Катта Онадўли бўйлаб кичик бир саёхат « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nКатта Онадўли бўйлаб кичик бир саёхат\n11 April 2013 - 17:52\nБундан 20 йил бурун “Шарқ юлдузи” журналида ишлаб юрган ёш ёзувчи Исажон Султон “Чўлпон” нашриётининг буюртмаси билан Али Бодомчининг “Қўрбошилар” китобини туркчадан ўзбекчалаштирган эди. Янглишмасам, айрим парчалари вақтли матбуотда ҳам эълон қилинган. Афсус, ўша китоб “қоғоз танқислиги” туфайли чоп этилмаган.\n“Қоғоз танқислиги” ибораси қандай маънони англатишини билмоқчи бўлганлар учун 2012 йили “DAVR PRESS” нашриёти босиб чиқарган Шеркон Қодирийнинг “37-хонадон” китобини ўқиб кўришни тавсия этган бўлардим. Шеркон жаннатмакон отасии Ҳабибулла Қодирий ва совет қўлида шаҳид кетган бобоси Абдулла Қодирий тўғрисида биз билмаган аччиқ ҳақиқатларни жигар қони билан қоғозга туширибди, оғиздан оғизга ўтиб сақланиб қолган инжа хотираларни китобхон ҳукмига ҳавола этибди. Мана, 70-саҳифадан кўчирма: “Даданг, дастлабки китоби чиққач: “Келиб-келиб менинг китобимга келганда қоғоз етмай қоладими?!” деб нашриётнинг ўша йиллардаги раҳбарларидан аччиқланар эдилар”, деб ҳикоя қилардилар онам“. 74-бетда янада ибратомуз бошқа бир ҳужжат илова қилинади:\n“Ғафур Ғулом номидаги Тошкент бадиий адабиёт\nнашриётининг директори ўртоқ Ҳамид Ғуломга\nСўнгги йилларда отам Абдулла Қодирий (Жулқунбой) ҳақида атоқли ёзувчиларимиз, шоирларимиз, олимларимиз ва бошқа замондошларнинг хийла хотиралари йиғилди ва йиғилмоқда. Қодирий ҳаёти ва ижодий фаолияти тўғрисида манбаъ-маълумотларни тўлдириш мақсадида “Абдулла Қодирий ҳақида замондошлари” номли бир коллектив китоб нашр қилиниши ва тўпламни 1975 йил планига киритишга рухсат беришингизни сўрайман. Тўпламнинг ҳажми 12 лист.\nҲабибулла Қодирийнинг “Отам ҳақида” номли китоби ўн йилдан сўнг тўлдирилган ҳолда қайта чоп этилади. Қодирийнинг замондошлари ёзган хотиралар эса “босмачилар”ни қоралаб ёзилган жўнгина “Мангулик” номли романи учун СССР Давлат мукофотига лойиқ кўрилган Ҳамид Ғулом ишдан бўшатилгач, 1986 йили дунё юзини кўради.\n“Қоғоз танқислиги” совет ҳукумати даврида сиёсий жиҳатдан нобопроқ китобларга нисбатан ўйлаб топилган жўясиз бир баҳона бўлган. Ҳартугул, у пайтлар нобоп китоблар айрим қисқартиришлар эвазига бўлса ҳам чоп этиларди. Бироқ Исажон Султон таржима қилган “Қўрбошилар” китоби ҳамон қаерлардадир чанг босиб ётибди. “Қаерда ётганини ўзим ҳам билмайман, – деган эди бир куни Исажон укамиз. – Қўлёзма топилса, ўзим чўнтагимдан пул сарфлаб босиб чиқарган бўлардим”.\nАли Бодомчи ёзган китобнинг ўзбекча қўлёзмаси топилишига бувайдалик синчи укахоним Анварбек бош қўшмаса, уни унча-мунча изқувар тополмаса керак.\nДарвоқе, Исажон Султон ўтган йили “Боғда пишган бодомлар” номли (балки, номи бошқачадир?) ҳаётий ҳикояси учун АҚШда истиқомат қиладиган ўрислар таъсис этган “халқаро” йиллик адабий мукофотга сазовор бўлди. Шундан кейин Тошкентда тарқалган миш-мишларга ишонадиган бўлсак, узоғи билан 2015 йилгача Исажонга Нобел мукофоти ҳам берилажак. Чунки АҚШда асосан ўрислар ва МДҲ давлатларидан мисли кўрилмаган мол-дунё опчиқиб кетган кадхудолар яшайди. Улар ўзларини янгибойлардек кўрсатишга ҳаракат қилади. Агар Исажон ҳам ўша кадхудоларга ёқадиган икки-учта мақола ёзиб, интернет-пинтернетда эълон қилиб юборса (яъни, масалан, “1918 йилнинг феврал ойида Қўқонда армани дашноқлари маҳаллий турк-ўзбек халқини қатлиом қилмаган”, деб ўзининг афт-башарасига қозонкуя суртиб олса, борми,) Мусо алайҳиссаломнинг қавми ёнига мукофотпараст ёзувчи Урхон Помиқ ва “патрон”лари ҳам кўшилиб, бирпасда нобелбоп об-ҳаво яратилади. Исажоннинг янги “Мангу дарбадар” романи яҳудийларнинг ибратомуз кечмиши каби талқин этилади ва икки-уч йиллик шовқин-сурондан сўнг Исажон Султон Туркистон адиблари орасида биринчи бўлиб Нобел мукофотига сазовар бўлажак. Энди ҳамма гап Исажоннинг ўзига боғлиқ бўлиб турибди: қани, кўрамиз, бу укамиз Швеция Қироллик Академиясининг ноғорасига ўйнармикан-ўйнамасмикан?..\nДемак, “қоғоз танқислиги” иборасини (мустақиллик давридаги биринчи муросасиз Цензор) Рустам Шоғуломов қандай маънода ишлатишни бизга ўргатиб кетгани тўғрисида озми-кўпми тушунчага эга бўлдик. Ҳозир 80 ёшга бориб қолган бўлса-да, лақайлар учун миллий таом бўлган “жалама” пиширишни зўр бериб ўрганаётган собиқ қўмита раиси эҳтимол “қўрбошилар”ни ўтда куймас, сувда чўкмас сандиққа яшириб, сирли сандиқ калитини ҳамон липпасига қистириб юргандир. Тўй-маъракаларда тасодифан учрашиб қолсак, бу ҳақда Рустам Шоғуломовнинг ўзидан сўраб кўришимиз лозимга ўхшайди.\nХуллас, англашилган бўлса, Али Бодомчи номини камина бундан чорак аср илгари эшитганман. У пайтларда Исажоннинг ёши ҳам энди чорак асрга борган эди. Биз ўшанда Али Бодомчи энг камида тўксон яшар чол бўлса керак, деб тусмол қилганмиз. Чунки “босмачилик ҳаракати”ни беш қўлдай билиш учун камида Шермуҳаммадбек, Иброҳимбек, Мадаминбек каби қўрбошилар билан тенгдош бўлиш керак. Майли, улардан беш-ўн ёш кичик бўлсин; ўшанда ҳам саксон яшар бобой бўларди. Шунақа ҳисоб-китоб қилганмиз. Эски йилнинг ёз ойларида ҳам мана шунақа хомаки хисоб-китобларимизга ишониб юрганмиз.\nҲа, айтгандай, тўрт-беш йил бурин янгиюртимиз Онадўлидан отаюрт Туркистонга ташриф буюрган битта нафақахўр: “Али Бодомчи ўзи ишлаб юрган газетанинг маблағини мақсадсиз ишлатиб юборгани учун бир замонлар қамалган”, деган хабарчани ҳазил аралаш айтиб, каминани лол қолдириб кетган эди. Тавба, деб ёқамни ушлаганман ўшанда, газета маблағини қандай қилиб мақсадсиз ўзлаштириб юбориш мумкин? Ҳaмма нарсани “биладиган” орқадошимиз: “Э-э, ака, Туркияда ҳам фақат кичкина ўғрилар қамалади, катта ўғрилар эса давлатни бошқаради“, деб кўз қисиб қўйган эди. Ҳа-а, гап бу ёқда экан-да, энди ҳаммаси тушунарли…\nШунақа фикрда юрган чоқларим эски йилнинг ёз ойларида устоз Ёқубжон Хўжамберди: “Туркиядан битта тарихчи олим келган, оти Нуриддин Хотинўғли. Ўзи амир Олимхоннинг неварасига уйланган экан. Фан доктори. Шу кунларда ҳар хил архивларни титкилаб юрибди. Босмачилик ҳаракати билан қизиқар экан. Вақт топиб боғ-ҳовлингизга келсак, мусофир ватандошимиз хурсанд бўларди”, деб қолди. Нуриддин бей билан Дўрмондаги боғ-ҳовлимизда кўришдик. Очиғини айтсам, кўпдан буён ўзини одамга ўхшаб тутадиган рисоладаги олим билан кўришмаган эдим. Нуриддин бей олимдан кўра, одамга кўпроқ ўхшарди. Одамга, инсонга ўхшаб яшаш ҳам мумкин экан-ку, баракалла! Бир оқшом Ёқубжон ака, Нуриддин бей ва мен ой ботгунча суҳбат қурдик. Орадан икки-уч кун ўтиб, Нуриддин бейнинг ўзи ёлғиз боғ-ҳовлимизга келиб қолди ва эрталабгача эски-туски дафтарларимизни титкилаб, “сурат чекиб” ўтирди. “Эҳ, аттанг, шу дафтарларимни кўрсатмасам бўлар экан! Сиз мезбон билан гаплашиб ўтириш ўрнига, тамаки “ичиб” кулдонни кулга тўлдириб ўтирибсиз! Қачон гаплашамиз, домод?!” десам, “Эрталаб гаплашамиз, ака”, деб кулимсирайди Нуриддин бей. Биз “Нуриддин” деймиз, туркча “пасапорт”да “Нуреттин” деб ёзилган ва шундай талаффуз қилинар экан. Бизники тўғри бўлса керак.\nДарҳақиқат, эрталаб Нуриддин бей яхши тушлар кўриб уйғонди. Нонуштадан сўнг мириқиб суҳбатлашдик. Назаримда, Нуриддин бей бир умр водийдами, Бухоро воҳасидами яшагандек туюлади; бир-биримизнинг гапимизни (мавзу ва моҳиятни) дарҳол тушунардик, биримизнинг гапимизни иккинчимиз қолган жойидан давом эттириб кетаверардик. Ўртада бегонасираш йўқ, тушунмовчилик йўқ. Икки турк ўғлони дунёнинг икки чеккасида яшаса ҳам бир-бирини имо-ишора билан осонгина тушунади. Ўткан йили баҳорда Истанбулга борганимда Гулора Енисей исмли озарий аёл билан танишиб, қиёматли ака-сингил тутинган эдик. Мана, энди Нуриддин бей билан эту тирноқдек ажралмас дўст тутиндик.\nНуриддин бей билан суҳбатимиз орасида биринчи бўлиб менми ёки Нуриддин бейми, ишқилиб, биттамиз Али Бодомчининг номини тилга олдик, иккинчимиз ул зоти шариф тўғрисида бошланган гапни гапга улаб кетдик. Ана холос! Али Бодомчи на саксонга, на тўксонга яқинлашибди, бор-йўғи энди пайғамбар ёшини қоралаб бораётган эмиш! Йўғ-э, дейман ишонқирамай, Нуриддин бей, тағин сиз бошқа бир Али Бодомчи ҳақида гапираётган бўлманг? Мен билган Али Бодомчи совет даврида Боймирза Ҳайит, Вали Қаюмхон каби ашаддий “ватан хоинлари” қаторида газета-журналларда доим қораланарди. Янглишмасам, Вали Қаюмхон йигирма йил олдин 90 ёшида вафот этган, ҳозир тирик бўлганда бир юзу ўнга кирган бўларди. Шундоқ бўлгач, афандим, Али Бодомчи ҳам энг камида саксон яшар бўлиши керак…\nНуриддин бей кулади, мени ҳазил қиляпти деб ўйлайди. Мен бўлсам, Нуриддин бей ҳазиллашяпти, деб ўйлайман. Ота-боболари асли водийлик бўлгани туфайли аския қилишни ҳам билади, ҳазил-мутойибани ҳам ўрнига қўяди. Синчиклаб Нуриддин бейнинг қиёфасига разм солсам, у зинҳор-базинҳор ҳазил қилаётганга ўхшамасди.\n– Али бей оға Сизнинг китобингиз “Анвар пошонинг васияти”ни ниҳоятда синчиковлик билан ўқиган, жиддий эътирозлари ҳам йўқ эмас, ҳа, – деб қўяди Нуриддин бей. – Аданага борсангиз, Набижон ака, Али бей оға билан роса баҳс-мунозара қилсаларинг керак.\n– Майли, бораман, ўтган гал айрим сабаблар туфайли Аданага боролмаган эдим, бу сафар албатта бораман, – дейман. – Чиғатой Кўчар ҳам ўша шаҳарда яшайди; янгамиз Севги хоним водийча паловни қотиради деб эшитганман, қўлларидан бир ошам ош еб келамиз…\nШу ўринда дарҳол Севги хоним билан эски танишим Чиғатой оғадан ғойибона узр cўpaб қўймоқчиман: мен эски йил охирларида Аданага борган чоғимда уч-тўрт кун давомида тинмасдан челаклаб ёмғир ёғди, кўчада шамсиясиз юриб бўлмасди, бирор жойга бемалол бориб бўлмасди. Биз оғабейим Али Бодомчи билан у кишининг олди тортар машинасида Ҳатай томон йўлга тушиб, ярим йўлга етар-етмас машина носозлиги маълум бўлгач, орқага қайтишга мажбур бўлдик. Биз Нуриддин бейнинг онасини зиёрат қилиб, ватандошларимизнинг ҳаёт ҳикояларини эшитиб, келажакда ёзилажак “Турк чечаклари” номли китобимиз учун муҳим материаллар тўплаб қайтишни режалаштириб қўйган эдик. Афсус, техника барча режаларимизни барбод қилди (насиб қилса, келажакда “Турк чечаклари“га муқобил ҳолатда “Афғон гуллари” номли китоб ҳам ёзилади, иншаОллоҳ!). Машинани устахонага келтириб топшириб, эртаси куни бошланадиган Анқара сафари борасида бош қотира бошладик; у ерда “1937-38 йилларда рўй берган Қизил Қирғин” мавзусида машварат бўлиши керак экан. Битта озар олими камина бундан йигирма йил олдин ёзиб чоп эттирганим “Қатлнома” китобим асосида Ўзбекистонда рўй берган қатлиом тўғрисида маъруза қилар эмиш; агар хоҳласам, мен ҳам уч-тўрт оғиз гапиришим мумкин экан. Рози бўлдим. Бир иш амалга ошмаса, бошқа иш ўз-ўзидан орқага сурилади. Қолаверса, кайфияти бузилиб турган эсли-ҳушли одам асло меҳмондорчиликка бормайди. Камина ҳам бутун масъулиятни зиммамга олиб, бу сафар Чиғатой Кўчар хонадонига бормасликка қарор бердим. “Лекин, Набижон бей, Чиғатой Кўчар эшитса, хафа бўлади. Сиз биласизми-йўқми, Севги хоним Аданадаги энг обрў-эътиборли хонадон фарзанди бўлади, у асилзода инсонлар тоифасидан“, деди Али Бодомчи афандимиз. Майли, дедим, келаси сафар узоқ муддат меҳмон бўладиган бўлиб келаман…\nХуллас, Нуриддин бей Дўрмондаги боғ-ҳовлимизда Али Бодомчи тўғрисида атрофлича маълумот берди.\n– Али бей oғанинг ота-боболари бодомфуруш бўлганми? Heгa “Бодомчи” деган тахаллус олган? – деб сўрайман.\nСўнг томорқадаги бодом дарахти остида суратга тушаман. Ўтган йили бодом кўп ҳосил қилган эди, битта шиғил шохини эгиб туриб, Нуриддин бейдан шу ҳолатни “чекиб” қўйишни илтимос қиламан.\n– Бодомлар серҳосил эканини албатта Али бей оғага гапириб беринг. Агар ота-бобосининг касбини давом эттириб бодомфурушлик қилмоқчи бўлса, куз бошланган заҳоти Ўзбекистонга келсин; бодом пишган пайтда кўтарасига ўн тонна харид қилинса, кейин икки баробар фойда кўриш мумкин, – дейман худди ўзим ҳам бомдомфурушлик этиб юргандек.\n– Xўп, айтаман, – деб кулади Нуриддин бей.\nБиз Онадўлида одамлар фамилия-насабни қандай тартиб-қоида асосида танлашини ўрислар 130 йил давомида бизга ўргатиб кетган таомилга асосланиб тасаввур қиламиз. Ваҳоланки, Онадўлида насаб танлаш ҳар бир оиланинг шахсий иши ҳисобланади. Биз бўлсак, фамилия танлашни “давлатнинг иши” деб ҳисоблаймиз ва “оч қорним – тинч қулоғим” деган мақолга амал қилиб, сиёсатга аралашмасликни маъқул кўрамиз.\nДоктор Нуриддин Хотинўғли Туркиянинг Жанубий Қораденгиз баладияси депарасида жойлашган Зонгулдак шаҳридаги Бўлат Эжевет университетида тарих фанидан талабаларга сабоқ беради. Камина Онадўлига саёҳатим чоғида 2012 йилнин 17 декабр (Оралиқ) куни ўша университетнинг мажлислар салонида “Туркия билан Туркистон орасидаги кўнгил кўприклари” номли конферанса бериб, ректор Маҳмут Ўзер афандининг “ташаккур белгиси”ни олишга муваффақ бўлдим. Бу “ташаккур белгиси“, умид қиламанки, келаси сафар бемалол Зонгулдакка бориб измирлик Ниҳон хоним афандимни йўқлашим учун ишончли баҳона бўлса керак.\nТалаба ва университет ўқитувчилари билан учрашувимни Туркияда чоп этилган “Анвар пошонинг васияти” китобим бағишланган буюк миллий шоиримиз Шавкат Раҳмоннинг тўрт қатор шеъридан иқтибос келтириш билан бошладим:\nМайлига яшамак бўлсин қийинроқ\nНуриддин бей шеърни сўзма-сўз ўгириб, маъносини тушунтириб берса ҳам ҳеч ким қарсак чалмади; шоир сатрларига муносабат бўлмагач, ҳайрон бўлиб биринчи қаторда ўтирган Ниҳон хонимга қараб: “Агар сиз, афандим, келаси ёзда Измирга бормасдан Ўзбекистонга бориб икки-уч ой яшаб қайтсангиз, иншаОллоҳ, Шавкат Раҳмон шеърларини ўқиб йиғлайдиган таъсирчан қиз бўлиб қоласиз“, дедим ҳазил аралаш. Бу гапим кўпчиликка маъқул бўлди ва қарсакбозлик бошланди.