, ғолиб ҳам бўлганман, келажакда юрист бўлишни ҳам орзу қилганман.\nОдатда эрталаб барвақт уйдан чиқиб, кечқурун кеч қайтардим. Бунга икки нарса сабаб бўлган: биринчидан, мен ўзбек синфида ўқиганман ва она тилимда бўлмаган мавзуларни ўзлаштириш учун қўшимча машғулотларга қолишга тўғри келарди. Иккинчидан эса мактабдан ташқари балет, бадиий гимнастика, шахмат, мусиқа мактабига ва француз тилидан машғулотларга қатнардим.\nКоллежда ўқиётган вақтимда СамДУнинг Юридик факультетида таҳсилни давом эттирмоқчи эдим, бироқ афсуски, ўша вақтда факультет ёпилиб кетди ва оилам менга Самарқанддаги Чет тиллари институтига (СамДЧТИ) киришимни маслаҳат берди. 16 ёшда коллежни қизил диплом билан тамомладим, бироқ шундан кейин икки марта инглиз тили филологияси йўналишига ўқишга кира олмадим. Тўғрисини айтсам, ўшанда менда филологияда ўқишга сира ҳам хоҳиш йўқ эди, бу менга қизиқарли туюлмаган.\nУчинчи уринишда СамДЧТИнинг япон филологиясига кирдим. Бу сафар тилни ўзим танладим. Нима учун айнан япон тилини танлаганимнинг тарихи узун ва бутун тафсилотларга берилмоқчи эмасман. Япон филологиясига кирганимдан кейин деярли барча танишларим япон тили билан қаерда ишлай олишимни тушунишмаганидан биринчи курсдан кейин ўқишни инглиз филологиясига кўчиришимни маслаҳат беришарди. Япон тилини ўрганишни бошлашим биланоқ у менга жуда ёқди ва уни ўрганиш қийин кечди деёлмайман.\n2-курсдалигимда Нотиқлик санъати танловида республикада тўртинчи ва Марказий Осиёда 5-ўринни қўлга киритдим. 3-курсда Японияга 2 та грант ютиб олдим: 2 ҳафталик ва 1 йиллик. 3-курсдан кейин ушбу грант асосида Японияга кетишим учун бир йилга СамДЧТИдаги ўқишдан кетишимга тўғри келди, чунки менга академик таътил беришмади. Бир йилдан кейин ўқишга қайтдим ва Самарқанддаги ўқишимни давом эттирдим.\n4-курсда ўқишдан бўш вақтларимда гидлик ва таржимонлик билан шуғулландим, шунингдек, МЕXT стипендияси (магистратура/докторантурага ўқишга кириш ҳуқуқи билан стажёр-тадқиқотчи) учун Япониянинг Ўзбекистондаги элчихонасига ҳужжат топширдим. Бакалаврдаги ўқишим тугашидан ярим йил аввал Япония ҳукуматининг стипендиясини олиш учун барча имтиҳон ва текширувлардан муваффақиятли ўтганимни билдим ва Японияга кетишга тайёргарликни бошладим.\nБу орада СамДЧТИдаги ўқишимни тамомлаб, гидлик қилдим. Параллель равишда бир неча лойиҳаларда ишладим. Даставвал, Япониядан келиб, Ўзбекистонда фильм тасвирга олган гуруҳ билан, кейин япон телевидениеси билан Самарқандда сайёҳлик кўрсатувларини тасвирга олиш бўйича, сўнгра Тойото лойиҳаларидан бирида ва ҳоказо.\nКамилла Еникеева (ўртада), Акмал Бурхонов (чапдан биринчи) ва Япониядан келган делегация.\n— Ўзбекистонда бакалаврни ўқиб, кейин чет элда ўқишни давом эттиряпсиз. Нега бундай қарорга келдингиз? Масалан, сиз бакалаврни битиргач, кўпчилик каби Ўзбекистонда ҳам ишлашингиз мумкин эди.\n— Японияга биринчи маротаба икки ҳафтага, кейин эса СамДЧТИ талабаси сифатида бир йил муддатга бордим. Япон филологиясида ўқиганлигим боис ушбу мамлакатни, унинг тили, маданияти ва одамларини янада яхшироқ ўрганишим учун ҳеч бўлмаса ярим йил — бир йил у ерда яшаш мен учун муҳим эди. Лекин кўпроқ вақтга кетиш режамда йўқ эди, чунки Ўзбекистонда давлат ишида ишлашни хоҳлардим. Мен имкон қадар кўпроқ ўрганиб, олган билимларимни ўз Ватанимда қўллашни режалаштиргандим.