Агар ходима ҳақ тўланадиган декрет таътилини тўхтатса, иш ҳақи тўлиқ ҳажмда тўланадими | BUXGALTER.UZ\nМеҳнатга лаёқатсизлик варақаси мавжуд бўлган тақдирда ишга қўйганлик учун компания раҳбарини меҳнат ва меҳнатни муҳофаза қилиш тўғрисидаги қонун ҳужжатларини бузиш учун МЖТКнинг 49-моддасига биноан мамурий жавобгарликка тортишлари мумкин.\n– “Касаллик варақаси”ни амбулатор поликлиникасининг акушер-гинекологи (умумий амалиёт шифокори) даволаш муассасасининг бош шифокори ўринбосари билан биргаликда беради.\nАгар аёл ҳомиладорликнинг 30-ҳафтасидан кейин мурожаат қилганда, туғишга қадар неча кун қолганидан қатъи назар, меҳнатга лаёқатсизлик варақаси мурожаат қилган кундан тўлиқ 126 календарь кунига берилади .\nҲомиладорлик ва туғиш нафақаси туғишдан олдин амалда фойдаланилган кунларнинг сонидан қатъи назар, таътилнинг тўлиқ даври учун бирйўла тўланади .\n“Касаллик варақаси”га иш берувчи томонидан ўзгартиришлар, тузатишлар киритилиши ёки қайта кўриб чиқилиши мумкин эмас – бу унинг ҳуқуқи эмас. Иш берувчи ходимани ҳомиладорлик ва туғиш таътилидан чақириб олиши ҳам мумкин эмас. Бу ерда ходимни МКнинг 147-моддасида назарда тутилгани каби меҳнат таътилидан чақириб олиш мумкин бўлган вазиятдаги сингари йўл тутиб бўлмайди. Касаллик варақаларини очиш ва ёпиш – тиббиёт муассасаларининг мутлақ ҳуқуқидир. Вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақасини фақат иш берувчи томонидан ортиқча тўлаш санашда (арифметик) адашиш ёки нафақа олувчининг қалбаки маълумотнома тақдим қилиши, уларга қонунга ҳилоф равишда ўзгартириш киритиш туфайли содир бўлган бўлса, қайта ҳисоб-китоб қилишга йўл қўйилади .\nВақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақасини ходимнинг асосий иш жойидан корхонанинг Ижтимоий суғурта бўйича комиссияси ёки шу иш учун вакил қилинган комиссия аъзоси томонидан тайинланади . Комиссия:\nМаълумотлар корхона комиссиясининг нафақа тайинлаш ва тўлаш баённомасида қайд қилинади.\nКўриб чиқилаётган ҳолда корхона раҳбари Комиссия тузишга ҳақли, у ходимага меҳнат ҳақи ҳисоблаш ва тўлаш миқдори тўғрисида қарор чиқариши мумкин. У Меҳнат шартномасида келишилган тарзда ёки Комиссиянинг олдиндан ходима билан келишган ҳолда таклиф этган ҳисоб-китобига асосан тўлиқ миқдорда тўланиши мумкин. Баённома, қарор ва тасдиқланган ҳисоб-китоблар ходима томонидан шахсан имзоланиши керак. Мазкур ҳужжатлар компания учун тўлиқ бўлмаган миқдорда иш ҳақи ҳисоблаш тўғрисида асос бўлади”.\nАгар иш берувчи комиссия билан биргаликда бир томонлама тартибда ходиманинг меҳнатига ҳақ тўлашни камайтириш тўғриссида қарор қабул қилса, бу меҳнат шартномаси шартларини бузиш ҳисобланади. Шартномадаги бундай тузатиш МКнинг 5-моддасига асосан ҳақиқий бўлмайди.


Газпром қоровулининг уйидан 200 минг рубллик унитаз ўғирланди » Новости Узбекистана: Независимая газета\nНовости Узбекистана → ЙЎҒ-Е → Газпром қоровулининг уйидан 200 минг рубллик унитаз ўғирланди\n23-01-2017 20:44 0 935 Рейтинг2 Чоп этиш\nГазпром қоровулининг уйидан 200 минг рубллик унитаз ўғирланди\nГазпром қоровули Максим Б. декабр ойининг охирида полицияга мурожаат қилган. Унинг гаплари бўйича Янги Москвада жойлашган Сосенкой поселкасида жойлашган уйини таъмирлаш ишлари олиб борилган. Ишдан уйига қайтганда уйидаги ишлаётган ишчилар қаергадир ғойиб бўлишган.\nАниқлашларича, уйдан 200 минг рубллик унитаз ва бир нечта сантехник жиҳозлари ўғирлаб кетилган. Ҳозирда кунда Максим Б. нинг уйини таъмирлаётган шахслар қидирилмоқда. Қидирилаётган шахслар мигрантлар бўлиб, улар ҳақида ҳеч қандай маълумот йўқ.\nЖабрланувчининг турмуш ўртоғининг 400 га яқин фотосуратлари кўрилганда, бирорта сурат эри акс этмаган. Расмларга кўра, эр-хотин турли курортларда дам олишни ёқтиришган.\nБундан ташқари, ўтган йилнинг январ ойида ҳам Газпромда фаррош бўлиб ишлайдиган аёлнинг Mitsubishi Outlander жип автомобилидан қиймати 300 минг рубллик тимсоҳ терисидан ишланган Dior сумкачасини ўғирлаб кетишган эди.


Ўқитувчи меҳнатига қўшимча ҳақ: дафтар текширишга қанча пул тўланади?\nЖамият 19:20 / 18.08.2019 57169\nЎқитувчилар бажарадиган асосий функциялар қаторида дарс ўтиш, ўқувчилар билан ишлаш, журнал тўлдириш билан биргаликда синфдаги ҳар бир ўқувчининг дафтарини текшириш деган муҳим вазифа ҳам бор.\nҚайси фанлардан дафтар текшириш талаб этилади?\nБироқ ўқувчиларнинг ишларини ёзма тарзда баҳолаш ҳамма фанлар учун ҳам хос эмас. Халқ таълими вазирлиги берган маълумотга кўра,\nБошланғич синфларда: алифбе, она тили, ўзбек тили, рус тили, математика, 2-4 синфларда чет тили (инглиз, немис, француз тиллари ва ҳ.к)\nЮқори синфларда: она тили, адабиёт, ўзбек тили, рус тили ва адабиёти, чет тили (инглиз, немис, француз тиллари ва ҳ.к), математика, алгебра, геометрия каби фанлардан дафтар текшириш керак бўлади.\nУшбу меҳнат эвазига ҳақ тўлаш тартиби эса «Халқ таълими ходимлари меҳнатига ҳақ тўлашнинг такомиллаштирилган тизимини тасдиқлаш тўғрисида»ги Вазирлар Маҳкамасининг 2005 йил 21 декабридаги қарори асосида амалга оширилади.\nҲужжатга кўра, умумтаълим муассасалари ўқитувчиларига қўшимча ҳақ тўловлари энг кам ойлик иш ҳақига нисбатан фоиз ҳисобида амалга оширилади.\nДафтар ва ёзма ишларни текширганлик учун - энг кам ойлик иш ҳақининг 50 фоизи, синфдаги (синф комплектдаги) ўқувчилар сони 15 нафаргача бўлган кам комплектли мактабларда эса 25 фоиз миқдорда тўланади.\n«Ўқитувчининг ставкасига қараб фоиз ҳисобланади» — мутахассис\nХалқ таълими вазирлиги молия бошқармаси бошлиғи Илҳом Сиражовнинг маълумот беришича, дафтар текширувчи ўқитувчининг иш ставкасига қараб энг кам иш ҳақининг 50 фоизи ёки 25 фоизи (ўқувчи сони билан боғлиқ) белгиланган тартиб бўйича тўланади.\nМасалан, айни пайтда энг кам иш ҳақи 223 минг сўмни ташкил қиладиган бўлса, унинг 50 фоизи – 111 минг 500 сўм. Ўқитувчи агар тўлиқ ставкада ишласа, дафтар текширгани учун мана шу пулни тўлиқ олади. Агар 0,75 да ишлаётган бўлса, унинг 75 фоизини олади. Агар ярим ставкада ишлайдиган бўлса, шу миқдорнинг ярмини – 55 750 сўм олади.\nБир ставкада ўқитувчининг ҳафтасига 36 соат юкламаси бўлади. Бошланғич синфларда унинг 18 соатини, юқори синфларда эса 20 соатини ўқув юкламаси ташкил қилади.\n«Кунига ўртача 200та дафтар текшираман» — ўқитувчи\nЎқитувчи бир кунда қанча дафтар текширади ва бунга қанча вақт сарфлайди. Улар ушбу меҳнати эвазига тўланадиган ҳаққа қониқадими, деган саволларга ўқитувчиларнинг ўзларидан жавоб беришди.\nЮнусобод тумани, 250-мактаб бошланғич синф ўқитувчиси: — Дафтар текшириш таълим беришда жуда муҳим. Чунки бу орқали ўқувчининг билимини аниқлаймиз. Менинг синфимда 35 нафар ўқувчи бор. Математика, она тили, бундан ташқари, она тилидан тўгарак дафтарлари (шу фандан тўгарак ўтаман) жами бир кунда ўртача 200тача бўлади.\nДафтарлар таркибини айтадиган бўлсам, синф иши, уй иши, ижодий иш, қоидалар дафтари, vunderkind журналидан тутилган дафтар кабилар текширилиши керак.\nБуларнинг ҳаммасини текшириш учун бир кунда камида 2 соат сарфлайман. Баъзида кўзим чарчаб, ёшланиб кетади. Ва шуларнинг ҳаммаси учун менга жами 46 минг 75 сўм тўланади.\nФикримча, ўқувчининг яхши натижага эришишида ёзма ишларни текшириш жуда муҳим. Чунки, айниқса, бошланғич синфда ўқувчиларни рағбатлантириш учун ҳам уларнинг ҳар бир қилган иши текширилмай қолмаслиги керак. Лекин бунинг учун тўланадиган пул меҳнатимизга арзийди деб ўйламайман.\nСамарқанд вилояти, Ургут тумани бошланғич синф ўқитувчиси: — Айни пайтда 2 синфда ўқийдиган болаларга дарс ўтаман. 32 нафар ўқувчим бор. Математика ва она тили фанининг ҳар биридан 2тадан дафтар тутишади. Математиканинг ўзидан уй вазифани текшириш учун камида 30 дақиқадан кўпроқ сарфлайман. Соатлар орасида, дарсдан кейин мактабда ёки уйда дафтар текширишимга тўғри келади.\nЎқувчилар 3-4 синфга ўтгандан кейин вазифалар кўпайиши ҳисобига бу юклама яна ортади. Чунки сал эътиборсизлик қилиб битта нарсани хато текширсангиз ҳам ота-она наздида билимсизга чиқиб қолиш мумкин.\nАйни пайтда менга дафтар текширганим учун 73 минг 208 сўм тўланади. Менимча, бу меҳнатга яраша ҳақ эмас.\nНавоий шаҳридаги 11 ДИУМ ўқитувчиси: — Синфимда 30 нафар ўқувчи бор. Агар уларнинг ҳаммасига бир хил топшириқ берилган бўлса, 1 соат, қўшимча топшириқлар бўлса, 2 соат вақтда дафтарларини текшираман. Шунда ойига ўртача 40 соатдан кўпроқ сарфлайман. Бунинг учун менга 56 минг 314 сўм тўланади.\nҚашқадарё вилояти, Яккабоғ тумани 34 мактаб ўқитувчиси: — синфимда 20 нафар бола бор. Ҳар куни тахминан 1 соат вақтим дафтар текшириш учун сарфланади. Бунинг учун менга 56 минг 314 сўм тўланади.\nУрганч шаҳридаги 6 мактаб ўқув ишлари бўйича директор ўринбосари: — Ўқувчилар ишини баҳолаш учун жуда муҳим. Уларнинг саводини чиқариш игна билан қудуқ қазишдай гап. Шунинг учун уларга бу борада рағбат кучайса, яхши бўларди.\nДафтар текшириш учун тўланадиган пул – қўшимча ҳақ, асосий эмас\nЎқитувчиларнинг эътирозли фикрларига Халқ таълими вазирлиги матбуот хизмати фикр билдира туриб, дафтар текшириш учун тўланадиган ушбу тўлов улар учун қўшимча ҳақ ҳисобланишини ва уни асосий ойлик билан адаштириб юбормаслик кераклигини алоҳида таъкидлади.\nБундан ташқари, қўшимча ҳақ тўловлари махсус ажратиладиган бюджет тушумлари ҳисобидан амалга оширилади.\nАйни пайтда мактабда ойлиги унча баланд бўлмаган кутубхоначи, ёшларни ҳарбий чақириққа тайёрлаш йўналишидаги мутахассисларнинг ҳам маоши оширишилиши учун чора-тадбирларлар ишлаб чиқилмоқда. Шундай вазиятда дафтар текшириш учун белгиланган тўловнинг ошиши ҳам босқичма- босқич амалга ошадиган ўзгариш.\nШунингдек, Халқ таълими вазирлиги молия бошқармаси бошлиғи Илҳом Сиражовнинг таъкидлашича, хориж тажрибасига эътибор қаратсак, кўп давлатларда дафтар текшириш учун алоҳида кўшимча ҳақ тўлаш деган нарса ҳам йўқ. У кўпинча ўқув ва педюклама таркибига киритиб юборилади.\nЯнги тартибда ўқитувчи зарар кўрмайди – ХТВ\nАйни пайтда Вазирлар Маҳкамасининг «Халқ таълими тизими ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш ва уларни моддий рағбатлантириш тартибини такомиллаштириш тўғрисида»ги қарори regulation.gov.uz порталига жойлаштирилган бўлиб, қарор-лойиҳа муҳокамаси 29 августгача давом этиши мўлжалланган.\nУшбу ҳужжатда Президент фармонига асосан, 2019 йил 1 сентябрдан бошлаб иш ҳақининг энг кам миқдори ўрнига меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори қўлланиши инобатга олиниб, ўқитувчиларга қўшимча ҳақ тўловлари меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорига нисбатан фоиз ҳисобида амалга оширилиши кераклиги белгиланган.\nБу тартибда дафтарларни ва ёзма ишларни текширганлик учун (15 нафар ва ундан кўп ўқувчи бўлганда) – 18 фоиз, синфдаги (синф комплектдаги) ўқувчилар сони 15 нафаргача бўлган кам комплектли мактабларда эса – 9 фоиз миқдорда қўшимча ҳақ тўланиши кўзда тутилган.\nЛойиҳа остида қолдирилган изоҳларда нега фоиз 50/25дан 18/9 га тушиб кетди деган тушунмовчиликлар ҳам бор.\n«Бу ўринда ўқитувчи зарар кўраётгани йўқ. Бу маблағ олдингидай сақлаб қолинган. Фақат иш ҳақининг энг кам миқдори ўрнига меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори мос равишда олинган.\nҲозир иш ҳақининг энг кам миқдори 223 минг бўлса, меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори 634 минг 887 сўмни ташкил қилади. Бу вазиятда иш ҳақининг энг кам миқдорининг 50 фоизи – 111 минг 500 сўм. Меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорининг 18 фоизи ЭКИҲнинг 50 фоизига тенг келади. Бу вазиятда ўқитувчи ҳеч нарса ютқазмайди», дейди Халқ таълими вазирлиги молия бошқармаси бошлиғи Илҳом Сиражов.\nГарчи дафтар текшириш ўқитувчининг вазифаси бўлса-да, ундан қанча меҳнат, кўз нури ва энг муҳими эътибор талаб қилади. Айрим ўқитувчилар бу борада таклифларини билдира туриб, ўқитувчиларга дарс соатлари жойлашувида қулайлик яратилса, яхши бўлар эди деган фикрни билдиришди.\nМасалан, Навоий вилояти Кармана тумани 30 мактаб ўқитувчиси Гулҳаё Қобилова «Дафтар текширувчи фанлардан дарс берадиган ўқитувчиларнинг соатларини 1-3-5 кўринишида қўйиб беришса, яхши бўлар эди», деган фикр билдирган. Бундан ташқари, яна бир қанча устозлар ҳам ўз дарс жадвалида «окно» - очиқлик бўлишига эътибор қаратилсин демоқдалар.\nҲали ўқитувчиларнинг дафтар текшириши учун тўланадиган пулни айни пайтда ошириш ёки қайта кўриб чиқиш масаласи ўйланмаётган бўлса-да, ҳар ҳолда иш жараёнида устозларга қулайлик яратиб беришнинг имкони бўлса керак.\n20:00 / 19.09.2020 3650\n23:52 / 19.09.2020 432\n23:47 / 19.09.2020 143\n23:41 / 19.09.2020 2109\n23:07 / 19.09.2020 631


«Тошкент денгизи"да кичик ГЭС қурилмоқда – Газета.uz\n«Тошкент денгизи"да кичик ГЭС қурилмоқда\nТошкент вилоятининг «Туябўғиз» сув омбори қошида кичик ГЭС қуриш ишлари жорий йилнинг июнь ойида бошланган.\n2 июл 2018, 10:00 Иқтисодиёт\nТошкент вилоятининг «Туябўғиз» сув омбори қошида кичик ГЭС қурилмоқда. Бу ҳақда ЎзА хабар қилди. Умумий қиймати 16,33 миллион долларга тенг ГЭС «Тўполанг — HPD energy systems» компанияси томонидан барпо этилмоқда.\nИюнь ойи аввалида бошланган қурилиш ишларида 200 нафардан ортиқ қурувчи ва ишчи меҳнат қилмоқда. Ҳозиргача ГЭСда 61 минг м3 ер ишлари, 6,2 минг м3 бетон ишлари амалга оширилиб, 362,7 тонна метал консрукциялар монтаж қилинди.\nХабарда қайд этилишича, Ўзбекистонда гидроэнергетика салоҳиятининг атиги 6,5 миллиард киловатт/соати ёки 23,7 фоизи ўзлаштирилган, холос.\nШу боис ҳам йирик, ўрта ва микро гидроэлекторстанцияларни лойиҳалаштириш, янги гидроэлекростанциялар қуриш ва ишлаб турганларини модернизация қилиш бўйича «Ўзбекгидроэнерго» акциядорлик жамияти бир қатор лойиҳаларни амалга оширмоқда. Туябўғиз сув омбори қошида кичик ГЭС, Катта Фарғона каналида кичик ГЭСлар каскади қурилиши, Оҳангарон дарёсида Қамчиқ кичик ГЭС қурилиши, Тўполанг дарёсида Зарчоб кичик ГЭСлар каскади қуриш шулар жумласидан.


