Бош сахифа - Ўзбек афсона ва асотирлари - Халқ оғзаки ижодининг ўзига хос хусусиятлари\nЎзининг дастлабки яратилиш давриданоқ халқ оғзаки ижоди халқнинг ёзилмаган тарихига айланди. “Оғзаки ижод”, “халқ оғзаки ижоди”, “оғзаки адабиёт”, “эл адабиёти” каби номлар билан аталган бадиий адабиётнинг илк намуналари иккинчи томондан турмуш, ҳаёт дарслиги сифатида ёш авлодни тарбиялашдек муҳим вазифани бажариб келди. Кейинчалик, ёзув маданияти пайдо бўлгач, ўзида сўз санъати асарларини яратиш иқтидорини ҳис қилган, халқ орасидан чиққан одамлар бевосита халқ оғзаки адабиётига суянган ҳолда индивидуал – якка шахс ижодига мансуб дастлабки асарларини яратдилар. Бадиий адабиётнинг бу йўналиши шаклланиб ривожлангач, ёзма адабиёт тушунчаси пайдо бўлди. Яратилиш усулига кўра фарқ қилувчи оғзаки ва ёзма адабиёт бир-бирини инкор қилмади, балки ижодий ҳамкорликни давом эттираверди. Аммо шу билан бирга ҳар бир адабиёт ўзига хос хусусиятларини ҳам йўқотмади. Бу жиҳатдан халқ оғзаки ижоди жаҳон фольклоршунослиги фани тан олган бешта хусусиятга эга. Улар:\n2. Оғзакилик ва бадиҳагўйлик.\n3. Жамоалик ва оммавийлик.\n4. Вариантлилик ва версиялилик.\n5. Анонимлик (асарни яратган муаллиф исмининг номаълумлиги).\nАйни пайтда йиллар давомида халқ оғзаки ижоди асарлари билан яқиндан муносабатда бўлиш яна бир хусусиятнинг намоён бўлишини тасдиқламоқда. Бу хусусиятни шартлилик деб аташ мумкин. Аммо илмда шартлилик ҳақида етарли назарий тадқиқот олиб борилмагани сабаб уни ҳам хос хусусият сифатида кўрсатишни лозим топмадик. Шу билан бирга азиз талабанинг тафаккурида пайдо бўлган қатор-қатор саволларга жавоб бериши мумкинлигини ҳисобга олиб шартлилик ҳақида ҳам айрим мулоҳазаларни баён этишни маъқул кўрдик. Бу ҳақда кейинроқ тўхталамиз.\nХалқ оғзаки ижодининг хос хусусиятлари юзасидан бевосита маълумот беришдан аввал яна бир масалани қайд этиб ўтмоқчимиз. Гап шундаки, собиқ шўро тузумида сиёсий вазият нуқтаи назаридан ёндашган олимлар халқ оғзаки ижодининг асосий белгиси сифатида коллектив (жамоа) ликни илгари сурган эдилар. Бу фикр ўтган асрда эълон қилинган олий ўқув юртлари дастурлари ва дарсликларида муҳим ўрин тутган эди. Мазкур тамойил оғзаки асарларни яратишда якка шахс иштирокини шубҳага солган. Шунингдек, миллатнинг бой ва камбағал синфларга ажратилиши бу ғоя билан далилланган. Гўё бир халқ ижод қилган асарлар икки қарама-қарши гуруҳга ажратилган. Ҳатто бир асарнинг ўзи ҳам таркибида баён этилган воқеалар заминида икки хил баҳоланган. Бундай мезон билан бадиий асарни таҳлил қилиш ўта нотўғри хулосаларга олиб келиши мумкин эди. Ўз вақтида бундай хулосаларга келинди ҳам. Хусусан, “Алпомиш”, “Равшан” достонлари айнан ана шу нуқтаи назардан таҳлил қилиниб, “халқчиллик байроғи остида” яратилган ва халққа қарши ғоя илгари сурилган асар сифатида тақиқланди. Аммо халқимиз оғзаки ижодига бўлган муносабат кескин ижобий томонга ўзгарган бугунги кунда оғзаки ижоднинг хос хусусиятларини атрофлича, чуқур илмий асосда қайтадан кўриб чиқиш имконига эгамиз.\nАнъанавийлик халқ оғзаки ижодининг хос хусусиятлари қаторида асосий белги сифатида уларнинг ҳар бирига билдирилиши мумкин бўлган муносиб баҳони инкор этмаган ҳолда, аввалгидек жамоаликни эмас, анъанавийликни кўрсатиш мақсадга мувофиқдир. Чунки бутун дунё халқлари ижодида бўлганидек, ўзбекларда ҳам оғзаки ижод асарларининг яратилиши ва ижроси асрлар давомида шаклланган ва бугунги кунгача давом этиб келаётган анъаналарга суянади.\nХалқ оғзаки ижодидаги анъанавийликни уч йўналишда таҳлил қилиш лозим. Биринчидан, минг йиллардан буён мақолдан топишмоққача, қўшиқдан достонларгача бўлган асарлар оғзаки анъанада яратилмоқда, оғзаки тарзда яшаб келмоқда. Иккинчидан, фольклор асарларининг ижроси ижро қилиниш вазияти (тўй ва бошқа вазиятлар) ва ижро усули жиҳатидан анъанага эга. Учинчидан, анъанавийлик оғзаки асарларнинг матнида намоён бўлади.\nАввало, анъана сўзининг маъноси билан танишайлик. Бу сўзга ўзбек тилининг изоҳли луғатида: “Ҳаётда қарор топган (топаётган) удум, урф-одат ва бошқа амаллар” деб таъриф берилган. Агар таърифни тўй ёки бошқа йиғинларни ўтказиш тартибига татбиқ қилсак, мазкур тадбирни уюштириш қоидалари тушунилади. Бирор оғзаки ижод намунасининг ижро қилинишини назарда тутсак, уни амалга оширишдаги муҳит, вазият, ижро усулини тасаввур қиламиз. Ижро анъанаси деганда, дастлаб, унинг маросимларга алоқаси бор ёки йўқлиги ҳал қилувчи омил ҳисобланади. Хусусан, “Ёр-ёр”, “Келин салом”лар тўйда, марсиялар азада айтилса, лирик қўшиқлар, лофлар, латифалар ҳаётда вужудга келган оддий вазиятда айтилиши мумкин. Топишмоқларни, филология фанлари номзоди З.Ҳусаинова хабар беришига кўра, қадимги замонларда, асосан, тўйларда айтиш одати сақланган бўлса, ҳозирги кунда топишмоқ айтиш мусобақасини синфда, дам олиш пайтларида, баъзан йўл-йўлакай ўтказиш мумкин бўлмоқда. Шунингдек, ўтган асрнинг ўрталаригача махсус эртакчилар эртак айтиш учун тингловчиларни тайёрлаб олганлар, ижронинг кўнгилли чиқиши учун алоҳида жой, турли нарсалар (исириқ, туз, кул, сочиқ, сув, нон ва ҳоказолар)ни шайлаб қўяр эдилар. Бугун эса бобо боласини овутиш учун истаган пайтда эртак айтиб бераверади. Машҳур профессионал эртакчилар эса йўқ ҳисобида. Ижро анъанаси деганда, достон айтиш ҳақида алоҳида тўхташ зарур бўлади. Фозил Йўлдош ўғли, Эргаш Жуманбулбул ўғли, Пўлкан, Ислом шоирлар анъанаси бугунги кунда ҳам Шоберди бахши, Шомурод бахши, Қаҳҳор бахши ижросида тўлиқ сақланган. Достон ижросидаги дўмбирада куй чалиш, терма айтиш, шеърий парчаларнинг мазмуни, бўғин сонига қараб куй танлаш ҳозир ҳам бор. Масалан, Чори бахши ҳаётлигида ҳузурига тез-тез борар эдик. Аммо бирон марта терма айтмай достон бошлаганини кўрмаганмиз.\nХоразм достончилигидаги анъана ҳам деярли тўлиқ сақланган. Хоразм бахшилари достонни ижро этишдан аввал, албатта, “Алиқамбар” куйини тингловчиларга чалиб берадилар. Шундан сўнг достон айтиш бошланади. Агар Қашқадарё, Сурхондарё ва шу ҳудудлар атрофидаги бахшилар дўмбира жўрлигида бўғизда достон айтсалар, Гурлан, Хива, Урганч атрофидаги бахшилар жўровозликда очиқ овоз билан достон ижро этадилар. Айтмоқчимизки, халқ оғзаки ижоди асарларини ижро этиш анъанаси, умуман олганда, юртимиз вилоятларида, асосан, аввалги кўринишда яшаб келмоқда. Фольклор экспедицияси пайтида қўшиқ айтадиган момолардан марсия матнини ёзиб ололмаганмиз. Улар ирим қилиб, бевақт қўни-қўшниларнинг қўшиқ айтилаётган жойга саросимада йиғилишларини истамаганлар ва марсия айтишдан воз кечганлар. Бу ҳолат бугун ҳам сақланиб қолганига бир неча марта гувоҳ бўлдик. Шундай қилиб, оғзаки ижод асарларининг ижро анъанаси ҳали қайта-қайта ўрганишни талаб қиладиган соҳа ҳисобланади.\nАнъанавийликдаги матн анъанаси ижродан анча мураккаб. Чунки халқ оғзаки ижодида асарнинг тўлиқ моҳияти унинг матнида намоён бўлади. Асардан назарда тутилган ғоя, мазмун, образ хусусиятлари, композиция унсурлари: баён, портрет, диалог, монолог; бадиий тасвир воситалари – буларнинг ҳаммаси халқ ижоди қоидаларига суянган ҳолда, анъанавийлик тамойилига асосланган тарзда сўз воситасида намоён бўлади. Эҳтимол, шунинг учун ҳам матн анъанаси ижроникидан кўра мураккаб тизимга эга.\nХалқ оғзаки ижодидаги матн анъанасининг ўзини ҳам икки кўринишга ажратиш мумкин. Биринчидан, ҳар бир асарнинг жанр хусусиятларини белгиловчи анъанавийлик (ҳажм, шакл, мазмун) бўлса, иккинчидан, бадиий тасвир воситалари – бадиий санъатларда намоён бўладиган анъанавийлик.\nХалқ оғзаки ижодидаги матн анъанаси ҳар бир жанрга мансуб асарларда намоён бўлади. Хусусан, мақоллардаги ҳажм чекланганлиги, мазмун кўламининг кенглиги, қўшиқларнинг лирик моҳияти, эртаклар ҳажмининг муайян ўлчов билан белгиланмагани (уларнинг мазмун ва тасниф турига кўра бир-икки саҳифадан, эллик-олтмиш саҳифагача бориши), достон ҳажмининг чекланмагани, латифалардаги воқеани қисқа муддатда айтиб улгуриш қоидаси ва ҳоказоларнинг ҳаммаси матн анъанаси билан боғлиқдир. Шунингдек, эртакларнинг “Бир бор экан, бир йўқ экан...”дан бошланиб, “...муроду мақсадига етибди” билан тугалланиши, тез айтишда маълум товушлар талаффузига эътибор берилиши, термаларнинг кўпроқ “Нима айтай?”, “Кунларим” мавзуларига бағишланиши ҳам матн анъанасига алоқадор. Булардан ташқари эртаклардаги “Тўнғич ботир йўлида кетаверсин, гапни кенжасидан эшитинг”, “Йўл юрибди, йўл юрибди, йўл юрса ҳам мўл юрибди”; достонлардаги:\n“Худо қилган ишга банда кўнади,\nБедов миниб, энди, беклар жўнади”.\n“Давлат қўнса гар чибиннинг бошига,\nСемурғ қушлар салом берар қошига”\nкаби қолип гап ва мисраларнинг эртакдан эртакка, достондан достонга кўчиб ўтиши ҳам бевосита матн анъанаси билан боғланади. Айниқса, достонлардаги “Қайга борасан?”, “Қайдан бўласан?” мазмунидаги эпик клише – қолиплар, от эгарлаш, от югуриши, жанг лавҳаларидаги мисраларнинг айнан, деярли ўзгаришсиз такрорланишини матн анъанасининг таъсири сифатида баҳолаш мумкин. Шу ўринда таъкидлаб ўтиш жоизки, тингловчилар талаби билан эртакчи ёки бахши бирор янги асарни ўзича ижод қилиб яратганда ҳам матн анъанасидаги юқорида қайд этилган қолиплардан ўрни билан фойдаланишга мажбур бўлади. Оқибатда, халқ оғзаки ижодида вужудга келган ҳар қандай янги намуна ҳам матн анъанасидан четда яратилмайди. Бу эса янги асарга яратувчи ва ижрочининг мутлақ муаллифлик қилиш имконини чеклайди.\nМатн анъанасидаги иккинчи йўналиш халқ оғзаки ижодидаги ўзига хос бадиий санъатлар мажмуаси билан боғлиқдир. Маълумки, бадиий адабиётда бадиий воситаларнинг такрорланмас ўрни бор. Бу воситалар маънавий ва лафзий санъатлардан ташкил топади ва сўз санъати намунасига жозиба бағишлайди. Ёзма адабиёт вакиллари лирик ва эпик асарларда ўзларининг маҳоратларини бадиий санъатларни кашф қилишда ҳам намойиш этадилар. Халқ оғзаки ижодида ҳам алоҳида иқтидорга эга ижрочи ўрни келганда бу соҳада ижод қилиш имконидан фойдаланади. Аммо аксари ҳолларда ижрочининг кашфиёт излаб ўзини қийнашига ҳожат йўқ. Чунки оғзаки ижодимизда аждодларимиз бу санъатларнинг гўзал намуналарини яратиб бўлганлар. Сифатлаш, ўхшатиш, истиора, муболаға, ифрот, интоқ, ийҳом, аллитерация каби бадиий тасвир воситаларининг битмас-туганмас бойлиги оғзаки ижодимиз намуналарига асрлар давомида файз бағишлаб турибди. Қаҳрамоннинг йиллаб, ойлаб эмас, соатлаб катта бўлиши, гўзал қизнинг ўн тўрт кунлик ойга ўхшатилиши, малика кулганида атрофга гул сочилиши, йиғлаганида дур сочилиши, эпик қаҳрамоннинг тикилишидан тоғларнинг қумга айланиши, жаҳли чиққанида мўйлабини қиров босиши каби ўнлаб санъатлар ўз вақтида ижодий кашфиётлар даражасида қабул қилинган бўлса-да, эндиликда улар анъанавий воситалар ҳисобланади. Халқ яратган асарлардаги одамнинг қушга айланиши (трансфигурация)ни, мўъжизавий нарсаларни, ҳайвонларнинг инсон тилида гапиришини, илон, бўри, айиқларнинг асар қаҳрамонига ҳомийлик қилишини ҳам матн анъанаси сифатида баҳолаш мумкин. Маълум бўладики, халқ оғзаки ижодидаги матн анъанаси ҳар бир асарнинг яратилишида бош мезонга айланади ва ёзма адабиётдан тубдан фарқ қилади. Оғзаки ижод асарларини тадқиқ этишда фольклоршунос олим фольклор намунасида ўз ифодасини топган бу фазилатларнинг моҳиятини ҳис қилиши, типологик аҳамиятини аниқлаши, қиёсий таҳлил усули билан ўзи ўрганаётган асарга ёндашиши муҳим аҳамиятга эгадир.\nОғзакилик. Халқ оғзаки ижодининг иккинчи муҳим жиҳати унинг оғзаки яратилишидадир. Жаҳон фольклоршунослик илмида оддий ҳақиқат сифатида такрорланадиган энг муҳим фикрлардан бири фольклорнинг оғзаки яратилиши ва оғзаки яшаши ҳисобланади. Чунки бутун дунёдаги халқларнинг оғзаки ижоди шу йўсинга бўйсунади ва шу қонуният асосида яратилади, яшайди. Ҳақиқатан ҳам, ўзбек халқ оғзаки ижодидаги ҳамма жанрларнинг инсон руҳига, онгига, табиатига таъсири, кўпинча, унинг оғзаки ижроси билан белгиланади. Ҳатто шундай жанрлар ҳам борки, уларнинг ёзма, қолаверса, нашр қилинган матнини ўқиш мазкур асар ҳақида ҳақиқий тасаввур ҳосил қилмайди. Хусусан, аския, латифа, тез айтиш, топишмоқ каби жанрларни маълум бир муҳитдаги асар ижроси таъсири, уларни жонли вазиятда эшитиш, шу ҳолат иштирокчиси сифатида ҳис этиш билан унинг матнини якка ҳолда ўқиш ўртасида ер билан осмонча фарқ бор. Бир қарашда матн жиҳатдан фарқсиз бўлиб кўринган достонлар ижросида ҳам табиий ижро вазияти билан ёзма матнни ўқиш ўртасида катта фарқ сезилади. Бу фарқ бахшиларнинг достонни айтаётганларида аниқ кўринади. Ўзбекистон телевидениеси ва радиоси орқали бир неча марта халқ бахшилари иштирокида суҳбат ва кўрсатув уюштирилган бўлса, уларнинг биронтаси трактсиз, репетициясиз амалга ошмаган. Маълум бўлишича, бахши оддий тингловчилар ўртасида ўзини эркин ҳис қилар экан. Микрофон тақдим этилиши заҳоти, телекамеранинг фокуси бахшига қаратилгани замон ижрочи руҳий ҳолатида ўзгариш рўй берар экан. Бу ҳолат ҳатто машҳур Бола бахши, Қодир бахши, Болтабой бахши, Чори бахши ижросида ҳам кўзга аниқ ташланган. Демак, оғзаки ижро, ижро бўлганда ҳам табиий ҳолатдаги ижро асар файзида алоҳида ўринга эга.\nКейинги йилларда мутахассис эртакчилар билан муомала қилиш имкони бўлмагани сабабли бу жанрнинг оғзаки ижроси ва матнни ўқиш ўртасидаги кескин фарқ ҳақида бирор асосли фикр билдиришга ожизмиз. Аммо оғзаки ижродаги товуш товланиши, айрим сўзларга бериладиган мантиқий урғу, ижрочининг хатти-ҳаракатлари назарда тутилса, оғзаки ижоднинг оғзаки ижродаги афзаллиги бари-бир аниқ намоён бўлаверади. Хуллас, тўлиқ ишонч билан айтиш мумкинки, халқ оғзаки ижоди асарларини оғзаки ижрода эшитиш мазкур асарнинг матнини ўқишдан афзал ҳисобланади. Оғзаки ижро фольклор асарининг яратилиши, яшашида икки оқибатни тақозо этади. Биринчидан, оғзаки ижро ёзма адабиётда кузатилганидек, жиддий масъулиятдан холи бўлади: ёзма адабиёт вакили ижод қилаётган асарига тўлиқ масъул ҳисобланади. Оғзаки ижрода эса бундай муносабат айнан оғзаки асар оғзаки ижро этилаётгани учун нисбатан заифлашади. Халқ латифаларида муайян ижтимоий ҳаётда рўй берган ва бераётган ҳодисалар кескин сатирик тарзда танқид қилиниши мумкин. Аммо яратувчи шахсининг мавҳумлиги – анонимлиги энг ашаддий танқидий латифаларда ҳам “эмиш” шиори остида асарнинг яшашини таъминлайверади. Оғзаки ижро айни пайтда асарнинг оммалашувида ҳам ижобий аҳамият касб этади. Чунки ҳар бир эртак, достон, мақол, топишмоқ, латифа ижро этилгани заҳоти тингловчилар орасидаги маълум иқтидорга эга шахс томонидан қайта ҳикоя қилиниши мумкин. Қайта ҳикоя қилаётган ижрочи эса асарни оғзаки эшитгани ва оғзаки ижро этаётгани учун ҳар бир сўз, жумлани ўзгаришсиз такрорлаш лозимлигидан ўзини холи ҳисоблайди. Натижада, асарнинг мазмуни, ғояси, қаҳрамонлари тавсифи асосан сақлангани билан янги ижрочи ўз асарида шахсий ҳаётий кузатишларини, тажрибалар хулосасини ифодалаш имконига эга бўлади. “Алпомиш” достонини Фозил Йўлдош қаҳрамонли айтган, Эргаш шоир муҳаббатли айтган каби машҳур мулоҳазалар бевосита оғзакилик фазилатларидан ҳисобланиши мумкин.\nАммо, иккинчидан, оғзаки ижро асари ёзиб олинмагани тақдирда охир пировард ўлимга маҳкум этилиш эҳтимоли бор. Узоқ ўтмишда миллатимиз бахтига ёзиб қўйилган ўнлаб асарлар тақдири фикримизни тасдиқлайди. Оқилона фикр юритиб фараз қилайлик. Геродот, Полиэн каби машҳур тарихчилар Тўмарис, Широқ ҳақида маълумот бермаганларида, бу ривоят бизгача етиб келармиди?! Маҳмуд Кошғарий ҳазратлари томонидан мерос қилиб қолдирилган “Девону луғоти-т-турк” асарида 300 га яқин гўзал мақоллар ёзиб қолдирилган. Улар орасида “Ош тотуғи туз”, “Киши аласи ичтин, йилқи аласи таштин” каби бугунги кунда ҳали фойдаланилаётган ва “Тулки ўз уясига қараб ҳурса, қўтир бўлади”, “Яёв оти – чориқ, кучи - озиқ” каби унутилган мақоллар ҳам бор. Девондаги кўпгина мақолларнинг маъноси сақланган, аммо улар таркибидаги сўзлар ўзгарган. Хуллас, замонлар ўтиши билан миллат тилида рўй берган ўзгаришлар, ижтимоий, маиший ҳаётдаги янгиликлар, айниқса, оғзаки ижод намуналарини ёддан биладиган инсонларнинг вафот этишлари оқибатида кўп ажойиб асарлар яшашдан тўхташи табиий бир ҳолдир. Айниқса, ХХ асримизнинг ўрталарида халқ оғзаки ижодига бўлган муносабат совугани оқибатида бир қатор ажойиб асарлар йўқолиб кетди ва уларни қайта тиклаш мумкин бўлмай қолди.\nЎнлаб асарларнинг юзлаб вариантлари ҳақида гапирмаса ҳам бўлади. Айниқса, эртак ва достонларда оғзакиликнинг салбий томони алоҳида кўзга ташланади. Тўғри, бу жанрлардаги ижрочи томонидан йўл-йўлакай киритилган аҳамиятсиз, яъни асар сюжетига таъсир этмайдиган янгиликлар вариант нусхасини бермайди. Аммо иқтидорли эртакчи ёки бахши тингловчиларнинг қизғин эътиборидан илҳомланиб баъзан қолипга тушган асар матнига аҳамиятли ўзгаришлар киритиши мумкинлигини ҳам эсдан чиқармаслик лозим. Чори бахши, Қаҳҳор бахши Қодир ўғли ижросида бу ҳолат кўп рўй берган. Муайян вазият файзидан илҳомланган бахшилар янгидан-янги эпизодларни, воқеа баёнларини ижро этилаётган достонга сингдириб кетишган. Фозил Йўлдош ўғли, Эргаш Жуманбулбул ўғли, Ислом шоир, Пўлкан шоирларда бундай вазиятлар ҳамиша такрорлангани учун хоҳ ижобий, хоҳ салбий маънода пайдо бўлган вариант ижро тугагани заҳоти йўқ бўлиши ҳам табиий бир ҳол ҳисобланиши ажаб эмас.\nАлбатта, оғзакилик ҳақида фикр юритганда, халқ асарларига жон ато этиб турувчи импровизация – бадиҳагўйликни унутиш мумкин эмас. Импровизация ҳамиша ижрога шукуҳ, файз бағишлаган. Қирқ йилдан ортиқ вақт мобайнида халқ оғзаки ижоди фанидан маъруза қилиш давомидаги тажриба шуни кўрсатадики, олий ўқув юртида дарс берувчи устоз, ўрта таълимда машғулот ўтказувчи ўқитувчи нутқига тингловчилар кайфияти доимий таъсирини ўтказар экан. Илҳом келган пайтда оддий мавзуни ўқувчиларга тушунтириш жараёнида қизиқ-қизиқ фикрлар бостириб келади, кейинчалик эса бу фикрлар мақолаларга айланади. Ғулом Каримов, Субутой Долимов, Муҳаммаднодир Саидов, Озод Шарафиддинов тажрибасида бу ҳолатнинг муттасил давом этганига саноқсиз равишда гувоҳ бўлганмиз. Айнан шундай вазият истеъдодли қўшиқчилар, лапарчилар, аскиябозлар, лофчилар, топишмоқ айтувчилар, эртакчилар ва бахшилар ҳаётида ҳам рўй беради. Импровизация ижрочининг илҳомига боғлиқ. Машҳур Султон кампирнинг қозоқ оқинига тоғнинг ёшини билмоқчи бўлсанг, оғзини очиб, тишини кўр қабилидаги жавоблари, бахшиларнинг таниш тингловчилар фазилатлари, ёки камчиликлари ҳақида достон ижроси давомида ҳикоя қилиб кетишлари ижро файзига файз қўшган. Тингловчиларнинг ҳайқириқлари остида ижро этилаётган достон ўчмас таассуротлар қолдирган. Устоз Ҳоди Зариф бўлажак Чори бахши билан тасодифан биринчи учрашган пайтларида ундан машина тўхтаган жойнинг номини сўраганлар. Бахши “Қора булоқ” қишлоғининг таърифини қиёмига етказиб айтиб берган экан. Ҳоди оға шу заҳоти нотаниш Чорига: “Сен бахшимисан?” – деб савол берган эканлар. Бу танишув кейинчалик бир неча йиллик ижодий ҳамкорликка айлангани сир эмас. Фольклор экспедициялари пайтларида талабаларимиз қўшиқчиларнинг ўйламаган тарзда қўшиқ тўқиб юборганликларини ҳавас билан эслашади. Халқимиз оғзаки ижодининг бебаҳо гўзал жанри аскияни-ку импровизациясиз тасаввур қилиб бўлмайди. Машҳур аскиябозлар Юсуф қизиқ, Эрка қори, Ғанижон Тошматов, Қаюм аскиябоз, Убайдулла Абдуллаев, Маъруф Раҳимов кабиларнинг ижоди тўлиқ импровизация ҳисобига гуллаган.\nХуллас, халқ оғзаки ижодидаги оғзакилик хусусияти асрлар давомида миллатимиз тажрибасидан ўтган ва муҳим аҳамиятга эга белги сифатида баҳоланиши мумкин.\nЖамоалик. Жамоалик деганда, муайян иш жараёнининг бир гуруҳ одамлар иштирокида биргаликда бажарилиши назарда тутилади. Халқимизда ҳашар уюштириш анъанаси бор. Бу анъанага биноан бир-икки кунда хўжалик иморатларининг асоси жамоа бўлиб қуриб битказилган. Бугунги кунда юртимиз аҳолиси турли байрамлар муносабати билан ҳашарга чиқади ва маҳалла жамғармаларига қилинган иш ҳисобидан маблағ ўтказадилар. Хуллас, жамоа бўлиб иморат қуриш, ҳашар ўтказиб жойларни тартибга солиш, экин экиш, ҳосил йиғиш мумкин. Аммо санъат асарини ҳашар йўли билан яратиб бўлмайди. Тўғри, тарихда икки, баъзан уч киши уюшиб санъат асари яратилган ҳолатлар кузатилган. Лекин бунинг учун ҳаммуаллиф шахслар бир-бирларига руҳан, маънан, дунёқараш жиҳатдан ўта яқин бўлишлари шарт эди.. Хўш, у ҳолда халқ достонлари, эртаклари, қўшиқ ва бошқа жанр асарларини қандай қилиб жамоа ижоди маҳсули дейишимиз мумкин. Гап шундаки, халқ оғзаки ижоди асарлари, у асар қайси жанрда эканидан қатъи назар, битта шахс томонидан яратилади. У шахс, шубҳасиз, бадиий ижод қилиш, сўз санъатига оид асар яратиш иқтидорига эга бўлган. Аммо вазият тақозоси билан бу одамнинг асар яратгани ҳужжатлаштирилмаган. Яна ҳам аниқроқ айтсак, ҳужжатлаштиришнинг ҳожати ҳам бўлмаган. Асар муаллифининг ўзи буни хоҳламаган. Қолаверса, оғзаки асарни қандай қилиб расмийлаштириш масаласи ўйлаб ҳам кўрилмаган. Натижада, достон, эртак, қўшиқлар яратилаверган, биронта одам бу асарни мен яратдим, деб даъво қилмаган. Устига устак асар оғзаки бўлгани учун тингловчилар орасидаги иқтидорли юртдошлар уни зудлик билан қайта ижро этганлар. Бу ижро иккинчи, учинчи шахслар иқтидорига кўра қатор ўзгаришларга дуч келган ва бадиий жиҳатдан ё мукаммаллашган, ё заифлашган. Айни пайтда, мазкур намунанинг халқ ижоди қаторидан ўрин олиши учун хизмат қилган. Биринчи муаллиф эса ўзи яратган намунани юртдошлари томонидан ижро этилганини билиб фахрланган. Биз, ўзбеклар, аждодларимиз орасида шундай олийҳиммат инсонлар борлигидан ғурурланишимиз ва улардан ўрнак олишимиз керак. Шундай қилиб, бугунги кунда миллий қадриятларимизнинг муносиб таркибий қисми ҳисобланган халқ оғзаки ижоди хазинаси вужудга келган.\nОғзаки ижод асарининг бадиий жиҳатдан мукаммаллашиб боришида, ҳатто янги-янги асарларнинг пайдо бўлишида оддий тингловчи оммасининг бавосита иштирок этишини ҳам назарда тутиш керак. Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университетида 2009 йилда Ўзбекистон халқ бахшиси Қаҳҳор бахши билан Журналистика ва Ўзбек филологияси факультетлари талабаларининг учрашуви ўтди. Достондан парча айтаётган бахши тўсатдан воқеа тизимига тингловчиларни қўшиб юборди. Муҳими, бу янгиликни ҳамма табиий ҳол деб қабул қилди. Аслида тингловчи бахшига ҳурматини изҳор этиши оқибатида янги-янги мисраларнинг туғилишига сабаб бўлган эди.\nКўп йиллик тажрибамиз натижаси ўлароқ яна бир масалага диққатингизни қаратмоқчимиз. Аввалги саҳифаларда қайд этганимиздек, матн анъанасида доимий равишда қолип шаклида қўлланадиган парчалар, тасвир воситалари бор. Эртакчи, достончи, қўшиқчи ижро давомида улардан фойдаланади. Яратилган асар янги бўлса-да, унда ана шу анъанавий ўринлар сақланиб қолади. Натижада, ўз-ўзидан янги достон тўқиган бахши биринчи марта айтган достонини тўлиқ равишда ўзиники деб айта олмайди. Чунки у яратган асар анъанавийлик белгиси билан аввалги намуналардан жиддий озуқланган бўлади. Демак, жамоалик халқ оғзаки ижодининг яратилиши нуқтаи назаридан қадимийлиги асосида вужудга келган хусусият экан. Энг муҳими, жамоалик деганда, ўтмишда ижод қилиш иқтидорига эга якка шахс – аждодларимиз хизматини унутмаслигимиз лозим.\nВариантлилик ва версиялилик. Бир асарнинг сюжет ва композициясида муҳим ўзгаришлар билан бир неча нусхаларга эга бўлиши варинатлилик хусусиятини ҳосил қилади. Оғзаки ижодда эса вариантлилик асарни оғзаки ижро этиш усулидан вужудга келади.\nДостон ва эртакни айтаётган ижрочи зийраклик билан тингловчиларни кузатиб боради. Юқорида ҳам қайд этганимиздек, тингловчи аудиториясининг асарни эшитишга бўлган муносабатига қараб йўл-йўлакай қўшимчалар билан бойитиш ёки қисқартириб юбориш мумкин. Бу ўринда ижрочининг кайфияти, соғлиғи ҳам муҳим аҳамиятга эга. Айниқса, ҳаётий муаммоси ечилган бахши ўз эҳтиросини дўмбирани чертиш, достонни қайта айтиш орқали ифодалайди. Натижада, тингловчи алоҳида меҳр қўшиб ижро этилган достон билан танишади. Қолаверса, одатда, ҳар бир бахши ўзини эл орасидаги ҳурматини билади. Ижро этаётган достонини бошқа бахшилардан фарқли қилиб айтишга ҳаракат қилади. Иқтидори, ҳаёт тажрибаси, бахшилик маҳоратини уйғун қилиб, имконияти даражасида асарни бошқача лавҳалар билан бойитиш йўлларини излайди. Масалан, Фозил Йўлдош ўғли айтган “Алпомиш” достонида закот муаммоси Ҳакимбекнинг таклифидан келиб чиқади. Профессор Муҳаммаднодир Саидов бу вазиятни достондаги оталар ва болалар тамойили билан боғлаган. Бойсарининг закот тўлашдан бош тортиб, қалмоқ юртига кўчишига Барчин қарши чиқади. Муҳаммаднодир Саидов Барчиннинг ҳаракатини достондаги ёшлар вакили сифатида Ҳакимбекни қўллаш билан боғлайди. “Алпомиш”нинг Хушбоқ Мардонақул ўғли вариантида Бойбўрининг хотини Кунтуғмишни чўрилар хизматини кўриш учун Бойсариникига жўнатади. Бойсарининг хотини чўриларга овсинини уришни буюради. Ака-ука ўртасидаги бош келишмовчилик шу лавҳадан бошланади. Саидмурод Паноҳ ўғли вариантида эса закотни тўғридан-тўғри Бойбўрининг ўзи ўйлаб топади. Бир қарашда бу фарқларнинг алоҳида муҳим аҳамияти йўқдек туйилади. Аслини олганда, Фозил Йўлдош ўғли ижросидаги “Алпомиш” достонида акс этган давлатчилик жараёни асосли равишда ўз ифодасини топган. Ҳакимбек бўлғуси давлатнинг пайдо бўлишида етакчи вазифани бажарди, Бойсун-Қўнғиротда закотни жорий қилди, бу қарорга қарши чиққан Бойсарини кейинчалик қалмоқдан қайтариб келди ва юртини бирлаштиришга эришди. Охир оқибатда ўзининг давлат бошлиғи сифатидаги ҳурматига сазовор бўлди. Фозил шоир “Алпомиш”ни қаҳрамонли, Эргаш шоир муҳаббатли айтган, дейишда ҳам вариант тушунчасини қайд этиш мумкин.\nВариантлилик мақолларда ҳам учраб туради. “Яқиндаги қўшнидан узоқдаги қариндош яхши” ёки “Узоқдаги қариндошдан яқиндаги қўшни яхши” мақоли вазиятга кўра айтилаверади.\nАйни чоқда, Хоразм достончилигида вариантлилик тушунчасининг мавжуд эмаслигини ҳам қайд этиш зарур. Хоразм бахшилари халқ китоблари “Ошиқ Ғариб ва Шоҳсанам”, “Сайёд ва Ҳамро” кабиларни ёд олиб достон куйлайдилар. Бахши якка ўзи достон айтиши ҳам кўп учрамайди. Асосан, жўровоз билан бирга ижро этилади. Икки кишининг биргаликда куйлаши эса достон сўзларини бир хил айтишни тақозо этади. Қашқадарё ва Сурхондарёдаги бахшилар ўз ижроларига йўл-йўлакай ўзгариш киритиб бадиҳагўйлик – импровизациядан фойдаланишлари мумкин бўлган бир пайтда Хоразм достонлари ижрочиларида бундай имконият йўқ. У ҳолда Хоразм бахшиларининг маҳорат даражаси қандай баҳоланади, деган савол туғилади. Бу достончиликда маҳорат, аввало, асар матнига тўла амал қилиш, соз чалиш, овоз, актёрлик санъатидан фойдаланишга боғлиқ ҳисобланади.\nЁзма адабиётда ҳам вариант тушунчаси бор. Лекин бу тушунча жуда тор маънода қўлланади. Чунки бирор романнинг варианти ҳақида гап айтиш учун бир ёзувчининг ўзи асарни бошқа-бошқа нусхаларда ёзиб чиқиши керак. Хусусан, бадиий адабиётда Саид Аҳмаднинг “Уфқ” романи “Шарқ юлдузи” журнали вариантида ва алоҳида китоб кўринишида нашр эттирилгани маълум. Шунингдек, Ёқуб Яквалхўжаевнинг “Қайтар дунё” романининг “Ёшлик” журнали ва китоб варианти борлиги маълум.\nВерсия ҳам вариантлиликнинг бир кўринишидир. Фақат вариантлилик тор маънода, версиялилик кенг маънода тушунилади. Асар номи бир хил бўлса, ундаги воқеалар тизими бир-бирига яқин бўлса, қаҳрамонлар хатти-ҳаракатида муайян ўхшашлик сақланса, вариантлилик; асарнинг умумий мазмунида қандайдир умумийликка ишора сезилса, версия вужудга келади. Масалан, “Алпомиш” достонининг ўзбек халқи доирасида 30 га яқин варианти бор. Аммо бу достоннинг Қўнғирот, Олтой, Қипчоқ, Ўғуз версиялари мавжудки, у версиялар билан танишганимизда айрим лавҳа ва воқеаларда умумийликдан бошқа ўхшашликка дуч келмаймиз. “Тоҳир ва Зуҳра” достонининг қозоқларда “Қўзи Кўрпеш ва Баян Сулув” версияси бор.\nХуллас, вариант деганда, асар сюжети ва композициясидаги қисман фарқлар борлиги, версия деганда, бир асарнинг катта ўзгаришлар билан бир неча халқлар оғзаки ижодидаги алоҳида-алоҳида нусхалари тушунилади.\nАнонимлик. Анонимлик асар муаллифи номининг маълум эмаслиги демакдир. Халқимиз оғзаки ижодидаги юзлаб эртак ва достонларни биринчи бўлиб айтган ижодкор номи анонимдир. Халқ қўшиқлари, мақоллари, топишмоқлари ҳам бизга маълум бўлмаган бобо-момоларимиз томонидан яратилган. Аммо улар, биз аввал айтганимиздек, ўз исмларининг сақланиб қолишини хоҳламаганлар. Кейинчалик эса асарни биринчи яратган ва айтган шахс номининг ёддан кўтарилиши ҳам анъанага айланган. Аммо халқ оғзаки ижодидаги анонимлик билан ёзма адабиётдаги асар муаллифи номининг маълум эмаслиги мутлақо бошқа-бошқа тушунчалардир. Оғзаки ижодда анонимлик оддий ҳолат бўлса, ёзма адабиётда адиб номининг йўқлиги тасодиф ҳисобланади. Масалан, “Юсуф ва Зулайхо”, “Гул ва Наврўз” достонларини ёзган шоирлар номи маълум бўлмаган тақдирда ҳам, бу асарлар оғзаки ижод намунаси ҳисобланмайди. Чунки уларнинг матни оғзаки адабиёт анъанасига мос келмайди.\nШундай қилиб, оғзаки ижоддаги анонимликни халқ фарзандларининг ўз миллатига холис ва беминнат хизмат қилиши намунаси сифатида қадрлаш мақсадга мувофиқдир.\nХалқ оғзаки ижодининг яна бир хусусиятини шартлилик деб белгилаш мумкин. Бу хусусият фольклоршунослар томонидан етарли тадқиқ этилмаганлигини мавзу бошида айтиб ўтганмиз. Шартлилик халқ оғзаки ижоди асарларида ижрочилар томонидан айтилган фикрни муҳокамасиз қабул қилиш билан боғланади. Бундай тасвирларда тингловчи “Нега?” деган саволни бермаган, ёки хаёлига ҳам келтирмаган. Тингловчи бахшидан достонни маҳорат билан ижро этишни кутган, талаб қилган, аммо шу билан бирга бахшининг ҳам инсон эканлигини, уни баъзан кечириш лозимлигини ҳам унутмаган. Бундай пайтларда тингловчи бахшини ортиқча саволлар билан қийнамаган. Масалан, Муҳаммадқул Жонмурод ўғли Пўлкан айтган достоннинг номи “Темирхон Пошшо” деб аталади. Достондаги воқеалар давомида эса Темирхон пошшо деярли иштирок этмайди. Ёки Жўра Эшмирза ўғли ижро этган “Малла савдогар” достонида ҳам Малла савдогар воқеалар тизимида етакчи қаҳрамон сифатида намоён бўлмайди. Аммо бахшига “Нега достоннинг номини шундай атадингиз?” – деб савол бериш одобдан ҳисобланмаган ва достон шартли равишда шундай аталаверган. Гўрўғли туркуми достонларида, кўпинча, Ғирот, Ғиркўк номлари чалкаш келади. Лекин бунинг сабаби ҳам аниқланмайди. “Алпомиш” достонида Ҳакимбек Қалмоқ юртида етти йил зиндонда ётади. Охирги муддатдагина Кайқубод унга қўй ташлаб туради. Аммо етти йил зиндонда инсон овқатсиз, сувсиз қандай яшаши мумкин деган саволни ҳеч ким бермайди. Бу ўринда ҳам воқеа бахши томонидан қандай баён этилса, шундайлигича қабул қилинаверади. Натижада, халқ оғзаки ижоди асарларининг ижросидан тингловчи маънавий лаззат олган, қаҳрамонларнинг хатти-ҳаракатларини баҳолаган, муҳокама қилган, ўзига намуна деб билган, аммо айрим масалаларга ортиқча синчковлик билан аҳамият бермаган. Эҳтимол, шартлилик белгиси халқ оғзаки ижоди асарларини эъзозлашда ўзига хос ўлчов бўлиб хизмат қилган бўлиши ҳам мумкин.\n©2019 ЎзКУФК тасарруфидаги