\nТошкентга қайтгач, бир ҳафта-ўн кун мобайнида нима учун Зонгулдак университети талабалари Шавкат Раҳмон ёзган оташин сатрларни эшитиб қарсак чалмади экан деб ўйлаб юрдим. Охири жавобни ёзувчи биродаримиз Нуруллоҳ Муҳаммад Рауфхон (“жоҳилият даври”да насаби “Отахонов” бўлган, “Оқ бино оқшомлари” номли ҳикояси билан оғизга тушиб, сўнг илкис узлатга чекинган) ижодхонасида дунёнинг паст-баландликлари тўғрисида гаплашиб ўтириб, ногаҳон, жавоб топдим:\n– Ахир, турк қизлари гарчи рўмол ўраб юрадиган бўлса-да, ҳар доим уларнинг кўзлари очиқ бўлади, ўзлари зиё тарқатади, миллий шуури болалигидаёқ шаклланган бўлади-ку! – деб юбордим. – Шу боис улар шоир сатрларидаги чақириқни оддий ҳолат деб билди, холос. Ахир булар Чаноққалъа ҳимоячиларининг тўрин-неваралари-ку!\nНиҳон хоним, тўғрими, сиз нима дейсиз? Туркистон тарихига алоқадор бирорта мавзу танладингизми ёки Измирга қайтиб алмисоқдан қолган рўзғорнинг жиловидан маҳкам ушлашга қарор қилдингизми?..\nОғабейим Али афандининг ота-боболари бодомфурушлик билан шуғулланганини сўраш илк учрашув чоғида эсимдан чиқади. Келаси сафар албатта сўраб билиб оламан.\n– Али Бодомчи қиш фаслининг бошларида, декабр ойларида Ўзбекистонга келмоқчи, – дейди Нуриддин бей. – Унга Али Яздийнинг “Зафарнома” китоби керак. Топиб бўлармикан?\n– Билмадим, топиб бўлса керак, – дейман.\nКетар чоғида Нуриддин бейни Иброҳим Ҳаққул хонадонига бошлаб кириб таништираман: “Иброҳим ака, бу йигит, сизларга – бухороликларга куёв-домод бўлади”, дейман. Иброҳим ака гапимни ҳазил деб ўйлайди. Қачонки, Нуриддин бей ростдан ҳам амир Олимхоннинг неварасига уйланганини эшитгач: “Ие, саруполар муборак бўлсин! Лекин, тақсир, катта қайнотангиз бизни золимлар қўлига ташлаб қочиб яхши иш қилмаган”, деб кулади. “Қайноталар қилмиши учун, устоз, куёвлари жавоб бермаса керак”, деб ҳазил қилади Нуриддин бей. Кулишиб, ҳазил-ҳузул қилиб, суратга тушамиз.\nЯнги ўқув йили бошланиши арафасида Нуриддин бей Туркияга жўнаб кетади.\nУ гўё Ўзбекистонга Али Бодомчи тўғрисида илгари эшитилмаган битта афсонани ташлаб кетгандек бўлади.\nАли Бодомчи 1949 йилнинг 1 март куни Сурия чегарасига яқин бўлган Ҳатай депарасининг Шенкўйида (Шайхкўй), яъни — Шайх қишлоғида туғилади. Улар оилада ўн уч фарзанд экан: беш ўғил ва саккиз қиз. Али оилада тўнғич фарзанд эди. Турк қизи бўлмиш онахон Оиша Фитнат хоним ҳам қишлоқи ўзбек аёллари каби серфарзанд бўлиб, мамлакат сарҳадларини мустаҳкамлашга муносиб ҳисса қўшади. Али бей бошланғич мактабни Ҳатайда, ўрта мактабни эса Антакияда тамомлаб, Адана университетига ўқишга киради. Иқтисодчи мутахассислиги бўйича таҳсил кўради. Турк йигити Али бей 21 яшар чоғида Аданада истиқомат қиладиган Туркистонликларнинг ҳар хил йиғилишларида иштирок эта бошлайди. Ажойиб кунларнинг бирида Боймирза Ҳайит билан танишади. Боймирза Ҳайит тўплантида Туркистонда 1920 йилларда содир бўлган миллий озодлик ҳаракатлари — босмачилик тўғрисида маъруза қилади. Мажлисдан сўнг кўзлари чақнаб ўтирган 21 яшар турк йигити Али бей билан бир соатча юзма-юз гаплашади. Шу суҳбатдан сўнг Али бей Туркистонлик туркларнинг туғишган фарзандига айланиб қолади ва устоз Боймирза Ҳайитнинг тавсияси бўйича Туркистон қўрбошилари тўғрисидаги маълумотларни биттама-битта тўплай бошлайди. Натижада 1974 йилда “Туркистон миллий истиқлол ҳаракати қўрбошилари” номли китоби “Қутлуғ яйинлари” нашриёти томонидан чоп этилади.\nЭътибор беринг-а, қардошим, Али Бодомчи 25 яшар чоғида нашр этган китобни орадан 25 йил ўтгач, Исажон Султон деган ёш ёзувчи айнан 25 яшар чоғида Онадўли туркчасидан ўзбекчага ўгиради. “25” рақамида бир сир борга ўхшайди.\nАли Бодомчи ўзининг охирги ёзган “Чингиз ва ясаси, Темур ва тузукоти” номли китобига илова қилган мухтасар сўзбошисида: “1980 йилнинг 12 ейлул куни “Ҳаркун” газетасининг Аданадаги мухбири ўлароқ кўз остига олиндим ва ҳибс этилдим”, деб бошига тушган мусибат тўғрисида рўй-рост маълумот бериб ўтади. Оғабейимнинг эътироф этишича, у киши “катта миқдорда давлат мулкини ёки газета мулкини талон-тарож қилгани учун” эмас, балки оддийгина мухбир сифатида ноҳақ қамоққа олинади ва тез орада оқланиб чиқади. Али Бодомчи ҳеч қачон катта амалдор бўлмаганидек, катта пул эгаси ҳам бўлмаган. Фақат Вали Қаюмхон, Боймирза Ҳайит каби “ватан хоинлари”га маслакдош бўлган. Ўзи ҳақида шўро замонида чиққан бир мақолани икки марта эслатди, аммо мен ўша пайтда бошқа нарса билан банд бўлганим боис мақола номидан фақат “кўппак” деган ҳақорат сўзини эслаб қолдим, холос. Советларнинг ювиндихўрлари томонидан ҳақорат қилингани учун Али Бодомчи илгари ҳам, ҳозир ҳам асло хафа бўлган эмас.\nМен Зонгулдакдан соат 16.00 да автобусда йўлга чиқдим ва эрталаб соат 5.00да, тонг саҳарда Адана автовокзалига етиб бордим. Ўн уч соат йўл юрдим; Жанубий Қораденгиздан Қибриз тарафга бориб қолганимни кейинчалик харитани кўриб билдим. Қораденгиздан Оқденгизгача бўлган Туркияни кўндалангига кесиб ўтган эканман. Афсуски, йўлда бир ярим соатдан сўнг қоронғи тушиб қолади, табиатни томоша қилиб кетишнинг иложи бўлмадйи. Худо хоҳласа, бошқа сафар айнан мана шу йўналиш бўйича кундуз куни автобусда саёҳат қиламан.\nТонгда мени Али Бодомчи билан Усмонбек (Шермуҳаммад қўрбошининг набираси) кутиб олдилар. Али Бодомчи олди тортар япон машинасини ўзи бошқарар экан. Кўп бензин ейдиган қўпол машина ўрнига бежиримроқ машина минса бўлмасмикан деб ўйладим. Лекин бу ҳақда ўзидан сўрамадим. Худди шундай савол билан Тошкентда Исажонга мурожаат қилсам: “Э-э, ака, кичик машинада бирор жойга борсангиз, ишингиз икки дунёда ҳам битмайди, катта машина миниб борсангиз, хўжайиннинг ўзи идорасидан югуриб чиқиб, қўлтиқлаб ичкарига опкириб кетади”, деб изоҳ берган эди. Балки, Али Бодомчи ҳам ишларини осонроқ битириш учун юз километр масофани босиб ўтса, энг камида йигирма литр петрол-бензин сарф қиладиган машинада юришни афзал билса керак-да. Бир литр бензин-петрол — 4 лира, икки ярим доллар… Ўзимча сарф-харажатларни ҳисоб-китоб қилиб бўлгунимча ихчамгина меҳмонхонага ҳам етиб келдик. Пешингача дам оладиган бўлдим.\nШу куни Усмонбекнинг ўзи “таржимонлик” қилди. Кейинги куни Кубалай исмли ватандошимиз тилмочилик қилиб ўтирди. Кейин таржимонга ҳам, тилмочга ҳам ҳеч қандай эҳтиёж йўқлиги маълум бўлди. Ҳатто охирги куни оғабейим мени хонадонига олиб кетаётиб набираси – тўринига телефон қилиб: “Сен, болам, оқшом чоғи уйга келиб кутиб ўтиргин, Туркистонлик турклар қандай гапиришини эшитасан, ҳеч бўлмаса, қулоқларинг жонли турк лаҳжасига ўрганади, Туркистон сенинг ҳам ватанингдир”, деганини эшитдим. Оғабейимнинг уйида мен ўн уч-ўн тўрт яшар ўсмир билан учрашдим. “Танишинглар, бу йигитча менинг тўриним – иккинчи Али Бодомчи”, деб таништирди оғабейим. Бўйи менга тенг бўлиб қолган йигитчани бағримга босиб: “Мактабни битириб ким бўласиз? Пилотми, жандармми? – деб сўрадим. – Балки, муҳандис бўларсиз?..” Йигитча бирпас у ёқ-бу ёққа қараб турди-да: “Тўғри топдингиз, муҳандис бўламан”, дейди. “Ўзбекистонга қачон борасиз? Ё ўзим опкетайми?” дедим. “Йўқ, бормайман, қўрқаман боришга”, деди иккинчи Али Бодомчи. Кулиб юбордим: “Бобонгиз босмачилар тўғрисида ёзавериб, сизни қўрқитиб қўйибди-да, пошом!” деб елкасига қоқиб қўйдим. Энди атак-чечак бўлган синглиси югуриб келиб бобосининг бағрига ўзини отди.\nЎша куни Али Бодомчи менга австриялик собиқ ҳарбий асир (у Биринчи жаҳон уруши даврида —1914–1918 йиллар — русларга асир тушган зобит) Фритз Виллфортнинг “Туркистон кундалиги” китобининг туркча ва олмонча нусхасини тақдим этди. Фритз Виллфорт 1915, 1916, 1917, 1918, 1919, 1920 йилларда Туркистонни яёв кезиб чиқади ва кўплаб тарихий воқеаларга бевосита гувоҳ бўлади. Австриялик кузатувчи ҳарбий асир китоб-кундалигига “Россиянинг Ўрта Осиёсида олти йил” деб кичик сарлавҳа ҳам қўйган экан. Али Бодомчи бу китобни Оврупода таҳсил кўраётган ватандоши Ҳамди Гунайдинга айтиб туркча таржима қилдиради ва сарлавҳачани “Россия ва Ўрта Осиёда олти йил” деб ўзгартириб қўяди. Яъни, Ўрта Осиёни Россияга қарамлигини шу йўсинда бартараф этади. Албатта, Ф. Виллфорт кундалик ёзган чоғларида Ўрта Осиё шак-шубҳасиз Россияга қарам бўлган. Бироқ, ўшанда ҳам, кейинчалик ҳам Али Бодомчи Ўрта Осиёни — Туркистонни озод турк ўлкаси деб ҳисобларди.\nБиз кеча пешиндан сўнг машина бузилиб Ҳатай сафаридан ортга барвақт қайтиб келгач, ишхонада икковимиз кечгача юзма-юз гаплашиб ўтирдик. Оғабейим Хуршид Давроннинг интернетдаги “Туркистон кутубхонаси”дан менинг “Лақайлар” номли ҳужжатли рисоламни кўчириб олиб, уни лотин алифбесига кўчириб, муқовалаб кичик китобча ҳолига келтириб олибди. Ҳозир Тожикистонда истиқомат қиладиган лақайлар тўғрисида савол-жавоб қилдик. Сўнг оғабейим “Анвар пошонинг васияти” китобимни чизиб-чизиб ўқиган нусхасини менга кўрсатиб, эътирозларини бирин-бирин баён эта бошлади.\n– Биринчиси, нима учун Эргаш қўрбошини “жоҳил” деб сўкасиз? Ахир у қўлидан келганча ватан озодлиги учун курашган-ку! Озодлик йўлида азиз жонини қурбон қилган шаҳиди шарифни “жоҳил” дейиш мумкинми? – деб риторик савол берди.\n– Мен билган манбаларда Эргаш қўрбоши “жоҳил” дейилган… Қолаверса, қўқонлик кекса коммунистпараст педагог Пўлатжон Қаюмовнинг (1885-1964) хотирасида ёзилишича, Эргаш қўрбоши бировнинг чақувномасига лаққа ишониб, бегуноҳ ўртакаш шоир Завқийни уриб ўлдирган экан…\n– Ўша манбалар русларнинг нуқтаи назарини ифодалаганми? Коммунистларнинг нуқтаи назарини ифодалаганми ўша манбалар?\n– Ҳа, шунақароқ.\n– Сиз Туркистон учун қайғуриб ёзган китобингизда бошдан-охиригача миллий манфаатни ҳимоя қилсангиз бўлмасмиди?\n– Бўларди. Лекин мен КГБ, Партия-Совет архивларидан фойдаланаётганим тўғрисида, айрим фикр-мулоҳазаларим нотўғри бўлиши мумкинлиги тўғрисида махсус огоҳлантириш бериб ўтганман, – деб ўзимни оқламоқчи бўламан.\n– Шўравийлар, коммунист яҳудийлар белгилаб берган қолипдан чиқиш керак. Миллат ва уммат манфаати нуқтаи назаридан ҳукм чиқарадиган вақт аллақачон келган.\n– Тўғри айтасиз, – дедим.\nСуҳбат асносида Америкада истиқомат қилаётган Анварбек ота (Шермуҳаммадбекнинг укаси Нурмуҳаммадбекнинг Афғонистонда туғилган ўғли) билан бирпас телефонда гаплашиб, мобил телефонини менга берди. Саксон яшар Анварбек ота соф Фарғона шевасида гапирарди. У киши ҳам “Анвар пошонинг васияти” китобимни ўқиганини, лекин “опоқим Шермуҳаммадбек тўғрисида ўрислар тўқиб чиқарган уйдирмалар Иброҳимбек тилидан ўтиб кетиб қолганини” афсусланиб таъкидлади.\n– Албатта, хафа бўлманг, ўғлим, масаланинг нозик томонларини сиз билмаслигингиз мумкин, лекин биз билан бақамти яшаётган таржимонингиз бор ҳақиқатни биларди-ку?! Нега керакли ўринларига изоҳ бериб кетмайди? Мен сиздан эмас, кўпроқ таржимонингиздан хафа бўлдим, – деди Анварбек ота куйиниб.\n– Ота, китобимни қайта нашр этиш чоғида фикр-мулоҳазаларингиз албатта инобатга олинади, – деб ваъда бердим.\nАнварбек ота мени Америкага таклиф қилди. Биз самимий хайр-хўшлашдик.\n– Тўғри гапларни айтди, қайта нашрида ҳамма фикр-мулоҳазалари ҳисобга олиниши керак, – дедим оғабейимга.\nАли Бодомчи ҳам гапларимни маъқуллади.\nТошкентга қайтганимдан сўнг бир оқшом ёзувчи Нуруллоҳ Муҳаммад Рауфхон билан айнан “босмачилик ҳаракати” тўғрисида гаплашиб ўтирсак, Оллоҳ-Оллоҳ, биродаримиз ҳам: “Туркистонда озодлик учун қўлига қурол олиб курашган боболаримизнинг унча-мунча камчилиги бўлса, пашшадан фил ясамаслик керак, беайб – парвардигор”, деди. Қаранг, Нуруллоҳ олти минг чақрим нарида яшайдиган Али бей оға гапларини такрорласа бўладими?! Ё қудратингдан!..\nЭртаси куни Али Бодомчи мени автобусга ўтирғизиб, Анқарага кузатиб қўйди. У ерда мени Урхон Қовунчи афандимиз кутиб олди, эртаси куни “Турк ўчоқлари”да учрашув бўлди. Унда илгари Туркистонда ишлаб юрган чоғлари Бахтиёржон орқали танишиб биродар бўлиб қолганим Ёқуб бей Умарўғли билан кўришдим; Ёқуб бей ҳозир фидокор шоир оғамиз Али Оқбош билан биргаликда “Қардош қаламлар” журналини нашр этмоқдалар. Шу оқшом манзилга етиб боргунимча оғабейларим йўл-йўлакай телефон қилиб ҳол-аҳволимни сўради.\nКейин Анқарадан Истанбулга автобусда кетаётганимда ҳам Али Бодомчи афандим дам-бадам телефон қилиб турди. Тошкентга етиб келганимдан кейин ҳам аҳволимни сўраб-суриштириб чарчамади бояқиш. Ташаккур, оғабейим, яна фараҳбахш кунларда ёруғ юз билан кўришгунча соғ-омон бўлинг! Ийи кунлар, афандим!\n2013 йил 4 январ


Ўзбекистон яна бир давлат фуқаролари учун визасиз тартиб жорий этди - Халқ сўзи\nЎзбекистон яна бир давлат фуқаролари учун визасиз тартиб жорий этди\n09:32 04 Январь 2019 Welcome to uzbekistan\n2019 йил 15 январдан Ўзбекистонда Германия фуқаролари учун 30 кун муддатга визасиз тартиб тизими йўлга қўйилади. Бу ҳақда Туризмни ривожлантириш қўмитаси маълум қилди.\nҚўмитага кўра, визасиз тартиб жорий этилишига Германия фуқаролари томонидан Ўзбекистонга кириш электрон визаларидан фойдаланиш кўрсаткичининг юқорилиги сабаб бўлди. 2018 йил 28 декабрь ҳолатига уларни 1 089 киши расмийлаштирган. Бу билан Германия фуқаролари мазкур дастурдан фойдаланган давлатлар рўйхатида 10-ўринни эгаллади.\nМаълумот учун, ўтган йил давомида Ўзбекистонга Германиядан 18 минг киши келган бўлиб, бу 2017 йилга нисбатан 2,5 баравар кўп.