Бандликдан олдин бўш вақтингни қадрла - Hidoyat.uz\nБандликдан олдин бўш вақтингни қадрла\nАсосий саҳифа Мақолалар Бандликдан олдин бўш вақтингни қадрла\nЧоп этилди Iyul 4, 2019 Бандликдан олдин бўш вақтингни қадрлаda fikr bildirishni o'chirish\nИслом дини мусулмон кишини ўтаётган ҳар бир куни ва соатидан унумли фойдаланишга тарғиб ва ташвиқ қилади. Зеро, вақтнинг ҳар бир сониясидан халқ ва миллатни моддий ва маънавий юксалишга олиб борадиган хайрли ва савобли ишлар йўлида самарали фойдаланиш барчанинг, хусусан, биз мусулмонларнинг муҳим вазифамиздир. Чунки вақтнинг қиймати бебаҳодир.\nИнсон вақтини сарф этишда омадли ризқлантирилган бўлса, вафот этганидан сўнг ҳам Аллоҳ унинг яхши амалларини хоҳлаганича узайтиради. Албатта, бу одам ортида фойдали илм, эзгу иш, чиройли хотира ёки эргашса арзийдиган чиройли одат ёки ўзидан сўнг самара бериб турадиган хайрия муассасаси ёхуд чиройли тарбия қилинган зурриёт қолдирган бўлса, унинг ҳаёти давом этаётган ва орқасида чиройли сийрати (тарихи) қолган бўлади.\nБу ҳақда умавийлар амири Умар ибн Абдулазиз бундай дейди: “Сенинг вужудингда кеча ва кундуз ўз ишини кўрсатяпти, демак, сен ҳам уларга амал қилиб қол!” Донишмандлар: “Вақт бир қиличдир, агар сен уни кесмасанг, у сени кесади”, деб бежиз айтишмаган.\nМодомики вақт шунчалик аҳамиятли экан, демак, мўмин-мусулмон кишининг вақт олдида муайян вазифалари бор. У қуйидаги вазифаларни тушуниб адо этмоғи шарт:\nВақтдан имкон қадар унумли фойдаланиш: Бебаҳо мол-давлатини асраб-авайлайдиган инсон аслида бебаҳо вақтига бундан-да эътиборлироқ бўлмоғи, уни фақат хайрли ишлар ва мақсадларга ишлатиши лозим. Вақт қадрини яхши англаган салафи солиҳлар вақтларига жуда эътиборли эдилар. Улуғ имомлар бутун вақтини фойдали илм, яхши амал, нафсга қарши кураш ёки бошқаларга наф етказиш учун ўтказиш билан охират ғамини ердилар.\nҲасан Басрий айтади: “Шундай зотлар бор эдики, сизлар дирҳам-динорларингизга ҳарис бўлганингиздан кўра, улар вақтларига қаттиқроқ ҳарис эдилар”.\nВақтни тартибга солиш. Диний ва дунёвий ишларни батартиб, режали адо этмоқ мусулмон кишининг вақти олдидаги вазифаларидандир. Ана шунда муҳим ва номуҳим амаллар ўз ўрнини топиб, ишлар бир-бирига халал бермайди.\nСолиҳлардан бири айтади: “Банданинг вақтлари (ўтиши жиҳатидан) тўрт турли бўлади:\n4) маъсиятда ўтади.\nВақтнинг ҳамма ҳолатларида банда зиммасида Аллоҳнинг ибодатидан улуш бор. Демак, кимнинг вақти тоатда ўтган бўлса, унинг йўли Аллоҳ таоло марҳаматига, яъни Аллоҳ ҳидоят бериб, ибодатга муваффақ қилиб қўйганига шоҳид бўлишдир. Кимнинг вақти неъматда ўтган бўлса, унинг йўли шукр қилишдир. Кимнинг вақти маъсиятда ўтган бўлса, унинг йўли тавба ва истиғфордир. Кимнинг вақти кулфат (синов)да ўтган бўлса, унинг йўли розилик ва сабрдир”.\nБўш вақтни ғанимат билиш. Кўпчилик бўш вақтининг неъмат эканидан ғофил ўтади. Оқибатда, неъмат шукрини адо этмайди.\nЮқорида баёни ўтган беш нарсани ғанимат билиш ҳақидаги ҳадиси шарифда Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бўш вақтни ғанимат билишга ундаб: “…Машғул бўлиб қолишингдан олдин бўш вақтингни ғанимат бил”, деб таъкидладилар.\nМаълумки, инсон ҳаёти ўлчовлидир. Шунинг учун вақтнинг қадрига етган, уни ҳурмат қилган киши ўзини, умрини ҳурмат қилган ҳисобланади. Чунки ҳар ким ўзи ўйлаган ишларни ҳар вақт ҳам бажара олмайди. Баъзида пайдо бўлиб қоладиган бўш вақтлар ўша битмаган ишларни бажаришга яхши имкондир. Мўмин киши мана шундай бўш вақтларни Аллоҳнинг неъмати деб билиб, фойдаланиб қолмоғи лозим. Вақтга бепарво бўлиш эса умрнинг заволидир.\nҲақ таоло инсон учун берилган умрни беҳуда ўтказмай, уни яхшилик ва савоб ишларга сарфлаш, зое қилинган умр учун охиратда афсус-надомат чекмаслик ҳақида огоҳлантириб, бундай дейди:\nЯъни: “…Ахир, Биз сизларга эслатма оладиган киши эслатма олгудек узун умр бермаганмидик?! Сизларга огоҳлантирувчи (пайғамбар) ҳам келган эди-ку!” (Фотир, 37).\nИнсон ҳаётида вақтини зое қиладиган офатлардан эҳтиёт бўлиши лозим. Бундай офатлар хатаридан огоҳ бўлмаса, вақтини ва умрини зое кетказиб қўяди. Улардан айримларини санаб ўтамиз:\nҒафлат. Шундай офатлардан бўлган ғафлат касаллиги инсоннинг ақли ва қалбига мусибат етказади. Бунинг оқибатида у кечаётган ҳодисаларни, кеча ва кундузнинг алмашувини сезмайдиган, ҳис этмайдиган бўлиб қолади. Нарсаларнинг маъноларига ва ишлар оқибатига нисбатан сергакликни йўқотади. Маънолар билан эмас, суратлар билан; асл ҳақиқатлар билан эмас, кўринишлари билан; мағизи билан эмас, қобиғи билан; ниҳояси билан эмас, бошланиши билан ҳукм чиқаради. Қуръони карим ғафлатдан қаттиқ огоҳлантиради, ҳатто ғафлат аҳли жаҳаннамга ўтин бўладиган тирик жонзотларнинг энг адашганлари тоифасига киритилган:\nЯъни: «Жаҳаннам учун жинлар ва инсонларнинг кўпчилигини яратганмиз. Уларда қалблар бор, (лекин) улар билан “англамайдилар”. Уларда кўзлар бор, (лекин) улар билан “кўрмайдилар”. Уларда қулоқлар бор, (лекин) улар билан “эшитмайдилар”. Ана ўшалар ҳайвонлар кабидирлар. Балки, улар (янада) адашганроқдирлар. Айнан ўшалар ғофиллардир» (Аъроф, 179).\nАллоҳ таоло илмнинг ҳақиқати ва мағзи қолиб, зоҳири билан қизиқадиганлар ҳақида бундай дейди:\n“(Бу) Аллоҳнинг ваъдасидир. Аллоҳ Ўз ваъдасига хилоф қилмас. Лекин кўп одамлар (бу каби ҳақиқатларни) билмаслар. Улар охиратдан ғофил (бехабар) бўлган ҳолларида фақат (шу фоний) дунё ҳаётининг зоҳиринигина билурлар” (Рум, 6–7).\nҚуръони каримда Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)га бундай хитоб қилинади:\n“Раббингизни ичингизда тазарру ва қўрқинч билан ҳамда гапирганда овозни кўтармасдан эртаю кеч зикр (ёд) этинг! Ғофиллардан бўлманг!” (Аъроф, 205).\n“Шунингдек, қалбини Биз зикримиздан ғофил қилиб қўйган, ҳавойи нафсига эргашган ва қилар иши исрофгарчилик бўлган кимсаларга итоат этманг!” (Каҳф, 28).\nКейинга қолдириш. Бирор хайрли ишни кейинга қолдириш, яъни ўз вақтидан кечиктириш инсонга ҳозири ва бугунидан манфаат олиш бобидаги хатарли офатларнинг энг ашаддийсидир.\nКунингни фойдали илм ва эзгу ишлар билан тўлдиришинг ўша куннинг зиммангдаги ҳақидир. Ҳозиринг қўлингдан кетиб, абадий қайтмайдиган ўтмишга айлангунча уни эртага қолдирма. Эртага ўриб олишинг учун бугун экишинг вожибдир. Агар шундай қилмасанг, пушаймонлик фойда бермайдиган ўринда пушаймон бўласан.\nКейинга суришда бугунги вазифани эртага қолдириш офати бор. Биринчидан, албатта, эртагача яшашингга кафолатинг йўқ.\nРивоят қилинишича, амирлардан бири солиҳ кишини зиёфатга чақирди. У киши рўзадор бўлгани учун узр сўради. Шунда амир: “Бугун рўзангни оч, эртага тутарсан”, деди. Солиҳ киши: “Сен менинг эртагача яшашимга кафолат бероласанми?” дея савол билан жавоб берди.\nҲа, шундай, ҳеч ким ҳеч кимнинг эртагача яшашига кафил бўлолмайди. Ўлим тўсатдан ва турли сабаблар билан келади.\nФан-техника ва тиббиёт мислсиз ривожланганига қарамасдан, бизнинг асримизда тўсатдан ўлиш ўтган замонлардагига нисбатан кўпроқдир. Қанчалар мукаммал жиҳозланган бўлмасин, тиббиёт Аллоҳ таоло буюрган ўлимни тўхтатишдан ёки жарроҳлик ва бошқа амалиётлар билан уни қайтаришдан ожиз. Илм ҳам бугун замонавий асбоб-ускуналари, машина, тайёра, турли механик ва электр жиҳозлари билан бир бўлиб ҳам ҳар куни саноқсиз ҳодисалар оқибатида юз бераётган ўлимга тўсқинлик қила олмаяпти. Аксинча, айни шу илм-фан ва техника тараққиёти ўлимнинг янги-янги сабабларини келтириб чиқармоқда, инсон саноат асридан аввал улардан омонда эди.\nИккинчидан, сен эртагача яшашингни кафолатлай олдинг ҳам дейлик, лекин барибир сени ўраб турган касалликлар, олдингдан чиқиб қолувчи тасодифлар ёки бошингга тушувчи балолар каби тўсиқлардан эмин бўлолмайсан. Шунинг учун эзгу ишларга шошилиб, кунлик вазифани вақтида адо этишинг олижанобликдир. Кечиктириб, кейинга суриш билан фурсатни қўлдан бой беришинг ожизликдир. Пировардида ғам-ғуссада қолишинг ҳеч гап эмас.\nОлимлардан бири баъзи ёшларга: “Иш қобилиятингни йўқотмасингдан аввал ишлаб қол, чунки мен бугун ишлашни истайман, лекин бунга қодир эмасман”, деган экан.\nҲафса бинти Сирин айтар эди: “Эй ёшлар, меҳнат қилинглар! Албатта, иш ёшликдадир. Кексайгач, ҳеч нарса қила олмайсизлар”.\nУчинчидан, албатта, ҳар бир куннинг ўз иши, ҳар фурсатнинг ўз вазифаси бор. Аслида, ишдан мутлақо бўш вақтнинг ўзи йўқ ва бўлмаслиги керак. Умар ибн Абдулазиз ишнинг кўплигидан сал ҳорғин кўринганларида у кишига: “Бу ишингизни эртага қолдира қолинг”, дейишибди. Шунда халифа: “Менга бир куннинг иши оғир келяпти-ку, икки куннинг иши тўпланиб қолса, уни қандай қилиб бажараман?” деганлар.\nИбн Ато ҳикматида айтади: “Вақтлар ичидаги ҳақларни қазо этиш мумкиндир, аммо вақтлар ҳақини қазо қилиш мумкин эмас!” Ҳар бир ўтаётган вақт ичида Аллоҳ учун сенинг устингда янги ҳақ бордир. Аллоҳнинг муайян бир вақт ичидаги ҳақини адо этмаган одам бошқанинг ҳақини қандай адо этсин?!\nТўртинчидан, тоат-ибодатни кечиктирган ва эзгу ишларни ортга сурган инсон уларни тарк этишга ҳам одатланади. Одат эса, агар у томир отса, мустаҳкам кўникмага айланиб, кейин қийинчиликлар туғдиради. Ҳатто киши тоатга ва солиҳ амалга шошилиши лозимлигини ақлан ҳис этади, лекин иродаси заифлигидан бу ишга ёрдам берувчи жиҳатни тополмайди, аксинча, амалдан толиққанлик, безганлик ҳолатлари юз беради. Агар бир кунгина ибодат ва яхши ишга қадам ташлаб қўйса, гўё елкасида бутун халқни кўтариб юргандек оғирлик сезади. Шунга ўхшаш, унинг гуноҳлари, динга хилоф ишлари учун тавба қилишни кейинга сураётганини ҳам кўрамиз. Агар инсон нафси гуноҳ қилишга ва шаҳвониятга оғишга одатланса, улардан қутулиб кетиши қийин бўлади. Чунки кун ўтган сайин уларга муҳаббати ва кўникмаси ортиб, гуноҳи катталашиб бораверади ва унинг таъсири қалбида ўрнашиб, ҳатто ўз қораси билан уни ўраб олиб, қоронғиликка чулғайди. Бундай қалбга ҳидоятдан заррача шуъла ёки нур киролмайди.\nҲадиси шарифда: “Агар мусулмон киши гуноҳ қилса, унинг қалбида бир қора нуқта пайдо бўлади. Агар тавба қилиб, гуноҳдан ўзини тортса ва истиғфор айтса, қалби покланади. Агар гуноҳ қилаверса, қалбидаги шу қора нуқта катталашаверади, ҳатто қалбини ўраб олади”, дейилган.\nОяти каримада зикр қилинганидек, қалбни гуноҳлар қоплаши мана шудир:\nЯъни: “Балки, уларнинг дилларини ўзларининг қилмишлари (гуноҳлари) қоплаб олгандир” (Мутаффифун, 14).\nБешинчидан, албатта, меҳнат тирик инсоннинг муҳим мақсадидир. Ишламайдиган одамнинг эса яшаши ҳам қийин. Хоҳ диний, хоҳ дунёвий бўлсин, инсондан ишлаш талаб қилинади.\nМусулмонларда машҳур ҳикмат бор: “Сен дунёинг учун гўё абадий яшаб қоладигандек ишла, охиратинг учун худди эртага ўладигандек ишла”. Кишиларнинг замонга муттасил маломат тошини отишлари ва унинг зулмидан, кунлар оғирлигидан доимий шикоят қилишлари яхши ишга путур етказадиган офатлардандир. Буларнинг барчаси жабарийлар қарашининг иллатларидан, улар шахс ва жамиятга шундай муносабатлари билан ўз нафсларини “поклашга” уринадилар, хато ва гуноҳлар юкини кўтаришдан қочадилар, уни бошқаларга юклаб, ўзлари қутулиб қолмоқчи бўладилар. Машаққатни албатта ё бир-бирларига, ё замонга, ё қадарга, ё бошқа бирор нарсага юклайдилар. Аслида эса, устиларига ёғилаётган бало ва ризқу неъмат тортиб қўйилганига юзаки боқишдан кўра, чуқурроқ таҳлил ва тафаккурга берилишлари, ихлос билан меҳнат қилишга ўрганишлари керак. Замон Аллоҳ таоло юргизган қонун ва йўлга мувофиқ ҳодисалар идишидирки, бу нарса саҳиҳ ҳадис маъносида кўринади: «Замонни сўкмангиз, чунки Аллоҳ ўзи замондир (яъни, у замон қонун ва қоидаларини тузувчидир)».\nМусулмонлар Уҳуд ғазотида мағлуб бўлишганида Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) улар билан бирга эдилар. Шу жангда етмиш нафар қаҳрамон саҳобий шаҳид бўлди. Саҳобалар ўзларига етган бало ва жароҳат сабабини сўрашди. Жавоб эса қуръоний эди:\nЯъни: «Сизларга (Уҳуд жангида) бир мусибат етган бўлса – сизлар (уларга Бадр жангида) унинг икки баробарига тенг мусибат етказгансиз. “Бу (мусибат) қаёқдан келди?” – дейсизми?! “У – ўзингиздан”, – деб айтинг! Албатта, Аллоҳ ҳар нарсага қодирдир» (Оли Имрон, 165).\nБарчамиз ўтаётган ҳар сония, дақиқа ва кеча-кундузларимиздан ибрат олмоғимиз ва фойдаланмоғимиз керак. Зеро, кеча ва кундуз янгиларни эскиртиради, узоқларни яқин қилади, умрларни қисқартиради, ёшларни улғайтиради, ўлим сари яқинлаштиради. Шунинг учун ҳам умрни ғанимат билмоғимиз ва энг фойдали, савобли ишлар билан ўтказмоғимиз керак бўлади.\nАллоҳ таоло ҳаммаларимизни вақтни зое кетказмайдиган, уни эзгу амаллар йўлида сарфлайдиган солиҳ ва ғайратли бандалари жумласидан қилсин.\n“Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг муборак васиятлари” китобидан (2-жилд)\nНашриётдан харид нархи 30000 сўм\nФақирлик етмасдан олдин бойликни қадрла\nМасжидлар бўлими мудири Сирдарё вилоятида масжидлар қурилиши жараёни билан танишди\nБисмиллаҳир роҳманир роҳим. “Эр-хотин олти ойдан ортиқ кўришмасдан яшасалар, ўрталарига талоқ тушади ва никоҳ бузилади”, – деган гап тўғри эмас. Зеро, мўътабар шаръий манбаларимизда бундай маълумот учрамайди.


