Ўзбекистон:Палов ва қазидан воз кечиб,сули ёрмасига ўтиш керакми? - BBC News O'zbek\nЎзбекистон:Палов ва қазидан воз кечиб,сули ёрмасига ўтиш керакми?\nImage caption Тортмангизда ҳаётингизни сақлаб қоладиган егулик борми?\nГерманиялик олимлар Ўзбекистонни нотўғри овқатланиш туфайли ўлим ҳолатлари қайд этилаётган давлатлар қаторида биринчи ўринга қўйишган.\nМутахассисларга кўра, бу ҳолат яқин ўртада ўнгланмаслиги мумкин, чунки иқтисодий фаровонлик дастурхонларни тўкин қилаверади.\nТурфа ош марказлари, қази ва кабобхоналар тобора оммалашаётган бир пайтда... сизга узоқ ва соғлом ҳаёт кечиришни кафолатловчи суперовқат таклиф қилишса, сиз унинг нима экани билан қизиқиб кўрган бўлармидингиз?\nImage caption "Ўлдирса ҳам ош ўлдирсин"ми?\nБи-би-си мухбири Жеймс Галлаҳер ҳикояси:\nТабиатан, ушбу овқат юрак хуружи ва хафақонлик, шунингдек, қандли диабет каби бир ёпишиб олса, сизни бир умр тарк этмайдиган касалликлар келиб чиқиши эҳтимолини камайтиради.\nВа у сизнинг вазнингиз, қон босимингиз ва танангиздаги холестерин даражасини нормал ҳолатда тутиб туради.\nЭнг муҳими, ушбу мўъжизавий овқат арзон ва уни деярли ҳар бир супермаркетдан топиш мумкин.Бу фибра - ёки содда тил бил айтганда, асосан ўсимликлар таркибида учровчи ва ҳазм қилиш жараёни давомида ичакларга деярли сўрилмайдиган углеводлар-толалардир.\nФибранинг инсон саломатлигига таъсири ва фойдаси қай даражада юқори экани бир йирик тадқиқот доирасида ўрганиб кўрилди.\n«Унинг фойдали эканига далиллар шунчалик кўплиги кишини лол қолдиради ва у инсонлар ҳаётини кескин ўзгартирувчи моддадир,» дейди тадқиқотчилардан бири профессор Жон Каммингс Би-би-сига.\nШу вақтга қадар фибра қабзият (ич қотиши)ни тўхтатишда самарали ҳисобланар эди, аммо унинг соғлиққа фойдаси бунданда зиёдроқ кўринади.\nБизга қанча миқдорда фибра зарур?\nЯнги Зеландиянинг Отаго Университети ва Шотландиядаги Данди Университети тадқиқотчилари биз кунига камида 25 грамм фибра истеъмол қилишимиз лозим, дейдилар.\nБироқ уларга кўра, ушбу миқдордаги фибра соғлиқни мақбул даражада сақлаб туриш учун етарлидир.\nБор-йўқ маълумот шуми?\nЙўқ, албатта. Фибранинг фойдаси ва унинг кунлик миқдорини айтгандан кейин уни қаердан олиш мумкинлигини ҳам эслатиб ўтмоқ жоиз.\nМасалан, ўртача банан 120 грамм тош босади, лекин у тўлиқ фибра, аниқроқ айтганда, толалардан иборат эмас. Агар банан таркибидаги бор табиий шакар ва сув чиқариб ташланса, бизнинг қўлимизда атиги 3 грамм фибра қолади, холос.\nЕр шаридаги аксарият инсонлар бир кунда 20 граммдан кам фибра истеъмол қилади.\nҲатто, Буюк Британияда ҳам 10 нафар вояга етган инсондан фақат биттаси кунига 30 грамм фибра ейди.\nЎрта ҳисобда, аёлларнинг кунлик истеъмол қиладиган фибра миқдори 17 грамм, эркаклариники эса 21 грамм.\nImage caption Мевалар, қора нон, мош ва нўхат фибрага бой\nҚандай маҳсулотлар фибрага бой?\nImage caption Бунда фибра йўқ...\nФибрани мевалар, сабзавотлар, айрим нонушта учун овқат тайёрланадиган бошоқли ўсимликлар, бутун донлардан фойдаланиб, пиширилган нон ва макарон маҳсулотларида топиш мумкин. Бундан ташқари ловия, ясмиқ ва нўхат каби дуккакли экинлар, ёнғоқлар ва уруғлар ҳам ўзида кўп миқдорда фибра сақлайди.\n30 грамм фибра олиш учун қанча нарса ейиш керак?\nОкланд Технология Университетида соғлом овқатланиш бўйича профессор сифатида фаолияти юритадиган Элайн Раш кунлик 25-30 грамм фибра олиш учун қанча нарсани истеъмол қилиш зарурлигини бирма-бир санаб берди:\n•Ярим коса сули ёрмаси - 9 грамм фибра\n•Буғдойдан тайёрланган иккита Weetabix бўтқаси - 3 грамм фибра\n•Юпқа кесилган икки бўлак қора нон - 2 грамм фибра\n•Бир коса пиширилган ясмиқ - 4 грамм фибра\n•Пўсти билан қайнатилган бир дона ўртача картошка - 2 грамм фибра\n•Ярим коса манголд япроғи - 1 грамм фибра\n•Бир дона сабзи - 3 грамм фибра\n•Бир дона пўсти арчилмаган олма - 4 грамм фибра\nРаш хоним шундай қўшимча қилади: «Парҳездаги фибра миқдорини ошириш ҳамма учун ҳам осон эмас.»\nПрофессор Каммингс бу фикрга қўшилади.\n«Ҳақиқатан, бу одамлар учун катта синов. Жуда қийин.»\nБошқа тез ва осон йўллар йўқми?\nБуюк Британия Соғлиқни Сақлаш Миллий Хизмати кунлик фибра миқдорини олишнинг кўплаб тез ва осон йўлларини ишлаб чиққан.\nҚуйида уларнинг баъзилари билан танишиб чиқишингиз мумкин:\n•Картошкани пўстини тозаламай пишириш\n•Оқ нон, макарон ва гуручдан бутун донлардан тайёрланган маҳсулотлар фойдасига бутунлай воз кечиш\n•Нонуштада фибра миқдори юқори бўлган ёрмалар, масалан, сули бўтқасини истеъмол қилиш\n•Овқат ва салатларга нўхат, ловия ва ясмиқ каби дуккакли ўсимликларни солиш\n•Снек ёки десерт учун ёнғоқ ва меваларни ейиш\n•Ҳар куни камида беш дона мева ёки сабзавот тановул қилиш\nБуларнинг фойдаси борми ўзи?\n185 тадқиқот ва 58 та клиник ҳолатлар таҳлил қилиб чиқилгандан сўнг натижалар Lancet тиббиёт журналида эълон қилинди.\nМаълум бўлишича, 1,000 одам бир вақтнинг ўзида фибра миқдори паст парҳездан (кунига 15 граммдан кам) юқори миқдорли парҳезга (25-30 грамм) ўтказилса, 13 та бевақт ўлим ва олтита юрак хуружи ҳолатининг олди олинган бўлади.\nТилга олинган тадқиқотларнинг айримларида одамлар саломатлигидаги ўзгариш ўн йилдан йигирма йилга қадар кузатилган.\nБу вақт давомида фибра қандли диабет ва ичак саратони ривожланиши эҳтимолини камайтиради, шунингдек, вазн, қон босими ва холестерин даражасини нормал ҳолатда ушлаб туради, деган хулосага келинган.\nҚисқача айтганда, одам қанча кўп фибра истеъмол қилса, унинг соғлиги шунча яхшиланиб бораверади.\nДунёнинг ишлари: 'Агар семиз бўлсам, ҳеч ким асл қиёфамни кўролмайди, деб ўйлардим'\nФибра танага қандай таъсир қилади?\nАвваллари фибранинг танага ижобий таъсир кам, дея ҳисобланар эди. Бунинг сабаби одам танаси фибрани ҳазм қила олмайди ва у шунчаки ташқарига чиқиб кетади.\nАммо фибра ўзимизни тўқ ҳис қилишимизни таъминлайди ва ёғларнинг ингичка ичакда сўрилишига таъсир кўрсатади. Энг муҳими фибра йўғон ичакда кун кечирувчи бактерияларнинг севимли таомидир.\nЙўғон ичакда миллиардлаб фойдали бактериялар яшайди ва улар фибра билан жон, деб озуқаланади.\nБактериялар фибрани ферментлаб, кимёвий моддаларга парчалаб юборади.\nНатижада ушбу моддалар танамиз бўйлаб кўплаб ижобий жараёнларни ишга туширади, жумладан ёғларни парчалайди.\nНега айнан ҳозир бу масалага эътибор қаратилмоқда?\nФибра, ёрмалар, мева ва сабзавотларнинг одам саломатлиги учун фойдали экани катта янгилик эмас.\nБироқ сўнгги вақтларда одамлар бошқа парҳезларга берилиб, фибрадан юз ўгирмоқда.\nКембриж Университетидан Нита Форуҳи шундай дейди: «Биз мазкур тадқиқотдан жиддий хулоса олишимиз зарур.»\n«Тадқиқот аниқлаган нарсалар ҳозирда шиддат билан оммалашиб бораётган углеводлар миқдори паст парҳезга ўтиришдан олдин фибрани кундалик истеъмол чиқариб юбориш эҳтимоли ҳақида ўйлаш лозимлигини кўрсатмоқда.»\n«Ушбу тадқиқот фибра ва бутун донларнинг узоқ давом этувчи соғлик учун зарур эканини тасдиқлади.»


Биткоини қийматини янгилади - Номадлар,Турклар,Қозоқ одатлари ва анъаналари,Қозоғистон табиати\nБиткоини қийматини янгилади\n#қиймат #биткоин #криптовалюта #бизнес #иқтисодиёт #нарх\n50 минг доллардан кўп. Бугун биткоинни шунчага сотиб олиш мумкин. Жаҳонга таниқли пул бирлиги яна бир марта тарихий юксакликка эришди. Йил бошидан бери криптовалюта 69 фоизга қимматлашди. Қозоғистонлик экспертлар таъкидича, биткоин нархи жадал ўсиши таклифдан кўра шов-шувли талаб катталиги билан боғлиқ.\n- Биринчидан, тахминимча, харидор унга қанчалик ишонса, у шунча ўсади. Бунда молиявий пирамида белгилари ҳам бордир, ўйлайманки, бу ҳатто спекулятив ўсиш. Лекин, айтишим лозим, уч йил олдин мақола ёзгандим, ўшанда биткоин 10 минг долларга яқин эди. Ўша пайтда тахмин қилгандимки, 2021 йилда у 50 минг долларгача ошади. Иккинчи жиҳат – биткоинни қўллаб-қувватлаш, олдинроқ у биткоин фьючерслари каби расмий инвестиция активлари қаторига қўшилгани бўлди.\nДарвоқе, криптовалюта қиймати ўсишининг охирги тўлқини йирик автоишлаб чиқарувчилардан бири 1,5 миллиард долларга биткоин сотиб олганини эълон қилиши билан бошланган. Мутахассислар уни харид қилишда шошилмасликни тавсия қилади.\n- Тавсияларим, бу биткоин пул тикишга арзийдими, энг бошидан бу молиявий воситага менинг қарашим қатъий. Уни аввалдан тахмин қилиш қийин. У молиявий пирамида аломатларини эслатади. Ҳеч нарса билан таъминланмаган. Аммо биткоин тўлов тизими шаклида кенг қўлланади, шунинг учун жуда қимматга тушади. Шундан келиб чиқадиган бўлсак, у исталган вақтда нархини тезда пасайтириши мумкин.\nҚозоғистонликлар учун ипотека олиш қанчалик қулай?\nУран ишлаб чиқарувчилари ижтимоий-иқтисодий тараққиётга ҳисса қўшиши шарт\nНефть нархи яна пасая бошлади


Грета Тунберг миллион евро мукофот пул олди ва уни бериб юборишга қарор қилди — Sof.uz\nПортугалиядаги Галуст Гюльбенкян фонди 17 ёшли швед эко-фаоли Грете Тунбергга "Инсонпарварлиги учун" мукофотини топширди. У атроф-муҳитни ҳимоя қилиш учун "қаттиқ кураш" ва ёшларни ушбу курашга жалб қилиш қобилияти учун шарафланди, деб ёзади Медуза.\nСоврин деярли миллион еврога тенг. Тунберг барча пулларни атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ташкилотларига хайрия қилишини айтди.\n"Бу мен тасаввур қилганимдан ҳам кўпроқ пул, лекин барча мукофот пуллари менинг жамғармам орқали иқлим инқирозидан зарар кўрган одамларга ёрдам берадиган турли ташкилотлар ва лойиҳаларга топширилади", - деди Тунберг.\nГрета биринчи £100 000 ни Амазонка ўрмонларини асраб-авайлайдиган ва туб аҳолига коронавирус билан курашишда ёрдам берадиган SOS Amazonia лойиҳасига хайрия қилади. Яна 100 минг еврони Stop Ecocide лойиҳаси олади, унинг яратувчилари бутун дунёда экоцидни жиноят деб тан олишни истайди.\n2018 йилда Грета Тунберг Швеция парламенти олдида намойиш ўтказди. Ўшанда у жума куни расмийлар иқлим бўйича келишувларни бажаришни бошламагунча мактабга бормайман деган эди.\n2019 йилда шунга ўхшаш ёшларнинг намойишлари бутун дунё бўйлаб бўлиб ўтди ва Тюнберг Нью-Йоркда БМТнинг иқлим саммитида нутқ сўзлади.\n2019 йил декабр ойида Time журнали Гретахонни йил одами деб топди.\nиқлим Грета Тунберг\n25.09 17:44 3446\n26.09 11:31 2083\n25.09 16:24 1797\nКеча, 14:28 1223\n23.01 21:03 2196 Жаҳон\n17.12 12:52 637 Жаҳон