\n4-курсда ўқиётган вақтимда 1 йил етарли эмас, деган қарорга келдим ва магистратурада ўқишни давом эттириш ҳақида ўйлай бошладим ҳамда тилни ўрганиш учун муҳитнинг муҳимлиги сабабли Японияда ўқишни давом эттиришга қарор қилдим. Айнан шу нарса мени яна грантга ҳужжат топширишга ва имтиҳонларга тайёрланишга туртки берди, чунки грант менинг ягона имкониятим эди.\n— Асосий мақсадларим — тажриба орттириш ва японлар орасида япон тилини ўрганиш эди.\nЭнг катта мотивация эса Ўзбекистон ва Япония ўртасидаги ўзаро алоқалар соҳасида яхши мутахассис бўлиш орзуси эди. Мен туризм соҳасини, халқаро алоқалар соҳасини, шунингдек, бу икки мамлакат билан боғлиқ турли лойиҳаларда ишлаш имкониятларини кўриб чиқдим. Бу орзуимни рўёбга чиқариш учун менга биринчи навбатда япон ва инглиз тилларини яхши билиш, шунингдек, Ўзбекистон ва Японияда ўқиш ҳамда ишлаш бўйича тажриба орттириш муҳим эди.\n— Айни вақтда иккинчи магистратурада 2-курс талабаси ҳисобланаман.\nҲа, албатта мотивация бор, ҳатто айтишим мумкинки, улар янада кучайган. Бундан ташқари, янги мақсадлар пайдо бўлди, улардан бири дастурлашни ўрганиш эди.\nЯпонияга кўчиб ўтгандан сўнг, мен IT соҳасига қизиқишни бошладим, мустақил равишда бир нечта онлайн курсларни ўтдим ва дастурлаш тиллари, маълумотлар тузилмалари, алгоритмлар ва бошқаларни ўргана бошладим.\nМаълум вақтдан сўнг, мен Google компанияси (Токиодаги офиси) таълим дастурларидан бирига ҳужжат топширдим. Ушбу дастурга кириш бахтига муяссар бўлдим. Машғулотлардан ташқари, менга ҳар ҳафта ёзган кодларимни текширадиган, уни такомиллаштириш бўйича маслаҳатлар берадиган ва умуман менга ёрдам кўрсатадиган ментор — Software Engineer тақдим этишди. Ўқиш давомида мен кўплаб муҳандислар, ишлаб чиқувчилар, лойиҳа менежерлари билан учрашдим. Машғулотлар, мураббий билан ишлаш ва Google ходимлари билан мулоқот туфайли қизиқиш фақат ошиб борди. Бу қизиқиш иш қидириш йўналишини белгилаб берди ва мен магистратурани тугатганимдан сўнг (келаси йилнинг март ойида) IT-консалтинг соҳасида, ушбу соҳадаги етакчи компаниялардан бири Accenture`да иш бошлайман.\nТабиийки, мотивация ва мақсадлар фақатгина ўқиш ва ишлаш билан боғлиқ эмас, бироқ шахсий ҳаёт, оила, хобби ҳақида одатда жуда кам гапираман.\n— Японияда сиз таълим олаётган университетнинг Ўзбекистондаги ОТМлар билан фарқи ҳақида гапириб берсангиз.\n— Айни вақтда мен Цукуба университетида таҳсил оляпман, бу Япониянинг ТОП-10 ОТМлари қаторига кирувчи, мамлакатдаги энг йирик университетлардан бири ҳисобланади. Университетда 10 мингга яқин бакалавр ҳамда 7 мингга яқин магистрант ва докторантлар таҳсил олишади. Ўқитувчилар ва ходимларнинг умумий сони 4500 кишидан ошади. Университет дунёнинг 61 мамлакатидаги 316 та университет ва институтлар билан илмий ҳамкорликка эга. Бундан ташқари, Цукуба университетида дунёнинг 100 дан ортиқ мамлакатидан 2500 дан зиёд хорижий талабалар таҳсил олмоқда.\nЦукуба шаҳрига келган биринчи кунимни эслайман, такси ҳайдовчисидан (ўшанда бу ерда такси нархи қанча эканлигини билмасдим) мени University of Tsukuba`га олиб боришини сўраган эдим. У эса мендан университетнинг айнан қайси қисмига олиб бориши кераклигини сўради. Аввалига бу саволга тушунмадим, чунки Самарқандда одатда институт номини айтсангиз, сизни манзилга олиб боришади. Аммо кейин маълум бўлишича, бутун шаҳарнинг учдан бир қисми — университет, қолган учдан бир қисми эса бутун дунёдан келган олимлар ишлайдиган сон-саноқсиз тадқиқот марказларидан иборат экан. Университетнинг ҳудуди шунчалик катта эдики, мен биринчи кунларда адашиб қолардим ва бир дарсдан иккинчисига улгуриш учун турли бинолар орасида велосипедда юришимга тўғри келди.