Элликқалъада “Бутунжаҳон болалар футболи куни” муносабати билан мусобақа ўтказилди.\n18:22 / 18.06.2016\n19 июн куни дунёнинг кўплаб мамлакатларида “Бутунжаҳон болалар футболи куни” кенг нишонланади. Шунингдек юртимизда ҳам ушбу сана муносабати билан болалар ва ўсмирлар ўртасида футбол бўйича мусобақалар ўтказиш анъанага айланган. Қорақалпоғистон Республикаси Элликқалъа туманида ҳам “Бутунжаҳон болалар футболи куни” байрами муносабати билан мини футбол бўйича мусобақалар ташкил қилинди.\nМусобақалар Бўстон шахри ва Сарабий ОФЙ да янгидан қуриб фойдаланишга топширилган суний қопламали футбол майдонларида бўлиб ўтди. Футбол мусобақаларида 20 дан ортиқ маҳаллалар ва умумтаълим мактаблари ёш футболчиларидан иборат жамоалар иштирок этди. Мусобақалар якунига кўра тумандаги 16-сон умумтаълим мактаби жамоаси 1-ўринни қўлга киритди. Иштирокчи жамоалар ташкилотчилар томонидан диплом ва қимматбаҳо совғалар билан тақдирланди.


Янги тизим сурхондарёлик тадбиркорлар эътиборига ҳавола қилинди\nЯнги тизим сурхондарёлик тадбиркорлар ...\nШу каби тадбирлардан бири “Термиз” ташқи иқтисодий фаолият божхона постида ташкил этилди.\nУнда тадбиркорларга биринчи навбатда жорий йилнинг 1 сентябридан бошлаб, товарларнинг божхона кўригини танлаб текшириш принципига риоя этган ҳолда жорий қилинаётган хавфни бошқариш тизими ҳақида ахборот берилди.\nУнга кўра, божхона чегараси орқали олиб ўтилаётган товарлар фақат дастлабки божхона режимига расмийлаштириш вақтида хавфни бошқариш тизимидан фойдаланган ҳолда танлаб текшириш принципи асосида божхона божхона назоратидан ўтказилади.\nБунда божхона назоратининг маълум бир шаклини қўллаш ёки қўлламаслик тадбиркорлик субъектининг ҳалоллигига қараб, автоматлаштирилган ахборот тизими орқали ҳал қилинади.\nТадбирда иштирокчиларга мева-сабзавот маҳсулотларини экспорт қилишда жорий қилинган сўнгги енгилликлар ҳам муҳокамалар марказида бўлди. Хусусан, мева-сабзавотларни экспорт қилишда шартномаларни “Ўзагроэкспорт” АЖ томонидан эълон қилинган нархлардан паст бўлмаган нархлар бўйича тузиш тартиби бекор қилингани хўжалик юритувчи субъектларга кенг имкониятлар эшигини очгани таъкидланди.\nШунга қарамай, айрим тадбиркорлар томонидан шартномаларда нархларнинг кескин ва асоссиз пасайтириш ҳолатлари кузатилаётганлиги, бу эса ўз навбатида экспорт бўйича режа кўрсаткичларининг бажарилишига, виждонан ва ҳалол ишлаётган тадбиркорлар экспортига ҳамда Ўзбекистон товарларининг чет эл бозорларидаги соғлом рақобатига ўзининг салбий таъсирини кўрсатиши мумкин.\nТадбирда шу каби муаммоли масалалар ҳам қизғин муҳокама қилинди.\nМунтазам равишда ўтказилаётган бу каби тадбирлар божхона органлари ва тадбиркорлик субъектлар ўртасидаги алоқаларнинг янада мустаҳкамаланишига хизмат қилиб, пировардида товарлар экспортининг салмоғи ошишига олиб келади.


..:: ISLOM.UZ ::.. - Дунёда маъруфга аҳл бўлган охиратда ҳам маъруфга аҳл бўлади\nҚобийса ибн Барма ал-Асадийдан ривоят қилинади:\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларида эдим. Бас, у зотнинг:\n«Бу дунёда маъруфга аҳл бўлганлар у дунёда ҳам аҳли маъруф бўладилар. Бу дунёда мункарга аҳл бўлганлар у дунёда ҳам аҳли мункар бўладилар», деганларини эшитдим».\nШарҳ: Демак, шу дунёнинг ўзида ким кимлигини ажратиб олиш мумкин. Ким аҳли маъруф бўлиб, намоз ўқиб, рўза тутиб, ҳалол юриб, ҳалол туриб, яхшиликлар қилган бўлса, иншоаллоҳ, охиратда ҳам шундай бўлади.\nБу дунёда бенамоз, ароқхўр, зинокор бўлиб юрган одам охиратда ҳам шундай бўлади.\nОдамларнинг ўзлари тўқиб олган ҳар хил қин-ғир фалсафалари, турли хил баҳоналари бир пул. Ҳар бир банда нима учун яратилган бўлса, ўшанга муяссар бўлади. Шу дунёдаги ҳаёт тарзи охиратда ҳам худди ўшандай бўлади.\nОдамларнинг у дунёда қандай бўлишларини бу дунёдаги ҳолатларидан билиб олиш мумкин.\nЎз юртимга қайтганимда ўзимга ўзим:\n«Аллоҳга қасамки, яна Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига қайтаман, токи, илмим зиёда бўлсин», – дедим. Пиёда юриб, у зотнинг ҳузурларига бордим. Бориб, қаршиларида тик турдим ва:\n«Менга нима қилишни буюрасиз?» – дедим.\n«Эй Ҳармала! Маъруф қил. Мункардан четда бўл!» – дедилар.\n«Ё Расулуллоҳ! Нима қилишимни амр қиласиз?» – дедим.\n«Эй Ҳармала! Маъруф қил. Мункардан четда бўл. Қулоғинг эшитганда ёқимли бўлган нарсага назар сол. Одамлар орқангдан сен ҳақингда нима дейишларини ёқтирсанг, ўша ишни қил.\nЎзингга ёқмайдиган нарсаларга ҳам назар сол. Одамлар орқангдан сен ҳақингда нима дейишларини ёқтирмасанг, ўша ишни қилма», – дедилар.\nЎйлаб кўрсам, мана шу икки насийҳат ҳеч нарсани қўймасдан ўз ичига олган экан».\nШарҳ: Демак, бу дунёда яхшилик қилиб яшаш, ёмонликдан четда бўлиш жуда муҳим ишдир. Ҳармала розияллоҳу анҳу қандай яшаш кераклигини сўрадилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам маъруф ишни қилишни, мункардан четда бўлишни насийҳат қилдилар.\nМаъруф – шариат буюрган, мақтаган нарсалардир. Бунга қўлимиздан келганича ихлос билан амал қилишимиз керак.\nМункар – шариат қайтарган, огоҳлантирган, оқибатидан қўрқитган нарсалардир. Бундан четда бўлиш лозим.\nҚайси банда бу дунёда маъруф ишни қилиб, мункардан четланиб юрса, яъни, яхшиликни қилиб, ёмонликдан четланиб юрса, иншоаллоҳ, муродига етади.\nМуътамирдан ривоят қилинади:\n«Отамга Абу Усмоннинг Салмондан ривоят қилган: «Бу дунёда маъруф аҳлидан бўлган киши охиратда ҳам маъруф аҳлидан бўлғусидир» ҳадисини зикр қилдим.\n«Мен буни Абу Усмондан эшитганман, у киши Салмондан деб айтган», – деди».\nБас, мен унинг худди шундай эканини билиб олдим ва ҳеч кимга айтмадим».\nШарҳ: Бу дунёда яхшилик қилиб ўтган одам охиратда ҳам яхшиликда бўлади. Яхшилик мўмин-мусулмонлар учун шиор бўлиши керак.


Қозоғистонда коронавирусга қарши биринчи вакцинация амалга...\n01.08.2020 17:33 0 4182\nҚозоғистонда коронавирусга қарши биринчи вакцинация амалга оширилди. «Хабар 24» маълум қилишича, вакцинациялаш Қозоғистон миллий аграр университети қошидаги Халқаро вакцинология марказида ўтказилган.\nВакцинани биринчи бўлиб қабул қилган қозоғистонлик шу марказ директори Қайсар Табинов бўлди. Унга «COVAX-19» дориси қўлланган. Ушбу вакцина Австралияда ишлаб чиқарилган бўлиб, айни пайтда клиник синовларнинг биринчи босқичи кетяпти.\nҚозоғистон вакцина коронавирус


Франкфуртдаги тақдимот вақтида ҳушидан кетиб йиқилган Харальд Крюгернинг аҳволи яхшиланди\n17:19 / 16.09.2015\nBMW автоконцерни Кенгаши раиси Харальд Крюгер Франкфурте-на-Майндаги автосалонда янги русумдаги машина тақдимоти вақтида ҳушидан кетиб қолгач, шифокорлар назорати остида ўзига келди ва ҳозирда ўзини жуда яхши ҳис қилмоқда. Bild газетасининг ёзишича, тез орада у яна ишга қайтади.\n«Шифокорларнинг айтишича, менда қисқа муддатли қон айланиш тизимининг бузилиши кузатилган. Ҳозирда ўзимни жуда яхши ҳис қилмоқдаман», - дея Крюгернинг сўзларидан иқтибос келтиради газета.\nBMW раҳбари ҳозирда уйида шифокорлар назорати остида тикланиш жараёнини ўтамоқда.\nКрюгер тақдимот жараёнида ҳушини йўқотганди. Унга дастлаб биринчи ёрдам кўрсатилган ва кейинчалик қўриқчилар ёрдамида шифохонага етказилганди.\nРаҳбар билан белгиланган барча учрашувлар мазкур воқеа сабаб бекор қилинган. Харальд Крюгер 2015 йилдан бошлаб BMW ижрочи директори сифатида фаолият кўрсатмоқда. У бу ўринга 2006 йилдан буён ишлаб келаётган Норберт Райтхоферни алмаштирди.