Криштиану Роналду (109 миллион доллар), учинчи ўринни ПСЖ форварди Неймар (105 миллион доллар) эгаллади. Месси тарихда илк бор мазкур рейтингга ...\nхабар беришича, «Барселона» ўйинчилари «Пари Сен-Жермен» ҳужумчиси Неймар трансфери амалга ошмагани учун ўзларини алдангандек ҳис қилишмоқда. Манбага ... шубҳасиз қайтишини хоҳлашганди. Улар «Барселона» раҳбариятидан Неймарни харид қилиш учун барча имкониятларни ишга солишни сўрашганди. ...\nФК бразилиялик форвард Неймарни қайтариш учун «Пари Сен-Жермен»га янги таклиф тайёрлаяпти, деб хабар берди, бугун, 25 август куни «Le Parisien».Манбага кўра, каталонияликлар ... кўра, каталонияликлар ёзги трансфер ойнаси ёпилгунча Неймарни қайтариш учун «ПСЖ»га иккита вариантни тақдим этишади.Биринчи ...\nКелишув амалга ошса, ҳужумчи ва дарвозабон Парижга кетади.\nТомас Тухель: «Неймар битта шарт билан жамоадан кетади»\nСен-Жермен» бош мураббийи Томас Тухель бразилиялик форвард Неймарнинг жамоадан кетиш эҳтимолини изоҳлади. Мутахассиснинг сўзларини «Goal.com» эълон қилди. «Бизда ўринбосар топилмагунча у жамоани тарк ... топилмагунча у жамоани тарк этмайди. Бунга шубҳа йўқ. Агар биз Неймарни сақлаб қолсак, ғалаба қозонишимизга ёрдам берадиган ўйинчимиз ...\n«Реал» Неймар хариди учун кредит олди\n«Реал» клуби президенти Флорентино Перес бразилиялик футболчи Неймарни қўлга киритиш учун катта миқдорда кредит олди, деб хабар берди ... музокараларга кейинги ҳафтадан киришилиши айтилмоқда.Таъкидланишича, Неймарнинг агенти ҳам унинг Мадридга кўчиб ўтишга тайёрлигини тасдиқлади, ...\nМесси Неймардан «Реал»га ўтмасликни илтимос қилди\nҳужумчиси Лионел Месси «ПСЖ»дан Неймарни сотиб олиш бўйича олиб борилаётган музокараларда иштирок эта бошлади. У бразилиялик ҳужумчи билан алоқада бўлиб турибди.Хабар қилинишича, ... ҳужумчи билан алоқада бўлиб турибди.Хабар қилинишича, Месси Неймарга қўнғироқ қилган ва ундан «Реал»га ўтмасликни илтимос қилган. Аргентиналик ...\n«Реал» жамоаси Парижнинг «ПСЖ» жамоасига бразилиялик форвард Неймар учун бир нечта ўйинчиларини таклиф қилиши мумкин. Телеканал маълумотларига ... киритмоқчи бўлган футболчилар Парижга кўчиб ўтишни хоҳлашмаяпти. Неймарнинг ўзи эса собиқ жамоаси — «Барселона»нинг таклифини кутишда давом ...\nРоналду, Месси, Неймар — «Instagram»да қанчадан пул ишлашади?\nреклама-пост қилиш $975 минг туради. Бразилиялик форвард Неймар иккинчи ўринда — $722 минг. «Барселона» клуби ва Аргентина терма ...\n«Ювентус» клуби бразилиялик ҳужумчи Неймарни олиб келиш учун «ПСЖ»га таклиф тайёрлаяпти. Бу ҳақда «Mundo Deportivo» хабар берди.Нашр маълумотига кўра, «Ювентус» Неймар эвазига яримҳимоячи ... фақат футболчи учун қанча тўланиши муҳим.Эслатиб ўтамиз, Неймар 2017 йил ёзида «ПСЖ»га 222 млн. евро эвазига «Барселона»дан ўтиб, ...\nНеймар «Барселона»га ўтадими? Ҳаммаси ҳақида батафсил\nклуби Неймарни ўз сафига қўшиб олиш ниятидан ҳамон қайтмаган, аммо «Пари Сен-Жермен»га футболчи учун мутлақо пул тўламоқчи эмас. Каталонияликлар Бразилия ... бу трансферга рози эмас. Чунки бу футболчиларнинг умумий маоши Неймарникидан анча ошиб кетади.Июн ойида «Барселона» Неймар учун Фелипе ...\nБахтсиз Неймар, рад этилган Бэйл, кетиш траддудидаги Погба: футбол юлдузларидан қайси бири ёзда жамоасини ўзгартиради?\nхизматидан воз кечишмоқчи. Навбатдаги жароҳатни орттириб олган Неймар эса «Барселона»га қайтиш истагида ёнмоқда. Буларнинг барчаси «RT» ... Майами» клублари Икардини қўлга киритиш учун курашга қўшилган. Неймар («ПСЖ») Фото: «Goal.com» Неймар — сўнгги мавсум омадсизларидан ...\nНеймар Америка кубогида қатнашадими?\nтерма жамоаси ҳужумчиси Неймар жароҳати сабабли машғулотларни охиригача етказа олмади. Бу ҳақда «Globo Esporte» хабар берди. Нашрга кўра, машғулот пайти Неймарнинг ... у яна машғулотларга қайтишга уринди. Бироқ бир нечта машқдан сўнг Неймар терма жамоа шифокорлари ҳамроҳлигида майдонни тарк этишга мажбур ...\n«Бекорчи» Неймарнинг 500 кишилик маросими\nНеймар ҳозир жароҳатини даволатиш билан банд, чимга чиқолмайди, гол уриб нишонлай олмайди. Аммо бу у хурсандчилик қила олмайди дегани эмас. Ахир ... дарвозабон Буффон таъбири билан айтганда, уёқда «ПСЖ Неймарсиз жар ёқасида турган» бир пайтда, буёқда бразилиялик футболчи катта-катта ...\nтерма жамоаси сардори Ҳарри Кейн иккинчи ўринда — 200,3 млн. евро. Неймар эса учинчи — 197,1 млн. евро. Шубҳасиз, Лионел Месси ва Криштиану ... («ПСЖ») — €218,5 млн; Харри Кейн («Тоттенхэм») — €200,3 млн; Неймар («ПСЖ») — €197,1 млн; Раҳим Стерлинг («Манчестер Сити») — €185,8 ...\nмлн. доллар). Учинчи ўринда — бразилиялик 26 ёшли футбол юлдузи Неймар (90 млн. доллар). Етакчи ўнликка, шунингдек, хонанда Тейлор Свифт, ...\nОАВ: Неймар «Реал»га ўтишга кўнди\nСен-Жермен» ва Бразилия терма жамоаси ҳужумчиси Неймар Мадриднинг «Реал» клубига ўтишга кўнди. «Life» ёзишича, бу ҳақда «Football Espana» портали «Twitter»даги расмий саҳифаси орқали хабар ... сафига келиб қўшилиши кутилмоқда. «Пари Сен-Жермен» сафида Неймар 2017 йилдан бери тўп суряпти, бунгача у қаторасига тўрт йил «Барселона» ...\nНеймар «Реал»га рад жавобини берди. «Қироллик клуби»да қандай вариантлар қолди?\n«Реал» клуби ўз трансфер сиёсатини ўзгартиришига тўғри келади. Чунки Неймар мадридликлар таклифини рад этди ва ПСЖда қоладиган бўлди. Неймарнинг ... кейин унинг «Сантьяго Бернабеу»га ўтиши қийинлашиб қолди. Бироқ Неймар варианти йўққа чиққач, Перес яна Левандовски номзодига қайтиши мумкин. Икардини ...\nНеймар кўп йиқилиши сабабини айтди\nтерма жамоаси ва «Пари Сен-Жермен» футболчиси Неймар 2018 йилги жаҳон чемпионатида кўп симуляция ишлатишда танқид қилинаётганди. «Sky Sports» Неймарнинг танқидчиларга жавобини келтирди: «Зарбалардан ... Агар сиз бундай ҳолатга тушмаган бўлсангиз, мени тушунмайсиз». Неймар, умуман олганда, майдондаги тез-тез йиқилиши ҳақидаги гап-сўзларни ...\nНеймар жаҳон чемпионати ўйинларида нақ 14 дақиқа майдонда ётган\nтерма жамоаси ҳужумчиси Неймар жаҳон чемпионатидаги 4 ўйинда қоида бузганидан сўнг 14 дақиқа майса устида ётган. Бу ҳақда «Aif.ru» хабар бермоқда. Бу учрашувларда Неймарнинг ... содир бўлган: ўшанда мексикаликларга қарши майдонга тушган Неймар 5,5 дақиқа майса устида ётган. Эслатиб ўтамиз, эртага, 6 июль куни ...


БИР БОЛАКАЙ ИБРАТИ » Sayyod.ru ВСЕ СЕРИАЛЫ\nBosh sahifa » Hikoyalar » БИР БОЛАКАЙ ИБРАТИ\nБИР БОЛАКАЙ ИБРАТИ\nБир улуғ зотнинг ҳузурига бир одам ўғлини олиб келиб: Ҳазрат! Ўғлимнинг ҳаққига дуо қилинг деди. Аллоҳнинг валийси у бола ҳаққига дуо қилдилар ва чўнтакларида бир ширинлик бор эди, уни чиқариб болага бермоқчи бўлдилар. Болага ўша ширинликни узатганларида, бола юзини буриб, отаси тарафга қарай бошлади. Ваҳоланки, болаликда болалар ширинликга ўч бўладилар. Шунда, улуғ зот яна болага буни ол дедилар. Бола яна у ширинликдан назарини олиб қочиб отаси тарафга қарай бошлади. Шунда, отаси: Ўғлим, Ҳазрат сенга нарса беряптилар, ол деди. Отаси рухсат берганда бола қўлини чўзди. Бола ширинликни олганида, улуғ зотнинг кўзларидан ёшлар оқди. У киши ҳайрон бўлиб: Ҳазрат! Нега йиғлаяпсиз? деб сўради. Шунда, улуғ зот шундай дедилар: Бу бола биздан кўра яхшироқдир. Мен унга ичида жуда хоҳлаб турган бир ширинликни бердим. Лекин, у менинг отам менга нима дейди деб бу ширинликга қарамади. Эх, кошки биз ҳам кўчаларда юраётганимизда қаршимиздан ўзига мафтун қилувчи кимсалар кўринганида, назаримизни олиб қочиб, бизга Роббимиз нима дейди десак эди.\n«Матонат соҳибларининг ларзага солувчи воқеалари» китобидан\nBIRINCHI BIZDA"БИР БОЛАКАЙ ИБРАТИ"KEYIN BOSHQALARDA


Фазлиддин Ғоибназаров: «Рақибнинг статистикаси мени қўрқитаётгани йўқ» - Zamin.uz\n20:54 / 16.06.2018\nОлимпия ўйинлари чемпиони, бугунги кунда проф рингда фаолиятини давом эттираётган Фазлиддин Ғоибназаров навбатдаги жангини 14 июль куни АҚШда ўтказади. «Lakefront» аренаси мезбонлик қиладиган жанг оқшомида ҳамюртимиз америкалик Кевин Жонсонга қарши рингга кўтарилади.\nФазлиддин ҳозиргача профессионал боксда 4та жанг ўтказиб уларнинг барчасида ғалаба қозонган (2таси нокаут билан). Рақиб ҳам ўтказган барча жангини ўз фойдасига ҳал қила олган. (5та жанг, 4таси нокаут).\nМиллий олимпия қўмитаси матбуот хизмати боксчи билан боғланиб, унинг жангга тайёргарлик жараёни билан қизиқди.\n«Жангга Калифорнияда тайёргарлик кўряпмиз. Мураббийим Аброр Турсунпўлатов билан ишлаяпман. Олдинда бир ойлик машғулотлар кутиб турибди.\nСпарринг жангларни бошлаганмиз. Машғулот жанглари мексикалик ва америкалик боксчиларга қарши ўтказилмоқда. Шунингдек, қозоғистонлик рақиб ҳам машғулотларда мен билан бирга ишлайди. Машғулотлардаги рақибларимнинг барчаси баланд бўйли ва асосан ўнг қўлда жанг қилади. Кевин Жонсоннинг бундан олдинги жангларини ўрганиб чиқаяпмиз. Унинг нозик томонларини топишга ҳам улгурдик. Тайёргарлик жараёнида бу томонлар ҳам инобатга олинади.\nРақибнинг кўрсаткичи мени қўрқитаётгани йўқ. Агар боксда қўрқув сезадиган бўлсанг фаолиятингни якунлаб қўйганинг яхшироқ. Рингга ўз кучингга юқори ишонч билан чиқиш лозим. Мен доимо шу тарзда жангга чиқаман. Ортимда бутун мамлакат турганини, мени қўллаб-қувватлаётганини биламан. Бу менга янада кўпроқ куч бағишлайди», – деди Фазлиддин Ғоибназаров. “Замин” янгиликларини “Инстаграм”да кузатиб боринг\n16-01-2019, 13:45, Спорт\n27-09-2018, 18:30, Спорт


Бошқа хабарлар қисқа сартларда:\n- Бугун Германия Мудофаа вазирлиги Ироқ ҳарбийларини тайёргарликдан ўтказиш дастури кенгайтирилишини эълон қилди.\n- Украина Президенти лавозимини тарк этаётган Леонид Кучма Ғўлон тепалигида тинчликни сақловчи кучлар вазифасини бажараётган БМТ кучлари сафига украиналик 200 аскарни жўнатиш ҳақидаги ҳужжатни имзолади.\n- Иқлим ўзгаришининг олдини олиш бўйича Аргентина пойтахти Буэнос Аэрес шаҳрида уюштирилган БМТ хомийлигидаги халқар анжуман, келаси йил май ойида Германиянинг Бонн шаҳрида музокараларни давом эттириш тўғрисида ҳужжат қабул қилиш билан якунланди.\n- Руминия Президенти этиб сайланган Траян Бесаску яқин фурсатда янги ҳукумат тузилишини маълум қилди.\n- Миллати серб бўлган Босния Ташқи ишлар вазири Младен Иванич, сербларга қарши санкция жорий этгани учун истъфога чиқди. Санкция - уруш жиноятчилари халқаро трибуналга тутиб топширмагани учун жорий этилган.\n- Хитой ҳукумати коррупцияга қарши Пекинда 10 минг кишилик норозилик намойиши уюштиришга уринган фаолни тўрт йилга озодликдан маҳрум қилди.\n- Россиянинг Волгоград вилоятидаги Кумиска қишлоғида газ портлаши ва ёнғин чиққани оқибатида 10 одам жароҳатланди.


КЎМИЛГАН МАКТУБ - 11 Сентября 2019 - BEPUL MP3 KO'CHIRISH, VIDEO KLIP, FOTO SURATLAR, YANGI\nГлавная » 2019 » Сентябрь » 11 » КЎМИЛГАН МАКТУБ\nЭртага ўғлининг туғилган куни – етти ёшга тўлади. Ота севимли ўғли учун нима қилиш кераклигини узоқ ўйлади. Ниҳоят, хат ёзишга қарор қилди, чиройли сўзлар ахтара бошлади. Кейин бу иши ўзига эриш туюлди:\n«Жимжимага ҳожат борми? Кўнглимдагиларни ёзсам, кифоя-ку!» деб ёза бошлади.\nКичкинагина қулочингни катта очиб: «Дадажон, сизни шууунча яхши кўраман»,- деганингдек, «Мен ҳам сени шууунча яхши кўраман»,- дейишни истайман.\nМенга «Яна кеч келасизми, дада?» деб сўраганинг, кейин: «Мен сизни ухламай кутиб ўтираман, хўпми?» деганинг хаёлимдан нари кетмаяпти.\nТуни билан кўзёши тўкиб, ёзган мактубини эрталаб севимли ўғлининг жажжи қабри чеккасига кўмиб келди…


Киевда ўтказилган "Ўлмас полк" акциясида тўқнашув содир бўлди\n30 октябр 2020, Тошкент вақти: 21:06\n"Ўлмас полк" акцияси Россия аннексия қилган Украинанинг Қрим ярим оролида ҳам ўтказилди.\nКиевда бугун бўлиб ўтган “Ўлмас полк” акцияси давомида тадбир иштирокчилари ва украин ватанпарварлари ўртасида тўқнашув содир бўлди.\n20 дан ортиқ киши полиция томонидан ушланди. Полиция баёнотига кўра, ушланганлардан 2 нафари Георгий лентаси тасвири туширилган баннерни кўтармоқчи бўлган.\nАкия иштирокчилари полиция ходимларига турли нарсаларни отган. Акцияга қарши томон тутун тарқатувчи шашкаларни отган.\nУкраинанинг россияпараст сепаратчилар назорати остидаги Донецк шаҳрида парад ўтказилди.\nОлдинроқ Украина президенти Петро Порошенко “Ўлмас полк” акциясини “одамларнинг ҳис-туйғуларидан сиёсий мақсадларда фойдаланиш”, деб атади. Унинг сўзларига кўра, акцияни “Россиянинг қўшни давлатларни экспансия қилишига вафот этганлар ҳам ёрдам берсин учун” ўйлаб топишган.\n“Ўлмас полк” акциясида одамлар урушда қатнашган яқинларининг фотосуратларини кўтариб юришади.\nРасман рухсат берилмаганига қарамасдан Тошкентдаги "Биродарлар қабристони" мемориал мажмуасида Иккинчи Жаҳон уруши қурбонлари хотирасига бағишланган "Ўлмас полк" акцияси ўтказилди.