Ўзбекистонда махсус хизматлар бир вақтнинг ўзида бир нечта гиёҳванд моддалар савдосининг олдини олди - Халқ сўзи\n00:29 09 Декабрь 2021 Жамият\nДавлат хавфсизлик хизмати томонидан наркотик моддаларнинг ноқонуний айланишига барҳам бериш бўйича амалга оширилган ишлар ҳақида маълумот берилди.\nЖумладан, Фарғона вилоятида ўтказилган тезкор тадбир давомида Давлат хавфсизлик хизмати ходимлари томонидан «Spark» русумли автомашина тўхтатилиб, кўздан кечирилди, 4,5 килограмм опий ва 2,9 килограмм гашиш гиёҳвандлик моддаси олиб қўйилди. Гиёҳванд моддалар эгаси муқаддам судланган. Эркак дўстига 7,9 килограмм гашиш ҳам олиб борган.\nОлиб борилган навбатдаги тезкор тадбир натижасида Фарғона вилоятининг икки нафар фуқароси қўлга олиниб, улардан 1,9 килограмм гиёҳванд модда олинди. Шунингдек, тадбир давомида ходимлар томонидан Марғилон ва Қўқондан келган икки нафар харидор қўлга олинди.\nШундан сўнг Давлат хавфсизлик хизмати Андижон вилояти бошқармаси ходимлари Хўжаобод туманида яшовчи фуқарони қўлга олиб, унинг машинасидан 6 кг гашиш олиб қўйди.\nШунингдек, Сурхондарё – Фарғона йўналиши бўйича ҳаракатланаётган Учкўприк туманида яшовчи фуқаро ИИБ ходимлари томонидан тўхтатилди. Ходимлар томонидан автомашинани кўздан кечириш натижасида 1 килограмм 47 грамм гашиш гиёҳвандлик моддаси аниқланган.\nҚорақалпоғистонда Давлат хавфсизлик хизмати ва божхона қўмитаси ходимлари томонидан Элликқалъа туманида яшовчи фуқародан 2990 дона «Трамадол» гиёҳвандлик моддаси аниқланди.\nҚайд этиш керакки, барча ҳолатларда гиёҳванд моддалар сотиш учун қўшни давлатдан олиб келинган.\nҲозирда мазкур ҳолатлар юзасидан тезкор тергов тадбирлари олиб борилмоқда.


29 апрель. Оксфордлик аёллар, велосипед ихтирочиси, «мушук кўзи», 138 минг инсонни ютган тўфон ва бошқа воқеалар\n29 апрель. Оксфордлик аёллар, велосипед ихтирочиси,...\n29.04.2018 00:32 0 1262\nХалқаро рақс куни\nМалика Бенедикта куни (Дания).\nСёва куни йил — император Хирохитонинг туғилган куни (Япония).\nБишкек шаҳри куни (Қирғизистон).\n1627 йил — кардинал Ришелье қарори асосида Канадани тадқиқ қилиш ва ўзлаштириш мақсадида Юз акциядор компанияси тузилди.\n1707 йил — шотланд парламенти инглиз парламенти билан бирлаштирилди. Янги давлат тузилмаси Буюк Британия номини олди.\n1770 йил — инглиз капитани Жеймс Кук Австралия тупроғига илк қадамини қўйди.\n1854 йил — «Favourite» (Германия) елканли кемаси «Hespera» (АҚШ) кемаси билан тўқнашиб, чўкиб кетди; 201 киши ҳалок бўлди.\n1882 йил — Берлинда дунёдаги биринчи троллейбус қатнови «Siemens&Halske» компанияси томонидан йўлга қўйилди.\n1884 йил — Оксфорд университети аёл-талабаларга ҳам имтиҳонда қатнашишга рухсат берди.\n1897 йил — Лондон қироллик жамияти йиғилиши қатнашчиларига физик Жозеф Томсон электронни кашф қилганини маълум қилди.\n1905 йил — америкалик Дэниел Мелони аэростатдан учирилган планёрда биринчи парвозни амалга оширди.\n1918 йил — Петроградда «Ленфильм»га асос солинди.\n1931 йил — собиқ иттифоқда биринчи тажриба телетрансляция амалга оширилди.\n1933 йил — Англияда футбол бўйича навбатдаги кубок финалида «Эвертон» клуби «Манчестер Сити»ни 3:0 ҳисобида ютди. Аммо бу ўйиннинг қизиқ жиҳати бошқа нарса — жамоалар футбол тарихида илк маротаба майдонга рақамли футболкаларда чиқиб келишди.\n1935 йил — биринчи бўлиб британ йўлларида «мушук кўзи» эффектини берувчи нур қайтарувчи мосламалар пайдо бўлди.\n1945 йил — Иккинчи жаҳон уруши: иттифоқчилар Дахау концлагери тутқунларини озод қилишди.\n1961 йил — Антарктида экспедициясида қатнашаётган жарроҳ Леонид Рогозов ўзининг кўричагини операция қилди.\n1975 йил — Ветнам уруши: америкаликлар Сайгондан олиб чиқила бошланди.\n1978 йил — Данияда ўлим жазоси бекор қилинди.\n1982 йил — Хитой аҳолиси сони бир миллиарддан ошди.\n1986 йил — Лос-Анжелес кутубхонасида ёнғин содир бўлди. Расмий маълумотларга кўра, 350 мингта китоб ёниб кул бўлган.\n1988 йил — Руминия раҳбари Николае Чаушеску тез орада мамлакатда қишлоқлар йўқ қилинишини маълум қилди.\n1991 йил — Бангладеш тўфони (26 — 30 апрел кунлари; энг кучлиси 29 апрелда содир бўлди) натижасида 138000 киши ҳалок бўлди.\n1993 йил — қиролича Елизавета II Букингем саройи сайёҳлар учун очилишини эълон қилди.\n1785 йил — Карл Дрез, немис ихтирочиси, велосипед, гўшт қиймалагич, ёзув машинкасини ихтиро қилган.\n1854 йил — Жюл Анри Пуанкаре, француз математиги, физик, астроном, файласуф.\n1875 йил — Рафаэл Сабатини, инглиз-италян ёзувчиси.\n1901 йил — Хирохито, Япония императори (1926 —1989 йиллар).\n1970 йил — Андре Агасси, америкалик теннисчи.\n1970 йил — Ума Турман, америкалик актриса.\nвоқеалар ҳодисалар таваллуд кунлари 29 апрель\nЖамият 29/03, 02:34\n29 март. Биринчи газета, музлаган Ниагара, «Соса-Соla» сотувда, майя ёзуви сири ва бошқа муҳим воқеалар


«Барселона» «Реал» фанатлари учун чипталар нархини оширди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n«Реал» мухлисларини «Камп Ноу»да ўтадиган навбатдаги Эль-Классикода чипталар нархи ошганидан ҳафсаласи пир бўлди.\n«Реал» фанатлари учун 600 чипта ажратилди, уларнинг ҳар бири 123 евро туради. Бундан ташқари, ажратилган ўринлар жуда баландда жойлашгани учун ҳам бу нарх мухлисларга қиммат туюляпти. Ваҳоланки, ўтган мавсумда чипталар 80 евродан сотилган эди.\nБу воқеа юзасидан «Реал» фанатлари Ла Лига раҳбариятигашикоят хати билан мурожаат қилишди.\n«Бу ҳолатдан норозимиз. Юқори даромадга эга мамлакатлар аҳолиси испаниялик мухлисларга қараганда анча арзон нархда чипта олишади. Мисол учун, Англияда меҳмон жамоа мухлислари учун энг қиммат чипта 39 евро туради. Германияда эса бундан ҳам арзон» - деб ёзилган хатда.\n«Реал» мухлислари учун «Атлетико»га қарши ўйин чипталарининг ҳам нархи кўтарилган. Эндиликда, «Висенте Кальдерон»га кириш учун мухлислар 90-100 евро тўлашига тўғри келади. Ўз навбатида, ўтган мавсумда «Атлетико» мухлислари ҳам «Сантьяго Бернабеу»га кириш чипталарини 70 евро туришидан норози бўлишган эди.\nТеглар: нархи қилишди ажратилди даромадга қиммат ўйин


Охирзамон қирғинлари (18) Аҳли суннат ва жамоатнинг аҳли китоблардаги охирзамон қирғинларига оид хабарларга муносабати\nBy IxlosOrg on 04/09/2020 МАҚОЛАЛАР ОХИРЗАМОН ҚИРҒИНЛАРИ\nУчинчи баҳс: аҳли суннат ва жамоатнинг аҳли китоблардаги охирзамон қирғинларига оид хабарларга муносабати\nБу баҳс муқаддима ва икки мавзудан иборат.\nАллоҳга ва Исломга даъват вазифалари ҳамда умуминсоний манфаатлар мусулмонларнинг аҳли китоблар ва улардан бошқалар билан муомала қилишларини тақозо этади. Бу эса, ўз навбатида талай диний ва дунёвий масалаларда улар билан ўзаро суҳбатлашиш ва баҳс-мунозара қилиш эшигини очади. Сабаби, яҳудий ва насронийлар Қуръондан олдин нозил қилинган илоҳий китобларга иймон келтиришгани, улардаги маълумотларга эга бўлишгани учун баъзан айрим мусулмонларга бу китоблардаги баъзи маълумотларни кўрсатишади. Бу китобларда ҳақ ҳам, ботил ҳам мавжуд бўлгани учун Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам мусулмонларга аҳли китоблардан келган хабарлар устидан ҳукм қилувчи одил илмий мезонни қолдирганлар. Аҳли суннат ва жамоат ушбу набавий мезонни маҳкам ушладилар, натижада, Аллоҳ уларни тўғри йўлга ҳидоят қилди ва аҳли китоблардан келган ҳақ хабарларни инкор қилишдан, ботил хабарларни тасдиқлашдан саломат сақлади.\nҚуйидаги мавзуда аҳли китоблардан келган хабарларга ёндошиш борасида аҳли суннат ушлаган набавий услуб баён қилинади. Ундан кейинги мавзуда эса, аҳли китобдан келган хабарларни ривоят қилишга рухсат берилган ўринлар билан уларнинг китобларини мутолаа қилишдан қайтарилгани борасида келган ҳадислар ўртасини жамлаш ҳақида сўз юритилади.\nБиринчи мавзу: аҳли суннатнинг аҳли китоблардаги охирзамон қирғинларига оид хабарларни қабул қилишга муносабати\nАҳли суннатнинг аҳли китоблардаги охирзамон қирғинларига оид хабарларни қабул қилишга муносабати уларнинг хабарларига умумий ёндошувининг бир парчасидир.\nАҳли суннат уламолари аҳли китобларнинг хабарларини уч қисмга бўладилар:\nБиринчи қисм: мақбул хабарлар\nУлар Қуръони карим ва саҳиҳ суннатга мувофиқ келган барча хабарларни ўз ичига олади.\nАҳли китобларнинг саҳиҳ суннатга мувофиқ келган хабарларидан бири охирзамонда иймон аҳли билан куфр аҳли ўртасида катта уруш рўй бериши ҳақидаги хабарлардир. Бу қисмда келган маълумотлар Қуръон ва суннатдаги хабарларга умумий суратда тўғри келса-да, ҳодисаларнинг тафсилотлари ва изоҳлари фарқли бўлиши мумкин.\nШунингдек, аҳли китоблардан келган хабарларининг воқеликка мувофиқ келиши бизнинг манбаларимизда уларни ёлғонга чиқарадиган бирон далил бўлмаса, уларнинг тўғри эканини кўрсатиши мумкин.\n“Исроилиёт хабарларига келсак, муфассирлар ва тарихчилар улар ҳақида жуда кўп гапирганлар. Улар орасида воқеликка мувофиқ келган тўғри хабарлар ҳам бор”.\nАҳли китобларнинг биздаги саҳиҳ ҳадисларга мос келган хабарларини ривоят қилишдан мақсад – биздаги хабарларнинг ҳақиқат эканини таъкидлаш ҳамда тарғиб ва тарҳиб бобида (яъни яхшиликларга қизиқтириш ва ёмонликлардан қўрқитиш учун) улардан фойдаланишдир.\nИккинчи қисм: рад қилинган хабарлар\nУлар Қуръони карим ва саҳиҳ суннатга ёки воқеликка ёхуд соғлом ақлга хилоф бўлган барча хабарларни ўз ичига олади. Уларни гапириш, ривоят қилиш жоиз эмас, фақат ёлғон хабар эканини баён этиш учун гапириш, ривоят қилиш мумкин.\n“Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам Бани Исроилдан келган хабарларни гапиришга рухсат берар эканлар, уларни рост ёки ёлғон гапиргани билинмаган кишидан ривоят қилишга рухсат берганлар, ёлғончилиги маълум бўлган кишилардан эмас”.\nЯъни, хабарнинг ёлғонлиги ёки хабар берувчининг ёлғончилиги маълум бўлса, бундай хабар ҳам, ундай хабарчидан ҳам ривоят қабул қилинмайди.\nОхирзамонда рўй берадиган катта уруш натижасида аҳли китобларнинг ғолиб бўлиши, Исо алайҳиссалом Ер юзига тушиб, мусулмонларга қарши яҳудийларга ёрдам бериши ва ҳоказо хабарлар Ислом динида ёлғон экани маълум бўлган, рад қилинган хабарлар жумласидандир.\nУчинчи қисм: тасдиқ ҳам, инкор ҳам қилинмайдиган хабарлар\nУлар Қуръонда ва саҳиҳ суннатда собит бўлмаган ҳамда воқеликда ўз тасдиғини ёки инкорини топмаган хабарлар бўлиб, Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: “Бани Исроилдан келган хабарларни гапираверинглар, бунда гуноҳ йўқдир”, деган сўзларига биноан, уларни гапириш мумкин. Фақат Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: “Аҳли китобни тасдиқламангиз, ёлғонга ҳам чиқармангиз , балки “Аллоҳга ва бизга нозил қилинган нарсаларга иймон келтирдик”, денглар” , деган сўзларига кўра, уларни рост ёки ёлғон деб қатъий айтилмайди.\nИмом Заҳабий раҳимаҳуллоҳ мазкур икки ҳадисни келтиргач, шундай дейди:\n“Бу ҳадислар умумий суратда аҳли китоблар ривоят қилган хабарларни эшитиш жоиз экани хусусида пайғамбаримиздан бир рухсатдир. Шу жумладан, уларнинг тиббиётга оид нақл қилган хабарларини ҳам эшитиш жоиз. Лекин уларнинг тўғрилигини исботлайдиган бирон ҳужжат йўқ, ҳужжат фақат Қуръон ва суннатдадир”.\nБу қисмга кирадиган мисоллар жумласига охирзамонда яҳудийлар Фаластинда тўплангач, устларига Аллоҳнинг ғазаби тушиши ва бошқа ривоятлар киради.\nБу тур ривоятларнинг аксариятидан бирон диний фойда олинмайди, фақат фикр олиш ва мулоҳаза қилиш учун айтилади, холос.\nСалафи солиҳлар бу тур хабарларни Муовия разияллоҳу анҳунинг сўзларига биноан воқелик мезонида тортиб, ундан сўнг ҳукм чиқарар эдилар. Муовия разияллоҳу анҳу Каъб ал-Аҳбор ҳақида шундай деган эди:\n“У аҳли китоблар ҳақида ривоят қилувчилар ичида энг ростгўй одам бўлишига қарамай, барибир биз унинг қанчалик тўғри-нотўғри гапираётганини текшириб кўрар эдик”.\nМуовия разияллоҳу анҳу саҳобалар Каъбнинг аҳли китоблардан ривоят қилган хабарларини воқеликка солиштириб кўрганларини айтмоқда. Баъзи ҳолатларда Каъб раҳимаҳуллоҳ айтган хабарлар воқеликка мос келмас, яъни тўғри бўлиб чиқмас эди.\nШайхулислом Ибн Таймия ва Ибн Қаййим раҳимаҳумаллоҳ аҳли китобларнинг хабарларини муҳокама қилишар эди. Улардан баъзиларини, бизда уларни тасдиқлайдиган бирон оят ва ҳадис бўлмаса ҳам, Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам ва умматларининг воқелигига мувофиқ келгани боис хабарнинг тўғрилигини айтишган.\nФазилатли Доктор Сафар Ҳаволий айтади:\n“Аҳли китобларнинг хабарларини тасдиқламаймиз ва инкор ҳам қилмаймиз деганимиз уларни эътиқод ва ваҳий доирасидан тўғри ёки нотўғри бўлиши мумкин бўлган, тузатиш ва қўшимча киритишни қабул қиладиган фикр ва тарихий ривоят доирасига чиқарамиз деганидир. Яъни аҳли китобларнинг ривоятларини тасдиқламаслик ва инкор қилмаслик улар ҳақида умуман тадқиқ қилмаслик, баҳс юритмаслик дегани эмас. Балки уларни шартли равишда, гумон ва эҳтимол доирасида муҳокама қилиш мумкин”.