Ахборот технологиялари хақида тушунча. » Informatik va axborot texnalogiyalari » Referat » Referat | Haqida\nAsosiy / ReferatInformatik va axborot texnalogiyalari Ахборот технологиялари хақида тушунча.\nFayl hajmi 43,04 kB\nII.1. Ахборот технологиялари хақида тушунча.\nII.2. Ахборот технологиясини ўрганиш.\nII.3.Ахборот технологиялари жараёнларнинг ривожланиш босқичлари.\nII.4. Ахборот технологияси тизим сифатида.\nII.5.Ахборот технологиянинг яратиш тамойиллари.\nРеспубликамиз мустакилликка эришганидан сўнг, ахборотлаштириш ва ахборот технолгияларидан фойдаланиш йўналишида катта тадбирлар амалга оширилди. Хукуматимиз томонидан кабул килинган «Таълим туғрисида»ги қонунда бу дастурнинг туб мохияти баён этилган. Шунингдек, сўнгги 5 — 6 йил ичида бу сохада қабул қилинган қатор хужжатлар ахборотлашган жамиятни куриш энг олий инсоний орзу-ниятга айланганлигидан далолат беради.\nЎзбекистонда юзага келган вазият иқтисодиётнинг ривожланишини интенсив йўлга ўтказишни, ресурсларнинг барча турларидан оқилона фойдаланишни, ишлаб чиқаришга тобора такомиллашган меҳнат қуролларини жорий этишни жуда ҳам муҳим вазифа қилиб қўймоқда.\nКорхоналарни техник жиҳатдан қайта қуроллантириш, кам чиқитли ва чиқитсиз технологиялардан, илғор конструкцияли материаллардан фойдаланиш дастурларини амалга ошириш асосидагина меҳнат унумдорлигини ўстириш, маҳсулот сифатини яхшилаш, аҳолининг харид талабини қондириш, илм - фан ишлаб чиқариш тармоқларни, айниқса, электроника, асбобсозлик, ҳисоблаш техникаси, алоқа воситалари ишлаб чиқаришларини ривожлантириш вазифаси келиб чиқади.\nБуларнинг ҳаммаси ахборотлаштиришнинг улкан имкониятларидан энг самарали фойдаланишни, унинг бозор муносабатларига ўтиш давридаги жараёнларига таъсирини кучайтиришнинг энг долзарб вазифасига айлантирмоқда.\nАхборотлаштириш замонавий дунё тараққиётининг энг муҳим йўналишларидан бири ҳисобланиб, жаҳон фан техникасининг иқтисодий ва ижтимоий тараққиёт ютуқларини ўзида мужассамлаштиргандир.\nАхборотлар технологияси иқтисодий масалаларни ҳал қилишда қуйидаги асосий жараённи ўз ичига олади:\n1. Ахборотни йиғиш ва рўйхатдан ўтказиш.\n2. Уни қайта ишлаш, жойига узатиш.\n3. Маълумотларни кодлаштириш.\n4. Маълумотларни сақлаш ва излаш.\n5. Иқтисодий ахборотларни қайта ишлаш.\n6. Ахборотни чоп этиш ва ахборотдан фойдаланиш.\n7. Қарор қабул қилиш ва бошқарув таъсирини ишлаб чиқиш.\nМаълумки, иқтисодий ахборот ҳамма жараёнларнинг юзага келишида иштирок этади, лекин қатор ҳолатларда баъзи жараёнлар иштирок этмайди. Уларнинг амалга оширилиши ҳар хил бўлади. Шу ўринда баъзи жараёнлар қайтарилиши мумкин.\nЖараён таркиби, уларнинг шаклланиши ва муҳим хусусияти кўп жиҳатдан иқтисодий объектга боғлиқ. Ахборотнинг шаклланишидаги асосий жараёнларнинг бажарилиш хусусиятларини кўриб чиқамиз:\n1. Ахборотни йиғиш ва рўйхатдан ўтказиш; ахборотларни йиғиш ва рўйхатдан ўтказиш ҳар хил иқтисодий объектларда ҳар хил кечади. Бу жараён бошқариш жараёнлари автоматлаштирилган халқ хўжалиги объекти фаолиятини акс этган бошланғич иқтисодий ҳисоботни йиғиш ва рўйхатдан ўтказиш, амалга ошириладиган ишлаб чиқариш корхоналари, фирмалар ва бошқаларда анча мураккабдир.\nШу ўринда бошланғич маълумотнинг ишончли, тўлиқ ва замонавий бўлишига катта эътибор берилади. Корхонада ахборотни йиғиш ва рўйхатдан ўтказиш ҳар хил хўжалик операцияларини бажариш вақтида содир бўлади). Аввал ахборот йиғилади, кейин мустаҳкамланади. Келтирилган ҳисоботлар, мисол учун, иш жойларининг ўзида ишлаб чиқарилган деталлар, брак деталларнинг сони ва бошқалар ҳисоблаш натижасида келиб чиқади. Ҳақиқатдан ахборотни йиғиш учун ўлчаш ишлари, ҳисоб-китоб, материал объектларини таққослаш, алоҳида бажарувчиларнинг вақтинчалик ва сонли характердаги ишларини ҳисоб-китоб қилиш кабилар амалга оширилади.\nАхборотни йиғиш уни рўйхатдан ўтказиш билан бирга олиб борилади. Бошланғич ҳужжатларга ёзиш асосан қўлда бажарилади, шунинг учун йиғиш ва рўйхатдан ўтказиш жараёнлари ҳозирча меҳнат талаб этадиган ишлигича қолмоқда. Корхонани бошқаришнинг автоматлаштирилган шароитида асосий эътибор ахборотларни рўйхатдан ўтказишнинг техник асосидан фойдаланишга қаратилади. Ахборотларни рўйхатдан ўтказишнинг техник асоси ўз ичига қуйидагиларни олади: сонли ўлчов операцияларини рўйхатдан ўтказиш, ЭҲМ алоқа каналлари орқали ахборотларни йиғиш, узатиш ва бошқалар.\nАхборотларни узатиш ҳар хил объектларда турлича амалга оширилади. Автоматлаштирилган бошқарув тизимида ахборотни йиғиш ва рўйхатдан ўтказиш кўпинча уни қайта ишлашдан ажратилган ҳолда олиб борилади. Маълумки, ахборотларни йиғиш ва узатиш иш жойларининг ўзида амалга оширилади, уни қайта ишлаш эса - ҳисоб-китоб марказида олиб борилади.\n2. Ахборотларни узатиш. Ахборотларни узатиш турли усуллар билан амалга оширилади, курьер ёрдамида, почта орқали юбориш, транспорт воситалари билан етказиш, узоқ масофаларга алоқа каналлари орқали узатиш ва бошқалар. ҳ\nУзоқ масофага ахборотни алоқа каналлари орқали узатиш вақтни ва харажатни қисқартиради. Уни амалга ошириш учун эса турли махсус техник воситалар керак бўлади. Баъзи ахборотларни йиғиш ва рўйхатдан ўтказишнинг техник воситалари иш жойларига ўрнатилган датчиклардан олинаётган ахборотларни йиғиб, ЭҲМга узатади. Бошланғич ахборот пайдо бўлган жойидан узатилгани каби натижавий ахборот ҳам тескари йўналишда узоқ масофага (дистанцион) узатилиши мумкин. Бу ҳолда натижавий маълумот ҳар хил асбобларда акс этади.\nАхборотларнинг қайта ишлаш марказига алоқа тармоқлари орқали етиб келиши асосан икки усулда амалга оширилади: 1) машина ташувчиларда 2) бевосита ЭҲМда махсус дастурли ва аппаратли воситалар ёрдамида амалга оширилади.\nАхборотни узоқ масофага узатиш усули доим ўсиб, ривожланиб бормоқда. Бу усул кўп қиррали тармоқлараро тизимда катта аҳамиятга эга. Чунки дистанцион узатиш бир бошқарув босқичидан иккинчисига ахборотнинг ўтишини тезлаштиради ва маълумотларни қайта ишлашга кетадиган умумий вақтни тежайди.\n3. Машинали кодлаштириш. Машинали кодлаштириш - бу машина ташувчиларига ахборотни ЭҲМда қабул қилинган кодларда ёзиш жараёнидир.\nБундай ахборотларни кодлаштириш берилган бошланғич ҳужжатларни магнит дискларга ўтказиш йўли билан амалга оширилади, сўнгра ЭҲМга қайта ишлаш учун киритилади.\n4. Ахборотларни сақлаш ва йиғиш - ахборотлардан кўп марта фойдаланиш, ахборотларни доимий қўллаш, бошланғич маълумотларни қайта ишлашгача уларни тўплаш каби заруриятларидан келиб чиқади.\nАхборотларни сақлаш ахборот массивлари кўринишида машина ташувчилари орқали амалга оширилади.\n5. Берилган маълумотларни излаш; бу сақланаётган ахборотлардан керакли маълумотни танлашдир. Ахборотни излаш жараёни керакли ахборотга тузилган сўров (савол) асосида амалга оширилади.\n6. Ахборотларни қайта ишлаш, чоп этиш ва ахборотдан фойдаланиш; ЭҲМда иқтисодий ахборотларни қайта ишлаш марказлашган ҳолатда олиб борилади, мини ва макро ЭҲМларда эса, бошланғич ахборот ҳосил бўлган жойнинг ўзида (яъни у ёки бу бошқарув хизмати мутахассисларнинг автоматлаштирилган иш жойлари (АИЖ) нинг ўзида) амалга оширилади.\nII.1. Ахборот технологиялари хақида тушунча\n«Ахборот технологиялари» иборасидаги «технология» сузи ло- тинча «thexnos» — санъат, хунар, соха ва «logos» — фан деган маънони билдиради. Яъни технология — бирор вазифани бажаришда унинг турли хил усуллари кўринишини билдиради.\nАхборот технологиялари ахборотларни йигиш, саклаш, узатиш, кайта ишлаш усул ва воситалари мажмуидир.\nАхборот технологиясининг вужудга келиши ва ривож ланишини белгиловчи ички ва ташки омиллар мавжуд булиб, уларни куйидагича тавсифлаш мумкин:\nИчки омиллар — бу ахборотларнинг пайдо булиши (яратилиши), турлари. хоссалари,\nТашки омиллар — бу ахборот технологиясининг техника-ускунавий воситалари оркали ахборотлар билан турли вазифаларни амалга оширишни билдиради.\nАхборот технологиясининг мазмунини қуйидаги оддий бир мисол билан тушунтиришга харакат киламиз. Сиз бирор маълумот хакида бошка бир вилоят (республика, Китъа)да яшовчи ўртоғингиз билан фикр алмашмокчисиз, дейлик. Буни турли йуллар ор- кали амалга оширишингиз мумкин. Сиз ўртоғингизга уз фикрингизни (уз навбатида, ўртоғингиз хам сизга жавобан) куйидаги усуллар оркали етказишингиз мумкин:\n1) алока булими оркали (ёзма равишда);\n2) телефон тармоклари оркали (огзаки);\n3) замонавий телекоммуникация воситалари оркали.\nХаётий тажриба шуни курсатадики, бу усуллардан фойдаланиш натижалари турлича булади ва натижаларга караб, Кайси усулдан фойдаланишни узингиз белгилаб оласиз.\nБозор иктисодиёти шароитида, албатта, бирор юмушни бажаришдан олден уни амалга ошириш учун кетадиган маблагларни чамалаб куришингиз лозим, акс холда уни амалга ошира олмаслигингиз мумкин. Албатта, юкорида кўрсатилган усуллардан фойдаланиш узатилаётган ахборот мазмуни ва мохиятига боглик,.\nПировардида, ўзингиз учун иктисодий жихатдан энг арзон (хеч бўлмаганда арзонроги) ва сифати юкори бўлган усулни белгилаб оласиз.\nАхборотни узатиш усулларига келсак, 1- ва 2-бандда курсатилган усуллар билан ёшлигингиздаёк танишиб олгансиз ва ундан фойдаланишни яхши биласиз. Замонавий телекоммуникация воситаларидан фойдаланиш эса улар билан мулокот куникма ва малакаларига боғлик. Кунинг учун, дастлаб замонавий телекоммуникация воситаларининг узи нималигини билиб олишингиз керак.\nХХ асрнинг 90-йилларидан бошлаб ахборотлаштириш сохаси кескин ривожланиб кетди. Бизнинг асримиз, яъни XXI асрни ахборотлаштириш ва коммуникация асри деб бежиз аташмайди. Ахборотлаштириш нима ва унинг вазифаларига нималар киради, унинг асосий хусусиятлари кандай, деган саволлар хозирги замон жамиятидаги хар бир фукарони кизиктириши табиий, Чунки инсон фаолиятини ахборотсиз тасаввур килиш кийин.\nХозирги кунда хар бир ташкилот, укув муассасаси, фирма ва ишлаб чикаришнинг барча сохаларида рахбар ва ходимлар фаолиятининг самарадорлигини ошириш максадида бошкарув жараёнларини маълум даражада автоматлаштиришга оид муаммоларни ечиш билан шугулланади. Бунда улар махсус фирмаларнинг мутахассислари билан учрашади, уларнинг фаолияти билан якиндан танишади, улар ишлаб чикарадиган махсулотларни куради ва пировардида узида автоматлаштириш учун керак буладиган техник жихозларни харид килади. Албатта, ташкилотларга урнатилган автоматлаштириш жихозлари йилдан-йилга янгиланиб, техник жихатдан такомиллаштириб борилади.\nXX асрнинг сунгги ун йили мобайнида ахборотлар билан ишлаш ва ахборотлаштириш жуда ривожланди. Бунта сабаб шундаки, кундалик турмуҲда ахборотлар, уларни кайта ишлаш ва узатишнинг ахамияти ортиб бормокда. Бу эса, уз навбатида жамиятнинг хар бир аъзосидан ахборотлаштириш ва ахборот технологиялари сирларини, унинг коида ва конуниятларини мукаммал билишни такозо этади.\nАхборот технологиясидан фойдаланиш ва уни бирор-бир сохага татбик, этиш уз ичига катор вазифаларни олади. Куйида ахборотлашган фаолият объектлари хакида гап юритамиз.\nБундай объектларга сонлар (улчаш ва моделлаштириш нати- жалари), матнлар, тасвирий ахборотнинг статистик ва динамик ифодалари, расмлар, чизмалар ва аннимациялар, овозли образ- лар (ёзилган овоз, мусика ва бошкалар) киради.\nФойдаланувчининг мустакил ва онгли равишда олиб борадиган фаолиятига ахборот объектларини яратиш, керакли ахборот объектларини излаш, ахборотларни йигиш, тахлил килиш ва аж- ратиб олиш, ташкиллаштириш, керакли куринишда тасвирлаш, ахборот объектларини (матн, сухбат, расм, уйин ва бошка кури- нишда) узатиш, моделлаштириш, лойихалаш, объектларни режалаштириш ва бошкалар киради.\nАхборот технологияси моделлари муайян амалларни онгли ва режали амалга оширишда узлаштирилади. Бу жараён куйидагиларни уз ичига олади:\n• компьютер, шунингдек, принтер, модем, микрофон ва овоз эшиттириш курилмаси, сканер, ракамли видеокамера, мультимедиа проектори, чизиш планшети, мусикали клавиатура кабилар хамда уларнинг дастурий таъминоти;\n• ускунавий дастурий таъминот; • виртуал матн конструкторлари, мультипликациялар, муси калар, физик моделлар, географик хариталар, экран процессорлари ва х.к.;\n• ахборотлар мажмуи — маълумотномалар, энциклопедиялар, виртуал музейлар ва х,к.;\n• техник куникмалар тренажёрлари (тутмачалар мажмуидан тугмачаларга карамасдан маълумот киритиш, дастурий воситаларни дастлабки узлаштириш ва х,.к.)\nАхборот технологиясини ўрганиш уч қисмдан иборат:\n1. Ахборот технологияларини ташкил қилишнинг назарий асослари ўрганилади, бунда асосий эътибор ахборот тизимини яратиш тамойиллари, ривожлантириш босқичлари, иқтисодий ахборотнинг хусусиятлари, тузилиши ва қайта ишлаш жараёнларига қаратилган.\n2. Ахборот технологияси тизимининг унсурлари: ҳисоблаш техникасининг тузилиши, фойдаланиш усуллари, математик ва дастурий таъминоти ва унинг фаолиятини белгиловчи лингвистик, эрганомик ва умумий таъминотларни ўрганади.\n3. Бошқариш субъекти фаолиятига тааллуқли бўлган иқтисодий масалаларни ечиш йўллари ўрганилади.\nАхборот технологияси тизим сифатида бошқариш субъектида шаклланади. Шу сабабли ҳам ахборот технологияси бошқариш субъектининг устқурмаси ҳисобланади. Демак, ахборот технологиясининг шаклланиши учун қуйидаги унсурларнинг бўлиши мажбурийдир:\n2. техник воситалар\nШунинг учун ҳам ахборот технологияси бошқариш функцияларини ифодаловчи ахборотларни йиғиш, жамлаш, узатиш, сақлаш ва бошқа жараёнларни амалга оширувчи инсон - машина тизими деб юритилади. Бу тизимни яратиш учун бир қатор тамойиллар ишлаб чиқилган.\nҲисоблаш техникаси тўғрисида тўхталсак, биринчи марта 1623 йили немис олими Вильгельм Шиккард томонидан ихтиро қилинди. 1645 йили буюк француз математиги Блез Паскаль ўзининг ҳисоблаш машинасини яратди. Паскалнинг машинаси бўйи 30 - 40 см, эни 15, баландлиги 10 см бўлган жез қутичадан иборат эди. Қўшиш, айириш амалларини бажарар эди. 1673 йил немис математиги Готфрид Лейбниц 4, яъни Слонимский томонидан 4 арифметик амални бажарадиган ва илдиз чиқарадиган ҳисоблаш машинаси яратилди.\n1623 йилдан бошлаб ҳисоблаш техникаси аста-секин ривожланиб, ҳозирги кунда мураккаб тизимга эга бўлган воситага айланди. Фан ва техникада қилинган ютуқлар натижасида 1946 йилда биринчи “ЭНИАК” номли ЭҲМ яратилди. АҚШдаги Пенсильвания университетида америкалик олим Дж. Нейман (1903-1957) ахборотларни сақлаш имконига эга бўлган электрон лампалар ёрдамида рақамли ҳисоблаш машинасини яратди. Бу ЭҲМ 18.000 та электрон лампадан тузилган бўлиб, 30 тонна оғирликка эга ва 150 м2 хонани эгаллаган. Собиқ СССРда 1951 йили олим Лебедев рахбарлигида электрон ҳисоблаш машинаси яратилган.\nЭҲМ ўзининг ривожланиш тарихини 50-йиллар бошларидан бошлаб, то ҳозирги кунларга қадар бир неча авлодларни ўз бошидан ўтказди:\n1-авлод - электрон лампалар асосида;\n2-авлод - ярим ўтказгичли диод ва триод, транзисторлар асосида;\n3-авлод - интеграл микросхемалар;\n4-авлод - катта интеграл схемалар;\n5-авлод - жуда катта интеграл схемалар.\nҲозирги кунда компьютерлардан фойдаланиш нафақат ҳисоблаш соҳасида, балки бошқа соҳаларда ҳам улардан фойдаланишнинг янги шаклларини ишлаб чиқишни тақозо этади.\nАхборот, компьютерлаштириш, ҳисоблаш техникаси, ахборот технологияси, моделлаш, маълумотлар манбаи, дастурлаштириш, шахсий компьютерлар, дастур билан таъминлаш ва бошқа шу каби илмий тушунчалар жамиятни ахборотлаштиришнинг энг муҳим хусусиятларини ифода этади.\nАхборот - ижтимоий, табиий фанларнинг, тафаккур илмининг тараққиёти натижасида юзага келган билим ва маълумотлар, кишиларнинг амалий фаолияти давомида тўплаган тажрибалари мажмуи демак. Инсон ахборот оқими ичра яшар экан, турли-туман воқеа, ҳодисалар ва жараёнларнинг бир - бирига алоқадорлигини, ўзаро муносабати моҳиятини таҳлил этиш, мушоҳада ва мулоҳаза қилиб кўриш, табиат ва жамиятнинг ривожланиш қонунлари қандай амал қилаётганлигини англаб етиш мақсадида кўпдан кўп сўзларга, далил ва рақамларга мурожаат қилади. Ахборот туфайли назариёт амалиёт билан бирлашади.\nҲозирги замон фан-техника тараққиёти ахборотлар оқимини бамисоли баҳор селлари оқими каби кўпайтириб юборди. Ахборот оқимининг тобора кўпая борганидан шу нарса ҳам далолат бера оладики, асримизнинг 70 - йиллар ўрталарига келибоқ ишлаб чиқариш кучлари тараққиёти шундай даражага етган эдики, улардан оқилона фойдаланиш, ижтимоий ишлаб чиқаришни жадаллаштириш учун йилига 1016 арифметик амални бажариш керак бўлади. Табиийки, бундай мураккаб ҳисоб - китобни чўт қоқиб амалга ошириб бўлмайди. 10 миллиард киши бир йил давомида тинмай ишлаган тақдирдагина шунча арифметик амални еча олиши мумкин.\nОдамларни ижтимоий-иқтисодий ва маънавий муаммоларни ҳал этишга сафарбар қилмоқ учун тегишли ахборотларни ўз вақтида тўплаб, қайта ишлаб, муайян бир тартибга солиш ва зудлик билан кишиларга етказиш керак бўлади. Бунинг учун жамиятни ахборотлаштириш дастурини амалга ошириш ва илғор ахборот технологиясини жорий этиш зарур.\nАхборот технологияси бу усуллар тизими ва ахборотларни йиғиш, сақлаш, излаш, қайта ишлаш, узатиш йўлидир. У информатиканинг предмети ҳисобланади ҳамда бошқарув амалиётини ўтказишни, ишлаб чиқаришни бошқаришни, илмий изланишлар ва саноат миқёсида корхоналарнинг ташкил топишини, уларнинг техник ривожланиши натижасида халқ хўжалигининг янги тармоқларини юзага келтиради.\nАхборот технологияси бошқариш жараёнларини акс эттирувчи иқтисодий ахборотларни ўлчаш, жамлаш, сақлаш, қайта ишлаш каби амалларни бажаради.\nҲисоблаш техникасининг илк тарихини таҳлил қилар эканлар, хорижлик айрим тадқиқотчилар компютернинг қадимий ўтмишдоши сифатида тез-тез абак деб аталган механик қурилмаларни айтиб ўтадилар. "Абакка" ёндашиш хато ёндашишдан дарак беради, чунки абак автоматик ҳисоблаш хусусиятига эга эмас, компютер учун эса бу белгиловчи (асосий) хусусиятдир.\nАбак - энг биринчи, илк ҳисоблаш қурилмаси бўлиб, дастлаб у тарновлари бор сопол пластинка шаклида бўлган. Тарновлар ичига рақамларни намоён қилувчи тошлар тахланган. Унинг пайдо бўлиш даври эрамиздан аввалги тўртинчи минг йилликка тўғри келади. Пайдо бўлиш ҳудуди Осиё ҳисобланади. Асримиз ўртасида Европада абак катакларга бўлинган жадваллар билан алмаштирилади. Улар ёрдамида ҳисоблаш чизиқлардаги ҳисоблар деб аталган, Россияда эса ХVI-ХVII асрларда ҳозир ҳам ишлатиладиган илғор кашфиёт - қўл ҳисоблагичлари ҳам пайдо бўлди.\nШу билан бир вақтда ҳисоблашни автоматик тарзда бажаришга эга бўлган бошқа асбоб, соат ҳам ихтиро этилди. Ишлаш тамойилидан қатъий назар, соатларнинг ҳамма турлари (қум, сув, механик, электр, электрон) вақтнинг тенг бўлакларидан сўнг кўчишни ёки сигналларни ишлаб чиқариш (генерация қилиш) ва бунда рўй берадиган ўзгаришларни қайд қилиш, яъни сигналлар ва кўчишларни автоматик тарзда қўшиб бориш қобилиятига эга. Бу тамойил ҳатто фақат қайд этувчи ускунасига эга бўлган қуёш соатларида ҳам (бунда генератор номини Ер-қуёш тизими бажаради) кузатилади.\nМеханик соат - вақтнинг берилган тенг интервалларидан сўнг кўчишни автоматик тарзда бажарувчи ускуна ва бу кўчишларни қайд қилувчи ускунадан иборат асбобдир. Энг дастлабки намуналари ХIV асрга мансуб ва улар монастирларга тегишли бўлган (минора соатлари).\nҲар қандай замонавий компютернинг асосида, худди электрон соатларда бўлганидек, вақтнинг тенг интервалларидан сўнг компютер тизимидаги ҳамма ускуналарни ҳаракатга келтириш учун ишлатилувчи электр сигналларини ишлаб чиқарувчи тактли генератор ётади.\nИлк механик манбалар\nҚўшиш амалини бажарувчи жаҳондаги биринчи ускуна механик соат асосида яратилган эди. 1623 йили уни Тъюбинген дорилфунуни (Германия) шарқ тиллари кафедрасининг профессори Вилгелм Шикард яратди. Бизнинг давримизда ускунанинг ишчи модели чизмалар бўйича қайта тикланди ва ўзининг ишлай олиш қобилиятини кўрсатди. Ихтирочининг ўзи эса ўз мактубларида машинани "қўшилувчи сонлар" деб атаган. 1642 йили франсуз механиги Блез Паскал (1623-1662) сонларни қўшувчи ихчамроқ ускунани ишлаб чиқди. У асосан парижли судхўрлар ва саррофлар (пул алмашувчилар) учун серияли равишда ишлаб чиқарилган жаҳондаги биринчи механик калкулятор бўлиб қолди.\n1673 йили немис файласуфи В.Лейбнитс (1646-1717) қўшиш ва айириш амалларини кўп марта такрорлаш йўли билан кўпайтириш ва бўлиш амалларини Ҳам бажарувчи механик калкуляторни яратди.\nМаърифат даври сифатида маълум бўлган ХVIII аср мобайнида янги, анча такомиллашган моделлар пайдо бўлди, аммо ҳисоблаш амалларини механик бошқариш тамойиллари ўша-ўшалигича қолди. Ҳисоблаш амалларини дастурлаштириш ғояси яна ўша соатсозлик саноатидан келди. Монастирларнинг қадимий минора соатлари қўнғироқлар тизими билан боғланган механизмни берилган вақтда ишга туширадиган қилиб созлаганлар. Бундай дастурлаштириш ўта қатъий эди. Битта амалнинг ўзи ҳар куни бир вақтда бажарилар эди. Механик ускуналарни перфоратсия қилинган қоғоз тасма ёрдамида мосланувчан дастурлаш ғояси 1804 йили "Жаккард" тўқувчилик дастгоҳида амалга тадбиқ қилинган эди, шундан сўнг ҳисоблаш амалларини дастурий бошқаришгача бир қадам қолди.\nБу қадам инглиз математиги ва ихтирочиси Чарлз Беббидж (1792-1871) томонидан унинг таҳлил машинасида қўйилади. Афсуски, бу машина кашфиётчи томонидан унинг ҳаёти даврида охиригача қуриб бўлинмади. Аммо у бизнинг давримизда олимнинг чизмалари бўйича қайта тикланди ва шунинг учун биз таҳлил машинаси ҳақида реал мавжуд бўлган ускуна ҳақида сўзлагандек гапиришимиз мумкин. Таҳлил машинасининг ўзига хослиги шунда эдики, унда биринчи бўлиб ахборотни буйруқлар ва маълумотларга бўлиш тамойили амалга оширилган эди. Таҳлил машинаси иккита йирик қисм "омбор" ва "тегирмон"дан иборат бўлиб, маълумотлар "омбор"нинг механик хотирасига шецеренкалар блоки ўрнатиш йўли билан киритилади, кейин эса перфоратсияланган карталардан (худди Жаккард тўқимачилик дастгоҳида бўлганидек) киритилган буйруқлар ёрдамида "тегирмон"да қайта ишланади.\nЧарлз Беббидж ижодининг тадқиқотчилари таҳлил машинасининг лойиҳасини яратишида машҳур шоир Лорд Байроннинг қизи, графиня Огуца Ада Лавлейс (1812-1852)нинг алоҳида ролини, албатта, таъкидлаб ўтадилар. ҳисоблаш амалларида перфоратсияланган карталарни ишлатиш ғояси (1843) айнан унга тегишлидир. ҳусусан, ўз мактубларидан бирида у "таҳлил машинаси алгебрик кашта-безакларни тўқимачилик дастгоҳи гуллар ва япроқларни қайта тикилгандек тўқийди" деб ёзган эди. Леди Адани тўлиқ асос билан жаҳондаги биринчи дастурчи деб аташ мумкин. Бугун дастурлашнинг машҳур ва маълум тилларидан бири унинг номи билан аталган.\nИлк математик манбалар\nАгарда замонавий компютерларнинг ўтмишдоши қандай объектлар билан ишлагани устида фикр юритиб кўрилса, рақамлар ё рейкали ва ҳалқали механизмларнинг чизиқли ҳаракати кўринишида, ёки тишли ҳамда ричакли механизмларнинг бурчакли ҳаракати кўринишида тақдим этилганлигини тан олиш керак бўлади. У ҳолатда ҳам, бунисида ҳам булар ҳаракат бўлиб, бу ускуналарнинг о‘лчамлари ва иш тезлигида акс этмаслиги мумкин эмас эди. Фақат ҳаракат (кўчиш)ни қайд этишдан сигналларни қайд этишга ўтишгина ўлчамларни сезиларли даражада камайтириш ва ҳаракатлар тезлигини ошириш имконини берди. Бироқ бунга эришиш йўлида яна бир нечта муҳим тамойиллар ва тушунчаларни киритишга тўғри келди.\nЛейбнитснинг иккилик тизими. Механик ускуналарда тишли ғилдираклар фиксирланган жуда кўп ва энг муҳими бир-биридан фарқланадиган ҳолатларга эга бўлади. Бундай ҳолатлар сони камида шецернянинг тишларини миқдорига тенг бўлади. Электр ва электрон ускуналарда гап конструксия элементларининг ҳолатларини рўйхатга олиш ҳақида эмас, балки ускуна элементлари Ҳолатларини қайд этиш ҳақида боради. Бундай барқарор ва фарқланадиган ҳолатлар иккита: ёқилган-ўчирилган; очиқ-ёпиқ; зарядланган-зарядсизлантирилган ва ҳоказо. Шунинг учун механик калкуляторларида ишлатилган анъанавий ўн рақамли ёки ўнлик тизим электрон ҳисоблаш воситалари учун қулай эмас.\nҲар қандай рақамни (фақат рақамларнигина эмас) иккилик рақамлар қилиб тасвирлаш биринчи бўлиб, Готфрид Вилгелм Лейбнитс томонидан 1666 йили таклиф қилинган. У қарама-қаршиликлар бирлиги ва кураши фалсафий консепсиясини тадқиқ қилиш билан шуғуллана туриб, ҳисоблашнинг иккилик тизимига келган, уни кашф этган. Оламнинг яралишини икки ибтидо, икки бошланиш нуқтасининг ("оқ" ва "қора"нинг, "эркак" ва "аёл"нинг, ёмонлик ва яхшиликнинг) бир-бирига узлуксиз ўзаро таъсири сифатида тасаввур қилишга ва уни о‘рганишга "соф" математикани қўллашга уриниш Лейбнитсни маълумотларни ноллар ва бирлар ёрдамида иккилик саноқ тизимида тасаввурининг хусусиятларини тасвирлашга ундади. Шуни айтиш лозимки, Лейбнитс ўша вақтдаёқ иккилик тизимини ҳисоблаш ускунасида ишлатиш фикрига келган, аммо механик ускуналар учун бунга ҳеч қандай эҳтиёж бўлмагани учун у ўз калкуляторида иккилик тизимини ишлатгани йўқ.\nЖорж Булнинг математик мантиқи. Жорж Бул ижоди Ҳақида сўзлаганларида, Ҳисоблаш техникаси тарихчилари ХIХ асрнинг биринчи ярмида яшаб ўтган бу буюк инглиз олимининг мустақил шуғулланганлигини, албатта, таъкидлаб кўрсатадилар. Эҳтимол, айнан "классик" таълим (ўша давр тушунчасига кўра)нинг йўқлиги шарофати туфайли Жорж Бул мантиқ фанига инқилобий ўзгаришлар киритгандир.\nФикрлаш қонунларини татбиқ қилиш билан шуғулланар экан, у мантиққа математик тизимга яқин бўлган формал белгилаш ва қоидалар тизимини қўллади. Кейинчалик бу тизимни мантиқий алгебра ёки бул алгебраси деб атай бошлади. Бу тизим қоидалари турли хил объектлар ва уларнинг гуруҳларига (муаллифнинг терминалогияси бўйича - ко‘пчиликга) қўлланилиши мумкин. Ж.Булнинг фикрига кўра, тизим асосан мантиқий фикрларни кодлаштириши ва мантиқий хулосалар тузилмаларини шакли бўйича математик формулаларга яқин бўлган оддий ифодаларга келтиришга хизмат қилиши, мўлжалланиши керак эди. Мантиқий ифоданинг формал ҳисоб-китоби натижаси икки мантиқий белгининг: рост ва ёлғоннинг биттаси бўлади.\nМантиқий алгебранинг аҳамияти узоқ вақт давомида инкор қилиб келинади, чунки унинг усул ва услубларидан ўша даврнинг фан ва техникаси учун амалий фойда йўқ эди. Бироқ электрон асосдаги (базадаги) ҳисоблаш техникаси воситасини яратиш учун принсипиал имконият пайдо бўлганида Бул томонидан киритилган амаллар катта фойда берди. Улар аввал бошданоқ фақат иккита моҳият: рост ва ёлғон билан ишлашга мўлжалланган. Улар иккилик код билан ишлаш учун қанчалик қўл келганини тушуниш қийин эмас. Бу код замонавий компютерларда Ҳам фақат иккита сигнал: нол ва бир билан тақдим этилган.\nҲозирги даврда фан ва техникада кўп қўлланиладиган тушунчалардан бири - тизимдир. Тизим - юнонча сўз бўлиб, ташкил этувчилардан иборат бир бутунлик деган маънони англатади. Тизимларни уларнинг турли белгиларига қараб туркумлаш мумкин. Умуман олганда, тизимлар моддий ёки мавҳум бўлиши мумкин (мавҳум - инсон онги маъсули).\nМоддий тизимлар, асосан моддий объектлар тўпламидан ташкил топади. Ўз навбатида моддий тизим анорганик (механик, химик) ва органик (биологик) тизимга ёки аралаш тизимга ажратилади. Моддий тизимларда асосий ўринни ижтимоий тизим эгаллайди. Бундай тизимнинг хусусиятларидан бири инсонлар ўртасидаги муносабатларни акс эттиришдир.\nМавҳум тизимлар инсон онгининг маҳсули бўлиб, ҳар хил назариялар, билимлар, гипотезалардан иборат. Янги ахборот технологияси ҳам моддий тизим унсурларини (компьютерлар, хужжатлар, инсонлар), ҳам но моддий тизим унсурларини (математик моделлар, инсон билимлари ва ҳоказо) ўз ичига олади. Шу орада ахборот технологиясига таъриф бериб ўтиш мақсадга мувофиқдир.\nАхборот технологияси - объектнинг, ҳодиса ёки жараёнининг (ахборот маҳсулотининг) аҳволи ҳақида янгича маълумот олиш мақсадида маълумотларни йиғиш, қайта ишлаш ва узатиш воситалари ҳамда усуллари мажмуаси (бошланғич маълумотлар) дан фойдаланиш жараёнидир.\nАхборот технологиясининг мақсади ахборотларни инсон уларни таҳлил қилиши ва шу асосда бирор ишни бажариш бўйича қарор қабул қилиши учун ишлаб чиқишдан иборат.\nШундай қилиб, тизим - бу ўзаро боғлиқ ва ягона мақсадга эришиш учун маълум қоида асосида ўзаро муносабатда бўладиган унсурлар тўплами. Бу унсурлар тўплами оддий унсурлар йиғиндисидангина иборат бўлмай, ҳар бир унсур ҳам ўз навбатида тизим бўлиши мумкин.\nТизимлар тузилиши бўйича оддий ёки мураккаб бўлиши мумкин.\nОддий тизимларни ташкил этувчи унсурлар сони кам бўлиб, содда тузилишга эга бўлади.\nМураккаб тизимлар эса, бир нечта унсурлардан ташкил топган бўлиб бу унсурлар ҳам ўз навбатида алоҳида тизимларга бўлиниши мумкин.\nВақт давомида ўзгаришга қараб тизимлар статистик ва динамик турларга ажратилади. Статистик тизимда вақт давомида ўзгариш бўлмайди. Динамик тизимда эса, вақт ўтиши билан холат ўзгариб боради.\nТашқи муҳит билан бўладиган алоқасига қараб очиқ ёки ёпиқ тизимлар бўлиши мумкин. Очиқ тизимлар ташки муҳит билан актив алоқада бўлади. Ёпиқ тизимларнинг унсурлари эса ташқи муҳитдан таъсирланмайди.\nАхборотли технология тизим сифатида бошқариш субъектида шаклланади, Шу сабабли ҳам ахборот технологияси бошқариш субъектининг устқурмаси ҳисобланади. Ахборотли технологиянинг шаклланиши учун қуйидаги унсурларнинг бўлиши шарт:\n2. техник воситалар;\nШунинг учун ҳам ахборотли технология бошқариш функцияларини ифодаловчи ахборотларни йиғиш, жамлаш, узатиш, сақлаш ва бошқа жараёнларни амалга оширувчи “инсон машина тизими” деб юритилади. Бу тизимни яратиш учун бир қатор тамойиллар ишлаб чиқилган - ахборотли технологияни яратиш тамойилларини умумий ҳолда тўрт қисмга ажратиш мумкин:\nИқтисодий ташкилий тамойиллар\nЮқорида келтирилган қисмлар ичида иқтисодий-ташкилий тамойиллар асосий ўринни эгаллайди ва бу қисм таркибига қуйидаги тамойилларни киритиш мумкин:\n1. Тизимли ёндашиш.\n2. Узлуксиз ривожланиш.\n3. Ягона раҳбарлик.\n4. Янги масалаларни ечиш.\n5. Ўзаро алоқадорлик.\n6. Маълумотлардан кўп марта фойдаланиш.\n1. Тизимли ёндашиш тамойилига кўра, ахборотли технология ташкил қилинаётган бошқариш субъектининг фаолияти тўлиқ ўрганилади, бунда субъектда айланувчи ҳужжатлар иқтисодий масалаларни ечиш усуллари ва муддатлари ўрганилади, ҳамда уларни автоматлаштириш тўғрисидаги тегишли хулосалар қабул қилинади.\n2. Узлуксиз ривожланиш тамойилига мувофиқ яратилган ахборот технологияси доимо ҳаракатда, ривожланишда бўлиши лозим. Унинг ривожланиши фан-техника тараққиётига янги технологияларни ишлаб чиқариш ва жорий қилишга боғлик бўлади.\n3. Ягона раҳбарлик тамойилига кўра ахборотли технологияни яратиш вазифалари ходимлар гуруҳи ўртасида тақсимланади, ҳамда бу ишларнинг бажарилиши тегишли раҳбарлар томонидан назорат қилинади. Бунда субъектнинг раҳбари ахборотли технологияни яратиш вазифаларини ҳамда гуруҳларни бошқаради.\n4. Янги масалаларни ечиш тамойилига мувофиқ ахборотли технология оддий ҳисоб-китоб масалаларини ечиш билан чегараланиб қолмай, балки истиқболни белгилаш ҳамда оптималлаштириш масалаларини ҳам ечиши лозим. Бундай масалаларни ечишда иқтисодий математик усул ва моделлардан фойдаланилади.\n5. Ўзаро алоқадорлик тамойилига кўра, бир соҳада ташкил қилинган ахборот технологияси бошқа тармоқдаги тизимлар билан доимо алоқада бўлади. Бунда фойдаланилаётган маълумотлар маълум даражада умумий бўлиб, бошқа тизимларда ҳам қўлланилади.\n6. Маълумотларни бир марта киритиб, кўп марта фойдаланиш тамойилига мувофиқ доимий ва шартли доимий бўлган ахборотлар ЭҲМ хотирасига бир марта жойлаштирилади. Бундай усулда ахборотларни қайта ишлаш тезлиги ортади ва тегишли қарорларни яратиш муддатлари камаяди.\nБундан ташқари яратилган ахборот технологияси энг оз харажат билан энг кўп натижа бериш керак. Бу нарса ахборот технологиясининг ижтимоий-иқтисодий самарадорлик тамойилида ифодаланади.\nИнсоният саноат жамиятидан ахборотлашган жамиятга ўта бошлади. Бу ўтиш жараёни ахборотлаштириш жараёни деб аталади.\nАхборотлаштириш - жамиятдаги мехнат унумдорлигини ошириш ва турмуш шароитини яхшилаш, жамиятдаги ҳар бир инсон учун етарли миқдорда ахборот даражасини сақлаш, ахборот тизимларини ва технологияларни яратиш, қўллаш ва ривожлантиришга олиб келувчи жараёндир.\nАхборотлашган жамиятга ўтиш муаммоларига Ўзбекистон Республикасида ҳам катта аҳамият берилмоқда. Республикада ахборотлаштириш жараёнини жадаллаштириш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Махкамасининг 1992 йил 8 декабр қарори билан Фан ва техника Давлат қўмитаси (ФТДҚ) қошида Ахборотлаштириш бўйича бош бошқармаси тузилди. Ўзбекистон Республикаси ФТДҚ ташуббуси билан “Ахборотлаштириш ҳақида” (1993 йил, май), “ ЭҲМ ва маълумотлар базаси учун дастурларни ҳуқуқий муҳофазалаш ҳақида” (1994 йил, май) қонунлари, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Махкамасининг Ўзбекистон Республикасининг ахборотлаштириш концепцияси қабул қилинди.\nЎзбекистон Республикаси “Таълим тўғрисида”ги қонунида ҳамда Кадрлар тайёрлаш Миллий дастурида юксак малакали, чуқур билимли кадрлар тайёрлаш давр талаби сифатида қўйилган. Бундай малакали кадрлар, албатта ҳозирги замон ахборот технологияларидан фойдалана оладиган бўлиши керак. Чунки инсоннинг фаолияти борган сари унинг ахборотлашганидан, қолаверса, ахборотни самарали ишлатишидан боғлиқ бўлиб қолмоқда. Хохлаган соҳа мутахассиси маълумотлар тўпламида тўғри йўналиш олиши учун, у компьютерлар ва телекоммуникация воситалари орқали ахборотларни тўплаш, сақлаш, қайта ишлаш ҳамда қўллашни билиши шарт.\nХулоса ўринда шуни айтиш лозимки Ахборот технологияси - объектнинг, ҳодиса ёки жараёнининг (ахборот маҳсулотининг) аҳволи ҳақида янгича маълумот олиш мақсадида маълумотларни йиғиш, қайта ишлаш ва узатиш воситалари ҳамда усуллари мажмуаси (бошланғич маълумотлар) дан фойдаланиш жараёнидир.\nАхборот технологиясидан фойдаланиш ва уни бирор-бир сохага татбик, этиш уз ичига катор вазифаларни олади.\n1.\tC. С. Ғуломов ва бошқ. «Ахборот тизимлари ва технологиялари» Тошкент «Шарқ» 2000й. 591 б.\n2.\tАрипов М. ва бошқалар. «Информатика ва хисоблаш техникаси асослари», олий ўқув юртлари учун, 1-том, (босмада), Арипов М. тахрири остида.\n3.“Boshqaruv jarayonlarining axborotli texnologiyasi”. O’quv qo’llanma. 1994 yil.\nTeglar: билан ахборот Ахборот амалга 1179айта ахборотларни ишлаб 1203ам мумкин 1203исоблаш технологияси ишлаш йи1171иш узатиш фойдаланиш бўлган тизим бўлиб бўлади и1179тисодий\nАхборот технологиялари ҳақида тушунча, ахборотларнинг ўлчов бир ...\nТехнологияларнинг умумий назарий томонлари\nТелекоммуникация ва алоқанинг замонавий воситалари. Фойдаланиш со\nАвтоматлаштирилган ахборот технологиялари ва таснифи