Ўқитувчи психологияси » Pedagogika » Referat » Referat | Haqida\n1. Жамиятда ўкитувчининг тутган ўрни ва вазифалари. Ўкитувчига қўйиладиган талаблар.\n2. Ўқитувчи шахсининг аахлоқий сифатлари.\n3.Ўқитувчи шахсининг касб хсусиятлари.\n4.Ўқитувчи шахсининг индивидуал хсусиятлари.\n5. Педагогик кобилиятлар.\nQo`shilgan sana: 9-03-2013, 06:09\nFayl hajmi: 43,44 kB \nЖамиятда ўқитувчининг тутган ўрни ва вазифалари. Ўқитувчига қўйиладиган талаблар\nЎкитувчининг ўрни ва унинг вазифалари, ўсиб келаётган ёш аваодни тарбиялаш ишига жамият ва жамоатчилик томонидан эътибор қаратилишининг нақадар мухим ахамиятга эгалиги аникланади. Мамлакатимизда «Кадрлар тайёрлаш миллий дастури»ни хаётга татбик этиш жараёнида ўкитувчининг ёш аваодга таълим ва тарбия беришида жамият олдида жавобгарлиги янада ортиб бораверади.\nҲозирги шароитда жамиятнинг мактаб олдига қуяёттан талаблари кун сайин ортиб бормоқда ва бу талабларни амалда туғри Ҳал қилиш вазифаси ўқитувчига боғлиқдир.\nЗамонавий мактаб ўқитувчиси қатор вазифаларни бажаради. ўқитувчи - синфдаги ўқув жараёни ташкилотчисидир. Ўқитувчи ўқувчилар учун дарс пайтида, қушимча дарсларда ва шу билан бирга дарсдан ташқари Ҳолларда Ҳам керакли маслаҳатлар боришда билимлар манбаидан биридир, Купчилик ўқитувчилар синф раҳбари вазифасини бажариб, тарбия жараёни ташкилотчилари бўлиб Ҳисобланадилар.\nЗамонавий ўқитувчи ижтимоий психолог бўлмаслиги мумкин эмас. Шунинг учун Ҳам укитувчилар ўртасидаги ўзаро муносабатларни йулга сола олиши, болалар жамоасида ижтимоий-психологик механизмлардан фойдаланишни билиши зарурдир. Ўқитувчи мактабнинг педагог жамоа аъзоси сифатида мактаб, Ҳаёти фаолиятини уютиришда бевосита иштирок этиб, турли фан ўқитувчилари ва синф раҳбарининг методик бирлашмаларида ишлайди, топшириқларни бажаради. Ҳар бир ўқитувчи ўқувчиларнинг ота-оналари ва жамоатчилик олдида маърўзалар ўқиб, суҳбатлар олиб борар экан, демак, у педагогик билимлар тарғиботчиси Ҳамдир, вазифаларнинг шу қадар куплиги учун Ҳам жамиятнинг ўқитувчилар олдига қўядиган талаблари тушунарлидир.\nМаълумки, педагогик фаолият - киши меҳнатининг энг мураккаб соҳаларидан биридир.\nЖамият томонидап қуйиладиган талаблардан энг муҳим ўқитувчининг шахси ва унинг касби билан боғлиқ хислагларига қаратилган.\nЎқитувчининг энг муҳим хислатлари қуйидагилардан иборат:\n- ўқитувчининг ўз Ватанига содиқлиги, болаларни севиш, уларни инсонпарварлик руҲида тарбиялаш истаги, ўз юрти, она тили, ўз халқининг тарихи ва унинг маданиятини севиши, давлатининг мустақиллиги ғоясида яшашидан иборатдир;\n- олийжаноблиги, ақли, фаросати, маънавий поклиги, маънавият ва маърифат буйича юксак мақсадларни болаларга сингдириб бориши;\nўзини қўлга ола билиш, сабр-тоқатли, бардам, матонатлилигидир.\n- шахсни маънавий ва маърифий томонидан тарбиялашнинг, миллий уйғониш мафкўрасининг Ҳамда умуминсоний бойлиқларнинг. Моҳиятини билиши, болаларни мустақиллик ғояларига содиқлик руҲида тарбиялаши, ўз Ватани табиатга ва оиласига бўлган муҲаббати;\n- кенг билимга эга бўлиши, турли билимлардан хабардор бўлиши;\n- ёш ва педагогик психология, ижгимоий психологая ва педагогика, ёш физиологаяси Ҳамда мактаб гигиенасидан чуқур билимларга эга булиши;\n- ўзи дарс берадиган фан бўйича мустаҳкам билимга эга бўлиб, ўз касби, соҳаси бўйича жаҲон фанида эришилган янги ютуқ ва камчиликлардан хабардор бўлиши;\n- таълимда тарбия методикасини эгаллаши;\n- ўз ишига ижодий ёндашиши;\n- болаларни билиши, уларнинг ички дунёсини тушуна олиши;\n- педагогик техника (мантиқ, нутқ, таълимнинг ифодали воситалари) ва педагогик тактга эга бўлиши;\n- ўз билими ва педагогик маҲоратини доимий равишда ошириб борииш,\nҲар бир ўқитувчи ана шу талабларга тула жавоб бера оладиган бўлишига интилиши шарт.\nЎқитувчи жамият томондан қуйилган талаблар билан бир қаторда ўз фаолиятида теварак-атрофидаги кишилар, мактаб маъмурияти, Ҳамкасблари, ўқувчилар ва уларнинг ота-оналари ундан нималарни кутишини Ҳам эсдан чиқармаслиги лозим.\nЎқитувчининг ўз ишидан ниманидир кўтаётганлигининг ўзиёқ муҳим ахамиятга эгадир, мана шу тариқа кузатиш, гарчанд жамият томонидан ўқитувчига қуйиладиган талабларга келсада, ўзига хос хусусиятларга эга бўлади. Лекин бу талаблар Ҳамма вақт Ҳам бир-бирига мос келмаслиги мумкин. Психологлар томонидан олиб борилган тадқиқотларнинг кўрсатишича халқ таълими булимлари ва мактаб директорлари ўқитувчининг айрим хислатлари нақадар муҳимлигини Ҳар хил баҲолайдилар. Жумладан, халқ таълими булимларининг мудирлари уқувчидан биринчи навбатда ўз фанини яхши билишини ва дарс бериш методикасини мукаммал ўзлаштиришини талаб қилсалар, мактаб директорлари ўқитувчига қуйиладиган бундай талабларни учинчи уринга қуядилар. Шу билан бирга халқ таълими булимларининг мудирлари ўқитувчиларнинг ўқувчилар ва ота-оналар, мақтаб хаммаси билан қандай мулоқотда бўлишини билишини нақадар аҳамиятга эга эканлигига унчалик эътибор бермайдилар, мактаб директори эса бундай хислатларни ўқитувчи шахсига қуйиладиган талаблар ичида биринчи уринга қўядилар.\nЎқитувчи шахсининг аахлоқий сифатлари.\nЎқитувчилик касби энг кийин, лекин шунинг Билан бирга фахрли ва олижаноб касблардан биридир. «Ўқитувчи энг маъсулиятли вазифа сохасида ишлайди, -деган эди М.И.Калинин, у инсонни шакллантиради».Ўқитувчилик касбининг алохида урн ива ахамиятини таъкидламокни хохласалар ,унинг « барча касбларнинг онаси»деб аташлари тасоддифий эмас.\nЎқитувчи ўқувчиларни мактаб программаларида тутилган илмий билимлар системаси Билан куроллантиради,уларнинг дунёқарашини шакллантиради, кўзатувчанлик хотира,диккат ва хаёлини ривожлантиради,ижодий фикр юритишга ургатади, хиссиёт ва иродасини тарбиялайди, қобилиятларини ривожлантиради, характерини шакллантиради.\nЎқитувчи ўзининг барча таълим тарбиявий ишларини режали равишда ,уни асосий мақсад –«ўзида маънавий бойликни ,аахлоқий покликни ва жисмоний камолотни ўзида гармоник холда мужассамлаштирган Янги одамни тарбиялаш»мақсадига кун сайин буйсундирган холда олиб боради.\nЎқитувчи ўқувчи шахсининг шаклланиши факат дарсларда ва синфдан ташкари машгулотлардагина бошкариб колмайди. Ўқитувчи ўзининг шахсий намунаси ташқи киёфаси ва хатти-харакати Билан ўзининг ички маънавий сифатлари Билан баъзан ўзи сезмаган холда ўқувчиларга таъсир курсатади.Уларнинг идеали булиб колади. Киши кўпинча ўзи энг яхши кўрган ўқитувчисининг таъсири остида ўз хаёт йўлини танлаб олади.\nУлуг рус педагоги, болалар психологиясини чукур билимдони К.Д.Ушинский бундай деб ёзган эди: «Тарбиячи шахсининг ёш калбга таъсири шундай бир тарбиявий кучни ташқил этадики, унинг урнини на дарсликлар, на аахлоқий ваъз-насихатлар, на жазолаш на ррағбатлантириш системасит боса олади».\nМактаб иши амалиётсига таълимнинг техника воситалари тобора кўпрок жорий қилинаётган хозирги бир даврда, ўқитувчининг ўқувчи шахсини шакллантиришдаги роли хеч бир камаймайди. Академик М.М.Лаврентьев бу хакда жуда яхши гапирган.Ундан, эртанги кун ўқитувчисини қандай тасаввур этасиз, деб сураганларида, у бундай деб жавоб берган: «Аввало ўқитувчини тасаввур қиламан, лекин машинани эмас. Ишонаманки, кибернетика инсон учун хозирги кунда мумкин бўлмаган бахт-саодат келтиради, уни инсонга ярашмайдиган жуда кўп бир хилдаги машгулотлардан озод қилади. Шубхасиз, у ўқитувчининг ишини хам четлаб утмайди. Ўқитувчининг одат булиб колган катор вазифалари, жумладан, сермашаккат дафтар текширишлар, вақт утитиши билан, албатта, машинага утади. Лекин машина, у қанчалик такомиллашган булмасин, мураббий ва тарбиячилик ролитни бажара олишга сира хам ишона олмайман.\nЎқувчи шахси ривожланишини ббошқариши ва унга рахбарлик қилиш учун, ўз шахсий намунаси билан унга таъсир этиш учун ўқитувчининг ўзи тарбияланган бўлиши, ўқитувчи ўзи тарбияламокчи бўлган сифатларга эга бўлиши керак.\nЎқитувчининг маънавий киёфаси бой ва ўзига хосдир. Ўқитувчи ҳақида факатгина у ўз ишини хамда болаларни севади дейишининг ўзи камлик қилади. У факат ўқитувчи, ёш авлоднинг мураббийсигина эмас, балки у тенг хуқуқли курилишининг актив иштирокчиси хамдир.\nЎқитувчига факат болаларгина эмас, балки уларнинг ота-оналари, умуман кумак, ва маслахат олмокчи бўлган хама кишилар хам кишилар хам мурожат қиладилар. Бунинг сабаби шундаки, ўқитувчи юксак укимишлилиги билан бирга ижтимоий ва шахсий хаётда камтарлик, инсонпарварлик, софдиллик, ростгуйлик ва оддийлик каби аахлоқий нормалар укиутвчи маънавий киёфасининг ажралмас сифатлараи булиб колган.\nЎқитувчи жамаодан ташқиарида, унинг ўзига хос бўлган. Хар доим ва хар ишда ўз хамкасбларига ёрдам беришга интилишсиз тасаввур қилиб бўлмайди. Ўқитувчи- зарур пайтда ўз тажрибаларини уртоклари билан биргаликда Бахам курадиган, ўз мактаб жамоасининг муваффакияти учун, мамалакатимизда болаларни ўқитиш ва тарбиялашнинг умумий ахволи учун жон куйдирадиган жамоадир.\nЎқувчиларга муваффакиятли равишда таълим ва тарбия бериш учун ўқитувчи хар бир кишига хос бўлган юксак аахлоқий сифатлар билан бирга, алохида педагогик фазилатлар каторига аввало педагогик қобилиятларни, шунингдек акл, хиссиёт ва ироданинг баъзи бир ўзига хос хусусиятларини киритиш мумкин.\nБиз ўқитувчи учун типик бўлган шахсий қобилиятларни шакллантириш тўғрисида гапирганимизда, фаоляитнинг хал қилувчи хал қилувчиролини эътироф этишга асосланамиз. Хеч қайси бир педагог, хатто талантли булса хам, тайёр ўқитувчилик майллари ва хислатлари билан тугилмайди. Ўқитувчи шахсининг хама яхши хислатлари, унинг педагогик махорати, аввало педагогик фаолиятига тайёрланиш жараёнида кейинчалик эса болалар билан олиб борадиган таълим-тарбиявий ишлари жараёнидаги машаккатли мехнат натижасида хосил қилинади.\nБироқ хар қандай киши хам ўқитувчи будавериши мумкинми?\nКасбни эгаллашда ва ўқитувчининг келгусидаги фаолиятида мойиллик ёки, баъзан айтганларидек, истеъдод муайян ахамиятга эгами ёки йукми? Шу каби масалалар матбуотимиз сахифаларида тез-тез мухокама қилиниб туради.\nАфтидан, педагогик фаолиятига нисбатан лаёқатли кишигина тез орада ўз ишининг устаси бўлиши мумкин. Аммо биз мойиллик ва лаёқатли кишининг туғма инитилиш натижаси деб эмас, балки хаёт шароитлари таъсирида пайдо бўлган факат педагогик фаолият билан шугулланишига интилишининг натижаси деб биламиз. Бу мойилликлар баъзан анча барвақт пайдо бўлиши хам мактабда укиб юрган кезларидаёк ўқитувчилик мехнатига нисбатан баркарор қизиқиш, болалар билан тарбиявий ишлар олиб боришга интилиш тарзида намоён бўлиши мумкин. Бироқ кўпгина шундайхам бўладики, бу интилиш ўқитувчилик касбини эгаллаш жараёнида педагогика уўқув юртида укиб юрган вақтида уйгонади. Бунда профессор ўқитувчиларнинг илхомбахш мехнати, педагогик фаолиятининг назарияси ва амалиёти билан чукуррок таништиришлари, педагогик амалиётини уташ вақтида таълим-тарбиявий ишлардаги муваффакиятлари кабилар талабаларда ўз касбига қизиқиш ва мойилликнинг уйгонишига сабабчи бўлади.\nФ.Н. Глоболин таъкидлашича, педагогик қобилиятлар мистеъдоднинг алохида бир туридир.баъзи қобилиятларда укиутвчининг уўқув предметига ва ўқувчиларга билимлар бериш жараёнига бўлган муносабати ифодаланса, бошкаларида ўқитувчининг болаларга бўлган муносабати ифодаланади. Масалан уўқув материалини болалрага қизиқирали ва тушунарли тарзда баён қилиш, ўқувчини уўқув материалларияхши ўзлаштириб олиш ва уни қайтадан эсга тушуришга ишонтириш, билимларни хаёт билан, амалиёт билан боглай билиш қобилиятлари асосан укиутвчининг ўзи укиётган жараёнга шунингдек ўқувчиларга билимлар бериш жараёнига бўлган муносабатини ифодалайди.\nН. Д. Левитов ўзининг болаларт психологияси педагогик психология дори қўлланмасида мухим педагогик қобилиятлар сифатида куйидагиларни келтиради.\n1. Ўқитувчиларга билим бериш қобилияти, бунга аввало, материални аниқ, киска ва қизиқарил баён қилиш йўли билан эришилади.\n2. Ўқувчини тушуниш.\n3. Тафакурнинг ммустақиллиги ва ижодийлиги.\n4. Хозиржавоблик ёки тез ва аниқ фахмлаш.\n5. Вақтни аниқ режалаштириш ва ундан тўғри фойдаланиш, ўқувчиларни доимо назорат қилиш, синф фаолларини ажрата олиш ва уюштириш, синф жамоасининг жипслаштириш куникмаларида ифодаланадиган ташқилотчилик қобилиятлари.\nФанга ва билим олишга бўлган ииштиёқ ўз билмларини бошкаларга беришга интилиш ва болаларни самимий равишда севиш кабиларнинг гармоник холда уйгунлашувигина укиутвчи шахсининг – педагогик иши устаиснинг киёфасини кўрсатиши мутлока равшан.\nТажрибали ўқитувчи хамиша тарбияланувчининг калбида нималар содир булаётганини тушунишга қобилияти билангина эмас, балки ўқувчи билан тил тпоиш, муайян уквчига педагогик таъсир кўрсатишнинг оқилона чораларини ўз вақтида танлаш қобилияти, яъни педагогик назокатини руёбга чиқариш қобилияти билан хам ажралиб туради. К.Д Ушинский педагогик назокати «аслида психологик назокатдан бошка хеч нарса эмас» деб хисоблаган эди. Б у назокат психологик билимларни хамда илгаридан тупланиб келган хаётий ва шахсий тажрибаларни амалда тадбик қилишдир. Педагогик назокат бу қандайдир туғма хусусият эмас, балки кишида аста-секин шакллана боради. У баъзиларда тезрок, кенгрок ва яхлитрок шаклланса, бошка бировларда эса секинрок, камрок ва кисманрок шаклланади. Бу кишининг ўз калбида ихтиёрий ёки ихтиёрсиз равишда содир бўладиган ички вокеаларин қандай хис илишини кўзата билишига богликдир.\nУкиутвчининг бошка кишиларга нисбатан эхтиёткор ва танкидий муносабат даври булмиш урта ва катта ёшдаги ўқувчилар билан олиб бориладиган таълим тарибявий ишларида педагоглик назокатининг ахамияти айникса каттадир.\nЎқитувчининг ўқувчиларга таълим-тарбиёвий таъсир кўрсатиш усул ва тадбирлари турлича бўлиши мумкин. Уларни хар бир конкерт холатда қўллаш ўқувчи хатти харакатининг сабаларини уйлаб кўришни, ўқувчи шахсининг хусусиятларини, хаёт ва тарбия шаротини билишни, шу пайтда вужудга келган вазиятни хисобга олишн талаб қилади. Манна шунинг учун хам тарбиявий ишларда тайёр рецептларнинг бўлиши мумкин эмас. Ўқитувчидан эпчиллик, муайян таълим тарбияивй воситаларни қўлалшга нисбатан ижодий ёндашиш талаб қилинади..биз педагогларга ундай қилинг бундай қилинг деб ёзмаймиз дейди-К.Д.Ушинский- лекин уларга ўзингиз бошкармокчи бўлган психик ходисаларнинг конуниятларини ўрганинг, шу конуниятларга таянитб ва уларни сиз тадбик қилмокчи бўлган бўлган вазиятларин назарга олиб куринг деймиз. Бу вазиятлар бенихоя хилма-хил булиб колмай, балки тарбияланувчилар табиатнинг ўзи хам бир-бирига ухшамайди.\nЎқитувчи бошка ихтисосдаги кишига қараганда, кўп жихатдан маънавий бой киши бўлиш керак. бу илмий жихатдан маънавиятли ва мустахкам эътикодли, ўзи укитадиган предмет юзасидан болалар билан ишлашга Амалий жихатдан тайёрланган бўлиши керак демакдир. Шунингдек юксак даражада умумий маданиятга эга бўлиши, адабиёт, санъатга қизиқиши, яъни ўз ихтисоослиги доирасидан ташкари хам кўп нарсаларни билиш керак. бундай сифатларга эга булмасдан туриб, у укивчиларнинг маънавий талабалари ва билимга қизиқишларини кондира олмайди.\nПедагогик кўзатувчанлик айрим ташқи белгиларга караб ўқувчилар унинг тушунтиришларини тушунаётган-тушунмаётганлиги, шунингдек ўқувчиларга хулқидаги ижобий салибй хусусиятлар ҳақида фикр юритишдан иборат. Ўқувчиларнинг ўқишдан Бирон марта оркада қолиши хам, интизомнинг Бирон марта бўзулиши хам, кўзатувчан укиувчи назар эътиборидан четда колмайди.\nХотиранинг хозиржавоблиги- бу ўқитувчининг дарсда уўқув материални изчил, сестемали равишда баён қилиш ва ўқувчиларнинг саволалрига жавоб бериш учун мазкур пайтда зарур бўлган билимларни дархол дахол эсга тушура олишдир. Албатта ўқитувчи хама нарсаларни хам эсда саклаши ва билиш мумкин эмас. Шунинг учун хам тажрибали ўқитувчи бундай кийин холатга тушуб колганда ўқувчиларга : «Мен бу хакда билиб олишим керак» деб очиқ айтади., бу саволга кейинги дарсларда жавоб беришга ваъда беради ёки уквчиларнинг ўзларига уйлаб кўришин тавсия қилади.\nЎқитувчининг нутки билим бериш ва ўқувчилар хуликга таъсир кўрсатишнинг асосий воситасидир. Таълим-тарбиявий ишдаги муваффакият кўп жихатдан ўқитувчи нуткининг сифталарига богликдир. Ўқитувчи нуткининг асосий сифатлари: нуткнинг гараматик жихатдан тўғри тўзулиши, мантикан изчиллиги, аинклиги ва тушунарлиги, жушкинлиги ва имфодалиги, эскириб кетган сўзларнинг ва ортикча имо ишораларнинг йуклиги, тезлик суръати, таъсирчанлиги ва жонлилиги укитучи нуткининг асосий сифаталаридир. Ўқитувчининг нутки тахлид қилиш учун намуна булиб хизмат қилади, уквчилар ўқитувчининг нутк хусусиятларидан нусха кучирадилар. Бу эса укиутвчидан ўз нуткини табора такомиллаштириб бориш устида тинимсиз ишлашни талаб қилади.\nЎқитувчининг диккати хам педагогик фаолиятининг ўзига хос хусусиятлари таъсирида махсуслашиб, ихтисослашиб боради. Ўқитувчи дарсда унлаб ўқувчилар билан алокада бўлади, Уўқув материалини баён қилади ва Айни пайтда тарбиявий ишни хам амалга ошириб боради. Бўларнинг хаммаси диккатниннг марказлашуви ва таксимланиши, баркарорлиги ва бир объектдан иккинчисига енгиллик билан кучишини талаб қилади. Ўқитувчи бундан ташкари уквчиларин дарснинг мазмуни ва материални баён қилиш методларини кўзатиб бориши ва ўз хулқини хам эътибордан четда колидрмаслик керак.\nПедагогки фаолият таъсирида укиутвчида махсус эмоционал иродавий хусусиягтлар: педагогик оптимиз, камтарлик ва ўзига нисбатан талабчанлик, ўқувчилардан талаб қилишда каттийлик изчиллик, ўзини тута билиш кабилар таркиб топа боради.