\nМен сезган жуда кўп фарқлар бор, ҳатто нимадан бошлашни ҳам билмайман ва уларнинг ҳаммасини санай олишимга шубҳам бор.\nУниверситетга кириш. Абитуриент университетда ўқиш ёки ўқимаслиги йилига бир мартагина топшириш имконияти бўлган 70 та саволли тестларга боғлиқ эмас. Университетлар танлови жуда катта, ҳам давлат, ҳам хусусий университетлар мавжуд. Абитуриент турли ОТМларга ҳужжат топшириши мумкин. Бунда фақат университет танланади, билишимча, мутахассисликни кейинчалик ёки ўқиш даврида ҳам танлаш мумкин, ҳатто мутахассисликни бутунлай ўзгартириш мумкин (албатта, ўзига яраша жуда кўп қоидалар мавжуд). Кўпчилик давлат университетларига киришни хоҳлайди, чунки уларда ўқиш хусусийларига қараганда арзонроқ, лекин уларга кириш қийинроқ.\nБундан ташқари, улар университет рейтингига ҳам қарашади, чунки келажакдаги карьера шунга боғлиқ: энг яхши университет битирувчилари энг яхши компанияларда ишлайди ва умуман олганда, уларга нисбатан жамиятда бошқача муносабат мавжуд. Шунчаки қандайдир бир университетга кириш осон, энг яхши университетлардан бирига кириш эса қийин.\nБу ерда талабалик мустақил ҳаётнинг бошланиши дегани. Абитуриентлар камдан-кам ҳолларда ўз она шаҳарларидаги университетни танлайдилар, албатта, айримлар бор, лекин ҳозиргача мен билган барча талабаларнинг 95% га яқини бошқа префектуралардан келган. Улар уйнинг яқинлигига эмас, балки таълим даражаси ва келажакдаги салоҳиятга қарашади. 18 ёшида аввалига ётоқхонага жойлашадилар, бир йил-ярим йилдан сўнг ижарага олинган квартирага кўчиб ўтган талабалар мустақил яшашни бошлайдилар.\nТалабалик ҳаётининг ўзи. Асосий машғулотдан ташқари, талабалар спорт секцияларида ёки қандайдир тўгаракка қатнашади. Талабалик ҳаёти фақат ўқиш билан чегараланмайди. Ва мени ажаблантиргани шундаки, баъзи спорт секциялари талабалари спорт билан профессионал даражада шуғулланишади ва ҳатто ушбу спорт туридан Олимпия ўйинларидан медаллар олиб келишади.\nФарқлардан яна бир — фанларни танлаш. Талабаларнинг ўзлари фанларни ва дарс жадвалларини танлайдилар. Даставвал диплом олиш учун қанча кредит баллар тўплаш кераклиги ва танланган йўналишдаги фанлар бўйича қанча умумий кредитлар йиғилиши кераклиги тушунтирилади. Қолган барчасини талабанинг ўзи режалаштиради. Талабанинг ўзи нечанчи курсда қайси фанларни ўқишини танлайди.\nМутахассисликни танлаш. Ҳамма университетларда шундайлигига ишончим комил эмас, лекин асосан киришдан олдин мутахассисликни танлаш шарт эмас. Баъзи университетларда у бакалаврнинг 2 ёки 3-курсида белгиланади. Бу талабага турли фанларни ўрганиш ва қайси мутахассисликни танлашни хоҳлашини тушуниб етиш имкониятини беради.\n— Ўзи Японияда таълим тизими қандай?\n— Асосан, бакалавр ёки магистр даражасини олиш учун керакли миқдордаги кредитни йиғиш керак.