06 Ìàé 2017 10:44 2457\nЯқинда бўлиб ўтган брифингда сўнгги пайтларда Европада юз берган терактлар ҳақидаги саволларга жавоб берар экан, мамлакатнинг тегишли органлари жамоатчилик учун хавфли ва қидирувда бўлган шахслар ҳақида европалик ҳамкасбларига барча зарур маълумотни тақдим этишини маълум қилган Ўзбекистон ички ишлар вазири Абдусалом Азизов, қандайдир сабабларга кўра бу шахслар Европада қочоқ мақомини олган ҳолатлар ҳам қайд этилганини таъкидлаб ўтганди.\n4 май куни Европа Иттифоқининг Ўзбекистондаги идорасида ОАВ вакиллари иштирокида ташкил этилган пресс-конференцияда ЕИ Ўзбекистондаги делегацияси раҳбари Эдуардс Стипрайс бу борада баёнот беришга каловланди. Лекин, якунда, “Охирги йилларда ўзбек органлари томонидан тақдим қилинган маълумотлар аксарият ҳолларда маълум бир ишончсизлик билан кўриб чиқилганини” айтиб, ўзбек ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларини яна айбдор қилишга интилгани эътибор тортди.\nБу билан хумордан чиқа олмаганини англади шекилли, ортидан Ўзбекистондаги валюта сиёсатига ўз муносабатини билдириб ўтишни “лозим” топди. “Ўзбекистондаги мавжуд валюта сиёсати кўп ҳолларда тўғридан-тўғри хорижий инвестицияларни жалб этишга тўсқинлик қилади. Бу ҳеч кимга сир эмас” дея Ўзбекистон ҳукуматининг мамлакатга инвестиция киритиш борасида олиб борилаётган катта ҳаракатларини самарасизлантирувчи баёноти билан ЕИ делегацияси раҳбари ўз ҳаддини билмаслигини кўрсатди.\nЎзбекистоннинг ҳеч кимдан “еб қўйган” жойи йўқ, Ўзбекистонда фаолият юритувчи дипломатнинг бундай “бемаза” баёнот бериши мос шаклдаги муносабатни талаб этади. “ЕИ элчиси Ўзбекистондаги валюта сиёсатини танқид қилди” сарлавҳаси остида эмас, “ЕИ элчиси кимки, Ўзбекистондаги валюта сиёсатини танқид қилади?” деб номланган материаллар билан берилиши керак бўлган бу хабар бугунги кунда ҳар жабҳада, ҳар ким билан муносабатда “саломга яраша алик” тамойилини қўллаш даври келганини билдиради.\nЙўқса, андишани отини қўрқоқ қўйволиб, ақл бергувчиларнинг ҳам, танқид қилгувчиларнинг ҳам кети узилмайди.