\nУкитучи болалар билан муносабатлардаги энг мухим хусусият болага чукур ишонч ва севишни ўзида мужассамлаштирган педагогик оптимизмдир. Бизнинг ўқитувчимиз ўз ишида мактаб ўқувчисининг камолотида тўғри йўлга қўйилга, тарбияланувчининг актив ролинин таъминлайдиган тарбия хал қилувчи кучдир., деган эътикодга таянади. У боланинг камолоти ирсият ва мухти тамонидан азалий равишда белгилаб қўйилади, деган акидага ишонмайди. Ундаги бу эътикод унинг ўз кучига, хар бир ўқувчини тарбиялаш ва қайта тарбиялаш мумкинлигига ишонч, муайян макса два идеалларга эришиш мумкинлигини ишонч хосил қилади.\nКамтарлик ва ўзига нисбатан тадабчанлик ўқитувчи шахсининг ажралмас хислатларидир. Укиутвчи, педагогик жамоанинг аъзоси булиб туриб аввало мактабдаги ишларнинг умумий ахволи учун жон куйдиради. Бизнинг замонда илмий методик тайёргарлиги сохасида эришган мувафакияти даражасида тухтаб колган ўқитувчи оксайди.\nУквчилар тушуна олмаган материални сабр билан тушунтира билиш, тарбиявий ишлар жараёнида юз берган кийинчиликларин саботликбилан бартараф қила билиш ўқитувчининг укучилар билан муносабатда мухим сифатлардан биридир. Ўзин тута билиш, аччиги чиққанлигини, кучли аффектив холатини, хурсандчилигини бошка хис- туйгуларини ўқувчиларга билдирмаслик демакдир, аммо бу хусусиятлар ўқитувчи хар қандай шароитларда хам мутлока боки бегам бўлиши керак деган сўз эмас. Ўқитувчи керак бўлган холларда болалар билан бирга булмоги қўлишмоги, чакчаклашмогиғ аммо укучи ёмон хатти харакат қилган тақдирда эса ўзининг унга нисбатан бўлган нафратини руёбга чикармоги лозим.\nЭхтимол ,дастлабки ўқитувчининг ўз олдига куйган вазифаларга эришиш учун сабр токкат қила билиш жуда кийин булса керак . Сабр –токат вақт сарфлаш ,катта асабий кучга боглик , Леки нагар ўқитувчи ўқувчиларнинг уўқув материалини хар томонлама тушунишини ,тарбиявий жихатдан каровсиз колаган хар бир бола мактабда, синфда , кучада ва уйда ўзини яхши тўтишини истаса , буни ( сабр-токатни ) четлаб утолмайди .\nЎкИТУВЧИ ШАХСИНИНГ ИНДИВИДУАЛ ХУСУСИЯТЛАРИ .\nЎқитувчи учун типик бўлган аахлоқий педагогик сифатлар ўз-ўзича мавжуд бўлмайди .Уларнинг эгалари жонли , конкрет ўқитувчилардир.\nХаар бир ўқитувчи ўз мактаб жамоасининг азоси бўлиш билан бирга бир қанча индивидуал факат унинг ўзигагина хос бўлган хусусиятларга хам эгадир.Шу хусусиятлар йигиндиси муайян ўқитувчининг шахсий киёфасини ,унга хос бўлган иш услубини белгилаб беради.\nХаар қандай педагог жамоада ёш ,педагоглик фаолиятини эндигина бошлаётган ўқитувчиларни хам ,кўп йиллик иш стажига эга бўлган тажрибали ўқитувчиларни хам учратиш мумкин . Ёш ўқитувчида хам ,тажрибали ўқитувчида хам ўз иш хусусиятлари хам бўлади. Ёш ўқитувчи учун келажакда ривожланиш муккаммаллашиб бориш истикболи характерли булса тажрибали кекса ўқитувчи учун эса босиб утилган давр ,боскич характерлидир.Масалан,билимларни болаларга тушунарли , қизиқарли қилиб Бера билиш қобилияти , дарсда тушунтириш уўқув программасининг энг мухим масалаларини танлай олиш куникмаси ,одатда ёш ўқитувчиларда камрок ривожланган бўлади.Улар ўзлари билган нарсаларни болаларга мумкин кадар кўпрок баён қилишга харакат қилиб , кўпинча дарсларни уўқув материаллари билан хаддан ташкари тулдириб юборадилар.Ёш ўқитувчиларнинг ўқувчилар билан бўладиган муносабатларида , дастлабки кезларда ,ортикча мулойимлик ,,сермулозаматлик ,чакконлик ва очиқ кунгиллик кўзга ташланса Айни вақтда тажрибали педагоглар анчагина вазминлик ва каттиккқўлликлари билан ажралиб турадилар.\nБироқ ўқитувчилар жамоасидаги индивидуал фарқлар факат педагогик тажрибадаги тафовут билан тугалланмайди.\nМаьлумки,барча тажрибали ўқитувчилар хам, шунинигдек, ёш ўқитувчилар хам бирдай емас.Ёш ўқитувчилар орасида хам тажрибалари орасида хам кунгилчан талабчан, хийла кучли ва кучсиз,хушчакчак ва маюслари учраб туради. Хар бирининг ўзига хос, алохида хусусиятлари бор. Хар бирининг ўз авзалликлари ва камчиликлари улади.\nПрофессор И.В.Страхов характерлари жихатидан турлича лекин хар бири ўз йўлига яхши бўлган учта ўқитувчининг характеристикасини мисол қилиб келтиради\n1 Математика ўқитувчиси ўқувчилар билан бўладиган муносабатларда Амалий ва эмоционал алокаларнинг мувозанатлиги билан ажралиб туради. У дарсга Кириши биланок ўқувчиларбилан Амалий алока қила бошлайди. Синфдаги тартибсизликларни пайкайди ва уларни бартараф қилишини талаб қилади. У мумкин кадар кўпрок ўқувчилар билан муносабатда бўлишга харакат қилиб, дарсларни қизиқарли равишда олиб боради, ўқувчиларни актив, ммустақил ишлашга жалб қилади. Унинг ўқувчиларга мурожаат қилиши доскада масала ечаётган ўқувчи билан диолог тарикасида ва айрим ўқувчиларга лукма ташлаш тарзида ифодаланади: Масалан: «Ечишнинг энг яхши усулини топинг». «Сен қўлингни жуда хам хуник кутарасан», «Шошилмаслик керак» кабилар. Йўл йўлакай бир неча дарс колдирган ўқувчидан нима билан касалланганлиги, хозирги вақтда ўзини қандай хис қилиши, ёрдам керак ёки керак эмаслигини хам сураб кетади. Тортинчок, ўзига ишонмайдиган ўқувчига мулойимлик билан муомала қилади: «Сенинг ишларинг юришмаябти, лекин буни тўзатиш мумкин».\n2 Адабиёт ўқитувчиси ўқувчилар билан муомала қилишда уларга мулойим таъсир кўрсатиши, самимийлиги ва жушкинлиги билан ажралиб туради.\nУ дарсдаги ишчанлик вазиятини асосан хилма-хил сухбатлар олиб бориб барча ўқувчиларни активлиги ва ммустақиллигини уйғотиш йўли билан вужудга келтиради.Ўқувчилар билан кийналмасдан эмоционал алокалар урнатади. Бунда унинг ўзига хос бўлган муомаласининг самимийлиги ва ифодалилиги ,нуткнинг жушкинлиги кутаринқилиги ,ўқувчилар билан муомала қилиш усулларининг хилма –хил бўлиши ,сухбатининг дустона вазиятда бўлиши катта роль уйнайди.\n3 Табиат ўқитувчисининг бошкалардан ажралиб турадиган ўз хусусиятлари бор ўқувчилар билан катъий ишчан муносабат урната билади. Лекин ўқувчилар билан етарли эмоционал муносабатда бўлмайди .Улар билан муносабатларида жуда хам расмий бўлади ва каттикқўллик курсатади.Дарсга келгач синфни диккат билан кўздан кечириб чикади ват парта устидага ортикча нарсаларни олиб қўйишини талаб қилади.Кимда Ким дарсликни очиб утирса у дарсга тайёрланиб келмаган деб хисоблайман дейди у. Дарсда укучиларни диккат билан кўзатиб боради.ўқувчилар хулқининг бироз булсда бўзилишига йўл куймайди. Бу ўқитувчининг дарсларида катъий ишчан муносабат урнатилади. Хаар бир ўқувчининг актив ишлашига эришади,хар бир минутдан самарали фойдаланади.бироқ бу ўқитувчида болаларга нисбатан самимийлик ва жушкинлик етишмайди.,мулохазаларга кўп урин берилади.Педагоглар учун олий нерв фаолиятининг қандайдир алохида типии мавжуд бўлади деб уйламаслик керак деб ёзади Н,Д.Левитов –гап факат нерв системасининг бир-бирига кушилиб педагоглик ишига ёрдам берадиган хусусиятлари тўғрисида бориши лозим .Кўзголиш жараёнларининг кучи анчагина кам бўлганда ўқитувчи ишда халакит берадиган даражадаги бушанглик ,пассивлик кийинчиликлардан куркишга тормозланиш профессиялари кучсиз бўлганда эса хулқда ортикча қизиқконликка ,сержахлликка мойил бўлади.Нерв системасида кўзголиш ва тормозланиш системаларининг мувозанатлиги педагогга хул атворида оқилона чора қўллаш учун ,ўқувчиларга педагогик тасир кўрсатишнинг самарали воситаларини танлашит учун яхши асос булиб хизмат қилади.Нерв жараёнларининг чакконлиги Янги ва кутилмаган шароитларда диккатни бир нарсадан иккинчи нарсага тез кучириш ,эпчиллик кўрсатиш ва вазиятга караб иш тўтиш учун мухим шарт булиб хисобланади.Агар ўқитувчи ўз камчиликларини била туриб ўз-ўзини тарбиялаш билан катъий шугулланиб борса нерв системаси типининг салбий таъсири бир мунча сусайиши мумкин.\nХаар бир ўқитувчининг аклиу фаолиятдаги индивидуал фарқлари кўп жихатдан унинг қобилиятлари,қизиқиш ва майллари ,эхтиёжларининг ижтимоий ахамияти билан белгиланади.Ташаббускор ўқитувчи қизиқишларининг кенглиги ва севимли ишига берилганлиги ўз вазифаларининг мухимлигини тушуниш, ўз билимларини ва таълим-тарбиявий иш методларини тинмай таккомиллаштириб боришибилан факатгина эришган мофакиятлари билан кифояланиб коладиган демак ,пировардида хаётдант оркада коладиган Дакки ўқитувчидан ажралиб туради. Шундай қилиб ,ўқитувчида энг яхши индивидуал хусусиятлари ривожланишини таминлайдиган асосий шартлардан бири унинг ўзи устида ишлаши,тинмай ўз малакасини ошириб боришидир.Психология курсини ўрганиш,ўқитувчига ўз ютуқ ва камчиликларини англаб етишда катта ёрдам бериши мумкин\nкобилият - бу кишининг бирор фаолиятга яроқлилиги ва шу фаолиятни муваффақиятли амалга оширишидир.\nПедагогик қобилият- бу қобилият турларидан бири кишнинг педагогик фаолиятга яроқлилигини ва шу фаолият билан муваффақиятли шуғуллана олиши аниқлаб беради. Педагогик қобилиятнинг тузилиши қандай? қуйида бу масалани куриб чиқамиз.\nЎзоқ йиллар олиб борилган тадқиқотлар, педагогик қобилиятлар мураккаб ва кўпқиррали психологик билимлардан иборатлилигини кўрсатиб берди. Ана шу тадқикот маълумотларидан фойдаланиб, педагогик қобилиятлар тузилишида муҳим урин эгаллайдиган қатор компонентларни (таркибий қисмлар) ажратиб кўрсатиш мумкин.\n1. Дидактик қобилиятлар - бу болаларга ўқув материалларни аниқ ва равшан тушунтириб, осон-қилиб етказиб бериш, болаларда фанга қизиқиш уйғотиб, уларда мустақил фасл фикрлашни уйғота оладиган қобилиятлардир.\nДидактик қобилиятларга эга бўлган ўқитувчи зарурат тўғилганда қийин ўқув материаларга осонроқ мураккаброғи соддароқ, тушуниши қийин бўлганини тушунарлироқ-қилиб ўқувчиларга мослаштириб бера олади. Ўқитувчининг мана шу хислатларини билиб олган ўқувчилар одатда; ўқитувчининг энг мухим томони Ҳам унинг Ҳамма нарсани аниқ равшан ва тушунарли қилиб беришида, бундай ўқитувчининг қулида мазза қилиб ўқитинг келади»; «Униси эса Ҳеч нарсага ярамайдиган ўқитувчи, хеч Ҳам аниқ тушунтириб бера олмас эди»; «ўқув материалини олдида тирик одамлар эмас, балки қандайдир механизмлар бордек, зерикарли ва ноаниқ мужмал қилиб тушунтаради. -Биз бундай ўқитувчиларни ёқтирмаймиз» - дейдилар.\nҲозирги тушунчамиздаги касбий маҲорат, шунчаки билимларни осонроқ Ҳаммабоп ва тушунарли қилиб ўқувчилар онгига етказиб бериш қобилиятининг эмас, балки, шу билан бирга ўқувчиларнннг мустақил ишларини, уларнинг билиш фаоллигини- оқилона ва моҲирлик билан бошқариб, уларни керакли томонга йуналтириб туришдан иборат қобилиятни Ҳам ўз ичига олади.\nМана шу қобилиятлар асосида ўқувчилар психологиясига хос доимий установка йуналтириш ётади. қобилиятли педагог ўқувчиларнинг тайёрлик даражасини уларнинг тараққиёт даражасини Ҳисобга олган Ҳолда болаларнинг нимани билиши ва нимани билмаслигини нималарни аллақачон эсдан чиқарганликларини тасаввур қила олади.\nКўпчиличк ўқитувчиларга айниқса-хафсаласиз ўқитувчиларга, ўқув материали оддийгина ва Ҳеч қандай «алоҳида тушунитириш Ҳамда изоҲ беришни талаб қилмайдигандек туюлади.\nБундай ўқитувчилар ўқитувчиларни эмас, балки биринчи галда ўзларини назарда тутиб иш олиб борадилар. Шунинг учун материалини ўзига қараб танлайдилар. қобилиятли, ўқитувчилар аса ўзларнинг ўқувчи ўрнига қўйиб, катталар учун равшан ва тушунарли бўлган маториал ўқувчилар учун тушунарсиз бўлиши мумкин деган нуқтаи назарда бўладилар.\nШунинг учун Ҳам бундай ўқитувчилар материалнинг характери ва уни баён этиш усулларини алоҳида ўйлаб кўриб режалаштирадилар. Материални баён этиш жараёнида қобилиятли ўқитувчи учун ўқувчиларнинг қандай тушунаётганликлари ва зарур бўлганда дарс баёнотига алоҳида эътибор беришга интилаётганликлари каби қатор белгиларига қараб тўғри тасаввур қилиб, хулоса чиқара олади.\nАна шундай педагогик қобилиятни аниқлаш учун психолог Н.Гоноболин жуда қулай тест тавсия этади. Бу тестга кўра билиш характеридаги матнда ўқитувчннинг фикри айрим синф ўқувчилари учун қийин деб Ҳисобланган қисмларни алоҳида кўрсатиб, нима ўчун бу қисмларнинг қийинлигини тушунтириб берган, шундан сўнг эса матнни ўқувчиларга енгил ва уларнинг ўзлаштиришлари учун қулай қилиб тўзиш тавсия этилади.\nқобилиятли ўқитувчи шу билан бир қаторда материални ўзлаштириш, ўқувчиларга бир оз нафас олиб, ўзларига келиб олишлари ва ўз диққат-эътиборларинн бир жойга қўйиб, айрим қўзғалишларни «сўндириб», бошқаларни эса жадаллаштириб, уларнинг бўшашганлигини, сустлигини ва лоқайдлигини енгишлари учун замии тайёрлаш зарурлигини Ҳам назарда тўтади. Бундай ўқитувчи зарур шароит яратилмагунча дарсни бошламайди. Ҳаддан ташқари шиддат билан бошланган дарс ўқувчиларда Ҳимоя қилувчи тормозланишнинг вужудга келтириб, мия фаолияти тормозланади ва ўқитувчининг сўзлари етарлича идрок қилинмайди.\n2. Академик қобилиятлар — математика, физика, биология, она тили, адабиёт, тарих ва бошқа шу каби фанлар соҳасига хос қобилиятлардир.\nқобилиятли ўқитувчи ўз фанини фақат Ҳажмидагина эмас, балки атрофлича, кенг, чуқур билиб, бу сохада эришилган ютуқлар ва кашфиётларни доимий равишда кўзата бориб, ўқув материалини мутлақо эркин эгаллаб, унга катта қизиқиш билан қарайди Ҳамда озгина бўлсада тадқиқот ишларинн олиб боради.\nКўпчилик тажрибали педагогларнинг айтишларича, ўқитувчи ўз фани буйича бундай юксак билим савиясига эришиш, бошқаларни қойил қилиб хайратда қолдириш, ўқувчиларда катта қизиқиш уйғота олиш учун у кесак маданиятли, Ҳар томонлама мазмунли, кенг эрудицияли (билимдон) одам бўлмоғи лозим.\nБундай ўқитувчилар Ҳақида ўқувчилар: «Махмуд ака худди профессорнинг ўзгинаси-я. Биз унинг билмаган биронта соҳаси бормикин деб тез-тез уйлаб турамиз. Дарсларга у бутун вужуди билан киришиб кетади» дейдилар. Баъзан ўқувчилар ўз ўқитувчиси Ҳақида «Бақир-чақир қилади-ю, аммо заррача билими йуқ» деб бутунлай тескарисини айтсалар, жуда алам қилади.\n3. Перцептив қобилиятлар - бу ўқувчининг, тарбияланувчининг ички дунёсига кира билиш, психологик кўзатувчанлик, ўқувчи шахсининг вақтинчалик психик Ҳолатлари билан боғлиқ нозик томонларини тушуна билшидан иборат қобилиятдир.\nқобилиятли ўқитувчи болаларнинг Ҳар қандай майда-чуйда хатти-Ҳаракатларида, ёрқин ифодаланадиган айрим ташқи Ҳолатларида Ҳамда уларнинг ички дунёсида юзага келадиган ўзгаришларни сездирмасдан билиб олади. Ана шундай Ҳолларда ўқувчилар: «МуҲаббат опа кимнингдир кайфиятида ўзгаришлар бўлса ёки кимдир дарсга тайёрланмасдан келган бўлса кўзига қарабоқ билиб оладики, Бизнинг ўқитувчимиз Ҳеч қаёққа ярамаса Ҳам, Ҳамма нарсани кўриб туради» дейдилар.\n4. Нутқ қобилияти - кишининг ўз туйғу-хисларини нутқ ёрдамида, шу билан бирга мимика ва пантомимика ёрдамида аниқ ва равшан қилиб ифодалаб бериш қобилиятидир. Бу ўқитувчидан ўқувчиларга ўзатиладиган ахборот, асосан, ишончи сигнал тизими - нутқ орқали берилади. Бунда мазмун жиҳатдан унинг ички ва ташқи хусусиятлари назарда тутилади. («Биз учун адабиёт ўқитувчимиз -Назира опанииг дарсини эшитишдан катта лаззат йўқ. Назира опамлар шу қадар яхши ва чиройлик қилиб гапирадиларки, Ҳатто танаффусга чалинадиган қўнғироқ Ҳам халақит беради»),\nДарсда қобилиятли ўқитувчининг нутқи хамма вақт ўқувчиларга қаратилган бўлади. ўқитувчи янги материални тушунтирадими, ўқувчилар жавобини шархлаб берадими, ўқувчилар жавобини, уларнинг хатти-Ҳаракатлари ёки хулқ-атворини маъқуллайдими ёки танбеҲ берадими, хуллас нима қилишдан қаттий назар, нутқи Ҳамма вақт ўзининг ишончлилиги, жозибадорлига каби ички қувват билан алоҳида ажралиб туриши лозим. ўқитувчи нутқи, унинг талаффўзи аниқ, равшан, оддий ва ўқувчилар учун тушунарли бўлиши керак. Бериладиган ахборотлар шундай тузилиши керакки, бунда ўқувчиларнинг фикру-зикри ва диққат-эътиборини юқори даражада фаоллаштирадиган бўлсин. Бунинг учун эса ўқитувчи ўқишга савол ташлаб, аста сёкинлик билан ўқувчилирни тўғри жавобга олиб келади, ўқувчиларнинг диққат-эътабори фаоллаштирувчи («Бунда айниқса зийрак бўлинг!», «ўйлаб, яна ўйлаб кўринг!») сўз ва ибораларни ўз меъёрида ишлатади.\nЎқитувчи ўзун жумлаларни, мураккаб оғзаки изохларни,- қийин атамаларни ва зарурати бўлмаса, турли таърифларни тинглатмаслиги лозим. Шу билан бирга ўқитувчи шуни Ҳам Ҳисобга олиши керакки, ўқитувчининг лўнда-лўнда булнб чиққан қисқа нутқи кўп Ҳолларда ўқувчиларга тушунарсиз бўлаб қолар экан ўқитувчининг ўз ўрнида ишлатиладиган Ҳазил аралаш ва хайрихоҲлик билдирувчи арзимаган кинояли нутқи ўқувчиларни жуда жонлантириб, ўқувчилар томонидан ўта яхши қабул қилинар экаи.\nқобилиятли ўқитувчининг нутқи жонли, образли, аниқ-равшан, интонацияли ва ифодали, эмоцияга бой, дона-доиа бўлиб, бунда стилистик ва грамматик хатолар мутлақо бўлмаслиги лозим. Бир хил оҲангдаги эзма нутқ ўқувчиларни жуда тез толиқтириб, уларни зериктиради ва беҲафсала қилиб қўяди. Бу билан бирга бундай нутқ И.П.Паваовнинг физиологик таълимотига кўра, доимий таъсир этувчан қўзғовчига айланиб, бош мия катта ярим шарлари пўстида тормозланиш жараёнини юзага келтириб, ўқувчини эзма ва уйқучан қилиб қуяди. Нутқ тезлиги кўп жиҳатдан ўқитувчининг индивидуал психологик хусусиятига боғлиқ. Айрим ўқитувчилар тез гапирсалар, бошқалари сёкин гапирадилар. Аммо ўқитувчи ўқувчиларнинг билимларини эгаллаб олишлари учун энг қулай тезликдаги нутқ -ўқишча жонли нутқ эканлигини эсдан чиқармаслиги лозим.