\nХулоса қилиб айтганда, аҳли китобларнинг хабарларини воқеликка мувофиқ келиш-келмаслигини текшириш, гарчи шаръан бунга буюрилмаган бўлсак ҳам, аслида жоиз ишдир. Айниқса, текширувчи киши пухта илм эгаси бўлса ва бунда аҳли китобларни Исломга даъват қилиш ёки уларнинг мусулмонларга душманлик қилишини тўсиш бўлса, мустаҳаб бўлади.\nИймони ва илми мустаҳкам бўлган киши бу ишга киришса, бидъатчи бўлмайди. Чунки бу борада саҳобалардан, аҳли суннат ва жамоат имомларидан бу ишни қилган олимларга эргашган бўлади.\nИккинчи мавзу: аҳли суннат ва жамоатнинг аҳли китобларнинг китобларини мутолаа қилишга муносабати\nПайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи ва саллам Бани Исроилдан келган хабарларни ривоят қилишга рухсат берган эдилар. Абдуллоҳ ибн Амр разияллоҳу анҳумодан ривоят қилинган ҳадисда Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай марҳамат қилганлар: “Бани Исроилдан келган хабарларни ривоят қилаверинглар, бунда гуноҳ йўқдир”.\nБу рухсат қаршисида уларнинг китобларини мутолаа қилишдан қайтарилган. Жобир ибн Абдуллоҳ разияллоҳу анҳумодан келган ҳадиси шарифда Умар ибн Хаттоб разияллоҳу анҳу Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ёнларига аҳли китобларнинг биридан қўлига тушган китобни олиб келиб, у зотга ўқиб беради. Шунда у зот ғазабланиб, шундай дейдилар: “Эй Ибн Хаттоб, шу китобларга маҳлиё бўляпсизларми?! Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, мен сизларга динни очиқ-ойдин, соф ҳолда келтирдим. Сизлар аҳли китоблардан (динингизга тааллуқли) бирон нарса ҳақида сўраманглар. Чунки улар сизларга рост хабарни берсалар, сизлар уни ёлғонга чиқариб қўйишларингиз ёки аксинча, ёлғон хабар берсалар, рост деб тасдиқлаб қўйишларингиз мумкин. Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, агар Мусо алайҳиссалом тирик бўлганда, менга эргашишдан бошқа йўл топа олмас эди”.\nАҳли суннат ва жамоат имомлари мазкур икки ҳадис орасини жамлашга ҳаракат қилиб, бир қатор фикрларни билдирганлар. Улардан энг муҳимлари қуйидагилардир:\nБиринчи фикр: Бани Исроилдан келган хабарларни ривоят қилиш Исломнинг дастлабки йилларида фитнага сабаб бўлишидан қўрқилгани боис тақиқланган эди, сўнгра фитнага сабаб бўлмаслигидан хотиржам бўлингач, уларни ривоят қилишга рухсат берилган.\nИккинчи фикр: бу ўриндаги тақиқлаш улар ҳақида оят-ҳадис мавжуд бўлмаган нарсалар ҳақида савол сўраш масаласига тааллуқлидир.\nУчинчи фикр: бу борадаги таъқиқлаш аҳли илмлардан бошқаларга мурожаат қилишга тегишли, аҳли илмлар бунга кирмайди.\nҲофиз Ибн Ҳажар раҳимаҳуллоҳ айтади:\n“Бу масалада иймонда мустаҳкам бўлган билан бўлмаганнинг орасини ажратиш афзалдир. Иймонда мустаҳкам бўлмаган киши аҳли китобларнинг китобларига қараши жоиз эмас. Бунинг акси ўлароқ, иймонда мустаҳкам бўлган кишига бу иш жоиздир. Айниқса, мухолифларга раддия беришга эҳтиёж туғилганда бу китобларга қараш зарурати янада ортади. Бунга ўтмишда ва ҳозирда аҳли суннат имомларининг Тавротдан нақл қилганлари ва яҳудийларга ўзларининг китобларидан фойдаланган ҳолда Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи ва салламни тасдиқлашга мажбур қилганлари далил бўлади. Уларнинг эътиқодларида аҳли китобларнинг китобларига назар солиш жоизлиги бўлмаганда эди, бу ишни қилмаган ва улардан шариатимизга мос келганларини билмаган бўлардилар”.\n Қаранг: Ибн Ҳазм. “Ал-фисал фил милал вал-аҳвои ван-ниҳал”, 1/318-321; “Ал-жавоб ас-саҳиҳ”, 6/461, 462; “Мажмуъ фатово Ибн Таймия”, 12/58, 13/345, 24/258; “Ал-бидоя ван-ниҳоя”, 2/31-39, 6/283-285; “Шарҳу ал-ақида ат-таҳовийя”, 1/230; “Фатҳ ал-Борий”, 6/575, 576, 13/340; “Усул фит-тафсир”, 53; “Ат-тафсир вал-муфассирун”, 1/62, 71, 169-177, 179, 180; “Маноҳил ал-ирфон фи улум ал-Қуръон”, 2/22; “Явм ал-ғазаб”, 7-9.\n Исроилиёт – яҳудий ва насронийлардан иборат Бани Исроилдан нақл қилинган хабарлардир. Исроилиёт хабарларнинг кўпини яҳудийлардан келган хабарлар ташкил қилади (Қаранг: Муҳаммад Усаймин. “Усул фит-тафсир”, 53, 54; “Ат-тафсир вал-муфассирун”, 1/165).\n “Ал-бидоя ван-ниҳоя”, 3/77.\n Қаранг: “Мажмуъ фатово Ибн Таймия”, 1/251, 19/6, 7.\n Қаранг: Ибн Касир. “Тафсир ал-Қуръон ал-азийм”, 7/394.\n У Муҳаммад ибн Идрис Қураший Ҳошимий бўлиб, тўрт мазҳаб имомларидан биридир. Ғазода таваллуд топган, кейинчалик Мисрга кўчиб борган ва ҳижрий 204 йил ўша ерда вафот этган (Қаранг: “Тазкират ал-ҳуффоз”, 1/361-363; “Сияру аълом ан-нубало”, 10/5-99; “Тақриб ат-таҳзиб”, 403).\n Қаранг: “Ар-рисола”, 265 (қисқартириб олинган).\n Мазкур китобнинг 377-бетига қаранг (арабча матни назарда тутилган).\n “Саҳиҳи Бухорий”: “Пайғамбарлар ҳақидаги бўлим”, “Бани Исроил ҳақида зикр қилинган ҳадислар боби”, 3461-ҳадис.\n Аҳли китоблардан келган хабарларни тасдиқлаш ёки инкор қилишда қатъий гапирмасликка сабаб уларни тасдиқлайдиган ёки рад қиладиган оят ва ҳадиснинг йўқлигидир. Аниқ далил бўлмаган ҳолда уларнинг хабарларини тасдиқласак, ботилни тасдиқлаб қўйишимиз ёки уларни ёлғонга чиқарсак, тўғри хабарни инкор қилиб қўйишимиз мумкин.\n Бақара сураси, 136-оят.\n “Саҳиҳи Бухорий”: “Тафсир бўлими”, “Аллоҳга ва бизга нозил қилинган нарсаларга иймон келтирдик, денглар” ояти ҳақидаги боб”, 5124-ҳадис.\n У Ҳофиз Абу Абдуллоҳ Шамсуддин Муҳаммад ибн Аҳмад Заҳабий бўлиб, ҳадисларни, ҳадислардаги иллатлар ва ҳолатларни, ҳадис ровийларини, ровийлар ва тарихдаги буюк шахсларнинг таржимаи ҳолларини жуда яхши ва пухта билган атоқли олимлардандир. Ҳижрий 748 йилда вафот этган (Қаранг: “Фавот ал-вафаёт”, 2/315-317; “Ад-дурар ал-комина”, 3/426, 427).\n “Мейзон ал-эътидол фи нақд ар-рижол”, 3/470.\n Мазкур китобнинг 308 ва 357-бетларига қаранг (арабча матни назарда тутилган).\n Қаранг: “Мажмуъ фатово Ибн Таймия”, 13/345, 8/322, 18/67, 19/63; “Тафсир ал-Қуръон ал-азийм”, 5/347, 348, 6/284; “Мирқот ал-мафотийҳ”, 1/391, 392; “Ҳужжатуллоҳ ал-болиға”, 1/348-351.\n У Мўминлар амири Муовия ибн Абу Суфён, умавийлар давлатининг асосчиси бўлиб, Макка фатҳи куни Исломни қабул қилган. Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ваҳий котиби бўлган, фатҳ қилган ерлари Атлантика океанига қадар етган. Ҳижрий 60 йилда вафот этган (Қаранг: “Ал-истийъоб”, 3/470-475; “Сияру аълом ан-нубало”, 35/119-126; “Ал-исоба фи тамйиз ас-саҳоба”, 6/120-122).\n У Абу Исҳоқ Каъб ибн Мотеъ Ҳимярий Ямоний, асли яҳудий бўлган. Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламни кўрган ва у зот вафот этгандан сўнг Исломни қабул қилган ва мусулмонлиги чиройли бўлган. Яҳудийларнинг китобларини яхши билар, умумий суратда улардаги маълумотларнинг тўғрисини ботилидан ажратиш қобилиятига эга эди. Ҳижрий 32 йилда вафот этган (Қаранг: “Табақоту Ибн Саъд”, 7/309; “Иқтизо ас-сирот ал-мустақим”, 1/375; “Таҳзиб ал-камол”, 24/189-194; “Тазкират ал-ҳуффоз”, 1/52; “Сияру аълом ан-нубало”, 3/489-494).\n “Саҳиҳи Бухорий”: муаллақ тарзда, “Китоб ал-эътисом бил-китоби вас-сунна”, “Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг “Аҳли китобдан (шариатга тааллуқли) бирор нарса ҳақида сўрамангиз”, деган сўзлари ҳақидаги деган боб”, 7361-ҳадис. Лекин “Ат-тарих ал-авсат”да ҳадиснинг муттасил шаклини келтирган, 209-ҳадис (Қаранг: Ҳумайдий. “Ал-жамъу байна ас-саҳиҳайн”, 2899-ҳадис; Ибн Ҳажар. “Тағлиқ ат-таълиқ”, 7361-ҳадис; “Фатҳ ал-Борий”, 13/346).\n Қаранг: “Ал-бидоя ван-ниҳоя”, 3/37; “Тафсир ал-Қуръон ал-азийм”, 6/285; “Фатҳ ал-Борий”, 13/346.\n Мисол тариқасида қаранг: “Ал-жавоб ас-саҳиҳ”, 5/237-318; “Ҳидоят ал-ҳаёро фи ажвибат ал-яҳуд ван-насоро”, 107-172.\n “Явм ал-ғазаб”, 9.\n Қаранг: “Фатҳ ал-Борий”, 13/527.\n У Жобир ибн Абдуллоҳ Ансорий бўлиб, кўп ҳадис ривоят қилган саҳобалардан бири, 2540 та ҳадис ривоят қилган, 19 та ғазотда иштирок этган, отаси ҳам саҳоба бўлган. Ҳижрий 78 йилда вафот этган.\n(Қаранг: “Ал-истийъоб”, 1/292, 293; “Сияру аълом ан-нубало”, 3/189-194; “Ал-исоба фи тамйиз ас-саҳоба”, 1/546, 547).\n У мўминлар амири, хулафои рошидинларнинг иккинчиси Умар ибн Хаттоб ибн Нуфайл Қураший Адавий бўлиб, ҳижратдан олдин – пайғамбарликнинг бешинчи йили мусулмон бўлди. Унинг халифалик йилларида Исломда 12 мингта минбар ўрнатилди, ҳижрий тақвим жорий қилинди. 537 та ҳадис ривоят қилган. Ҳижрий 23 йилда Абу Луълуа Мажусий томонидан қатл қилинган.\nҚаранг: “Ал-истийъоб”, 3/135; “Сияру ал-хулафо ар-рошидин”, 71-96; “Ал-исоба фи тамйиз ас-саҳоба”, 4/588.\n Яъни Исломда бўлатуриб, динларингизни билолмай ҳайрон қолиб, уни яҳудий ва насронийлардан ўрганмоқчимисизлар?! (Қаранг: Бағавий. “Шарҳ ас-сунна”, 1/271; “Ан-ниҳоя фи ғариб ал-ҳадис вал-асар”, 5/285; “Лисон ал-араб”, 9/162).\n “Муснади Аҳмад”, 15156-ҳадис. Ибн Касир айтади: “Бу ҳадисни имом Аҳмад бир ўзи ривоят қилган, ҳадиснинг санади Муслимнинг шартига тўғри келади” (“Ал-бидоя ван-ниҳоя”, 3/35. Қаранг: 2/35-бет). Ибн Ҳажар ва Айний Мужолиддан бошқа ҳадис ровийларининг ишончли эканини айтишган. Мужолидда эса заифлик бор. Ибн Ҳажар ҳадис ривоятларини жамлагач, бундай дейди: “Булар ушбу ҳадиснинг барча ривоятларидир. Уларда ҳужжатликка яроқли бирон нарса йўқ, лекин ривоятлар йиғиндиси ҳадиснинг асли бор эканини тақозо этади” (“Фатҳ ал-Борий”, 13/535 ва 13/345; “Умдат ал-қорий”, 25/74; Шайх Албоний “Мишкот ал-масобийҳ”да ҳадисни “ҳасан” даражасида эканини айтган, 177-ҳадис).\n Қаранг: Ибн Баттол. “Шарҳу саҳиҳ ал-Бухорий”, 10/389, 391; Хатиб Бағдодий. “Тақйид ал-илм”, 51, 57; Хатиб Бағдодий. “Ал-жомеъ ли ахлоқ ар-ровий”, 2/162; “Мажмуъ фатово Ибн Таймия”, 15/154, 17/463; Заркаший. “Ат-тазкирату фил-аҳодийс ал-муштаҳара”, 1/27; “Фатҳ ал-Борий”, 6/575, 13/345; Ажлуний. “Кашф ал-хафо”, 1/421, 422.\n Қаранг: “Фатҳ ал-Борий”, 13/535; Руҳайбоний. “Матолибу улий ан-нуҳо”, 1/603; “Фатово ал-лажнат ад-доима лил буҳус ал-илмийя вал-ифто”, 3/311.\nAvvalgi maqolaМаййитни дафн этишга тааллуқли масалалар (5)\nKeyingi maqola Эй иймон келтирганлар (44): Васиятга гувоҳ ҳозир қилиш вожиблиги ва мусулмон топилмаса мусулмон бўлмаган кишини гувоҳ қилиш жоизлиги


8та оддий маслаҳат билан мукаммал пойабзални танлаймиз | LifeHaq.uz\n8та оддий маслаҳат билан мукаммал пойабзални танлаймиз\nОёқларингиз чарчамаслиги ва оғримаслиги учун пойабзални тўғри танлашни ўрганинг. Пойабзал дўконида гангиб қолмасликни ўрганамиз.\nПойабзални куннинг иккинчи ярмида сотиб олган маъқул, чунки оёқлар кечга томон шишиши мумкин. Одатда, иссиқ ҳавода ҳам уларнинг ҳажми катталашади. Тонгда харид қилинган пойабзал кечқурун оёқни сиқиши мумкин.\nПойабзални кийиб кўришдан аввал у билан киядиган пайпоқларни кийинг. Масалан, кроссовкаларни кийиб кўрганда капрон пайпоқ кийманг.\nАгар оёқларингиз таги ҳар хил узунликка эга бўлса, катта ўлчамдаги оёғингизга мослаб олинг.\nОёқнинг катта бармоғи билан пойабзал учи орасидаги масофа тахминан 0,5-1,5 см бўлиши керак.\nПойабзални кийиб, дўконда юриб кўринг. Пошнаси қанчалик пишиқлигига эътибор беринг. Ҳеч қаерингиз сиқилмаётганига ишонч ҳосил қилинг. Келажакда пойабзал кенгайишига ёки юмшашига умид қилмаганингиз маъқул. Бундай бўлмаслиги мумкин.\nПойабзалнинг тасвирланиши ва ёзилган ўлчамга ишонманг. Турли ишлаб чиқарувчиларнинг ўлчамлари бир оз фарқ қилиши мумкин. Ўз ҳисларингизга ишонинг.\nҚадоқлар ҳосил бўлмаслиги учун пойабзалнинг ички томонида қандайдир чоклар, металл деталлар ёки юришга ҳалақит берадиган яна нимадир бор-йўқлигини текширинг.\nТагчарм сирпанчиқ эмаслигини ҳамда сиз танланган пойабзал яхши амортизацияни таъминлашини текширинг.\n08/11/2020 09:05:00 23 0 Манба: lifehacker.ru\nОёқ кийим қутисидаги қопчаларда доим “Еманг” ва “Ташлаб юборинг” деб ёзилган бўлади. Бироқ биринчи буйруқ гапгагина қуло\nИдеал оёқ кийим қандай танланади: 8 та оддий маслаҳат\nОёқ кийим дўконида қандай қилиб ўзингизни йўқотиб қўймасликни ўргатамиз.\n5 ҳолат юриш услубингиз хавфли эканлигини кўрсатади\nИнсоннинг қадам босиши нафақат унинг руҳий ҳолати, балки...\n9 нарса: кийим дўконларининг сотувчилари улар ҳақида гапирмайди\nКийим дўконлари кўпинча бизларни янада кўпроқ пул сарфлашга ундаш учун турли ҳийлалардан фойдаланади.\nОёқларни ювганда уларнинг остини...\n4 самарали усул оёқлардаги шишлардан халос этади\nБиз кўпинча оёғимиздаги катта бармоқнинг вальгус деформациясига алоқадор биринчи аломатларга эътибор бермаймиз. Ва бу...