Ғарб геосиёсий устуворликка эришиш мақсадида ислом мамлакатлари ўртасида сунъий қарама-қаршиликни вужудга келтиришга ҳаракат қилмоқда - Лавров.\nРоссия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров Эронлик ҳамкасби Муҳаммад Жавад Зариф билан музокаралари натижалари бўйича ўтказилган матбуот анжуманида баъзи Ғарб давлатлари ислом мамлакатлари ўртасида сунъий қарама-қаршиликни вужудга келтиришга ҳаракат қилаётганини маълум қилди.\nЛавровнинг сўзларига кўра, бу геосиёсий устуворликка эришиш учун қилинмоқда.\nШу билан бирга, Лавров “Ислом ҳамкорлик ташкилоти доирасида эълон қилинган тамойиллар ҳурмат қилиниши ва амалга оширилиши керак”, деб таъкидлади.\nВазир, шунингдек, замоннинг асосий муаммолари ва барча ислом давлатлари ўртасидаги ўзаро муносабатларга ислом дунёсининг умумий ёндашувларини шакллантириш кераклигини таъкидлади.\n“Остона жараёни доирасида Россия, Эрон ва Туркия билан бир қаторда араб мамлакатлари ҳам, хусусан Иордания ва Ироқ иштирок этмоқда. Бу, мусулмонлар фойда билан ўз саъй-ҳаракатларини қай тарзда бирлаштириши мумкинлигини кўрсатади”.\nУнинг сўзларига кўра, Россия бирлаштирувчи кун тартибини яратишга ҳар томонлама ҳисса қўшишга интилмоқда.\n“Барча мусулмонлар ва барча қизиққан ташқи ўйинчиларнинг саъй-ҳаракатларининг бирлашиши нафақат Сурия инқирозига нисбатан талаб этилади, балки Яман, Ироқ, Ливия ва албатта Яқин Шарқдаги (Фаластин-Исроил - таҳр.) инқирози ҳал қилинишида ҳам”, - дея қўшимча қилди Лавров.\nТафсилотларни видеолавҳада томоша қилинг.


Президент фаолияти тўхтатиб қўйилган тадбиркорларга ёрдам беришга кўрсатма берди - zarnews.uz\n— Ягона йўлимиз – тадбиркорлар сонини кўпайтириш, одамларни ишбилармон қилиш! Ҳар бир ҳоким бюджетга қўшимча даромадларни таъминлаши учун ўзи изланиши, тадбиркорга шароит яратиб, бизнес вакиллари билан елкама-елка ишлаши керак, – деди Шавкат Мирзиёев.\n"Битта тадбиркор ўз фаолиятини тўхтатса ҳам бунга “фавқулодда ҳолат” сифатида қаралиши керак, – дея таъкидлади президент. – Иқтисодий барқарорлик асоси рақобатбардош тадбиркорларни кўпайтиришдир".\nВидеоселекторда янги Солиқ кодексини ҳаётга тўлиқ татбиқ этиш масаласи ҳам атрофлича муҳокама қилинди. Жорий йил 1 январдан мамлакатимиз солиқ тизимида 120 дан ортиқ янги қоидалар амалиётга киритилди. Бу қоидалар тўғри қўлланиши, аҳолининг ҳуқуқ ва манфаатлари таъминланиши учун ўзгаришлардан барча хабардор бўлиши керак.


Электрон ҳукумат рейтинги. Ўзбекистон нечанчи ўринда?...\n04.03.2018 22:04 0 1195\nБирлашган Миллатлар Ташкилотининг электрон ҳукумат рейтинги жаҳон мамлакатларида ахборот жамияти қанчалик тараққий этаётганини акс эттирувчи асосий кўрсаткичлардан бири саналади.\nБМТнинг электрон ҳукуматни ривожлантириш индекси(E-Government Development Index)да мамлакатларнинг мавқеи уларнинг умумий индекси асосида белгиланади. Бу индекс уч омилдан шакллантирилади:\n2016 йилнинг 28 июлида эълон қилинган БМТнинг янги «E-Government Survey 2016» рейтингида ўз кўрсаткичларини бирмунча яхшилаган Ўзбекистон 20 поғона юқорилаб, 80-ўринни эгаллади. Давлат онлайн хизматлари ва инсон капитали йўналишлари мамлакатимизга яхши рейтинг очколарини келтирди.\n2016 йили Буюк Британия узоқ йиллар етакчилик қилиб келган Корея Республикаси ўрнига биринчи поғонага чиқиб олди. Австралия ва Корея Республикаси иккинчи ва учинчи ўринлардан жой олди.\n2014 йилга нисбатан беш поғона йўқотган Қозоғистон 33-ўринда, саккиз поғона пастлаган Россия 35-ўринда, Беларус ва Украина 49- ва 62-ўринларни банд этди.\nЭлектрон ҳукуматни тараққий эттириш рейтингида тўплаш мумкин бўлган энг юқори индекс — 1. Рейтинг етакчиси — Буюк Британияда бу кўрсаткич 0,9193 га тенг, Ўзбекистонда — 0,5434, рейтингда энг охирги 193-ўринда турган Сомалида — 0,0270. Жаҳон бўйича бу борадаги ўртача индекс 0,4922 ҳисобланади. Бундан паст натижага эга мамлакатларда электрон ҳукумат фаолияти қониқарсиз ёки, бошқача айтганда, ярим кучи билан ишламоқда.\nЭлектрон ҳукумат рейтинги.\nрейтинг Электрон ҳукумат\nТехнология 16/02, 18:34\nТехнология 18/02, 11:59


Бобомуроднинг «адвокати» нега унинг терговчисини ҳимоя қилади? « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nБобомуроднинг «адвокати» нега унинг терговчисини ҳимоя қилади?\n26 February 2018 - 19:59\nҲарбий суд томонидан 16 февралда чиқарилган ажримга кўра, журналист Бобомуродни ҳибсга олган терговчи Тўрақулов «Мансабни суистеъмол қилиш», «айбсиз шахсни жавобгарликка тортиш» каби айбловлар бўйича тергов қилинмоқда.\n«Қизиғи шундаки, МХХ томонидан Бобомурод Абдуллаевга тайинланган давлат адвокати Шахзод Шарипов, эндиликда унинг қораловчиси Нодир Тўрақуловни ҳимоя қилмоқда. Афтидан уни ҳимоя қиладиган бошқа адвокат топилмаган», дейди бу ҳақда хабар тарқатган Сурат Икромов.\nЖурналист Бобомурод Абдуллаевнинг онаси терговчи Тўрақулов ўғлининг адвокат олишига тўсқинлик қилаётгани ҳақида «элтуз»га билдирган эди.\nЖурналист иши бўйича «айблов ҳулосаси», Тошкент шаҳар судига топширилган. Бироқ суд куни ҳали белгиланмаган дея хабар тарқатди, 26 феврал куни ҳуқуқ фаоли.\nБобомурод Абдуллаевдан ташқари судда, блогер Ҳаётхон Насриддинов, тадбиркорлар Равшан Салаев ва Шавкат Оллаёровларнинг ҳам иши кўрилади.\nУлар ҳам, Абдуллаев каби, 159-модда давлат тўнтаришида айбланишмоқда.