\nШошқалоқ нутқ билим ўзлаштиришга халақит бериб, болаларни тез толиқтиради ва муҲофаза қилувчи тормозланишни юзага келтиради. Ўта сёкин нутқ ланжлик ва зерикишга олиб келади. Нутқнинг баландлиги қаттиқ гапириш Ҳам худди шу сингари Ҳолларга олиб келади. Ҳаддан ташқари қаттиқ, кескин, бақириб гапириш ўқувчиларнинг асабига тегиб, уларни тез толиқтириб, муҲофаза қилувчи тормозланишини юзага келтиради. Мана шу ерда шарқ, мўтафаккирларидан Насриддин Тусийнинг ўқитувчи нутқи Ҳеч қачон ва Ҳеч қаерда заҲархандали, қўпол ёки қаттиқ бўлиши мумкии эмас. Дарс пайтида ўқитувчининг ўзини тўта олмаслиги ишни бўзиши мумкин деган насиҲатини келтиришимиз жуда ўринли бўларди. Ўқитувчининг буш, паст овози ёмон эшитилади. Нутқи, имо-ишоралар, турли кескин Ҳаракатлар ўқувчиларни жонлантиради. Бу тариқа имо-ишоралар ва Ҳаракатлар тажрибали ўқитувчиларда ўз меъёрида ишлатилади. Лекин бир хилдаги тинимсиз Ҳаракатларнинг Ҳаддан ташқари куп бўлиши кишининг асабига тегади.\n5. Ташкилотчилик қобилияти бу биринчидан, ўқувчилар\nжамоасини уюштира билиш, бунда жамоани жипслаштира олиш ва иккинчидан, ўзининг шахсий ишини туғри ташкил қила олиш қобилиятидир. Ўқувчилар ўз ўқитувчилари Ҳақяда турлича фикрда бўладилар. Жумладан, айрим укувчилар: «Биз Азим акани жуда яхши кўрамиз. Улар синфимизда бир вақтнинг ичида, жуда тезлик билан ишчанлик кайфиятини уюштириб, барчамизнинг ўзининг пухталиги, озодалиги, эпчиллиги ва тадбиркорлиги билан Ҳайратда қолдирадилар» десалар, айрим ўқувчилар: «Собир акамлар бизнинг ихлосимизни қайтариб, Ҳафсаламизни бир пул қиладилар, Улар куп ишга уринадилар-у, аммо бирортасини Ҳам оҲирига етказмайди» дейдилар. Баъзан айрим ўқувчиларнинг ўз ўқитувчиси Ҳақида: «Нодира опамлар биз билан худди она товуқдек овора бўладилар. Агар биз шўхлик қила бошласак, улар ўзларини кўрмасликка, пайқамасликка солардилар. Ажойиб аёл эди-ю аммо унинг дарсида Ҳеч ким Ҳеч нарса қилмас эди-да...» деган фикрларни Ҳам эшитиш мумкин.\nЎқитувчининг ўз ишини ташкил қила билиши деганда, унинг ўз ишини тўғри режалаштириб, уни назораг қила олиши назарда тутилади. Тажрибали ўқитувчиларда вақтга нисбатан ўзига хос сезувчанлик - ишни вақт буйича тўғри тақсимлаб, мўлжалланган вактдан туғри фойдалана олиш кўникмаси пайдо бўлади. Дарс давомида, албатга, кўп Ҳолларда вақтни беҲуда йўқотиш Ҳам мумкин. Аёкин бу йўқолган дарс режасини тўзатиш зарурияти тўзилган Ҳолларда бўлиши мумкин, Тажрибали ўқитувчилар вақтни сёза билишини ўрганиш учун дарс режасини ёки матнда вақтни назорат қилиш учун белгилар олиб боришни тавсия этадилар, Жумладан: дарснинг 10, 20, 30 ва бошқа дақиқалари давомида мабодо кўзда тутилмаган вақт ортиб қолган такдирда фойдаланиш учун қандай қўшимча материалларн тайёрлаш ёки вақт етмай қолган тақдирда қандай материални кейинги дарсга қолдириш мумкинлиги Ҳақида маслаҳат берадилар.\n6. Авторитар қобилияти - бу ўқувчиларга бевосита эмоционал -иродавий таъсир этиб, уларда обрў орттира билишдан иборат қобилиятдир. (Гарчан ўқитувчининг ўз фанини мукаммал билиши, сезиларли ва хушмуомалалиги асосида қозонилади).\nАвторитар қобилият ўқитувчининг ростгўйлиги, иродавий уддабуронлиги, ўзини тўта билиши, фаросатлилиги, талабчанлиги каби иродавий хислатлари Ҳамда қатор шахсий хислатларга, шу билан бирга ўқувчиларни таълим-тарбиясида жавобгарликни Ҳис этиш, унинг эътиқоди, ўқувчиларга маънавий ва маърифий эътиқодни сингдира олганлигига ишончи каби хислатларга Ҳам боғлиқдир.\nЎқувчилар (айниқса, ўғил болалар, ўспиринлар - буни алоҳида таъкидлаб ўтиши керак) талаб қилишни биладиган, ўқувчиларни мажбур қилмаган ва дўқ-пўписа қилмаган, шу билан бирга беҲуда расмиятчиликка йўл қуймаган Ҳолда ўз айтганини қилдира оладиган ўқитувчиларнн жуда Ҳурмат қиладилар. Шу муносабат билан ўқувчиларнинг ўқитувчилар Ҳақида айрим фикрларини мисол қилиб келтарамиз:\n«Унинг ажойиб хислати бор - у Ҳеч қандай зарда ва бақириқ, чақириқсиз ишлай олади»; «Биз уни жиддийлиги, вазминлига ва талабчанлиги учун жуда яхши кўрамиз. У Ҳамма вақт шунчаки мулойимгина, сипогина талаб қилади, аммо унинг талаби шу қадар , таъсирчанки, унга қулоқ солмаслик мумкин эмас»; «Бизнинг математика ўқитувчимиз Ҳамма вақт ювош, осойишта, ўзини тутган ва шу билан бир қаторда бутун синфга ажойиб таъсир эта олади»; «Кимё ўкитувчимизнинг обрўсига эътибор зтмай кўпинча, у Ҳар қандай шароитда Ҳам ўз айтганига эришади»; «Ниғмат ака бизга устунлик билан таъсир этади. У Ҳадеб талаб қилавермайди, агар талаб қиладиган бўлсалар унда бўйин товааб бўлмайди», ёки ўқувчиларнинг ўз ўқитувчилари Ҳақидаги мана бундай фикрлари: «Полвон ака мактабимиздан кетганига биз хурсанд бўлдик. У бизни дўқ-пўписа, бақириқ-қичқириқ, буйруқбозлик билан қўлга оламан деб ўйларди-ю, аммо бизни бардош беришгагина мажбур этарди, холос».\nБунда Ўзбекистон Республикаси Президенти И.А.Каримовнинг мактаб таълими жараёнида олиб борилаётган ишларнинг аҲволи тўғрисида жуда ачиниб айтган фикрларини келтириш ўринли бўлур эди: «Мабодо бирор ўқувчи ўқитувчига эътироз билдирса, эртага у хеч ким Ҳавас қилмайдиган аҲволга тушиб қолади. Мактаблардаги жараёнда ўқитувчи Ҳукмрон. У боладан фақат ўзи тушунтираётган нарсани тушуниб олишни талаб қилади, принцип Ҳам тайёр: «менинг айтганим - айтган, деганим — деган».\nШу билан бир қаторда ўқувчилар ўқитувчининг бўшлиги, ландавурлиги, лақмалиги, соддаларча ишонувчанлиги, сусткашлиги, ортиқча риёгарчилиги, иродасизлиги каби хислатларни баралла қоралайдилар: «яхши одаму, Лекин ўта буш: уни алдаб кетиш Ҳеч гап эмас»; «Тушуниб бўлмайди: бирда жуда қатиққўл, талабчан, баъзан Ҳеч қандай талаб деган нарса йуқ»; «Жуда бўшанг, ланж: уни кўришинг билан уйқин келади»...\n7. Коммуникатив қобилията - бу болалар билан мулоқотда бўлишга, ўқувчиларга ёндашиш учун тўғри йул топа билишга, улар билан педагогик йуқтаи-назардан мақсадга мувофиқ ўзаро алоқа боғлашга педагогик тактнинг мавжудлигига қаратилган қобилиятдир. Педагогик такт психологиясини ўрганишда психолог И.В.Страхов бениҲоят катта хисса қушган. Унинг фикрича бунда муҳими ўқувчиларга таъсир этишнинг энг қулай усулларини топа билиш, тарбиявий таъсирни қуллашда мақсадга мувофиқ педагогик чораларга эътибор бериш, аниқ педагогик вазифаларни Ҳисобга олиш, ўқувчи шахсининг психологик хусусиятлари ва унинг имкониятлари Ҳамда мазкур педагогик Ҳолатларини Ҳисобга олиш зарурдир.\nПедагогик тактнинг яққол ифодаларидан бири - Ҳар қандай педагогик таъсирга нисбатан қўлланиладиган чора-тадбирларни (рағбатлантириш, жазолаш, панд-насиҲат) Ҳис эта билишдан иборатдир. Фаросатли ўқитувчи болаларга эътибор бериб, зийраклик билан қарайди, уларнинг индивидуал психологик хусусиятлари билан Ҳисоблашади. «У биз билан Ҳайрон қоларли даражада, ажойиб, яқин дўстларча яқин муносабатда бўлади»; «Бизнинг тарих ўқитувчимизнинг кучли томони - Ҳар кимга қандай ёндошишини билар эди»; «Энг ёмони - ўқитувчининг ўқувчилар олдида хушёрлик қилишидир. Бизнинг зоология ўқитувчимиз Фарида опамлар шундайлардан эди: улар нимаики қилиб бўлса-да, у болаларни ўзига қаратиш учун хушомадгўйлик қиларди! Нега улар ўзларини бунчалик камситиб ерга уради? деб ўйлар эдим. Ахир улар ўз фанини яхши билардику»; «ИброҲим ака эса, қарабсанки, Ҳеч нарсадан Ҳеч нарса йуқ, киши дилига озор берар, тушириб қолар ёки беҲудага уришиб, койиб берар эди».\nПедагогик кадрининг йўқлиги кўпинча оғир оқибатларга олиб келади. Тошкент мактабларидан бирида она тили ва адабиёт ўқитувчиси ўқувчилорга жуда куп талабларни қуйгану, аммр Ҳеч қандай изчиллик билмаган: бир вазифа бериб туриб, шу заҲотйёқ бошқа талабларни қуя бошлаган. Арзимаган хатолар, таргиб бўзишлар руй берса, шу заҲотиёқ мазмунан ва шакл жиҲатидан ўта ва алам қиладиган қескин гапларни қилиб, «2» қўярди.\nМасалан, дафтарнинг четида қолдирилган жойнинг хатолиги ёки интизом бўзганлик каби ва арзимаган иарсалар учун ёпишгани-ёпишган эди. Ўқитувчининг бу хатти-Ҳаракатлари учун ўқувчиларда дард, алам тулиб тошганди. Кўп ўтмай ўқувчиларнинг норозилига ва қатъий эътирози очиқдан-очиқ намойишкорона билдирилиб, ўқитувчига қулоқ солмайдиган, атайлаб интизом бўзадиган ўқитувчини кескин танқид қиладиган бўлиб қолдилар. Бундай ачинарли аҲвол фақат ана ўша ўқувчи мактабдан кетгандан кейингина тўзатилди.\nЎқитувчининг педагогик такти масаласи муносабати билан шуни Ҳам айтиш жойизки, қачон ўқувчилар ўқитувчининг ижобий хислатлари тўғрисида гапирар эканлар, улар Ҳамиша ўқитувчининг адолатлилиги каби хислатларини биринчи ўринга қуядилар.\n«Кўп Ҳолларда ноҲақ иш қиладилар бирор масалани яхшилаб текшириб кўрмасдан иш тўтадилар». Ўқитувчининг бундай хислатига ўқувчилар нечундир ачиншини талабчанли муносабатида бўладилар Ўқитувчининг адолатсизлиги ёмон оқибатларга олиб келиши мумкин. Бу туғрида Ҳар қайсимиз мактаб амалиётидан қандайдир тасаввурга эгамиз.\n8. Педагогик хаёл - бу кишниинг ўқувчилар шахсини тарбиявий томондан лойиҲалаштиришда ўз иш-харакатларининг натижасини олдиндан кўра билишда намоёя бўладиган қобилиятдир. Бу қобилият ўқитувчи маълум ўқувчидан келгусида ким чиқишини кўз олдига келтиришда, тарбияланувчиларда у ёки бу хилдаги хислатларни ўсиб ривожланиши олдиндан кўра билишида намоён бўлади. Бу қобилият педагогик оптимизм, тарбиянинг кучига ўқувчиларга бўлган ишонч билан боғлиқдир. Шунинг учун Ҳам ўқувчилар айрим ўқитувчилар тўғрисида: «АҲмад акамлар, чамаси ичимиздаги энг ярамасларга Ҳам ишончларини йуқотмасдилар, шунинг учун Ҳам биз уларни Ҳурмат қилардик», деган фикрларни изҲор қиладилар.\n9. Диққатни тақсимлай олиш қобилияти - бу қобилият бир вақтнинг ўзида диққатни бир қанча фаолиятга қарата олишда намоён бўлиб, ўқитувчи ишида ғоят-мухим ахамиятга эгадир.\nқобилиятли, тажрибали ўқитувчи ўзининг диққат-эътиборини ўқув материалини қандай баён этилишига, унинг мазмунига, ўз фикрларини атрофлича қилиб қандай очиб беришга ёки ўқувчи фикрига баралла қаратади ва шу билан бирга бир вақтнинг ўзида барча ўқувчиларни кўзатиб, уларни Толиққан-толиқмаганлигига, эътиборли ёки эътиборсизлигига дарсни тушуниш-тушунмаслигига аҳамият бериб, ўқувчиларнинг интизомини кўзатади Ҳамда оқибат натижада ўзининг шахсий хулқ-атворига (юриш-туришига, ўзини тутишига, мимика ва понтамимикасига) эътибор беради. Тажрибасиз ўқитувчи, кўпинча ўқув материалини баён этишга берилиб кетиб, ўқувчиларнинг нима қилаётганликларини сезмай қолади ва назоратдан чиқариб қўяди, агар бордию, ўқувчиларни диққат- эътибор билан кўзатишга Ҳаракат қилса, бундай Ҳолларда ўз баёнотинннг изчиллигини йуқотиб қуяди.\nЮқорида кўрсатаб ўтилган қобилиятлардан ташқари, ўқитувчи инсон шахсининг мақсад сари интлиши, уддабуронлик, мехнатсеварлик, камтарлик каби қатор ижобий хислатларига эга бўлиши лозим.\nУ ўқувчиларни тарбиялар экан, ўзининг хулқ-атвори, юриш-туриши, хуллас, бутун ўқитувчилик шахси билан ўқувчиларга урнак бўлиши керак.\nХулоса қилиб, шуни айтиш жойизки, уқитувининг барча ижобий, умуминсоний ахлоқ меъёрларига мос келувчи хислатлари катта аҳамиятга эга. Агар биз қуйидаги хислатларини олиб қарайдиган бўлсак, буларнинг барчаси Ҳам ўта муҳим омиллардир. Жумладан, ўқитувчининг ташқи қиёфаси унинг обруси шаклланишига таъсир этади. Ўқитувчининг озодалиги,\nихчамлиги, унинг покизалиги, саришта-сарамжонлиги, сипогарчилиги, унинг қилиқлари, ўзининг чиройлик тутиши, қадди-қомати ва юриш-туришлари ўқувчиларда жуда яхши таассурот қолдиради. Жумладан, ўқувчиларнинг Фарида опани нечук яхши курмайсан, улар Ҳар доим шу қадар хушчақчақ, озода, саришта-саранжомлар-ку!?» ёки Ноила опа мактабда эмас, балки театрда ишлаб, томоша кўрсатиши керак - чунки уларнинг турқи қиёфаси, юриш-туриши ясама, сохта» деган фикрларни олишимиз мумкин.\n1. Жамиятда укитувчининг тутган урни ва вазифалари. Укитувчига куйиладиган талаблар.\n2. Укитувчи шахсининг аахлокий сифатлари.\n3.Укитувчи шахсининг касб хсусиятлари.\n4.Укитувчи шахсининг индивидуал хсусиятлари.\nбилиш, аччиги чикканлигини, кучли аффектив холатини, хурсандчилигини бошка хис- туйгуларини укувчиларга билдирмаслик демакдир, аммо бу хусусиятлар укитувчи хар кандай шароитларда хам мутлока боки бегам булиши керак деган суз эмас. Укитувчи керак булган холларда болалар билан бирга булмоги кулишмоги, чакчаклашмогиг аммо укучи ёмон хатти харакат килган такдирда эса узининг унга нисбатан булган нафратини руёбга чикармоги лозим.\nЭхтимол ,дастлабки укитувчининг уз олдига куйган вазифаларга эришиш учун сабр токкат кила билиш жуда кийин булса керак . Сабр –токат вакт сарфлаш ,катта асабий кучга боглик , Леки нагар укитувчи укувчиларнинг уукув материалини хар томонлама тушунишини ,тарбиявий жихатдан каровсиз колаган хар бир бола мактабда, синфда , кучада ва уйда узини яхши тутишини истаса , буни ( сабр-токатни ) четлаб утолмайди .\nУкИТУВЧИ ШАХСИНИНГ ИНДИВИДУАЛ ХУСУСИЯТЛАРИ .\nУкитувчи учун типик булган аахлокий педагогик сифатлар уз-узича мавжуд булмайди .Уларнинг эгалари жонли , конкрет укитувчилардир.\nХаар бир укитувчи уз мактаб жамоасининг азоси булиш билан бирга бир канча индивидуал факат унинг узигагина хос булган хусусиятларга хам эгадир.Шу хусусиятлар йигиндиси муайян укитувчининг шахсий киёфасини ,унга хос булган иш услубини белгилаб беради.\nХаар кандай педагог жамоада ёш ,педагоглик фаолиятини эндигина бошлаётган укитувчиларни хам ,куп йиллик иш стажига эга булган тажрибали укитувчиларни хам учратиш мумкин . Ёш укитувчида хам ,тажрибали укитувчида хам уз иш хусусиятлари хам булади. Ёш укитувчи учун келажакда ривожланиш муккаммаллашиб бориш истикболи характерли булса тажрибали кекса укитувчи учун эса босиб утилган давр ,боскич характерлидир.Масалан,билимларни болаларга тушунарли , кизикарли килиб Бера билиш кобилияти , дарсда тушунтириш уукув программасининг энг мухим масалаларини танлай олиш куникмаси ,одатда ёш укитувчиларда камрок ривожланган булади.Улар узлари билган нарсаларни болаларга мумкин кадар купрок баён килишга харакат килиб , купинча дарсларни уукув материаллари билан хаддан ташкари тулдириб юборадилар.Ёш укитувчиларнинг укувчилар билан буладиган муносабатларида , дастлабки кезларда ,ортикча мулойимлик ,,сермулозаматлик ,чакконлик ва очик кунгиллик кузга ташланса Айни вактда тажрибали педагоглар анчагина вазминлик ва каттикккулликлари билан ажралиб турадилар.\nБирок укитувчилар жамоасидаги индивидуал фарклар факат педагогик тажрибадаги тафовут билан тугалланмайди.\nМаьлумки,барча тажрибали укитувчилар хам, шунинигдек, ёш укитувчилар хам бирдай емас.Ёш укитувчилар орасида хам тажрибалари орасида хам кунгилчан талабчан, хийла кучли ва кучсиз,хушчакчак ва маюслари учраб туради. Хар бирининг узига хос, алохида хусусиятлари бор. Хар бирининг уз авзалликлари ва камчиликлари улади.\nПрофессор И.В.Страхов характерлари жихатидан турлича лекин хар бири уз йулига яхши булган учта укитувчининг характеристикасини мисол килиб келтиради\n1 Математика укитувчиси укувчилар билан буладиган муносабатларда Амалий ва эмоционал алокаларнинг мувозанатлиги билан ажралиб туради. У дарсга Кириши биланок укувчиларбилан Амалий алока кила бошлайди. Синфдаги тартибсизликларни пайкайди ва уларни бартараф килишини талаб килади. У мумкин кадар купрок укувчилар билан муносабатда булишга харакат килиб, дарсларни кизикарли равишда олиб боради, укувчиларни актив, ммустакил ишлашга жалб килади. Унинг укувчиларга мурожаат килиши доскада масала ечаётган укувчи билан диолог тарикасида ва айрим укувчиларга лукма ташлаш тарзида ифодаланади: Масалан: «Ечишнинг энг яхши усулини топинг». «Сен кулингни жуда хам хуник кутарасан», «Шошилмаслик керак» кабилар. Йул йулакай бир неча дарс колдирган укувчидан нима билан касалланганлиги, хозирги вактда узини кандай хис килиши, ёрдам керак ёки керак эмаслигини хам сураб кетади. Тортинчок, узига ишонмайдиган укувчига мулойимлик билан муомала килади: «Сенинг ишларинг юришмаябти, лекин буни тузатиш мумкин».\n2 Адабиёт укитувчиси укувчилар билан муомала килишда уларга мулойим таъсир курсатиши, самимийлиги ва жушкинлиги билан ажралиб туради.\nУ дарсдаги ишчанлик вазиятини асосан хилма-хил сухбатлар олиб бориб барча укувчиларни активлиги ва ммустакиллигини уйготиш йули билан вужудга келтиради.Укувчилар билан кийналмасдан эмоционал алокалар урнатади. Бунда унинг узига хос булган муомаласининг самимийлиги ва ифодалилиги ,нуткнинг жушкинлиги кутаринкилиги ,укувчилар билан муомала килиш усулларининг хилма –хил булиши ,сухбатининг дустона вазиятда булиши катта роль уйнайди.\n3 Табиат укитувчисининг бошкалардан ажралиб турадиган уз хусусиятлари бор укувчилар билан катъий ишчан муносабат урната билади. Лекин укувчилар билан етарли эмоционал муносабатда булмайди .Улар билан муносабатларида жуда хам расмий булади ва каттиккуллик курсатади.Дарсга келгач синфни диккат билан куздан кечириб чикади ват парта устидага ортикча нарсаларни олиб куйишини талаб килади.Кимда Ким дарсликни очиб утирса у дарсга тайёрланиб келмаган деб хисоблайман дейди у. Дарсда укучиларни диккат билан кузатиб боради.укувчилар хулкининг бироз булсда бузилишига йул куймайди. Бу укитувчининг дарсларида катъий ишчан муносабат урнатилади. Хаар бир укувчининг актив ишлашига эришади,хар бир минутдан сам\nTeglar: билан педагогик ў1179итувчи унинг ў1179итувчининг ў1179увчилар укитувчи 1202ам талаб мумкин укувчилар бирга укитувчининг 1179илиб ў1179увчиларга бўлиши бундай 1179андай бўлган килиб\n2014-06-30 Ўқитувчи психологияси -