“Бой ота” – 10 ёшда!\nБолалар боғчаларининг ҳаётдаги аҳамияти катта. Шунинг учун ҳам Элбоши Н. Назарбаевнинг ташаббуси билан мамлакатимизда 2010 йилда “Балапан” дастури қабулланди. Шунинг натижасида мактабгача тарбия муассасаларига эҳтиёж сезиларли камайди.\nДастурга мувофиқ, ҳар йили юзлаб болалар боғчалари фойдаланишга берилмоқда. Шимкент шаҳрининг Сайрам даҳасидаги “Бой ота” болалар боғчаси ҳам давлат-хусусий ҳамкорлиги доирасида ташкил этилган дастлабки мактабгача таълим муассасаларидан биридир. Яқинда бу масканнинг 10 йиллиги тантанали равишда нишонланди. Тадбирни олиб борган муассаса услубиятчиси Лаззат Саумбекова даставвал “Бой ота”нинг тарихидан сўз очди. У қишлоқдаги илк болалар боғчасининг очилишида тадбиркорлар Одилбек ҳамда Ҳафиза Жалтаевларнинг ҳиссаси катта бўлганини эслатди. Улар Берганбой Худойбергановга қарашли бинони ижарага олиб, эзгу мақсадларини амалга оширишди.\n– Шунча вақт ўтди, қийинчиликлар ортда қолди, – деди дастлаб сўз олган мазкур муассаса директори Мадина Жалтаева. – Волидаи муҳтарамамиз Ҳафиза Эшпўлат қизининг саъй-ҳаракатлари билан ютуқларга эришдик. Бугун орамизда йўқ бўлса-да, онамизнинг хотираси, амалга оширган эзгу ишлари қалбимизда...\nБу жойда ҳозирги кунда 100 бола тарбияланмоқда, уларга 25 ходим хизмат кўрсатади.Тарбиячилар Дилбар Маҳаммадисоқова, Комила Ирисматова, Назокат Маҳаммадова, Феруза Маҳаммаджонова, Севара Ходиматова, Ҳамида Шоисоқова, шунингдек, ҳисобчи Наргиза Эшонхўжаева, ҳамшира Нодира Нишонбоева, ошпаз Дилфуза Раимжоновалар ўз вазифаларига масъулият билан ёндашмоқдалар.\nТадбирда сўз олган “Жан-Динара”, “Жасмин” болалар боғчаларининг муассиси Дилрабо Жалтаева, Шимкент шаҳар Енбекши туман ўзбек этномаданият бирлашмаси раиси Тоҳир Нишонбоев, ота-оналардан Маҳаммаджон Шодиматов ва Шаҳзода Турсиметовалар Элбошимизнинг келажак эгалари – болаларга кўрсатаётган эътибор ва ғамхўрликларини таъкидлаб, боғчанинг фаолиятига омад тилашди.\nТадбирда хонандалар Шерзод Ходиматов, Ғайрат Эргашев, шунингдек, болалар иштирокида байрам концерти намойиш этилди. Улар ижро этган ранг-баранг рақслар, қувноқ қўшиқлар ота-оналарнинг олқишига сазовор бўлди.\nТантана сўнгида муассасанинг пешқадам ходимлари ва ишчиларига ташаккурнома ҳамда эсдалик совғалар топширилди.\nИлк юбилей ёшини қарши олган “Бой ота” боғчаси жамоасига муваффақиятлар тилаймиз!\nЗ. МЎМИНЖОНОВ., 2018-07-05, 10:37 233


Мустақил давлатлар ҳамдўстлиги (МДҲ), Муҳокама учун мавзу, Сиёсат | 05/24/2016 01:36- 10334 марта ўқилди\n05/30/2016 at 10:51-\nМен фақат ҳақиқат олдида бош эгаман ва худонинг борлигига шак шубҳам йўқдир. Ва буни қўхна тарих саноқсиз маротабалар исботлаб келаяпди.\nСизнинг ҳам адолат тарафдори эканлигингиз бугунги кунларда барчага маълум бўлиб бораяпди. Адолат мезони бўлиб қолинг!\nҚодиржон Ботиров Лангарнинг ўмарилган мулкларини қайтармас экан, 2002 йилнинг август ойида Лангар ҳалқи олдида туриб, корхонага 200 минг, мактабга 15 минг, больницага 14 минг доллар ажртаман деган ваъдасини бажармас экан ҳеч ўнгланмас!!\n05/24/2016 at 08:45-\nҚодиржон Ботировнинг барча бойликлари халқаро маҳкамадан сўнг у кишига тўлалигача қайтарилади. Шахсий самолётига қадар. Бунинг учун у кишининг адвокатлари Қирғизистон маҳкамаларидан олган рад жавобларини тўплаб, нуфузли адвокатлар ёрдамида Гаагадаги халқаро маҳкамага йўл топишлари керак бўлади.\n05/24/2016 at 08:39-\nҚирғиз ҳукумати ҳамма айбни Қодиржон Ботировга ағдариб, сувдан қуруқ чиқмоқчи бўлади. Бакиевнинг уйига ўт қўйганлар бошқалар аввалдан бу ишни Қодиржон акага тақашни планлаштирган эдилар. Бунинг тепасида Роза Атунбаева билан қирғиз махсус хизматлари турган. Бир ўқ билан икки қуённи уришни ният қилган эдилар, мана ниятларига етиб турибдилар. Лекин бу вақтинчалик. Қирғизларнинг бугунги ҳукумат ҳали неча марта алмашиб кетади. Ҳозир у ерда вазият яхши эмас. Кутилмаганда портлаб кетиши мумкин. Лекин ўзбекларга нисбатан ҳануз ўша ўша ўзгармаган – яна қатлиомни кутиб яшаяпти қирғизлар. Сиз Қодиржон Ботиров ҳақидаги ҳақиқатларни элга ошкор этишда кўп ишлар қиляпсиз. Бу яхши албатта. Лекин бугунги қирғиз ҳукуматининг у ердаги ўзбекларга нисбатан то ҳануз олиб бораётган қирғин барот сиёсатини ҳам бутун дунёга ошкор қилиш керак.


Бугун шимолий ҳудудларда қор ёғиши мумкин - xabar.uz\n05.01.2022 08:38 0 1809\nБугун кундуз куни Ўзбекистонрда ёғингарчилик кутилмайди, фақат Қорақалпоғистонда, Хоразм вилоятида баъзи жойларда бироз ёғингарчилик (ёмғир, қор) бўлади.\nПойтахтимизда ёғингарчилик кутилмайди. Шамол 5-10 м/с тезликда эсади. Ҳаво ҳарорати 8-10° илиқ бўлади.\nТоғли ҳудудларда куннинг биринчи ярмида баъзи жойларда ёғингарчилик (ёмғир, қор) бўлади. Туман тушади. Шамол 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳаво ҳарорати 0-5° илиқ бўлади.


"Эвертон" салкам икки аср олдинги рекордини такрорлади\n3 октябрь, 2020, 21:59\nТеглар:АПЛ | Эвертон\nАнглия Премьер-лигаси 4-турида "Эвертон" жамоаси "Брайтон"ни 4:2 ҳисобида мағлуб этди. Шу тариқа, Карло Анчелотти шогирдлари мавсум стартидаги 7 учрашувнинг барчасида ғалабага эришди — 4 та АПЛ, 3 та кубок ўйинида шундай натижа қайд этилди.\nҚайд этиш жоиз, "ирислар" ўз тарихида иккинчи бор бундай натижага эришди. Бундай ҳолат илк бор 1894/95 йилги мавсумда қайд этилган эди. Шунингдек, "Эвертон" 1987 йилдан буён биринчи марта қаторасига 7 та баҳсда ғалаба қозонди.\nДоминик Кэлверт-Льюин 16'\nЙерри Мина 45'\nХамес Родригес 52', 70'\nНил Мопе 41'\nВидео Мерсисайд дербиси жанговар дуранг билан якунланди - 2:2 (видео)\nЖароҳатлар, ВАР, қизил карточка - мерсисайд дербисида жанговар дуранг қайд этилди


КЎКСИДА МЕДАЛЛАР ШОДАСИ\nҚисқа фурсатдаги арзирли ғалабалар\nНодир Мирзааҳмедов 1994 йилнинг 6 мартида кўклам ўз сўзини айтиб, қиш устидан ғолиб кела бошлаган паллада Тошкент шаҳрининг Учтепа туманида туғилган. Спортга илк қадамини дадаси Ботир Маҳмудов кўмагида қўйган. Бокс устасининг ўғли отасининг мураббийи Ренат Юсуповга шогирд тушади. Илк ғалабасини 2003 йил спорт мактабида қўлга киритади. 2008 йили пойтахтда ғолиб, 2010 йили республикада 3-, 2011 йили 2-ўринни забт этади. Ниҳоят, 2016 йил катталар ўртасида 49 кг вазнда мутлоқ ғолибликка эришади. Шундан буён мунтазам ҳаракатдаги Нодирбекка муваффақиятлар эшиги ҳамиша очиқ.\n2013 йили Озарбайжонда ўтказилган халқаро мусобақада 2-ўрин, ўша йили Сидней Жаксон халқаро турнирида 49 кг вазн тоифасида 1-ўринга муносиб топилди. 2014 йили Қозоғистоннинг Остона шаҳрида ўтган халқаро турнирда ўз вазни тоифасида биринчиликни қўлга киритган бўлса, 2015 йили Россия Федерациясининг Хабаровск шаҳридан ҳам олтин медаль билан қайтди. 2016–2018 йиллар Uzbek Tigers жамоаси аъзоси сифатида Бутунжаҳон бокс серияси турнирида қатнашди. Жорий йилнинг ўзида яна 2 та олтин медаль унинг кўксини безади. Улардан бири Украинада, иккинчиси Россия Федерациясининг Грозний шаҳрида ўтказилган халқаро мусобақаларнинг муваффақият нишонидир.\nМактабда ўқитувчиларини безор қилиб, шўхликлари билан жонига теккан бола Ўзбекистон давлат жисмоний тарбия ва спорт университети (аввалги Ўзбекистон давлат жисмоний тарбия институти)га ўқишга кириши, талаба бўлиши, кўп ўтмай таълим муассасаларининг фахрига айланиши ҳайратланарли ҳодиса эди. Унинг жисмоний ва маънавий баркамоллашувида боксчи акаси Баҳодир Мирзааҳмедовнинг таъсири кучли бўлди. Улар бир-бирлари билан ижобий маънодаги рақобатчи эди.\n– Биргаликда футбол ўйнасак ҳам рақиб сифатида аяб ўтирмасдик. Биздаги бундай муносабатни кўрган дадам бир-биримизга қарши рингга тушмаслигимизга ваъда олган. Асосийси «акамдан ўтаман» деган фикр мени кўпроқ ҳаракат қилишга ундайди, – дейди Нодир Мирзааҳмедов. – Катта мақсадларга эришиш учун нимадандир воз кечиш керак. Дўстларим билан вақтида улфатчилик қила олмаслигим, чойхоналарга бора олмаслигим аниқ. Ҳатто акам уйланганида тўйида қатнаша олмаганман. Хорижда мусобақада эдим. Гап нимани танлаб, нимадан воз кечишда.\nВазним етмагани учун тенгдошларим қатори мусобақаларга қатнаша олмаганман. Ўша пайтлари алам қиларди, тезроқ бу имконият берилишини, нималарга қодирлигимни кўрсатиб қўйишни хоҳлардим. Ниҳоят, мен кутган дамлар келди. Бирин-кетин совринларни қўлга кирита бошладим. Мен ҳавас қилган ютуқлар, муваффақиятлар ҳали олдинда.\nКўнгли чўкмайдиган йигит\n– Мирзааҳмад бобомни жуда ҳам яхши кўрардим. Ҳар доим менга кўтаринкилик бағишлар, далда берарди. Ҳатто ютқазиб қўйсам ҳам елкамга қоқиб: «Кўнглингни чўктирма» дердилар. Яқинда 83 ёшларида оламдан ўтди, охирати обод бўлсин, – дейди у.\nНодир уйда ҳеч ким йўқлигида дадасининг медалларини томоша қилишни яхши кўрарди. Баъзида тақиб, ўзини ойнага соларди: «ярашибди, ҳали ўзимнинг медалларим кўп бўлади». Отаси Ботир Маҳмудов ва унинг ютуқларига ҳавас қилиб, спортга ошно бўлган Мудофаа вазирлиги спорт клуби аъзоси, Қуролли Кучлар хизматчиси Нодир Мирзааҳмедов кам бўлмади. Вақт ўтиб унинг ҳам кўксини медаллар шодаси безади. Узоқни кўзлаган, белни маҳкам боғлаган ўғлонни ҳали олдинда бундан-да улкан ютуқлар кутаётганига ишончимиз комил.