\nUniversity of Tsukuba`да йилига икки семестр бор: баҳор ва куз, уларнинг ҳар бири 3 қисмга: А, В, С га бўлинади. Ўқув йили апрель ойида бошланади, А, В давомида асосан маърузалар ва семинарлар бўлиб ўтади, C да эса интенсив (бирор фанни тез, лекин интенсив тарзда ўзлаштириш мумкин бўлади — баъзида кунига 6−7 соат). Керакли миқдордаги кредитларни йиғишдан ташқари, тадқиқот ўтказиш ва диплом ишини ёзиш ҳам муҳим аҳамиятга эга. 4-курс (бакалаврлар учун) ва 2-курс (магистратура) ўқув йилининг бошида талабалар иш қидиришни бошлайдилар. Oдатда 1 семестр давомида кўпчилик бирорта ҳам фанни олмасдан, кун бўйи шу билан банд бўлади. Ҳужжатлар ўртача 40−60 та компанияга топширилади, лекин баъзилар бир неча таклиф олиш ва улардан бирини танлаш учун ўқишни битиришдан ярим йил аввал 80−100 та компанияга ҳужжат топшириб қўяди.\n— Етарлича ўзгарди деб ўйлайман. Биринчи навбатда, мен яшаган жамиятда умумий меъёр сифатида қабул қилинган тўғри/нотўғри/ ёки чиройли/ноўрин ва ҳоказо нарсалар ҳар доим ҳам бошқа жамиятда бир хил бўлавермас экан. Бошқа одамларда бошқача қарашлар, қадриятлар, гўзаллик тушунчалари ва ҳоказо бўлиши мумкин. Мен шуни тушунишни, ўзгаларнинг нуқтаи назарини қабул қилишни ва ҳурмат қилишни ўргандим.\nМен табиатга нисбатан мутлақо бошқача муносабатда бўла бошладим. Менда айнан нима ўзгарганини тасвирлаш қийин, лекин Японияга кўчиб ўтганимдан кейин табиатдан баҳраманд бўлишни, уни қадрлашни ва унга ғамхўрлик қилишни ўргандим.\nМен моддий нарсаларни камроқ қадрлай бошладим. Илгари, мен тез-тез бирор нарса сотиб олишни хоҳлардим: кийимлар, техника, косметика ва бошқалар. Энди мен атрофимдаги кераксиз нарсалардан халос бўлишга ва менга керак бўлмаган нарсани олмасликка ҳаракат қиламан. Мен кўпроқ таассуротлар, ҳис-туйғулар ва ёқимли онларни тўплашга кўпроқ сармоя киритишни бошладим.\nТартиблироқ бўлдим. Режа дафтарлари, мақсадлар ва режалар кундалиги кундалик ҳаётимнинг бир қисмига айланди.\n— Японияга борганингиздан кейин қийинчиликлар бўлдими? Энг катта қийинчилик нима эди?\n— Умуман олганда, ҳаммасини атрофдаги одамлар ёрдами билан енгиб ўтса бўлади. Албатта, мен кўп нарсани ўрганишим ва кўп нарсаларга кўникишим керак эди, лекин 3 та энг қийин нарсаларни санашим керак бўлса, мен қуйидагиларни айтган бўлардим:\nТанлов эркинлиги. Биринчи кунларда улар менга қанча кредит йиғиш кераклигини ва дарслардан ташқари нима қилиш кераклигини тушунтиришди. Йил давомида керакли кредитларни йиғиб олиш учун фанларни ўзим танлашим ва ўзим учун жадвал тузишим керак эди. Менга бир нечта энциклопедия ҳажмидаги мавжуд фанлар рўйхати киритилган китобни беришди. Бундан ташқари, фанлар ҳақидаги барча маълумотларни ўз ичига олган онлайн платформа ҳам бор эди ва фанларнинг сони бир неча ўн минглар эди. Мен хоҳ халқаро муносабатлар, хоҳ маълумотлар тузилмалари бўйича хоҳлаган фанни танлаш имкониятим борлигини билганимда жуда хурсанд бўлдим. Лекин буларнинг барчасини ўрганишга бир неча кун сарфлаганимда кейин танлаш эркинлигининг бўлиши ундан фойдаланишни билгандагина ажойиб нарса эканини англаб етдим. Мен эса ундан фойдаланишни билмасдим. Менинг ўрнимга кимдир фанларни ва драс жадвалини танлашини хоҳлардим. Танлов эркинлиги билан боғлиқ муаммо фақатгина университетга эмас, ҳаётнинг деярли барча соҳаларига тааллуқли.