Пойтахтда учинчи марказ ишга тушди.\nДавлат-хусусий шерикчилик шартлари асосида бунёд этилган ва замонавий IT-коммуникация технологиялари билан жиҳозланган Яшнобод туман Давлат хизматлар марказининг 800 квадрат метр майдонга эга янги биноси ўз фаолиятини бошлади.\nБино қурилишида, замонавий шаҳарсозлик нормаларига мувофиқлик ва фуқаролар учун енг қулай шароитларни яратишга алоҳида эътибор берилди. Мурожаатчиларга бир вақтнинг ўзида 160дан ортиқ турдаги хизматларни кўрсатиш имкони яратилди. Бу ерда электрон навбат тизими, ахборот киоски, электрон хизматлардан мустақил фойдаланиш ва саломатлик бурчаклари, болалар ўйин майдончаси ҳамда мини-кутубхона ташкил қилинган. Ташриф буюрувчилар хизматлардан мустақил фойдаланишлари, шунингдек турли имкониятлардан хабардор бўлишлари учун ахборот стендлари ва постерлар қўйилган.\nМарказда, аҳолининг барча қатламларига, ҳаттоки кекса ёшдаги инсонларга ҳам хизматлардан қулай фойдаланиш имконияти мавжуд. Бу ерда бошқа ДХМлар каби аксарият давлат хизматларидан экстерриториал принцип асосида, яъни яшаш ва турган жойдан қатъий назар фойдаланиш мумкин.\nАгентлик хизмат кўрсатиш сифатини янада яхшилаш ва имкон қадар соддалаштириш устида доимий равишда изланиб, бу борадаги ишларини давом эттирмоқда. Марказда электрон навбат тизими билан интеграция қилинган махсус платформа мавжуд бўлиб, унинг ёрдамида мижозлар хизмат кўрсатиш жараёни ва хизмат кўрсатган ходимни баҳолаши мумкин бўлади. Бу эса фуқаролар билан қайта алоқанинг муҳим усулларидан бири сифатида мурожаатчилар учун хизмат кўрсатиш сифатини янада оширишга ёрдам беради.\nТашриф буюрувчиларнинг фикр-мулоҳазаларини инобатга олган ҳолда, давлат хизматларидан фойдаланишда NFC махсус қурилмаси ишга туширилди. Унинг ёрдамида ID картадаги фуқаронинг шахси аниқланади ва тизимда аризачининг маълумотлари автомат тарзда тўлдирилади.\nМурожаатчилар бир жойнинг ўзида турли масалаларга ечим топишлари мумкин, яъни эндиликда фуқароларнинг идорама-идора оворагарчиликларини олдини олиш мақсадида бинога Президент Халқ қабулхонаси, Бош вазир қабулхонаси ҳамда ФҲДЁ бўлимлари жойлаштирилди.\nҲозирда Тошкент шаҳрида 12 та давлат хизматлари маркази мавжуд бўлиб, уларнинг учтаси замонавий шарт-шароитларга эга.


Қаюм Собиров: Ёшларнинг етук мутахассис бўлишидан манфаатдорлигимизни англаганимиздагина таълим тизимидаги ислоҳотлар самара беради - zarnews.uz\nЮртимизда таълим тизимига эътибор ошди. Мактабгача таълим тизимидан бошлаб, олий ва ундан кейинги таълимгача кўплаб янгилик ва ўзгаришлар жорий қилинди.\nБу борадаги ҳуқуқий асослар такомиллаштирилди, янги қонунлар, дастур ва концепциялар ишлаб чиқилди.\nДавлатимиз раҳбари бошчилигида ушбу масала тез-тез муҳокама қилинмоқда. Таълим-тарбияга нафақат мамлакат миқёсида, балки ҳар бир ҳудуд, маҳалла, оила доирасида эътиборни кучайтириш талаб этилмоқда. Ва албатта, бу ҳаракатлар секин-аста ўз мевасини бермоқда. Болаларнинг боғчага қамрови ошяпти, мактабларда ўқиш-ўқитиш сифати яхшиланмоқда, профессионал таълим моҳиятини аҳоли англай бошлади, олий таълимда замонавий ёндашувлар бўй кўрсатмоқда.\nБир муддат аввал Жомбой тумани ҳокими энг аълочи, фаол мактаб ўқувчиларига стипендия бермоқчи эканлиги ҳақида гап чиққанда ҳам буни соҳадаги ўзгаришларнинг бир натижаси сифатида қабул қилган эдик. Лекин бу ҳали бир ғоя, амалга ошадими-йўқми, вақт кўрсатади, деб ўйлаганимиз ҳақиқат. Яқинда эшитдик – бу ташаббус амалга оширилибди. Фан олимпиадасининг туман босқичида энг юқори натижа қайд этган 4 нафар ўқувчига ҳоким ўз ҳисобидан 250 минг сўмдан стипендия берибди. Шугина стипендияга шунчами, дейишга шошилманг.\n– Гап стипендия миқдори ёки кимнинг ҳисобидан ажратилишида эмас, – дейди Жомбой тумани ҳокими Қаюм Собиров. – Бу билан мактабдаги таълим жараёнларига, ўқувчиларнинг яхши билим олишига бефарқ эмаслигимизни, яхши ўқиган ўқувчи рағбатсиз, эътиборсиз қолмаслигини ифодаламоқчимиз, холос. Қолаверса, бу ташаббусга туманимиздаги бошқа раҳбарлар, тадбиркорлар ва саховатли кишилар ҳам қўшилишидан умидвормиз.\nЭнг яхши инвестиция таълимга, ёшлар таълим-тарбиясига киритилган инвестиция деймиз-ку, ўзимиз бу гапга амал қилайлик-да. Ёки хориждаги фалон компания, фалончи бизнесмен стипендия таъсис этибди, мактабга, коллеж ёки олий ўқув юртига бунча маблағ ажратибди, деган гаплар тез-тез қулоғимизга чалинади. Нега энди бу ишни биз қилмаслигимиз керак, бизда бундай имкониятга эга инсонлар йўқми? Бор, албатта, гап бу ишга эътибор ва ҳафсала қилишда.\nКейинги пайтда шундай ниятдаги кишилар кўпаяётганини эшитсам хурсанд бўламан. Мана, шу тўрт нафар ўқувчига илк стипендияни берганимиздан сўнг, туманимиздаги тўртинчи сектор раҳбари, солиқ инспекцияси бошлиғи ўз сектори ҳудудидаги мактаблар ўқувчилари учун шундай рағбатлантириш тизимини жорий этиш ташаббусини билдирди. Энди ўйлаб кўринг, раҳбарлар ўқувчиларнинг яхши ўқишини қўллаб-қувватлаб турганда ота-оналар ҳам ҳеч бўлмаса, ўзларига “мен фарзандимнинг пухта билим олиши, келажакда етук мутахассис бўлиши учун нима имконият яратиб бердим?” деб савол берадику.\nМаҳалла оқсоқоли, фаоллари мактабга бориб, ўз ҳудудлари ёшлари таълим-тарбияси билан қизиқади-ку. Ўқитувчилар ўқувчига сидқидилдан сабоқ бериб, халқ олдида ҳам, давлат олдида ҳам юзи ёруғ бўлишини ўйлайди-ку. Мана бизнинг мақсадимиз нимадан иборат? Бу – аслида, бугун Президентимиз барчамизнинг олдимизга қўяётган вазифа, таълимга эътиборнинг пировард мақсади. Қачонки, биринчи навбатда, ота-оналар, биз – катталар ёшларнинг яхши билим эгаллаши, етук мутахассис бўлишидан манфаатдор эканлигимизни англаганимиздагина тизимдаги ислоҳотлар самара беради.\nМаълумотларга кўра, бугунги кунда Жомбой туманида 56 та умумий ўрта таълим мактаби фаолият кўрсатмоқда. Уларнинг иккитаси – 20 ва 40-мактаблар ихтисослаштирилган давлат умумтаълим мактаби ҳисобланади. Таълим муассасаларида 31 минг 700 нафардан ортиқ ўғил-қизлар сабоқ олмоқда. 12 мактабда дарслар бир навбатда, 44 мактабда эса икки навбатда ташкил этилган.\n– Йигирмадан ортиқ мактабимизда синф хоналар етишмайди, – дейди туман халқ таълими бўлими мудири Замира Юсупова. – Асосий муаммомиз ҳам шу. Яқинда туманимиз ҳокими билан бирга ушбу муассасалардаги шарт-шароитни ўргандик. Вилоят, республика даражасида ҳал этилиши керак бўлган муаммолар юзасидан тегишли идораларга мурожаат қилдик, ўз таклифларимизни билдирдик.\nТуман даражасидаги масалаларни ҳокимимиз ёрдамида, муҳаллий бюджет имкониятларидан фойдаланиб ҳал қиляпмиз. Масалан, 39-мактаб учун 4 та янги синфхона қурилди, 11, 13-мактаб бинолари том қисми таъмирланди. Иккита таянч мактабимизга электрон доска ва компьютер жиҳозлари ажратилди.\nБундан ташқари, Инқирозга қарши курашиш жамғармаси маблағлари ҳисобидан ажратилган 1,2 миллиард сўм маблағ эвазига 10-умумий ўрта таълим мактабида қурилиш-таъмирлаш ишлари амалга оширилди. Кейинги йил дастурига ҳам ўз таклифларимизни берганмиз ва бир нечта мактабларимизда қўшимча ўқув бинолари қурилади.\nАйни вақтда тумандаги мактабларда фаолият кўрсатаётган 2294 нафар педагог ходимларнинг 2007 нафари олий маълумотли ўқитувчилар. 66 нафари олий тоифага, 252 нафари биринчи, 511 нафари иккинчи тоифага эга. 2019/2020 ўқув йилида жомбойлик 2373 нафар мактаб битирувчиларининг 264 нафари олий ўқув юртларига талабаликка тавсия этилди. Жорий ўқув йилида эса 11-синфни 2151 нафар ўқувчи битириши кутилмоқда.\n– Келгуси йилда битирувчиларимизнинг олий ўқув юртига ўқишга кириши кўрсаткичи юқори бўлиши учун ҳар бир мактабда ҳаракат бошланган, – дейди туман ҳокими Қ.Собиров. – Ўзим ҳар куни мактаблар фаолияти билан танишиш жараёнида битирувчилар билан суҳбатлашяпман, уларнинг келажакдаги режалари билан қизиқяпман. Бу йил ҳар бир мактабда битирувчилар қайси йўналиш бўйича ўқишга кириш нияти борлигига қараб, танлаган мутахассислигига мос фанлар чуқурлаштириб ўқитилмоқда.\nДарс машғулотларига вилоятимиздаги олий ўқув юртлари профессор-ўқитувчиларини жалб қиляпмиз. Шу мақсадда Самарқанд давлат университети, чет тиллар институти, иқтисодиёт ва сервис институти, архитектура-қурилиш институти билан ҳамкорликда ишлаяпмиз. Давлат тест маркази вилоят бўлими ёрдамида улардаги тест саволлари банкидан фойдаланяпмиз. Ҳар ой якунида битирувчиларимиз тест топшириб, билимларини синовдан ўтказмоқда. Натижага қараб қайси фанни, мавзуларни яна ҳам чуқурроқ ўтиш белгилаб олинмоқда.\nТўғри, бугун ҳокимлар, сектор раҳбарлари зиммасида ҳудудда саноатни ривожлантириш, янги иш ўринлари яратиш, экспортни кўпайтириш, камбағалликни қисқартириш, озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш ва яна бошқа кўплаб вазифалар бор. Лекин таълим-тарбия сифати ва самарадорлигини ошириш ҳам ҳокимлар олдидаги энг асосий, алоҳида эътибор талаб қиладиган масалалардан ҳисобланади. Керак бўлса, бошқа кўп масалалар, ижтимоий муаммолар ечими айнан таълим самарадорлигига боғлиқ бўлмоқда. Эътиборлиси, кейинги пайтда бу ҳақиқатни англаган ҳокимлар, раҳбарлар кўпаймоқда.\nУшбу фикрларни ёза туриб, ижтимоий тармоқларда тарқалган бир хабар эътиборимни тортди. Самарқанд вилояти ҳокимлиги Metsenat.uz лойиҳаси доирасида вилоятдаги олий таълим муассасаларида таҳсил олаётган магистрлар учун стипендиялар танловини эълон қилибди.\nҒолиб бўлган 10 нафар магистрга 6 ой давомида 1 миллион сўмдан стипендия берилар экан. Бу ҳам давлат ҳокимияти бошқарув органларининг, ҳокимларнинг таълим тизимига эътибори ошаётганидан, яхши мутахассисни қўллаб-қувватлаш ва рағбатлантиришдан аввало ўзлари манфаатдор эканлигини ҳис қилаётганидан далолат, назаримда.\nТеглар: Жомбой тумани ҳокими Қаюм Собиров


Маҳмуд Ражаб диний экстремизм контрабандасида гумонланмоқда\nЎзбекистон Республикаси ИИВ Жамоатчилик ва оммавий ахборот воситалари билан алоқалар бошқармаси «Элтуз»да чоп этилган “Тинтув қилинган Маҳмуд Ражабнинг уйидан “Пайғамбарлар тарихи” китоби олиб кетилди” мақолага 14 май куни расмий муносабат билдирди.\nРасмий билдиришга кўра, 2019 йилнинг 30 апрель куни “Тошкент-Аэро”ихтисослаштирилган божхона комплекси томонидан журналист Маҳмуд Ражабга нисбатан Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 246-моддаси 1-қисми (диний экстремизм, айирмачилик ва фундаментализмни тарғиб қилувчи материаллар контрабандаси) билан жиноят иши қўзғатилган. Бу моддаларда 5-10 йил қамоқ жазоси кўзланган.\nЖиноят ишига 2019 йилнинг 26 март куни “Тошкент” аэропортида кўздан кечирилган Маҳмуд Ражабнинг қора рангли сумкасидан чиққан 26 дона китоб, бир дона “Mi 5+” русумли уяли телефон аппарати ва ундаги ёзувлар сабаб бўлган, дея билдирилади ИИВ сайтида.\nЎзбекистон Республикаси Бош прокуратурасининг 2019 йил 8 майдаги кўрсатмасига асосан жиноят иши бўйича дастлабки терговни ўтказиш Хоразм вилояти ИИБ ҳузуридаги Тергов бошқармасига юклатилган.\n2019 йил 10 майда Маҳмуд Ражабнинг уйидаги тинтув тергов ҳаракати ҳақида ёзаркан, ИИВ тергов департамети томонидан унинг «туман ИИБ ходимлари, холислар, шунингдек, “Шанғи” маҳалла фуқаролари йиғини фаоллари иштирокида» ўтказилганини ёзади.\nТинтувдан кейин, 13 май куни Маҳмуд Ражаб касалхонага ётқизилган эди.\nРасмий маълумотда билдирилишича, тинтув давомида «М.Раджаповнинг хонадонидан уяли телефон, ноутбук, дисклар, Туркия давлатида чоп қилинган диний мазмундаги 3 дона (шу жумладан, «Пайғамбарлар тарихи») китоб ва бошқа ҳужжатлар ўрганиш учун олинган. Тинтув якунида гумон қилинувчи М.Раджапов баённомага имзо чекишдан бош тортган, бу ҳақда тинтув баённомасида кўрсатиб ўтилган».\nРасмий билдиришда тинтувда олинган ашёлар юзасидан тегишли (диншунослик, суд-сиёсатшунослик-лингвистик, компьютер-техник) экспертизалар тайинланган.\nМаҳмуд Ражабни яқиндан танийдиган Ўзбекистон-Германия инсон ҳуқуқлари форуми (UGF) директори Умида Ниёзова унинг ҳалол ва тўғри инсон эканига кафил бўлишини «Элтуз»га билдирди.\n«Унинг экстремизмга ҳеч бир алоқаси бўлиши мумкин эмас. Ўзбек ҳукумати яқинда айрим мустақил веб-сайтлардан тўсиқларни бекор қилди, бироқ, афтидан, улар ҳали ҳам ҳар қандай сиёсий ёки диний кўринишдаги танқидларга тоқатсизлигича қолишмоқда. Маҳмуд Ражабовга қарши жиноят иши тезликда тўхтатилиши лозим. Ўзбек ҳукуматига ўз шахсий фикрларини билдириш таҳдид эмаслиги, балки очиқ жамиятнинг нормал ва зарур жиҳати эканини эътироф этиш вақти келди. Журналист сифатида Ражабов ҳар қандай, айниқса, Интернетда очиқ бўлган ахборотлар билан танишиш ҳуқуқига эга», деди Ниёзова.\nХоразмлик 56 яшар журналист ва шоир Маҳмуд Ражаб «Маърифат» газетаси мухбири бўлиб ишлайди.\ndata-title="Маҳмуд Ражаб диний экстремизм контрабандасида гумонланмоқда" data-description="
Ўзбекистон Республикаси ИИВ Жамоатчилик ва оммавий ахборот воситалари билан алоқалар бошқармаси "Элтуз"да чоп этилган “Тинтув ..." data-image="https://eltuz.com/wp-content/uploads/2019/05/r6247369.jpg" data-url="https://eltuz.com/asosiy-mavzular/210383/" data-services="facebook,odnoklassniki,twitter,telegram" data-counter="ig">\n15 феврал 2017\nТуркияда ўзбек йигитни пичоқлаб пулини ўмаришди\nКарабук шаҳрида Ўзбекистон ватандоши 39 яшар Жамшид Раимов, пичоқ билан қуролланган уч киши тарафидан калтакланиб, 1000 доллар пулини олдирди. ...\nРТдан ваъз: Каримов ҳайкалини учинчи президент йиқади\n“Биласизми,” – дейди У сизга тикилиб, – Нечун «Эрк» деганда, Қушнинг номин боғлаб айтарлар, “Қушдай эркинман”, деб айтарлар нега? ...\nРТдан ваъз: Тепаларимизни қайтариб олайлик\nҲафта айланиб, яна сизлар билан юзма-юз бўлганимдан мамнунман, азизлар. Ҳафта ичида ким қадри учун, яна кимдир қорни учун йиғлади. Кимдир ...