Анвар Шукуров: Юксак дидли ўзбек ҳуқуқшуноси! (Эркин Халилов ҳақида сўз) | ДУНЁ ЎЗБЕКЛАРИ | Mobile Version\nАнвар Шукуров: Юксак дидли ўзбек ҳуқуқшуноси! (Эркин Халилов ҳақида сўз)\n02/10/2019 Ismat Khushev Бош мақола\nЮксак дидли ўзбек ҳуқуқшуноси!\nЎзбекистон ҳудудида ҳуқуқшунос сифатида фаолият олиб бораётганимга шукрким ўттиз икки йил бўляпти.\nТалабалик давримизда ҳуқуқий адабиётлар асосан рус тилида эди. Шунинг учун рус тилини ўрганишга мажбур эдик ва рус ҳуқуқшунослиги бизга ибрат эди.\nСовет ҳуқуқшунослиги роман-герман мамлакатлари ҳуқуқий пойдеворига қурилган эди. Нега роман-герман? СССР Германияни урушда енгди.\nФронтдан қайтаётган жангчилар Германияда қўлларига илашган ҳамма нарсани кўтариб қайтдилар. Зингер тикув машиналари, Дизель моторлари, кир ювгич, музлатгич, турли-туман маиший техника воситалари ўғирлик ёки талончилик эмас, «ғолибларники!!!».\nХудди шу тахлитда уларнинг ҳуқуқий адабиётлари ҳам. Мустақилликдан сўнг ўзбек ҳуқуқшунослари янги йўналиш англо-саксон ҳуқуқшунослиги асослари билан таниша бошладилар. Ҳуқуқшунос олимларимиз солиштириб кўришди. Англо-саксон мамлакатлари ҳуқуқшунослиги роман-герман ҳуқуқий мактабидан устун!\nБарча ҳуқуқий нормалар янгича йўналиш бўйича амалиётга киритила бошлади. Олди орқасига қарамасдан қонунларни ва ундаги нормаларни кўчириб, амалиётга тадбиқ эта бошладик. Бу худди ўзига таниш бўлмаган бировнинг мотоциклини уйга келтириб, ҳайдашни билмаслик каби ҳолат эди. Чет элликлар қонунларимизни ўқиб, қойил қолишади. Аммо, амалиётда қандай муаммога дуч келаётганимизни шахсан ўзингиз иштирок этсангизгина билинади.\nЙиллар кетидан йиллар ўтди. Оққа, қорага дуч келдим. Яхшиниям, ёмонниям кўрдим, адолатниям, зулмниям гувоҳи бўлдим. Қайси қонун ёки ҳуқуқий норма нима натижа беришини чамалашни ўргандим. АҚШдаги полиция Маҳкамаси, Суд ва Ижро тизими иши қандай йўлга қўйилганлиги билан танишдим. Интернетда ўқияпман, кинофильмларида кўряпман. Инсон қадри, унинг эркинлиги, ҳақиқатни баралла айтиши қаерда юқори ривожланган бўлса ўша мамлакат фуқаролари бой-бадавлат, эркин ва озод эканлар. Сиёсий эркинликларнинг ифодаси иқтисодий траққиёт гаровидир.\nҲозирги пайт Европадаги барча ривожланган мамлакатларда давлат бошқарувини бир киши авторитар тарзда бошқарув йўқ. Сталинизмдан бошланган бу одат, мустақилликдан кейин ҳам бизда ўрнашиб қолди. Европада бўлган Гитлер, Муссолини, Франко режимларига тезда чек қўйилди ва улардаги ҳуқуқий пойдеворнинг ҳар томонлама пухта ва кенг қамровли қўйилиши оқибатида тараққиётнинг юқори босқичига эришилди.\nАвторитаризмда бир кишининг кайфияти билан боғлиқ тўғри ва нотўғри фикрлар дарҳол қонунлаштириб қўйилади, кейин эса унинг азобини бутун халқ чекади. Америкада Президентнинг ҳар бир гапи қонунлаштирилавермайди. У ерда ҳуқуқшунослардан иборат жуда кучли Конгресс бор, Италияда Сенат, Англияда Лордлар палатаси, Францияда Парламент, Германияда Бундестаг.\nЎзини ривожланган давлатлар қаторида кўраётган Россияда Давлат думасида ҳам ҳар бир қонун лойиҳаси турли-туман йўналишлар орқали таҳлил қилиниб, эркин баҳс-мунозаралар орқали қабул қилинмоқда.\nБизнинг менталитетимизда Давлат Бошлиғини, Ҳукуматни танқид қилиш нарёғда турсин, улар ҳақида шубҳа, гумон қилиш кўникмаси ҳам шакллантирилмаган. Нафақат давлат бошлиғи ва вазирлар, балки бирон бир мансабдорни танқид қилиш, сатирага олиш, фелъетон қилишга ўтган йилига қадар рухсат йўқ эди.\nЁзувчи ва режессерларимизнинг бирон-бир асари йўқ-ки унда тергов, милиция, прокуратура, суд органлари ходимлари устидан кулинган, уларнинг хато ва камчиликлари фош қилинган бўлса.\nХўш европадаги ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари нега қонунларни бузишдан қўрқадиган бўлиб қолишди? Уларга буни ким мажбурлади?\nАнгло-саксон мамлакатлари ҳуқуқий тизимидаги нормалар билан танишганим ҳамон улардаги жуда кўп нормалар Илоҳий Китоблардан олинганига амин бўлдим. Мисол учун банкротлик тамойилини олайлик. Корхона, ташкилот ёки оддий фуқаро ўзини ўзи банкрот деб эътироф этади. Бу иш судда кўриб чиқилади ва қарздорнинг барча қарзларидан воз кечилади.\nШундай ҳолатлар Таврот, Забур, Инжилдаям бўлиши керак. Аммо, бу Қуръондаям бор. Яъни берган қарзингиз тўланиши учун сабр қиласиз, агар кредитор бўлай олмаса, қарзингиздан воз кечсангиз энг мақбули шу ҳисобланади. Аллоҳ эса қилган сарф харажатларингизни бошқа тарафдан тўлдиради.\nҲуқуқ тартибот идоралари ходимларининг хушмуомалалиги, сабрлилиги, фақат қонунга бўйсунишлари, кўча-куйда камтар бўлишлари учун адабиётнинг ҳам роли катта.\nСиз француз, инглиз киноижодкорларининг полиция маҳкамаси, полициячилар устидан кулиши орқали ишлаган бадиий фильм, комедиялар уларнинг таркибида ижобий қаҳрамонлар, соҳанинг инсофли, диёнатли, адолатли кишиларини шакллантирмади деб ўйлайсизми?\nСатира, фелъетон, танқидлар ўз мевасини бериб ҳуқуқ-тартибот соҳаси ходимларини аввало адолатли бўлишга чақирди бу асарлар. Ҳа, улар ҳам қачонлардир полицайларни танқид қилишмасди. Аста секинлик билан бу ишлар амалга ошди.\nХусусан бундан юз йиллар олдин Артур Конан Дойлнинг Шерлок Холмси ёнида юрган «салласи деса, калласини келтирадиган» полицай Лейстрейди (совет киноижодкорлари талқинида бу қаҳрамон ролини Бронислав Брондуков қойилмақом қилиб ўйнаган)ини ёдга олинг.\nФранцуз киноижодкорларининг Фантомас сериалидаги довдир комиссар Жюни эсланг, Пеър Ришар иштирокидаги комедиялар, айниқса унинг «Қора ботинкадаги новча малласоч» фильмидаги содда скрипкачи ролини эсга олинг. Мана сизга махфий хизматлар ҳар қандай оддий фуқарони хоҳлаган куйига солиши мумкинлигига мисол!\nАнглия махфий Хавфсизлик хизмати разведкачиси Мистер Бин ҳақидаги фильмлар орқали ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимларининг онги вақти-вақти билан тозалаб турилди.\nФранцузларнинг «Такси» сериали ҳам ҳуқуқ тартибот соҳаси ҳақида, бу сериал Франция полицияси ва ДАНда ишлаётган ходимларнинг «попугини пасайтириб қўйишга» хизмат қилди.\n«Такси» сериалидан бир эпизодни ёдга соламан. Бу эпизодда мамлакатга пул олиб кираётган инвесторларга қандай муносабат қилиниши кераклиги ҳақида ибрат бор.\nГерманиянинг «Мерседес» автомашинасида ўғирлик ва қароқчиликда гумонланаётганлар француз полиция пункти олдида полиция Бошлиғи томонидан тўхтатилади. Жиддий савол-жавоб, тинтувлар бошланаётганда немис ўғрилари эса француз полиция бошлиғига шундай дейди: «жаноб! бизнинг ёнимизда бир неча минг немис маркаси бор, бу пулларни сарфлаш учун Францияга келувдик, бизни ўтказиб юборасизми ёки пулимизни бошқа мамлакатда сарфлайликми?»\n(диалогдаги сўзлар сақланмаган ҳолда мазмун моҳияти қолинди),-дейди.\nШунда полиция раҳбари айби ҳали исботланмаган чет эллик потенциал инвесторни ҳеч бир асоссиз ушлаб турганлиги боисидан қўйиб юборади. Ахир инвестор мамлакатда пул келтиряпти, демак полиция маош оляпти! Барча ривожланган мамлакатларда бюджетга солиқ тўлаётган тадбиркорларни барча ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идора ходимлари бошга кўтарадилар. Фақатгина факт устида қўлга тушган ёвузларига нисбатан жиддий кураш олиб борадилар.\nБизда бундай фильмлар ишланишига анча вақт бор. Лекин, аста-секинлик билан маданият ва санъат орқали жамиятимиздаги иллатларни тозалаш, тарбиялаш ишларни йўлга қўйишимиз мумкин. Шунда ўз фикрини эркин баён этаётган, ўз ҳақиқати (нотиқнинг айтаётган ҳақиқати нисбий тушунча эканлиги)ни гапираётган ҳар қандай одамнинг ҳуқуқи Конституциямизда кафолатлангилиги ҳақидаги норма фоқатгина қоғозда эмас, балки амалда эканлигини бошқаларга кўрсата олишимиз мумкин.\nЛекин мавжуд вазият қай аҳволда? Шу ҳақда гапирайлик.\nБутун умри давомида адолат тарозисини тўғри ушлаган ўзим жуда билган устоз ҳуқуқшунослар, ҳуқуқшунос тенгқурларни Олий Мажлис Сенатида, Қонунчилик палатасида, Адлия Вазирлиги тизимида ишлашларини жуда истаган бўлардим.\nУбайдулла Мингбоев, Мурод Каримович Азимов, Мирзо Улуғбек Абдусаломов, Эркин Халилов, Ахтам Турсунов, Зиёдулла Убайдуллаев, Мавжуда Абдуллаевна Ражабова, Фозилжон Отахонов, Ўткир Баҳриев, Собир Жабборов, Фахриддин Ражабов, Фахриддин Эсонов, Абдуманноб Рахимов, Бахтиёр Розиқов, Баҳриддин Норхўжаев, Илҳом Насриев.\nБу ҳуқуқшунослар мамлакатимиз ҳуқуқ тизимида кўп йиллик фаолиятларидан ташқари ўз фикр ҳамда мулоҳазаларини ҳар қандай юксак минбардан туриб айта олишларини биламан. Уларнинг фикр-мулоҳазалари давлатимиз, жамиятимиз, фуқароларимиз учун жуда фойдали бўлади деб ўйлайман. Менимча кейинги сайловларда ушбу кадрлар эсдан чиқмаслиги керак.\nБевосита юқори мансабларда ишлаётган Нурдинжон Исмоилов, Абдил Тўхташев каби ҳуқуқшуносларнинг ҳар қандай танқидни кўтара олишини, хато ва камчиликларини айтсангиз ва уни тузатишга ёрдам берсангиз, сиздан миннатдор бўлишини ҳам биламан.\nОхирги пайтларда Республика Олий Суди, Бош Прокурори шахсан ўзлари вилоятларда юриб, ариза ва шикоятчиларни қабул қилиши, суд тизими хато ва камчиликларни бартараф этишда кўрсатаётган қатъий позицияси туфайли кўпдан-кўп жабрдийдалар, зулм қурбонларининг озод этилишини ижобий баҳолаш лозим.\nҲаммамиз билиб турибмиз бу ишларнинг раҳбарлигини бевосита Президентимиз ўз зиммаларига олиб, адолатни тиклаш учун тинмай ҳаракат қиляптилар.\nЭнди мақоланинг асосий қисмига ўтсак.\nМен сизларга жуда кўп йиллар Ўзбекистон Олий Мажлисида фаолият юритган жуда кўп ҳуқуқшуносларга устозлик қилган, ўзининг ҳуқуқий илми билан дунёнинг ҳар қандай ҳуқуқшуноси билан бемалол тенгма-тенг гаплаша оладиган, юксак маданияти, билими, салоҳияти, танқидга чидамлилиги, мансабга бефарқлиги, юксак одамийлик фазилати билан бошқаларга ибрат кўрсатган бир ҳуқуқшунос устозим ҳақида гапирмоқчи эдим.\nБу киши Эркин Ҳамдамович Халилов.\nЭркин Ҳамдамович Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Спикери бўлиб ишлаган 2005-2008 йилларда Ўзбекистондаги энг демократик даргоҳ мана шу ерда эди десам адашмайман. Бу ҳақда ўша пайтда Қонунчилик палатаси депутатлари ялпи йиғилишидаям айтганман.\nИкки палатали Парламентни ташкил этиш Ислом Каримовнинг жуда катта ижобий ғояси эди. Кўп марта ўзи такрорлаганидек Англияда, Францияда, АҚШда давлат раҳбари алмашади, аммо, иқтисод ўзгармайди, ҳамма боёт-шояд, тинч-тотув яшайверади.\nХудди шу мақсадда иқтисодчи, молиячилар, ҳуқуқшунослар ҳамкорлигини йўлга қўйиш, мустаҳкам иқтисодий қонунларни яратиш мақсадида Икки палатали Парламент тузилди. Депутат Игорь Коренев эътироф этганидек (албатта, унинг гапи ҳам нисбий) 2005-2010 йилги Парламент Ўзбекистон ҳудудида ўз касбининг энг истеъдодли вакилларини Қонунчилик палатасига олиб келди.\nҚонунчилик Палатасининг 2005 йил 27 январдаги йиғилишида Президент Ислом Каримов депутатларга қарата, деярли бундай деди:\n–Сизлар учун вақтнинг чегараси йўқ. Хоҳлаган гапларингни гапиринглар. Хато, нотўғри гаплар бўлсаям майли. Чунки, баъзида нотўғри фикрдан тўғри фикр суғуриб олинади.\nПрезидент Ислом Каримовнинг бу гапларига юз фоиз ишонган депутатлар ҳам бўлди, унинг бу гаплари фальш эканлигини билган депутатлар ҳам бўлди.\nШахсан мен ҳаётимда бировларга ишониб жуда кўп бора бошим қаттиқ-қаттиқ деворларга урилган. Қуръон ўқий бошлаганимдан кейин, бирон-бир одамдан ёрдам кутиш нотўғрилигини англаб етдим. Лекин, эзгулик, яхшилик йўлида кураш Аллоҳга манзурлигини ва Аллоҳ яхшиликни ҳеч қачон мукофотсиз қолдирмаслигини билганим туфайли, рост гап, адолатли қарор учун курашиш ниятимдан қайтмаганман.\nБундай фикрловчи депутатлар ўша пайтда кўп эди. Менга ўхшаган депутатлар учун Президент Ислом Каримовнинг бу гаплари ўз нуқтаи-назаримизни баён этиш йўлида олиб бораётган бир Байроқ вазифаси ўтарди холос.\nБизнинг адолат ва рост гап учун талашиб-тортишаётган гапларимизни бошқариш Спикерга қийин эди. Чунки, Эркин Халилов адашмасам 1990 йилдан буён Олий Мажлисда ишлар ва жуда кўп воқеаларнинг гувоҳи бўлганди.\nИслом Каримовнинг айтган гаплари самимий бўлмаганлиги, кейинчалик, унинг амалида билинди. Натижада ҳақиқатни гапирувчи, иймон эътиқодли депутатлар кейинги муддатга кўрсатилмади.\nШахсан ўзим 2005-2010 йиллардаги депутатлик фаолиятим давомида қонунларни мукаммаллаштириш йўлида бошқалар билан талашиб-тортишганим, баъзида битта модда устида икки-уч кунлаб аргументлар билан ўз дунёқарашимни ўтказганим ва бундан хурсанд бўлиб қониққанимни эсга олиб, ўтган фаолиятимга ачинмайман. Ўша пайтда телевидение орқали ҳам кўп интервью берардим. Ҳозиргача, кўча куйда менга нотаниш кишилар ўша интервьюларимни эслашади.\nМана орадан ўн икки йил ўтди. Сочимдаги оқлар кўпайди. Набирали бўлдим. Ҳозирги кун нуқтаи-назаридан қараганда, юқорида айтганим каби ўша пайтда энг катта масъулият ва қийин иш Қонунчилик палатаси Спикери Эркин Халилов зиммасида бўлган экан. Лекин, Эркин Халилов ҳам орқага қайтгани йўқ. Қонунларимиз мукаммал бўлиши учун турли-туман фикрларни ўзининг юксак маданияти, сезгир табиати, ўзбек халқига фидойилиги билан тинглади, қабул қилди, рад этди ва ажойиб киши сифатида эсда қолди.\nЯлпи йиғилишнинг иккинчи кунги мажлисида мен, кун тартибидаги қандай қонунлар қабул қилиш кераклиги ҳақидаги масалада «Мақтовни чеклаш ҳақида Қонун» қабул қилиш керак деб таклиф киритдим(бу Қонун эмас, бу фикрга қанча маддоҳ эрта бир куни қарши туришини тасаввур қила оласизми?). Бу менинг сайловчилар олдидаги ваъдам бўлиб, сайловолди учрашувларда бу бошқача шакл «Ёлғонга қарши курашиш»да айтилган эди.\nЭркин Ҳамдамович, менинг бу таклифимни эшитмаганга олиб, бошқа депутатларга микрофонни улаб юборди. Аммо, ялпи йиғилиш тугаб, барча журналистлар ва меҳмонлар кузатиб қўйилгач, менга шама қилиниб, роса гапиргандилар. Лекин бирон марта менинг исм шарифим айтилмади. Гап нимадалгини кўпчилик яхши тушунганди.\nКейинроқ Илҳом Насриев Президентнинг фалон Фармони Қонунларимизга зид деворди, депутат З.Убайдуллаев бир тадбиркорнинг ёнини олиб рус тилида катта мақола эълон қилиб юборди.\nМана шундай воқеалар «қулоқ»лар учун ажойиб масаллиқ эди-да ўзиям. Аммо, Эркин ака бу депутатларнинг озорланишига қарши турди.\nЭркин ака 1955 йилда туғилган бўлса-да 1976 йилда туғилган, ўзидан 21 ёш кичик депутатга сўз бераётганда ёки унинг фикрини қўллаётганда «Фалончи акам» тўғри айтаяпдилар дерди. У кишининг яна бир фазилати депутатларни ижодий ишлашга рағбатлантирар эдилар. У киши, қонун нормалари учун талашиб-тортишадиган фаол депутатларни ҳурмат қилардилар.\nҚонунлар борасида иккимиз ўртамизда қаттиқ тортишувлар бўларди. Шундай вазиятлар бўларди-ки, телекамера менга қараб турган пайтда, палатадаги тортишув муҳрланиб «ТЕПА»дагиларга етиб бормаслиги учун техник ходимлар менинг микрофонимни ўчириб қўйишарди. Бу масала Регламентда ҳам бор эди. Яъни, айни депутат бир масалада икки мартадан ортиқ гапириши мумкин эмасди.\nМен эса ўз фикрим, ўз ҳақлигимни исботлашдан қайтмасдим. Чунки, иқтисодий ҳуқуқшунослик соҳасида палатадаги кўпчилик назариётчи ҳуқуқшунослардан фарқли ўлароқ мен амалиётчи ҳуқуқшунос эдим. Ахир ўн йил Хўжалик судида судья бўлиб 5000 га яқин, балким унданда кўп иқтисодий низоларни кўрганман. Хўжалик судига келишдан аввал ҳам савдо, саноат, тадбиркорлик соҳасида ҳуқуқшунос сифатида фаолият олиб борганман.\nШунинг учун ҳар қандай иқтисодиётга оид ҳуқуқий норма муҳокама қилинаётганда унинг амалиётда қандай самара бериши мумкинлиги, менинг кўз ўнгимда дарҳол намоён бўларди. Шу сабабдан ўз позициямни ёқлаб турли туман далилларни келтираверардим.\nБитта мисолни келтириб ўтай.\nБанклар орқали микрокредит бериш ҳақидаги моддадаги муддатга аниқлик киритиш бўйича икки кун тортишганмиз. Мисол учун мен «мижоз томонидан кредит олиш учун берилган аризадан кейин банк кредит ажратиши ёки ажратмаслиги ҳақида хулоса бериш кунини аниқ ёзиш» тарафида бўлганман.\nМаккор банкирлар эса бу муддатни кўрсатишни исташмаганди. «Хусусий уй жой мулкдорлари ширкатлари ҳақида», «Ипотека тўғрисида», Кўчмас мулк тўғрисида ва бошқа қонун нормаларидаги бизнинг тортишувларимиз кескин бўларди. Палатада ўтирган киши бизна нақ душман деб ўйларди.\nБироқ мажлислар орасидаги танаффусда шундоқ ташқарида кўришиб қолсак Эркин Ҳамдамовичнинг ўзи биринчи бўлиб саломга қўл узатардилар. У кишининг бундай муомаласидан мен уялиб, бундан кейин «у киши билан тортишмасамми» деган ўйга борардим.\nАммо, менинг тинч ўтиришимга Эркин ака қўймасдилар. Юқорида айтганимдек, у киши биздан ижодий ёндашувни талаб қилардилар. Бир марта қонун лойиҳаси муҳокамасига аралашмай, бошқа иш билан банд бўлиб ўтирганимда Эркин ака худди буни кўрганларидай «мана бу масалада Парламентнинг судьяси гапирсин» деб юборсалар бўладими? Кейин билсам бу ном билан менинг фамилиям тилга олиняпти.\nПалатанинг судьяси!!! Яхшиямки, сўзга ёзилганлар кўп экан. Масала моҳиятини англагач икки оғиз фикр билдиришга имкон топдим.\nМен ўзим билан Эркин Ҳамдамович ўртасида бўлиб ўтган воқеаларни эслаяпман холос. Қонунчилик палатасида 120 депутат бор эди. Уларнинг ҳеч бўлмаганда 30-40 таси ўз фикрини ўтказиш учун тиришарди. Ана шундай вазиятларда ўз обрўийни сақлаш, ҳар кимнинг кўнглига қараб гапириш ва ниҳоят профессионал тарзда мақбул қонун қабул қилиш учун ҳар ўнта қўмитанинг Лойиҳаларини ўрганиш, э-ҳе буларнинг ўзи бўладими? Барча ҳолатларда Эркин аканинг оғизларидан «ака» ёки «опа» сўзи тушмасди. Депутатлар ҳам ахийри Эркин Ҳамдомовичнинг бу гапларни самимий, дилдан изҳор этаётганини ҳис қилдилар ва ҳамма депутат бир-бирига нисбатан Эркин Ҳамдамович ибратидек муомала қиладиган бўлди.\nНатижа эса кўп куттирмади. Бир икки йилдан сўнг, қўшни қардош республикалар баъзи қонунларни биздан кўчириб олишаётганликлари маълум бўлди. Бу жуда катта эътироф эди. Мана сизга ижодий иш қандай бўлади! Ишласангиз шундай, Эркин Ҳамдамовичдай жамоада ижодий муҳит яратиб ишланг!\nИшламайман десангиз Қонун лойиҳаларини муҳокама қилмасдан ўтказдириб юбораверинг. Жабрини бир неча йил ўтгач халқ тортади. Сизга нима?\nХуллас, нимадир гап-сўзлар бўлди. Эркин Ҳамдамович эрталабки мажлисда ўз ихтиёрлари билан мансабини топшираётганликларини баён этиб, у кишининг ишдан бўшатиш ҳақидаги аризаларини қаноатлантиришни сўрадилар.\nКўпчилик овоз билан ариза қаноатлантирилди.\nТушдан кейинги мажлис 15-00 да эди. Кўпчилик қатори менинг ҳам кайфиятим йўқ эди. Ҳаммамиз Эркин ака бирон ҳафта дам олсалар керак деган ўйда йиғилишга кирдик. Не кўз билан кўрайликки шунча йил Олий Мажлисга раҳбарлик қилган киши, оддий депутат сифатида умумий залда ўтирибди!!!\nЭркин Ҳамдамовичнинг мана бу камтарлиги менинг у кишига нисбатан ҳурматимни янада оширди.\nХуллас ҳозирги пайтда, айниқса, тез-тез қабул қилинаётган қонунларимизда чалкашликлар юз бераётган бир пайт (бу табиий жараён)да, жуда катта ижобий ўзгаришлар бўлаётган, Маъмурий, Иқтисодий, Фуқаролик, Жиноят Кодексларидаги нормаларни амалиётга жорий қилишда, тўғри йўлни тезда топиш масаласида устоз Эркин Ҳамдамовичнинг ўрни билиняпти.\nМен ўйлайманки, Эркин Ҳамдамовични, Президентимиз Шавкат Миромонович мендан-да яхши биладилар ва яқин орада ўз ёнларига чақириб, Қонун ижодкорлиги билан шуғулланишларига имкон яратиб берадилар.\nАна ўшанда ислоҳотларимизни амалга ошириш жараёни янги куч билан янада жадаллашади деб ўйлайман.\nСуратда: Эркин Халилов (чапдан тўртинчи) Ўзбекистон Олий раҳбарияти Қирғизистон Президенти Асқар Акаев билан бўлган музокаралар пайтида…\nPublished by Dunyo O’zbeklari · November 3, 2017 ·\nШахсан Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёевга\nЎзбекистон Бош прокурори Н.Йўлдошевга МИБ идораси қилган жиноятлар ҳақида\nИИВ Қоровул Қўшинлари бошлиғи, генерал-майор Дмитрий Пан қамоққа олинди\nБош муҳаррир И.Хушевга: Менинг дардим жуда оғир\nБош прокуратура Тошкент ҳокимига “мансуб” аудиони ўрганишни бошлади – Озодлик\nБош муҳаррир И.Хушевга: Бир савол туғилади, ким айбдор? – Редакция почтасидан\nБош муҳаррир И.Хушевга: Қашқадарёлик онаизорнинг Канадага йўллаган ноласи…\n“Нодиршоҳ”нинг Сурхондаги жиноий шериклари нега тергов ва сўроққа тортилмади?\nУч қизидан айрилган ота: “Айбдорлар қолиб, айбсиз врачларни қамашди”\nСобиқ Бош прокурорга нисбатан эҳтиёт чораси ўзгартирилди – Озодлик