Лактинет – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Лактинет\nПрепаратнинг савдо номи: Лактинет® (Lactinette®)\nТаъсир этувчи модда (ХПН): дезогестрел (desogestrel)\nФаол модда: 75 мкг дезогестрел.\nтаблетканинг ядроси: лактоза моногидрати, картошка крахмали, повидон К-30, сувсиз коллоид кремний диоксиди, стеарин кислотаси, магний стеарати, DL-α-токоферол.\nтаблетканинг қобиғи: оқ ОПАДРИ II 85F28751 (титан диоксиди, тальк, полиэтиленгликоль 3000, поливинил спирти).\nТаърифи: думалоқ, икки ёқлама қавариқ, бир томонида «D» ва бошқа томонида «75» маркировкали, оқ ёки деярли оқ рангли плёнка қобиқ билан қопланган таблеткалар.\nФармакотерапевтик гуруҳи: прогестагенлар\nАТХ коди: G03AC09\nЛактинет плёнка қобиқ билан қопланган таблеткалар фақат прогестаген – дезогестрел сақлаган контрацептив ҳисобланади.\nФақат прогестаген сақловчи бошқа контрацептивлар каби, Лактинет препарати эмизиш даврида, шунингдек эстроген сақловчи препаратларни қабул қила олмайдиган ёки қабул қилишни хоҳламайдиган аёллар учун тўғри келади. Фақат прогестаген сақловчи одатдаги таблеткалардан фарқли равишда, Лактинет плёнка қобиқ билан қопланган таблеткалар препаратининг контрацептив таъсири асосан овуляцияни бостирилиши ҳисобига эришилади. Препаратнинг бошқа самараларига бачадон бўйни шиллиғининг қовушқоқлигини ошиши киради.\nОвуляциянинг тасдиғи бўлиб, прогестероннинг даражаси кетма-кет 5 кун давомида\n16 нмоль/л дан юқори бўлган иккита цикл давомида ўтказилган тадқиқотлар вақтида, овуляция 1% (1/103) да аниқланган, бунда 95% ИИ препаратни қабул қилишни бошлаган гуруҳда (текшириш усули муваффақиятсиз бўлган фойдаланувчилар учун ҳам) 0,02%-5,29% бўлган. Овуляцияни сусайиши препаратни қўлашнинг биринчи циклидан бошлаб кузатилган. Ушбу тадқиқотда иккита цикл давомида (56 кун кетма-кет) қабул қилинган дезогестрел бекор қилингандан сўнг, овуляцияси ўртача 17 кун (7-30 кун орасида) дан кейин кузатилган.\nПрепаратнинг самарадорлигини қиёсий текшириш маълумотларига кўра (препаратни қабул қилиш керак бўлган вақтдан таблеткаларни қабул қилишга рухсат этилади) препаратни қабул қилишни бошлаган гуруҳда Перл индексининг қиймати дезогестрел учун (95% ИИ 0,09-1,20) 30 мкг дозада қабул қилинган левоноргестрел (95% ИИ 0,42-3,96) учун 1,6 га нисбатан 0,4 ни ташкил қилган.\nШундай қилиб, дезогестрел учун Перл индекси ОК (орал контрацептивлар) қабул қилган умумий популяцияда мажмуавий ОК учун белгиланган индекс билан бир хил бўлган.\nДезогестрелни қўллаш эстрадиолнинг даражасини илк фолликуляр фазасига мувофиқ қийматгача пасайишига олиб келади. Углеводлар алмашинувига, липидлар алмашинувига ва гемостазга клиник аҳамиятли таъсири аниқланмаган.\nИчга қабул қилинганидан кейин дезогестрел тез сўрилади ва этоногестрелгача метаболизмга учрайди. Мувозанатли ҳолатида плазмадаги максимал концентрациясига таблеткалар ичга қабул қилингандан сўнг 1,8 соатдан кейин эришилади; этоногестрелнинг мутлоқ биокираолишлиги тахминан 70% ни ташкил этади.\nЭтоногестрел қон плазмаси оқсиллари билан, асосан альбумин билан 95,5-99% га ва камроқ даражада жинсий гормонларни боғловчи глобулин билан боғланади.\nДезогестрел гидроксилланиш ва дегидрогенизация йўли билан метаболизмга учрайди ва фаол метаболити этоногестрел ҳосил бўлади. Этоногестрел метаболизмга учраб, сульфат ва глюкуронид конъюгатларини ҳосил қилади.\nЭтоногестрелнинг ўртача ярим чиқарилиш даври, у кўп марта ёки бир марта қўлланганидан қатъий назар, тахминан 30 соатни ташкил этади. Плазмада мувозанатли концентрацияларига 4-5 кундан кейин эришилади. Этоногестрел вена ичига юборилганида плазма клиренси соатига тахминан 10 л ни ташкил этади. Этоногестрел ва унинг метаболитлари эркин стероидлар ёки конъюгатлар ҳолида сийдик ва аҳлат билан (1,5:1 нисбатда) чиқарилади. Эмизикли аёлларда этоногестрел кўкрак сутига 0,37-0,55 сут/плазма нисбатида ажралиб чиқади. Ушбу маълумотларни ҳисобга олган ҳолда, шунингдек эмизикли болани кунига 1 кг тана вазнига 150 мл миқдорида кўкрак сутини истеъмол қилишини ҳисобга олиб, у суткада тахминан 0,01-0,05 микрограмм этоногестрел қабул қилиши мумкин.\nКонтрацепция учун қўлланади.\nТаблеткаларни ҳар куни сутканинг айни бир вақтида, шундай қабул қилиш керакки, икки таблеткани қабул қилишлар ўртасидаги интервал ҳамиша 24 соатни ташкил этсин. Биринчи таблеткани ҳайз кўриш циклининг биринчи кунида қабул қилиш керак. Сўнгра юз бериши мумкин бўлган қон кетишларига эътибор бермай, ҳар куни бир таблеткадан қабул қилишни давом эттириш керак. Янги блистер ўрамни қабул қилишни таблеткаларни аввалги ўрами тугаганидан сўнг кейинги куни бошлаш керак.\nЛактинет препаратини қабул қилишни қандай бошлаш керак\nИлгари (олдинги ойда) гормонал контрацептивлар қабул қилмаган аёллар\nТаблеткаларни қабул қилишни табиий ҳайз кўриш циклининг биринчи кунида (биринчи кун бўлиб менструал қон кетишининг биринчи куни ҳисобланади) бошлаш керак. Таблеткаларни қабул қилишни шунингдек ҳайз кўриш циклининг 2-5 кунларида ҳам бошлашга рухсат этилади, лекин бундай ҳолларда таблеткаларни қабул қилишни биринчи 7 куни давомида контрацепциянинг қўшимча тўсиқ усулларини қўллашни тавсия этилади.\nБиринчи уч ойлигидаги абортдан кейин\nҲомиладорликнинг биринчи уч ойлигида ҳомила аборт қилиниши биланоқ, таблеткаларни қабул қилишни бошлаш тавсия этилади. Бундай ҳолларда қўшимча контрацепция усулларидан фойдаланиш зарурати йўқ.\nТуғруқдан ёки иккинчи уч ойлигидаги абортдан кейин\nТуғруқдан кейин ҳайз кўриш цикли бошлангунича Лактинет контрацептив воситасини қабул қилишни бошлаш мумкин. Агар туғруқдан кейин 21 кундан ортиқ вақт ўтган бўлса, ҳомиладорликни истисно қилиш ва биринчи ҳафта давомида қўшимча контрацепция усулидан фойдаланиш керак.\nЭмизиш даврида препаратни қўллаш хақида қўшимча маълумот олиш учун “Ҳомиладорликда ва эмизиш даврида қўлланиши” бўлимига қаранг.\nБошқа контрацепция усулларидан фойдалангандан сўнг Лактинет препаратини қабул қилишни қандай бошлаш керак.\nМажмуавий гормонал контрацептивлар (мажмуавий перорал контрацептивлар (МПК), контрацептив қин ҳалқалари ёки трансдермал контрацептив пластирлар) дан Лактинет препаратига ўтиш\nАёл МПК охирги фаол таблеткасини қабул қилганидан сўнг эртасига ёки контрацептив қин ҳалқаси ёки трансдермал контрацептив пластир олиб ташланган куни Лактинет препаратини қабул қилишни бошлаши керак. Бунда қўшимча контрацепция усулларини қўллаш талаб этилмайди.\nАёл шунингдек контрацептив таблеткаларни қабул қилишда ёки пластирлардан фойдаланишда танаффус тугаганидан сўнг, ёки унинг дастлабки мажмуавий гормонал контрацептиви плацебо таблеткаларини қабул қилиш давридан кейин кўпи билан эртасига препаратни қабул қилишни бошлаши мумкин, бироқ таблеткаларни қабул қилишнинг биринчи 7 куни давомида контрацепциянинг тўсиқ усулларидан қўшимча равишда фойдаланиш тавсия этилади.\nФақат прогестаген сақловчи препаратлардан (“мини-пили”, инъекциялар, имплантат), ёки прогестаген ажратиб чиқарувчи бачадон ичи тизими (БИТ) дан Лактинет препаратига ўтиш\nАёл “мини-пили” дан ҳар қандай кунда (имплантатдан ёки БИТ дан – улар олиб ташланган кунда, контрацептив препаратларнинг инъекцион шаклларидан – навбатдаги режалаштирилаётган инъекция кунида) Лактинет препаратига ўтиши мумкин; қўшимча контрацепция усуллари талаб этилмайди.\nПрепаратни қабул қилиш вақти ўтказиб юборилганида ҳаракатлар тартиби\nАгар иккита таблеткани қабул қилиш орасида 36 соатдан кўпроқ вақт ўтган бўлса, контрацептив ҳимоя пасайиши мумкин. Агар таблеткани қабул қилиш ўтказиб юборилгандан сўнг 12 соатдан камроқ вақт ўтган бўлса, аёл ўтказиб юборилган таблеткани уни қабул қилиш эсига тушиши биланоқ, уни қабул қилиши керак, навбатдаги таблеткани одатдаги вақтда қабул қилиш керак. Агар таблеткани қабул қилиш ўтказиб юборилгандан сўнг 12 соатдан кўпроқ вақт ўтган бўлса, аёл кейинги 7 кун давомида қўшимча контрацепция усулидан фойдаланиши керак. Агар таблеткаларни қабул қилиш биринчи ҳафта давомида ўтказиб юборилган бўлса ва аёлда таблеткаларни қабул қилиш ўтказиб юборилган ҳафта давомида жинсий алоқа юз берган бўлса, ҳомиладорлик юз берган бўлиши мумкинлигини кўриб чиқиш керак.\nМеъда-ичак йўллари томонидан бузилишлар кузатилганида бериладиган тавсиялар\nМеъда-ичак йўллари томонидан оғир даражадаги бузилишлар кузатилганида фаол моддани сўрилиши тўлиқ бўлмаслиги мумкин, шунинг учун қўшимча контрацепция чоралари кўрилиши керак.\nАгар таблеткаларни қабул қилгандан сўнг 3-4 соат давомида қусиш бўлган бўлса, ўтказиб юборилган таблеткаларни қабул қилиш юзасидан тавсияларга риоя қилиш керак.\nКлиник тадқиқотлар давомида энг кўп мунтазам бўлмаган қон кетишлар каби нохуш реакциялар хақида хабар берилган. Дезогестрел қабул қилган 50% гача аёлларда ациклик қонли ажралмалар келганлиги хақида хабарлар берилган. Дезогестрел овуляцияни деярли 100% га (фақат прогестаген сақловчи бошқа контрацептивлардан фарқли равишда) сусайишига олиб келиши туфайли, препаратни қабул қилганда кузатиладиган номунтазам қон кетишлар фақат прогестерон сақловчи бошқа контрацептивларни қабул қилгандагига нисбатан кўпроқ кузатилади. 20-30% аёлларда қон кетиши тез-тез пайдо бўлиши мумкин, айни вақтда бошқа 20% аёлларда – камроқ ёки умуман бўлмаслиги мумкин. Ҳайз кўриш цикли (вагинал қон кетиши) узоқ вақт давом этиши мумкин.\nПрепаратни қабул қилинганидан икки ой ўтгач ҳайз кўриш цикли одатда камаяди. Ҳайз кўриш цикли юзасидан маълумотлар, маслаҳатлар ва ҳайз кўриш кундалигини олиб бориш аёлга янги ҳайз кўриш жадвалига мослашиш имконини беради.\nДезогестрел ёрдамида ўтказилган клиник тадқиқотларнинг маълумотларига кўра акне, кайфиятни ўзгарувчанлиги, сут безларида оғриқ, кўнгил айниши ва тана вазнини ошиши каби нохуш реакциялар хақида энг кўп (> 2,5%) хабар берилган. Қуйидаги жадвалда келтирилган ножўя реакциялар тадқиқотлар томонидан ножўя реакцияларни ривожланиш “препаратни қабул қилиш билан сабаб оқибат боғлиқлиги аниқ, эхтимол ва бўлиши мумкин” кўринишида баҳоланган.\n(MedDRA) Ножўя реакцияларни ривожланиш тез-тезлиги\nТез-тез ≥1/100 Тез-тез эмас\n<1/100, ≥1/1000 Кам ҳолларда\nИнфекциялар ва инвазиялар Қиннинг инфекцион касалликлари\nРухий бузилишлар Кайфиятни ўзгарувчанлиги\nКўриш аъзолари томонидан бузилишлар Контакт линзаларни қўллай олмаслик\nОвқат ҳазм қилиш тизими томонидан бузилишлар Кўнгил айниши Қусиш\nТери ва тери ости тўқималари томонидан бузилишлар Акне Алопеция Тери тошмалари,\nуртикар тошмалар (эшакеми)\nРепродуктив тизим ва сут безлари томонидан бузилишлар Сут безларида оғриқ\nномунтазам қон кетишлар, аменорея Дисменорея,\nТизимли бузилишлар, юборилган жойдаги асоратлар Толиқиш\nЛаборатор ва инструментал маълумотлар Тана вазнини ошиши\nЛактинет препарати қўлланганида сут безлари томонидан бузилишлар кузатилиши мумкин. Кам ҳолларда эктопик ҳомиладорлик қайд этилади (“Эҳтиёткорлик билан” бўлимига қаранг). Бундан ташқари, ангионевротик шишни ривожланиши (оғирлашиши) ва/ёки туғма ангионевротик шишни зўрайиши бўлиши мумкин (“Эҳтиёткорлик билан” бўлимига қаранг).\nПерорал (мажмуавий) контрацептив воситаларни қабул қилаётган аёлларда қайд этилган қатор жиддий нохуш реакциялар маълум. Уларга веноз ва артериал тромбоэмболиялар, гормонларга боғлиқ ўсмалар (масалан, жигар ўсмалари, сут безлари раки) ва хлоазма киради, уларнинг баъзилари “Эҳтиёткорлик билан” бўлимида батафсил кўриб чиқилган.\nДиагностика қилинган ёки тахмин қилинган ҳомиладорлик;\nҲомиладорлик аниқланганида ёки тахмин қилинганида;\nВеналарнинг фаол фазадаги тромбоэмболик касалликларида;\nЖигарни мавжуд бўлган ёки ўтказилган жиддий касалликлар (жигар синамалари кўрсаткичлари нормаллашгунича) да;\nДиагностика қилинган ёки гумон қилинган гормонга боғлиқ ҳавфли ўсмаларда;\nЭтиологияси аниқланмаган вагинал қон кетишларида;\nЛактинет препаратининг фаол моддасига ёки ҳар қандай ёрдамчи моддаларига юқори сезувчанликда қўллаш мумкин эмас.\nҚуйида келтирилган касалликлар/ҳавф омилларидан биронтаси бўлганида, ҳар бир конкрет аёл учун прогестеронни қўллашдан кутилган фойда ва мумкин бўлган ҳавфни баҳолаш ва дезогестрелни қабул қилишни бошлашдан олдин уларни муҳокама қилиши керак. Бу касалликлар зўрайганида, қайталанганида ёки биринчи марта намоён бўлганида, аёл даволовчи шифокори билан маслаҳатлашиши керак. Аёл дезогестрелни қабул қилишни давом эттириши кераклигини, шифокор ҳал қилиши керак.