Мьянмадаги исёнларда бир кунда 18 киши ўлдирилди - Zamin.uz\n09:57 / 01.03.2021\nМьянмада ҳукуматни эгаллаб олган ҳарбийларга қарши исёнлар авжига чиқмоқда. Тинч намойишчиларга қарши ўт очилиши оқибатида камида 18 киши ҳалок бўлган, 30 дан зиёд киши жароҳатланган. Бу ҳақда 28 февраль куни «Reuters» агентлиги БМТ инсон ҳуқуқлари бўйича олий комиссарига асосланиб хабар берди.\n«Мьянмада аҳолига қарши зўравонлик кучайиб бораётганини қаттиқ қоралаймиз ва ҳарбийлардан тинч намойишчиларга қарши куч ишлатишни дарҳол тўхтатишни талаб қиламиз», — дейилади ташкилот «Twitter»да берган баёнотда.\n«Reuters» хабарига кўра, мамлакатнинг кўплаб шаҳарларида намойишлар бўлиб ўтмоқда. Уларнинг энг йириги, пойтахт Янгонда куч ишлатар тизимлар одамларга қарши тутовчи гранаталар ва кўздан ёш оқизувчи газ билан бирга, жанговар ўт очар қуролларни ҳам қўллаган. “Замин” янгиликларини “Одноклассники”да кузатиб боринг\nАҚШда коронавирусга эмланган ҳамшира телевидениедаги жонли эфир вақтида ҳушидан кетиб қолди (видео)\n20-12-2020, 10:27, Дунё\n29-11-2020, 19:30, Дунё\n21-11-2020, 10:40, Дунё\nЯнгиликлар » Дунё » Мьянмадаги исёнларда бир кунда 18 киши ўлдирилди


ИТБ президенти Мирзиёев айтганидан 3 баравар кўп лойиҳа молиялаштирилишини айтди | Qalampir.uz\nИТБ президенти Мирзиёев айтганидан 3 баравар кўп лойиҳа молиялаштирилишини айтди\nЖамият\t03 Сентябрь 19:17 4906\nИслом тараққиёт банки Ўзбекистонга 101 та лойиҳани ривожлантириш ва молиялаштириш учун 2,4 миллиард доллар ажратaди. Бу ҳақда, кеча, 2 сентябрь куни Тошкентда Ислом тараққиёт банки Бошқарувчилари кенгашининг 46-йиллик йиғилишидa ИTБ президенти Муҳаммад бин Сулаймон Ал-Жассир маълум қилди.\n“Ўзбекистон 2003 йилдан буён ИТБ нинг муҳим аъзоси ҳисобланади. ИТБ гуруҳининг мамлакатдаги лойиҳаларини молиялаштириш ва ривожлантириш бўйича маблағнинг умумий қиймати 2,4 миллард долларга тенг бўлиб, 101 та лойиҳани ўз ичига олади. Шу билан биргаликда, ИТБ шошилинч тиббий асбоб-ускунани сотиб олиш, катта ва ўрта тадбиркорлик чидамлилигини ошириш учун мамлакатнинг пандемия даврида қўллаб-қувватлаш учун 141 миллон доллар ажратди”, дейди Муҳаммад бин Сулаймон Ал-Жассир.\nЖассирга кўра, ИТБ Ўзбекистон ҳукумати ва сармоядорлари билан ҳамкорликда дастлабки капитали 100 миллион долларни ташкил этувчи иқтисодий имкониятларни кенгайтириш жамғармасини биринчи бор ишга туширмоқда. Ушбу лойиҳа 100 мингдан ортиқ иш ўрни яратиш ва мамлакатда камбағалликни камайтиришга ўз ҳиссасини қўшишни мақсад қилган.\n“Жорий йил жаҳон иқтисодиёти учун мисли кўрилмаган қийинчиликларни келтириб чиқарди. Пандемия глобал ривожланиш манзарасини сезиларли даражада ўзгартирди. Жаҳон иқтисодиёти 3,3 фоизга қисқарган, 57 та аъзо мамлакатда ўртача пасайиш 1,7 фоизни ташкил этди. Халқаро меҳнат ташкилотлари ҳисоб китобларига кўра, глобал иш вақти 8,8 фоиз йўқолган бўлиб, у бутун дунё бўйича 255 млн тўлиқ иш вақтига тўғри келар экан. Бундан ташқари, жаҳон банкининг сўнгги ҳисобларига кўра 2020 йилда 100 миллиондан ортиқ одам қашшоқлашди. Шу билан бирга, ёшлар аёллар ва паст малакали ишчилар энг кўп зарар кўрганлар қаторида бўлишди”, дейди ИТБ президенти.\nЭслатиб ўтамиз, Президент Шавкат Мирзиёев ҳам ушбу анжуманнинг очилиш маросимида сўзга чиқиб, Ўзбекистондаги қатор соҳаларда ислоҳотлар қилиш учун ИТБ томонидан умумий қиймати 2,5 миллиард доллардан ортиқ 30 та инвестиция лойиҳаси маъқулланганини маълум қилганди.\n16 Сентябрь 16:03 36968\n16 Сентябрь 10:33 25891\n17 Сентябрь 10:31 21998


Сўх турғунлари бир-бирига ҳужум қилишга ўтганлар « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nСўх турғунлари бир-бирига ҳужум қилишга ўтганлар\n10 январь куни кечқурун Сўх анклави турғунлари Хушёр қишлоғидаги ўз ватандошларига ҳужум қилганлар, оқибатда 30га яқин уй зарар кўрган, дея хабар тарқатди “ВБ” нашри.\n12 January 2013 - 12:56\n10 январь куни кечқурун Сўх анклави турғунлари Хушёр қишлоғидаги ўз ватандошларига ҳужум қилганлар, оқибатда 30га яқин уй зарар кўрган, дея хабар тарқатди “ВБ” нашри. (www.vb.kg)\nҲужум ва калтаклашларда юзга яқин Сўхлик иштирок этган.\n“Ҳужумлар ва калтакларга сабаб, Сўхда юзага келган вазиятда гўёки улар айбдор эканлиги бўлган. Бугунги кунда бу ерда ёқилғининг бир литри 3$, озиқ-овқат нархлари эса мисли кўрилмаган даражада қимматлашиб кетган”, – дейилади хабарда.\n“Ҳужумчилар ўз ватандошларига ҳужум қилиб, уларни Сўхнинг ташқи дунёдан узилиб қолишида айблаган”, – дейди нашр манбаси.\nЭслатиб ўтамиз, Сўх анклавида юзага келган вазият борасида расмий Тошкент бирор реакция билдираётгани йўқ. Таҳлилчиларга кўра, бундай сусткашлик Каримовнинг минтақавий сиёсатдаги муваффақиятсизлиги ва қўшнилар билан низоларни ҳал этолмаслиги билан изоҳланади.


00:00 / 03.12.2010 | eski savollar | 1922\nАссалому алайкум шайх жаноблари. менга тўгри йўлни кўрсатинг. икки фарзандим билан ажрашганман. ёшликдаги дўстим қийинчиликларимда ёрдам берган бўлди. тушкунликдан чиқаришга харакат қилди ( орада яқинлик қилиб қўйдим). 5 йил бирга ёнимда юрди. Иккинчи хотинликка таклиф қилди ўзи хали уйланмаган йигит бўлса хам. ота онам учун уйланаман деди (соддароқ қизга). Рашким кучлилиги туфайли рад жавобини бериб юрдим. Энди менга жахл қилиб ўқиган, билағон қизга уйланди. Тўғрисини этсам эримни бериб қўйгандек рашк оловида куйяпман. Менга кўнгли бўлганлиги туфайли никохдан ўтамиз таклифини беряпти, лекин хотини билиб қолмаслиги учун онда-сонда келиш шарти билан. авваллари ундай эмасди. Рашк азобида куйиб нима қилишни билмаяпман. бутунлай кемагин энди десам боллаларим унга ўрганиб мехрини хис қилиб улгуришган. Хато устига хатолар қилишни хохламаяпман. Сиздан илтимос хақ йўлни кўрсатинг. [урл][/урл]\nНомаҳрам эркак билан “дўст” бўлиш шунга ўхшаш балоларга олиб бориши турган гап. Зино қилибсиз, яна ҳар кўриш ғам гуноҳ. Шунинг учун, бир йўла алоқани узиш керак. яна бировнинг оиласини бузиш гуноҳи ҳам зиммага юкланмасин. Тавба қилиб, ҳалол пок яшашга ўтсангиз, ҳаммаси яхши бўлади, иншааллоҳ.\nНима қилай, қайси йўл тўғри?


Хитой-ўзбек вакцинаси дозалари орасидаги интервал қанча бўлиши керак? – Газета.uz\nLotinchada 9 август 2021, 18:17 Коронавирус Жамият\n9 августдан бошлаб Ўзбекистондаги барча эмлаш пунктларида захирадаги хитой-ўзбек вакцинасини фақат биринчи доза билан эмлаш ишлари амалга оширилади. Яъни, алоҳида кўрсатма бўлгунга қадар бир ҳафта давомида аҳолини иккинчи ва учинчи доза хитой-ўзбек вакцинаси билан эмлаш ишлари тўхтатилади.\nБу аҳоли орасида ушбу вакцинанинг биринчи ёки иккинчи дозасини олганлар учун қандай таъсир қилади деган саволларни келтириб чиқарди.\n«Газета.uz» ушбу савол мутахассисларга коронавирусга қарши эмланиш бўйича асосий саволларни беришда давом этмоқда.\nМолекуляр генетик, биотехнолог, биология фанлари доктори ва Ўзбекистон инновацион ривожланиш вазирлиги ҳузуридаги илғор технологиялар маркази директори ўринбосари Алишер Абдуллаев ZF-UZ-VAC2001 вакцинасининг дозалари ўртасидаги интервал қанча бўлиши кераклиги ва коронавируснинг ҳар хил тарқалган турларининг Ўзбекистонда қандай аниқланиши ҳақида гапириб берди.\nЭслатиб ўтамиз, бундан олдин Алишер Абдуллаев коронавирусдан тузалган одам нега вакцина олиши кераклиги ҳақида гапирган эди.\n— ZF-UZ-VAC2001 вакцинасининг биринчи дозасини олганимда, кейинги дозани 21−28 кун ичида олишим кераклигини айтишган эди. Мен 25-куни эмланишни хоҳлаб борсам, менга 28-куни келишим кераклигини таъкидлашди. Аслида вақт оралиғи қандай бўлиши керак?\n— Ўйлайманки, вакцина бир-икки кун олдин ёки кечроқ қилинса, ҳеч қандай жиддий салбий таъсир кузатилмайди. Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан тасдиқланган протокол бор, дорилар ҳам маълум бир схема асосида қабул қилинади. Бу ўз ўрнида йўриқномада кўрсатилади, ва ушбу стандарт осмондан олиб ёзилмайди.\nВакцинанинг биринчи дозасидан икки ҳафта ўтгач антитаначалар пайдо бўлишни бошлайди. Aнтитаначалар титри икки ҳафта ичида юқори қўрсаткичга чиқади (биринчи дозадан кейин платога кўтарилади). Кейин кўрсаткич пасайишни бошлайди, шунинг учун муддатнинг ўртасида яна доза олиш мантиққа тўғри келмайди. Иккинчи дозани олгандан сўнг титр биринчи олинган инъекциянинг 14-кунига нисбатан баландроқ кўрсаткични кўрсатади. Бу илмий тадқиқотлар давомида намуна асосида аниқланган.\nЯқинда бир тадқиқот эълон қилинди, унда учинчи дозани иккинчисидан 28−30 кун ўтиб эмас, балки 110-чи куни олиш кераклигини айтишган. Шунда иммунитетнинг реакцияси янада кучлироқ бўларкан, айниқса коронавируснинг янги турларига (штаммларига) нисбатан самарадорлик анча ошади.\n— Демак, организмни касалликнинг оғир шаклидан 96−97 фоизга ҳимоя қилиш учун деярли беш ой кутиш керак бўлади.\n— Иккинчи дозадан кейин сизда титр кўрсаткичлари жуда юқори бўлади. Вакцинанинг оммавий қўлланилиш пайтида турли хил тадқиқотлар ўтказилади, чунки пандемия даврида оммавий эмлаш босқичигача барча тадқиқотларни ўтказишга вақт йўқ. Кейинчалик, балки, эмлаш схемасини такомиллаштиришар. Аммо олдинги маълумотларга таяниб шуни айтиш мумкинки, дозалар ўртасида вақт оралиғи тахминан 28 кун бўлиши керак.\n— Ҳукумат вакилларининг айтишича, ҳозир одамлар кўпроқ коронавируснинг «дельта» штамми билан касалланмоқда. Бу қандай аниқланади?\n— Ўзбекистонда коронавируснинг турли штаммлари илғор технологиялар марказида аниқланади. Биз нуклеотидлар кетма-кетлигини махсус ускуналар ёрдамида аниқлаймиз. Нуклеотидлар ДНК молекулаларидан иборат бўлади ва аминокислоталарни кодлайди. Аминокислота эса оқсилнинг бир қисмидир.\nУскуналар нуклеотидлар кетма-кетлигини аниқлаб бергандан кейин, биз маълумотларни биоинформатика дастурига юклаймиз ва натижани маълумотлар базаси бўйича дунёда аниқланган турлар билан солиштирамиз. У бутун дунё олимлари томонидан доимий равишда янгиланиб туради.\nБу жуда қиммат тадқиқот. Коронавируснинг тўлиқ геномини тадқиқот қилиш керак бўлади. Маълумот тўплашдан тортиб то аниқлашгача бўлган бутун жараён тахминан етти кун давом этади. Ҳаммани ҳам таҳлил қила олмаймиз. Биз ҳар хил ёшдаги, жинсдаги ва турли даражадаги касаллик кўринишига эга бўлган юзта беморни намуна қилиб олдик.\nЭслатиб ўтамиз, олдинроқ Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизмати бошлиғи ўринбосари Ботир Қурбонов вакциналар дозаси орасида 3 ой муддат бўлса, эмлаш жараёнини қайта бошлаш керак бўлиши ҳақида маълум қилган эди.\n«Газета.uz» 4 181\n192 599 189 259 1 395 260 650 450 130 899 063 5 188 937\nКоронавирусдан тузалган одам вакцина олиши керакми? 9 август 2021, 17:59\n27.11 Ўзбекистонга 10 ой ичида $12 млнлик электромобиллар импорт қилган\nЎзбекистонга 10 ой ичида $12 млнлик электромобиллар импорт қилган