\nМустақил режалаштириш ва яшаш. Биринчидан, мен деярли ҳеч қачон ҳеч нарсани режалаштирмаганман ва бу ҳолда Японияда яшаш жуда қийин, ниҳоятда қийин. Сиз доимо мақсадлар қўйишингиз ва деярли ҳамма нарсани режалаштиришингиз керак. Иккинчидан, мен ҳеч қачон ёлғиз яшамаганман. Биринчи марта квартирага кўчиб ўтганимда (одатда бу ердаги квартиралар бўм-бўш ҳолатда ижарага берилади) барча ҳужжатлар ва шартномалар билан шуғулланишим, кейин барча мебель ва маиший техника сотиб олишим, коммунал тўловлар билан шуғулланишим керак бўлди. Мен ўз оилам билан ўз уйимда яшаш ва бундай нарсалар ҳақида бош қотирмаслик нақадар қулай эканлигини тушуниб етдим.\nЧап тарафда ҳаракатланишга кўникиш. Ҳайдовчилик гувоҳномамни олгач, мен машина ҳайдашни бошладим ва ҳар сафар қарама-қарши йўналишга чиқиб кетишдан қўрқардим.\n— Юқорида IT-соҳасида Япониядаги етакчи компаниялардан бирида иш бошлашингизни айтдингиз. Сир бўлмаса, қанча ойлик маош таклиф қилишаяпти?\n— Аниқ миқдорини айтмайман, лекин айтишим мумкинки, консалтинг компаниялари жуда яхши ойлик тўлайди, ҳатто маҳаллий ўлчовлар бўйича ҳам. Иш ҳақидан ташқари 2 турдаги бонуслар ҳам бор. Баъзи ишчиларнинг бонуслари уларнинг иш ҳақидан ошиб кетиши мумкин, бундан ташқари, ижтимоий пакет ва турли қўшимча тўловлар ҳам бор.\n— Instagram саҳифангизни кузатганимда, иккита нарса эътиборимни тортди: биринчиси, сиз ўз суратларингиз остига деярли қандайдир изоҳ ёзмагансиз. Нима деб ўйлайсиз, хориждаги талабалар, ишлаётганлар ўша жой ҳақида бирор нарса ёки чет элда қандай ҳиссиётлар бўлаётгани ҳақида фикрлари билан ўртоқлашиши керак эмасми?\n— Японияга келганимдан кейин мен ижтимоий тармоқларда жуда кам вақт ўтказдим. Instagram`да изоҳларнинг йўқлигининг алоҳида сабаби йўқ. Аслида, ўз саҳифамда фикрларим, таассуротларим, саёҳатларимдан ҳикоялар билан бўлишишни бошлаш ҳақида кўп ўйлаганман, лекин бошламадим. Ростини айтсам, мен бунда ўзим учун бирор маъно ёки фойда кўрмаяпман, менимча, бунга сарфлайдиган вақтни бошқа бирор нарсага ажратишим мумкин.\n— Иккинчи эътиборимни тортган нарса, сиз саёҳатни ёқтиришингизни билдиргансиз. Ҳозиргача қайси мамлакатларда бўлдингиз?\n— Ҳа, менинг орзуим — барча мамлакатларга саёҳат қилиш ва барча қитъаларга ташриф буюриш, шунингдек, бир неча мамлакатларда яшаб кўриш.\nАфсуски, мен жуда кам мамлакатларда бўлганман: Қозоғистон, Қирғизистон, Жанубий Корея, Россия, Венгрия, Италия, Чехия, Австрия, Таиланд, Тайвань, Малайзия. Баъзиларида ва кўпгина шаҳарларда мен бир неча бор бўлганман.\nЯпонияни ҳисобламайман, мен префектураларнинг ярмидан кўпини (олис Огасавара ва Окинава ороллари билан) ва 60 дан ортиқ шаҳарларда бўлдим.\n— Йўқ, унақаси бўлмаган.\n— Мен 17 ёшимдан бери чет элда ўқиш ҳақида гапирганман, шунинг учун улар бир неча йиллик узоқ мунозаралардан сўнг кўнишган. Албатта, 17 ёшимда улар мени нафақат чет элга, ҳатто Тошкентга ўқишга ҳам қўйиб юборишмаган. Аммо 21 ёшдан бошлаб улар аста-секин қўйиб юборишди, аввалига 2 ҳафта, кейин 1 йил, кейин 3 йилга.\n— Қисқа вақтга — албатта, ўйлайманки бир марта эмас. Мен ватанимни, оиламни, дўстларимни севаман ва соғинаман. Мен уларни кўришга бораман ва оилам мени олдимга ҳам келишига умид қиламан. Бироқ ҳозирча узоқ муддатга қайтиш режаси йўқ.\n— Aйни вақтда Ўзбекистондаги тенгдошларингиз, кичик ёшдагилар ва умуман хорижга ўқишга бормоқчи бўлган ёшларга қандай маслаҳатлар берган бўлардингиз?