\nУмуман олганда, сут бези ракини ривожланиш ҳавфи ёш ўтган сари ошиб боради. Мажмуавий перорал контрацептивлар (МОК) ни қабул қилиш вақтида сут бези ракини ривожланиш ҳавфи бироз ошган бўлади. Ушбу юқори ҳавф МОК ни қабул қилиш тўхтатилганидан сўнг 10 йил давомида аста-секин пасаяди; у МОК ларни қабул қилиш давомийлиги, билан эмас, балки МОК ни қабул қилаётган аёлнинг ёшига боғлиқ.\nМОК ишлатувчи 10000 та аёлга ҳисобланганида сут бези раки ташхиси қайд этилган ҳолатлар, (МОКларни қабул қилиш тўхтатилганидан сўнг кўпи билан 10 йил давомида) шу вақт давомида МОК ни қабул қилмаган аёлларга нисбатан ёш гуруҳлари бўйича ҳисобланган; олинган натижалар қуйидаги жадвалда келтирилган.\nАёлларнинг ёши МОК ишлатувчи аёллар ўртасида сут бези раки ташхисини кутилган ҳолатлар сони МОК ни ишлатмайдиган аёллар ўртасида сут бези раки ташхисини кутилган ҳолатлар сони\n16-19 ёш 4,5 4\n20-24 ёш 17,5 16\n25-29 ёш 48,7 44\n30-34 ёш 110 100\n35-39 ёш 180 160\n40-44 ёш 260 230\nФақат прогестаген сақловчи контрацептивларни қабул қилаётган аёллар ўртасида қайд этилган ҳолатлар сони мажмуавий ОК қабул қилаётган аёлларда кузатилган ҳолатлар сонига мос келган. Бироқ, фақат прогестаген сақловчи контрацептивлар юзасидан маълумотлар тўлиқ эмас. Ҳаёт давомида сут бези ракини ривожланиш ҳавфига нисбатан МОК ни қабул қилинганда кузатиладиган ҳавф, паст бўлади. МОК ни қабул қилаётган аёлларда сут бези раки одатда МОК ларни қабул қилмаётган аёлларга нисбатан, эртароқ аниқланади. МОК ни қабул қилаётган аёлларда сут бези ракини ривожланиш ҳавфини юқорилиги, эрта ташхис қўйилиши, таблеткаларни биологик таъсири ёки ҳар иккала омилни мажмуаси билан тушунтирилиши мумкин.\nЖигар ракини ривожланишига прогестагеннинг биологик таъсирини инкор этиб бўлмаслиги туфайли, жигар раки билан хасталанган аёлларда “фойда/ҳавф” нисбатини индивидуал баҳолаш керак.\nЖигар фаолиятини ўткир ёки сурункали бузилишида аёлни тегишли мутахассисга текшириш ва маслаҳат олиш учун йўллаш керак.\nЭпидемиологик тадқиқотларнинг маълумотларига биноан, МОК ни қўлланиши веноз тромбоэмболияни (ВТЭ, чуқур веналар тромбози ва ўпка тромбоэмболияси) ривожланиш тез-тезлигини ошиши билан боғлиқ. Гарчи бу маълумотларни, эстроген компоненти бўлмаган контрацептивларда ишлатиладиган дезогестрелга нисбатан клиник аҳамияти маълум бўлмасада, тромбоз ривожланганида Лактинет препаратини қабул қилишни тўхтатиш лозим. Жарроҳлик аралашувлари ёки касалликлар оқибатида пациент узоқ муддатга иммобилизация қилинганида Лактинет препаратини бекор қилишни кўриб чиқиш керак. Анамнезида тромбоэмболик асоратлари бўлган аёллар, касалликни қайталаниши кузатилиши мумкинлиги юзасидан огоҳлантирилган бўлишлари керак.\nГарчи прогестагенлар тўқималарни инсулинга нисбатан резистентлигига ва глюкозага нисбатан толерантлигига таъсир кўрсатиши мумкин бўлса-да, ҳозирги вақтда фақат прогестаген сақловчи контрацептивларни қабул қилаётган, қандли диабети билан хасталанган пациент аёлларни даволаш схемасини ўзгартириш кераклиги юзасидан бирон-бир далиллар мавжуд эмас. Бироқ, препаратни қўллашни биринчи ойи давомида қандли диабет билан хасталанган аёлларни синчков кузатиш керак.\nАгар Лактинет препаратини ишлатилганида турғун артериал гипертензия ривожланса, ёки агар аҳамиятли даражада ошган артериал қон босими гипотензив даволашга жавобан пасаймаса, Лактинет препаратини қабул қилишни тўхтатиш керак.\nЛактинет препаратини қабул қилиш қон зардобида эстрадиолнинг концентрациясини илк фолликуляр фазасидаги концентрациясига мос даражагача пасайишига олиб келади. Бу пасайиш суяк тўқимасини минерал зичлигига клиник аҳамиятли таъсир кўрсатиши ҳозирги вақтгача номаълум.\nФақат прогестаген сақловчи контрацептивлар мажмуавий перорал контрацептивлардек бачадондан ташқари ҳомиладорликдан унчалик самарали ҳимоя қилаолмайдилар. Бу, фақат прогестаген сақловчи контрацептивлар қўлланганида, овуляция етарли даражада тез-тез кузатилиши билан тушунтирилади. Лактинет препарати овуляцияни кучли бостиришига қарамасдан, дифференциал диагностика ўтказилганида ҳомиладор бўлиши (агар аёл аменорея ёки қоринда оғриққа шикоят қилса) мумкинлигини инобатга олиш керак.\nКам ҳолларда, айниқса анамнезида ҳомиладорлар хлоазмаси бўлган аёлларда хлоазмалар пайдо бўлиши мумкин. Хлоазмага мойиллиги бўлган аёллар, Лактинет препаратини қабул қилиш вақтида қуёш нурлари, шунингдек ультрабинафша нурлари таъсиридан сақланиш керак.\nҲомиладорлик вақтида ҳам, жинсий стероид гормонлар ишлатилган вақтда ҳам касалликни ривожланиши прогестагенларни қабул қилиш билан боғлиқлиги аниқланмаган қуйидаги касалликлар қайд этилган: холестаз билан боғлиқ бўлган сариқлик ва/ёки қичишиш; ўт пуфагида тошларни ҳосил бўлиши; порфирия; тизимли қизил югурик, гемолитик-уремик синдром; Сиденгам хореяси; ҳомиладорлар герпеси; эшитишни атеросклероз билан боғлиқ бўлган йўқолиши; (наслий) ангионевротик шиш.\nЛактинет препаратини буюришдан олдин тиббий анамнез (шу жумладан, оилавий анамнез) ни батафсил йиғиш ва ҳомиладорликни истисно қилиш мақсадида пациентни синчков гинекологик текширувдан ўтказиш тавсия этилади. АБ ни ўлчаш ва асосий физиологик кўрсаткичларни баҳолаш, препаратни қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар (“Қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар” бўлимига қаранг), махсус кўрсатмалар ва эҳтиёткорлик чораларини (“Эҳтиёткорлик билан” бўлимига қаранг) эътиборга олиш керак.\nАёлга препаратни қўллаш бўйича йўриқномаси билан диққат билан танишиб чиқишни ва шифокорнинг тавсияларига эътибор беришни тавсия этиш керак. Тиббий кўрувларнинг характери ва сони амалиётда қабул қилинган қўлланмаларга асосланган бўлиши ва ҳар бир аёл учун мослаштирилган бўлиши керак.\nЛактинет препарати ОИТВ-инфекцияси (ОИТС) ва жинсий йўл билан юқадиган бошқа касалликлардан ҳимоя қилмаслиги хақида аёлга маълумот бериш керак.\nЛактинет препаратининг самарадорлиги қатор ҳолларда, масалан, гормонлар сақловчи таблеткаларни қабул қилиш ўтказиб юборилганида (“Қўллаш усули ва дозалари” бўлимига қаранг), гормонал таблеткаларни қабул қилиш вақтида меъда-ичак бузилишларида (“Қўллаш усули ва дозалари” бўлимига қаранг), ёки дори воситалари билан ёндош даволанганда (“Дориларнинг ўзаро таъсири” бўлимига қаранг) пасайиши мумкин.\nҲайз кўриш цикли ҳусусиятини ўзгариши\nТаркибида фақат прогестаген сақловчи контрацептивларни қўллаш вақтида, вагинал қон кетишлар баъзи аёлларда тезроқ ёки давомлироқ бўлиши мумкин, айни вақтда бошқа аёлларда эса, бу қон кетишлар камроқ бўлиши ёки умуман тўхташи мумкин. Бу ўзгаришларга кўпинча, аёл ушбу контрацепция усулидан воз кечиши ёки шифокорнинг кўрсатмаларига қатъий риоя қилмаслиги сабаб бўлиши мумкин. Бу масалани Лактинет препаратини қабул қилишни бошлаган аёллар билан батафсил муҳокама қилиш ҳайз кўриш цикли характеридаги бундай ўзгаришларни яхшилаш имконини беради. Вагинал қон кетишларни баҳолаш клиник ҳолат асосида ўтказилиши лозим ва ўз ичига ҳавфли ўсмалар ҳамда ҳомиладорликни истисно қилиш мақсадидаги текширишларни олиши мумкин.\nЛактозани ўзлаштиролмаслик билан хасталанган пациентлар, Лактинет плёнка қобиқ билан қопланган таблеткалари препарати таркибида 67,445 мг лактоза моногидрати сақлашини инобатга олишлари керак, шунинг учун галактозани ўзлаштираолмасликни кам учрайдиган наслий патологияси, Лапп лактаза етишмовчилиги ёки глюкоза-галактоза мальабсорбцияси бўлган аёллар препаратни қабул қилмасликлари керак.\nГормонал контрацептивлар ва бошқа дори воситалари ўртасидаги ўзаро таъсир тўхтовсиз қон кетишини ривожланишига ва/ёки контрацептив препаратни самарасизлигига олиб келиши мумкин. Адабиётлардан олинган маълумотларга кўра қуйидаги препаратлар (асосан, бу мажмуавий контрацептивларга тегишли, бироқ фақат прогестаген сақловчи контрацептивларга ҳам тегишли бўлиши мумкин) билан ўзаро таъсири юзасидан хабарлар берилган.\nЖигардаги метаболизм: микросомал ферментларни индукция қилувчи дори препаратлар (гидантоинлар кабилар (масалан, фенитоин), барбитуратлар (масалан, фенобарбитал), примидон, карбамазепин, рифампицин) билан ўзаро таъсири ривожланиши мумкин, бу жинсий гормонларнинг клиренсини ошишига олиб келиши мумкин. Бундан ташқари, окскарбазепин, топирамат, рифабутин, фелбамат, ритонавир, нелфинавир, гризеофульвин ва тешик далачой (Hypericum perforatum) сақловчи препаратлар билан ўзаро таъсир қилиши мумкин.\nФерментларни максимал индукцияси камида 2-3 ҳафтадан кейин кузатилади, бироқ кейинчалик у даволаш тўхтатилганидан сўнг камида 4 ҳафта давомида сақланиб туриши мумкин.\nУшбу дори препаратларидан бирини қабул қилаётган аёлларга, Лактинет препаратига қўшимча равишда, контрацепциянинг тўсиқ усулларини вақтинчалик қўллаш тавсия этилади.\nПрепарат ферментларни индукция қилувчи бошқа препаратлар билан бирга қўлланганида, даволаш курси давомида ва уларни қабул қилишни тугатгандан сўнг 28 кун давомида контрацепциянинг тўсиқли усулидан фойдаланиш тавсия этилади. Жигар ферментларининг индукторлари билан узоқ вақт давомида даволанаётган аёллар учун ногормонал контрацепция усулидан фойдаланиши мумкинлигини кўриб чиқиш керак.\nФаоллаштирилган кўмир қабул қилинганида таблеткадаги стероидларини сўрилиши пасайиши мумкин, демак контрацепциянинг самарадорлиги ҳам пасаяди. Юқоридагини ҳисобга олган ҳолда, “Қўллаш усули ва дозалари” бўлимида келтирилган тавсияларга риоя қилиш керак.\nГормонал контрацептивлар бошқа препаратларнинг метаболизмига таъсир қилиши мумкин. Мувофиқ равишда, уларнинг қон плазмаси ва тўқималардаги концентрацияси ошиши ҳам (масалан, циклоспорин), пасайиши ҳам мумкин.\nИзоҳ: кузатилиши мумкин бўлган ўзаро таъсирларни аниқлаш учун ушбу дори воситаларнинг қўллаш бўйича йўриқномалари билан танишиб чиқиш керак.\nҲайвонларда ўтказилган тадқиқотлар, прогестаген фаолликка эга бўлган бирикмаларнинг жуда катта дозалари урғочи наслида маскулинизация бўлишига олиб келиши мумкинлигини кўрсатди.\nКенгайтирилган эпидемиологик тадқиқотлар вақтида, ҳомиладорликдан олдин МОК қабул қилган аёллардан туғилган болаларда туғма ривожланиш нуқсонлари ҳавфини ошиши ҳам, ҳомиладорликни эрта муддатларида МПК ни бехосдан қабул қилганда препаратнинг тератоген таъсири ҳам аниқланмаган. Дезогестрел сақловчи турли мажмуавий ОК ларга нисбатан фармакологик огоҳлик маълумотлари ҳам ҳавфни ошишидан далолат бермайди.\nҲомиладорлик вақтида Лактинет препаратини қўллаш мумкин эмас.\nАгар Лактинет препаратини қабул қилиш вақтида ҳомиладорлик кузатилган бўлса, уни қабул қилишни дарҳол тўхтатиш керак.\nЛактинет препарати кўкрак сутини ишлаб чиқарилишига ва унинг сифатига (протеин, лактоза ёки ёғларнинг концентрацияси) таъсир қилмайди. Бироқ этоногестрел (дезогестрелнинг метаболити) нинг кўп бўлмаган миқдори кўкрак сути билан ажралиб чиқади. Натижада чақалоқ кунига 1 кг тана вазнига 0,01-0,05 мкг (истеъмол қилинадиган сут ҳажмининг тахминан 150 мл/кг/кун ҳисобида) препарат қабул қилиши мумкин.\nТуғруқдан сўнг 4 дан 8 ҳафтагача бўлган давр давомида Лактинет препаратини қабул қилишни бошлаган оналардан туғилган болалар хусусида узоқ муддатли тадқиқотларнинг чекланган маълумотлари мавжуд. Улар умрининг 7 ойлигигача эмганлар ва 1,5 ёшгача (n=32) ёки 2,5 ёшгача (n=14) назоратда бўлганлар. Болаларнинг бўйи, жисмоний ва ақлий ривожланишини баҳолашда бачадон ичи терапевтик тизим (БИТТ) дан фойдаланган оналардан туғилган гўдакларга нисбатан фарқлар аниқланмаган. Мавжуд бўлган маълумотларга асосан, Лактинет препаратини лактация даврида қўллаш мумкин. Шундай бўлсада, Лактинет препаратини қабул қиладиган оналардан туғилган болаларни ўсиши ва ривожланишини синчиклаб кузатиш керак.\nДезогестрел транспорт воситаларини бошқариш ва механизмлар билан ишлаш қобилиятига таъсир кўрсатмайди ёки бироз таъсир кўрсатади.\nПрепаратнинг дозаси ошириб юборилиши натижасида жиддий салбий оқибатлар юзасидан хабарлар тушмаган. Доза ошириб юборилган ҳолларда қуйидаги симптомлар: кўнгил айниши, қусиш, ёш қизларда эса – бироз вагинал қон кетиши кузатилиши мумкин. Антидотлари мавжуд эмас, симптоматик даволаш ўтказиш тавсия этилади.\nҚобиқ билан қопланган 28 таблетка, ПВХ/ПВДХ-плёнка ва алюмин фольгали блистерда. 1 ёки 3 блистер қўллаш бўйича йўриқномаси билан бирга картон қутига жойланган.\n25оС дан юқори бўлмаган ҳароратда, ёруғликдан ҳимоя қилиш учун оригинал ўрамда сақлансин.\nҲар қандай ишлатилмаган маҳсулот ёки чиқиндилари маҳаллий талабларга мувофиқ утилизация қилиниши керак.