Ўзбекистонда 10 йил давомида 5000 МВт.ли қуёш ва 3000 МВт.ли шамол электр станцияларини қуриш режалаштирилган - Халқ сўзи\n20:04 13 Март 2020 Иқтисодиёт\nЎзбекистон ўз олдига 2030 йилгача электр энергия ишлаб чиқарилишининг умумий ҳажмида ҚЭМ улушини (қайта тикланувчи энергия манбаларини) 25 фоизга ошириш мақсадини қўймоқда. Ҳозирги пайтда ушбу кўрсаткич 10 фоизни ташкил этади. Бундай натижаларга эришиш учун Энергетика вазирлиги томонидан қайта тикланувчи энергетикада йирик лойиҳаларни амалга ошириш бўйича фаол чоралар кўриляпти.\n10 йил давомида умумий қуввати 5000 МВт га тенг қуёш электр станцияларини ва умумий қуввати 3000 МВтга тенг шамол электр станцияларини қуриш режалаштирилган.\nШу мақсадда бугунги кунда Энергетика вазирлиги томонидан Жаҳон банки, Осиё тараққиёт банки ва Европа тикланиш ва тараққиёт банки кўмагида тўғридан- тўғри хорижий инвестициялар ҳисобига амалга ошириладиган ушбу лойиҳаларни амалга ошириш учун инвесторларни танлаб олиш бўйича комплекс чора-тадбирлар амалга оширилмоқда.\n2021 йилнинг охиригача Ўзбекистонда ҳар бирининг қуввати 100 МВт га тенг икки фотоэлектр (қуёшли) станцияларини фойдаланишга топшириш мўлжалланмоқда.\nУшбу йўналишда Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги томонидан Жаҳон банки гуруҳига кирувчи Халқаро молиявий корпорация (IFC) иштирокида давлат-хусусий шериклиги дастури асосида фотоэлектр (қуёшли) станцияларини қуриш бўйича “Scaling solar II” лойиҳаси амалга оширилмоқда. IFC қуёш энергетикаси соҳасидаги лойиҳаларни тизимлаштириш ва тендерлар ўтказишда ёрдам кўрсатиш мақсадида етакчи маслаҳатчи сифатида жалб қилинган.\n2019 йилда Ўзбекистонда IFC кўмагида халқаро тендер савдоларининг биринчи босқичи ўтказилди, унинг натижалари 4 октябрда эълон қилинди. Тендер Навоий вилоятида қуввати 100 МВт бўлган биринчи ФЭС қурилиши бўйича ўтказилди.\nХалқаро тендернинг биринчи босқичида ХХР, Жанубий Корея, Япония, Саудия Арабистони, БАА, Ҳиндистон, Жанубий Африка, Россия, Испания, Норвегия ва Франциядан 23 та компания иштирок этди, шундан 11 та компания малакавий танловдан ўтди.\nТендер тижорий таклифлари 5 та компания: “Acwa Power” (Саудия Арабистони); “Jinko Power” ва “Aljoimah Energy & Water Consortium” (ХХР/Саудия Арабистони); “Masdar” (БАА); “TBEA Xinjianing Sunoasis Co Ltd” (ХХР) ва “Total Eren” (Франция) томонидан таклиф қилинди.\nДаъвогарларнинг техник ва тижорий таклифларини ўрганиш ва уларни баҳолаш натижаларига кўра, тендер комиссияси томонидан халқаро тендернинг биринчи босқичи ғолиби деб ишлаб чиқарилган электр энергиясининг 1кВт.с 2,679 АҚШ центига тенг ва қурилиш муддати 12 ой бўлган “Masdar” (БАА) компания ғолиб деб эълон қилинди. БАА экспертлари баҳосига кўра, қуёшли электр станция йилига 60 млн. КВт•с электроэнергия ишлаб чиқаради.\nЙил бошидан буён 1 ГВт қуёш энергияси қувватига эришиш юзасидан йирик ҳукумат ташаббуси доирасида ушбу лойиҳа бўйича тендер савдоларининг иккинчи босқичини ташкил қилиш ишлари олиб борилмоқда. “Scaling solar II” доирасида Ўзбекистоннинг Самарқанд ва Жиззах вилоятларида ҳар бирининг қуввати 200 МВт.га тенг иккита фотоэлектр станцияларини қуриш бўйича тендер эълон қилинган. Биринчи тендернинг самарадорлигини ҳисобга олиб, иккинчи босқич натижаларига кўра иштирокчилар сонининг ортиши кутилмоқда, бу эса тарифларни янада пасайтириш имконини беради.\nТаъкидлаш керакки, “Masdar” компанияси иштирокида Ўзбекистонда шамол электр станцияларини қуриш бўйича лойиҳа амалга оширилади. Зарафшон шаҳрида умумий қуввати 500 МВт га тенг шамол электр станцияларини қуриш режалаштирилган.\nMasdar Абу-Даби Ҳукуматининг “Mubadala Investment Company” инвестициявий холдингининг шўъба корхонаси ҳамда қайта тикланувчи энергия манбаларини ривожлантириш бўйича дунёдаги етакчи компаниялардан бири ҳисобланади. Компаниянинг амалга оширилган инвестициявий лойиҳалари портфели ўз ичига қайта тикланувчи манбалардан электр энергияни ишлаб чиқариш бўйича ўрнатилган 4000 МВт қувватларни қамраб олади.\nЕТТБ Ўзбекистон Ҳукуматига шамол энергияси бўйича лойиҳаларни ривожлантиришда амалий ёрдам кўрсатмоқда, уларнинг умумий қуввати 1000 МВт ни ташкил қилади. Қорақалпоғистондаги 100 МВт ли лойиҳага тендер яқин кунларда эълон қилинади.\nОсиё тараққиёт банки кўмагида Энергетика вазирлиги томонидан шу йилнинг\n1 февралида Сурхондарё вилоятининг Шеробод туманида ФЭС қурилиши бўйича биринчи синов лойиҳасининг бошланганлиги эълон қилинди. Ушбу лойиҳа Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати томонидан Осиё тараққиёт банки кўмагида ишлаб чиқилган 1 ГВт қуёш энергияси қувватига эришиш бўйича Дастурнинг бир қисми ҳисобланади.\nЛойиҳага мувофиқ камида 200 МВт ўзгарувчан ток қувватига эга қуёшли электр станция, жумладан, 220 кВ кучланишли янги подстанция барпо этилади ҳамда 500 кВ кучланишли “Сурхон” подстанциясига уланиш учун 52 км узунликдаги электр узатиш тармоғи тортилади.\nБугунги кунгача тендерда иштирок этиш учун 54 та компания буюртма берган, бу эса инвесторларнинг Ўзбекистонда ҚЭМ соҳасидаги лойиҳаларни амалга оширишга бўлган кучли қизиқишидан далолат беради. Бундан ташқари, танлов иштирокчилари географияси ҳам кенгайди, уларга жумладан, Европа мамлакатларидан янги компаниялар ҳам қўшилди.\nОТБ Ўзбекистон Ҳукуматига энергетика секторида асосий ислоҳотларни амалга оширишда, шу жумладан, мамлакатда қуёш энергетикасини ривожлантиришга йўналтирилган тадқиқотлар, 2013 йилда очилган Қуёш энергияси институтидан тортиб, 2014 йилда қуёш энергетикасини ривожлантириш бўйича Йўл харитасини қабул қилиш ва Ўзбекистоннинг қуёш энергияси салоҳиятини баҳолаш бўйича қатор тадқиқотларни олиб боришда ёрдам кўрсатмоқда.\nШу билан бирга Ўзбекистон Ҳукумати ҚЭМ лойиҳаларида иштирок этиш бўйича яхши шартларни таклиф қилаётган йирик компаниялар билан тўғридан тўғри музокараларни олиб бормоқда.\nХусусан, “TOTAL Eren” компанияси (Франция) билан Самарқанд вилоятининг Нуробод туманида фотоэлектр станция барпо этилади. Умумий қуввати 100 МВт га тенг ФЭС қуриш ва фойдаланишга топшириш бўйича тегишли битим 2019 йил сентябрида имзоланган. Ушбу лойиҳанинг биринчи асосини 2018 йил октябрида Ўзбекистон Республикаси Президентининг Францияга ташрифи пайтида имзоланган битим ва тегишли қарори ташкил этади.\nЯна бир йирик компания — ACWA Power (Саудия Арабистони) билан қуввати 500–1000 МВт га тенг шамол электр станциясини қуриш бўйича битим имзоланди. Бунда инвестициялар 550–1,1 млрд АҚШ долларини ташкил этади. Шамол электр станциясининг ишга туширилиши 2023 йилга мўлжалланмоқда.\nACWA Power электр станциялари ва чучуклаштирилган сув ишлаб чиқариш бўйича ишлаб чиқарувчи, инвестор ва оператор ҳисобланади. Ҳозирги пайтда компания Яқин Шарқ, Африка ва Жанубий Осиёдаги 12 та мамлакатда иш юритади. ACWA Power портфели инвестициявий қиймати 45,5 млрд АҚШ долларига тенг бўлган, 31 ГВт электроэнергия ва 5,2 млн.М3/кун чучуклаштирилган сув ишлаб чиқарувчи 56 та активни қамраб олади.\nУнга 2004 йилда Ар-Риёдда асос солинган ACWA Power ҳозирги пайтда тўққизта Саудия конгломератлари, жумладан, Vision Халқаро инвестициявий компанияси, Давлат инвестициялари жамғармаси (ДИЖ), Саудия Арабистонининг Давлат пенсия агентлигининг мулкдори ҳисобланади.\nЎзбекистонда босқичма босқич амалга оширилаётган лойиҳаларнинг сони муттасил кўпайиб бормоқда. Ушбу лойиҳалар бўйича инвесторларнинг таклифлари, давлат кафолатлари берилишини кўзда тутмаса-да, энергетика бозорининг йирик вакилларининг мамлакатимизда жиддий иш юритишга қизиқиши ортиб бораётганлигидан далолат беради.


Туркия Ташқи ишлар вазири Обамани огоҳлантирди\n13 май 2021, Тошкент вақти: 13:54\nТуркия Ташқи ишлар вазири Али Бобожон президент Барак Обамани Усмонийлар даврида арманлар ўлдирилишини қатлиом деб тан олиш оқибатларидан огоҳлантирди.\nNTV телеканилига гапирган Али Бобожонга кўра, АҚШнинг бундай ҳаракати Туркия ва Арманистонни яқинлаштиришга қаратилган ҳозирги уринишларга салбий таъсир кўрсатади.\nТуркия Ташқи ишлар вазирининг билдиришича, Барак Обама ўзининг сайловолди дастури давомида 1915-1917 йилларда Усмонийлар давридаги арманлар билан боғлиқ воқеаларни бир неча бор тилга олган.\nАҚШ ҳукумати арманлар ўлдирилишини кескин қоралаган бўлсада, бу воқеаларни қатлоим, деб тан олмаган.\nАйни пайтда жаҳоннинг 20дан зиёд мамлакати ушбу воқеаларни қатлиом, деб тан олган. Туркия ўз навбатида бундай таърифга кескин қаршилик қилиб келмоқда.


АҚШ шахмат федерацияси вакилига айланган Гулруҳбегим Тоҳиржонованинг отаси: «Ўзимизнинг федерацияга керак бўлмаса, биз нима қила оламиз?» - Daryo\n21:17, 24.12.2020 45420\nАҚШ шахмат федерацияси вакилига айланган Гулруҳбегим Тоҳиржонованинг отаси: «Ўзимизнинг федерацияга керак бўлмаса, биз нима қила оламиз?»\nЎзбекистонлик халқаро гроссмейстер Гулруҳбегим Тоҳиржонова АҚШ шахмат федерацияси аъзосига айланди. 21 ёшли шахматчи АҚШнинг Миссури университети жамоаси сафида дона сурмоқда ва бундан кейин халқаро мусобақаларда Америка шарафини ҳимоя қилади.\n«Дарё» мухбири Гулруҳбегимнинг бу танловига нима сабаб бўлганини аниқлаш мақсадида спортчининг отаси Алишер Мўминов билан боғланди.\n«Гулруҳбегим АҚШ шахмат федерацияси аъзосига айланди. У 21 ёшга кирди ва бу борада ўзи қарор чиқарди. Фуқаролигини ўзгартиргани йўқ, у ҳали ҳам Ўзбекистон фуқароси. Фақат мусобақаларда АҚШ номидан қатнашади.\nАҚШ федерацияси қизимга барча шароитларни яратиб бермоқда. Масалан, ҳозирда у Миссури университетида таҳсил олмоқда. АҚШ олти йиллик ўқиши учун 150 минг доллар маблағ ажратган. Барча харажатлари, хусусан, мусобақаларга бориши харажатлари ҳам қоплаб берилмоқда, мураббийлар билан таъминланмоқда.\nЎзбекистон шахмат федерациясига бундай ўйинчилар керак эмас! Федерация Гуруҳбегимнинг опалари Хулкар ва Нафисани терма жамоадан чиқариб юбориш учун бор имкониятини ишга солди ва шунга эришди. Ўзимизнинг федерацияга керак бўлмаса, биз нима қила оламиз?\nҚайтараман, бу қизимнинг қарори. Мен ота сифатида унинг қарорини қўллаб-қувватладим. Яна бир жиҳат, федерация алмаштириш мураккаб иш эмас. Агар у Ўзбекистонга ҳақиқатда керак бўлса, қайтиб келиши мумкин», — дейди Алишер Мўминов.\n«Дарё» мухбири бу масалада Ўзбекистон шахмат федерациясининг ҳам муносабатини билишга уринди. Бироқ федерация сайтида келтирилган +998 71 241 12 00, +998 71 231 25 69 рақамларига уланишнинг иложи бўлмади.\nТаъкидлаш жоиз, Гулруҳбегим аёллар ўртасида 2018 йилги Жаҳон чемпионатида қатнашиб, чорак финалга қадар етиб борган ва унда бўлажак чемпион Сзюй Венсзюнга ютқазиб қўйганди.\nМаълумот учун, Алишер Мўминовнинг уч нафар қизи — Нафиса Мўминова, Хулкар ва Гулруҳбегим Тоҳиржоновалар профессионал шахматчи ҳисобланади. Нафиса Мўминова 2013 йилда халқаро гроссмейстер мақомини олган ва бу борада Ўзбекистондаги илк аёл гроссмейстерга айланганди. Унинг сингиллари ҳам қатор халқаро мусобақалар ғолиби ҳисобланади. Айни вақтда Нафиса Мўминова Европанинг номдор шахмат клубида ўз фаолиятини давом эттирмоқда.\n19:30, 22.09.2020 84418\n14:01, 20.09.2020 66719\n23:48, 28.09.2020 61131\n06:16 Бугун 344\n02:22 Бугун 7055\n02:02 Бугун 13405\n01:56 Бугун 12563\n23:59, 19.04.2021 89784\n20:55, 20.04.2021 71941\n19:59, 19.04.2021 68058\n22:15, 19.04.2021 63710


НАТО "жосуслари" Россия чегаралари яқинида. Уларга Камчатка ва Донбасс нима учун керак - 20.04.2021, Sputnik Ўзбекистон\nНАТО самолётлари ўтган ҳафтада ўз рекордини янгилади. Улар Россия чегараларига 58 марта яқинлашди. 20.04.2021, Sputnik Ўзбекистон\nРоссия Мудофа вазирлигиги маълумотларига кўра, хорижий разведка самолётлари қасддан провокацияларни уюштиришди. Улар шу қадар яқинлашдики, уларни ҳайдаб юбориш учун осмонга қирувчилар кўтарилди. НАТО самолётлари Камчатка ва Қора денгиз қирғоқларида нималарни разведка қилмоқда? Нима учун улар Украина ва Донбасс тан олинмаган республикалари ўртасидаги демаркация чизиғини кузатмоқдалар?\nвидео, россия, донбасс, нато, украина, ақш, мултимедиа\nНАТО самолётлари ўтган ҳафтада ўз рекордини янгилади. Улар Россия чегараларига 58 марта яқинлашди.\nРоссия Мудофа вазирлигиги маълумотларига кўра, хорижий разведка самолётлари қасддан провокацияларни уюштиришди. Улар шу қадар яқинлашдики, уларни ҳайдаб юбориш учун осмонга қирувчилар кўтарилди.\nНАТО самолётлари Камчатка ва Қора денгиз қирғоқларида нималарни разведка қилмоқда? Нима учун улар Украина ва Донбасс тан олинмаган республикалари ўртасидаги демаркация чизиғини кузатмоқдалар?