\n— Учиб кетишдан олдин сафардан мақсад нима эканлигини аниқ белгилаб олишни маслаҳат берган бўлардим. Мақсад қўйинг ва қандай одам бўлиб қайтмоқчилигингиз, нимани ўрганишни хоҳлашингизни тасаввур қилинг.\nСафар олдидан, албатта, бораётган мамлакатнинг тилини, маданиятини ўрганинг ва умуман, сафардан аввал иложи борича кўпроқ маълумот тўпланг. Агар мақсад ўқиш бўлса, у ҳолда бор эътиборингизни унга қаратинг ва қўйилган мақсадлар ҳақида унутманг. Айримлар ўқиш учун кетганлигини, яхши мутахассис бўлишни орзу қилганлигини ёки ўз бизнесини очиш учун тажриба орттирмоқчи бўлганлигини унутиб, бу ерда иложи борича кўпроқ пул топиш учун паст малакали ишларда ишлашни бошлайдилар. Мен буни ёмон нарса деб айтмайман, шунчаки, ўқишни ташлаб кетиш, ишнинг бу даражасида қолиб кетиш ва ёш вақтида имкониятларни бой бериш жуда осон.\n— Япон филологиясини ўрганадиганлар учун кўпроқ машқ қилишни, япон тилидан фойдаланиш мумкин бўлган ҳар қандай имкониятни излаб топишни маслаҳат берардим.\nИнститутнинг халқаро бўлими менга ажойиб тажриба берди, жуда кам одам кўнгилли таржимон бўлишни ва кун бўйи бепул таржима қилишни хоҳларди, лекин ўрганиш учун кўп нарса бор эди.\nБундан ташқари, ҳар доим иложи борича аниқ мақсадлар қўйинг ва бир йил, 5 йил ва ҳоказода нимага эришишни хоҳлаётганингизни билинг.\nIT-консалтинг соҳасида мен фақат кейинги йилдан ишлай бошлайман, шунинг учун маслаҳат беришим қийин.\n— Мен Ўзбекистон ва қўшни давлатлар бўйлаб етарлича саёҳат қилмаганимдан афсусланаман. Гид бўлиб ишлаган ва кўплаб шаҳарларни кезган бўлсам ҳам, яқин-атрофдаги жуда чиройли жойлар қолиб кетди, мен эса уларга бормаганман, деб ҳисоблайман.\n— Бу ерда Самарқанд оши йўқ! Умуман ҳеч қаерда. Ва Самарқанд нони ҳам. Россия ва АҚШдаги ўзбек ресторанлари, дўконлари, маҳаллалари ҳақида эшитганимда, Японияда бундай жойларнинг йўқлигидан хафа бўламан.\n— Aгар 10 йил ортга қайтиш мумкин бўлганда, қайси хатойингизни такрорламас эдингиз?\n— Деярли ҳеч қайси. Гарчи, эҳтимол ўзим улғайган уйда кўпроқ вақт ўтказган бўлардим. Ҳар доим унга хоҳлаган вақтимда қайтишим мумкинлигига ишонардим, лекин бу йил у бузиб ташланди ва энди мен ҳеч қачон унга қайтолмайман.\n— 5 йилдан сўнг Камилла Еникеева ўзини қаерда ва қандай ҳолатда кўради?\n— Биринчи навбатда соғлом, бахтли ва оилам билан Япония, Европа ёки Канадада яшашни истайман. Консалтинг соҳасида ишлашимга ишончим комил эмас, лекин ишим IT билан боғлиқ бўлади деб ўйлайман.\n— Яшаш, тиббиёт, таълим даражаси баландроқ бўлишини.\nҲар бир фуқаронинг ҳеч бўлмаганда энг зарур эҳтиёжлари: газ, электр энергияси, тоза сув, мамлакатдан чиқмасдан ишлаш ва оиласини таъминлаш имконияти, таълим олиш имконияти бўлишини. Шаҳарлар яшил бўлишини, кўпроқ парклар бўлиши, барча шаҳарлар қулай ҳамда бетон ва пластмассадан ясалмаган бўлишини.\nҚолаверса, қанчалар худбинлик бўлмасин, мамлакатдаги маданий ва тарихий мероснинг сақланишини сўраган бўлардим. Бундан бошқа муҳимроқ муаммолар кўп бўлганида ҳам, мен барибир, шуни айтиб ўтардим. Тарихий шаҳарларимиз тез ўзгариб бормоқда, аксарият халқаро экспертларнинг фикрича, яхши томонга эмас. Менинг шахсий фикримча, Самарқанд ва Бухорода бўлиши керак бўлган муҳит фақат Хивада сақланиб қолган ва менимча, кўпга эмас. Кўплаб ёдгорликларни қайта тиклашга келсак, мен бу ҳақда соатлаб гапиришим мумкин, лекин бу кимга керак?!