14:21 / 04.03.2018 1998 pdf Ўқиш режими + -\nКим бандаларнинг сирларидан хабардор бўлса-ю, илоҳий раҳматлар ила хулқланмаган бўлса, унинг хабардорлиги ўзига қарши фитнага ва ҳалокатнинг у томон тортилишига сабаб бўлади.\nИбн Атоуллоҳ Сакандарий раҳматуллоҳи алайҳ ўзининг ушбу ҳикматида ундан аввалги, бир юз эллик бешинчи ҳикматдан келиб чиқадиган саволга жавоб бермоқда. Яъни унда худди «Аллоҳ таолонинг ким бўлишидан қатъи назар, инсондан бандаларнинг сирларини ва махфий ҳолатларини беркитишидаги ҳикмат нима?» деган саволга жавоб берилгандек.\nЖавоб эса қуйидагича жаранглайди: Инсон, ким бўлишидан қатъи назар, ўзгаларга нисбатан одоб доирасида туриши, иложи борича барчадан яхши гумонда бўлиши, одамлардан содир бўладиган барча тасарруфотларни яхшиликка йўйиши керак бўлади. Ҳар бир инсон ўзига ўхшаган инсонлардан истак, хоҳиш, рағбат ва ҳавойи нафсдан содир бўладиган ҳар қандай тасарруфотларнинг сирларидан хабардор бўлганида уларни фақатгина яхшиликка йўйиши керак бўлади. Бу эса жуда ҳам қийиндир. Агар инсон илоҳий раҳматлар ила хулқланмаган бўлса, унинг мазкур нарсалардан хабардорлиги ўзига қарши фитнага ҳамда унга ҳалокатнинг тортилишига сабаб бўлади.\nҲар бир одам боласи, у ким бўлмасин, барибир бандалигига боради. У ўз табиатига қарам бўлади. Агар ўзи ҳурматлаб ва улуғлаб юрадиган баъзи кишиларнинг махфий айбларини билиб қолса, дарҳол мазкур одам ҳақидаги фикрини ўзгартиради. Уни ҳурматлашни тарк этади ва улуғлашнинг ўрнига пастга уришга ўтади. Шу тариқа Ибн Атоуллоҳ Сакандарий раҳматуллоҳи алайҳ айтганидек, бу иш унинг учун фитна бўлади ва унга ҳалокатнинг тортилишига сабаб бўлади. Чунки ундан шариат бўйича Аллоҳ таолонинг барча бандаларига нисбатан фақатгина яхши гумонда бўлиш ва одоб доирасида туриш ҳамда улардан содир бўладиган ҳар қандай тасарруфотларни фақатгина яхшиликка йўйиш талаб қилинган эди. Агар банда ўзидан бошқа бандаларнинг айблари ва нуқсонларидан хабардор бўлиб қолса, уларга нисбатан одоб сақлаш ўрнига улардан нафратланишга, улар ҳақида яхши гумонда бўлиш ўрнига ёмон гумонда бўлишга, ўзи улардан кўра яхши эканини даъво қилишга ўтиб қолиши мумкин. Бу эса ўз навбатида мазкур бандани ёмон оқибатларга олиб бориши турган гап.\nМазкур бандани ушбу фитна ва ҳалокатдан икки нарса қутқаради:\nБиринчиси – бошқа бандаларнинг сирлари, нуқсон ва камчиликларидан хабардор бўлган ўша шахс илоҳий раҳматлар ила хулқланган бўлиши керак. Яъни барча одамларга раҳмат назари билан қарайдиган бўлиши лозим. Илоҳий раҳматлар билан хулқланиш эса ҳар кимга ҳам насиб этавермайди.\nТасаввур қилайлик, бизга бир танишимизнинг ёмон иши ёки тасарруфи ҳақида хабар етди. Дарҳол ўша инсон ҳақидаги ўзимиз билган барча яхшиликлар чилпарчин бўлади. Мазкур танишимиз кўз ўнгимизда ёмон одамга айланади. У билан алоқани узишга қарор қиламиз. Бу ҳалиги одам бошқалар кўз ўнгида содир этишга журъат қилган ишга нисбатан бўладиган муносабат. Энди ўша одамнинг ичидаги сирларидан, бошқаларга ошкор қилишга журъат этмай турган хаёлларидан хабардор бўладиган бўлсак нима бўлишини ҳар ким ўзи тасаввур қилиб кўрса бўлаверади. У ҳолда бандалар бу дунёда яшай олмай қоладилар. Ҳамма бир-биридан нафратланадиган ҳолат юзага келади.\nШунинг учун ҳам Аллоҳ таоло Ўзининг улкан ҳикмати ила одамларга бир-бирларининг зоҳирига қараб муомала қилишларини жорий қилган. Ичларидаги сирларининг махфий туришини ирода этган. Шариатда ҳам барчанинг зоҳирига қараб ҳукм чиқаришни раво кўрган.\nИккинчиси – банданинг ўзига ўхшаган бошқа бандаларнинг ичларидаги сирларидан хабардор бўлмаслиги. Агар банда бошқа бандаларнинг ичларидаги ёмонликларидан бехабар бўлса, улар билан алоқани давом эттираверади. Шу сабабли фитнага ҳам, ҳалокатга ҳам учрамайди. Аллоҳ таолонинг Ўзи шундай бўлишини ирода қилган. Аллоҳ таолонинг ушбу иродасида бандаларга улкан илоҳий раҳмат бордир. Улардан баъзилари мана шу раҳмат ила фитнадан қутулиш ва ҳалокатдан сақланишга муяссар бўлсалар, қолганлари айбларининг тўсилишига сазовор бўладилар.\n– Албатта, юқоридаги гаплардан кейин кишида «Одамларнинг ичи топ-тоза бўлса яхши бўлмасмиди?» деган савол пайдо бўлиши турган гап. Ана шунда ҳамма яхшилик билан яшаб, яхшилик билан ўтармиди…\nАгар инсоннинг ичи топ-тоза бўлса, барча айб, нуқсон ҳамда ёмонликлардан холи бўлса, у ҳолда у маъсум бўлиб, гуноҳ содир этмайдиган шахсга айланиб қоларди. Бундай шахслар фақат фаришта ёки пайғамбар бўлиши мумкин. Агар барча одам болалари ҳеч қандай гуноҳ содир этмайдиган маъсум фаришталар каби бўлиб қолса, Аллоҳ таолонинг баъзиларни фаришта, баъзиларни одам қилишдан кўзлаган мақсади йўққа чиқади-ку!\nАллоҳ таоло инсоннинг чин инсон бўлишини хоҳлайди. Унинг фаришта бўлишини ҳам, ҳайвон бўлишини ҳам хоҳламайди. Аллоҳ инсонга ҳам ҳайвоннинг, ҳам фариштанинг хусусиятларидан берган. Жисм, емоқ-ичмоқ, жинсий шаҳватга эҳтиёж кабилар ҳайвонлик сифатларидир. Руҳонийлик, ақл, тоат-ибодатга лаёқат кабилар фаришталарнинг сифатларидир. Фаришталик сифатлари ҳайвонлик сифатларидан устун бўлиб, шариат йўлида юрган инсон фариштадан устундир. Ҳайвонлик сифатлари фаришталик сифатларидан устун бўлиб, еб-ичиш ва дунё ташвишидан бошқани билмаган инсон ҳайвондан баттардир.\nИслом инсоннинг ҳайвонлик даражасига тушишига рози эмас. Шунингдек, унинг фаришталик даражасига кўтарилишини ҳам талаб этмайди. Ислом инсондан чин инсон бўлишни талаб қилади, холос. Шунинг учун ҳам Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам Аллоҳнинг амрини бажармаганлардан қанчалик ғазаблансалар, Аллоҳнинг амрига зиёда қилишни хоҳлаганлардан ҳам шунчалик ғазабланар эдилар.\nИнсоннинг инсонлик даражасида туриши учун унинг сиртқи амаллари ўзига ўхшаган инсонларга кўринадиган, ички сирлари эса кўринмайдиган қилинган. Инсон ўзининг ожизлигини доимо сезиб туриши ва Аллоҳ таолодан доимо мағфират сўраб туриши лозим. Инсон заиф бўлгани учун ҳам ундан нуқсонлар ва айблар ҳамда гуноҳлар ва хатолар содир бўлиб туриши табиий. Мағфират сўраш айнан мазкур нарсалардан келиб чиқади. Бу эса ўз навбатида инсонга бандалигини эслатиб туради. Ушбу ҳақиқатларни ҳар биримиз яхшилаб англаб етишимиз лозим. Ушбу ҳақиқатларни билганимиздан кейин баъзи муршидлик даъвосини қилаётганларнинг муридлари кўнглидан ўтаётган нарсани ҳам билиб туришини даъво қилиши динимизга мутлақо тўғри келмаслигини, бундай гап-сўзлар қуруқ даъво эканини, Аллоҳ таоло ҳеч кимга бу хислатни бермаганини тушунмоғимиз керак бўлади.\nУламоларимиз фиқҳ илмида фатво берадиган кишида турли керакли илмлардан етарлича билим бўлишини шарт қилганлар. Худди шунингдек, руҳий тарбия илмида ҳам муршидлик даражасига етишиш учун диний илм ва маърифатлардан етарли даражада илмга эга бўлиш билан бирга, муршидлик одобларидан ҳам етарли даражада илмли ва маърифатли бўлиш шартдир.\nАллоҳ таоло барчамизни бандаларнинг сирларидан хабардор бўлиб туриб, илоҳий раҳматлар ила хулқланмаганлардан бўлишдан ва бу хабардорлигимиз ўзимизга қарши фитнага ва ҳалокатнинг ўзимиз томон тортилишига сабаб бўлишидан сақласин!\n20:07 / 03.03.2018 3203\n14:23 / 04.03.2018 2253\n1991 16:02 / 09.05.2018\nИнсон фарзанди ўз нафси ва шайтон билан бўладиган жангда мағлуб бўлиб, Аллоҳ таолонинг ҳаққига тегишли бирор гуноҳ қилиб қўйса, яъни нафсининг ва шайтоннинг давоми...\n1713 12:31 / 12.06.2018\nЯхшилаб ўрганилганидан сўнг, бундай ишларнинг сони ўн биттага етади1. Тавба.Аллоҳ таоло.Магар ким тавба қилса ва иймон келтириб, амали солиҳ қилса, Марям сураси, давоми...\n8784 14:00 / 02.07.2019\nНафснинг маъсиятдаги улуши зоҳир ва равшандир. Унинг тоатдаги улуши ботин ва махфийдир. Махфий нарсани даволашнинг муолажаси қийиндир.Ибн Атоуллоҳ Сакандарий давоми...\n2253 14:23 / 04.03.2018\n43138 11:58 / 10.10.2018\n55415 11:56 / 10.10.2018\n8552 15:03 / 10 март


19 апрел 2021, Тошкент вақти: 13:56\nРоссияда Ўзбекистон фуқароларининг ўз ватандошларига нисбатан зўравонлик қилиши ҳолатлари кўпаймоқда.\nОмскда Янги йил арафасида эрини пичоқлаб қўйган ўзбекистонлик аёл жиноий жавобгарликка тортилди. Унинг вояга етмаган фарзанди эса шаҳар шифохонасига жўнатилди.\nОзодликнинг Москвадаги бюросига қуйидаги мазмунда электрон хабар келиб тушди.\n“Ассалому алайкум! Келаётган янги йилингиз билан. Шу йилнинг 22 декабр куни Россиянинг Омск шаҳри Нефтяник посёлкасида 1982 йилда туғилган андижонлик Қурбонов Бекмурод Шавкатович ўзининг биринчи турмуш ўртоғи томонидан пичоқлаб ўлдирилди. Пичоқ юракка санчилган. Марҳум бу аёли билан 1 йил аввал ярашиб кетишган экан. Ўртада 8 ёшлик бир қиз фарзанди бўлган.”\nЎз исмини ошкор этмаган хат муаллифи қизалоқ яқин орада яқинлари топилмаса, болалар уйига юборилиши мумкинлигини тушунтириб, Озодликдан боланинг кейинги аҳволини билиш ва, зарурат бўлса, унга ёрдам бериш чораларини кўришни сўраган.\nХатдаги фактларни текшириш мақсадида Озодлик Омск вилоят расмий идораларга мурожаат қилиб, ҳодиса тафсилотларини аниқлаштирди.\nРоссия Тергов қўмитасининг Омск вилояти бўйича бошқармаси вакили адлия полковниги Лариса Болдинова исми сир тутилаётган ўзбекистонлик аёлга нисбатан Россия Федерацияси Жиноят Кодексининг 105-моддаси 1-қисми (қотиллик) бўйича жиноий иш очилганини тасдиқлади.\n“Ҳодиса 2012 йилнинг 22 декабр куни кечки соат 6 ларда Омск шаҳридаги қўрғонлардан бирида содир бўлди”, дейди Болдинова.\n- Бу аёл яна ароқ олиб келиб ичмоқчи бўлган, эри қўймаган. У хотинини тўхтатмоқчи бўлган. 31 ёшли Ўзбекистон фуқароси бўлган бу аёл ўта маст ҳолатда бўлган, эри билан шунинг ортидан жанжал келиб чиққан. 31 ёшли Бекмурод Қурбонов ундан ароқ ичишни бас қилишни талаб қилган. Шунда жаҳл устида тумбочка устида турган пичоқни олиб бу аёл эрининг қорни ва кўкрагига пичоқ санчган. Етказилган жароҳатлардан Қурбонов ўша жойда жон таслим қилган. Қотил аёл эса жиноят жойидаги изларни йўқотишга ақли етган. Бироқ терговчиларимиз, ҳеч қандай қийинчиликсиз, қотилликни айнан у содир этганини фош этишди,- дейди Тергов қўмитаси вакили Лариса Болдинова Озодликка.\nОлинган қўшимча маълумотларга кўра, ҳозирда қотил аёл ҳибсга олинган ва маҳаллий тергов изоляторида, Бекмурод Қурбонов мурдаси эса Нефтяник қўрғони моргида сақланмоқда.\nАёлнинг 8 ёшлик қизи шу поселкадаги 3 сонли касалхонага жўнатилган ва ҳозир ҳам ўша ерда қолмоқда. Бу хабарни Озодликка етказган ва боланинг тақдири билан қизиққан манба марҳумнинг ота-онаси оламдан ўтиб кетгани, яқинлари эса унинг майитини Омскдан Андижонга олиб кетишда муаммоларга дуч келганини билдирган.\nАниқланишича, Ўзбекистонда марҳумнинг иккинчи турмуш ўртоғи ҳозир ҳомиладордир.\nЛариса Болдинова Озодликка боланинг аҳволи ҳақида буларни айтади.\n- Бола ҳозирда шифохонада қолмоқда: биз Ўзбекистондан унинг яқинлари келишини кутяпмиз. Яқинлари йўлга чиқишгани тўғрисида хабар олдим. Бугун терговчилар билан гаплашган эдим – улар болани бериб юборишга барча ҳужжатларни тахтлаб қўйган экан. Мурдани эса олиб кетиша олмаса керак. Билишимча, Бекмурод Қурбонов шу ерга кўмилди, дея қўшимча қилди тергов расмийси Лариса Болдинова.\nЛариса Болдинованинг яна айтишича, 7 январ куни Омскнинг 1-Тюкалинский тор кўчасида соат тахминан 16:30 ларда кўчада кетаётган одамлар катта оловда одамнинг танаси ёниб ётганига гувоҳ бўлган.\nҲодиса жойига етиб борган полиция ходимлари аланга ичидан Ўзбекистон фуқароси экани аниқланган 45 ёшли шахснинг жасадини олиб чиққан.\nБу ҳодиса юзасидан ҳам Россия Федерацияси Жиноят Кодексининг 105-моддаси 1-қисми (қотиллик) бўйича жиноий иш очилган, бироз вақтдан кейин эса жиноятни содир этганликда айбланиб, 44 ёшли бошқа бир ўзбекистонлик қўлга олинган.\nҲибсга олинган шахснинг терговчиларга у “ўз дўстининг охирги илтимосини бажариб ўлдиргани” ва “унинг охирги талаби билан қадимги ҳинд одати бўйича оловда ёқиб юбормоқчи бўлганини” тушунтирган.\n- Аслида Россияда ноқонуний яшаб келган бу шахслар орасида жанжал келиб чиққан. Шунда айбланувчи пичоқ билан жабрланувчининг кўкрагига икки маротаба санчган. Мурдани кўчага олиб чиқиб ёқаётганда буни кўриб қолган одамлар полицияга хабар берган. Иккала шахс бу ерда ноқонуний меҳнат фаолияти билан шуғулланиб келган,- дея маълум қилди, Озодлик билан суҳбатда, Россия Тергов қўмитасининг Омск вилояти бўйича бошқармаси вакили Лариса Болдинова.\nМазкур жиноятлар тергови давом этмоқда.