10:56 / 23.03.2017\n22 март куни Лондон марказида, Вестминстер туманида содир этилган ҳужумлар оқибатида 4 киши ҳалок бўлди, 40 киши жароҳатланди, террорчининг ўзи йўқ қилинди.\nШу билан бирга мамлакат бош вазири Тереза Мэйнинг маълум қилишича, мамлакатда террорчилик таҳдиди юқори эмас.\n22 март кунги воқеалар Буюк Британияда 2005 йилнинг 7 июлидаги воқеалардан бери энг қонлиси бўлди.\nМаҳаллий вақт билан соат 14:40да (Тошкент вақти билан соат 19:40) сайёҳлар гавжум ҳудудда Вестминстер кўпригида ҳаракатланаётган машина одамлар устига юра бошлади, у бир қанча кишини босиб ўтиб, тротуар четидаги тўсиққа урилди. Машина ҳаракатланишда давом этиб, парламент биноси олдида тўхтади ва ундан чиққан террорчи полицияга иккита пичоқ билан қуролланган ҳолда ҳужум қилди. Полициячи олинган жароҳатлардан кейинчалик вафот этган, бошқа бир полициячи террорчини отиб ташлаган.\nТереза Мэйнинг сўзларига кўра, теракт учун жой тасодифан танланмаган. "Террорчилар ҳужум нуқтасини тасодифан танлашмайди, айнан шу ерда, пойтахтимиз марказида, парламент биноси атрофида турли маданиятлар вакиллари тўпланишади, бу биздаги демократия ифодаси ҳисобланади", деган бош вазир миллатга мурожаатида.\nТерактдан кейин полиция парламент биносини ҳамда бош вазир қароргоҳини ўраб олди, "Вестминстер" метро бекати ва атрофдаги кўчалар ёпилди, "Лондон кўзи" мажмуаси фаолияти тўхтатилди.\nЛондонда теракт. Ҳужум тафсилотлари (онлайн)\nАввалига ОАВда пайдо бўлган хабарлар бир-бирини инкор қиларди. Дастлаб кўприкда отишма рўй бергани ҳақида ёзилди, кейинроқ пичоқ билан қуролланган шахс одамларга ҳужум қилгани айтилди. Бу хабарлар натижасида бир неча нуқтада бир неча террорчи ҳаракатланаётгани ҳақида тасаввурлар пайдо бўлди.\nБу саволларга соат 18:00да аниқлик киритилди. Лондон полицияси бошлиғи ўринбосари Марк Роули брифингда баёнот берди. "Биз бундай ҳодиса ҳеч қачон рўй бермаслигига умид қилгандик, аммо афсуски, бу рўй берди", деди у матбуотга мурожаатида.\n"Жароҳатланганлар сони 40 нафар, улар орасида оғир жароҳатланганлар бор. 5 киши ҳалок бўлди, улардан бири парламент биносида қўриқчилик қилган полициячи Кит Палмер эди", деган у кейинги баёнотида.\nРоули Лондондаги ҳужумлар бир киши томонидан содир этилганини тасдиқлади. Унинг сўзларига кўра, бу ҳодиса халқаро терроризм билан боғлиқ бўлиши мумкин. У шаҳарда назорат кучайтирилишини маълум қилган.\nБош вазир мамлакатда террорчилик хавфи даражаси аввалги ҳолатда қолаётганини таъкидлади.\n"Террорчилик хавфи жиддийлигича қолмоқда. Хавф даражаси ошмаган", деган Мэй COBRA фавқулодда қўмитаси йиғилишидан кейин.\nФоторепортаж. «Лондон хаос ичида»\nҲаёт ўз маромига тушди\nАйни вақтда Вестминстер кўприги ёпиқлигича қолмоқда, бу ҳудудда полиция назорат ўрнатган. Парламент биносини ўраб турган ҳалқа ечилган.\nПарламент 23 март кунидан фаолиятини давом эттиради, Шотландия ассамблеяси (парламенти) Лондонда юз берган теракт муносабати билан ҳудуднинг мустақиллиги масаласида ўтказиш режалаштирилаётган референдумга доир дебатларни тўхтатган.\n"Вестминстер" метро бекатига кириш ва чиқиш ҳозирча ёпиқ.\nШаҳарнинг бошқа нуқталарида осуда вазият ҳукм сурмоқда.\nТекширувлар давомида ҳужумларни уюштирган шахс ҳақида янги маълумотлар пайдо бўлди. Independent нашри теракт ижрочилигида гумон қилинган шахс Абу Иззадин бўлиб, у бир қанча вақтни террорчилар билан ҳамкорлик қилгани учун қамоқда ўтказгани ҳақида ёзганди.\n"Иззадин ҳукуматга террорчилар билан алоқадорлиги орқали таниш эди, у терроризмни қўллаб-қувватлагани учун қамалиб чиққанди", дея ёзилган нашрда.\nАммо ABC адвокатга асосланган ҳолда бу маҳбус ҳамон қамоқда қолаётганини маълум қилди.\nСкотланд-Ярд айни вақтда террорчининг шахсини маълум қилмоқчи эмас.\nОхирги йиллардаги терактлар\nЛондон ҳам терактлардан холи ҳудуд эмас. Шимолий Ирландияда узоқ йиллар давом этган қонли ҳодисаларга барҳам бериш мақсадида тузилган 1998 йилги Белфаст келишувидан кейин ҳам Буюк Британияда бир қанча терактлар содир бўлди.\nЭнг қонли ҳодисалар 2005 йилнинг 7 июлида бўлиб ўтган. Ўшанда худкуш террорчилар Лондон метроси олдида ва автобусда 3 марта портлаш содир этишган. Бу ҳужумлар оқибатида 52 киши ҳалок бўлиб, 700дан ортиқ киши жароҳатланган.\nТеракт ижрочиларининг барчаси, Муҳаммад Сиддиқ Хон, Шаҳзод Танвир, Ҳасиб Ҳусайн ва Жермейн Линдси Буюк Британия фуқаролари эди.\n2013 йилнинг майида британиялик Майкл Адеболажл ва Майкл Адебовале Лондонда ҳарбий хизматчи Ли Ригбини ўлдиришди. Қотиллар умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинди.\n2016 йилнинг 16 июнида депутат До Кокснинг ўлдирилиши ҳам террорчилик акти деб баҳоланган. Уни ультра ўнг гуруҳ аъзоси, британиялик Томас Мэйр ўлдирганди. Ушбу шахс ҳам умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинган.


«Терма жамоа ёмон ўйнади, аммо ғалаба қозонди» — Кечаги ўйин ҳақида / Ўзбекистон янгиликлари, энг сўнгги хабарлар\nМиллий гвардия Хотин-қизлар қўмитасига шикоят қилиб кел...\n19 июн 2019 17:47\n19 июн 2019 17:07\nБухорода 4 маҳбус қамоқхонадан қочиш учун 1,5 ой давоми...\n19 июн 2019 15:59\nСПОРТ 0 Шархлар 1819 кўрилди\nУммонга қарши кечган ўйин ҳақида кўп гапирмоқчи эмасман. Бу уч очко қанча асаб толасининг бошига етганини ҳамма тушуниб турибди. Ана, Твиттерга кирсангиз ҳазил-мутойиба истаганча топилади.\nҲозир шунчаки ўйин ва унинг атрофидаги ҳолатларни салгина кўриб чиқамиз. Айтмоқчи бўлганимиз бир ёмон ва бир яхши жиҳат бор.\nТерма жамоа ғалаба қозонди, аммо жуда ёмон ўйнади. Очиғи, бу қадар ночор жамоани Бабаян даврида ҳам кўрмаганмиз. Айниқса иккинчи бўлим бошидаги ҳолат яна такрорланса кўпчиликка ҳавас қилиб бўлмай қолади.\nБундан ҳам ёмонини Эктор Купер матбуот анжуманида айтди. Мураббийнинг таъкидига кўра, у тўп назоратига асосланган ўйинга кўрсатма берган. Аммо рақиб бунга имкон бермабди. Мана шуниси жуда хавотирли. Демак, ё мураббий футболчиларнинг имкониятини яхши билмайди, ёки футболчилар мураббийни яхши тушунмаяпти.\nТерма жамоа ёмон ўйнади, аммо ғалаба қозонди. Ҳа, дўстлар, бу шунчаки метафора эмас, ҳақиқат. Битта жумланинг ўзидан ҳам яхши ҳам ёмон жиҳат топиш мумкинлигини кўриб турибсиз.\nОчиғи, қандай қилиб бундай дабдала ўйин билан ғалаба қозониш мумкинлигига ҳозиргача тушуниш қийин бўляпти. Бу ўйиннинг кишини хурсанд қиладиган икки жиҳати бор - футболчилардаги индивидуал маҳорат ҳамон жойида ва захира ўриндиғимизда ўйин кучайтира оладиган йигитлар етарли. Яна Купер ўша захира имкониятларидан фойдала олганини ҳам инсоф юзасидан қўшиб кетиш керак.\nЯпония ва Туркманистон ўртасида кечган ўйинни кўрдингиз (3:2). Ён қўшнимизга қарши кечадиган кейинги баҳсда ҳам осон бўлмайди, бу аниқ. Айниқса бунақа жамоа билан.\nҲозир биз умид қиладиган биргина жиҳат бор - Ўзбекистон терма жамоаси Осиё Кубогидан олдин ўртоқлик ўйини ўтказмаган. Жамоавий ўйиндаги нуқсонларга сабабни шундан қидириб турган маъқул. Демак кун ўтгани сари футболчилар ўртасидаги ўзаро тушунмовчилик ариб бораверади. Шунингдек мураббий билан ҳам. Боз устига Уммонга қарши кечган баҳс ҳам ёрдам бериши аниқ.\nҲозирча бор умид шундан. Очиғи, Туркманистон билан ҳам худди шундай ўйин бўлса, шахсан менга жуда оғир ботган бўларди. Ўйлашимча, сизга ҳам.


3 февраль, 2021, 14:15\nТеглар:А Серия | Ла Лига | АПЛ | Лига 1 | Бундеслига | Челси | Реал | Ливерпуль | Бавария | Милан | Атлетико\nЎтган ҳафтанинг энг яхшиларини бир жамоа остида тўплашга ҳаракат қиламиз.\nЯкунига етган ҳафта “кўҳна қитъа”да тур учрашувлари бўлиб ўтди. Ушбу ўйинларда ўз позициясида энг яхши ҳаракат қилган футболчилардан иборат рамзий терма жамоани эътиборингизга ҳавола қиламиз.\nБош мураббий: Кристоф Пелисье (4-5-1)\nБиз, одатда, рамзий терма жамоаларимизга мураббий сифатида ҳафта давомидаги энг ҳайратланарли ва катта ғалабага эришган клуб бош мураббийини қўйишга ҳаракат қиламиз. Бу гал ҳам анъанага содиқ қолган ҳолда, яна бир аутсайдер жамоанинг улкан зафарига эътибор қаратамиз.\nҲар тарафи юлдузларга тўлиб-тошган ПСЖни мағлуб этган Франция биринчи дивизионининг энг сўнгги поғонадаги жамоаси “Лорьян” Европа "топ-5" чемпионатларида ҳақиқий сенсация қайд этди. Франциялик мутахассис шу пайтгача намойиш этиб келинган ўйинни четлаб ўтди ва Париж клубини мардонавор таслим этди.\nКристоф Пелисье ушбу беллашувда 4-5-1 тактик схемасидан фойдаланди. Биз ҳам рамзий жамоамизни ушбу чизги асосига қурамиз.\nДарвозабон: Петр Гулачи (“РБ Лейпциг”)\nВенгриялик посбон рамзий терма жамоаларимизда тез-тез меҳмон бўлиб туради. Бу гал уни Бундеслига 19-турининг марказий баҳсида кўрсатган қаҳрамонликлари учун эътироф этишга қарор қилдик. “Байер”га қарши беллашув лейпцигликлар учун росмана оғир кечди. “Доришунослар” тўп назорати ва дарвоза томон аниқ зарбалар бўйича рақибдан устунлик қилди. Петр ўйин мобайнида 4 маротаба дарвозасини муқаррар голдан қутқариб қолди. Бу билан у нафақат жамоасини 2-поғонада сақлаб қолди, балки Бундеслигада тобора сўниб бораётган чемпионлик умидларини муҳофаза этди.\nЧап қанот ярим ҳимоячиси: Маркос Алонсо (“Челси”)\nИспаниялик қанот ҳимоячисининг Лэмпард даврида захирага михлаб қўйилиши кўпчилик учун кутилмаган ҳолат бўлди. Ҳа, Бен Чилуэлл жуда ишончли ва мазмунли футбол кўрсатмоқда. Бироқ, ҳозирги футболда ротация масалалари ҳам бор. Янги мураббий Томас Тухель “Бёрнли”га қарши ўйинда Маркосга имконият беришга қарор қилди. У эса янги устозининг ишончини гол билан оқлади.\nМарказий ҳимоячи: Жером Боатенг (“Бавария”)\nМюнхен клуби яна бир йирик ғалабани тантана қилди. Одат тусига кириб ҳам қолди-ку, тўғрими?! Аммо барибир жуда тартибли ва ишончли футбол намойиш этиб, ғалабаларни тантана қилаётган жамоани эътироф этмаслик мумкин эмас. Бугун голларни қалаштириб ташлаётган Левандовски, қанотларда супер-рейдлар уюштираётган Гнабри ва бошқа ҳужум вакилларини рамзий жамоамизга кирита олмадик. Улар учун ҳам Боатенгни олдик. Нега? Чунки, яқин-яқингача ҳам, Флик жамоасининг энг ожиз нуқтаси марказий ҳимоя эканлиги айтиб келинаётганди. Ҳа, бу бор гап. Аммо уларнинг ҳужумдаги фаоллиги бу айбни ювиб кетади. “Хоффенхайм”га қарши “реванш”ни айнан Жеромнинг голи бошлаб берди. Шу жиҳатдан, у рамзий терма жамоамизнинг ҳақли аъзоси.\nМарказий ҳимоячи: Льюс Данк (“Брайтон”)\nАнглия футболининг ашаддий мухлисларига таниш бўлган Данк илк маротаба рамзий жамоамиздан ўрин олмоқда. Биласизки, Грэм Поттер шогирдлари мудофаада у қадар муваффақиятли ҳаракат қила олмайди. “Тоттенхэм”га қарши беллашувда “чайкалар” ушбу анъанани “бузди”. Данк бошлиқ ҳимоя Леандро Троссард томонидан урилган голни муносиб ҳимоя қила олди. Бельгиялик футболчининг голи уларга ғалаба келтиришида ҳимоя чизиғининг ўрни беқиёс.\nЎнг қанот ҳимоячиси: Хорхе Мирамон (“Леванте”)\n“Реал” мухлислари “Леванте”га қарши беллашувни ёдга олган пайтда энг биринчи бўлиб учрашув ҳакамини кўз олдига келтириши табиий. Ўйинни бошқариб борган Давиде Медье Хименеснинг Эдер Милитаога кўрсатган қизил карточкаси, ҳақиқатан ҳам, баҳсли бўлди. Бу албатта, бошқа масала.\nУшбу четлатиш ўйин сценарийсига жиддий таъсир кўрсатди. Ўнг қанот ҳимоячиси Хорхе Мирамоннинг беллашув қаҳрамонларидан бири бўлишига, балки шу сабабдир. Испаниялик қанот ҳимоячиси майдоннинг ўнг тарафи бўйлаб ҳар бир чизиқда фаол ўйнади ва жамоасига муҳим ғалабани тақдим этди.\nМарказий ярим ҳимоячи: Франк Кесси (“Милан”)\nКот-д’ивуарлик ярим ҳимоячи “россонерилар” таркибида пенальти ижрочиси ҳисобланади. Унинг кетма-кет ўйинларда гол ураётгани шундан. Бироқ, унинг хатти-ҳаракатларини ушбу голлар белгиламаслигини ҳам айтиб ўтишимиз зарур. Таянч ярим ҳимоячиси позициясида тўп тепувчи Франк “Милан” ўйинини том маънода бошқаради. Ҳайбати билан Кларенс Зеедорфни ёдга солиб юборадиган Кесси амалда ҳам у каби клуб тарихида ўз номини қолдириб келмоқда.\nМарказий ярим ҳимоячи: Жонжо Шелви (“Ньюкасл”)\n“Янги қаср эгалари” яна бир маротаба “Эвертон”нинг салоҳияти АПЛ кучли учлигига тортмаслигини кўрсатиб қўйгандек. Мавсум аввалидаги мағлубиятсиз сериялар ҳайбатидан биз “ирисчилар”ни совринли ўринлар учун даъвогар клуб сифатида кўра бошлаган эдик. Кейинроқ маълум бўлдики, бу натижалар Хамеснинг мўъжизавий ўйинлари инерцияси экан, холос. Эътибор берсангиз, Карло Анчелотти шогирдлари айнан колумбиялик ярим ҳимоячи жароҳат олиб, сафдан чиққан ўйинларда очко йўқота бошлади. Гап “Ньюкасл” ҳақида эди…\nПремьер-лиганинг тушунарсиз жамоаларидан бири ҳисобланган Стив Брюс шогирдлари номдор рақибни анча ишонч билан таслим этди. Шелви эса майдон марказида мазмунли футбол намойиш этди ва битта ассист ҳам амалга оширди. Инглиз ярим ҳимоячисини 2 та гол урган Уилсонни рамзий жамоамизга кирита олмаганимиз учун компенсация ўрнида қабул қиласиз.\nМарказий ярим ҳимоячи: Сауль Ньигес (“Атлетико”)\n“Кадис”га қарши беллашув кутилмаганда драмага айланиб кетди. Дастлаб, Луис Суарес ҳисобни очар экан, кўпчилик ўйин “матрасчилар”нинг одатий ғалабаси билан якунланар экан, деган хаёлга борди. Аммо тез орада тажрибали Альваро Негредо ҳисобни тенглаштирди. Шундан кейин, тайм сўнгигача мадридликлар босим остида қолди. 44-дақиқада Сауль томонидан киритилган гол яна Симеонега хотиржамлик бахш этди. Иккинчи таймда ҳам интрига энг сўнгги дақиқаларгача сақланиб қолди ва якунда “Атлетико” чемпионлик пойгасидаги галдаги катта қадамни ташлади.\nЧап қанот вингери: Адам Марушич (“Лацио”)\nЧерногориялик футболчи А Серия 20-турининг марказий беллашуви тақдирини белгилаб берган голни киритди. Яъни, у 3-дақиқада Голлини постига йўллаган тўп бутун ўйин сценарийсига таъсир кўрсатди. Ҳар икки жамоа ўртасида бевосита 6-поғона учун кечган беллашувда римликларнинг қўли баланд келди. “Бургутлар” ушбу ғалабани Бергамода қўлга киритгани эса, Симоне Индзагини янада хурсанд қилган бўлса, ажаб эмас.\nЎнг қанот вингери: Муҳаммад Салоҳ (“Ливерпуль”)\nМисрлик юлдуз “Вест Хэм”га қарши ўйинда жамоасига ғалаба тақдим этди. Унинг дубли том маънода индивидуал маҳорат эвазига урилди. Илк голида бир нечта ҳимоячи орасидан мукаммал зарба учун позиция топа олган Салоҳ, кейингисида ҳақиқий ҳужумчиларга хос бўлган жой танлаш маҳорати ва вазиятлардан совуққонлик билан фойдаланиш эвазига Фабианскини ожиз қолдирди. Бу ўринда, Жердан Шакирининг шеригини яхши тушуна олгани ҳам таҳсинга сазовор.\nМарказий ҳужумчи: Патрик Бэмфорд (“Лидс”)\nЖуда кўпчилик еврофутбол мухлислари 27 ёшли футболчинин жорий мавсумдан эътиборан, яхши таний бошлади. ЕЧЛ йўлланмаси учун жиддий кураш олиб бораётган “Лестер” дебютант жамоага ўз майдонида имкониятни бой берди. Ушбу баҳсда битта гол урган Патрик шериклари томонидан киритилган 2 та голга ассистентлик қилиб берди. Сермаҳсуллиги билан барча футбол мухлисларига бирдек манзур бўлаётган Бэмфордни тез орада терма жамоа либосида кўриб қолсак, ажабланмаймиз.\nУшбу рамзий терма жамоамиздан ўтган ҳафтани ажойиб тарзда ўтказган бир қатор футболчилар: Роберт Левандовски, Каллум Уилсон, Каллум Хадсон-Одои, Рохер Марти кабилар тушиб қолди. Уларнинг баъзилари мураббий тактикасига мос тушмаганлиги ва бошқаларининг позициясида сермаҳсулроқ ўйинчилар борлиги сабаб четда қолди. Бу, албатта, бизнинг талқин. Сизнингча, яна қайси футболчилар ушбу жамоадан ўрин олиши мумкин эди? Комментларда ўз вариантларингизни қолдиришингиз мумкин!