Тег: ёрдам керак\nСамира Холматовага ёрдам берайлик!\nCамира Холматова 3 ёш 8 ойлик. Жароҳат туфайли миясига қон қуйилган ва инсульт фалаж бўлиб туғилган. Миядаги қон ўсимтага айланган. Мунтазам равишдаги даволанишлар натижасида Самиранинг соғлиги бирмунча тиклана бошлади. Шу йил 16 майда Москвада Самирани операция қилиш режалаштирилган эди. Унинг миясига умуртқасидан кислород юборишди. Аҳволи анча яхшиланди. Эндиликда Самиранинг...\n04/08/2016 Админ Ёрдам.\nБунёд Юлдашев - Москва областида ишлаб юрган эди. 2015 йил 29 июль кунидан бери бедарак, Люберцы районида машинаси билан бирга йўқолган. Бунёд Юлдашевни кўрганлар, ёки у ҳақида бирор хабар бўлса, илтимос, +998903501682 рақамига қўнғироқ қилсангизлар.\n10/05/2016 Админ Қидирув.


БМТ: Афғонистонда 2,6 мингдан зиёд бола ўлдирилган ёки майиб қилинган | Ўзбекистон Халқ демократик партияси\n2021-06-25 12:07:32 528\n22 июнь куни эълон қилинган “Болалар ва қуролли низолар” ҳисоботида (мазкур ҳисобот ҳар йили тузилади) БМТ 2020 йилда Афғонистонда 760 боланинг ўлдирилгани ва 1859 нафари майиб-мажруҳ қилингани ҳолатлари ташкилот томонидан тасдиқланганини очиқлаган. Ҳисоботда айтилишича, шундан 1 минг 98 нафари — толиблар ва бошқа қуролли гуруҳлар жангарилари томонидан, 962 нафари эса ҳукумат кучлари ёки ҳукумат тарафдорлари томонидан ўлдирилган ёки майиб қилинган. Низолашаётган томонлар камида 196 нафар ўғил болани ёллаб, уларни ўз манфаатлари йўлида қўллаганлар, шундан 172 нафари — толиблар тарафидан. “Болалардан ҳарбий ҳаракатларда, жумладан, қўлбола портловчи қурилмаларни қўллаган ҳолда ҳужум қилиш, разведка маълумотларини тўплаш, назорат-ўтиш масканлари персоналини шакллантиришда фойдаланилган, шунингдек улар жинсий зўрланган”, дейилган ҳисоботда. Яна қайд этилишича, тўққиз нафар бола ҳарбий ҳаракатларда ҳалок бўлган ёки жароҳат олган.\n2020 йил 31 декабрь ҳолатига 164 ўғил бола ва бир қиз бола вояга етмаганларни реабилитация қилиш марказларида сақланган — улар мазкур муассасаларга миллий хавфсизликка путур етказиш айблови билан уч ярим йилгача муддатга жўнатилган. Бундан ташқари, аксарияти Афғонистон фуқаролари бўлмаган 318 нафар бола урушаётган гуруҳларга алоқадорликда гумонланиб, ҳибсга олинган оналари билан бирга қамоқхоналарда сақланган. Умуман олганда БМТ 2 минг 863 нафар бола, жумладан 2020 нафар ўғил болага нисбатан уч мингдан ортиқ “жиддий қонунбузарлик” содир этилганини тасдиқлаган. Ҳисоботда келтирилишича, қонунбузарликлар дунёнинг турли нуқталарида бўлаётган 21 қуролли можарода 19 минг 379 нафар болага нисбатан содир этилган. Шундан энг кўп ҳолатлар Афғонистон, Конго Демократик Республикаси, Сомали, Сурия ва Яманда қайд этилган. Ҳисоботдаги маълумотларга кўра, 8 минг 521 нафар бола ҳарбий ҳаракатларда қатнашишга мажбурланган. Қуролли тўқнашувларда жами 2 минг 674 бола ўлдирилган ёки майиб қилинган.