2016.09.28 | Эълонлар\nХалқ таълими вазирлиги кириб келаётган янги 2017 йил байрамида Меҳрибонлик уйлари тарбияланувчилари, ота-она қаромоғидан маҳрум бўлган болалар, шунингдек, ижтимоий ҳимояга муҳтож ва кўп болали оилалар фарзандларига “Президент совғаси”ни тайёрлаш учун ширинликлар, канцелярия маҳсулотлари ва уларни жойлаштиришга мўлжалланган қутилар харид қилиш мақсадида танлов савдоларини\nТанлов номи: Меҳрибонлик уйлари тарбияланувчилари, ота-она қаромоғидан маҳрум бўлган болалар, шунингдек, ижтимоий ҳимояга муҳтож ва кўп болали оилалар фарзандларига “Президент совғаси”ни тайёрлаш учун ширинликлар, канцелярия маҳсулотлари ва уларни жойлаштиришга мўлжалланган қутилар харид қилиш.\nБуюртмачи мазкур танлов савдоларига Меҳрибонлик уйлари тарбияланувчилари, ота-она қаромоғидан маҳрум бўлган болалар, шунингдек, ижтимоий ҳимояга муҳтож ва кўп болали оилалар фарзандларига “Президент совғаси”ни тайёрлаш учун ширинликлар, канцелярия маҳсулотлар ва уларни жойлаштиришга мўлжалланган қутиларни харид қилиш учун етказиб берувчиларни таклиф этади.\nМеҳрибонлик уйлари тарбияланувчилари, ота-она қаромоғидан маҳрум бўлган болалар, шунингдек, ижтимоий ҳимояга муҳтож ва кўп болали оилалар фарзандларига “Президент совғаси”ни тайёрлаш учун ширинликлар, канцелярия маҳсулотлар ва уларни жойлаштиришга мўлжалланган қутиларнинг номи, техник талаблари, миқдори ва энг юқори нархи қуйидагилар:\nМаҳсулотнинг энг юқори (максимал) нархи (сўмда)\n1 фоизли закалат суммаси миқдори\nРангли қоғозлар ўлчами 297Х207 мм (+/-2). Рангли қоғозлар тўплами муқоваси оғирлиги\n150 гр/м² ли қоғоздан ишланади. Рангли қоғозлар тўплами 12 хил рангда, ранги 4+0, оғирлиги 70 гр/м² ли қоғоздан ишланган бўлиши шарт.\nРасм чизиш учун дафтар ўлчами 288 Х 203 мм (+/-2). Расм дафтари варақлар сони 12 варақ. Расм чизиш учун оғирлиги 120 гр/м², оқлиги 93% дан кам бўлмаган қоғоздан ишланади. Расм дафтари муқоваси 140 гр/м² ли қоғоздан ишланади. Муқова ранги 4+0.\nЁзув учун дафтар ўлчами 170Х205 ммли (+/-2), оқлиги 74-88%, оғирлиги 80 гр/м²ли офсет қоғоздан ишланади. Ёзув дафтари 12-варақдан иборат. Муқова ранги 4+0.\nБлокнот 100-110Х145-155 мм (+/-2мм). Муқова ранги 4+0, оғирлиги 150 гр/м² ли қоғоздан ишланади. Блокнот ёзув қисми варақлари 40-50 варақли, ранги 1+0, оғирлиги 70 гр/м² ли офсет қоғоздан ишланади.\nПластмассадан ишланган қутига жойлаштирилган, ҳар бир кювети 2,7 куб.смдан иборат. Расм чизиш учун 12 хил рангдан иборат.\nРангли қаламлар тўплами\nРасм чизиш учун рангли қаламлар тўплами 12 хил рангда узунлиги 175 мм. Қутиси рангли картондан ишланади.\nЮмшоқ резинадан ишланган эластикли ўлчами 40Х21Х12 мм. Ранги оқ.\nФломастерлар тўплами 8 (+1) хил рангда. Қутиси рангли картондан ишланади.\nПластмасса корпусга жойлаштирилган пластмассадан ишланган қалам очувчи ускуна ва тозалагичдан иборат.\nЎқув қуроллари жойлаштириш учун пластикдан ишланган папка. Ўлчами 230Х330 мм.\nРасм чизиш учун тўплам\nТўплам циркул, қалам, ластик-ўчирғич, чизғич, 2 дона учбурчак-чизғич ва транспортёрдан иборат.\nРангли ручкалар тўплами\n6 хил рангда ручкалар тўплами. Ручка корпуси пластмассадан, ручка солиш учун футляр пластикдан ишланади.\n4 255 350,00\n“Алёнка” вафли торти\nМаҳсулот оғирлиги 250 гр. Маҳсулотни ишлаб чиқарувчи Россия федерацияси.\n“Alpen gold” плиткали шоколади\nМахсулот оғирлиги 90 гр. Махсулотни ишлаб чиқарувчи Польша.\n“Nestle” плиткали шоколади\nМахсулот оғирлиги 90 гр. Махсулотни ишлаб чиқарувчи Россия федерацияси.\n“Kit-kat” батон шоколади\nМахсулот оғирлиги 40 гр. Махсулотни ишлаб чиқарувчи Россия федерацияси.\nМахсулот оғирлиги 55 гр. Махсулотни ишлаб чиқарувчи Россия федерацияси.\n"Snikers" батон шоколади\nМахсулот оғирлиги 50,5 гр. Махсулотни ишлаб чиқарувчи Россия федерацияси.\n“Kinder Niespodzianka” ўйинчоқли шоколади\nМахсулот оғирлиги 20 гр. Махсулотни ишлаб чиқарувчи Польша давлати.\n1 055 780,00\nМахсулот оғирлиги 45 гр. Махсулотни ишлаб чиқарувчи Россия федерацияси.\n"Super kontik" печенье\nМахсулот оғирлиги 100 гр. Махсулотни ишлаб чиқарувчи Россия федерацияси.\n4 125 ,00\n“Choko pie” печеньеси\nМахсулот оғирлиги 30 гр. Махсулотни ишлаб чиқарувчи Россия федерацияси.\n“Milky way” шоколади\nМахсулот оғирлиги 26 гр. Махсулотни ишлаб чиқарувчи Россия федерацияси.\n“Джек” вафлили шоколади\nМахсулот оғирлиги 25-30 гр. Махсулотни ишлаб чиқарувчи Россия федерацияси.\nМахсулот оғирлиги 180 гр. Махсулотни ишлаб чиқарувчи Украина.\n“Dolce” мева шарбати\nМахсулот оғирлиги 200 мл. Махсулотни ишлаб чиқарувчи Ўзбекистон Республикаси.\n“Chupa chups” конфети\nМахсулот оғирлиги 10 гр. Махсулотни ишлаб чиқарувчи Россия федерацияси.\n8 470 220,00\n57 750 000,00\nБарча маҳсулотлар жорий йилнинг 10 декабрига қадар етказилиши ҳамда ширинликларнинг эскириш муддати 2017 йил 20 январдан кам бўлмаслиги шарт.\nТанлов савдоларида қатнашиш истагини билдирган корхона ва ташкилотлар ўз таклифларини тақдим этишларидан олдин тегишли лотлар бўйича маҳсулотлар намуналарини вазирликка келиб кўришлари шарт. Вазирлик томонидан ушбу маҳсулот намунларини кўрганлиги тўғрисида тегишли хужжатлар расмийлаштирилади.\nТақдим этилаётган танлов таклифлари алоҳида ҳар бир лот кесимида ёпиқ ҳолда (муҳрланган конверт) расмий мурожаат хати билан бирга 2016 йил 3 октябрга қадар Тошкент вақти билан соат 15-00 гача Танлов комиссиясига қуйидаги манзилга тақдим этилиши лозим.