Намозда замсуралар кетма кетлиги қандай бўлиши керак?\nBy Шайх Саидаҳмад Нуриддин on 12/13/2016 12 НАМОЗ ФАТВОЛАР\nАссалому алайкум. Аллоҳ ишларингизни хайрли ва баракотли қилсин. Намозда зам суралар кетма кетлиги қандай бўлиши керак? Эшитишимча, биринчи ва иккинчи ракаат оралиғида бир дона сура ташлаб ўқиш мумкин эмас экан. Бу фақат бир намоз ичидами ё фарз ва суннат орасида ҳам ташлаб бўлмайдими? Фарз намозидан олдинги суннат намозида Ихлос ва Фалақ сураларини ўқиб, кейин фарз намозида Фил ва Қурайш сураларини ўқиса бўладими?\nДарҳақиқат, рожиҳ фикрга кўра, суралардаги оятлар тартиби тавқифий, яъни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам кўрсатмалари билан бўлган. Шунга кўра, муайян сурадаги оятлар тартибига риоя қилиш вожиб, бу оятларни тескари қилиб ўқиш ҳаромдир. Энди Қуръондаги суралар тартибига келсак, жумҳур уламолар билдирган рожиҳ фикрга кўра, уларнинг тартибланиши саҳобаларнинг ижтиҳоди билан амалга ошган. Шунинг учун намозда суралар кетма-кетлигига риоя қилиш вожиб эмас. Агар инсон намозда тескари тартибда қироат қилса, масалан, биринчи ракаатда “Қурайш” сурасини, иккинчи ракатда эса “Фил” сурасини ўқиса, намози дуруст бўлаверади. Ҳузайфа розияллоҳу анҳу шундай дейди: “Кечалардан бирида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам билан бирга намоз ўқидим. У зот намозда Бақара сурасини замсура қилиб бошладилар. Мен “юз оят ўқиб рукуъ қилсалар керак”, деб ўйладим. Бироқ у зот юз оятдан ўтиб кетдилар. Мен “бу сурани бир ракаатда ўқисалар керак”, деб ўйладим. Бироқ у зот давом этавердилар. Энди рукуъ қилсалар керак, деб ўйловдим, Нисо сурасини бошладилар. Бу сурани ўқиб тугатиб, Оли Имрон сурасини бошладилар…” [Муслим: 772]. Мазкур ҳадис намозда суралар кетма-кетлигига риоя қилиш вожиб эмаслигига далолат қилади. Чунки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам аввал Нисо сурасини, сўнг Оли Имрон сурасини ўқидилар. Маълумки, Оли Имрон сураси Нисо сурасидан тартибда муқаддамдир.\nШунга қарамай, намозда суралар кетма-кетлигига риоя қилиш афзалдир. Негаки, уммат ҳозирда жорий бўлиб турган Усмон розияллоҳу анҳу мусҳафининг тартибини бир овоздан қабул қилганлар ва бу иш мусулмонлар эргашишга буюрилган хулофои рошидинлардан бирининг суннати саналади.\nШунингдек, биринчи ва иккинчи ракаат ўртасида бир сурани ташлаб кетишнинг ҳам зиёни йўқ. Суралар кетма-кетлигига риоя қилиш афзал деганда бир намоз ичида тартибга риоя қилиш тушунилади. Шунга кўра, суннат ва фарз намозлар ўртасида суралар кетма-кетлигига риоя қилиш шарт эмас. Бунга далил бомдод намозининг икки ракаат суннатида “Кофирун” ва “Ихлос” сураларини ўқиш мустаҳаб бўлса, фарзида эса мазкур суралардан тартибда муқаддам бўлган узун сураларни ўқиш мустаҳабдир, валлоҳу аълам.\nAvvalgi maqolaСавол-жавоб: “Монополия жоизми?” (Шайх Содиқ Самарқандий)\nKeyingi maqola Савол-жавоб: “Мавлуднинг бидъатлиги” (Шайх Содиқ Самарқандий)\nAziza Abdurazakova 02/15/2018 00:20\nAssalomu alaykum savolim shu ki Qaynogam hozirda nafaqadalar va ularning nafaqa pulini Qaynonam oladilar, uz pensiyasi 900000 sum va qaynogamning (1500000)pensiyasini ham, sababi ular hozirda Rossiyada, Ikkinchi kuchadan topgan ayoli bn, birinchi ayolini umuman tashlab quygan va 3 bolasiga pul ham junatmaydi. Qaynonam esa qaynogamning nafaqasidan (1500000 )sumdan bor yugi 4 kishi uchun haftasiga 100000 sumdan etadi deb jami 400000 sum berar edilar, hujaynimning qistovlari bn hozir zurga 600000 sum beryaptilar. Bir umr qaynonam qaynogamning oyligini olib urganganlar endi 2 yildan beri pensiyasini olyaptilar, ularning haqqi bormi? Qaynonam ovsinimga nisbatan zulm qilmayaptimi?\nIxlosOrg 02/15/2018 11:31\nАгар қайнанангиз бераётган пул овсунингизнинг еб-ичиши ва кийим-кечаги ҳамда турар дойига етмайдиган бўлса, унда қайнанангиз овсунингизга зулм қилаётган бўлади. Бу ишидан дарҳол тийилиши, набира ва келинларини зудлик билан ўз қарамоғига олиши керак, валлоҳу аълам.


Самарқандда МИБ ишга киришди: Тартиб қатъий бўлади\n17:57 / 19.07.2017\nСўнгги йилларда энергия ресурларидан дебитор қарздорликни камайтириш, улардан ноқонуний фойдаланиш ҳолатларининг олдини олиш борасида талабга жавоб бера олувчи ишлар олиб борилмаган: электр энергияси ва газ тармоқларига ўзбошимчалик билан уланиш ёки талон-торожликка йўл қўйилган ҳолатлар ошиб борган.\nАна шу камчилик ва хатоларни ҳисобга олган ҳолда президентнинг 29 майдаги фармонига асосан Бош прокуратура ҳузурида ташкил этилган Мажбурий ижро бюросига энергия ресурслари учун тўловларни ўз вақтида ва тўлиқ ундириш, электр ва газ тармоқларига ноқонуний уланиш ҳамда талон-торожликнинг олдини олиш, суд ва бошқа ҳужжатларнинг ижросини сўзсиз таъминлаш каби муҳим вазифалар юклатилди. Бу ҳақда Кун.uz'га Мажбурий ижро бюроси Самарқанд вилоят бошқармаси маълум қилмоқда.\nТўлов тизимини яхшилаш орқали электр ва газ тармоқларини модернизация қилиш, барча ҳудудларда янги ишлаб чиқариш ва хизматлар кўрсатиш объектларини ишга тушуриш, аҳолининг турмуш даражаси ва фаровонлигини ошириш энг муҳим вазифалар ҳисобланади.\nШу ўрин эслатиб ўтиш лозим, бундан кейин энергия ресуслари учун тўловлар учун бу корхоналар ходимлари хонадонма-хонадон юрмайди. Агар борадиган бўлса ҳам, пул тўлаш мумкин эмас. Фақат бюро ходимлари боради. Бюро ходимлари жойлардаги ҳисоблагичлар назоратини ҳам амалга оширади ва тўлов жойида амалга оширилади.\nЮридик шахсларнинг газ тўловлари ўзаро далолатномаларга асосан амалга оширилади.\n«Кун.uz» таҳририятига берилган маълумотларга кўра, бугунги кунда Мажбурий ижро бюроси Самарқанд вилоят бошқармаси томонидан ҳам ишлар тўлиқ олиб борилмоқда. Тажрибали мутахассислар жалб этилиб, ишга қабул қилинганлар олдига қўйилган вазифа ва топшириқларни талаб даражасида бажаришга киришди.\nБугунги кунда вилоятда электр энергиясидан дебитор қарздорлик 328,4 млрд. сўмни, табиий газдан 299,9 млрд. сўмни ташкил этиб, йил бошига нисбатан дебитор қарздорлик электр энергиясидан 43,4 млрд. сўмга ва табиий газдан 8,9 млрд сўмга ошган. Ушбу қарздорликни камайтириш эса Мажбурий ижро бюроси ходимларига масъулият юклайди.\nЭлектр энергияси бўйича қарздорларга 9,7 млрд. сўмлик 20.638 та ва табиий газ бўйича 3,7 млрд. сўмлик 11.232 та қарздорликни бартараф этиш бўйича талабномалар юборилган.\nШунингдек, вилоят бўйича энергия ресурсларидан ноқонуний фойдаланиш бўйича 168 та ҳуқуқбузарлик фош этилди.\nЖумладан, Самарқанд шаҳри «Боғибаланд» маҳалласида яшовчи М.Фаттаевга тегишли ром ва эшиклар ясаш цехи кўздан кечирилганда электр ҳисоблагичсиз тармоққа тўғридан-тўғри уланиб, 21 млн. 783 минг сўмлик электр энергия ресурсларидан ноқонуний равишда фойдаланганлиги аниқланди ва тармоқдан узиб қўйилди.\nШу каби, Оқдарё туман «Янгиравот» МФЙда яшовчи Х.Каримов электр тармоғидан ўзбошимчалик билан фойдаланиб келганлиги натижасида туман электр тармоғига 3,5 млн. сўм миқдорида зарар етказганлиги аниқланди.\nСамарқанд шаҳри Орзу Маҳмудов кўчаси 18-хонадонда яшовчи фуқаро Раҳмонқул Мирсаидовга тегишли қурилиш ишлари олиб борилаётган бинода ўтказилган текширувда 1,2 кВт.лик ускуна электр ҳисоблагичсиз, тармоққа тўғридан-тўғри уланиб, электр энергиясидан ноқонуний равишда фойдаланиб келган. У ҳам электр тармоқдан узиб қуйилди. Мазкур ҳолат юзасидан тегишли тартибда ҳужжатлар расмийлаштирилган ва фуқаро Р.Мирсаидов ноқонуний хатти-ҳаракати туфайли етказилган зарар 3 млн. 960 минг сўмни ташкил этди. Унга етказилган зарарни тўлаши тўғрисида огоҳлантириш хати берилди.\nСамарқанд шаҳар Жамбул кўчаси 11-уйда яшовчи Нормурод Фахриддинов ўзига тегишли «Шерзод обод нур» ширкатида электр ҳисоблагичсиз, тармоққа тўғридан-тўғри уланиб, электр энергия ресурсларидан ноқонуний равишда фойдаланиб келган. Тармоқдан узиб қўйилиб, ушбу ҳолат юзасидан тегишли тартибда ҳужжатлар расмийлаштирилиб, фуқародан етказилган 4 млн. 455 минг сўмлик зарарни ундириш чоралари кўрилмоқда.\nСамарқанд шаҳар Спитамен шоҳкўчаси 85-хонадонда яшовчи А.Раҳмонқуловга тегишли «Гранд План» хусусий корхонасининг газ ўлчаш ҳисоблагичининг даврий қиёслов кўригидан ўтказиш муддати 79 кун ўтиб кетган. Ушбу ҳолат юзасидан тегишли тартибда ҳужжатлар расмийлаштирилган. А.Раҳмонқуловнинг табиий газдан ноқонуний фойдаланиши юзасидан етказилган зарар 3 млн. 554 минг сўмни ташкил қилади ва етказилган зарарни ундирилмоқда.\nШунингдек, суд қарорлари ижросини таъминлаш юзасидан ҳам МИБ томонидан тегишли чоралар кўриб келинмоқда. Жумладан, фуқаролик ишлари бўйича Иштихон туманлараро судининг 2010 йил 12 декабрдаги қарори билан қарздор Эшқобил Қосимовдан Гулшан Қосимова фойдасига икки нафар фарзандларининг моддий таъминоти учун ҳар ойлик иш ҳақи ва бошқа даромадларининг учдан бир қисми миқдорида алимент ундириш белгиланган. Қарздорнинг Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан четга чиқиш ҳуқуқлари вақтинча чекланган.\nҚарздор иш ҳақи ва бошқа даромадлари тўғрисида бирор-бир ҳужжат тақдим этмаганлиги сабабли, алимент қарздорлиги амалда жорий этилган ўртача ойлик иш ҳақи миқдоридан ҳисобланган. Натижада, Э.Қосимовнинг ўтган даврдаги алимент қарздорлиги 23 млн. 703 минг сўмни ташкил этган.\nУнинг алимент қарзини унинг мол-мулки ҳисобидан ундириш мақсадида яшаш манзили бир неча маротаба кўздан кечирилганида, ундирув қаратилиши мумкин бўлган мулклар йўқлиги, қарздорнинг ўзи эса бу манзилда яшамаётганлиги аниқланиб, бу ҳақда тегишлича далолатномалар тузилган.\nАмалга оширилган ижро ҳаракатлари давомида қарздорнинг яқин қариндошлари томонидан алимент пулларининг бир қисми ундирилиб, эгасига етказилди.\nХудди шу каби, фуқаролик ишлари бўйича Тайлоқ туманлараро судининг 2002 йил 23 сентябрдаги қарздор Мамараим Мўминовдан Марҳабо Сувонова фойдасига вояга етмаган икки нафар фарзанди учун алимент ундириш тўғрисидаги қарори ижроси таъминланди. Қарздорнинг Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан четга чиқиш ҳуқуқлари вақтинча чекланган.\nҚарздорнинг шу пайтгача алимент қарздорлиги 36 млн. 872 минг сўмни ташкил қилган. Амалга оширилган мажбурий ижро ҳаракатлари давомида қарздордан ушбу маблағнинг 10 млн. сўми ундириб берилган.\nМақсадимиз, у ёки бу инсонни ёмонлаш, юзига қора чаплаш эмас. Огоҳлантириш ва тўлов маданиятига амал қилишни эслатиб қўйиш, холос. Чунки, истеъмол қилинган табиий газ ва электр энергияси ҳамда суд қарори ижроси учун ўз вақтида тўловни амалга оширмаслик жаримага сабаб бўлишини ёдда тутмоғимиз бунга ҳар биримиз амал қилмоғимиз шарт.\nСамарқанд Мажбурий ижро бюроси


24 январ 2018, Тошкент вақти: 08:19\nМусулмонларнинг АҚШга киришини тақиқлаб қўйишни таклиф қилган Трамп айни пайтда Обамага президентликдан истеъфо беришни, Ҳиллари Клинтонга эса президентлик пойгасидан чекинишни тавсия қилганди.\nОбама 14 июндаги чиқишида Трампнинг бу иддаосига жавоб бергандек бўлди. У ўзи президент бўлган етти ярим йил мобайнида “радикал ислом” каби ёрлиқдан фойдаланмаганини тўғри ва зарур стратегия бўлганини урғулади.\n- Хавф-хатарни белгилаш учун бошқа атамадан фойдаланиш бизни бу хатардан халос қилмайди, - деди президент Обама.\nОбамага кўра, Дональд Трампнинг баёнотлари террорчиларга қўл келиши мумкин.\n- Бу уларнинг пропагандасидир, бу уларга тарафдор йиғишда ёрдам берадиган воситадир. Агар биз барча мусулмонларни бир хил рангда кўрсатиб, бутун минтақа билан уруш ҳолатида эканимиз ҳақида тасаввур пайдо қилиб, тузоққа тушадиган бўлсак, террорчиларга жуда катта яхшилик қилган бўламиз, - деди Барак Обама.\nТрампнинг мусулмонлар АҚШга киришини вақтинча тақиқлаб қўйиш ҳамда фуқаролари АҚШ ва иттифоқчиларига қарши террор хуружлари содир этган мусулмон ўлкаларидан иммиграцияни тўхтатишга оид янги чақириғига жавоб бераркан, президент Обама бундай фикр ва ғоялар Америка қадриятларига зид келишини билдирди.\nТрамп фикрларини АҚШ Конгресси Намояндалар палатасида Республикачилар партиясидан бўлган спикер Пол Райан ҳам танқид қилди.\n- Мен мусулмонларнинг (АҚШга) киришини тақиқлаб қўйиш бизнинг мамлакатимиз манфаатига ишлайди, деб ўйламайман. Мен бундай қадам бизнинг мамлакатимиз таянган тамойилларни акс эттиради, деб ўйламайман, - деди Пол Райан.\nДушанба куни Республикачилар партиясидан АҚШ президенти лавозимига муҳтамал номзод Дональд Трамп Орландодаги гей клубда содир этилган террор хуружи ортидан ислом ва мусулмонлар хусусидан қатор танқидий баёнотлар берганди.