Ўзбекистонда доллар курси ошишда давом этмоқда — Sof.uz\n12.10 14:06 492 Иқтисод\nУнга кўра, АҚШ доллари 24,80 сўмга ўсди ва 10 364,48 сўмга тенг бўлди. Евро курси эса 144,09 сўмга ўсди ва 12 254,96 сўм даражасида ўрнашди. Россия рубли 2,76 сўмга кўтарилиб, 135,03 сўмни ташкил қилди.\nЎтган ҳафта Ўзбекистон валюта биржаси аукционларида АҚШ долларининг нархи 10 351 сўмдан 10 378 сўмгача бўлди. Евронинг нархи эса 12 235 дан 12 299 сўмгача.\nҲозир мамлакатимиздаги тижорат банклари долларларни банкоматлар ва кассалар орқали 10200 дан 10380 сўмгача сотиб олади ва 10370 дан 10390 сўмгача сотмоқда. Еврони банклар томонидан сотиб олиш даражаси 10 100 дан 12 000 сўмгача, сотиш нархи эса 12 150 дан 13 100 сўмгача. Россия рубли 132 дан 160 сўмгача, 110 дан 125 сўмгача сотиб олинади.\nДоллар валюта Markaziy bank\n28.10 11:56 753 Иқтисод\n19.10 14:25 477 Иқтисод