Қорақалпоғистонда афв этилганларга энг кам иш ҳақининг 6 баробари миқдорида маблағ ёрдам сифатида берилди- Kruz.uz\nҚорақалпоғистонда афв этилганларга энг кам иш ҳақининг 6 баробари миқдорида маблағ ёрдам сифатида берилди\n11:18, 13.01.2018 1110 1 Жамият\nНукус шаҳридаги Ёшлар Марказида Ўзбекистон Ёшлар иттифоқи Қорақалпоғистон Республикаси Кенгаши томонидан ташкил этилган «Ёшлар Пресс клуби»нинг илк сессияси бўлиб ўтди.\n«Ёшлар Пресс клуби»нинг биринчи сессиясида Қорақалпоғистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бошқармаси бошлиғи Кенесбай Нурабуллаев Қорақалпоғистонда афв этилганлар ҳақида айтиб ўтди.\n«Қорақалпоғистон Республикасида 34 фуқаро Президент фармони билан авф этилди. Шуларнинг 3 нафарини ёшлар бўлиб ҳисобланади. Уларнинг ҳар бирига энг кам иш ҳақининг 6 баробари миқдорида маблағ ёрдам сифатида берилди. Бу пуллар улар ишга жойлашаман дегунга қадар ишлатиб туришлари учун берилди.\n34 фуқаронинг 2 нафари соғлиги ёмонлиги боис шифохонага ётқизилди. Қолганлари эса турли хил ишларга жойлаштирилди. Буларнинг ҳаммаси нима учун? Жазони ўтаб қайтган фуқаро ўзимизнинг орамизга тортиб, келажакда шу фуқаронинг қайта жиноят содир этмаслиги учун. Уларни тўғри йўлга солиш учун қўлдан келган барча ишни амалга оширамиз”, дейди К.Нурабуллаев.\n“Мўйноқда болалар колледжга 100 кмдан қатнарди, улар учун 10-синфнинг очилиши қулай бўлди” – Халқ таълими вазири >>>\nафвЁшлар пресс клубиКенесбай Нурабуллаев