Мирзиёев: агар биз таълимни ўзгартирсак, инсон ўзгаради - 01.09.2021, Sputnik Ўзбекистон\nМирзиёев: агар биз таълимни ўзгартирсак, инсон ўзгаради\nПрезидентнинг сўзларига кўра, ислоҳотлар натижасида жорий йилда мактабгача таълим қамрови 63 фоизга етказилди. 01.09.2021, Sputnik Ўзбекистон\nТОШКЕНТ, 1 сен – Sputnik. Президент Шавкат Мирзиёев давлат мустақиллигининг 30 йиллиги муносабати билан сўзлаган нутқида таълим тизимини такомиллаштириш натижасида эришилган ютуқларга алоҳида тўхталди, деб хабар қилмоқда Sputnik мухбири.Давлат раҳбари узлуксиз таълим тизими, хусусан, мактабгача таълим муассалари бундан 4 йил аввал 5211 тани ташкил этган бўлса, жорий йилда бу рақамлар 19 316 тага етганини маълум қилди. Бунда асосан давлат хусусий шерикчилик механизми ҳамда оилавий боғчаларнинг ташкил этилиши самара берганлиги таъкидланди.Ислоҳотлар натижасида жорий йилда мактабгача таълим қамрови 63 фоизга етказилди. 6 ёш тоифасида эса бу рақамлар 75 фоизни кўрсатмоқда.Президент жорий йилнинг 24 майда мактабгача таълим қамровини кенгайтириш масаласида йиғилиш ўтказган эди. Унда амалга оширилган ишлар кўлами кенг бўлишига қарамай бу ҳали етарли эмас эканлиги ҳамда 53 та туманда боғча етишмаслигини айтиб ўтган. Ушбу йиғилишда 53 та туманда 34 минг ўринли 2 мингта оилавий боғча ташкил этиш чоралари белгиланган. Бундан ташқари 2021-2022 йилларда 23 та туманнинг олис ва чекка ҳудудларида 50 та мактабгача таълим муассасаси барпо этиш режалаштирилган.\nшавкат мирзиёев, таълим\nПрезидентнинг сўзларига кўра, ислоҳотлар натижасида жорий йилда мактабгача таълим қамрови 63 фоизга етказилди.\nТОШКЕНТ, 1 сен – Sputnik. Президент Шавкат Мирзиёев давлат мустақиллигининг 30 йиллиги муносабати билан сўзлаган нутқида таълим тизимини такомиллаштириш натижасида эришилган ютуқларга алоҳида тўхталди, деб хабар қилмоқда Sputnik мухбири.\nДавлат раҳбари узлуксиз таълим тизими, хусусан, мактабгача таълим муассалари бундан 4 йил аввал 5211 тани ташкил этган бўлса, жорий йилда бу рақамлар 19 316 тага етганини маълум қилди. Бунда асосан давлат хусусий шерикчилик механизми ҳамда оилавий боғчаларнинг ташкил этилиши самара берганлиги таъкидланди.\n“Агар биз таълимни ўзгартирсак, инсон ўзгаради. Инсонни ўзгартирсак бутун жамият ўзгаради”, - деди президент.\nИслоҳотлар натижасида жорий йилда мактабгача таълим қамрови 63 фоизга етказилди. 6 ёш тоифасида эса бу рақамлар 75 фоизни кўрсатмоқда.\nПрезидент жорий йилнинг 24 майда мактабгача таълим қамровини кенгайтириш масаласида йиғилиш ўтказган эди. Унда амалга оширилган ишлар кўлами кенг бўлишига қарамай бу ҳали етарли эмас эканлиги ҳамда 53 та туманда боғча етишмаслигини айтиб ўтган.\nУшбу йиғилишда 53 та туманда 34 минг ўринли 2 мингта оилавий боғча ташкил этиш чоралари белгиланган. Бундан ташқари 2021-2022 йилларда 23 та туманнинг олис ва чекка ҳудудларида 50 та мактабгача таълим муассасаси барпо этиш режалаштирилган.