Жордан Хендерсон: “Порту” яхши ўйнади\n7 март, 2018, 11:33\n“Ливерпуль” жамоаси ярим ҳимоячиси Жордан Хендерсон “Порту”га қарши (0:0) кечган ЕЧЛ нимчорак финал жавоб ўйинидан кейин ўз фикрларини билдириб ўтди. Дастлабки ўйинда мерсисайдликлар 5:0 ҳисобида зафар қучди.\n“Биз кейинги босқичга чиқдик ва бу энг асосийси. “Ливерпуль” бугун ғалаба қозонишни истаганди, аммо “Порту” яхши ўйнади. Чорак финалда кимга рақиб бўлишимизнинг аҳамияти йўқ. Бу босқичда ҳамма жамоалар кучли. Биз ҳар қандай рақибга тайёр бўламиз.\nКейинги ойлар клуб учун ўта муҳим давр бўлади. Ҳозиргача кўрсатаётган футболни давом эттиришимиз лозим. Натижалар ўзини узоқ куттирмайди деб умид қиламан. Дам олиш кунлари “Манчестер Юнайтед”га қарши катта ўйин кутиб турибди”, – деди Хендерсон.


Порадан бош тортган ИИБ ходимига 15 млн сўм мукофот берилди – Газета.uz\nПорадан бош тортган ИИБ ходимига 15 млн сўм мукофот берилди\n2 минг АҚШ доллари миқдоридаги порадан бош тортган Самарқанд ИИО ФМБ ходими 15 млн сўм мукофот билан тақдирланди. Унинг ота-онасига эса ташаккурнома ва қимматбаҳо совғалар топширилди.\nLotinchada 22 май 2021, 13:56 Жамият\nПора тариқасида таклиф этилган 2 минг АҚШ долларини олмаган Самарқанд ИИО Фаолиятни мувофиқлаштириш бўлими ходими, капитан У.Саримовга 15 млн сўм миқдорида пул мукофоти берилди, деб хабар бермоқда Самарқанд вилояти ИИБ матбуот хизмати.\nВилоят ИИБ бошлиғи буйруғи билан Саримовнинг оила аъзоларига, қолаверса, ўз хизмат вазифаларини намунали бажараётган Самарқанд ИИО ФМБнинг 10 нафар ходимлари ота-оналарига ташаккурномалар ва қимматбаҳо совғалар топширилган.\nТадбир 21 май куни бўлиб ўтган. Унда 2020−2021 йилларда вилоят ички ишлар органлари ходимлари томонидан содир этилган ҳуқуқбузарлик ва жиноятлар тўғрисида маълумотлар берилган. «Ходимларнинг ота-оналаридан фарзандларининг тақдирига бефарқ бўлмаслик ва уларнинг тарбиясига эътибор қаратиш лозимлиги таъкидлаб ўтилди», — дейилади хабарда.\n«Йиғилиш давомида ИИО ФМБда хизмат қилаётган, хизмат интизоми ва қонунийликни бузишга мойиллар рўйхатига киритилган ходимлар, уларнинг оила аъзолари ҳамда раҳбарлар иштирокида огоҳлантирилди», — дейилади вилоят ИИБ хабарида.