Андижонда ўнлаб янги корхоналарнинг очилиш маросимлари бўлиб ўтди\nАндижон вилоятида Мустақиллик байрами олдидан саноат ва ижтимоий соҳа объектларини ишга тушириш анъанага айланган. Шу кунларда ҳудудда 50та ана шундай объектлар ишга туширилиб, уларда 5 мингта янги иш ўринлари яратилди.\n31 август куни вилоят ҳокими Шуҳратбек Абдураҳмонов янги очилаётган объектларнинг очилиш маросимларида қатнашди.\nХўжаобод туманининг чекка қишлоғида «Мустаҳкам текстил» жамияти томонидан тайёр трикотаж маҳсулотларини ишлаб чиқарувчи йирик корхона иш бошлади. Лойиҳа қиймати 3 млн долларни ташкил этган мазкур фабрика йилига 7,2 млн дона маҳсулот ишлаб чиқаради. Кўзланаётган экспорт салоҳияти эса йилига 15 млн долларни ташкил этмоқда. Корхонада минг нафар маҳаллий йигит-қиз иш билан таъминланди.\nПрезидент Шавкат Мирзиёев шу йил Андижонга қилган ташрифи давомида минг иш ўрнига эга «ВПН» корхонасининг очилиш маросимида қатнашган эди. Хўжаободдаги текстил фабрикаси йил давомида фаолиятини бошлаган иккинчи ана шундай йирик ишлаб чиқариш корхонасидир.\n«Makrofarm Al Sancar» жамияти аҳоли учун дам олиш ва тиббий хизмат кўрсатиш маркази мажмуасини фойдаланишга топширди. Дарё бўйида оилавий муолажалар олиш ва ҳордиқ чиқариш учун қад ростлаган коттеж типидаги масканлар айниқса жуда замонавий қурилган. 150 ўринли замонавий кўринишда қад кўтарган мажмуада 100та иш ўрни яратилган.\nБалиқчи туманининг Чинобод шаҳарчасида иш бошлаган «Скортон текстиль» ип-йигирув фабрикаси йилига 15 млн долларлик маҳсулот экспорт қилиш қувватига эга бўлиб, унда 450 нафар аҳоли вакиллари ишли бўлди.\nОлтинкўл туманида ҳам «Яхши ният текстил» корхонасининг очилиш маросими бўлиб ўтди. Фабрика йилига 1,5 млн доллар миқдорида экспорт қилиш салоҳиятига эга бўлиб, унда 200 нафар маҳаллий ёшлар иш бошлади.\nЮқоридаги корхоналарнинг очилиш маросимида вилоят ҳокими Шуҳратбек Абдураҳмонов иштирок этди.\n«Андижонда мустақиллик байрами арафасида йил бошида режалаштирилган ишларни ҳосилини кўриш урф-одат бўлиб қолган. Халқимизни ҳаётдан рози қилишда энг асосий масала – ишчи ўрни яратиш. Бугун 6-7та объектга бориб корхоналарни очяпмиз. Ўринбосарларим ҳам бориб, бошқа ҳудудлардаги мана шундай тадбирларда иштирок этмоқдалар. Мазкур объектларда янги 5 мингдан ортиқ муқим ишчи ўринлари яратилди.\nБиргина мана шу Хўжаобод туманидаги «Мустаҳкам текстил» корхонаси 1000 иш ўрнига эга. Бу ерда нафақат Хўжаобод тумани, балки қўшни туманлардан ёш аёлларимиз, қизларимиз бугун иш билан таъминланди.\nБарча ишларимиз режа асосида кетяпти. Йил якунигача хотин-қизларимиздан салкам 20 минг нафарини ва 8 минг нафар ёшларни иш билан таъминлашни режалаштирганмиз», – дди Шуҳратбек Абдураҳмонов.


“Тажовузкорларнинг барчаси Ўзбекистонда йиғилганми?”\n01 март 2021, Тошкент вақти: 00:00\nТурғунбек Андижонликлар 13-14 май воқеаларидан кейин бу ерда жуда кўп киши ҳибсга олингани, ҳуқуқ-тартибот идоралари “ўрмонга ўт кетса, ҳўлу қуруқ баробар ёнади” қабилида иш тутаётганини айтмоқда.\n“Шу воқеалардан кейин телевидениеда қурол топиб топширганларга 100 минг сўмдан мукофот берилиши эълон қилинди. Қариндошларимдан бири 2 та қурол топган экан, бу гапга ишониб, олиб бориб берибди. Уни қамаб қўйишди. У қуролларни ҳақиқатан ҳам йўлдан топиб олган экан”, - дейди жалақудуқлик суҳбатдош аёл.\nЯна бир суҳбатдош онахон қамалганларнинг арзини ҳеч қайси ҳуқуқ идораси тингламаётганидан нолиди.\n“Ўғлимни уйидан ушлаб кетишди. МХХда, албатта, бўйнига мажбуран айб қўйилди. Уйида хотини учта боласи билан қолди. Уларга қарай десам, ўзимникида ҳам уйлантирадиган болаларим бор. Иқтисодни кўриб турибсиз. Арзимизни ким тинглайди? Бизни ким ҳимоя қилади? Бизга ҳар тарафдан зулм бўляпти. Аёллар тўйиб кетди, айниқса, маҳбусларнинг аёллари. Иқтисоднинг нега ёмонлигини ҳамма катталар билади, ҳаммасининг ақли етади. Барча ишларнинг ақли етиб туриб қиляпти. Булар аёлларни қийинчиликка дучор қилиб, қайси виждон билан эркакман, деб юрибди. Подшоҳимиз одил, деяпмизу, унинг қачон одил бўлишига ақлим етмайди. У фақат ўзига ёрдам бераётганларга одил бўляпти, холос. Мусулмонларга одиллик қилгани йўқ. Одамлар бу ҳақда айтса, авлоду аждоди билан йўқотиб юборяпти”, - деди онахон.\nСуҳбатдошларнинг билдиришича, 13-14 май воқеалари муносабати билан ҳибсга олинганларнинг барчасига Жиноят кодексининг бир неча моддалари бўйича айб қўйилган. Айбларнинг энг “оммавий”си эса 159-модда, яъни конституциявий тузумга тажовуз қилишдир.\n“Шунча телевизор кўрамиз, радио эшитамиз, бирорта мамлакатда конституциявий тузумга тажовуз қилган одам тўғрисида гап бўлмайди. Барча тажовузкор Ўзбекистонда йиғилиб қолганми, билмайман, ҳаммага 159-модда қўйилган”, - деди суҳбатдош отахонлардан бири.\nЯна бир отахоннинг сўзларига қараганда, конституциявий тузумга тажовуз қилиш моддаси бошқа мамлакатларда борлигини у эшитмаган. Бу модда Ўзбекистонда диндорларга ва инсон ҳуқуқлари учун курашувчиларга қўлланиладиган айбга айланган.