СУМА ЧАКРАБАРТИ: ҲАРАКАТЛАР СТРАТЕГИЯСИ — ЎЗБЕКИСТОН ТАРАҚҚИЁТИНИНГ УСТУВОР ЙЎНАЛИШЛАРИ\n— Ўзбекистонда амалга оширилаётган ислоҳотларни, мамлакатни ҳар томонлама ривожлантиришга қаратилган лойиҳаларни қўллаб-қувватлаймиз. 2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегияси билан танишганимиздан хурсандмиз. Ушбу стратегия ҳар томонлама пухта ўйлаб ишлаб чиқилган ва жуда истиқболли. Унда белгиланган чора-тадбирлар халқ билан муҳокама қилингани, мутахассисларнинг фикр ва таклифлари инобатга олингани эътиборга молик. Бу Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йилидан кўзланган мақсадни ифодаловчи ёрқин мисоллардан биридир.


Ўзбекистоннинг айрим жойларида ҳарорат -28 гача пасаяди. Аномал совуққа тайёрмисиз?\n22 феврал 2020, Тошкент вақти: 06:44\nЎзбекистонда ҳам Россия шимолидаги каби совуқ ҳаво кузатилиши кутилмоқда. Суратда Россия совуғида ишлаётган ўзбек йигити.\nҚозоғистон ва Қирғизистонда кузатилаётган аномал совуқ Ўзбекистонга ҳам кириб келмоқда. "Ўзгидромет" маълумотига кўра, 27 январдан бошлаб бир неча кун ўта совуқ бўлади, айрим ҳудудларда ҳарорат -28 даражагача пасайиши кутилмоқда.\n"Ўзгидромет" совуқ ҳаво ҳарорати меъёрдан 7-12 даражагача пасайиб, об-ҳавонинг аномал совуқ бўлиши кутилаётганини маълум қилди.\nБухоро. Ғиждувонлик 45 яшар Абдураим:\n- СМС келди совуқ бўлади деб. Майли ҳозир бўлсин совуқ, баҳорда эмас. Мен ўн чандон тайёрман совуққа. Ҳамма нарса етарли. Худога шукур газ бор. Электр энергияси яхши, ҳеч ўчмаяпти. Ундан ташқари ўтин ҳам сақлаб қўйганмиз. Ҳамма нарсага биз тайёрмиз.\nҚашқадарё: Яккабоғлик 30 яшар Элмурод Одилов:\n- 4-5 йилдан бери газни умуман кўрганимиз йўқ. Лекин свет бу йил умуман ўчмади. Кўмирнинг ўзи йўқ, лекин кўмирнинг кули бор. Маҳалладан арзон нархда берилган. Уйни қиздириш учун озроқ ғўзапоя олиб қўйганмиз. Ғўзапоя бир боғи 2,5 минг сўм. Бир боғ билан битта хонани қиздириш мумкин. Ҳозир оби-ҳавони кўрдим, кун совиб келаяпти экан. Қорақалпоғистонда -17 даража экан. Ўзимизга шу совуқ келар экан. Қозоғистондаги совуқ об-ҳаво оқими 27 январь кунидан бошлаб Ўзбекистоннинг бутун ҳудудларини қамраб олади деяпти. Лекин биз бундай совуққа тайёр эмасмиз. Энди бошга тушганни кўз кўради дейди. Вақт кўрсатади нима бўлишини.\nҚорақалпоғистон: Тўрткўллик 30 яшар Аҳмад Ниёзимбетов:\n- Совуқ бизда, кўчага чиқа олмай ўтирибмиз. Газ йўқ. Молларнинг тезагини қуйиб, таппи қилиб қўйганмиз, қишга ғамлаб. Шу таппиларни ёқиб ўтирибмиз. Кейин у ёқ- бу ёқдан чопиб, олиб келган ўтинларимиз бор. Шулар билан бир амаллаб уйларни қиздириб ўтирибмиз. Оилада 13 жонмиз. Шунинг учун 3 хонани қиздирамиз. Энди ғамлаган ўтин билан таппимиз 15 кун ичида тугайди. Кейин яна ўтин ғамлаш керак.\nФарғона. Ёзёвонлик 53 яшар Раҳматжон Миржалилов:\n- Бугун эълон қилди: Эҳтиёт бўлинглар, январь охири қаттиқ совуқ бўлади деди. Айтганидай, бугундан бошланди. Шамол билан бўлаяпти. Энди тайёр одамлар ҳам бор, лекин бу совуққа шахсан мен тайёр эмасман. Совуққа тайёр бўлиш учун болаларнинг кийим-кечаги бут бўлиши керак. Лекин домда тураман, газ бор.\nХоразм. Янгибозорлик 66 яшар Рўза опа:\n- Бугун яхшигина совуқ. Кўчага чиқсанг, оғзи-бурнинг музлаб қолади. Печга ўтин ёқиб, қиздираяпмиз уйларни. Бу йил кўмир қиммат бўлиб кетди, ололмадик. Шунинг учун ўтин ёқиб ўтирибмиз. Тўқайнинг ўтинларини машинада олиб келиб, сотишади. Бир машина ўтин 400-300 минг сўмдан сотишади. Ҳамма шуни олиб, бир амаллаяпти.\nСамарқанд шаҳри. 63 яшар Назарали ака:\n- Аллоҳга минг қатла шукур, бу йил газимиз ҳам, светимиз ҳам яхши. Бу йил ўтган йилларга нисбатан анча яхши. Уйлар иссиқ. Шунинг учун биз қаттиқ совуққа тайёрмиз.\nСизчи, азиз муштарий, қандай қишлаяпсиз, аномал совуққа тайёрмисиз? Бу ҳақда шу ерга шарҳ сифатида қолдиришингиз мумкин. Ёки Telegram, WhatsApp тармоғидаги рақамларимиз: +420 724 971 539; +420 724 740 755 орқали ёзишингиз мумкин.


19:21 / 25.11.2017\nФото: AFP 2017 / Alain Jocard\nМиср президенти Абдул Фаттоҳ ас-Сисий Синай яриморолидаги теракт сабабли Уммонга расмий сафарини кейинги қолдирди. Ас-Сисийнинг сафари 26 ноябрдан бошланиши керак эди. Бу ҳақда Мисрнинг “Ал-Аҳром” газетаси ўз манбаларига иқтибос келтирган ҳолда хабар бермоқда. Маълум қилинишича, сафар кейинроқ амалга оширилади.\n25 ноябрда Миср президенти Ар-Рауд масжидида ҳалок бўлганлар хотирасига ёдгорлик барпо этиш ва уч кунлик мотам эълон қилишга кўрсатма берган.\n24 ноябрда ҳарбий кийимда бўлган террорчилар Шимолий Синай вилоятидаги энг йирик масжид ҳисобланган Ар-Рауд ёнига 5 та жипда келиб, масжидда жума намоз вақтида портлаш содир этишган, сўнгра масжиддан саросимада югуриб чиқаётган одамларни ўққа тутишган. Босқинчилар 25-30 киши бўлган. Масжидда бу вақтда 500 га яқин намозхон бўлган. Гувоҳларнинг айтишича, террорчиларда ИШИДнинг қора байроқлари бўлган.\nОхирги маълумотларга кўра, теракт оқибатида 300 дан кўпроқ киши ҳалок бўлган, 130 киши жароҳатланган.\nтеракт Миср Уммон


Ғарб давлатлари “дунё фабрикаси” номини олган Хитойда ишлаб чиқарилаётган товарлардан юз ўгираётган кўринади. Бунда АҚШда Хитойда ишлаб чиқарилган тиш пасталари, Буюк Британияда Хитой ўйинчоқлари таркибидан заҳарли моддалар топилгани ўзига хос катализатор ролини ўйнамоқда. Йил бошидан бери Хитойдан экспорт қилинган озиқ-овқат маҳсулотларини еб, Ғарбда уй ҳайвонлари ўлгани қайд этилди. Хитой пиротехникасининг фойдаланувчи учун қанчалик хавфли экани эса шундоқ ҳам кўпчиликка маълум.\nАмерикалик демократ сенатор Ричард Дëрбин бугунга келиб “Made in China” тамғаси маҳаллий аҳоли томонидан “эҳтиëт бўлинг” қабилида қабул қилинаëтганини билдирди.\nEИ давлатлари ҳам Хитой молларидан хавотирга тушмоқда. Ўтган йили Европа божхона идоралари Хитойдан келтирилган жуда кўп қалбаки дориларни мусодара қилди.\nЯпония, Австралия, Панама ва Доминикан ҳам Хитойда ишлаб чиқилган тиш ювиш пасталаридан воз кечган.\nҒарбликлар Хитойнинг энг яхши маҳсулотларини ўз бозорига қўйиб ҳам шунча ғавғо кўтараётган бир пайтда Марказий Осиë, жумладан, Ўзбекистон ўз бозорлари “дунё фабрика”сининг энг сифатсиз товарлари билан тўлиб-тошганига қарамай, ҳамон бу оқимга қарши турмоқчи эмасга ўхшайди.\nОдамлар эса маҳсулотнинг сифати пастлигини била туриб, унинг нархи арзонлиги учун харид қилади.\n“Ҳозир Ўзбекистон бозорлари Хитой молларига тўлиб кетган. Кўпчилик маҳсулотларнинг нархи арзонлиги учун харид қилиб олади. Энди бошқа яхши нарса бўлмаганидан кейин сотиб олишга мажбурда! Сифатли нарсалар бор-ку, ўта қиммат”,- дейди тошкентлик Дурдона.\nФарғоналик Абдуваҳоб фарзандлари йиғлаб-ëлворса ҳам Хитой молларини олиб бермаслигини айтар экан, аҳолида Хитой молларига талаб катталигини таъкидлади.\n“Хитой маҳсулотлари арзон. Энди бу товарларни ким оляпти, улар лаборатория текширувидан ўтказиляптими, бунисини худо билади”, - дейди Абдуваҳоб.\nЎзбекистон расмийлари эса мамлакатга киритилаётган ҳар бир маҳсулот жиддий текширувдан ўтказилишини, талабга жавоб бермайдиганлари дарҳол йўқ қилиб ташланишини билдирмоқда.\n“Ҳатто мусодара қилинган контрабанда товалари ҳам бизга олиб келинади, - дейди Ўзбекистон синов ва сертификатлаштириш маркази директори ўринбосари Алишер Ғуломов. - Биз уларнинг талабларга қанчалик жавоб беришини текшириб кўрамиз. Агар талабга жавоб бермаса, улар дарҳол йўқ қилинади. Лабораторияларимизда озиқ-овқат, техника, ҳатто ўйинчоқлар ҳам текшириб кўрилади”.


"Ойбек. Шеърлар" китоби, Ойбек\nОЙБЕК (Муса Тошмуҳаммад ўғли) 1905 йил 10 январда Тошкентда туғилган.\nУ ижодий фаолиятини шоир сифатида бошлаган.\nАдиб умри давомида кўплаб насрий асарлар яратди. Унинг «Қутлуғ қон» ва «Навоий» романлари ўзбек адабиётидаги бадиий жиҳатдан энг юксак асарлардан саналади.\nОйбек шеъриятда «кўнгил лирикаси» ни яратган шоирдир. Унинг «Чимён дафтари» туркумига кирган юрт табиатининг фусункор таровати ва бетакрор рангларини ўзига сингдирган шеърлари ўзбек лирикасининг шоҳ намуналарига айланган.\nШоир бу шеърлари билан ўзбек шеъриятига ойбекона инжа нафосатни олиб кирди.\nЎзбек поэзиясида янги бадиий тафаккурнинг шаклланишида Ойбекнинг хизмати каттадир. Шунингдек, у таржимон сифатида ҳам фаол ижод қилган. Унинг таржимасидаги А. Пушкиннинг «Евгений Онегин» шеърий романи мудом севиб ўқилади.\nОйбек оғир хасталикдан сўнг 1968 йил 1 июлда вафот этган.


Трамп Хитойни АҚШ билан савдо шартномасини имзолашга чақирди\n25 ноябр 2020, Тошкент вақти: 15:43\nАҚШ президенти Дональд Трамп Хитойни Вашингтон билан тез орада савдо шартномасини имзолашга чақирди. Трамп шартномани имзолаш муддатини АҚШда янги президентлик сайлови ўтгунига қадар чўзишликка ҳаракат қилиш ақлсизлик эканини, чунки навбатдаги сайловда ўзи ғалаба қилишини таъкидлади.\n10 май куни АҚШ ҳукумати умумий қиймати 200 миллиард доллардан ортиқ бўлган Хитойдан экспорт қилинган маҳсулотларга бож солиғини 10 фоиздан 25 фоизга кўтарган эди. АҚШ бу тўлов миқдорини янада ошириши мумкинлигини билдирмоқда.\nАйни пайтда Дональд Трамп Хитой шартномани имзолаган тақдирда ва муайян шартларда бож солиғи миқдори пасайтирилиши мумкинлигини ҳам таъкидламоқда.


ИнтерФУТБОЛ :: Бексент Лизаразу: «Энг қийин босқич ҳамиша олдинда бўлади»\nАйнан ОАВдаги фаолияти туфайли Зайниддин Зиданнинг ишига тубдан қарашга муваффақ бўлди. Яқинда FIFA.com сайтига берган интервьюсида Зизу борасида илиқ фикрларни билдирди.\n- Бир неча йил олдин Зиданнинг мураббий бўлишини тасаввур қилганмидингиз?\n- Айтайлик Дидье Дешамга эътибор берсангиз, унда футбол ўйнаб юрган кезларидаёқ мураббийлик ҳислатлари бор эди. Зизунинг мураббий бўлишини тахмин қилиб бўлмасди. Аммо ҳар кимнинг ўз йўналиши бор. У футболга қайтишнинг энг маъқул йўли шу деб ўйлаган. Футболчилик даврида ҳам муваффақиятга аста-секинлик билан эришган. Мураббийликда ҳам шундай бўлди. Аввалига ўринбосарлар жамоасида ишлади. Тайёр бўлганида эса бош жамоа таклифини қабул қилди. Якунда, бир неча ой ичида Чемпионлар Лигасида зафар қучди. Бундан ташқари, мағлубиятсиз серия борасида рекорд ўрнатди.\n- Зиданнинг мураббийлик соҳасида эришаётган муваффақияти борасида қандай фикр билдирасиз?\n- Футболчилик даври узоқ давом этди. Франция терма жамоаси ва «Реал» сафида катта ютуқларни қўлга киритди. Мураббийлик фаолияти ҳам яхши бошланди. Бироқ бу борада омади келди. Чунки ўта тажрибали мураббийлар ҳам Чемпионлар Лигасида ярим йилдаёқ ғолиб чиқа олишмайди.\n- Зиданнинг футболчилик даврида етакчи бўлганига қандай изоҳ берасиз?\n- Менимча у йиллар давомида ўз иқтидорини намойиш қилиб келди. Майдонда бажариши керак бўлган ишини аъло даражада қилишга уринарди. Ташқаридан қараганда, Зизу билан мулоқот қилиб бўлмайдигандек туюлади. Аслида эса у жуда очиқкўнгил. Айни пайтда шу характери туфайли «Реал» футболчилари орасида ном қозона олди. Шунингдек, шогирдларини ҳимоя қила олади. Мана масалан, Криштиану Роналду Рафаэл Бенитес сингари Зиданни танқид қилмайди. Шу билан бирга у ҳам йилига 50та гол урадиган футболчи билан яхши муносабат ўрнатган.\n- Ёш мутахассис бўлишига қарамай, «Реал»ни қабул қилиб олганида ажабланмадингизми?\n- Йўқ. Чунки у билан ҳар қандай вазият кутилмаганда бўлади. Мисол учун, ЖЧ-1998 финалида урган икки голи ёки ЕЧЛ-2002 финалидаги голини эслайлик. Бунинг устига Мадридда ҳар соҳада ишлаб кўрди. Аввалига футболчи бўлди. Кейин Жозе Моуриньога ёрдам берди, клуб президентининг маслаҳатчиси бўлди ва ўринбосарлар жамоасини бошқарди. Бундан ташқари, Карло Анчелоттига ҳам ёрдамчилик қилди. Унинг вазифаси футболчилар ва бош мураббий ўртасида алоҳа ўрнатиш эди. Хуллас бош мураббий бўлишга тайёр эди. Зизу клубни ипидан игнасигача биладиган инсонлардан.\n- Сизнингча у қандай мураббий?\n- Бунга аниқ жавоб бера олмайман. Лекин мени Чемпионлар Лигасининг финалидан ўрин олган «Атлетико»га қарши ўйиндаги ҳолат ҳайрон қолдирди. Пенальтидан олдин Зизу ва Роналду кулишиб гаплашишди. Демак, Зидан ҳар қандай қийин вазиятда ҳам ўзини хотиржам тута олади. Бу эса мураббий учун ўта муҳим хислат. Тўғри, у футболчилик даврида ҳам катта босим остида тўп сурган. Ўйлайманки, бу тажриба мураббийликда ҳам қўл келмоқда. Баъзида майдон четида хавотирланаётган мураббийларни кўрамиз. Менимча, ҳал қилувчи баҳсларда футболчиларга босим ўтказиб, уларнинг асабини чарчатиш ярамайди. Зидан эса бунинг аксини қилади.\n- Зидан учун қийини ҳали олдиндами?\n- Энг қийин босқич ҳамиша олдинда бўлади. Агар сиз Эверест чўққисида бўлсангиз, бу чўққида кўп вақт туриш қийин. Чунки сизнинг чўққингизни олиб қўйишни истаган инсонлар кўп бўлади.